title: Sức mạnh tổng hợp quốc gia

text:
Trong quan hệ quốc tế, sức mạnh tổng hợp quốc gia, hay còn gọi là thực lực quốc gia, là toàn bộ thực lực đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của một quốc gia, bao gồm các nhân tố vật chất (phần cứng), tinh thần (phần mềm), và ảnh hưởng trong quan hệ quốc tế.

Khái niệm này được nghiên cứu một cách có hệ thống ở phương Tây từ cuối thế kỷ 19 nhưng chủ yếu mới theo phương pháp định tính. Những nghiên cứu định lượng mới được đưa ra trong thập niên 1960, thập niên 1970 và ngày càng trở nên quan trọng đối với các chính trị gia, chiến lược gia, các nhà nghiên cứu. Thời gian gần đây, Trung Quốc rất quan tâm tập trung nghiên cứu lĩnh vực này.

Các nhân tố cấu thành sức mạnh tổng hợp quốc gia

Lãnh thổ
Vị trí địa lý: là yếu tố trọng yếu của địa chính trị gồm các khía cạnh chính là vị trí địa lý tự nhiên, vị trí địa lý giao thông, vị trí địa lý quốc phòng. Vị trí địa lý, đặc biệt là vị trí giao thông và vị trí quốc phòng có ý nghĩa xác định tầm quan trọng của một quốc gia trong quan hệ với các nước khác và giữa các nước khác với nhau, đặc biệt là giữa các cường quốc.
Diện tích lãnh thổ là yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, quốc phòng, diện tích càng lớn thì nhìn chung càng có điều kiện để phát triển kinh tế, thực hiện các giải pháp đa dạng trong quốc phòng. Đương nhiên diện tích lãnh thổ phải tính đến các điều kiện về khí hậu, tài nguyên thiên nhiên.
Địa hình, địa mạo cũng tạo thuận lợi hay gây khó khăn cho phát triển kinh tế hoặc tổ chức quốc phòng (địa hình đồi núi hay bình nguyên, sa mạc, có biển hay không có biển...).Nước nào kiểm soát được biển thì nước đó sẽ kiểm soát được tất cả

Tài nguyên thiên nhiên
Tài nguyên thiên nhiên có ảnh hưởng trọng yếu và lâu dài đối với một quốc gia, nó bao gồm đất đai, khoáng sản, rừng, biển, nguồn nước, nguồn năng lượng tự nhiên. Tài nguyên thiên nhiên đã và đang là trung tâm của những cuộc tranh giành, thậm chí xung đột giữa các quốc gia đặc biệt là dầu mỏ, khí đốt; khoáng sản kim loại; nước và những nguyên tố hiếm phục vụ kỹ thuật, quốc phòng. Do tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên vốn đang bị cạn kiệt mà nhiều lãnh thổ trước đây vốn ít được quan tâm như Bắc Cực, Nam Cực gần đây đã trở thành trung tâm chú ý của các quốc gia.

Dân số
Số lượng nhân khẩu: là nhân tố sản xuất cũng như cấu thành tầm quan trọng của một quốc gia, các quốc gia đông dân đều gây được sự chú ý trong quan hệ quốc tế như Trung Quốc, Ấn Độ. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng dân số phải đạt đến một mức nhất định mới có thể đảm bảo cho sự phát triển an toàn, bền vững của quốc gia.
Chất lượng và cấu trúc dân số: chất lượng dân số là nhân tố đảm bảo cho số lượng nhân khẩu phát huy tác dụng. Chất lượng dân số là tố chất công dân, trình độ giáo dục, tình trạng sức khỏe, nền tảng đạo đức, phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, quân sự... và tinh thần dân tộc. Cấu trúc dân số là các khía cạnh về giới tính, độ tuổi, thành phần dân tộc, tôn giáo. Cấu trúc dân số hợp lý, thuần nhất sẽ tạo thuận lợi cho quốc gia phát huy sức mạnh tổng hợp.

Kinh tế
Thực lực kinh tế được coi là yếu tố cấu thành cơ bản của sức mạnh tổng hợp quốc gia. Ảnh hưởng của kinh tế đến sức mạnh tổng hợp quốc gia được xem xét trên hai yếu tố chính là quy mô kinh tế (GDP) và cơ cấu kinh tế.
Kinh tế hậu thuẫn cho xây dựng nền quốc phòng: quyết định quy mô và trang bị kỹ thuật, khí tài chiến tranh của quân đội. Chi tiêu cho quốc phòng của các quốc gia hầu hết đều rất tốn kém cả về quy mô lẫn tỷ trọng so với GDP. Chiến tranh hiện đại có sức phá hoại cũng như mức tiêu hao ngày càng lớn do vậy chỉ có thực lực kinh tế hùng mạnh mới đảm bảo cho tiến hành chiến tranh đạt kết quả.
Bản thân thực lực kinh tế là nhân tố đảm bảo vị trí quốc tế của một quốc gia. Trong lịch sử, đặc biệt là lịch sử cận đại và hiện đại, các cường quốc có vai trò chi phối chính trị quốc tế đều là những nước có tiềm lực kinh tế hùng mạnh. Thực lực kinh tế cũng là biểu hiện đồng thời cũng là một nhân tố của năng lực cạnh tranh quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Giao thông, thông tin liên lạc
Giao thông vận tải và thông tin liên lạc vừa là hạ tầng của nền kinh tế trong hòa bình vừa là hạ tầng để tiến hành chiến tranh trong thời chiến. Nó đảm bảo cho con người, hàng hóa và tin tức lưu thông thông suốt trong nền kinh tế, quân đội, khí tài chiến tranh, đảm bảo hậu cần trong chiến tranh cũng như thu thập các thông tin một cách đầy đủ, kịp thời để ra quyết định. Trong điều kiện hiện nay, vai trò của thông tin ngày càng trở nên quan trọng và nhiều khi quyết định thành bại trong cả kinh tế lẫn tiến hành chiến tranh.

Chất lượng của chính phủ
Bản chất chính trị của chính phủ: chính phủ đại diện cho giai cấp, tầng lớp nào trong xã hội, có đại diện cho đông đảo người dân của quốc gia hay không. Bản chất chính trị của chính phủ cũng được xem xét trên hai mặt đối nội và đối ngoại, một chính phủ có hợp lòng dân, hợp với các giá trị, xu thế của thế giới hay không ảnh hưởng đến vị thế quốc gia và thành bại trong chiến tranh vì chiến tranh là một sự tiếp nối của chính trị.
Trình độ luật hóa, dân chủ hóa của chính phủ: yếu tố này thể hiện ở mức độ hoàn thiện của hệ thống luật pháp trên các mặt lập pháp, hành pháp và tư pháp, mức độ công khai, dân chủ và quyền lợi chính trị của người dân trong các cuộc bầu cử.
Cơ cấu và hiệu quả điều hành của chính phủ: thể hiện ở việc sắp xếp tổ chức bộ máy chính phủ, cơ chế vận hành, hoạt động của chỉnh phủ. Bộ máy chính phủ quan liêu, cồng kềnh hay gọn nhẹ, nhạy bén, có hiệu quả quyết định hiệu lực quản lý của chính phủ.

Sức mạnh quân sự
Sức mạnh quân sự luôn là yếu tố cơ bản được tính đến trong chính sách quan hệ quốc tế và chính trị quốc tế. Sức mạnh quân sự là yếu tố then chốt trong chiến tranh và là yếu tố có tính chất răn đe khi không có chiến tranh. Sức mạnh quân sự thể hiện ở các mặt: số lượng và chất lượng quân đội; năng lực chi huy; trình độ lý luận quân sự và trang thiết bị, khí tài quân sự đặc biệt là những vũ khí có sức hủy diệt lớn.

Quan hệ đối ngoại
Quan hệ đối ngoại bao gồm nhiều lĩnh vực: kinh tế, chính trị, ngoại giao, quốc phòng, văn hóa...Những nguyên tắc và kết quả của chính sách đối ngoại ảnh hưởng đến tương quan, vị thế của quốc gia đặc biệt là ngoại giao quốc phòng, nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Khoa học công nghệ
Khoa học công nghệ thể hiện ở các khám phá, phát minh, sáng chế; trình độ ứng dụng. Nó là nhân tố có tác dụng thúc đẩy kinh tế phát triển nhờ tăng năng suất lao động đồng thời ảnh hưởng đến việc chế tạo, sử dụng các vũ khí, khí tài chiến tranh công nghệ cao, hiệu suất lớn.

Phương pháp tính sức mạnh tổng hợp quốc gia

Phương pháp của Ray Cline
Ray Cline (Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và Viện nghiên cứu quốc tế của Đại học Georgetown, Mỹ) đưa ra công thức tính sức mạnh tổng hợp quốc gia như sau:
Pp = (C+E+M) × (S+W), trong đó:
C (Country): thực thể cơ bản gồm dân số và lãnh thổ.
E (Economy): thực lực kinh tế gồm GDP và cơ cấu kinh tế.
M (Military): thực lực quân sự bao gồm lực lượng hạt nhân chiến lược và lực lượng chính quy.
S (Strategy): ý đồ chiến lược do lãnh đạo quốc gia vạch ra.
W (Will): ý chí của toàn dân đối với ý đồ chiến lược do lãnh đạo quốc gia vạch ra.
Mỗi tham số sẽ được tính điểm và giá trị cao nhất của Pp mà một quốc gia có thể đạt được là 1000 thì:
Pp/1000 = (C/100 + E/200 + M/200) × (S+W)
Cách tính điểm của mỗi tham số như sau:
C: tối đa 100 điểm, trong đó dân số 50 và diện tích lãnh thổ 50. Dân số có các mức 15, 50 và 200 triệu người, dưới 15 triệu không được tính điểm, 200 triệu được điểm tối đa 50 còn trên 200 triệu hoặc từ 15 đến dưới 200 triệu bị trừ điểm. Diện tích lãnh thổ từ 8 triệu km vuông trở lên được điểm tối đa 50, dưới 200 nghìn km vuông không được tính điểm, trong khoảng còn lại sẽ xếp theo các thang bậc.
E: tối đa 200 điểm trong đó GDP (thường tính theo sức mua tương đương) 100 điểm và cơ cấu kinh tế 100 điểm; Mỹ coi là đạt điểm tối đa 200, các quốc gia khác xếp sau theo thang bậc. Các nước có GDP từ 10 tỷ USD trở xuống không được tính điểm. Cơ cấu kinh tế chia ra 5 lĩnh vực: năng lượng, khai khoáng, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, mỗi lĩnh vực 20 điểm; từng lĩnh vực nếu sản xuất đủ đáp ứng nhu cầu trong nước hoặc có thể xuất khẩu thì được 20 điểm, phải nhập khẩu bị trừ điểm (trừ tối đa 5 điểm).
M: gồm lực lượng hạt nhân chiến lược (100 điểm) và lực lượng quân đội chính quy (100 điểm). Mỹ cũng được coi là đạt điểm tối đa 200, các quốc gia khác xếp sau theo tương quan với Mỹ.
Như vậy tổng các nhân tố thuộc phần cứng tối đa là 500 điểm, các yếu tố phần mềm chính là hệ số để sức mạnh phần cứng được phát huy.
S: ý đồ chiến lược thể hiện tập trung nhất lợi ích cơ bản của quốc gia thì được hệ số tối đa (1), ý đồ chiến lược được chi thành hai phương diện phòng thủ và tấn công, mỗi thứ 0,5. Nếu yếu tố truyền thống (chiến thắng trong nhiều cuộc chiến tranh..), tinh thần dân tộc cao thì được cộng thêm vào hệ số, ngược lại sẽ bị trừ bớt đi.
W: sự ủng hộ của người dân tối đa là 1, được chia nhỏ thành mức độ đồng tâm nhất trí của cả dân tộc, trình độ và hiệu lực của chính phủ và mức độ quan tâm của số đông người dân đối với lợi ích và chiến lược quốc gia, mỗi tham số 0,33.
Ứng dụng phương pháp này và sử dụng số liệu năm 2006, thì sức mạnh tổng hợp quốc gia của Việt Nam là 88 (trên 1000 điểm).

Phương pháp của Nhật Bản
Phương pháp này cũng tương tự phương pháp của Cline nhưng có khác một vài tham số:
Pp = (C+E+M)(G+D), trong đó:
C: thực thể cơ bản ngoài dân số và lãnh thổ, tính thêm tài nguyên thiên nhiên.
E: thực lực kinh tế ngoài GDP và cơ cấu kinh tế, tính thêm GDP bình quân đầu người và mức tăng trưởng kinh tế.
M: thực lực quân sự giống như phương pháp của Cline.
G: năng lực chính trị đối nội.
D: năng lực chính trị đối ngoại.
Như vậy, các yếu tố phần cứng được bổ sung so với Cline còn hệ số phần mềm là ý đồ chiến lược cùng với sự ủng hộ của dân chúng được thay thế bằng năng lực chính trị đối nội và đối ngoại.

Các phương pháp khác
Sức mạnh tổng hợp quốc gia = N(L+P+I+M), trong đó:
N: năng lực vũ khí hạt nhân.
L: diện tích lãnh thổ.
I: quy mô công nghiệp.
M: quy mô quân đội.

Sức mạnh tổng hợp quốc gia = , trong đó:
P: dân số.
Z: sản xuất năng lượng.
I: sản xuất thép.

Công thức của Hoàng Thạc Phong và Đinh Phong Tuấn (Trung Quốc): Sức mạnh tổng hợp quốc gia = KHαSβ, trong đó:
K: hệ thống phối hợp quốc gia.
H: các yếu tố phần cứng.
α: hệ số phần cứng.
S: các yếu tố phần mềm.
β: hệ số phần mềm.
Các nhân tố phần cứng, phần mềm tính toán tương tự các phương pháp khác, hệ số α, β phụ thuộc hai yếu tố cơ bản: quốc gia thuộc loại phát triển hay đang phát triển và quốc gia có chiến tranh, mất ổn định hay hòa bình, ổn định.

Các vấn đề phát sinh khi phân tích sức mạnh tổng hợp quốc gia
Quan niệm về các yếu tố cấu thành sức mạnh tổng hợp quốc gia cũng như tầm quan trọng của chúng tương đối khác nhau do vậy các phương pháp định lượng cho kết quả cũng khác, thậm chí rất khác nhau. Một số phương pháp tính nêu trên cho thấy có phương pháp coi trọng sức mạnh của vũ khí hạt nhân, có phương pháp coi trọng sản xuất thép và năng lượng...
Nhiều yếu tố thay đổi nhanh theo thời gian, ví dụ vị trí chiến lược của một quốc gia trong thời kỳ này có thể được đánh giá cao nhưng trong thời kỳ khác lại không còn được đánh giá cao nữa.
Các yếu tố phần mềm (tinh thần) mặc dù đã được xác định bằng các tiêu chí cụ thể để có thể định lượng được nhưng vẫn rất khó đo lường một cách chính xác và phụ thuộc nhiều vào quan điểm về giá trị.

Xem thêm
Chỉ số sức mạnh tổng hợp quốc gia
Cường quốc (Quan hệ quốc tế)
Siêu cường
Quan hệ quốc tế

Tham khảo
Lương Văn Kế, Thế giới đa chiều, Nhà xuất bản Thế giới (2007)

Chú thích

Bằng sáng chế trong sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Tính toán sức mạnh địa chính trị (tiếng Anh)

Quan hệ đối ngoại của Trung Quốc
Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Lý thuyết quan hệ quốc tế


title: Berschweiler bei Kirn

text:
Berschweiler bei Kirn là một xã thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Berschweiler bei Kirn có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 290 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Valle de Valdelucio

text:
Valle de Valdelucio là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 350 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Maisonnay

text:
Maisonnay là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Coiserette

text:
Coiserette là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude (quận), tổng Les Bouchoux. Tọa độ địa lý của xã là 46° 20' vĩ độ bắc, 05° 50' kinh độ đông. Coiserette nằm trên độ cao trung bình là 650 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 546 mét và điểm cao nhất là 1090 mét. Xã có diện tích 5.91 km², dân số vào thời điểm 1999 là 46 người; mật độ dân số là 8 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: 14831 Gentileschi

text:
14831 Gentileschi (1987 BS1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 1 năm 1987 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14831 Gentileschi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Neolimonia austera

text:
Neolimonia austera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimonia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Flaignes-Havys

text:
Flaignes-Havys  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Flaigneshavys


title: Nhà hát Tuổi trẻ

text:
Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam(tên giao dịch quốc tế: Youth Theatre of Vietnam) là nhà hát quốc gia trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, nằm ở 11 phố Ngô Thì Nhậm, phường Phạm Đình Hổ, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, Việt Nam. Chức năng biểu diễn nghệ thuật của nhà hát bao gồm nhiều bộ môn: kịch nói, ca – múa – nhạc nhẹ - nhạc dân tộc – kịch câm. Đây là nơi sưu tầm, bảo tồn và nâng cao để giới thiệu nghệ thuật đặc sắc trong nước và quốc tế.

Nhà hát Tuổi trẻ thành lập tháng 4 năm 1978. Đến nay tổng số nghệ sĩ của nhà hát là 175, trong đó có 3 Nghệ sĩ Nhân dân, 10 NSUT. Nhà hát Tuổi trẻ là thành viên của Hiệp hội sân khấu Thế giới dành cho Tuổi trẻ (ASSITEJ) và là Trung tâm ASSITEJ Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web chính thức nhà hát Tuổi trẻ

Tuổi trẻ
Nhà hát Tuổi trẻ
Đơn vị nghệ thuật sân khấu trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch


title: Geoffrey Chaucer

text:
Geoffrey Chaucer (khoảng 1343 – 25 tháng 10 năm 1400) là tác giả, nhà thơ, nhà triết học, công chức, quan tòa và nhà ngoại giao người Anh. Mặc dù ông viết rất nhiều tác phẩm, tác phẩm được biết đến nhiều nhất của ông lại là tập truyện dài The Canterbury Tales còn dở dang của ông. Đôi khi được hậu thế tôn vinh là cha đẻ của nền văn học Anh, Chaucer còn được một số học giả vinh danh là tác giả đầu tiên thể hiện được tính nghệ thuật của tiếng Anh nguyên thủy, ngoài tiếng Pháp hay tiếng La tinh.

Cuộc đời
Geoffrey Chaucer sinh tại London (Luân Đôn) khoảng năm 1343, tuy nhiên, ngày và nơi sinh không được rõ. Cha và nội ông đều là người làm rượu nho ở Luân Đôn; nhiều thế hệ trước từng là thương nhân ở Ipswich. (Họ của ông có nguồn gốc từ tiếng Pháp chausseur, nghĩa là "shoemaker" (người làm giày).)

Năm 1359, trong giai đoạn đầu của chiến tranh Trăm năm, Edward III xâm lược Pháp và Chaucer đi vùng với Lionel Antwerp, chồng của Elizabeth, như một thành viên quân đội Anh. Năm 1360, ông bị bắt trong cuộc bao vây của Rheims, Edward đã trả 16 pound tiền chuộc, đó là một số tiền đáng kể, và Chaucer đã được thả.

Sau sự kiện trên, cuộc đời của Chaucer không được rõ, nhưng có vẻ ông đã đến Pháp, Tây Ban Nha, và Flanders, có thể là một người đưa tinh và có lẽ ông đã hành hương đến Santiago de Compostela. Vào khoảng năm 1366, Chaucer cưới Philippa (de) Roet. Không biết chắc ông và Philippa có mấy người con, nhưng một vài nguồn nói có 3 hoặc 4. Con trai ông, Thomas Chaucer, đã có một sự nghiệp lừng lẫy, là tổng quản cho 4 vị vua, phái viên đến Pháp, và phát ngôn viên của hạ viện An. Con gái Thomas, Alice, cưới Duke của Suffolk. Chắt của Thomas, John de la Pole, Earl of Lincoln, là người thừa kế ngai vàng của Richard III trước khi ông bị lật đổ. Những người con khác của Geoffrey có lẽ là Elizabeth Chaucy, một nữ tu ở Barking Abbey. Agnes, người phục vụ trong lễ đăng quang của Henry IV; và người con khác là Lewis Chaucer. Quyển "Treatise on the Astrolabe" của Chaucer được viết cho Lewis.

Danh sách tác phẩm
Các tác phẩm lớn sau được sắp xếp theo thứ tự thời gian nhưng các học giả vẫn còn tranh cãi về ngày tháng của phần lớn tác phẩm của Chaucer dạng tập hợp các truyện có thể đã được ghép nối từ rất lâu về trước.

Các tác phẩm chính
 Dịch cuốn Roman de la Rose, có thể hiện nay là The Romance of the Rose
 The Book of the Duchess
 The House of Fame
 Anelida and Arcite
 Parlement of Foules
 Dịch cuốn Boethius' Consolation of Philosophy dưới tên Boece
 Troilus and Criseyde
 The Legend of Good Women
 Treatise on the Astrolabe

Thơ ngắn

 An ABC
 Chaucers Wordes unto Adam, His Owne Scriveyn
 The Complaint unto Pity
 The Complaint of Chaucer to his Purse
 The Complaint of Mars
 The Complaint of Venus
 A Complaint to His Lady
 The Former Age
 Fortune
 Gentilesse
 Lak of Stedfastnesse
 Lenvoy de Chaucer a Scogan
 Lenvoy de Chaucer a Bukton
 Proverbs
 To Rosemounde
 Truth
 Womanly Noblesse

Thơ được cho là của Chaucer
 Against Women Unconstant
 A Balade of Complaint
 Complaynt D'Amours
 Merciles Beaute
 The Equatorie of the Planets - Một bản dịch thô một tác phẩm tiếng La tinh phát xuất từ một tác phẩm tiếng Ả Rập cùng tên. Nó là bản mô tả việc xây dựng và sử dụng một thứ có tên là 'equatorium planetarum', và được dùng để tính toán quỹ đạo và vị trí các hành tinh (vào thời điểm đó người ta tin rằng mặt trời quay quanh Trái Đất). Cuốn tương tự có tên Treatise on the Astrolabe, được cho là không phải của Chaucer, bên cạnh một lời chú giải ghi tên Chaucer trong bản viết tay là bằng chứng chủ yếu để ghi công Chaucer. Tuy nhiên, bằng chứng về việc Chaucer viết cuốn sách vẫn còn nghi vấn, vì nó không kèm trong cuốn The Riverside Chaucer. Nếu Chaucer không viết tác phẩm này, nó có thể do một người cùng thời đó viết.

Tác phẩm được Chaucer đề cập đến, được cho đã thất lạc
 Of the Wreched Engendrynge of Mankynde, có thể là bản dịch cuốn De miseria conditionis humanae của Innocent III
 Origenes upon the Maudeleyne
 The Book of the Leoun - Cuốn này được đề cập trong bản rút của Chaucer. Dường như ông đã viết một tác phẩm như vậy; một giả thuyết là tác phẩm dở quá nên nó thất lại, nhưng nếu vậy, Chaucer đã không đề cập đến nó.

Tác phẩm giả
 The Pilgrim's Tale—Được viết vào thế kỷ 16 ám chỉ nhiều đến phong cách Chaucer
 The Plowman's Tale hay The Complaint of the Ploughman
 Pierce the Ploughman's Crede
 The Ploughman's Tale
 "La Belle Dame Sans Merci"
 The Testament of Love
 Jack Upland

Tác phẩm sử dụng lại văn Chaucher
 God Spede the Plough—Mượn 12 khổ thơ trong bài Monk's Tale của Chaucer

Xem thêm
 Văn học
 Văn học Trung cổ

Chú thích

Tham khảo
 Skeat, W.W., The Complete Works of Geoffrey Chaucer. Oxford: Clarendon Press, 1899.
 The Riverside Chaucer, 3rd ed. Houghton-Mifflin, 1987 ISBN 0-395-29031-7
 Chaucer: Life-Records, Martin M. Crow and Clair C. Olsen. (1966)
 Speirs, John, "Chaucer the Maker", London: Faber and Faber, 1951

Liên kết ngoài

 Poems by Geoffrey Chaucer at PoetryFoundation.org
 Chaucer's Official Life  by James Root Hulbert
 Early Editions of Chaucer
 eChaucer: Full Texts, Modern Translation, and Easy-To-Use Concordance
 BBC television adaptation of certain of the Canterbury Tales
 Geoffrey Chaucer - Radio broadcast, In Our Time, 9 tháng 2 năm 2006, BBC Radio 4 broadcast (includes link to Listen Again)
 "Geoffrey Chaucer Hath a Blog" (A Chaucer parody blog)
 The Canterbury Tales and Other Poems
 Chaucer's language: Glossary from the Canterbury Tales
 Troilus and Creseyde
 Chaucer at The Online Library of Liberty
 The Canterbury Tales: A Complete Translation into Modern English

 Info Britain - Chaucer, Biography and Visits
Educational institutions
 Caxton's Chaucer Complete digitized texts of Caxton's two earliest editions of the Canterbury Tales from the British Library
 Caxton's Canterbury Tales: The British Library Copies  An online edition with complete transcriptions and images captured by the HUMI Project
 Chaucer Metapage  - Project in addition to the 33rd International Congress of Medieval Studies
 Chaucer Page  by Harvard University
 Three near-contemporary portraits of Chaucer
 Astronomy & Astrology in Chaucer's Work
 Chaucer and his works: Introduction to Chaucer and his works | Descriptions of books with images
 Geoffrey Chaucer’s art of Poetry

Công chức Anh
Chôn tại Westminster Abbey
Nhà chiêm tinh Anh
Nhà thơ Anh
Nhà thơ Hoàng gia Anh
Nhà thơ Trung cổ
Thành viên Nghị viện Anh trước năm 1707
Nhà thơ tiếng Anh Trung cổ
Thầy tướng
Tín đồ Công giáo người Anh
Người thành phố Luân Đôn
Nhà văn thế kỷ 14
Bài cơ bản dài trung bình
Sinh năm 1343
Mất năm 1400
Nhà văn từ Luân Đôn
Chôn cất tại tu viện Westminster


title: (229915) 1990 SH

text:
(229915) 1990 SH là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 17 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 229001–230000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Condé-lès-Autry

text:
Condé-lès-Autry  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Condelesautry


title: Pathamadai

text:
Pathamadai là một thị xã panchayat của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pathamadai có dân số 14.965 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Pathamadai có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Pathamadai, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Monestier, Ardèche

text:
Monestier là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: 11942 Guettard

text:
11942 Guettard (1993 NV) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 7 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11942 Guettard

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Stibadoderus murinus

text:
Stibadoderus murinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Burmeister miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

M


title: Gaza cubana

text:
Gaza cubana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gaza (Margaritidae)


title: Vườn quốc gia Marpa

text:
Vườn quốc gia Marpa (tiếng Anh: Marpa National Park) là một vườn quốc gia ở Queensland, Úc.
Vườn quốc gia này nằm ngoài khơi bờ biển phía đông của bán đảo Cape York, khoảng 20 km về phía đông nam của Port Stewart, 70 km về phía đông nam của Coen và 210 km về phía tây bắc của Cooktown. Các mỏm đá sa thạch đối mặt và độ dốc mũi đất tăng lên từ bãi biển nhỏ có mái che cung cấp một bối cảnh ngoạn mục cho các vùng nước màu xanh của các rạn san hô viền xung quanh. Tại vườn quốc gia Marpa, khách tham quan có thể quan sát các loài chim.
Vườn quốc gia này được quản lý chung bởi Lama Lama Land Trust và chính quyền bang Queensland.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Marpar National Park

Vườn quốc gia Queensland


title: Séailles

text:
Séailles  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Văn học Việt Nam thời Tiền Lê

text:
Văn học Việt Nam thời Tiền Lê được nhiều nhà nghiên cứu xem là giai đoạn sơ khởi của nền văn học viết Việt Nam (để phân biệt với văn học dân gian, văn học truyền khẩu đã ra đời rất lâu trước đó), với tư cách là một nền văn học chính thống của một quốc gia đã giành được độc lập tự chủ (để phân biệt với văn học của một bộ phận quan lại cai trị trên đất Việt thời Bắc thuộc trước đó). Thời kỳ này đã xuất hiện các tác phẩm nổi tiếng có đề tên tác giả người Việt. Dưới triều vua Lê Đại Hành, ngoài chiến tích phá Tống – bình Chiêm lẫy lừng, còn có thành tựu lớn về văn chương. Hai áng thơ chính luận, hai kiệt tác không tiền khoáng hậu Nam quốc sơn hà và Quốc tộ đều là tác phẩm mở đầu cho dòng văn học trung đại, đều là sự khai sáng của tinh thần yêu nước và tinh thần nhân đạo, những truyền thống lớn của văn hóa, văn học dân tộc. Nam quốc sơn hà có giá trị như một bản tuyên ngôn độc lập, còn Quốc tộ có giá trị như một bản tuyên ngôn hòa bình. Hai kiệt tác văn chương xuất hiện ở giai đoạn đầu tiên của nền văn học dân tộc Việt Nam.

Khái quát
Văn học thời Tiền Lê đóng góp quan trọng trong việc khai mở nền văn học Việt Nam. Thời kỳ này đã xuất hiện những tên tuổi như Đỗ Pháp Thuận, Khuông Việt. Trước đây, theo quán tính, người Việt thường gọi Thơ văn Lý – Trần hoặc Văn học thế kỷ X – XIV, gồm cả trước tác của ba triều đại Ngô – Đinh – Tiền Lê. Nhưng cả ba triều đại này, ngoài những vần sấm thi ngang qua, thì triều Ngô đã có gì, ngoài lời bàn của Ngô Quyền về kế sách phá Hoằng Thao, chưa đủ tiêu chí là một tác phẩm văn học thành văn; triều Đinh cũng chưa thấy gì thêm, ngoài lời sấm "Đỗ Thích thí Đinh Đinh..." Chỉ còn triều Tiền Lê, thời Lê Hoàn, với những phát hiện mới, có thể khẳng định: Nhà Tiền Lê là một triều đại khai sáng văn học dân tộc bằng hai kiệt tác thi ca Hán Nôm.

Thơ văn thời này, ngoài một số bài thơ - kệ của các Thiền sư, thấy có ba chủ đề, đề tài nổi bật:
Thơ sấm,
Văn chương bang giao,
Văn học yêu nước.

Tác phẩm

Thơ sấm
Thời này được xem là "vỡ tổ sấm ký" . Người xưa quan niệm sấm là những điều hiện ra, bày ra trước (Sấm giả – triệu dã); sấm lấy quỷ quyệt khéo léo làm lời nói kín, dự đoán lành dữ. Sấm thời này là sản phẩm của thiền sư, đạo sĩ, nho giả, mỗi người đều có ý đồ riêng khi tung ra những lời sấm, mỗi người đều có phần hiếu sự khi mượn lời thần bí báo trước sự cố cho rằng có ý nghĩa đổi đời sẽ xảy ra, nhưng phần chắc lại là khẳng định những biến cố đã xuất hiện. Nói thế vì sấm có thể có những câu báo trước, nhưng hầu hết lại được đặt ra khi đã xuất hiện các nhân vật và sự kiện lịch sử hữu quan. Câu sấm vào loại sớm thời này là:

(Trần Quốc Vượng dịch).

Đại Việt sử lược ghi lời sấm xuất hiện vào năm 974, để báo trước sự kiện sẽ diễn ra vào năm 979, Đại Việt sử ký toàn thư còn thêm cả chuyện 12 sứ quân và triều Lý xuất hiện bằng một khổ thơ 4 câu. Về mặt văn học, có thể xem lời sấm trên đây là sự phản ánh xung đột chết chóc, và điều tiên tri Hoàng đế anh minh sẽ xuất hiện. Thiền sư Vạn Hạnh "hễ nói ra điều gì, thiên hạ đều coi như lời sấm" , đã hơn một lần báo trước Nhà Lý sẽ thay Nhà Tiền Lê.

Sấm cho biết một nét sinh hoạt văn hóa tâm linh độc đáo của cộng đồng, lý tưởng muôn đời của dân tộc: muốn có thánh đế minh vương để an nguy trị loạn. Sự phồn thịnh của sấm thi, sấm ngữ, là nét đặc biệt của tinh thần thời đại.

Văn chương bang giao
Với tinh thần tự chủ, tự cường, triều đại Lê Đại Hành còn có danh tác của văn chương bang giao. Văn học bang giao thời này mở đầu bằng một giai thoại Lý Giác, sứ thần nhà Tống sang ta năm 987, bẻ bai hai câu thơ trong bài Vịnh nga của Lạc Tân Vương, để đùa anh lái đò Pháp Thuận:

Không ngờ, anh lái đò ung dung ngâm tiếp, cũng cải biên đôi chữ, cho trọn vẹn áng thơ hay của Lạc Tân Vương thần đồng Đường thi, khi mười tuổi:

Thâm ý của Lý sứ thần "điển nhã" đến vậy, mà vẫn bị chú lái đò ngang "bắt bài" bằng tinh thần vô tốn (không thua kém) tri thức văn hóa chung ở các nước đồng văn trong vùng. Khác với vẻ đẹp nên thơ của một thi thoại, bài thơ lưu biệt của Lý Giác tặng Pháp Thuận (lần này thì với tư cách pháp sư cố vấn của triều đình) đã có sắc thái chính trị. Pháp Thuận đem thơ này dâng vua. Vua cho Thiền sư Khuông Việt xem. Khuông Việt nói: "Thơ này có ý tôn trọng bệ hạ không khác gì vua Tống" (Đại Việt sử ký toàn thư). Đó chính là lời thơ ở hai câu kết:

Đến khi Giác ra về cùng năm 987, Khuông Việt làm bài từ theo điệu Vương lang quy để đưa tiễn, theo lệnh Lê Hoàn. Khuông Việt tức Ngô Chân Lưu (933-1011), theo sử sách là hậu duệ của Ngô Quyền, thời Đinh Tiên Hoàng được lĩnh chức Tăng thống và được ban hiệu là Khuông Việt đại sư (nhà sư lớn khuông phò nước Việt). Dưới triều Lê Đại Hành, sư được vua kính trọng "phàm các việc quân quốc của triều đình, sư đều được tham dự". Khi giặc Tống xâm lược, vua sai sư đến đền cầu đảo thần linh phù hộ, giặc sợ hãi tan chạy". Sư cùng Pháp Thuận được cử ra tiếp sứ, dùng tài ứng đối ngoại giao khiến Giác kính phục. Bài Vương lang quy dưới đây, thể hiện một tình cảm chân thành, một thái độ thân mật, với giọng điệu trữ tình, vừa đằm thắm, hồn hậu, vừa cứng cáp, sáng trong, vượt qua lối thơ bang giao thù tạc nhiều sáo ngữ, lắm từ chương:

Bài từ, ngoài cảm xúc chân tình, làm nên giá trị như đã nói trên, còn giàu ý nghĩa về thể loại. Vương lang quy là tác phẩm mở đầu cho thể tài từ khúc trong văn học cổ, một thể tài đang thăng hoa để trở thành danh ngữ Tống từ, tiếp nối Đường thi, Hán phú... Sư nước Việt ngâm Tống từ tiễn Tống sứ của nước Đại Tống. "Bài từ tiễn sứ Lý Giác nhà Tống, lời lẽ nõn nà, có thể vốc được" (Lê Quý Đôn). Tác phẩm quả thực có nhiều chữ hay, tứ đẹp, vừa lụa là gấm vóc, vừa tao nhã điển chương. Tất cả nhằm thể hiện ý hướng: dùng ngôn từ nghệ thuật chuyển tải đường lối bang giao hòa hợp Nam Bắc, một cách chân tình lịch lãm. Đường lối bang giao ấy là thừa nhận vai trò bá quyền chủ tể của Bắc triều Đại Tống và vị trí chư hầu, phiên quốc của nước Nam. Bảo vệ chính quyền tự chủ là bất di bất dịch, còn thần phục thiên triều thì có thể uyển chuyển, linh hoạt, sáng tạo, cập nhật, thậm chí giả vờ. Sứ mệnh chính trị bang giao của bài ca tiễn sứ đã được đại gia Khuông Việt thể hiện thành công.

Vương lang quy dù có là danh tác văn chương giàu ý nghĩa lịch sử, thì người ta cũng khó đồng tình với Nhà văn - Giáo sư Trần Thanh Đạm, khi ông lấy bài này, sóng đôi với bài Quốc tộ, xem đó là hai tuyệt tác mở đầu lịch sử văn học Việt Nam thời cổ của hai thiền sư thi sĩ thời này. (Xem Hai thiền sư thi sĩ mở đầu văn học cổ điển Việt Nam - Hồn Việt - Nhà xuất bản. Văn học). Dựa vào tư liệu mà giới nghiên cứu cổ Việt Nam học, trong mươi năm gần đây phát hiện, Bùi Duy Tân cho rằng Quốc tộ và Nam quốc sơn hà mới là hai kiệt tác ngang qua một đời vua: Lê Đại Hành.

Nam quốc sơn hà

Chiến tích anh hùng của cộng đồng quốc gia Đại Cồ Việt thời đại Lê Hoàn, gắn với sự xuất hiện của một bài thơ huyền thoại: Nam quốc sơn hà. Đầu những năm 90 của thế kỷ XX, nhân đi tìm tác phẩm đầu tiên của văn học dân tộc, để phản bác một ngộ nhận: Bạch vân chiếu xuân hải - bài phú khoa Tiến sĩ thời Đường của Khương Công Phụ (người Việt gốc Hoa, đời thứ ba, thi đỗ lại trở về đất tổ, làm quan to, có lúc ngang Tể tướng thời Đường) là tác phẩm đầu tiên của văn học Việt, nhà nghiên cứu Bùi Duy Tân đã chú ý đến xuất xứ của bài thơ Nam quốc sơn hà. GS. Trần Quốc Vượng mách cho những dòng viết của GS. Hà Văn Tấn, trong bài Lịch sử, sự thật và sử học.
"Không một nhà sử học nào có thể chứng minh được rằng bài thơ Nam quốc sơn hà là của Lý Thường Kiệt. Không có một sử liệu nào cho biết điều đó cả. Sử cũ chỉ chép rằng trong trận chống Tống ở vùng sông Như Nguyệt, một đêm quân sĩ nghe tiếng ngâm bài thơ đó trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát. Có thể đoán rằng Lý Thường Kiệt đã cho người ngâm thơ. Đi xa hơn, có thể đoán rằng Lý Thường Kiệt là tác giả của bài thơ. Nhưng đó là đoán thôi, làm sao nói chắc được bài thơ đó là của Lý Thường Kiệt. Thế nhưng, cho đến nay mọi người dường như đều tin rằng đó là sự thật, hay nói đúng hơn, không ai dám nghi ngờ đó không phải là sự thật".

Qua xuất xứ bài Nam quốc sơn hà cho thấy:

Không có một văn bản nào ghi nhận Lý Thường Kiệt là tác giả, hoặc tương truyền là tác giả bài thơ.
Tất cả các văn bản đều ghi nhận bài thơ là của thần. Thần đây là Trương Hống, Trương Hát, tướng lĩnh của Triệu Quang Phục, bị Lý Phật Tử ép hàng, không chịu khuất phục, nên tự tử, trở thành phúc thần, được thờ phụng ở gần 300 ngôi đền ven các triền sông Cầu, sông Thương,...
Thần đọc thơ của thần, âm phù dương gian trợ quốc an dân, chống ngoại xâm, dẹp nổi loạn, trừ tai hoạn, kể đã nhiều lần. Nổi bật là hai lần thần trực tiếp đọc thơ giúp các tướng lĩnh đánh giặc cứu nước. Lần thứ nhất giúp Lê Hoàn chống Tống (981), lần thứ hai giúp Lý Thường Kiệt chống Tống (1076). Văn bản bài thơ đọc hai lần khác nhau, và cũng khác nhau ở hầu hết các dị bản còn lại.
Bài thơ không hề được tuyển vào các tuyển tập thơ ca chữ Hán thời xưa, trước sau nó vẫn là thành phần cơ hữu trong truyền thuyết dân gian. Nam quốc sơn hà chắc là do nhân sĩ thời tự chủ sáng tác, song đã được dân gian hóa, được hoàn thiện dần theo đặc trưng tập thể truyền miệng. Rồi sau được cố định trong thần tích, thần phả, truyện ký, nhưng vẫn lưu truyền trong dòng đời, qua nhiều thế hệ, âm phù con cháu đánh giặc cứu nước. Cho nên, phải coi đó là bài thơ thần, tác giả là khuyết danh cũng được, nhưng là vô danh, hoặc vô danh thị thì khoa học hơn.
Từ trong những văn bản đáng tin cậy trên đây, có thể thấy: ngộ nhận Lý Thường Kiệt là tác giả Nam quốc sơn hà của Trần Trọng Kim trong Việt Nam sử lược xuất bản từ 1919–1920, là do tự ý, chứ không dựa vào bất kỳ một tư liệu Hán Nôm nào. Sau đó, hầu hết các học giả đều sai theo, cho mãi đến hết thế kỷ XX, có Hoàng Xuân Hãn, Đặng Thai Mai hoài nghi.

Về thời điểm xuất hiện của bài thơ Nam quốc sơn hà cũng như truyền thuyết Trương Hống – Trương Hát, như một tác phẩm nhân gian truyền miệng. Tư liệu còn lại cho ta biết thần phù trợ người trừ tai ngữ hoạn nhiều lần, ở nhiều nơi vào những năm tháng khác nhau từ Ngô – Đinh – Tiền Lê xuống đến Lý – Trần. Song, thần trực tiếp đọc thơ âm phù đánh giặc ngoại xâm, thì chỉ có hai lần. Lần giúp Lý Thường Kiệt, nhiều người đã biết, lần giúp Lê Hoàn được kể như sau: Năm Thiên Phúc nguyên niên (980) đời Lê Đại Hành, Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng cầm đầu đạo quân xâm lược nước Nam. Đến sông Đại Than, hai bên đối lũy, cầm cự với nhau. Lê Đại Hành được mộng báo của thần Trương Hống - Trương Hát: "Nay quân Tống phạm cõi, làm khổ sinh linh nước ta, cho nên anh em thần đến yết kiến, xin nguyện cùng nhà vua đánh giặc để cứu sinh linh". Canh ba đêm sau, trời tối đen, mưa to gió lớn đùng đùng... hai đạo âm binh áo trắng, áo đỏ cùng xông vào trại giặc mà đánh. Quân Tống kinh hoàng. "Thần nhân tàng hình ở trên không, lớn tiếng ngâm rằng:

Quân Tống nghe thấy, xéo đạp vào nhau mà chạy tan... Đại Hành trở về ăn mừng, phong thưởng công thần, truy phong cho hai vị thần nhân, sai dân phụng thờ, huyết thực hưởng đời đời. (Lĩnh Nam chích quái - Trần Thế Pháp - Vũ Quỳnh - Kiều Phú).

Dựa vào tư liệu trên đây và nhiều văn bản truyền thuyết, thần tích được ghi chép lại trong có bài thơ thần Nam quốc sơn hà, một số nhà nghiên cứu cho rằng bài thơ đã xuất hiện đầu thời tự chủ. Nhưng không phải là thời đã giành được chính quyền, nhưng vẫn tự xưng và tự phong là Tiết độ sứ từ Khúc Thừa Dụ đến Dương Đình Nghệ. Cũng không phải triều Ngô Quyền đã xưng vương, thể hiện ý thức tự chủ, sánh ngang với các chư hầu của thiên triều. Ngô Sĩ Liên chép bài thơ này vào kỷ nhà Lý, nên có người thời sau tưởng là thơ Lý Thường Kiệt. Thậm chí cũng không thể là triều Đinh, dầu cho thời này, vua đã dám xưng là Đinh Tiên Hoàng, sánh so ngang ngửa với Tần Thủy Hoàng ngày xưa và hoàng đế Trung Hoa cùng thời. Hơn nữa, thời này chưa có ngoại xâm lăm le ngoài cõi, chưa cần lời lẽ "tuyên ngôn". Mà là ở thời Hoàng đế Lê Hoàn, như PGS.TS. Trần Bá Chí khẳng định: Nam quốc sơn hà là bản tuyên ngôn độc lập, chỉ có thể ra đời sau hàng ngàn năm Bắc thuộc, nhưng không phải vào thời Ngô Quyền còn loạn lạc, chưa tức vị, trước khi chống Nam Hán, mà là ở thời Lê Đại Hành chống Tống khi thể chế, ngôi vị đã vững vàng, an định. Nguyễn Thị Oanh trong một công trình nghiên cứu trên Tạp chí Hán Nôm (Số 1 - 2002), bài Về thời điểm ra đời của bài thơ Nam quốc sơn hà cũng chỉ ra rằng: bài thơ Nam quốc sơn hà vốn xuất hiện thời Lê Hoàn, như nhiều sách Lĩnh Nam chích quái đã ghi chép, nhưng nhà sử học Ngô Sĩ Liên, theo quan điểm Nho giáo chính thống, ghét cái vô luân của Lê Hoàn, ưa lòng trung nghĩa của Lý Thường Kiệt, nên đã đem thơ thần phù trợ vua Lê gán cho phù trợ tướng Lý; nay nên trả bài thơ về cho sĩ dân thời đại Lê Hoàn.

Nam quốc sơn hà được coi như bản tuyên ngôn độc lập, vừa khẳng định chủ quyền, lãnh thổ, ngôi vị Nam đế, vừa thể hiện niềm tin ta thắng, địch thua, dựa vào thiên lý và chính nghĩa, là chủ đề của bài thơ, cũng là sự thăng hoa của tinh thần dân tộc thời phá Tống - bình Chiêm của triều đại Lê Đại Hành. Nhận định như thế là phù hợp với quy luật và tiến trình phát triển văn hoá, văn học, của lịch sử dân tộc.

Quốc tộ

Kiệt tác thứ hai, ở triều đại Hoàng đế Lê Hoàn là một bài ngũ ngôn tuyệt cú của nhà sư Pháp Thuận, danh gia đã đề cập tới ở phần trên, khi tiếp sứ Lý Giác. Theo Thiền uyển tập anh, tác phẩm duy nhất còn giữ lại được văn bản bài thơ, thì Đỗ Pháp Thuận (915–990) học rộng, có tài văn thơ, lời nói phần nhiều hợp với sấm ngữ. "Trong buổi đầu, khi nhà Tiền Lê mới sáng nghiệp, sư có công dựng bàn, hoạch định sách lược. Khi thiên hạ thái bình, sư không nhận chức của triều đình phong thưởng. Vua Lê Đại Hành lại càng thêm kính trọng, thường không gọi tên mà gọi Đỗ Pháp sư, thường ủy thác cho sư các công việc văn hàn... Vua từng hỏi sư về vận nước ngắn dài, sư đáp:

Trong văn bản chữ Hán, bài thơ không có tên. Các tập thi tuyển thời xưa không tuyển bài này. Thơ văn Lý – Trần (tập I) có lẽ là tập sách giới thiệu bài thơ đầu tiên, với nhan đề: Đáp quốc vương quốc tộ chi vấn (Trả lời nhà thơ hỏi về vận nước). Tổng tập văn học Việt Nam (Tập 1) xuất bản 1980, đặt tên bài thơ là Quốc tộ (Vận nước, hoặc Ngôi nước). Đây là bài thơ có tên tác giả xuất hiện sớm nhất, nên được các sách văn học sử, tổng tập, tuyển tập và cả sách giáo khoa văn học đặt vào vị trí khai sáng cho văn học cổ dân tộc. Một số sấm thi, sấm ngữ và cả Nam quốc sơn hà thường là khuyết danh hoặc vô danh, nên chưa thể xác định được năm tháng tác phẩm ra đời. Thơ kệ của một số thiền sư nặng về thuyết giáo, giá trị văn học có phần hạn chế và hầu hết ra đời còn sau cả Quốc tộ, nên tính chất cột mốc của tác phẩm là điều cần khẳng định.

Cũng như Nam quốc sơn hà, Quốc tộ là bài thơ giàu sắc thái chính luận, một bài thơ viết về những vấn đề chính trị xã hội hiện hành của đất nước. Để trả lời nhà vua "hỏi về vận nước ngắn dài", nhà thơ đã lấy ngôn từ giản dị mà thâm thúy, bày tỏ chính kiến của mình: "Vận mệnh nước nhà dài lâu, bền vững khi nhà vua dựng mở được nền thái bình bằng phương sách "vô vi nhi trị". Ba nhãn tự: quốc tộ, thái bình, vô vi vừa là điều kiện vừa là nhân quả cho nhau. "Quốc tộ" có nhiều nghĩa, trong văn cảnh cụ thể này, nên hiểu là vận mệnh quốc gia. "Thái bình" theo Hán Việt từ điển của GS. Đào Duy Anh: rất bình yên, thịnh trị, tức một xã hội thanh bình, yên vui, không bạo lực, xung đột, chiến tranh. "Vô vi" là nhãn tự có hàm ý uyên áo. Khái niệm vô vi đầu tiên được hiểu là một thuật ngữ trong sách Lão Tử, nhằm chỉ một thái độ sống thuận theo tự nhiên, không bị trói buộc trong khuôn phép đạo đức nhân vi. Sách giáo khoa Ngữ văn 10, bộ mới, khi đặt bài này ở vị trí mở đầu cho văn học cổ trung đại, thêm cho "vô vi" nghĩa trong "vô vi pháp" của sách Phật: từ bi, bác ái, vị tha. Thậm chí có thể nghĩ rằng, với tư cách một thiền sư, một cố vấn chính sự, Pháp Thuận đã thể hiện quan niệm tam giáo trong lời thơ. "Vô vi" ở đây gồm "vô vi" của Đạo giáo, "vô vi pháp" của Phật giáo, song chủ yếu là "vô vi nhi trị" của Nho gia. Vô vi ở bài thơ chủ yếu là thể hiện phương châm đức trị, đó là hàm ý uyên áo của nhà sư. Như vậy là, với Quốc tộ, Pháp Thuận đã khẳng định giang sơn bền vững, với một nền thái bình muôn thuở, trong đó nhà vua lấy đức để trị dân. Trả lời nhà vua, bằng bốn câu thơ, với nội dung như thế, Pháp Thuận là thiền sư - thi sĩ đầu tiên thể hiện lý tưởng thái bình muôn thuở của cộng đồng Đại Cồ Việt thời đại Lê Hoàn.

Xem thêm
 Nhà Tiền Lê
 Quốc tộ
 Nam quốc sơn hà

Tham khảo
 Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Liên kết ngoài
NAM QUỐC SƠN HÀ VÀ QUỐC TỘ - HAI KIỆT TÁC VĂN CHƯƠNG CHỮ HÁN NGANG QUA TRIỀU ĐẠI LÊ HOÀN, BÙI DUY TÂN, Tạp chí Hán Nôm
Quốc tộ của Đỗ Pháp Thuận và bài học để vận nước lâu dài, Bùi Ngọc Minh - 21-04-2011 02:44:51 PM, Hội nhà văn Việt Nam
BÀI QUỐC TỘ CỦA QUỐC SƯ PHÁP THUẬN , PGS.TS Nguyễn Đăng Na, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Thứ tư, 03 Tháng 8 2011 00:31, GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
Để hiểu rõ hơn bài Quốc tộ của Thiền sư Pháp Thuận., GVC. Nguyễn Hùng Vĩ, ngày 29 tháng 3 năm 2011 21:28, Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Tiền Lê
Văn học Việt Nam thời Tiền Lê
Văn học trung đại Việt Nam
Nhà Tiền Lê


title: Diaphaenidea apicalis

text:
Diaphaenidea apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wiedemann miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: Biên niên sử Đế quốc Ottoman

text:
Bài này nói về Biên niên sử của Đế quốc Ottoman (1299-1922).

Xem thêm bài Biên niên sử Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, để biết về biên niên sử của nhà nước hậu thân của Đế quốc Ottoman.

Khởi đầu (1299-1453)
 1299: Osman I thành lập một vương quốc nhỏ bé độc lập khỏi Nhà Seljuk của Rum - Đế quốc Ottoman.

Thế kỷ 14
 1317: Osman I bao vây thành phố Bursa.
 1326: Osman I mất. Con trai ông là Orhan I lên nối ngôi.
 1326: Bursa thất thủ về tay Ottoman, Orhan I chọn nó làm thủ đô của đế quốc Ottoman.
 1331: Quân Thổ Ottoman chiếm thành Nicaea, đổi tên nó là İznik
 1334: Đoàn Thập tự chinh đánh bại một nhóm cướp biển Thổ Nhĩ Kỳ tại Vịnh Edremit.
 1359: Orhan mất, Murad I lên ngôi.

 1383: Bey Murad I xưng làm hoàng đế sultan của Đế quốc Ottoman.
 1388: Quân Ottoman bị quân Serbia đánh bại trong trận Plocnik.
 1389: Murad I đánh bại quân Serbia do hoàng tử Lazar chỉ huy trong trận Kosovo.
 1396: Bayezid I đánh bại quân Thập tự chinh trong trận Nicopolis.

Thế kỷ 15
1405: Trận Ankara, đế quốc Timurid do Timur chỉ huy đánh thắng quân Thổ Ottoman, bắt bỏ tù sultan Bayezid I. Đế quốc Ottoman bị đứt quãng.
1413 - 1421: Xây dựng lại đế quốc Ottoman.
 1421: Mehmed I mất, Murad II lên nối ngôi.
 1430: Murad II xâm chiếm Salonika.
 1432: Mehmed II ra đời

 1434: Xây dựng Thánh đường Hồi giáo Muradiye tại Erdine.
 1439: Trận chiến Smederevo
 1444: Murad II truyền ngôi cho con trai là Mehmed II, sau đó ông đánh bại liên minh các nước Tây Âu trong trận Varna.
 1444: Do trong nước có mâu thuẫn, Murad quay trở lại nắm quyền
 1448: Trận Kosovo lần thứ nhì: Murad II đánh bại quân Hungary do tướng János Hunyadi chỉ huy.
 1451: Murad II mất tại Erdine, Mehmed II lên ngôi lần hai.

Cực thịnh (1453-1683)
 1453: Sultan Mehmed II chiếm thành phố Constantinopolis của Đế quốc Byzantine, hoàng đế Thiên Chúa giáo Byzantine Constantine XI tử thương. Đế quốc Hy Lạp Byzantine rơi vào tay Ottoman, Mehmed II xưng Caesar (hoàng đế) La Mã.

 1461: Mehmed II tiêu diệt đế quốc Trabzon.
 1462: Mehmed II bắt đầu xây Cung điện Topkapi.
 1473: Trận Otlukbeli
 1475: Mehmed II chiếm thành Caffa.
 3 tháng 5, 1481: Mehmed II mất. Con trai ông là Bayezid II lên kế vị.
 1483: Đổi tên Constantinopolis thành Istanbul.
 1499: Trận Zonchio

Thế kỷ 16

 1512: Bayezid II thoái vị, Selim I lên ngôi.
 1514: Selim I đánh cho quân Ba Tư đại bại tại trận Chaldiran
 1517: Khalip chính thức trở thành danh hiệu của các vua Ottoman.
 1520: Selim I mất, Suleyman I lên ngôi.
 1521: Sultan Suleyman I xâm chiếm Beograd.
 1529: Cuộc bao vây thành Viên.
 Khoảng 1530-1650: Vương quốc Nữ giới.
 1541: Suleyman I chiếm Budapest.
 1547: Xâm chiếm hầu hết Hungary. Hungary bị chia cắt, một phần thuộc về Ferdinand I của Đức.

 1566: Suleyman I mất, Selim II lên nối ngôi
 1569: Dập tắt vụ cháy lớn Istanbul.
 1569: Chiến dịch Indonesia
 1570: Xâm lăng Yemen.
 1571: Đế chế Ottoman chiếm đảo Síp.
 1571: Đại Hãn Krym Devlet Giray tấn công Moskva.
 1571: Hải quân Tây Ban Nha và Venezia đánh bại Ottoman tại Lepanto.
 1574: Chiếm lại Tunisia từ tay Tây Ban Nha.

 1574: Selim II mất, Murad III lên nối ngôi.
 1578: Quân Ottoman xâm lược Ba Tư.

Thế kỷ 17
 1609: Ahmed I bắt đầu cho xây dựng Thánh đường Xanh.
 1622: Chiến tranh Ottoman-Iran (1622-1639) bùng nổ.
 1623: Mustafa I bị lật đổ, Murad IV nối ngôi.

 1635: Murad IV xâm lăng Lưỡng Hà.
 1638: Cuộc bao vây Bagdad - quân Ottoman chiếm được Bagdad từ tay người Ba Tư.
 1639: Ký hòa ước với Ba Tư.
 1648: Mehmed IV lên nắm quyền.
 1656-khoảng 1676: Các cải cách của các tể tướng thuộc dòng họ Köprülü.
 1683: Bao vây Wien lần thứ hai.

Trì trệ (1683-1827)
 1686: Hungary bị quân Habsburg tấn công và chiếm đóng dần dần.
 1687: Mehmed IV bị hạ bệ, em là Suleyman II nối ngôi.
 1687: Trận Mohács.
 1688: Beograd rơi vào tay quân Habsburg
 1690: Quân Ottoman chiếm lại Beograd

 1691: Trận Slankamen
 1695: Trận Zenta
 1699: Ottoman nhượng Hungary cho đế quốc La Mã Thần thánh châu Âu theo hiệp ước Karlowitz.

Thế kỷ 18
 1711: Quân đội của Ahmed III đánh cho Pyotr Đại đế của Nga đại bại tại trận Pruth.
 1718: Ký kết hiệp định Passarowitz.
 1757: Osman III mất, Mustafa III lên nối ngôi

 1768: Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ bùng nổ
 1770: Khởi nghĩa Orlov
 1774: Mustafa III mất, em là Abdul Hamid I lên nối ngôi.
 1789: Selim III lên ngôi, một nhà cải cách lớn.

Thế kỷ 19
 1807: Selim III bị truất phế.
 23 tháng 4 năm 1813: Cuộc khởi nghĩa Serbia lần thứ hai: Dân Serbia nổi dậy.
 1821: Cuộc chiến tranh giành độc lập Hy Lạp bắt đầu.

Suy vong (1828-1908)
 1830: Thực dân Pháp xâm chiếm Algérie.
 21 tháng 7 năm 1832: Thành lập Vương quốc Hy Lạp.
 1839: Abdul Mejid I đề xướng kế hoạch cải tổ Tanzimat.
 4 tháng 10 năm 1853: Chiến tranh vùng Krym, đế quốc Ottoman cùng với đồng minh Đế quốc Anh, Đệ nhị đế chế (Pháp) và Vương quốc Sardegna đánh bại Đế quốc Nga.
 5 tháng 2 năm 1862: Các công quốc Moldavia, Wallachia và Transilvania thống nhất dưới nhà nước România tự trị.
 24 tháng 4 năm 1877: Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1877-1878) bùng nổ.
 3 tháng 3 năm 1878: Hiệp ước San Stefano đã được ký kết giữa Ottoman và Nga. Romania và Serbia độc lập. Công quốc Bulgaria độc lập trên danh nghĩa Ottoman bảo hộ.
 4 tháng 6 năm 1878: Anh chiếm đảo Síp.
 1881: Quân Pháp đô hộ Tunis.
 1882: Quân Anh chiếm Ai Cập.
 6 tháng 9 năm 1885: Tỉnh Đông Rumelia được nhượng cho Bulgaria.

Thế kỷ 20

Tan rã (1908-1922)
 1908: Bosnia được nhượng lại cho đế quốc Áo-Hung.
 5 tháng 10, 1908: Bulgaria hoàn toàn độc lập.
 1909: Cuộc cách mạng của nhóm thanh niên Thổ lật đổ sultan Abdul Hamid II, đưa em ông là Mehmed V lên ngôi. Những thanh niên này hiện đại hóa nước Thổ.
 1912: Quân Ý xâm lược Libya. Đế chế Ottoman chấm dứt 340 năm cai quản Bắc Phi.
 28 tháng 11 năm 1912: Chiến tranh Balkan I:Albania tuyên bố độc lập.
 17 tháng 5 năm 1913: Mất hầu hết lãnh thổ ở Châu Âu.

 2 tháng 8 năm 1914: Đế chế Ottoman tham gia Thế chiến I, thuộc phe liên minh Trung tâm.
 1918: Đế quốc Ottoman bại trận. Các hiệp ước hòa bình sau thế chiến I làm đế quốc này tan rã. Các nước phe Entente thắng trận xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ.
 1919 - 1922: Cuộc chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ: Nhân dân Thổ vùng dậy chống lại ách thống trị của Entente.
 1922: Cách mạng Thổ toàn thắng, phe Entente phải rời bỏ Thổ Nhĩ Kỳ. Đế quốc Ottoman cáo chung, những người cách mạng thành lập nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ.

Tham khảo

Lịch sử Đế quốc Ottoman


title: 10651 van Linschoten

text:
10651 van Linschoten (4522 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10651 van Linschoten

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Lycosphingia hamatus

text:
Lycosphingia là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Lycosphingia hamatus. Nó được tìm thấy ở forests from Liberia và Ghana to Angola, the Congo và Uganda.

Chiều dài cánh trước là 29–31 mm.

Chú thích

Tham khảo

Lycosphingia
Động vật được mô tả năm 1879
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Côn trùng Angola


title: Dichagyris elbursica

text:
Dichagyris elbursica là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này phân bố ở almost all mountain systems on higher altitudes của Cận Đông và Trung Đông, Trung Á và Afghanistan.

Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8. Có một lứa một năm.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Israel

Chú thích

Dichagyris


title: Sommariva del Bosco

text:
Sommariva del Bosco là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 35 km về phía nam của Torino và khoảng 45 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.923 người và diện tích là 35,6 km².

Sommariva del Bosco giáp các đô thị: Baldissero d'Alba, Caramagna Piemonte, Carmagnola, Cavallermaggiore, Ceresole Alba, Racconigi, Sanfrè và Sommariva Perno.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Roero
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Limpopo

text:
Limpopo (; Tiếng Bắc Sotho, tiếng Tsonga, tiếng Venda, Afrikaans, ; ) là tỉnh cực bắc của Cộng hòa Nam Phi, giáp biên giới với các tỉnh Gaza và Maputo của Mozambique, các quận Nam, Đông Nam, Kgatleng và Trung của Botswana, các tỉnh Matabeleland Nam và Masvingo của Zimbabwe. Nó được đặt tên theo sông Limpopo, chảy dọc biên giới bắc và tây tỉnh. Từ "Limpopo" bắt nguồn từ tiếng Bắc Sotho: diphororo tša meetse, nghĩa là "thác xối mạnh". Tỉnh lỵ là Polokwane (tên cũ Pietersburg).

Limpopo từng là nửa bắc tỉnh Transvaal cho tới năm 1994, và ban đầu mang tên Bắc Transvaal. Năm sau đó (1995), tên tỉnh đổi thành tỉnh Bắc. Đến năm 2003, tên tỉnh đổi thành Limpopo sau sự cân nhắc của chính quyền tỉnh và với đó hiến pháp được sửa đổi. Mapungubwe là một tên khác được đề xuất cho tỉnh.

Limpopo có tỉ lệ người nghèo cao nhất trong các tỉnh Nam Phi, với 78,9% sống dưới ngưỡng nghèo quốc gia. Năm 2011, 74,4% dân số sống trong vùng truyền thống hay bộ lạc, so với mức trung bình cả nước 27,1%. Tiếng Bắc Sotho là ngôn ngữ của một nửa người dân Limpopo.

Tham khảo

Tỉnh của Nam Phi


title: Discomorpha putamayoensis

text:
Discomorpha putamayoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Discomorpha


title: Dicranophragma formosum

text:
Dicranophragma formosum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranophragma
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tipula niethammeri

text:
Tipula niethammeri là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Aglymbus multistriatus

text:
Aglymbus multistriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Nilsson miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Aglymbus


title: Đường nghịch chuyển

text:
Đường nghịch chuyển (đôi khi được gọi là đường nghịch đảo) là hỗn hợp của glucoza và fructoza, thu được bằng cách phân tách sucroza.  So với sucroza, đường nghịch chuyển ngọt hơn và các sản phẩm của nó giữ ẩm nhiều hơn, cũng như ít bị kết tinh hơn.  Do đó đường nghịch chuyển thường được dùng trong quá trình làm bánh.

Về mặt kỹ thuật, sucroza là đường đôi disacarit, nghĩa là gồm hai phân tử đường đơn (monosacarit), cụ thể là fructoza và glucoza. Sự phân tách sucroza được tiến hành bởi  phản ứng thủy phân. Việc thủy phân có thể tiến hành đơn giản bằng cách gia nhiệt dung dịch sucroza, nhưng thông thường sử dụng chất xúc tác để thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Các chất xúc tác sinh học được sử dụng gọi là sucraza (nguồn gốc động vật) và invertaza (nguồn gốc thực vật). Sucrasza và invertasza là các dạng enzyme glycosit hydrolaza. Các chất axit nhưnước chanh cũng thúc đẩy quá trình chuyển đổi sucroza.

Phản ứng nghịch chuyển
Khái niệm 'nghịch chuyển' xuất phát từ việc đo nồng độ dung dịch đường bằng phân cực kế.
 C12H22O11 (sucroza, độ quay cực riêng = +60.5°)  +  H2O (nước, không quay cực)  →   C6H12O6 (glucoza, độ quay cực riêng = +52.7°)  +  C6H12O6 (fructoza, độ quay cực riêng = –92°)
tổng hợp: +60.5° chuyển thành –39°

Phản ứng thủy phân là phản ứng hóa học trong đó một phân tử bị phân hủy bằng nước. Năng suất thủy phân sucroza thành glucoza và fructoza đạt khoảng 85%, nhiệt độ phản ứng có thể duy trì ở 50-60 °C (122-140 °F).

Đường nghịch chuyển
Dung dịch đường có thể dễ dàng nghịch chuyển khi thêm 1 g axit citric hoặc axit ascorbic, tính trên 1 kg đường. Có thể dùng nước chanh tươi (10 ml/kg).

Thời gian bảo quản
Đường nghịch chuyển có hoạt độ nước thấp hơn hoạt độ nước của sucroza, vì vậy nó có tác dụng bảo quản tốt hơn, nghĩa là các sản phẩm sử dụng đường nghịch chuyển có hạn sử dụng dài hơn.

Thời gian bảo quản khi sử dụng đường nghịch chuyển là khoảng 6 tháng, tùy theo điều kiện bảo quản. Dung dịch đường nghịch chuyển đã được kết tinh có thể trở về trạng thái lỏng bằng cách đun nhẹ.

Các ví dụ
 Kẹo toffee
Mật ong

Tham khảo

Chú thích

Tham khảo chung

Liên kết ngoài
Invertase
Making sugar sweeter , an educational experiment in chemistry.

Monosacarit
Chất tạo ngọt
Khoa học thực phẩm
Xiro
Chất ngọt


title: Benicasim

text:
Benicasim là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Benicasim có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Benicasim nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Plana Alta


title: Lực đàn hồi

text:
Lực đàn hồi là lực sinh ra khi vật đàn hồi bị biến dạng. Chẳng hạn, lực gây ra bởi một lò xo khi nó bị nén lại hoặc kéo giãn ra. Lực đàn hồi có xu hướng chống lại nguyên nhân sinh ra nó. Tức là nó có xu hướng đưa vật trở lại trạng thái ban đầu khi chưa bị biến dạng.

Độ lớn của lực đàn hồi, khi biến dạng trong giới hạn đàn hồi, có thể được xác định gần đúng theo định luật Hooke:

trong đó \Delta l là độ biến dạng và k là hệ số đàn hồi (hay độ cứng) của vật. Định luật này chính xác với những vật dụng như lò xo. Với những vật thể như miếng cao su hay chất dẻo thì sự phụ thuộc giữa lực đàn hồi vào biến dạng có thể phức tạp hơn.

Lực đàn hồi là tương tác giữa các phân tử hay nguyên tử, tức là lực điện từ giữa các electron và proton bên trong vật đàn hồi.

Giới hạn đàn hồi

Khi độ biến dạng lớn đến một giá trị nào đó thì lực đàn hồi không xuất hiện nữa và ta gọi giá trị này là giới hạn đàn hồi,nếu vượt quá mức giới hạn đàn hồi đó, lúc đó vật bị biến dạng sẽ không thể trở về được hình dạng ban đầu, sau khi không chịu được tác động làm biến dạng.

1/ Lực đàn hồi

Biến dạng đàn hồi là những biến dạng có khả năng khôi phục lại hình dạng ban đầu khi chưa có lực tác dụng vào.Lực xuất hiện khi vật bị biến dạng có tác dụng khôi phục lại hình dạng ban đầu gọi là lực đàn hồi. Lực đàn hồi có điểm đặt vào vật bị biến dạng, cùng phương, ngược chiều có độ lớn bằng độ lớn của lực tác dụng tại thời điểm xuất hiện.Khi lực tác dụng vào vật quá lớn vật mất khả năng khôi phục lại hình dạng ban đầu ta nói lực tác dụng vượt qua giới hạn đàn hồi của vật liệu.Lực đàn hồi của lo xo xuất hiện ở cả hai đầu của lò xo và tác dụng vào vật tiếp xúc với nó làm biến dạng.

2/ Lực đàn hồi của lò xo:

Một lò xo treo thẳng đứng khối lượng không đáng kể, chiều dài ban đầu của lò xo khi chưa biến dạng là lo; Treo vào lò xo một vật nặng có khối lượng m khi đó chiều dài của lò xo là l. Độ biến dạng của lò xo là Δl=l - lo

Treo thêm các quả nặng có khối lượng giống nhau người ta nhận thấy rằng ứng với vật có khối lượng m lò xo biến dạng một đoạn là Δl; khi khối lượng của vật treo là 2m thì lò xo biến dạng một đoạn là 2Δl …

Gia tốc trọng trường là không đổi, lực tác dụng vào lò xo là trọng lực P=mg, theo định luật III Newton ta có Fđh=P => độ lớn của lực đàn hồi tỉ lệ thuận với độ biến dạng Δl của lò xo. Tiến hành thí nghiệm tương tự với trường hợp lò xo bị nén.

Đặc điểm của lò xo là độ biến dạng của lò xo càng lớn thì lực đàn hồi càng lớn và ngược lại.

*Cách tính độ biến dạng của lò xo: l-lo.

-Trong đó: l là chiều dài khi biến dạng của lò xo và lo là chiều dài tự nhiên của lò xo.

Định luật Húc (Hooke): Trong giới hạn đàn hồi, lực đàn hồi của lò xo tỉ lệ thuận với độ biến dạng của lò xo

Biểu thức định luật Húc (Hooke)

Fđh=k|Δl|

Trong đó
 k: hệ số đàn hồi hay độ cứng của lò xo (N/m)
 Fđh: lực đàn hồi (N)
 Δl=l - lo: độ biến dạng của lò xo (m)
 Δl > 0: lò xo chịu biến dạng giãn
 Δl < 0: lò xo chịu biến dạng nén
3/ Lực đàn hồi của sợi dây (lực căng dây)

Khi một sợi dây bị kéo căng nó sẽ tác dụng lên hai vật gắn với đầu dây. Trong trường hợp này lực đàn hồi được gọi là lực căng dây. Lực căng dây có điểm đặt và hướng giống như lực đàn hồi.

4/ Chú ý

Đối với các mặt tiếp xúc bị biến dạng khi ép vào nhau thì lực đàn hồi có phương vuông góc với mặt tiếp xúc.

Ứng dụng của lực đàn hồi

Lực đàn hồi là cơ sở để tạo ra lực kế và các cân lò xo. Nó còn được ứng dụng để xác định khối lượng ở trạng thái không trọng lượng.
 Một số ví dụ về biến dạng đàn hồi

Xem Thêm
 Lực

Tham khảo

Lực
Lực điện từ
Tính đàn hồi


title: 820

text:
Năm 820 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 820


title: Họ Moóc

text:
Họ Moóc hay họ Hải mã (Odobenidae) là một họ động vật có vú trong ba họ của nhánh động vật chân màng (Pinnipedia), Phân bộ Dạng chó, Bộ Ăn thịt. Loài duy nhất còn sinh tồn là moóc (hay hải mã). Tuy nhiên, trong quá khứ, nhóm này đã rất đa dạng, và bao gồm hơn một tá chi hóa thạch.

Phân loại
Tất cả các chi, trừ Odobenus đã bị tuyệt chủng.

 †Archaeodobenus
 †Prototaria
 †Proneotherium
 †Nanodobenus
 †Neotherium
 †Imagotaria
 †Kamtschatarctos
 †Pelagiarctos
 †Pontolis
 †Pseudotaria
 †Titanotaria
 Nhánh Neodobenia
 †Gomphotaria
 Phân họ Dusignathinae
 †Dusignathus
 Phân họ Odobeninae
 †Aivukus
 †Ontocetus
 †Pliopedia
 †Protodobenus
 †Valenictus
 Odobenus

Tài liệu
 Encyclopedia of Marine Mammals, ed. William F. Perrin, Bernd Würsig, J.G.M. Thewissen
 Marine Mammals, Evolutionary Biology, 2nd ed.

Chú thích

Tham khảo

Họ động vật có vú


title: Enteucha snaddoni

text:
Enteucha snaddoni là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis và Robinson năm 2000. Loài này có ở Belize.

Chú thích

Tham khảo

Enteucha


title: Sanxenxo

text:
Sanxenxo là một đô thị trong tỉnh Pontevedra, Galicia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Concello de Sanxenxo
Galicia: the tourist guide
Sanxenxo information
Galicia Panoramics
Sanxenxo webcam
Sailing in Sanxenxo
Alfredo Pirucha
Volvo Ocean Race 2005-2006 in Sanxenxo
"Sanxenxo: Turismo Rías Baixas"

Đô thị ở Pontevedra


title: Nielles-lès-Ardres

text:
Nielles-lès-Ardres là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Nielles-lès-Ardres có cự ly khoảng 14 miles (22 km) về phía tây bắc Saint-Omer, trên đường D225E.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St. Pierre, năm 1200.
 Lâu đài Cressonnerie, xây năm 1808/1812.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Nielles-lès-Ardres on the Quid website

Nielleslesardres


title: Polyptychoides insulanus

text:
Polyptychoides insulanus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền đông Châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Polyptychoides


title: Dolichopeza portoricensis

text:
Dolichopeza portoricensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Dolichopeza


title: (7929) 1987 SK12

text:
{{DISPLAYTITLE:(7929) 1987 SK12}}

(7929) 1987 SK12 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 16 tháng 9 năm 1987.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Altica elaeagnusae

text:
Altica elaeagnusae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Zhang, Wang & Yang miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Altica


title: Tổng thống Hàn Quốc

text:
Đại Hàn Dân Quốc Đại thống lĩnh (), hay thông dụng hơn trong tiếng Việt là Tổng thống Hàn Quốc, Tổng thống Đại Hàn hoặc Tổng thống Nam Hàn, theo hiến pháp của nước này, là nguyên thủ quốc gia, điều hành chính quyền, và là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang của đất nước. Hiến pháp và Luật Bầu cử Tổng thống sửa đổi năm 1987 cho phép lựa chọn tổng thống bằng phương pháp đầu phiếu kín, trực tiếp. Trước đó suốt 16 năm, tổng thống Hàn Quốc được bầu ra bằng hình thức gián tiếp. Nhiệm kỳ của tổng thống Hàn Quốc là 5 năm và chỉ được phép làm một nhiệm kỳ. Nếu xảy ra tình huống không có tổng thống, sẽ phải tổ chức bầu cử tổng thống ngay trong vòng 60 ngày và trong thời gian đó trách nhiệm của tổng thống sẽ do thủ tướng hoặc một thành viên cao cấp của nội các tạm gánh vác. Trong khi đương chức, tổng thống được miễn truy tố về các trách nhiệm hình sự ngoại trừ việc nổi dậy hoặc phản quốc.

Từ ngày 10 tháng 5 năm 2022, Yoon Suk-yeol là tổng thống Hàn Quốc sau cuộc bầu cử ngày 9 tháng 3 năm 2022.

Danh sách tổng thống Hàn Quốc

Những thông tin khác
Cho đến thời điểm , 3 cựu tổng thống Hàn Quốc vẫn còn sống là:

 Người đầu tiên giữ chức vụ Tổng thống Hàn Quốc là Lý Thừa Vãn. Ông được Quốc hội Hàn Quốc bầu vào chức vụ này vào ngày 24 tháng 7 năm 1948. Trước đó, ông đã từng giữ chức vụ Tổng thống đầu tiên của Chính phủ lâm thời Đại Hàn Dân Quốc từ 1919 – 1925, tuy vậy đây vẫn chưa phải là nguyên thủ quốc gia của Nhà nước Đại Hàn Dân Quốc hiện nay.
 Tổng thống Hàn Quốc lớn tuổi nhất hiện nay là Kim Dae-jung. Ông được bầu vào chức vụ này ở tuổi 74.
 Tổng thống Hàn Quốc trẻ tuổi nhất  là Park Chung-hee. Ông nắm giữ chức vụ này khi mới 44 tuổi.
 Park Chung-hee cũng là người có thời gian tại nhiệm chức vụ tổng thống lâu nhất trong lịch sử Hàn Quốc: 18 năm.
 Người có thời gian tại nhiệm chức vụ tổng thống ngắn nhất Hàn Quốc là Choi Kyu-hah. Ông giữ chức vụ Tổng thống Hàn Quốc chỉ vỏn vẹn có 254 ngày. Nếu tính cả thời gian ông tạm quyền Tổng thống cũng chỉ được 295 ngày.
 Tổng thống Hàn Quốc sống thọ nhất là Yun Bo-seon. Ông qua đời ngày 18 tháng 7 năm 1990, thọ 92 tuổi.
 Tổng thống Hàn Quốc qua đời sớm nhất là Park Chung-hee. Ông hưởng thọ 61 tuổi. Ông qua đời do bị ám sát và là tổng thống Hàn Quốc duy nhất cho đến nay bị ám sát.
 Tổng thống vừa qua đời gần đây nhất là Chun Doo-hwan. Ông qua đời ngày 23 tháng 11 năm 2021 ở tuổi 90.
 Tổng thống Hàn Quốc duy nhất bị phế truất là Park Geun-hye. Bà bị phế truất sau khi bị Quốc hội Hàn Quốc luận tội về việc bà dính vào một vụ bê bối liên quan đến mức độ tiếp cận với chức vụ tổng thống của một phụ tá.
Park Geun-hye là nữ Tổng thống đầu tiên và duy nhất cho đến nay của Hàn Quốc.
Moon Jae-in là vị tổng thống Hàn Quốc duy nhất cho đến nay được sinh ra trong một gia đình là những người gốc Bắc Triều Tiên di tản sang Hàn Quốc trong thời kỳ chiến tranh Triều Tiên.
Roh Moo-hyun là tổng thống Hàn Quốc duy nhất qua đời do tự sát. Ông tự sát ngay giữa lúc đang bị điều tra vì tội danh tham nhũng, nhận hối lộ.

Chú thích

Xem thêm
 Chính trị Hàn Quốc
 Phó Tổng thống Hàn Quốc
 Thủ tướng Hàn Quốc

Tham khảo

Chính trị Hàn Quốc

Chính phủ Hàn Quốc


title: Megathecla

text:
Megathecla là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Eumaeini


title: Kế toán kép

text:
Kế toán kép là việc ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ kinh doanh, tài chính vào các tài khoản kế toán theo mối quan hệ khách quan giữa các đối tượng kế toán và đúng mối quan hệ đối ứng giữa các tài khoản kế toán với nhau.

Đây là cách phân loại kế toán căn cứ theo phương pháp ghi chép, phản ánh trên các tài khoản kế toán trong nghiệp vụ kế toán. Đi cùng với kế toán kép là khái niệm kế toán đơn.

Tổng hợp các nghiệp vụ của kế toán kép

Tham khảo
 Kế toán tài chính, PGS, TS Ngô Thế Chi, TS Nguyễn Đình Đỗ, Nhà xuất bản Tài chính, 2001

Chú thích

Kinh doanh
Tài chính
Tài chính doanh nghiệp
Kế toán
Kế toán quản trị


title: Dicladispa romani

text:
Dicladispa romani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Đường Kikuchi

text:
Đường Kikuchi (tiếng Anh: Kikuchi lines, hoặc Kikuchi pattern) là hình ảnh các đường thẳng trên phổ nhiễu xạ điện tử khi một chùm điện tử hẹp nhiễu xạ trên mẫu đơn tinh thể vật rắn. Phổ Kikuchi thường thu được trong kính hiển vi điện tử truyền qua và cả ở kính hiển vi điện tử quét (trong chế độ nhiễu xạ điện tử tán xạ ngược) với các mẫu đơn tinh thể đủ dày để xảy ra hiện tượng nhiễu xạ nhiều lần trên tinh thể. Tên của phổ được đặt theo tên của Seishi Kikuchi (Nhật Bản), người đã mô tả hiện tượng này vào năm 1928 , tức là 3 năm trước khi kính hiển vi điện tử truyền qua được tạo ra  vào năm 1931.

Hình dạng hình học của phổ đường Kikuchi, cũng như sự tương tự không gian (ví dụ như các giải biên bẻ cong, các phổ điện tử và các đường vân...) đang được sử dụng như là những công cụ hết sức hữu hiệu trong kỹ thuật hiển vi điện tử để phân tích về tính chất tinh thể học của các vật liệu tinh thể và vật liệu nano tinh thể .

Nguyên lý tạo ra các đường Kikuchi

Về mặt bản chất, các đường Kikuchi là kết quả của sự giao thoa của các chùm điện tử bị tán xạ nhiều lần trên các mặt tinh thể của chất rắn. Giả thiết một chùm điện tử song song chiếu tới một mẫu chất rắn tinh thể, do tương tác với mạng tinh thể, điện tử có thể bị tán xạ theo nhiều phương khác nhau (tán xạ đàn hồi và không đàn hồi), nhưng chủ yếu là đi thẳng. Các chùm tia tán xạ không đàn hồi sẽ theo nhiều phương khác nhau và cường độ sẽ kém đi.

Với các tia điện tử tán xạ không đàn hồi đó, sẽ có những tia đi tới các mặt tinh thể (hkl) dưới góc θB thỏa mãn điều kiện nhiễu xạ Bragg. Do chùm tia song song và tính chất đối xứng không gian, mỗi mặt tinh thể (hkl) sẽ có một chùm tia hội tụ (là các tia tán xạ không đàn hồi từ các mặt (hkl) song song khác tán xạ đến) chiếu tới, tạo nên một mặt nón của chùm tia tán xạ đàn hồi lần thứ 2, gọi là nón Kossel. Và hình ảnh các đường Kikuchi chính là đường giao tuyến của nón Kossel và mặt phẳng nhiễu xạ.

Trên lý thuyết, giao tuyến này sẽ là các đường parabol, và phổ Kikuchi sẽ là các cặp đường Kikuchi tương ứng với các mặt (hkl). Do các vùng này rất gần với trục quang học nên đường Kikuchi gần như là các đường thẳng, đi qua các chấm nhiễu xạ do nhiễu xạ Bragg của các tia sơ cấp. Nếu chùm tia tới đi chính xác qua một trục vùng (một hướng định hướng của tinh thể) thì khi đó mỗi cặp đường Kikuchi sẽ bị nhập làm một và đi qua chấm nhiễu xạ trung tâm, tạo ra phổ Kikuchi là các đường thẳng đồng quy qua chấm nhiễu xạ trung tâm.

Ứng dụng trong tinh thể học
Mặc dù hình ảnh về các đường Kikuchi được giả thiết từ năm 1928 bởi S. Kikuchi, nhưng phải mãi gần 40 năm sau (từ năm 1966) kỹ thuật này mới được phát triển về mặt chi tiết các cách xây dựng bản đồ Kikuchi cũng như ứng dụng phổ Kikuchi ,.

Ngày nay, kỹ thuật phân tích phổ Kikuchi kết hợp với phân tích nhiễu xạ điện tử và phép chiếu hình lập thể (steographic projection) đã trở thành một kỹ thuật quan thuộc và hết sức quan trọng cho việc phân tích tinh thể học chất rắn. Phổ Kikuchi cho phép xác định một cách chính xác định hướng của tinh thể, đồng thời có thể chỉ ra góc giữa chùm tia điện tử với các mặt tương ứng, có nghĩa là có thể xác định các vị trí của các mặt tinh thể .

Xem thêm
 Kính hiển vi điện tử truyền qua
 Tinh thể học tia X
 Nhiễu xạ điện tử
 Đơn tinh thể

Tham khảo

Liên kết ngoài
 History of BKD and "Automated EBSD"
 Kikuchi lines: A tutorial (with Java)

Kính hiển vi điện tử
Kính hiển vi điện tử truyền qua
Tinh thể học
Nhiễu xạ


title: Plumelin

text:
Plumelin () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 31,33 km², dân số năm 1999 là 1785 người. Khu vực này có độ cao từ 42-153 mét trên mực nước biển.

Cư dân của Plumelin danh xưng trong tiếng Pháp là Plumelinois.

Tiếng Bretagne
Năm 2007, có 21,4% trẻ em học trường song ngữ ở cấp tiểu học.

Tham khảo
 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Plumelin
Bản đồ của Plumelin trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Krems II

text:
Krems II là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein Segeberg, Đức. Đô thị Krems II có diện tích 11,23 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 425 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Promonia

text:
Promonia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Wertach

text:
Wertach là một đô thị ở Oberallgäu bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Phnom Bok

text:
Phnom Bok là một ngôi đền ở Angkor, khu vực đã là kinh đô của Campuchia trong thời Đế quốc Khmer. Ngôi đền này đã được xây dựng vào thời vua Yasovarman (889-910) trên một đỉnh đồi phía đông bắc của Đông Baray, một hồ chứa nước thời Angkor nhưng hiện nay đã khô cạn. Phnom Bok là một trong ba ngôi đền trên đỉnh đồi được xây trong thời kỳ trị vì của ông vua này, hai đền kia là Phnom Bakheng và Phnom Krom. Ngôi đền sa thạch này có 3 ngôi tháp.

Tham khảo

Phnom Bok
Tỉnh Xiêm Riệp
Di tích Angkor


title: Sphecodes bischoffi

text:
Sphecodes bischoffi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Meyer mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1925


title: Quận Magoffin, Kentucky

text:
Quận Magoffin là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận đã có dân số có 13.332 người, 5.024 hộ gia đình, và 3.858 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 43 trên một dặm vuông (17 / km2). Có 5.447 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 18 trên một dặm vuông (6,9 / km 2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận này bao gồm 99,29% người da trắng, 0,15% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,20% người Mỹ bản xứ, 0,08% ở châu Á, 0,02% từ các chủng tộc khác, và 0,27% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,42% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. Có một Melungeon đáng kể hoặc Black dân số Hà Lan tại Magoffin County, được biết tại địa phương là "Brown dân Magoffin County".

Có 5.024 hộ, trong đó 37,50% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 61,90% là đôi vợ chồng sống với nhau, 11,20% có nữ hộ và không có chồng, và 23,20% là không lập gia đình. 21,40% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 8,20% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,62 và cỡ gia đình trung bình là 3,04.

Trong dân số quận đã đạt mức trải ra với 26,80% dưới độ tuổi 18, 10,10% 18-24, 30,20% 25-44, 22,40% từ 45 đến 64, và 10,60% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 34 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 97,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 94,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 19.421, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 24.031. Phái nam có thu nhập trung bình USD 27.745 so với 18.354 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người của dân cư quận là 10.685 USD. Có 31,20% gia đình và 36,60% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 45,90% những người dưới 18 tuổi và 29,10% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: Melecta gracilipes

text:
Melecta gracilipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Melecta
Động vật được mô tả năm 1980


title: 4222 Nancita

text:
4222 Nancita (1988 EK1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 3 năm 1988, bởi Eleanor F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4222 Nancita

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Propsephus odzalensis

text:
Propsephus odzalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Grand Canyon

text:
Grand Canyon hay Hẻm núi lớn là một khe núi dốc được tạo ra bởi sông Colorado ở tiểu bang Arizona của Hoa Kỳ. Grand Canyon nằm trọn gần như trong Vườn Quốc gia Grand Canyon – đây là một trong những vườn quốc gia đầu tiên được thành lập của Hoa Kỳ. Tổng thống Theodore Roosevelt đã chính là người đề xướng việc thành lập này và đã tham quan khu vực này nhiều lần để săn báo sư tử và rất thích cảnh quan ở đây.

Hẻm núi Grand Canyon bị sông Colorado cắt tạo nên một khe núi hàng triệu năm về trước, với độ dài 446 km, rộng 0,4 đến 24 km và sâu hơn 1600 m. Hơn 2 tỷ năm của lịch sử Trái Đất đã được thể hiện nhờ sông Colorado cắt qua từng lớp đất một của Cao nguyên Colorado.

Theo các ghi chép thì người châu Âu đã phát hiện Grand Canyon năm 1540 bởi García López de Cárdenas từ Tây Ban Nha. Các cuộc thám hiểm khoa học đầu tiên về Hẻm núi lớn này được chỉ huy bởi U.S. Major John Wesley Powell cuối những năm 1860. Powell đã gọi các lớp đá sừng sững ở khu vực này là " một cuốn sách vĩ đại". Trước đó rất lâu, khu vực này đã được Thổ dân châu Mỹ định cư và xây các cộng đồng trong thành của vực này.

Chú thích

Cao nguyên Colorado
Địa mạo quận Coconino, Arizona
Địa mạo quận Mohave, Arizona
Tây Nam Hoa Kỳ
Sông Colorado

Hẻm núi Arizona
G


title: Le Bosc-Renoult

text:
Le Bosc-Renoult là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 103 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE

Boscrenoult


title: Antocha picturata

text:
Antocha picturata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Thùy Lâm

text:
Nguyễn Thùy Trang (sinh 10 tháng 9 năm 1987)  thường được biết đến với nghệ danh Thùy Lâm là một Hoa hậu, ca sĩ, diễn viên và người mẫu người Việt Nam. Cô từng giành vương miện Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008, nhiệm kỳ Hoa hậu của cô kéo dài đến 7 năm nên cô là Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam có nhiệm kỳ dài nhất trong lịch sử tính đến thời điểm hiện tại và trở thành đại diện của Việt Nam tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008, chung cuộc lọt Top 15.

Tiểu sử
Năm 4 tuổi, cô được mẹ cho tham gia đội ca Nhà Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh, chung với Ngọc Linh, Diễm Quyên, nhóm Mây Trắng, Mắt Ngọc,...

Năm 11 tuổi cha mẹ chia tay và từ đó Thùy Trang ở với mẹ cùng em gái Thùy Linh kém cô 4 tuổi và tiếp tục sinh hoạt trong đội ca của Nhà Thiếu nhi. Đến năm lớp 8 thì thầy cô trong đội có kế hoạch thành lập một nhóm ca và thế là ba cô gái Nguyệt Anh, Thùy My, Thùy Trang được chọn vào nhóm TyMyTy.

Sự nghiệp

Nhóm nhạc TyMyTy thường đi biểu diễn cho các trường học và những sân khấu trong thành phố (Ví dụ như làn sóng xanh, kể cả ra những CD và VCD album nhạc trẻ. Thời gian này cô cũng nhận được nhiều lời mời quảng cáo, chụp hình hay quay clip.

Ban đầu khi đi hát cô lấy tên thật là Thùy Trang, nhưng sau mới biết cũng có một ca sĩ tên Thùy Trang chuyên hát nhạc dân ca. Thế là gia đình mới bói tên để chọn nghệ danh cho cô. Sau khi lấy ngày tháng năm sinh cộng lại, tính toán thì ra được hai cái tên: Song Nhi và Thùy Lâm. Cô quyết định lấy nghệ danh là Thùy Lâm, vì Thùy vốn là tên đệm và có vẻ nữ tính, còn Lâm nghe mạnh mẽ hơn.

Nhưng được gần 1 năm thì rời nhóm TyMyTy, vì ba muốn Thùy Lâm theo nghề của ba làm kinh doanh và đã chuẩn bị hồ sơ cho cô đi du học khi Thùy Lâm chưa tròn 14 tuổi (lúc này, Thu Hà vào nhóm TyMyTy để thay thế Thùy Lâm). Sau đó cô sang Đức du học vì có người chú đinh cư tại thành phố Halle từ lâu. Trong những lần biểu diễn các bài hát tiếng Anh và tiếng Đức, cô được người của trường đào tạo người mẫu Lieber Schule phát hiện và mời ký hợp đồng. Và sau đó trở thành người mẫu độc quyền của trường Lieber. Sinh hoạt ở trường được hơn 2 tháng thì cô chuyển lên trung tâm chính đặt tại Dresden. Tại đây Thùy Lâm được huấn luyện những kiến thức về ngành thời trang, chế độ ăn uống, tập luyện thể hình chuyên nghiệp.

Hè năm 2004, hợp đồng của cô với trường Lieber kết thúc. Về Việt Nam cô học trường Trung hoc phổ thông Trưng Vương và tham gia cuộc thi Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, đoạt giải 4. Năm 2005 chuyển sang THPT Marie Curie và thi đỗ trường Cao đẳng văn hóa nghệ thuật.

Đời tư
Ngày 3 tháng 1 năm 2010, cô kết hôn với Tiến sĩ Kinh tế Nguyễn Anh Tuấn tốt nghiệp ở Hoa Kỳ năm 2008 và trở về Việt Nam làm việc. Hiện chồng cô công tác tại Ngân hàng Thế giới có trụ sở ở Hà Nội.

Các cuộc thi sắc đẹp

Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008
Thùy Lâm đăng quang cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008 vào ngày 31 tháng 5, đoạt thêm các giải "Hoa hậu Tài năng", "Người đẹp được khán giả yêu thích nhất" (bầu chọn qua Internet) và "Người đẹp ứng xử hay nhất".

Các số đo: 1,70 m, ba vòng 88 - 60 - 90 cm, nặng 50kg.

Hoa hậu Hoàn vũ 2008
Thùy Lâm tham dự cuộc thi này và giành được vị trí Top 15 chung cuộc. Ngoài ra cô còn đạt một số thành tích khác như: Top 10 Trang phục truyền thống đẹp nhất (Vũ Khúc Hạc), Top 5 Duyên dáng Áo dài.

Âm nhạc
Ca sĩ Thùy Lâm được khán giả biết đến với tư cách cựu thành viên nhóm hát TyMyTy.

 Album CD vol 1 "Thùy Lâm 18" được phát hành vào năm 2006 do Bến Thành Audio - Video phát hành. Album gồm 8 ca khúc của các nhạc sĩ: Vĩnh Tâm, Duy Mạnh, Hoài An, Hoài Phúc và một DVD clip "Khóc Trong Đêm Buồn" tặng kèm. Trong clip này, Thùy Lâm đã thực hiện cùng sự tham gia diễn xuất của người mẫu Vĩnh Thụy
 DVD karaoke với nhiều ca sĩ khác: Vũ Khúc Nhạc Xanh - Vầng Trăng Khóc

Điện ảnh
 "Hộ chiếu vào đời" (đạo diễn Trương Dũng, kịch bản Nguyễn Thị Minh Nghĩa, hãng phim TFS): vai bác sĩ trẻ Khánh Phương.
 "Ghen" (đạo diễn Đặng Lưu Việt Bảo, hãng phim M & T Pictures).
 "Kiều nữ và đại gia" (phim truyền hình 30 tập, 2008): vai Quỳnh Hoa (cùng người mẫu, diễn viên Lý Nhã Kỳ và người mẫu, diễn viên Ngọc Lan).
 "Tây Sơn hào kiệt": vai công chúa Ngọc Hân.

Thành tích
 Giải 4 Tiếng hát truyền hình 2004
 Giải phụ: Thí sinh được yêu thích nhất
 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008
Giải phụ: Thí sinh ứng xử hay nhất
Giải phụ: Người đẹp Tài năng
Giải phụ Thí sinh được yêu thích nhất
Top 15 Hoa hậu Hoàn vũ 2008
 Top 5 Duyên dáng Áo dài
 Top 10 Trang phục truyền thống đẹp nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài

*Hoa hậu Hoàn vũ VN 2008 Thùy Lâm trên trang globalbeauties.com
 Hoa hậu Thùy Lâm sinh quý tử

Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam
Hoa hậu Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Người Thái Bình
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1987
Nữ ca sĩ Việt Nam
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Caconemobius varius

text:
Caconemobius varius là một loài côn trùng thuộc họ Gryllidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Caconemobius varius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
V
Động vật được mô tả năm 1978


title: Aizenay

text:
Aizenay là một xã ở tỉnh Vendée của Pháp. Aizenay có diện tích 81,06 km2, dân số năm 2006 là 7334 người. Khu vực này có độ cao trung bình 62 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
Site de l'Office du Tourisme
Site de la Mairie
Aizenay trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Aizenay trên trang mạng của INSEE

Xã của Vendée


title: 1079 Mimosa

text:
1079 Mimosa là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời được phát hiện ngày January 14 in 1927 bởi George Van Biesbroeck. Ban đầu nó có tên là 1927 AD due ti its year of discovery The numerical designation indicates this was the 1079th asteroid discovered. Nó được đặt theo tên Mimosa genus of shrubs.

Xem thêm

List of asteroids/1001–2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1927


title: Diaphaenidea monstrosa

text:
Diaphaenidea monstrosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: Megapenthes fulvipennis

text:
Megapenthes fulvipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Dumarkunda

text:
Dumarkunda là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dhanbad thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dumarkunda có dân số 10.980 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Dumarkunda có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 63%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Dumarkunda, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Pazinotus brevisplendoris

text:
Pazinotus brevisplendoris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pazinotus


title: Diabrotica duvivieri

text:
Diabrotica duvivieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Galapian

text:
Galapian  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Dendropsophus gryllatus

text:
Dendropsophus gryllatus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, và các đồn điền.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Coloma, L.A., Ron, S., Cisneros-Heredia, D. & Almandáriz, A. 2004. Dendropsophus gryllatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendropsophus
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Xã của tỉnh Ardèche

text:
Đây là danh sách 339 xã của tỉnh Ardèche ở Pháp.

Tham khảo


title: Gonomyia prolixistylus

text:
Gonomyia prolixistylus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Austrolimnophila megapophysis

text:
Austrolimnophila megapophysis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Ceratoxancus niveus

text:
Ceratoxancus niveus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ptychatractidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ceratoxancus


title: Coptodon bakossiorum

text:
Coptodon bakossiorum là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Cameroon.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Tilapia bakossiorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Tham khảo

Động vật Cameroon
Chi Cá rô phi
B
Động vật được mô tả năm 1992
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Bulbophyllum decumbens

text:
Bulbophyllum decumbens là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

D


title: Vườn quốc gia Chư Mom Ray

text:
Vườn quốc gia Chư Mom Ray, nguyên là khu bảo tồn thiên nhiên Chư Mom Ray, thuộc tỉnh Kon Tum, là một vườn quốc gia trong hệ thống các khu rừng đặc dụng của Việt Nam. Được thành lập theo quyết định của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số 103/2002/QĐ-TTg ngày 30 tháng 7 năm 2002. Vườn quốc gia Chư Mom Ray được coi là vương quốc khỉ, vượn vì nhiều loài khỉ, vượn quý hiếm có tên trong sách đỏ đã được đưa về đây. Hầu hết những con khỉ, vượn quý hiếm đều được đưa về trong tình trạng sắp chết, sau đó được cứu sống. Khi thương tích lành, lũ khỉ, vượn lại trở về với đời sống bản năng, kết hợp với lũ khỉ, vượn ở từ trước đó, chúng biến Vườn quốc gia Chư Mom Ray thành vương quốc riêng.

Đa dạng
Theo chuyên gia Arnoud Steeman tỉ lệ đa dạng sinh học của vườn là 1,8%(Việt Nam là 6,2%) có 16 loài đặc hữu tại Việt Nam và 29 loài đặc hữu tại Đông Dương
Ở đây cũng ghi nhận sự xuất hiện liên tục của loài bò xám tại Tây Nam huyện Sa thầy

Vị trí
Vườn quốc gia Chư Mom Ray nằm ở phía bắc Tây Nguyên và phía tây của tỉnh Kon Tum, trên địa phận của 2 huyện Sa Thầy và Ngọc Hồi. Phía bắc giáp địa giới hành chính các xã: Bờ Y, Sa Loong (thuộc huyện Ngọc Hồi). Phía nam giáp địa giới hành chính các xã Mô Rai, Ya Xiêr (thuộc huyện Sa Thầy). Phía đông giáp địa giới hành chính các xã: Rơ Kơi, Sa Nhơn và thị trấn Sa Thầy. Phía tây giáp biên giới Việt Nam -Campuchia–Lào.

Tọa độ địa lý: từ 14°18′ đến 14°38′ vĩ bắc, và từ 107°29′ đến 107°47′ kinh đông. Tổng diện tích: 56.434 ha, trong đó:

 Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 25.005 ha. Phân khu phục hồi sinh thái: 25.665 ha. Phân khu hành chính dịch vụ và du lịch: 4.088 ha.

Vùng đệm của vườn quốc gia Chư Mom Ray có diện tích 188.749 ha bao gồm các xã: Bờ Y, Sa Loong (thuộc huyện Ngọc Hồi); Rơ Kơi, Sa Nhơn, Sa Sơn, Mô Rai, Ya Xiêr, thị trấn Sa Thầy (thuộc huyện Sa Thầy), tỉnh Kon Tum.

Hệ sinh thái
Hệ thực vật: Vườn Quốc gia Chư Mom Rây có tới 12 kiểu thảm thực vật rừng. Theo kết quả công bố năm 2011 đã ghi nhận 1895 loài thực vật. Trong đó có 80 loài đang bị đe dọa và tuyệt chủng, với 48 loài có tên trong sách đỏ Việt Nam và 63 loài có tên Sách đỏ thế giới.

Đáng chú ý là trong số các loài có tên trong sách đỏ Việt Nam có 9 loài cây gỗ đang có nguy cơ bị tiêu diệt như: Chò chỉ, Tuế lá xẻ, Kim giao, Thông tre, Cẩm lai, Trầm hương, Vù hương, Dầu đọt tím.

Tại đây ghi nhận có 97 loài thú 270 loài chim 17bộ và 60 họ,  69loài bò sát  19 loài cá nước ngọt  đặc biệt có 29 loài đặc hữu của Việt nam. Trong đó có chà vá chân xám, nâu ,gấu báo , mèo ri, rừng Bò tót Đông Dương Trâu rừng ...

Chim có công ,trĩ ,Hồng hoàng ,...

Tham khảo

Kon Tum
Chư Mom Ray
Chư Mom Ray


title: Nghi Công Bắc

text:
Nghi Công Bắc là một xã miền núi thuộc huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã nằm ở phía tây nam huyện Nghi Lộc, có vị trí địa lý:
Phía nam giáp xã Nghi Công Nam
Phía tây giáp xã Nghi Kiều
Phía tây bắc giáp xã Nghi Lâm
Phía bắc giáp xã Nghi Mỹ
Phía đông bắc giáp xã Nghi Phương
Phía đông giáp huyện Hưng Nguyên.

Xã có diện tích 15 km², dân số năm 2002 là 4.822 người, mật độ dân số đạt 322 người/km².

Lịch sử
Trước đây, địa bàn xã Nghi Công Bắc là một phần của xã Nghi Công thuộc huyện Nghi Lộc.

Ngày 10 tháng 4 năm 2002, thành lập xã Nghi Công Bắc trên cơ sở chia tách xã Nghi Công. Xã Nghi Công Bắc có 1.500 ha diện tích tự nhiên và 4.822 nhân khẩu.

Chú thích

Tham khảo


title: Oreolalax rugosus

text:
Oreolalax rugosus là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Liang, F. & Guanfu, W. 2004. Oreolalax rugosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

R
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Trung Quốc


title: Beauvois-en-Vermandois

text:
Beauvois-en-Vermandois là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Beauvoisenvermandois


title: Limbodessus harleyi

text:
Limbodessus harleyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Watts & Humphreys miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Limbodessus


title: 7262 Sofue

text:
7262 Sofue (1995 BX1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 1 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7262 Sofue

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cauroy

text:
Cauroy  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Chimarra paracreagra

text:
Chimarra paracreagra là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: (9976) 1993 TQ

text:
(9976) 1993 TQ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó bay quanh Mặt Trời theo chu kỳ 4.42 năm.

Được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1993 bởi S. Shirai và S. Hayakawa, Tên chỉ định của nó là 1993 TQ.

Tham khảo

1993 TQ
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Bulbophyllum muscohaerens

text:
Bulbophyllum muscohaerens là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Loài này là loài bản địa ở Boneo (Sabah, Sarawak).

Đọc thêm
 Wood, J.J., Beaman, T.E., Lamb, A., Lun, C.C. & Beaman, J.H. (2011). The Orchids of Mount Kinabalu 2: 1-726. Natural history publications (Borneo), Kota Kinabalu, Malaysia.
 Govaerts, R. (2003). World Checklist of Monocotyledons Database in ACCESS: 1-71827. The Board of Trustees of the Vườn thực vật hoàng gia Kew.
 Govaerts, R. (1996). World Checklist of Seed Plants 2(1, 2): 1-492. Continental Publishing, Deurne.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

muscohaerens]]

M


title: Nha Trang ngày về

text:
"Nha Trang ngày về" là một bản nhạc nổi tiếng do nhạc sĩ Phạm Duy xuất bản năm 1969 tại Nha Trang. Ca khúc ấy, cùng với những bài tình ca lẻ loi như Giết người trong mộng, Mùa thu chết (theo thơ Apollinaire), Thu ca điệu ru đơn (theo thơ Verlaine), Nước mắt mùa thu, Còn gì nữa đâu, Đừng bỏ em một mình (theo thơ Minh Đức Hoài Trinh),... được Phạm Duy gọi chung là những bài tình ca một mình (tình ca đơn côi).

Tình khúc diễn tả một người trở về bãi biển Nha Trang và nhớ thương một cuộc tình đã ra đi.

Nhiều ca sĩ đã thể hiện ca khúc này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hát cho Cuộc Tính: Tình Ca Một Mình  – có bài hát của "Nha Trang ngày về"

Bài hát năm 1969
Nhạc Phạm Duy
Bài hát tình khúc 1954–1975
Bài hát tiếng Việt
Bài hát về Nha Trang


title: Tiên Dương

text:
Tiên Dương là một xã thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tiên Dương nằm ở phía tây huyện Đông Anh, cửa ngõ phía bắc của
thành phố Hà Nội, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Đông Anh
Phía tây giáp xã Vân Nội
Phía nam giáp xã Vĩnh Ngọc
Phía bắc giáp xã Nguyên Khê.

Xã Tiên Dương có diện tích là 10,14 km², dân số năm 2022 là 20.408 người, mật độ dân số đạt 2.012 người/km².

Xã Tiên Dương hiện nay có chiều dài 6 km, rộng 3,5 km. Tổng diện tích đất tự nhiên là 1.000,72 ha; trong đó đất thổ canh là 622,48 ha, đất thổ cư là 130,65 ha, ao hồ là 8,35 ha (các loại đất khác 239,24 ha). Xã tương đối bằng phẳng, cao ở phía bắc thoải dần về phí nam. Sông Thiếp chảy phía nam là con sông ranh giới giữa xã Tiên Dương và xã Vĩnh Ngọc. Trên địa bàn xã còn có 2 con mương lớn đi qua là mương từ Đản Dị về Nam Hồng qua thôn Lương Nỗ và Cổ Dương; cùng con mương nối từ dòng mương trên với sông Thiếp chảy qua tôn Lương Nỗ và Tuân Lề.

Hành chính
Xã Tiên Dương được chia thành 6 thôn: Cổ Dương, Lễ Pháp, Lương Nỗ, Tiên Kha, Tuân Lề, Trung Oai.

Lịch sử
Trước kia, vùng đất là xã Tiên Dương ngày nay thuộc tổng Tuân Lệ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc.

Năm 1946, xã Tiên Dương được gọi là xã Ngũ Lão với 6 thôn: Cổ Dương, Tuân Lề, Lễ Pháp, Tiên Kha, Trung Oai, Trầm Mỏ (tức Lương Nỗ sau này).

Năm 1949, xã Ngũ Lão hợp nhất với các xã Tân Trạch, Vân Long thành xã Toàn Thắng.

Năm 1955, xã Toàn Thắng chia thành 3 xã:
Xã Vân Long đổi tên thành xã Liên Hiệp (nay là xã Vân Nội)
Xã Tân Trạch đổi tên thành xã Tân Tiến (nay là xã Vĩnh Ngọc)
Xã Ngũ Lão đổi tên thành xã Toàn Thắng.

Tháng 10 năm 1965, xã Toàn Thắng đổi tên thành xã Tiên Dương.

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 173-HĐBT  về việc thành lập thị trấn Đông Anh trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và dân số của Tiên Dương.

Kinh tế - xã hội
Các cơ quan trên địa bàn:
 Tòa án huyện Đông Anh
 Viện Kiểm sát huyện Đông Anh
 Chi cục thi hành án huyện Đông Anh
 Hạt kiểm lâm Đông Anh
 Kho bạc huyện Đông Anh
 Xí nghiệp môi trường huyện Đông Anh.

Xã là nơi cung cấp rau sạch cho thành phố và trồng quất, đào phục vụ tết.

Y tế: Trên địa bàn xã có trung tâm Y tế huyện Đông Anh và trạm Y tế xã.

Giao dục trên địa bàn xã:
Trường mầm non Tiên Dương với 6 điểm trường ở các thôn
Trường Tiểu học Tiên Dương
Trường Trung học Cơ sở Tiên Dương
Trường Phổ thông Liên cấp Archimedes Đông Anh
Trường mầm non song ngữ TimeWay
Trung tâm hướng nghiệp Thanh Niên.

Giao thông
Có đường 23B chạy qua địa bàn xã
Cao tốc Võ Nguyên Giáp (Nhật Tân – Nội Bài)
Xe buýt tuyến 53A: TT. Đông Anh – Hoàng Quốc Việt
Xe buýt tuyến 61: Dục Tú – CV. Cầu Giấy.

Chú thích

Tham khảo


title: An Khánh Tự

text:
An Khánh Tự (chữ Hán: 安慶緒; 723 - 10 tháng 4, 759) là vị Hoàng đế thứ hai của chính quyền Đại Yên, thường được sử sách gọi là loạn An Sử, chống lại nhà Đường giữa thế kỷ 8 trong lịch sử Trung Quốc.

Khi Cha ông An Lộc Sơn xưng Yên Đế, tỏ ra tự mãn và làm bất bình An Khánh Tự, dẫn đến việc ông giết cha cướp ngôi vào năm 757, chỉ 1 năm sau khi An Lộc Sơn xưng Hoàng đế. An Khánh Tự được các sử gia đánh giá là người tối tăm nhu nhược, ăn nói bừa bãi, năng lực kém cỏi không thể ngồi vị trí người cai trị.

Theo cha chống Đường
An Khánh Tự là con thứ hai của An Lộc Sơn, giữ chức Tiết độ sứ Phạm Dương của nhà Đường. Mẹ ông là Khang phu nhân, vợ cả của An Lộc Sơn.

Năm 755, An Lộc Sơn khởi binh chống nhà Đường, phát binh tràn xuống Hà Bắc. An Khánh Tự thường theo bên cạnh cha. Khi quân Yên chiếm được Trần Lưu thì Đường Huyền Tông giết chết Khang phu nhân mẹ của Khánh Tự và anh Khánh Tự là An Khánh Tông còn ở Trường An.

Năm 756, An Lộc Sơn tự xưng là Yên Đế, đóng đô ở Lạc Dương, sai An Khánh Tự làm tiên phong cùng Thôi Càn Hựu mang quân đi đánh Đồng Quan - cửa ngõ kinh thành Trường An. Trong lúc các tướng nhà Đường là Quách Tử Nghi và Lý Quang Bật đang chiếm ưu thế ở chiến trường Hà Bắc, khiến quân Yên bị động, thì An Khánh Tự và Thôi Càn Hựu mắc kẹt trước ải Đồng Quan vì Kha Thư Hàn kiên cường phòng thủ. Nhưng Đường Huyền Tông nóng lòng muốn thắng bèn ép tướng Kha Thư Hàn ra quân. Kết quả quân Đường bị quân Yên đánh bại. Quân Yên ồ ạt tiến vào Trường An. Đường Huyền Tông bỏ chạy vào Thục.

Ngày 5 tháng 2 năm 756, An Lộc Sơn xưng Hoàng đế Đại Yên, An Khánh Tự được phong làm Tấn vương (晉王).

Giết cha cướp ngôi
An Lộc Sơn chiếm được hai kinh của nhà Đường tỏ ra mãn nguyện như mình đã chiếm được cả giang sơn nhà Đường. Nội bộ chính quyền Đại Yên xảy ra tranh giành quyền lợi. Lộc Sơn lại bị bệnh ở mắt, gần như bị mù. Do bị khối u đau nhức nên tâm tính hung dữ, An Lộc Sơn hay đánh phạt thuộc hạ. Các tướng thân cận như Nghiêm Trang, Lý Trư Nhi cũng bị đòn.

Ngoài ra, Lộc Sơn còn yêu quý con nhỏ là An Khánh Ân do vợ thứ Đoàn thị sinh ra nên có ý định bỏ An Khánh Tự. An Khánh Tự biết tin bất bình, bèn bàn với Nghiêm Trang và Lý Trư Nhi mưu giết cha giành ngôi. Đầu năm 757, An Khánh Tự sai Nghiêm Trang và Lý Trư Nhi cầm dao vào cung cấm, chém mạnh vào bụng Lộc Sơn. Lộc Sơn vươn tay vớ con dao để dưới gối nhưng không được, ruột đổ ra đầy giường mà chết.

An Khánh Tự và các tướng truyền tin An Lộc Sơn ốm chết và xưng làm Đại Yên hoàng đế.

Thua mất hai kinh
An Khánh Tự lên ngôi ở Lạc Dương, lấy hiệu là Tái Sơ. Đến tháng 10 năm 757, ông đổi niên hiệu là Thiên Thành. Tuy nhiên, An Khánh Tự không đủ năng lực kế tục cha. Ông thiếu năng lực điều hành công việc, thiếu uy tín với tướng sĩ dưới quyền và không đủ tài năng cầm quân chống nhà Đường. Ngoài mặt trận, quân Yên liên tiếp thất bại.

Nghe theo lời Nghiêm Trang, An Khánh Tự ở trong cung cấm, giao quyền điều hành cho Nghiêm Trang. Mãnh tướng Sử Tư Minh vốn là bạn thân của An Lộc Sơn tỏ ra coi thường An Khánh Tự, thường không nghe lệnh ông. Để lấy lòng Tư Minh, ông cho Tư Minh về Phạm Dương làm Tiết độ sứ, giao toàn quyền cai quản vùng căn bản của chính quyền Đại Yên.

Không lâu sau lực lượng nhà Đường được củng cố, bắt đầu phản công. Quách Tử Nghi mang đại quân tấn công Trường An. Tướng Yên là An Thủ Trung không chống cự nổi phải bỏ chạy. An Khánh Tự sai Nghiêm Trang mang quân từ Lạc Dương sang phía tây tiếp viện cho Trường An, gặp tàn quân Yên thua chạy về, tập hợp lại được 15 vạn người. Nhưng viện binh Yên lại bị liên quân Đường - Hồi Hột đánh tan. Quân Yên thua to, Nghiêm Trang và các tướng dẫn tàn quân chạy về phía đông. An Khánh Tự được tin cánh quân chủ lực đi cứu Trường An bị đánh bại rất sợ hãi, dẫn 300 kỵ binh và 1000 bộ binh bỏ Lạc Dương chạy về Nghiệp Thành. Ngày 18 tháng 10 năm 757, quân Đường tiến vào Lạc Dương.

Theo kế của Nghiêm Trang, An Khánh Tự gọi Sử Tư Minh về hội quân, với ý định cướp quân của Tư Minh. Tư Minh thấy An Khánh Tự có ý thôn tính mình, bị kẹp giữa quân Đường và quân Yên, bèn quyết định quy hàng nhà Đường để tránh việc bị cả quân Đường và quân Khánh Tự truy sát. Tư Minh mang 8 vạn quân dưới quyền cùng 13 quận Hà Bắc về hàng Đường Túc Tông.

Được cứu bị giết
Tháng 9 năm 758, 9 Tiết độ sứ nhà Đường dưới quyền hoạn quan Ngư Triều Ân được lệnh đi đánh An Khánh Tự ở Nghiệp Thành, trong đó có Quách Tử Nghi cùng Lý Quang Bật. Quân Đường có tổng cộng 60 vạn người.

Nghe tin Quách Tử Nghi bao vây tấn công Vệ châu, An Khánh Tự dẫn 7 vạn quân chia làm 3 ngả, tăng viện cho Vệ châu. Tử Nghi bố trí 3000 tay cung nấp sau lũy đất rồi dẫn quân ra khiêu chiến. An Khánh Tự thúc quân ra đánh. Tử Nghi giả thua chạy, quân Yên đuổi theo. Bất thần các tay nỏ vùng dậy bắn, giết hơn nửa quân Yên. Tử Nghi cũng quay trở lại đánh giết. An Khánh Tự thua lớn, bỏ chạy về Nghiệp Thành. Thấy quân Đường rầm rộ kéo đến, ông liệu thế không chống nổi, phải sai người cầu cứu Sử Tư Minh.

Tư Minh vốn đã hàng nhà Đường, nhưng bất mãn vì phát hiện Đường Túc Tông có ý trừ khử mình, bèn mang 10 vạn quân trở lại chống nhà Đường. An Khánh Tự trong tình cảnh tuyệt vọng, phải lấy điều kiện nhường ngôi vua Yên cho Tư Minh để được cứu mạng. Sử Tư Minh nhận lời, từ Phạm Dương đi cứu An Khánh Tự.

Tháng 2 năm 759, Tiết độ sứ 9 phương của nhà Đường dẫn quân đông đảo tới bao vây Nghiệp Thành. Sử Tư Minh dẫn quân đến Phẫu Dương đóng lại không tiến. Quân Đường dẫn nước sông Chương vào thành. Trong thành nước ngập rất nguy cấp, nhưng An Khánh Tự vẫn cố phòng thủ chờ viện binh của Sử Tư Minh. Hoạn quan Ngư Triều Ân không hiểu việc quân sự nên dùng dằng không ra lệnh đánh thành.

Sử Tư Minh bèn mang quân cướp lương khiến quân Đường dao động, rồi bất ngờ tập kích quân Đường. Quân Đường tan vỡ thua chạy.

Nghiệp Thành được giải vây. An Khánh Tự thế yếu suy kiệt, phải dâng biểu xưng thần với Sử Tư Minh, từ bỏ ngôi vua Yên. Sử Tư Minh lấy lời lẽ dụ ông, đề nghị đến doanh trại để kết làm hai nước anh em cùng chống nhà Đường. An Khánh Tự nghe theo, bèn đến doanh trại của Tư Minh. Tư Minh gặp An Khánh Tự bèn bắt giữ, kể tội giết cha, rồi giết chết ông.

Xem thêm
An Lộc Sơn
Sử Tư Minh
Loạn An Sử
Đại Yên
Trận Nghiệp Thành (758-759)

Tham khảo
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 2, Nhà xuất bản Thanh niên
 Triệu Kiếm Mẫn (2008), Kể chuyện Tùy Đường, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Vua Trung Quốc
Năm sinh thiếu
Mất năm 759
Vua Trung Quốc bị giết
Quân nổi dậy Trung Quốc
Nhân vật chính trị nhà Đường
Sinh thế kỷ 8


title: Tipula erostrata

text:
Tipula erostrata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Höchheim

text:
Höchheim là một đô thị ở huyện Rhön-Grabfeld bang Bayern thuộc nước Đức. Höchheim consists of the following villages: Gollmuthhausen, Höchheim, Irmelshausen, Rothausen.

Tham khảo

Hochheim