title: Anne Frank

text:
Annelies Marie Frank (, ; 12 tháng 6 năm 1929 – ) là một nhà văn và tác giả hồi ký người Đức gốc Do Thái. Cô là một trong những nạn nhân người Do Thái được biết đến nhiều nhất trong cuộc tàn sát Holocaust. Tác phẩm Nhật ký Anne Frank, ghi chép lại cuộc đời của cô trong khi ẩn náu lúc Quân đội Đức Quốc xã chiếm đóng thời Thế chiến thứ 2, là một trong những quyển sách nổi tiếng nhất thế giới, tạo cảm hứng cho nhiều vở diễn và tác phẩm điện ảnh sau này.

Sinh ra tại Frankfurt am Main, Đức, Anne lớn lên gần Amsterdam, Hà Lan. Sau khi Adolf Hitler lên nắm quyền vào tháng 1 năm 1933, gia đình Anne Frank rời khỏi Frankfurt đến Amsterdam cuối năm 1933 để thoát khỏi sự truy đuổi của Đức Quốc xã. Vào năm 1941, cô bị tước đi tư cách công dân Đức và trở thành người không quốc tịch. Từ tháng 7 năm 1942, họ sống trốn tránh trong những căn phòng được ngụy trang, khi đó Anne 13 tuổi. Sau 2 năm, do bị chỉ điểm, gia đình Anne bị phát hiện và đưa tới trại tập trung của Đức Quốc xã. Vào tháng 2 hoặc tháng 3 năm 1945, khi cô 15 tuổi, Anne cùng chị gái Margot Frank mất tại trại Bergen-Belsen, chỉ vài tuần trước khi trại giải thể vào tháng 4.

Ông Otto Frank, cha của Anne, là người duy nhất trong nhóm sống sót trở về Amsterdam sau chiến tranh và tìm thấy nhật ký của cô con gái do Miep Gies lưu giữ. Ông đã quyết định cho xuất bản cuốn nhật ký bằng tiếng Hà Lan với tên Het Achterhuis: Dagboekbrieven van 12 Juni 1942 – 1 Augustus 1944 (Căn nhà phía sau: Những trang nhật ký từ 12 tháng 6 năm 1942 – 1 tháng 8 năm 1944) vào năm 1947. Phiên bản tiếng Anh của cuốn nhật ký ra mắt vào năm 1952 với tựa đề The Diary of a Young Girl, sau đó được chuyển thể sang hơn 60 ngôn ngữ khác nhau. Cuốn nhật ký mà Anne được tặng nhân dịp sinh nhật lần thứ 13, đã ghi lại cái nhìn của cô về những sự kiện xảy ra trong khoảng thời gian từ 12 tháng 6 năm 1942 đến 1 tháng 8 năm 1944.

Tuổi thơ

Annelies hay Anneliese Marie Frank chào đời ngày 12 tháng 6 năm 1929 tại Frankfurt am Main (Đức), là con gái thứ hai của Otto Frank (1889–1980) và Edith Frank-Holländer (1900–1945). Chị của Anne là Margot (1926–1945). Gia đình Frank là người Do Thái nhưng sống trong một cộng đồng có cư dân thuộc những chủng tộc khác. Những đứa trẻ lớn lên với bạn bè là người Do Thái, Công giáo và Kháng Cách. Gia đình Frank không tuân giữ mọi tập quán và truyền thống Do Thái giáo. Trong khi Edith Frank là một bà mẹ sùng đạo thì Otto Frank, một sĩ quan thời Chiến tranh thế giới thứ nhất được Quân đội Đức tặng thưởng huân chương, tỏ ra quan tâm nhiều hơn về học thuật và tạo lập một thư viện lớn cho gia đình; cả hai người đều khuyến khích con cái đọc sách.

Ngày 13 tháng 3 năm 1933, Đảng Quốc xã của Adolf Hitler chiến thắng trong cuộc bầu cử hội đồng thành phố Frankfurt. Ngay tức khắc, bắt đầu xuất hiện các cuộc biểu tình bài Do Thái khiến gia đình Frank lo sợ cho số phận của mình nếu tiếp tục ở lại Đức. Edith đưa các con đến trú tại nhà của mẹ, Rosa Holländer, tại Aachen, một thành phố kế cận biên giới Bỉ và Hà Lan. Otto Frank ở lại Frankfurt cho đến khi nhận được lời đề nghị mở một công ty tại Amsterdam, ông đến đó để tổ chức công việc và chuẩn bị cho gia đình đến nơi ở mới.

Otto Frank làm việc cho công ty Opekta. Tháng 2 năm 1934, Edith và các con đến Amsterdam, hai cô bé đều được nhập học—Margot vào một trường công lập, còn Anne vào học tại trường Montesssori. Margot tỏ ra có năng khiếu với môn toán trong khi Anne ham mê đọc và viết. Margot là một cô bé nhã nhặn, kín đáo và chăm chỉ, còn Anne thì thẳng thắn, năng động và hướng ngoại. Năm 1938, Otto Frank mở một công ty mới Pectacon, buôn bán các loại thảo mộc, muối tẩy và gia vị hỗn hợp, dùng trong sản xuất xúc xích. Pectacon thuê Hermann van Pels làm tư vấn về gia vị. Năm 1939, mẹ của Edith đến sống với gia đình Frank cho đến khi bà qua đời vào tháng 1 năm 1942.

Tháng 5 năm 1940, người Đức xâm lăng Hà Lan, chính quyền chiếm đóng khởi sự ngược đãi người Do Thái bằng cách áp dụng các luật lệ hạn chế và kỳ thị, sau đó là những biện pháp bắt buộc đăng ký để cô lập người Do Thái. Margot và Anne tỏ ra xuất sắc trong học tập và có nhiều bạn bè, nhưng từ khi có quy định trẻ em Do Thái chỉ có thể theo học tại các trường Do Thái, hai cô bé phải chuyển trường.

Những ngày được ghi lại trong nhật ký

Trước khi ẩn trốn
Vào sinh nhật lần thứ mười ba, ngày 12 tháng 6 năm 1942, Anne được bố tặng một tập vở mà Anne chỉ cho bố thấy khi hai cha con đang ở trong một hiệu sách vài ngày trước đó. Khi nhận món quà từ bố là tập vở có bìa vải hai màu trắng đỏ với một khóa nhỏ, Anne quyết định dùng nó để viết nhật ký. Cô bắt tay viết ngay những trang đầu, miêu tả chính mình, gia đình, bạn bè, những ngày ở trường, những cậu bé cô thích và những nơi chốn cô thường đến trong khu dân cư cô đang sống. Ngay từ những dòng chữ đầu, phần lớn nói về đời học trò, Anne đã bắt đầu đề cập đến những thay đổi đáng quan ngại từ khi người Đức đến chiếm đóng. Ở vài chỗ, Anne miêu tả chi tiết sự đàn áp đang gia tăng như việc tất cả người Do Thái bị buộc phải mang dấu hiệu riêng là ngôi sao màu vàng khi họ ra ngoài, cùng những biện pháp hạn chế và bức hại đang phủ bóng đen lên cuộc sống của cộng đồng Do Thái tại Amsterdam.

Tháng 7 năm 1942, Margot Frank nhận một lệnh triệu tập từ Văn phòng Di cư Do Thái (Zentralstelle für jüdische Auswanderung) yêu cầu cô đến một trại lao động. Khi ấy, Anne được bảo cho biết về một kế hoạch Otto đã vạch sẵn cùng các nhân viên thân tín mà Edith và Margot đã biết trước đó, theo kế hoạch này gia đình cô sẽ đến ẩn trốn ở các căn phòng bên trong những cơ sở của công ty tại Prinsengracht, một con đường chạy dọc theo các kênh đào ở Amsterdam. Chính lệnh triệu tập này khiến gia đình Frank phải tiến hành kế hoạch ẩn trốn trước dự định.

Sống trong Achterhuis
Sáng thứ Hai, ngày 6 tháng 7 năm 1942, gia đình Frank dời đến nơi ẩn náu. Căn hộ chung cư của họ bị xáo trộn để tạo ấn tượng rằng họ đã vội vàng bỏ trốn, Otto Frank để lại những ghi chép ngụ ý họ đến Thụy Sĩ. Để giữ bí mật họ buộc phải để lại con mèo Moortje của Anne. Khi ấy người Do Thái không được phép sử dụng các phương tiện giao thông công cộng, gia đình Frank phải đi bộ vài cây số, mặc trên mình nhiều lớp áo quần vì không dám mang xách hành lý. Achterhuis (tiếng Hà Lan nghĩa là phần sau của ngôi nhà) của gia đình Frank là chỗ ẩn náu ba tầng lầu ở cuối tòa nhà nơi Miep Gies sống công khai với gia đình của bà. Lối vào Achterhuis đặt trên dãy văn phòng của công ty Opekta. Tại lầu một, họ có hai phòng nhỏ với phòng tắm và phòng vệ sinh kế cận, ở tầng trên là một căn phòng lớn và một phòng nhỏ kề bên. Trong căn phòng nhỏ này có một chiếc thang dẫn lên căn phòng áp mái bí mật. Cửa vào Achterhuis được che chắn bằng một kệ sách. Đây là một tòa nhà cổ trông giống nhiều tòa nhà khác tọa lạc ở khu phía tây Amsterdam.

Những nhân viên của Otto Frank biết chỗ ẩn náu của gia đình ông là Victor Kugler, Johannes Kleiman, Miep Gies và Bep Voskuijl, cùng với Jan Gies, chồng của Gies và Johannes Hendrik Voskuijl, cha của Voskuijl, là những người ra sức giúp đỡ gia đình Frank trong lúc này. Đối với các thành viên gia đình Frank, những người này là đường dây duy nhất liên lạc với thế giới bên ngoài, cung cấp tin tức về chiến cuộc và về tình trạng kinh tế. Họ đem đến những thứ cần dùng, các loại nhu yếu phẩm và bảo đảm sự an toàn mặc dù sứ mạng này ngày càng khó khăn hơn. Anne viết về lòng tốt cũng như những nỗ lực của họ khích lệ tinh thần gia đình cô suốt trong những ngày hết sức khó khăn này. Khi ra tay giúp đỡ gia đình Frank, mỗi người trong số họ đều biết rằng nếu bị phát hiện họ phải đối diện với án tử hình vì tội chứa chấp người Do Thái.

Cuối tháng 7, gia đình Frank có thêm những người khách mới thuộc gia đình Pels: Hermann, Auguste và cậu bé Peter mười sáu tuổi. Đến tháng 11, có thêm Fritz Pfeffer, một nha sĩ và là một người bạn của gia đình. Anne viết về niềm vui của cô khi có thêm những người bạn mới để trò chuyện, mặc dù cùng lúc cũng nảy sinh những khó khăn khi chỗ ở của họ trở nên chật chội vì quá đông người. Sau khi để Pfeffer ở chung phòng với cô, Anne mới nhận ra rằng ông Pfeffer thuộc mẫu người không thể chịu đựng nổi. Cô cũng bất hòa với Auguste van Pels, người mà cô miêu tả là một kẻ đần độn. Anne xem Hermann van Pels và Fritz Pfeffer là những người ích kỷ, nhất là khi liên quan đến các vấn đề ăn uống. Mối quan hệ với mẹ cô cũng trở nên căng thẳng, những dòng nhật ký cho thấy mẹ và con gái ngày càng xa cách. Nhưng về sau Anne nhận ra rằng sự bất đồng với mẹ chỉ là do những hiểu lầm mà phần lỗi chia đều cho cả hai, cô cũng bắt đầu hiểu ra rằng không nên chất thêm gánh nặng trên vai mẹ. Từ đó, Anne tỏ ra thông cảm và tôn trọng mẹ hơn. Dù đôi lúc có bất đồng với Margot, Anne cảm thấy một mối ràng buộc ngày càng thắt chặt hơn giữa cô và người chị. Tuy nhiên, tình cảm sâu đậm hơn hết Anne dành cho cha. Về sau, khi không còn e dè và bối rối giữa Anne và Peter van Pels, cô cậu trở nên thân tình hơn và từ đó nảy sinh tình cảm lãng mạn. Anne nhận nụ hôn đầu từ Peter van Pels, song tình cảm đắm đuối này phôi pha dần khi cô tự tra vấn mình xem đó có phải là cảm xúc thật hay chỉ là thứ tình cảm dành cho người đồng cảnh ngộ chia sẻ với nhau số phận của những con người đang bị giam cầm.

Margot và Anne đều nuôi hi vọng sẽ quay lại trường, do đó cả hai tiếp tục tự học. Margot theo học một khóa tốc ký hàm thụ dưới tên Bep Voskuij, cô nhận được điểm cao trong khóa học này. Margot cũng viết nhật ký nhưng người ta tin rằng quyển nhật ký này đã bị thất lạc.

Anne dành nhiều thì giờ để đọc sách, viết và hoàn chỉnh nhật ký. Không chỉ ghi chép lại những biến động trong cuộc sống, Anne còn ghi lại những cảm xúc, niềm tin và khát vọng của mình, những điều mà cô không biết thổ lộ cùng ai. Khi bị lôi cuốn nhiều hơn cũng như tự tin hơn khi cầm viết, và khi bắt đầu trở nên người trưởng thành, Anne quan tâm nhiều hơn đến các chủ đề trừu tượng như niềm tin vào Thiên Chúa và làm thế nào để nhận biết bản chất của con người. Cô tiếp tục duy trì thói quen viết nhật ký mỗi ngày cho đến những dòng chữ cuối cùng đề ngày 1 tháng 8 năm 1944.

Bị bắt và qua đời
Buổi sáng ngày 4 tháng 8 năm 1944, Cảnh sát Đức (Grüne Polizei) ập vào nơi trú ẩn của gia đình Frank do một người chỉ điểm cho đến nay vẫn chưa biết danh tính. Chỉ biết đó là một công nhân trong nhà máy của ông Otto Frank; mỗi người Do Thái bị bắt trong căn nhà thì ông ta được nhận tiền tương đương 1,5 đô la Mỹ thời bấy giờ. Những người ẩn trốn bị ném vào xe tải để đem đi thẩm vấn. Victor Kugler bị bắt đi rồi sau đó vào tù, nhưng Miep Gies và Bep Voskuijl được tự do. Chính 2 người này trở lại Achterhuis và tìm thấy những trang nhật ký của Anne vung vãi trên sàn nhà. Họ nhặt chúng lại, cùng những tấm ảnh gia đình Frank, Gies giữ chúng để sau này trả lại cho Anne.

Họ bị giải đến trụ sở Gestapo và bị hỏi cung suốt đêm. Hôm sau, ngày 5 tháng 8, họ bị giải đến Huis van Bewaring (Trại giam), một nhà tù chật cứng người tại Weteringschans. 2 ngày sau, 8 người Do Thái bị đưa đến Westerbork, Hà Lan. Đây là trại chuyển tiếp, vào lúc ấy có đến hơn 100.000 người Do Thái đi qua trại này. Do bị bắt giữ lúc đang ẩn trốn, họ bị xem là tội phạm và bị gửi đến Trại Trừng giới (Punishment Barracks) để lao động khổ sai.

Ngày 3 tháng 9, 8 người này bị đưa đến trại tập trung Auschwitz. Sau 3 ngày đi đường, họ đến nơi và bị tách riêng theo giới tính; từ đó, những người đàn ông và đàn bà không bao giờ gặp mặt nhau lần nữa. Trong số 1019 người bị gửi tới trại, 549 người – tất cả là trẻ em dưới 15 tuổi – bị chọn ra để đối diện với cái chết trong những phòng hơi ngạt. Do đã 15 tuổi 3 tháng nên Anne được sống sót, mặc dù những người trú tại Achterhuis đều thoát khỏi kỳ thanh lọc này, Anne tin rằng cha cô đã bị giết.

Cùng những phụ nữ khác còn sống sót, Anne bị lột trần để tẩy trùng, cạo trọc đầu và xăm số tù trên cánh tay. Ban ngày họ phải lao dịch khổ sai như những nô lệ, ban đêm họ bị nhồi nhét vào những lán trại lạnh lẽo. Dịch bệnh thương hàn bùng phát mạnh mẽ, chẳng bao lâu trên da của Anne xuất hiện đầy những mụn ghẻ.

Ngày 28 tháng 10, lại thêm một đợt thanh lọc khi những nữ tù bị đưa đến trại Bergen-Belsen. Hơn 8.000 phụ nữ, trong đó có Anne, Margot và Auguste van Pels, bị đưa đi, nhưng mẹ của hai cô phải ở lại. Những lán trại được dựng lên vội vàng để chứa dòng người tù tội và khi số trại viên trở nên quá đông thì số tử vong vì bệnh tật cũng mau chóng tăng cao. Trong quãng thời gian ngắn ngủi này, Anne gặp lại hai người bạn, Hanneli Goslar (biệt danh "Lies" trong nhật ký của Anne) và Nanette Blitz, cả hai đều sống sót. Blitz thuật lại rằng khi ấy Anne bị rụng tóc, gầy hốc hác và run lẩy bẩy. Theo hồi ức của Goslar, mặc dù đang mắc bệnh, Anne rất lo lắng cho Margot mắc bệnh nặng hơn không thể đi nổi. Anne cũng nói với hai người bạn thân rằng cô nghĩ cha mẹ cô đã chết.

Đầu năm 1945, dịch sốt phát ban lây lan khắp trại cướp đi mạng sống của 17.000 tù nhân. Các bệnh khác, bao gồm cả sốt thương hàn, nhân cơ hội bùng phát. Những người sống sót thuật lại rằng Margot vì quá yếu đã rơi khỏi giường và chết vì suy nhược, lúc đó Anne cũng quá yếu nên không hề biết chị mình đã chết. Nhưng cô linh cảm được điều đó và nói rằng có lẽ chị mình đã chết. Vài ngày sau, Anne qua đời, khi đó cô mới 15 tuổi. Ngày chính xác mà Margot và Anne qua đời vẫn chưa được ghi lại. Hai chị em qua đời chỉ vài tuần trước khi binh lính Anh đến giải phóng trại vào ngày 15 tháng 4 năm 1945, theo nghiên cứu vào năm 2015 chỉ ra rằng họ có thể qua đời vào tháng 2. Trại tập trung bị thiêu rụi để dập dịch, còn thi thể của Anne và Margot bị chôn vùi trong một ngôi mộ tập thể, cho đến nay vẫn chưa xác định được địa điểm.

Sau chiến tranh, người ta ước tính có khoảng 110.000 người Do Thái bị trục xuất khỏi Hà Lan trong thời kỳ nước này bị Đức Quốc xã chiếm đóng, trong số họ chỉ có 5.000 người sống sót.

Nhật ký Anne Frank

Xuất bản
Sống sót sau chiến tranh, Otto Frank trở về Amsterdam để biết tin vợ ông đã chết và hai cô con gái bị đưa đến Bergen-Belsen. Ông vẫn nuôi hi vọng gặp lại con mình cho đến tháng 7 năm 1945 khi Hội Chữ Thập Đỏ xác nhận cái chết của Anne và Margot. Miep Gies tìm gặp Otto và đưa cho ông quyển nhật ký. Otto đọc nhật ký của con gái, ngạc nhiên vì không ngờ cô đã ghi lại chính xác các sự kiện diễn ra theo dòng thời gian. Xúc động vì khát vọng của cô con gái về nghiệp văn chương, Otto bắt đầu nghĩ đến việc cho xuất bản quyển nhật ký. Nhiều năm sau, khi được hỏi về quyết định ấy, ông chỉ trả lời "Chưa bao giờ tôi nhận ra rằng Anne bé bỏng của tôi lại sâu sắc đến thế".

Nhật ký của Anne khởi đầu như là một cách bày tỏ những cảm nghĩ riêng tư của cô bé, có vài lần cô viết rằng cô không muốn ai đọc chúng. Trải dài theo những trang giấy, Anne chân thật miêu tả cuộc sống của cô, gia đình cùng những người sống chung, và hoàn cảnh của họ, dần dà cô nhận ra nỗi đam mê viết lách và mong ước tác phẩm của mình được xuất bản. Mùa xuân năm 1944, Anne nghe được một chương trình phát thanh của Gerrit Bolkestein—một thành viên của Chính phủ Lưu vong Hà Lan—nói rằng khi chiến tranh chấm dứt, ông sẽ thiết lập một chương trình thu thập mọi ghi chép của người dân Hà Lan liên quan đến các hành động trấn áp trong thời kỳ chiếm đóng của người Đức. Khi ông đề cập đến việc xuất bản thư từ và nhật ký, Anne quyết định dành thì giờ cho công việc này cho đến khi có cơ hội. Cô bắt tay hoàn chỉnh những gì đã viết, sắp xếp lại các mục từ, viết lại một số đoạn, chuẩn bị cho việc xuất bản. Tập vở ban đầu của cô được bổ sung bởi những tập vở khác cùng những trang giấy rời. Anne bắt đầu đặt biệt danh cho những người sống chung và những người bạn đến giúp đỡ gia đình cô. Các thành viên trong gia đình Pels mang tên Hermann, Petronella và Peter van Daan, còn Fritz Pfeffer mang tên Albert Düssell. Otto Frank sử dụng bản gốc, còn gọi là "phiên bản A", cùng với bản biên tập, gọi là "phiên bản B", để cấu thành phiên bản đầu tiên được xuất bản. Ông cắt bỏ một vài đoạn nhắc đến vợ ông và những đoạn Anne bàn đến sự phát triển giới tính của cô. Dù phục hồi tên chính xác của các thành viên của gia đình ông, Otto duy trì những biệt danh Anne dùng để gọi những người khác. Ông đã xuất bản cuốn nhật ký lần đầu tiên tại Hà Lan với vài chục cuốn dành cho bạn bè và người thân với mục đích "lưu giữ lại những ký ức về gia đình" với tên gọi "Chái nhà bí mật" đúng theo nguyện vọng của Anne.

Otto đưa quyển nhật ký cho nhà sử học Annie Romein-Verschoor, người tìm cách xuất bản nhưng không thành công. Bà đưa quyển nhật ký cho chồng, Jan Romein, ông này cho đăng một bài tựa đề "Kinderstem" (Tiếng kêu của một em bé) trên nhật báo Het Parool đề ngày 3 tháng 4 năm 1946. Ông viết rằng quyển nhật ký "là những lời thốt ra từ một đứa trẻ, miêu tả số phận những người cố trốn tránh chế độ phát-xít, còn đậm nét hơn toàn bộ chứng cứ được đưa ra trong những phiên tòa ở Nuremberg". Bài viết thu hút sự chú ý của các nhà xuất bản và quyển nhật ký phát hành năm 1947, tái bản năm 1950. Ấn bản đầu tiên phát hành tại Mỹ năm 1952 dưới tên Anne Frank: The Diary of a Young Girl  (Anne Frank: Nhật ký của một cô gái trẻ). Một vở kịch dựa trên quyển nhật ký, kịch bản của Frances Goodrich và Albert Hackett, ra mắt tại Thành phố New York ngày 5 tháng 10 năm 1955, vở kịch này đoạt Giải Pulitzer dành cho Kịch nghệ. Đến năm 1959, cuốn phim Nhật ký Anne Frank là một thành công thương mại (thắng 3 giải Oscar) dù có nhiều phê phán. Theo dòng thời gian, quyển nhật ký ngày càng trở nên nổi tiếng, được đưa vào chương trình giảng dạy tại nhiều trường học, nhất là tại Hoa Kỳ, nhằm giới thiệu Anne Frank với các thế hệ mới.

Năm 1986, Viện Tư liệu Chiến tranh Quốc gia Hà Lan cho lưu hành cái gọi là "ấn bản phê phán" của quyển nhật ký với phần so sánh tất cả phiên bản đã được biên tập và chưa được biên tập của quyển nhật ký, kể cả phần tranh luận về tính xác thực của nó, cũng như các thông tin trong lịch sử liên quan đến gia đình Frank và quyển nhật ký.

Năm 1999, Cornelis Suijk—cựu giám đốc Tổ chức Anne Frank và chủ tịch Bảo tàng Tưởng niệm Holocaust Hoa Kỳ—tuyên bố rằng ông đang sở hữu năm trang nhật ký bị Otto Frank loại bỏ trước khi cho xuất bản, Sujk cho biết Otto Frank giao cho ông những trang nhật ký này trước khi từ trần năm 1980. Nội dung của chúng chứa đựng những nhận xét bi quan của Anne Frank về cuộc hôn nhân của cha mẹ cô, cũng như biểu thị sự thiếu vắng tình cảm của cô gái đối với mẹ. Đã bùng nổ những cuộc tranh cãi sau khi Suijk công bố quyền xuất bản những trang nhật ký này nhằm gây quỹ cho tổ chức của ông. Viện Tư liệu Chiến tranh Hà Lan, sở hữu chủ chính thức bản thảo của quyển nhật ký, yêu cầu thu hồi năm trang nhật ký này. Năm 2000, Bộ Giáo dục Văn hóa và Khoa học Hà Lan thỏa thuận một khoản tặng dữ trị giá 300.000 USD dành cho tổ chức của Sujk để đổi lấy năm trang nhật ký. Giao dịch này được hoàn thành trong năm 2001. Từ lúc ấy, chúng được đem vào các ấn bản mới của quyển nhật ký.

Vinh danh
Trong lời giới thiệu cho ấn bản đầu tiên tại Mỹ, Eleanor Roosevelt đã miêu tả Nhật ký Anne Frank là "một trong những lời nhận xét khôn ngoan và cảm động nhất về chiến tranh và tác động của chiến tranh đối với nhân loại mà tôi từng đọc". Năm 1961, John F. Kennedy nhắc đến Anne Frank trong một bài diễn văn khi ông nói, "Xuyên suốt dòng lịch sử đã có nhiều người nói đến nhân phẩm vào những thời điểm con người gánh chịu nhiều đau khổ và sỉ nhục, nhưng không tiếng nói nào có sức thuyết phục bằng tiếng nói của Anne Frank." Cũng trong năm ấy, Nhà văn Liên Xô Ilya Ehrenburg gọi Anne Frank là "tiếng nói đại diện cho sáu triệu người–tiếng nói ấy không phải của một nhà hiền triết hoặc một nhà thơ nhưng là của một bé gái bình thường".

Uy tín của Anne Frank trong tư cách là nhà văn và nhà nhân bản ngày càng tăng cao, cô được xem là biểu tượng của các nạn nhân cuộc thảm sát Holocaust, và trong ý nghĩa rộng lớn hơn, là đại diện cho những con người bị ngược đãi. Hillary Rodham Clinton, trong bài diễn văn nhận Giải thưởng Nhân đạo Elie Wiesel năm 1994 đã gọi Anne Frank là người "đánh thức chúng ta khỏi sự điên dại của lòng vô cảm và khỏi thảm họa đang phủ bóng trên thế hệ trẻ". Clinton ngụ ý những xung đột đẫm máu đang xảy ra tại Sarajevo, Somalia và Rwanda. Sau khi nhận giải thưởng nhân đạo năm 1994 từ Tổ chức Anne Frank, Nelson Mandela, trong một lần diễn thuyết tại Johannesburg, thuật lại rằng ông đã đọc nhật ký Anne Frank khi bị giam trong tù và "nhận được nhiều sự khích lệ từ tác phẩm này". Mandela so sánh cuộc chiến chống lại Quốc xã và cuộc đấu tranh của ông chống chủ nghĩa apartheid, và tìm thấy sự tương đồng giữa Quốc xã với chủ nghĩa apartheid với lời nhận xét "bởi vì chúng dối trá và bởi vì chúng từng và sẽ luôn luôn bị, thách thức bởi những người giống Anne Frank, chắc chắn chúng sẽ thất bại."

Trong phần kết cuốn tiểu sử Anne Frank, Miep Gies cố bác bỏ khái niệm cho rằng "Anne là biểu tượng của sáu triệu nạn nhân vụ tàn sát người Do Thái (Holocaust)", Gies viết: "Cuộc đời và cái chết của Anne là số phận của một cá nhân đơn lẻ, nhưng số phận thảm khốc này diễn ra sáu triệu lần. Anne không thể, cũng không nên, thay mặt cho những nạn nhân từng bị Quốc xã tước đoạt sinh mạng.... Dù vậy, số phận của cô giúp chúng ta thấu hiểu sự mất mát khủng khiếp mà thế giới phải gánh chịu từ vụ thảm sát này".

Melissa Müller, người viết tiểu sử Anne Frank, nhận xét rằng Anne viết nhật ký "một cách chính xác, tự tin và cần mẫn, nhất là chân thật đến độ đáng kinh ngạc". Phần lớn những trang nhật ký dành cho việc tìm hiểu về tính cách của những con người, cô tra xét kỹ lưỡng từng người một bằng cái nhìn thấu suốt và thẳng thắn. Đôi khi Anne tỏ ra khá tàn nhẫn và thường khi thiên vị, đặc biệt là phần nói về Fritz Pfeffer và về mẹ cô. Theo Müller, Anne đang trong giai đoạn chuyển tiếp lứa tuổi, và "tính đỏng đảnh của tuổi dậy thì" được thể hiện trên những trang chữ của cô. Anne tự tra xét mình và hoàn cảnh sống theo cung cách tra vấn, phân tích và phê phán, trong những lúc hoang mang, cô thường nhắc đến sự tranh chấp giữa Anne ngoan ngoãn mà cô luôn hướng đến với Anne tồi tệ mà cô tin là con người hiện tại của cô. Otto Frank nhắc lại lời giải thích của nhà xuất bản về lý do cuốn nhật ký được yêu thích rộng khắp với lời nhận xét, "ông ấy nói rằng nội dung quyển nhật ký bao trùm quá nhiều lãnh vực của cuộc sống đến nỗi mỗi độc giả đều có thể tìm thấy một điều gì đó làm cho người ấy xúc động".

Phản bác
Khi Nhật ký Anne Frank được biết đến rộng rãi vào cuối thập niên 1950, cũng là lúc xuất hiện nhiều luận cứ chống lại quyển nhật ký, những phê phán đầu tiên đến từ Thụy Điển và Na Uy. Trong số những cáo buộc có công bố cho rằng tác giả quyển nhật ký là nhà văn người Mỹ, Meyer Levin (1905-1981), còn Anne Frank là một nhân vật không có thật.

Năm 1958, Simon Wiesenthal (1908-2005) một kỹ sư kiến trúc người Áo gốc Do Thái chuyên săn tìm những tội phạm Quốc xã—bị một nhóm người phản đối thách thức ông chứng minh sự hiện hữu của Anne Frank bằng cách tìm ra người đã bắt giữ Anne. Wiesenthal tìm gặp Kark Silberbauer năm 1963. Khi bị thẩm vấn, Silberbauer thừa nhận vai trò của mình cũng như nhận ra Anne Frank, nhờ một tấm ảnh, trong số những người bị bắt. Silberbauer cung cấp đầy đủ chi tiết về sự kiện và kể lại rằng ông đã mở tung một va li chứa đầy giấy tờ và vung vãi chúng trên sàn nhà. Lời khai của Silberbauer củng cố những lời chứng trước đó như lời chứng của Otto Frank.

Những người chống đối tiếp tục phổ biến quan điểm cho rằng tác giả quyển nhật ký không thể là một đứa bé, nhưng đây là một sản phẩm của hệ thống tuyên truyền ủng hộ người Do Thái và cáo buộc Otto Frank là kẻ lừa đảo. Năm 1959, Frank tiến hành các thủ tục pháp lý tại Lübeck chống lại Lothar Stielau, một giáo viên và từng là thành viên của tổ chức bán quân sự của Quốc xã, Đoàn Thanh niên Hitler. Trước đó Stielau ấn hành một bài viết phổ biến trong trường học miêu tả quyển nhật ký là một sản phẩm ngụy tạo. Kế đó, Heinrich Buddegerg, sau khi viết thư ủng hộ Stielau, đã cho đăng bài viết trên một nhật báo ở Lübeck. Sau khi kiểm tra quyển nhật ký, năm 1960 tòa án công nhận chữ viết hợp với nét chữ của Anne Frank và tuyên bố quyển nhật ký là xác thực. Sau khi Stielau xin rút lại quan điểm, Otto Frank cũng ngưng theo đuổi vụ kiện.

Năm 1976, Otto Frank kiện Heinz Roth ở Frankfurt vì đã phát hành một luận văn cho rằng quyển nhật ký là ngụy tạo. Quan tòa phán quyết nếu Roth tiếp tục phổ biến quan điểm trên sẽ bị phạt 500.000 mark Đức và 6 tháng tù. Roth kháng án nhưng qua đời năm 1978, một năm trước khi vụ án được đưa ra xét xử.

Sau khi Otto Frank qua đời năm 1980, bản gốc quyển nhật ký, gồm có những bức thư và những trang giấy rời, được di chúc để lại cho Viện Tư liệu Chiến tranh Hà Lan. Năm 1986, cơ quan này ủy nhiệm Bộ Tư pháp Hà Lan tiến hành một cuộc khảo sát pháp y quyển nhật ký. Sau khi so sánh chữ viết với các mẫu chữ có sẵn, kết quả khảo sát xác nhận là phù hợp, cũng như xác định rằng loại giấy, keo và mực là loại thông dụng vào thời điểm quyển nhật ký được viết. Nhận định sau cùng khẳng định tính xác thực của quyển nhật ký, những khám phá từ cuộc khảo sát này được ấn hành trong bản "Critical Edition" của quyển nhật ký. Ngày 23 tháng 3 năm 1990, Tòa án Khu vực Hamburg công nhận tính xác thực của quyển nhật ký.

Năm 1991, Robert Faurisson và Siegfried Verbeke xuất bản quyển "Nhật ký Anne Frank: Một Góc nhìn Phê phán", lập luận rằng Otto Frank đã viết quyển nhật ký, dựa trên luận cứ cho rằng có vài điểm mâu thuẫn trong nhật ký, việc ẩn náu của gia đình Frank trong Achterhuis là điều bất khả và văn phong cũng như chữ viết trong quyển nhật ký không thể là của một cô bé tuổi thiếu niên. Tháng 12 năm 1993, Tổ chức Nhà Anne Frank ở Amsterdam và Quỹ Anne Frank ở Basle tiến hành các thủ tục pháp lý xin cấm việc phổ biến quyển "Nhật ký Anne Frank: Một Góc nhìn Phê phán" tại Hà Lan. Ngày 9 tháng 12 năm 1998, Tòa án Khu vực Amsterdam đưa ra phán quyết cấm bác bỏ tính xác thực của quyển nhật ký và cấm phổ biến các văn kiện loại ấy, tuyên phạt 25.000 guilder cho mỗi lần vi phạm.

Di sản

Ngày 3 tháng 3 năm 1957, Otto Frank và một nhóm công dân thiết lập Tổ chức Anne Frank trong nỗ lực cứu tòa nhà Prinsengracht khỏi bị dỡ bỏ và biến nó thành địa điểm phục vụ cộng đồng. Tòa nhà Anne Frank mở cửa vào ngày 3 tháng 3 năm 1960, bao gồm dãy văn phòng và nhà kho của công ty Opekta cùng Acherhuis, nơi này không được trang trí lại để du khách có thể tự do đi từ phòng này sang phòng khác. Một số di vật cá nhân của những người từng sống trong tòa nhà như những bức ảnh các ngôi sao điện ảnh Anne đã dán trên tường, giấy dán tường trên đó Otto Frank ghi lại chiều cao của các cô con gái, và tấm bản đồ Otto Frank dùng để ghi dấu bước tiến quân của Lực lượng Đồng Minh, tất cả được bảo tồn bên trong những tấm kính trong suốt. Từ căn phòng nhỏ nơi Peter van Pels từng lưu trú có một hành lang kết nối tòa nhà với khu lân cận, nay cũng thuộc Tổ chức. Những tòa nhà này được dùng để trưng bày quyển nhật ký, cũng như các hiện vật trình bày các khía cạnh khác nhau của vụ thảm sát và những khảo sát đương đại về tình trạng phân biệt chủng tộc đang xảy ra tại nhiều nơi trên khắp thế giới. Đây là địa điểm thu hút nhiều du khách của Amsterdam, với hơn nửa triệu người tìm đến mỗi năm.

Năm 1997, Trung tâm giáo dục Anne Frank () mở cửa tại Dornbusch của Frankfurt, nơi Frank sống cùng gia đình đến năm 1934." Căn hộ Merwedeplein, nơi gia đình Frank sống từ năm 1933 đến 1942, là nơi sở hữu tư nhân cho đến những năm 2000. Teresien da Silva của Ngôi nhà Anne Frank và người anh em họ của Frank, Bernhard "Buddy" Elias đóng góp vào dự án hồi phục nơi này. Căn hộ mở cửa vào năm 2005. Tháng 6 năm 2007, "Buddy" Elias đóng góp 25.000 tư liệu gia đình đến Ngôi nhà Anne Frank. Trong đó bao gồm nhiều tấm ảnh của gia đình Frank chụp tại Đức và Hà Lan.

Năm 1963, Otto Frank và vợ Elfriede Geiringer-Markovits lập nên quỹ từ thiện Anne Frank Fonds, đặt tại Basel, Thụy Sĩ. Tháng 6 năm 1999, tạp chí Time phát hành một ấn bản đặc biệt "Time 100: Anh hùng & Thần tượng trong thế kỷ XX", với danh sách 100 chính khách, nghệ sĩ, nhà cải cách, khoa học gia và thần tượng. Anne Frank có tên trong danh sách này. Philip Roth gọi cô là "đứa con gái thất lạc" của Franz Kafka. Bảo tàng tượng sáp Madame Tussauds mở một triển lãm về Anne Frank vào 2012. Tiểu hành tinh Asteroid 5535 Annefrank được đặt theo tên cô vào 1995, sau khi tìm thấy vào 1942.

Theo thời gian, nhiều bộ phim về Anne Frank xuất hiện. Cuộc đời và tác phẩm của cô gây cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ và nhà bình luận xã hội trong văn học, âm nhạc đại chúng, truyền hình và nhiều thể loại văn hóa khác. Bao gồm vở The Anne Frank Ballet (1959) của Adam Darius và Annelies, công diễn năm 2005. Thước phim duy nhất ghi lại Anne Frank thuộc về một cặp vợ chồng là hàng xóm của gia đình cô. Sau chiến tranh, hai người trao lại đoạn phim cho Ngôi nhà Anne Frank.

Xem thêm
 Holocaust
 Nhật ký Anne Frank
 Danh sách những người có liên hệ với Anne Frank

Tham khảo
Chú giải
• a) Tặng dữ là một món quà bất vụ lợi mà người này hiến trao cho người kia nhằm mục đích tạo ra thiện ích cho người nhận, chứ không phải cho người tặng

Chú thích

Thư mục

 ; Phiên bản này mang nhiều nội dung chưa xuất hiện ở các phiên bản trước.

 ; Với ghi chú từ Miep Gies

Trực tuyến

Liên kết ngoài

 Nhật ký của Anne Frank trên trang VietSciences
 Anne Frank: 'Tôi muốn tiếp tục sống ngay cả khi chết đi'  trên Evan
 Home | Anne Frank Stichting Trang web căn phòng của Anne Frank
 Anne Frank House
 Anne Frank-Fonds
 Anne Frank Center, USA

Người Frankfurt
Người viết nhật ký
Người Đức gốc Do Thái
Nhà văn Đức

Bài Đức chọn lọc
Nhà sử học Hà Lan
Người Do Thái
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Holocaust


title: Cruria

text:
Cruria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Cruria donowani Boisduval, 1832
 Cruria epicharita Turner, 1911
 Cruria kochii Macleay, 1866
 Cruria latifascia Jordan, 1912
 Cruria synopla Turner, 1903
 Cruria tropica Lucas, 1891

Tham khảo

 Cruria at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agaristinae


title: Mổ lấy thai

text:
Mổ lấy thai (sinh mổ, mổ bắt con, mổ Cesar) là một phẫu thuật nhằm lấy thai nhi, nhau thai, màng ối bằng một vết mổ qua thành bụng và thành tử cung còn nguyên vẹn.

Định nghĩa này không bao gồm việc mổ bụng lấy một thai ngoài tử cung, nằm trong ổ bụng, hay lấy một thai đã rơi một phần hay toàn bộ vào trong ổ bụng do vỡ tử cung.

Lịch sử

Năm 1581, Francois Rousset có đề cập đến mổ lấy thai, nhưng bản thân ông chưa bao giờ làm cũng như chứng kiến một cuộc phẫu thuật như thế này.

Mổ lấy thai thực hiện trên người sống lần đầu tiên vào khoảng đầu thế kỷ 17. Tuy nhiên tỉ lệ tử vong do mổ lấy thai vào thời gian này còn rất cao do hạn chế về gây mê và nguy cơ nhiễm trùng cao.

1882, Sanger đưa ra một phương pháp mổ lấy thai theo đường mổ dọc thân tử cung – mà ngày nay được gọi là phương pháp cổ điển.

1912, Kronig đề nghị một phương pháp mổ lấy thai bằng đường mổ đứng dọc đoạn dưới tử cung. Phương pháp này sau đó được Beck (1919) và De Lee (1922) cải tiến và áp dụng rộng rãi ở Hoa Kỳ.

Cuối cùng, vào năm 1926, Kerr miêu tả một đường mổ lấy thai ngang đoạn dưới tử cung, và đây là đường mổ được áp dụng phổ biến nhất cho đến tận ngày nay.

Tỷ lệ
Đầu thế kỷ 20, tỷ lệ mổ lấy thai còn rất thấp, khoảng 0,6–5%. Nhưng ngày nay, nhờ sự phát triển của gây mê hồi sức, của phương tiện vô khuẩn mà chỉ định của mổ lấy thai ngày càng cao.

Tỷ lệ mổ lấy thai ở Mỹ là khoảng 21.2% (1998).

Sự gia tăng đó là do (1) mổ lấy thai thay cho các thủ thuật lấy thai bằng forceps cao và trung bình (2) mổ lấy thai dự phòng trong ngôi mông (1990, 83% trường hợp ngôi mông được mổ lấy thai (theo Notzon và cs)) (3) phát hiện sớm và đánh giá đúng mức suy thai nhờ máy monitoring sản khoa (4) mổ lấy thai ở những bệnh nhân có vết mổ lấy thai cũ.

Chỉ định

Chỉ định từ phía mẹ
 Âm đạo có sẹo do phẫu thuật tạo hình, rách và khâu trong những lần sinh trước...
 Có vật cản trở ở đường sinh dục của mẹ (khối u ác hay condylom sùi).
 Cổ tử cung có sẹo do viêm loét, do đốt điện, khoét chóp, cắt cụt cổ tử cung hay cổ tử cung có khối u... làm cổ tử cung không xoá và mở được.
 Khối tiền đạo như u buồng trứng, u xơ tử cung.

Chỉ định từ phía con
 Ngôi bất thường:
 Ngôi mặt cằm ngang và cằm sau
 Ngôi trán
 Ngôi ngang không thực hiện xoay thai
 Con so ngôi mông, ước lượng cân thai trên 3 kg
 Ngôi mông + một bất thường khác
 Thai có dị tật bẩm sinh
 Suy thai trong chuyển dạ
 Mẹ có nhiễm Herpes sinh dục đang tiến triển (đặc biệt là ở lần nhiễm đầu tiên)
 Mẹ nhiễm HIV.

Chỉ định từ cả mẹ và con
Với chỉ định mổ lấy thai trong những trường hợp này sẽ có lợi cho cả hai mẹ con. Đó là:
 Nhau tiền đạo trung tâm và phần lớn các trường hợp nhau tiền đạo bán trung tâm.
 Bất xứng đầu chậu.
 Các chống chỉ định của chuyển dạ sanh ngã âm đạo ví dụ vết mổ cũ.

Những chỉ định khác
Có thể tóm tắt lại các chỉ định của mổ lấy thai trong 4 chỉ định sau, đó 4 chỉ định thường gặp nhất của mổ lấy thai là: Mẹ có vết mổ cũ trên thân tử cung, ngôi mông, thai suy và sanh khó - chiếm 85% tổng số các trường hợp sanh mổ.

Lưu ý: tuyệt đối không có chỉ định mổ lấy thai theo yêu cầu của bệnh nhân.

Chống chỉ định
Thực ra không có chống chỉ định của mổ lấy thai nếu như đã có chỉ định. Nhưng trong một số trường hợp phải cân nhắc. Ví dụ: cuộc mổ có nguy cơ đe doạ tính mạng bà mẹ (như bà mẹ có bệnh phổi nặng), cũng không nên mổ lấy thai ở những thai có bất thường nhiễm sắc thể (trisomie 13 hay 18) hoặc thai có di tật bẩm sinh không thể sống được nếu được mổ lấy ra.

Chuẩn bị trước mổ
Những điều sau cần chuẩn bị cho bệnh nhân
 Giải thích cho bệnh nhân.
 Bệnh nhân nhịn ăn 8 giờ trước cuộc mổ (đối với bệnh nhân mổ chương trình).
 Đặt máy monitor sản khoa theo dõi tim thai và cơn gò của mẹ.
 Chuẩn bị đường truyền tĩnh mạch.
 Dự trù máu.
 Các chuẩn bị khác cho một cuộc mổ bụng.
 Một số xét nghiệm cần làm: công thức máu, nhóm máu, đông cầm máu, siêu âm đánh giá lại thai.

Các giai đoạn của cuộc mổ lấy thai

Thời điểm mổ lấy thai
Thích hợp nhất là khi đã vào chuyển dạ, lúc này đoạn dưới tử cung đã được thành lập.

Đối với mổ lấy thai vì vết mổ cũ, các bác sĩ thường mổ ngay lúc bắt đầu chuyển dạ, thai nhi đã trưởng thành, và cổ tử cung đã mở tránh nguy cơ bế sản dịch.

Đối với vết mổ cũ dọc thân tử cung, thì các bác sĩ lại chủ động mổ sớm vì nguy cơ nứt vết mổ cũ, vỡ tử cung ngay cả khi chưa có chuyển dạ.

Chọn phương pháp vô cảm
Các phương pháp vô cảm thường dùng là mê nội khí quản, tê ngoài màng cứng và tê tuỷ sống.
 Gây tê ngoài màng cứng: kỹ thuật khó nhưng có nhiều lợi điểm do ít tác dụng phụ, thuốc không vào máu, không đến được thai. Nên phương pháp này hay được chọn lựa, nhất là trong trường hợp mổ lấy thai ở bệnh nhân vết mổ cũ, tiên lượng cuộc mổ kéo dài do vết mổ cũ gây dính phải gỡ dính.
 Tê tuỷ sống: kỹ thuật đơn giản hơn, duy trì lâu và thuốc cũng không qua được thai nhi, các cơ được thư giãn tốt. Nhưng lại có nhiều tác dụng phụ hơn, nhất là tác dụng tụt huyết áp. Do đó không thích hợp với những trường hợp choáng, mẹ mất máu nhiều, thai suy, huyết áp không ổn định.
 Mê nội khí quản: thời gian chuẩn bị ngắn, thích hợp cho mổ cấp cứu, ít tác dụng phụ. Nhưng thuốc qua nhau thai, đến thai, vì vậy kể từ lúc dẫn đầu mê đến lúc lấy em bé không được quá 5-7 phút. Người ta không chọn mê nội khí quản cho những trường hợp dự kiến là khó khăn, cho bệnh nhân có bệnh lý hô hấp, bệnh lý gan-thận.

Rạch bụng
 Đường trắng giữa trên xương vệ (xương mu): đường cơ động, rộng, vào tử cung nhanh. Đồng thời cũng ít chảy máu hơn.
 Các đường ngang trên xương vệ: thường được làm hơn cả vì ít đau hơn, giảm nguy cơ thoát vị thành bụng, bộc lộ vùng chậu rất rõ ràng và thẩm mỹ hơn.

Rạch tử cung
Có hai phương pháp rạch tử cung để vào buồng tử cung lấy thai.
 Đường rạch ngang đoạn dưới tử cung:
 Trong 90% các trường hợp mổ lấy thai, đường rạch ngang đoạn thấp tử cung được áp dụng. Đường này rạch ở tử cung phía cao hơn bờ trên bàng quang (đáy bàng quang) khoảng 1–2 cm và hơi thấp hơn đường mở phúc mạc.
 Đường rạch dọc tử cung:
 Do có nhiều khuyết điểm nên đường mổ này chỉ dùng trong một số trường hợp hạn chế như: Nhau tiền đạo mặt trước, ngôi ngang, vết mỗ lấy thai cũ quá dính, thai non tháng, nhau cài răng lược, tránh nhân xơ ở đoạn dưới thân TC. Nếu ngôi ngang lưng quay xuống được xác định nên mổ dọc tử cung ngay, nếu đã mở ngang đoạn dưới nên rạch thêm đường dọc mới lấy được thai nhanh, dễ dàng, tránh nguy cơ suy thai, chảy máu do thời gian lấy thai lâu .

Tuy nhiên trong những trường hợp trên vẫn có thể dùng đường mổ ngang đoạn dưới tử cung. Tuy nhiên có một chỉ định tuyệt đối của mổ đường dọc thân tử cung đó là mẹ có ung thư cổ tử cung xâm lấn.

Lấy thai

 Ngôi đầu: đưa bàn tay vào phía dưới đầu thai, đẩy đầu lên ngang với mép đường mở TC, tay kia đẩy nhẹ nhàng ở đáy TC để ngôi thai trượt trên bàn tay đi ra khỏi vết mổ.
 Ngôi mông: lấy thai từ chân hay mông.
 Ngôi ngang: lấy thai bằng chân thai.
 Với đường mổ dọc thân: lấy thai bằng chân.

Sổ nhau
Lóc nhau bằng tay nếu chảy máu nhiều, còn nếu ít chảy máu thì có thể chờ tử cung co hồi và nhau tự bong.

Sau đó bệnh nhân sẽ được truyền Oxytocin giúp tử cung co hồi tốt.

Khâu tử cung
Có thể khâu một hoặc hai lớp. Riêng đường mổ dọc thân cần phải khâu nhiều lớp.

Khi khâu phải lấy toàn bộ lớp cơ, phẫu thuật viên sẽ không lấy cả lớp niêm mạc tử cung vì nếu để niêm mạc lọt vào giữa vết mổ bệnh nhân có nguy cơ bị lạc nội mạc tử cung sau này.

Tai biến

Tai biến trong lúc mổ
 Rách tử cung (thường ở đoạn dưới tử cung khi mổ tử cung ở đoạn dưới)
 Tổn thương bàng quang, niệu quản, ruột...
 Chảy máu do phạm phải động mạch tử cung, do đờ tử cung.
 Mất trương lực tử cung - đờ tử cung: gặp ở sản phụ đa sản, đa ối, sản phụ trước đó đã chuyển dạ kéo dài khó khăn. Khi ấy nguy cơ sẽ mất máu nhiều hơn.
 Các tai biến do gây mê.

Biến chứng sau mổ
 Nhiễm trùng: nhiễm trùng trong cơ tử cung (endomyometritis), nhiễm trùng vết mổ,...
 Nhiễm trùng đường tiểu
 Thoát vị thành bụng
 Dính ruột
 Lạc nội mạc tử cung
 Các biến chứng do thuyên tắc tĩnh mạch khi nằm hậu phẫu lâu...

Tai biến cho con
 Ảnh hưởng bởi thuốc mê.
 Chạm thương khi phẫu thuật.
 Hít phải nước ối.

Kết luận
Ngày nay tỷ lệ mổ lấy thai ngày càng nhiều. Nhưng mổ lấy thai không phải là một phương pháp an toàn, mà cũng có nguy hiểm và ảnh hưởng đến tương lai sản khoa của bà mẹ.

Một sản phụ có một vết mổ cũ trên tử cung luôn được coi là một sản phụ nguy cơ cao:
 Vì sẽ có nguy cơ bị những tai biến trong lúc mang thai và chuyển dạ cao hơn một sản phụ không có vết mổ cũ.
 Thêm nữa, hầu hết các sản phụ đã có một vết mổ cũ trên tử cung thường phải mổ lấy thai ở lần mang thai tiếp theo.
 Các bác sĩ thường khuyên các sản phụ đã có hai lần mổ lấy thai không được mang thai nữa vì nguy cơ vỡ tử cung trong lần mang thai sau đó là rất cao.

Vì vậy cần cân nhắc khi mổ lấy thai. Và trong thời kỳ hậu phẫu thì cần nhớ rằng bệnh nhân luôn có 2 vấn đề: vấn đề hậu phẫu và vấn đề hậu sản.

Tham khảo
 Sản phụ khoa. Bộ môn phụ sản trường Đại học Y dược TP.Hồ Chí Minh, năm 2000, trang 568-579.
 William's Obstetric, 21st edition, Chapter 23 Cesarean delivery and Postpartum hysterectomy, trang 537-559.
 Bài viết Cersarean Delivery - tác giả Harish M Sehdev - khoa Phụ sản - Bệnh viện Pennsylvania
 Video một cuộc mổ lấy thai
 CESAREAN SECTION -- A BRIEF HISTORY

Tham khảo

Sản khoa
RTT
Sinh con


title: 10891 Fink

text:
10891 Fink (1997 QR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 8 năm 1997 bởi ODAS ở Caussols. Nó được đặt tên cho Uwe Fink.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Nymphargus bejaranoi

text:
Nymphargus bejaranoi là một loài ếch trong họ Centrolenidae. Chúng là loài đặc hữu của Bolivia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Cortez, C., Reichle, S., De la Riva, I. & Köhler, J. 2004. Cochranella bejaranoi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Nymphargus
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật đặc hữu Bolivia


title: Dicranomyia canis

text:
Dicranomyia canis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Essômes-sur-Marne

text:
Essômes-sur-Marne là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Essomessurmarne


title: Scissurella quadrata

text:
Scissurella quadrata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Scissurella


title: Lasioglossum nyctere

text:
Lasioglossum nyctere là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1904


title: Phrynopus brunneus

text:
Phrynopus brunneus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Coloma, L.A., Ron, S. & Almeida, D. 2004. Phrynopus brunneus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Phrynopus
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật được mô tả năm 1975


title: Vieste

text:
Vieste là một đô thị thuộc tỉnh Foggia trong vùng Puglia ở Ý. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 13.581 người. Đô thị này có các làng sau: Pugnochiuso.

Đô thị này giáp với các đô thị sau: Mattinata, Monte Sant'Angelo, Peschici, Vico del Gargano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Foggia
Lâu đài Ý


title: Pselliophora hainanensis

text:
Pselliophora hainanensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Pselliophora


title: Vacqueyras

text:
Vacqueyras () là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Vaucluse


title: Exocarpos gaudichaudii

text:
Exocarpos gaudichaudii (tiếng Anh thường gọi là Gaudichaud's Exocarpus hoặc Hulumoa) là một loài thực vật thuộc họ Santalaceae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Exocarpos gaudichaudii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Exocarpos
Thực vật đặc hữu Hawaii


title: Corbara, Haute-Corse

text:
Corbara là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 10,19 km², dân số năm 1999 là 706 người. Khu vực này có độ cao trung bình 170 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Rhyacophila rougemonti

text:
Rhyacophila rougemonti là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Aracamunia

text:
Aracamunia liesneri, thu thập bởi R. Liesner và F. Delascia vào năm 1987, là một loài lan duy nhất thuộc chi Aracamunia, nó cũng là loài lan duy nhất được xem như thực vật ăn thịt. A. liesneri có cấu trúc lá đặc biệt, cứng, hình dạng giống như lưỡi và tiết ra những chất dính. Loài này được tìm thấy tại Cerro Aracamuni ở Venezuela, là một khu vực nghèo chất dinh dưỡng, cho nên cũng là nguyên nhân chính khiến nó giống như một loài thực vật ăn thịt.

Chú thích

Danh sách các chi phong lan
Cranichideae


title: Cayeux-en-Santerre

text:
Cayeux-en-Santerre là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D76, khoảng 25 dặm Anh về phía đồng nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cayeux-en-Santerre trên trang mạng của INSEE
 Cayeux-en-Santerre trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Boviolles

text:
Boviolles  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Carlos Frenk

text:
Giáo sư Carlos Silvestre Frenk (sinh ngày 27 tháng 10 năm 1951) là một nhà vũ trụ học người Anh gốc Mexico. Mối quan tâm chính của ông nằm ở lĩnh vực vũ trụ học, sự hình thành thiên hà và mô phỏng máy tinh về sự hình cấu trúc vũ trụ.

Ông hiện là Giáo sư Ogden (Ogden Professor) về Vật lý Cơ bản (Fundamental Physics) và giám đốc Viện Điện toán Vũ trụ ở Đại học Durham và Principal Investigator của Virgo Consortium.

Ông nhận bằng tiến sĩ về Thiên văn học từ Đại học Cambridge năm 1981. Ông là thành viên của Hội hoàng gia Luân Đôn.

Tham khảo

Carlos Frenk official site.

Sinh năm 1951
Nhân vật còn sống
Nhà khoa học Mexico
Nhà khoa học Ah
Nhà vũ trụ học
Thành viên của Hội hoàng gia Luân Đôn
Cựu sinh viên Đại học Cambridge
Hội viên Hội Hoàng gia
Nhà vật lý Vương quốc Liên hiệp Anh
Người Thành phố México


title: Hopea tenuivervula

text:
Hopea tenuivervula là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Brunei và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Hopea tenuivervula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

T


title: Janaesia

text:
Janaesia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài tiêu biểu
Janaesia antarctica (Staudinger, 1899)
Janaesia carnea (Druce, 1903)
Janaesia exclusiva Angulo & Olivares, 1999
Janaesia hibernans (Köhler, 1968)

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Lan huyết nhung trơn

text:
Lan huyết nhung trơn (danh pháp hai phần: Renanthera imschootiana) là một loài lan có mặt từ đông Himalaya đến Trung Quốc (đông nam Vân Nam) và Việt Nam.

Tại Việt Nam, cây có mặt ở Lâm Đồng.

Hình ảnh

Chú thích

i


title: Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam là một tướng lĩnh cấp cao, có bậc quân hàm cao thứ ba trong hệ thống Quân hàm Quân đội nhân dân Việt Nam với cấp hiệu 2 ngôi sao vàng.

Quân hàm Trung tướng trong Hải quân, còn được gọi là Phó Đô đốc Hải quân nhân dân Việt Nam.

Lịch sử
Cấp bậc Trung tướng được đặt ra lần đầu tiên tại Việt Nam từ năm 1946 theo Sắc lệnh số 33 của Chủ tịch Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Theo sắc lệnh này thì cấp bậc tướng lĩnh sẽ được phong bởi sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ, trong đó gồm cả cấp bậc Trung tướng.

Tuy nhiên, đến năm 1948, mới có Nguyễn Bình là quân nhân đầu tiên được phong quân hàm cấp Trung tướng.

Đến năm 1959, theo Sắc lệnh của Chủ tịch phủ số 036-SL ngày 31 tháng 8 năm 1959, có thêm 4 Trung tướng được phong: Nguyễn Văn Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Hoàng Văn Thái, Phó Tổng Tham mưu trưởng (sau lên Đại tướng); Trần Văn Trà, Phó Tổng Tham mưu trưởng (sau lên Thượng tướng); Song Hào, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (sau lên Thượng tướng).

Năm 1981, Luật về Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam có quy định bổ sung về danh xưng quân hàm Phó Đô đốc Hải quân, tương đương với cấp bậc Trung tướng. Luật này cũng quy định:

 Thẩm quyền phong và thăng quân hàm cấp bậc Đại tướng và Thượng tướng, Đô đốc hải quân thuộc về Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
 Thẩm quyền phong và thăng quân hàm cấp bậc Trung tướng, Phó đô đốc hải quân và Thiếu tướng, Chuẩn đô đốc hải quân thuộc về Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng.
 Hiện nay, căn cứ theo Điều 88 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 và cũng theo Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (sửa đổi năm 2014) các quân hàm tướng lĩnh từ Thiếu tướng đến Đại tướng đều do Chủ tịch nước, kiêm Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia quyết định phong cấp, bao gồm cả cấp bậc Trung tướng, Phó Đô đốc Hải quân.

Chức vụ được thăng quân hàm Trung tướng

Quân hàm Trung tướng thường được phong cho các sĩ quan cấp cao nắm giữ các chức vụ: Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng, Phó Tổng Tham mưu trưởng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Chủ nhiệm các tổng cục (Kỹ thuật, Hậu cần, Tình báo, Công nghiệp Quốc phòng), Tư lệnh Quân khu, Tư lệnh Quân chủng (Hải quân, Phòng không – Không quân, Cảnh sát biển), Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và tương đương.

Ngoài ra Phó Giám đốc và Phó Chính ủy Học viện Quốc phòng và Giám đốc, Chính ủy các Học viện quân sự trực thuộc Bộ Quốc phòng, Cục trưởng một số Cục loại 1 cũng được phong Trung tướng.

Trong lịch sử quân đội, một số chức vụ có trần Thiếu tướng cũng có thể thăng hàm Trung tướng như Trung tướng Nguyễn Anh Đệ (Tư lệnh binh chủng Đặc công), Trung tướng Đàm Văn Ngụy (thăng khi đang làm Phó Tư lệnh Quân khu), Trung tướng Nguyễn Văn Thành (Khi đang làm Tư lệnh quân đoàn 4), Phó Đô Đốc Phạm Ngọc Minh (Khi đang làm Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng Hải Quân).

Trung tướng trong Thế kỷ 20

Trung tướng trong Thế kỷ 21

Các trường hợp chưa xác nhận hoặc chưa rõ thời điểm thụ phong

Xem thêm
 Quân đội nhân dân Việt Nam
 Danh sách các tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam
 Danh sách các Đại tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
 Danh sách các Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
 Danh sách các Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
 40 tướng lĩnh quân đội nhận quyết định nghỉ hưu (1/1/2008)
 Bổ nhiệm, thăng quân hàm, cấp bậc một số cán bộ của các Bộ Quốc phòng, Công an 31/12/2007
 16 tướng quân đội được kéo dài thời hạn phục vụ tại ngũ năm 2007
 Quyết định bổ nhiệm, thăng quân hàm đối với một số cán bộ cấp cao tháng 2/2007
 Thăng quân hàm cấp tướng cho nhiều cán bộ quân đội, công an năm 2004

Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Pralboino

text:
Pralboino là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 17 km², dân số 2578 người.
Đô thị này có các làng sau: S. Maria degli Angeli.
Đô thị này giáp với các đô thị sau: Gambara, Gottolengo, Milzano, Ostiano, Pavone del Mella, Seniga.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Hyposmocoma nihoa

text:
Hyposmocoma nihoa là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Nihoa. Loài địa phương ở Miller Canyon.

Sải cánh dài 6.3–7.6 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
New species of Hyposmocoma (Lepidoptera, Cosmopterigidae) from the remote Northmiền tây Hawaiian Islands of Laysan, Necker, và Nihoa

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Mont-Saint-Martin, Aisne

text:
Mont-Saint-Martin là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Montsaintmartin


title: Tháp Hoa mặt trời

text:
Tháp hoa năng lượng mặt trời của AORA là một máy phát điện lai sử dụng năng lượng mặt trời và các nhiên liệu thay thế, bao gồm cả nhiên liệu diesel, khí tự nhiên, khí tự nhiên hóa lỏng, khí sinh học, và nhiên liệu sinh học, để cung cấp một nguồn năng lượng không đổi xanh mục tiêu cho sản xuất quy mô cộng đồng. Một mô-đun, được gọi là tháp Hoa mặt trời - bởi vì nó trông giống như một bông tulip màu vàng tạo ra khoảng 100 kW điện. Các cơ sở của thiết kế là sử dụng năng lượng mặt trời đốt nóng không khí nén để quay một tuabin vi mô. Điều làm cho vi tuabin này độc đáo là hiệu quả của các khối năng lượng nhỏ hơn, cho phép xây dựng quy mô nhỏ, có nghĩa là hoạt động đơn giản hơn và cần ít đất.

AORA

Trước đây được biết đến như EDIG Solar, AORA là một công ty Israel phát triển máy phát điện năng lượng mặt trời-lai. Nhóm EDIG của các công ty đã ký hợp đồng dự án kỹ thuật với các tổ chức như Bộ Quốc phòng (Israel), El Al Israel Airlines, và cung cấp dịch vụ Y tế Quốc gia. EDIG hiện nay có một mối quan hệ với Viện Khoa học Weizmann, cung cấp dịch vụ kỹ thuật. Đó là tại Viện Khoa học Weizmann, nơi mà các công nghệ nhiệt mặt trời được phát triển. Sau khi công nghệ đã được cấp phép cho EDIG, tiến bộ tiếp tục được phát triển cho đến khi họ quyết định chuyển bộ phận năng lượng mặt trời mới của họ vào một công ty con, EDIG Solar, bây giờ được gọi là AROA.

Tháp làm việc như thế nào

Trong nửa mẫu Anh đất (khoảng 40% của một sân bóng đá), một mô-đun tháp năng lượng mặt trời được bao quanh bởi ba mươi heliostats phản ánh tia mặt trời vào một máy thu năng lượng mặt trời đặc biệt bên trong mô-đun. Bộ thu này đốt nóng không khí nén của tua-bin khoảng 1.000 °C, và không khí nóng này được gửi vào bộ giãn nở của tua-bin để tạo ra điện lực

Xem thêm

 Năng lượng mặt trời chủ động
 Năng lượng mặt trời
 Năng lượng mặt trời
 Năng lượng mặt trời ở Israel
 Tháp năng lượng mặt trời

Tham khảo

Liên kết ngoài
 E.D.I.G. Construction Management website
 AORA Solar raises $5m for solar thermal technology
 Green Prophet Sees Aora's Solar Flower Power Fire Up in the Desert
 Tulips in the Desert Aora Solar Air cycle with biofuel backup (Interview with Dr Pinchas Doron of Aora Solar attached)

Năng lượng Mặt Trời


title: Behren-lès-Forbach

text:
Behren-lès-Forbach là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Hòa Phú (định hướng)

text:
Hòa Phú có thể là một trong số các địa danh sau:

 Phường Hòa Phú, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
 Xã Hòa Phú, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
 Xã Hòa Phú, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
 Xã Hòa Phú, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Hòa Phú, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai
 Xã Hòa Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Long An
 Xã Hòa Phú, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên
 Xã Hòa Phú, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang
 Xã Hòa Phú, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long
 Xã cũ Hòa Phú thuộc huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận; nay là một phần thị trấn Phan Rí Cửa.


title: Đường sắt Ninh Ba – Thai Châu – Ôn Châu

text:
Đường sắt Ninh Ba – Thai Châu – Ôn Châu (giản thể: 甬台温铁路; phồn thể: 甬台温铁路; bính âm: Yǒngtáiwēn Tiělù, Hán Việt: Dũng Thai Ôn thiết lộ) là một tuyến đường sắt đôi, điện khí hóa, cao tốc ở tỉnh Chiết Giang bên bờ biển phía đông của Trung Quốc. Tuyến này được đặt tên theo ba thành phố chính dọc theo tuyến đường: Ninh Ba, có tên viết tắt là Dũng, Thai Châu và Ôn Châu. Tuyến này có tổng chiều dài 282,4 km và là một phần của Hành lang đường sắt cao tốc khu vực duyên hải Đông Nam Trung Quốc. Công trình này khởi công trong tháng 10 năm 2005, và sau đó khánh thành, thông tuyến cho dịch vụ thương mại vào ngày 28 tháng 9 năm 2009. Tàu hỏa chạy trên tuyến đường sắt này đạt tốc độ tối đa là 250 km/giờ, và những chuyến tàu có hành trình ngắn nhất giữa Ninh Ba và Ôn Châu mất 1 giờ 12 phút.

Tuyến đường
Tuyến đường sắt Dũng Thai Ôn chạy dọc theo bờ biển gồ ghề nhưng lại phát triển của tỉnh Chiết Giang. Các thành phố, quận hoặc huyện lớn dọc theo tuyến đường sắt này bao gồm: Phụng Hóa, Ninh Hải, Tam Môn, Lâm Hải, Thai Châu, Hoàng Nham, Lộ Kiều, Ôn Lĩnh, Nhạc Thanh, Vĩnh Gia, và Âu Hải. Tại Ninh Ba, tuyến này kết nối với tuyến đường sắt Tiêu Sơn-Ninh Ba và tuyến đường sắt chuyên vận chuyển hành khách Hàng - Dũng. Tại Ôn Châu, tuyến này kết nối với tuyến đường sắt Ôn Châu - Phúc Châu.

Sự cố và tai nạn

Ngày 23 tháng 7 năm 2011, hai xe lửa cao tốc độ đâm vào nhau ở quận Lộc Thành, Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Một số toa của hai đoàn tàu bị trật khỏi đường ray. Các đoàn tàu đang trên tuyến đường sắt Ninh Ba – Thai Châu – Ôn Châu khi sự cố xảy ra. Theo các phương tiện truyền thông nhà nước Trung Quốc, đã xác nhận 40 trường hợp tử vong, và ít nhất 192 người phải nhập viện, trong đó có 12 người bị thương nặng.

Nguyên nhân được xác định do tàu cao tốc D3115 đang đi từ Hàng Châu tới thành phố Ôn Châu thì bị sét đánh làm mất điện nên phải dừng đột ngột trên tuyến đường sắt ở Shuangyu. Đoàn tàu D301 chạy hướng Bắc Kinh – Phúc Châu khi tới đây đã đâm vào đuôi tàu D3115. Hậu quả, 4 toa tàu D301 bị văng khỏi cầu cạn, trong khi đó hai toa của tàu D3115 cũng bị trật khỏi đường ray.

Bản đồ các nhà ga trên tuyến

}

Tham khảo

Giao thông Chiết Giang
Ôn Châu
Đường sắt cao tốc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa


title: Agrypnus saltatus

text:
Agrypnus saltatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Kashyap miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Megalopta cuprea

text:
Megalopta cuprea là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 1911


title: Người Ra Glai

text:
Người Ra Glai, còn gọi là Raglai, Ra Glây, Raglay, Rang Chơk, Rang ngok để phân biệt với Rang La tức người Chăm, Glai, La Vang , là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam . Người Ra Glai cư trú chủ yếu ở tỉnh Ninh Thuận và huyện Khánh Sơn, phía nam tỉnh Khánh Hòa cũng như tại Bình Thuận. Dân số người Ra Glai là 146.613 năm 2019  122.245 năm 2009 , và 96.931 năm 1999 . Người Raglai nói tiếng Raglai, một ngôn ngữ trong ngữ chi Malay-Polynesia thuộc ngữ hệ Nam Đảo.

Raglai và Champa
Raglai là một nhánh của dân tộc Chăm. Thành ngữ của người Chăm có câu nói: “Chăm sa-ai Raglai adei”. Nghĩa là người Chăm là người chị cả còn người Raglai con gái út trong gia đình. Hai tộc người Raglai và Chăm còn có những mối quan hệ thâm giao khác như tín ngưỡng dân gian, sự phân công trong quá khứ. Nếu lấy quốc lộ 27 chạy theo trục Đông - Tây thì tộc người Raglai Ninh Thuận có hai mảng sắc thái văn hóa: Văn hóa Raglai Bắc và văn hóa Raglai Nam.

Người Raglai Nam, gồm các palei của các xã Ma Nới, Phước Hà. Đặc điểm đời sống văn hóa của người Raglai ở đây gần gũi với đời sống văn hóa của người Chăm. Đây là địa bàn cư trú mà tộc người Raglai “được xem là con út” nên được các vua - thần Chăm xứ Panduranga xưa gởi gắm bảo vật. Hẳn chúng ta còn biết những địa phương người Raglai đã và đang lưu giữ bảo vật như ở thôn Giá (Njak) xã Phước Hà, huyện Thuận Nam lưu giữ bảo vật của Pô Inâ Nâgar - Hữu Đức; thôn Tân Điền, xã Phan Diền, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận lưu giữ bảo vật Pô Dam. Hàng năm đến ngày lễ Katé, họ lại đưa về làng Chăm.

Ở khu vực phía Nam này, người Raglai sống gần gũi với người Chăm ở đồng bằng, nên đời sống văn hóa của họ có sự giao thoa, ảnh hưởng khá lớn, được chứng minh qua cuộc trao đổi của hai người (đi cắm nêu rẫy về và người giữ nhà) trong lễ Cúng “ăn lúa mới” (Mbak padai baruw) ở thôn Ú, xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn bằng tiếng Chăm; cũng trong lễ này ở thôn Tà Dương, xã Phước Thái, huyện Ninh Phước những bộ trang phục tổ tiên treo trên dây nơi đàn cúng là trang phục truyền thống của phụ nữ Chăm và ở Ma Nới cũng vậy, trang phục của tổ tiên là những tấm váy hoa aban bayôn (loại váy hoa có băng đỏ hai đầu tấm váy) của bà Pajuw Chăm và chiếc akhan mbram của người phụ nữ Chăm Hồi giáo Bàni.

Người Raglai Bắc chiếm số lượng dân cư lớn, tập trung đông đảo ở huyện Bác Ái, ngoài ra còn ở các huyện: Ninh Sơn, Thuận Bắc cũng có người Raglai sinh sống tương đối đông. Rất thú vị là làng ở các huyện đó có dòng họ trùng tên với một tộc họ lớn ở làng Chăm này, đó là dòng tộc Aia Mâthin. Người Raglai gọi tên dòng tộc này là Aia Masit, tên một loại cỏ có bộ rễ rất cứng. Ông Thành Mây, Chủ tịch Hội người Cao tuổi xã Bắc Sơn cũng đã xác nhận rằng, hiện nay ở làng Xóm Bằng có một số người trong tộc họ anh sinh sống từ mấy chục năm qua.

Hai tộc người Chăm và Raglai trong quá trình tồn tại đã có những mối quan hệ sâu sắc, câu tục ngữ ngàn đời vẫn còn lưu “Cam sa-ai Raglai adei” nói lên quan hệ ruột thịt. Hai tộc người cùng nói thứ tiếng Mã Lai Đa Đảo, cùng số lượng hệ thống ngữ âm. Cái đáng nói hơn cả là hai cộng đồng cùng tôn thờ Pô Inâ Nâgar (Bà Chúa xứ) và Pô Nai Tang mà hai loại hình chức sắc của hai dân tộc tham gia cúng tế trên ngôi đền của thôn Ú Tà Lâm, xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn mà người Chăm gọi là palei Uk Dalam-Hamu Ranâc.

Lịch sử Raglai
Raglai (cũng được phiên âm thành Radlai, Oranglai, Roglai, Rắclây…) là một tộc người trong nhóm ngữ hệ Malayo - Polynesien (nhóm này ở Việt Nam gồm Chăm, Raglai, Chu Ru, Êđê, Giarai). Về ngọn nguồn các tộc người của nhóm này, dù các nhà khoa học còn nhiều tranh luận nhưng đều thống nhất rằng họ vốn là những cư dân hải đảo (gốc Đông Nam Á hoặc di cư từ các đảo vùng biển Nam Trung Quốc xuống Đông Nam Á).

Có thể hình dung quá trình hình thành và phát triển của người Raglai ở Việt Nam qua hai giai đoạn cơ bản:

Giai đoạn 1: Thời kỳ giao lưu văn hóa với người Chăm. Người Chăm phát triển thành một vương quốc hùng mạnh, người Raglai chuyển dần lên sống trên tại các vùng núi ở Tây Nguyên tuy một số vẫn sống ở các vùng ven biển cùng với người Chăm. Để cai quản khu vực có người Raglai sinh sống, người Chăm đặt các Po lagar (đầu xứ sở) do chính người Raglai đảm trách.
Giai đoạn 2: Thời kỳ giao lưu với người Việt và các dân tộc trong khu vực (từ cuối thế kỷ 17 đến nay).

Ngôn ngữ
Người Raglai nói tiếng Raglai là một nhóm ngôn ngữ Chăm thuộc Ngữ hệ Nam Đảo.

Dân số và địa bàn cư trú
Dân số theo điều tra dân số 1999 là gần 97.000 người. Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Raglai ở Việt Nam có dân số 122.245 người, có mặt tại 18 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Hiện nay, người Raglai sinh sống ở các vùng núi Nam Trung bộ có độ cao trên dưới 500 mét, từ miền Tây Khánh Hòa qua vùng Tây Bắc Ninh Thuận, Tây và Tây Nam Bình Thuận đến tận Lâm Đồng, trong đó, tập trung đông nhất ở Ninh Thuận (hơn 50%) và Khánh Hòa. Dân số tại các vùng như sau:
 Ninh Thuận (58.911 người, chiếm 48,2% tổng số người Raglai tại Việt Nam),
 Khánh Hòa (45.915 người, chiếm 37,6% tổng số người Raglai tại Việt Nam),
 Bình Thuận (15.440 người) và
 Lâm Đồng (1.517 người)...
Theo tiêu chí về vị trí địa lý và quan hệ với những dân tộc khác, các nhà khoa học phân chia người Raglai thành hai nhóm: Raglai Bắc và Raglai Nam với quốc lộ 27 (từ Ninh Thuận lên Lâm Đồng) làm ranh giới. Cả hai nhóm Raglai Bắc và Raglai Nam đều quan hệ giao lưu văn hóa với các dân tộc chung quanh, đặc biệt là với dân tộc Chăm.

Đặc điểm cư trú và kinh tế

Cuộc sống của người Raglai truyền thống gần như chỉ thu hẹp trong khuôn khổ của các bur (xóm) hoặc palei/plei (buôn làng). riêng khu đất cao, bằng phẳng và gần nguồn nước. Mỗi pa-lây thường gồm vài chục nóc nhà của một dòng họ. Số thành viên trong nhà thường gồm bố, mẹ và các con chưa lập gia đình. Đứng đầu pa-lây là pô pa-lây (trưởng làng), thường đó là người có công khai phá đất đầu tiên. Trưởng làng có trách nhiệm làm lễ cúng trời đất khi bị hạn hán nặng. Người có uy tín nhất dòng họ gọi là kây pa-lây (già làng). Già làng là người điều hành mọi hoạt động, chủ trì các lễ hội, tổ chức đội ngũ phòng chống thú dữ cũng như các lực lượng xâm nhập...). Ngoài ra còn có chủ Núi (cai quản rừng núi, nương rẫy thuộc sở hữu gia đình, sở hữu dòng họ và sở hữu cộng đồng) và chủ Xử việc (phân xử sự việc lớn nhỏ xảy ra trong làng trên cơ sở luật tục, những kiêng cữ cấm kỵ, phong tục tập quán...).

Mọi hàng hóa, vật dụng bên ngoài đều do những người dân tộc khác (Chăm, Kinh) mang đến tận nhà, trao đổi tận rẫy nương. “Cuộc sống biệt lập khiến cho khối người này lưu giữ được nhiều hơn những đặc điểm truyền thống văn hoá cổ gần gũi với cư dân các hải đảo” (Trần Ngọc Thêm). Họ thường không cư trú nơi thung lũng vì quan niệm đó là lối đi của ma quỷ, cũng không cư trú trên sống lưng những quả đồi vì đấy là đường đi của các thần. Chỉ nơi lưng chừng núi là không gian thuộc quyền sở hữu của con người. Khu vực địa lý của người Raglai cũng có khá nhiều sông ngòi. Chỉ tính riêng ở vùng Khánh Sơn, Khánh Vĩnh là nơi tập trung người Raglai đông nhất (hơn 75%) trong tỉnh Khánh Hòa, có đến 48 con sông có chiều dài vài Kilômét, trong đó năm con sông dài trên 10 km và hàng trăm con suối lớn nhỏ... Chính những con sông, dòng suối này cung cấp nguồn nước uống cho người, gia súc; cho việc tưới tiêu sản xuất. Nông nghiệp nương rẫy là phương thức sản xuất chủ đạo với bắp và lúa là nguồn lương thực chính. Ngoài ra còn có các loại nông sản khác như đậu, khoai củ, hoa quả…Trâu, bò, heo, gà được nuôi thả phổ biến. Những hoạt động thủ công như đan lát, rèn, làm gốm …mặc dù thô sơ nhưng đủ đảm bảo cho sản xuất và sinh hoạt.

Xã hội
Xã hội truyền thống của người Raglai được cấu trúc theo dòng tộc và khu vực cư trú. Người Raglai sống quy tụ theo tộc họ. Trong tộc họ, trưởng họ có quyền quyết định những công việc lớn. Điển hình có bốn dòng họ chính:

 Chamalịa (có nghĩa là sợi dây máu - loại dây thừng to bằng ngón chân cái, rất dai, ruột đỏ như máu, đồng bào thường dùng dây đó để buộc, người Raglai do cho rằng màu đỏ là màu của sự xui rủi, là kiêng cữ nên gọi chệch thành họ Mấu)
 Pupur (có nghĩa là cái bếp, nay gọi thành họ Tro)
 Katơr (một loại cây lương thực, hạt nhỏ, người Kinh vẫn thường gọi là hạt bo bo, - gọi là họ Bo Bo)
 Pinãng (nghĩa là cau, nay gọi là họ Cau / họ Cao) (Theo Tô Đông Hải).

Người Raglai sống theo chế độ mẫu hệ, vẫn giữ tục “con gái bắt chồng”, đàn ông sống trọn đời ở nhà vợ, con cái đều lấy họ mẹ. Thông thường con gái út trong gia đình được thừa hưởng tài sản, là có trách nhiệm lớn chăm sóc bố mẹ về tuổi già. Mẹ hay vợ là chủ nhà có quyền quyết định trong gia đình. Cô gái nếu ưng thuận chàng trai nào thì nói với bố mẹ lo lễ cưới chồng. Trong hôn nhân ngoài quyền của người mẹ, tiếng nói của ông cậu khá quan trọng. Tuy nhiên trong các gia đình mà đàn ông Raglai lấy vợ là người Kinh hay người của dân tộc sống theo phụ hệ, thì quyền trong gia đình nghiêng về người chồng.

Người Raglai có nhiều dòng họ: Chamalea (tiếng Việt dịch là Mấu), Pi Năng (tiếng Việt là họ Cao), KaTơr (tiếng Việt dịch là họ Bo Bo), Ha Vâu (tiếng Việt dịch là Tro), Patauaxa (tiếng Việt dịch là Đá, Thạch,...), Pupu, Asah, Tala, Jack, Taing, Cao,manuk (dịch ra tiếng Việt là con gà)... trong đó họ Chamalé là đông hơn cả. Mỗi họ đều có một sự tích, truyền thuyết kể về nguồn gốc của họ mình là người Raglai nói riêng và về dân tộc nói chung.

Văn hóa
Người Raglai có những trường ca, truyện thần thoại, truyện cổ tích mang giá trị lịch sử, nghệ thuật và có tính giáo dục sâu sắc.
liên_kết=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Bamboo_zither,_Raglai_-_Vietnam_Museum_of_Ethnology_-_Hanoi,_Vietnam_-_DSC03325.JPG|giữa|nhỏ|Cây đàn Chapi
Hình thức hát đối đáp khá phổ biến trong sinh hoạt văn nghệ. Nhạc cụ của người Raglai gồm nhiều loại như: đàn bầu, kèn môi, đàn Chapi, Mã la, đàn Đá, đàn salaken.

Hàng năm sau mùa thu hoạch, cả làng hội tụ thịt trâu, bò, lợn để cúng Giàng và ăn mừng lúa mới.

Nhà sàn là nhà ở truyền thống của người Raglai. Từ nền đất đến nhà sàn không cao quá một mét.

Không có cá tính tộc người qua trang phục mà chịu ảnh hưởng khá đậm của các dân tộc trong cùng nhóm ngôn ngữ (như Chăm, Ê Đê...).

Hình ảnh của người Chăm (Chap/Cham), người Êđê (Rađê), người Kinh (Yuơn), Chu ru (Churu) thường xuyên xuất hiện trong các sử thi, truyện kể, các câu nói vần (đờp pacap), thành ngữ, ca dao…của người Raglai. Đặc biệt gắn bó là quan hệ với người Chăm. Những dấu ấn của sự gắn bó chặt chẽ ấy thể hiện qua sự tương đồng, gần gũi Chăm-Raglai từ hình thức kinh tế đến phong tục, tập quán, lễ hội, tục ngữ, thành ngữ, thơ ca dân gian; từ các nhạc cụ cho đến trang phục…

Người Ra Glai có danh tiếng

Xem thêm
 Danh sách ngôn ngữ
 Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Rangers F.C.

text:
Câu lạc bộ bóng đá Rangers là một đội bóng đá có trụ sở ở Glasgow, Scotland, đội bóng hiện đang chơi ở giải Scottish Professional Football League, trong Scottish Premiership. Đội bóng có biệt danh là gấu Teddy và ngọn lửa xanh, và các cổ động viên của họ được biết tới với cái tên mũi xanh. Họ đôi khi được gọi là Glasgow Rangers, mặc dù từ Glasgow không có trong tên chính thức của đội bóng. Tên đầy đủ của đội bóng là Câu lạc bộ bóng đá Rangers. Sân nhà của đội bóng là sân Ibrox với sức chứa 50,817 chỗ ngồi ở tây nam Glasgow.

Rangers đã vô địch quốc gia 55 lần, nhiều hơn bất cứ đội bóng nào trên thế giới. Họ đã vô địch Scottish League Cup 27 lần - nhiều nhất ở Scotland - cúp quốc gia Scotland 33 lần. Tất cả các thành tích trên giúp Rangers trở thành câu lạc bộ giàu thành tích quốc nội nhất trên thế giới. Vào năm 1961 Rangers là đội bóng đầu tiên thuộc vương quốc Anh lọt vào đến trận chung kết cúp châu Âu. Họ vô địch Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Âu vào năm 1972, về nhì vào các năm 1961 và 1967, và về nhì ở Cúp UEFA 2008. Một lượng fan đạt đến 200,000 đã hành quân tới Manchester để xem trận chung kết, phần lớn trong số họ không có vé vào sân.

Cầu thủ và fan của Rangers hiện nay thuộc nhiều quốc gia khác nhau và thuộc nhiều tôn giáo và chính trị. Trong lịch sử của họ, Rangers có đối thủ kình địch là đội bóng cùng thành phố Celtic, và hai đội hiện nay đang bá chủ giải vô địch Scotland.

Ban lãnh đạo và ban huấn luyện

Ban lãnh đạo

Ban huấn luyện

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Cho mượn

Kỉ lục

Câu lạc bộ

 Kỉ lục về số khán giả đến sân
143,570 vs Hibernian, 27 tháng 3 năm 1948

118,567 vs Celtic, 1 tháng 1 năm 1939
 Kỉ lục về trận thắng
14-2 vs Whitehill, 29 tháng 9 năm 1883

14-2 vs Blairgowrie, 20 tháng 1 năm 1934
 Kỉ lục về trận thắng ở giải ngoại hạng
10–0 vs Hibernian, 24 tháng 12 năm 1898

10–2 vs Raith Rovers, 16 tháng 12 năm 1967
 Kỉ lục về trận thua
2–10 vs Airdrieonians, 6 tháng 2 năm 1886
 Kỉ lục về trận thua ở giải ngoại hạng
0–6 vs Dumbarton, 4 tháng 5 năm 1892
 Kỉ lục về số lần ra sân
John Greig, 755, 1960–1978
 Kỉ lục về số lần ra sân ở giải ngoại hạng
Sandy Archibald, 513, 1917–1934
 Kỉ lục về số lần ra sân ở cúp quốc gia
Alec Smith, 74
 Kỉ lục về số lần ra sân ở cúp liên đoàn
John Greig, 121
 Kỉ lục về số lần ra sân ở đấu trường châu Âu
Barry Ferguson, 82
 Ghi nhiều bàn nhất
Ally McCoist, 355 bàn, 1983–1998
 Ghi nhiều bàn nhất trong 1 mùa giải
Jim Forrest, 57 bàn, 1964–65
 Ghi nhiều bàn nhất trong 1 mùa giải ở giải ngoại hạng
Sam English, 44 bàn, 1931–32
 Ghi nhiều bàn nhất ở giải ngoại hạng
Ally McCoist, 251 bàn
 Ghi nhiều bàn nhất ở cúp quốc gia
Jimmy Fleming, 44 bàn
 Ghi nhiều bàn nhất ở cúp liên đoàn
Ally McCoist, 54 bàn
 Ghi nhiều bàn nhất ở cúp châu Âu
Ally McCoist, 21 bàn
 Kỉ lục về giữ sạch lưới
Chris Woods, 1196 phút, 1986–87 (Kỉ lục ở vương quốc Anh)
 Số lần ra sân nhiều nhất cho ĐTQG
Frank de Boer, 112 caps for Hà Lan
 Số tiền nhiều nhất nhận được từ vụ bán cầu thủ
Alan Hutton, £9m, Tottenham Hotspur, 2008
 Số tiền kỉ lục bỏ ra để mua cầu thủ
Tore André Flo, £12.5 m, Chelsea, 2000

Cá nhân

 Ghi nhiều bàn nhất

 Ra sân nhiều nhất

Thành tích của các huấn luyện viên

Đội trưởng đội

Vĩ đại nhất Đội (1999)

  Andy Goram
  John Greig – Bỏ phiếu các vĩ đại nhất Ranger
  Terry Butcher
  Richard Gough
  Sandy Jardine
  Davie Cooper
  Jim Baxter – Bỏ phiếu các thứ ba vĩ đại nhất Ranger
  Paul Gascoigne
  Brian Laudrup – Bỏ phiếu các vĩ đại nhất ngoại quốc Ranger
  Mark Hateley
  Ally McCoist – Bỏ phiếu các thứ hai vĩ đại nhất Ranger

Scottish quốc gia đội tuyển danh dự

Scottish đại sảnh của tiếng đồn

Kể từ năm 2019, 33 người chơi đã tham gia với Rangers trong sự nghiệp của họ, đã nhập Scottish cuộn của tôn vinh:

 John Greig - Khánh thành Được giới thiệu 2004
 Graeme Souness - Khánh thành Được giới thiệu 2004
 Sir Alex Ferguson - Khánh thành Được giới thiệu 2004
 Jim Baxter - Khánh thành Được giới thiệu 2004
 Willie Woodburn - Khánh thành Được giới thiệu 2004
 Alex McLeish - Được giới thiệu 2005
 Willie Waddell - Được giới thiệu 2005
 George Young - Được giới thiệu 2005
 Alan Morton - Được giới thiệu 2005
 Davie Cooper - Được giới thiệu 2006
 Brian Laudrup - Được giới thiệu 2006
 Sandy Jardine - Được giới thiệu 2006
 Willie Henderson - Được giới thiệu 2006
 Richard Gough - Được giới thiệu 2006
 Walter Smith - Được giới thiệu 2007
 Ally McCoist - Được giới thiệu 2007
 Eric Caldow - Được giới thiệu 2007
 Derek Johnstone - Được giới thiệu 2008
 Bill Struth - Được giới thiệu 2008
 David Meiklejohn - Được giới thiệu 2009
 Mo Johnston - Được giới thiệu 2009
 Andy Goram - Được giới thiệu 2010
 Robert Smyth McColl - Được giới thiệu 2011
 Terry Butcher - Được giới thiệu 2011
 Bob McPhail - Được giới thiệu 2012
 Scot Symon - Được giới thiệu 2013
 Davie Wilson - Được giới thiệu 2014
 Bobby Brown - Được giới thiệu 2015
 Jock Wallace - Được giới thiệu 2016
 Archie Knox - Được giới thiệu 2018
 Ian McMillan - Được giới thiệu 2018
 Tommy McLean - Được giới thiệu 2019
 Colin Stein - Được giới thiệu 2019

Scottish cuộn của tôn vinh
Đội tuyển bóng đá quốc gia Scotland thừa nhận cầu thủ đã giành được 50 hoặc nhiều mũ cho Scotland. Chín cầu thủ đã giành mũ khi chơi cho Rangers:

 David Weir - Được giới thiệu 2006, 69 quốc tế ca
 Kenny Miller - Được giới thiệu 2010, 69 quốc tế ca
 Christian Dailly - Được giới thiệu 2003, 67 quốc tế ca
 Richard Gough - Được giới thiệu 1990, 61 quốc tế ca
 Ally McCoist - Được giới thiệu 1996, 61 quốc tế ca
 George Young - Được giới thiệu 1956, 54 quốc tế ca
 Graeme Souness - Được giới thiệu 1985, 54 quốc tế ca
 Colin Hendry - Được giới thiệu 2001, 51 quốc tế ca
 Steven Naismith - Được giới thiệu 2019, 51 quốc tế ca
 Alan Hutton - Được giới thiệu 2016, 50 quốc tế ca

Scottish chơi thể thao đại sảnh của tiếng đồn
Trong Scottish chơi thể thao đại sảnh của tiếng đồn ba cầu thủ của Rangers đã được lựa chọn, họ là:

 Jim Baxter - Được giới thiệu 2002
 John Greig - Được giới thiệu 2002
 Ally McCoist - Được giới thiệu 2007

Danh hiệu

Giải ngoại hạng
 Giải ngoại hạng (55) 1891, 1899, 1900, 1901, 1902, 1911, 1912, 1913, 1918, 1920, 1921, 1923, 1924, 1925, 1927, 1928, 1929, 1930, 1931, 1933, 1934, 1935, 1937, 1939, 1947, 1949, 1950, 1953, 1956, 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1975, 1976, 1978, 1987, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2003, 2005, 2009, 2010, 2011, 2021.

Các cúp
 Vô địch Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Âu (1) 1972
 Vô địch Scottish chức vô địch (1) 2015-16
 Vô địch Scottish liên đoàn một (1) 2013-14
 Vô địch Scottish thứ ba phân công (1) 2012-13
 Vô địch Cúp quốc gia Scotland (33) 1894, 1897, 1898, 1903, 1928, 1930, 1932, 1934, 1935, 1936, 1948, 1949, 1950, 1953, 1960, 1962, 1963, 1964, 1966, 1973, 1976, 1978, 1979, 1981, 1992, 1993, 1996, 1999, 2000, 2002, 2003, 2008, 2009.
 Vô địch Cúp liên đoàn Scotland (27) 1947, 1949, 1961, 1962, 1964, 1965, 1971, 1976, 1978, 1979, 1982, 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1991, 1993, 1994, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005, 2008, 2010, 2011.

Tham khảo

Xem thêm
 Rangers Website
 BBC Rangers
 Rangers History Project

Câu lạc bộ bóng đá Scotland
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1873


title: Epiphragma parvilobum

text:
Epiphragma parvilobum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Yển Sư

text:
Yển Sư (chữ Hán giản thể: 偃师区, Hán Việt: Yển Sư khu) là một quận trực thuộc địa cấp thị Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có di chỉ Nhị Lý Đầu thời nhà Hạ, di chỉ Bạch Điếm Thành thời nhà Thương. Quận này có diện tích 948,4 km2, dân số năm 2004 là 830.000 người. Yển Sư nằm ở phía tây tỉnh Hà Nam, phía đông giáp Phàn Nghĩa của Trịnh Châu, phía nam là Tung Sơn, phía bắc là Hoàng Hà.
Quận Yển Sư được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 13 trấn, 4 hương, 332 thôn hành chính.
 Trấn: Thành Quan, Đô Dương Sơn, Nhạc Than, Cố Huyện, Địch Trấn, Điền Trang, Lý Thôn, Khấu Điếm, Cao Long, Câu Thị, Phủ Điếm, Chư Cát.
 Hương: Mang Lĩnh, San Hóa, Phật Quang, Đại Khẩu

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Lạc Dương


title: Parelia

text:
Parelia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Euteliinae


title: (13524) 1991 OO

text:
(13524) 1991 OO là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 18 tháng 7 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Oulu

text:
Oulu () () là một thành phố và đô thị ở tỉnh Oulu, vùng Bắc Ostrobothnia, Phần Lan, bên vịnh Bothnia. Đây là thành phố lớn nhất và quan trọng nhất ở bắc Phần Lan, là thành phố lớn thứ 6 ở quốc gia này. Tốc độ tăng dân số của Oulu tương đương với tốc độ tăng của vùng đô thị Helsinki. Oulu đã được thành lập năm 1375 với ban đầu là một pháo đài của người Thụy Điển để chống lại người Nga. Thành phố được lập ngày 20 tháng 7 năm 1605 bởi vua Karl IX của Thuỵ Điển, đối diện với một tòa lâu đài được xây trên đảo Linnansaari. Việc xây thành phố được tiến hành sau một hiệp ước có lợi được ký với Nga loại bỏ nguy cơ bị tấn công bằng tuyến đường thủy đông-tây bằng sông Oulu. Trong thế kỷ 19, thành phố này đã thành một trung tâm thương mại thịnh vượng và đã bị hỏa hoạn thiêu rụi năm 1822. Kiến trúc sư Carl Ludvig Engel đã được giao nhiệm vụ quy hoạch xây lại thành phố. Ông đã tuân theo bố trí của thành phố trước khi bị cháy với những thay đổi nhỏ. Nhà thờ Oulu đã được xây năm 1832 theo thiết kế của ông. Thành phố này có Đại học Oulu được thành lập năm 1958.

Khí hậu
Oulu có khí hậu lục địa cận Bắc Cực (Köppen Dfc) với mùa đông lạnh trong khi mùa hè ngắn và ấm. Đây là thành phố lớn nhất của Phần Lan nằm hoàn toàn trong vùng khí hậu này.

Xem thêm
 Hailuoto

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Visitoulu.fi – VisitOulu.fi – Official tourism website of Oulu
 Lunch restaurants in Oulu

Thành phố của Phần Lan
Đô thị của vùng Bắc Ostrobothnia
Khởi đầu năm 1605
Thụy Điển năm 1605
Thành phố cảng biển Bắc


title: Borderlands

text:
{{Thông tin trò chơi điện tử
|title = Borderlands
|image = Borderlands DVD cover.jpg
|image_size =
|developer =Gearbox SoftwareFeral Interactive (Mac OS X)
|publisher =2K GamesFeral Interactive (Mac OS X)
|engine = Unreal Engine 3 (Thay đổi hầu hết)
|released = PS3 / 360WindowsMac OS X3 tháng 12 năm 2010
|genre = Bắn súng góc nhìn thứ nhất, Nhập vai hành động
|modes = Chơi đơn, 2 người chia màn hình, 4 người chơi hợp tác và chơi nối mạng
|platforms = Xbox 360, Microsoft Windows, PlayStation 3, Mac OS X
|composer = Sascha DikiciyanCris VelascoJesper KydRaison Varner
}}
Borderlands là trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn thứ nhất khoa học viễn tưởng kết hợp với tính chất nhập vai phát triển bởi Gearbox Software cho hệ điều hành Windows, Xbox 360 và PlayStation 3. Nó được giới thiệu lần đầu trong tạp chí Game Informer tháng 9 năm 2007.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Cách chơi

Phát hành

Đón nhận
Borderlands đã nhận được được các đánh giá chủ yếu là thuận lợi từ các nhà phê bình với điểm trung bình tại GameRankings là 85.84% cho hệ máy Xbox 360 và 83.76% cho hệ máy PlayStation 3 và tại Metacritic số điểm là 84 và 83 cho hai hệ máy.

Jeff Gerstmann tại Giant Bomb đã cho Borderlands 4 trên 5 sao và gọi nó là chiến lợi phẩm thành công của dòng game bắn súng góc nhìn thứ nhất "Tại nơi mà rất nhiều trò chơi khác lấy cảm hứng từ Diablo đã thất bại thảm hại", tuy nhiên lại phê bình chiều sâu cốt truyện "mỏng như tờ giấy" và "trí tuệ nhân tạo có thể bị bắt giò". Charles Onyett tại IGN đã cho điểm 8.8/10 và hạng Editor's Choice Award. Ông nói rằng nhữ ai đam mê dòng game nhập vai có thể tận hưởng việc có rất nhiều vật dụng và vũ khí với các tính năng khác nhau có thể tạo thích thú khi săn tìm đồ vật nhưng lại phê bình là có quá ít kỹ năng đặc biệt cho nhân vật. "Hình ảnh đẹp, đã cố gắng và đã trở thành một RPG cùng với lối chơi bắn súng góc nhìn thứ nhất" Onyett đã nhận xét trò chơi rất thú vị. Tại RPGLand trò chơi đã giành được danh hiệu Trò chơi của năm trên hệ Xbox 360 năm 2009.

Liên kết ngoài

 The Zombie Island of Dr. Ned
 Mad Moxxi's Underdome Riot
 The Secret Armory of General Knoxx
 Claptrap's New Robot Revolution
 Trailer

Trò chơi điện tử năm 2009
Trò chơi trên Windows
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi điện tử hành động phiêu lưu
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi điện tử khoa học viễn tưởng
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi Nintendo Switch
Trò chơi điện tử thế giới mở
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One


title: Bais, Mayenne

text:
Bais là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 183 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Sphecodes metathoracicus

text:
Sphecodes metathoracicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sichel mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1865


title: Crepidomenus adamsi

text:
Crepidomenus adamsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Calder miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Crepidomenus


title: Melissodes limbus

text:
Melissodes limbus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1961


title: Collinas

text:
Collinas là một đô thị ở tỉnh Medio Campidano trong vùng Sardinia của Italia, cách khoảng 50 km về phía tây bắc của Cagliari và khoảng 9 km về phía tây bắc của Sanluri. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 954 người và diện tích là 20,8 km².

Collinas giáp các đô thị: Gonnostramatza, Lunamatrona, Mogoro, Sardara, Siddi, Villanovaforru.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Saint-Pierre-de-Clairac

text:
Saint-Pierre-de-Clairac  là một xã của tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Lot-et-Garonne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpierredeclairac


title: 7176 Kuniji

text:
7176 Kuniji (1989 XH) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7176 Kuniji

Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 9936 Al-Biruni

text:
9936 Al-Biruni là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó quay quanh Mặt Trời mỗi 5.39 năm.

Được phát hiện ngày 8 tháng 8 năm 1986 bởi Eric Elst và Violeta Ivanova ở Bulgarian National Astronomical Observatory ở Smolyan, tên chỉ định của nó là "". It was later renamed "Al-Biruni" after Al-Biruni, an eleventh century Persian scientist who made important contributions to anthropology, Toán học và astronomy.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Afrostelis tegularis

text:
Afrostelis tegularis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Afrostelis
Động vật được mô tả năm 1931


title: Kiểm duyệt Internet

text:
Kiểm duyệt Internet là hình thức kiểm soát hoặc ngăn chặn nội dung Internet không phù hợp được áp dụng ở một số quốc gia. Kiểm duyệt Internet là hình thức kiểm soát truyền thông tương tự kiểm duyệt báo chí. Việc kiểm duyệt này có thể được thực hiện bởi chính phủ hoặc các tổ chức tư nhân theo lệnh của chính phủ, cơ quan quản lý hoặc theo sáng kiến của riêng họ. Hình thức kiểm duyệt Internet đa dạng tùy quan điểm về pháp luật, tôn giáo, đạo đức và trình độ của từng quốc gia.

Ban đầu, Internet được giám sát bởi cộng đồng Internet chứ không thuộc quyền kiểm soát của chính phủ hoặc các tổ chức chính thức. Mục đích là để tránh sự can thiệp của chính phủ nhằm phát huy quyền tự do ngôn luận của công dân. Tuy nhiên, việc tự giám sát dẫn đến nhiều vấn đề như sự gia tăng tội phạm trên Internet, các hoạt động đa dạng khó kiểm soát của người dùng,... Chính phủ và các cơ quan đã ngày càng kiểm soát Internet quốc gia chặt chẽ hơn.

Theo một báo cáo gần đây của tổ chức phi lợi nhuận Freedom House, tính từ tháng 6/2017 đến tháng 10/2019, có ít nhất 17 nước đã soạn thảo hay thông qua luật siết chặt nội dung trên Internet. Nhà chức trách nước sở tại có thể thực hiện khóa truy cập vào các website của nhà cung cấp.

Phương thức kiểm duyệt Internet phổ biến
Một số phương thức kỹ thuật cụ thể và phổ biến mà giới kiểm duyệt dùng để ngăn chặn nội dung hay hạn chế khả năng truy cập Internet:

Sàng lọc và chặn địa chỉ giao thức Internet (IP)

Giới kiểm duyệt có quyền kiểm soát các nhà cung cấp dịch vụ Internet. Họ có thể đưa các địa chỉ IP nhất định của các trang web mà họ cho rằng không phù hợp vào danh sách đen. Khi bạn yêu cầu quyền truy cập vào một trang web, yêu cầu của bạn được theo dõi bởi các máy tính giám sát, kiểm tra yêu cầu của bạn đối với danh sách các địa chỉ IP được liệt kê trong danh sách đen. Nếu bạn đang cố gắng truy cập một trong những trang web bị cấm này, nhà cung cấp dịch vụ Internet sẽ hủy kết nối và khiến nó bị lỗi.

Sàng lọc định vị tài nguyên đồng nhất (URL)

Với một URL bao gồm các điều khoản bị cấm, kết nối sẽ được đặt lại và người dùng không truy cập được trang đó.

Giới kiểm duyệt có thể chỉ chặn tên miền phụ, trong khi trang chính vẫn có thể chạy bình thường. Tương tự, họ có thể chỉ lọc hay chặn các trang cụ thể chứa các thông tin nhất định, trong khi vẫn cho phép truy cập các phần còn lại của trang.

Sàng lọc URL có thể được áp dụng nội bộ qua việc sử dụng phần mềm đặc biệt được cài trong máy. Ví dụ, các máy tính trong quán cà phê, Internet có thể đều có cài đặt phần mềm lọc với tác dụng không cho phép kết nối tới một số trang nhất định. Ngoài ra, sàng lọc URL có thể được áp dụng tại một điểm trung tâm trên mạng. Ví dụ như trong một máy chủ proxy (Proxy server). Một mạng có thể được sắp đặt không cho phép người dùng kết nối trực tiếp tới các trang web, nhưng lại bắt buộc (hay khuyến khích) kết nối tới các trang đó thông qua máy chủ proxy.

Sàng lọc và giả mạo/chuyển hướng hệ thống tên miền (DNS)

Tên miền bị chặn không được giải quyết hoặc địa chỉ IP không chính xác được trả về thông qua việc chiếm quyền điều khiển DNS.

Giới kiểm duyệt có quyền kiểm soát máy chủ tên miền và hủy đăng ký tên miền lưu trữ nội dung bất chính. Điều này làm cho trang web trở nên vô hình trước các trình duyệt của người dùng đang tìm cách truy cập trang web vì nó ngăn cản việc dịch tên miền sang địa chỉ IP của trang web.

Sàng lọc từ khóa

Sàng lọc từ khóa sử dụng hệ thống phát hiện xâm nhập (IDS) để kiểm tra tất cả lưu lượng truy cập đi qua. Việc sàng lọc từ khóa có khả năng diễn ra tại các bộ định tuyến biên được triển khai bởi các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) lớn. Nếu lưu lượng chứa bất kỳ kết quả khớp nào với danh sách đen các từ khóa được xác định trước, lưu lượng sẽ bị chặn với thiết lập lại kết nối giao thức điều khiển truyền vận (TCP). Các gói đặt lại giao thức TCP được gửi đến cả hai điểm cuối để buộc kết nối đóng lại và kết nối bị chặn trong tối đa một giờ.

Sàng lọc gói

Khi dữ liệu được gửi qua Internet, nó được nhóm thành các đơn vị nhỏ gọi là gói. Mỗi gói như vậy chứa đựng cả dữ liệu nội dung và dữ liệu về cách gửi các gói này (địa chỉ IP của máy tính gửi đi và máy tính gửi đến).

Việc sàng lọc gói sẽ chấm dứt truyền gói giao thức điều khiển truyền vận (TCP) khi phát hiện thấy một số từ khóa gây tranh cãi nhất định.

Chặn cổng

Số cổng riêng lẻ cũng có thể được đưa vào danh sách đen, hạn chế quyền truy cập vào các dịch vụ như web hoặc email. Các dịch vụ thông dụng trên mạng Internet thường được gắn với các cổng đặc thù. Nếu một cổng nào đó bị chặn, thì toàn bộ lưu lượng đi và tới qua cổng này sẽ không truy cập được.

Việc truy cập tới các cổng có thể được kiểm soát bởi quản lý mạng của tổ chức hay công ty sở hữu mạng trong đó có máy tính của bạn. Việc kiểm soát do nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) thực hiện hay bởi các định chế khác như chính quyền khi có khả năng tiếp cận tới điểm kết nối tới mạng của ISP. Các cổng có thể bị chặn không chỉ do các lý do về nội dung, mà còn có thể vì các lý do như giảm thư rác, hoặc hạn chế người dùng lạm dụng các nguồn lực của mạng thông qua việc chia sẻ tập tin, tin nhắn nhanh, hay trò chơi trực tuyến.

Bức tường lửa

Bức tường lửa ngăn chặn được xem là một thiết bị định hướng (Router, một thiết bị kết nối giữa hai hay nhiều mạng và chuyển các thông tin giữa các mạng này) hay trên một máy chủ (Server), bao gồm phần cứng và phần mềm nằm giữa hai mạng (chẳng hạn mạng Internet và mạng cục bộ, mạng liên kết các gia đình, điểm kinh doanh Internet, tổ chức, công ty, hệ thống Ngân hàng, cơ quan nhà nước).

Cơ quan nhà nước có thể lập bức tường lửa ngay từ cổng Internet quốc gia hoặc yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ đường truyền (IXP) và nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) thiết lập hệ thống tường lửa hữu hiệu hoặc yêu cầu các đại lý kinh doanh Internet thực hiện các biện pháp khác. Đôi khi truy cập những trang web hay máy chủ bị cấm, sẽ xuất hiện một bảng thông báo là "phải cần một mật khẩu truy cập".

Ngắt kết nối mạng

Một phương pháp kiểm duyệt Internet đơn giản hơn về mặt kỹ thuật là cắt hoàn toàn tất cả các bộ định tuyến, bằng phần mềm hoặc bằng phần cứng (tắt máy, rút cáp).

Ưu và nhược điểm kiểm duyệt Internet đối với doanh nghiệp
Kiểm duyệt Internet ngày càng phổ biến và được các doanh nghiệp quan tâm. Kiểm duyệt Internet có những ưu điểm và nhược điểm tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Ưu điểm của việc kiểm duyệt Internet đối với doanh nghiệp
Một số ưu điểm của việc kiểm duyệt Internet góp phần phát triển doanh nghiệp như sau:

Kiềm chế truy cập vào các hoạt động có hại

Các công ty sử dụng tường lửa được cấu hình nghiêm ngặt để ngăn nhân viên truy cập vào các trang web có nội dung khiêu dâm và các trang web khác có thể chứa thông tin được xem là sai lệch. Điều này giúp chống lại các hành vi quấy rối nơi làm việc.

Giảm cơ hội trộm cắp danh tính, thông tin và ý tưởng

Các doanh nghiệp thường lưu trữ một lượng lớn thông tin, dữ liệu (big data) về khách hàng và chính doanh nghiệp. Chính vì vậy, nhiều công ty hạn chế quyền truy cập vào các trang web không an toàn chứa các virus máy tính độc hại hoặc xây dựng hệ thống bảo mật nghiêm ngặt,... Điều này giúp hạn chế khả năng trộm cắp danh tính, thông tin riêng tư của khách hàng, cũng như bảo vệ ý tưởng nội bộ, đảm bảo dữ liệu quan trọng của doanh nghiệp.

Xác định các hoạt động bất hợp pháp

Việc kiểm duyệt Internet sẽ giúp cho các ban quản lý/kiểm duyệt của công ty phát hiện và ngăn chặn các hành vi sai trái như việc lạm dụng tài sản công ty có chủ ý và vô ý.

Hạn chế lãng phí thời gian làm việc, tăng sự tập trung làm việc của nhân viên

Một số công ty kiểm duyệt Internet bằng việc cho phép nhân viên truy cập Internet nhưng chặn các trang web không phù hợp, có thể giảm năng suất làm việc hoặc chỉ cho phép nhân viên truy cập Internet, mạng xã hội trong thời gian nghỉ,… từ đó giảm thiểu thời gian truy cập Internet trong giờ làm việc và giúp nhân viên tập trung làm việc hơn.

Dừng tin giả (fake news)

Việc kiểm duyệt Internet sẽ mang đến những nguồn thông tin online đáng tin cậy hơn, giúp ngăn chặn những tin tức giả (fake news). Điều này giúp cho nhân viên tìm kiếm, thu thập cũng như tiếp nhận các thông tin chính xác và có ích cho công việc hơn. Đồng thời, kiểm duyệt Internet cũng hạn chế các đối thủ cạnh tranh không lành mạnh tung tin tức giả mạo, gây hại cho doanh nghiệp.

Nhược điểm của việc kiểm duyệt Internet đối với doanh nghiệp
Kiểm duyệt Internet có một số nhược điểm tác động đến doanh nghiệp như:

Chi phí cao

Việc xây dựng và thực hiện hệ thống kiểm duyệt Internet cần thời gian và nguồn lực lớn. Thiết lập hệ thống kiểm duyệt Internet tốn nhiều chi phí như chi phí nhân công, chi phí lắp đặt các thiết bị cần thiết để thiết lập bộ lọc, tường lửa hay hình thức kiểm duyệt khác. Ngoài ra, trong quá trình sử dụng hệ thống cần được bảo trì, nâng cấp và sửa chữa nên phát sinh các khoản chi khác. Doanh nghiệp có thể chịu thuế từ chính phủ dù có thể không ủng hộ hoạt động kiểm duyệt này. Với khoản chi trả đó, doanh nghiệp có thể sử dụng giải quyết những vấn đề quan trọng hơn.

Kiểm duyệt Internet làm cho các doanh nghiệp tăng chi phí đối với việc quản lý tiếp thị trực tuyến. Những doanh nghiệp lớn có thể có lợi tức trong việc phát triển các chiến lược tiếp thị trực tuyến. Những doanh nghiệp nhỏ có thể mất khả năng cạnh tranh vì tài nguyên phải phân bổ nhiều hơn để giảm tác động của những vấn đề không chắc chắn do kiểm duyệt Internet gây ra.

Lãng phí các khoản đầu tư quảng cáo trực tuyến

Các công cụ quảng cáo trực tuyến (Online advertising) ví dụ như Google Adwords thông thường hiển thị quảng cáo thông qua việc nhận biết một số yếu tố từ các kết nối của người dùng như địa chỉ IP.

Người dùng muốn hạn chế việc kiểm duyệt, họ có thể kết nối một trang web bằng địa chỉ IP thực sau đó thông qua VPN. Các quảng cáo hiển thị sẽ khác nhau tùy theo mạng người dùng đang sử dụng. Điều đó có nghĩa là các quảng cáo đang được chi trả để hiển thị cho mục tiêu mà người dùng không có. Doanh nghiệp phải chịu chi phí lớn với những lượt hiển thị không đúng đối tượng mục tiêu họ nhắm đến.

Giới hạn các ý tưởng mới và cơ hội kinh doanh

Kiểm duyệt Internet có thể hạn chế những ý tưởng kinh doanh mới xuất hiện ở quốc gia. Khi các doanh nhân nước ngoài cố gắng đầu tư tại những quốc gia có hệ thống kiểm duyệt Internet cao, họ nhanh chóng vướng phải nhiều rào cản. Nếu hồ sơ hoặc trang web của họ bị chặn vì chứa những thông tin mà chính phủ đánh giá ảnh hưởng tiêu cực đến tôn chỉ quốc gia này thì hoạt động kinh doanh của các công ty bị đe dọa ngay lập tức. Việc hạn chế thông tin dẫn đến sự thiếu đổi mới.

Các quốc gia có hệ thống kiểm duyệt Internet chặt chẽ gây khó khăn cho các công ty đa quốc gia. Các doanh nghiệp không thể truy cập các trang web tốt nhất để cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp không thể truy cập một số phần nhất định của Internet dẫn đến việc khó cạnh tranh trên quy mô toàn cầu hoặc truy cập các tài nguyên tốt nhất cho các sản phẩm và dịch vụ cần thiết.

Hạn chế sự phát triển thương mại điện tử

Việc Kiểm duyệt Internet hạn chế sự phát triển của thương mại dịch vụ trực tuyến. Internet là một thị trường toàn cầu và dựa trên sự phát triển của Internet, thương mại điện tử (E-commerce) bao gồm hình thức thương mại xuyên quốc gia ngày càng lớn mạnh. Trong bối cảnh này, các vấn đề giám sát thương mại trên Internet được nhấn mạnh như hạn chế thương mại, làm suy yếu môi trường thương mại và đầu tư thương mại điện tử, dịch vụ thông tin và truyền tải Internet. Một trong những giải pháp khắc phục vấn đề này là ngăn chặn việc truy cập vào trang web.

Các quốc gia quy định một số trang web tuân thủ sự kiểm duyệt nghiêm ngặt dẫn đến thương mại điện tử bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đối với thương mại điện tử, kiểm duyệt Internet là một loại rào cản phi thuế quan.

Ví dụ thực tiễn

Ưu điểm
Biện pháp bảo mật danh tính người dùng của Facebook, Instagram: Tránh việc trộm cắp danh tính cũng như giả mạo hồ sơ thông tin khách hàng/người dùng, Facebook và Instagram đã xây dựng các biện pháp bảo mật tiên tiến, không cho phép khách hàng/người dùng tạo nhiều hồ sơ trên cùng một thông tin. Ngoài ra, họ cung cấp tùy chọn để báo cáo bất kỳ hồ sơ giả mạo và chặn chúng vĩnh viễn. Ngoài ra, chính phủ ban hành luật mạng quy định các hình phạt cho việc tạo hồ sơ giả và các nền tảng truyền thông xã hội (social media) khác tuân thủ các quy tắc này và phát triển các biện pháp bảo mật của chúng cho phù hợp.

Nhược điểm
Bức tường lửa của Trung Quốc là ví dụ cho hệ thống kiểm duyệt Internet chặt chẽ. Từ năm 2018, Trung Quốc bắt buộc tư nhân và các doanh nghiệp chọn một số dịch vụ VPN được quốc gia này cho phép. Các công ty đa quốc gia phải chi trả thêm chi phí để thuê dịch vụ VPN để có thể liên lạc qua các mạng xã hội bị chặn tại Trung Quốc để quản trị công ty trên Internet.

Các doanh nghiệp nước ngoài và nhân viên của họ gặp nhiều khó khăn với sự ràng buộc của bức tường lửa. Đối với các công ty nhỏ hoặc doanh nhân, họ thường tận dụng nhiều lợi ích trên Internet như dùng công cụ kỹ thuật số Google Analytics, Google Scholar nhưng bức tường lửa của Trung Quốc đã ngăn họ tiếp cận những công cụ bổ ích này. Đây là những nhóm người có nhiều ý kiến tiêu cực đối với hình thức kiểm duyệt Internet của Trung Quốc.

Xem thêm
Kiểm duyệt Internet ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Kiểm duyệt Internet ở Việt Nam
Kiểm duyệt báo chí
Hiệu ứng Streisand
Bảo mật mạng

Chú thích

Chính trị
Internet
Kiểm duyệt Internet
Bảo mật mạng máy tính
Sự riêng tư


title: Cierges-sous-Montfaucon

text:
Cierges-sous-Montfaucon  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 217 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Ciergessousmontfaucon


title: Vechta

text:
Vechta () là đô thị thủ phủ của huyện Vechta trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Vechta có diện tích 87,8 km².

Kết nghĩa
 Pays Léonard, Pháp
 Saint-Pol-de-Léon, Pháp
 Jászberény, Hungary
 Seguin, Texas
 Starachowice, Ba Lan

Xem thêm
Đại học Vechta

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức

Vechta (huyện)
Xã và đô thị ở huyện Vechta
Thành phố của bang Niedersachsen


title: Gonomyia dissimilis

text:
Gonomyia dissimilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 10162 Issunboushi

text:
10162 Issunboushi (1995 AL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 1 năm 1995 bởi T. Niijima và T. Urata ở Ojima.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10162 Issunboushi

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Holdenstedt

text:
Holdenstedt là một đô thị thuộc huyện Mansfeld-Südharz, Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Holdenstedt có diện tích 9,74 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 734 người.

Tham khảo


title: Dendropsophus jimi

text:
Dendropsophus jimi là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, đầm lầy, suối nước ngọt, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, ao, và kênh, mương.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Caramaschi, U., Nascimento, L.B. & Silvano, D. 2004. Dendropsophus jimi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Dendropsophus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Libnotes grammoneura

text:
Libnotes grammoneura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Pessin

text:
Pessin là một đô thị thuộc huyện Havelland, bang Brandenburg, Đức.

Website
Municipal assoc. Friesack / town Pessin  (German)
Pessin-Online (German)

Tham khảo


title: Nihonia circumstricta

text:
Nihonia circumstricta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1901
Nihonia


title: Holoptic

text:
Holoptic đề cập đến cách mắt của ruồi dọc theo trên chiều dài lưng của đầu. Mắt Holoptic là điển hình của một số ruồi đực, đặc biệt là Syrphidae.

Tham khảo

Giải phẫu côn trùng
Mắt


title: Sciadia

text:
Sciadia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Liencourt

text:
Liencourt là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Liencourt on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Schülp, Dithmarschen

text:
Schülp là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Schülp, Dithmarschen có diện tích 9,27 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 489 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Bruchidius chloriticus

text:
Bruchidius chloriticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Dalman miêu tả khoa học năm 1833.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Panilla

text:
Panilla là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Panilla aroa Bethune-Baker, 1906
 Panilla dispila Walker, 1865
 Panilla spilotis Meyrick, 1902

Chú thích

Tham khảo

 Panilla at funet.fi

Boletobiini