title: Cúp AFC

text:
Cúp AFC () là một giải bóng đá cấp câu lạc bộ lục địa thường niên do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức. Theo luật hiện tại, giải đấu chỉ chủ yếu dành cho các câu lạc bộ từ các quốc gia có thứ hạng thấp không có suất vào thẳng trực tiếp ở AFC Champions League dựa trên bảng xếp hạng giải đấu cấp câu lạc bộ AFC.

Al-Kuwait và Al-Quwa Al-Jawiya là các câu lạc bộ thành công nhất trong lịch sử của giải đấu, mỗi đội vô địch ba lần. Các câu lạc bộ đến từ Kuwait đã vô địch bốn lần, khiến họ trở thành quốc gia thành công nhất ở giải đấu. Kể từ khi giải đấu khởi tranh vào năm 2004, các câu lạc bộ từ Tây Á thống trị các trận chung kết của mỗi kỳ cho đến năm 2015 khi câu lạc bộ Malaysia Johor Darul Ta'zim từ Đông Á trở thành một trong các đội lọt vào chung kết và lên ngôi vô địch. Al-Seeb của Oman là đương kim vô địch sau khi đánh bại Kuala Lumpur City của Malaysia trong trận chung kết năm 2022.

Điều lệ giải đấu (Từ 2017 đến 2023–24)

Từ năm 2017, thể thức của AFC Cup được thay đổi, với mục đích giảm chi phí di chuyển giữa các địa điểm diễn ra các trận đấu.

Có 36 câu lạc bộ sẽ tham dự giải đấu (Kể từ năm 2021, con số này có thể lên tới 48), chia thành 9 bảng (Kể từ năm 2021, con số này có thể lên tới 12), mỗi bảng gồm 4 đội. Các suất tham dự được phân bố như sau:

 12 đội đến từ các liên đoàn thành viên của Liên đoàn bóng đá Tây Á (WAFF), được chia thành 3 bảng A, B và C.
 4 đội (Kể từ năm 2021, con số này có thể lên tới tối đa 8 đội) đến từ các liên đoàn thành viên của Liên đoàn bóng đá Trung Á (CAFA), được xếp vào bảng D (và có thể là bảng E).
 4 đội (Kể từ năm 2021, con số này có thể lên tới tối đa 8 đội) đến từ các liên đoàn thành viên của Liên đoàn bóng đá Nam Á (SAFF), được xếp vào bảng E (Tùy thuộc vào số bảng ở khu vực Trung Á và Nam Á mà có thể thay thành bảng F và/hoặc G).
 12 đội đến từ các liên đoàn thành viên của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF), được chia thành 3 bảng F, G và H (Tùy thuộc vào số bảng ở khu vực Trung Á và Nam Á mà có thể thay vào bảng I và/hoặc J).
 4 đội (Kể từ năm 2021, con số này có thể lên tới tối đa 8 đội) đến từ các liên đoàn thành viên của Liên đoàn bóng đá Đông Á (EAFF), được xếp vào bảng I (Tùy thuộc vào số bảng ở khu vực Trung Á và Nam Á mà có thể thay thành bảng J, K và L).

Các đội Trung Á, Nam Á, Đông Nam Á và Đông Á được xếp vào 1 nhóm gọi là Liên khu vực (Inter-zone), và đội vô địch nhóm này sẽ giành quyền vào chung kết tổng gặp đội vô địch Tây Á. Thể thức chi tiết như sau:

Vòng bảng

Tây Á và Đông Nam Á
12 đội của mỗi khu vực sẽ được chia thành 3 bảng (Ở khu vực Tây Á là các bảng A, B và C và ở khu vực Đông Nam Á là các bảng F, G và H), mỗi bảng gồm 4 đội. Các đội thi đấu vòng tròn 2 lượt trong bảng của mình. 3 đội nhất bảng và 1 đội nhì bảng có thành tích tốt nhất sẽ đi tiếp vào vòng loại trực tiếp khu vực tương ứng.

Liên khu vực Trung Á, Nam Á và Đông Á
4 đội của mỗi khu vực được xếp vào 1 bảng riêng cho mỗi khu vực (Ở khu vực Trung Á là bảng D, khu vực Nam Á là bảng E và ở khu vực Đông Á là bảng I, nhưng từ năm 2021, tùy vào số suất dự vòng bảng mà có thể thay đổi thành 2 bảng cho khu vực đó). Các đội thi đấu vòng tròn 2 lượt trong bảng của mình. 3 đội nhất bảng sẽ đi tiếp vào vòng loại trực tiếp liên khu vực. Kể từ năm 2021, trong trường hợp một khu vực có 2 bảng, sẽ có trận chung kết cho riêng khu vực đó, và đội thắng sẽ đi tiếp vào vòng loại trực tiếp liên khu vực.

Vòng loại trực tiếp

Vòng loại trực tiếp khu vực Tây Á (West Asia Zonal Playoff)
3 đội nhất bảng và 1 đội nhì bảng có thành tích tốt nhất của các bảng đấu thuộc khu vực Tây Á (Bảng A, B và C) sẽ bốc thăm đá cặp với nhau. Hai đội thắng trong hai trận bán kết sẽ đối đầu với nhau ở trận chung kết khu vực và giành vé trực tiếp vào chung kết tổng giải đấu.

Vòng loại trực tiếp khu vực Đông Nam Á (ASEAN Zonal Playoff)
3 đội nhất bảng và 1 đội nhì bảng có thành tích tốt nhất của các bảng đấu thuộc khu vực Đông Nam Á (Bảng F, G và H) sẽ bốc thăm đá cặp với nhau. Hai đội thắng trong hai trận đấu bán kết sẽ đối đầu với nhau ở trận chung kết khu vực để giành vé đá bán kết liên khu vực.

Vòng loại trực tiếp liên khu vực (Inter-zone Playoff)
3 đội nhất bảng liên khu vực (Bảng D, E và I, hoặc là đội thắng chung kết khu vực tương ứng) và 1 đội bóng vô địch khu vực Đông Nam Á sẽ bốc thăm đá cặp với nhau. Hai đội thắng trong hai trận bán kết sẽ đối đầu với nhau ở trận chung kết để giành vé vào chung kết tổng giải đấu.

Chung kết tổng (Final)
Đội vô địch Tây Á và đội vô địch liên khu vực sẽ đối đầu với nhau trong trận chung kết tổng. Trận đấu sẽ chỉ diễn ra 1 lượt duy nhất trên sân của 1 trong 2 đội và sẽ thay đổi theo năm, với trận chung kết năm lẻ diễn ra ở sân của đội vô địch Liên khu vực, và năm chẵn sẽ diễn ra trên sân của đội vô địch Tây Á.

Thể thức này khiến cho AFC Cup trở thành giải đấu có thể thức phức tạp và lằng nhằng nhất thế giới hiện nay.

Kể từ năm 2021, nếu một khu vực trong nhóm Liên khu vực có từ 4 suất vào thẳng vòng bảng trở lên, hoặc có từ 7 suất dự vòng sơ loại và play-off trở lên, khu vực đó sẽ có 2 bảng. Tại AFC Cup 2021, do khu vực Trung Á có tới 7 đội được phân bổ suất dự vòng bảng, nên khu vực này sẽ có 2 bảng: D và E.

Thể thức mới và đổi tên (từ mùa giải 2024–25)
Từ mùa giải 2024–25, thể thức các giải bóng đá cấp câu lạc bộ của AFC có sự thay đổi, theo đó giải đấu hạng 2 mới thay cho Cúp AFC sẽ có 32 đội tham dự vòng bảng, chia làm 2 khu vực Đông và Tây (mỗi khu vực 16 đội). Các đội được chia làm 8 bảng (4 bảng A–D dành cho khu vực Tây Á, 4 bảng E–H dành cho khu vực Đông Á). Tại vòng bảng, các đội thi đấu vòng tròn 2 lượt tính điểm chọn ra 2 đội đứng đầu vào vòng loại trực tiếp. Các đội thi đấu loại trực tiếp 2 lượt riêng rẽ trong khu vực của mình cho đến trận Chung kết, nơi 2 đội sẽ thi đấu 1 trận duy nhất trên sân trung lập.

Ngày 14 tháng 8 năm 2023, AFC công bố tên của giải đấu thay thế Cúp AFC là AFC Champions League 2.

Phân bổ
Đã từng có 32 liên đoàn bóng đá quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc AFC có đại diện tham dự, trong đó có 27 liên đoàn đã từng có đại diện tham dự tới vòng đấu bảng AFC Cup. Đối với các liên đoàn chưa bao giờ có đại diện lọt tới vòng đấu bảng thì không được liệt kê ở bảng bên dưới. Đối với dấu (*) dành cho những lần mà quốc gia đó có đại diện tham dự nhưng ít nhất là thất bại ở vòng loại.

Kết quả và thống kê

Các trận chung kết

*Do CHDCND Triều Tiên bị cấm phát sóng các trận đấu bóng đá diễn ra tại nước này, trận chung kết AFC Cup 2019 được chuyển sang đá tại Kuala Lumpur, Malaysia.

Thành tích theo câu lạc bộ

Thành tích theo quốc gia

Giải thưởng

Vua phá lưới

Tham khảo

Liên kết ngoài
RSSSF - AFC Cup
Trang chủ của Liên đoàn bóng đá châu Á

2


title: (17510) 1992 PD6

text:
{{DISPLAYTITLE:(17510) 1992 PD6}}

(17510) 1992 PD6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Álvaro López-García ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 1 tháng 8 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 17001–18000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ozodicera gracilis

text:
Ozodicera gracilis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ozodicera


title: Monoeca brasiliensis

text:
Monoeca brasiliensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier & Audinet-Serville mô tả khoa học năm 1828.

Chú thích

Tham khảo

Monoeca
Động vật được mô tả năm 1828


title: Bucculatricidae

text:
Bucculatricidae hoặc (Bucculatrigidae) là một họ bướm đêm. Đây là một họ nhỏ đặc có mặt ở nhiều nơi trên thế giới. Một số tác giả xếp nó vào phân họ của họ Lyonetiidae.

Hầu hết những nhà nghiên cứu xem nó là một chi lớn riêng biệt là Bucculatrix, mặc dù có hai loài ở Úc, Cryphioxena notosema và Scribbly Gum Moth, Ogmograptis scribula đôi khi được xếp vào họ này hơn là Elachistidae.

Các loài

Các loài gồm:

B. absinthii
Thức ăn: Artemisia
B. acrogramma
B. adelpha
B. agilis
Thức ăn: Acacia horrida
B. agnella
Thức ăn: Ambrosia artemisiifolia
B. ainsliella
Thức ăn: Quercus
B. alaternella
Thức ăn: Rhamnus alaternus
B. albaciliella
B. albedinella
Thức ăn: Ulmus
B. albella
Thức ăn: Paliurus spina-christi
B. albertiella
Thức ăn: Quercus
B. albiguttella
Thức ăn: Achillea
B. alpina
B. ambrosiaefoliella
Recorded food plants: Ambrosia, Parthenium hysterophorus
B. amiculella
Thức ăn: Quercus
B. anaticula
Thức ăn: Ceanothus americanus
B. andalusica
Thức ăn: Artemisia
B. angustata
Thức ăn: Aster, Erigeron, Solidago
B. angustisquamella
B. anthemidella
Thức ăn: Anthemis tinctoria
B. argentisignella
Thức ăn: Leucanthemum vulgare
B. armeniaca
B. arnicella
Thức ăn: Arnica cordifolia, Artemisia tridentata
B. artemisiella
Thức ăn: Artemisia
B. aspyctella
B. atagina
Thức ăn: Artemisia campestris
B. atrosignata
B. bechsteinella
Thức ăn: Crataegus, Cydonia oblonga, Malus, Pyrus, Sorbus
B. benacicolella
Thức ăn: Artemisia alba
B. benenotata
B. bicolorella
B. bicristata
B. brunnescens
B. callistricha
Thức ăn: Corylus
B. canadensisella
Thức ăn: Betula
B. canariensis
Thức ăn: Artemisia canariensis
B. cantabricella
Thức ăn: Convolvulus cantabricus
B. capreella
Thức ăn: Achillea millefolium
B. caribbea
Thức ăn: Cordia
B. carolinae
B. caspica
B. ceanothiella
Thức ăn: Ceanothus
B. ceibae
Thức ăn: Ceiba
B. centaureae
Thức ăn: Centaurea triniifolia
B. centroptila
Thức ăn: Firmiana colorata
B. cerina
Thức ăn: Quercus
B. chrysanthemella
Thức ăn: Argyranthemum frutescens, Chrysanthemum, Gonospermum
B. cidarella
Thức ăn: Alnus, Myrica gale
B. clavenae
Thức ăn: Achillea millefolium
B. columbiana
Thức ăn: Iva axillaris
B. coniforma
B. copeuta
Thức ăn: Prunus pensylvanica
B. cordiaella
Thức ăn: Cordia
B. coronatella
Thức ăn: Betula
B. crataegi
Thức ăn: Crataegus, Pyrus
B. crateracma
Thức ăn: Bombax ceiba
B. cretica
B. cristatella
Thức ăn: Achillea millefolium
B. criticopa
B. cuneigera
Thức ăn: Aster shortii
B. demaryella
Thức ăn: Acer, Betula, Castanea, Corylus
B. diffusella
Thức ăn: Artemisia maritima
B. disjuncta
B. divisa
Thức ăn: Balsamorhiza sagittata
B. domicola
Thức ăn: Quercus palustris
B. dominatrix
Thức ăn: Baccharis pilularis
B. eclecta
Thức ăn: Ulmus pumila
B. enceliae
Thức ăn: Encelia farinosa
B. epibathra
Thức ăn: Grewia tiliaefolia
B. ericameriae
Thức ăn: Ericameria arborescens
B. errans
Thức ăn: Aster
B. eucalypti
Thức ăn: Eucalyptus
B. eugrapha
B. eupatoriella
Thức ăn: Eupatorium perfoliatum
B. eurotiella
Thức ăn: Krascheninnikovia lanata, Senecio
B. evanescens
B. exedra
Thức ăn: Firmiana platanifolia
B. fatigatella
Thức ăn: Artemisia campestris, Leucanthemopsis alpina
B. firmianella
Thức ăn: Firmiana
B. flexuosa
Thức ăn: Acacia nilotica
B. floccosa
B. flourensiae
Thức ăn: Flourensia cernua
B. formosa
B. frangutella
Thức ăn: Rhamnus
B. franseriae
Thức ăn: Ambrosia deltoidea
B. frigida
B. fugitans
Thức ăn: Corylus
B. fusicola
Thức ăn: Helianthus
B. gnaphaliella
Thức ăn: Helichrysum arenarium
B. gossypiella
Thức ăn: Gossypium
B. gossypii
Thức ăn: Gossypium
B. helianthemi
Thức ăn: Helianthemum sessiliflorum
B. helichrysella
Thức ăn: Helichrysum italicum
B. herbalbella
Thức ăn: Artemisia herba-alba
B. humiliella
B. ilecella
Thức ăn: Ilex
B. illecebrosa
Thức ăn: Helianthus
B. immaculatella
B. improvisa
Thức ăn: Tilia americana
B. infans
B. insolita
B. inusitata
Thức ăn: Juniperus communis
B. ivella
Thức ăn: Baccharis, Iva frutescens
B. jugicola
Thức ăn: Achillea oxyloba, Leucanthemopsis alpina
B. kendalli
Thức ăn: Colubrina texensis
B. kimballi
B. koebelella
Thức ăn: Artemisia californica
B. laciniatella
Thức ăn: Artemisia laciniata
B. lassella
B. latella
B. latviaella
B. lavaterella
Thức ăn: Lavatera
B. leptalea
Thức ăn: Artemisia dracunculus
B. leucanthemella
Thức ăn: Chrysanthemum, Leucanthemum, Staehelina dubia
B. litigiosella
Thức ăn: Quercus
B. locuples
Thức ăn: Alnus serrulata
B. longula
Thức ăn: Helianthus annuus
B. loxoptila
Thức ăn: Gossypium
B. luteella
Thức ăn: Quercus alba
B. magnella
Thức ăn: Solidago
B. maritima
Thức ăn: Aster tripolium
B. mehadiensis
B. mendax
Thức ăn: Dalbergia sissoo
B. mesoporphyra
B. micropunctata
B. montana
B. myricae
Thức ăn: Myrica gale
B. needhami
Thức ăn: Helianthus
B. nigricomella
Thức ăn: Leucanthemum vulgare
B. nigripunctella
B. niveella
Thức ăn: Solidago
B. noltei
Thức ăn: Artemisia vulgaris
B. ochristrigella
B. ochrisuffusa
Thức ăn: Quercus alba
B. ochritincta
B. orophilella
B. packardella
Thức ăn: Fagus, Quercus
B. paliuricola
Thức ăn: Paliurus
B. pallidula
B. pannonica
Thức ăn: Artemisia maritima
B. paroptila
Thức ăn: Comptonia peregrina, Myrica gale
B. parthenica
Thức ăn: Parthenium hysterophorus
B. parvinotata
B. perficta
B. phagnalella
Thức ăn: Phagnalon saxatile
B. platyphylla
B. plucheae
Thức ăn: Pluchea odorata
B. polymniae
Thức ăn: Smallanthus uvedalius
B. polytita
B. pomifoliella
Thức ăn: Ambrosia, Amelanchier laevis, Chaenomeles japonica, Crataegus, Cydonia oblonga, Malus, Prunus, Pyrus
B. pseudosylvella
Thức ăn: Rhamnus saxatilis
B. ptochastis
B. pyrivorella
Thức ăn: Pisum sativum, Pyrus
B. quadrigemina
Thức ăn: Alcea, Althaea
B. quinquenotella
Thức ăn: Ampelopsis, Quercus rubra
B. ratisbonensis
Thức ăn: Artemisia campestris
B. recognita
Thức ăn: Quercus macrocarpa
B. regaella
Thức ăn: Helianthemum sessiliflorum
B. rhamniella
Thức ăn: Rhamnus
B. ruficoma
Thức ăn: Gossypium, Ipomoea batatas
B. salutatoria
Thức ăn: Artemisia tridentata
B. santolinella
Thức ăn: Santolina chamaecyparissus
B. seneciensis
Thức ăn: Senecio
B. seorsa
Thức ăn: Artemisia tridentata
B. seperabilis
Thức ăn: Baccharis pilularis
B. sexnotata
Thức ăn: Aster
B. simulans
Thức ăn: Helianthus annuus
B. solidaginiella
Thức ăn: Solidago
B. sororcula
B. speciosa
Thức ăn: Solidago
B. spectabilis
B. sphaeralceae
B. sporobolella
Thức ăn: Sporobolus airoides
B. staintonella
Thức ăn: Populus
B. subnitens
B. taeniola
Thức ăn: Salvia apiana
B. telavivella
B. tenebricosa
B. tetradymiae
Thức ăn: Tetradymia axillaris
B. thoracella
Thức ăn: Acer, Tilia
B. thurberiella
Thức ăn: Cienfuegosia thespesioides, Gossypium
B. transversata
Thức ăn: Ambrosia psilostachya
B. tridenticola
Thức ăn: Artemisia tridentata
B. trifasciella
Thức ăn: Castanea, Quercus rubra
B. turatii
Thức ăn: Paliurus aculeatus
B. ulmella
Thức ăn: Pinus sylvestris, Quercus, Sorbus, Ulmus
B. ulmicola
B. ulmifoliae
Thức ăn: Ulmus
B. ulocarena
B. univoca
Thức ăn: Ipomoea aquatica
B. variabilis
Thức ăn: Tidestromia, Baccharis pilularis
B. verax
Thức ăn: Trewia nudiflora
B. viguierae
Thức ăn: Heliomeris longifolia
B. xenaula
Thức ăn: Sterculia
B. zizyphella
Thức ăn: Ziziphus
B. zophopasta
Thức ăn: Quercus garryana

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
Nearctic Lepidoptera
Tree of Life

Họ côn trùng


title: Zimmerit

text:
Zimmerit là một lớp vỏ phủ ngoài dành cho các phương tiện chiến đấu của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai nhằm mục đích chống lại các loại mìn từ tính, mặc dù Đức cũng thường sử dụng mìn từ tính để chống lại xe tăng với số lượng lớn. Zimmerit được chế tạo bởi một công ty Đức là Chemische Werke Zimmer AG.

Lớp vỏ này có khả năng ngăn chặn hướng tấn công của mìn từ tính với vỏ thép của phương tiện chiến đấu. Nó thường được tăng cường theo kiểu nếp gấp nhấp nhô ở tất cả những phần dày nhất của vỏ thép nhằm làm giảm sức hút của mìn từ tính với các phương tiện, bởi lý do mìn từ tính thường hay tác động vào vùng này do sức nặng và sự rung động do các phương tiện gây nên. Zimmerit có những tính năng tốt trong việc chống mìn từ tính, khả năng của nó đã vượt xa hơn cả những yêu cầu mong đợi.

Zimmerit được  trang bị trên một số loại xe tăng và khu vực gần đỉnh của một số loại pháo tự hành bắt đầu từ tháng 12 năm 1943 đến tháng 9 năm 1944. Thỉnh thoảng nó được trang bị cho cả phần nắp mở của các phương tiện chiến đấu.

Thành phần của zimmerit gồm:

-  40 % Barium sulfate -BaSO4

-  25 % polyvinyl acetate – PVA

-  15 % pigment

-  10 % Zinc sulfide – ZnS

-  10 % sawdust

Tham khảo

Phương tiện chiến đấu bọc thép của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Nomada tenuicornis

text:
Nomada tenuicornis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1949


title: Kiyonami (tàu khu trục Nhật)

text:
Kiyonami (tiếng Nhật: 清波) là một tàu khu trục thuộc lớp Yūgumo của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, từng hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Kiyonami được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng Uraga Dock Company vào ngày 15 tháng 10 năm 1941, được hạ thủy vào ngày 17 tháng 8 năm 1942 và được đưa ra hoạt động vào ngày 25 tháng 1 năm 1943.

Ngày 12 tháng 7 năm 1943, Kiyonami tham gia một chuyến đi vận chuyển binh lính đến Guadalcanal và đã đụng độ với một lực lượng Hải quân Hoa Kỳ. Trong trận Kolombangara, nó đã phóng ngư lôi góp phần vào việc đánh chìm tàu khu trục Gwin và làm hư hại các tàu tuần dương hạng nhẹ Honolulu và St. Louis.

Đến ngày 20 tháng 7, Kiyonami lại thực hiện một chuyến đi vận chuyển binh lính đến Kolombangara. Nó bị máy bay ném bom B-25 Mitchell của Không lực Mỹ đánh chìm đang khi cứu vớt những người sống sót của tàu khu trục Yugure lúc còn cách 78 km (42 hải lý) về phía Bắc Tây Bắc Kolombangara, ở tọa độ . Không có ai sống sót trong tổng số 468 người kết hợp của thủy thủ đoàn hai chiếc Kiyonami và Yugure.

Kiyonami được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 15 tháng 10 năm 1943.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CombinedFleet.com: Yugumo-class destroyers
 CombinedFleet.com: Kiyonami history

Lớp tàu khu trục Yūgumo
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Sự cố hàng hải năm 1943


title: ARCH

text:
Trong kinh tế lượng, các mô hình dạng AutoRegressive Conditional Heteroskedasticity (ARCH)được sử dụng để đặc tả và mô hình hóa chuỗi thời gian (time series). Chúng được sử dụng mỗi khi có lý do tin rằng, tại bất cứ điểm thời gian nào, chuỗi có variance thay đổi. Cụ thể, các mô hình ARCH giả sử rằng variance của error term hiện tại là một hàm số của kích thước thực của các error terms của các giai đoạn thời gian trước: thuông thường là variance sẽ có quan hệ với bình phương của các error terms trước đó.

Các mô hình này thường được gọi là mô hình ARCH (Engle, 1982), cho dù biến thể của nó rất đa dạng. Mô hình ARCH thường được sử dụng trong mô phỏng các chuỗi thời gian trong tài chính, có volatility thay đổi theo thời gian và bị chia khúc, nghĩa là có các khúc/giai đoạn có volatility rất cao, sau đó là các khúc giai đoạn yên tĩnh.

Mô hình ARCH cơ bản có dạng:

- Một mean equation mô hình hóa chuỗi thời gian chính.

- Error term của mean equation trên là: được chia thành:

trong đó  là một biến ngẫu nhiên trích xuất từ phân phối Gaussian distribution, trung bình là 0 và độ lệch chuẩn (standard deviation) bằng 1. (nghĩa là  và trong đó
chuỗi  được mô hình hóa bởi

trong đó  and .

Chú thích

 Bollerslev, Tim (1986). "Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity", Journal of Econometrics, 31:307-327
Bollerslev, Tim (2008). Glossary to ARCH (GARCH), working paper
Enders, W. (1995). Applied Econometrics Time Series, John-Wiley & Sons, 139-149, ISBN 0471111635
Engle, Robert F. (1982). "Autoregressive Conditional Heteroscedasticity with Estimates of Variance of United Kingdom Inflation", Econometrica 50:987-1008. (the paper which sparked the general interest in ARCH models)
 Engle, Robert F. (2001). "GARCH 101: The Use of ARCH/GARCH Models in Applied Econometrics", Journal of Economic Perspectives 15(4):157-168. (a short, readable introduction) Preprint
Engle, R.F. (1995) ARCH: selected readings. Oxford University Press. ISBN 0-19-877432-X
Gujarati, D. N. (2003) Basic Econometrics, 856-862
Hacker, R. S. and Hatemi-J, A. (2005). A Test for Multivariate ARCH Effects, Applied Economics Letters, 12(7), 411–417.
Nelson, D. B. (1991). "Conditional heteroskedasticity in asset returns: A new approach", Econometrica 59: 347-370.

Thống kê
Kinh tế lượng
Chuỗi thời gian


title: Solignac

text:
Solignac () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Melanotus moffartsi

text:
Melanotus moffartsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Abbottina binhi

text:
Abbottina binhi là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép, thuộc chi Abbottina. Đây là một loài đặc hữu của sông Bằng Giang, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

B
Cá Việt Nam
Động vật được mô tả năm 2001
Động vật đặc hữu Việt Nam


title: Sphaeroderma laterimaculata

text:
Sphaeroderma laterimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Sphaeroderma


title: Baeoura sternofurca

text:
Baeoura sternofurca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Baeoura
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Pyrrhosidia

text:
Pyrrhosidia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Saint-Sébastien, Isère

text:
Saint-Sébastien là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsebastien


title: 9630 Castellion

text:
9630 Castellion (1993 PW7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 8 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Caussols.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9630 Castellion

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Pressigny, Deux-Sèvres

text:
Pressigny là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: IndiGo

text:
IndiGo Airlines (mã IATA = 6E, mã ICAO = IGO) là hãng hàng không giá rẻ của Ấn Độ, trụ sở ở Gurgaon. Hãng có các tuyến đường nối liền 17 điểm đến và có căn cứ chính ở Sân bay quốc tế Indira Gandhi, Delhi.

Lịch sử
IndiGo Airlines được thành lập năm 2005 và bắt đầu hoạt động từ ngày 4.8.2006 bằng tuyến đường từ Delhi tới Imphal qua ngả Guwahati. Hãng do InterGlobe Enterprises làm chủ. Hãng mua 1 máy bay Airbus A320 đầu tiên ngày 28.7.2006 và có 6 chiếc trong năm 2006. Năm 2007 hãng mua thêm 9 máy bay Airbus nữa, nâng tổng số lên 15 chiếc. Hãng có kế hoạch mở thêm các tuyến đường lên tới khoảng chừng 30 điểm đến ở Ấn Độ vào năm 2010 với 1 đội máy bay 40 chiếc A320 và A321. Năm 2016 hãng sẽ có tổng cộng 100 máy bay Airbus.
Chính phủ Ấn Độ đã phê chuẩn trên nguyên tắc kế hoạch nhập máy bay của IndiGo Airlines. Hãng cũng đã mua 3 bãi đậu ở các sân bay New Delhi và Mumbai.

Các nơi đến

(Tháng 7/2021):

Agartala - Sân bay Singerbhil
Ahmedabad - Sân bay Sardar Patel
Bangalore - Sân bay Bangalore
Bhubaneswar - Sân bay Biju Patnaik
Chennai - Sân bay Meenambakkam
Cochin - Sân bay Nedumbassery
Delhi - Sân bay quốc tế Indira Gandhi
Goa - Sân bay Dabolim
Guwahati - Sân bay Gopinath Bordoloi
Hyderabad - Sân bay Shamshabad
Imphal - Sân bay Imphal
Jaipur - Sân bay Sanganer
Kolkata - Sân bay Subhash Chandra Bose
Mumbai - Sân bay Chhatrapati Shivaji
Nagpur - Sân bay Sonegaon
Pune - Sân bay Lohegaon
Sri Lanka - Katunayaka
Thái Lan - Bangkok (Suvarnabhumi), Phuket
Thổ Nhĩ Kỳ - Istanbul
UAE - Abu Dhabi, Dubai, Sharjah
Udaipur - Sân bay Maharana Pratap
Vadodara - Sân bay Harni
Việt Nam - Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh

Đội máy bay

Tính đến tháng 8/2021:

Các máy bay đặt mua
IndiGo Airlines đã đặt mua 100 Airbus A320 trong "Hội chợ triển lãm máy bay Paris năm 2005" (Paris Air Show), tổng trị giá là 6 tỷ US$.

50 Airbus A320-232
30 Airbus A321-200

Tham khảo

Liên kết ngoài
IndiGo Airlines
IndiGo Airlines Fleet
InterGlobe Enterprises
Interglobe Technologies

Hãng hàng không Ấn Độ
Hãng hàng không giá rẻ


title: Anacamptis coriophora

text:
Anacamptis coriophora là một loài lan.

Phân bố
Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha, Ý, Pháp và Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Síp, Libya, Tunisia, Algérie, Maroc, Bồ Đào Nha, trong các rừng thông và cây bụi trống trải ở độ cao hơn 2500 m và môi trường đất có tính axit nhẹ.

Tên đồng nghĩa
Orchis coriophora L. (1753) (Basionym)
 Anacamptis coriophora ssp. carpetana (Willk.) Bernardos (2002)
 Anacamptis coriophora ssp. fragrans (Pollini) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase (1997)
 Anacamptis coriophora ssp. martrinii (Timb.-Lagr.) Jacquet & Scappat. (2003)
 Anacamptis coriophora ssp. nervulosa (Sakalo) Mosyakin & Timch. (2006)
 Anacamptis coriophora var. carpetana (Willk.) Kreutz (2007)
 Anacamptis coriophora var. martrinii (Timb.-Lagr.) Kreutz (2007)
 Anacamptis fragrans (Pollini) R.M.Bateman (2003)
 Anteriorchis coriophora (L.) E.Klein & Strack (1989)
 Anteriorchis coriophora ssp. fragrans (Pollini) Jacquet (1997)
 Anteriorchis coriophora ssp. martrinii (Timb.-Lagr.) Jacquet (1997)
 Anteriorchis fragrans (Pollini) Szlach. (2001)
 Herorchis coriophora (L.) D.Tyteca & E.Klein (2008)
 Herorchis coriophora ssp. fragrans (Pollini) D.Tyteca & E.Klein (2008)
 Herorchis coriophora ssp. martrinii (Timb.-Lagr.) D.Tyteca & E.Klein (2008)
 Orchis × carpetana (Willk.) Pau (1921)
 Orchis cassidea M.Bieb. (1819)
 Orchis cimicina Crantz (1769)
 Orchis coreosmus St.-Lag. (1880)
 Orchis coriophora L. (1753)
 Orchis coriophora f. borosiana Soó (1927)
 Orchis coriophora f. latifolia Tinant (1836)
 Orchis coriophora f. nana W.Zimm. (1910)
 Orchis coriophora ssp. carpetana (Willk.) K.Richt. (1890)
 Orchis coriophora ssp. cimicina (Arcang.) E.G.Camus (1908)
 Orchis coriophora ssp. fragrans (Pollini) K.Richt. (1890)
 Orchis coriophora ssp. martrinii (Timb.-Lagr.) Nyman (1882)
 Orchis coriophora ssp. nervulosa (Sakalo) Soó (1969)
 Orchis coriophora var. carpetana Willk. (1870)
 Orchis coriophora var. cassidea (M.Bieb.) Nyman (1882)
 Orchis coriophora var. cibiniensis Schur (1866)
 Orchis coriophora var. cimicina Arcang. (1894)
 Orchis coriophora var. czeremossica Zapal. (1906)
 Orchis coriophora var. elongata Maire (1940)
 Orchis coriophora var. fragrans (Pollini) Boiss. (1842)
 Orchis coriophora var. lusciniarum Maire (1939)
 Orchis coriophora var. major E.G.Camus (1900)
 Orchis coriophora var. odorata Ten. ex Rchb.f. (1851)
 Orchis coriophora var. polliniana (Spreng.) Pollini (1824)
 Orchis coriophora var. sennenii A.Camus (1939)
 Orchis coriophora var. subsancta Balayer (1986)
 Orchis coriophora var. symphypetala Brot. (1827)
 Orchis fragrans Pollini (1811)
 Orchis fragrans var. elongata (Maire) Raynaud (1985)
 Orchis fragrans var. polliniana (Spreng.) Pollard (1824)
 Orchis martrinii Timb.-Lagr. (1856)
 Orchis nervulosa Sakalo (1941)
 Orchis polliniana Spreng. (1815)
 × Orchidactyla carpetana (Pau) Borsos & Soó (1966)

Hình ảnh

Tham khảo

coriophora
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Yponomeuta liberalis

text:
Yponomeuta liberalis là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
CSIRO Entomology

Yponomeuta


title: Sở Nghĩa Đế

text:
Sở Nghĩa Đế (chữ Hán: 楚義帝; ?-206 TCN), cũng còn gọi là Sở Hậu Hoài vương (楚後懷王), tên thật là Mị Tâm (芈心) hoặc Hùng Tâm (熊心), là vua nước Sở cuối thời Tần trong lịch sử Trung Quốc.

Lên ngôi
Mi Tâm là dòng dõi nước Sở thời Chiến Quốc. Năm 223 TCN, nước Sở bị nước Tần diệt. Thời Tần, Mi Tâm phải đi chăn dê thuê cho nhà giàu.

Năm 209 TCN, Trần Thắng khởi nghĩa chống nhà Tần ở nước Sở, tự xưng là Trương Sở vương. Năm 208 TCN, Trần Thắng bị tướng Tần là Chương Hàm đánh bại và bị giết.

Tướng nước Sở là Hạng Lương hưởng ứng Trần Thắng, mang quân từ đất Ngô qua sông Trường Giang đánh Tần. Theo ý kiến của Phạm Tăng, Hạng Lương tìm dòng dõi nước Sở để lập làm vua. Hạng Lương tìm được Mi Tâm, đưa về Vu Thai tôn làm vua Sở.

Thời Chiến Quốc, vua Sở Hoài vương từng bị vua Tần lừa sang hội họp rồi bắt giữ, sau đó chết phải ở nước ngoài, lòng người nước Sở vẫn nhớ Hoài vương. Vì vậy Hạng Lương tôn Mi Tâm là Sở Hoài vương để kích động lòng chống Tần của mọi người.

Ra giao ước
Năm 208 TCN, Hạng Lương đánh nhau với Chương Hàm bị tử trận ở Định Đào, quân chủ lực nước Sở tan rã. Các đạo quân nước Sở của Hạng Vũ, Lưu Bang và Lã Thần phải rút về phòng ngự. Nghe tin đó, Sở Hoài vương từ Vu Thai đến Bành Thành, dồn cả quân của Hạng Vũ, Lã Thần làm một và thân hành cầm quân.

Sau khi chỉnh đốn lại đội ngũ, Hoài vương bàn ra quân đánh Tần và cứu nước Triệu đang bị Chương Hàm vây gắt. Ông ra giao ước với chư hầu:
"Ai vào bình định Quan Trung trước thì sẽ cho người ấy làm vua".

Trong các tướng, chỉ có Hạng Vũ và Lưu Bang hăng hái ra quân. Các cận thần của Hoài vương khuyên ông nên cử người trung hậu đi thẳng đường phía tây đánh Quan Trung để thu phục lòng người, do đó nên sai Lưu Bang; còn Hạng Vũ nóng nảy và hiếu sát, chỉ nên sai lên phía bắc, đường xa hơn và đối địch với quân chủ lực nhà Tần của Chương Hàm. Sở Hoài vương nghe theo, sai Lưu Bang đi đường phía tây đánh Tần, còn Hạng Vũ dưới quyền Tống Nghĩa đi cứu Triệu.

Nghĩa Đế
Lưu Bang không gặp những đạo quân Tần mạnh, tháng 10 năm 206 TCN đã vào Quan Trung trước, tiêu diệt nhà Tần.

Hạng Vũ bị Tống Nghĩa hoãn binh 46 ngày, sau đó phải đương đầu với đạo quân hùng mạnh của Chương Hàm, đến tháng 11 năm 206 TCN mới vào được Quan Trung. Nhưng Hạng Vũ có lực lượng hùng hậu, được các chư hầu thần phục. Lưu Bang phải nhường bước để Hạng Vũ làm chủ, không dám tranh giành.

Hạng Vũ sai người xin mệnh lệnh của Sở Hoài Vương. Ông nói với sứ giả của Hạng Vũ:
Cứ theo như lời ước cũ.

Thấy Hoài vương một mực giữ giao ước cho người vào Quan Trung trước làm vua, Hạng Vũ oán giận Hoài vương không cho mình đi về hướng tây để vào Quan Trung mà phải đi về hướng bắc để cứu Triệu, do đó đến chậm, không làm kịp lời giao ước với thiên hạ. Hạng Vũ bèn nói với mọi người:
Hoài Vương là do Hạng Lương, người nhà của ta lập nên thôi. Ông ta không có công cán gì cả, làm sao có thể làm chủ điều giao ước? Thực ra bình định thiên hạ là nhờ ở các tướng và Tịch này.

Hạng Vũ bèn tôn Hoài vương làm Nghĩa Đế, nhưng thực ra không theo mệnh lệnh của ông, rồi tự xưng là Tây Sở Bá vương và phân phong cho các chư hầu. Nghĩa Đế chỉ có danh hiệu trên danh nghĩa, người làm chủ thiên hạ thực sự là Hạng Vũ.

Bị hại
Tháng tư năm 206 TCN, các chư hầu bãi binh trở về nước. Để chiếm lấy nước Sở cho mình, Hạng vương lấy lý do:
Các vị đế vương xưa nước vuông ngàn dặm đều ở thượng lưu dòng sông.

Và Hạng vương sai người dời Sở Nghĩa Đế đi khỏi Bành Thành đi Trường Sa, ở Sâm huyện. Nghĩa Đế ở lại Bành Thành không đi, Hạng vương sai người thúc giục. Vì sợ Hạng Vũ, quần thần của Nghĩa đế dần dần trở mặt khiến ông bị cô lập và buộc phải lên đường. Khi ông đi trên đường tới Sâm huyện, Hạng Vương bí mật sai Hành Sơn Vương Ngô Nhuế và Lâm Giang vương Cung Ngao sát hại ông trên sông Trường Giang.

Không rõ khi đó Nghĩa Đế bao nhiêu tuổi. Năm 205 TCN, Lưu Bang từ Hán Trung ra phía đông đánh Tây Sở, đến Tân Thành mới biết tin Nghĩa Đế bị Hạng Vũ chủ mưu sát hại. Khi đó Hạng Vũ đang đánh Tề, Lưu Bang nhân danh báo thù cho Nghĩa Đế để đánh Hạng Vũ, cho quân để tang ông và tập hợp chư hầu tiến vào kinh đô Tây Sở là Bành Thành.

Xem thêm
Hạng Lương
Hạng Vũ
Lưu Bang

Tham khảo

Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Hạng Vũ bản kỷ
Cao Tổ bản kỷ

Người nhà Tần
Vua Trung Quốc bị giết
Vua nước Sở
Mất năm 206 TCN
Mất thập niên 200 TCN
Năm sinh không rõ
Vua Trung Quốc
Năm 206 TCN


title: 10405 Yoshiaki

text:
10405 Yoshiaki (1997 WT23) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 11 năm 1997 bởi T. Okuni ở Nanyo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10405 Yoshiaki

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Charana

text:
Charana là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Iolaini


title: Megachile semivenusta

text:
Megachile semivenusta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1931


title: From the Inside

text:
From the Inside có thể đề cập đến:

From the Inside (album của Poco) (1971), của ban nhạc rock đồng quê người Mỹ Poco.
From the Inside (album của Alice Cooper) (1978), của nhạc sĩ rock Alice Cooper.
From the Inside (album của Lynn Anderson) (1978), của ca sĩ nhạc pop đồng quê người Mỹ Lynn Anderson.
From the Inside (album của Laura Pausini) (2002), của ca sĩ nhạc pop người Ý Laura Pausini.
"From the Inside" (bài hát của Marcia Hines) (1975)
"From the Inside" (bài hát của Linkin Park) (2004), một đĩa đơn từ album Meteora năm 2003 của Linkin Park.
 "From the Inside", một bài hát của Def Leppard, mặt-B của đĩa đơn "Have You Ever Needed Someone So Bad"
 "From the Inside", một bài hát của Depswa từ Two Angels and a Dream
 From the Inside, một ban nhạc với trưởng nhóm là Danny Vaughn


title: Syntomodrillia vitrea

text:
Syntomodrillia vitrea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Syntomodrillia


title: Oecetis pelengensis

text:
Oecetis pelengensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Oecetis


title: San Genesio ed Uniti

text:
San Genesio ed Uniti là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 25 km về phía nam của Milan và khoảng 11 km về phía đông bắc của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.567 người và diện tích là 9,0 km².

San Genesio ed Uniti giáp các đô thị sau: Borgarello, Bornasco, Giussago, Pavia, Sant'Alessio con Vialone, Zeccone.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Kinh Sơn

text:
Kinh Sơn (chữ Hán giản thể: 京山市) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Kinh Môn, tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 3520 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2012 là 636.100 người. Mã số bưu chính là 431800. Mã vùng điện thoại là 0724. Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 14 trấn: Tân Thị, Vĩnh Hưng, Tào Vũ, La Điếm, Tống Hà, Bình Bá, Tam Dương, Lục Lâm, Dương Tập, Tôn Kiều, Thạch Long, Vĩnh Long, Nhạ Môn Khẩu, Tiền Trường.

Tham khảo

Kinh Môn, Hồ Bắc
Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc


title: 4501 Eurypylos

text:
4501 Eurypylos (1989 CJ3) là một Trojan của Sao Mộc được phát hiện ngày 4 tháng 2 năm 1989 bởi Eric Elst ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4501 Eurypylos

Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Atarba hemimelas

text:
Atarba hemimelas là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Eleutherodactylus reticulatus

text:
Eleutherodactylus reticulatus (tên tiếng Anh: Ranita Nublada Reticulada) là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Manzanilla, J. & La Marca, E. 2004. Eleutherodactylus reticulatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

R


title: Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc

text:
Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc (tiếng Anh: United Nations General Assembly, viết tắt UNGA/GA) là một trong 5 cơ quan chính của Liên Hợp Quốc. Được thành lập bởi các quốc gia thành viên, Đại Hội đồng triệu tập các kỳ họp thường niên dưới quyền của vị chủ tịch được bầu chọn trong vòng các đại biểu đến từ các quốc gia thành viên.

Là cơ quan duy nhất của Liên Hợp Quốc có đại diện của tất cả thành viên, Đại Hội đồng có chức năng của một diễn đàn để các thành viên để diễn đạt sáng kiến trong những vấn đề về hòa bình, tiến bộ kinh tế và nhân quyền. Cũng có thể đề xuất các cuộc nghiên cứu, đưa ra những lời khuyên, cổ xúy cho nhân quyền, soạn thảo và phát triển công pháp quốc tế và xúc tiến những chương trình kinh tế, xã hội, văn hóa và giáo dục.

Lịch Sử
Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc được đề cập lần đầu trong Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945.
Kỳ họp đầu tiên của Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc được triệu tập ngày 10 tháng 1 năm 1946 tại Westminster Central Hall tại Luân Đôn với các đại biểu đến từ 51 quốc gia.
Trong suốt giai đoạn từ 1946-1951, Đại Hội Đồng, Hội Đồng Bảo An, Hội Đồng Kinh Tế Xã Hội đã dẫn dắt các hoạt động tại các tổng bộ tạm thời ở Lake Success, New York.
Vào 1952, Đại Hội Đồng đã di dời đến tổng bộ cố định của Liên Hợp Quốc ở Midtown, Manhattan, New York trước khi diễn ra phiên họp thường niên lần thứ 7.

Sơ Lược
Kỳ họp thường niên của Đại Hội đồng thường bắt đầu vào ngày thứ ba của tháng 9 và kết thúc vào giữa tháng 12 với chức danh Chủ tịch Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc được bầu vào lúc khởi đầu của mỗi kỳ họp.

Đại Hội đồng biểu quyết bằng cách bỏ phiếu trong các vấn đề quan trọng - đề xuất hòa bình và an ninh; tuyển chọn thành viên cho các cơ quan; thu nhận, đình chỉ và trục xuất thành viên và các vấn đề ngân sách - cần được thông qua bởi đa số 2/3 số đại biểu có mặt và bỏ phiếu. Các vấn đề khác được quyết định bởi đa số quá bán. Mỗi quốc gia thành viên chỉ có một phiếu. Ngoại trừ việc thông qua các vấn đề về ngân sách bao gồm việc chấp nhận một thang bậc thẩm định, nghị quyết của Đại hội đồng không có giá trị ràng buộc đối với thành viên. Đại hội đồng có thể đề xuất về các sự việc trong khuôn khổ của Liên Hợp Quốc, ngoại trừ các vấn đề liên quan đến hòa bình và an ninh thuộc thẩm quyền xem xét của Hội đồng Bảo an. Trên lý thuyết, quy chế 1 quốc gia, 1 lá phiếu cho phép các nước nhỏ với dân số tổng cộng chiếm chỉ 8% dân số thế giới có khả năng thông qua nghị quyết với đa số 2/3 trên tổng số phiếu.

Suốt thập niên 1980, Đại Hội đồng trở thành diễn đàn cho "đối thoại Bắc-Nam" - thảo luận về các vấn đề nảy sinh giữa các nước đã công nghiệp hoá và các nước đang phát triển. Những vấn đề này được đưa lên hàng đầu vì cớ sự phát triển thần kỳ và vì có diện mạo đang thay đổi của thành phần thành viên Liên Hợp Quốc. Năm 1945, Liên Hợp Quốc có 51 thành viên, nay con số này là 193, với hơn 2 phần 3 là các quốc gia đang phát triển. Chiếm phần đa số, các nước đang phát triển có khả năng ấn định nghị trình của Đại hội đồng (thông qua phương pháp phối hợp các nhóm quốc gia như G7), chiều hướng các cuộc tranh luận và thực chất của các quyết định. Đối với nhiều quốc gia đang phát triển, Liên Hợp Quốc là nguồn cung ứng cho họ ảnh hưởng ngoại giao và diễn đàn chính cho những sáng kiến ngoại giao.

Các Nghị Quyết

Ngân Sách

Bầu Cử

Các Cơ Quan Con

Những kỳ họp đặc biệt
Những kỳ họp đặc biệt có thể được triệu tập theo yêu cầu của Hội đồng Bảo an, của đa số thành viên Liên Hợp Quốc, hoặc của một thành viên nếu được đa số tán đồng. Một phiên họp đặc biệt được triệu tập vào tháng 10 năm 1995 với sự tham dự của những người đứng đầu chính phủ để kỷ niệm 50 năm thành lập Liên Hợp Quốc. Một kỳ họp đặc biệt khác được tổ chức vào tháng 9 năm 2000 để chào mừng thiên niên kỷ mới và xúc tiến Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ. Thêm một kỳ họp đặc biệt nữa (Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới 2005) được triệu tập vào tháng 9 năm 2005 kỷ niệm lần thứ 60 ngày thành lập Liên Hợp Quốc và thẩm định sự tiến bộ của Mục tiêu Thiên niên kỷ, cũng như thảo luận đề án In Larger Freedom (Tự do hơn nữa) của Kofi Annan.

Đại Hội đồng được phép hành động để duy trì hoà bình quốc tế nhằm hành xử trách nhiệm chính yếu của mình trong trường hợp Hội đồng Bảo an không có khả năng làm điều này, thường là do bất đồng giữa các thành viên thường trực. Nghị quyết "Đoàn kết cho hòa bình", được thông qua năm 1950, dành cho Đại Hội đồng quyền triệu tập kỳ họp đặc biệt trong trường hợp khẩn cấp nhằm đưa ra những biện pháp chung – kể cả quyền sử dụng lực lượng vũ trang – trong trường hợp hòa bình bị xâm phạm hoặc có tiến hành xâm lấn. Cần có 2/3 số thành viên ủng hộ đề xuất. Những kỳ họp đặc biệt trong trường hợp khẩn cấp theo quy trình này đã được triệu tập trong mười trường hợp. Hai kỳ họp gần đây nhất, lần trước vào năm 1982 và lần sau từ 1997 đến 2003, đã được triệu tập nhằm phản ứng lại những hành động của Israel. Kỳ họp thứ chín xem xét tình hình tại những lãnh thổ Ả Rập đang bị chiếm đóng sau khi Israel đơn phương gia hạn luật pháp, quyền tài phán và quyền cai trị tại Cao nguyên Golan. Kỳ họp thứ mười khởi phát bởi sự chiếm đóng Khu Đông Jerusalem và các vấn đề Palestine.

Tại kỳ họp đặc biệt của Đại Hội đồng triệu tập năm 1947, Oswaldo Aranha, khi ấy là trưởng phái đoàn Brasil tại Liên Hợp Quốc, khởi đầu truyền thống vẫn còn duy trì đến ngày nay, theo đó diễn giả đầu tiên của diễn đàn quốc tế quan trọng này luôn luôn là người Brasil.

Cải tổ
Ngày 21 tháng 3 năm 2005, Tổng Thư ký Kofi Annan đệ trình một bản tường trình, In larger Freedom, phê phán Đại Hội đồng quá chú trọng đến sự đồng thuận đến nỗi đã thông qua những nghị quyết kém phẩm chất chỉ để phản ánh "mẫu số chung thấp nhất của các quan điểm dị biệt". Ông cũng chỉ trích Đại Hội đồng chỉ cố thiết lập một nghị trình quá bao quát thay vì tập trung vào "những vấn đề căn bản chủ chốt như tình trạng di dân quốc tế và một công ước toàn diện về khủng bố đã được bàn luận từ lâu". Annan đề nghị thu gọn nghị trình, cơ cấu các ủy ban và thủ tục của Đại Hội đồng; củng cố vai trò và thẩm quyền của chủ tịch Đại hội đồng; nâng cao vai trò của những định chế dân sự và thiết lập cơ chế tái thẩm định những quyết định của các ủy ban nhằm giảm thiểu những ủy thác không được cấp ngân sách và phương cách quản trị vi mô của Ban Thư ký Liên Hợp Quốc. Annan cũng nhắc nhở các thành viên Liên Hợp Quốc về trách nhiệm của họ phải thực thi cải tổ nếu họ muốn nhìn thấy Liên Hợp Quốc ngày càng hoạt động hiệu quả hơn.

Đọc thêm
 Liên Hợp Quốc
 Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc
 Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc
 Kofi Annan

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu tại Đại hội đồng LHQ - VnExpress
 Annan, Kofi: Strengthening the United Nations, In Larger Freedom, 21 March 2005.
 United States Department of State – UN Division
 United Nations General Assembly

Liên Hợp Quốc
Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc


title: Dianthidium floridiense

text:
Dianthidium floridiense là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1926.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Dianthidium
Động vật được mô tả năm 1926


title: Semicassis saburon

text:
Semicassis saburon là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cassidae, họ ốc kim khôi.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Semicassis


title: Carabus tauricus

text:
Carabus scabrosus tauricus là một loài bọ cánh cứng đặc hữu của Krym, Ukraina.

Chú thích

Tham khảo

tauricus
Động vật được mô tả năm 1810
Động vật Ukraina
Bọ cánh cứng châu Âu
Côn trùng châu Âu


title: Nông nô

text:
Nông nô (tên gốc: Serf) là tình trạng của những người nông dân hay tá điền dưới chế độ phong kiến mà địa vị của họ phụ thuộc vào người chủ đất và thân phận giống như một người nô lệ ở các nông trang hay nông trại thời kỳ đó. Nói một cách khác, nông nô là một nô lệ làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, nông nô xuất hiện ở châu Âu thời kỳ Trung Cổ và kéo dài đến giữa thế kỷ 19 (điển hình là nước Nga). Chế độ nông nô bao gồm việc cưỡng bức lao động của nông nô bị ràng buộc về thân thể trên những mảnh đất thuộc sở hữu của một lãnh chúa. Những người nông nô tham gia không chỉ làm việc trong các lĩnh vực nông nghiệp mà còn là thuộc về chủ sở hữu của các hầm, mỏ, rừng và công trình giao thông.

Có thể nói, nông nô là người bị áp bức bóc lột nhất trong chế độ phong kiến, họ hoàn toàn bị phụ thuộc vào ruộng đất của phong kiến, địa chủ, bị phong kiến, địa chủ chiếm đoạt sản vật, ngoài ra còn phải làm nhiều công việc tạp dịch phục vụ phong kiến, địa chủ. Nông nô tuy không phải là tài sản của phong kiến địa chủ, nhưng khi phong kiến, địa chủ bán ruộng đất thì bị bán theo, sản vật do nông nô làm ra bị phong kiến địa chủ chiếm hữu.

Tham khảo

 Backman, Clifford R. The Worlds of Medieval Europe Oxford University Press, 2003.
 Blum, Jerome. The End of the Old Order in Rural Europe (Princeton UP, 1978) * Coulborn, Rushton, ed. Feudalism in History. Princeton University Press, 1956.
 Bonnassie, Pierre. From Slavery to Feudalism in South-Western Europe Cambridge University Press, 1991 excerpt and text search
 Freedman, Paul, and Monique Bourin, eds. Forms of Servitude in Northern and Central Europe. Decline, Resistance and Expansion Brepols, 2005.
 Frantzen, Allen J., and Douglas Moffat, eds. The World of Work: Servitude, Slavery and Labor in Medieval England. Glasgow: Cruithne P, 1994.
 Gorshkov, Boris B. "Serfdom: Eastern Europe" in Peter N. Stearns, ed,, Encyclopedia of European Social History: from 1352-2000 (2001) volume 2 pp 379–88
 Kahan, Arcadius. "Notes on Serfdom in Western and Eastern Europe," Journal of Economic History March 1973 33:86-99 in JSTOR
 Scott, Tom, ed. The Peasantries of Europe (1998)
 Vadey, Liana. "Serfdom: Western Europe" in Peter N. Stearns, ed,, Encyclopedia of European Social History: from 1352-2000 (2001) volume 2 pp 369–78
 White, Stephen D. Re-Thinking Kinship and Feudalism in Early Medieval Europe (2nd ed. Ashgate Variorum, 2000
 Wright, William E. Serf, Seigneur, and Sovereign: Agrarian Reform in Eighteenth-century Bohemia (U of Minnesota Press, 1966).
 Wunder, Heide. "Serfdom in later medieval and early modern Germany" in T. H. Aston et al., Social Relations and Ideas: Essays in Honour of R. H. Hilton (Cambridge UP, 1983), 249-72

Liên kết ngoài
 Serfdom, Encyclopaedia Britannica.
 Peasantry (social class), Encyclopaedia Britannica.
 An excerpt from the book Serfdom to Self-Government: Memoirs of a Polish Village Mayor, 1842–1927.
 The Causes of Slavery or Serfdom: A Hypothesis , discussion and full online text of Evsey Domar (1970), "The Causes of Slavery or Serfdom: A Hypothesis", Economic History Review 30:1 (March), pp. 18–32.

Nông nghiệp
Phong kiến


title: Leave Me Alone

text:
"Leave Me Alone" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Michael Jackson nằm trong album phòng thu thứ 7 của ông, Bad (1987), và được phát hành như là đĩa đơn thứ 8 trích từ album vào ngày 13 tháng 2 năm 1989 trên toàn thế giới, ngoại trừ Mỹ và Canada. Ban đầu, "Leave Me Alone" được dự định đưa vào phiên bản cuối cùng Bad nhưng nó chỉ xuất hiện như là một bonus track. Bài hát được sáng tác bởi Jackson và sản xuất bởi Quincy Jones (Jackson cũng tham gia đồng sản xuất).

Trên thị trường quốc tế, bài hát đã đạt được nhiều thành công, đạt hạng nhất và hai tại Ireland và Vương quốc Anh trong khi lọt vào top 10 ở Bỉ, New Zealand và Tây Ban Nha. "Leave Me Alone" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc đương đại. Một bộ phim ngắn được phát hành cho bài hát. Trong đó, Jackson tỏ thái độ giễu cợt vui vẻ trước những tin đồn sai sự thật về ông như chuyện mua xương của "Người Voi" và phẫu thuật thẩm mỹ. Nó đã giành một giải Grammy vào năm 1990 cho Video hình thái ngắn xuất sắc nhất. Mặc dù thành công của đĩa đơn, ca khúc này chưa từng xuất hiện trong bất kỳ chuyến lưu diễn thế giới nào của Jackson.

Danh sách bài hát
Đĩa 12" / 3" CD
 "Leave Me Alone" – 4:40
 "Don't Stop 'Til You Get Enough" – 6:04
 "Human Nature" – 4:05
Đĩa 7"
 "Leave Me Alone" – 4:40
 "Human Nature" – 4:06
Maxi-CD
 "Leave Me Alone" – 4:40
 "Don't Stop 'Til You Get Enough" (bản đĩa đơn) – 3:55
 "Human Nature" – 4:05
 "Wanna Be Startin' Somethin'" (bản 12") – 6:30Mặt CD Visionary:"Leave Me Alone" – 4:40
"Another Part of Me" (Extended Dance Mix) – 6:18Mặt DVD Visionary:'''
"Leave Me Alone" (video) – 4:36

Xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 1987
Đĩa đơn năm 1989
Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Đĩa đơn của hãng Epic Records
Bài hát do Michael Jackson sáng tác


title: Cardiophorus gerhardi

text:
Cardiophorus gerhardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Hydrovatus kavanaughi

text:
Hydrovatus kavanaughi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Anthocharis julia

text:
The Southern Rocky Mountain Orangetip (Anthocharis julia), là một loài bướm ngày được tìm thấy ở phía nam Rocky Mountains mặt phía đông cua dãy núi này. Sâu của chúng ăn các loài Rock Cress (Arabis).

Chú thích

Tham khảo

Anthocharis
Rocky Mountains
Động vật Tây Hoa Kỳ


title: Hydrochus

text:
Hydrochus là một chi bọ cánh cứng trong họ Hydrochidae.

Các loài
 Hydrochus bakkeri
 Hydrochus brevitarsis
 Hydrochus brianbrowni
 Hydrochus callosus
 Hydrochus currani
 Hydrochus daviniaae
 Hydrochus debilis
 Hydrochus equicarinatus
 Hydrochus excavatus
 Hydrochus foveatus
 Hydrochus granulatus
 Hydrochus hanoewanti
 Hydrochus jaechi
 Hydrochus jiawanae
 Hydrochus minimus
 Hydrochus monishi
 Hydrochus neosquamifer
 Hydrochus obscurus
 Hydrochus pajnii
 Hydrochus pallipes
 Hydrochus pseudosquamifer
 Hydrochus roomylae
 Hydrochus rufipes
 Hydrochus rugosus
 Hydrochus scabratus
 Hydrochus schereri
 Hydrochus setosus
 Hydrochus simplex
 Hydrochus soesae
 Hydrochus spangleri
 Hydrochus squamifer
 Hydrochus subcupreus
 Hydrochus tarsalis
 Hydrochus vagus
 Hydrochus variolatus
 Hydrochus yadavi

Chú thích

Tham khảo

Hydrochidae


title: 12118 Mirotsin

text:
12118 Mirotsin (1999 NC9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 7 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12118 Mirotsin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Yeonggwang

text:
Yeonggwang (Yeonggwang-gun, âm Hán Việt: Linh Quang quận) là một huyện của tỉnh Jeolla Nam, Hàn Quốc. Huyện này có diện tích 472,97 km².

Nhà máy điện nguyên tử
Nhà máy điện nguyên tử Yeonggwang được thiết lập năm 1979 và đã được mở rộng công suất. Hiện nay có 6 nhà máy. Năm 2007, các nhà máy này đã được xếp thứ 3 thế giới về mức độ sử dụng.

Thành phố kết nghĩa

 Gwangjin-gu, Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính quyền huyện

Huyện Hàn Quốc
Jeolla Nam
Huyện Jeolla Nam


title: Trương Tuần

text:
Trương Tuần (chữ Hán: 張巡; 709-757) là tướng nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia cuộc chiến chống loạn An Sử giữa thế kỷ 8, nổi danh trong trận Tuy Dương vì tinh thần tận trung với nhà Đường, quyết chiến tới cùng với loạn quân.

Ông là 1 trong 41 công thần được thờ tại Đế vương miếu (历代帝王庙) được nhà Minh, nhà Thanh xây dựng, trong đó thờ những vị quan văn, võ tướng được đánh giá là tài năng và tận trung nhất qua các triều đại.

Xuất thân
Trương Tuần người Nam Dương, Trịnh châu (Nay thuộc Hà Nam (Trung Quốc). Ông thi đỗ tiến sĩ cuối niên hiệu Khai Nguyên thời Đường Minh Hoàng. Trong gia đình, anh ông cũng là người giỏi văn học, học vấn uyên thâm.

Trương Tuần được giữ chức huyện lệnh Trấn Nguyên, được đánh giá là người có phong độ hào sảng, trọng khí tiết, giỏi binh pháp.

Chống An Sử

Cố thủ ở Ung Khâu
Năm 755, An Lộc Sơn khởi binh làm phản nhà Đường từ Ngư Dương. Thủ hạ của Lộc Sơn là Trương Thông Ngộ mang quân tấn công Hà Nam, vây hãm đất Tống và đất Tào. Thái thú Tiêu quận là Dương Vạn Thạch đầu hàng An Lộc Sơn, buộc Trương Tuần phải mang quân ra phía tây đón rước Trương Thông Ngộ.

Nhưng Trương Tuần không nghe lệnh đó. Ông đi đến Trấn Nguyên bèn khởi binh chống lại An Lộc Sơn. Ông chiêu mộ binh lính được hơn 1000 người, củng cố thành trì phòng thủ.

Sang năm 756, lực lượng quân An Lộc Sơn càng mạnh, nhiều đất đai nhà Đường bị chiếm. Lộc Sơn tự xưng là Yên Đế. Huyện lệnh Ung Khâu là Lệnh Hồ Triều muốn hàng Yên nhưng quân sĩ không theo. Hồ Triều bèn trói hơn 100 người kháng lệnh lại, nhưng đúng lúc đó quân Yên tới đánh. Lệnh Hồ Triều bất đắc dĩ phải mang quân ra chống cự. Những người bị trói dùng mưu thoát được ra bèn đóng cửa thành không cho Hồ Triều về. Trương Tuần nhân tình hình đó bèn mang quân bản bộ tới chiếm giữ thành Ung Khâu. Dù từng quen biết Lệnh Hồ Triều nhưng Trương Tuần vẫn giết cả nhà Lệnh Hồ Triều để tỏ ý không cùng đứng. Hồ Triều bèn đi hàng Yên, dẫn quân Yên tới đánh thành.

Quân Yên sắp kéo đến, trong thành hoang mang. Trương Tuần bàn với mọi người:
Phản quân biết trong thành thưa người, sẽ có ý coi thường quân ta. Ta nên nhân lúc chúng không để ý, bất ngờ phản công thì sẽ thắng lợi

Ông phái 1000 người lên mặt thành chống giữ, còn mình mang quân còn lại ra đánh úp quân Yên, tự mình đi đầu xông trận. Quân Yên bị đánh bất ngờ, bị giết khá nhiều, phải lùi ra xa.

Lệnh Hồ Triều đến dưới chân thành dụ hàng ông, khuyên ông nên biết thời thế theo vua mới nhưng bị ông cự tuyệt.

Lệnh Hồ Triều trưng thu gạo và muối, dùng hàng trăm chiếc thuyền chở đến gần Ung Khâu. Đêm hôm đó Trương Tuần điều một toán quân thiện chiến ra tập kích bờ sông, cướp gạo và muối, số còn lại không mang đi được thì thiêu hủy hết.

Sáng sớm hôm sau, Lệnh Hồ Triều mang mấy trăm thang mây đến đánh thành. Trương Tuần cho chất gỗ to lên mặt thành rồi tẩm dầu đốt, quân Yên không dám lại gần. Hai bên giằng co qua lại trên mặt thành, quân Đường trong thành bắn ra giết được khá nhiều quân Yên.

Nhưng quân Yên có số đông, sau hơn 1 tháng thì trong thành hết tên. Trương Tuần bèn hạ lệnh cho quân sĩ làm hơn 1000 hình nộm cho mặc quần áo đen, đến đêm dòng dây thả xuống. Quân Yên trong đêm tối nhìn không rõ tưởng là quân Đường xuất kích bèn cho bắn tên ngăn chặn, đến gần sáng mới biết là bị lừa. Trương Tuần thu hình nộm về, được hàng vạn mũi tên.

Sau đó Trương Tuần tương kế tựu kế chọn ra 500 người, đêm tối lại ra ngoài thành. Quân Yên nghĩ rằng Trương Tuần lặp lại việc dùng hình nộm nên cười nhạo coi thường. Bất thần 500 quân cảm tử xông tới đánh giết, đốt phá doanh trại quân Yên. Kết quả quân Yên bị thiệt hại hơn ngàn người.

Lệnh Hồ Triều bèn tăng quân bao vây thành Ung Khâu. Nhưng kết quả sau hơn 40 ngày vẫn không hạ được thành.

Lúc đó tại mặt trận phía tây, An Lộc Sơn đã đánh chiếm được kinh thành Trường An, Đường Huyền Tông phải bỏ chạy vào đất Thục (Tứ Xuyên). Lệnh Hồ Triều nhân đó viết thư dụ hàng thành Ung Khâu. Có sáu người trong thành dao động khuyên Trương Tuần nên theo thời thế.

Trương Tuần giả cách đồng ý đầu hàng. Hôm sau ông sai thủ hạ treo hình vua Đường lên, cùng các tướng sĩ bái lạy, rồi sai thủ hạ lôi 6 người bàn đầu hàng ra chém để xốc lại tinh thần quân sĩ.

Thành bị vây hãm lâu ngày khá nguy cấp. Trương Tuần giả cách phao tin trong thành muốn dời đi nơi khác, yêu cầu Lệnh Hồ Triều lui 2 xá. Lệnh Hồ Triều đồng ý làm theo. Trương Tuần bèn cho người ra ngoài chặt đốn cây cối mang về củng cố phòng thủ trong thành. Hồ Triều mang quân trở lại trách ông nói dối. Ông lại ra điều kiện với Hồ Triều cần 30 ngựa tốt thì sẽ đi nơi khác. Hồ Triều cũng đáp ứng.

Trương Tuần được ngựa bèn phân phát cho tướng sĩ. Hôm sau Hồ Triều đến hỏi ông sao không dời đi. Trương Tuần thác cớ các tướng dưới quyền không chịu nghe theo. Hồ Triều tức giận bèn mang quân đánh thành. Trương Tuần bèn sai 30 kị binh dùng ngựa mới khỏe bất ngờ xông ra ngoài thành bắt sống được 14 tướng Yên, giết hơn 100 quân Yên. Lệnh Hồ Triều sợ hãi phải lui binh.

Sau đó Lệnh Hồ Triều mang quân trở lại vây hãm nhưng không kết quả. Chiến sự kéo dài 4 tháng. Trương Tuần chỉ có hơn 1000 người nhưng luôn thắng được hơn 1 vạn quân Yên khiến tiếng tăm của ông lừng lẫy ở Hà Nam. Tiết độ sứ Hà Nam nghe tiếng bèn phong làm Tiên phong sứ.

Lệnh Hồ Triều được lệnh phải chiếm cho được Ung Khâu, lại là thành cũ, nên quyết chí công phá. Hồ Triều điều hơn 1 vạn quân tới vây hãm Kỷ châu phía bắc Ung Khâu để cắt đường cứu viện. Trương Tuần có ít quân, lương thực lại gần hết. Tướng Yên là Dương Triều Tông lại mang 2 vạn quân vây đánh Ninh Lăng, cắt đứt nốt con đường ra ngoài cuối cùng của Trương Tuần. Trong tình thế đó ông buộc phải bỏ thành Ung Khâu, đến hội quân với thái thú Tuy Dương là Hứa Viễn, vận động Hứa Viễn cùng đến cứu Ninh Lăng.

Tử thủ ở Tuy Dương

Hứa Viễn đồng tình với Trương Tuần. Hai người họp binh, phái bộ tướng Lôi Vạn Xuân, Nam Tễ Vân làm tiên phong đi cứu Ninh Lăng, giết hơn 1 vạn quân Yên khiến nước sông không chảy được. Dương Triều Tông nhân lúc đêm tối trốn thoát. Đường Huyền Tông nghe tin thắng trận bèn phong Trương Tuần làm Tiết độ phó sứ Hà Nam, Hứa Viễn làm Thị ngự sử.

Tuy Trương Tuần và Hứa Viễn thắng trận nhưng các thành trì khác ở Hà Nam đều đã lọt vào tay quân Yên, chỉ còn Tuy Dương của Hứa Viễn. Tướng Yên là Doãn Tử Kỳ thám thính biết tin Trương Tuần định đánh úp Trần Lưu bèn mang 13 vạn quân vây đánh Tuy Dương.

Trong thành Tuy Dương, Hứa Viễn trao cho Trương Tuần việc binh, bản thân mình làm việc hậu cần. Hai người thành tâm cộng tác chống Yên. Trương Tuần nhân một đêm tối không trăng, hạ lệnh cho quân sĩ giong trống mở cờ giả cách muốn ra đánh. Doãn Tử Kỳ vội cho quân ra cự địch thì Trương Tuần lại rút vào. Quân Yên thấy quân Đường rút vào thành bèn tản đi. Lúc đó Trương Tuần mới sai bộ tướng Nam Tề Vân ra tập kích, chém tướng dưới cờ, bắt sống 60 người, giết hơn vạn quân Yên.

Trương Tuần muốn bắn chết Doãn Tử Kỳ nhưng không biết Tử Kỳ đi đâu, bèn lập kế cho quân sĩ dùng cành sậy làm mũi tên, bắn sang quân Yên. Quân Yên cho rằng quân Đường đã hết tên, bèn báo cho Tử Kỳ biết. Tử Kỳ bèn đích thân đến trước thành khiêu chiến. Nam Tề Vân nhận ra đúng mặt Tử Kỳ bèn giương cung bắn một phát trúng mắt trái Tử Kỳ. Tử Kỳ đau quá nằm rạp xuống ngựa tháo chạy. Trương Tuần xua quân ra đánh, giết được rất nhiều quân Yên.

Trong thành Tuy Dương lúc đó có 6 vạn hộc lương nhưng trong tình trạng bị bao vây ngặt nghèo. Giữa lúc đó Quắc vương Lý Cự hạ lệnh điều 3 vạn hộc lương cho Bộc Dương và Tế Âm. Hứa Viễn không đồng ý chuyển lương đi vì cần cho việc phòng thủ. Lý Cự không nghe, ép phải chuyển lương cho Tế Âm. Tướng giữ Tế Âm sau khi được 3 vạn hộc lương lại đầu hàng Doãn Tử Kỳ.

Tử Kỳ bị chột mắt trái, mang quân trở lại đánh Tuy Dương lần thứ 3. Trương Tuần cố thủ kiên cường trong thành, nhiều lần đẩy lui được quân Yên. Nhưng sau đó trong thành hết lương. Nhân dân trong thành phải ăn cả vỏ cây, nhiều quân sĩ bị chết đói, chỉ còn lại vài trăm người ốm yếu. Trương Tuần phải giết cả người thiếp yêu lấy thịt cho quân sĩ ăn, sau đó luân phiên tới ăn thịt người già, ăn thịt trẻ con; tất cả hơn 2 vạn dân trong thành bị giết làm lương cho quân sĩ.

Trong tình thế nguy cấp, Trương Tuần phái mãnh tướng Nam Tề Vân cảm tử phá vòng vây ra ngoài cầu viện. Lúc đó Hứa Thúc Ký đóng quân ở Tiêu quận, Thượng Hoành đóng quân ở Bành Thành đều không chịu ra quân cứu Tuy Dương. Nam Tề Vân phải quay sang Lâm Hoài cầu viện Hạ Lan Tiến Minh. Tiến Minh cũng chỉ muốn cố thủ không đi cứu, chỉ mở tiệc đãi Nam Tề Vân. Nam Tề Vân phẫn uất, khóc chặt một ngón tay để lại rồi bỏ đi.

Nam Tề Vân trở lại Ninh Lăng chiêu mộ được 3000 quân, lại phá vây vào thành. Quân sĩ đụng độ với quân Yên bị chết khá nhiều, chỉ còn lại 1000 người lọt được vào trong thành Tuy Dương. Doãn Tử Kỳ từ khi thấy Nam Tề Vân đi thoát, đoán sẽ có viện binh đến cứu nên ngày đêm lo phòng thủ; nhưng sau đó thấy Nam Tề Vân một mình cùng vài ngàn quân trở lại, biết là Tuy Dương sẽ không được cứu viện, càng siết chặt vòng vây.

Các tướng khuyên Trương Tuần phá vây đi về phía đông nhưng ông nói:
Tuy Dương là phên dậu của Giang Hoài, nếu ta bỏ thành này đi thì quân địch sẽ thừa cơ xuống phía nam, Giang Hoài hỏng mất. Huống chi hiện nay chúng ta chỉ là những người nhịn đói, khó mà đánh nổi. Ta chắc rằng ra khỏi thành là chết, chi bằng chết cùng thành.

Hứa Viễn cũng tán thành với ý kiến của ông. Quân Yên công phá, Trương Tuần vẫn dốc sức ứng chiến. Mỗi lần ra trận, Trương Tuần nổi giận dữ, mắt mở to rách khóe, hai hàm răng nghiến chặt lại với nhau tới mức răng bị gãy.

Thành Tuy Dương sức cùng lực kiệt, đến tháng 10 năm 757 bị quân Yên hạ. Trương Tuần cùng Hứa Viễn và Nam Tề Vân đều bị bắt sống. Doãn Tử Kỳ không tin Trương Tuần ra trận nghiến răng tới mức gãy răng, bèn sai quân dùng đại đao cạy miệng ông ra xem, thì quả nhiên thấy chỉ còn 3 chiếc răng.

Doãn Tử Kỳ khuyên ông đầu hàng, Trương Tuần nói lớn: "Nam Bát, nam nhi như ngươi, không thể chịu khuất mà làm việc bất nghĩa." Nam Tễ Vân cười đáp: "Vốn đã muốn làm như vậy, nay lại có lời của ngài, nào dám không chết?". Rồi bất khuất mà chết.

Trừ Hứa Viễn bị giải về Lạc Dương, còn lại Trương Tuần, Nam Tễ Vân, Lôi Vạn Xuân cùng 25 viên tướng từng thắng trận ở Ninh Lăng là Thạch Thừa Bình, Lý Từ, Lục Nguyên Hoàng, Chu Khuê, Tống Nhược Hư, Dương Chấn Uy, Cảnh Khánh Lễ, Mã Nhật Thăng, Trương Duy Thanh, Liêm Thản, Trương Trọng, Tôn Cảnh Xu, Triệu Liên Thành, Vương Sâm, Kiều Thiệu Tuấn, Trương Cung Mặc, Chúc Trung, Lý Gia Ẩn, Địch Lương Phụ, Tôn Đình Kiểu, Phùng Nhan (4 người không rõ danh tính) đồng tuẫn nạn ở Tuy Dương.

Ghi công
Triều đình nhà Đường nghe tin Trương Tuần chết cùng thành Tuy Dương, Đường Túc Tông bèn sai triều thần luận công ông. Có người vì việc ông đã giết người ăn thịt nên đề nghị không nên ghi công, nhưng những người khác cho rằng nên ghi nhận gương cảm tử tiết liệt của ông. Cuối cùng Đường Túc Tông truy phong ông làm Đại đô đốc Dương châu. Người dân Tuy Dương lập miếu thờ Trương Tuần, đến nay vẫn còn lưu giữ được.

Sau loạn An Sử, Đường Đức Tông cho vẽ hình Trương Tuần, Hứa Viễn, Nam Tễ Vân, đưa vào thờ trong Lăng Yên các. Nam Tễ Vân được phong làm Khai phủ nghi đồng tam tư, lại tặng Dương Châu đại đô đốc. Con trai là Thừa được kế tự.

Trương Tuần chỉ có hơn 1000 người, chống chọi được hơn 10 vạn quân Yên, cầm chân quân Yên hơn 1 năm, ngăn không cho quân Yên tiến xuống Giang Hoài, được xem là người có công lao lớn trong việc bình định loạn An Sử.

Tác phẩm
Trương Tuần để lại bài thơ Thủ Tuy Dương tác, nói về việc tử thủ ở thành Tuy Dương như sau:

Tiến chiến xuân lai khổ
Cô thành nhật tam nguy
Nhật vi như nguyệt vựng
Phân thủ nhược ngư ly
Lũ yếm hoàng trần khởi
Thời tương bạch vũ duy
Lý thương do xuất trận
Ẩm huyết cánh đăng bì
Trung nghĩa ưng nan địch
Kiên trinh lượng bất di
Vô nhân báo thiên tử
Tâm kế dục hà thi?

Dịch:
Tiếp chiến quân qua khổ
Thành côi sức đã hao
Vòng vây trăng tỏa ánh
Quân giữ cá trong ao
Bụi bốc ghê lang sói
Cờ vung tỏ lược thao
Ôm thương ra trận tiếp
Uống máu tới tường cao
Trung nghĩa vốn khôn địch
Kiên trinh quyết chẳng nao
Không ai người báo chúa
Kế sách biết làm sao?

Bài thơ này được sử gia Trung Quốc là Triệu Kiếm Mẫn đánh giá như sau:
"Bài thơ này rất thảm liệt, rất lạnh lùng, nói lên chí khí của bậc nam tử, nói lên tâm ý của bậc vĩ nam tử, thể hiện một quả tim báo nước nóng bỏng"

Bài thơ Chính khí ca của Văn Thiên Tường cũng nhắc tới tấm gương trung nghĩa của Trương Tuần:
Đầu Nghiêm thách trước giặc
Máu Kê trên áo vua
Răng Trương công chửi địch
Lưỡi Kiều Khanh mắng thù.
...Khi ấy tràn ngập tới
Oai nghiêm muôn thuở còn
Khi đã vượt nhật nguyệt
Sống thác chuyện con con!

Xem thêm
 Loạn An Sử

Tham khảo
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, Nhà xuất bản Thanh niên
 Triệu Kiếm Mẫn (2008), Kể chuyện Tùy Đường, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Cựu Đường thư: q. 187 - liệt truyện 137 hạ

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Đường
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Sinh năm 709
Mất năm 757


title: Aplastoceros

text:
Aplastoceros là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Aplastoceros affabilis Diakonoff, 1956
Aplastoceros carphalea Diakonoff, 1953
Aplastoceros dentifera Diakonoff, 1953
Aplastoceros euetrias Diakonoff, 1953
Aplastoceros peneploca Diakonoff, 1953
Aplastoceros plumbata Diakonoff, 1953

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: 12064 Guiraudon

text:
12064 Guiraudon (1998 FZ15) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 3 năm 1998 bởi Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12064 Guiraudon

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Pilosocereus floccosus

text:
Pilosocereus floccosus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Taylor, N.P. 2002. Pilosocereus floccosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
floccosus


title: Phyllonorycter laurocerasi

text:
Phyllonorycter laurocerasi là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Georgia và Nga.

Ấu trùng ăn Prunus laurocerasus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. They create a lower-surface tentiform mine.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Bướm đêm Châu Á
Bướm đêm Châu Âu


title: Bát tự Hà Lạc

text:
Bát tự Hà Lạc (có sách ghi là Tám chữ Hà Lạc) là một hình thức bói toán được xây dựng trên cơ sở triết lý của Kinh Dịch với các thuyết Can Chi, âm dương, ngũ hành,... bằng cách lập quẻ Tiên thiên với hào nguyên đường và quẻ Hậu thiên; căn cứ vào giờ, ngày, tháng, năm sinh theo âm lịch và giới tính.

Tên gọi
"Bát tự" là "tám chữ", đó là:

Can, chi của năm sinh
Can, chi của tháng sinh
Can, chi của ngày sinh
Can, chi của giờ sinh.

"Hà Lạc" là gọi tắt của Hà đồ và Lạc thư.

Đối tượng dự trắc
Mệnh vận của người (tương tự như Tử vi, Tử Bình)

Cách lập quẻ

1. An can chi cho năm, tháng, ngày và giờ sinh

2. Từ Bát tự, căn cứ Bảng trị số của Can và Bảng trị số của Chi, tính trị số Hà Lạc
Bảng trị số của Can (10 thiên can phối hợp Lạc đồ)

Mậu: 	1

Ất và Quý: 	2

Canh:	3

Tân:	4

	Số	5 đứng giữa không đi với Can nào.

Nhâm Giáp:	6

Đinh: 	7

Bính:	8

Kỷ: 	9

Bảng trị số của Chi  (12 địa chi kết hợp Hà Đồ)

Hợi Tý là Thủy: Sinh ở số 1, thành ở số 6.

Tỵ Ngọ là Hỏa: Sinh ở số 2, thành ở số 7.

Dần Mão là Mộc: Sinh ở số 3, thành ở số 8.

Thân Dậu là Kim: Sinh ở số 4, thành ở số 9.

Thìn Tuất - Sửu Mùi là Thổ: Sinh ở số 5, thành ở số 10.

3. Tìm tổng số âm và tổng số dương theo trị số Hà Lạc

4. Từ tổng số âm và tổng số dương chuyển hình ra quẻ Hà Lạc

5. Tìm Hóa công, Thiên nguyên khí và Địa nguyên khí

6. Lập Quẻ Tiên Thiên tính Nguyên Đường và lập quẻ Hậu Thiên, tìm quẻ Hỗ

7. Tính Đại Vận và tính Lưu Niên
(Trích từ sách "Bát tự Hà Lạc - Học Năng)
7.1. Thế nào là đại vận ?
Đời người ta, từ lúc sinh ra cho đến lúc chết, chia ra làm nhiều thời kỳ, hay giai đoạn. Mỗi thời kỳ ấy gồm nhiều năm và ít nhiều có tính cách chung không giống hẳn như thời kỳ khác, hoặc thịnh suy bĩ thái, hoặc đắc thất hanh truân.
Cách tính đại vận thì bắt đầu khởi lên 1 từ Nguyên đường, rồi cứ đi lên, mỗi hào là 1 Đ-V gồm hoặc 6 năm hoặc 9 năm.
Đi lên đến Hào 6 thì lại lộn trở xuống Hào 1 ở bên dưới Nguyên-đường để dùng nốt hào nào mà chưa đi tới. Nghĩa là phải đi hết 6 hào của quẻ T-T, rồi mới sang H-T, mà ở đây cũng phải bắt đầu đi từ N-Đ của H-T để tiếp theo Đ-V trước của T-T, và cũng tính đi lên đi xuống như ở T-T.

THÍ DỤ:

 TIÊN THIÊN HẬU THIÊN
Thủy hỏa Ký tế—Biến--> Hỏa địa Tấn

 -- --10-15 ------73-81
NĐ------ 1-9 -- --67-72
 -- --40-45 ------58-66
 ------31-39 -- --52-57
 -- --25-30 NĐ-- --46-51
 ------16-24 -- --82-87

(Nên nhận xét kỹ lưỡng: Những hào dương đều gồm 9 năm và những hào âm đều gồm 6 năm. Số 45 ở T-T là năm cuối cùng của tiền vận. Số 46 của H-T là năm bắt đầu của hậu vận).
LƯU Ý:
- Các đại vận liên tiếp nhau đi lên từ trước mặt N-Đ rồi lại trở về sau lưng. N-Đ làm thành một vòng kín (không hở).
- Những số đặt cạnh từng hào đều là số năm của Đ-V cả. Số cuối cùng của Đ-V trước tăng thêm 1 làm thành số bắt đầu của Đ-V sau.
Nếu là hào âm thì số bắt đầu ấy cộng thêm 5 thành đủ 6 năm của Đ-V âm. Nếu là hào dương thì số bắt đầu ấy cộng thêm 8 thành đủ 9 năm cửa Đ-V dương.

7.2. Thế nào là lưu niên ?
Lưu niên là hạn đi từng năm một, cũng như tiểu hạn của tử vi. Đại vận của Hà lạc cọn gọi là Đại tượng và lưu niên là tiểu tượng.
Cách tính lưu niên (hay tuế vận)
a). Nếu đại vận là hào âm thì cứ việc biến ngay từ hào ấy bất luận Âm tuế hay Dương tuế. Quẻ do hào biến lần đầu là hạn lưu niên năm thứ nhất, cứ biến lần hết 6 hào là đúng 6 năm.
b). Nếu Đ-V là hào dương thì phải xem Âm tuế mới biến ngay còn Dương tuế thì không biến (bất biến) nhưng dù biến hay bất biến thì hào ấy cũng được kể là năm thứ nhứt, hào của năm thứ nhất ấy coi như hào thế. Lấy hào ứng của nó mà biến đi thì được quẻ của năm thứ hai. Được năm thứ hai rồi thì lại trở về biến hào thế là được quẻ năm thứ ba. Hết ba năm rồi, thì theo lệ thường như đại vận âm nghĩa là cứ biến mỗi năm một hào, hết 6 hào là vừa đúng 6 năm nữa, 6 năm này cộng với 3 năm trước, vị chi là 9 năm. Vậy tóm tắt: Đ-V hào âm gồm 6 năm. Đ-V hào dương gồm 9 năm và.

THÍ DỤ: (Lấy ở sách Hà lạc Lý số)
1 tuổi được quẻ Thiên hỏa đồng nhân, Nguyên đường ngôi Hào 2 âm.

 ------
 ------
 ------16-24
 ------ 7-15
NĐ-- -- 1-6
 ------

- Muốn tính lưu niên của Đại vận hào N-Đ tức hào âm từ lên 1 đến lên 6.
- Đ-V là hào âm thì cứ biến ngay.

Vậy:
Năm thứ 1-	Hào 2 âm quẻ Đồng Nhân biến thành Hào 2 dương quẻ Thuần Kiền.
Năm thứ 2-	Hào 3 dương quẻ Thuần Kiền của năm thứ 1 biến thành Hào 3 âm quẻ Thiên Trạch Lý.
Năm thứ 3-	Hào 4 dương quẻ Lý (của năm thứ 2) biến thành Hào 4 âm quẻ Phong Trạch Trung Phu.
Năm thứ 4-	Hào 5 dương quẻ Trung Phu (của năm thứ 3) biến thành Hào 5 âm quẻ Sơn Trạch Tổn.
Năm thứ 5-	Hào 6 dương quẻ Tốn (của năm thứ 4) biến thành Hào 6 âm quẻ Địa Trạch Lâm.
Năm thứ 6-	Hào 1 dương quẻ Lâm (của năm thứ 5) biến thành Hào 1 âm Địa Thủy Sư.

(Thế là biến đủ 6 hào thành quẻ 6 năm. Nhớ rằng: Quẻ lưu niên năm sau là do quẻ lưu niên năm trước biến mà thành ra, chứ không phải do quẻ T-T hay H-T lúc mới bắt đầu tính Đ-V.
Theo bốc dịch thì X là hào âm biến ra hào dương, và dấu O là hào dương biến ra hào âm).
- Vẫn quẻ đồng nhân trên, muốn tính lưu niên của đại vận Hào 3 dương từ 7 đến 15 gồm 9 năm.
Cần nhớ rằng: Đ-V hào dương nếu gặp Dương tuế thì bất biến gặp Âm tuế mười biến. Như gặp năm Nhâm Tý thì Hào 3 dương trên này bất biến và được dùng luôn làm quẻ năm thứ nhất.

THIÊN HỎA ĐỒNG NHÂN
Tính lưu niên của đại vận Hào 3 dương từ 7 đến 15 gồm 9 năm.

 ------
 ------
 ------16-24
 ------ 7-15
NĐ-- -- 1-6
 ------

Năm thứ 1-	Để nguyên Hào 3 dương không biến (vì gặp Dương tuế).
Năm thứ 2-	Hào 6 dương lấy làm ứng (vì Thế ở Hào 3 dương) biến thành Hào 6 âm quẻ Trạch Hỏa Cách.
Năm thứ 3-	Hào 3 dương quẻ Cách (của năm thứ 2) tức là Hào Thế, biến thành Hào 3 âm quẻ Trạch Lôi Tùy.
Năm thứ 4-	(đến đây T và Ư hết vai trò rồi, hào bắt đầu biến theo thường lệ) Hào 4 dương quẻ Túy (của năm thứ 3) biến thành hào âm quẻ Thủy Lôi Truân.
Năm thứ 5-	Hào 5 dương quẻ Truân (của năm thứ 4) biến thành Hào 5 âm quẻ Địa Lôi Phục.
Năm thứ 6-	Hào 6 âm quẻ Phục (của năm thứ 5) biến thành Hào 6 dương quẻ Sơn Lôi Di.
Năm thứ 7-	Hào 1 dương quẻ Di (của năm thứ 6) biến thành Hào 1 âm quẻ Sơn Địa Bắc.
Năm thứ 8-	Hào 2 âm quẻ Bắc (của năm thứ 7) biến thành Hào 2 dương quẻ Sơn Thủy Mông.
Năm thứ 9-	Hào 3 âm quẻ Mông (của năm thứ 8) biến thành Hào 3 dương quẻ Sơn Phong Cổ.

Thế là tính đủ 9 năm của 1 đại vận dương.
(Nhớ rằng: Đại vận nào thì Thế ngồi ngay ở hào ấy và Ứng ở cách T 2 hào (hoặc ở trên hoặc ở dưới) vì T và Ư cần để tính 3 năm đầu của Đ.V dương.

- Năm thứ 1: 	Hào 3 dương, quẻ Đồng Nhân
- Năm thứ 2: 	Hào 6 âm, quẻ Cách
- Năm thứ 3: 	Hào 3 âm, quẻ Tùy
- Năm thứ 4: 	Hào 4 âm, quẻ Truân
- Năm thứ 5: 	Hào 5 âm, quẻ Phục
- Năm thứ 6: 	Hào 6 dương, quẻ Di
- Năm thứ 7: 	Hào 1 âm, quẻ Bác
- Năm thứ 8: 	Hào 2 dương, quẻ Mông
- Năm thứ 9: 	Hào 3 dương, quẻ Cổ

Cách đoán quẻ

10 Thể cách tốt của mệnh
hay (Quý mệnh thập cát thể)

Tên quẻ tốt (quái danh cát)
Hào vị tốt (hào vị cát)
Lơi hào Nguyên đường tốt
Được mùa sanh (đắc thời): Như sanh tháng 9 được quẻ Bác, sanh tháng 11 được quẻ Phục.
Có yểm trợ (hữu viện) tức Nguyên đường (lấy làm thế) ngồi hào âm mà được ứng ngồi hào dương (hoặc Nguyên đường dương hào mà ứng âm hào).
Số thuận mùa sanh (số thuận thời) tức 2 số âm và dương: hoặc âm ít dương nhiều, hoặc âm nhiều dương ít, nhưng đều thích nghi hợp với mùa sanh.
Được thể (Đắc thể) như người mạng Kim được quẻ Cấn (Thổ sinh Kim). Có năm loại mạng (Can Chi Ngũ hành) nếu gặp đúng quẻ thì đoán là được Thể
Đáng vị như người sanh tháng âm lại được Nguyên đường ngồi hào âm (sanh tháng dương lại được nguyên đường ngồi hào dương).
Hợp lý như người tuổi Canh được quẻ Chấn ở vào mùa xuân mùa hạ. Nhược bằng người mạng Kim mà không được Đoài Kim, thì cũng nên được Khôn Cấn (Thổ sanh Kim).
Chúng đều theo (Chúng tông) như quẻ có 1 hào âm 5 hào dương mà nguyên đường ngồi hào âm, hoặc 1 quẻ hào dương 5 hào âm mà nguyên đường ngồi hào dương.

Trong 10 thể cách trên, người nào được:
3 - 4 cách thì làm nên chức Tuyển Tào
5 - 6 cách thì làm nên chức Tri đạo
7 - 8 cách thì làm nên chức Khanh giám, thị tòng.
9 - 10 cách thì làm nên chức Tướng, Công Hầu.
10 thể cách ấy lại có cả Hóa Công, Thiên Địa, Nguyên khí thì hẳn phải được phú quý, thọ đến tột đỉnh và hưởng kiêm toàn ngũ phúc mà vẫn là bác sĩ có đạo đức vậy.

10 Thể cách không tốt của mệnh
Trái với 10 thể cách tốt trên, lại có:

Tên quẻ xấu (quái danh hung)
Hào vị xấu (hào vị hung)
Lời hào xấu (từ hung)
Không được mùa sanh (bất đắc thời)
Không yểm trợ (vô viện)
Số nghịch mùa sanh (số nghịch thời)
Không được thể (bất đắc thể)
Không đáng vị (vị bất đáng)
Trái lý (vi lý)
Chúng đều ghét (chúng tật)

Trong 10 Thể cách không tốt vừa kể, người nào phạm phải:
3 - 4 cách thì làm Tăng Đạo, Cửu Lưu, Bách Công, Kỹ Nghệ.
5 - 6 cách thì cô độc.
7 - 8 cách thì đi ăn xin, hay bị chém giết.

Theo tác giả Học Năng: Phạm vào 10 cách ấy không chết non thì cũng nghèo hèn. Nên đo lường nặng nhẹ để định xấu tốt.

Hoặc vừa nghịch thời, phạm kỵ mà hung nhiều thì thuộc bọn người khát cái hoặc bị chém giết hoặc hung nhiều cát ít thì là mệnh Cửu Lưu Tăng Đạo.

Ví bằng được Hóa Công và Thiên địa nguyên khí đầy đủ thì tuy gian nan nhưng rồi cũng được hưởng phúc lành, trong cảnh Tân Khổ mà cũng tạm an vui. Nếu chẳng có gì cả thì tất xấu lắm.

Nói gộp các Cách tốt xấu vào 1 mục thì:

Trừ 3 Thể cách:
Tên quẻ tốt hay xấu

Lời hào tốt hay xấu

Được mùa sanh hay không được mùa sanh.

Nội dung lời đoán giải một lá số Hà Lạc
1. Nhận xét tổng quát: Những thông tin quan trọng nhất ảnh hưởng đến tính cách và số phận của đương số. Phân tích các thông tin này ở:

•	Tám chữ can chi và ngũ hành tương ứng với quẻ.

•	Trị số âm và dương

•	Hóa công, Thiên nguyên khí và Địa nguyên khí

•	Mệnh hợp cách và mệnh không hợp cách

•	Phân tích quẻ tiên thiên, nguyên đường, quẻ hậu thiên

•	Dự báo những nét lớn về Tiền vận, đối chiếu giữa tiền vận và hậu vận.

•	Dự báo về Tiền vận, hậu vận, tiểu vận.

2. Tính khoa học và tính nghệ thuật trong giải đoán lá số Hà Lạc

•	Vấn đề số và lý

•	Tính cách và số phận

•	Tham khảo các môn lý số đoán mệnh khác (Tử vi, Mai Hoa Dịch số, Tử Bình…)

•	Vai trò quẻ Tiên thiên, Hậu thiên và quẻ Hỗ.

Liên kết ngoài
Chương trình lập quẻ Bát Tự Hà Lạc http://maphuong.com/dichly/halac/index.php

Tham khảo

"Bát tự Hà Lạc lược khảo" của Học Năng (in năm 1974 tại Sài Gòn)
"Kinh Dịch hệ nhị phân", Hoàng Tuấn, Nhà xuất bản Văn Hoá Thông tin, 2000.
"Không gian Kinh Dịch qua dự báo của Bát tự Hà Lạc", Bùi Biên Hoà, Nhà xuất bản Văn Hoá Thông tin, 2002.
"Tám chữ Hà Lạc và quỹ đạo đời người", Xuân Cang, Nhà xuất bản Văn Hoá Thông tin, 2000.

Kinh Dịch


title: Hypsiboas albomarginatus

text:
Hypsiboas albomarginatus là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Carnaval, A.C., Kwet, A. & Potsch de Carvalho-e-Silva, S. 2004. Hypsiboas albomarginatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

albomarginatus
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: Diabrotica limitata

text:
Diabrotica limitata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Sahlberg miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: 3076 Garber

text:
3076 Garber (1982 RB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1982 bởi Oak Ridge Observatory ở Oak Ridge.

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Lý Bình

text:
Lý Bình (chữ Hán: 李平, ? – 516), tự Đàm Định hay Vân Định, ngoại thích, quan viên, tướng lãnh nhà Bắc Ngụy.

Thân thế
Ông nội là Lý Phương Thúc, người huyện Mông, quận (quốc) Lương , làm đến Tế Âm thái thú nhà Lưu Tống. Thời Văn Thành đế, con trai trưởng của Lý Phương Thúc là Lý Tuấn bị gián điệp chiêu dụ, bèn quy hàng nhà Bắc Ngụy; các em trai Đản, Nghi, Nhã, Bạch, Vĩnh trước sau cũng đi theo Tuấn, định cư ở huyện Vệ Quốc, quận Đốn Khâu .

Nhờ có con gái là Lý quý nhân sinh ra Hiến Văn đế, Lý Phương Thúc được truy tặng Đốn Khâu Hiến vương, Lý Tuấn được phong Đốn Khâu vương, Lý Đản được phong Trần Lưu vương, Lý Nghi được phong Bành Thành vương.

Con trai trưởng của Lý Tuấn là Lý Túc có tội, chịu đoạt tước. Con trai trưởng của Lý Đản là Lý Sùng, theo lệ giáng xuống công tước; Sùng là danh thần của nhà Bắc Ngụy, có công trấn áp khởi nghĩa Lục trấn, sử cũ có truyện. Bình chính là con trai trưởng của Lý Nghi.

Khởi nghiệp
Bình từ nhỏ có đại độ, đến khi trưởng thành, đọc khắp sách vở, ưa thích Lễ, Dịch, rất có văn tài. Đầu niên hiệu Thái Hòa (477 – 499) thời Hiếu Văn đế, Bình được bái làm Thông trực tán kỵ thị lang, nhận được sự trọng thị của hoàng đế. Trong thời gian giữ tang cha mẹ, Bình được khen là hiếu. Bình được tập tước Bành Thành vương; sau khi Hiếu Văn đế tiến hành Hán hóa, theo lệ ông chịu giáng làm công tước. sau đó Bình được bái làm Thái tử trung xá nhân, thăng làm Tán kỵ thị lang, xá nhân như cũ, rồi được thăng làm Thái tử trung thứ tử.

Bình tìm dịp Hiếu Văn đế đang vui vẻ để xin ra coi 1 quận nào đó, đế đồng ý, bái ông làm Trường Lạc thái thú. Bình cai trị thanh tĩnh, được quan dân yêu mến. Hiếu Văn đế tiến đánh Nam Tề, lấy Bình kiêm chức Ký Châu Nghi đồng Khai phủ Trưởng sử, ở đó ông nổi tiếng thanh liêm; sau đó Bình tiếp tục được trừ chánh chức Trưởng sử, Thái thú như cũ. Ít lâu sau, Bình được làm Hành Hà Nam doãn, khiến các thế lực hào tộc kiêng dè.

Thời Tuyên Vũ đế
Tuyên Vũ đế nối ngôi, Bình được trừ chức Hoàng môn lang, thăng làm Tư đồ Tả trưởng sử, Hành doãn như cũ. Sau đó Bình được xét là xứng chức, cho chánh chức Doãn, trưởng sử như cũ. Tuyên Vũ đế muốn thăm Nghiệp Thành, Bình dâng biểu can ngăn, cho rằng triều đình dời đô mới 10 năm, lòng người chưa định, tích trữ chưa nhiều, không nên hao phí, đế không nghe. Triều đình giáng chiếu cho Bình giữ bản quan làm Hành Tương Châu sự. Tuyên Vũ đế đến Nghiệp, đích thân thăm nhà của Bình, gặp các con của ông. Sau đó Bình được chánh chức Thứ sử, gia hiệu là Chinh lỗ tướng quân.

Bình khuyến khích cày cấy, sửa sang Thái học, chọn lựa danh nho để sung chức Bác sĩ, tuyển chọn kẻ thông minh trong 5 quận để dạy dỗ, vẽ tranh Khổng tử và 72 học trò đặt ở học đường, đích thân viết bài tán. Trước đó sứ giả triều đình rất hay chiếm đoạt của công, Bình bèn vẽ tranh “Lý hổ vĩ” (giẫm đuôi cọp), “Tiễn bạc băng” (đạp băng mỏng) tại quán dịch, thu hút sự chú ý của hạ nhân của họ, nhằm răn đe bọn sứ giả. Bình được gia hiệu Bình đông tướng quân, trưng bái làm Trưởng kiêm Độ chi thượng thư , sau đó được chánh chức Thượng thư, lĩnh chức Ngự sử trung úy.

Em trai kế của Tuyên Vũ đế là Ký Châu thứ sử, Kinh Triệu vương Nguyên Du nổi loạn (508), triều đình lấy Bình làm Sứ trì tiết, Đô đốc Bắc thảo chư quân sự, Trấn bắc tướng quân, Hành Ký châu sự để đánh dẹp. Tuyên Vũ đế gặp Bình ở điện Thức Càn, rơi nước mắt giao nhiệm vụ cho ông. Bình đến huyện Kinh, các cánh quan quân tập hợp ở đấy. Trong đêm có vài ngàn binh người Man đến phá lũy trước của Bình, tên bắn trúng cả trướng của ông; Bình ngồi yên không động, ít lâu sau thì ổn định trở lại. Quan quân còn cách thành Ký Châu 60 dặm về phía nam, phản quân vây đánh quân Tế Châu, nhổ rào lấp hào, còn cách chưa đầy vài thước. Các cánh quan quân hợp lại chiến đấu, thất bại quay về, sợ hãi đùn đẩy nhau. Bình đích thân đứng giữa quân đội, hứa sẽ trọng thưởng, sĩ tốt mới tiến lên, đại phá phản quân. Quan quân thừa thắng truy kích, đến tận cửa thành, chép vài vạn thủ cấp, rồi vây thành đốt cửa. Nguyên Du cùng hơn trăm kỵ binh mở cửa bỏ chạy, Bình sai đô đốc Thúc Tôn Đầu đuổi theo, còn cách Tín Đô 10 dặm thì bắt được Du. Bình xong Ký Châu, Tuyên Vũ đế sai Kiêm Cấp sự Hoàng môn thị lang, Bí thư thừa Nguyên Phạm tuyên chỉ úy lạo. Bình được trưng về kinh sư, giữ bản quan lĩnh chức Tương Châu đại trung chánh.

Bình trước đó có hiềm khích với Thượng thư lệnh Cao Triệu, Thị ngự sử Vương Hiển, sau đó Hiển thay Bình làm Trung úy, còn ông được gia chức Tán kỵ thường thị. Hiển hặc Bình ở Ký Châu dấu diếm Quan khẩu , Triệu thổi phồng nên tội trạng, rồi tâu đòi trừ danh ông. Đầu niên hiệu Duyên Xương (512 – 515), triều đình giáng chiếu cho Bình khôi phục quan tước, nhưng trừ bỏ công lao bình định Ký Châu của ông. Trước đó triều đình tranh cãi về tiêu chuẩn để xét “lương – tiện” , đã nhiều năm không dứt, Bình tâu rằng không cần biết thật giả, đều lấy niên hiệu Cảnh Minh (500 – 503) làm mốc thời gian để xử lý, vì thế tranh cãi mới dừng lại. Dân của trấn Vũ Xuyên bị đói, trấn tướng Nhâm Khoản xin vay chưa được, tự ý mở kho cứu chẩn, quan viên tư pháp buộc tội cứu tế vượt quy định, đòi miễn quan tước của ông ta. Bình tâu rằng Khoản muốn cứu người, không có ý xấu, nên Tuyên Vũ đế giữ nguyên chức tước của ông ta. Bình được thăng làm Trung thư lệnh, thượng thư như cũ.

Thời Hiếu Minh đế
Hiếu Minh đế nối ngôi, Bình được chuyển làm Lại bộ thượng thư, gia chức Phủ quân tướng quân. Bình sáng suốt mạnh mẽ, ở chức được khen ngợi, nhưng lại có tính nóng nảy, sinh ra hệ lụy. Thượng thư lệnh, Nhâm Thành vương Nguyên Trừng tâu rằng Bình có công bình định Ký Châu, xin cho ông được thưởng đất đai; Hồ thái hậu bèn phong Bình tước Vũ Ấp quận Khai quốc công, thực ấp 1500 hộ, 2500 xúc lụa.

Trước đó, tướng nhà Lương là Tả du kích tướng quân Triệu Tổ Duyệt chiếm cứ Tây Hạp Thạch  (515), lực lượng có đến vài vạn, uy hiếp Thọ Xuân. Trấn nam tướng quân Thôi Lượng tiến đánh, chưa hạ được, lại cùng với Dương Châu thứ sử Lý Sùng bất đồng. Triều đình giáng chiếu lấy Bình giữ bản quan, Sứ trì tiết, Trấn quân đại tướng quân, kiêm Thượng thư hữu bộc xạ làm Hành đài, Tiết độ chư quân, tướng lãnh ở 2 bờ đông – tây ven sông Hoài đều phải nghe lệnh, nếu dám trái ý, xử lý theo quân pháp. Có chiếu cho con trai trưởng của Bình là Lý Tưởng làm Thông trực lang tòng, ban cho ông 100 tấm lụa, một cái giáp ngắn Tử nạp kim trang, ban cho Tưởng 60 tấm vải, một cái áo bông Giáng nạp. Cha con cùng thăng tiến, được nhận chức ở sân trước của nhà, người xem thấy đều cho là vinh hiển. Vì thế Bình soái 2000 bộ kỵ đến Thọ Xuân, tuần thị trong ngoài Hạp Thạch, nắm được tình hình cụ thể; ông nghiêm ngặt kềm chế Sùng, Lượng, lệnh thủy lục sẵn sàng, hẹn giờ hành động. Sùng, Lượng kiêng dè, không dám trái lệnh. Quân Ngụy tấn công liên tục, nhiều lần đánh bại quân Lương. An nam tướng quân Thôi Duyên Bá dựng cầu ở Hạ Thái, để ngăn viện quân nhà Lương. Tướng nhà Lương là bọn Vương Thần Niệm, Xương Nghĩa Chi không đến cứu được, Triệu Tổ Duyệt đành tử thủ. Bình bèn chia quân ra, lệnh Thôi Lượng đốc lục quân đánh mặt tây, Lý Sùng nắm thủy quân đánh mặt đông; sau đó nổi trống hò reo, 2 mặt cùng xông lên; quân Lương cũng chia ra, 2 mặt ứng chiến. Quân Ngụy giết sạch kẻ địch ở thành ngoài, tướng sĩ Lương nối nhau xin hàng; Triệu Tổ Duyệt soái tàn quân cố thủ thành nam. Quân Ngụy tấn công suốt đêm, đến sáng quân Lương mới chịu hàng. Bình chém Tổ Duyệt, gởi đầu về Lạc Dương, bắt sống rất nhiều tù binh; nhờ công được thăng Thượng thư hữu bộc xạ, gia chức Tán kỵ thường thị, tướng quân như cũ.

Bình về kinh sư, Hồ thái hậu gặp ông ở điện Tuyên Quang, ban cho 1 cây Kim trang đao trượng. Bấy giờ Nam Từ Châu dâng biểu nói: nhà Lương đắp đập sông Hoài, sẽ gây hậu hoạn; Hồ thái hậu giáng chiếu cho công khanh nghị luận; Bình cho rằng không cần đến quân đội, đập sẽ tự hỏng. Đến khi đập sông Hoài bị phá, Hồ thái hậu cả mừng, mời quần thần dự tiệc, sắc cho Bình trước tiệc thổi ống tiêu, Hiếu Minh đế tự tay ban cho 100 tấm lụa.

Mùa đông năm Hi Bình đầu tiên (516), Bình mất, di ngôn an táng đạm bạc; có chiếu cấp Đông viên bí khí, 1 bộ triều phục, 700 xúc lụa; Hồ thái hậu cử ai cho ông ở Đông đường. Bình được tặng Thị trung, Phiếu kỵ đại tướng quân, Nghi đồng tam tư, Ký Châu thứ sử, thụy là Văn Liệt công.

Đánh giá
Bình từ khi làm Độ chi thượng thư, thăng đến Thượng thư bộc xạ, đêm ngày lo việc công, chăm chăm không trễ nhác; coi giữ cơ mật hơn 10 năm, được khen là đắc lực. Sử cũ đánh giá: Bình nhờ cao minh tài cán, khôn ngoan một thời, ra vào làm quan, công danh hiển hách, có tài hiệp trợ xử lý chính vụ.

Tác phẩm
Bình trước tác thơ – phú – châm – lụy – vịnh – tụng, lưu truyền ở đời có 1 tập, ngày nay vẫn còn, chính là Lý Bình văn tập (李平文集).

Hậu nhân
 Con trai trưởng là Lý Tưởng được kế tự.
 Con Tưởng là Lý Cấu, Lý Huấn.
 Con Cấu là Lý Phi, Lý Khắc.
 Con trai thứ là Lý Hài.
 Con Hài là Lý Nhạc, Lý Thứ, Lý Úy, Lý Nhược.
 Con trai thứ ba là Lý Ung.

Dị sự
Theo Bắc sử, bản Ngụy thư của Ngụy Thu vào lúc mới xuất hiện cho biết Lý Bình là người Trần Lưu, xuất thân gia đình bần tiện, khiến cho Lý Thứ căm giận, hợp với các thành viên sĩ tộc cũng bất mãn bộ sách này, tố cáo Ngụy Thu mưu phản, ngược lại họ bị Bắc Tề Văn Tuyên đế phạt gọt tóc, đánh đòn 200 trượng. Thứ chết trong nhà ngục của huyện Lâm Chương, anh cả Lý Nhạc vô cùng đau xót, trọn đời không bước vào cửa huyện Lâm Chương.

Tham khảo
 Ngụy thư quyển 65, liệt truyện 53 – Lý Bình truyện
 Bắc sử quyển 43, liệt truyện 31 – Lý Bình truyện

Chú thích

Quan nhà Bắc Ngụy
Tướng nhà Bắc Ngụy
Năm sinh không rõ
Mất năm 516
Người Hà Nam (Trung Quốc)


title: Polionycta

text:
Polionycta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Núi Thành

text:
Núi Thành là một huyện ven biển nằm ở phía nam tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Huyện Núi Thành nằm ở phía nam tỉnh Quảng Nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp biển Đông
Phía tây giáp huyện Bắc Trà My và huyện Phú Ninh
Phía nam giáp huyện Bình Sơn và huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi
Phía bắc giáp thành phố Tam Kỳ.

Huyện có diện tích 555,95 km², dân số năm 2020 là 160.414 người, mật độ dân số đạt 288 người/km².

Huyện Núi Thành có đường bờ biển dài 37 km với nhiều bãi tắm đẹp như: Bãi Rạng, Tam Hải, Tam Tiến,...

Huyện có tọa độ địa lý: từ 108°34' đến 108°37' kinh độ Đông, từ 15°33' đến 15°36' vĩ độ Bắc. Với hệ tọa độ trên, Núi Thành nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa thuộc phân vùng khí hậu Nam Việt Nam.

Diện tích
Diện tích tự nhiên của huyện Núi Thành là 533.02 km². Đất trồng cây hằng năm là 110 km² (chiếm 21% diện tích đất tự nhiên của huyện) và phần lớn được dành cho trồng lúa 2 vụ. 3 xã Tam Xuân I, Tam Xuân II, Tam Hòa là các vựa lúa chính của huyện. Núi Thành cũng là huyện có diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản lớn nhất tỉnh Quảng Nam. Với 172 km², đất lâm nghiệp chiếm 32.3% diện tích đất tự nhiên của huyện và phân bố chủ yếu ở các xã phía tây gồm Tam Sơn, Tam Thạnh, Tam Trà, Tam Mỹ Đông, và Tam Mỹ Tây. Đất thổ cư đạt 6 km² (chiếm hơn 1% diện tích đất tự nhiên của huyện). Điểm đáng chú ý là trong thành phần sử dụng đất, đất quân sự chiếm diện tích khá lớn so với các địa phương khác do có sự hiện diện của căn cứ Chu Lai với sân bay Chu Lai với diện tích hơn 40 km² chiếm gần 10% diện tích tự nhiên của huyện. Ngoài ra, Chu Lai trước đây từng là một trong những cứ điểm quân sự lớn nhất của Việt Nam Cộng hòa.

Núi Thành là trọng điểm đầu tư của Khu kinh tế mở Chu Lai nên tập trung nhiều khu công nghiệp lớn. Chính vì vậy, trong cơ cấu sử dụng đất, một diện tích đất nông nghiệp trước đây được chuyển thành đất công nghiệp.

Địa hình
Núi Thành là huyện đồng bằng cực Nam của tỉnh Quảng Nam với địa hình nghiên từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Bằng đường bộ đi theo hướng Đông Tây từ các xã ven biển lên các xã vùng núi phía Tây ta có thể dễ dàng nhận ra sự thay đổi này. Nhìn tổng thể Núi Thành có các dạng địa hình sau:
Trung du và miền núi: phân bố ở các xã Tam Trà, Tam Sơn, Tam Thạnh, Tam Mỹ Đông, Tam Mỹ Tây, một phần xã Tam Nghĩa và Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc. Phía cực tây có nhiều núi cao, nơi cao nhất là núi Hú, Tam Trà 1,132 m.
Đồng bằng: phân bố ở các xã Tam Xuân I, Tam Xuân II, Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc, Tam Hiệp, thị trấn Núi Thành, và xã Tam Nghĩa. Vùng này địa hình tương đối bằng phẳng, có một số đồi gò có độ dốc nhỏ. Nơi cao nhất là 69 m so với mặt biển.
Dải ven biển: gồm các xã Tam Tiến, Tam Hòa, Tam Giang, Tam Hải, Tam Quang và một phần xã Tam Nghĩa. Vùng này địa hình bằng và thấp, có nhiều cồn cát ổn định; một phần đồng bằng do các sông ngòi bồi đắp trên nền cát biển. Vùng này nằm về phía đông của sông Trường Giang. Đất cát chiếm diện tích lớn nhất trong thành phần thổ nhưỡng của khu vực này. Vùng này có nhiều đầm phá. Phá Trường Giang là phá lớn thứ hai của Việt Nam (sau phá Tam Giang tại Thừa Thiên Huế). Ngoài ra, vùng này còn có nhiều bãi đá trầm tích nhô lên khỏi mặt biển từ 10 đến 12 m thuộc xã Tam Tiến, Tam Hải, Tam Quang như đảo hòn Ngang, Hòn Dứa, Bàn Than...

Sông ngòi
Hệ thống sông ngòi chảy qua huyện gồm sông Tam Kỳ, sông Trường Giang, sông Ba Túc, sông An Tân, sông Trầu. Các con sông này đều bắt nguồn từ phía tây, tây bắc chảy về phía đông đổ ra biển qua cửa An Hòa và cửa Lở. Các sông đều có lưu vực nhỏ, từ 50 đến 100 km², độ dốc lớn, chiều dài từ 20 đến 40 km, lưu lượng nước thay đổi theo mùa. Lượng nước các sông dồi dào vào mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12 và khô hạn trong mùa khô từ tháng 2 đến tháng 8. Một số con sông được ngăn lại ở thượng nguồn làm hồ chứa nước như: hồ Phú Ninh trên sông Tam Kỳ và hồ Thái Xuân trên sông Trầu, trong đó hồ Phú Ninh là công trình thủy lợi lớn của Việt Nam, có nhiệm vụ tưới cho 20,000 ha lúa các huyện duyên hải phía nam sông Thu Bồn cũng như cấp nước sinh hoạt cho Tam Kỳ và các vùng lân cận. Hạ lưu sông có hệ sinh thái đất ngập nước tại các xã Tam Quang, Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc, Tam Hòa, Tam Giang, Tam Hải, Tam Tiến.

Khí hậu
Huyện Núi Thành nằm phía đông dãy Trường Sơn và phía nam dãy Bạch Mã, thuộc vùng khí hậu nhiệt đới ẩm, gió mùa. Nhiệt độ trung bình hằng năm: 25,7 °C, nhiệt độ cao từ tháng 4 đến tháng 8, nhiệt độ thấp từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau. Mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12. Lượng mưa trung bình trong năm là 2,531.5 mm. Huyện Núi Thành chịu sự chi phối của gió tây nam và gió đông nam hoạt động từ tháng 3 đến tháng 7, gió đông bắc hoạt động từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau.
Hằng năm thường xuất hiện từ 8 đến 10 cơn bão ảnh hưởng đến huyện. Bão thường xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 11 kết hợp với mưa lớn gây ra lũ lụt.

Lịch sử
Núi Thành vốn là tên của cụm đồi trọc có độ cao từ 45–50 m nằm ở phía tây căn cứ quân sự Chu Lai, thuộc địa bàn xã Tam Nghĩa. Trên đồi này, vào đêm 25 rạng 26 tháng 5 năm 1965, Đại đội 2 của Tiểu đoàn 70 anh hùng của quân Giải phóng đã diệt gọn một đại đội lính Mỹ đang đóng giữ bảo vệ vòng ngoài căn cứ và sân bay Chu Lai.

Huyện Núi Thành được thành lập vào ngày 3 tháng 12 năm 1983 khi huyện Tam Kỳ được chia thành huyện Núi Thành và thị xã Tam Kỳ (nay là thành phố Tam Kỳ và huyện Phú Ninh) thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Khi mới thành lập, huyện gồm thị trấn Núi Thành và 12 xã: Tam Anh, Tam Giang, Tam Hải, Tam Hiệp, Tam Hòa, Tam Mỹ, Tam Nghĩa, Tam Quang, Tam Sơn, Tam Tiến, Tam Trà, Tam Xuân.

Ngày 22 tháng 9 năm 1989, thành lập xã Tam Thạnh.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, chia xã Tam Xuân thành 2 xã Tam Xuân I và Tam Xuân II.

Từ ngày 6 tháng 11 năm 1996, huyện Núi Thành thuộc tỉnh Quảng Nam.

Ngày 7 tháng 7 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 85/2005/NĐ-CP. Theo đó:
Chia xã Tam Mỹ thành 2 xã: Tam Mỹ Đông và Tam Mỹ Tây
Chia xã Tam Anh thành 2 xã: Tam Anh Bắc và Tam Anh Nam.

Huyện Núi Thành có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.

Ngày 19 tháng 5 năm 2022, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 433/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Núi Thành mở rộng (đô thị Núi Thành, gồm toàn bộ 1 thị trấn và 16 xã thuộc huyện Núi Thành) là đô thị loại IV trực thuộc tỉnh Quảng Nam.

Hành chính

Huyện Núi Thành có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Núi Thành (huyện lỵ) và 16 xã: Tam Anh Bắc, Tam Anh Nam, Tam Giang, Tam Hải, Tam Hiệp, Tam Hòa, Tam Mỹ Đông, Tam Mỹ Tây, Tam Nghĩa, Tam Quang, Tam Sơn, Tam Thạnh, Tam Tiến, Tam Trà, Tam Xuân I, Tam Xuân II.

Kinh tế - xã hội

Dân cư
Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số của Núi Thành đạt 147.721 người, trong đó nam giới chiếm 48,6%, nữ giới chiếm 51,8%. Người Kinh chiếm đại bộ phận dân số (98%), phần còn lại là người Kor với dân số khoảng 1.085 người sống chủ yếu tại các thôn 4, 6 và 8 của xã Tam Trà. Tổng số hộ dân trong toàn huyện là 34.280 hộ, trung bình mỗi hộ có bốn người, một tỷ lệ thấp so với các địa phương trong cả nước. Đa phần dân cư sống tại các xã đồng bằng ven biển, các xã vùng núi có diện tích lớn nhưng dân cư thưa thớt.

Phần đông dân cư hoạt động trong khu vực nông - lâm - ngư nghiệp. Năm 2006, trong tổng số 68.896 người trong độ tuổi lao động, số lao động trong khu vực 1 đạt 50.478 người (chiếm 73,26%). Các ngành công nghiệp, xây dựng thu hút 7.351 lao động (chiếm 10,66%). Khu vực III dịch vụ thu dụng 7.479 người (chiếm 11,07%). Tuy nhiên quá trình dịch chuyển kinh tế kéo theo sự dịch chuyển lao động rất nhanh từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ.

Giáo dục

Toàn huyện có 3 trường THPT gồm THPT Núi Thành, THPT Nguyễn Huệ và THPT Cao Bá Quát, một Trung tâm Giáo dục Thường xuyên - Hướng nghiệp Dạy nghề. Cấp THCS có 15 trường phân bố rải đều trong các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Cấp Tiểu học có 26. Ngoài ra huyện còn có 16 trường mẫu giáo, 1 lớp bán trú cho học sinh người dân tộc thiểu số, 14 Trung tâm Học tập Cộng đồng. Tổng số học sinh (năm học 2006 - 2007) là 31.822 học sinh.

Huyện đã được công nhận phổ cập tiểu học 12/2002; có 16/17 xã, thị trấn được công nhận phổ cập THCS. Huyện Núi Thành được tỉnh kiểm tra công nhận hoàn thành PCGD THCS tại thời điểm tháng 10 năm 2004, 10 trường học được công nhận đạt chuẩn quốc gia.

Y tế

Huyện có 1 bệnh viện với 80 giường bệnh, có 17 trạm y tế xã, thị trấn; tổng số y, bác sĩ: 100 người. Bệnh viện Đa Khoa Trung ương Quảng Nam với 600 giường bệnh được đưa vào sử dụng cuối năm 2012 góp phần nâng cao việc khám chữa bệnh cho nhân dân.

Tình hình phát triển kinh tế

Núi Thành là trung tâm phát triển công nghiệp nhanh và mạnh nhất của tỉnh Quảng Nam. Với Khu Kinh tế Mở Chu Lai được đánh giá là khu kinh tế thành công nhất Việt Nam, Núi Thành đóng góp hơn 60% tổng thu ngân sách Quảng Nam. Kinh tế chuyển dịch rõ rệt theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Các KCN Bắc Chu Lai, KCN Cảng và Dịch vụ Hậu cần Tam Hiệp, KCN Tam Anh, và Khu Phi thuế quan cảng Kỳ Hà là động lực phát triển của huyện trong những năm tới. Những dự án du lịch lớn tạo điều kiện thuận lợi để khai thác tốt hơn tiềm năng du lịch biển của địa phương. Khu Liên Hiệp Cơ khí Ô Tô Chu Lai - Trường Hải, nhà máy Kính nổi, nhà máy sản xuất xút là các cơ sở sản xuất công nghiệp trọng điểm của huyện (tính đến năm 2011).

Bên cạnh việc phát triển rất nhanh công nghiệp, ngành nông nghiệp với trọng tâm đánh bắt xa bờ và nuôi trồng thủy hải sản cũng đem lại nguồn thu ổn định cho cư dân ven biển. Núi Thành là tỉnh có sản lượng đánh bắt thủy hải sản lớn nhất tỉnh Quảng Nam và là một trong những trung tâm ngư nghiệp mạnh của duyên Hải Miền Trung.

Vùng núi của huyện là địa bàn phát triển mạnh cây keo lá tràm (làm nguyên liệu giấy) và cây cao su được trồng trên diện rộng trong những năm gần đây.

Giao thông vận tải

Huyện Núi Thành có hệ thống giao thông vận tải phát triển mạnh. Sân bay Chu Lai có các chuyến bay đi và đến Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Cụm cảng Kỳ Hà có năng lực tiếp nhận các tàu có trọng tải đến 6.6000 tấn và cảng Tam Hiệp lên tới 10.000 tấn. Đường Quốc lộ 1 đoạn chạy qua địa bàn huyện dài 31 km theo chiều Bắc-Nam, tỉnh lộ TL 617 nối các xã miền núi với đồng bằng. Ga Núi Thành là một điểm nhận trả hàng quan trọng của hệ thống đường sắt Thống Nhất. Hệ thống sông Trường Giang, Tam Kỳ tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông thủy của huyện phát triển. Ngoài ra còn có đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đi qua.

Du lịch

Bàn Than

Bàn Than là một thắng cảnh thiên nhiên đẹp lộng lẫy phân bố trên 2 km bờ biển xã Tam Hải. Các mỏm đá đen lởm chởm ăn sát bờ biển tạo cảm giác chênh vênh với một bên là núi đá, một bên là sóng biển trắng xóa. Cách bờ biển 1 km là hòn Út, bãi Út hay cù lao Út. Trải qua thời gian dài chịu sự tác động của sóng biển, thủy triều và gió, các mỏm đá ở đây bị xâm thực, xói mòn tạo thành những đường vân có hình thù dị biệt. Đỉnh vách đá có một diện tích tương đối bằng phẳng rộng chừng 20ha. Chính vì vậy địa danh này có tên là Bàn Than (Bàn: mặt bàn - bằng phẳng và Than: đen như than). Bàn Than chưa được phát triển thành điểm du lịch, vì vậy nó vẫn chưa được biết đến nhiều, vấn nạn ô nhiễm môi trường đang dần tàn phá cảnh quan nơi đây.

Hố Giang Thơm
Hố Giang Thơm (Xăng Thơm) thuộc Thôn 9, xã Tam Mỹ Tây, là một nơi có phong cảnh thiên nhiên hoang sơ tuyệt đẹp.

Hố Rinh
Hố Rinh thuộc thôn 7, Tam Mỹ Tây, Nơi đây còn nguyên sơ chưa có quy hoạch tham quan du lịch nên rất phù hợp cho những ai thích "Du lịch Bụi". Đến nơi này bạn phải đi qua những con đường quanh co uốn lượng, nhưng cánh đồng nhỏ, điệp trùng núi non. Những ai trưởng thành nơi đây chắc chắc có tuổi thơ ấu tuyệt đẹp với: cánh diều, cảnh chăn trâu, bò, tắm mát trên nhưng con sông, suối.

Về đêm ốc đá rất nhiều, với chiếc đèn pin có thể săn ốc đá no say.

Làng biển Tam Hải

Biển Rạng
Là khu du lịch biển đang phát triển của Núi Thành hiện nay. Hãy tới đây để thương thức những món hải sản tươi rói: Mực hấp, mực nướng, cá Chuồn hấp quấn bánh tráng, các loại cháo hải sản, Đặc biệt tôm hùm.v.v. Ngồi ở đây để tân hưởng mùi của biển, mùi của thiên nhiên. Bãi tắm sạch còn đôi chút hoang sơ làm cho con người càng gần gũi với thiên nhiên hơn.
Còn có thêm bãi biển bà tình tại thôn 2 tam quang. Vẫn còn hoang sơ, thức ăn hải sãn tươi sống giá cả hợp lý

Tượng đài Núi Thành
Nổ ra trận đánh đầu tiên trong phong trào chống Mỹ cứu nước nên được tặng 8 chữ vàng " Trung Dũng Kiên Cường, Đi Đầu Diệt Mỹ" Khi người ta xây tượng đài Núi thành không rõ vì lý do gì mà bị nứt và nghiêng....

Tháp Khương Mỹ.

Chú thích

Tham khảo

Huyện duyên hải Việt Nam
Đô thị Việt Nam loại IV


title: 10619 Ninigi

text:
10619 Ninigi (1997 WO13) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10619 Ninigi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Dicranomyia bangerteri

text:
Dicranomyia bangerteri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Rödern

text:
Rödern là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo


title: Vienne-en-Bessin

text:
Vienne-en-Bessin là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vienne-en-Bessin sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Paraminota minuta

text:
Paraminota minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Paraminota