title: Phóng viên

text:
Phóng viên (Nhà báo hay Ký giả) là người làm việc cho Đài phát thanh, Đài truyền hình, Hãng thông tấn, báo, tạp chí... với vai trò, nhiệm vụ chính là viết tin, bài và ký tên cho bài báo bằng chính tên người viết hay bằng bút danh. Đôi khi họ còn là những nhà quay phim, chụp hình...

Tác nghiệp
Để có được một sản phẩm truyền hình, phóng viên, biên tập viên và quay phim luôn kết hợp với nhau để có hình ảnh và tư liệu tốt nhất làm tác phẩm. Họ luôn làm việc theo một ê kíp: biên tập, quay phim, kỹ thuật, âm thanh, ánh sáng... Tuy nhiên, cũng nhiều trường hợp phóng viên truyền hình phải làm việc một mình với một máy quay phim.

Yêu cầu
Có khả năng viết nhanh, tính chất rõ ràng, đúng, khách quan, chính xác, đầy đủ, gọn
Kiến thức sâu, rộng về nhiều lĩnh vực của cuộc sống
Quan tâm đến các vấn đề mang tính thời sự
Tùy từng đài truyền hình, phóng viên có thể được phân công ở những mảng nội dung khác nhau, ví dụ: Phóng viên thể thao, phóng viên kinh tế, phóng viên văn hoá xã hội.v.v...

Làm phóng viên là một nghề luôn phải đi, phải tìm hiểu, phải giao tiếp và phải hoàn thành tác phẩm đúng thời hạn để phát sóng.

Các thiết bị truyền hình kỹ thuật số ngày nay gọn nhẹ hơn trước thuận tiện cho xu hướng đơn giản khi tác nghiệp.

Phóng viên truyền hình phải học nhiều kỹ năng, từ tri thức cuộc sống, khả năng phát hiện vấn đề đến kỹ năng nghề nghiệp.

Các đài truyền hình hiện tuyển phóng viên từ nhiều nguồn khác nhau, họ có thể học báo chí hoặc các chuyên ngành khác. Hiện ở Việt Nam chỉ có Học viện Báo chí và Tuyên truyền có khoa Phát thanh - Truyền hình đào tạo riêng về chuyên ngành truyền hình, tại đây sinh viên được đào tạo sâu về kỹ năng của phóng viên truyền hình.

Thể loại tác phẩm
 Bản tin
 Phóng sự
 Ký sự
 Bút ký
 Tạp bút
 Ghi chép
 Tiểu phẩm

Phóng viên không biên giới

Phóng viên chiến trường

Phóng viên truyền hình

Phóng viên truyền hình là người làm nội dung ở một đài truyền hình, họ trực tiếp đi thu thập tài liệu, đến hiện trường để có những tin bài mới nhất phát sóng.

Phóng viên ảnh

Phóng viên tự do

Phóng viên nghiệp dư

Xem thêm

Chú thích

Nghề nghiệp báo chí
Nghề nghiệp truyền thanh truyền hình
Thuật ngữ truyền hình


title: Zarzuela del Pinar

text:
Zarzuela del Pinar là một đô thị ở phía bắc tỉnh Segovia, Tierra de Pinares, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số năm 2008 là 549 người.
Zarzuela del Pinar có cự ly 40 km so với thủ phủ Segovia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
La web de Zarzuela del Pinar

Đô thị ở Segovia


title: Dactyloctenium hackelii

text:
Dactyloctenium hackelii là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.

Nguồn
 Miller, A. 2004. Dactyloctenium hackelii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Dactyloctenium
Thực vật Yemen


title: Fuentes de Rubielos

text:
Fuentes de Rubielos là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 119 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Sphecodes itidyo

text:
Sphecodes itidyo là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1983


title: Chimarra amazonia

text:
Chimarra amazonia là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Bột Hải Cao vương

text:
Bột Hải Cao Vương (645 - 719) là người sáng lập của Vương quốc Bột Hải vào năm 698. Ông vốn tên là Dae Jo-Young (대조영, Hán-Việt: Đại Tộ Vinh), con trai của Dae Jung-sang (Phiên âm Hán Việt là Đại Trọng Tượng). Nói về nguồn gốc dân tộc của ông vẫn còn là 1 bí ẩn. Các nhà sử học ngày nay đều theo ý khác nhau, không thống nhất về dân tộc của ông. Các sử gia Triều Tiên và Hàn Quốc cho rằng ông là người Triều Tiên, nhưng các sử gia Trung Quốc lại cho rằng ông là người Mạt Hạt (thổ dân sống tại vùng Mãn Châu mà thuộc Trung Quốc ngày nay, tổ tiên của người Nữ Chân rồi sau đó là người Mãn Châu) thuộc lịch sử của Trung Quốc. Các sử gia Nga cho rằng ông là người Tungus thuộc lịch sử Nga. Các sử gia Nhật Bản cho rằng ông là người Sumo thuộc lịch sử Nhật Bản. Miếu hiệu: Bột Hải Thái Tổ.

Thuở ban đầu
Dae Jo-Young sinh ra vào khoảng cuối đời Cao Câu Ly (theo Cựu Đường thư thì Dae Jo-Young sinh năm 645 khi vua Đường Thái Tông đang thân chinh dẫn quân Đường đi đánh thành Ansi (An Thị) của Cao Câu Ly). Ông từng góp sức trong cuộc kháng chiến của quân dân Cao Câu Ly chống quân Đường xâm lược những năm 661 - 662.

Nước Tân La sau đó liên kết với nhà Đường (lúc bấy giờ nhà Đường bị hoàng hậu Võ Tắc Thiên thống trị) đánh và diệt Cao Câu Ly năm 668, biến lãnh thổ Cao Câu Ly thành An Đông đô hộ phủ. Dae Jo-Young cùng cha là Đại Trọng Tượng lại anh dũng đứng lên chống lại quân nhà Đường, đánh nhau với họ nhiều trận, tham gia nghĩa quân của Cao An Thắng và Kiếm Mưu Sầm nhưng nghĩa quân này nhanh chóng tan rã năm 674 vì Cao An Thắng phản bội giết hại Kiếm Mưu Sầm.

Dae Jo-Young lại cùng cha là Đại Trọng Tượng tiếp tục tham gia hội Đông Minh Thiên Khí Cái Thế (東明天氣盖世) của Bảo Tạng Vương ám sát các quan lại nhà Đường ở An Đông đô hộ phủ tại Liêu Đông từ năm 677 đến năm 681. Khi Bảo Tạng Vương bị Tiết Nhân Quý phát hiện và bị bắt sang nhà Đường thì Đông Minh Thiên hội tan rã. Có thuyết nói Dae Jo-Young cũng bị bắt sang Trường An nhà Đường nhưng nhờ sự giúp đỡ của các tướng Đường gốc ngoại tộc như Cao Xá Kê (Go Sagye) gốc Cao Câu Ly, Hắc Xỉ Thường Chi (Heukchi Sangji) gốc Bách Tế, A Sử Na Mặc Xuyết gốc Đột Quyết, Khả hãn Khiết Đan là Lý Tận Trung cùng em vợ là Tôn Vạn Vinh, Dae Jo-Young mới thoát được về An Đông đô hộ phủ - lãnh thổ Cao Câu Ly cũ. Dae Jo-Young lấy vợ và sinh con trai cả là Đại Vũ Nghệ vào năm 682 tại An Đông đô hộ phủ.

Khi ấy, theo "chính sách nới lỏng", khu vực Khiết Đan nằm dưới sự kiểm soát của nhà Chu của Võ Tắc Thiên bởi Thứ sử Doanh Châu (thuộc khu vực Triều Dương, Liêu Ninh, Trung Quốc hiện nay) là Triệu Văn Hối. Hai thủ lĩnh Khiết Đan địa phương là Tùng Mạc đo đốc Lý Tận Trung và Thành Châu Thứ sử Tôn Vạn Vinh, em vợ của Lý Tận Trung là cấp dưới của Triệu Văn Hối. Sự phản đối gia tăng do hành vi của Triệu Văn Hối, người đã coi các thủ lĩnh Khiết Đan như người hầu của mình và từ chối giúp đỡ trong nạn đói xảy ra ở khu vực Khiết Đan vào năm 696. Theo "chính sách nới lỏng", nhà Chu phải cung cấp sự cứu viện nạn đói. Khi Triệu Văn Hối không làm như vậy, Lý Tận Trung và Tôn Vạn Vinh đã phát động một cuộc nổi loạn vào tháng 5 năm 696 (khi Võ Tắc Thiên lên ngôi được 6 năm). Họ dẫn quân từ đất Tùng Mạc và Thành Châu đánh chiếm Doanh Châu, giết Thứ sử là Triệu Văn Hối. Tướng cũ của Cao Câu Ly là Đại Trọng Tượng (大仲象 Dae Jung-sang) và con trai là Dae Jo-Young (大祚榮 Đại Tộ Vinh) ở núi Đông Mưu (Dongmo, nay thuộc Mãn Châu, Trung Quốc) đã liên minh với thủ lĩnh Bạch Sơn Mạt Hạt là Khất Tứ Bỉ Vũ (걸사비우, 乞四比羽 bính âm: Gulsabiwu) và các thủ lĩnh của các bộ tộc vùng Hắc Long Giang hỗ trợ cho Lý Tận Trung và Tôn Vạn Vinh chống lại Đại Chu. Lý Tận Trung tự xưng là "Vô Thượng Khả hãn" (無上可汗), kiến lập quốc gia Đại Khiết Đan Quốc.

Võ Tắc Thiên phản ứng đầu tiên bằng cách cử một đội quân 28 tướng nhà Chu (trong đó có thủ lĩnh Phất Niết Mạt Hạt là Lý Đa Tộ) chỉ huy đến đàn áp, đổi gọi Lý Tận Trung thành Lý "Tận Diệt" ("盡滅", nghĩa là "tiêu diệt tận gốc họ Lý"), Tôn Vạn Vinh là Tôn "Vạn Trảm" ("萬斬", nghĩa là "trảm vạn lần họ Tôn"). Tuy nhiên lực lượng nhà Chu đi đàn áp này bị quân Khiết Đan đánh bại ở hẻm núi Hạp Thạch Cốc (gần huyện Lư Long, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc ngày nay) vào tháng 8 năm 696, liên tiếp các tướng nhà Chu đều chết trận. Võ Tắc Thiên đã rất ngạc nhiên trước thông báo về sự thất bại này và bà ta nhanh chóng ban hành các sắc lệnh phát động một cuộc tấn công mới vào quân Khiết Đan nổi dậy này. Quân Khiết Đan tiếp tục giành chiến thắng trên chiến trường. Thủ lĩnh Phất Niết Mạt Hạt là Lý Đa Tộ phải thu nhặt tàn quân Chu rút về Lạc Dương. Sau đó quân Đại Khiết Đan quốc của Lý Tận Trung và Tôn Vạn Vinh đánh chiếm Chongzhou ở phía đông bắc Doanh Châu. Dưới tình thế ấy, Thiên Thiện Khã hãn của Hãn quốc Hậu Đột Quyết là A Sử Na Mặc Xuyết trong lúc này lại đem quân đánh Lương Châu nhà Chu, bắt đô đốc Hứa Khâm Minh.

Nhận lệnh của Vô Thượng Khả hãn Lý Tận Trung, Đại Trọng Tượng (大仲象 Dae Jungsang) và Dae Jo-Young (大祚榮 Đại Tộ Vinh), Khất Tứ Bỉ Vũ (乞四比羽 Gulsabiwu) dẫn 8000 tàn dân quân gồm người Cao Câu Ly và người Mạt Hạt (Malgal) quay về núi Đông Mưu (Dongmo, nay thuộc Mãn Châu, Trung Quốc) phối hợp với quân đội của các bộ tộc quanh Hắc Long Giang chuẩn bị đánh chiếm các thành trì của nhà Chu ở Liêu Đông. Bên cạnh đó, Vô Thượng Khả hãn Lý Tận Trung còn lệnh cho Lý Giai Cố (李楷固) cùng tướng dưới quyền Lý Giai Cố là Lạc Vũ Chỉnh (駱務整) dẫn quân Khiết Đan từ đất Tùng Mạc phía tây bắc Doanh Châu vượt Vạn Lý Trường Thành, chiếm Du Quan (nay là Sơn Hải quan, Trung Quốc), phối hợp với quân đội của bộ tộc Khố Mạc Hề (Kumo Xi) phía tây nam cùng tấn công vùng đất Đàn Châu nhà Chu.

Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young ở núi Đông Mưu đưa quân đánh phá gây tiêu hao binh lực nhà Chu của Võ Tắc Thiên ở thành Khứ Đán Châu (Hangul: 거단주, Keodanju; chữ Hán: 去旦州), Mộc Để Châu (Hangul: 목저주; chữ Hán: 木底州), Bái Hán Châu (Hangul: 배한주,; chữ Hán: 拜漢州/拜汉州),... tại Liêu Đông. An Đông đô hộ là Bùi Huyền Khê (裴玄珪) ở nhiệm sở Tân Thành (nay là Phú Thuận, Liêu Ninh, Trung Quốc) cũng bị quân của Dae Jo-Young tấn công nhiều lần. Bùi Huyền Khê phải rút quân Chu khỏi Tân Thành và Tân Thành nhà Chu bị Dae Jo-Young chiếm đóng. Quân Chu ở ba thành trì Khứ Đán Châu, Mộc Để Châu, Bái Hán Châu và ba thành trì khác xung quanh Tân Thành đều quy hàng Đại Trọng Tượng. An Đông đô hộ phủ của nhà Chu bị chấn động.

Còn Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh dẫn quân Khiết Đan chiếm hàng loạt các thành trì nhà Chu của Võ Tắc Thiên như Đàn Châu, Bắc Bình (nay là Tần Hoàng Đảo, Hà Bắc, Trung Quốc), Ngư Dương (nay thuộc Kế Châu, Thiên Tân, Trung Quốc), U Châu (nay là Bắc Kinh, Trung Quốc), Úy Châu (nay tương đương với Trương Gia Khẩu, Trung Quốc), Dịch Châu (nay thuộc một phần của Bảo Định, Hà Bắc, Trung Quốc), Mã Ấp (nay thuộc Sóc Châu, Sơn Tây, Trung Quốc), Nhạn Môn Quan (nay thuộc Hãn Châu, Sơn Tây, Trung Quốc).

Đại Trọng Tượng (Dae Jungsang) và Dae Jo-Young ở Tân Thành thuộc Liêu Đông tiếp tục chia quân cho Khất Tứ Bỉ Vũ (Gulsabiwu) đánh chiếm Liêu Thành của nhà Chu và chia quân cho Gaepilsamun đánh chiếm thành Baekham cùa nhà Chu. Tuy nhiên khi Đại Trọng Tượng, Dae Jo-Young, Gaepilsamun, Khất Tứ Bỉ Vũ mang toàn quân tấn công thành Ansi nhà Chu (nay thuộc Liêu Ninh, Trung Quốc) thì gặp rất nhiều khó khăn do sự kiên cố của tòa thành Ansi (thành Ansi này từng đánh tan quân Tùy và quân Đường xâm lược Cao Câu Ly ngày xưa). An Đông đô hộ Bùi Huyền Khê (裴玄珪) biết tin thì nhanh chóng đưa quân Chu tái chiếm nhiệm sở của An Đông đô hộ phủ là Tân Thành (nay là Phú Thuận, Liêu Ninh, Trung Quốc) từ tay quân Cao Câu Ly của Đại Trọng Tượng. Không lâu sau, thấy Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young vì muốn khôi phục Cao Câu Ly nên mới nỗ lực tấn công thành Ansi, dân chúng Cao Câu Ly trong thành Ansi nổi dậy chống lại quân Chu, mở cổng thành Ansi cho quân của Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young tràn vào thành. Các tướng nhà Chu giữ thành Ansi đều bị giết. Thành Ansi rơi vào tay quân Cao Câu Ly của cha con Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young.

Tháng 10 (ÂL) cùng năm 696, Vô Thượng Khả hãn của Đại Khiết Đan quốc là Lý Tận Trung qua đời vì bệnh tật, em vợ là Tôn Vạn Vinh lên thay làm Khả hãn để tiếp tục công cuộc chống đối nhà Chu. Võ Tắc Thiên liên tục mở các cuộc phản công vào Đại Khiết Đan quốc, liên minh với Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết của Hãn quốc Hậu Đột Quyết tiêu diệt Đại Khiết Đan quốc vào tháng 5 năm 697. Khả hãn Tôn Vạn Vinh bị ám sát. Người Khiết Đan bỏ chạy sang Liêu Hà ở phía đông trong sự hỗn loạn. Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết, A Sử Na Bặc Câu và A Sử Đức Nguyên Trân dẫn quân Đột Quyết, phối hợp với quân nhà Chu và Khố Mạc Hề (Kumo Xi) do Lâu Sư Đức và Shatuo Zhongyi chỉ huy, tấn công dân chúng Khiết Đan ở Liêu Hà. Dae Jo-Young ở thành Ansi nghe tin thì đưa quân Cao Câu Ly đến Liêu Hà để cứu dân chúng Khiết Đan đang bị liên quân Chu - Đột Quyết - Khố Mạc Hề tấn công. Liên quân Chu - Đột Quyết - Khố Mạc Hề bị Dae Jo-Young đánh lui. Dae Jo Young chỉ cứu được một nhóm dân chúng Khiết Đan và Dae Jo-Young cho an trí họ ở 9 thành trì do mình kiểm soát tại Liêu Đông. Tuy nhiên vẫn còn nhiều nhóm người Khiết Đan ở xung quanh khu vực Liêu Hà đó, họ tụ tập lại chờ thời cơ đánh trả lại nhà Chu của Võ Tắc Thiên. Tướng của Khả hãn Tôn Vạn Vinh là Lý Giai Cố (李楷固) và tướng dưới quyền Lý Giai Cố là Lạc Vũ Chỉnh (駱務整) quy hàng Võ hoàng nhà Chu. Võ Tắc Thiên ban đầu muốn xử trảm Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh vì họ từng làm lung lay chính quyền của bà, nhưng Địch Nhân Kiệt đã can ngăn và khuyên bà phong cho 2 người họ làm tướng nhà Chu. Võ hoàng đồng ý và làm theo lời của Địch Nhân Kiệt.

Sau cuộc nổi dậy của Lý Tận Trung và Tôn Vạn Vinh bị dập tắt, tộc người Khiết Đan ở phía bắc Doanh Châu nhà Chu bắt đầu trung thành với người Đột Quyết như Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết và Võ Tắc Thiên đã lên kế hoạch từ ban đâu vào năm 696. Người Khố Mạc Hề (Kumo Xi) cũng thần phục A Sử Na Mặc Xuyết. Võ Tắc Thiên cũng bổ nhiệm một thủ lĩnh người Khiết Đan mới tên là Lý Thất Hoạt (李失活) làm Khả hãn mới của tộc Khiết Đan phía bắc Doanh Châu nhà Chu. Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh sau đó được Võ Tắc Thiên phái đi trấn áp các lực lượng Khiết Đan còn chống đối nhà Chu ở Liêu Hà phía đông bắc nhà Chu. Cha con Đại Trọng Tượng (Dae Jungsang) và Dae Jo-Young khi đó đang di dời quân đội, dân cư từ các thành Ansi, Liêu Thành và Baekham sang núi Đông Mưu (Dongmo, nay thuộc Mãn Châu, Trung Quốc) và núi Bạch Đầu (Baekdu), với ý định xây dựng kinh đô cho quốc gia mới ở núi Đông Mưu. Quân Chu do Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh chỉ huy sau đó trấn áp thành công các lực lượng người Khiết Đan ở Liêu Hà. Một lực lượng Khiết Đan còn lại tiếp tục chạy sang phía đông đi theo đoàn quân của cha con Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young.

Năm 698 Đại Trọng Tượng (大仲象 Dae Jung-sang) và con trai là Dae Jo-Young (大祚榮 Đại Tộ Vinh) cùng với thủ lĩnh Bạch Sơn Mạt Hạt là Khất Tứ Bỉ Vũ (걸사비우, 乞四比羽 bính âm: Qǐsì bǐyǔ) vẫn chống đối nhà Chu của Võ Tắc Thiên. Theo Tân Đường thư, Võ Tắc Thiên đã phái sứ giả sang Liêu Đông sắc phong cho Đại Trọng Tượng là Chấn Quốc công và phong cho Khất Tứ Bỉ Vũ là Hứa Quốc công để yên lòng họ. Khất Tứ Bỉ Vũ đã từ chối chức danh Hứa Quốc công này. Nghe tin Đại Trọng Tượng, Dae Jo-Young và Khất Tứ Bỉ Vũ đang di dời quân đội và dân chúng từ ba thành Ansi, Liêu Thành và Baekham đến núi Đông Mưu và núi Bạch Đầu (Baekdu), tháng 5 (ÂL) cùng năm, Võ Tắc Thiên phái Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh dẫn 200.000 quân Chu tấn công đoàn quân của Đại Trọng Tượng và Khất Tứ Bỉ Vũ. Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh liền dẫn quân Chu chiếm lại các thành Ansi, Liêu Thành và Baekham đang bị bỏ trống, rồi tiếp tục dẫn quân Chu đuổi theo để chặn đánh nghĩa quân của Đại Trọng Tượng và Khất Tứ Bỉ Vũ giữa đường. Hai lãnh đạo Đại Trọng Tượng và Khất Tứ Bỉ Vũ đã cố gắng chống lại cuộc tấn công của Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh nhà Chu nhưng do quân số ít hơn nên đành phải rút lui. Quân Chu của Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh tàn sát dân chúng của nghĩa quân rất nhiều. Thấy Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh cho quân Chu hạ trại chặn đường đến núi Đông Mưu, Đại Trọng Tượng và Khất Tứ Bỉ Vũ, Dae Jo-Young sau đó cho đoàn quân và dân chúng di chuyển vòng qua doanh trại quân Chu đi theo hướng đông bắc, liên tiếp để các toán quân đoạn hậu chặn quân Chu truy kích, giúp nghĩa quân có nhiều thời gian di dời dân chúng đến gần núi Đông Mưu và Bạch Đầu (Baekdu) hơn. Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh liên tục tấn công nghĩa quân, giết dân chúng.

Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young cùng đoàn quân và dân chúng đến chân núi Cheonmunryeong (tiếng Trung: 天門嶺; Hán-Việt: Thiên Môn Lĩnh; bính âm: Tiānmén lǐng) thì phái Khất Tứ Bỉ Vũ (Gulsabiwu) dẫn 5000 quân Mạt Hạt chặn đường vào núi của quân Chu. Sau đó Đại Trọng Tượng và Dae Jo Young dẫn dân chúng đi vào hẻm núi Cheonmunryeong để đến núi Đông Mưu và núi Bạch Đầu (Baekdu).

Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young dẫn 8000 tàn quân và dân chúng (chủ yếu là người Cao Câu Ly và người Mạt Hạt) đến được núi Đông Mưu và núi Baekdu thì cho an trí quân đội và dân chúng. Sau đó Đại Trọng Tượng và Dae Jo-Young dẫn quân quay lại Cheonmunryeong (Thiên Môn Lĩnh) giúp Khất Tứ Bỉ Vũ ngăn cản quân Chu của Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh. Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh liên tục tấn công nghĩa quân ở Cheonmunryeong. Cả Khất Tứ Bỉ Vũ và Đại Trọng Tượng đều chết trong cuộc đại chiến tại Cheonmunryeong gần núi Đông Mưu này, nhưng Dae Jo-Young đã lãnh đạo những quân lính Cao Câu Ly và Mạt Hạt còn lại và tiếp tục chống lại quân nhà Chu do Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh chỉ huy.

Thành lập nước Đại Chấn

Dae Jo-Young đặt 1000 địa điểm mai phục, tiến hành đánh du kích, tập kích quân Chu của Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh 1000 lần. Trận đánh giữa Dae Jo-Young và quân nhà Chu của Lý Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh rất ác liệt tiếp tục diễn ra tại Cheonmunryeong (tiếng Trung: 天門嶺; Hán-Việt: Thiên Môn Lĩnh; bính âm: Tiānmén lǐng) cùng năm 698, và kết quả là quân của Dae Jo-Young đã chiến thắng. Để thực hiện giấc mơ của cha mình, ông giành lấy 1 miền lãnh thổ rộng lớn của Mãn Châu ngày nay, lập ra vương quốc Đại Chấn (Daejin), tự xưng là Chấn vương, niên hiệu là Thiên Thống (Cheontong), xây dựng kinh thành tại gần núi Đông Mưu, nên thành cũng được đặt tên là Đông Mưu (nay thuộc tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc). Đất nước của ông được thành lập cùng năm 698. Đại Vũ Nghệ là con trưởng của Dae Jo-Young, vừa có ý chí như Dae Jo-Young nên Đại Vũ Nghệ đã được Dae Jo-Young lập làm Thái tử.

Sau khi lên ngôi vua, Dae Jo-Young mở rộng ảnh hưởng của mình đến nhà Chu, tộc Đột Quyết, tộc Khiết Đan và nước Tân La với những tộc Mạt Hạt độc lập.

Tin truyền hậu duệ của Cao Câu Ly với chí lực và võ nghệ cao cường đã xây thành ở núi Đông Mưu và chuẩn bị mở rộng đất đai vừa lan ra thì nhưng tàn dân thuộc vùng đất xưa của Cao Câu Ly liền nhanh chóng tụ tập, tạo nên cốt lõi cho nhà nước mới. Sách Cựu Đường thư ghi rằng vương quốc ban đầu có khoảng 100.000 hộ gia đình và hàng chục nghìn binh lính, cho thấy dân số của nước Đại Chấn khi đó vào khoảng 500.000 người. Chấn vương Dae Jo-Young phái sứ giả sang Hãn quốc Hậu Đột Quyết, lập liên minh chống nhà Chu với Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết.

Cai trị nước Đại Chấn và đổi tên sang Bột Hải
Năm Thiên Thống thứ hai (699), Chấn vương Dae Jo-Young cho trích lọc những cái hay của các bộ luật, quốc pháp của nhà Đường, nước Bách Tế (Baekje) cũ, nước Cao Câu Ly (Goguryeo) cũ, nhà Chu, nước Tân La (Silla), nước Hãn quốc Hậu Đột Quyết, tộc Khiết Đan, tộc Khố Mạc Hề (Kumo Xi), tộc Bạch Sơn Mạt Hạt và tộc Hắc Sơn Mạt Hạt. Kế đó, Chấn vương Dae Jo-Young soạn ra bộ luật cho nước Đại Chấn, gọi là Thiên Thống Luật (Cheontong Lu). Thiên Thống Luật này có vai trò quan trọng trong việc cai trị đất nước, tương tự như Hiến Pháp của các quốc gia ngày nay. Thiên Thống Luật của Dae Jo-Young xác định rằng nước Đại Chấn này là hậu duệ của nước Cao Câu Ly (Goguryeo) cũ, coi vua Đông Minh Vương Cao Chu Mông là tổ tiên của nước Cao Câu Ly cũ và nước Đại Chấn. Nước Đại Chấn của Chấn vương Dae Jo-Young dùng ngôn ngữ là tiếng Cao Câu Ly, chữ viết là chữ Cao Câu Ly.

Vì nước Cổ Triều Tiên (2333 TCN - 108 TCN) được khai sinh trên núi Bạch Đầu (Baekdu, nay là núi Trường Bạch) nên Chấn vương Dae Jo-Young cử hành các nghi lễ tế tự thờ núi Bạch Đầu như các quốc gia Phù Dư (Buyeo), Cao Câu Ly (Goguryeo) từng thực hiện.

Cùng năm 699, Chấn vương Dae Jo-Young dẫn quân Đại Chấn đánh chiếm nhiệm sở của An Đông đô hộ phủ là Tân Thành (này là Phú Thuận, Liêu Ninh, Trung Quốc). An Đông đô hộ Bùi Huyền Khê (裴玄珪) phải bỏ Tân Thành chạy trốn. Võ Tắc Thiên đổi nhiệm sở An Đông đô hộ phủ từ Tân Thành đã rơi vào tay Dae Jo-Young sang khu vực phía tây của Liêu Đông.

Năm Thiên Thống thứ 3 (700), theo Tân Đường thư, thấy Chấn vương Dae Jo-Young đang xây dựng nước Đại Chấn (Daejin) ở đông bắc Liêu Đông và Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ (Go Deokmu) lập quốc Tiểu Cao Câu Ly ở Liêu Đông, Võ Tắc Thiên phong cho Lý Giai Cố (李楷固) làm Yên Quốc công, ban quốc tính họ Võ cho Lý Giai Cố (gọi là Võ Giai Cố), rồi phái Võ Giai Cố dẫn 200.000 quân Chu tấn công Dae Jo-Young và Cao Đức Vũ bởi Võ Giai Cố biết rõ về Dae Jo-Young và Cao Đức Vũ. Yên Quốc công Võ Giai Cố chia quân cho Lạc Vũ Chỉnh tấn công biên giới Tiểu Cao Câu Ly rồi đích thân dẫn quân Chu tấn công các thành trì biên giới nước Đại Chấn. Chấn vương Dae Jo-Young dẫn quân đến hỗ trợ các thành trì chống quân Chu. Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ cũng dẫn quân đến biên giới giao tranh với quân đội nhà Chu của Lạc Vũ Chỉnh. Chấn vương Dae Jo-Young và Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ cùng Yên Quốc công Võ Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh kịch chiến với nhau ở bắc Liêu Đông và đông bắc Liêu Đông.

Năm Thiên Thống thứ 4 (701), quân Hãn quốc Hậu Đột Quyết của Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết lại vượt Vạn Lý Trường Thành, xâm phạm biên giới nhà Chu. Chấn vương Dae Jo-Young đánh tan quân Chu của Yên Quốc công Võ Giai Cố, giải vây cho các thành trì biên giới nước Đại Chấn. Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ (Go Deokmu) cũng đánh tan quân đội nhà Chu của Lạc Vũ Chỉnh ở biên giới Tiểu Cao Câu Ly. Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết sai sứ sang nước Đại Chấn yêu cầu Chấn vương Dae Jo-Young hỗ trợ mình chống lại nhà Chu. Chấn vương Dae Jo-Young đồng ý và gửi 1 cánh quân Đại Chấn sang giúp A Sử Na Mặc Xuyết đánh các thành trì nhà Chu.

Yên Quốc công Võ Giai Cố nghe tin thì kêu gọi Khả hãn Lý Thất Hoạt của tộc Khiết Đan phía bắc Doanh Châu và tộc Hắc Sơn Mạt Hạt đông bắc nước Đại Chấn cùng tấn công biên giới nước Đại Chấn. Chấn vương Dae Jo-Young chia quân làm ba cánh: cánh quân thứ nhất đi trấn áp tộc Hắc Sơn Mạt Hạt phía đông bắc, cánh quân thứ hai đánh đuổi tộc Khiết Đan phía tây bắc và cánh quân thứ ba tấn công các thành Baekam, Liêu Thành của nhà Chu phía tây nam. Cánh quân Đại Chấn thứ nhất đánh tan quân Hắc Sơn Mạt Hạt, chiếm lấy lãnh thổ của họ, chiếm lại ngọn núi đầy muối ven biển vốn thuộc Cao Câu Ly (Goguryeo) ngày xưa. Người Hắc Sơn Mạt Hạt phải chạy lên phía bắc. Cánh quân Đại Chấn thứ hai đánh tan quân Khiết Đan của Khả hãn Lý Thất Hoạt. Lý Thất Hoạt phải lui quân về Liêu Hà phía tây. Cánh quân Đại Chấn thứ ba thì bị Yên Quốc công Võ Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh cầm chân ở phía bắc Liêu Đông.

Trong khi đó Thiên Thiện Khả hãn A Sử Na Mặc Xuyết liên tục đánh chiếm các thành trì ở tây bắc nhà Chu, sắp tiến đến Trường An (nơi Võ hoàng đang ở). Chính quyền của Võ hoàng một lần nữa bị lung lay giống như 5 năm trước Khả hãn Tôn Vạn Vinh người Khiết Đan từng cho quân Khiết Đan nam hạ đánh sắp đến Lạc Dương. Thấy tình hình nguy cấp, Võ Đán phụng mệnh Võ hoàng đi đánh dẹp quân Đột Quyết của A Sử Na Mặc Xuyết đang tiến sâu vào lãnh thổ nhà Chu, nhưng sau đó quân Đột Quyết của A Sử Na Mặc Xuyết lui quân trước.

Năm Thiên Thống thứ 5 (702) Chấn vương Dae Jo-Young gọi cánh quân Đại Chấn đang đánh với quân Chu của Yên Quốc công Võ Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh ở phía bắc Liêu Đông trở về. Võ Tắc Thiên dường như đang dự tính thêm hành động quân sự ở phía đông bắc và giao tể tướng Ngụy Nguyên Trung chỉ huy. Thủ lĩnh Phất Niết Mạt Hạt là Lý Đa Tộ được Võ Tắc Thiên phong làm quyền chỉ huy tại U Châu (幽州, gần Bắc Kinh ngày nay), với sự hỗ trợ của các tướng Tiết Nột (con trai của Tiết Nhân Quý, nhân gian gọi là Tiết Đinh San) và Lạc Vũ Chỉnh (駱務整). Tuy nhiên, có vẻ như hành động quân sự này đã không được phát động trong năm 702.

Năm Thiên Thống thứ 7 (704), Yên Quốc công Võ Giai Cố và Lạc Vũ Chỉnh lại dẫn quân Chu tiến đánh nước Đại Chấn của Chấn vương Dae Jo-Young.

Năm Thiên Thống thứ 8 (705) Đường Trung Tông lật đổ Võ Tắc Thiên, lấy lại quốc hiệu Đại Đường, Võ Giai Cố đang đánh Dae Jo-Young phải đổi cờ xí Đại Chu sang Đại Đường và lấy lại họ Lý (gọi là Lý Giai Cố). Trận đánh giữa Dae Jo-Young và quân nhà Đường rất ác liệt cùng năm, và kết quả là quân của Dae Jo-Young đã chiến thắng. Tướng Lạc Vũ Chỉnh của quân Đường tử trận. Yên Quốc công Lý Giai Cố cùng 1000 tàn quân Đường rút chạy về Liêu Hà phía tây Liêu Đông. Dae Jo-Young dẫn quân Đại Chấn đánh chiếm lại các thành Baekam, Liêu Thành và Ansi từ quân Đường, sau đó bao vây Liêu Hà của nhà Đường. Lý Giai Cố dẫn quân Đường ra quyết chiến với quân Đại Chấn của Dae Jo-Young. Kết cục, Yên Quốc công Lý Giai Cố tử trận ở Liêu Hà, quân đội nhà Đường thua tan tác. Dae Jo-Young cho quân rút khỏi Liêu Hà, lui về phía đông để tránh quân đội Tiểu Cao Câu Ly của Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ (Go Deokmu) ở Liêu Đông.

Khi biết Đường Trung Tông đã lật đổ Võ Tắc Thiên, trung hưng lại cơ nghiệp họ Lý Đường, Chấn vương Dae Jo-Young bèn thay đổi chính sách, hòa giải với nhà Đường. Dae Jo-Young còn phái con trai thứ hai là Đại Môn Nghệ (大門藝, Dae Mun-ye) sang Trường An nhà Đường làm con tin. Trong năm 705, vua Đường Trung Tông dời nhiệm sở của An Đông đô hộ phủ từ phía tây Liêu Đông sang U Châu (nay là Bắc Kinh, Trung Quốc), đồng thời gọi An Đông đô hộ Đường Hưu Cảnh (唐休璟) từ phía tây Liêu Đông về U Châu.

Dae Jo-Young sau đó còn thiết lập quan hệ hữu hảo với Tiểu Cao Câu Ly của Cao Câu Ly vương Cao Đức Vũ (Go Deokmu) ở Liêu Đông vào năm Thiên Thống thứ 10 (năm 707).

Trong giao tiếp ngoại giao giữa Tân La (đời vua Tân La Thánh Đức vương) và Đại Chấn, vua Tân La Thánh Đức vương đã cố gắng phong cho Chấn vương Dae Jo-Young với danh hiệu tương đương với quan chức hạng năm ở Tân La là "Đại A Chấn (Dae Achan)" vào năm Thiên Thống thứ 13 (năm 710). Chấn vương Dae Jo-Young và người Đại Chấn không biết hệ thống cấp bậc được sử dụng ở Tân La nên họ đã chấp nhận danh hiệu này.

Chấn vương Dae Jo-Young sau đó còn thiết lập quan hệ hòa bình với tộc Khiết Đan của Khả hãn Lý Thất Hoạt (李失活) phía bắc Doanh Châu nhà Đường vào năm Thiên Thống thứ 14 (711).

Sau một thời gian, Chấn vương Dae Jo-Young nhận ra ý nghĩa của danh hiệu "Đại A Chấn (Dae Achan)" mà vua Tân La Thánh Đức vương phong cho mình. Ông đã tìm cách thay đổi địa vị quốc tế của quốc gia mình. Năm Thiên Thống thứ 15 (712), Chấn vương Dae Jo-Young đổi lại quốc hiệu từ Đại Chấn (Daejin) sang Bột Hải (Balhae), xưng là Bột Hải vương, sử sách gọi ông là Cao Vương.

Năm Thiên Thống thứ 16 (713), vua Đường Huyền Tông phong Bột Hải vương Dae Jo-Young làm Bột Hải quận vương (Bột Hải là tên của vùng biển bao quanh Liêu Đông và Sơn Đông nhà Đường). Cả nhà Đường và Tân La đều không công nhận vương quốc Bột Hải của Dae Jo-Young là quốc gia kế vị Cao Câu Ly. Nhà Đường coi vương quốc Bột Hải là một công quốc của người Mạt Hạt trong khi Tân La coi vương quốc Bột Hải là chư hầu của họ. Bột Hải vương Dae Jo-Young đối với Tân La cũng giữ quan hệ hòa bình, nhưng thực chất bên trong cũng muốn đánh Tân La vì Tân La từng giúp quân Đường tiêu diệt Cao Câu Ly (quốc gia tiền thân của Bột Hải). Từ năm 713 đến năm 721, vua Tân La Thánh Đức vương đã xây dựng bức tường phía bắc để duy trì hoạt động phòng thủ dọc biên giới, tránh bị vương quốc Bột Hải tấn công. Người kế nghiệp Bột Hải vương Dae Jo-Young là Bột Hải Vũ Vương Dae Muye sau này là người thay ông, đánh cho nước Tân La tan tác, cũng vì đất nước này trước đây đã hợp với quân Đường diệt Cao Cấu Ly năm 668 - nơi mà ông từng sống.

Năm Thiên Thống thứ 17 (714), vua Đường Huyền Tông dời nhiệm sở của An Đông đô hộ phủ từ U Châu (nay là Bắc Kinh, Trung Quốc) sang Bình Châu (nay là Lư Long, Hà Bắc, Trung Quốc), đồng thời gọi An Đông đô hộ Đan Tư Kính (单思敬) về Trường An. Vua Đường Huyền Tông phong cho Hứa Khâm Thấu (许钦凑) làm An Đông đô hộ.

Năm Thiên Thống thứ 20 (717) Khả hãn Lý Thất Hoạt của tộc Khiết Đan qua đời, Lý Sa Cố (李娑固) kế vị Khả hãn Khiết Đan và cũng duy trì hòa bình với Bột Hải vương Dae Jo-Young.

Thời gian này ở vương quốc Bột Hải, con trai thứ ba của Thái tử Đại Vũ Nghệ là Đại Khâm Mậu (cháu nội của Bột Hải vương Dae Jo-Young) ra đời (sau này Đại Khâm Mậu trở thành vua Bột Hải Văn Vương vĩ đại của vương quốc Bột Hải).

Cái chết

Tháng 6 năm Thiên Thống thứ 22 (719), Bột Hải Cao Vương Dae Jo-Young băng hà, thọ 74 tuổi. Người con trai trưởng của ông là Đại Vũ Nghệ (Dae Muye) lên ngôi, tức là vua Bột Hải Vũ Vương. Dae Jo-Young đã để lại di chúc rằng "Đừng quên tinh thần Cao Câu Ly, hãy kế thừa tinh thần của Cao Câu Ly". Vũ Vương truy hiệu cho cha mình là Hiếu Cao đại vương là danh hiệu có tính tượng trưng cho "Vua của Cao Câu Ly", truyền lại ý chí mạnh mẽ cho các đời vua Bột Hải sau này. Ý nghĩa ấy được thể hiện trong việc dựng nên đại đế chế rộng lớn từ phía Bắc bán đảo Triều Tiên cho tới tận vùng Siberia của Nga ngày nay, từ phía Đông Bắc Trung Quốc tới bờ biển Thái Bình Dương.

Đặc biệt, đời vua thứ 10 của Bột Hải là Bột Hải Tuyên Vương (Balhae Sonwang) đã mở rộng đất nước và đánh chiếm tới tận vùng Hắc Long Giang ở phía Bắc (thuộc Trung Quốc), vùng sông Yongheung ở phía Nam (thuộc Bắc Triều Tiên). Vùng lãnh thổ ấy rộng lớn gấp 2,2~2,8 lần tổng diện tích bán đảo Triều Tiên ngày nay. Nhà Đường còn gửi sứ thần tới, thừa nhận sự tồn tại thực tế cũng như sức mạnh của Bột Hải, ngay cả những quốc gia cách xa tới 1,300 km cũng muốn giao dịch với Bột Hải và nhờ cậy bảo hộ. Bột Hải đã phát triển là một đại cường quốc, đã tập trung sức mạnh vào cả việc phát triển kinh tế và văn hóa, giao dịch thực hiện cả với vùng Ba Tư (Persia) xa xôi, thủ phủ Dongkyeongseong đã thành đô thị mang tầm thế giới. Nhưng sau thời Bột Hải Tuyên Vương, do tranh giành quyền lực giữa các quý tộc trở nên gay gắt nên Bột Hải đã bước vào con đường suy vong, bị diệt vong vào năm 926 do cuộc tấn công của Liêu Thái Tổ của nhà Liêu - người đã mơ tiến đến tận vùng lãnh thổ.

Bí ẩn về nguồn gốc dân tộc

Nói về nguồn gốc dân tộc của Bột Hải Cao Vương - Dae Jo-Young đang là vấn đề mà các sử gia Triều Tiên - Hàn Quốc, Trung Quốc, Nga và Nhật Bản ngày nay bàn cãi, không đi theo một sự thống nhất.

Một số nhà sử học Trung Quốc theo sách "Cựu Đường thư" (được viết vào thế kỷ thứ X) đã cho rằng Dae Jo-Young là người Cao Câu Ly. Nội dung rằng sau khi Cao Câu Ly sụp đổ được 30 năm thì ông ấy đánh bại quân Đường ở Thiên Môn Lĩnh, thành lập quốc gia Đại Chấn, nhờ tộc Khiết Đan che chắn biên giới với nhà Đường và kích động Đột Quyết giao tranh với nhà Đường để ông ấy tranh thủ xây dựng quốc gia, được 14 năm thì đổi tên Đại Chấn thành Bột Hải. Theo nội dung này thì Đại Tộ Vinh và vương quốc Bột Hải thuộc lịch sử Triều Tiên và Hàn Quốc. Các nhà sử học Triều Tiên và Hàn Quốc cũng thừa nhận rằng vương quốc Bột Hải là vương quốc kế thừa Cao Câu Ly, là một phần của Thời đại Nam–Bắc Quốc trong lịch sử Triều Tiên.

Nhưng có nhiều người theo sách "Tân Đường thư" (được viết vào thế kỷ XI), cho rằng Dae Jo-Young không phải là người Cao Câu Ly, mà là người Mạt Hạt sống tại miền Mãn Châu ngày nay, thời đó từng nội thuộc vào Cao Câu Ly, nhưng sau đó đã tách ra độc lập. Vương quốc Bột Hải từng có mối liên hệ về văn hóa và chính trị chặt ché với nhà Đường của Trung Quốc. Ngoài ra, người Mạt Hạt còn là tổ tiên của người Nữ Chân sau này thành lập nhà Kim, nhà Thanh ở Trung Quốc nên các sử gia Trung Quốc cho rằng Đại Tộ Vinh và vương quốc Bột Hải thuộc lịch sử Trung Quốc.

Năm 1777, nhà Thanh (đời vua Càn Long đã cho xuất bản bộ sách Mãn Châu nguyên lưu khảo (滿洲源流考, Researches on Manchu Origins). Nội dung của bộ sách này đã công nhận vương quốc Bột Hải là một phần lịch sử của người Nữ Chân và người Mãn Châu. Cũng do ngày nay người Mãn Châu đã trở thành một trong số những dân tộc thiểu số tại Trung Quốc nên người Trung Quốc coi vương quốc Bột Hải thuộc lịch sử quốc gia mình.

Dù triều đại Cao Ly từng coi vương quốc Bột Hải của Dae Jo-Young là "quốc gia anh em" với mình nhưng lịch sử của vương quốc Bột Hải chưa từng được đưa vào hệ thống sử sách của Cao Ly. Cho đến tận năm 1784, nhà sử học Yu Deuk-gong của nhà Triều Tiên (đời vua Triều Tiên Chính Tổ) cho phát hành bộ sách mang tên Balhaego (발해고, 渤海考, Bột Hải khảo). Đây là sự kiện khẳng định rằng lịch sử của vương quốc Bột Hải đã thuộc về dân tộc Triều Tiên. Tuy nhiên tại thời điểm bộ sách Balhaego này được phát hành thì người Nữ Chân đang cai trị Trung Quốc dưới hình thức là nhà Thanh (đời vua Càn Long). Các nhà sử học Triều Tiên và Hàn Quốc ngày nay đã thừa nhận rằng vương quốc Bột Hải là vương quốc kế thừa Cao Câu Ly, là một phần của Thời đại Nam–Bắc Quốc trong lịch sử Triều Tiên.

Các sử gia Liên Xô ngày trước và Nga ngày nay cho rằng Đại Tộ Vinh là người Tungus ở Mãn Châu ngày xưa vì người Bột Hải có sự gắn kết mật thiết với người Nanai và người Udege thuộc người Tungus. Do đó, người Nga ngày nay công nhận Đại Tộ Vinh và vương quốc Bột Hải thuộc lịch sử Nga. Các sử gia Nhật Bản cho rằng Đại Tộ Vinh là người Túc Mạt Mạt Hạt ở Mãn Châu ngày xưa, vương quốc Bột Hải có mối liên hệ không thể tách rời với Nhật Bản trong suốt quá trình bang giao giữa hai nước ngày xưa, là tiền thân của Mãn Châu Quốc (1932 - 1945) do người Nhật Bản thành lập. Bởi vậy, người Nhật Bản ngày nay công nhận Đại Tộ Vinh và vương quốc Bột Hải thuộc lịch sử Nhật Bản.

Nhưng nói cho cùng, khả năng ông là người Cao Câu Ly vẫn là cao nhất. Cha của ông là Đại Trọng Tượng đã từng lãnh đạo quân người Cao Câu Ly chống lại nhà Đường, nhà Chu, bản thân ông lập ra vương quốc Bột Hải với khẩu hiệu muốn khôi phục lại Cao Câu Ly, luôn chiến đấu chống lại sự xâm lược của các triều đại Trung Quốc. Dưới sự điều khiển của nhà Đường và nhà Chu, người Cao Câu Ly tạm thời ẩn nấu tại Doanh Châu (nay thuộc Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc), sau đó theo Đại Tộ Vinh sáng lập ra Bột Hải. Bột Hải chiếm lấy hầu hết đất đai của cựu vương quốc Cao Câu Ly, cai trị trong 228 năm, dùng ngôn ngữ Cao Câu Ly, chữ viết Cao Câu Ly. Các vua Bột Hải đều tự coi mình như là vị vua kế tục dân tộc Cao Câu Ly vậy. Theo sách "Loại Tụ quốc sử" (類聚國史) được viết tại Nhật Bản vào thế kỷ thứ IX, cho rằng vương quốc Bột Hải vốn là dân của Cao Câu Ly, nên các vua Bột Hải tất cũng là công dân của Cao Câu Ly. Phần lớn những người dân nước Bột Hải là người Cao Câu Ly, người Mạt Hạt chiếm số ít hơn (nhưng đến thời vua Đại Vĩ Hài thì dân số người Mạt Hạt nhiều hơn người Cao Câu Ly). Khi Bột Hải có quan hệ ngoại giao với Nhật Bản, vua Bột Hải cũng nói rằng mình là người kế nghiệp Cao Câu Ly.

Gia đình

Bột Hải Cao Vương ít ra có hai người vợ được biết đến. Bà đầu tiên sinh cho ông 2 người con trai là Đại Vũ Nghệ (대조영, 大武藝, Dae Muye - Bột Hải Vũ Vương sau này) và Đại Môn Nghệ (대문예, 大門藝, Dae Munye). Ngoài ra, ông có con với bà thứ 2 cùng các bà sau, sinh ra 5 đứa con như Đại Xương Bột Giá (대창발가, 大昌勃價, Dae Changbalga), Đại Hồ Nhã (대호아, 大胡雅, Dae Ho-a), Đại Lãnh Nhã (대낭아, 大郎雅, Dae Nang-a), Đại Lâm (대림, 大琳, Dae Rim), Đại Bảo Phương (대보방, 大寶方, Dae Bo-bang). Việc vua Cao Vương lập Đại Vũ Nghệ làm Thế tử cũng là tất nhiên. Vì Đại Vũ Nghệ vừa là con trưởng, lại có chí như Dae Jo-Young nên mới được như vậy.

Sau này, một người con cháu của ông là Dae Jo-yeong đến sống ở Triều Tiên, đã làm rạng danh cơ nghiệp họ Đại của ông.

Tôn vinh

Tàu khu trục lớp Chungmugong Yi Sun-sin thứ ba được Hải quân Hàn Quốc đưa vào hoạt động có tên là Dae Jo-yeong (Đại Tộ Vinh). Tàu khu trục lớp KDX-II được đặt tên theo những nhân vật quan trọng trong lịch sử Hàn Quốc như đô đốc Yi Sun-sin (Lý Thuấn Thần).

Nghi thức tổ tiên Chunbun được tổ chức hàng năm tại làng Balhae (Bột Hải), Gyeongsang Bắc để tưởng nhớ những thành tựu của Dae Jo-yeong (Đại Tộ Vinh). Thị trưởng thành phố Gyeongsan tham gia sự kiện mở cửa cho công chúng tham gia.

Trong văn hóa đại chúng
Dae Jo Yeong - một bộ phim 134 tập của Hàn Quốc nói về cuộc đời của Bột Hải Vũ Vương Đại Tộ Vinh (do diễn viên kỳ cựu Choi Soo-jong thủ vai) - cũng đã được phát sóng vào các ngày Thứ bảy và Chủ nhật hàng tuần trên kênh KBS Drama từ ngày 16 tháng 9 năm 2006 đến ngày 23 tháng 12 năm 2007. Bộ phim này được nhiều đề cử và đã đạt rất nhiều giải thưởng ở các buổi lễ trao giải KBS Drama Awards 2006, KBS Drama Awards 2007, Korean Broadcasting Awards 2008 và Korea Drama Awards 2008. Bộ phim cổ vũ tinh thần yêu nước chống Trung Quốc xâm lược của dân Hàn Quốc, nhắc dân Hàn Quốc không được quên vùng đất của mẹ (ý nói vương quốc Bột Hải) đã mất hoàn toàn vào tay Trung Quốc ngày nay. Bộ phim được dân Hàn Quốc đánh giá là một trong những bộ phim truyền hình hay nhất mọi thời đại của lịch sử phim truyền hình Hàn Quốc.

Nguồn tham khảo

Sách "卷四逸文（『類聚國史』一九三渤海) 和銅六年、受唐冊立其國。延袤二千里、無州県館驛、處々有村里。皆靺鞨部落。其百姓者、靺鞨多、土人少。皆以土人爲村長。大村曰都督、次曰刺史。其下百姓皆曰首領。土地極寒、不宜水田。俗頗知書。自高氏以來、朝貢不絶。".

Tham khảo

Vua Bột Hải
Mất năm 719
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 7
Tướng Triều Tiên


title: Piper chimborazoense

text:
Piper chimborazoense là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Piper chimborazoense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
C


title: Lengenfeld, Austria

text:
Lengenfeld là một thị xã thuộc huyện Krems-Land trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Tuồng

text:
Tuồng (Chữ Nôm: 從), hát bộ, hát bội (Chữ Nôm: 咭佩) là những cách gọi một loại hình nhạc kịch thịnh hành tại Việt Nam. Khác với các loại hình nhạc kịch khác như chèo, cải lương, v.v., tuồng mang theo âm hưởng hùng tráng với những tấm gương nhân vật tận trung báo quốc, xả thân vì đại nghĩa, những bài học về lẽ ứng xử của con người giữa cái chung và cái riêng, giữa gia đình và Tổ quốc, chất bi hùng là một đặc trưng thẩm mỹ của nghệ thuật Tuồng. Có thể nói Tuồng là sân khấu của những người anh hùng... Loại hình này khác biệt với cải lương xã hội, cải lương Hồ Quảng, thoại kịch là những hình thức diễn xướng sân khấu ra đời muộn hơn.

Lịch sử

Theo nhiều học giả, tuồng xuất phát từ ca vũ dân tộc Việt Nam, song trong quá trình phát triển, tuồng đã tiếp nhận nhiều trình thức biểu diễn và hóa trang của Hí Kịch.

Lối hát tuồng du nhập vào Việt Nam vào thời điểm nào thì chưa được xác minh.

Sử sách ghi rằng vào thời Tiền Lê năm 1005, một kép hát người Hoa tên là Liêu Thủ Tâm đến Hoa Lư và trình bày lối hát xướng thịnh hành bên nhà Tống và được vua Lê Long Đĩnh thâu dụng, bổ là phường trưởng để dạy cung nữ ca hát trong cung.

Sang thời nhà Trần, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn bắt được một tên quân nhà Nguyên tên là Lý Nguyên Cát vốn là kép hát. Vương tha tội chết cho Cát và sai dạy lối hát đó cho binh sĩ. Cát cho diễn vở Vương mẫu hiến đào để vua ngự lãm cùng các triều thần xem. Ai cũng cho là hay. Các loại vai diễn cũng theo sự kiện này lần đầu được ghi nhận, như đán nương (đào), quan nhân (kép), châu tử (tướng), sửu nô (hề),..

Tuy nhiên người đầu tiên đặt nền móng cho nghệ thuật tuồng Việt Nam là Đào Duy Từ (1572-1634). Năm 1627, Đào Duy Từ là người đầu tiên đã mang về cho chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên nghệ thuật tuồng.

Ở miền Trung Việt Nam trở ra gọi tuồng do chữ "Liên Trường" là kéo dài liên tiếp thành một vở tuồng tích có khởi đầu truyện, có hồi kết cuộc, phân biệt với các ca diễn từng bài ngắn, từng trích đoạn. Từ "liên trường" do ngôn ngữ địa phương mà thành "luông tuồng", còn trở vào trong, được gọi là Hát Bội hay Hát Bộ.

Vào thời Nguyễn, tuồng đạt tới đỉnh cao khi được các vị vua yêu thích, cho soạn vở, dành nhiều ưu đãi và mở trường đào tạo nghệ sĩ. Hàng loạt tác giả soạn tuồng như Đào Tấn,... đã tạo nên nhiều tác phẩm lớn. Trong dân gian, tuồng cũng có sức ảnh hưởng lớn, đặc biệt ở Bình Định. Ca dao có câu

"Bỏ cửa bỏ nhà vì ma hát Bội"

Sang thế kỷ XX với sự ra đời của cải lương và kịch nói thu hút nhiều khán giả, nghệ thuật tuồng suy yếu nhiều tuy có cố gắng phục hưng với loại tuồng xuân nữ, tức là tuồng diễn theo đề tài xã hội tân thời và hát theo điệu "xuân nữ". Loại tuồng này pha phong cách cải lương, đánh võ Tàu... Dù vậy giới hâm mộ tuồng càng ngày càng ít. Ở Hà Nội vào đầu thế kỷ XX có một rạp hát riêng diễn tuồng hát bội, gọi là rạp Quảng Lạc. Lối diễn thì giống như lối tuồng miền Trung cả.

Tới những năm khi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập, ban đầu tuồng bị coi là tàn dư phong kiến, nhưng sau đó đã được đánh giá nghiêm túc và được chính Chủ tịch Hồ Chí Minh xem và khen ngợi, Tuồng trở thành loại hình sân khấu được công nhận là đặc sắc và được phát triển, với sự tập hợp các nghệ nhân Bắc, Trung, Nam, thành lập các đoàn hát và mở lớp truyền thụ, xuất hiện hàng loạt nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ tiếp tục kế thừa và sáng tạo vốn quý của nghệ thuật Việt Nam, là một trong những loại hình sân khấu chủ yếu của Việt Nam suốt thế kỷ XX, được công chúng yêu thích.

Tuy nhiên, cũng như nhiều loại hình nghệ thuật cổ truyền khác của Việt Nam, bước vào thời kì hội nhập, từ những năm cuối thế kỉ XX, tuồng đang mất dần vị thế và khán giả, thiếu hụt nhân lực và có nguy cơ mai một.

Kỹ thuật

Lối diễn xuất của tuồng nặng tính ước lệ và trình thức, tức là loại sân khấu ước lệ, cách biểu diễn khuếch đại hơn sự thật ngoài đời để khán giả dễ cảm nhận. Các động tác càng nhỏ càng nhanh, khi lên sân khấu càng cần tăng cường điệu thì khán giả mới kịp nhận thấy. Kiểu cách đi đứng còn dùng để biểu lộ cái "tâm" của nhân vật thiện, ác. Nhất là vào thời trước khi kỹ thuật âm thanh và ánh sáng chưa đáp ứng được cho nghệ thuật trình diễn, hình ảnh diễn xuất chưa thể kéo lại nhìn gần, không thể "trung cảnh", "cận cảnh", làm tăng cường độ các động tác giúp khán giả xem được toàn cảnh, dù ngồi xa hay gần chiếu diễn (sân khấu) đều nhìn thấy.

Tuồng đặc sắc và có tính bác học cao nhất phải kể tới Tuồng Trung ương, Bình Định và Đà Nẵng, với lối diễn xuất, hát múa đạt tới đỉnh cao, giàu giá trị và tinh vi.

Mỗi loại nhân vật của tuồng lại có một lối diễn khác nhau, chính diện thường ngay thẳng, cương trực, đi đứng đàng hoàng, còn phản diện thì gian xảo, láo liên, uốn éo. Nhất nhất đều phân thành từng bộ riêng, không thể diễn bộ "trung" cho vai "nịnh". Thậm chí lên ngựa xuống ngựa còn phân biệt Bộ của trung tướng khác bộ dạng nịnh thần. Mọi động tác đã thành thông lệ hay ước lệ.

Lối múa, đi và đứng có những động tác cách điệu, trong nghề gọi là bê, xiên, lỉa và lăn, khai, ký, cầu, bẻ lông trĩ, bẻ cờ,...

Ca điệu
Ngôn ngữ ca ngâm thì dùng giọng thật to, thật cao và rõ. Điệu hát quan trọng nhất trong hát là "nói lối", tức là nói một lúc rồi hát, thường để mở đầu cho các khúc hát khác. "Nói lối" có hai giọng chính là "Xuân" và "Ai". "Xuân" là giọng hát vui tươi, còn "Ai" là bi thương, ảo não. Nói lối giọng Ai còn được gọi là "lối rịn". Ngoài ra còn có những "lối hằng", "lối hường", "lối giậm".

Tuồng có yêu cầu đặc biệt là phải hát "thổ tận can tràng", đòi hỏi người hát hết sức cố gắng. Về tuồng Bắc, hát luồng hơi cao hơn, lối hát nhẹ hơn tuồng Nam Bộ. Tuồng Nam Bộ hát to và nam hát giọng mé nên thường gọi là tuồng "thét"

Ngoài các điệu đặc trưng của mình, Tuồng còn có cả dân ca Trung bộ.

Hóa trang
Tuồng là loại hình sân khấu ước lệ, vậy nên cách hóa trang của tuồng cũng đặc biệt, nhằm để thể hiện rõ các tuyến nhân vật, tương tự mục đích hóa trang của Hí kịch, côn khúc của Trung Quốc, Kabuki của Nhật hay Dù kê của Campuchia

Các tuyến nhân vật của tuồng chủ yếu là: kép, tướng, đào, đào võ, lão,... với mỗi loại nhân vật lại có cách hóa trang riêng

Nhìn thoáng qua, hóa trang của tuồng khá giống kinh kịch Trung Quốc, xong thực tế, các đường nét rất khác nhau.

Màu sắc dùng để hóa trang trên mặt phổ biến là trắng, đỏ, xanh và màu đen. Mặt trắng (diện mạo đẹp đẽ, tính cách trầm tĩnh), mặt đỏ (người trí dũng, chững chạc), mặt rằn (diện mạo xấu xí, tính cách nóng nảy), mặt tròng xéo đen (tướng phản, hai bên thái dương có vết đỏ là người nóng nảy, nếu tròng xéo đen nền đỏ thắm hay xanh là người vũ dũng), mặt mốc (xu nịnh), mặt lưỡi cày (người đoản hậu, nhát gan)...

Cố NSND Nguyễn Lai đã nghiên cứu, đúc kết từ một số hình ảnh mẫu hóa trang thành các loại mặt: Mặt trắng (diện mạo đẹp đẽ, tính cách trầm tĩnh), mặt đỏ (người trí dũng, chững chạc), mặt rằn (diện mạo xấu xí, tính cách nóng nảy), mặt tròng xéo đen (tướng phản, hai bên thái dương có vết đỏ là người nóng nảy, nếu tròng xéo đen nền đỏ thắm hay xanh là người vũ dũng), mặt mốc (nịnh), mặt lưỡi cày (người đoản hậu, nhát gan).

Ca dao có câu

“Người trung mặt đỏ, đôi tròng bạc/Đứa nịnh râu đen, mấy sợi còi”

Phục sức
Phục trang của các nhân vật Tuồng dựa theo kiểu phục trang của vua quan trong triều nếu là các vai vua quan hoặc theo kiểu phục trang của dân dã nếu là người bình thường.

Trang phục Tuồng có vài nét tương tự Hí kịch Trung Quốc, như mão lông trĩ, cờ lệnh sau lưng, vạt che trước, tuy nhiên trang phục Tuồng vẫn gần gũi với trang phục dân tộc Việt Nam và thường đơn giản, dễ dàng cho nghệ sĩ biểu diễn có thể lăn lộn, múa.

Áo giáp, áo thụng, áo đào văn, mão rồng, mão phụng, hia, đai lưng

Đạo cụ Tuồng thường có kiếm, đao, thương, búa, quạt, cờ, kim giản, roi ngựa, phất trần, đuốc, bầu rượu...

Ban nhạc
Dàn nhạc dùng trong hát bội gồm có những nhạc cụ như: trống chiến, đồng la, kèn, đàn nhị và có khi dùng sáo. Dàn nhạc được đặt bên tay phải sân khấu (từ trong nhìn ra). Tay phải ứng với cửa "sinh" trong khi bên trái là cửa "tử".

Nếu là đám hát do tư nhân mướn để mua vui, khao vọng thì lại có một cỗ trống nhỏ gọi là trống lèo dành riêng cho các thân hào uy tín đến xem hát mà đánh chấm những câu hát hay. Người đánh trống lèo cũng phải đem theo tiền riêng để thưởng diễn viên.

Kịch bản
Tuồng mang theo âm hưởng hùng tráng với những tấm gương tận trung báo quốc, xả thân vì đại nghĩa, những bài học về lẽ ứng xử của con người giữa cái chung và cái riêng, giữa gia đình và Tổ quốc, chất bi hùng là một đặc trưng thẩm mỹ của Tuồng. Lực lượng chính nghĩa, trong những tình huống gian khổ, hiểm nguy, đã chiến đấu vô cùng dũng cảm với một tín niệm sắt đá, thủy chung, với một khát vọng rất lớn. Họ chiến đấu cho một lý tưởng tuyệt đối (phục nghiệp cho dòng vua cũ) và bằng một lòng trung thành vô hạn độ. Cuộc chiến đấu của họ đã diễn ra đầy khí thế hào hùng, gây xúc cảm thẩm mỹ mạnh mẽ. Có thể nói, Tuồng là sân khấu của những người anh hùng. Trong những hoàn cảnh đầy mâu thuẫn và xung đột bạo liệt bi ai các nhân vật chính diện của Tuồng đã vươn lên thoát khỏi sự chế ngự của hoàn cảnh, hành động một cách dũng cảm, anh hùng, trở thành một tấm gương, một bài học cho người đời ngưỡng mộ noi theo.

Tuỳ theo từng giai đoạn lịch sử mà Tuồng có nhiều loại chủ đề khác nhau, nhưng chủ đề tồn tại khá lâu và chiếm được cảm tình của người xem là “phò vua diệt nguỵ”.

Đó là vào thế kỷ XVII, XVIII ở Đàng Trong, giai đoạn này xuất hiện một loại kịch bản (khuyết danh) mẫu mực, thể tài thống nhất, tập trung vào chủ đề “phò vua diệt nguỵ”. Kịch bản cấu trúc rất chặt chẽ. Theo những nguyên tắc biên kịch rất vững chắc. Những vở thuộc loại này như: Sơn Hậu, Dương Chấn Tử, Giác oan, An Trào kiếm, Tam nữ đồ vương, Hồ Thạch phủ…

Loại kịch bản này có nội dung nói chung đi vào đề tài cung đình, nhưng không phải chỉ phản ánh những sự kiện trong cung đình mà là bao gồm cả những chuyện xảy ra trong quan hệ, - chủ yếu là quan hệ chính trị, - giữa các phe phái phong kiến nói chung. Chuyện kịch mở đầu thường bằng cảnh triều đình đang nằm trong một trạng thái bình yên tương đối, tuy vua đã già yếu và mầm mống phản loạn đã có, tức là đã có phe phản thần do tên thái sư dẫn đầu. Đứng về kịch mà nói, thì như thế mâu thuẫn kịch đã có từ đầu.

Sau đó vua băng hà, hoàng tử còn bé hoặc chưa được sinh. Tên gian thần kia bèn tiếm ngôi vua. Cũng có trường hợp, bọn gian thần tiếm ngôi vua trong lúc vua còn sống nhưng yếu thế. Như thế là xung đột bắt đầu và phát triển. Tình thế ngày càng gay go, ác liệt. Bọn gian thần tiếm ngôi vua xong, xúc tiến mọi biện pháp hoặc thô bạo để trừ diệt dòng vua cũ hoặc trấn áp các phe phái đối lập. Các trung thần trải qua rất nhiều hiểm nguy gian khổ, tìm mọi cách để cứu hoàng tử khỏi nanh vuốt của kẻ thù, rồi đưa ra một nơi biên trấn, hiểm địa, chiêu binh mãi mã, sau đó dùng ngọn cờ danh nghĩa của hoàng tử về đánh hạ bọn tiếm ngôi để phục nghiệp cho dòng vua cũ. Trước khi đi đến thắng lợi cuối cùng, phe trung thần đã trải qua rất nhiều hy sinh gian khổ, kể cả thương vong, biểu hiện một khí tiết trung trinh, kiên cường vô hạn.

Xã hội được phản ánh trong loại tuồng này là một triều đại phong kiến đã suy tàn, giai cấp phong kiến quan liêu đã chia bè xẻ cánh, tranh giành cấu xé lẫn nhau quyết liệt. Không những thế, ngay trong bản thân nhiều gia đình cũng xảy ra những sự bất đồng chính kiến trầm trọng đi đến phân biệt cha con, giữa vợ chống, giữa anh chị em ruột,… Tuy thế các mối chia rẽ nói trên tựu trung chỉ có hai phe, một phe trung với dòng vua cũ, được xem là chính thống, và một phe phản thần chống, tiếm ngôi dòng vua cũ.

Mâu thuẫn xã hội biểu hiện trong loại Tuồng này là mâu thuẫn phong kiến nội địa, không có ngoại xâm. Ngoại xâm nếu có cũng chỉ là chi tiết phụ và thông thường, chỉ là cái cớ để đưa tình tiết kịch phát triển mà thôi.

Cấu trúc kịch bản loại tuồng này đều xây dựng theo dòng kịch tự sự phương Đông. Câu chuyện được trình bày có đầu có đuôi và theo trật tự thời gian phát triển của nó. Về mặt này nó giống như những câu chuyện cổ tích dân gian. Kịch bản được viết dưới dạng là kể một câu chuyện đã xảy ra (chứ không phải dưới dạng câu chuyện đương xảy ra). Như vậy, về mặt này nó tương ứng với loại tiểu thuyết chương hồi thời cổ.

Tuy vậy, loại kịch bản này chứa đựng tính xung đột rất cao. Từ xung đột giữa phe phái đối lập đi đến xung đột giữa những tính cách; xung đột nội tại của tính cách nhiều trường hợp hết sức gay gắt.

Mỗi kịch bản thường được chia ra làm ba hồi. Hồi I nói chung là giao đãi hoàn cảnh và nhân vật chủ yếu, nêu ra mâu thuẫn cơ bản của kịch. Hồi thứ II, xung đột nổ ra quyết liệt, phe đối lập đánh đổ phe chính diện và tạm thời chiếm ưu thế; tình huống kịch ở hồi này rất phức tạp và rắc rối. Hồi III xung đột lên cao trào, đấu tranh giữa hai phe đi đến quyết liệt cao độ rồi giải quyết cuối cùng bằng sự thắng lợi của phe chính nghĩa.

Cũng có vở gồm bốn hồi. Trường hợp ấy thì hồi thứ III phát triển xung đột, gây nhiều tình huống khó khăn, hồi IV xung đột lên cao và kết thúc.

Trong hai hồi II và III tình tiết kịch phát triển rộng và phong phú. Xung đột kịch bùng nổ, phát sinh nhiều tuyến kịch mới, ví như sau khi có biến động chính trị xảy ra trong triều đình thì tiếp theo là sự khủng bố đàn áp của phe phản động, là những mưu đồ, đối sách bí mật hoặc công khai của phe chính diện, là những nghĩ ngợi, dò xét lẫn nhau trong một số người trong phe chính diện, trước khi đi đến chỗ thực sự hiểu nhau để cộng tác và hành động, là những cuộc đấu tranh tư tưởng của những nhân vật chủ yếu giữa trung và hiếu, nghĩa vụ và tình riêng… Đây là giai đoạn phát triển tính cách rõ nhất.

Cấu trúc kịch bản đã khá vững vàng, chặt chẽ, có những quy luật của nó. Tuy nhiên những quy luật ấy không làm cho các kịch bản Tuồng loại này biến hoàn toàn thành công thức. Câu nhận xét về nội dung kịch bản Tuồng loại này: “vua băng, nịnh tiếm, bà thứ lên chùa… chém nịnh định đô, tôn vương tức vị”, chỉ là xuất phát từ cái nhìn sơ lược bề ngoài. Thực ra, các tác giả tuồng loại này có khá nhiều sáng tạo trong cái khuôn khổ chung ấy. Ví dụ cũng như tiếm ngôi nhưng khá nhiều hình thức khác nhau, có tên nịnh thần khi vua chết thì nhảy lên ngai ngồi luôn và tuyên bố mình là người kế vị, có tên giả di chiếu của vua cũ giao ngôi cho mình, có tên bố trí lực lượng quân sự áp đảo rồi ra lệnh cho triều đình công cử người nhiếp chính (vì hoàng tử còn bé) để đạt mục đích mình được cử, lại có đứa thấy phe vua đã yếu, mình lại đủ thế lực nên trắng trợn lên ngồi gần vua, mượn quạt vua để cầm thử, mượn áo vua mặc thử, mượn mão vua để đội thử, rồi mượn ngai vua để ngồi thử và ngồi luôn…

Những vở tuồng bị ràng buộc bởi những thuyết “trung quân”, “chính danh” này tồn tại khá lâu, được nhân dân yêu thích. Những lý thuyết nho giáo ở đây đã được thông qua tính dân gian, nên nội dung cũng có những biến đổi tích cực. Nổi lên trong loại tuồng này là những nhân vật đầy nghĩa khí, thủy chung, chịu đựng và vượt qua mọi gian khổ hiểm nguy, hi sinh tất cả, suốt đời chiến đấu cho một lý tưởng lớn. Đạo đức được ca ngợi ở đây là tinh thần chiến đấu không khoan nhượng với kẻ thù, là tinh thần bền bỉ theo đuổi niềm tin chính nghĩa, tinh thần vị tha cao cả - Nội dung đạo đức ấy tất nhiên sẽ có sức sống dài lâu trong nhân dân vì nó chứa đựng tính nhân dân.

Tuồng tích trong vở diễn của hát bộ thường là các cổ tích, kịch bản phóng tác từ kinh điển truyện cổ Trung Hoa như Tam Quốc Chí, Vạn Hoa Lầu, Ngũ Hổ Bình Tây... Tuồng tích đã sẵn trong sách nên người xem phần lớn đều biết rành kịch tình và đến rạp chỉ xem kịch tính của các nghệ sĩ và đạo diễn mà thôi. Loại này cũng được xem là tuồng pho. Tuồng pho thì theo sát đạo lý, có thể tóm tắt là:
Phụ tử đắc kỳ hiếu
Quân thần tận kỳ trung
Phu phụ đơn kỳ thuận
Bằng hữu chi kỳ tín
Huynh đệ toàn kỳ cung.

Ngoài ra thì có tuồng hài với cốt truyện tự do hơn, không nhất thiết đề cao đạo lý tam cương ngũ thường như tuồng pho

Trình diễn
Vở tuồng tức bài tuồng là một thể văn riêng trong văn học Việt Nam. Lối trình bày tuồng dùng nhiều thể văn học như Đường thi, phú, song thất lục bát và lục bát ghép với lễ nhạc và một số điệu múa. Lời văn thì nhiều khi có vần và có đối.

Khi một vai lên sân khấu thì mở bằng một câu xướng, còn gọi là câu bạch để tự giới thiệu mình. Câu này dùng thể thơ bảy chữ.

Khi kể chuyện thì gọi là câu nói từ bốn đến bảy chữ, có đối, gieo vần cước vận (chữ cuối cùng mỗi câu). Câu kết thì gieo vần trắc.

Khi muốn dứt ý thì hát câu vãn, dùng thể lục bát còn muốn nhấn mạnh ý cho quyết liệt thì hát câu loạn, dùng thể phú hay lục bát.

Khi buồn thì hát câu than, cũng dùng lục bát trong khi vui thì hát câu khách, thường là chữ Nho dùng thể phú.

Thầy tuồng, tức đạo diễn, hay còn gọi là nhưng tuồng là người chọn vở tuồng cùng cách diễn cho kép đóng đúng vai. Thơ tuồng là người thuộc lời để nhắc tuồng khi các diễn viên lên sân khấu. Kép chính thì tên trong nghề gọi là biện tuồng.

Tưởng thưởng
Ở miền Trung cho đến thập niên 1950 khi đám hát diễn thì người mướn gánh hát đến diễn, dù là tư nhân hay đền miếu, sẽ có sẵn những thẻ thưởng. Thẻ làm bằng tre gọt dẹp thành ba cỡ: lớn (dài ba gang tay, rộng bằng bề ngang hai ngón tay) giá trị một quan, nhỡ (dài hai gang, rộng một ngón rưỡi) giá trị một tiền, và nhỏ (dài gang rưỡi, rộng bề ngang một ngón) giá trị 30 đồng, tức nửa tiền.

Khi đến những màn diễn khéo, giọng hát hay thì chủ nhà ném thẻ lên tấm chiếu trước sân khấu, tiếng thẻ tre nghe lách cách vui tai. Gánh hát sau đó gom thẻ, tính ra giá trị tiền để lãnh tiền thưởng.

Soạn phẩm
Sơn Hậu

Với các trích đoạn hay như Ôn Đình chém Tá., Kim Lân thượng thành, Kim Lân qua đèo, Phàn Định Công đề cờ

Triệu Đình Long cứu Chúa
Tam nữ đồ vương (thế kỷ XVII)
Với các trích đoạn hay như Lão Tạ lăn lửa, Phương Cơ giả dại qua ải,
 Trảm Trịnh Ân (Bây giờ thường gọi là Đào Tam Xuân)
Với các trích đoạn hay Đào Tam Xuân đề cờ, Cao Hoài Đức rọi đèn,
Diễn Võ Đình (soạn giả: Đào Tấn, thế kỷ XIX)
Ngoại tổ dâng đầu (soạn giả: Nguyễn Hiển Dĩnh, thế kỷ XIX).
Trầm Hương các (Đào Tấn)
Với trích đoạn Hồ ly đoạt hồn, thường bị nhiều đoàn hát tránh diễn vì sợ ma quỷ
Phụng Nghi Đình
Hoàng Phi Hổ quá giới bài quan (Đào Tấn)
Với các lớp Phi Hổ lăn trướng, Phi Hổ nằm miếu.
Đào Phi Phụng

Với các trích đoạn Châu Xương cấy râu

Ngũ Hổ Bình Tây (tác giả Quỳnh Phủ Nguyễn Diêu)

Với trích đoạn Địch Thanh ly Thợn
Lý Thiên Luông
Ngũ Vân Thiệu
Với trích đoạn Châu Xáng qua sông,...
Lý Phụng Đình
Hồ Nguyệt Cô hóa cáo
Hộ sanh đàn (Tác giả Đào Tấn)
Với lớp Tiết Cương chống búa, Lan Anh lạc đẻ,
Nghêu sò ốc hến (Tuồng hài dân gian)
Xuân Đào cắt thịt
Trương Đồ Nhục (Tuồng hài, do Nguyễn Hiển Dĩnh viết lại)
Trưng nữ vương (tác giả Tống Phước Phổ)
Mộc Quế Anh dâng cây

Người nổi tiếng

Nghệ sĩ nhân dân
1. NSND Quang Tốn- Nguyên Giám đốc nhà hát tuồng Việt Nam

2. NSND Bạch Trà- nhà hát tuồng Việt Nam

3. NSND Lê Tiến Thọ (Nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Nguyên Cục trưởng Cục NTBD, Nguyên Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam, Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam)# NSND Nguyễn Nho Túy (Đội Tảo)

4. NSND Nguyễn Ngọc Phương (Nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nguyên Cục trưởng Cục NTBD, Nguyên Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam)

5. NSND Ngô Thị Liễu

6. NSND Phạm Chương

7. NSND Nguyễn Phẩm

8. NSND Sáu Lai

9.NSND Năm Đồ

10. NSND Lê Bá Tùng

11. NSND Đinh Quả

12. NSND Võ Sĩ Thừa

13. NSND Mẫn Thu (Nhà hát Tuồng Việt Nam)

14. NSND Đàm Liên (Nhà hát Tuồng Việt Nam)

15. NSUT Kim Cúc

16. NSND Hoàng Khiềm (Nguyên Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam)

17. NSND Minh Ngọc (Nhà hát Tuồng Việt Nam)

18. NSND Hòa Bình (Nhà hát Tuồng Đào Tấn)

19.NSND Lê Huy Quang - Nhà hát Tuồng Việt Nam

20. NSND Trần Đình Sanh (Nhà hát Tuồng Đào Tấn)

21. NSND Gia Khoản (Phó Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam)

22. NSND Minh Gái (Nhà hát Tuồng Việt Nam)

23. NSND Hồng Khiêm (Nhà hát Tuồng Việt Nam)

24. NSND Xuân Hội (Nhà hát tuồng Đào Tấn, Bình Định)

25. NSND Phương Thảo (Nhà hát tuồng Đào Tấn, Bình Định)

26. NSND Hương Thơm

27. NSND Ánh Dương (Nguyễn Văn Dương) - Nhà Hát Tuồng Việt Nam

28. NSND Xuân Quý - Nhà hát Tuồng Việt Nam.

29. Nghệ sỹ nhân dân Nguyễn Văn Thủy- Nhà Hát Tuồng Việt Nam.

Đạo diễn
NSND Ngọc Phương (Dàn dựng trên 200 vở Tuồng)
NSND Lê Tiến Thọ
NSND Hoàng Khiềm
NSUT Tạ Tạo
Đặng Bá Tài
Đoàn Anh Thắng
Việt Yên
NSUT Chu Quang Cường
NSUT Trần Long
Mạnh Linh
NSUT Kiều Oanh

Soạn giả
Đào Tấn
Quỳnh Phủ Nguyễn Diêu (thầy dạy của Đào Tấn)
Bùi Hữu Nghĩa
Hoàng Châu Ký
Nguyễn Hiển Dĩnh
Tống Phước Phổ
Xuân Yến
Sỹ Chức
NS Lê Hữu Lập (Út Tèo)
Lê Công Phượng
Vũ Mạnh Linh
NSUT Lộc Huyền

Ca đoàn
Nghệ thuật sân khấu truyền thống Tuồng có 07 đơn vị phân bố ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam, trong đó có 04 nhà hát, 01 Đoàn nghệ thuật và 02 đoàn nghệ thuật trực thuộc nhà hát gồm:
Nhà hát Tuồng Việt Nam: có 2 đoàn biểu diễn: Đoàn Truyền thống và Đoàn Thể nghiệm
Nhà hát Nghệ thuật truyền thống cung đình Huế.
Nhà hát Truyền thống Tỉnh Bình Định (Đoàn Tuồng Đào Tấn)
Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh
Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội Thành phố Hồ Chí Minh
Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Tỉnh Thanh Hoá (Đoàn Nghệ thuật Tuồng Thanh Hóa)
Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Tỉnh Khánh Hoà (Đoàn Tuồng  Khánh Hòa)

Lưu niệm

Xem thêm

 Tuồng Huế
 Tuồng Quảng Nam
 Hát chầu
 Hát chèo

Tham khảo

Trần Văn Khê, Du ngoạn trong âm nhạc truyền thống Việt Nam. Nhà xuất bản Trẻ, 2004.
Vũ Đức Sao Biển, "Hát bội Quảng Nam" in trong Quảng Nam hay cãi. Nhà xuất bản TRẻ, 2010.

Văn hóa Việt Nam


title: Altwiller

text:
Altwiller là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Gonomyia odontostyla

text:
Gonomyia odontostyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Eicklingen

text:
Eicklingen là một đô thị ở huyện huyện Celle, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Eicklingen có diện tích 22,79 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Celle


title: Hypanthidioides bifasciata

text:
Hypanthidioides bifasciata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidioides
Động vật được mô tả năm 1993


title: Priopus peregrinus

text:
Priopus peregrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Assemini

text:
Assemini () là một đô thị ở tỉnh Cagliari, vùng Sardinia của Italia, có vị trí cách khoảng 12 km về phía tây bắc của Cagliari ở đồng bằng Cixerri, các sông Flumini Mannu và Sa Nuxedda.

Assemini giáp các đô thị: Cagliari, Capoterra, Decimomannu, Elmas, Nuxis, San Sperate, Santadi, Sarroch, Sestu, Siliqua, Uta, Villa San Pietro.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Học viện Quân y (Việt Nam)

text:
Học viện Quân y ( – VMMU), tên dân sự là Trường Đại học Y Dược Lê Hữu Trác, là một trường đại học trọng điểm quốc gia Việt Nam trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, là đại học nghiên cứu và đào tạo bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng cho Quân đội nhân dân Việt Nam, hỗ trợ đào tạo bác sĩ Công an nhân dân Việt Nam và bác sĩ, dược sĩ cho Quân đội, Công an của hai nước bạn Lào và Campuchia theo diện liên kết. Hiện nay, trường chỉ tuyển sinh đại học ngành bác sĩ đa khoa quân y, không còn tuyển sinh đại học ngành  các ngành hệ dân sự. Trường được thành lập ngày 10 tháng 3 năm 1949.

 Trụ sở chính: Số 160 đường Phùng Hưng, phường Phúc La, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội: Đào tạo bác sĩ đa khoa, dược sĩ, bác sĩ chuyên khoa các bậc đại học, sau đại học cho quân đội và dân sự.
 Phân hiệu phía Nam: Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh.
 Trang web chính thức: http://hocvienquany.vn

Tên gọi qua các thời kỳ
 Trường Quân y sĩ Việt Nam: 1949 – 1957
 Trường sĩ quan Quân y: 1957 – 1962
 Viện nghiên cứu Y học Quân sự: 1962 - 1966
 Đại học Quân y: 1966 – 1981
 Học viện Quân y (tiếng Anh: Vietnam Military Medical University), 1981 đến nay

Danh hiệu và thành tích
 Huân chương Sao vàng
 Huân chương Hồ Chí Minh (1989, 2019)
 Anh hùng LLVT Nhân dân trong thời kỳ Đổi mới (2005)
 Huân chương Độc lập hạng Nhất
 Huân chương Quân công hạng Nhất
 20 Huân chương Chiến công, Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc các loại
 Hai công trình khoa học được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (giải thưởng khoa học và công nghệ cao quý nhất của Việt Nam):
 Năm 1996, Cụm công trình "" của Giáo sư Đỗ Xuân Hợp được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1.
 Năm 2005, Cụm công trình ghép tạng (của các tác giả: GS.TS Phạm Gia Khánh, GS.TSKH Lê Thế Trung, GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng, GS.TS Đỗ Kim Sơn, PGS Tôn Thất Bách, PGS.TS Trương Văn Việt, TS Trần Ngọc Sinh, PGS.TS Phạm Như Thế, PGS.TS Nguyễn Thanh Liêm và các cộng sự) được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh.
 2 đề tài khoa học được tặng Giải thưởng sáng tạo kỹ thuật toàn quốc VIFOTEC, 3 đề tài khoa học được tặng giải thưởng của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO).
 2 đơn vị trực thuộc Học viện và 16 cán bộ từng công tác, học tập tại Học viện được phong danh hiệu Anh hùng; hàng trăm lượt đơn vị được tặng Huân chương Quân công, Huân chương Chiến công, Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ Quốc...
 Từ 1996 - 2007 (13 năm liên tục) Học viện được Bộ giáo dục - Đào tạo tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong phong trào sinh viên nghiên cứu khoa học.

Các cán bộ tiêu biểu
 Thiếu tướng, Giáo sư Đỗ Xuân Hợp: nguyên Hiệu trưởng, Giải thưởng Hồ Chí Minh, đợt 1 năm 1996;
 Thiếu tướng, Giáo sư Nguyễn Thúc Mậu: nguyên Hiệu trưởng (1979-1981), nguyên Giám đốc Học viện Quân y (1981 - 1986).
 Giáo sư tiến sĩ Nguyễn Tăng Ấm: nguyên Hiệu phó, Thứ trưởng Bộ y tế, Thầy thuốc nhân dân;
 Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thế Trung: nguyên Giám đốc Học viện Quân y (1986 - 1995), Giải thưởng Hồ Chí Minh.
 Trung tướng, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Gia Khánh: nguyên Giám đốc Học viện Quân y (1995 - 2007), Giải thưởng Hồ Chí Minh.
 Trung tướng, Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân, Nguyễn Tiến Bình: nguyên Giám đốc Học viện Quân y (từ 2007 - 2014).

Khoá học tiêu biểu
Khoá 9 - Học viện Quân y (1974 - 1981): Khoá học có 7 vị tướng

Vụ Việt Á

Kết quả kiểm tra dấu hiệu vi phạm
Tại kỳ họp thứ 12 của Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra từ ngày 2-4 tháng 3 năm 2022, cơ quan này đã xem xét kết quả kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với Ban Thường vụ Đảng ủy Học viện Quân y các nhiệm kỳ 2015 - 2020, 2020 - 2025 và kết luận:

 Ban Thường vụ Đảng ủy Học viện Quân y đã vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc của cấp ủy; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, để một số cán bộ, lãnh đạo Học viện vi phạm nghiêm trọng các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy định của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng trong quá trình đề xuất, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp quốc gia nghiên cứu chế tạo bộ sinh phẩm xét nghiệm Covid-19 phục vụ công tác phòng chống dịch và việc mua sắm vật tư, kít xét nghiệm từ Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á.

 Các ông: Trung tướng Nguyễn Viết Lượng, Chính ủy Học viện; Trung tướng Đỗ Quyết, Giám đốc Học viện; Thiếu tướng Hoàng Văn Lương, Phó Giám đốc Học viện kiêm Giám đốc Viện Nghiên cứu Y Dược học quân sự; Thượng tá Hồ Anh Sơn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Y Dược học quân sự, Chủ nhiệm đề tài; Đại tá Nguyễn Văn Hiệu, Trưởng phòng Trang bị, vật tư & lãnh đạo, cán bộ một số đơn vị thuộc Học viện cùng chịu trách nhiệm về những vi phạm, khuyết điểm của Ban Thường vụ Đảng ủy Học viện Quân y; chịu trách nhiệm cá nhân về những vi phạm, khuyết điểm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

 Những vi phạm nêu trên đã gây hậu quả rất nghiêm trọng, làm thất thoát, lãng phí lớn ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19, gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức đảng và Học viện Quân y, đến mức phải xem xét, xử lý kỷ luật.

 Những vi phạm nêu trên có trách nhiệm của Ban cán sự đảng, một số đồng chí lãnh đạo và tổ chức, cá nhân ở Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế, đang được UBKT Trung ương tiếp tục kiểm tra, làm rõ.

Nguồn: ubkttw.vn

Loạt quân nhân bị xử lý hình sự
Ngày 7 tháng 3 năm 2022, cơ quan điều tra đã bắt giữ đại tá Nguyễn Văn Hiệu, Trưởng phòng Trang bị, Vật tư để điều tra về những sai phạm trong việc nghiên cứu chế tạo bộ sinh phẩm xét nghiệm COVID-19 phục vụ công tác phòng chống dịch và việc mua sắm vật tư, kit xét nghiệm từ Công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á.

Trước đó, cơ quan điều tra cũng đã bắt giữ Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu chế tạo bộ sinh phẩm xét nghiệm COVID-19 là thượng tá Hồ Anh Sơn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Y Dược học quân sự.

Lãnh đạo qua các thời kì

Giám đốc
 3.1949–8.1949, Đinh Văn Thắng, GS
 9.1949–1.1951, Nguyễn Trinh Cơ, GS
 1.1951–3.1979, Đỗ Xuân Hợp, GS , Thiếu tướng (1955)
 3.1979–7.1986, Nguyễn Thúc Mậu, GS , Thiếu tướng (1983)
 7.1986–6.1995, Lê Thế Trung, GS.TSKH, Thiếu tướng (1988), Giám đốc sáng lập Viện Bỏng Quốc gia
 6.1995–12.2007,Phạm Gia Khánh, GS.TS, Trung tướng (2006)
 12.2007–10.2014, Nguyễn Tiến Bình, GS.TS, Trung tướng (2010)
 10.2014–05.2022, Đỗ Quyết, GS.TS , Trung tướng (2019)
 05.2022-nay, Nguyễn Xuân Kiên, PGS.TS, Trung tướng (2023), Nguyên Giám đốc bệnh viện Quân y 87, Nguyên Cục trưởng Cục quân y

Chính ủy
 1957–1964, Chu Đạt Phát
 1964–1970, Trần Huy
 1970–1979, Nguyễn Trọng Hợp
 1979–1980, Phạm Hữu Trí
 1980–1989, Nguyễn Ngọc Diệp
 1989–1995, Nguyễn Tụ
 1995–2005, Hà Văn Tùy
 2005–2008, Nguyễn Quang Phúc, Thiếu tướng
 2008–2013, Vũ Đăng Khiên, Thiếu tướng (2008), Trung tướng (2012)
 2013–4.2019, Nguyễn Trọng Chính, PGS.TS, Trung tướng (2018), nguyên Chính ủy Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
04.2019–2022, Nguyễn Viết Lượng, Trung tướng (2021)
05.2022-nay, Nghiêm Đức Thuận, Thiếu tướng (2021)

Phó Giám đốc
 1981–1985, Bùi Đại, kiêm Giám đốc Bệnh viện Quân y 103, Thiếu tướng (1985)
 1992–1995, Nguyễn Hưng Phúc, Thiếu tướng (1990)
1995–2005: Nguyễn Văn Nguyên, GS.TS, Đại tá
 2005–2009 Đặng Ngọc Hùng, Thiếu tướng (2006) kiêm Giám đốc Bệnh viện Quân y 103
 2005–2009 Vũ Đức Mối, Thiếu tướng (2006)
 2006–2010 Lê Bách Quang, Thiếu tướng (2006)
 2006–2011 Hoàng Văn Hoặc (sinh 1951), Thiếu tướng (2007)
 2009–2013 Vũ Huy Nùng, Thiếu tướng (2010), chồng Trung tướng Lê Thu Hà
 2011–2016, Phạm Văn Mạnh, Thiếu tướng (2013), nguyên Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng Quân đoàn 2
 2010–2017, Đồng Khắc Hưng, Thiếu tướng (2011)
 2013–2022, Hoàng Văn Lương (sinh 1964), Thiếu tướng (2013)
 2013–2022, Đỗ Quyết, GS.TS, Đại tá, Thiếu tướng (2014), sau là Giám đốc Học viện Quân y
 2014–2022, Nguyễn Trường Giang, Thiếu tướng
 2017–2022, Trần Minh Phong, Thiếu tướng (2017), nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 2
 2022-nay, Trần Ngọc Tuấn, Đại tá

Phó Chính ủy
 Vũ Hữu Dũng, Thiếu tướng (2011)
 Nguyễn Viết Lượng, Đại tá, Thiếu tướng (2017)
 2015–4.2020, Phạm Đức Thọ, Thiếu tướng
 4.2020–05.2022, Nghiêm Đức Thuận, Thiếu tướng

Xem thêm
 Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
 Danh sách các trường đại học, cao đẳng quân sự Việt Nam
 Bộ Quốc phòng Việt Nam

Liên kết ngoài
 eBook Tạp chí Y Dược Học Quân sự
 Trang thông tin điện tử của Học viện Quân y
 XÂY DỰNG NGÀNH GHÉP TẠNG - MỘT THÀNH TỰU MỚI CỦA Y HỌC Việt Nam

Tham khảo

Trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
Quân y
Học viện Quân y
Đại học nghiên cứu


title: Copelatus camerunensis

text:
Copelatus camerunensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Pico, Frosinone

text:
Pico là một đô thị ở tỉnh Frosinone, vùng Lazio của Italia. Pico giáp các đô thị San Giovanni Incarico, Campodimele, Pontecorvo, Pastena và Lenola.

Đô thị này thuộc Comunità Montana Monti Ausoni.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Frosinone


title: Cryptocephalus beckeri

text:
Cryptocephalus beckeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được F. Morawitz miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

B


title: Fusiturricula

text:
Fusiturricula là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Fusiturricula bao gồm:

 Fusiturricula andrei McLean & Poorman, 1971
 Fusiturricula armilda (Dall, 1908)
 Fusiturricula bajanensis Nowell-Usticke, 1969
 Fusiturricula enae Bartsch, 1934
 Fusiturricula fenimorei (Bartsch, 1934)
 Fusiturricula maesae Rios, 1985
 Fusiturricula sunderlandi Petuch, 1990

Chú thích

Tham khảo

Turridae


title: Euxoa emolliens

text:
Euxoa emolliens là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Ukraina và miền nam Nga.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
lepidoptera.pl

Chú thích

Euxoa


title: MG 51

text:
Maschinengewehr 1951 gọi tắt là MG 51 là loại súng súng máy đa chức năng do công ty W+F của Thụy Sĩ chế tạo. Loại súng này được giới thiệu cho quân đội Thụy Sĩ để thay thế khẩu MG 11 và Furrer M25. Nó có thiết kế dựa trên khẩu MG 42 nhưng với nhiều linh kiện nên nó máy móc và nặng hơn một chút so với khẩu MG-42.

Mẫu Pz Mg 51/71 được dùng để gắn trên các phương tiện cơ giới như MOWAG Eagle, Panzer 68 và Entp Pz 65, trong khi mẫu Pz Mg 87 gắn trên Leopard 2.

Liên kết ngoài
 http://world.guns.ru/machine/mg50-e.htm
 http://www.plaenkler.ch/mg_51
 Bắn thử MG 51

Súng máy
Súng Thụy Sĩ


title: Nam Tử, Cao Hùng

text:
Nam Tử () là một khu (quận) của thành phố Cao Hùng, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận nằm ở phía bắc của khu vực trung tâm thành phố và có khu công nghệp Nam Tử cùng một số trường đại học trên địa bàn như Đại học Quốc lập Cao Hùng. Quận có diện tích 25,8276 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 173.477 người thuộc 62.414 hộ gia đình, mật độ dân cư đạt 6716,7 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Cao Hùng


title: Trichobrotica bivittaticollis

text:
Trichobrotica bivittaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Trichobrotica


title: Versonnex, Haute-Savoie

text:
Versonnex là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Endropiodes

text:
Endropiodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Endropiodes abjecta (Butler, 1879)
 Endropiodes indictinaria (Bremer, 1864)

Chú thích

Tham khảo

 Endropiodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Ourapterygini


title: Helophorus

text:
Helophorus là một chi bọ cánh cứng duy nhất trong họ Helophoridae (trước đây nó là một phân họ Helophorinae trong họ Hydrophilidae). Chúng là các loài côn trùng nhỏ được tìm thấy chủ yếu ở miền Toàn bắc (150 loài ở miền Cổ bắc và 41 loài ở Bắc Mỹ), nhưng có khoảng 2-3 loài vẫn còn sống trong miền nhiệt đới châu Phi, Trung Mỹ và một loài ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Hệ thống phân loại và tiến hóa
Helophoridae trong liên họ Hydrophiloidea, và có thể có mối quan hệ "chị-em" với Hydrochidae, hoặc một nhánh bao gồm Hydrochidae, Hydrophilidae và Spercheidae hoặc Georissidae và Epimetopidae. Các hệ thống phân loại trước đây bao gồm tất cả các họ này trong họ Hydrophilidae. Có khoảng 180 loài còn tồn tại, bao gồm:

Chi is divided into many subgenera (Atracthelophorus, Cyphelophorus,Empleurus, Eutrichelophorus, Gephelophorus, Helophorus, Orphelophorus, Rhopalohelophorus and Transithelophorus).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Helophoridae


title: Cyclotorna

text:
Cyclotorna là đơn chi bướm đêm của họ Cyclotornidae, chỉ bao gồm 5 loài. Các loài trong họ này là đặc hữu của Úc. Họ này có quan hệ gần gũi với Epipyropidae, ấu trùng là ngoại ký sinh trùng, chúng sống ký sinh trên leafhopper, đôi khi là các côn trùng kích thước lớn.

Tham khảo

Dodd, F. P. 1912. Some remarkable ant-friend Lepidoptera. Trans. Entomol. Soc. London (1911):577-590.
CSIRO Gallery

Cyclotorna


title: Đền Vực Vông

text:
Đền Vực Vông là một di tích lịch sử văn hóa nằm trong quần thể di tích cố đô Hoa Lư, bên dòng sông Hoàng Long, thuộc thôn Chi Phong - Trường Yên - huyện Hoa Lư, Ninh Bình.

Đền được xây dựng từ thế kỷ 16 và được trùng tu xây dựng lại nhiều lần. Kiến trúc tổng thể đền theo kiểu chữ Công gồm ba phần: Bái đường, Trung đường và chính cung. Bái đường thờ Quan Giám Sát, chính cung thờ bà Nguyễn Thị Niên, nhân dân địa phương tôn thờ bà là Mẫu Thoải vì đã có công trong việc trị thủy, xoá bỏ tục lệ cúng người cho thuồng luồng, đem lại bình yên cho người dân đất cố đô.

Đền Vực Vông còn lưu giữ được 17 thần sắc về Quận công Bùi Văn Khuê, là chồng của Bà Niên, người có công tu tạo các đền thờ ở cố đô Hoa Lư để nó có được kiến trúc gần như nguyên trạng tới hôm nay.

Truyền thuyết
Theo truyền thuyết và thần phả đền Vực Vông, Nguyễn Thị Niên là con gái của Nguyễn Quyện, tướng quân thời nhà Mạc. Bà là người văn võ song toàn, có nhan sắc, theo cha về trấn thủ đất Hoa Lư. Trong đoàn quân của Nguyễn Quyện có hai vị quận công là Quận Mỹ (Bùi Văn Khuê) và Quận Kế (Phan Văn Ngạn). Quận Mỹ có tài văn võ, tính khiêm nhường. Quận Kế tài hèn, tính kiêu căng, cậy vương quyền. Cả hai đem lòng yêu Nguyễn Thị Niên.

Lúc ấy ở sông Hoàng Long, đoạn gần Vực Vông có một vực xoáy lớn, hàng năm gây ngập lụt và tai họa cho dân làng. Vì vậy nơi đây có một tục lệ là mỗi năm phải cúng lễ và sau đó ném một người con gái xuống vực xoáy cho thuồng luồng ăn thịt. Nếu không làm vậy, họ nghĩ rằng quái vật sẽ dâng nước gây tai họa cho cả vùng. Bất bình trước tục lệ này nên bà Niên ra điều kiện hai người phải tìm ra nguyên nhân để phá bỏ nó. Ai làm được, bà sẽ đồng ý làm vợ.

Quận Mỹ đã lặn xuống vùng xoáy thăm dò phát hiện dòng chảy bị đá ngầm ngăn làm đổi hướng. Năm nào nước lên to vực xoáy càng chảy xiết, hút thuyền bè nhấn chìm, gây nhiều thiệt hại trong vùng. Chỉ cần kè đá xoay lại dòng chảy thì không còn vực xoáy nữa. Ông đã phá đá trên núi lấp dòng chảy đối lưu, dòng sông trở lại yên ổn. Kết quả là quận Mỹ chiến thắng nên cưới được bà.

Quận Kế tức giận dùng mưu hãm hại cha bà để đoạt chức trấn thủ Trường Yên. Sau đó âm mưu hại chết Quận Mỹ để chiếm đoạt Nguyễn Thị Niên. Bà giả vờ ưng thuận, chuốc rượu say rồi chặt đầu Quận Kế trả thù cho cha và chồng. Sau đó bà nhảy xuống sông Hoàng Long tự vẫn. Thi hài bà trôi dạt vào Vực Vuông, nhân dân vớt lên làm lễ an táng. Dân trong vùng đưa tang bà với lòng thương cảm, nhớ ơn ông bà đã xoá bỏ hủ tục, cứu sống bao người. Họ xây ngôi đền thờ bà ngay nơi đó, nay gọi là đền Vực. Ngôi đền được tu sửa thờ cúng uy nghi, có tiếng là linh thiêng, nhân dân thập phương đến lễ bái đông đúc. Ngày nay, khi đến Ninh Bình, ngoài việc thăm các điểm du lịch khác du khách có thể đến thăm đền Vực, thắp hương để tưởng nhớ về một người con gái tài hoa, tiết nghĩa. Đồng thời thưởng thức cảnh đẹp thanh nhã u tịch của ngôi đền.

Đền Vực còn bức đại tự mà vua ban tặng 4 chữ "Tiết Liệt Trung Trinh" và bài thơ:
Gián khẩu gieo mình giương tiết nghĩa
Vực Vông dựng lại cảnh cương thường
Hỡi khách má hồng qua lại đó
Dừng chân ngắm cảnh để làm gương.

Tham khảo

Di tích tại Ninh Bình
Đền tại Việt Nam


title: Phyllotreta ganglbaueri

text:
Phyllotreta ganglbaueri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Heikertinger miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Chi Cúc vạn thọ

text:
Chi Cúc vạn thọ (danh pháp khoa học: Tagetes) là một chi của khoảng 60 loài cây thân thảo một năm và lâu năm trong họ Cúc (Asteraceae). Chúng có nguồn gốc tại khu vực kéo dài từ tây nam Hoa Kỳ qua México và về phía nam tới khắp Nam Mỹ.

Chúng được biết đến với tên gọi chung là cúc vạn thọ (không nhầm với chi Cosmos), hay cúc vạn thọ Mexico (cempasúchil), cúc vạn thọ châu Phi (thường được dùng để chỉ các giống và cây lai ghép của T. erecta, mặc dù loài này không phải là cây bản địa của châu Phi), hay cúc vạn thọ Pháp (thường được dùng để chỉ các giống và cây lai ghép của T. patula, phần nhiều trong số đó được phát triển tại Pháp mặc dù loài này không phải là cây bản địa của quốc gia này). Có ít nhất một loài là cỏ dại đã hợp thủy thổ của châu Phi, Hawaii và Australia. Tại Việt Nam, cúc vạn thọ được trồng chủ yếu là các giống của T.patula.

Các loài khác nhau có kích thước cao từ 0,05-2,2 m. Chúng có các lá lông chim màu xanh lục với hoa từ trắng, vàng kim, da cam, vàng tới gần như đỏ, đường kính khoảng 0,1 tới 4–6 cm, nói chung với cả các chiếc hoa tia và đĩa chiếc hoa.

Tán lá của cúc vạn thọ có mùi thơm như xạ và hăng, mặc dù các giống, thứ sau này đã được tạo ra là không có mùi. Người ta cho rằng làm như thế để ngăn cản một số côn trùng (mặc dù người ta đã ghi nhận thấy chúng vẫn bị một số ấu trùng của các loài cánh vẩy phá hại, như Melanchra persicariae) cùng các loài giun tròn phá hại. Tagetes vì thế thường được sử dụng trong vai trò của cây đồng hành. T. minuta, có nguồn gốc Nam Mỹ, đã được sử dụng làm một trong những nguồn tinh dầu, gọi là dầu cúc vạn thọ, trong công nghiệp sản xuất nước hoa cũng như làm chất tạo hương vị cho công nghiệp chế biến lương thực-thực phẩm và thuốc lá tại Nam Phi, nơi mà loài này cũng là hữu ích trong việc cải tạo đất bỏ hoang. Một vài loài lâu năm có sức kháng cự chống lại hươu, nai, thỏ, lợn cỏ pêcari và động vật gặm nhấm.

Vạn thọ có thời gian giữ bông nở kéo dài khá lâu, ngay cả khi thân và lá đã tàn, nên người Việt từ xưa đã chọn loại cây này để dâng cúng.

Một số loài
 Tagetes apetala Posada-Ar.
 Tagetes argentina Cabrera
 Tagetes biflora Cabrera
 Tagetes campanulata Griseb.
 Tagetes dianthiflora Kunth
 Tagetes elliptica Sm.
 Tagetes erecta- Cempasúchil amarillo. L.
 Tagetes erythrocephala Rusby
 Tagetes filifolia Lag.
 Tagetes foeniculacea Desf.
 Tagetes foetidissima DC.
 Tagetes gracilis DC.
 Tagetes graveolensL'Hér.
 Tagetes hartwegii Greenm.
 Tagetes heterocarpha Rydb.
 Tagetes laxa Cabrera
 Tagetes lemmonii A.Gray
 Tagetes lacera Brandegee
 Tagetes lucida Cav.
 Tagetes mandonii Sch.Bip.
 Tagetes mendocina Phil.
 Tagetes micrantha Cav.
 Tagetes minuta L.
 Tagetes mulleri S.F.Blake
 Tagetes multiflora Kunth
 Tagetes nelsonii Greenm.
 Tagetes parryi A.Gray
 Tagetes patula - Cempasúchil rojo. L.
 Tagetes pectinata Turcz.
 Tagetes perezii Cabrera
 Tagetes pringlei S.Watson
 Tagetes riojana M.Ferraro
 Tagetes rupestris Cabrera
 Tagetes stenophylla B.L.Rob.
 Tagetes subulata Cerv.
 Tagetes tenuifolia Cav.
 Tagetes terniflora Kunth
 Tagetes verticillata Lag. & Rodr.
 Tagetes zyaquirensis Humb. & Bonpl.

và nhiều giống lai ghép.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Sản xuất cúc vạn thọ trong nhà kính ở quy mô thương mại
 Plant Cultures: Sử dụng cúc vạn thọ trong văn hóa châu Á

Cúc vạn thọ, chi
Cây thức ăn cho bướm
Văn hóa México
T


title: Mauna Kea

text:
Mauna Kea ( hoặc , ) là một ngọn núi lửa trên đảo Hawaii. Núi có độ cao 4.205 m (4,205 km hoặc 13.796 foot) trên mực nước biển, đỉnh núi này là điểm cao nhất trong tiểu bang Hawaii. Tuy nhiên, phần lớn núi này nằm dưới nước, khi được đo từ chân đại dương của nó, Mauna Kea có độ cao là 10.200 m từ đáy Thái Bình Dương, cao hơn núi Everest với độ cao 8.848 m (8,848 km). Mauna Kea khoảng một triệu năm tuổi, và do đó vượt qua giai đoạn lá chắn hoạt động tích cực nhất của cuộc sống của hàng trăm hàng ngàn năm trước đây. Trong tình trạng lá chắn hiện nay, dung nham của nó là nhớt hơn, kết quả trong một cấu hình dốc hơn. Núi lửa cuối cũng đã cho nó một xuất hiện khó khăn hơn nhiều hơn so với các núi lửa lân cận, các yếu tố góp phần bao gồm việc xây dựng các tế bào hình nón than, phân cấp khu rạn nứt của mình, đóng băng trên đỉnh cao của nó, và những ảnh hưởng thời tiết của gió mậu dịch hiện hành. Mauna Kea lần cuối cùng phun trào cách đây 4.000 đến 6.000 năm. Theo Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, tính đến tháng 6 năm 2011, mức cảnh báo núi lửa hiện tại là "bình thường".

Tham khảo

Núi lửa hình khiên
Núi linh thiêng
Núi lửa Hawaii


title: Onoba georgiana

text:
Onoba georgiana là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2.7 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 168 m.

Chú thích

Tham khảo

Onoba


title: Lecteria radialis

text:
Lecteria radialis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Lecteria
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Cycloramphus granulosus

text:
Cycloramphus granulosus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Heyer, R. & Verdade, V. 2004. Cycloramphus granulosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Cycloramphus
Động vật đặc hữu Brasil


title: 3666 Holman

text:
3666 Holman (1979 HP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 4 năm 1979 bởi Muzzio, J. C. ở Cerro Tololo.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3666 Holman

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: GUNxSWORD

text:
GUNxSWORD (ガン × ソード) là loạt anime do hãng AIC A.S.T.A sản xuất với sự đạo diễn của Taniguchi Gorō và Kurata Hideyuki viết kịch bản. Loạt anime này đã phát sóng trên kênh TV Tokyo từ ngày 04 tháng 7 đến ngày 26 tháng 12 năm 2005 với 26 tập.

Cốt truyện lấy bối cảnh trên một hành tinh bị bỏ rơi nơi vốn từng dùng làm nhà tù giam giữ những tên tội phạm trước kia và sau đó những người sống trên hành tinh này bắt đầu xây dựng lên nền văn minh của riêng mình, nhưng trên hành tinh này sự hỗn loạn vẫn ngư trị. Nhân vật chính là Van một người đi khắp hành tinh này với lời thề sẽ tìm và trả thù người đã giết vợ của anh, trên dường đi anh cũng đã gặp Wendy Garret, một cô gái cũng trên đường đi tìm anh mình và luôn giúp đỡ người khác. Van và Wendy trên chuyến hành trình của mình đã gặp và giúp đỡ nhiều người, trong khi Van có khả năng đều khiển một người máy lớn để chiến đấu chống lại những người máy khác do những người có có suy nghĩ điên rồ điều khiển thì Wendy có khả năng thuyết phục và giúp đỡ người khác.

Kênh Animax Asia đã phát sóng loạt anime trên toàn hệ thống của mình tại khu vực Đông Nam Á và Nam Á cũng như tại Hàn Quốc và Đài Loan từ năm 2007.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật

Chính
Van (ヴァン)

Wendy Gallet (ウェンディ・ギャレット)

Kameo (カメオ)

Carmen99 (カルメン99)

Joshua Langlen (ジョシュア・ラングレン)

Priscilla (プリシラ)

Yukiko Stevens (ユキコ・スティーブンス)

Ray Langlen (レイ・ラングレン)

Nhóm El Dorado
Nero (ネロ)

Jose (ホセ)

Bario (バリヨ)

Carlos (カルロス)

Chizuru (チヅル)

Tổ chức Kagi Tsume no Otoko
Kagi Tsume no Otoko (カギ爪の男)

Original 7
Michael Gallet (ミハエル・ギャレット)

Gadved Gaord (ガドヴェド・ガオード)

Fasalina (ファサリナ)

William Will Woo (ウィリアム・ウィル・ウー)

Carossa (カロッサ)

Melissa (メリッサ)

Khác
Zapiero Muttaaca (ザビロ・ムッターカ)

Joe Lutz (ジョー・ラッツ)

Khác
Elena (エレナ)

Shino (シノ)

Kaiji (カイジ)

Lucky the Roulette (ラッキー・ザ・ルーレット)

Baron Mayor (バロン・メイヤー)

Bucchi (ブッチ)

Zakota (ザコタ・メタコタ)

Elle Driver (エル・ドライバー)

Aru Driver (アール・ドライバー)

Kratt (クラット)

Bunny (バニー)

Tony (トニー・モンタナ)

Hayetah (ハエッタ)

Johanna (ヨアンナ)

Narration (ナレーター)

Truyền thông

Anime
AIC A.S.T.A đã thực hiện loạt anime này với sự đạo diễn của Taniguchi Gorō và Kurata Hideyuki viết kịch bản sau đó đã phát sóng trên kênh TV Tokyo từ ngày 04 tháng 7 đến ngày 26 tháng 12 năm 2005 với 26 tập.

Kênh Animax Asia đã phát sóng loạt anime trên toàn hệ thống của mình tại khu vực Đông Nam Á và Nam Á cũng như tại Hàn Quốc và Đài Loan từ năm 2007. Loạt anime này được đăng ký bản quyền với các ngôn ngữ và phát hành ở các nước khác nhau như Geneon Entertainment đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của loạt anime để phát hành tại thị trường Bắc Mỹ sau đó đã chuyển quyền phát hành và phần phối cho Funimation Entertainment theo một thỏa thuận, Madman Entertainment đăng ký tại Úc và New Zealand, MVM đăng ký tại Anh, Mega-Anime đăng ký tại Nga và Dybex đăng ký tại Pháp.

Có 13 tập omake đã được thực hiện với cốt truyện dựa trên diễn biến của loạt anime chính nhưng được thể hiện với phong cách chibi, tập trung vào nhân vật Wendy và con rùa của cô. Michael, Van và Carmen cũng xuất hiện. Các tập này được phát hành đính kèm với các hộp phiên bản DVD của anime khi được phát hành.

Âm nhạc
Victor Entertainment đã phát hành hai đĩa chứa các bản nhạc dùng trong anime vào ngày 22 tháng 9 và ngày 07 tháng 12 năm 2007 cũng như một đĩa chứa các bản nhạc đặc biệt chỉ đính kèm khi mua phiên bản DVD giới hạn của anime vốn chỉ có cho người đặt hàng trước.

Đón nhận

Liên kết ngoài
 TV Tokyo's Gun x Sword website
  Gun X Sword - The Official Anime Website from FUNimation

Anime năm 2005
Funimation
Anime và manga phiêu lưu
Trả thù trong anime và manga


title: Brandscheid, Westerwald

text:
Brandscheid là một đô thị thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị Brandscheid, Westerwaldkreis có diện tích 3,03 km².

Brandscheid nằm ở sườn núi phía tây Westerburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Brandscheid in the collective municipality’s Web pages

Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Danh sách tiểu hành tinh: 15801–15900

text:
|-
| 15801 - || 1994 AF || 2 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15802 - ||  || 14 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15803 - || 1994 CW || 7 tháng 2 năm 1994 || Farra d'Isonzo || Farra d'Isonzo
|-
| 15804 Yenisei ||  || 9 tháng 3 năm 1994 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 15805 - ||  || 8 tháng 4 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15806 - ||  || 15 tháng 4 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15807 - ||  || 15 tháng 4 năm 1994 || Mauna Kea || D. C. Jewitt, J. Chen
|-
| 15808 Zelter ||  || 3 tháng 4 năm 1994 || Đài quan sát Tautenburg || F. Börngen
|-
| 15809 - || 1994 JS || 11 tháng 5 năm 1994 || Cerro Tololo || D. C. Jewitt, J. X. Luu
|-
| 15810 - ||  || 12 tháng 5 năm 1994 || La Palma || M. J. Irwin, A. N. Zytkow
|-
| 15811 Nüsslein-Volhard ||  || 10 tháng 7 năm 1994 || Đài quan sát Tautenburg || F. Börngen
|-
| 15812 - || 1994 PZ || 14 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15813 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15814 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15815 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15816 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15817 Lucianotesi || 1994 QC || 28 tháng 8 năm 1994 || San Marcello || A. Boattini, M. Tombelli
|-
| 15818 DeVeny ||  || 12 tháng 9 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15819 Alisterling ||  || 28 tháng 9 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15820 - || 1994 TB || 2 tháng 10 năm 1994 || Mauna Kea || D. C. Jewitt, J. Chen
|-
| 15821 - ||  || 2 tháng 10 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15822 - ||  || 8 tháng 10 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 15823 - ||  || 25 tháng 10 năm 1994 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 15824 - ||  || 27 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15825 - ||  || 30 tháng 11 năm 1994 || Farra d'Isonzo || Farra d'Isonzo
|-
| 15826 - || 1994 YO || 28 tháng 12 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15827 - ||  || 10 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15828 - || 1995 BS || 23 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15829 - ||  || 25 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15830 - ||  || 27 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15831 - ||  || 29 tháng 1 năm 1995 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 15832 - ||  || 7 tháng 2 năm 1995 || Chiyoda || T. Kojima
|-
| 15833 - ||  || 3 tháng 2 năm 1995 || Nyukasa || M. Hirasawa, S. Suzuki
|-
| 15834 McBride ||  || 4 tháng 2 năm 1995 || Siding Spring || D. J. Asher
|-
| 15835 - || 1995 DY || 21 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15836 - ||  || 24 tháng 2 năm 1995 || Mauna Kea || J. X. Luu, D. C. Jewitt
|-
| 15837 Mariovalori ||  || 25 tháng 2 năm 1995 || Cima Ekar || M. Tombelli
|-
| 15838 Auclair ||  || 27 tháng 3 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15839 - ||  || 5 tháng 5 năm 1995 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 15840 Hiroshiendou ||  || 31 tháng 5 năm 1995 || Nanyo || T. Okuni
|-
| 15841 Yamaguchi || 1995 OX || 27 tháng 7 năm 1995 || Kuma Kogen || A. Nakamura
|-
| 15842 - ||  || 20 tháng 9 năm 1995 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 15843 - ||  || 20 tháng 9 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15844 - ||  || 20 tháng 10 năm 1995 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 15845 Bambi ||  || 17 tháng 10 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15846 Billfyfe ||  || 20 tháng 10 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15847 - ||  || 18 tháng 11 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15848 - ||  || 28 tháng 12 năm 1995 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 15849 Billharper ||  || 18 tháng 12 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15850 - ||  || 12 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15851 Chrisfleming ||  || 13 tháng 1 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15852 - ||  || 23 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15853 - ||  || 16 tháng 1 năm 1996 || Cima Ekar || U. Munari, M. Tombelli
|-
| 15854 Numa ||  || 15 tháng 2 năm 1996 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 15855 - ||  || 14 tháng 2 năm 1996 || Cima Ekar || U. Munari, M. Tombelli
|-
| 15856 - || 1996 EL || 10 tháng 3 năm 1996 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15857 - ||  || 10 tháng 3 năm 1996 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 15858 - ||  || 12 tháng 3 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15859 - ||  || 15 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15860 Siráň || 1996 HO || 20 tháng 4 năm 1996 || Modra || A. Galád, D. Kalmančok
|-
| 15861 Ispahan ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15862 - ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15863 - ||  || 18 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15864 - ||  || 20 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15865 - ||  || 20 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15866 - || 1996 KG || 16 tháng 5 năm 1996 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan
|-
| 15867 - ||  || 14 tháng 7 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15868 Akiyoshidai || 1996 OL || 16 tháng 7 năm 1996 || Kuma Kogen || A. Nakamura
|-
| 15869 Tullius || 1996 PL || 8 tháng 8 năm 1996 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 15870 Obůrka || 1996 QD || 16 tháng 8 năm 1996 || Ondřejov || P. Pravec
|-
| 15871 - ||  || 24 tháng 8 năm 1996 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 15872 - ||  || 11 tháng 9 năm 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 15873 - ||  || 5 tháng 10 năm 1996 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 15874 - ||  || 9 tháng 10 năm 1996 || Mauna Kea || C. A. Trujillo, D. C. Jewitt, J. X. Luu, J. Chen
|-
| 15875 - ||  || 11 tháng 10 năm 1996 || Mauna Kea || J. X. Luu, D. C. Jewitt, C. A. Trujillo
|-
| 15876 - ||  || 12 tháng 11 năm 1996 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 15877 - ||  || 24 tháng 11 năm 1996 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 15878 - ||  || 3 tháng 12 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15879 - ||  || 3 tháng 12 năm 1996 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 15880 - ||  || 9 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15881 - || 1997 CU || 1 tháng 2 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15882 - ||  || 7 tháng 2 năm 1997 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 15883 - ||  || 3 tháng 2 năm 1997 || Mauna Kea || C. A. Trujillo, J. Chen, D. C. Jewitt
|-
| 15884 Maspalomas || 1997 DJ || 27 tháng 2 năm 1997 || Chichibu || N. Sato
|-
| 15885 - || 1997 EE || 1 tháng 3 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15886 - ||  || 7 tháng 3 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 15887 Daveclark ||  || 4 tháng 3 năm 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 15888 - ||  || 13 tháng 3 năm 1997 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan
|-
| 15889 - ||  || 31 tháng 3 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 15890 Prachatice || 1997 GY || 3 tháng 4 năm 1997 || Kleť || M. Tichý, Z. Moravec
|-
| 15891 - ||  || 2 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 15892 - ||  || 3 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 15893 - ||  || 6 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 15894 - ||  || 3 tháng 5 năm 1997 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15895 - ||  || 3 tháng 5 năm 1997 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 15896 Birkhoff ||  || 13 tháng 6 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 15897 Beňačková ||  || 10 tháng 8 năm 1997 || Ondřejov || P. Pravec
|-
| 15898 Kharasterteam || 1997 QP || 26 tháng 8 năm 1997 || Ondřejov || P. Pravec, L. Šarounová
|-
| 15899 Silvain ||  || 3 tháng 9 năm 1997 || Bédoin || P. Antonini
|-
| 15900 - ||  || 3 tháng 9 năm 1997 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-

Tham khảo


title: Champagne-Vigny

text:
Champagne-Vigny  là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 103 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Champagnevigny


title: Quận Hockley, Texas

text:
Quận Hockley (tiếng Anh: Hockley County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Levelland. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 22.716 người. Quận được đặt tên theo George Washington Hockley, Bộ trưởng chiến tranh Cộng hòa Texas.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Dactylispa perinetina

text:
Dactylispa perinetina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Hymenosphecia

text:
Hymenosphecia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Hymenosphecia albomaculata  Le Cerf, 1917

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: USS Houston

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Houston, theo tên thành phố Houston, Texas:

 USS Houston (AK-1) là một tàu chở hàng phục vụ trong Thế Chiến I
 USS Houston (CA-30) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp Northampton được đưa ra hoạt động năm 1930 và bị đánh chìm năm 1942
 USS Houston (CL-81) là một tàu tuần dương hạng nhẹ được đưa ra hoạt động năm 1943 và ngừng hoạt động năm 1947
 USS Houston (SSN-713) là một tàu ngầm tấn công lớp Los Angeles đưa ra hoạt động năm 1982 và hiện vẫn đang phục vụ

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Lasioglossum creightoni

text:
Lasioglossum creightoni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1908


title: Hermeville

text:
Hermeville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Hermeville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Flórida Paulista

text:
Florínea là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º54'12" độ vĩ nam và kinh độ 50º44'16" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 360 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.186 người. Đô thị này có diện tích 227,4 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 3.127
Dân số thành thị: 2.637
Dân số nông thôn: 490
 Nam giới: 1.516
 Nữ giới: 1.611

Mật độ dân số (người/km²): 13,75

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,22

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,69

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,91

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 84,09%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,759
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,652
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,795
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,830

(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: Vexillum nitidissimum

text:
Vexillum nitidissimum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Kothagudem

text:
Kothagudem là một thành phố và khu đô thị của quận Khammam thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kothagudem có dân số 79.727 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Kothagudem có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Kothagudem, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Kothagudem


title: Agdistopis halieutica

text:
Agdistopis halieutica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc (Lãnh thổ Bắc Úc và Queensland) và New Guinea đến Fiji.

Ấu trùng loài năn ăn quả của loài Secamone elliptica.

Chú thích

Tham khảo

Agdistopis


title: Rivière, Pas-de-Calais

text:
Rivière là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Rivière là một xã nông trại và công nghiệp nhẹ, cự ly  về phía tây nam của Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D7, D30 và D34.

Dân số

Địa điểm nổi bật

 Nhà thờ St.Vaast, thế kỷ 18.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC cemetery at Bellacourt
 The CWGC cemetery at Le Fremont
 Official website of the commune of Rivière
 Rivière on the Quid website

Riviere


title: Hoàng dương

text:
Hoàng dương trong tiếng Việt có thể là:
Tên gọi của một bộ (Buxales), họ (Buxaceae), chi (Buxus) trong thực vật hai lá mầm.
 Tên gọi khác của chi Liriodendron trong họ Magnoliaceae. Các tên gọi khác là áo cộc, cây tu líp.
Hoàng Dương, nhạc sĩ, tác giả Hướng về Hà Nội, Tiếc thu