title: Dassault Mirage III

text:
Dassault Mirage III là một mẫu máy bay tiêm kích siêu âm của Pháp do hãng Dassault Aviation thiết kế chế tạo trong thập niên 1950, nó được sản xuất ở Pháp và một số quốc gia khác. Đây là một máy bay tiêm kích thành công, được xuất khẩu đến nhiều quốc gia và hiện nay máy bay Mirage III và các biến thể phát triển của nó vẫn đang được giữ lại trong biên chế hoạt động của các lực lượng không quân của Argentina, Chile, Colombia, Ai Cập, Gabon, Libya, Pakistan, Venezuela và Nepal

Phát triển

Dòng máy bay Mirage III được chính phủ Pháp nghiên cứu phát triển từ năm 1952, ban đầu nó được mô tả như một máy bay tiêm kích đánh chặn hạng nhẹ, bay mọi thời tiết vào đầu năm 1953, có khả năng bay lên cao 18.000 m (59.040 ft) trong 6 phút và đạt tốc độ Mach 1.3.

Dassault đã đưa ra một mẫu máy bay mới là Mystère-Delta 550, một máy bay phản lực nhỏ dạng thể thao, trang bị 2 động cơ phản lực tuabin đốt lần hai Armstrong Siddeley MD30R Viper, lực đẩy 9.61 kN (2.160 lbf) mỗi chiếc. Một động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng SEPR sẽ tạo thêm lực đẩy phụ 14.7 kN (3.300 lbf). Máy bay có hình dạng tam giác không cánh đuôi, với 5% chord (tỷ lệ của độ dày cánh máy bay trên chiều dài) và góc xuôi sau 60°.

Hình dạng tam giác không cánh đuôi có một số hạn chế. Nó thiếu cánh thăng bằng ở sau có nghĩa là các cánh tà không được sử dụng, dẫn đến quãng đường cất cánh dài và tốc độ hạ cánh cao. Cánh tam giác bản thân nó bị giới hạn về khả năng thao diễn; và bị rung khi bay ở độ cao thấp, do diện tích cánh lớn và tải trọng trên cánh thấp. Tuy nhiên, cánh tam giác lại dễ thiết kế, chế tạo dễ dàng và khỏe, có khả năng giúp máy bay đạt tốc độ cao khi bay thẳng, và thể tích trong cánh lớn để chứa nhiên liệu.

Nguyên mẫu đầu tiên của Mystere-Delta, không có động cơ đốt lần hai hay động cơ tên lửa, có một cánh đuôi đứng lớn, bay lần đầu vào 25 tháng 6-1955. Sau khi thiết kế lại, cánh đuôi đứng đã có kích thước hợp lý, lắp đặt thêm động cơ đốt nhiên liệu lần hai và động cơ tên lửa, và có tên là Mirage I, nguyên mẫu đạt vận tốc Mach 1.3 mà không có động cơ tên lửa và vận tốc Mach 1.6 với động cơ tên lửa vào cuối năm 1955.

Tuy nhiên, kích cỡ nhỏ của Mirage I đã giới hạn vũ khí của nó chỉ có một tên lửa không đối không, và thậm chí trước thời gian này nó đã được thận trọng quyết định đây là một máy bay đơn giản quá nhỏ để mang được trọng lượng vũ khí hữu ích. Sau những cuộc thử nghiệm, nguyên mẫu Mirage I dần dần bị loại bỏ.

Dassault sau đó xem xét một phiên bản lớn hơn có tên gọi là Mirage II, với hai động cơ phản lực Turbomeca Gabizo, nhưng không máy bay nào với cấu hình của Mirage II được chế tạo. Mirage II là một thiết kế tham vọng như nặng hơn 30% so với Mirage I và trang bị động cơ phản lực đốt lần hai SNECMA Atar mới có lực đẩy 43.2 kN (9.700 lbf). Atar là động cơ phản lực dòng trục, bắt nguồn từ động cơ BMW 003 của Đức trong Chiến tranh Thế giới II.

Thiết kế máy bay tiêm kích mới được đặt tên là Mirage III. Nó kết hợp khái niệm quy tắc diện tích mới, thay đổi những mặt cắt ngang của một máy bay được làm càng từ từ càng tốt, kết quả là cấu hình "lưng ong" nổi tiếng của rất nhiều máy bay tiêm kích siêu âm. Giống như Mirage I, Mirage III được gắn thêm một động cơ tên lửa SEPR.

Nguyên mẫu Mirage III bay vào ngày 17 tháng 11-1956, và đạt tới tốc độ Mach 1.52 trong chuyến bay thứ 7. Nguyên mẫu sau đó trang bị với động cơ tên lửa SEPR và khe hút khí điều khiển bằng tay hình bán nguyệt khuếch tán va chạm; được biết đến như souris ("con chuột"), được di chuyển tới trước để nhanh chóng làm giảm sự nhiễu loạn đầu vào. Mirage III đã đạt tốc độ Mach 1.8 vào tháng 9-1957.

Thành công của nguyên mẫu Mirage III đã dẫn đến đơn đặt hàng 10 chiếc Mirage IIIA tiền sản xuất. Đây là những chiếc máy bay dài hơn 2 m so với nguyên mẫu Mirage III, diện tích cánh tăng 17.3%, chord giảm 4.5%, và động cơ Atar 09B lực đẩy 58.9 kN (13.230 lbf). Động cơ tên lửa SEPR được giữ lại, máy bay trang bị radar đánh chặn trên không Thomson-CSF Cyrano Ibis, hệ thống điện tử, và dù hãm để hạ cánh.

Chiếc Mirage IIIA đầu tiên bay vào tháng 5-1958, và dần dần đạt được vận tốc Mach 2.2, đây là máy bay đầu tiên của Châu Âu vượt vận tốc Mach 2 khi bay. Chiếc IIIA thứ 10 được giới thiệu vào tháng 12-1959. 1 chiếc được lắp 1 động cơ Rolls-Royce Avon 67 lực đẩy 71.1 kN (16.000 lbf), để thử nghiệm đánh giá cho Australia, với tên gọi Mirage IIIO. Phiên bản này bay vào tháng 2-1961, nhưng động cơ Avon không được chấp nhận.

Mirage III

Mirage IIIC và Mirage IIIB
Mẫu sản xuất chính đầu tiên của seri Mirage là Mirage IIIC, bay lần đầu vào tháng 10-1960. IIIC có kích thước tương tự như IIIA, tuy nhiên dài hơn nửa mét. IIIC là một máy bay tiêm kích đánh chặn một chỗ, trang bị động cơ Atar 09B.

Mirage IIIC được vũ trang với 2 khẩu pháo kiểu quay DEFA 30 mm, đặt dưới bụng ở những khoang chứa súng dưới khe hút khí. Những chiếc Mirage IIIC sản xuất ban đầu có 3 giá treo vũ khí, 1 dưới thân và một dưới mỗi cánh, nhưng các giá treo khác nhanh chóng đã được thêm vào dưới mỗi cánh, nâng tổng cộng các giá treo lên con số 5. Các giá treo dưới cánh dùng để mang tên lửa không đối không Sidewinder, sau đó thay bằng loại Matra Magic.

Dù động cơ tên lửa vẫn được giữ lại, vào thời điểm đó thời của máy bay ném bom trên độ cao lớn có vẻ đã qua, và động cơ tên lửa SEPR hiếm khi hay chưa bao giờ được sử dụng thực hành. Đầu tiên, nó bị yêu cầu loại bỏ các khẩu pháo, thứ hai, hình như nó có một tiếng xấu vì đốt cháy máy bay. Khoảng không gian cho động cơ tên lửa được sử dụng để chứa nhiên liệu, và ống xả của tên lửa được thay thế bởi một cánh phụ ở bụng đầu tiên, và một móc hãm sau đó.

95 chiếc Mirage IIIC đã được AdA (Không quân Pháp) mua, giao hàng vào tháng 7-1961. Mirage IIIC hoạt động trong AdA cho đến năm 1988.

Armée de l'Air (AdA) cũng đặt mua phiên bản huẫn luyện hai chỗ Mirage IIIB, bay lần đầu vòa tháng 10-1959. Thân dài hơn 1 mét (3 ft 3.5 in) và cả hai khẩu pháo đều bị loại bỏ để lắp đặt ghế thứ hai. IIIB không có radar, và động cơ tên lửa SEPR cũng bị loại bỏ, dù nó có thể mang ở bên ngoài. AdA đặt mua 63 chiếc Mirage IIIB (bao gồm cả nguyên mẫu), gồm 5 chiếc Mirage IIIB-1 thử nghiệm, 10 chiếc huấn luyện tiếp nhiên liệu trên không Mirage IIIB-2(RV) với cần tiếp nhiên liệu giả, sử dụng để huấn luyện cho phi công máy bay ném bom Mirage IVA, và 20 chiếc Mirage IIIBE, với động cơ một số đặc điểm khác của loại Mirage IIIE đa năng. 1 chiếc Mirage IIIB trang bị với hệ thống điều khiển bay fly-by-wire vào giữa thập niên 1970 và đổi tên thành Mirage IIIB-SV (Stabilité Variable); chiếc máy bay này được sử dụng để thử nghiệm tĩnh cho hệ thống trên Mirage 2000 sau này.

Mirage IIIE
Trong khi Mirage IIIC đi vào sản xuất, Dassault cũng tính đến một phiên bản đa năng/tấn công của loại máy bay Mirage III này, và một phiên bản đã được chế tạo mang tên Mirage IIIE. Chiếc đầu tiên trong 3 nguyên mẫu bay vào ngày 1 tháng 6-1961.

Mirage IIIE khác với loại tiêm kích đánh chặn IIIC, IIIE có thân được làm dài ra phía trước 300 mm (11.8 in) để tăng kích thước cho khoang chứa hệ thống điện tử phía sau buồng lái. Việc kéo dài thân cũng giúp tăng khả năng chứa nhiên liệu, trong khi Mirage IIIC cần cải tiến nhiều thứ. Mép đáy của vòm kính của Mirage IIIE ở cao hơn đỉnh miệng của khe hút khí, trong khi trên IIIC lại ở phía sau của miệng khe hút khí.

Nhiều phương án Mirage IIIE cũng được điều chỉnh với một radar dẫn đường xung Doppler dải sóng liên tục Marconi trên bụng của thân, dưới buồng lái. Tuy nhiên, trong khi không có chiếc IIIC có đặc tính này, cái đó không ảnh hưởng tới mọi phương án của IIIE. Một biến đổi mâu thuẫn tương tự trong các phiên bản tiêm kích Mirage có hay thiếu một ăng ten cao tần (HF), ăng ten này được điều chỉnh cho vừa với việc kéo dài ra phía trước cho cánh đuôi đứng. Trên một số chiếc Mirage, gờ trước của cánh đuôi là một đường thẳng, trong khi trên máy bay có ăng ten HF, gờ trước được kéo dài xiên về phía trước. Việc kéo dài trở thành các tiêu chuẩn chung đối với những chiếc Mirage IIIA và Mirage IIIC, nhưng chỉ xuất hiện trên một số phiên bản xuất khẩu của Mirage IIIE.

IIIE nổi bật với radar chế độ không/mặt đất Thomson-CSF Cyrano II; một radar thu tín hiệu cảnh bảo (RWR) với ăng ten đặt trong cánh đuôi đứng; và một động cơ Atar 09C.

Chiếc Mirage IIIE thành phẩm đầu tiên được giao cho Không quân Pháp (AdA) vào tháng 1-1964, tổng cộng đã có 192 chiếc được cung cấp.

Tổng sản lượng của Mirage IIIE, Mirage IIIC, bao gồm xuất khẩu, là 523 chiếc. Vào giữa thập niên 1960, 1 chiếc Mirage IIIE đã được trang bị động cơ cải tiến SNECMA Atar 09K-6 để thử nghiệm, và có tên gọi khó hiểu là Mirage IIIC2.

Mirage IIIR
Một số phiên bản trinh sát cũng được chế tạo dưới tên gọi chung là Mirage IIIR. Những chiếc trinh sát có thân của Mirage IIIE; hệ thống điện tử của Mirage IIIC; một khoang chứa camera ở mũi và không có radar; và giữ lại 2 khẩu pháo DEFA. Khoang chứa camera ở mũi có thể chứa được camera OMERA.

AdA mua 50 chiếc Mirage IIIR, không bao gồm 2 nguyên mẫu. Thú vị là Mirage IIIR đi trước Mirage IIIE, khi được đưa vào hoạt động trước. AdA cũng mua 20 chiếc trinh sát cải tiến Mirage IIIRD, thực chất là Mirage IIIR với camera bao quát hơn ở phía trước mũi, và radar xung Doppler, các hệ thống điện tử hàng không khác của Mirage IIIE.

Xuất khẩu và Sản xuất theo giấy phép

Mirage IIIC xuất khẩu cho Israel với tên gọi 'Mirage IIIC, Nam Phi là Mirage IIICZ, cho Thụy Sĩ là Mirage IIICS, sau đó IIIC đã được Pháp cung cấp giấy phép sản xuất cho một số nước. Tại Thụy Sĩ, chi phí sản xuất tăng dẫn đến vấn đề gọi là sự vụ Mirage. Một số khách hàng xuất khẩu mua Mirage IIIB, với tên gọi thay đổi theo yêu cầu của quốc gia đặc mua. Chẳng hạn như Mirage IIIDA cho Argentina, Mirage IIIDBR và Mirage IIIDBR-2 cho Brasil. Mirage IIIBJ cho Israel, Mirage IIIDL cho Liban, Mirage IIIDP cho Pakistan, Mirage IIIBZ và Mirage IIIDZ và Mirage IIID2Z cho Nam Phi, Mirage IIIDE cho Tây Ban Nha, Mirage IIIBS và Mirage IIIDS cho Thụy Sĩ, Mirage IIIDV cho Venezuela.

Sau khi Israel thành công nổi bật với Mirage IIIC, tỷ lệ chiến thắng khi đối đầu với những máy bay Mikoyan-Gurevich MiG-17 và MiG-21 của Syria tốt và sau đó là một chiến thắng lớn trước Ai Cập, Jordan, và Syria trong Chiến tranh 6 ngày vào tháng 6-1967, danh tiếng của những chiếc Mirage III đã tăng lên đáng kể. Hình ảnh chiến đấu tốt và chi phí thấp đã giúp Mirage III trở thành một máy bay xuất khẩu thành công.

Một số lớn IIIE được chế tạo để xuất khẩu, nhưng chỉ một số lượng nhỏ được các quốc gia mua, tên gọi cũng được thay đổi theo yêu cầu của khách hàng và một số sửa đổi phụ các thiết bị. Argentina là Mirage IIIEA và Mirage IIIEBR-2, Brasil cũng mua một số lượng nhỏ như thế với tên gọi Mirage IIIEBR, Liban là Mirage IIIEL, Pakistan là Mirage IIIEP, Nam Phi là Mirage IIIEZ, Tây Ban Nha là Mirage IIIEE, và Venezuela là Mirage IIIEV. Dassault tin rằng khách hàng luôn luôn đúng, và luôn đáp ứng những yêu cầu thay đổi thiết bị như khách hàng yêu cầu và phụ thuộc và ngân sách. Mirage 5PA3 của Pakistan là một ví dụ, nó được trang bị radar Thomson-CSF Agave với khả năng dẫn đường cho tên lửa chống tàu Exocet.

Một số khách hàng mua Mirage IIIBE hai chỗ dưới tên gọi thông thường Mirage IIID, dù máy bay huấn luyện giống như Mirage IIIBE ngoại trừ một số thay đổi nhỏ trong các thiết bị. Trong một số trường hợp, chúng giống hệt nhau, từ 2 chiếc Mirage IIIBE dư thừa của AdA bán cho Brazil dưới tên gọi Mirage IIIBBR, và 3 chiếc tương tự bán cho Ai Cập với tên gọi Mirage 5SDD. Những chiếc xuất khẩu chế tạo mới của kiểu này được bán cho Abu Dhabi, Argentina, Australia, Bỉ, Brazil, Chile, Colombia, Ai Cập, Gabon, Libya, Pakistan, Peru, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Venezuela, và Zaire. Máy bay của Australia và Bỉ được lắp ráp trong nội địa.

Những phiên bản xuất khẩu của Mirage IIIR chế tạo cho Pakistan với tên gọi Mirage IIIRP, Nam Phi làMirage IIIRZ, và Mirage IIIR2Z với động cơ Atar 9K-50 cho Thụy Sĩ. Thụy Sĩ chỉ mua một chiếc có tên gọi Mirage IIIRS, mở đầu cho giấy phép sản xuất do Pháp cung cấp, và đã chế tạo thêm 17 chiếc nữa. Giống như Mirage IIIS, những chiếc Mirage IIIRS của Thụy Sĩ được nâng cấp với cánh mũi cố định và hệ thống điện tử mới. Phiên bản xuất khẩu của loại IIIR trinh sát được bán cho Abu Dhabi, Bỉ, Colombia, Egypt, Libya, Pakistan, và Nam Phi. Một số chiếc Mirage IIIRD xuất khẩu được trang bị các camera Vinten của Anh, hay camera OMERA. Hầu hết những máy bay của Bỉ được chế tạo trong nước.

Mirage IIIE cũng được chế tạo theo giấy phép sản xuất tại Australia và Thụy Sõ. Trong khi Mirage IIIO trang bị động cơ Avon được chế tạo cho Australia đã không tiến triển, Australia trở nên quan tâm đến việc sản xuất những chiếc Mirage IIIE của riêng mình, giữ lại tên gọi Mirage IIIO, đôi khi không chính thức được gọi là "III-Oz". Mirage IIIO giữ lại động cơ SNECMA Atar, sự khác nhau chính giữa IIIE và IIIO là hệ thống điện tử.

Người Australia trên thực tế đã sản xuất hai phiên bản: Mirage IIIO(F), được tối ưu hóa như một máy bay tiêm kích đánh chặn, và Mirage IIIO(A) được tối ưu hóa cho vai trò cường kích. Dassault sản xuất hai mẫu đầu tiên của IIIO(F), nó bay lần đầu vào tháng 3-1963. Nhà máy máy bay Chính phủ Australia và Cộng đồng các nhà sản xuất máy bay đã chế tạo 48 chiếc tiêm kích IIIO(F) và 50 chiếc tấn công IIIO(A).

Mọi chiếc Mirage IIIO(F) vẫn còn tồn tại đã được chuyển đổi thành tiêu chuẩn IIIO(A) vào năm 1967-1979. Mirage ngừng hoạt động tại Australia vào năm 1988, và 50 chiếc còn lại đã bán cho Pakistan vào năm 1990.

Như đã nói ở trên, Thụy Sĩ đã mua một chiếc Mirage IIIC để thử nghiệm, sau đó tiếp tục sản xuất 36 chiếc tiêm kích đánh chặn Mirage IIIS, vwois cánh, khung, bộ phận hạ cánh được gia cố (không quân Thụy Sĩ cần hiệu suất có thể so sánh được với những máy bay hoạt động trên tàu sân bay. Hệ thống điện tử cũng khác biệt, với nhiều điểm khác nhau, radar Thomson-CSF Cyrano II bị thay thế bởi hệ thống Hughes TARAN-18, giúp Mirage IIIS tương thích với tên lửa không đối không Hughes AIM-4 Falcon.

Vào đầu thập niên 1990, 30 chiếc tiêm kích đánh chặn Mirage IIIS của Thụy Sĩ đã hoàn thành một chương trình nâng cấp, bao gồm trang bị cánh mũi và hệ thống điện tử tiên tiến.

Việc xuất khẩu những phiên bản sau này cũng có những đặc điểm như thay đổi tên gọi, dù việc này có thể gây rắc rối.

Những loại máy bay bắt nguồn từ Mirage III

Mirage 5/Mirage 50

Phương án chính tiếp theo là Mirage 5, được phát triển từ một yêu cầu của Không quân Israel đối với Dassault. Chiếc Mirage 5 đầu tiên bay vào ngày 19 tháng 5-1967. Nó nhìn giống Mirage III, ngoại trừ nó có phần mũi mảnh khảnh dài và chiều dài máy bay tăng thêm 0.5 mét. Mirage năm bản thân nó đã dẫn đến loại máy bay tiêm kích Nesher của Israel, đây là có thể là kết quả từ một chiến dịch tình báo của Mossad hoặc một sự hợp tác bí mật với Không quân Pháp (Armée de l'Air — AdA), phụ thuộc vào câu chuyện được thừa nhận. Trong mọi trường hợp, thiết kế dẫn đến Kfir, có thể được coi là hậu duệ trực tiếp của Mirage III.

Milan

Năm 1968, Dassault đã hợp tác với Thụy Sĩ bắt đầu chương trình nâng cấp Mirage được biết đến với tên gọi Milan ("Kite"). Đặc tính chính của Milan là hai bào khí, còn được gọi là "ria mép". Bào khí được sử dụng để tạo hiệu suất cất cánh và điều khiển ở tốc độ thấp tốt hơn cho vai trò tấn công mặt đất.

Ba nguyên mẫu ban đầu đã được chuyển đổi từ những chiếc Mirage có sẵn có không có bào khí. Một trong số những nguyên mẫu được đặt tên là "Asterix", một nhân vật hoạt hình nổi tiếng của Pháp, đây là một chiến binh Gallic nhỏ bé có bộ ria mép lớn.

Một nguyên mẫu trang bị đầy đủ được chế tạo lại từ Mirage IIIR bay vào tháng 5-1970, và được trang bị động cơ nâng cấp SNECMA Atar 09K-50, công suất khi đốt lần hai là 70.6 kN (15.900 lbf), theo sau sự đánh giá mẫu trước đó của một seri mới trên mẫu Mirage IIIC2 duy nhất. Milan cũng đã nâng cấp hệ thống điện tử, bao gồm hệ thống chỉ thị và đo xa laser ở mũi. Một nguyên mẫu trang bị đầy đủ thứ hai cũng được sản xuất để Thụy Sĩ đánh giá với tên gọi Milan S.

Những bào khí cung cấp lợi ích trong điều khiển bằng tay quan trọng, nhưng nó cũng có những hạn chế. Chúng làm tần nhìn phía trước của phi công bị giảm xuống, làm xáo trộn luồng khí vào động cơ. Nguyên lý Milan đã bị hủy bỏ vào năm 1972, trong khi công việc tiếp tục đạt được những tiến triển trên cùng một thiết kế cùng mục đích là cánh mũi.

Mirage 3NG

Theo sau sự phát triển của Mirage 50, Dassault đã thử nghiệm một loại máy bay khác bắt nguồn từ Mirage II, có tên gọi là Mirage 3NG (Nouvelle Génération, thế hệ tiếp theo). Giống như Milan và Mirage 50, 3NG trang bị động cơ Atar 9K-50. Nguyên mẫu là một chiếc Mirage IIIR chuyển đổi bay vào tháng 12-1982.

3NG được sửa lại cánh tam giác với gốc gờ trước được kéo dài, cộng với 2 cánh mũi ở trên và phía trước khe hút khí. Cánh mũi tạo cho máy bay khả năng cơ động tốt hơn, nhưng lại tạo ra sự hỗn loạn luồng khí vào khe hút khí.

Hệ thống điện tử hàng không được hiện đại hóa hoàn toàn, thúc đẩy một phát triển tiếp theo cho máy bay tiêm kích thế hệ tiếp theo Mirage 2000. Mirage 3NG sử dụng một hệ thống fly-by-wire cho phép điều khiển máy bay kể cả khi máy bay không ổn định, nổi bật với hệ thống tấn công/dẫn đường tiên tiến; radar đa chế độ mới; và hệ thống đo xa laser. Động cơ nâng cấp và hình dáng khí động học giúp Mirage 3NG cải tiến hiệu suất ấn tượng. Kiểu máy bay này chưa bao giờ đi vào sản xuất, nhưng 3NG thao diễn công nghệ khác nhau đã được chế tạo và được nâng cấp từ những chiếc Mirage III và Mirage V có sẵn.

Những nâng cấp từ 3NG đã được thực hiện trên những chiếc Mirage IIIE của Brasil vào năm 1989, cũng như trên 4 chiếc Mirage IIIE cũ của không quân Pháp đã được chuyển cho Brasil năm 1988. Năm 1989, Dassault đưa ra một đổi mới nâng cấp tương tự trên những chiếc Mirage IIIE của AdA, có tên gọi Mirage IIIEX, nổi bật với cánh mũi, cần tiếp nhiên liệu cố định, phần mũi dài hơn, hệ thống điện tử mới, và các đặc điểm khác.

Tổng cộng có 1.422 chiếc Mirage III/5/50 thuộc mọi kiểu đã được Dassault chế tạo. Có vài phiên bản không được chế tạo:

Mirage IIIK được trang bị động cơ Rolls-Royce Spey và chào hàng cho Không quân Hoàng gia Anh.
Mirage IIIM là phiên bản hoạt động trên tàu sân bay, với cần hãm và thiết bị để gắp vào máy phóng, thiết kế cho Không quân Hải quân Pháp.
Mirage IIIW là phiên bản tiêm kích hạng nhẹ, dự định dùng để cạnh tranh nhằm giành hợp đồng cung cấp máy bay cho Mỹ. Dassault đã hợp tác với Boeing để chế tạo phiên bản này. Máy bay được sản xuất bởi Boeing, nhưng đã thua Northrop F-5 Freedom Fighter.

Balzac / Mirage IIIV

Một trong số nhiều nhánh quan trọng của dòng máy bay tiêm kích Mirage III/5/50 là máy bay tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng (VTOL) Mirage IIIV. ("IIIV" được đọc là "three-vee (3-V)" không phải là "three-five (3-5)"). Máy bay này nổi bật với 8 động cơ nâng phụ cỡ nhỏ ngoài động cơ chính. Mirage IIIV được chế tạo nhằm đáp ứng yêu cầu về một máy bay tiêm kích tấn công VTOL của NATO giữa thập niên 1960.

Chương trình Mirage 5 ROSE
Chương trình ROSE được giới thiệu bởi hãng SAGEM của Pháp nhằm nâng cấp những chiếc Mirage III & 5 cho không quân Pakistan (PAF). Đợt nâng cấp trải qua 3 giai đoạn - ROSE-I, ROSE-II, và ROSE-III. Khoảng 42 chiếc Mirage III sẽ trải quan giai đoạn nâng cấp ROSE I bao gồm thêm vào radar Grifo M - giúp máy bay của không quân Pakistan có khả năng không chiến ngoài tầm nhìn. Chương trình ROSE-II sẽ nâng cấp ít nhất 40 chiếc Mirage 5 của PAF với buồng lái số mới và hệ thống hồng ngoại tiên tiến, nó giúp máy bay có khả năng tấn công không đối đất sử dụng bom thông minh. Giai đoạn ROSE III sẽ là những phiên bản Mirage tiếp theo của ROSE II; PAF có 14 máy bay ROSE III trong biên chế.

Các quốc gia sử dụng

Dưới đây liệt kê các quốc gia sử dụng Dassault Mirage III, Mirage 5, và Mirage 50.

Danh sách này chỉ là các con số xấp xỉ. Từ "1S" để chỉ những máy bay chiến đấu Mirage một chỗ, "2S" để chỉ những máy bay Mirage hai chỗ, và "PR" để chỉ máy bay Mirage trinh sát ảnh.

 1S: 12 5AD + 5 EAD
 2S: 3 5DAD
 PR: 5 RAD
 Ngừng hoạt động

Không quân Argentina
 1S: 19 IIICJ + 17 IIIEA
 2S: 3 IIIBJ + 4 IIIDA
 Cộng với 35 IAI 1S Dagger-A + 4 IAI 2S Dagger-B. Những chiếc còn lại nâng cấp thành tiêu chuẩn Finger.
 Cộng với 10 5P. Những chiếc còn lại (9) nâng cấp thành tiêu chuẩn Mara.
 IIICJ & IIIBJ là của Israel chuyển giao, 5P là của Peru chuyển giao.

Không quân Hoàng gia Australia
 1S: 49 IIIO(F) + 51 IIIO(A)
 2S: 16 IIID
 Hầu hết chế tạo nội địa, tất cả đã bán cho Pakistan.

Không quân Bỉ
 1S: 63 5BA
 2S: 16 5BD
 PR: 27 5BR
 Ngừng hoạt động. Một số chuyển cho Chile với tên gọi Elkans.

Không quân Brazil
 1S: 16 IIIEBR + 4 IIIEBR-2
 2S: 6 IIIDBR + 2 IIIDBR-2
 2 IIIDBR, all IIDBR-2 & IIIEBR-2 của AdA chuyển giao.
 Nhiều chiếc được lắp ráp nội địa. Ngừng hoạt động năm 2005

Không quân Chile
 1S: 6 50C + 8 50FC + 19 Elkans
 2S: 3 50DC + 6 Elkans
 50FC được Dassault nâng cấp từ những chiếc 5F của AdA và sau đó được Enaer nâng cấp thành tiêu chuẩn Pantera. Elkans là những chiếc Mirage 5 cũ của Bỉ.
 Một số chiếc Cheetah do Nam Phi chuyển giao.

Không quân Colombia
 1S: 14 5COA
 2S: 2 5COD
 PR: 2 5COR
 Hầu hết đã nâng cấp thành tiêu chuẩn Kfir vào thập niên 1990.

Không quân Ai Cập
 1S: 54 5SDE + 16 5E2
 2S: 6 5SDD
 PR: 6 5SDR

Không quân Pháp
 1S: 95 IIIC + 183 IIIE + 58 5F
 2S: 27 IIIB + 5 IIIB1 + 10 IIIB2(RV) + 20 IIIBE
 PR: 50 IIIR + 20 IIIRD
Tất cả đều ngừng hoạt động.

Không quân Gabon
 1S: 3 5G + 2 5G-2
 2S: 4 5DG
 2 chiếc 5G còn lại được nâng cấp thành tiêu chuẩn 5G-2.
 Ngừng hoạt động.

Không quân Israel
 1S: 72 IIICJ
 2S: 5 IIIBJ
 IAI chế tạo 61 Nesher / Dagger, với 51 chiếc một chỗ và 10 chiếc 2 chỗ Nesher-T; và 212 chiếc Kfir, với 40 chiếc Kfir-1 đầu tiên (được nâng cấp thành tiêu chuẩn Kfir-C1), khoảng 12 chiếc Kifr-TC2 huấn luyện, và những chiếc Kfir-C2 còn lại. Một số được nâng cấp thành tiêu chuẩn Kfir-C7 và Kfir-TC7.
 2 Mirage IIIRJ trinh sát ảnh
 Mọi chiếc đều chuyển thành Kfir hoặc ngừng sử dụng.

Không quân Liban
 1S: 10 IIIEL
 2S: 2 IIIDL
 9 IIIEL và 1 IIIDL bán cho Pakistan 1999/2000.

Không quân Libya
 1S: 53 5D + 32 5DE
 2S: 15 5DD
 PR: 10 5DR
 Hầu hết bán cho Pakistan.

Không quân Pakistan
Không quân Pakistan (PAF) là lực lượng sử dụng máy bay Mirage III lớn nhất, Chủ yếu mua từ Pháp, một số phi đội Mirage gần đây mua của Libya. Với sự giúp đỡ từ Pháp, PAF đã nâng cấp những phi đội Mirage III của mình thành tiêu chuẩn ROSE I, II, và mới đây là ROSE III. Phần lớn chương trình ROSE Upgrade giúp máy bay có khả năng tấn công mặt đất tốt hơn. Mới đây không quân Pakistan đã bắt đầu những tùy chọn các đơn đặt hàng máy bay tiêm kích mới khác nhau để thay thế nhưng chiếc Mirage đã cũ, với JF-17 (hợp tác sản xuất giữa Pakistan và Trung Quốc) và F-16 của Mỹ là những đối thủ tiềm năng. Tuy nhiên PAF sẽ vẫn sử dụng những chiếc Mirage cũ nay. Trong thời gian giữa thập niên 1990, PAF cũng cho thấy sự quan tâm trong việc mua máy bay tiêm kích Mirage 2000, vì F-16 chưa có để sử dụng vì sự thay đổi Pressler. Kế hoạch bị hoãn do giá máy bay cao.

 1S: 18 IIIEP + 43 III(0) + 28 5PA + 28 5PA2 + 12 5PA3
 2S: 5 IIIDP + 7 IIID + 2 5DPA2
 PR: 13 IIIRP
 III(0) và IIID là do Australia chế tạo và tân trang lại tại Pakistan.
 Chú ý: Hiện nay Pakistan sử dụng nhiều Mirage III nhất với 156 chiếc.

Không quân Peru
 1S: 22 5P + 10 5P3 + 2 5P4
 2S: 4 5DP + 2 5DP3
 10 chiếc 5P chuyển cho Argentina và đang nâng cấp.

Không quân Nam Phi
 1S: 16 IIICZ + 17 IIIEZ
 2S: 3 IIIBZ + 3 IIIDZ + 11 IIID2Z
 PR: 4 IIIRZ + 4 IIIR2Z
 Đã ngừng hoạt động, một số nâng cấp thành tiêu chuẩn Cheetah. Có khoảng 16 chiếc chuyển thành Cheetah E (đã ngừng hoạt động); 38 chiếc chuyển thành Cheetah C; 16 chiếc chuyển thành Cheetah D; và 1 chiếc chuyển thành Cheetah R (bị loại bỏ).
 Một số chiếc Cheetah đã bán cho Chile để sử dụng làm bộ phận thay thê cho những chiếc Pantera.

 Nhà nước Tây Ban Nha
Không quân Tây Ban Nha
 1S: 24 IIIEE
 2S: 6 IIIDE
 Ngừng hoạt động trong thập niên 1990.

Không quân Thụy Sĩ
 1S: 1 IIICS + 36 IIIS
 2S: 4 IIIBS + 2 IIIDS
 PR: 18 IIIRS
 Hầu hết chế tạo trong nội địa, nhiều chiếc được nâng cấp với cánh mũi và các thiết bị khác. Ngừng hoạt động năm 2003.

Không quân Venezuela
 1S: 7 IIIEV + 6 5V + 9 50EV
 2S: 3 IIIDV + 1 50DV
 Những chiếc còn lại đã nâng cấp thành tiêu chuẩn của 50.

Không quân Zaire
 1S: 8 5M
 2S: 3 5DM
 Ngừng hoạt động.

Văn hóa đại chúng
Loạt máy bay tiêm kích Mirage rất nổi tiếng trong văn hóa Pháp với những truyện tranh hài hước Tanguy et Laverdure. Những câu truyện trên được làm thành loạt chương trình truyền hình Les Chevaliers du Ciel năm 1967-1969 của Pháp, và một bộ phim nổi bật của Pháp mang tên Les Chevaliers du ciel (tiêu đề quốc tế là Skyfighters) vào năm 2005 với Mirage 2000 bay thay thế. Mirage IIICJ nổi bật trong một chương của Dogfights, chương trình này miêu tả chân dung của những phi công chiến đấu Israel trong Chiến tranh 6 ngày.

Thông số kỹ thuật (Mirage IIIE)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 15 m (49 ft 3.5 in)
Sải cánh: 8.22 m (26 ft 11 in)
Chiều cao: 4.5 m (14 ft 9 in)
Diện tích cánh: 34.85 m² (375 ft²)
Trọng lượng rỗng: 7.050 kg (15.600 lb)
Trọng lượng cất cánh: n/a
Trọng lượng cất cánh tối đa: 13.500 kg (29.700 lb)
Động cơ: 1× SNECMA Atar 09C

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: Mach 2.2 (2.350 km/h, 1.460 mph)
Tầm bay: 2.400 km (1.300 NM, 1.500 mi)
Trần bay: 17.000 m (56.000 ft)
Vận tốc lên cao: 83.3 m/s (16.400 ft/min)
Lực nâng của cánh: 387 kg/m² (79 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Vũ khí
2× pháo 30 mm (1.18 in) DEFA 552 với 125 viên đạn mỗi khẩu
5 giá treo với trọng lượng mang được 4.000 kg (8.800 lb).
Tên lửa không đối không: Matra R530 và AIM-9 Sidewinder (sau này thay thế bằng Matra Magic R550)
Bom công dụng chung.
Vũ khí tấn công mặt đất thông dụng như 19 tên lửa SNEB 68 mm.
Một số mẫu khác trang bị tên lửa đối hạm AM-39 Exocet; những chiếc IIIE của AdA Pháp trang bị bom hạt nhân AN-52 từ năm 1991.

Tham khảo

 War of Attrition, 1969-1970, ACIG, truy cập 13 tháng 10 năm 2006
 Dassault Mirage 5/Nesher in Service with the IDF/AF, ACIG, truy cập 13 tháng 10 năm 2006
 "The Designer of the B-1 Bomber's Airframe", Wing Magazine, Vol. 30/No 4, tháng 8 năm 2000, p. 48

 And on
</div>

Liên kết ngoài
The History of the Dassault Mirage III in Brazil (with pictures) - Milavia.net
The Dassault Mirage III/5/50 Series from Greg Goebel's AIR VECTORS
Mirage III/5/50 at FAS.org
Mirage Argentina, el sitio de los Deltas argentinos - details, side views and pictures of argentinean mirages  (in Spanish) visited May 17th, 2008

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Dassault Mirage IV
 Dassault Mirage 5
 Dassault Mirage IIIV
 Atlas Cheetah
 Dassault Mirage 2000

Máy bay có tính năng tương đương
 F-102 Delta Dagger
 F-106 Delta Dart
 F-5 Freedom Fighter
 Mikoyan-Gurevich MiG-21
 Saab 35 Draken
 Sukhoi Su-7
 Sukhoi Su-9
 Sukhoi Su-11

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1950
Mirage III
Máy bay trong Chiến tranh Falklands
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh tam giác
Máy bay cánh mũi
Máy bay một động cơ phản lực


title: Alternanthera filifolia

text:
Alternanthera filifolia là một loài thực vật]] thuộc họ Amaranthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Tye, A. 2000. Alternanthera filifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Rau rệu
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: .jp

text:
.jp là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Nhật Bản. Quản lý bởi Dịch vụ đăng ký Nhật Bản.

Khi mới thành lập, tên miền.jp được quản lý bởi JPNIC, một phần vai trò trong các cơ quan Internet hải ngoại ở Nhật. Tuy nhiên, do vai trò ngày càng quan trọng và lớn của việc đăng ký.jp, Cuộc họp chung lần thứ 11 của JPNIC vào tháng 12 năm 2000 đã quyết định tạo ra một công ty mới quản lý tên miền.jp. Do đó, Dịch vụ Đăng ký Nhật Bản đã ra đời, và vào ngày 30 tháng 6, năm 2003, chính thức làm nhiệm vụ của.jp registry.

Việc đăng ký được thực hiện thông qua cơ quan ủy quyền và tên miền với ký tự tiếng Nhật (kanji, hiragana hay katakana) có thể được đăng ký ở cấp 2.

Các tên miền cấp 2
Trong khi bất kỳ ai có địa chỉ thư ở Nhật Bản có thể lấy tên miền cấp 2 (ví_dụ.jp) có một vài hạn chế dùng ở tên miền cấp 2, như ở dưới.

 ac.jp - cơ quan học thuật cao cấp, như đại học
 ad.jp - thành viên JPNIC
 co.jp - đa số dạng công ty, bao gồm các công ty nước ngoài đăng ký ở Nhật.
 ed.jp - cơ quan giáo dục cho cá nhân dưới 18 tuổi
 go.jp - Các bộ của chính phủ Nhật và các cơ quan pháp luật
 gr.jp - nhóm 2 người trở lên, hoặc nhóm các công ty đăng ký
 lg.jp - cơ quan chính phủ địa phương
 ne.jp - nhà cung cấp mạng
 or.jp - tổ chức đăng ký và phi chính phủ

Xem thêm

 Hệ thống tên miền
 Tên miền quốc gia cấp cao nhất
 Tên miền quốc tế hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA .jp whois information
 JPRS website
 JPNIC website
 .jp accredited registrars (in Japanese only)
 JP-Domains  (.jp domain registration in English)
 domains-japan.com  (.jp registration in English)
 Requirements for .jp domain registration (in English)

J p
Jp
J p

sv:Toppdomän#J


title: Lophoceramica

text:
Lophoceramica là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Lophoceramica artega (Barnes, 1907)
 Lophoceramica pyrrha (Druce, 1894)
 Lophoceramica simplicifacta Dyar, 1918

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Lophoceramica at funet

Eriopygini


title: Atrophaneura aidoneus

text:
Atrophaneura aidoneus là một loài bướm ngày châu Á thuộc nhóm cánh dơi của Atrophaneura, gồm các loài bướm không đuôi màu đen đuôi én.
Loài này có sải cánh 112-162mm. Chúng không có đuôi. Con đực có màu đen hơi xanh, con cái có màu nâu xám.
Chúng phân bố ở bắc Ấn Độ, Bhutan, Myanma, bắc Việt Nam, bắc Lào, nam Trung Quốc (bao gồm Hải Nam, Quảng Đông).
Ở Ấn Độ, nó được tìm thấy ở Uttarakhand, Sikkim, Assam, Meghalaya, Manipur và Nagaland.
Nó là loài không thông thường nhưng không bị đe dọa.
Chúng bay từ tháng 4 đến tháng 11 và bay ở rừng ở khu vực cao đến .

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo
 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Haribal, Meena (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.
 Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Liên kết ngoài
Image of reliably identified specimen   at this address.

Atrophaneura
Bướm tại Ấn Độ


title: Lasioglossum debilior

text:
Lasioglossum debilior là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1910


title: Stanford Moore

text:
Stanford Moore (4.9.1913 – 23.8.1982) là nhà hóa sinh người Mỹ, đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1972 chung với Christian B. Anfinsen và William Howard Stein, cho công trình nghiên cứu ở Đại học Rockefeller về cấu trúc của enzym ribonuclease và việc tìm hiểu sự kết nối giữa cấu trúc hóa học và hoạt động xúc tác của phân tử ribonuclease.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Moore sinh năm 1913 tại Chicago, Illinois, nhưng lớn lên ở Nashville, Tennessee. Ông theo học trường Peabody Demonstration School, nay là "University School of Nashville", sau đó học ở Đại học Vanderbilt, tốt nghiệp hạng tối ưu năm 1935. Ông đậu bằng tiến sĩ môn hóa hữu cơ ở Đại học Wisconsin–Madison năm 1938. Sau đó Moore vào làm việc ở Viện Rockefeller, sau này trở thành Đại học Rockefeller, nơi ông hầu như làm việc cho tới khi nghỉ hưu, ngoại trừ thời gian phục vụ chính phủ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ông trở thành giáo sư môn Hóa sinh từ năm 1952.

Năm 1958 ông và William Howard Stein phát triển máy phân tích amino acid tự động đầu tiên, máy tạo điều kiện dễ dàng cho việc xác định các chuỗi protein. Năm 1959, Moore và Stein công bố việc xác định đầu tiên chuỗi amino acid hoàn chỉnh của một enzym ribonuclease; công trình này đã được trích dẫn trong giải thưởng Nobel.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Hóa học 1972
 Nobelprize.org, Stanford Moore - Tiểu sử

Sinh năm 1913
Mất năm 1982
Nhà hoá sinh Hoa Kỳ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ


title: Franz Aepinus

text:
Franz Ulrich Theodor Aepinus (13 tháng 12 năm 1724 – 10 tháng 8 năm 1802) là một triết học gia Đức sinh ra tại Rostock, Mecklenburg-Schwerin. Tổ tiên của ông là Johannes Aepinus (1499–1553), người đầu tiên trong dòng họ dùng chữ (aiireivos) bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp làm tên trong gia đình và là một người dẫn đầu các nhà thần học và tranh biện trong thời đại Cải cách Kháng cách. Sau khi theo học Y khoa trong một thời gian, Franz Aepinus cống hiến cuộc đời ông cho toán học và vật lý học. Trong hai môn khoa học này, ông sớm đạt được danh tiếng và được làm thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Vương quốc Phổ. Năm 1755 ông làm trưởng Viện Thiên văn học Rechen trong một thời gian ngắn. Năm 1757, ông đến ở St Petersburg và là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Nga với tư cách giáo sư vật lý, and remained there till his retirement in 1798. The rest of his life was spent at Dorpat.

He enjoyed the special favor of Empress Catherine II of Russia, who appointed him tutor to her son Paul, and endeavoured, without success, to establish normal schools throughout the empire under his direction. Aepinus is best known by his researches, theoretical and experimental, in electricity và magnetism, and his principal work, Tentamen Theoriae Electricitatis et Magnetismi, published at St Petersburg in 1759, was the first systematic and successful attempt to apply mathematical reasoning to these subjects. He also published a treatise, in 1761, De distributions caloris per tetturem, and he was the author of memoirs on different subjects in astronomy, mechanics, optics and pure Toán học, contained in the journals of the learned societies of St Petersburg and Berlin. His discussion of the effects of parallax in the transit of a planet over the sun's disc excited great interest, having appeared (in 1764) between the dates of the two transits of Venus that took place in the 18th century.

In 1761, Aepinus was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Sinh năm 1724
Mất năm 1802
Nhà vật lý Đức
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Vương quốc Phổ
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Nga
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng Gia Thụy Điển
Người từ Rostock
Người từ Mecklenburg-Schwerin
Cựu học sinh Đại học Jena
Cựu học sinh Đại học Rostock
Khoa Đại học Saint Petersburg
Nhà vật lý thực nghiệm
Nhà triết học Đức
Nhà khoa học Đức
Nhà phát minh Đức


title: Chedra mimica

text:
Chedra mimica là một loài bướm đêm thuộc họ Batrachedridae. It is described from Oahu và Hawaii, but is possibly an immigrant.

Sải cánh dài 6.5–12 mm. It is mostly straw-colored flecked hoặc marked with brown và fuscous.

Ấu trùng ăn các loài Eragrostis. They bore in the stems và flower heads of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Chedra


title: Alteglofsheim

text:
Alteglofsheim là một đô thị ở huyện Regensburg bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Monolepta postrema

text:
Monolepta postrema là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Hypnoidus quadrimaculatus

text:
Hypnoidus quadrimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hypnoidus


title: Coelioxys palmaris

text:
Coelioxys palmaris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fritz & Toro mô tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1990


title: Quận Morris, New Jersey

text:
Quận Morris là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ.
Quận có cự ly khoảng 25 dặm (40 km) về phía tây của Thành phố New York. Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, dân số là 470.212 người. ước tính năm 2008 của Cục điều tra dân số được 487.548 ngưwif. Quận là một phần của Vùng đô thị New York. Quận lỵ của nó là Morristown.
Quận Morris là quận có mức thu nhập theo hộ trung bình cao thứ 6 trong các quận của Hoa Kỳ, và xếp thứ mười về thu nhập bình quân đầu người. Nó là quận-giàu có thứ chín ở Hoa Kỳ bởi thu nhập bình quân đầu người, thứ hạng cao nhất New Jersey. Quận được xếp hạng thứ ba trong khu vực vùng đô thị New York về mức thu nhập trung bình đầu người.

Tham khảo

Quận của New Jersey


title: Nassarius lima

text:
Nassarius lima là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 1817


title: Hexatoma stolida

text:
Hexatoma stolida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Le Pin, Allier

text:
Le Pin là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Pin


title: (7023) 1992 KE

text:
(7023) 1992 KE là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory ngày 25 tháng 5 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 29345 Ivandanilov

text:
29345 Ivandanilov (1995 DS1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 2 năm 1995 bởi T. V. Kryachko ở Trạm Zelenchukskaya thuộc Đài thiên văn Engelhardt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 29345 Ivandanilov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Chitralia

text:
Chitralia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: 5650 Mochihito-o

text:
5650 Mochihito-o là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1546.9328534 ngày (4.24 năm).

Nó được phát hiện ngày 10 tháng 12 năm 1990.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Glyphipterix schoenicolella

text:
Glyphipterix schoenicolella là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở Hà Lan, Bỉ, Bulgaria, Đan Mạch, Estonia, Pháp, Hy Lạp, Ireland, Ý, Latvia, Na Uy, Áo, Bồ Đào Nha, Nga, Slovakia, Tây Ban Nha, Cộng hòa Séc, the Vương quốc Anh và Thụy Điển.

Sải cánh dài 6–9 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 làm một đợt.

Ấu trùng ăn Schoenus nigricans. It has also been reported from Cyperus longus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Microlepidoptera.nl
Hants Moths

Glyphipterix
Côn trùng châu Âu


title: Nouakchott

text:
Nouakchott (phiên âm: Nu-ác-sốt;  , xuất phát từ ngôn ngữ Berber Nawākšūṭ, "nơi của những cơn gió") là thủ đô và thành phố lớn nhất của Mauritanie. Đây là một trong những thành phố lớn nhất tại Sahara, và là trung tâm hành chính và kinh tế của Mauritanie.

Nouakchott từng là một làng nhỏ ít quan trọng cho tới năm 1958, khi nó được chọn làm thủ đô của đất nước mới độc lập Mauritanie. Nó được thiết kế và xây dựng để làm nơi cư ngụ của 15.000 người. Hạn hán và sự gia tăng sa mạc hóa từ thập niên 1970 khiến nhiều người Mauritanie đến tái định cư tại Nouakchott. Điều này đã dẫn đến sự tăng tưởng đô thị ồ ạt và quá đông đúc dân cư, với dân số thành phố là gần một triệu người năm 2013. Đa số dân cư sống tại những khu ổ chuột với điều kiện sống thiếu thốn, dù đã được cải thiện một phần.

Thành phố là trung dân kinh tế của Mauritanie, với một cảng và một trong hai sân bay quốc tế của đất nước. Đại học Nouakchott và nhiều học viện khác cũng hiện diện tại đây.

Khí hậu
Nouakchott có khí hậu sa mạc nóng (phân loại khí hậu Köppen BWh). Lượng mưa trung bình hàng năm của thành phố là 95 mm (3,7 inch).

Thành phố kết nghĩa
Nouakchott kết nghĩa với:

  Madrid, Tây Ban Nha (1986)
  Amman, Jordan (1999)
  Lan Châu, Trung Quốc (2000)
  Bamako, Mali

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thủ đô châu Phi
Khu dân cư ở Mauritanie
Thành phố ven biển Mauritanie
Thành phố quy hoạch


title: Silesis keralensis

text:
Silesis keralensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Mataundh

text:
Mataundh là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Banda thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Mataundh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 142 mét (465 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mataundh có dân số 8278 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mataundh có tỷ lệ 47% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 57%, và tỷ lệ cho phái nữ là 35%. Tại Mataundh, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Myrcianthes callicoma

text:
Myrcianthes callicoma là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Loài này có ở Argentina và Bolivia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myrcianthes callicoma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Myrcianthes
Thực vật dễ tổn thương


title: Caryedon proszynskii

text:
Caryedon proszynskii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Caryedon


title: Chrysoesthia

text:
Chrysoesthia là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Anomologini


title: Pontoux

text:
Pontoux là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 156 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: 13328 Guetter

text:
13328 Guetter (1998 SP24) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13328 Guetter

013328
19980917
013328
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Môn Đầu Câu

text:
Môn Đầu Câu () Hán Việt: Môn Đầu Câu khu là một quận cận nội thành của thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Quận Phong Đài có diện tích 1331,3  km², dân số theo điều tra năm 2000 là 267.000 người và mật độ dân số là 201 người/ km². Quận này nằm ở phía tây bắc Kinh tại Bắc Kinh Tây Sơn và có địa hình núi đồi, có 93% diện tích là đồi núi. Môn Đầu Câu có nhiều tài nguyên thiên nhiên như than đá, đá vôi và đá granit. Quận này được chia ra làm 17 trấn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Bắc Kinh
Môn Đầu Câu


title: Jumellea

text:
Jumellea là một chi phong lan với khoảng 40 loài bản địa ở Madagascar, Comoros, Mascarenes và Đông Phi. Trong trồng trọt, chi này được viết tắt là Jum. Tên chi được đặt theo tên nhà thực vật học người Pháp H. L. Jumelle.

Các loài

 Jumellea ambrensis H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 61 (1938).
 Jumellea amplifolia Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 288 (1925).
 Jumellea angustifolia H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 53 (1938).
 Jumellea anjouanensis (Finet) H.Perrier, in Fl. Madag. 49(2): 170 (1941).
 Jumellea arachnantha (Rchb.f.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 428 (1915).
 Jumellea arborescens H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 58 (1938).
 Jumellea bathiei Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 290 (1925).
 Jumellea brachycentra Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 291 (1925).
 Jumellea brevifolia H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 8: 44 (1939).
 Jumellea comorensis (Rchb.f.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 428 (1915).
 Jumellea confusa (Schltr.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea cowanii (Ridl.) Garay, Bot. Mus. Leafl. 23: 183 (1972).
 Jumellea cyrtoceras Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 15: 335 (1918).
 Jumellea dendrobioides Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 292 (1925).
 Jumellea densifoliata Senghas, Adansonia, n.s., 4: 308 (1964).
 Jumellea divaricata (Frapp. ex Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea exilis (Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea flavescens H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 63 (1938).
 Jumellea fragrans (Thouars) Schltr., Orchideen: 609 (1914).
 Jumellea francoisii Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 294 (1925).
 Jumellea gladiator (Rchb.f.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea gracilipes Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 18: 324 (1922).
 Jumellea gregariiflora H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 8: 45 (1939).
 Jumellea hyalina H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 54 (1938).
 Jumellea ibityana Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 296 (1925).
 Jumellea intricata H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 62 (1938).
 Jumellea jumelleana (Schltr.) Summerh., Kew Bull. 6: 472 (1951 publ. 1952).
 Jumellea lignosa (Schltr.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea linearipetala H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 56 (1938).
 Jumellea longivaginans H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 56 (1938).
 Jumellea majalis (Schltr.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 429 (1915).
 Jumellea major Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 298 (1925).
 Jumellea marojejiensis H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 14: 161 (1951).
 Jumellea maxillarioides (Ridl.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 299 (1925).
 Jumellea nutans (Frapp. ex Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea ophioplectron (Rchb.f.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea pachyceras Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 299 (1925).
 Jumellea pachyra (Kraenzl.) H.Perrier, in Fl. Madag. 49(2): 177 (1941).
 Jumellea pandurata Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 34(2): 334 (1916).
 Jumellea papangensis H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 57 (1938).
 Jumellea penicillata (Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea peyrotii Bosser, Adansonia, n.s., 10: 95 (1970).
 Jumellea phalaenophora (Rchb.f.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea porrigens Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 300 (1925).
 Jumellea punctata H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 64 (1938).
 Jumellea recta (Thouars) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea rigida Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 301 (1925).
 Jumellea rossii Senghas, Orchidee (Hamburg) 18: 244 (1967).
 Jumellea sagittata H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 7: 52 (1938).
 Jumellea similis Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 302 (1925).
 Jumellea spathulata (Ridl.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 329 (1925).
 Jumellea stenoglossa H.Perrier, Notul. Syst. (Paris) 14: 162 (1951).
 Jumellea stenophylla (Frapp. ex Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea stipitata (Frapp. ex Cordem.) Schltr., Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 430 (1915).
 Jumellea teretifolia Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 303 (1925).
 Jumellea usambarensis J.J.Wood, Kew Bull. 37: 77 (1982).
 Jumellea walleri (Rolfe) la Croix, Bot. Mag. 17: 214 (2000).
 Jumellea zaratananae Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 33: 305 (1925).

Hình ảnh

Chú thích

Danh sách các chi phong lan
 *


title: Danh sách máy bay theo sức chứa chỗ ngồi

text:
Đây là danh sách các máy bay dân dụng cỡ lớn với sức chứa ghế ngồi. Một số máy bay có thể chứa nhiều người hơn nếu một hãng hàng không quyết định số lượng hành khách thực trên máy bay.

Xem thêm Danh sách máy bay theo thể loại#Máy bay dân dụng.

 A300-600/R/F và A310-200/300 hiện đang sản xuất vào 01/2007. Dù không có những mô hình chở khách nào được đặt hàng hiện nay, việc giao hàng máy bay vẫn đang được xem xét.
Airbus đề xuất A310MRTT đa chức năng bên cạnh A330MRTT
A300-608ST thường được biết đến như "Beluga" được sử dụng thử nghiệm bởi Airbus Industrie để chuyên chở những phần máy bay chỉ là một Airbus A300-600 cải tiến.

Ngoài ra cũng có 747-400ER, một phương án mở rộng của 747-400, tuy thế sẽ được chuyển giao (và một số sửa đổi từ những chiếc chở khách trước đây) và thậm chí cả những máy bay chở hàng gọi là 747-400ERF.

Tham khảo

Danh sách máy bay


title: Yun (Street Fighter)

text:
Yun là một nhân vật trong loạt trò chơi đối kháng Street Fighter của Capcom. Xuất hiện lần đầu trong Street Fighter III, Yun còn xuất hiện trong các trò chơi khác của loạt Street Fighter III, cũng như Street Fighter IV: Arcade Edition. Yun đến từ Hồng Kông.

Yun có người anh em sinh đôi là Yang, cũng xuất hiện lần đầu trong Street Fighter III. Trong hai người thì Yun là anh.

Thiết kế
Yun có mái tóc nâu được buộc thành đuôi ngựa. Anh luôn đeo một chiếc mũ lưỡi trai màu lam có lưới trai màu vàng và che kín mắt. Yun mặc một bộ đồ kung fu và luôm mang theo mình chiếc ván trượt.

Xuất hiện
Yun xuất hiện lần đầu trong Street Fighter III và còn có mặt trong 2nd Impact và 3rd Strike. Yun còn xuất hiện trong Street Fighter IV: Arcade Edition

Anh còn xuất hiện không chính thức trong Street Fighter Alpha 3.

Đón nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật trong trò chơi Street Fighter

en:List of Street Fighter characters#Yun and Yang
fr:Personnages de Street Fighter#Yun et Yang


title: Exosoma nigricolle

text:
Exosoma nigricolle là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Sortosa bispinosa

text:
Sortosa bispinosa là một loài Trichoptera thuộc họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Sortosa


title: Chiến tranh Ottoman-Safavid (1623–1639)

text:
Chiến tranh Ottoman-Safavid (1623 – 1639) là cuộc chiến cuối cùng trong một chuỗi chiến tranh giữa đế quốc Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ) và đế quốc Safavid (Ba Tư), hai quốc gia hùng mạnh nhất Trung Đông vào thời bấy giờ. Sau khi Quân đội Ba Tư chiếm được Bagdad và phần lớn Iraq, cuộc chiến tranh rơi vào tình thế bế tắc, bởi vì Đế quốc Ba Tư không đủ sức để mở mang xa hơn, trong khi Đế quốc Ottoman đang vướng vào các cuộc chiến tranh ở Âu châu đồng thời nhiều cuộc bạo loạn bùng nổ trong nước. Cuối cùng, Quân đội Ottoman chiếm lại được Bagdad, và cuộc chiến kết thúc bằng Hòa ước Zuhab với kết quả là Đế quốc Ottoman chiến thắng, vùng Lưỡng Hà rơi vào quyền kiểm soát của Đế quốc Ottoman trong nhiều thập kỷ cho đến khi mất quyển kiểm soát vùng này trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.

Cuộc chiến tranh này kéo dài 17 năm. Trong những năm đầu, quân Ba Tư thường xuyên đánh bại quân Ottoman trên các mặt trận, trong khi tự quân Thổ Nhĩ Kỳ là Murad IV còn thơ ấu, chưa thể trị nước. Tuy vậy, khi trưởng thành, Sultan Murad IV đàn áp các cuộc bạo loạn trong nước, rồi xây dựng lại bộ máy nhà nước. Kể từ năm 1635, ông thân chinh thống lĩnh Quân đội Ottoman trên các mặt trận. Cùng năm ấy, ông cùng với 100.000 binh sĩ chiếm được Yerevan. Ngoài ra, Quân đội Ottoman còn cướp phá cả cố đô Tabriz. Dù vậy, cuối năm 1635, Sultan Murad IV ca khúc khải hoàn về kinh đô Istanbul. Mùa xuân năm sau, vua Safi của Ba Tư phản công và tái chiếm Yerevan.

Bagdad thất thủ
Sau khi mất Yerevan về tay Ba Tư, vua Murad IV mở một chiến dịch xâm chiếm Bagdad. Quân đội của ông đã tiến về Bagdad ngày 16 tháng 11 năm 1638. Sau hơn 30 ngày bị Quân đội Ottoman bao vây, thành Bagdad thất thủ.

Hiệp ước Zuhab được ký kết: Yerevan và Azerbaijan thuộc về Ba Tư, Bagdad và núi Zagros thuộc về Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Bagdad thất thủ
 Chiến tranh Ottoman-Iran

Chiến tranh liên quan tới Đế quốc Ottoman
Chiến tranh liên quan tới Iran
Xung đột thập niên 1620
Xung đột thập niên 1630


title: Luis Barragán

text:
Luis Barragán (9 tháng 3 năm 1902 tại Guadalajara – 22 tháng 11 năm 1988 tại Thành phố Mexico) là một trong những kiến trúc sư México quan trọng nhất của thế kỉ 20.

Ông theo học tại trường Kỹ sư Tự do Guadalajara (Escuela Libre de Ingenieros) từ năm 1919 đến năm 1923. Sau khi tốt nghiệp, Barragán quyết định đi du lịch châu Âu. Ông tỏ ra thích thú với kiến trúc của người Moors(người Tây Ban Nha có gốc Phi châu hay người Tây Ban Nha theo Hồi giáo) ở miền nam Tây Ban Nha, vùng Địa Trung Hải, các khu vườn của Ferdinand Bac và các tác phẩm lý thuyết của Le Corbusier. Trong thời gian này, ông đã tự học để trở thành một kiến trúc sư. Từ năm 1927 đến năm 1936, Barragán hành nghề kiến trúc tại Guadalajara và sau đó là Thành phố Mexico. Năm 1945, ông lập đồ án quy hoạch tổng mặt bằng và thiết kế đô thị khu ở Pedregal tại San Ángel. Năm 1955, ông tái thiết khu di tích lịch sử Convento de las Capuchinas Sacramentarias ở Tlalpan, nằm ở phía nam Thành phố Mexico. Năm 1957, Barragán bắt đầu thiết kế tháp Thông tin vệ tinh ở Naucalpan, khu ở Las Arboledas cách Thành phố Vệ tinh của Naucalpan vài km. Năm 1964, ông cùng với Las Arboledas thiết kế khu ở Lomas Verdes ở Naucalpan.

Năm 1980, ông là người thứ hai được trao giải thưởng Pritzker, nhà và xưởng thiết kế của ông được xây dựng từ năm 1948 ở Thành phố Mexico, hiện nay được xếp hạng Di sản thế giới của UNESCO.

Tham khảo

 Raul Rispa, Barragán-The Complete Works, Princeton Architectural Press, 2003
 Adolf K Placzek, Macmillan Encyclopedia of Architects. Vol. 1, The Free Press London, 1982,
 Dennis Sharp, The Illustrated Encyclopedia of Architects and Architecture, Quatro Publishing New York, 1991
 Guido de Bruyn, Luis Barragan - The Quiet Revolution, phim tài liệu

Liên kết ngoài
 Quỹ Barragan
 Trang về Luis Barragán của giải thưởng Pritzker
 Trang về Luis Barragán
 Luis Barragán của Unesco World Heritage Centre

Kiến trúc sư México
Người đoạt giải Pritzker
Kiến trúc Hiện đại ở México


title: Dicranomyia multispina

text:
Dicranomyia multispina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Rishikesh

text:
Rishikesh là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Dehradun thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.
Nằm ở chân dãy Himalaya ở miền bắc Ấn Độ, nó được gọi là Cổng vào dãy Garhwal Hymalaya. Rishikesh được bao quanh bởi ba huyện khác như Tehri Garhwal, Pauri Garhwa và Haridwar. Thành phố có cự ly khoảng 25 km về phía bắc của thành phố Haridwar và 43 km về phía tây nam của thủ phủ bang Dehradun.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rishikesh có dân số 59.671 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Rishikesh có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Rishikesh, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Hình ảnh

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttarakhand
Rishikesh
Du lịch ở Uttarakhand


title: Cardiorhinus baeri

text:
Cardiorhinus baeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: Kodungallur

text:
Kodungallur là một thành phố và khu đô thị của quận Thrissur thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Địa lý
Kodungallur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 9 mét (29 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kodungallur có dân số 33.543 người. Phái nam chiếm 47% tổng số dân và phái nữ chiếm 53%. Kodungallur có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 81%. Tại Kodungallur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala


title: Hoàng Ngọc Hiến

text:
Hoàng Ngọc Hiến (1930–2011), là nhà lý luận phê bình, và là dịch giả văn học Việt Nam đương đại, nguyên hiệu trưởng Trường Viết văn Nguyễn Du.

Tiểu sử
Hoàng Ngọc Hiến sinh ngày 21 tháng 7 năm 1930 tại Nam Định, quê quán: Làng Đông Thái, xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Sau năm 1945, ông cùng gia đình đi tản cư, học Trường trung học chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng ở Vinh và được gửi đi đào tạo ở Liên Xô (cũ).

Năm 1959, ông làm nghiên cứu sinh và bảo vệ thành công Tiến sĩ Văn học chuyên ngành lý luận, phê bình tại Đại học Tổng hợp Moskva, Liên Xô (cũ) với luận án về nhà thơ Liên Xô Vladimir Vladimirovich Mayakovsky

Về nước, ông lần lượt giảng dạy ở các trường Đại học Sư phạm Vinh, Đại học Văn hóa, Trường Viết văn Nguyễn Du (và ông đã nhiều năm làm hiệu trưởng ngôi trường này).

Từ năm 1983, ông đã nhiệt thành cổ súy cho sự đổi mới sáng tác văn học ở Việt Nam, phê phán những bất cập trong hệ thống lý luận quan của Zdanov.

Ông là Hội viên Hội nhà văn Việt Nam năm 1987, và là đồng chủ bút với Huỳnh Sanh Thông, Trương Vũ ra tạp chí Vietnam Review (phát hành ở Mỹ trong 2 năm 1996 và 1997).

Ông có các học trò là nhà văn, nhà thơ đã thành danh như Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Nguyễn Trọng Tạo...

Hoàng Ngọc Hiến mất vì bệnh lúc 23 giờ ngày 24 tháng 1 năm 2011 tại Bệnh viện Hữu nghị, Hà Nội.

Tác phẩm
Tác phẩm của Hoàng Ngọc Hiến đã xuất bản có:
Ngọn gió thổi những chiếc lá bay qua đại dương (tập ký)
Maiacôpxki. Con người, cuộc đời và thơ (khảo cứu. Tuyển dịch, 1976)
Maiacôpxki (hài kịch. Dịch, 1984)
Văn học Xô Viết đương đại (khảo cứu, 1987)
Văn học – học văn (tiểu luận và phê bình, 1992)
Văn học và học văn (tiểu luận và phê bình, 1997)
Văn học gần và xa (tiểu luận, 2000)
Triết lý văn hóa và triết luận văn chương (khảo cứu, 2006)
Văn hóa và văn minh – Văn hóa chân lý và văn hóa dịch lý (2007)
Hoàng Ngọc Hiến. Tuyển tập chọn lọc (2008)
Xác lập cơ sở cho đạo đức, Bàn về tính hiệu quả (dịch từ sách của Francois Jullien)
Minh triết phương Đông và triết học phương Tây (tuyển tập những công trình của nhà triết học đương đại Pháp F.Jullien, Nhà xuất bản. Đà Nẵng, 2004)

Nguồn tham khảo
Tác gia Hoàng Ngọc Hiến

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đặng Thân viết về Hoàng Ngọc Hiến
Các câu nói nổi tiếng của Hoàng Ngọc Hiến
Nhà phê bình Hoàng Ngọc Hiến qua đời

Nhà văn Việt Nam
Nhà giáo Việt Nam
Nhà phê bình văn học Việt Nam
Người Hà Tĩnh
Cựu giảng viên Đại học Vinh
Người Nam Định
Sinh năm 1930
Mất năm 2011


title: Elaphropoda impatiens

text:
Elaphropoda impatiens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Elaphropoda
Động vật được mô tả năm 1944


title: Hoàng phu nhân

text:
Hoàng phu nhân (chữ Hán: 黃夫人), không rõ năm sinh mất, không rõ tên gì, bà được mô tả có làn da đen đúa, mặt đầy mụn nhọt trông rất khó coi, dân gian tương truyền những tên gọi như Hoàng Nguyệt Anh (黃月英), Hoàng Thụ (黃綬) hoặc Hoàng Thạc (黃碩), được biết đến là phu nhân của Thừa tướng Thục Hán là Gia Cát Lượng.

Tương truyền bà có khả năng thông thuộc binh thư, trên biết thiên văn dưới tường địa lý, đa mưu túc trí không thua kém Gia Cát Lượng - chồng của mình nhưng dung mạo cực kì xấu xí, được liệt vào Ngũ xú Trung Hoa.

Tiểu sử
Bà người huyện Bạch Thủy (nay là Hồng Hồ, Hồ Bắc), là con gái của danh sĩ Hoàng Thừa Ngạn (黄承彦) và Thái phu nhân, một quý phu nhân xuất thân từ dòng dõi họ Thái ở Trần Lưu, là con gái Thái Phúng (蔡讽), cùng cha với Thái Mạo và Thái phu nhân ở Kinh Châu Lưu Biểu. Tương truyền Hoàng thị là một người phụ nữ làn da ngăm đen, tướng mạo rất xấu xí, có tên tục Hoàng A Sửu (黃阿醜).

Khi Hoàng Thừa Ngạn biết Gia Cát Lượng muốn tìm người kết hôn, liền đối Lượng mà nói: "Ta có một đứa con gái da dẻ đen đúa, dung mạo xấu xí, nhưng có thể cùng ngươi xứng đôi.". Kết quả Gia Cát Lượng không để bụng dung mạo của bà, lập tức nhận lời kết hôn. Do đó dân gian lưu truyền câu ca dao: "Mạc tác Khổng Minh trạch phụ, Chính đắc A Thừa xú nữ.", tức là "Chẳng ai chọn vợ như Khổng Minh, lấy phải cô Thừa xấu kinh".

Khi Khổng Minh bận sự vụ, mọi việc giáo dục hoặc việc nhà đều do bà trông nom. Về sau, con trưởng là Gia Cát Chiêm khi Tào Ngụy tấn công, đã tử thủ ở Miên Trúc, còn con nhỏ Gia Cát Hoài đối mặt Tấn Vũ Đế Tư Mã Viêm không hề vì tư lợi mà bán mình. Người đời đánh giá đây không thể không xét công lao giáo dục của Hoàng phu nhân.

Chú thích

Tham khảo
 Tam quốc chí - sử thư của Trần Thọ
 Tam quốc chí chú - ghi chú của Bùi Tùng Linh.
 貌醜心慧　孔明之妻－－黃月英

Ngũ xú Trung Hoa
Nữ giới Thục Hán
Người Hồ Bắc
Tài nữ Trung Hoa


title: Perdita albihirta

text:
Perdita albihirta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1954.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1954


title: Le Gué-de-Longroi

text:
Le Gué-de-Longroi  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Guedelongroi


title: Vườn quốc gia Donau-Auen

text:
Vườn quốc gia Danube-Auen là một vườn quốc gia có diện tích 93  km² tại Viên và Hạ Áo và là một trong những đồng bằng ngập lụt lớn nhất của sông ở Trung Âu.

Vườn quốc gia đã được xác định là một vườn quốc gia IUCN loại II và nằm ở địa phận của Viên (Lobau), Groß-Enzersdorf, Orth an der Donau, Eckartsau, Engelhartstetten, Hainburg, Bad Deutsch-Altenburg, Petronell-Carnuntum, Regelsbrunn, Haslau-Maria Ellend, Fischamend và Schwechat.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.donauauen.at

Vườn quốc gia Áo
Huyện Gänserndorf
Donaustadt
Viên
Schwechat
Huyện Bruck an der Leitha
IUCN Loại II


title: Muckendorf-Wipfing

text:
Muckendorf-Wipfing là một đô thị thuộc huyện Tulln trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Reymondia tanganyicensis

text:
Reymondia tanganyicensis là một loài động vật chân bụng trong họ Thiaridae. Nó được tìm thấy ở Burundi và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Tham khảo

Reymondia
Động vật được mô tả năm 1889


title: Spilocephalus intermedius

text:
Spilocephalus intermedius là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Spilocephalus


title: Tường Vy

text:
Đoàn Nguyễn Tường Vy (sinh 18 tháng 11, 1986) là một nữ diễn viên kịch nói và diễn viên truyền hình người Việt Nam. Cô nổi tiếng qua vai diễn Hai Nhái trong bộ phim Cuộc phiêu lưu của Hai Lúa năm 2009.

Tiểu sử
Tường Vy sinh ra và lớn lên tại Thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Cô tốt nghiệp khoa diễn viên tại Trường Cao đẳng Sân khấu – Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh.

Danh sách phim

Phim truyền hình

Danh sách kịch
Mẹ 15 (2005)
Dạ cổ hoài lang (2010)
Công lý như mặt trời (2020) vai Nguyệt Hồng

Chú thích nguồn

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Người họ Đoàn tại Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam


title: Aphthona paivana

text:
Aphthona paivana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: Gibbobruchus mimus

text:
Gibbobruchus mimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1831.

Chú thích

Tham khảo

Gibbobruchus


title: Desmognathus fuscus

text:
Dusky Salamander (Desmognathus fuscus) là một loài lưỡng cư thuộc họ Plethodontidae. Loài này có ở miền đông Bắc Mỹ từ miền đông Canada ở New Brunswick phía nam tới một số vùng ở Florida và về phía tây tới Louisiana.

Hình ảnh

Tham khảo

 Hammerson, G. 2004. Desmognathus fuscus (Dusky Salamander). 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 1 năm 2009.

Liên kết ngoài
 Dusky Salamander (Demognathus fuscus) , Natural Resources Canada

Salamander, Dusky
Desmognathus
Động vật lưỡng cư Mỹ
Động vật Đông Hoa Kỳ


title: In Buri (huyện)

text:
In Buri () là huyện (amphoe) cực bắc của tỉnh Singburi ở miền trung Thái Lan.

Lịch sử
In Buri là một thành phố cổ, một trong những mueang hay quốc gia-thành phố lớn. Thành phố này được xây thời vua Ramesuan năm 1369. Trong thời Ayutthaya, thống đốc In Buri luôn là người trong hoàng tộc do In Buri là thành phố biên thùy của Ayutthaya. Trong các cuộc cải tổ thesaphiban, vua Rama V đã hạ bậc In Buri thuộc Singburi năm 1895. Đơn vị này đã được chuyển thành của tỉnh Singburi.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Takhli của Nakhon Sawan Province, Ban Mi của tỉnh Lopburi, Mueang Sing Buri và Bang Rachan của tỉnh Singburi, và Sapphaya và Sankhaburi của tỉnh Chainat.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 101 làng (muban). In Buri tiself is một phó huyện municipality nằm trên một phần của the tambon In Buri. Có 10 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Huyện của Singburi


title: Lasionycta promulsa

text:
Lasionycta promulsa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It occurs from Rampart House ở miền bắc Yukon tới tây nam British Columbia ở phía tây và miền nam New Mexico ở Dãy núi Rocky.
Con trưởng thành bay từ giữa tháng 7 qua tháng 8.

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Lasionycta


title: Gaston Glock

text:
Gaston Glock (sinh ngày 19 tháng 7 năm 1929) là một kỹ sư người Áo, và là người sáng lập công ty vũ khí Glock GmbH. Được biết đến nhiều với việc sáng chế ra khẩu súng ngắn "hành động - an toàn" Glock. Một loại súng ngắn nổi tiếng được quan tâm và sao chép bởi rất nhiều công ty khác.

Tiểu sử

Bị ám sát
Tháng 7 năm 1999, trong một âm mưu để che đậy nạn tham ô từ công ty Glock, người cộng tác của Gaston Glock là Charles Ewert đã thuê một cựu lính đánh thuê 67 tuổi người Pháp Jacques Pêcheur để ám sát Glock trong nhà để xe ở Luxembourg. Nhưng may mắn thay Glock đã sống sót và chống đỡ các cuộc tấn công, điển hình là hai lần chống trả Pêcheur. Thương tích của ông bao gồm 7 vết thương do bị chém ở đầu và một số vết cắt, trầy xước, gây mất của Glock khoảng một lít máu. Sau đó, Jacques Pêcheur đã bị kết án 17 năm tù vì tội hành hung người khác. Và như lời khai của Pêcheur, Charles Ewert cũng bị kết án 20 năm tù vì tội chủ mưu.

Phục vụ cho Quân đội Đức trong Thế chiến thứ II
Trong tháng 9 năm 2009, tờ Business Week của Anh báo cáo rằng Gaston Glock "đã dành một vài ngày trong các trang trại của quân đội Đức vào năm 1944 hay 1945" Theo bài báo, Gaston đã trở nên quen thuộc với các hoạt động của súng trường và súng ngắn tại trại Wehrmacht. Ông được 15 hay 16 tuổi vào lúc đó. Glock chưa giờ công khai nói những gì về sự phục vụ này mặc dù các thành viên khác trong gia đình ông cũng phục vụ trong quân đội Đức.

Xem thêm
 Glock

Tham khảo

Sinh năm 1929
Nhân vật còn sống
Nhà thiết kế súng


title: Exosoma suturale

text:
Exosoma suturale là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Glyphonyx inconsultus

text:
Glyphonyx inconsultus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Nomada packardiella

text:
Nomada packardiella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1906


title: Ajhuwa

text:
Ajhuwa là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kaushambi thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ajhuwa có dân số 14.421 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Ajhuwa có tỷ lệ 49% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 59%, và tỷ lệ cho phái nữ là 38%. Tại Ajhuwa, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Xanthopenthes prapatensis

text:
Xanthopenthes prapatensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Quận Sawyer, Wisconsin

text:
Quận Sawyer là một quận thuộc tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Tháp tuổi dân cư quận theo kết quả điều tra dân số năm 2000.

Tham khảo

Quận của Wisconsin


title: Le Tronquay, Eure

text:
Tronquay là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Le Tronquay, Calvados
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Tronquay


title: Caloptilia sachalinella

text:
Caloptilia sachalinella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở vùng Viễn Đông Nga.

Ấu trùng ăn Alnus hirsuta. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Caenohalictus azureus

text:
Caenohalictus azureus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Enderlein mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Caenohalictus
Động vật được mô tả năm 1903


title: Mauzun

text:
Mauzun là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 625 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Cẩm địa

text:
Cẩm địa (danh pháp hai phần: Kaempferia rotunda) là loài thực vật thuộc chi Địa liền.

Cẩm địa được tìm thấy ở các bộ phận khác nhau của Ấn Độ và khu vực liền kề nhưng hiếm khi trong hoang dã. Cây này được chuẩn bị chu đáo trong các vườn ươm thảo dược nhỏ để ứng dụng trong việc chuẩn bị thuốc. Như tên tiếng Phạn của nó 'Bhoomi Champa (nở từ bên trong trái đất) ngụ ý, chàm màu hoa nở ngay từ bên trong đất. Trong thực tế, hoa nở trước sớm hơn nhiều so với chụp lá màu trắng. Cả hoa và lá không bao giờ có thể nhìn thấy cùng một lúc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

R
Thực vật được mô tả năm 1753
Cây thuốc
Cây hoa
Thực vật Indonesia
Hoa
Thực vật Đông Dương
Thực vật Trung Quốc


title: Actebia balanitis

text:
Actebia balanitis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Alaska và miền tây Yukon phía đông đến phía đông miền trung Saskatchewan và phía bắc miền trung South Dakota, phía nam đến miền bắc Colorado và phía tây đến miền trung Washington và vùng nội địa khô của British Columbia.

Sải cánh dài 36–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn nhiều loại cỏ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info
Moths of North Dakota

Actebia


title: 4947 Ninkasi

text:
4947 Ninkasi (1988 TJ1) là một tiểu hành tinh Amor được phát hiện ngày 12 tháng 10 năm 1988 bởi C. S. Shoemaker ở Palomar.

Nó được đặt theo tên Ninkasi, the Sumerian goddess of wine and beer, who helped the god Lugalbanda rescue the tablets of fate from the demon Zu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4947 Ninkasi

Ninkasi
Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Gnevkow

text:
Gnevkow là một đô thị thuộc huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin)), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị Gnevkow có diện tích 17,13 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 401 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Mandres-aux-Quatre-Tours

text:
Mandres-aux-Quatre-Tours  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 236 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mandresauxquatretours


title: Agrypnus scrofa

text:
Agrypnus scrofa là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: 10415 Mali Lošinj

text:
10415 Mali Lošinj là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1886.7904751 ngày (5.17 năm).

Nó được phát hiện ngày 23 tháng 10 năm 1998.

Tham khảo

010415
Được phát hiện bởi Korado Korlević
Tiểu hành tinh được đặt tên
010415
19981023


title: Bulbophyllum cirrhatum

text:
Bulbophyllum cirrhatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: 177 Irma

text:
Irma (định danh hành tinh vi hình: 177 Irma) là một tiểu hành tinh khá lớn và tối, thuộc kiểu quang phổ C, ở vành đai chính.

Ngày 5 tháng 11 năm 1877, anh em nhà thiên văn học người Pháp Paul Henry và Prosper Henry phát hiện tiểu hành tinh Irma khi họ thực hiện quan sát tại Đài thiên văn Paris, nhưng chỉ ghi tên người phát hiện là Paul Henry.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 177 Irma - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Irma
18771105
Irma
Tiểu hành tinh kiểu C: (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu Ch (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tipula lamellata

text:
Tipula lamellata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 4491 Otaru

text:
4491 Otaru (1988 RP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1988 bởi Kin Endate và Kazuro Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4491 Otaru

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: 3306 Byron

text:
3306 Byron là một tiểu hành tinh vành đai chính, được phát hiện bởi Nikolai Stepanovich Chernykh ở 1979. Nó được đặt theo tên Lord Byron, nhà thơ lãng mạn British. Nó là một tiểu hành tinh kiểu S.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Flora
Tiểu hành tinh kiểu S
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Compsoptera

text:
Compsoptera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Compsoptera aemiliorum Raineri, 1994
 Compsoptera argentaria (Herrich-Schäffer, 1839)
 Compsoptera caesaraugustanus Redondo, 1995
 Compsoptera jourdanaria (Serres, 1826)
 Compsoptera opacaria (Hübner, 1819)

Chú thích

Tham khảo

 Compsoptera at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Prosopolophini
Ennominae


title: Sphecodopsis villosa

text:
Sphecodopsis villosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodopsis
Động vật được mô tả năm 1909


title: Xiêm

text:
Xiêm (tiếng Thái Lan: สยาม; chuyển tự: Siam, ), còn gọi là Xiêm La (暹羅), là quốc hiệu chính thức của Thái Lan từ thời nhà Chakri được thành lập năm 1782 cho đến ngày 23 tháng 6 năm 1939.Từ "Xiêm" có nghĩa là "nước da nâu". Sau đó, tên gọi Xiêm được sử dụng lại một cách chính thức trong thời kỳ từ năm 1945 đến ngày 11 tháng 5 năm 1949.

Xiêm là tên gọi bắt nguồn từ tiếng Anh Siam (người phương Tây dùng danh này gọi tên nước Thái Lan từ thời vua thứ 4 triều đại Ma Hả Chắc Kri hiện tại). Tên gọi "Vương quốc của người Thái" (ราชอาณาจักรไทย - Ratcha Anachak Thai) đã thay thế cho tên gọi Xiêm trong thời kỳ 1939-1945 và thời kỳ 1949 đến nay.

Địa lý
Nằm ở Đông Nam Á. Phía bắc giáp Lào và Myanma. Phía Đông giáp Cam-pu-chia và Vịnh Thái Lan; phía Nam giáp Malaysia; phía Tây giáp biển Andaman và Mianma.

Dân số: 63,04 triệu người (2007) trong đó người Thái chiếm 75%, người Hoa 14%, các dân tộc khác 11%.

Với diện tích 514.000 km² (tương  đương diện tích Việt Nam cộng với Lào), Siam xếp thứ 49 trên thế giới về diện tích, rộng thứ ba tại Đông Nam Á, sau Indonesia và Myanma. Thái Lan là mái nhà chung của một số vùng địa lý khác nhau, tương ứng với các vùng kinh tế. Phía Bắc có địa hình đồi núi, với điểm cao nhất (2.576 m) là Doi Inthanon. Phía Đông Bắc là Cao nguyên Khorat có biên giới tự nhiên về phía đông là sông Mekong đây là vùng trồng nhiều sắn nhất của Thái Lan do khí hậu và đất đai phù hợp với cây sắn. Trung tâm của đất nước chủ yếu là vùng đồng bằng sông Chao Phraya đổ ra vịnh Siam. Miền Nam là eo đất Kra mở rộng dần về phía bán đảo Mã Lai.

Chú thích

Lịch sử Thái Lan


title: Geranomyia snyderi

text:
Geranomyia snyderi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Callistola attenutata

text:
Callistola attenutata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Callistola


title: Nagan Raya (huyện)

text:
Huyện Nagan Raya là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Aceh, Indonesia. Huyện lỵ đóng ở Suka Makmue. Huyện có diện tích 3928 km2, sân số theo điều tra năm 2000 là 63.640 người.

Các đơn vị hành chính
Huyện gồm có 8 phó huyện hành chính (kecamatan) sau:

 Beutong
 Darul Makmur
 Kuala
 Seunagan
 Seunagan Timur
 Tadu Raya
 Kuala Pesisir
 Kuala Pesisir

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Environmental Office website

Huyện của Indonesia
Aceh


title: Niphadophylax

text:
Niphadophylax là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Niphadophylax hemicycla Diakonoff, 1992
Niphadophylax mexicanus (Razowski & Brown, 2004)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Tu viện dòng Thánh Phaolô (Sài Gòn)

text:
Tu viện dòng Thánh Phaolô là một nữ tu viện thuộc Dòng Thánh Phaolô thành Chartres nằm ở số 4 đường Tôn Đức Thắng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Tu viện do Nguyễn Trường Tộ thiết kế, mang phong cách kiến trúc cổ điển Pháp, chủ yếu do các binh lính khi đó xây dựng và hoàn thành ngày 10 tháng 8 năm 1864. Đây được xem là công trình kiến trúc kiên cố đầu tiên do một kiến trúc sư người Việt thiết kế.

Nhà nguyện chính của tu viện được trang trí công phu, trần cao gốm nhiều múi cong. Các cửa ở bên cũng có các bức phù điêu, hoa văn. Tu viện chỉ có các sinh hoạt tôn giáo nội bộ dành cho các nữ tu nhưng có thánh lễ duy nhất dành cho giáo dân vào lúc 7 giờ 30 sáng Chúa Nhật.

Tham khảo

Địa điểm tham quan ở Quận 1
 Dòng Thánh Phaolô thành Chartres mừng 150 năm hiện diện tại Việt Nam

T
Saint Paul, Thành phố Hồ Chí Minh
Công trình kiến trúc Pháp tại Thành phố Hồ Chí Minh
Quận 1


title: Herzfeld

text:
Herzfeld là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Satellite view from Terraserver

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Vannes

text:
Vannes là tỉnh lỵ của tỉnh Morbihan, thuộc vùng hành chính Bretagne của nước Pháp, có dân số là 51.759 người (thời điểm 1999).

Khí hậu

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
Vannes kết nghĩa với:
  Cuxhaven (Đức)
  Mons (Bỉ)
  Wałbrzych (Ba Lan)
  Fareham (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland)

Những người con của thành phố
 Joseph Abeille (1673-1756), kiến trúc sư
 Louis-François Duplessis de Mornay (1663-1741), Giám mục thứ ba của Québec
 Alain Resnais (sinh năm 1922), đạo diễn phim

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official web site of the city

 Base Mérimée: Search for heritage in the commune, Ministère français de la Culture.

Morbihan
Xã của Morbihan


title: Kherdi

text:
Kherdi là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ratnagiri thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kherdi có dân số 10.703 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kherdi có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Kherdi, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Seminella fusiformis

text:
Seminella fusiformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Seminella


title: Hydropsyche perelin

text:
Hydropsyche perelin là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: 10424 Gaillard

text:
10424 Gaillard (1999 BD5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 1 năm 1999 bởi Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10424 Gaillard

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh được đặt tên
Tiểu hành tinh Nysa


title: Morolaba

text:
Morolaba là một tổng thuộc  tỉnh Kénédougou ở tây nam Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Morolaba. Dân số năm 2006 là 20.274 người.

Các thị xã và làng xã
Domberla, Kaifona, Kalarla, Katana, Nangorla, N’gorguerla, Niamberla, Siguinasso, Sindorla, Temetemesso, Tina, Zanfagora, Zanfara và Zankina.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kénédougou


title: Bintan

text:
Đảo Bintan hay Negeri Segantang Lada là một đảo trong quần đảo Riau của Indonesia. Đảo thuộc tỉnh Riau Islands, thủ phủ của tỉnh là Tanjung Pinang, nằm ở phía nam đảo và là cộng đồng dân cư chính của đảo này.

Diện tích đảo Bintan là  (tính cả diện tích mặt nước thì tổng diện tíhc là  bao gồm 96% diện tích mặt nước). Khu vực hành chính của nó nằm trong huyện đảo Bintan, một trong 6 khu vực hành chính của tỉnh Riau Islands. Thành phố Tanjung Pinang là một khu vực tự trị trong đảo Bintan.

Bintan có lịch sử từ đầu thế kỷ 3. Đảo này phát triển thịnh vượng thành một tiền đồn thương mại trên tuyến đường giữa Trung Hoa và Ấn Độ, và trong nhiều thế kỷ đã nằm dưới sự kiểm soát của Trung Hoa, Vương quốc Anh và Hà Lan khi nó được tuyên bố là một phần của Tây Ấn Hà Lan thông qua hiệp ước Anh-Hà Lan 1824. Trong thế kỷ 12, đảo Bintan nằm ở eo biển Malacca được biết đến với tên "đảo hải tặc" do các hải tặc Mã Lai đã từng cướp các tàu chạy qua vùng nước đảo này.

Singapore, thành phố lớn gần nhất, cách đảo 45-50 phút đi catamaran gắn động cơ từ khu nghỉ mát Bintan ở tây bắc đảo. Đảo có các bãi biển với các khách sạn và khu nghỉ dưỡng, trong đó nổi tiếng nhất là Bintan Resorts trên một diện tích   trong môi trường nhiệt đới. Quần đảo của Riau islands đối diện ngay phía phải của khu nghỉ mát qua biển. Indonesia đang quảng bá Bintan thành điểm đến cho du khách tốt tiếp nhất tiếp theo sau Bali.

Tham khảo

Bintan
Đảo Indonesia


title: Münichreith-Laimbach

text:
Münichreith-Laimbach là một thị xã thuộc huyện Melk trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Từ đồng nghĩa

text:
Trong tiếng Việt, từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.

Những từ chỉ có nghĩa kết cấu nhưng không có nghĩa sở chỉ và sở biểu như bù và nhìn trong bù nhìn thì không có hiện tượng đồng nghĩa.

Những từ có nghĩa kết cấu và nghĩa sở biểu và thuộc loại trợ nghĩa như lẽo trong lạnh lẽo hay đai trong đất đai thì cũng không có hiện tượng đồng nghĩa.

Những từ có nghĩa kết cấu và nghĩa sở chỉ (thường là các hư từ) như sẽ, tuy, với... thường đóng vai trò công cụ diễn đạt quan hệ cú pháp trong câu nên chủ yếu được nghiên cứu trong ngữ pháp, từ vựng học không chú ý đến các loại từ này.

Những từ độc lập về nghĩa và hoạt động tự do hoặc những từ độc lập về nghĩa nhưng hoạt động tự do thì xảy ra hiện tượng đồng nghĩa. Nhóm những từ độc lập về nghĩa nhưng hoạt động tự do thường là các từ Hán-Việt. Như vậy có thể nói hiện tượng đồng nghĩa xảy ra ở những từ thuần Việt và Hán-Việt.

Xem thêm
 Nghĩa của từ
 Từ đa nghĩa
 Từ trái nghĩa
 Húy kỵ

Tham khảo

Từ điển học
Tu từ học
Ngữ nghĩa học từ vựng


title: Anthrenoides wagneri

text:
Anthrenoides wagneri là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Anthrenoides
Động vật được mô tả năm 1909


title: Pachybrachis mitjaevi

text:
Pachybrachis mitjaevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin & Kulenova miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Adalurnus

text:
Adalurnus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Adalurnus rotundatus Maulik, 1936

Chú thích

Tham khảo

Alurnini


title: Miliusa zeylanica

text:
Miliusa zeylanica là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Miliusa zeylanica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Miliusa
Thực vật dễ tổn thương


title: Dysaletia

text:
Dysaletia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Escalante (tổng)

text:
Tổng Escalante là một tổng thuộc tỉnh Chubut ở Argentina.

Tổng này có dân số khoảng 143.000 người và diện tích 14.015 km², thủ phủ là Comodoro Rivadavia, cách thủ đô 1761 km.

Tổng này được đặt tên theo tiến sĩ Wenceslao Escalante, người giữ chức bộ trưởng nông nghiệp dưới thời tổng thống Julio A. Roca.

Địa điểm nổi bật

Autodromo Comodoro Rivadavia

Các khu định cư

Caleta Córdoba
Campamento El Tordillo
Ciudadela
Comodoro Rivadavia
Diadema Argentina
El Trébol
Escalante
General Mosconi
Laprida
Palazzo
Rada Tilly
Villa Astra
Villa Ortiz
Puerto Visser
Bahia Bustamante
Rocas Coloradas
Comferpet
Pampa del Castillo
Pampa Salamanca
Rio Chico
Pico Salamanca
Manantiales Behr

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng của đô thị Comodoro Rivadavia (tiếng Tây Ban Nha)
Trang mạng thành phố Comodoro Rivadavia

Tổng của tỉnh Chubut


title: James K. Polk

text:
James Knox Polk (2 tháng 11 năm 1795 - 15 tháng 6 năm 1849) là tổng thống thứ 11 của Hoa Kỳ, tại nhiệm từ 4 tháng 3 năm 1845 đến 4 tháng 3 năm 1849. Trước khi trở thành tổng thống, ông từng làm Chủ tịch hạ viện Hoa Kỳ giai đoạn 1835–1839, và là thống đốc tiểu bang Tennessee từ 1839–1841. Do Polk là một người học trò của Andrew Jackson, ông cũng là thành viên Đảng Dân chủ và ủng hộ chủ nghĩa dân chủ Jackson. Ông nổi danh với việc bành trướng lãnh thổ Hoa Kỳ trong thời kỳ Chiến tranh Mexico-Hoa Kỳ; cụ thể trong nhiệm kỳ của Tổng thống Polk, lãnh thổ Hoa Kỳ mở rộng một cách đáng kể do kết quả của việc sáp nhập Cộng hòa Texas, lãnh thổ Oregon, và nhượng địa Mexico sau khi người Mỹ giành được thắng lợi trong Chiến tranh Mexico-Hoa Kỳ.

Sau khi gây dựng được sự nghiệp pháp lý thành công ở Tennessee, Polk được bầu vào cơ quan lập pháp tiểu bang năm 1823, sau đó là Hạ viện Hoa Kỳ năm 1825, và trở thành một người ủng hộ đắc lực của Andrew Jackson. Sau khi phục vụ với vai trò là chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ, ông trở thành Chủ tịch Hạ viện năm 1835 và cũng là Tổng thống duy nhất từng giữ chức vụ này. Sau đó, Polk rời Quốc hội để tranh cử Thống đốc; mặc dù ông đắc cử năm 1839 nhưng thua trong cuộc bỏ phiếu năm 1841 và 1843. Ông là một ứng cử viên khá ít người biết đến đại diện cho Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1844. Ông tham dự đại hội Đảng với tư cách là ứng cử viên tiềm năng cho chức Phó Tổng thống, tuy nhiên các Đảng viên Đảng Dân chủ đã thỏa hiệp để Polk có tấm phiếu trong cuộc chạy đua chức Tổng thống khi các ửng cử viên khác không thể đạt được yêu cầu về 2/3 số phiếu đông. Trong cuộc tổng tuyển cử, Polk đã đánh bại đối thủ Henry Clay đến từ Đảng Whig.

Các nhà sử gia đã cho rằng Polk là vị Tổng thống thành công nhất trong thời kỳ trước Nội chiến Hoa Kỳ khi mà ông đã hoàn thành tất cả các mục tiêu trong chính sách đối nội và đối ngoại trong nhiệm kỳ 4 năm mà ông đã đặt ra trước đó. Sau một cuộc đàm phán căng thẳng với đầy nguy cơ dẫn đến chiến tranh, ông đã đạt được thảo thuận với Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland về các cuộc tranh chấp diễn ra dọc vĩ tuyến 49 ở lãnh thổ Xứ Oregon. Đồng thời, Polk đã dẫn dắt nước Mỹ giành được  chiến thắng vẻ vang trong cuộc chiến tranh với Mexico, và kết quả là nước này phải nhượng bộ gần như toàn bộ khu vực Tây Nam cho nước Mỹ. Ông duy trì việc giảm thuế suất khi cho ban hành Thuế quan Walker năm 1846. Cũng trong cùng năm đó, Polk đã đạt được một mục tiêu lớn khác của ông đó là tái thiết lập hệ thống Kho bạc Độc lập. Đúng với lời hứa khi tranh cử của mình là ông chỉ phục vụ trong một nhiệm kỳ, Polk rời văn phòng Tổng thống vào năm 1849 và trở về Tennessee nơi mà ông qua đời 3 tháng sau khi nhiệm kỳ của ông kết thúc.

Mặc dù hình bóng của ông khá mơ hồ ngày nay nhưng giới học giả vẫn đánh giá cao Tổng thống Polk  bởi ông đã hoàn thành các mục tiêu chính trong chương trình nghị sự của mình. Phần lớn cuộc đời Polk sống như là một chủ nô; ông sở hữu một đồn điền ở Mississippi và đã mua bán nô lệ khi còn tại nhiệm Tổng thống. Di sản lớn nhất mà chính quyền Polk để lại cho nước Mỹ chính là sự mở rộng lãnh thổ đất nước khi mà giờ đây quốc gia non trẻ này đã tiến đến bờ biển Thái Bình Dương để sẵn sàng trở thành một siêu cường của thế giới trong tương lai.

Xuất thân
Polk sinh ra tại quận Mecklenburg, Bắc Carolina nhưng phần lớn thời gian ông đều sống ở tiểu bang Tennessee.

Sự nghiệp chính trị
Là một người trung thành với lý tưởng của Andrew Jackson, Polk được xem là một vị tổng thống Mỹ quyết đoán cuối cùng trước khi Nội chiến Hoa Kỳ nổ ra. Polk được chú ý với những thành công về chính sách đối ngoại. Ông đe dọa chiến tranh với Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland rồi chia đôi quyền lợi vùng Tây Bắc với Anh. Polk thực hiện chính sách giảm thuế và thiết lập hệ thống kho bạc kéo dài đến 1913. Ông cũng là tổng thống Mỹ đầu tiên quyết định nghỉ hưu sau khi nhiệm kỳ tổng thống kết thúc mà không ra  tái tranh cử. Polk mất 3 tháng sau khi nhiệm kỳ tổng thống của ông kết thúc.

Là một người theo chủ nghĩa bành trướng lãnh thổ, Polk bất chấp những sự phản đối của đảng Whig và gánh vác trách nhiệm cho cuộc bành trướng lãnh thổ lớn nhất của Hoa Kỳ (vượt qua cả bang mua lại lãnh thổ Louisiana của Pháp). Ông bảo đảm lãnh thổ Oregon (bao gồm Washington, Oregon và Idaho) rồi mua 1,2 triệu dặm vuông (3,1 triệu km²) thông qua Hiệp ước Guadalupe Hidalgo, hiệp ước đã chấm dứt Chiến tranh Mexico-Hoa Kỳ. Cuối cùng, Polk đã hoàn tất việc thâu tóm hầu như phần lớn 48 bang hiện tại của Mỹ. Chính chủ nghĩa bành trướng lãnh thổ mà ông theo đuổi đã gây ra nhiều cuộc tranh cãi về vấn đề nô lệ tại lãnh thổ vừa mới sáp nhập.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Extensive essay on James K. Polk and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs
 Inaugural Address of James K. Polk.
 Biography of James K. Polk. The White House (Official Site).
 First State of the Union Address (1845).
 Second State of the Union Address (1846).
 Third State of the Union Address (1847).
 Fourth State of the Union Address (1848).
 James Polk journal entries 1846-1847 concerning the Mexican American War
 POTUS - James Knox Polk

 Obituary of President Polk in The Liberator (22 tháng 6 năm 1849)
 Smithsonian's "Establishing Borders: The Expansion of the United States, 1846-48" with essay and lesson plans
 Events That Changed America in the Nineteenth Century. Ed. John E. Findling and Frank W. Thackeray. Westport, CT: Greenwood Press, 1977.
 James K. Polk National Historic Site

Sinh năm 1795
Mất năm 1849
Tổng thống Hoa Kỳ
Thống đốc Tennessee
Lịch sử Hoa Kỳ (1789–1849)
Người Mỹ gốc Scotland
Người từ quận Mecklenburg, Bắc Carolina
Hệ thống bữa tiệc giây
Tử vong vì bệnh truyền nhiễm ở Tennessee
Chôn cất ở Tennessee
Luật sư Tennessee
Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ
Người Mỹ thế kỷ 19


title: Lòng lợn

text:
Lòng lợn (có nơi gọi là dồi trường, mặc dù dồi thường có nội hàm hẹp hơn chỉ món lòng đã nhồi thực phẩm bên trong) là tên gọi khái quát để chỉ hầu hết các phủ tạng lợn được luộc, hấp hoặc nướng. Đây là một trong số những món ăn dân dã hết sức phổ biến ở Việt Nam và có lẽ cũng xuất hiện tại nhiều nước trên thế giới, tuy hiếm khi được đánh giá cao trong ẩm thực châu Âu, nơi mà nhiều nước chỉ dùng bộ lòng như một thứ nguyên liệu để nhồi xúc xích, lạp xường.

Nguyên liệu
Gọi là lòng lợn một cách khái quát, nhưng món ăn lòng lợn bao gồm nhiều nguyên liệu là phủ tạng lợn trong đó thường lòng non (lòng xe điếu) và lòng già chiếm một tỷ lệ chủ đạo. Đĩa lòng lợn thông thường còn bao gồm cả các phủ tạng khác như: tim, gan, lá lách, dạ dày, cổ hũ, trễ (dạ con và ống dẫn trứng còn gọi là "tràng", thường không nhồi, rất ngon nếu được nướng), cật (quả thận). Tuy nhiên, tim, dạ dày, trễ, thận là những món được người Việt đánh giá có chất lượng cao, nên khi bán kèm đĩa lòng lợn sẽ khiến giá thành của món ăn cao hơn.

Chế biến

Dồi

Món lòng già được gọi là dồi thường làm rất công phu. Lòng già thông rửa rất kỹ, lộn trái để các lá mỡ của phía ngoài lòng quay vào trong trước khi nhồi thực phẩm. Món dồi nhồi nguyên liệu này lại phân chia ra hai trường phái Bắc và Nam. Người Nam dùng ruột non chứ không dùng ruột già và dùng thịt vai xắt hạt lựu cỡ một phân và huyết (tiết) chín cũng xắt cỡ đó, trộn chung với đậu xanh, hạt tiêu rang vàng đâm giập giập, rau răm, rau húng quế xắt nhỏ. Vì ruột non nên dồi không lớn và khi luộc (hấp) chín, miếng dồi được đem chiên vàng ruộm.

Món dồi của dân Tây Ninh lại dùng ruột già như dồi Bắc. Người Bắc chọn cái ruột không quá lớn, cũng không quá nhỏ, dùng nước gạo vo tuốt lòng. Nhân dồi gồm sụn cổ họng, mỡ sa, ba chỉ, rau răm băm nhuyễn, hành hoa xắt nhỏ, đỗ xanh rang, lá sương xông, nước cốt riềng, xả, cùng với tiết đông bóp vụn trộn đều, rồi nhồi vào ruột già và lấy lạt thắt hai đầu lại thành từng đoạn (tương tự như cách nhồi xúc xích của phương Tây) nếu đem nướng thì gọi là món dồi sụn nướng. Món dồi Bắc không chiên hay nướng mà luộc, khi luộc thì thường dùng que xăm lỗ để cho nước chảy ra, không làm dồi bị nứt, vỡ. Món dồi ngon hay không còn do tiết có bị hãm mặn hay không và hỗn hợp các thứ phụ gia điều chế hài hòa.

Các loại phủ tạng khác
Ruột non rửa thật sạch cả trong và ngoài, tuy có nhiều vùng chỉ rửa vừa phải để ăn cả chất sữa hơi hơi đắng trong ruột non (được gọi là phèo). Các phủ tạng khác như dạ dày cũng cần lộn trái và rửa thật sạch. Trễ, tim, gan rửa sơ vì những phủ tạng này đã sạch sẵn. Nếu có quả cật lợn luộc, thường phải bổ đôi và nạo bỏ phần trắng rất hôi trong cật.

Trình bày
Sau khi luộc chín, các thành phần trên sẽ được thái bày lên đĩa đem ra bàn ăn với dồi, lòng non, trễ thái khúc ngắn lót dưới, các loại tim, gan, cật thái lát mỏng to bản bày lên trên. Trên cùng bày mấy dọc hành hoa chần.

Nước luộc lòng lợn có thể tận dụng để nấu cháo lòng hoặc làm nước canh ngon ngọt với chút hành hoa xắt nhuyễn rắc lên trên bát.

Gia vị ăn kèm
 Nước chấm: thường dùng mắm tôm đánh sủi bọt với rượu trắng, nước cốt chanh, ớt xắt lát, chút mỡ nước, và đường, mì chính. Nếu thực khách không ăn được mắm tôm, có thể thay bằng nước mắm, hoặc bột canh vắt chanh, trộn mấy lát ớt. Tuy nhiên những loại nước chấm này, ngoại trừ mắm tôm, đều không đúng điệu.
 Dọc hành hoa trần bày trên đĩa lòng hoặc bày trong một đĩa riêng.
 Rau thơm các loại: thường có rau húng chó, húng quế, húng thơm, rau ngổ tương tự như khi ăn tiết canh lợn.

Thưởng thức

Dùng như một món trong bữa ăn
Đĩa lòng lợn có thể được ăn như một món thức ăn trên mâm cơm gia đình, nhưng thường thấy trong Ẩm thực Việt Nam là sự kết hợp trong tính chuyên biệt của bộ ba: tiết canh, lòng lợn, và cháo lòng được nấu từ nước luộc lòng lợn nói trên. Chính ba món ăn này đã tạo nên những thương hiệu các quán lòng lợn tiết canh phổ thông trong cả nước, nơi mà thực khách, bạn nhậu (thường giới hạn, ít khi đông đảo như các quán bia hay rượu dân tộc) có thể gặp gỡ nhau bên chén rượu cuốc lủi với hàng trăm thứ chuyện nhân tình thế thái.

Sử dụng như nguyên liệu nấu các món khác
Lòng non, lòng già (nhồi tiết, thịt, gia vị) của lợn đã luộc có thể xào với dưa cải muối rất ngon. Dạ dày lợn sống thái mỏng xào với các loại rau củ quả (xu hào, cà rốt, cần tây, tỏi tây v.v.) cũng là một trong những món ăn khoái khẩu đối với nhiều thực khách. Ngoài ra, dạ dày lợn luộc cũng có thể được làm dưới dạng nộm với rau thơm và lạc rang, ăn rất lạ miệng.

Tim, gan, cật lợn thường để tươi sống và xào nấu với các rau củ quả tương tự như món dạ dày lợn nói trên hoặc nấu cháo tim cật. Tim lợn còn được nhồi với hạt sen và một số loại thuốc bắc để tần, hấp, làm món ăn bổ dưỡng cho những người mới ốm dậy hoặc mới sinh nở.

Biến thể
Một số dân tộc Tây Nguyên trong lễ bỏ mả có nhiều món thịt sống làm với thịt và lòng lợn như món "nhăm đinh" gồm thịt sống, gan sống, ruột già, ruột non chưa luộc băm trộn với muối ớt; món "nhăm tắc" gồm thịt băm trộn với tiết và phèo lấy từ ruột non; "nhăm pơra" thịt với phèo băm lẫn gói vào lá; món "nhăm pa" thịt mỡ trộn tiết, phèo và chút muối ớt. Hầu hết các món đều sử dụng chất phèo trong lòng non của lợn để làm "chín" thực phẩm một cách tự nhiên.
Tại miền Tây, lòng heo sa tế nai được ăn với nước lèo sầu riêng mật ong.

Xem thêm
Tiết canh
Lòng (lòng bò), (lòng gà), (lòng vịt)
Dồi
Thắng cố
Xúc xích

Chú thích

Liên kết ngoài
Sức hấp dẫn của món dồi

Ẩm thực Việt Nam


title: Winkelsett

text:
Winkelsett là một đô thị thuộc huyện Oldenburg bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 39,18 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Oldenburg