title: Bộ Đậu

text:
Bộ Đậu (danh pháp khoa học: Fabales) là một bộ thực vật có hoa. Nó nằm trong nhóm hoa hồng (rosids) của thực vật hai lá mầm thật sự (eudicots) trong hệ thống phân loại của APG II. Trong hệ thống này thì bộ Đậu bao gồm các họ như Fabaceae (bao gồm các phân họ như Caesalpinioideae, Cercideae, Faboideae, Mimosoideae), Quillajaceae, Polygalaceae (bao gồm các phân họ Carpolobieae, Moutabeae, Polygaleae và Xanthophylleae), và Surianaceae. Trong hệ thống Cronquist năm 1981 và một số hệ thống phân loại thực vật khác, bộ Đậu chỉ chứa mỗi họ Đậu (Fabaceae) còn các họ khác mà APG II xếp vào bộ này lại được đặt trong các bộ khác nhau, chẳng hạn Cronquist đã xếp họ Viễn chí (Polygalaceae) vào trong bộ của chính nó-gọi là bộ Viễn chí (Polygalales), còn hai họ Quillajaceae và Surianaceae nằm trong bộ Hoa hồng (Rosales).

Bộ Đậu chiếm khoảng 9,6% sự đa dạng của thực vật hai lá mầm thật sự (Magallón và ctv. 1999). Wikström và ctv. (2001) cho rằng bộ này đã xuất hiện khoảng 94-89 triệu năm trước (Ma), sự đa dạng hóa của bộ bắt đầu khoảng 79-74 Ma.

Họ Đậu (Fabaceae) nghĩa rộng, là họ thực vật lớn thứ ba trên thế giới, chứa phần lớn (khoảng 19.400) loài trong bộ Đậu, các họ khác chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong sự đa dạng của bộ này. Các nghiên cứu trong bộ này chủ yếu tập trung vào họ Đậu, một phần là do sự đa dạng sinh học lớn của nó, một phần là do tầm quan trọng của nó như là các loài cây cung cấp thực phẩm. Họ Viễn chí là họ được nghiên cứu tương đối kỹ trong số các họ thực vật, một phần là do sự đa dạng khá lớn (khoảng 325 loài) của chi Viễn chí (Polygala), và do các thành viên của họ này, tương tự như họ Đậu, là các loài cây cung cấp thức ăn cho nhiều loài côn trùng cánh vẩy (Lepidoptera). Trong khi các nhà phân loại học sử dụng các kỹ thuật phát sinh loài phân tử tìm thấy sự hỗ trợ mạnh cho bộ này, thì một điều cần lưu ý là vẫn tồn tại các nghi vấn về các quan hệ hình thái của hai họ Quillajaceae và Surianaceae đối với phần còn lại của bộ, một phần là do các nghiên cứu còn hạn chế đối với hai họ này.

Phân bố
Bộ Đậu là bộ phân bố rộng khắp thế giới, ngoại trừ phân họ Đậu (Papilionoideae hay Faboideae) của họ Đậu là khá tản mát tại phần phía bắc của khu vực ôn đới.

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny.. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

Phát sinh chủng loài trong nội bộ bộ Fabales như sau:

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Mitra cookii

text:
Mitra cookii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitra


title: Baphia abyssinica

text:
Baphia abyssinica là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Ethiopia và Sudan.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Baphia abyssinica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

abyssinica
Thực vật Ethiopia
Thực vật Sudan
Thực vật dễ tổn thương


title: Cachoeira Paulista

text:
Cachoeira Paulista là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Dân số đô thị này năm 2003 là 29.254 người. Đô thị Cachoeira Paulista nằm ở độ cao 521 m trên mực nước biển.
Các đô thị giáp ranh: Cruzeiro, Silveiras, Lorena, Canas, giữa Cachoeira và Lorena, và Piquete.

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: 3345 Tarkovskij

text:
3345 Tarkovskij (1982 YC1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 12 năm 1982 bởi Lyudmila Georgievna Karachkina ở Đài vật lý thiên văn Crimean. The asteroid được đặt tên sau tên the Russian filmmaker Andrei Tarkovsky (1932—1986).

Tham khảo

Liên kết ngoài

003345
Được phát hiện bởi Lyudmila Karachkina
Tiểu hành tinh được đặt tên
3345 Tarkovskij
003345
Tiểu hành tinh kiểu C
19821223


title: Augochlora semiramis

text:
Augochlora semiramis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1910


title: Chàm (định hướng)

text:
Chàm trong tiếng Việt có thể có nghĩa là:
Màu chàm
Tên gọi khác của người Chăm, một dân tộc thiểu số ở miền trung Việt Nam
Bệnh chàm.
Tên gọi ngắn gọn của các dạng vết chàm trên da.
Các cây thuộc chi Chàm (Indigofera).
Thuốc nhuộm màu chàm, chủ yếu được tổng hợp hay lấy từ thân hoặc lá chàm.


title: Berlare

text:
Berlare là một đô thị ở tỉnh Oost-Vlaanderen. Đô thị này bao gồm các thị xã Berlare, Overmere và Uitbergen. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm  2006 Berlare có tổng dân số 14.092 người. Tổng diện tích là 37,82 km² với mật độ dân số là 373 người trên mỗi km². Thị trưởng hiện tại của Berlare là Karel De Gucht, thuộc đảng tự do VLD.

Dân địa phương nổi tiếng
Fred De Bruyne, cu rơ
Karel De Gucht, nhà chính trị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Oost-Vlaanderen


title: Riedenberg

text:
Riedenberg là một đô thị ở huyện Bad Kissingen bang Bayern nước Đức. Đô thị Riedenberg có diện tích 13,22 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1065 người.

Tham khảo


title: Khövsgöl (tỉnh)

text:
Khövsgöl () là tỉnh cực bắc trong số 21 tỉnh của Mông Cổ. Tên của tỉnh bắt nguồn từ Hồ Khövsgöl. Tỉnh được thành lập vào năm 1931. Khatgal là trung tâm hành chính của tỉnh cho đến năm 1933, khi tỉnh lị chuyển về Mörön.

Địa lý

Khövsgöl là một tỉnh có nhiều đồi núi. Phần phía nam và tây nam chủ yếu là các khối núi chóp tròn như Tarvagatai, Bulnain và Erchim thuộc khối núi  Khangai. Vùng phía tây và bắc của hồ Khövsgöl thuộc các dãy núi cao Khoridol Saridag, Ulaan Taiga, và Mönkh Saridag. Phần trung tâm và phía đông có ít đồi núi hơn song vẫn nhiều hơn các khu vực khác trong nước.

Phía bắc giáp nước cộng hòa tự trị Buryatia của Nga, phía nam giáp các tỉnh Zavkhan và Arkhangai, phía đông giáp tỉnh Bulgan và phía tây giáp nước cộng hòa tự trị Tuva của Nga.

So với những nơi khác tại Mông Cổ, vùng được biết đến nhiều vì có vẻ đẹp tự nhiên, và Hồ Khövsgöl là một trong số các địa điểm du lịch chính của cả nước. Khu vực rừng lớn nhất Mông Cổ nằm xung quanh và phía bắc của hồ, gồm những cánh rừng cây Taiga Siberi phương nam trải dài.

Dân cư

Khu vực tỉnh là nơi sinh sống của nhiều nhóm dân tộc khác nhau như: Darkhad, Khotgoid, Uriankhai, Buriad, và Tsaatan. Cả hai cộng đồng  Darkhad và Tsaatan đều được biết đến nhiều với các nghi thức Shaman giáo độc đáo của họ.

Người Khövsgöl nổi tiếng

Những người nổi tiếng xuất thân từ Khövsgöl là:
 Chingünjav, lãnh đạo nghĩa quân chống lại Mãn Thanh vào năm 1756/57,
 Öndör Gongor, một người đàn ông rất cao vào đầu thế kỷ 20, có tài liệu ghi ông cao 2,45 mét
 Jalkhanz Khutagt Damdinbazar, thủ tướng Mông Cổ vào đầu thập kỉ 1920,
 Gelenkhüü, một nhà sáng tạo và nghiên cứu.
Oyungerel Tsedevdamba, nhà hoạt động, người Mông Cổ đầu tiên tốt nghiệp Đại học Stanford

Henning Haslund-Christensen, một nhà thám hiểm và du hành người Đan Mạch đã có một hoặc hai năm sinh sống tại địa bàn mà này thuộc sum Erdenebulgan vào đầu thập kỷ 1920. Một số người dân địa phương tin rằng Alan Gua, tổ tiên bên ngoại của Thành Cát Tư Hãn, tới từ nơi mà nay là Chandmani-Öndör.

Chăn nuôi
Năm 2007, tỉnh có khoảng 3.43 triệu đầu gia súc, trong đó có khoảng 1.510.000 con dê, 1.442.000 con  cừu, 322.000 con bò và bò Tây Tạng, 150.000 con ngựa, 2.350 lạc đà hai bướu, và 652 tuần lộc.

Giao thông
Sân bay Mörön (ZMMN/MXV) có một đường băng và có các chuyến bay định kỳ đến và đi Ulaanbaatar, ngoài ra đây cũng là một trạm trung gian trong các chuyến bay giữa thủ đô và các tỉnh miền tây.

Sân bay Khatgal (HTM) chỉ có các chuyến bay đi và đến Ulaanbaatar vào mùa hè, chủ yếu nhằm phục vụ khách du lịch đến hồ Khövsgöl.

Khoảng cách đường bộ giữa Mörön và Ulaanbaatar là 690 km. Hiện có một con đường mới mở nối giữa tỉnh lị Mörön tời Hồ Khövsgöl.

Hành chính

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỉnh của Mông Cổ

ace:Aimag Khövsgöl
de:Chöwsgöl-Aimag
et:Hövsgöli aimakk
en:Khövsgöl Province
es:Hövsgöl
fr:Hövsgöl (province)
ga:Khövsgöl (Cúige)
ko:후브스굴
it:Provincia del Hôvsgôl
he:חובסגול
kk:Хөвсгөл аймағы
lv:Huvsgols
lt:Chubsugulo aimakas
hu:Hövszgöl megye
mk:Ховсгол
mn:Хөвсгөл
nl:Hövsgöl
no:Khövsgöl
pl:Ajmak chubsugulski
pt:Khövsgöl
ro:Chöwsgöl-Aimag
ru:Хувсгел
fi:Hövsgöl (provinssi)
sv:Chövsgöl (provins)
tl:Khövsgöl Province
tg:Вилояти Хoвсгoл
war:Khövsgöl
zh:库苏古尔省
Tỉnh Khövsgöl


title: Thanh Khê, Thanh Chương

text:
Thanh Khê là một xã miền núi thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Xã Thanh Khê có diện tích: 873,45 ha, dân số năm 2014 là 6012 người.

Địa giới
Xã Thanh Khê, trước đây còn có tên là xã Thái Nhã thuộc tổng Võ Liệt, nằm ở phía Nam huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Phía bắc giáp các xã Thanh An và Thanh Chi; phía đông giáp xã Võ Liệt; phía nam giáp xã Võ Liệt (được ngăn cách bằng con sông Rộ) và xã Thanh Thủy. Phía tây giáp các xã Thanh Thủy và Thanh An. Được dải Dăng Màn và Thiên Trí ngăn cách. Xã Thanh Khê cách TP Vinh khoảng 45 km, cách thị Trấn Dùng khoảng 18 km và cách chợ Rộ khoảng 5 km về phía Tây Nam.

Hành chính
Tổ chức hành chính của xã Thanh Khê gồm 5 thôn
Bao gồm:;
 thôn: Kim Thủy
 Thôn: Thịnh Lương
 Thôn: Yên Lĩnh
 Thôn: Đức Thanh
 Thôn: Long Nhã
 Trụ sở Xã được đặt tại thôn Yên Lĩnh

Văn hiến
Thanh Khê là một xã đông dân của huyện Thanh Chương. Ở Thanh Khê bà con giáo dân sống tốt đời đẹp đạo, nhân dân chăm lo đồng rộng. Học sinh chăm lo học hành, là một xã có nhiều con em học tập ở các trường Đại học, cao đẳng trên cả nước... Hiện Thanh Khê có một di tích văn hóa lịch sử cấp Tỉnh là: Đền Phủ Quận thờ Đậu Quận công ở Thôn Đức Thanh. Ở đây còn có các công trình kiến trúc nhà thờ Thiên chúa giáo quy mô như nhà thờ Mô Vịnh, Bàn Thạch...Thời khoa cử Nho học, Thanh Khê có nhiều người học giỏi, đỗ đạt, nổi tiếng có cụ Giải nguyên (đỗ đầu kỳ thi Hương)- Cử nhân Hồ Sĩ Tạo,...
Thanh Khê có một số dòng họ nổi tiếng như họ Hồ Song Nhã (thời Nho học có 04 vị đỗ Cử nhân, làm quan), họ Phan Sĩ ở Thịnh Đại, họ Nguyễn Văn, họ Đặng...

Trường học
Trên địa bàn xã Thanh Khê có các trường Trường Mầm non Thanh Khê, Trường Tiểu học Thanh Khê, Trường Trung học cơ sở Thanh Khê.

Kinh tế
Kinh tế xã Thanh khê vẫn đang trong diện khó khăn. Nhân dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông, đi rừng. Về cơ bản hiện nay Thanh khê chỉ có khoảng 700m đường nhựa mà cũng không đi qua trụ sở UBND xã. Thanh khê là xã duy nhất của Thanh chương không có đường nhựa trên trục chinh., địa hình đồi núi, nhiều dốc, mùa mưa đi lại khó khăn. Kinh tế của xã vô cùng khó khăn. Trong các thôn đặc biệt khó khăn hơn cả là thôn Lương Điền, đời sống nơi đây còn thiếu thốn nhiều tỉ lệ hộ nghèo còn cao do thiếu phương tiên sản xuất cả xóm chỉ có vài hộ khá. Nhìn chung Thanh Khê hiện đang khó khăn về giao thông và kinh tế.

Tham khảo


title: Nola pumila

text:
Nola pumila là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở khu vực nhiệt đới Ấn-Úc, bao gồm Trung Quốc (Thượng Hải), Đài Loan, Sikkim, Assam, Ấn Độ, Myanmar, Sulawesi và New Guinea.

Ấu trùng ăn quả của các loài Shorea và có thể là hoa của các loài Dryobalanops dù điều này có thể đề cập đến một loài liên quan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Moths of Borneo

Nola
Côn trùng Ấn Độ


title: Cao đẳng kỹ thuật

text:
Cao đẳng kỹ thuật là cấp học trong hệ thống đào tạo ở Việt Nam, bao gồm các nhóm ngành thuộc nhóm kỹ thuật. Sinh viên tốt nghiệp ra trường được cấp bằng tốt nghiệp cử nhân cao đẳng. Trình độ và chương trình đào tạo thấp hơn đại học. Tùy theo từng trường, từng chuyên ngành mà nội dung các môn đào tạo được giảm bớt so với bậc đại học cùng chuyên ngành.

Tham khảo

Hệ thống giáo dục Việt Nam


title: Colostethus lehmanni

text:
Colostethus lehmanni là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Bolívar, W., Coloma, L.A., Ron, S. & Grant, T. 2004. Colostethus lehmanni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Colostethus
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Hydrovatus cristatus

text:
Hydrovatus cristatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Dobbertin

text:
Dobbertin là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Riaville

text:
Riaville  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 223 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Ophiusa salita

text:
Ophiusa salita  là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Nam Phi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ophiusa


title: Molophilus acis

text:
Molophilus acis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Marigny, Allier

text:
Marigny là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Allier


title: Camargoia nordestina

text:
Camargoia nordestina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Camargo mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Camargoia
Động vật được mô tả năm 1996


title: Sông Awash

text:
Awash (đôi khi viết Hawash; Amhara: አዋሽ; Afar We'ayot; Somali: Webiga Dir) là một con sông lớn của Ethiopia. Nó nằm hoàn toàn trong lãnh thổ Ethiopia và đổ vào một chuỗi các hồ nối liền nhau, bắt đầu từ hồ Gargori và kết thúc tại hồ Abbe, trên biên giới với Djibouti, cách Vịnh Tadjoura khoảng 100 km. Đây là dòng chảy chính cảu lưu vực thoát nước lòng chảo nội lục bao gồm Amhara, Oromia, Somali, cũng như nửa phía nam của Afar.

Tổng quan
Sông Awash bắt nguồn từ phía nam núi Warqe, phía tây Addis Ababa ở huyện Dendi, gần thị trấn Ginchi thuộc khu vực Shewa, vùng Oromia. Sau khi chảy vào đáy của Thung lũng tách giãn Lớn ở Ethiopia, Awash chảy về phía nam vòng quanh Núi Zuqualla theo hướng đông bắc trước khi đổ vào Hồ chứa Koka. Ở đó, nước được sử dụng để tưới cho các đồn điền mía. Ở hạ lưu, Awash chảy qua thành phố Adama và vườn quốc gia Awash. Sau đó, nó hợp lưu với sông Germama, trước khi hướng về phía đông bắc trước khi quay hoàn toàn về phía đông để đến hồ Gargori.

Theo thống kê thì sông Awash dài 1.200 km. Frank Richardson Cana trong Encyclopædia Britannica, Phiên bản thứ 11 mô tả phần giữa của nó là một dòng chảy rộng gần  sâu  trong mùa khô và  trong mùa lũ, làm ngập nhiều vùng đồng bằng trong nhiều dặm dọc theo hai bên bờ sông.

Các nhánh khác của Awash gồm Sông Logiya, Mille, Borkana, Ataye, Hawadi, Kabenna và Durkham. Trong khi các thị trấn và thành phố nằm dọc theo sông là Metehara, Awash, Gewane, Asaita.

Lịch sử
Con người đã sống trong thung lũng Awash gần như từ khi bắt đầu loài. Trung Awash là địa điểm khảo cổ đã phát hiện ra nhiều hóa thạch hài cốt Vượn nhân hình. Phần hạ lưu của thung lũng Awash là ngôi nhà truyền thống của Người Afar. Thung lũng Awash đã được đưa vào như một phần lãnh thổ thuộc các tỉnh hoặc vương quốc lịch sử Dawaro, Fatagar, Ifat và Shewa. Ngoại trừ Shewa thì các đơn vị khác đã biến mất cùng với sự xuất hiện của các nhóm dân tộc Oromo vào thế kỷ 16.

Người châu Âu đầu tiên đi theo sông Awash đến điểm cuối cùng trong ốc đảo Asaita là Wilfred Pattiger vào năm 1933/1934, người bắt đầu tại thành phố Awash, theo dòng sông đến điểm cuối cùng của nó ở Hồ Abhebad, và tiếp tục cuộc thám hiểm về phía đông đến Tadjoura. Mặc dù cuộc thám hiểm trước đó của L.M. Nesbitt đã đi theo sông Awash vào năm 1928, nhưng ông lại đi từ Asaita và tiến về phía bắc qua Tam giác Afar đến Biển Đỏ.

Năm 1960, đập Koka được hoàn thành trên sông Awash tại một điểm cách Addis Ababa khoảng 75 km. Với việc khánh thành thì công trình đã trở thành nguồn cung cấp điện năng lớn cho khu vực. Hồ chứa Koka hay còn gọi là Hồ Gelila là kết quả của quá trình xây dựng con đập có diện tích khoảng 180 km v uông. Cả hồ và con đập đều bị đe dọa bởi sự bồi lắng ngày càng tăng.

Ngân hàng Quốc tế Awash là một tổ chức ngân hàng lớn tại Ethiopia với hơn 400 chi nhánh được đặt theo tên của sông Awash.

Khảo cổ
Trong vòng 30 năm qua, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều cổ vật quan trọng ở thung lũng sông Awash, ngoài những viên cuội được đẽo thành dụng cụ cắt gọt của người nguyên thủy, xương động vật bị ghè vỡ, cách nay đến 2,5-2,6 triệu năm, các chuyên gia thuộc Đại học Nam Connecticut còn phát hiện nhà bếp cổ nhất thế giới tại Gona trong thung lũng.

Đặc biệt, ngày 24 tháng 11 năm 1974, Donald Johanson và Tom Gray đã tìm thấy những mẩu hóa thạch đầu tiên của Lucy nổi tiếng, bắt đầu là một xương cẳng tay phải, rồi đến xương sọ, xương đùi, xương sườn, xương chậu và xương hàm dưới. Hai tuần sau, bằng những kỹ thuật tìm kiếm công phu, họ đã tìm thấy nhiều mẩu xương hóa thạch có thể tái tạo 40% bộ xương của hóa thạch họ Người này.

UNESCO đã đánh giá: "Vùng thung lũng Awash bao gồm những nhóm di chỉ cổ sinh vật thuộc loại quan trọng nhất của lục địa châu Phi. Những di vật cổ nhất tìm được có niên đại cách đây ít nhất 4 triệu năm đã cung cấp các bằng chứng về sự tiến hóa của con người và đã làm thay đổi quan niệm về lịch sử nhân loại".

Động thực vật
Thảm thực vật thống trị trong lưu vực Awash là một phần của vùng sinh thái nhiệt đới theo mùa. Ở độ cao lớn, hệ sinh thái này hình thành các vi khí hậu núi cao ẩm đơn lẻ. Trên khắp các lưu vực Awash thượng và trung, vẫn còn các loại trảng cỏ khác nhau từ thảo nguyên gai, bụi rậm cho đến thảo nguyên mở trên 800 mét và thảo nguyên núi cao. Lâm nghiệp hầu như không tồn tại bên trong lưu vực sông Awash, với một vài ngoại lệ của các đồn điền bạch đàn nhỏ. Bên ngoài vườn quốc gia Awash, thảo nguyên mở và cây thân gỗ được thay thế hoàn toàn bằng nhiều loại cây trồng

Thung lũng thấp Awash là một trong những nơi bảo tồn hoang dã cuối cùng của loài Lừa hoang châu Phi, một loài đang bị đe dọa ở mức cực kỳ nguy cấp. Loài động vật có vú này đã tuyệt chủng ở Vườn quốc gia Yangudi Rassa nhưng vẫn được tìm thấy trong Khu bảo tồn lừa hoang dã Mile-Serdo liền kề. Các loài động vật lớn bị đe dọa khác gồm Linh dương sừng thẳng Đông Phi, Linh dương Soemmerring, Linh dương Ai Cập, Linh dương Gerenuk và cả Ngựa vằn Grevy.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tìm thấy nhà bếp cổ nhất thế giới

Awash
Awash
Awash


title: Guus Hiddink

text:
Guus Hiddink (sinh ngày 8 tháng 11 năm 1946 tại Varsseveld) là một cựu huấn luyện viên bóng đá người Hà Lan. Trong sự nghiệp huấn luyện của mình ông đã thành công với PSV Eindhoven khi đưa câu lạc bộ này đoạt cup châu Âu năm 1988, vô địch Hà Lan nhiều năm liền, đặc biệt là chiến tích đưa  Hàn Quốc đạt hạng 4 ở FIFA World Cup 2002 trên sân nhà, và hạng 4 với Hà Lan tại FIFA World Cup 1998 trước đó.  Năm 2006 ông cũng đưa đội tuyển Úc lọt vào được vòng 2 vòng chung kết FIFA World Cup 2006 như đội tuyển quốc gia châu Á duy nhất làm được điều đó 2006 sau khi Úc được dự World Cup sau 32 năm chờ đợi của họ. Sau World Cup 2006 ông làm huấn luyện viên cho đội tuyển Nga và cũng đưa đội này vượt qua vòng loại UEFA Euro 2008 để đến Áo và Thụy Sĩ vào tháng 6-2008, đánh bại đội Hà Lan vòng tứ kết với tỷ số 3:1 để lọt vào vòng bán kết. Vì thế mà ông có biệt danh là Lucky Guus. Còn ở quê hương Hà Lan, ông là một "Boeren" có nghĩa là "kẻ nhà quê".

Ngoài ra, Guus Hiddink đã huấn luyện Chelsea FC vào giai đoạn lượt về mùa bóng 2008 - 2009, ông đã tạo ra những bước tiến mới cho đội bóng khi giành chiến thắng trước Liverpool tại vòng tứ kết giải Champion League. Tuy nhiên đội bóng của ông lại thất bại trước FC Barcelona. Ông cũng giúp Chelsea giành được cúp FA mùa bóng 2008-2009.

Trong khi đó, sau khi Nga không thể vượt qua vòng loại World Cup 2010, Hiddink đã từ chức huấn luyện viên. Ông trở lại Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách là huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng thời gian cầm quân của kết thúc hai năm sau đó sau khi đội tuyển quốc gia này không thể vượt qua vòng loại Euro 2012. Vào tháng 2 năm 2012, Hiddink trở lại dẫn dắt đội bóng Nga Anzhi Makhachkala. Sau một thời gian thành công, Hiddink rời Anzhi vào tháng 7 năm 2013.

Sau FIFA World Cup 2014, Hiddink kế nhiệm Louis van Gaal làm huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Hà Lan, lần thứ hai ông nắm quyền tại quê nhà. Tuy nhiên, thời gian cầm quân của ông đã kết thúc khi Hà Lan đang phải vật lộn để đủ điều kiện tham dự Euro 2016; sau đó ông bị sa thải  và được thay thế bởi Danny Blind. Sau đó, vào tháng 12/2015, ông được bổ nhiệm làm Huấn luyện viên tạm quyền của câu lạc bộ Chelsea sau khi HLV Jose Mourinho chia tay Chelsea.

Năm 2018, Hiddink được mời làm Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển U-21 và U23 Trung Quốc và không lâu sau bị CFA sa thải vì thành tích bết bát ngay sau khi thua đội Việt Nam tại trận giao hữu trên sân nhà của họ.

Ngày 9 tháng 9 năm 2021, ông chính thức tuyên bố nghỉ hưu, khép lại sự nghiệp huấn luyện viên kéo dài 34 năm đầy thăng trầm.

Sự nghiệp cầu thủ
Hiddink sinh ra ở Varsseveld  và bắt đầu sự nghiệp cầu thủ ở đội trẻ của câu lạc bộ nghiệp dư SC Varsseveld. Ông chuyển sang chuyên nghiệp sau khi ký hợp đồng với câu lạc bộ De Graafschap của Hà Lan vào năm 1967. Hiddink đã chơi ở câu lạc bộ Doetinchem dưới thời huấn luyện viên Piet de Visser.

Năm 1973, Hiddink và HLV de Visser cùng đội bóng thăng hạng lên Eredivisie, giải đấu hàng đầu của bóng đá Hà Lan. Kể từ đó, sự nghiệp của hai cầu thủ người Hà Lan giao nhau: De Visser đã chiêu mộ rất nhiều cầu thủ Nam Mỹ, chẳng hạn như Ronaldo, Romário (từng chơi dưới thời Hiddink tại PSV từ năm 1988 đến 1990) và cựu hậu vệ Chelsea, Alex, cho PSV của Hiddink. Ngoài ra, De Visser, trong vai trò cố vấn cá nhân cho Roman Abramovich, đã có ảnh hưởng lớn trong việc đưa Hiddink đến với đội tuyển bóng đá quốc gia Nga và gần đây là Chelsea với tư cách là huấn luyện viên tạm quyền sau khi Luiz Felipe Scolari bị sa thải. Ông  đã dành phần lớn sự nghiệp thi đấu của mình tại De Graafschap, bao gồm cả ba năm dưới thời de Visser, và vẫn là một fan hâm mộ của câu lạc bộ.

Ông gia nhập PSV vào năm 1970, nhưng sau khi không giành được vị trí chính thức trong đội, ông gia nhập De Graafschap chỉ sau một năm và ở đó cho đến năm 1977. Năm 1981, ông gia nhập De Graafschap và giải nghệ một năm sau đó. Ông thường chơi ở vị trí tiền vệ trong những ngày thi đấu của mình.

Sự nghiệp huấn luyện viên

Huấn luyện ở Hà Lan
Sau khi trau dồi kỹ năng huấn luyện của mình với tư cách là trợ lý, Hiddink đã đảm nhận vai trò huấn luyện viên tại PSV Eindhoven vào năm 1987 sau khi cũng giữ chức vụ trợ lý huấn luyện viên cho câu lạc bộ từ năm 1983 đến tháng 3/1987. Hiddink tiếp quản vào tháng 3/1987, trong khi đội đang kém Ajax ba điểm với 10 trận còn lại trên BXH. Tuy nhiên, PSV đã giành được chức vô địch trước Ajax 6 điểm. Chính tại PSV, nơi ông đã dẫn dắt đội bóng đến chức vô địch cúp C1 đầu tiên vào năm 1988 (và ăn 3 sau đó), khẳng định thứ hạng của câu lạc bộ Eindhoven là một trong ba gã khổng lồ của bóng đá Hà Lan, bên cạnh các đối thủ Ajax và Feyenoord. Hiddink  cũng đã giành được ba danh hiệu Eredivisie với câu lạc bộ từ 1987 đến 1990.

Hiddink cũng từng có thời gian làm huấn luyện viên tại câu lạc bộ Thổ Nhĩ Kỳ Fenerbahçe vào năm 1990, nhưng bị sa thải sau một năm, sau đó gia nhập gã khổng lồ Tây Ban Nha Valencia.

Đội tuyển quốc gia Hà Lan
Hiddink  tiếp quản đội tuyển quốc gia Hà Lan vào ngày 1 tháng 1 năm 1995, nơi ông huấn luyện đội gồm những cá nhân tài năng liên tục bị căng thẳng bởi những tranh cãi và tranh chấp nội bộ. Hiddink đã có một cách tiếp cận chắc chắn với đội bóng, một ví dụ đã được chứng minh tại UEFA Euro 1996 khi Edgar Davids bị đuổi về nước sau một cuộc tranh cãi với Hiddink. Tại FIFA World Cup 1998, Đội đã đánh bại Argentina trong trận tứ kết với tỷ số 2-1, sau đó chịu thất bại dưới tay Brazil trên chấm luân lưu ở trận bán kết, và đạt hạng 4 khi thua Croatia 1-2 tại trận tranh hạng 3. Trận thua này báo hiệu sự kết thúc cho Hiddink, khi ông từ chức ngay sau đó.

Real Madrid và Real Betis
Hiddink trở thành huấn luyện viên của Real Madrid vào mùa hè năm 1998, thay thế Jupp Heynckes, nhưng phong độ kém cỏi và những phát ngôn ngoài sân cỏ về hội đồng quản trị và tài chính của câu lạc bộ đã khiến ông phải chấm dứt hợp đồng vào tháng 2 năm 1999.  Hiddink sau đó tiếp quản Real Betis vào năm 2000 trong phần còn lại của mùa giải. Thời gian của ông ở Real Betis rất tồi tệ, Hiddink bị sa thải vào tháng 5 năm 2000.

Vào mùa hè năm 2000, có nhiều tin đồn về tương lai của ông, với câu lạc bộ Celtic của Scotland được coi là điểm đến tiềm năng. Tuy nhiên, ông đồng ý làm huấn luyện viên đội tuyển bóng đá quốc gia Hàn Quốc vào ngày 1 tháng 1 năm 2001.

Đội tuyển quốc gia Hàn Quốc
Hiddink trở thành huấn luyện viên của Hàn Quốc vào tháng 1 năm 2001. Thành công sẽ không đến dễ dàng với một đội đã góp mặt trong 5 kỳ World Cup liên tiếp nhưng vẫn chưa thắng nổi trận nào. Hàn Quốc là một trong những quốc gia đăng cai tổ chức giải FIFA World Cup 2002, cùng với Nhật Bản. Có một sự kỳ vọng rằng đội chủ nhà sẽ tiến vào vòng 16 đội của giải đấu và điều đó thể hiện rõ ràng rằng đội của Hiddink cũng được kỳ vọng sẽ thực hiện theo tiêu chuẩn đó.

Sau trận thua 2-1 trước đội đoạt Cúp vàng Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2002, ông bị chỉ trích vì không thực hiện công việc của mình một cách nghiêm túc. Sau trận thua 2-1 trước đội đoạt Cúp vàng - Hoa Kỳ vào tháng 1 năm 2002, ông lại bị chỉ trích vì không thực hiện công việc của mình một cách nghiêm túc. Sau đó, Hiddink bắt đầu tập trung vào việc rèn luyện thể lực cho các cầu thủ trong quá trình tập luyện chuẩn bị cho World Cup 2002. Trong 24 tháng ông làm việc ở Hàn Quốc thì trong 20 tháng đầu, ông luôn phải sống trong chỉ trích, phê phán. Tuy nhiên, ông vẫn động viên và khích lệ tinh thần của các cầu thủ khi khẳng định nói rằng đội đã làm rất tốt và hãy chuẩn bị khí thế, tinh thần đó cho World Cup.

Tại kỳ World Cup 2002, đội tuyển Hàn Quốc đã có được chiến thắng đầu tiên tại vòng bảng (2–0 trước Ba Lan), và sau trận hòa 1-1 với Mỹ và chiến thắng 1–0 trước Bồ Đào Nha, đội đã có mặt tại vòng 16 đội. Họ đã đánh bại Ý 2-1 nhờ bằng bàn thắng vàng của Ahn Jung Hwan ở phút thứ 118. Công chúng Hàn Quốc sau đó bắt đầu mơ về bán kết, giấc mơ đã thành hiện thực sau khi đánh bại Tây Ban Nha 5-3 trên chấm luân lưu ở trận tứ kết. Đáng tiếc là Hàn Quốc sau đó thua Đức do Rudi Völler dẫn dắt ở bán kết 0-1. Giống đội tuyển Hà Lan bốn năm trước tại Pháp, Hiddink đưa đội đạt hạng tư sau thất bại 2-3 trước Thổ Nhĩ Kỳ trong trận tranh hạng ba. Đây là thành tích tốt nhất của đội bóng châu Á tại giải đấu, dù Hàn Quốc đã gây không ít tranh cãi

Trước giải đấu, các chuyên gia bóng đá và người hâm mộ đều không bao giờ mong đợi mức độ thành công này. Nhiều người ở Hàn Quốc đã vui mừng khôn xiết khi nước này lọt vào bán kết. Hiddink trở thành người đầu tiên được trao quyền công dân danh dự của Hàn Quốc. Ngoài ra, các phần thưởng khác cũng ngay sau đó - một biệt thự riêng ở đảo Jeju-do, các chuyến bay miễn phí trọn đời với Korean Air và Asiana Airlines, đi taxi miễn phí... Sân vận động World Cup ở Gwangju, nơi Hàn Quốc lọt vào vòng bán kết, đã được đổi tên thành Sân vận động Guus Hiddink để vinh danh ông ngay sau giải đấu. Quê hương của ông, nơi một Bảo tàng được thành lập, đã trở thành điểm dừng chân phổ biến của những người Hàn Quốc đến thăm Hà Lan. Bảo tàng Guuseum là bảo tàng được thành lập bởi những người thân ở Varsseveld để tôn vinh Hiddink.

PSV
Hiddink đã chọn trở lại Hà Lan và đảm nhiệm huấn luyện tại PSV Eindhoven vào năm 2002. Trong lần thứ hai khoác áo PSV, Hiddink đã giành được ba chức vô địch gồm giải VĐQG Hà Lan (2002–03, 2004–05 và 2005–06), Cúp quốc gia 2005 và Siêu cúp Hà Lan 2003. Ở châu Âu,  PSV lần đầu tiên góp mặt trong trận bán kết Champions League 2004–05 kể từ khi áp dụng thể thức hiện tại vào năm 1992–93 (PSV đã giành được Cúp C1, tiền thân của Champions League vào năm 1988, khi đó Hiddink là huấn luyện viên). PSV suýt thua Milan trong trận bán kết với luật bàn thắng sân khách.

Trong mùa giải Champions League 2005–06, PSV đã vượt qua vòng bảng, nhưng bị loại ở vòng 16 đội, mất 5 trong số 11 cầu thủ (Park Ji-sung đến Manchester United, Lee Young-pyo đến Tottenham Hotspur, Mark van Bommel đến Barcelona, Johann Vogel đến Milan và Wilfred Bouma đến Aston Villa) khi thị trường chuyển nhượng mở cửa. Giai đoạn này tại PSV đưa Hiddink trở thành huấn luyện viên người Hà Lan thành công nhất trong lịch sử, với sáu chức VĐQG Hà Lan và bốn Cúp quốc gia, vượt qua kỷ lục của Rinus Michels. Hiddink rời câu lạc bộ vào tháng 6 năm 2006.

Australia
Vào ngày 22 tháng 7 năm 2005, Hiddink trở thành huấn luyện viên của đội tuyển quốc gia Úc. Ông tuyên bố sẽ huấn luyện cả PSV và Úc cùng lúc.

Trong trận play-off được tổ chức với Uruguay tại Montevideo vào ngày 12 tháng 11 và tại Sydney vào ngày 16 tháng 11 năm 2005, cả hai đội nhà đều giành chiến thắng 1–0. Australia tiếp tục giành chiến thắng 4–2 trên chấm luân lưu, - lần đầu tiên Australia lọt vào vòng chung kết World Cup 2006 sau 32 năm, và là lần đầu tiên đội vượt qua vòng loại nhờ chiến thắng trong loạt sút luân lưu.

Danh hiệu và thành tích

De Graafschap
 Vô địch Tweede Divisie: 1969
San Jose Earthquakes
 Á quân North American Soccer League Southern Division: 1977

Huấn luyện viên
Hàn Quốc
World Cup 2002: Hạng tư

Úc
World Cup 2006: Vòng 16 đội

Hà Lan
World Cup 1998: Hạng tư

PSV Eindhoven
 Vô địch Cúp C1 1988
 Vô địch Siêu cúp Hà Lan: 2003
 Vô địch Cúp Hà Lan: 1988, 1989, 1990, 2005
 Á quân Cúp Hà Lan: 2006
 Vô địch Giải vô địch bóng đá Hà Lan: 1987, 1988, 1989, 2003, 2005, 2006

Real Madrid
 Vô địch Cúp Liên Lục địa: 1998
 Á quân La Liga: 1999
 Tứ kết Champions League: 1999
Chelsea FC
 Vô địch cúp FA: 2009
 Bán kết Champions League: 2008-09
Anzhi Makhachkala
 Á quân Cúp Nga: 2013
 Cá nhân
 HLV xuất sắc nhất châu Á: 2002
 World Soccer World Manager of the Year (1) 2002
 Dutch Sports Coach of the Year (2) 2002, 2005
 HLV xuất sắc nhất Hà Lan 2005,2006
 Huấn luyện viên Nga của năm (1) 2008

Tham khảo

Sinh năm 1946
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Huấn luyện viên Chelsea F.C.
Huấn luyện viên giải Ngoại hạng Anh
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven
Huấn luyện viên bóng đá Hà Lan
Huấn luyện viên bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài


title: Mikoyan MiG-33

text:
Tên gọi MiG-33 liên quan đến hai mẫu thiết kế máy bay tiêm kích khác nhau của Mikoyan. Đầu tiên tên gọi MiG-33 được dùng cho một máy bay tiêm kích tấn công hạng nhẹ, một động cơ như General Dynamics F-16 Fighting Falcon. Thường biết đến chính thức với tên gọi "Project 33" (Dự án 33), việc phát triển thiết kế này bắt đầu vào khoảng năm 1980, nhưng nó đã bị hủy vào năm 1986 do thay đổi về yêu cầu của Không quân Xô viết. Tuy nhiên, vào năm 1998 Trung Quốc mua thiết kế và dữ liệu thử nghiệm từ Nga để hỗ trợ thúc đẩy việc phát triển loại máy bay Chengdu JF-17/FC-1 của mình.

Gần đây, tên gọi MiG-33 đã được giới thiệu tại Triển lãm hàng không Farnborough 1994 như tên gọi dùng tiếp thị cho mẫu xuất khẩu MiG-29ME của MiG-29M "Super Fulcrum", MiG-29M là một phiên bản nâng cấp toàn diện, đa năng của MiG-29 (NATO: "Fulcrum-E"). Mặc dù chỉ có vài máy bay MiG-29M được chế tạo (và không được xuất khẩu), chúng được dùng như những nguyên mẫu để phát triển những mẫu mới, tiên tiến nhất của MiG-29, đó là MiG-35 (NATO: "Fulcrum-F").

Project 33
Khoảng năm 1980, phòng thiết kế Mikoyan OKB bắt đầu dự án thiết kế một mẫu máy bay tiêm kích tấn công hạng nhẹ, mẫu máy bay này dự định sẽ là đối thủ trực tiếp của F-16 Fighting Falcon. Thiết kế mới của Mikoyan có tên gọi là Izdeliye 33 (Izd 33) (dịch sang tiếng Anh là "Article 33", "Project 33", "Product 33", hoặc "Project R-33"), đây là một thiết kế có bố trí thông thường và vẻ ngoài tương tự như F-16. Nó trang bị một động cơ phản lực turbofan đốt phụ trội Klimov RD-33 - tương tự như loại động cơ sử dụng cho MiG-29. Trong khi các thử nghiệm trong hầm gió được tiến hành với mô hình, không có nguyên mẫu nào được chế tạo kể từ khi Không quân Xô viết (VVS) giảm hỗ trợ cho thiết kế này từ năm 1986.

Ảnh hưởng tới loại máy bay Chengdu FC-1 "Kiêu Long"
Sau việc các công ty châu Âu và Mỹ hủy bỏ sự tham gia trong việc phát triển biến thể Chengdu J-7 hiện đại hóa theo tiêu chuẩn châu Âu, còn được gọi là "Super-7", Trung Quốc đưa ra một chương trình vào năm 1991 để phát triển một biến thể phát triển nội địa dựa trên thiết kế cơ bản của MiG-21, mẫu máy bay mới của Trung Quốc có tên gọi là FC-1 ("Fighter China 1"). Để đẩy nhanh sự phát triển của mẫu máy bay này, các quan chức của Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Thành Đô (CAC) hay Tập đoàn Xuất nhập khẩu Kỹ nghệ Hàng không Trung Quốc (CATIC) - hoặc có lẽ cả hai - đã tiếp cận Mikoyan nhằm tìm kiếm hỗ trợ kỹ thuật. Năm 1998, CATIC mua thiết kế Izd 33 và thông tin thử nghiệm từ phòng thiết kế Mikoyan, cùng với các hỗ trợ nghiên cứu và phát triển khác.

MiG-29M "Super Fulcrum"

Trong đầu thập niên 1990, cả Sukhoi lẫn Mikoyan đều đặt tên mới cho các mẫu máy bay nâng cấp của mình để khiển chúng xuất hiện "mới và cải tiến" thay vì chỉ là "cải tiến". VVS không chấp nhận những tên gọi tiếp thị này và hầu hết chúng đều nhanh chóng bị lãng quên. Theo sau sáng kiến của Sukhoi về trong cách tiếp cận này, Mikoyan đã đưa ra mẫu chào hàng đầu tiên là MiG-29ME, xuất hiện công khai lần đầu tiên với tên gọi "MiG-33" tại triển lãm hàng không Farnborough 1994. MiG-29ME là mẫu xuất khẩu của MiG-29M (Product 9.15) "Super Fulcrum", một phiên bản nâng cấp toàn diện, đa nhiệm của MiG-29 (NATO: "Fulcrum-E").

Dù tên gọi MiG-33 sớm bị bỏ đi, MiG-29M có thể xứng đáng có một tên gọi mới ở chỗ đây là một phiên bản thiết kế lại hoàn toàn triệt để của MiG-29. Trong khi bên ngoài có vài điểm khác biệt, MiG-29M là máy bay tiêm kích đa năng có khả năng thực hiện không chỉ các vai trò không đối không của mẫu máy bay tiền nhiệm, mà còn có thể thực hiện các nhiệm vụ không đối đất sử dụng các loại vũ khí chính xác cao (PGM). Giao diện phi công-máy bay trong buồng lái cũng được cải tiến và một loạt các thiết bị thế hệ mới đã được lắp đặt. Hơn nữa, khả năng chứa nhiên liệu bên trong của máy bay cũng được tăng lên, do đó tăng tầm bán kính chiến đấu.

Xem thêm

Máy bay có cùng thiết kế
 JF-17 Thunder
 Mikoyan MiG-29M

Tham khảo

Máy bay Mikoyan
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1970
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích


title: Tipula cylindrostylata

text:
Tipula cylindrostylata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 621

text:
Năm 621 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 621


title: Cương Sơn, Cao Hùng

text:
Cương Sơn ( là một khu (quận) của thành phố Cao Hùng, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Vào năm 1920, dưới thời Đài Loan là thuộc địa của Nhật Bản, khu vực này đã được đổi tên thành Cương Sơn và trở thành một địa điểm phục vụ cho không quân Nhật Bản. Quận có diện tích 47,9421 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 97.216 người thuộc 33.500 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 2027,8 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Cao Hùng


title: Cochranella resplendens

text:
Cochranella resplendens là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Castro, F., Rueda, J.V., Bolívar, W., Estupinan, R.A., Coloma, L.A., Ron, S. & Almandáriz, A. 2004. Cochranella resplendens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Cochranella
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Peru


title: Orimarga yakushimana

text:
Orimarga yakushimana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Molophilus zwickorum

text:
Molophilus zwickorum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Francoulès

text:
Francoulès là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Ambulyx tobii

text:
Ambulyx tobii là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản và Hàn Quốc down through miền đông Trung Quốc tới Bhutan, Tây Tạng, Vân Nam, Việt Nam và Đài Loan.

Sải cánh dài 105–117 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ambulyx


title: Pterotyphis pinnatus

text:
Pterotyphis pinnatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pterotyphis


title: Hapatesus gundus

text:
Hapatesus gundus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Neboiss miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Hapatesus


title: Oecetis tetragona

text:
Oecetis tetragona là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Oecetis


title: Alandur

text:
Alandur là một thành phố và khu đô thị của quận Kancheepuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Alandur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 12 mét (39 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Alandur có dân số 146.154 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Alandur có tỷ lệ 84% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 88%, và tỷ lệ cho phái nữ là 81%. Tại Alandur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Coleophora gallivora

text:
Coleophora gallivora là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Turkestan và Uzbekistan.

Ấu trùng ăn galls made by other insects (flies of the Cecidomyiidae). They can be found on Arbuscula arbuscula, Arbuscula richteri and Haloxylon species.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora


title: Procraerus burmensis

text:
Procraerus burmensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: Merobruchus santiagoi

text:
Merobruchus santiagoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Ribeiro-Costa miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Merobruchus


title: Phố Lu

text:
Phố Lu là thị trấn huyện lỵ của huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Phố Lu nằm ở phía đông nam huyện Bảo Thắng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Trì Quang và xã Xuân Quang
Phía tây giáp xã Sơn Hà và xã Sơn Hải
Phía nam giáp huyện Bảo Yên
Phía bắc giáp xã Thái Niên.

Thị trấn Phố Lu có diện tích 22,19 km², dân số năm 2019 là 10.802 người, mật độ dân số đạt 487 người/km².

Phố Lu có quốc lộ 4 và đường sắt Hà Nội - Lào Cai đi qua địa bàn. Cầu Phố Lu bắc qua sông Hồng là cầu chung cho cả đường bộ lẫn đường sắt. Đầu năm 2015, có thêm cầu Phố Lu mới bắc qua sông Hồng nối với con đường 7 km từ thị trấn Phố Lu đi ngã ba Mỏ. Sông Hồng tạo thành ranh giới tự nhiên phía tây và nam của thị trấn, ngoài ra, trên địa bàn thị trấn còn có ngòi Tri.

Hành chính
Thị trấn Phố Lu được chia thành 6 thôn và 13 tổ dân phố.

Lịch sử
Trước đây, Phố Lu là một xã thuộc huyện Bảo Thắng.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, thành lập thị trấn Phố Lu, thị trấn huyện lỵ huyện Bảo Thắng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Phố Lu.

Đến năm 2019, thị trấn Phố Lu có diện tích 15,03 km², dân số là 9.256 người, mật độ dân số đạt 616 người/km², có 13 tổ dân phố: 1, 2, 3, Phú Long 1, Phú Long 2, Phú Thành 1, Phú thành 3, Phú Thành 4, Phú Cường 1, Phú Cường 2, Phú Thịnh 1, Phú Thịnh 2, Phú Thịnh 3. Xã Phố Lu có diện tích 7,76 km², dân số là 1.546 người, mật độ dân số đạt 199 người/km².

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 896/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Lào Cai (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Phố Lu vào thị trấn Phố Lu.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Natri phosphide

text:
Natri phosphide, Na3P, là muối màu đen chứa kim loại kiềm natri và anion phosphide.  Na3P là một nguồn anion phosphide hoạt tính cao. Không nên nhầm lẫn với natri phosphat, Na3PO4.

Ngoài Na3P, 5 chất khác cũng có cấu tạo từ natri và phosphor đã được biết: NaP, Na3P7, Na3P11, NaP7, and NaP15.

Tính chất
Như K3P, Na3P rắn có nguyên tử trung tâm 5 phối tử. Ở thể khí, phân tử Na3P và Li3P đều có dạng tháp đáy tam giác tam phương với cặp electron tự do ở nguyên tử phosphor trung tâm. Đặc tính ion của Na3P là tương tự Li3P, được biết đến là một chất siêu dẫn ion. Cấu tạo năng lượng thấp nhất như nhau ở cả hai phân tử, đối xứng C3v không phẳng. Vì cấu trúc khác lạ đó, Na3P có khả năng hoán vị chính nó. Độ chắn hoán vị cho Na3P và Li3P được tính tương ứng là 7.5 kcal/mol và 4.9 kcal/mol.

Điều chế
Sự điều chế đầu tiên của Na3P được ghi nhận đầu tiên vào giữa thế kỉ 19. Nhà nghiên cứu người Pháp, Alexandre Baudrimont điều chế natri phosphide bằng cách cho natri nóng chảy phản ứng với phosphor pentachloride.
 8 Na(l)  +  PCl5  →  5 NaCl  +  Na3P

Nhiều đường khác nhau về Na3P được mô tả. Vì tính dễ cháy và độc, Na3P (và các muối liên quan) được điều chế đúng vị trí. Phosphor trắng được khử bởi hợp kim natri-kali để tạo muối phosphide.

Sự chuyển hóa phosphor trắng thành phosphide đang được nghiên cứu kĩ. Phosphor phản ứng với natri trong nồi hấp ở nhiệt độ 150 °C trong 5 giờ tạo ra Na3P.

 P4 + 12 Na  →  4 Na3P

Ngoài ra phản ứng có thể được dẫn tới áp suất thường nhưng dùng nhiệt độ chênh lệch để hình thành dạng không bay hơi NaxP (x < 3) rồi sau đó phản ứng tiếp với natri. trong một vài trường hợp, một chất chuyển electron, như naphtalen, được dùng. Trong ứng dụng này, naphtalen tạo ra các gốc tự do và khử phosphor nhanh hơn.

Sử dụng
Natri phosphide là một nguồn anion phosphide hoạt tính cao. Chất này không tan trong tất cả các dung môi nhưng phản ứng như một huyền phù với axit và các chất electrophin khác để tạo ra các dẫn xuất có dạng PM3:
  Na3P  +  3 M+5  →   M3P (M = H, Me3Si)
Dẫn xuất trimetylsilyl bay hơi (30-35 C & 0.001 mm Hg) và tan được. Nó hoạt động như một chất tương đương "P3-".

Inđi phosphide, một chất bán dẫn có mặt bằng xử lý "natri phosphide" với inđi(III) chloride. Trong quá trình này, tác nhân phosphide được tạo ra từ natri kim loại và phosphor trắng trong N,N’-đimetylformamit, DMF.

3Na + P → Na3P
Na3 + InCl3 → InP + 3NaCl

Natri phosphide được dùng trong thương mại như một chất xúc tác trong phản ứng trùng hợp giữa kẽm phosphide và nhôm phosphide cho việc sản xuất polyme. Khi Na3P bị loại khỏi chất xúc tác bậc ba phản ứng polyme hóa propilen và 4-metyl-1-penten thì không hiệu quả.

Thận trọng
Natri phosphide cực kì nguy hiểm khi giải phóng photphin trong thủy phân, một quá trình tỏa nhiều nhiệt đến mức phát lửa. USDOT cấm vận chuyển Na3P trên máy bay dân dụng, máy bay toàn hàng hóa, và tàu hỏa do nguy cơ hỏa hoạn và chất độc nguy hại.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cơ sở dữ liệu hóa chất hóa học môi trường - thông tin an toàn cho natri photphua từ mã số quy định của Chính quyền liên bang Mỹ

Hợp chất natri


title: Họ Cá tuyết sông

text:
Họ Cá tuyết sông (danh pháp khoa học: Lotidae) là một họ cá tương tự như cá tuyết, nói chung được gọi là cá tuyết đá, cá moruy, bao gồm khoảng 21-23 loài trong 6 chi.

Mặc dù tên gọi của họ là cá tuyết sông, nhưng gần như tất cả các loài được tìm thấy tại khu vực nước mặn của Bắc Băng Dương, Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Chỉ có một loài duy nhất - loài điển hình của họ, là cá tuyết sông (Lota lota), được tìm thấy tại các con sông và hồ ở miền bắc châu Âu và Bắc Mỹ.

Các loài trong họ này có từ 1-3 vây lưng và 1 vây hậu môn. Luôn luôn có râu trên cằm. Vây đuôi thuôn tròn. Trứng với giọt dầu.

Các loài cá này có tầm quan trọng trong cả thương mại lẫn trong câu cá thể thao.

Các chi

 Chi Brosme
 Brosme brosme (Ascanius, 1772): cá moruy chấm đen
 Chi Ciliata
 Ciliata mustela (Linnaeus, 1758): Cá tuyết đá năm râu
 Ciliata septentrionalis (Collett, 1875): Cá tuyết đá phương bắc
 Ciliata tchangi Li, 1994: Cá tuyết Trung Hoa
 Chi Enchelyopus
 Enchelyopus cimbrius (Linnaeus, 1766): Cá tuyết đá bốn râu
 Chi Gaidropsarus
 Gaidropsarus argentatus (Reinhardt, 1837): Cá tuyết đá Bắc Cực
 Gaidropsarus biscayensis (Collett, 1890): Cá tuyết đá mắt to Địa Trung Hải
 Gaidropsarus capensis (Kaup, 1858): Cá tuyết đá Cape
 Gaidropsarus ensis (Reinhardt, 1837): Cá tuyết đá vây chỉ
 Gaidropsarus granti (Regan, 1903): Cá tuyết đá Azores
 Gaidropsarus guttatus (Collett, 1890): Cá tuyết đá Canary
 Gaidropsarus insularum Sivertsen, 1945: Cá tuyết đá Comb
 Gaidropsarus macrophthalmus (Günther, 1867): Cá tuyết đá mắt to
 Gaidropsarus mediterraneus (Linnaeus, 1758): Cá tuyết đá bờ biển
 Gaidropsarus novaezealandiae (Hector, 1874): cá tuyết New Zealand
 Gaidropsarus pacificus (Temminck & Schlegel, 1846) Cá tuyết Nhật Bản

 Gaidropsarus pakhorukovi Shcherbachev, 1995: Cá tuyết Brasil
 Gaidropsarus parini Svetovidov, 1986: Cá tuyết đông nam Thái Bình Dương
 Gaidropsarus vulgaris (Fleming, 1828): Cá tuyết đá ba râu
 Chi Lota
 Lota lota (Linnaeus, 1758): Cá tuyết sông
 Chi Molva
 Molva dypterygia (Pennant, 1784): Cá tuyết lam
 Molva macrophthalma (Günther, 1867): Cá tuyết Tây Ban Nha
 Molva molva (Linnaeus, 1758): Cá tuyết Molva

Chú thích

Tham khảo

 Lotidae trong FishBase, chủ biên Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 2 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.

Cá tuyết sông


title: Cadia

text:
Cadia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae.

Tham khảo

Cadia
Podalyrieae


title: Y Bham Enuol

text:
Y Bhăm Êñuôl (1913-1975), cũng được viết là Y Bhăm Êñuôl, người dân tộc Êđê là người sáng lập và lãnh đạo tổ chức FULRO.

Thân thế
Y Bhăm Êñuôl sinh năm 1913, dân tộc Ê-đê, sinh trưởng tại Buôn Kram Buôn Ma Thuột - Đăk Lăk. Nay là Buôn Kram xã Êa Tiêu huyện Cư Kuin tỉnh Đắk Lắk. Y-Bhăm lớn lên trong một đại gia đình nghèo, trong thời gian người Pháp cai trị Daklak.

Phong trào đấu tranh của người Thượng
Năm 1958, Y Bhăm Êñuôl cùng một số trí thức người Thượng, thành lập tổ chức BAJARAKA. Tháng 5 năm 1958, Y Bhăm Êñuôl cùng 16 đại diện sắc tộc khác ký vào 2 kháng thư gởi đến tòa Đại sứ Pháp, tòa Đại sứ Hoa Kỳ, các tòa đại sứ khác tại Sài Gòn và Liên Hợp Quốc tố cáo những hành vi phân biệt đối xử của chính quyền Ngô Đình Diệm đối với các sắc tộc thiểu số; văn thư đó cũng kể lại những đóng góp của các dân tộc miền núi trong việc chống lại quân phiệt Nhật, Việt Minh và Việt Cộng. BAJARAKA yêu cầu các cường quốc can thiệp để người Thượng có một "lãnh thổ biệt lập" ("un territoire à part", nguyên văn). Sau đó Y Bhăm Êñuôl thành lập Ủy ban Tự Trị Trung ương, trụ sở đặt tại Pleiku để chỉ huy phong trào BAJARAKA.

Tháng 9 năm 1958, sau khi BAJARAKA tổ chức hàng loạt cuộc biểu tình tại Kon Tum, Pleiku, Buôn Ma Thuột, Y Bhăm Êñuôl bị bắt cùng với những lãnh tụ của phong trào BAJARAKA. Năm 1963, sau cuộc đảo chính lật đổ Ngô Đình Diệm, Y Bhăm Êñuôl được thả và được bổ nhiệm vào chức vụ phó tỉnh trưởng tỉnh Đắc Lắc. Tháng 3 năm 1964, Y Bhăm Êñuôl tham gia sáng lập và trở thành chủ tịch Mặt trận Giải phóng Cao Nguyên.

FULRO ra đời

Năm 1964, Y Bhăm Êñuôl tham gia sáng lập và giữ chức Chủ tịch Ủy ban Chấp hành Trung ương tổ chức FULRO.

Do chủ trương ôn hòa, giải quyết các vấn đề mâu thuẫn Kinh-Thượng theo phương thức hòa bình, ngày 30 tháng 12 năm 1968, Les Kosem bắt Y Bhăm Êñuôl đưa về Phnôm Pênh giam lỏng. Năm 1975, khi Khmer Đỏ tiến chiếm Phnôm Pênh, Y Bhăm Êñuôl cùng gia đình chạy vào tòa đại sứ Pháp tỵ nạn. Bất chấp quy chế ngoại giao, quân Khmer Đỏ tràn vào tòa đại sứ bắt tất cả những ai không phải là người Pháp, toàn thể gia đình ông Y Bhăm Êñuôl bị Khmer Đỏ hành quyết trong sân tòa đại sứ.

Xem thêm
 Tây Nguyên
 FULRO

Tham khảo

Người Đắk Lắk
Người Ê Đê
FULRO


title: Cầu diệp nhạt

text:
Cầu diệp nhạt hay lọng nhạt, lan lọng tai thỏ (danh pháp hai phần: Bulbophyllum blepharistes) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: Ga Đà Nẵng

text:
Ga Đà Nẵng là một nhà ga xe lửa chính và quan trọng trên tuyến đường sắt Bắc Nam thuộc địa phận thành phố Đà Nẵng. Ga toạ lạc tại số 791 đường Hải Phòng, phường Tam Thuận, quận Thanh Khê.

Ga Đà Nẵng cách ga Hà Nội 791 km về phía bắc, cách ga Vinh 472 km về phía bắc, cách ga Huế 103 km về phía nam, cách ga Quảng Ngãi 136,5 km về phía nam, cách ga Diêu Trì 304 km về phía nam, cách ga Nha Trang 523,5 km về phía nam, cách ga Sài Gòn 935 km về phía nam. Lý trình ga: Km 791 + 400.

Ga Đà Nẵng được xây dựng và khánh thành vào năm 1902 theo kiến trúc thống nhất từ Nam chí Bắc. Từ khi thành lập đến nay, ga Đà Nẵng được sửa chữa và xây dựng nhiều lần nên không còn dấu vết của lối kiến trúc xưa. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, ga Đà Nẵng được mở rộng trở thành ga khu đoạn với 3 chức năng: ga hàng, ga hành khách và ga tác nghiệp kỹ thuật. Tuyến đường sắt Bắc Nam chạy qua Đà Nẵng có chiều dài khoảng 30 km. Hàng ngày có nhiều lượt tàu hỏa từ Ga Hà Nội và Ga Sài Gòn đến Đà Nẵng. Toàn bộ các chuyến tàu xuyên Việt hiện nay đều dừng đón và trả khách tại nhà ga. Từ ga Đà Nẵng, hành khách có thể mua vé đến tất cả các ga trong cả nước.

Hiện nay, ga Đà Nẵng thuộc loại lớn và tốt nhất miền Trung (tiêu chuẩn ga hạng 1 cùng với ga Vinh). Nhà ga mới được nâng cấp khang trang, sạch đẹp; có phòng đợi tàu được trang bị máy lạnh, đầy đủ tiện nghi, sức chứa khoảng 200 người và nhiều dịch vụ bổ sung phục vụ hành khách như: nhà hàng ăn uống, quầy bar, điện thoại công cộng, quầy bán sách báo, khu vực tắm rửa, nhà vệ sinh..., an ninh trật tự khu vực nhà ga được đảm bảo. Ga Đà Nẵng hiện đang có dự án di dời sang khu vực huyện Hòa Vang, hướng lên núi Bà Nà (trước đây dự án được quy hoạch ở quận Liên Chiểu) .

Tuyến đường sắt Đà Nẵng - Hội An
Trước đây có tuyến đường sắt Đà Nẵng - Hội An nối thương cảng Đà Nẵng với cảng thị Hội An được người Pháp xây dựng vào năm 1905 do Sông Cổ Cò bị vùi lấp sau một trận lụt lớn.  Người pháp gọi tuyến đường này là Tramway de l’Ilot de l’Observatoire à Faifoo. Sở dĩ người Pháp gọi thế, vì tuyến đường này phát xuất từ đảo Cô (l’Ilot de l’Observatoire) - tức cảng Tiên Sa ngày nay, chạy men theo hữu ngạn sông Hàn, băng qua vùng đất cát ở khu vực Ngũ Hành Sơn để vào đến Hội An.

Trên đoạn đường này, người Pháp đã đặt 6 nhà ga là: Observatoire, Tiên Sa, Concession Guérin, Cổ Mân, Tourane - Mỹ Khê, Tourane - Fleuve. Mỗi ngày có ba chuyến đi về, gồm hai chuyến buổi sáng và một chuyến buổi chiều, lúc đầu chở hàng hóa từ Đà Nẵng đến Hội An và ngược lại. Đến năm 1916, một phần vì tuyến đường này băng qua vùng đất cát dài và rộng nên thường bị cát lấp, người Pháp gặp nhiều khó khăn trong việc bảo trì tuyến đường này. Phần khác, số lượng hành khách và hàng hóa vận chuyển ngày một ít đi bởi Hội An mất đi vai trò thương cảng quốc tế của mình nên việc khai thác tuyến đường sắt này không còn có lợi nữa. Thêm vào đó, trận bão lớn năm 1916 đổ bộ vào Đà Nẵng, đã phá hỏng một số tuyến của đường ray nên người Pháp cho dẹp bỏ vào năm 1916.

Xem thêm
Danh sách nhà ga thuộc tuyến đường sắt Thống Nhất
https://baodanang.vn/channel/5433/201506/tuyen-duong-sat-tho-chi11nam-2421483/index.htm
https://vannghedanang.org.vn/tuyen-duong-sat-da-nang-hoi-an-trong-lich-su-vu-hoai-an-2908.html
https://nhadautu.vn/du-an-di-doi-ga-duong-sat-o-da-nang-dang-trien-khai-ra-sao-d67800.html
https://kienthuc.net.vn/kho-tri-thuc/anh-cuc-hiem-ve-ga-cho-han-o-da-nang-xua-1423315.html

Tham khảo

1.https://www.danang.gov.vn/gioi-thieu/chi-tiet?id=38660&_c=39

Nhà ga tại Đà Nẵng
Công trình kiến trúc Pháp tại Đà Nẵng
Công trình xây dựng ở Đà Nẵng
Nhà ga tại Việt Nam


title: Sakado, Saitama

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Saitama, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Saitama


title: Dolichopeza hispanica

text:
Dolichopeza hispanica là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Zoila ketyana

text:
Zoila ketyana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Zoila


title: Tháng 2 năm 2011

text:
Tháng 2 năm 2011 bắt đầu vào thứ Ba và kết thúc sau 28 ngày vào thứ Hai.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng hai
2011-2


title: Isotes erythroptera

text:
Isotes erythroptera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Prionispa inermis

text:
Prionispa inermis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Prionispa


title: Hylaeus yapensis

text:
Hylaeus yapensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Yasumatsu mô tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Y
Động vật được mô tả năm 1942


title: Bressuire (quận)

text:
Quận Bressuire là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Deux-Sèvres, trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Quận này có 7 tổng và 62 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Bressuire là:
 Argenton-les-Vallées
 Bressuire
 Cerizay
 Mauléon
 Saint-Varent
 Thouars - Tổng thứ nhất
 Thouars - Tổng thứ nhì

Các xã
Các xã của quận Bressuire, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bressuire trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Bressuire


title: Thiên hoàng Senka

text:
là Thiên hoàng thứ 28 của Nhật Bản theo trật tự kế vị truyền thống. Không có ngày tháng chắc chắn về cuộc đời và thời đại của Thiên hoàng này. Senka được cho là đã trị vì đất nước vào giữa thế kỷ 6, nhưng rất hiếm thông tin về ông. Các học giả chỉ còn biết than phiền rằng vào thời điểm này, chưa có đủ cứ liệu để thẩm tra và nghiên cứu thêm.

Dưới triều ông, Soga no Iname là người đầu tiên có thể xác minh được phong "Thần" hay Omi – bề tôi – (còn gọi là Ō-omi).

Khi Thiên hoàng Ankan qua đời, ông không có con nối dõi, vì vậy, em trai ông là Thiên hoàng Senka lên kế vị. Vì khi lên ngôi ông đã rất già (69 tuổi), và triều đại ông chỉ kéo dài có 3 năm, không nhiều sự kiện hay thành tựu đạt được dưới triều của ông.

Chú thích

Tham khảo
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

Xem thêm
 Thiên hoàng
 Danh sách Nhật hoàng
 Sùng bái Hoàng gia

Thiên hoàng
Sinh thế kỷ 6
Mất thế kỷ 6
Thời kỳ Yamato
Mất năm 539


Giải BAFTA cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất là một trong những giải thưởng thường niên của Giải BAFTA do Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc trao tặng cho những nữ diễn viên có màn trình diên phụ hay nhất trong điện ảnh. Giải thưởng được trao lần đầu tiên vào năm 1968 và có 4 đề cử cho đến năm 1999 mở rộng ra 5 đề cử tới nay. Có 1 trường hợp 2 diễn viên cùng thắng giải. Hạng mục này không được trao năm 1980 và 1981.
† - Người thắng Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
‡ - Người được đề cử Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất

Người chiến thắng và người được đề cử

Thập niên 1960

Thập niên 1970

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Thập niên 2010

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BAFTA Awards Database

BAFTA

Giải thưởng BAFTA


title: Urdos

text:
Urdos  là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo

 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Cassida sauteri

text:
Cassida sauteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: 19570 Jessedouglas

text:
19570 Jessedouglas (1999 LH6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 6 năm 1999 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19570 Jessedouglas

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Cyphonocerinae

text:
Cyphonocerinae là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Lampyridae với chỉ có một số ít loài trong 2 chi được tìm thấy ở Bắc Mỹ và Á Âu. Lịch sử phân loại nó vẫn còn đang lẫn lộn; nó từng có nhiều lần được xếp vào phân họ Amydetinae hoặc Lampyrinae (do tính đa ngành).

Phân loại
Các chi trong phân họ Cyphonocerinae gồm:
 Cyphonocerus
 Pollaclasis Newman, 1838

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu

  (2007): Phylogeny of North American fireflies (Coleoptera: Lampyridae): Implications for the evolution of light signals. Mol. Phylogenet. Evol. 45(1): 33-49. (HTML abstract)

Họ Đom đóm


title: Weipa

text:
Weipa (phát âm là / wi ː pə /) là thị xã lớn nhất trên bờ biển vịnh Carpentaria của bán đảo Cape York ở bang Queensland, Australia. Theo điều tra dân số năm 2006, Weipa có dân số 2.830; người, là cộng đồng lớn nhất trên bán đảo Cape York. Nó tồn tại vì các mỏ bauxite lớn dọc theo bờ biển. Port of Weipa chủ là đơn vị chủ yếu có quyền khai thác và xuất khẩu của bauxite và gia súc.

Weipa nằm ngay phí nam Duyfken Point, địa điểm đầu tiên nơi dân châu Âu tiếp xúc với thổ dân Úc. Nhà thám hiểm người Hà Lan Willem Janszoon, trên tàu của các Duyfken, nhìn thấy bờ biển ở đây năm 1606, sự kiện này xảy ra 164 năm trước khi thuyền trưởng James Cook đi thuyền lên bờ biển phía đông của Australia.

Năm 2010, chính quyền bang đã hủy bỏ dự án khai thác mỏ bauxite tại đây với lý do bảo vệ môi trường.

Tham khảo

Queensland


title: Melanotus carinatus

text:
Melanotus carinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Máy bay giấy

text:
Máy bay giấy là một miếng giấy được gấp thành hình máy bay. Được gọi là 紙飛行機 (kami hikoki, chỉ phi hành ky) trong tiếng Nhật, nó là một mẫu origami. Nó rất phổ biến vì là một trong những mẫu origami đơn giản nhất: chỉ cần thực hiện sáu bước để làm một máy bay giấy cơ bản "đúng". "Máy bay giấy" cũng có thể chỉ đến những máy bay làm bằng giấy bồi.

Lịch sử
Người ta cho rằng việc dùng máy bay giấy làm đồ chơi bắt đầu vào khoảng 2.000 năm trước đây tại Trung Quốc, ở đấy cái diều là trò chơi thông thường. Leonardo da Vinci thường được ghi công là người sáng chế máy bay giấy, nhưng có thể tranh luận vai trò của ông, vì văn hóa Trung Quốc đã ra giấy hiện đại cũng như diều. Tuy nhiên, ông nói đến việc xây mô hình máy bay dùng giấy da. Người ta cũng có thể cho rằng người sáng chế mô hình tàu lượn là George Cayley. Ông xây những tàu lượn bằng vải, nhìn giống diều và được ném bằng tay, vào đầu thập niên 1800. Mặc dù có thể cho rằng những tàu lượn này dẫn đến máy bay giấy hiện đại, nhưng không thể biết chắc chắn là trò chơi này bắt nguồn từ đâu.

Những máy bay giấy hiện đại sớm nhất trong tài liệu còn lại được bay năm 1909. Tuy nhiên, chuyện sáng tạo được chấp nhận nhiều nhất xảy ra năm 1930 do Jack Northrop, đồng sáng lập viên của Lockheed Corporation (xem Lockheed Martin). Northrop đã sử dụng máy bay giấy để thử những quan niệm về bay máy bay thật. Vào những năm về sau,  thiết kế của máy bay giấy thay đổi nhiều lần vì tốc độ, sức nâng, và thời trang.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Origami
Đồ chơi
Đồ chơi truyền thống


title: Vespolate

text:
Vespolate là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 80 km về phía đông bắc của Torino and about 12 km về phía đông nam của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.054 người và diện tích là 17,8 km².

Vespolate giáp các đô thị: Borgolavezzaro, Confienza, Granozzo con Monticello, Nibbiola, Robbio, Terdobbiate, và Tornaco.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.vespolate.no.it

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Elater uhligi

text:
Elater uhligi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Elater


title: Platylesches tina

text:
Platylesches tina là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở Transvaal, Zimbabwe, Malawi, và từ Tanzania tới miền nam Kenya.
Phía dưới cánh có màu xanh lá cây sáng.

Wingspan is from 25–29 mm.
Chúng bay từ tháng 9 đến tháng 10 và từ tháng 1 đến tháng 4.

Chú thích

Tham khảo

Platylesches


title: Megachile umbiloensis

text:
Megachile umbiloensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1920

nl:Megachile umbiloensis


title: Toxiclionella tumida

text:
Toxiclionella tumida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Toxiclionella


title: Cabanabona

text:
Cabanabona là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Cabanabona có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Cabanabona có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Liotrichus kabakovi

text:
Liotrichus kabakovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Liotrichus


title: Ardisia scheryi

text:
Ardisia scheryi là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Ardisia scheryi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Panama
S


title: 12556 Kyrobinson

text:
12556 Kyrobinson (1998 QG48) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12556 Kyrobinson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Cardeñosa

text:
Cardeñosa là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 530.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: 575 Renate

text:
575 Renate

575 Renate là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Maria. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 19/09/1905 ở Heidelberg và được đặt tên là Renate, có lẽ do gợi ý từ 2 chữ RE trong tên tạm thời của nó
</div>

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
575
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1905
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Natica rouxi

text:
Natica rouxi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc mặt trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Natica


title: Hồng Ánh

text:
Phạm Thị Hồng Ánh (sinh ngày 28 tháng 8 năm 1977), thường được biết đến với nghệ danh Hồng Ánh, là một nữ diễn viên người Việt Nam. Cô từng giành được nhiều giải thưởng tại các kỳ Liên hoan phim cấp quốc gia cũng như quốc tế về diễn xuất.

Hồng Ánh bắt đầu sự nghiệp của mình trong bộ phim truyền hình Người đẹp Tây Đô năm 1995. Cô là người đầu tiên và duy nhất chinh phục cả ba hạng mục diễn viên triển vọng, nữ diễn viên chính xuất sắc, nữ diễn viên phụ xuất sắc của Liên hoan phim Việt Nam. Vai diễn thành công nhất của cô là Hạnh trong bộ phim chính kịch Trăng nơi đáy giếng (2007), bộ phim cũng đã giúp cô giành được hạng mục nữ diễn viên xuất sắc nhất tại giải thưởng Cánh diều vàng, Liên hoan phim Việt Nam tại Pháp và đặc biệt là Liên hoan phim Quốc tế Dubai.

Tiểu sử
Hồng Ánh sinh tại Trà Vinh, từng tham gia học múa. Năm 14 tuổi, cô đã được chọn múa biểu diễn trên sân khấu lớn. Sau đó, cô chuyển sang đóng phim.

Hồng Ánh lần đầu gặp Thanh Sơn vào năm 2000, và họ chính thức trở thành vợ chồng vào ngày 14/1/2009 sau 6 năm yêu nhau và 3 năm sống thử. Nguyễn Thanh Sơn được biết đến là nhà phê bình văn học và chuyên gia về lĩnh vực truyền thông.

Sự nghiệp

1995-1997: Những năm đầu sự nghiệp
Năm 1995, Hồng Ánh nhận giải người đẹp duyên dáng trong cuộc thi Diễn viên Điện ảnh triển vọng do Hội Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Đây cũng là dấu ấn đầu tiên của cô khi bước chân vào sự nghiệp diễn xuất chuyên nghiệp. Thời gian này, cô tham gia nhiều bộ phim truyền hình như Lựa chọn, Nàng Hương nhưng nổi bật nhất phải nhắc đến vai Bạch Vân trong phim Người đẹp Tây Đô (1995), vai diễn giúp cô nhận giải thưởng Diễn viên Truyền hình Triển vọng. Năm 1997, cô tham vào tác phẩm kinh điển Những nẻo đường phù sa cùng dàn diễn viên đình đám thời bấy giờ như Thiệu Ánh Dương, Quyền Linh, Diễm My 6x, Kiều Oanh,...

1999-2003: Sự nghiệp thăng hoa cùng vô số giải thưởng
Năm 1999, cô làm người dẫn chương trình Tạp chí Văn Nghệ lúc 8h30 chủ nhật hàng tuần trên kênh HTV7. Và trong năm đó, vai diễn Tâm trong phim Cầu thang tối đã tạo nên bước ngoặc cho Hồng Ánh khi giúp cô mang về hai giải thưởng diễn viên triển vọng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12 và nữ diễn viên điện ảnh - truyền hình của Giải Mai Vàng. Từ đây Hồng Ánh chính thức là cái tên được săn đón.

Cùng năm, cô tham gia bộ phim điện ảnh Đời cát, một trong những tác phẩm kinh điển nhất của Hồng Ánh. Tại Liên hoan phim châu Á - Thái Bình Dương, cô đã giành được giải thưởng tại hạng mục nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất và đây cũng chính là giải thưởng quốc tế đầu tiên của Hồng Ánh.

Vào năm 2000, Hồng Ánh lần đầu tiên tham gia vào loạt phim Cổ tích Việt Nam, một chuỗi phim đình đám và kinh điển nhất thời bấy giờ với vai nàng Xuân Hương lém lỉnh, thông minh. Dù đạt được thành công từ sớm cũng không khiến Hồng Ánh ngủ quên trên chiến thắng của mình, cô tham gia bộ phim Thung lũng hoang vắng (2001) của đạo diễn NSND Phạm Huệ Giang, với vai diễn cô giáo Giao của mình, Hồng Ánh đã xuất sắc mang về giải thưởng nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13.

Thừa thắng xông lên, Hồng Ánh tiếp tục tham gia bộ phim điện ảnh Người đàn bà mộng du (2003), vào vai một người quân y bị mộng du luôn nhớ về tình cũ, và với lối diễn xuất chân thật của mình, Hồng Ánh lập kỷ lục hai năm liên tiếp nhận giải thưởng nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14. Kỷ lục này đến hiện tại chỉ có ba người làm được là NSND Trà Giang, NSND Thu Hà và cô.

Đến năm 2003, thì Hồng Ánh cũng thử sức mình ở lĩnh vực kịch nói và nhận được sự ủng hộ từ khán giả với những vở diễn tiêu biểu như Mười hai bà Mụ, Hãy yêu nhau đi, Bệnh Sĩ,...

2004-2008: Thành công rực rỡ ở điện ảnh và truyền hình
Từ khoảng giữa thập niên 2000, Hồng Ánh bắt đầu tập trung hơn vào địa hạt truyền hình, dấu mốc đầu tiên là khi cô hoá thân thành Kiều Nguyệt Nga trong bộ phim truyền hình đình đám Lục Vân Tiên (2004), kế đến là sự góp mặt trong chuỗi phim Cổ tích Việt Nam của hãng phim Phương Nam trong DVD số 15. Năm 2005, cô làm người dẫn chương trình cho chương trình truyền hình Mọi người cùng thắng của đài HTV7.

Năm 2006, cô hoá thân thành nữ nhà báo Thuý Bình trong phim truyền hình Nghề báo của đạo diễn NSƯT Phi Tiến Sơn, kể về cuộc sống của những nhà báo xoay quanh những sự thật và dối trá của cuộc sống, quyết không bị "mua" bởi bất cứ thứ gì. Trong năm, với vai diễn Nguyễn Thị Bích Hồng trong vở kịch Cám ơn mình đã yêu em, Hồng Ánh đã vượt qua những ứng viên khác để đem về cho mình Giải Mai Vàng ở hạng mục nữ nghệ sĩ kịch nói.

Sang năm 2007, Hồng Ánh lần đầu tiên được hợp tác với đoàn làm phim Hàn Quốc trong bộ phim Mười: Truyền thuyết về bức chân dung, vào vai một người đàn bà ghen tuông làm ra nhiều điều độc ác. Và cũng trong năm đó đánh dấu vai diễn để đời cũng như tiêu biểu nhất của Hồng Ánh, cô giáo Hạnh trong Trăng nơi đáy giếng được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trần Thuỳ Mai. Vai diễn này giúp Hồng Ánh nhận được giải thưởng nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Cánh Diều Vàng 2008 và nữ diễn viên xuất sắc nhất dòng phim Á - Phi tại Liên hoan phim Quốc tế Dubai. Đến năm 2014 thì vai diễn này còn nhận được giải thưởng Liên hoan phim Việt Nam tại Pháp.

Năm 2008, Hồng Ánh thay thế Ngọc Trinh cho vai nữ chính trong phim Mùi ngò gai (phần 3), phim truyền hình hợp tác Việt-Hàn đình đám thời bấy giờ. Mặc dù còn vấp phải phản ứng của những khán giả thì Hồng Ánh cũng đã thể hiện rất tốt nhân vật Vy không thì kém gì người đàn chị đi trước. Trong năm này, Hồng Ánh tham gia bộ phim Trái tim bé bỏng của đạo diễn NSND Nguyễn Thanh Vân, đây cũng là lần hội ngộ của cô cùng nữ diễn viên Đỗ Nguyễn Lan Hà từ sau bộ phim Đời cát (2001). Vai diễn mẹ Mai trong phim đã giúp Hồng Ánh lần nữ chinh phục Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 tại hạng mục nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất.

2009-2017: Lên xe hoa và thử sức ở lĩnh vực mới
Hồng Ánh lần đầu gặp Thanh Sơn vào năm 2000, sau 6 năm yêu nhau và 3 năm sống thử thì đến ngày 14 tháng 1 năm 2009, cả hai đã lên xe hoa và chính thức trở thành vợ chồng. Ngay sau khi kết hôn, vì muốn thử sức ở lĩnh vực mới nên Hồng Ánh liền bay qua Singapore để học làm đạo diễn, đây là tiền đề cho những bộ phim sau này của cô. Năm 2010, Hồng Ánh lần đầu tiên thử sức vai hài trên truyền hình trong bộ phim Kính thưa Osin.

Với những cống hiến của mình cho điện ảnh thì năm 2011, Hồng Ánh là thành viên nữ duy nhất của ban giám khảo Cánh Diều Vàng. Cô còn là giám khảo của YxineFF 2011. Năm 2013, Đường đua, bộ phim đầu tay do chính Hồng Ánh sản xuất được ra mắt đến khán giả, tạo nên rất nhiều những luồng ý kiến đa chiều từ chính giới chuyên môn và khán giả, bộ phim tuy nhận được lời khen từ giới phê bình song không tạo nên dấu ấn ở phòng vé. Lí giải cho điều này chính Hồng Ánh cũng đã thẳng thắng chia sẻ vì còn đang lưng chừng giữa tính nghệ thuật và thương mại của bộ phim.

Năm 2014, Hồng Ánh trở thành giảm khảo của Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội lần 3 (HANIFF 3). Cùng năm, hãng phim Blue Productions do Hồng Ánh làm giám đốc phát hành độc lập có thu phí thành công, với phim tài liệu Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng. Bộ phim phá vỡ mọi kỷ lục doanh thu trong lịch sử của phim tài liệu Việt Nam, vì trước đó chưa có phim tài liệu điện ảnh nào được phát hành thương mại. Bộ phim đoạt giải "Special Mention" tại Liên hoan Phim tài liệu Đông Nam Á Chopshots và đạt bằng khen trong hạng mục phim tài liệu tại giải Cánh diều vàng 2013.

Từ năm 2014 đến 2016, Hồng Ánh tham gia rất nhiều phim truyền hình như Cây nước mắt, Sóng gió hôn nhân, Dọc đường đen trắng, Thuỷ cơ,... mỗi vai diễn đều là những nhân vật hoàn toàn khác như để Hồng Ánh có thể thoả sức phô diễn ra khả năng nhập vai tài tình của chính mình. Năm 2015, Hồng Ánh cũng đã góp mặt vào bộ phim điện ảnh Em là bà nội của anh, bộ phim có doanh thu cao nhất lịch sử Việt Nam lúc đó. Đồng thời trong năm, Hồng Ánh tham gia nhiều chiến dịch vận động cải thiện các vấn đề về môi trường và bảo vệ động vật quý hiếm. Cô là một trong 4 đại sứ thiện chí của chương trình Operation Game Change và là thành viên ban giám khảo tại Liên hoan phim ngắn WildFest.

Năm 2017, Hồng Ánh đạo diễn phim đầu tay Đảo của dân ngụ cư, được chuyển thể từ truyện ngắn của nhà văn Đỗ Phước Tiến, biên kịch Nguyễn Quang Lập. Đây là dự án điện ảnh cô đã ấp ủ hơn 10 năm trời. Phim nhận được rất nhiều đề cử và giải thưởng tại các liên hoan phim quốc tế uy tín trong khu vực và thế giới.

2018-nay: Trở lại với điện ảnh và truyền hình
Năm 2018, cô làm giám khảo ở Liên hoan phim ngắn Film and Youth lần 2 do Truyền hình FPT cùng câu lạc bộ Sân khấu Điện ảnh trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn tổ chức. Ban Giám khảo còn có Đinh Tiến Dũng, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh, Phan Đăng Di. Cùng năm cũng là lần trở lại đầu tiên trong bộ phim của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, Tháng năm rực rỡ, một bộ phim được làm lại từ kịch bản của Hàn Quốc đã vô cùng thành công. Năm 2019, Hồng Ánh góp mặt với một vai phụ nhưng đầy chiều sâu trong bộ phim điện ảnh đam mỹ, Thưa mẹ con đi, dù không khả quan ở phòng vé nhưng bộ phim nhận được nhiều khen ngợi từ các nhà phê bình trong và ngoài nước. Hồng Ánh cũng được vinh danh trong danh sách The Women’s Summit 2019 của Forbes.

Năm 2020, Hồng Ánh đảm nhận vai diễn người vợ quyến rũ như ẩn chứa bí mật trong Tiệc trăng máu, bộ phim được làm lại từ Hàn Quốc với doanh thu cao nhất Việt Nam năm 2020. Cô còn là giám khảo cho cuộc thi Top Class và Gương mặt thân quen mùa 8. Sang năm 2021, Hồng Ánh gây ấn tượng mạnh với khán giả với vai diễn nhiều nước mắt nhất trong sự nghiệp của cô, Hạnh trong Cây táo nở hoa, là một tác phẩm được làm lại từ Hàn Quốc của biên kịch Võ Thạch Thảo. Cô còn làm giám khảo cho Cuộc thi phim ngắn Đà Nẵng.

Năm 2022, Hồng Ánh hội ngộ Anh Thư và Bình Minh sau 15 năm trong bộ phim điện ảnh Mười: Lời nguyền trở lại, bộ phim còn có sự góp mặt của Rima Thanh Vy và Chi Pu. Đây là cái kết để giải quyết những ân oán của cả Mười và Hồng trong phần phim trước. Nhưng chưa dừng lại ở đó, Hồng Anh và Anh Thư tiếp tục kết hợp cùng nhau trong bộ phim truyền hình Hoa vương, với vai diễn mẹ kế và con dâu đối đầu vô cùng gay gắt.

Năm 2023, Hồng Ánh trở thành giám khảo của Liên hoan phim Quốc tế ASEAN cùng với những diễn viên tên tuổi từ nước ngoài. Tháng 9 năm 2023, Hồng Ánh làm khách mời trong video âm nhạc "Đại minh tinh" của ca sĩ Văn Mai Hương cùng Hồng Đào, Kaity Nguyễn. Đến tháng 10 cùng năm, Ánh xuất hiện trong bộ phim Đất rừng phương Nam đình đám được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Đoàn Giỏi, cô hóa thân vào vai mẹ của An.

Ứng cử Đại biểu Quốc hội
Hồng Ánh có tên trong danh sách 63 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XIII do hội Điện ảnh giới thiệu tại Hội nghị Hiệp thương lần 2 ngày 21 tháng 3 năm 2011 do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh thỏa thuận.

Theo VietNamNet, diễn viên Hồng Ánh được Hội liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị ứng cử đại biểu Quốc hội.

Sự nghiệp diễn xuất

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Sản xuất và Đạo diễn

Phim ngắn

Kịch thiếu nhi

Video âm nhạc

Kịch nói

12 bà Mụ - Bà Mụ Hoàng Thị Mười Một
Nhân danh công lý - Thuý Quỳnh
Hãy yêu nhau đi - Y Nga
Bệnh Sĩ - Cô gái quê
Phép lạ - Diễm
Thử yêu lần nữa - Nguyễn Thị Bích Hồng
Thử yêu lần nữa 2: Màu của tình yêu - Nguyễn Thị Bích Hồng
Nụ cười của biển - Thuý
Ba người đàn ông họ Lôi - Lam
Tình yêu không thiên đường	- Lan Hương
Thử yêu lần nữa 3: Cám ơn mình đã yêu em - Nguyễn Thị Bích Hồng
Những con ma nhà hát	- Ánh Hường
Bí mật vườn Lệ Chi - Nguyễn Thị Lộ
Phép lạ - Diễm
Sát thủ hai mảnh - Nữ sát thủ áo đỏ
Nửa đời ngơ ngác - Út Thu Lý
Người trong cõi nhớ - Kim
Hãy khóc đi em - Thắm (2011/2015)
Hãy khóc đi em - Hạnh (2014)
Quyền lực tình yêu - Hoàng phi Lan Hương
Chuyện bây giờ mới kể - Sáu Liên
Sông dài - Lượm
Nửa đời hương phấn - Hương/The
Mình có quen nhau hông? - Thị Lợi
Giờ của quỷ - Thanh Xuân
Giấc mộng vàng son - Tiên Hằng Học
29 anh về - Bà lão
Tình yêu trời đánh - Nữ
Sơn Ca - Linh Đan
Em em chị chị - Minh Khuê
Mình nói chuyện mình
Một ngày làm vua - Hoàng hậu

Các hoạt động khác

Chương trình truyền hình

Giải thưởng và thành tựu
Bài chi tiết: Danh sách giải thưởng và đề cử của Hồng Ánh

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
Người Trà Vinh
Người họ Phạm tại Việt Nam
Phật tử Việt Nam
Người giành giải Mai vàng
Phim và người giành giải Liên hoan phim Việt Nam
Phim và người giành giải Cánh diều
Nữ diễn viên Việt Nam
Sinh năm 1977


title: Agnorisma bollii

text:
Agnorisma bollii là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Chúng phân phối bậc hở từ vịnh Chesapeake của Vườn quốc gia Maryland, Vườn quốc gia Dãy núi Great Smoky, phía tây của Dãy Appalachian, từ miền nam Ohio và đông nam Kansas phía nam đến Mississippi và Arkansas.

Sải cánh dài khoảng 32 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10 tùy theo địa điểm.

Liên kết ngoài
Bug Guide
The Noctuinae (Lepidoptera: Noctuidae) of Great Smoky Mountains National Park, Hoa Kỳ

Chú thích

Agnorisma
Động vật được mô tả năm 1881


title: Anthidiellum boreale

text:
Anthidiellum boreale là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Anthidiellum
Động vật được mô tả năm 2004


title: Nicopolis

text:
Nicopolis ( Nikópolis, "Thành phố Chiến thắng") hay Actia Nicopolis là thủ phủ của tỉnh Epirus Vetus thuộc La Mã. Nó nằm ở phía tây của bang hiện đại Hy Lạp ngày nay. Thành phố được Caesar Augustus thành lập năm 29 TCN để tưởng nhớ chiến thắng của ông trong năm 31 TCN trước Antony và Cleopatra trong trận Actium gần đó. Nó đã nhanh chóng trở thành thành phố lớn của khu vực rộng lớn thuộc vùng Epirus. Nhiều di tích lịch sử của thành phố cổ có thể được ghé thăm ngày nay, mặc dù ngày nay thành phố cổ có liên quan đến tên Preveza, một nơi cách  về phía nam của Nicopolis.

Tham khảo


title: San Bartolomeo in Galdo

text:
San Bartolomeo in Galdo là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 90 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 35 km về phía đông bắc của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.535 người và diện tích là 82,3 km².

San Bartolomeo in Galdo giáp các đô thị: Baselice, Castelvetere in Val Fortore, Foiano di Val Fortore, Alberona, Roseto Valfortore, San Marco la Catola, Tufara, Volturara Appula.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Espeluche

text:
Espeluche  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Espeluche nằm ở khu vực có độ cao từ 106-425 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Sochchora dotina

text:
Sochchora dotina là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Brasil và Panama.

Sải cánh dài khoảng 14 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 11.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review of the Neotropical species trong họ Pterophoridae, part I: Ochyroticinae, Deuterocopinae, Pterophorinae (Platyptiliini, Exelastini, Oxyptilini) (Lepidoptera)

Sochchora


title: Saint-Maime-de-Péreyrol

text:
Saint-Maime-de-Péreyrol là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 10,75 kilômét vuông, dân số năm 2005 là 257 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 228 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Maime-de-Péreyrol trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Maime-de-Pereyrol


title: Coenonympha rhodopensis

text:
Coenonympha rhodopensis là một loài bướm thuộc họ Nymphalidae. It is
có ở Ý, România, Bulgaria, Albania, miền bắc Hy Lạp và Yugoslavia.

Chú thích

Tham khảo

Leps It
Butterflies of Bulgaria

Coenonympha
Động vật được mô tả năm 1900


title: Hulunbuir

text:
Hulunbuir ( Kölün buyir, tiếng Mông Cổ viết bằng chữ Kirin: Хөлөнбуйр, Khölönbuir; chữ Hán giản thể: 呼伦贝尔, bính âm: Hūlúnbèi'ěr, âm Hán Việt: Hô Luân Bối Nhĩ) là một địa cấp thị nằm phía đông bắc của khu tự trị Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trung tâm hành chính của Hulunbuir được đặt tại quận Hailar, khu vực đô thị lớn nhất của vùng. Các đặc điểm cảnh quan chính là thảo nguyên núi cao của đồng cỏ Hulun Buir, các hồ Hô Luân và Buir (sau này một phần ở Mông Cổ), và dãy Đại Hưng An. Hulunbuir giáp với Nga ở phía bắc và phía tây, Mông Cổ ở phía nam và phía tây, tỉnh Hắc Long Giang về phía đông và Hưng An, Nội Mông về phía nam. Hulunbuir là một khu vực đa dạng về ngôn ngữ: bên cạnh tiếng Quan Thoại, các ngôn ngữ thiểu số như Khorchin và Buryat, Daur, và một số ngữ hệ Tungus, bao gồm cả Oroqen và Evenk, được sử dụng ở đây.

Tên gọi
Hulunbuir từng là một minh () của Nội Mông cho đến ngày 10 tháng 10 năm 2001. Dưới thời nhà Thanh, thành phố có tên tiếng Quan thoại là Hūlúnbùyǔ'ěr ().

Lịch sử
Dưới thời nhà Thanh (1644–1912), Hulunbuir là một phần của tỉnh Hắc Long Giang. Điều ước Ái Hồn năm 1858 đã thiết lập biên giới Nga - Trung Quốc gần đúng như ngày nay, gây tổn thất lớn cho lãnh thổ của Hắc Long Giang. Năm 1901, Đường sắt phía Đông Trung Quốc nối Hulunbuir với phần còn lại của phía Đông Bắc Trung Quốc và với vùng Viễn Đông Nga. Từ năm 1912 đến năm 1949, trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, Hulunbuir là một phần của các tỉnh Hưng An và Hắc Long Giang. Một hiệp ước giữa Đế quốc Nga và Trung Hoa Dân quốc vào ngày 7 tháng 11 và ngày 24 tháng 10 năm 1915 đã chỉ định Hulunbuir là một khu vực "đặc biệt" dưới sự quản lý trực tiếp của Chính phủ Trung ương Trung Quốc, nhưng trên thực tế, Nga có một phần quyền kiểm soát hành chính hàng ngày. Năm 1929, Liên Xô phá bỏ hiệp định này và xâm lược Hulunbuir. Sau khi Nhật Bản xâm lược Trung Quốc, Hulunbuir trở thành một phần của nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc của đế quốc Nhật Bản, quốc gia này không được người Trung Quốc công nhận. Trong nội chiến Trung Quốc, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã nhận được sự ủng hộ của các nhà lãnh đạo Nội Mông như Ulanhu bằng cách hứa hẹn mở rộng Nội Mông theo chủ nghĩa bất bình đẳng sang các khu vực có đông người Hán và Mãn Châu sinh sống.

Sau cuộc cách mạng Cộng sản năm 1949, Hulunbuir được sáp nhập vào Nội Mông Cổ, nhưng khu vực này vẫn giữ quan hệ kinh tế với phần còn lại của phía đông bắc đất nước thông qua Đường sắt phía Đông Trung Quốc. Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, các phần của Mãn Châu lịch sử thuộc Nội Mông Cổ đã được khôi phục một thời gian ngắn về các tỉnh ban đầu của chúng; Hulunbuir được trao lại cho Hắc Long Giang từ năm 1969 đến năm 1979. Cho đến ngày 10 tháng 10 năm 2001, Hulunbuir được quản lý như một minh. Diện tích của Hulunbuir là 263.953 km2 (101.913 sq mi) với dân số là 2,710 triệu người vào năm 2004, trong khi tổng sản phẩm nội địa là 21,326 tỷ nhân dân tệ. Khu vực thẩm quyền của địa cấp thị lớn hơn tất cả, ngoại trừ 8 đơn vị cấp tỉnh của Trung Quốc (và 42 tiểu bang Hoa Kỳ), mặc dù sự tập hợp đô thị thực tế chỉ là một phần rất nhỏ của khu vực và mật độ dân số trung bình của khu vực rất thấp.

Phân chia hành chính

Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 13 đơn vị cấp huyện gồm 1 quận, 5 thành phố cấp huyện, 7 kỳ. Tổng cộng có 74 trấn, 23 hương (trong đó có 13 hương dân tộc), 25 tô mộc (trong đó có 1 tô mộc dân tộc) và 36 nhai đạo biện sự xứ.

Địa lí và khí hậu

Bản thân Hulunbuir (Hailar) có khí hậu lục địa ẩm (Köppen: Dwb). Mùa đông kéo dài, lạnh khắc nghiệt và rất khô hanh, do tác động của áp cao Siberi bán cố định, trong khi mùa hè ngắn, mặc dù rất ấm và khá ẩm ướt, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Á. Tại Hailar, nhiệt độ trung bình trong 24 giờ hàng tháng dao động từ −25,1 °C (−13,2 °F) vào tháng 1 đến 20,0 °C (68 °F) vào tháng 7, trong khi trung bình hàng năm là −0,96 °C (30,3 °F). Với ít nhất 55% lượng nắng có thể xuất hiện trong tất cả các tháng và tổng số giờ nắng hàng năm nhiều hơn 2.700 giờ, thời tiết nắng chiếm ưu thế quanh năm. Khoảng 70% lượng mưa hàng năm diễn ra trong ba tháng mùa hè.

Nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức của chính quyền Hulunbuir  (tiếng Trung)
Mã bưu chính tại Nội Mông Cổ  (tiếng Anh)

Thành phố Nội Mông


title: (19154) 1990 QX4

text:
{{DISPLAYTITLE:(19154) 1990 QX4}}

(19154) 1990 QX4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 24 tháng 8 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 19001–20000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Coenagrion simillimum

text:
Coenagrion simillimum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Coenagrion simillimum được Bartenev miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Coenagrion


title: Danh sách đĩa nhạc của Thành Long

text:
Thành Long, ngoài vai trò diễn viên, còn là một ca sĩ với khá nhiều album đã ra mắt. Anh khởi đầu sự nghiệp ca hát vào đầu thập niên 1980, bắt đầu hát các bài hát chính của phim do anh thủ vai từ năm 1980, lúc thực hiện bộ phim Suất đệ xuất mã. Thành Long đã hát bài hát chính của phim có tựa đề Kung Fu Fighting Man hoàn toàn bằng tiếng Anh. Kể từ đó anh đã cho phát hành hơn 20 album khác nhau, hát hơn 100 bài hát bằng ít nhất năm thứ tiếng, và đã song ca cùng với một số ca sĩ như Ani DiFranco và Mai Diễm Phương. Thành tích cá nhân của anh trong sự nghiệp ca hát gồm có Giải Ca sĩ nước ngoài hay nhất tại Nhật năm 1984.

Album do Thành Long sản xuất

Album phòng thu

Album tổng hợp

Tham khảo

Thành Long
Thành Long


title: Spermophagus kuskai

text:
Spermophagus kuskai là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Phú Quý

text:
Phú Quý là một huyện đảo thuộc tỉnh Bình Thuận, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam và là một quần đảo gồm 12 đảo lớn nhỏ, là hệ thống đảo ở cực Nam Trung Bộ.

Địa lý
Phú Quý ở tọa độ 108o55' đến 108o58' kinh Đông và từ 10o29' đến 10o33' vĩ Bắc, khoảng cách tới các vùng lân cận như sau:
 Cách thành phố Phan Thiết 56 hải lý (khoảng 104 km) về phía đông nam.
 Cách quần đảo Trường Sa 540 km về hướng Tây Nam.
 Cách thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa 150 km về phía nam.
 Cách Côn Đảo 330 km về phía đông bắc.
 Cách thành phố Vũng Tàu 200 km về phía đông.

Khí hậu, Thủy văn
Chế độ khí hậu gió mùa với hai mùa rõ rệt: mùa gió Nam, bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 8 và mùa gió Bấc từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.000 đến 1.100mm. Nhiệt độ không khí trung bình 22oC đến 28oC. Độ ẩm không khí từ 72 đến 88%. Khí hậu tương đối ôn hòa, mát mẻ quanh năm. Tốc độ gió ở Phú Quý là khá lớn, trung bình năm là 6 m/giây (cấp 4). Vùng đảo ít có bão, tần suất là 0,66 lần/năm, nhưng thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp các đợt áp thấp nhiệt đới gây mưa to, gió lớn, biển động mạnh. Trên đảo chỉ có những dòng chảy tạm thời vào mùa mưa. Thủy triều ở vùng này thuộc thủy triều hỗn hợp, độ lớn triều trung bình 1,6 m, lớn nhất 2,2 m, nhỏ nhất 0,3 m. Độ mặn của nước biển 34 – 34,2%o.

Địa hình và Địa chất
Địa hình trên đảo tương đối bằng phẳng, thuộc dạng gò đồi, độ phân cắt yếu, nhưng vẫn thể hiện tính phân bậc khá rõ ràng. Ngoài 3 ngọn núi cao 108m, 86 m và 46 m, ở trung tâm đảo có những dãy đồi cao 20 - 30 m, 15 - 20 m, còn ven đảo thường cao khoảng 5m, đến 7 - 8m, thấp nhất khoảng 2m. Thềm biển phổ biến có độ cao 4m và 2m, cũng phát triển nhiều bãi cát, doi cát, là các bãi tắm đẹp. Nhiều lạch, mũi đá nhô ra biển tạo nên đường bờ đảo đa dạng về hình thái.

Trên đảo và trong phạm vi khu vực xung quanh đảo, hiện nay còn nhìn thấy dấu tích của 4 miệng núi lửa dưới nước và 2 chóp núi lửa ở trên đảo là núi Cấm, núi Ông Đụn. Núi Cao Cát là phần sót lại của chùy núi lửa, còn được bảo tồn tốt, ở sườn phía Đông tạo thành vách dốc đứng tạo thế đứng hùng vĩ, còn trên đỉnh có những khối đá trầm tích-phun trào núi lửa với những hình dáng kỳ vĩ do thiên nhiên ngàn năm tạo lập mà ít nơi có được.
Đảo Phú Quý được tạo thành chủ yếu bởi khối đá basalt olivin, tuf basalt tuổi N21- Q11(với 2 tuổi tuyết đối 2,5 và 5,5 triệu năm), bị phủ bởi các trầm tích cát biển Q12. Tiếp theo là sự xen kẽ giữa các đợt phun trào basalt và trầm tích biển: basalt olivin, basalt pyroxen và tuf tuổi Q12-3 và các trầm tích biển (cát thạch anh chứa carbonat) tuổi Q13, tiếp đó là đợt phun nổ vào đầu Holocen (Q21) và các trầm tích biển và do gió Holocen sớm- giữa (Q21-2) tạo thềm cao 15m; trẻ nhất là các trầm tích biển và gió Holocen muộn (Q23).

Hành chính
Huyện đảo Phú Quý có 3 đơn vị hành chính cấp xã: Ngũ Phụng (huyện lỵ), Tam Thanh và Long Hải.

Hiện nay, trung tâm huyện lỵ Phú Quý đạt chuẩn đô thị loại V.

Lịch sử
Đã từ lâu đảo Phú Quý trở nên rất quen thuộc với nhiều người qua sử sách xưa dưới nhiều tên gọi: Cổ Long, Thuận Tịnh, Cù Lao Khoai Xứ, Cù Lao Thu... Các nhà hàng hải phương Tây thường gọi đảo Phú Quý là Poulo-Cécir-de-Mer.

Từ năm Thiệu Trị thứ 4 (1844) vì tiềm năng kinh tế dồi dào và số lượng đặc sản đáng kể biệt nạp cho Triều đình Huế, đảo được đổi tên từ Tổng Hạ sang Tổng Phú Quý trực thuộc huyện Tuy Phong, phủ Ninh Thuận, tỉnh Bình Thuận.

Tuy là một hòn đảo nằm biệt lập giữa trùng dương nhưng dấu tích phát hiện được cho thấy đảo đã được khai phá tạo nên cuộc sống ở đảo từ rất sớm. Trong quá trình khai thác đá quánh, nhân dân đã tìm thấy những mộ vò lớn. Trong mộ có chôn theo một số công cụ lao động như rìu, bôn và cả những chiếc vòng đeo tay bằng đá với kỹ thuật chế tác rất tinh xảo. Điều này phù hợp với những giai thoại được lưu truyền rằng trước khi có sự khai phá thiên nhiên của những con người từ lục địa, ở đây đã có một giống người Thượng sinh sống bằng nghề hái lượm và bắt cá ven biển. Trải qua những biến thiên của lịch sử, Phú Quý là nơi hội tụ của nhiều luồng dân di cư từ lục địa ra với nhiều thành phần dân tộc khác nhau. Trong đó người Kinh đóng vai trò chủ thể.

Khi bắt đầu phát triển mạnh kỹ thuật đóng thuyền buồm với những chiếc thuyền ra được khơi xa thì cũng là lúc có nhiều người từ lục địa đặt chân lên đảo. Cùng với những phần mộ còn sót lại trên đảo, sự tích công chúa Bàn Tranh chứng tỏ người Chăm đã có mặt ở đảo này. Sự tích kể rằng: Bàn Tranh là một công chúa xinh đẹp vì chống lệnh vua cha nên bị kết tội phản nghịch và bị đày ra đảo.

Bên cạnh đó, do không chịu nổi sự hà khắc của chế độ nông nô, bất mãn với triều đình phong kiến, nhiều người đã tìm đường ra đây lập kế sinh nhai. Người Kinh có mặt ở đảo cũng từ rất sớm. Trong thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh (1627-1672), rất nhiều ngư dân thuộc các tỉnh duyên hải miền trung, hoặc chạy giặc lánh nạn, hoặc đi tìm nguồn cá, thuyền của họ vượt sóng trùng dương đã gặp phải những trận cuồng phong khốc liệt và "xiêu" lên đảo.

Cùng với người Kinh, một số người Hoa cũng hòa nhập vào cộng đồng cư dân ở Phú Quý. Vào thế kỷ 17, một số quan lại nhà Minh sau khi chống nhà Thanh thất bại, đã phải trốn ra nước ngoài. Từng đoàn thuyền vượt biển tiến về phía nam, trong số đó có hàng chục thuyền đã quyết định dừng chân lập nghiệp ở Phú Quý. Người Hoa đến đây sống dựa vào các ngành nghề như dệt tơ lụa, buôn bán. Quá trình phát triển về sau, một số người do làm ăn trở nên giàu có đã lần lượt tìm vào các thành phố lớn ở đất liền, chỉ một số ít còn lại trên đảo.

Khi dân cư ngày một đông hơn thì các hình thức tổ chức xã hội cũng dần dần được hình thành. Vào thời chúa Nguyễn Phúc Khoát (1738-1765), chính quyền Đàng Trong đã tổ chức trên đảo thành từng hộ bạch bố đến đội bạch bố rồi dần dần trở thành ấp và làng. Tuy số dân lúc bấy giờ chưa đông đúc nhưng Phú Quý có đến 14 làng và 1 ấp. Mỗi làng được lập trên cơ sở một nhóm nhỏ ngư dân, đôi lúc chỉ có từ 10 đến 12 tránh đinh và thường mang những tên cũ của địa phương trước khi đến đây lập nghiệp: Thoại Hải, Thế Hanh, Thế An, Hội Thiên, Hội Hưng, Hương Lăng, Mỹ Xuyên, Phú Ninh, An Hòa, Hải Châu, Thương Hải, Triều Dương, Hội An, Mỹ Khê và ấp Quý Thạnh. Từ niên hiệu Đồng Khánh - Đồng Khánh năm thứ 1 (1886), toàn đảo được tổ chức thành 11 làng và đến năm 1930 do sự sáp nhập ba làng Phú Ninh vào Phú Mỹ và Hương Lăng vào Quý Thạnh nên chỉ còn lại 9 làng: Long Hải, Phú Mỹ, An Hòa, Hải Châu, Thương Hải, Quý Thạnh, Triều Dương, Mỹ Khê và Hội An. Hiện nay, đảo được chia làm 3 xã: Long Hải, Ngũ Phụng, Tam Thanh.

Phú Quý trong một thời gian dài đã sống trong điều kiện khép kín tự cung tự cấp với những hoạt động kinh tế như trồng trọt, đánh bắt hải sản, một số ngành nghề thủ công như dệt vải, đan võng, ép dầu... Trong đó, ngư nghiệp đóng vai trò chủ đạo.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, huyện đảo Phú Quý chính thức được thành lập theo Quyết định số 329-CP của Hội đồng Chính phủ trên cơ sở đảo Phú Quý, khi đó thuộc tỉnh Thuận Hải, gồm 3 xã: Long Hải, Ngũ Phụng và Tam Thanh.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, tỉnh Thuận Hải được tách thành 2 tỉnh là Bình Thuận và Ninh Thuận, huyện đảo Phú Quý trực thuộc tỉnh Bình Thuận như hiện nay.

Giáo dục
Các trường mầm non: Trước 2019: Mẫu giáo Tam Thanh, Mầm non Ban Mai (xã Tam Thanh); Mẫu giáo Ngũ Phụng, Mầm non Hoa Biển (xã Ngũ Phụng); Mẫu giáo Long Hải, Mầm non Hải Âu (xã Long Hải). Kể từ 01/01/2019: Sáp nhập lại thành 3 trường: Mầm non Tam Thanh, Mầm non Long Hải và Mầm non Ngũ Phụng.

Các trường tiểu học: Trước 2019: Phú An, Quý Thạnh (xã Ngũ Phung); Quý Hải, Đông Hải (xã Long Hải); Mỹ Khê, Triều Dương (xã Tam Thanh). Kể từ 01/01/2019: Sáp nhập lại thành 3 trường: Tiểu học Ngũ Phụng; Tiểu học Long Hải; Tiểu học Tam Thanh.

Các trường trung học cơ sở: Tam Thanh, Ngũ Phụng, Long Hải.

Một trường trung học phổ thông: THPT Ngô Quyền.

Các đảo lân cận
Hòn Tranh: Cách cảng Phú Quý 600 m, nằm phía đông nam đảo Phú Quý. Hòn Tranh có chiều rộng nhất là 650 m về phía Bắc, nơi hẹp nhất 290 m, chiều dài 1.176 m, diện tích 55 ha. Trước đây là một hoang đảo chủ yếu là cỏ tranh, được nhân dân phá trồng hoa màu, hiện nay đang được trồng rừng phục hồi môi trường. Không có dân cư sinh sống. Hiện là nơi đặt trạm ra-đa quan sát biển của lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam.

Hòn Trứng: rộng 3.600 m². Nằm phía tây bắc, là cửa ngõ ra vào đảo, là điểm tựa của nhiều loại ghe thuyền. Mùa gió Nam thuyền có thể neo đậu ở phía bắc. Mùa gió Bắc có thể neo đậu ở phía nam.

Hòn Trứng nhỏ: rộng 2.000 m², cách Hòn Tranh 100 mét về phía đông nam.

Hòn Đen, Hòn Nghiên hay Hòn Mực, do đảo toàn đá đen. Nằm phía đông bắc Phú Quý, cách bờ 100 mét, diện tích 23.000 m². Vào những lúc nước ròng có thể lội bộ ra Hòn Đen.

Hòn Giữa: đây là một dãy gành đá bén nhọn nằm cạnh Hòn Đen, nằm vắt ngang như một nhịp cầu nối liền Hòn Đen và Hòn Đỏ thuộc xã Long Hải. Diện tích 2.900 m².

Hòn Đỏ, Hòn Bút, Hòn Son hay Hòn Bút Nghiên: Nằm phía đông bắc Phú Quý, cách bờ khoảng 200 - 300 mét. Có tên là Hòn Đỏ vì ở đây toàn là đá màu đỏ. Diện tích hơn 28.000 m².

Hòn Hải hay Hòn Khám, Hòn Hài: cách đảo Phú Quý gần 65 km về phía nam, là điểm A6 đường cơ sở lãnh hải Việt Nam. Có hình dạng là một khối đá vuông cạnh mọc thẳng đứng, có chiều dài khoảng 130 m, bề ngang chỗ rộng nhất khoảng 60 m, điểm cao nhất là 113 m tính từ mặt biển, rộng 46.000 m², là một trong các điểm cơ sở nằm trên đường cơ sở của Việt Nam. Hòn Hải và hai hòn đảo nhỏ lân cận tạo thành cụm đảo The Catwicks trong các bản đồ hàng hải phương Tây. Hòn Hải được gọi là Pulo Sapata, Poulo Sapate, hoặc Shoe Island. Hải đăng Hòn Hải được xây dựng năm 2004.

Hòn Đồ Lớn hay Hòn Bố: Nằm phía đông nam và cách Phú Quý gần 60 km, có thể một phần hòn đảo này hình thành năm 1923 do hoạt động phun trào dưới lòng biển Đông. Lúc đầu có dạng hình tròn với đường kính 40 m, trên mặt có cát trắng và xung quanh có cạnh bậc thang thoai thoải. Hiện nay hình thành một bãi đá ngầm dài 700 m và rộng gần 500 m. Hòn Đồ lớn còn được hàng hải phương Tây gọi là Round Island hoặc Great Catwick.

Hòn Đồ Nhỏ hay Hòn Trào: cách Hòn Bố 2 hải lý về phía đông, rộng chỉ có 50 m². Hòn Đồ nhỏ còn được gọi là Little Catwick hoặc Pyramid trong hàng hải phương Tây. Little Catwick cách Pulo Sapata (hòn Hải) 2 dặm về hướng tây bắc.

Hòn Đá Tý, Hòn Tý, Hòn Vung hay Hòn Tiền: cách đảo Phú Quý 80–100 m.

Di tích lịch sử

Chùa Linh Quang là di tích lịch sử cấp quốc gia tọa lạc trên một đồi cao tại thôn Mỹ Khê xã Tam Thanh. Chùa được xây dựng vào thời Cảnh Hưng thứ 8 đến nay đã có hơn 250 tuổi. Chùa còn lưu giữ các sắc phong của triều Nguyễn ban.
Vạn An Thạnh nằm ở xã Tam Thanh là một trong những vạn tại đảo thờ và tín ngưỡng ông Nam Hải và ở đây cũng có một số sắc phong mà các vua triều Nguyễn ban tặng.
Đền thờ Công chúa Bàn Tranh là di tích lịch sử cấp quốc gia, thôn Quý Hải, Long Hải
 Đền thờ Bà Chúa Ngọc và vạn Thương Hải là 2 di tích lịch sử cấp tỉnh vừa mới được công nhận có 5 sắc phong thần cho Bà Chúa Ngọc và còn một số hiện vật tế tự quý như: chiếc đỉnh đồng, chân đèn và chuông đồng. Ba sắc phong cho Thần Nam Hải và 2 sắc phong thần cho Bắc Trấn đô đốc Bùi Quận Công.
 Đình làng Triều Dương còn lưu giữ nhiều di vật quý giá như: các câu đối, hoành phi viết bằng chữ Hán Nôm; 5 sắc phong của các vua triều Nguyễn phong tặng cho Thành Hoàng bổn cảnh. Đây là di tích lịch sử cấp tỉnh.
 Ngoài ra Phú Quý còn có một số chùa và đền nổi tiếng được nhân dân sùng bái và thờ kính: Chùa Linh Sơn núi Cao Các, Mộ Thầy Nại, Thánh thất Cao Đài Ngũ Phụng,...
Ngày 16/5/2019 Đền thờ Bạch mã Thái giám làng Phú Mỹ được trao bằng di tích kiến trúc nghệ thuật (cấp tỉnh)
Di tích Cấp quốc gia:

 Di tích lịch sử Thắng cảnh - Chùa Linh Quang (Tam Thanh)
 Di tích lịch sử văn hóa – Vạn An Thạnh (Tam Thanh)
Di tích lịch sử  – Đền thờ Công chúa Bàn Tranh (Long Hải)

Di tích Cấp tỉnh:

 Di tích lịch sử văn hóa - Đình làng Triều Dương (Tam Thanh)
Di tích lịch sử văn hóa – Đình và Vạn Hội An (Tam Thanh)
Di tích lịch sử văn hóa – Vạn Mỹ Khê (Tam Thanh)
Di tích lịch sử văn hóa – Đền thờ Thầy Sài Nại (Ngũ Phụng)
Di tích lịch sử văn hóa – Đền thờ Bà Chúa Ngọc- Vạn Thương Hải (Ngũ Phụng)
Di tích lịch sử văn hóa – Đình làng Long Hải (còn gọi là Nhà Vuông)
Di tích lịch sử văn hóa – Đền thờ Bà Chúa Ngọc-Miếu Cây Da (Long Hải)
Di tích kiến trúc nghệ thuật – Đền thờ Bạch Mã Thái Giám làng Phú Mỹ (Ngũ Phụng)

Ẩm thực - đặc sản
Hải sâm được nhiều người ưa thích nhất và được phục vụ trong các bữa tiệc. Hải sâm còn là nguồn lợi xuất khẩu.
Da cá mú bông hấp các vị thuốc bắc gồm đại táo, câu kỷ, mộc nhĩ, bá hạp, hột sen và một ít bún song thăng, gia thêm ngũ vị hương.
Cua huỳnh đế là đặc sản của vùng biển Bình Thuận, nhất là tại Phú Quý. Cua huỳnh đế có màu đỏ hồng, mai hình vuông, càng và que ngắn. Đặc biệt, đầu cua dài và có nhiều râu.
Ốc vú nàng

Giao thông Phú Quý
Giao thông nối liền Phú Quý và đất liền từ trước đến giờ còn hạn chế chủ yếu dựa vào đường thủy nội địa. Hiện nay có tàu trung tốc Hưng Phát, cao tốc SuperDong, Express Phú Quý. giảm thời gian từ 6h xuống còn 2h30 phút. Giao thông đường bộ trên đảo thuận lợi. Có dịch vụ cho thuê xe máy để di chuyển trên đảo.

Điện gió Phú Quý
Điện gió Phú Quý  đặt tại vùng đất xã Long Hải và Ngũ Phụng phía bắc đảo. Điện gió Phú Quý có công suất lắp máy 6 MW với 3 tua bin, cung cấp hàng năm khoảng 25,4 triệu kWh, hoạt động liên hợp với nhà máy điện diesel 3 MW. Dự án khởi công ngày 26/11/2010, dự kiến tháng 12/2011 nhưng thực tế khánh thành tháng 8/2012 .

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang tin Đảo Phú Quý
Horsburgh, James (1841), The India directory, or, Directions for sailing to and from the East Indies, China, Australia, and the interjacent ports of Africa and South America: comp. chiefly from original journals of the honourable company's ships, and from observations and remarks, resulting from the experience of twenty-one years in the navigation of those seas. London: W.H. Allen and Co.
Đảo Phú Quý: Điểm du lịch hấp dẫn hoang sơ, đầy quyến rũ

Du lịch Bình Thuận
Quần đảo Việt Nam
Huyện đảo Việt Nam