title: Just Fontaine

text:
Just Fontaine (18 tháng 8 năm 1933 – 1 tháng 3 năm 2023) là một cố cầu thủ bóng đá người Pháp. Ông là người giữ kỉ lục ghi nhiều bàn thắng nhất trong một vòng chung kết World Cup, với 13 bàn tại vòng chung kết năm 1958, và là cầu thủ đầu tiên ghi bàn trong tất cả các trận của đội tuyển quốc gia khi tham gia một kỳ World Cup. Ông cũng là người ghi bàn nhiều thứ 4 trong lịch sử các vòng chung kết World Cup, chỉ đứng sau Miroslav Klose với 16 bàn (trong 4 vòng chung kết), Ronaldo với 15 bàn (trong 3 vòng chung kết) và Gerd Müller với 14 bàn (trong 2 vòng chung kết). Ông được đánh giá là một trong các tiền đạo xuất sắc nhất từ trước tới nay.

Sự nghiệp
Mặc dù sinh tại Marrakech, ông chuyển đến Casablanca và học ở trường phổ thông Lyautey.

Fontaine bắt đầu sự nghiệp bóng đá nghiệp dư của mình ở câu lạc bộ USM Casablanca. Ông thi đấu cho câu lạc bộ này từ năm 1950 tới 1953. Nice chiêu mộ ông vào năm 1953, và ông đã ghi 44 bàn thắng trong 3 mùa bóng cho câu lạc bộ. Năm 1956, ông chuyển tới câu lạc bộ Stade de Reims, làm đồng đội với Raymond Kopa. Kopa tới Real Madrid vào năm 1958, còn Fontaine ghi 121 bàn thắng trong 6 mùa bóng tại Stade de Reims. Tổng cộng, Fontaine đã ghi 165 bàn trong 200 trận đấu tại Giải vô địch bóng đá Pháp, và 2 lần đoạt được chức vô địch vào các năm 1958 và 1960.

Trong màu áo xanh của đội tuyển Pháp, thành tích của Fontaine còn ấn tượng hơn. Trong trận ra mắt ở đội tuyển ngày 17 tháng 12 năm 1953, Fontaine đã lập một hat trick giúp Pháp đánh bại Luxembourg 8-0. Trong 7 năm, ông đã ghi 30 bàn thắng trong 21 trận đấu cho đội tuyển quốc gia. Tuy nhiên, mọi người nhớ đến Fontaine với màn trình diễn của ông tại World Cup 1958. Ông đã ghi 13 bàn trong có 6 trận tại giải này, trong đó có 4 bàn vào lưới đương kim vô địch Tây Đức và giành được Chiếc giày vàng trong giải này.

Fontaine chơi trận đấu cuối cùng vào tháng 7 năm 1962. Ông phải giải nghệ sớm vì một chấn thương tái phát. Ông cũng từng làm huấn luyện viên cho đội tuyển Pháp một thời gian ngắn năm 1967, và bị thay chỉ sau hai trận giao hữu đều thua.

Ông được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ bóng đá hay nhất còn sống vào tháng 3 năm 2004. Ông cũng được chọn là cầu thủ bóng đá Pháp xuất sắc nhất trong vòng 50 năm trở lại đây do Liên đoàn bóng đá Pháp bầu chọn cho giải thưởng của UEFA vào tháng 11 năm 2003.

Ông qua đời ngày 1 tháng 3 năm 2023 tại Toulouse, Pháp.

Các danh hiệu

Với Đội tuyển Pháp
Giải vô địch bóng đá thế giới
Thứ 3 tại Mexico 1958

Với câu lạc bộ OGC Nice
Vô địch Pháp: 1956
Cúp Quốc gia Pháp: 1954

Với câu lạc bộ Stade de Reims
Vô địch Pháp: 1958, 1960, 1962
Cúp Quốc gia Pháp: 1958
Siêu cúp bóng đá Pháp: 1958, 1960
Cúp C1 châu Âu
 Hạng nhì: 1959

Các danh hiệu cá nhân
Vua phá lưới Ligue 1: 1958 (34 bàn) và 1960 28 (bàn) với Stade de Reims
Vua phá lưới Cúp C1: 1959 (10 bàn) với Stade de Reims
Vua phá lưới World Cup 1958: 13 bàn.
Kỷ lục gia cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong một kỳ World Cup (13 bàn).
Đứng thứ tư trong danh sách những người ghi nhiều bàn thắng nhất trong các kỳ World Cup - Sau Miroslav Klose (16 bàn), Ronaldo (15 bàn) và Gerd Muller (14 bàn).
Vua phá lưới Vòng loại Giải vô địch bóng đá châu Âu 1960: 5 bàn.
Nhận Bắc đẩu bội tinh
Được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ bóng đá hay nhất còn sống vào tháng 3 năm 2004.

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

Chú thích

Xem thêm
Giải vô địch bóng đá thế giới 1958

Liên kết ngoài
 Blog của Just Fontaine

Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Paris Saint-Germain F.C.
Huấn luyện viên Paris Saint-Germain F.C.
Cầu thủ vàng UEFA
FIFA 100
Sinh năm 1933
Mất năm 2023
Vua phá lưới World Cup
Huấn luyện viên bóng đá Pháp
J
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1958


title: Cerastis rubricosa

text:
Cerastis rubricosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, phía đông through the temperate regions của châu Á up to Nhật Bản. Ở phía bắc it is found just phía bắc của Vòng cực. Về phía nam it is found cho đến lưu vực Địa Trung Hải và Thổ Nhĩ Kỳ.

Sải cánh dài 32–38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 5 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn lá của various plants, bao gồm các loài Luzula, Gymnadenia conopsea, Lotus corniculatus, Veronica chamaedrys, Rhinenthus alectorolophus và Orchidaceae.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
lepiforum.de
schmetterlinge-deutschlands.de
funet.fi
Fauna Europaea

Chú thích

Cerastis
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Cơ (họ)

text:
Cơ (chữ Hán: 姬, Bính âm: Ji) là một họ của người Trung Quốc. Tuy chỉ xếp thứ 213 trong danh sách Bách gia tính nhà Tống nhưng đây là một trong họ có nguồn gốc cổ nhất của Trung Quốc, nó là họ của các vua nhà Chu, một trong những triều đại đầu tiên của lịch sử Trung Quốc. Theo truyền thống thì chỉ có vua Chu mới được mang họ Cơ, vì vậy có rất ít mang họ này, cho đến nay đây là một họ hiếm ở Trung Quốc.

Người Trung Quốc họ Cơ nổi tiếng
 Đế Khốc tên thật là Cơ Tuấn một trong Ngũ Đế
 Cơ Hậu Tắc tên thật là Cơ Khí thủy tổ Nhà Chu vua đầu tiên nước Thai
 Cơ Bất Khuất, vua thứ 2 nước Thai
 Cơ Cúc, vua thứ 3 nước Thai
 Cơ Công Lưu, vua thứ 4 nước Chu
 Cơ Khánh Tiết, vua thứ 5 nước Chu
 Cơ Hoàng Bộc, vua thứ 6 nước Chu
 Cơ Sai Phất, vua thứ 7 nước Chu
 Cơ Hủy Hiểm, vua thứ 8 nước Chu
 Cơ Công Phi, vua thứ 9 nước Chu
 Cơ Cao Ngữ, vua thứ 10 nước Chu
 Cơ Á Ngữ, vua thứ 11 nước Chu
 Chu Thái vương
 Ngô Thái Bá tên thật là Cơ Thái Bá, vua đầu tiên nước Ngô
Các vua nhà Chu bắt đầu từ Chu Vũ Vương Cơ Phát
 Đằng Thúc Tú, vua đầu tiên nước Đằng
 Mao Thúc Trịnh, vua đầu tiên nước Mao
 Thành Thúc Vũ, vua đầu tiên nước Thành
 Sái Thúc Độ, vua đầu tiên nước Sái
 Thiệu công Thích, tên thật là Cơ Thích vua đầu tiên nước Thiệu
 Lỗ Bá Cầm, tên thật là Cơ Bá Cầm, vua đầu tiên nước Lỗ
 Tào Thúc Chấn Đạc, tên thật là Cơ Chấn Đạc vua đầu tiên nước Tào
 Vệ Khang Thúc, tên thật là Cơ Phong vua đầu tiên nước Vệ
 Chu Công Đán, tên thật là Cơ Đán, đại thần phụ chính nhà Chu
 Nhiễm Quý Tái
 Đường Thúc Ngu, tên là Cơ Ngu, vua đầu tiên nước Tấn
 Trịnh Hoàn Công, tên là Cơ Hữu vua đầu tiên nước Trịnh
 Hạp Lư, tên là Cơ Quang (Công tử Quang), vua nước Ngô thời Xuân Thu
 Tấn Văn Công, tên là Cơ Trùng Nhĩ (Công tử Trùng Nhĩ), vua nước Tấn thời Xuân Thu
 Cơ Bằng Phi, bộ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lịch sử họ Cơ ở Trung Quốc

Họ người Trung Quốc


title: Metrioidea convexus

text:
Metrioidea convexus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Metrioidea


title: Lindig

text:
Lindig là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Lindig có diện tích 4,56 km².

Tham khảo


title: Andrena lehmanni

text:
Andrena lehmanni là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Schönitzer mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1997


title: Teplice

text:
Teplice nằm trong lưu vực giữa hai dãy núi České středohoří và Krušné hory, cách không xa biên giới với nước Đức. Từ thời xưa con đường đi qua hai dãy núi Krušné hory và České středohoří là cầu nối kinh doanh buôn bán giữa nước Séc và những nước láng giềng lân cận. Những yếu tố giúp cho sự phát triển và đi lên của thành phố Teplice gồm có: thương mại, khai thác mỏ và các khu điều dưỡng (SPA). Thành phố cũng khá nổi tiếng về mặt tôn giáo khi nhiều tu viện được xây dựng tại nơi đây bắt đầu từ thế kỷ thứ 12 (ví dụ như tu viện Benedictine của thánh Jan Křtitel).

Ngoài ra thành phố còn có rất nhiều những điểm tham quan hay danh lam thắng cảnh đẹp như:
 Lâu đài cổ được xây dựng từ thế kỷ thứ 16 – một trong những tàn tích còn lưu lại được từ tu viện Romanesque trước đó
 Zámecké náměstí (Castle Square) – là một công viên được xây theo kiến trúc của Anh với rất nhiều những bức tượng nổi tiếng được tạc bởi nhà điêu khắc Matthias Braun vào những năm đầu của thế kỷ thứ 18.
 Teplice cũng sở hữu rất nhiều những nhà thờ, lâu đài, tu viện quan trọng và cổ kính khác nữa.

Lịch sử thành phố Teplice
Các nhà khảo cổ học đã chứng minh rằng cách đây khoảng 40 000 đến 10 000 năm trước công nguyên đã có những người đầu tiên sinh sống trên mảnh đất Teplice hiện nay. Bằng chứng là dựa vào độ tuổi của các dụng cụ săn bắn và lượm hái mà con người khi đó đã dùng và được tìm thấy ở Hudcova và sườn núi Doubravské.

Sự kiện quan trọng tiếp theo rơi vào thời kì đồ đồng (1800 - 800 trước công nguyên). Lại một lần nữa tại núi Doubravské, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra những ngôi mộ cổ với những bộ xương cũng như rất nhiều đồ vật bằng đồng khác.

Bộ tộc người Celtic đã bắt đầu sinh sống và định tại Teplice bắt đầu từ thế kỷ thứ 4 trước công nguyên. Nhờ có bộ tộc người Celtic nên các khu an dưỡng (SPA) của thành phố được xác định là một trong những SPA lâu đời nhất của Trung Âu. Sau này, vào năm 1879 đã tìm thêm được những di vật của người Celtic như tiền xu có in hình con ngựa và con lợn trên bề mặt đồng tiền.

Từ thế kỷ thứ 9 (sau công nguyên) những người dòng Slovan bắt đầu định cư tại thành phố. Cái tên Teplice là do người Slovan đặt, nó có nghĩa là "suối nước nóng". Nhờ vào công hiệu chữa bệnh của "suối nước nóng" cũng như lịch sử của nó mà Teplice trở thành thành phổ nổi tiếng với rất nhiều những khu an dưỡng của mình.

Các khu SPA bắt đầu phát triển từ thế kỷ thứ 16 khi mà ông Volf z Vřesovic (chủ sở hữu cả Teplice thời đó) đã cho xây dựng những tòa nhà đá với hồ bơi riêng biệt cho nam giới và nữ giới. Ông còn xây những cơ sở hạ tầng quan trọng khác như là bệnh viện, ký túc xá, nhà trọ... Với những cơ sở hạ tầng tốt cũng như được sự ưu đãi của thiên nhiên Teplice đã thu hút rất nhiều khách hàng giàu có về thành phố mình nghỉ ngơi. Về sau thành phố được chuyển tên cho những đời chủ như Vilém Vchyňský, Jan z Aldringenu và Cláry-Aldringenové (đến tận năm 1945).
Các khu SPA mới dần dần mọc lên, ví dụ như Sirné lázně, Hadí lázně và Kamenné lázně.

Cuối thế kỷ thứ 18 đã xảy ra một trận hỏa hoạn lớn làm thiêu cháy phần lớn thành phố nhưng Teplice đã nhanh chóng phục hồi và xây dựng lại thành phố của mình.

Những vị khách nổi tiếng đã từng an dưỡng tại các SPA của Teplice bao gồm:
hoàng đế Áo - Franz Ferdinand I, vua Phổ - Friedrich Wilhelm III., Nga hoàng - Nicholas Alexander, J.W. Goethe, Ludwig van Beethoven, A. Humboldt, F. Chopin, F. Palacky, J. Dobrovsky, A. Schopenhauer

Vào thế kỷ thứ 19 SPA của Teplice còn được mệnh danh là"Le petit Paris". Trong nửa cuối thế kỷ 19 nền công nghiệp khai thác than của Teplice được mở rộng. Ngoài ra các ngành công nghiệp sản xuất thủy tinh, sứ, dệt may và hóa chất vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay.

Ngành công nghiệp SPA bị chững lại trong thời kì Đại chiến thế giới lần thứ hai cũng như sau sự ra đời của chủ nghĩa xã hội. Phải sau năm 1989 ngành công nghiệp SPA mới dần dần phát triển trở lại để được như ngày nay.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Municipal website
 Pictures from Teplice
 Teplice spa virtual tour
 News from Teplice
 The History of the Jewish Community in Teplice
 Historical Maps "Herrschaft Toeplitz" & Streetmap Toeplitz with different Views (A. F. Zuerner, Amsterdam 18th Cent.)
 Audioguide through Teplice
 e-region Teplice

Khu dân cư ở huyện Teplice
Thành phố của Cộng hòa Séc
Nơi chôn cất của Nhà Ludowinger


title: Bầu cử liên bang Úc 2004

text:
Cuộc Bầu cử Liên bang Úc năm 2004 được tổ chức vào ngày 9 tháng 10 năm 2004. John Howard lãnh tụ Đảng Tự do Úc thắng cử và giữ chức vụ Thủ tướng Úc lần thứ 4, đánh bại đảng đối lập là Đảng Lao động Úc do Mark Latham lãnh đạo.

Kết quả

Độc lập: Peter Andren, Tony Windsor, Bob Katter

Tham khảo

Bầu cử Liên bang Úc


title: Melandia

text:
Melandia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Diva Việt Nam

text:
Diva Việt Nam là một danh hiệu giới truyền thông Việt Nam phong tặng cho bốn nữ ca sĩ là Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh và Trần Thu Hà. Khái niệm này được dùng để chỉ những giọng ca nữ có giọng hát tốt và kĩ thuật, cống hiến lâu năm, vững bền, tạo nên được một trường phái âm nhạc riêng và có sức ảnh hưởng lớn đến nền nhạc nhẹ nước nhà. Danh hiệu được phổ biến vào Việt Nam từ đầu thập niên 2000.

Lịch sử hình thành và một số tranh cãi
Theo các nguồn báo chí Việt Nam và nước ngoài, một số ca sĩ được phong tặng "Diva nhạc nhẹ" gồm Thanh Lam, Hồng Nhung, Thu Phương, Mỹ Linh, Phương Thanh, Trần Thu Hà. Sau khi Thu Phương định cư ở Hoa Kỳ, bốn ca sĩ được giới báo chí tại Việt Nam gọi là diva đó là Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Trần Thu Hà.

Nhạc sĩ Quốc Bảo từng cho rằng diva là mỹ từ của giới báo chí và không công nhận ai là diva. Nhưng gần đây, nhạc sĩ đã có những lời nhận xét tích cực dành cho Thanh Lam, Hồng Nhung, Thu Phương, Mỹ Linh và Trần Thu Hà khi năm giọng ca có dịp hội ngộ trên cùng một sân khấu. Ông khen ngợi và công nhận tài năng, cống hiến của năm người và gọi họ là "Thế hệ diva của nhạc Việt".

Trong một bài phỏng vấn năm 2005, Mỹ Linh trả lời rằng ở Việt Nam chưa có ai xứng đáng là diva. Trong một lần phỏng vấn khác vào năm 2007, Mỹ Linh đã phủ nhận mình là diva nhưng cho rằng NSND Lê Dung và NSƯT Thanh Lam mới xứng đáng với danh hiệu cao quý đó.

Năm 2005, báo Điện ảnh - Kịch trường Việt Nam phát động một cuộc bình chọn gây tranh cãi mang tên Diva thế hệ mới 2005. Theo đó, ban biên tập đưa một danh sách đề cử gồm 13 ca sĩ, sau đó rút xuống còn 6: Mỹ Tâm, Khánh Linh, Ngọc Khuê, Mỹ Lệ, Đoan Trang, Thanh Thảo. Nhưng kết quả cuộc bình chọn không thành công. Các ca sĩ Thanh Thảo, Mỹ Tâm xin rút tên khỏi danh sách đề cử. Một số tờ báo khác chỉ trích Điện ảnh - Kịch trường đã quá lạm dụng danh xưng diva. Cuối cùng, Hồ Quỳnh Hương, Thu Minh và Đoan Trang đoạt giải. Mặc dù vậy, Thu Minh cáo bận không đến nhận dù được mời nhiều lần.

Ghi nhận khác
 Ca sĩ Thu Phương năm 2006 trong một cuộc phỏng vấn, cô đã được tờ Today của Hoa Kỳ gọi cô là diva của nhạc pop Việt Nam.

Tham khảo

Nhạc trẻ
Diva Việt Nam


title: Eygalières

text:
Eygalières là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bouches-du-Rhône

Tham khảo

http://eygalieresfrance.com

Eygalieres


title: Rhipidia bellingeri

text:
Rhipidia bellingeri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Sankt Pantaleon

text:
Sankt Pantaleon là một đô thị ở huyện Braunau am Inn bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 18 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 3040 người.

Tham khảo


title: Hirtopelta

text:
Hirtopelta là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biểns trong họ Peltospiridae.

Các loài
Các loài trong chi Hirtopelta gồm có:

 Hirtopelta hirta McLean, 1989
 Hirtopelta tufari Beck, 2002

Chú thích

Tham khảo

Peltospiridae


title: Áp suất

text:
Trong vật lý học, áp suất (tiếng Anh: Pressure) (thường được viết tắt là p) là một đại lượng vật lý, được định nghĩa là lực trên một đơn vị diện tích tác dụng theo chiều vuông góc với bề mặt của vật thể. Trong hệ SI, đơn vị của áp suất bằng Newton trên mét vuông (N/m²), nó được gọi là Pascal (Pa) mang tên nhà toán học và vật lý người Pháp Blaise Pascal thế kỉ thứ 17. Áp suất 1 Pa là rất nhỏ, nó xấp xỉ bằng áp suất của một đồng đô la tác dụng lên mặt bàn. Thường áp suất được đo với tỉ lệ bắt đầu bằng 1kPa = 1000Pa.

Phương trình miêu tả áp suất:
p = F / S

Trong đó: p là áp suất, F là áp lực tác dụng lên mặt bị ép có diện tích tiếp xúc là S.

Đơn vị của áp suất
Trong hệ SI: N/ hay còn gọi là Pa: 1Pa=1N/
p=d*h
NBA

Ngoài ra còn một số đơn vị khác: atmosphere (1atm=101325 Pa), Torr, mmHg (1torr=1mmHg=1/760atm=133,3Pa), at (atmosphere kỹ thuật 1at=0,98. Pa)

Đổi đơn vị đo áp suất

Áp suất chất lỏng
Áp suất chất lỏng là áp suất ở một vài điểm trong chất lỏng như là nước hay không khí. Áp suất chất lỏng xuất hiện ở một trong 2 tình huống sau:
 Điều kiện hở, gọi là "dòng trong kênh hở" - như bề mặt đại dương, bể bơi, không khí...
 Điều kiện đóng - trong đường ống dẫn khí, dẫn nước...

Cũng như chất khí, chất lỏng truyền đi nguyên vẹn áp suất theo mọi phương. Phương trình Bernoulli có thể được sử dụng để xác định áp suất tại bất kì một điểm trong chất lỏng. Chất lỏng được giả thiết là chất lỏng lý tưởng và không nén được. Chất lỏng lý tưởng là chất lỏng không tồn tại nội ma sát trong lòng chất lỏng, có độ nhớt bằng không. Phương trình được viết giữa hai điểm a và b bất kì trong một hệ thống chỉ tồn tại 1 chất lỏng.

với:
p = áp suất của chất lỏng
γ = ρg = mật độ·gia tốc trọng trường = trọng lượng riêng của chất lỏng. />
v = vận tốc của chất lỏng
g = gia tốc trọng trường
z = độ cao
 = chiều cao cột áp (pressure head)
 = vận tốc cột áp (velocity head) hay độ cao thủy lực
Trên cùng một mặt phẳng nằm ngang trong lòng chất lỏng thì tất cả các điểm đều có áp suất như nhau.

Áp suất ở những điểm có độ cao khác nhau thì áp suất cũng khác nhau

Công thức tính áp suất chất lỏng: ,

Trong đó :

 là trọng lượng riêng của chất lỏng

 là độ sâu tính từ điểm áp suất tới mặt thoáng của chất lỏng.

Nguyên lý Pascal

Độ tăng áp suất lên một chất lỏng chứa trong bình kín được truyền nguyên vẹn cho mọi điểm của chất lỏng và của thành bình.

Công thức Pascal: p=png + pgh

png là áp suất ngoài.

Ứng dụng của áp suất chất lỏng

Nguyên lý Pascal ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như máy nén thủy lực, máy nâng vật với trọng lực lớn, phanh thủy lực trong xe mô tô, ô tô, phanh ABS nổi tiếng trên các xe ô tô cũng như xe máy đời mới.

.

Tham khảo

Xem thêm
 Áp suất khí quyển
 Đo áp suất

Liên kết ngoài
 Pressure at Hyperphysics, Georgia State University

Đại lượng vật lý
Lực
Diện tích
Khái niệm vật lý
Thủy lực
Cơ học chất lưu
Nhiệt động lực học
Động lực học chất lưu


title: Craugastor rayo

text:
Craugastor rayo là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Costa Rica.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Bolaños, F. 2004. Craugastor rayo. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Craugastor
Động vật lưỡng cư Costa Rica
Động vật đặc hữu Costa Rica


title: Java (định hướng)

text:
Java có nhiều nghĩa:

 Đảo Java là một hòn đảo thuộc về Indonesia, hướng nam đảo Borneo. Đây là một trong những nơi có mật độ dân số cao nhất thế giới.
Người Java
Người vượn Java, Pithecanthropus erectus
Tiếng Java ngôn ngữ nói của người Java (Indonesia)
 Java là tên của một sản phẩm cà phê trồng tại đảo Java.
 Java là một ngôn ngữ lập trình có kiến trúc OOP.
 JavaScript là một ngôn ngữ lập trình kịch bản được dùng phổ biến trong mã của các trang Web.
 Java (công nghệ) là một công nghệ xây dựng các ứng dụng phần mềm. Nó được coi là công nghệ mang tính cách mạng và khả thi nhất trong việc tạo ra các ứng dụng có khả năng chạy thống nhất trên nhiều nền tảng mà chỉ cần biên dịch một lần.


title: Đầm lầy toan

text:
Đầm lầy toan hay đầm lầy chua là một vùng đất ngập nước tích lũy than bùn, một dạng trầm tích của vật liệu thực vật chết - thường là rêu, và trong phần lớn các trường hợp là rêu than bùn (Sphagnum spp.).

Nó là một trong bốn kiểu đất ngập nước chính. Nó cũng được phân loại như là một trong hai loại đầm lầy than bùn, với loại còn lại là đầm lầy kiềm/đầm lầy mặn. Đầm lầy toan thường được che phủ bởi các loài cây bụi trong họ Thạch nam (Ericaceae) cắm rễ trong lớp than bùn và rêu than bùn. Sự tích tụ dần dần của vật liệu thực vật chết trong đầm lầy toan có chức năng như là bể chứa cacbon.

Đầm lầy toan xuất hiện ở những nơi mà nước tại mặt đất có tính chua và nghèo dinh dưỡng. Trong một số trường hợp, nước nhận được hoàn toàn từ giáng thủy, trong trường hợp đó nó được gọi là đầm lầy vũ dưỡng (ombrotrophic bog). Nước thoát ra từ đầm lầy toan có màu nâu đặc trưng, do nó phát sinh từ các tanin hòa tan trong than bùn. Nói chung, độ phì nhiêu thấp và khí hậu lạnh dẫn tới sự phát triển tương đối thấp của thực vật, nhưng sự phân hủy thì còn chậm hơn do đất bão hòa vì thế mà than bùn được tích tụ. Nhiều khu vực đầm lầy toan rộng lớn có thể chứa than bùn dày tới vài mét.

Các đầm lầy toan có các tổ hợp động vật, nấm và thực vật đặc trưng khác biệt, và có tầm quan trọng cao đối với đa dạng sinh học, cụ thể là đối với những cảnh quan mà nếu khác đi là được định cư và gieo trồng.

Phân bố và phạm vi

Đầm lầy toan phân bố rộng trong điều kiện khí hậu ôn đới lạnh, chủ yếu trong các hệ sinh thái phương bắc ở Bắc bán cầu. Vùng đất ngập nước lớn nhất thế giới là các đầm lầy toan than bùn ở vùng bình nguyên Tây Siberia tại Nga, với diện tích trên . Các đầm lầy toan than bùn cũng có ở Bắc Mỹ, cụ thể là tại bình nguyên vịnh Hudson và bồn địa sông Mackenzie. Chúng ít phổ biến hơn tại Nam bán cầu, với đầm lầy toan lớn nhất là truông Magellan có diện tích khoảng . Các đầm lầy toan Sphagnum phổ biến rộng tại miền bắc châu Âu nhưng thường được dọn dẹp sạch và tiêu thoát nước để phục vụ mục đích nông nghiệp.

Môi trường sống

Có nhiều loài động vật, nấm và thực vật chuyên biệt hóa cao gắn với môi trường sống đầm lầy toan. Phần lớn có khả năng chịu đựng được mức độ dinh dưỡng thấp và sự lầy lội cao. Sphagnum là phổ biến rộng, cùng với các cây bụi của họ Ericaceae. Các cây bụi này thường là thường xanh, được cho là để hỗ trợ bảo toàn các chất dinh dưỡng. Ở những nơi khô hơn, các cây gỗ thường xanh cũng có thể xuất hiện, trong trường hợp đó đầm lầy toan pha trộn và chuyển dần thành rừng thường xanh phương bắc bao quanh. Các loài cói là một trong những loài thân thảo phổ biến. Các loài thực vật ăn thịt như gọng vó (Drosera) và nắp ấm châu Mỹ (như Sarracenia purpurea) đã thích nghi với điều kiện nghèo dinh dưỡng bằng cách sử dụng động vật không xương sống làm nguồn dinh dưỡng. Các loài lan cũng thích nghi với các điều kiện này thông qua sử dụng nấm rễ để hút lấy dinh dưỡng. Một số cây bụi như Myrica gale (thạch nam đầm lầy) có các nốt rễ để cố định nitơ, bằng cách đó có thêm nguồn cung cấp nitơ bổ sung.

Đầm lầy toan được nhiều tổ chức chính phủ và bảo tồn công nhận như là một kiểu môi trường sống quan trọng/đặc biệt. Chúng có thể cung cấp môi trường sống cho một số loài động vật có vú như tuần lộc, nai sừng tấm Á-Âu và hải ly, cũng như cho các loài chim lội làm tổ, như sếu Siberia và choắt chân vàng. Vương quốc Liên hiệp Anh trong kế hoạch hành động đa dạng sinh học của mình đã thiết lập các môi trường sống đầm lầy toan như là một ưu tiên trong công tác bảo tồn. Liên bang Nga có một hệ thống bảo tồn rộng lớn tại Bình nguyên Tây Siberia, với cấp bảo hộ cao nhất là các zapovednik (tương tự khu bảo tồn thiên nhiên, IUCN loại IV); Các khu bảo tồn thiên nhiên Gydansky và Yugansky là hai ví dụ nổi bật. Các đầm lầy toan thậm chí còn có các loài côn trùng khác biệt; như các đầm lầy toan ở Anh là quê hương của loài ruồi vàng gọi là ruồi hoàng yến lông (Phaonia jaroschewskii) còn các đầm lầy toan ở Bắc Mỹ là môi trường sống của loài bướm gọi là bướm màu đồng đầm lầy (Lycaena epixanthe). Tại Ireland, thằn lằn đẻ con (Zootoca vivipara), loài động vật bò sát duy nhất đã biết của quốc gia này, sinh sống trong vùng đất đầm lầy toan.

Các kiểu
Các môi trường sống đầm lầy toan có thể phát triển trong nhiều tình huống khác nhau, phụ thuộc vào khí hậu và địa hình (xem thêm diễn thế sinh thái chuyển tiếp thủy).

Theo vị trí và nguồn nước
Một cách để phân loại các đầm lầy toan là dựa theo vị trí của chúng trong cảnh quan và nguồn nước của chúng.

Đầm lầy toan thung lũng

Các đầm lầy toan này phát triển trong các thung lũng hay các chỗ trũng có độ dốc thoai thoải. Một lớp than bùn phủ lấp phần sâu nhất của thung lũng, và một con suối có thể chảy ngang qua bề mặt đầm lầy toan. Các đầm lầy toan thung lũng có thể phát triển trong các điều kiện khí hậu tương đối khô và ấm, nhưng do chúng dựa vào nước ngầm hay nước bề mặt nên chúng chỉ xuất hiện trên các chất nền có tính axit.

Đầm lầy toan nơi cao

Các đầm lầy toan này phát triển từ hồ hay khu vực đầm lầy cỏ phẳng, trên hoặc là chất nền chua hoặc là chất nền không chua. Trải qua hàng thế kỷ có sự tiến triển từ hồ thông thoáng thành đầm lầy cỏ, rồi tới đầm lầy kiềm (hoặc trên các chất nền chua thành đầm lầy toan thung lũng), rồi thành rừng ngập nước, do bùn hoặc than bùn tích lũy trong hồ. Cuối cùng, than bùn tích tụ tới mức mà bề mặt vùng đất trở thành quá phẳng để nước ngầm hay nước bề mặt tiến tới trung tâm của vùng đất ngập nước. Khu vực này vì thế trở thành vũ dưỡng tổng thể, và các điều kiện chua
sinh ra cho phép sự phát triển của đầm lầy toan (ngay cả khi chất nền là không chua). Đầm lầy toan tiếp tục tạo ra than bùn và theo dòng thời gian thì một vòm nông của than bùn đầm lầy toan phát triển thành đầm lầy toan nơi cao. Vòm này thông thường cao vài mét ở trung tâm và được bao quanh bởi các dải thực vật đầm lầy kiềm hoặc thảm thực vật đất ngập nước kiểu khác ở các phần rìa hoặc dọc theo các bờ suối nơi nước ngầm có thể thấm vào vùng đất ngập nước này.

Đầm lầy toan nơi cao có thể chia ra thành:
 Đầm lầy toan duyên hải
 Đầm lầy toan cao nguyên
 Đầm lầy toan miền núi
 Đầm lầy toan Kermi
 Đầm lầy toan chuỗi
 Đầm lầy toan Palsa
 Đầm lầy toan đa giác

Đầm lầy toan che phủ

Trong các khu vực khí hậu lạnh với lượng mưa cao ổn định (trên khoảng 235 ngày trong năm), bề mặt đất có thể bị ngập nước trong phần lớn thời gian, cung cấp các điều kiện cho sự phát triển của thảm thực vật đầm lầy toan. Trong những hoàn cảnh như vậy, đầm lầy toan phát triển như là một lớp "che phủ" phần lớn mặt đất, bao gồm cả các đỉnh đồi và sườn dốc. Mặc dù đầm lầy toan che phủ là phổ biến hơn trên các chất nền toan, nhưng trong một số điều kiện thì nó cũng có thể phát triển trên các chất nền trung hòa hay thậm chí các chất nền kiềm, nếu như lượng nước mưa axit dồi dào vượt trội so với nước ngầm. Đầm lầy toan che phủ không thể xuất hiện trong các khí hậu khô hơn hay nóng hơn, do dưới các điều kiện này thì các đỉnh đồi và đất sườn dốc là khô quá nhanh để than bùn có thể hình thành – trong các khí hậu trung gian thì đầm lầy toan che phủ có thể chỉ giới hạn trong các khu vực không bị chiếu nắng trực tiếp. Trong các khí hậu cận sông băng thì dạng kiểu mẫu của đầm lầy tan che phủ có thể xuất hiện, được biết đến như là đầm lầy toan chuỗi. Tại châu Âu, các lớp than bùn phần lớn là rất mỏng không có các cấu trúc bề mặt có ý nghĩa này được phân bố trên các ngọn đồi và thung lũng ở Ireland, Scotland, Anh và Na Uy. Tại Bắc Mỹ, đầm lầy toan che phủ xuất hiện chủ yếu tại Canada phía đông vịnh Hudson. Các đầm lầy toan này thường là phẳng lặng dưới ảnh hưởng của nước ngầm. Các đầm lầy toan che phủ không xuất hiện ở phía bắc vĩ độ 65 ở Bắc bán cầu.

Đầm lầy toan rung
Đầm lầy toan rung là một dạng đầm lầy toan xuất hiện tại các phần ẩm hơn cả đầm lầy toan thung lũng và đầm lầy toan nơi cao và đôi khi xung quanh các hồ toan (axit). Thảm thực vật đầm lầy toan, chủ yếu là rêu than bùn được neo bằng các loài cói (như cói túi Carex lasiocarpa), tạo thành một mảng trôi nổi với bề dày khoảng nửa mét trên mặt nước hoặc trên đỉnh than bùn rất ướt. Vân sam trắng là phổ biến trong chế độ đầm lầy toan này. Bước đi trên bề mặ làm cho nó chuyển động – các chuyển động lớn hơn có thể gây ra những gợn sóng thấy được trên bề mặt, hoặc thậm chí chúng có thể làm cho các cây gỗ đung đưa. Khi không bị sóng gió xáo trộn thì thảm đầm lầy toan có thể che phủ kín mặt nước. Các đầm lầy toan tại rìa hồ có thể tách ra và tạo thành các đảo trôi nổi.

Đầm lầy toan thác nước
Đầm lầy toan thác nước là một cộng đồng sinh thái hiếm được hình thành khi một dòng suối vĩnh cửu chảy qua lớp đá granit trồi lên. Sự che phủ của nước làm cho các rìa đá luôn ẩm ướt mà không xói mòn đất, nhưng ở vị trí bấp bênh này thì không một cây gỗ hay cây bụi lớn nào có thể duy trì được chỗ đứng. Kết quả là một môi trường sống hẹp, ẩm ướt vĩnh viễn.

Theo hàm lượng chất dinh dưỡng
Các đầm lầy toan cũng có thể phân loại theo hàm lượng chất dinh dưỡng của than bùn.

Ưu dưỡng/Phú dưỡng
Đầm lầy toan phú dưỡng, còn gọi là đầm lầy toan khoáng dưỡng, là loại đầm lầy nằm trên đỉnh của than bùn sinh ra từ đầm lầy kiềm. Kết quả là nước của nó giàu chất dinh dưỡng. Chúng được tìm thấy trong khu vực ôn đới. Các đầm lầy kiềm là các ví dụ về loại đầm lầy toan này.

Trung dưỡng
Đầm lầy toan trung dưỡng hay đầm lầy than bùn chuyển tiếp chứa lượng vừa phải các chất dinh dưỡng.

Bần dưỡng
Đầm lầy toan bần dưỡng xuất hiện ở nơi mà nước ngầm nghèo dinh dưỡng, như trong các vùng đất ngập nước với đất nghèo dinh dưỡng. Chúng xuất hiện theo vài biến thể: đầm lầy toan nơi cao, đầm lầy toan gốc đất (soligenic) và đầm lầy toan che phủ.

Sử dụng

Du lịch

Đường đi bộ ván gỗ Đầm lầy toan Kemeri Lớn là một điểm du lịch trong Vườn quốc gia Ķemeri ở Jūrmala, Latvia, cho du khách cơ hội khám phá đầm lầy toan này cũng như quần thể sinh vật của nó. Các đường đi bộ bằng ván gỗ dài  và  với các bục quan sát được những người chụp ảnh ưa thích để chụp cảnh quan lúc bình minh hay hoàng hôn.

Công nghiệp

Sau khi làm khô, than bùn được sử dụng làm nhiên liệu và nó đã được sử dụng như vậy trong nhiều thế kỷ. Trên 20% nhiệt năng trong gia đình ở Ireland đến từ than bùn. Nó cũng được sử dụng làm nhiên liệu ở Phần Lan, Scotland, Đức và Nga. Liên bang Nga là nhà xuất khẩu than bùn làm nhiên liệu hàng đầu, với trên 90 triệu tấn mỗi năm. Bord na Móna ("ván than bùn") của Ireland là một trong những công ty đầu tiên cơ giới hóa khai thác than bùn, năm 2015 đã thông báo về việc loại bỏ dần hoạt động này.

Sử dụng chính khác của than bùn khô là trong vai trò chất cải tạo đất (được mua bán như là than bùn rêu hay than bùn sphagnum) để làm tăng khả năng giữ ẩm của đất và làm giàu cho đất. Nó cũng được sử dụng trong vai trò của lớp bổi che phủ bề mặt đất. Một số nhà chưng cất rượu, như khu vực sản xuất whisky Islay, sử dụng khói từ đốt than bùn để sấy khô đại mạch sử dụng trong sản xuất whisky Scotland.

Một khi than bùn được moi lên thì rất khó để phục hồi vùng đất ngập nước này, do tích lũy than bùn là một quá trình diễn ra rất chậm. Trên 90% đầm lầy toan ở Anh đã bị hư hại hay phá hủy. Năm 2011 kế hoạch loại trừ than bùn trong các sản phẩm làm vườn đã được chính quyền Anh công bố.

Sử dụng khác
Than bùn trong các đầm lầy toan là nơi quan trọng để lưu giữ cacbon. Nếu than bùn phân hủy thì cacbon dioxide sẽ được giải phóng vào khí quyển, góp phần vào ấm lên toàn cầu. Các đầm lầy toan không bị xáo trộn vạn hành như là một bể chứa cacbon. Ví dụ, các vùng đất than bùn của Liên Xô cũ được tính toán là có thể loại bỏ tới 52 triệu tấn cacbon mỗi năm từ khí quyển.

Các đàm lầy than bùn là quan trọng trong lưu giữ nước ngọt, cụ thể là ở thượng nguồn các con sông lớn. Ví dụ, sông Dương Tử phát nguyên từ vùng đất than bùn Ruoergai gần thượng nguồn của nó ở Tây Tạng.

Các loài việt quất, mâm xôi được thu hái trong tự nhiên xung quanh các đầm lầy toan. Gỗ đầm lầy – loại gỗ bị vùi lấp và được bảo quản trong các đầm lầy, từng được sử dụng trong sản xuất đồ nội thất.

Các đầm lầy rêu than bùn cũng được dùng phục vụ mục đích giải trí ngoài trời, với các hoạt động như du lịch sinh thái và săn bắt. Chẳng hạn, nhiều hành trình chèo xuồng phổ biến ở miền bắc Canada đi qua các khu vực đất than bùn. Một số hoạt động khác, như sử dụng xe cộ mọi địa hình, là đặc biệt nguy hại cho các đầm lầy toan.

Khảo cổ học
Môi trường kị khí và sự hiện diện của các axit tannic trong các đầm lầy toan là điều kiện tốt để bảo quản vật liệu hữu cơ. Các tìm kiếm những vật liệu như vậy đã được thực hiện tại Đan Mạch, Đức, Ireland, Nga, Anh. Một số đầm lầy toan đã bảo quản gỗ đầm lầy như các khúc gỗ sồi hữu ích trong niên đại học vòng cây, và họ cũng đã tìm thấy các di thể đầm lầy được bảo quản rất tốt, với tóc, nội tạng và da còn nguyên vẹn, đã bị vùi lấp tại đó hàng nghìn năm trước dường như là từ các buổi lễ hiến tế người của người German và Celt. Các mẫu di thể người được bảo quản tốt có thể kể tới người đàn bà Haraldskær và người đàn ông Tollund ở Đan Mạch, và người đàn ông Lindow tìm thấy ở Lindow Common tại Anh. Tại Céide Fields ở hạt Mayo thuộc Ireland, một cảnh quan nông nghiệp đồ đá mới 5.000 năm tuổi đã được tìm thấy, được bảo quản dưới một đầm lầy toan che phủ, trọn vẹn với các bức tường trên đồng và các chỗ dựng lều bạt. Một loại cổ vật được tìm thấy trong các loại đầm lầy toan khác nhau là bơ đầm lầy – các khối chất béo lớn, thường là đựng trong các đồ chứa bằng gỗ. Chúng được coi là thực phẩm tích trữ, bao gồm cả bơ lẫn mỡ.

Thư viện ảnh

Xem thêm
 Đất ngập nước
 Đầm lầy cỏ
 Đầm lầy cây thân gỗ
 Đầm lầy cây bụi
 Sắt đầm lầy
 Sông nước đen
 Đầm lầy hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ballynahone Bog
Black Spruce Bog  Describes a forested bog type of North America
 Bog bodies
 Germany's Endangered Bogs - slideshow by Der Spiegel
 Preserve peat bogs' for climate BBC 28.3.2007

Đất ngập nước
Thuật ngữ môi trường
Hệ sinh thái nước ngọt
Địa mạo
Quần xã sinh vật đất liền


title: Guillermo Fariñas

text:
Guillermo Fariñas Hernández (biệt danh là "El Coco") (sinh ngày 3 tháng 1 năm 1962) là một nhà tâm lý học, nhà báo tự do và người bất đồng chính kiến người Cuba. Ông đã tiến hành 23 cuộc tuyệt thực trong những năm qua để phản đối chính phủ đương thời ở nước Cộng hòa Cuba. Ông nói rằng mình sẵn sàng hy sinh trong cuộc tranh đấu chống lại việc kiểm duyệt báo chí ở Cuba.

Cuộc đời
Fariñas sinh tại Santa Clara. Vào năm 1981, ông tham chiến ở Angola trong Quân đội Cuba, chiến đấu dưới quyền chỉ huy của Đại tá Antonio Enrique Luzon, bị thương trong trận chiến và được thưởng các huy chương. Năm 1982 Fariñas sang học quân sự ở Tambov, Liên Xô (cũ). Năm 1993 ông được bầu làm Tổng thư ký Liên đoàn Lao động của ngành Y tế Cuba. Vào năm 1995, ông bị vào tù sau khi tố cáo các vụ tham nhũng của Ban giám đốc bệnh viện. Trong cuộc phỏng vấn của tạp chí Harper năm 2007 ("Cuộc chiến của lý tưởng = Battle of Ideas") Fariñas đã mô tả các Sĩ quan An ninh Quốc gia khi giam giữ ông ở Santa Clara, đã cưỡng bức đưa ông vào khu bệnh viện tâm thần một đêm và ở đây ông bị tiêm một mũi thuốc không biết là thuốc gì, dưới sự giám sát của các Sĩ quan An ninh nói trên.

Cha của Fariñas cũng đã từng gia nhập lực lượng vũ trang Cuba và chiến đấu ở Congo dưới sự chỉ huy của Che Guevara trong thập niên 1960.

Cuộc tuyệt thực 2006

Vào năm 2006, Fariñas đã tuyệt thực 7 tháng để phản đối việc kiểm duyệt Internet ở nước Cộng hòa Cuba. Ông chấm dứt tuyệt thực vào mùa thu năm 2006, do sức khỏe bị suy yếu nghiêm trọng . Hành động tuyệt thực chống đối của ông đã lôi kéo sự chú ý trên khắp thế giới và tổ chức Phóng viên không biên giới đã trao giải thưởng tự do-cyber (cyber-freedom prize) cho ông năm 2006., và ông cũng được nhận giải Nhân quyền Quốc tế (International Human Rights Award) ở Weimar

Cuộc tuyệt thực 2010

Ngày 26 tháng 2 năm 2010, Fariñas lại tuyên bố làm một cuộc tuyệt thực nữa để phản đối về cái chết của người bạn bất đồng chính kiến Orlando Zapata Tamayo. Ông đã tỏ ý là mình sẽ tuyệt thực cho tới khi 26 người tù vì lương tâm khác đã bị bệnh trầm trọng được thả ra. Ngày 1 tháng 4 năm 2010, ông phải vào bệnh viện ở thành phố quê hương Santa Clara, được truyền dung dịch lỏng vào tĩnh mạch vì ông đã bị suy sụp ngày 11 tháng 3 năm 2010. Tình trạng sức khỏe của ông được cho là yếu, nhưng ổn định.

Sự trả lời của chính phủ Cuba

Tờ báo Granma của Nhà nước Cuba nói rằng những khó khăn pháp lý của
Fariñas bắt đầu "vì một sự đấu khẩu về vật chất với một nữ đồng nghiệp - chứ không phải chính trị" và miêu tả ông là "một điệp viên được trả lương của Hoa Kỳ" và nhân viên của ban phụ trách quyền lợi của Hoa Kỳ ở Habana (United States Interests Section in Havana).

Ngày thứ Năm 08 tháng 7 năm 2010, Fariñas kết thúc tuyệt thực 134 ngày của ông, sau những dấu hiệu chính quyền Cộng hòa Cuba thực hiện lời hứa của mình là phóng thích 52 tù nhân chính trị.

Giải thưởng Sakharov 2010
Vào ngày 20 tháng 10 năm 2010, Fariñas được Nghị viện châu Âu trao Giải thưởng Sakharov cho Tự do Tư tưởng. Khi trao giải, Nghị viện châu Âu đã khen ngợi Fariñas, nói rằng Ông là một "biểu tượng của cuộc chiến đấu cho tự do ngôn luận". Đây là lần thứ ba giải này được trao cho một nhà bất đồng chính kiến người Cuba.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Suicide as a Political Weapon in Cuba by Havana Times
 Cuban Hunger Striker in Hospital After Passing Out by Forbes

Sinh năm 1962
Nhà hoạt động dân chủ Cuba
Người bất đồng chính kiến Cuba
Nhà báo Cuba
Nhà hoạt động nhân quyền Cuba
Kiểm duyệt Internet
Nhà bất đồng chính kiến Cuba
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải Sakharov
Người ủng hộ bất bạo động


title: Donaciinae

text:
Donaciinae là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae, đặc trưng bởi râu dài.

Các chi
 Donacia
 Donaciella
 Macroplea
 Plateumaris

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Ánh kim


title: Scaeothyris

text:
Scaeosopha là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Hylaeus douglasi

text:
Hylaeus douglasi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1965


title: Danh sách nhân vật trong Hannah Montana

text:
Danh sách các nhân vật trong Hannah Montana là những nhân vật bao gồm cả nhân vật chính,nhân vật phụ xuất hiện trong phim.Các nhân vật được liệt kê dưới đây.

Nhân vật chính

Miley Stewart/Hannah Montana

Miley Ray Stewart (Miley Cyrus) là một trong những nhân vật chủ đạo của phim.Cô có cuộc sống hai mặt,một mặt là Miley Stewart bình thường, còn mặt kia là siêu sao nhạc pop Hannah Montana.

Robby Stewart

Robby Ray Stewart (Billy Ray Cyrus) là cha của Miley đồng thời cũng là quản lý riêng của Hannah. Ông cũng là nhà soạn nhạc và là nhà sản xuất.

Jackson Stewart
Jackson Rod Stewart (Jason Earles) là người anh trai của Miley và cậu con trai của gia đình Stewart.Jackson được biết đến như một kẻ nghịch ngợm,láu cá,hiếu chiến và hay trêu chọc cô em gái của mình.

Lilly Truscott
Lillian "Lilly" Truscott hay còn gọi là Lillian Truscott (do Emily Osment thủ vai) là một người bạn thân của Miley Stewart trong bộ phim truyền hình nổi tiếng của kênh Disney Channel Hannah Montana và cũng là người bạn gái thân thiết với Oliver Oken.Dưới cái tên giả Lola Luftnage,cô trở thành một người bạn thân thiết với Hannah Montana."Lola" luôn ngưỡng mộ Orlando Bloom,trong tập phim "The Test Of My Love", Lola nói với Miley rằng Orlando cuối cùng gặp cô cũng sẽ cùng nhau xem "The Lily Bloom". Lilly là một nhân vật khác thường xuyên xuất hiện với Miley và Jackson trong mỗi tập phim.Cô cũng là nhân vật góp mặt trong Hannah Montana: The Movie.

Phát triển
Tên ban đầu của nhân vật là Lilly Romero nhưng rồi sau đó được chuyển thành Lilly Truscott.Miley ban đầu định thử vai diễn này nhưng rồi cô đã vào nhân vật chính.Emily thử vai này sau đó.

Khung cảnh
Lilly sinh ra và lớn lên tại Carlifornia cùng với Oliver.Cô gặp Oliver tại nhà trẻ khi họ còn bé và ngay sau đó trở thành đôi bạn thân ngay từ lần gặp đầu tiên.Cô sống với người mẹ của mình là Heather Truscott (Heather Locklear) tại Malibu.Heather xuất hiện trong tập phim "Lilly's Mom Has Got It Goin' On," khi bà đang hẹn hò với cha của Miley.Bố mẹ của Lilly chia tay nhau khá lâu,nhưng hiện tại vẫn chưa biết tên của bố.Đó cũng là điều khó hiểu khi Lilly có anh chị em ruột.Trong tập "Miley Get Your Gum," Lilly cho em trai mình con chuột đồng.Sau đó,trong tập "Would I Lie To You, Lilly?," Lilly đã nói rằng "Đôi lúc tớ muốn có một người em trai,và rồi tớ đến đây.Mọi thứ tốt đẹp hơn!"

Lilly và Miley sớm trở thành đôi bạn thân khi họ còn học lớp 5.Cô đã khám phá ra bí mật của Miley trong tập "Lilly, Do You Want to Know a Secret?" khi cô lẻn vào phòng thay đồ của Hannah sau buổi diễn và thấy chiếc vòng may mắn mà cô đưa cho Miley trước đó.

Đời sống riêng tư
Lilly từng là một fan bự của Hannah Montana cho tới khi cô phát hiện ra mọi bí mật của Miley.Cô khá hướng ngoại,phấn khích,vụng về và có phần hấp tấp,bốc đồng.Cô cũng khá năng động và thích trượt ván,lướt sóng, khúc côn cầu và cổ vũ.

Miley và Lilly có một tình bạn khá là gần gũi.Đôi lúc họ không tránh được những cuộc cãi vã,xung đột lớn,nhưng rồi sau đó họ lại làm lành nhanh chóng,làm cho tình bạn ngày càng mạnh mẽ hơn nữa.Có những tập làm cho họ ngày càng gắn bó tình bạn như "Lilly, Do You Want to Know a Secret?," "Would I Lie To You, Lilly?," "You're So Vain, You Probably Think This Zit is About You," "Cuffs Will Keep Us Together."

Lilly có giọng hát khá dở trong tập phim "Song Sung Bad." Miley đã sửa đổi giọng hát làm hay hơn (tất nhiên là không kể với Lilly) với bài "One in a Million".Điều đó làm Lilly luôn tin mình là một ca sĩ và đã dám thách đấu cô bạn cùng lớp đáng ghét Amber Adison để thi hát trước toàn thể lớp.Lilly đã hát nhép bài "I Got Nerve" với gì mà Robby đáp lại "Cháu chắc chắn làm được".

Với một ngoại hình khá tomboy,Lilly có vẻ khá băn khoăn về ngoại hình thô kệch của mình.Cô đã từ chối thi cuộc thi trượt ván vì bị chú chó ăn mất kính áp tròng và ngại ngùng khi phải đeo cặp kính to (Cô gần như bị mù nếu không đeo kính).Đôi khi cô rất phấn khích khi mặc những bộ quần áo dễ thương hơn là giải quyết vấn đề.Cô cũng gần như có tình cảm với Oliver.

Có thể thấy Lilly luôn mặc những bộ qnần áo tomboy và đội rất nhiều loại mũ trong mùa đầu tiên.Đến mùa thứ 2,Lilly bắt đầu đeo băng đội đầu với màu sắc sặc sỡ.Cho tới mùa thứ 3,Lilly đeo những chiếc vòng cổ hình trái tim vàng.

Trong tập 'You Gotta Lose That Job',Lilly muốn làm một giáo viên vì nó khá thú vị,nhưng không nói chuyện riêng.

Lola Luftnagle

Một mặt để giữ bí mật cho Miley,Lilly cũng hóa thân thành một trợ lý riêng cho Hannah với tên gọi Lola Luftnagle.Đầu tiên Lilly xuất hiện với cái tên "Lola LaFonda" trong tập "Miley Get Your Gum",nhưng rồi sau đó chuyển thành Luftnagle trong tập "It's My Party And I'll Lie If I Want To" và cái tên này được sử dụng trong cả quá trình của bộ phim.Lilly khẳng định rằng cô là con gái của Rudolph Luftnagle,chị của Bunny và Kiki Luftnagle.

Khác với phong cách của Lilly,Lola mặc các bộ quần áo bó sát cơ thể và có rất nhiều màu sắc sặc sỡ.Lilly thường mặc bộ đồ có khả năng co giãn để có thể dễ dàng ngồi sau sân khấu.Lola đeo khá nhiều trang sức như vòng cổ,tay và nhẫn cũng có nhiều màu.Lola có mái tóc giả ngắn với màu sắc tươi sáng thay đổi liên tục trong mỗi tập ở mùa 1 và 2,sang mùa 3,mái tóc dài hơn và chạm ngang vai.Phong cách của Lola có phần giống với nhân vật trong anime.Emily phải có tới 80 bộ tóc giả khác nhau,và màu cô yêu thích là tím và trắng.Lola mặc nhiều màu và đeo rất nhiều trang sức.Lola nói rằng không hẹn hò với Mike trong "He Could Be The One". Thay vào đó cô hẹn hò với Justin Timberlake và chưa rõ như thế nào.Emily nói rằng sau sân khấu cô giống Lola hơn là Lilly và cô rất thích quần áo của Lola và chỉ muốn giữ chúng.

Mối quan hệ
Lily từng có một vài cuộc hẹn hò nhưng diễn ra không thành công.Trước kia cô hẹn hò với Jake Ryan (Cody Linley) trong bữa tiệc nhảy năm 70 nhưng bị Miley phá vỡ do ghen tức.Và cô cũng hẹn hò với Lucas (Sterling Knight) nhưng rồi phát hiện ra anh là kẻ gian dối.

Miley cũng từng mơ Lilly đang hẹn hò với Jackson,nhưng rồi cô tỉnh dậy và tất cả chỉ là một giấc mơ.

Cho đến mùa 3,Lilly có tình cảm với Oliver nhưng rồi Oliver có tình cảm với Miley,sau đó Oliver muốn quay lại với Lilly thì cô nói rằng đang hẹn hò với Justin Timberlake mà không biết là ai bắt đầu cả.

Oliver Oken
Oliver Oscar Oken (Mitchel Musso) cũng là cậu bạn thân thiết của Miley và là người thứ hai phát hiện ra được bí mật của Miley.Oliver sau đó cũng thành trợ lý của Hannah bằng việc hóa trang thành Mike Standley III.

Rico Suave
Rico Suave (Moises Arias) là nhân vật chính bắt đầu từ mùa thứ 2 trong bộ phim này.Tuy nhỏ tuổi nhưng cậu lại rất giàu có và quyền lực,có hẳn cửa hàng "Rico's Surf Shop" bên bờ biển gần gia đình Stewart.Tuy vậy cậu lại rất huênh hoang và hay bắt nạt nhân viên của mình là Jackson Stewart.

Nhân vật phụ

Amber và Ashley
Amber Addison (Shanica Knowles) and Ashley DeWitt (Anna Maria Perez de Taglé) là hai đối thủ được cho là cái gai trong mắt của Lilly và Miley.Họ rất điệu,hay nghĩ rằng mình thời trang và khi đạt được điều gì đó,họ lại chạm hai đầu ngón tay vào nhau và kêu "Oooo, tsss!".Thỉnh thoảng Lilly và Miley lại trêu họ bằng màn tương tự như vậy.Ngoài ra họ còn là fan hâm mộ của Hannah Montana.

Amber và Ashley xuất hiện trong các tập "Lilly, Do You Want to Know a Secret?," "Mascot Love," "Ooh Ooh Itchy Woman," "New Kid in School," "Good Golly, Miss Dolly," "The Idol Side of Me," "You Are So Sue-able," "Achey Jakey Heart," "When You Wish You Were the Star," "Song Sung Bad," "No Sugar Sugar," và "Ready, Set, Don't Drive."

Cooper
Là cậu bạn cực thân của Jackson trong suốt cả mùa một của bộ phim.Jackson hay gọi cậu là Coop.Ngoài ra cậu có cô em gái đỏng đảnh Olivia.

Mr. Donzig
Albert Donzig (Paul Vogt và Peter Allen Vogt) là người hàng xóm béo phì ở ngay cạnh nhà Stewart.Tính tình ông rất khó chịu,hay gây hấn với gia đình này,nhất là người cha Robby Ray.Tuy vậy sự thù hằn giữa ông và Miley lại khá mập mờ và không rõ ràng.

Susan Stewart
Susan B. Stewart (Brooke Shields) là vợ của Robby và là mẹ của Miley và Jackson.Bà chỉ xuất hiện trong video của gia đình và một lần trong giấc mơ của Miley trong tập "He Could Be the One".Bà mất khi Miley có 10 tuổi.

Chú thích


title: Alkaloid

text:
Alkaloid là cách chuyển tự sang dạng Việt hóa nửa chừng của alkaloid (tiếng Anh) hay alcaloïde (tiếng Pháp) hoặc алкалоид (tiếng Nga). Một cách chặt chẽ thì nó là amin nguồn gốc tự nhiên do thực vật tạo ra, nhưng các amin do động vật và nấm tạo ra cũng được gọi là các alkaloid. Nhiều alkaloid có các tác động dược lý học đối với con người và các động vật khác. Tên gọi của alkaloid trong một số ngôn ngữ phương Tây có lẽ có nguồn gốc từ alkali/ancali (kiềm); và ban đầu thuật ngữ này được sử dụng để miêu tả bất kỳ một base hữu cơ nào có chứa nitơ. Các alkaloid thông thường là các dẫn xuất của các amino acid và phần nhiều trong số chúng có vị đắng. Chúng được tìm thấy như là các chất chuyển hóa phụ trong thực vật (ví dụ khoai tây hay cà chua), động vật (ví dụ các loại tôm, cua, ốc, hến) và nấm. Nhiều alkaloid có thể được tinh chế từ các dịch chiết thô bằng phương pháp chiết axít-base.

Trong khi nhiều alkaloid là các chất độc thì một số lại được sử dụng trong y học với vai trò như là các chất giảm đau hay gây tê, cụ thể như morphin hay codein, cũng như trong một số ứng dụng khác.

Khái niệm alcaloid
Polonopski định nghĩa: "Alkaloid là những hợp chất hữu cơ có chứa nitơ, đa số có nhân dị vòng, có phản ứng kiềm, thường gặp trong thực vật và đôi khi có trong động vật, thường có dược tính mạnh và cho những phản ứng hóa học với một số thuốc thử chung của alkaloid."

Tuy nhiên cũng có một số chất được xếp vào nhóm alkaloid nhưng nitơ không có dị vòng mà ở mạch nhánh như: ephedrine trong Ma hoàng Ephedra sinica Staf., capsaisin trong Ớt Capsicum annuum L., hordenin trong mầm mạch nha Hordenum sativum Jess., colchicine trong hạt cây tỏi độc Colchicum autumnale L.. Một số alkaloid không có phản ứng với kiềm như colchicine lấy từ hạt tỏi độc, ricinin lấy từ hạt thầu dầu Ricinus communis L., theobromin trong hạt cây cacao Theobroma cacao L. và có alkaloid phản ứng với acid yếu như arecaidin và guvacin trong hạt cau Areca catechu L..

Phân loại
Các nhóm alkaloid hiện nay bao gồm:
 Nhóm pyridin: piperin, coniin, trigonellin, arecaidin, guvacin, pilocarpin, cytisin, spartein, pelletierin.
 Nhóm pyrrolidin: hygrin, cuscohygrin, nicotin
 Nhóm tropan: atropin, cocain, ecgonin, scopolamin
 Nhóm quinolin: quinin, quinidin, dihydroquinin, dihydroquinidin, strychnin, brucin, veratrin, cevadin
 Nhóm isoquinolin: Các alkaloid gốc thuốc phiện như morphin, codein, thebain, papaverin, narcotin, sanguinarin, narcein, hydrastin, berberin.
 Nhóm phenethylamin: mescalin, ephedrin, dopamin, amphetamin
 Nhóm indol:
 Các tryptamin: DMT, N-methyltryptamin, psilocybin, serotonin
 Các ergolin: Các alkaloid từ cựa ngũ cốc/cỏ như ergin, ergotamin, axít lysergic v.v
 Các beta-carbolin: harmin, harmalin, yohimbin, reserpin, emetin
 Các alkaloid từ chi Ba gạc (Rauwolfia): reserpin
 Nhóm purin:
 Các xanthin: caffein, theobromin, theophyllin
 Nhóm terpenoid:
 Các alkaloid aconit: aconitin
 Các steroid: solanin, samandari (các hợp chất amoni bậc bốn): muscarin, cholin, neurin
 Các alkaloid từ dừa cạn (chi Vinca) và các họ hàng của nó: vinblastin, vincristin. Chúng là các chất chống ung thư và liên kết các nhị trùng (dime) tubulin tự do, vì thế phá vỡ cân bằng giữa trùng hợp (polyme hóa) và phản trùng hợp vi quản, tạo ra sự kìm hãm các tế bào trong pha giữa của quá trình phân bào.

Lý tính
Phần lớn alcaloid trong thiên nhiên công thức cấu tạo có oxy nghĩa là trong công thức có C, H, N, O, những alcaloid này thường ở thể rắn ở nhiệt độ thường.

Ví dụ: Morphine, codein, strychnin, quinin, reserpin.

Những alcaloid thành phần cấu tạo không có oxy thường ở thể lỏng. Nhưng cũng có một số trường hợp ngoại lệ.

Ví dụ: Coniin, nicotin, spartein.

Các alcaloid ở thể rắn thường kết tinh được và có điểm chảy rõ ràng, nhưng cũng có một số alcaloid không có điểm chảy vì bị phân hủy ở nhiệt độ trước khi chảy.

Những alcaloid ở thể lỏng bay hơi được và thường vững bền, không bị phân hủy ở nhiệt độ sôi nên cất kéo được bằng hơi nước để lấy ra khỏi dược liệu.

Dựa vào độ tan khác nhau của alcaloid base và muối alcaloid người ta sử dụng dung môi thích hợp để chiết xuất và tinh chế alcaloid.

Hóa tính
 Một số alkaloid có tác dụng như base mạnh có khả năng làm xanh giấy quỳ đỏ như nicotin.
 Đa số các alcaloid đều có tính base yếu.
 Một số tính base rất yếu như cafein, piperin…
 Vài trường hợp ngoại lệ như colchicin, ricinin, theobromin không có phản ứng kiềm
 Cá biệt cũng có chất có phản ứng acid yếu như arecaidin, guvacin.

Do có tính base yếu nên có thể giải phóng alcaloid ra khỏi muối của nó bằng dung dịch kiềm trung bình và mạnh như NH4OH, NaOH…

Các alcaloid cho phản ứng với một số thuốc thử chung của alcaloid.

Tác động sinh học
Công dụng của alkaloid rất đa dạng và phong phú, tùy theo từng loại alkaloid.

 Tác dụng lên hệ thần kinh

Kích thích thần kinh trung ương: strychnine, caffeine

Ức chế thần kinh trung ương: morphin. Codeine

Kích thích thần kinh giao cảm: ephedrine

Liệt giao cảm: yohimbin

Kích thích phó giao cảm: pilocarpin

Liệt phó giao cảm: atropine

Gây tê: cocaine

 Tác dụng hạ huyết áp: reserpine, serpentin
 Tác dụng chống ung thư: taxol, vinblastine, vincristine
 Tác dụng diệt ký sinh trùng, diệt khuẩn: quinine, berberine, arecoline, emetine

Phân lập alkaloid
Trong cây các alkaloid luôn tồn tại ở dạng các muối với các axít hữu cơ và mỗi họ cây thường có một dãy alkaloid cùng nhóm, trong đó có nhóm chính và nhóm phụ. Hàm lượng của chúng phụ thuộc vào giống cây, mùa vụ và địa lý.

Để phân lập alkaloid phải qua quy trình sau:

a) Nghiền nhỏ nguyên liệu thành bột rồi ngâm với dung dịch HCl 1%(hoặc bằng dung dịch soda) để chuyển hóa hoàn toàn alkaloid thành muối chlorhydrat dễ tan.

b) Lọc lấy dung dịch muối, kiềm hóa để lấy alkaloid hoàn toàn khỏi muối.

c) Cất cuốn hơi nước hoặc chiết bằng dung môi hữu cơ như chloroform, benzen v.v.

d) Chạy sắc ký hoặc sắc ký bản mỏng điều chế...phân lập riêng từng alkaloid.

e) Xác định cấu trúc các alkaloid thử hoạt tính sinh học, đem sản phẩm thử nghiệm, ứng dụng.

Thuộc tính hóa lý
 Phân tử lượng: khoảng 100-900
 Các alkaloid không chứa các nguyên tử oxy trong cấu trúc thông thường là chất lỏng ở điều kiện nhiệt độ phòng (ví dụ nicotin, spartein, coniin)
 Các alkaloid với các nguyên tử oxy trong cấu trúc nói chung là các chất rắn kết tinh ở điều kiện nhiệt độ phòng (ví dụ: berberin)
 Hoạt hóa quang học
 Tính kiềm phụ thuộc vào khả năng sẵn có của các cặp điện tử đơn độc trên nguyên tử nitơ & và kiểu khác (dị) vòng cùng các phần thay thế.
 Khả năng tạo ra muối với các axít vô cơ (ví dụ: với HCl, H2SO4, HNO3) hay các axít hữu cơ (như các muối tartrat, sulfamat, maleat)

Sự tạo thành alkaloid trong cây

Nhờ phương pháp đánh dấu đồng vị phóng xạ người ta đã chứng minh được alkaloid tạo ra từ các amino acid. Người ta đã dùng amino acid có C14 và N15 đưa vào môi trường nuôi cấy hoặc tiêm vào thân cây. Alcaloid sau chiết xuất và phân lập có tính phóng xạ. Làm phản ứng phân hủy để tìm nguyên tử phóng xạ thì thấy được hầu hết nguyên tử nitơ và các nguyên tử carbon của amino acid đều nằm trong cấu trúc nhân cơ bản của alkaloid.

Nơi tạo ra alkaloid không phải luôn luôn là nơi tích tụ alkaloid. Nhiều alkaloid được tạo ra ở rễ lại vận chuyển lên phần trên mặt đất của cây, sau khi thực hiện những biến đổi thứ cấp chúng được tích lũy ở lá, quả hoặc hạt.

Vd: L-hyoscryamin trong cây Beladon được tạo ra ở rễ, sau đó chuyển lên phần trên mặt đất. Khi cây 1 tuổi thân cây chứa nhiều alcaloid hơn lá, khi cây 2 tuổi thân cây hóa gỗ nhiều hơn, hàm lượng alcaloid giảm xuống, hàm lượng alcaloid ở phần ngọn đạt được mức tối đa vào lúc cây ra hoa và giảm đi khi quả chín.

Phân bố trong thiên nhiên
 Alkaloid có phổ biến trong thực vật, tập trung ở một số họ:

Apocynaceae (họ Trúc đào) có gần 800 alkaloid.

Papaveraceae (họ Thuốc phiện) gần 400 alkaloid.

Fabaceae (họ Đậu) 350 alkaloid.

Solanaceae (họ Cà) gần 200 alkaloid.

 Ở nấm có alkaloid trong nấm cựa khỏa mạch (Claviceps purpurea), nấm Amanita phalloides.
 Ở động vật, cũng đã tìm thấy alkaloid ngày càng tăng, alkaloid samandarin, samandaridin, samanin có trong tuyến da của loài kỳ nhông. Bufotenin, bufotenidin, dehydrobufotenin lấy từ nhựa cóc.
 Trong cây, alkaloid thường tập trung ở một số bộ phận nhất định.
 Rất ít trường hợp trong cây chỉ có một alkaloid duy nhất mà thường có hỗn hợp nhiều alkaloid, trong đó alkaloid có hàm lượng cao được gọi là alkaloid chính.
 Các alkaloid ở trong những cây cùng một họ thực vật cũng thường có cấu tạo rất gần nhau.
 Hàm lượng alkaloid trong cây thường rất thấp, Một số dược liệu chứa 1-3% alkaloid đã được coi là hàm lượng khá cao.
 Hàm lượng alkaloid trong cây phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khí hậu, ánh sáng, chất đất, phân bón, giống cây, bộ phận thu hái và thời kỳ thu hái. Vì vậy đối với mỗi dược liệu cần nghiên cứu cách trồng trọt, thu hái và bảo quản để có hàm lượng hoạt chất cao.
 Trong cây, alkaloid ít khi ở trạng thái tự do (alkaloid base), mà thường ở dạng muối của các acid hữu cơ như citrat, tactrat, oxalat, acetat…
 Có một số ít trường hợp alkaloid kết hợp với đường tạo ra dạng glycoalkaloid như solasonin và solamacgin trong cây Cà lá xẻ (Solanum laciniatum).

Tham khảo

Sách đọc thêm
2. Khoa dược (2008), "Giáo trình dược liệu", tập 2, Nhà xuất bản ĐH Y Dược TP,HCM.

3. Phạm Thanh Kỳ (1998), "Bài giảng dược liệu", tập II, Nhà xuất bản Đại học Dược Hà Nội.

4. Đỗ Tất Lợi (2004), "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam", Nhà xuất bản Y học.

5. Nguyễn Kim Phi Phụng (2007), Phương pháp cô lập hợp chất hữu cơ, Nhà xuất bản ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh.

6. Ngô Văn Thu (2011), "Bài giảng dược liệu", tập I, Nhà xuất bản Đại học Dược Hà Nội.

7. Viện dược liệu (2004), "Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam", tập I, Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật.

8. Viện dược liệu (2004), "Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam", tập II, Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật.

Liên kết ngoài

Sản phẩm tự nhiên

Trao đổi chất


title: Khammuane

text:
Khammouane hay Khammouan (; chữ Lào Latin hóa: Khammouan), đọc là Khăm Muộn là một tỉnh của Lào, thuộc địa phận miền trung. Tỉnh lị là thị xã Thakhek.

Địa danh này trong sử sách tiếng Việt còn gọi là Cam Môn.

Tỉnh Khammouan có diện tích 16.315 km2 và hầu hết là địa hình rừng mọc trên các dãy núi. Tỉnh có biên giới với tỉnh Bolikhamsai ở phía bắc và phía tây bắc, các tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình của Việt Nam ở phía đông, tỉnh Savannakhet về phía nam và Nakhon Phanom của Thái Lan về phía tây. Nhiều suối chảy qua tỉnh rồi đổ ra sông Mê Công. Các khu rừng rộng lớn thuộc Khu bảo tồn đa dạng sinh học Nakai-Nam Theun là những khu trữ nước quan trọng của các nhánh sông Mê Công cũng như hình thành hồ dự trữ cho Nam Theun 2, công trình thủy điện lớn nhất tại Lào. Sông Xe Bang Fai, Nam Hinboun và sông Nam Theun là những con sông chính của tỉnh.

Một phần của tuyến đường sắt Thakhek - Tân Ấp đã bị hư hỏng, là tuyến đường trước đây nối Thakhek qua biên giới ở đèo Mụ Giạ tới tuyến đường sắt Bắc-Nam của Việt Nam tại ga Tân Ấp, tỉnh Quảng Bình.

Địa lý
Tỉnh Khammouan, một trong những tỉnh của Lào, tỉnh có diện tích 16.315 km2 và hầu hết là địa hình rừng núi. Tỉnh có nhiều con sông đổ ra sông Mê Công. Một số con sông lớn bắt nguồn gốc từ vùng núi của tỉnh này là sông Se Bangfai dài 239 km, sông Nam Hinboun, sông Nam Theun và sông Nam Ngum. Tỉnh nằm giữa Mê Công và dãy Trường Sơn. Cao nguyên Khammoun có các hẻm núi, hang động, rừng rậm, núi đá vôi và sông.

Thakhek, thủ phủ của tỉnh, nằm dọc theo bờ sông Mê Công. Con sống này chính là biên giới với Thái Lan; Cửa khẩu quóc tế phía Thái lan là Nakhon Phanom. Thị xã có nhiều tòa nhà được thiết kế theo kiến trúc thuộc địa Pháp. Cầu Hữu nghị số ba mở cửa vào ngày 11 tháng 11 năm 2011 bắc qua sông Mê Công. Đây là một liên kết quan trọng giữa thị xã Thakhek của tỉnh Khammouane và tỉnh Nakhon Phanom của Thái Lan. Cây cầu dài 1.423 m và rộng 13 m.

Động Tham Khonglor (nghĩa là "Vẻ đẹp trong bóng tối") là một phần của Khu Bảo tồn Rừng Quốc gia ở núi Hinboun. Lối vào phía tây của nó là từ Bản Khonglor, huyện Hinboun, và lối vào phía đông là từ Bản Natan, huyện Nakai. Động này có chiều dài khoảng 7,4 km và chiều rộng của nó dao động từ 10 m đến 90 m. Chiều cao của nó nằm trong khoảng từ 20 m đến 100 m và Nam Hinboun chảy qua động quanh năm. Vang That và Hat Xay Luang là hai hang đá hình thành trong động. Hat Xay Luang là một bãi cát trắng, dài khoảng 150 m và chiều rộng là 100 m. Có thể tiếp cận Động này bằng hai tuyến đường, một từ Viêng Chăn dọc theo Đường 13 (Lào) đến Huyện Hinboun, và tuyến thứ hai là bằng thuyền dọc theo Nam Hinboun.

Các khu bảo tồn

Diện tích rừng của tỉnh bao gồm ba khu vực bảo tồn. Đó là Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia Nakai - Nam Theun (NBCA) với diện tích 352.200 ha của dãy núi Trường Sơn và cao nguyên Nakai ở các tỉnh Khammouane và Bolikhamxay, Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia Hin Nam No có diện tích 86.222 ha và Khu Bảo tồn Đa dạng sinh học Quốc gia Phou Hin Boun có diện tích 150.000 ha. Những khu rừng này có nhiều hang động tự nhiên.

Năm 1996, các nhà khoa học phương Tây đã phát hiện một loài gặm nhấm ở Khammouan đại diện cho một họ thú có vú mà trước đây chỉ được biết đến từ hóa thạch. Chúng được gọi là "chuột núi Lào" với tên khoa học Laotastes aenigmamus, được chính thức mô tả như là một loài mới trong bài viết năm 2005 của Paulina Jenkins và các đồng tác giả, những người coi loài vật này khác biệt với tất cả loài gặm nhấm được biết. Họ đặt nó trong một họ động vật mới, Laonastidae. Nó thuộc chi monotypic  Laonastes. Năm 2006 nhóm nghiên cứu khác thì cho rằng nó thuộc về họ hóa thạch sống, Diatomyidae, trước đây tưởng bị tuyệt chủng 11 triệu năm trước.

Một số loài động vật có vú được phát hiện gần đây, bao gồm những loài sau (Robichaud 2005): sao la, mang Vũ Quang (giant muntjac), mang Roosevelt, mang Trường Sơn, lợn rừng Đông Dương (Indochinese warty pig), Heude's pig, Annamite striped rabbit, Javan rhinoceros (Rhinoceros sondaicus annamiticus), hổ Đông Dương, và voi châu Á.

Khu tràm chim quan trọng (IBA) sông Hin No rộng 68.125 ha sông Hin No nằm trong Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia NBCA Hin Namno. Địa hình của nó đặc trưng với đá vôi đá vôi, các ngọn đồi đá vôi, cũng như các thung lũng. Môi trường sống của IBA được đặc trưng bởi vùng núi đá vôi rải rác, rừng nhiệt đới bán xanh, rừng rụng lá hỗn tạp, rừng nhiệt đới rụng lá ẩm ướt và rừng xanh ướt. Crested argus (Rheinardia ocellata) và Austen's brown hornbill (Anorrhinus austeni) được phân vào nhóm sắp có nguy cơ tyyệt chủng. Sóc chuột (Callauxurus inornatus) đã được xác định là động vật đặc trưng trong IBA này.

Tràm chim IBA Khammouane nằm trong Khu bảo tồn đa dạng sinh học NBCA núi Phou Hin Boun. Tràm chim này có kích thước 79.000 ha và độ cao của nó là 200 m-900 m trên mực nước biển. Địa hình và môi trường sống có đặc điểm là núi đá vôi thưa thớt sinh thực vật, rừng nửa rụng lá, rừng rụng lá xen kẽ, và bãi đất phẳng. Tràm chim nổi tiếng về một số loài babcia sooty (Stachyris herberti) và một loại taxon của François 'langur (Trachypithecus francoisi).

Dân cư
Theo điều tra dân số năm 2005, tổng dân số của tỉnh là 337.314 người.

Các đơn vị hành chính
Tỉnh được tạo lập từ các đơn vị hành chính cấp huyện sau:

Kinh tế
Thakhek, thủ phủ của tỉnh, là một trung tâm thương mại quan trọng. Cùng với các tỉnh Bolikhamsai và Savannakhet, đây là một trong những vùng sản xuất thuốc lá chính của Lào. Một phần của tỉnh, đặc biệt Muang Yommalath, bị ảnh hưởng nặng nề do lũ lụt do mưa lớn vào tháng 7 năm 2011, ảnh hưởng đến diện tích lớn lúa của huyện, ngập gần 700 ha, phá hủy hàng chục ao cá và làm chết 112 con gia súc.
Tại Thị xã Thakhek, Công ty TNHH LAVICO là một liên doanh thạch cao khai thác khoáng sản Lào-Việt Nam thuộc huyện Xebangfay, V.S.K. Công ty TNHH khai thác mỏ đá vôi tại Thị xã Thakhek, và Công ty Khai khoáng Lào-Bắc Triều Tiên khai thác thiếc ở Huyện Hinboun. Một số món ăn đặc sản cũng có nguồn gốc của tỉnh này bao gồm bánh Kha Nom Phane, nó là một loại bánh ép bằng khuôn từ gạo rang.

Danh thắng
That Sikhottabong, còn được gọi là Tháp Sikhottabong, là nơi thờ vọng các vị thần của tháp That Inhang ở Savannakhet và tháp That Phanom (được xây dựng ở Thái Lan dưới Đế chế Sikhottabong). Tương truyền rằng xương của Đức Phật Budda táng ở trong những ngôi chùa này. Vua Nanthasene xây dựng bảo tháp ở đây cho Vua Soummitham. Nó được tu sửa lại vào thế kỷ 15 dưới thời trị vì bởi Vua Veyethathirath. Tháp có bốn ô vuông với mỗi cạnh có chiều dài 25,030 m, nền của nó có diện tích là 14.33 m2 và cao 29 mét. Đỉnh tháp được làm thành hình dạng của một chiếc hoa chuối. Tháp nằm bên bờ sông Mekong. Lễ hội tổ chức tại địa điểm này là trong tháng ba theo âm lịch.

Vạn Thành, được xây bằng đá, bắt đầu ở phía tây Thakhek. Nó nằm cách thị xã khoảng 8 km, chạy dọc theo quốc lộ 13. Nó kéo dài từ Sông Namdone và tổng chiều dài của nó là khoảng 15 km. Một số phần của bức tường cũng được thấy ở Thakhek. Nói được xây dựng vào thời kỳ của đế chế Sikhottabong ở thế kỷ 19 và hiện nay được đề xuất để được bảo tồn làm di sản quốc gia.

Tham Khoun Xe, gọi theo tiếng Anh là "Xe Bang Fai River Cave", là hang dạng karst trên dòng Se Bangfai ở huyện Boualapha. Hang nổi tiếng với chiều dài trên 14 km, chưa được khảo sát hết, với các khoang hang kỳ thú . Trên Google Maps hang đã tô thành sông, và cửa hang phía hạ lưu được đánh dấu là "Xe Bang Fai Cave".

Các danh thắng khác bao gồm: Thác Tad Kham (cách thị xã Thakhek khoảng 52 km), Thác nước Tad Nam Khengkam (khoảng 37 km về phía đông của quận Thakhek), đền Wat Pha Sokkhamsene (ngôi đền cổ này nằm gần huyện Nongbok và cách Thakhek khoảng 37 km) và tháp That Thumphavang Stupa (phía bắc của huyện Nongbok).

Tham khảo

Tra cứu

Tỉnh của Lào


title: 16107 Chanmugam

text:
16107 Chanmugam (1999 WQ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 11 năm 1999 bởi W. Cooney ở Baton Rouge.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16107 Chanmugam

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Bruchiana

text:
Bruchiana là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Danh sách tiểu hành tinh: 25501–25600

text:
|-
| 25501 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25502 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25503 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25504 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25505 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25506 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25507 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25508 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25509 Rodwong ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25510 Donvincent ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25511 Annlipinsky ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25512 Anncomins ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25513 Weseley ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25514 Lisawu ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25515 Briancarey ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25516 Davidknight ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25517 Davidlau ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25518 Paulcitrin ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25519 Bartolomeo ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25520 Deronchang ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25521 Stevemorgan ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25522 Roisen ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25523 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25524 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25525 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25526 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 25527 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 25528 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 25529 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 25530 - ||  || 6 tháng 12 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 25531 Lessek ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25532 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25533 - ||  || 2 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25534 - ||  || 2 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25535 - ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 25536 - ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 25537 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25538 Markcarlson ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25539 Roberthelm ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25540 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25541 Greathouse ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25542 Garabedian ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25543 Fruen ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25544 Renerogers ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25545 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25546 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25547 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25548 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25549 Jonsauer ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25550 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25551 Drewhall ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25552 Gaster ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25553 Ivanlafer ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25554 Jayaranjan ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25555 Ratnavarma ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25556 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25557 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25558 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25559 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25560 Chaihaoxi ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25561 Leehyunki ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25562 Limdarren ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25563 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25564 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25565 Lusiyang ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25566 Panying ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25567 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25568 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25569 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25570 Kesun ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25571 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25572 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25573 Wanghaoyu ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25574 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25575 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25576 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25577 Wangmanqiang ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25578 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25579 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25580 Xuelai ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25581 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25582 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25583 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25584 Zhangnelson ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25585 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25586 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25587 - ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25588 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 25589 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 25590 - ||  || 3 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 25591 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25592 - ||  || 19 tháng 12 năm 1999 || Moriyama || Y. Ikari
|-
| 25593 Camillejordan ||  || 28 tháng 12 năm 1999 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 25594 Kessler ||  || 29 tháng 12 năm 1999 || Farpoint || G. Hug, G. Bell
|-
| 25595 - ||  || 29 tháng 12 năm 1999 || Farpoint || G. Hug, G. Bell
|-
| 25596 - ||  || 31 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25597 - ||  || 31 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25598 - ||  || 31 tháng 12 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25599 - || 2000 AN || 2 tháng 1 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 25600 - ||  || 2 tháng 1 năm 2000 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-

Tham khảo


title: Caudiel

text:
Caudiel là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Caudiel có diện tích 62,4 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 766 người. Đô thị Caudiel nằm ở khu vực có độ cao 632 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Alto Palancia


title: Megachile canifrons

text:
Megachile canifrons là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1853


title: Megachile perfimbriata

text:
Megachile perfimbriata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1931


title: Giải Wolf về Hóa học

text:
Giải Wolf về Hóa học (tiếng Anh: Wolf Prize in Chemistry) là một trong 6 giải thưởng của Quỹ Wolf, được trao hàng năm cho các phát hiện và thành tựu trong lãnh vực Hóa học, từ năm 1978. Các giải thưởng khác của Quỹ Wolf là Giải Wolf về Nông nghiệp, Giải Wolf về Toán học, Giải Wolf về Y học, giải Wolf về Vật lý và Giải Wolf về Nghệ thuật.

Danh sách các người đoạt giải

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang Giải Hóa học của Quỹ Wolf

Hóa học
Giải thưởng khoa học và công nghệ Israel
Giải thưởng thành lập năm 1978
Giải thưởng hóa học
Danh sách người Israel đoạt giải thưởng
Israel năm 1978


title: Jean-Baptiste Colbert

text:
Jean-Baptiste Colbert (29 tháng 8 năm 1619 – 6 tháng 9 năm 1683) là bộ trưởng tài chính của Pháp từ 1665 đến 1683 dưới thời Louis XIV. Mme de Sévigné miêu tả ông là "một người miền Nam" vì Colbert lạnh lùng và ít càm xúc. Ông nổi tiếng nhờ việc chèo lái nền kinh tế Pháp bên bờ vực của sụp đổ. Các sử gia ghi nhận, mặc cho những cố gắng của Colbert, nước Pháp vẫn rơi vào nghèo đói vì Louis XIV chi tiêu quá nhiều cho chiến tranh. Colbert cũng được coi là một gương mặt nổi bật của chủ nghĩa trọng thương.
Ông đề ra chính sách thực hiện ở Pháp trong 100 năm gọi là chủ nghĩa Colbert với nội dung:
- Chủ trương phát triển công nghiệp, trợ cấp tiền cho công nghiệp, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm công nghiệp.
- thi hành hàng loạt biệp pháp chính, chính sách tàn phá nông nghiệp (hà khắc nông nghiệp): tăng thuế nông nghiệp, tăng giá vật tư nông nghiệp, phong tỏa thị trường nông sản.. làm khủng hoảng nông nghiệp, phá sản kinh tế nông dân.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Histoire de la vie et de l'administration de Colbert by Jean-Pierre Clément

Sinh năm 1619
Mất năm 1683
Người Reims
Nhà kinh tế học Pháp
Thành viện Viện hàn lâm Pháp
Bộ trưởng Pháp
Người theo chủ nghĩa trọng thương


title: Leonard Charner

text:
Léonard Victor Joseph Charner (1797-1869) là một Đô đốc Hải quân Pháp. Ông là Tổng tư lệnh quân Pháp tham gia Chiến tranh Nha phiến lần hai và là Tổng tư lệnh liên quân viễn chinh Pháp - Tây Ban Nha xâm lược Nam Kỳ.

Tiểu sử
Léonard Victor Joseph Charner sinh ngày 13 tháng 2 năm 1797 trong một gia đình kiều dân Thụy Sĩ tại Saint-Brieuc. Tháng 2 năm 1812, ông vào học trường Hải quân Hoàng gia (L'école impériale de la Marine) tại Toulon và tốt nghiệp năm 1815 với cấp bậc Aspirant, tương đương Chuẩn úy.

Sau khi tốt nghiệp, ông tham gia nhiều chiến dịch viễn chinh của Hải quân Pháp. Ông được thăng Trung úy Hải quân (Enseigne de vaisseau) năm 1820 và Đại úy Hải quân (Lieutenant de vaisseau) năm 1828. Năm 1837, với cấp bậc Thiếu tá Hải quân (Capitaine de corvette), ông là phó thuyền trưởng của tàu Belle Poule khi nó mang tro cốt của Napoleon I từ St Helena về Pháp.

Năm 1843, Đại tá Hải quân Charner tham gia hạm đội dưới quyền Đô đốc Jean-Baptiste Cécille được gửi đến vùng biển Trung Quốc để hỗ trợ Anh gây áp lực với triều đình nhà Thanh từ phía Nam.

Sau Cách mạng 1848, Charner được bầu làm phó tỉnh trưởng của Cotes-du-Nord và giữ chức vụ này đến năm 1851. Ngày 3 tháng 2 năm 1852, ông được thăng hàm Chuẩn đô đốc Hải quân (Contre-amiral) và làm tùy viên trong Văn phòng Bộ Hải quân của Bộ trưởng Théodore Ducos. Tháng 7 năm 1853, ông được bổ nhiệm làm phó chỉ huy trưởng của hạm đội viễn dương. Trong thời gian diễn ra chiến tranh Crimea, ông tham gia hoạt động tại Yalta và Sevastopol. Được thăng Phó đô đốc Hải quân (Vice-amiral) ngày 7 tháng 6 năm 1855, ông tham gia Hội đồng Công trình Hải quân (Conseil des Travaux de la Marine) với tư cách là một ủy viên từ 1858 đến 1860.

Ngày 4 tháng 2 năm 1860, Charner được cử làm Chỉ huy trưởng lực lượng hải quân tại vùng Viễn Đông, với quyền hạn lớn nhất của hải quân lớn nhất của Pháp kể từ Đế chế thứ nhất, chỉ huy lực lượng Hải quân Pháp tham gia vào Chiến tranh nha phiến lần hai tại Trung Quốc cho đến khi kết thúc năm 1861. Do công trạng này, ông được tặng thưởng Huân chương Bắc đẩu bội tinh đệ nhất đẳng vào ngày 10 tháng 2 năm 1861.

Từ ngày 6 tháng 2 đến 29 tháng 11 năm 1861, với tư cách là Tổng tư lệnh và đặc mệnh toàn quyền Nam Kỳ, ông là người tổ chức và chỉ huy cuộc xâm lược Nam Kỳ và biến thành thuộc địa của Pháp trước khi trở về Pháp vào cuối năm 1861.

Sau khi về Pháp, ông được bổ nhiệm Thượng nghị sĩ suốt đời vào ngày 12 tháng 2 năm 1862, và được thăng cấp bậc Đô đốc Pháp quốc (Amiral de France) ngày 15 tháng 11 năm 1864. Ông qua đời tại Paris ngày 7 tháng 2 năm 1869 và được chôn cất tại quê nhà Saint-Brieuc trong nghĩa trang St Michel.

Tham khảo

Randier, J., La Royale (Editions Babouji, 2006) ISBN 2352610222

Bắc Đẩu Bội tinh
Sĩ quan Hải quân Pháp
Quân nhân Pháp trong Chiến tranh Pháp–Đại Nam
Sinh năm 1797
Mất năm 1869


title: Quận Southampton, Virginia

text:
Quận Southampton là một quận thuộc tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Virginia


title: Nạn diệt chủng Rwanda

text:
Nạn diệt chủng Rwanda, còn được biết dưới tên gọi Diệt chủng người Tutsi, là vụ giết người hàng loạt do chính quyền Rwanda do đa số người Hutu lãnh đạo nhắm tới sắc tộc Tutsi ở nước này. Ước chừng 500.000 tới 1.000.000 người Rwanda, tức 70% dân số người Tutsi, bị sát hại trong 100 ngày diễn ra nạn diệt chủng, từ 7 tháng 4 đến giữa tháng 7 năm 1994. Bên cạnh đó, 30% người Pygmy bị giết.

Nguyên nhân

Từ thế kỷ 13, người Tutsi, một sắc tộc chiếm khoảng 15% dân số ngày nay tại Rwanda, định cư tại Kenya và Tanzania đã di cư tới Rwanda rồi dần dần chiếm vai trò chính trị lớn trong xã hội Rwanda khi có thành viên của sắc tộc này này vươn lên làm thủ lĩnh, lãnh đạo những người Hutu bản địa, vốn chiếm tới 85% dân số. Những xung đột và khác biệt giữa người Hutu và Tutsi ngày càng lớn cả trên phương diện xã hội và kinh tế, nhất là khi kinh tế của người Hutu ngày càng phát triển. Sự đối lập trở nên rõ nét đặc biệt dưới thời kỳ thực dân Bỉ khi người Bỉ dành cho người Tutsi "quyền lãnh đạo" người Hutu, cho họ những đặc ân về nhà cửa, vị trí và giáo dục tốt hơn người Hutu.

Năm 1959, cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của Grégore Kayibanda, người Hutu, đã giải phóng Rwanda thoát khỏi chế độ thực dân Bỉ. Ba năm sau, Grégore Kayibanda trở thành người lãnh đạo liên minh giữa người Hutu và người Tutsi vào năm 1962.

Tuy nhiên, đến đầu năm 1990 Rwanda rơi vào khủng hoảng kinh tế do sự trượt giá kim loại và cà phê trên toàn cầu, đã khiến đồng nội tệ của Rwanda sụt giảm tới 67% và sự suy giảm GDP tới 15%. Vào thời điểm này, những người Tutsi lưu vong tại Uganda thành lập Mặt trận yêu nước Rwanda (viết tắt là RPF). Cuộc khủng hoảng kinh tế tại Rwanda được coi là nguyên cớ để RPF tiến vào Rwanda năm 1993. Sự lo sợ bị người Tutsi trả đũa từ phía người Hutu, những người đã nắm quyền lãnh đạo đất nước hàng thập kỷ, có thể khiến họ buộc phải nghĩ đến việc ngăn chặn RPF nói riêng và người Tutsi nói chung.

Năm 1993, để tránh giao tranh và chia rẽ, chính phủ người Hutu và quân nổi dậy Tutsi chấp nhận chia sẻ quyền lực. Tuy nhiên, cho tới tận 6 tháng 4 năm 1994, Tổng thống Juvenal Habyarimana mới đồng ý đàm phán tại Burundi để thực thi Hiệp ước. Tối cùng ngày, trên đường về Kigali, chuyên cơ của tổng thống bị trúng đạn. Dù chưa xác định được quân nổi dậy Tutsi hay người Hutu đã bắn vào phi cơ của tổng thống, nhưng sự ra đi của tổng thống Juvenal Habyarimana đã châm ngòi cho nạn diệt chủng chỉ vài giờ sau đó. Những nhà lãnh đạo cao cấp Hutu đã lợi dụng việc bắn vào máy bay Tổng thống là mốc khởi điểm để giết và xoá sạch những người Tutsi cũng như những người Hutu ôn hòa.

Diễn biến
Khi chuyên cơ của Tổng thống Rwanda Juvenal Habyarimana bị trúng đạn, chỉ vài giờ sau những người Hutu quá khích dựng lên 1.157 hàng rào xung quanh thủ đô. Những tay súng cực đoan Hutu Interhamwe được trang bị dao rựa, cuốc, dùi cui và súng trường phối hợp với binh lính người Hutu trong quân đội Rwanda hình thành đội quân giết người hung bạo, vác loa kêu gọi giết người Tutsi và cả những người ôn hòa cùng dòng máu Hutu mà Interhamwe gọi họ là những "con gián".. Những vụ tàn sát diễn ra ngay tại các giáo đường, các điểm dừng giao thông, chợ, tại các gia đình; và sự giết chóc thường diễn ra sau khi chửi mắng nguyền rủa, đánh đập hoặc hãm hiếp. Cả đất nước Rwanda chìm trong loạn lạc đẫm máu.

Những sĩ quan và binh sĩ người Bỉ trong lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc tại Rwanda bị sát hại ngày 7 tháng 4 năm 1994 đã trở thành một nguyên nhân quan trọng để Tổng thư ký Liên Hợp Quốc quyết định rút các lực lượng Liên Hợp Quốc khỏi Rwanda. Ngay sau đó, các đài phát thanh ở Rwanda đã phát sóng kêu gọi người Hutu đa số sát hại tất cả người Tutsi trong nước. Quân đội và cảnh sát quốc gia chỉ đạo việc thảm sát, họ còn dọa giết cả thường dân Hutu ôn hòa khi thuyết phục không hiệu quả. Hàng trăm nghìn người dân vô tội, chiếm 75% số người Tutsi sống tại Rwanda đã bị những người hàng xóm chém chết bằng dao phay. Bất chấp những tội ác khủng khiếp, cộng đồng quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ, đã do dự. Họ gán một cách sai lầm tội ác diệt chủng với sự hỗn loạn trong bối cảnh chiến tranh bộ lạc. Tổng thống Bill Clinton sau này gọi việc Mỹ đã không làm gì để ngăn chặn nạn diệt chủng là "nỗi hối tiếc lớn nhất" của chính quyền Mỹ hồi đó do ông lãnh đạo.

Những vụ tàn sát lớn nhất đã diễn ra dưới sự điều khiển của Ladislas Ntaganzwa, thị trưởng Nyakizu. Theo cáo trạng của ICTR giữa khoảng 14 và 18 tháng 4 năm 1994, Ntaganzwa bị cáo buộc chỉ huy việc lập kế hoạch, chuẩn bị và thực hiện vụ thảm sát trên 20.000 người Tutsi tại giáo xứ Cyahinda. Ntaganzwa cũng bị cáo buộc sắp xếp và chỉ đạo vụ thảm sát hàng ngàn người Tutsi ở vùng Gasasa Hill; giết chết những người Tutsi chạy thoát trong vụ thảm sát tại Nkakwa; vụ giết người Tutsi vùng Maraba, vụ tàn sát người Tutsi tại Trung tâm Thương mại Nkomero, xã Kigembe và cho lệnh hiếp dâm phụ nữ người Tutsi rồi giết họ. Hãm hiếp và làm nhục được sử dụng như là công cụ chiến tranh của lực lượng cực đoan đối với những người phụ nữ Tutsi, những người vợ có chồng là người Tutsu hoặc những người được cho là đã giúp đỡ người Tutsi. Lực lượng cực đoan Interhamwe đã có các hành động dã man như là hãm hiếp, cắt âm vật, buộc làm nô lệ tình dục hoặc cưỡng bức phá thai.

Phản ứng của cộng đồng quốc tế
Cả thế giới dường như không có một động thái nào trước sự tàn sát người Tutsi và những người Hutu ôn hòa. Cộng đồng quốc tế đưa ra nhiều lý do để biện hộ cho sự "bàng quan" với nạn diệt chủng kinh hoàng tại Rwanda. Một số trong những lý do đó là vai trò của Liên Hợp Quốc và Mỹ, khi đánh giá quốc gia Rwanda không phải là nơi có tiềm lực mọi mặt để được ưu tiên đặc biệt. Thêm nữa, nước Mỹ vẫn đang bàng hoàng trước cái chết của 18 binh sĩ làm nhiệm vụ gìn giữ hoà bình tại Somali vài tháng trước đó.

Có 2.500 lính thuộc lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hợp Quốc đóng tại Rwanda trước khi xảy ra vụ thảm sát, nhưng khi tướng Dallaire, chỉ huy lực lượng gìn giữ hoà bình tại Rwanda xin ý kiến chỉ đạo từ New York, khoảng 2 giờ sáng ngày 7 tháng 4, đã nhận được lệnh không can thiệp. Quân Hutu đã bắn chết 10 nhân viên thuộc lực lượng gìn giữ hoà bình người Bỉ. Khi đó, bất chấp những thỉnh cầu của Dallaire, Tổng thư ký Liên hiệp quốc Boutros Boutros-Ghali và Kofi Annan, phụ trách khối lực lượng gìn giữ hoà bình Liên hiệp quốc, đã từ chối tiếp viện ngay cả khi họ biết tin 10 sĩ quan và binh sĩ người Bỉ trong lực lượng giữ gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc tại Rwanda bị những phần tử nổi loạn người Hutu sát hại..

Đầu tháng 4 năm 2004, tưởng niệm 10 năm nạn diệt chủng Rwanda, các nhà lãnh đạo Liên hiệp quốc hứa hẹn rằng lịch sử đau thương Rwanda sẽ không lặp lại.

Hậu quả
Chỉ trong vòng 100 ngày, có tới trên 800.000 người Tutsi và hơn 200.000 người Hutu ôn hòa bị giết, ghi dấu ấn vào một trong những nạn diệt chủng kinh hoàng nhất trong lịch sử nhân loại.

Theo số liệu công bố của Liên Hợp Quốc, chỉ còn khoảng 300.000 đến 400.000 người Tutsi sống sót sau thảm họa diệt chủng nhờ chạy trốn sang các nước láng giềng Burundi, Tanzania và Uganda. Trung bình mỗi ngày có 10.000 người bị sát hại. Trong số hơn 800.000 nạn nhân có 300.000 trẻ em. Trong vòng 100 ngày của cuộc tàn sát đã có hơn 250.000 phụ nữ và trẻ em gái bị hãm hiếp.

Kể từ khi nạn diệt chủng chấm dứt năm 1994, có khoảng 95.000 trẻ em bị mồ côi cha mẹ và khoảng 2.000 phụ nữ bị nhiễm HIV do bị hãm hiếp. Năm 2001, ước tính có khoảng 264.000 trẻ em bị mất mẹ hoặc bố vì bệnh AIDS và con số này có thể lên tới 350.000 trẻ em vào năm 2010. Con số trẻ em không được đến trường còn lớn tới 400.000 em. Tỷ lệ trẻ sơ sinh bị chết lên tới 1/5 ngay từ những ngày đầu tiên ra đời. Những đứa trẻ lớn tuổi hơn trở thành nguồn cung cấp lao động rẻ mạt và nhiều khi sa vào tệ nạn xã hội như trộm cắp và du đãng. Hệ thống toà án thất bại trong việc đưa ra những phán quyết thuyết phục. Những kẻ cầm đầu không ngừng sát hại những người chúng cho rằng có thể đứng ra làm chứng chống lại chúng. Hậu quả của nạn diệt chủng vẫn còn đeo đuổi những người phụ nữ Rwanda với cái chết chậm chạp, đau đớn từ căn bệnh AIDS.

Giải quyết hậu quả
Tháng 7 năm 1994, RPF kiểm soát được toàn lãnh thổ Rwanda sau khi đánh bại đội quân Hutu 40.000 người và buộc khoảng 2 triệu công dân lưu vong tại Burundi, Tanzania và Zaire cũ. RPF, sau đó, đã thiết lập chính phủ lâm thời thống nhất.

Ngày 19 tháng 7 năm 1994, một chính phủ đa sắc tộc được thành lập và cam kết những người tị nạn có thể trở về nước. Cho đến năm 2004, đã có 500 người bị xử tử và hơn 100 ngàn người phải ngồi tù. Tuy nhiên một số kẻ cầm đầu vẫn còn lẩn trốn và nhiều nạn nhân vẫn chưa đòi lại được công bằng thỏa đáng. Ngày 26 tháng 12 cùng năm, toà án xét xử tội phạm quốc tế mở tại Arusha, Tanzania đã xét xử tội diệt chủng Rwanda. George Rutaganda, thủ lĩnh Interahamwe nhận án tử hình vào tháng 12 năm 1999.

Ngày nay, Rwanda dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Paul Kagame đang cố gắng gạt những căng thẳng và bất đồng sắc tộc vào quá khứ. Chính phủ dưới quyền lãnh đạo của người Tutsi đã ban hành sắc lệnh cấm phân biệt sắc tộc. Người ta cũng tiến hành tái giáo dục những người trước đây sống chết với khẩu hiệu "quyền lực của người Hutu". Vấn đề sắc tộc, cũng như những ám chỉ có thể gây kích động, hằn thù dân tộc đều bị chính phủ kiểm soát chặt chẽ. Động thái dứt khoát loại bỏ khỏi các cuốn sách giáo khoa, giấy tờ cá nhân và trên các phương tiện thông tin đại chúng khác thông tin về chủng tộc (Hutu hay Tutsi), đã được thực thi toàn quốc. Toà án phán xét tội phạm đã được thiết lập và những người dân địa phương được tập họp và thuật lại vụ sát hại mà mình biết hoặc trải qua và "vạch mặt chỉ tên" kẻ hung bạo giết người man rợ. Đôi khi các nạn nhân cũng dễ dàng tha thứ cho tội lỗi đã qua của những người Hutu giờ đây đã biết hối cải.

Các vụ truy xét những phần tử chủ mưu và thủ ác trong vụ diệt chủng tại Rwanda vẫn tiếp tục trong thời gian gần đây. 17 năm sau khi xảy ra vụ diệt chủng, Cựu Bộ trưởng Pauline Nyiramasuhuko (nữ) đã bị kết án tù chung thân vì đã chỉ đạo và hỗ trợ cho các cuộc thảm sát dã man tại Rwanda.Các công tố viên của Toà án Hình sự quốc tế về nạn diệt chủng ở Rwanda (ICTR) cũng lên tiếng cáo buộc nữ bộ trưởng này vì tội danh có tham gia ban hành quyết định của chính phủ nhằm thiết lập lực lượng dân quân khắp cả nước với nhiệm vụ chính là “xoá sổ hoàn toàn” dân tộc Tutsi càng nhanh càng tốt. Trong phán quyết của toà án có đoạn: "Toà tuyên án bà Pauline Nyiramasuhuko về các tội danh bao gồm: có âm mưu diệt chủng và giết người hàng loạt, từng phát động các cuộc đàn áp, bạo lực và cưỡng hiếp… vi phạm nghiêm trọng đến nhân quyền, nhân phẩm và danh dự của nhiều người." Các bằng chứng được đua ra tại tòa cho thấy Pauline Nyiramasuhuko đã liên tiếp ra lệnh hãm hiếp các bé gái và phụ nữ rồi ép họ lên những chiếc xe tải trong tình trạng không mặc gì để chở đi "hành hình". Trong khi đó, con trai của bà ta, Arsene Ntahobali Shalom cũng cầm đầu một lực lượng dân quân trong các vụ thảm sát từ khi mới 20 tuổi, cũng như có dính líu tới nhiều vụ hiếp dâm phụ nữ xảy ra tại Rwanda trong thời gian 100 ngày diệt chủng. Theo chánh án William Sekule, những người thuộc dân tộc Tutsi đã bị sát hại sau khi trốn trong một văn phòng chính phủ tại địa phương. Ông này cho biết: "Họ cứ nghĩ vào đó là sẽ được an toàn, nào ngờ lại tự biến mình trở thành nạn nhân của nạn cưỡng hiếp, bắt cóc và giết người. Những chứng cứ được tìm thấy đã mô tả đầy đủ, rõ nét nhất về những hành động tra tấn và cưỡng hiếp vô cùng tàn bạo". Hai mẹ con bà Nyiramasuhuko đã bị toà kết án tù chung thân. 3 bị can còn lại đều bị phạt từ 25-35 năm tù.

Giáo hội Rwanda xin lỗi về tội ác diệt chủng

Mặc dù các yếu tố tôn giáo không nổi bật, báo cáo năm 1999 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã quy lỗi cho một số nhà chức trách tôn giáo ở Rwanda, bao gồm cả Công giáo , Anh giáo và các giáo phái Tin lành khác, vì đã không lên án tội ác diệt chủng. Một số chức sắc của Giáo hội Công giáo đã bị Tòa án Hình sự Quốc tế Rwanda xét xử và kết án vì tham gia vào cuộc diệt chủng. Giám mục Misago bị buộc tội tham nhũng và đồng lõa trong cuộc diệt chủng, nhưng ông đã được xóa bỏ mọi cáo buộc vào năm 2000.   Tuy nhiên, cũng có nhiều giáo sĩ của Công giáo và các giáo phái khác đã hy sinh mạng sống của mình để bảo vệ Tutsis khỏi bị tàn sát.

Khoảng 200 linh mục và nữ tu - Tutsi và Hutu - nằm trong số những người bị tàn sát. Nhưng các linh mục và nữ tu khác đã đồng lõa, hoặc thậm chí tham gia vào cuộc bạo động. Hàng ngàn người đã bị giết hại trong các nhà thờ, nơi họ tìm nơi ẩn náu. Ước tính có khoảng 5.000 người đã thiệt mạng tại nhà thờ Công giáo Ntarama vào ngày 15 tháng 8 năm 1994: địa điểm này hiện là một trong sáu đài tưởng niệm lớn ở Rwanda.

Một linh mục, Cha Athanase Seromba, đã ra lệnh san ủi nhà thờ của mình với 2.000 người Tutsi trú ẩn bên trong. Một người khác, Cha Wenceslas Munyeshyaka, đã giúp lập danh sách những người bị giết và hãm hiếp phụ nữ trẻ, theo cáo buộc của tòa án hình sự quốc tế của LHQ đối với Rwanda năm 2005.

Một báo cáo về vụ diệt chủng do Tổ chức Thống nhất châu Phi ủy quyền cho biết các nhà thờ ở Rwanda đã  "hỗ trợ đáng kể" cho chế độ Hutu trong vụ giết người, và rằng các nhà lãnh đạo nhà thờ đã đóng một "vai trò tai tiếng rõ ràng" trong cuộc diệt chủng do không thực hiện một lập trường đạo đức chống lại nó. Sau cuộc diệt chủng, một mạng lưới Công giáo đã giúp các linh mục và nữ tu đã đồng lõa với bạo lực đến được châu Âu và trốn tránh công lý. Linh mục Munyeshyaka được phụ trách một nhà thờ Công giáo ở Gisors, miền bắc nước Pháp, trong khi Seromba đổi tên và trở thành linh mục quản xứ ở Florence. Carla del Ponte, công tố viên trưởng của tòa án quốc tế, sau đó đã cáo buộc Vatican cản trở việc dẫn độ Seromba ra tòa.

Ngày Chủ nhật 20 tháng 11 năm 2016, Giáo hội Công giáo Rwanda đã chính thức xin lỗi về tội ác diệt chủng của họ ngay trên đất nước này vào năm 1994.. Lời xin lỗi có một số đoạn như sau:

"Chúng tôi xin lỗi vì tất cả những sai lầm các nhà thờ đã mắc phải. Chúng tôi xin lỗi thay mặt cho tất cả các Kitô hữu vì tất cả các hình thức của những sai lầm. Chúng tôi rất tiếc rằng các thành viên nhà thờ đã vi phạm lời tuyên hứa của họ trung thành với điều răn của Thiên Chúa" - Tuyên bố của Hội nghị các Giám mục Kito giáo Rwanda, được đọc tại các giáo xứ trên cả nước... Hãy tha thứ cho chúng tôi, tha thứ cho sự hận thù đã dẫn đến nội chiến, dẫn đến mâu thuẫn giữa những người cùng đất nước chỉ vì sắc tộc của họ. Chúng ta đã không trở thành một gia đình, mà thay vào đó là giết chóc nhau".

Tuyên bố của các giám mục được xem như là một động thái tích cực trong nỗ lực hòa giải giữa các sác tộc Hutu và Tutsi Rwanda. Đức Giám mục Phillipe Rukamba, phát ngôn viên của Giáo hội Kito tại Rwanda cho biết tuyên bố được đưa ra vào thời gian trùng với ngày Chủ nhật kết thúc "Năm Thánh Của Lòng Thương Xót" theo tuyên bố của Giáo hoàng Francis nhằm khuyến khích tăng cường hòa giải và sự tha thứ trong nhà thờ và trên thế giới.

Trong chuyến thăm chính thức đầu tiên của Tổng thống Rwanda Paul Kagame ngày 20 tháng 3 năm 2017 tại Vatican, Giáo hoàng Phanxicô đã xin Chúa tha thứ cho các tội và các thiếu sót của Giáo hội và các thành viên với Giáo hội. Vatican thừa nhận rằng một số linh mục và nữ tu Công giáo đã “không chịu nổi hận thù và bạo lực” khi tham gia vào cuộc diệt chủng.

Tom Ndahiro, một nhà nghiên cứu tội ác diệt chủng ở Rwanda, cho biết ông hy vọng tuyên bố của giáo hội sẽ khuyến khích sự đoàn kết của Rwanda: "Tôi rất vui khi biết rằng trong tuyên bố của mình, các giám mục xin lỗi vì đã không thể ngăn chặn chặn được nạn diệt chủng này".

Xem thêm
 Diệt chủng người Herero và Namaqua
 Thảm sát Armenia
 Holocaust
diệt chủng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Rwanda Trăm ngày ai oán bi thương

Vụ diệt chủng
Vi phạm nhân quyền
Lịch sử châu Phi


title: Phan Thị Hà Thanh

text:
Phan Thị Hà Thanh, sinh ngày 16 tháng 10 năm 1991 tại Hải Phòng, là một trong những nữ vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam.. Cô cũng là vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam đầu tiên giành được huy chương tại Giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới khi cô giành huy chương đồng trong lần tổ chức tại Nhật Bản năm 2011, và vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam đầu tiên giành được Huy chương vàng tại Giải vô địch thể dục dụng cụ Châu Á 2012.

Tiểu sử

Phan Thị Hà Thanh sinh ra trong một gia đình không có ai theo nghiệp thể thao, mẹ là bác sĩ, bố là cán bộ khí tượng thủy văn khu vực đông bắc.

Năm 1997 Phan Thị Hà Thanh được Huấn luyện viên Vũ Hùng Thắng phát hiện tài năng khi cô đang học lớp 1 tại Trường tiểu học Nguyễn Tri Phương (quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng). Sau đó Hà Thanh được tiếp tục huấn luyện nâng cao bởi Huấn luyện viên Nguyễn Thị Thanh Thúy, Trưởng bộ môn Thể dục dụng cụ của Sở Thể dục thể thao Hải Phòng.

Năm 2002 Hà Thanh đoạt 2 Huy chương vàng tại Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc lần thứ 4 và được gọi tập trung đội tuyển quốc gia.

Năm 2005 tại SEA Games lần thứ 23 ở Philippines, Hà Thanh đạt Huy chương đồng đầu tiên trong sự nghiệp quốc tế.

Năm 2007 tại SEA Games lần thứ 24 ở Thái Lan, Phan Thị Hà Thanh đạt Huy chương vàng đầu tiên trên đấu trường Đông Nam Á.

Năm 2009, Tại Giải vô địch châu Á, Hà Thanh giành tấm Huy chương đồng đầu tiên ở đấu trường châu lục cho thể dục dụng cụ Việt Nam.

Năm 2010, Hà Thanh xuất sắc đoạt 3 Huy chương vàng tại Đại hội thể dục thể thao toàn quốc lần thứ 6. Cũng trong năm này, Phan Thị Hà Thanh đã tạo nên kỳ tích cho thể dục dụng cụ Việt Nam với 2 Huy chương bạc tại giải World Cup thể dục dụng cụ tổ chức ở Porto, Bồ Đào Nha. Đây là lần đầu một VĐV thể dục dụng cụ của Việt Nam giành được huy chương ở sân chơi thế giới.

Ngày 16 tháng 10 năm 2011, đúng ngày sinh nhật lần thứ 20 của cô, tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới tổ chức tại Nhật Bản, Hà Thanh đã dạt được Huy chương đồng trong nội dung sở trường của cô là môn nhảy ngựa, Với thành tích này, lần đầu tiên trong lịch sử thể thao Việt Nam có tấm huy chương thể dục dụng cụ thế giới. Hà Thanh đã trở thành vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam đầu tiên giành vé chính thức tới Thế vận hội, sau trường hợp của Đỗ Thị Ngân Thương giành suất đặc cách (vé mời) đến dự Olympic Bắc Kinh 2008..

Cũng trong năm 2011 tại SEA Games lần thứ 26 ở Indonesia, Hà Thanh đã giành được 3 Huy chương vàng trong tổng số 11 Huy chương vàng của đội tuyển thể dục dụng cụ Việt Nam giành được tại giải.

Ngày 10 và 11 tháng 12 năm 2011 tại Giải thể dục dụng cụ quốc tế Toyota Cup ở Tokyo, Nhật Bản Hà Thanh giành Huy chương vàng ở nội dung nhảy ngựa sở trường với 14.300 điểm..

Trong cuộc Bầu chọn vận động viên tiêu biểu của thể thao Việt Nam năm 2011, Hà Thanh đã đứng đầu trong danh sách 10 VĐV tiêu biểu với 1.425 điểm, xếp trên Hoàng Quý Phước (bơi lội) và Lê Quang Liêm (cờ vua).

Ngày 13 tháng 11 năm 2012, tại tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc), Phan Thị Hà Thanh đã mang về tấm huy chương vàng lần đầu tiên trong lịch sử thể dục dụng cụ Việt Nam tại Giải vô địch thể dục dụng cụ châu Á 2012 ở đơn môn nhảy chống.

Ngày 24 tháng 11 năm 2012 Hà Thanh đoạt huy chương vàng nội dung nhảy chống tại giải thể dục dụng cụ cúp thế giới 2012 tại Cộng hòa Séc.

Tính cách

Phan Thị Hà Thanh là người được báo giới nhận xét là "khá kín tiếng". Suốt 15 năm ở đội tuyển, cô luôn âm thầm tập luyện, chưa bao giờ hé ra một lời than đau, than khổ, càng chưa bao giờ đòi hỏi chuyện lương, thưởng của mình. Có lẽ cũng vì thế, mà Hà Thanh luôn phải chịu thiệt.. Hà Thanh luôn đặt sự cống hiến lên trên hết nên cô dễ dàng vượt qua được mọi khó khăn hay sự thiệt thòi của bản thân.

Đánh giá
 Theo nhận định của ông Nguyễn Hồng Minh cũng như nhiều chuyên gia thể dục dụng cụ khác, Hà Thanh thiếu những tố chất cơ thể bẩm sinh của một nữ vận động viên thể dục dụng cụ điển hình (cơ thể phải thon, gọn, nhỏ). Nhưng ở Thanh có niềm say mê, khát vọng cùng với ý chí nghị lực phi thường đã góp phần giúp cô lập nên những kỳ tích cho thể dục dụng Việt Nam nói riêng và thể thao Việt Nam nói chung.
 Trang tin Universal Sport coi việc Hà Thanh giành được Huy chương Đồng thể dục dụng cụ thế giới lần đầu tiên cho Việt Nam đã gây ấn tượng mạnh đối với những trang báo thể thao uy tín trên thế giới: họ "Sửng sốt" về chiến công của Hà Thanh. Trang tin này cũng đánh giá rất cao việc Hà Thanh đơn thương độc mã tranh tài mà không có sự hỗ trợ từ đội tuyển nhà tại Tokyo. "Đây là một bước tiến lớn cho thể dục dụng cụ Việt Nam, đồng thời là sự cảnh tỉnh cho các cường quốc trong môn thể thao này về sự lớn mạnh không ngừng của những nước bị xem là kém phát triển về thể dục dụng cụ".
 ESPN ngạc nhiên trước sự vụt sáng của Hà Thanh và gọi cô là "Lính mới ở nội dung nhảy ngựa". Tờ báo này không giấu vẻ ngạc nhiên trước sự vụt sáng của Hà Thanh: "Cho đến khi kết thúc phần đấu loại đầu tiên, chẳng ai biết đến cô ấy. Ngay cả khi vào phần thi chung kết và đoạt HCĐ, cô ấy vẫn hoàn toàn vô danh, nhưng có một điều, tất cả chúng ta đều chắc chắn: Cô ấy là một tài năng lớn ở nội dung nhảy ngựa".
Bà Nguyễn Kim Lan, Trưởng bộ môn thể dục (Tổng cục Thể dục thể thao) đánh giá: "Đây là một cột mốc mới của Thể dục dụng cụ Việt Nam. Hà Thanh là Vận động viên đầu tiên giành được Huy chương Vàng cho Thể dục dụng cụ Việt Nam ở Giải Vô địch châu Á".
Tổng cục trưởng tổng cục thể dục thể thao Vương Bích Thắng: "Chúng ta phải có trách nhiệm quan tâm chăm sóc các tài năng thể thao như Hà Thanh để các cháu yên lòng phấn đấu vì vinh quang của thể thao Việt Nam, Olympic London 2012 ở phía trước, nếu như Hà Thanh lặp lại thành tích này, đất nước và nhân dân sẽ vui hơn, thể thao Việt Nam cũng vui hơn, vinh dự hơn".

Thành tích nổi bật

 4 Huy chương vàng môn thể dục dụng cụ qua các kỳ SEA Games 2007, 2011.
 Huy chương đồng giải vô địch thể dục dụng cụ châu Á năm 2009.
 2 Huy chương bạc giải World Cup thể dục dụng cụ thế giới tại Porto năm 2010.
 Huy chương đồng nội dung nhảy ngựa tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới 2011 ở Nhật Bản.
 Huy chương vàng nội dung nhảy ngựa tại giải thể dục dụng cụ quốc tế Toyota Cup 2011 ở Tokyo.
 Về nhất trong cuộc bầu chọn Vận động viên tiêu biểu của Thể thao Việt Nam năm 2011 với 1.425 điểm..
 Huy chương vàng tại Giải vô địch thể dục dụng cụ châu Á 2012 ở đơn môn nhảy chống.
 Huy chương vàng nội dung nhảy chống tại giải thể dục dụng cụ cúp thế giới 2012 tổ chức tại Cộng hòa Séc.

Cuộc sống
Dù Hà Thanh liên tiếp tạo ra những cột mốc mới cho thể dục dụng cụ Việt Nam, nhưng chuyện học hành của nhà vô địch vẫn đang dang dở vì bận tập luyện, thi đấu quanh năm.

Năm 2013, cô được tiếp nhận vào biên chế của Trung tâm Đào tạo vận động viên Hải Phòng thuộc Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hải Phòng và được Ủy ban nhân dân thành phố tặng 90m2 đất ở quận Kiến An để ổn định chỗ ở.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Thi Ha Thanh, Phan
 Kết quả thi đấu giải tại Giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới Tokyo
 ASIAD 18: Việt Nam với 'dấu ấn vĩ đại'
 Maroney wins vault title, Komova golden on bars
 PHAN Thi Ha Thanh Vietnam

Vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam
Nữ vận động viên Việt Nam
Vận động viên người Hải Phòng
Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội
Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21


title: Saint-Aunix-Lengros

text:
Saint-Aunix-Lengros  là một xã của tỉnh Gers, thuộc vùng Occitanie, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gers

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintaunixlengros


title: Château-Larcher

text:
Château-Larcher là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 15,35 km², dân số năm 2006 là906 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 95 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Château-Larcher Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Château-Larcher vu du ciel.

Tham khảo

Château-Larcher


title: Heterophysa

text:
Heterophysa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Heterophysa dumetorum (Geyer, [1834])

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Heterophysa at funet

Hadeninae