title: Junkers Ju 88

text:
Junkers Ju 88 là một loại máy bay được sản xuất bởi Tập đoàn Junkers và xuất xưởng lần đầu tiên vào giữa năm 1930. Junkers Ju 88 được Luftwaffe sử dụng trong Thế chiến thứ 2 và được đánh giá là loại máy bay tốt được trang bị động cơ đôi-bổ nhào, vũ khí tốt và có thể trở thành máy bay ném bom một cách dễ dàng. Junkers Ju 88 thường được biết dưới cái tên hiệu "Người phục vụ đa năng" vì đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trên chiến trường là máy bay đánh đêm, đánh bom bổ nhào, oanh tạc-phóng ngư lôi, do thám và đánh bom hạng nặng (heavy bomber). Junkers Ju 88 trở thành máy bay ném bom chính của Luftwaffe trong thế chiến II. Có khoảng 15.000 chiếc Junkers Ju 88 được sản xuất trong thế chiến II - nhiều hơn bất kì loại máy bay bổ nhào nào của Đức.

Thiết kế và phát triển

Vào tháng 8 năm 1935, Bộ Hàng không Đế chế Đức (Reichsluftfahrtministerium) trình lên Bộ chỉ huy tối cao quân đội Đức (OKH) một dự án mẫu máy bay với 3 ghế ngồi, tốc độ cao, trọng tải 800–1000 kg (1760-2200Ib). Tập đoàn Junkers đã đưa ra bản thiết kế đầu tiên vào tháng 6 năm 1936, ngay sau đó họ được cấp giấy phép để sản xuất các mẫu thử (Werknummer 4941 và 4942). Hai mẫu Junkers 88 đầu tiên có tầm bay khoảng 2000 km (1240 dặm) và sử dụng hai động cơ Daimler-Benz DB 600, trang bị 3 khẩu súng được đặt gần buồng lái và các móc dưới cánh có khả năng mang 2 quả bom nặng 1000 kg (2200Ib). Ba mẫu tiếp theo (Werknummer 4943, 4944 và 4945) sử dụng hai động cơ Junkers Jumo 211, 2 bộ tản nhiệt được lắp vào giúp máy bay bay được nhanh và ổn định hơn, bộ bánh đáp đôi cải tiến ở phía sau động cơ máy bay, khi bay có thể xếp vào trong buồng chứa.

Nhưng đến phiên bản V-6 thì được thiết kế khác hẳn, được xem là gần giống với mẫu máy bay Curtiss P-40 của Mỹ. Động cơ vẫn là loại Junkers Jumo 211, tuy nhiên, các vị trí súng máy được thay đổi, chỉ còn hai súng ở buồng lái và một súng được dời lên giữa thân trên máy bay. Bộ bánh đáp cũng được điều chỉnh lại vị trí gần với buồng lái hơn, tăng cường thêm bộ giảm xóc, giúp trong trường hợp bị bắn trúng, kíp lái ít bị tổn thương hơn do bảo vệ của bộ bánh đáp. Trong trường hợp phải hạ cánh khẩn cấp, V-6 có thể đáp xuống dễ hơn do hai chân chống gần buồng lái, cùng đáp xuống làm máy bay sẽ bị cản lại phần nào và bộ giảm xóc cũng sẽ góp phần làm máy bay ít bị hư hại hơn.

Cùng thời điểm, tập đoàn Junkers cũng đang nghiên cứu đến việc phát triển loại máy bay bổ nhào hạng nặng (heavy dive-bomber). Ngay lập tức, Junkers Ju 88 cũng được phát triển theo dòng này bằng việc gia cố lại cánh, buồng lái tăng lên 4 người, hệ thống kĩ thuật cũng được trang bị lại bằng cách thêm hai động cơ nữa, phanh,... Nhưng tất cả những cải tiến trên chỉ đủ để biến Junkers Ju 88 thành máy bay ném bom bổ nhào hạng trung.

Bộ tản nhiệt của Junkers Ju 88 được sắp đặt khá hợp lý - đặt ngay trước mỗi động cơ trên máy bay, giúp làm mát một cách tốt nhất máy bay. Các mẫu máy bay đời sau như Arado Ar 240, Heinkel He 177, Heinkel He 219 đều sử dụng bộ làm mát này và các mẫu dựa cải tiến hệ thống này như Focke-Wulf Fw 190 và Focke-Wulf Ta 154.

Mẫu Junkers V-1 đầu tiên cất cánh trên bầu trời nước Đức là vào ngày 21 tháng 10 năm 1936. Đứng đầu lực lượng Luftwaffe là Hermann Göring đã rất ấn tượng khi xem màn trình diễn của V-1 lượn lách trên không trung với tốc độ khoảng 580 km/h. Ngay từ lần cất cánh đầu tiên V-1 chứng tỏ nó đã có thể hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu của Luftwaffe cho một loại máy bay ném bom tốc độ cao (Schnellbomber). Mẫu V-5 còn đạt hơn cả mong đợi với tầm bay hơn 1.000 km (620 dặm), có thể mang hơn 2.000 kg (4.410 lb) bom với tốc độ 517 km/h. Dù về sau tập đoàn Junkers vẫn tiếp tục phát triển các phiên bản Ju 188, Ju 388 với các cải tiến nho nhỏ, Junkers Ju 88 vẫn được Luftwaffe dùng làm loại máy bay ném bom chủ lực.

Phiên bản ném bom bổ nhào

Vào tháng 10 tháng 1937, tổng giám đốc trang bị (Generalluftzeugmeister) Ernst Udet ra lệnh phát triển Junkers Ju 88 thành loại máy bay ném bom bổ nhào hạng nặng. Điều này được gấp rút thực hiện bởi vì sự thành công của Ju 87 Stuka trên chiến trường. Junkers triển khai lắp ráp bộ phanh bổ nhào, hệ thống lấy thăng bằng sau khi bổ nhào và cho thử nghiệm trên hai phiên bản của Junkers là V-5 và V-6. Mẫu V-5 lần đầu bay vào 13 tháng 4 năm 1938 và mẫu V-6 là vào 2 tháng sau đó. Cả V-5 và V-6 đều trang bị loại cánh quạt 4 cánh, thêm khoang để bom và bộ điều khiển chính. Nhưng những sửa đổi trên dường như làm khung máy bay bị quá tải và khó điều khiển khi bay thấp. Nhận thấy điều đó, tập đoàn Junkers đã bớt đi một số chi tiết nhằm làm máy bay nhẹ hơn. Ngoài ra họ còn gắn thêm ống ngắm Stuvi giúp cho việc thả bom hiệu quả hơn trên chiến trường. Phiên bản cải tiến cuối cùng cho loại ném bom sử dụng khung của mẫu V-4 và khoang để bom A-17, loại khoang của các máy bay phóng ngư lôi. Tuy lượng bom mang được trên một máy bay Junkers bổ nhào là 2.500 kg (5.510 lb) nhưng thật ra mức hiệu quả chỉ là khoảng 1.500-2.000 kg (3.310-4.410 lb).

Phiên bản ném bom tiêm kích
Ngoài việc thiết kế Ju 88 theo kiểu máy bay bổ nhào, nó còn được phát triển theo kiểu máy bay tiêm kích bom. Phiên bản này có tên Ju 88C-6 và được trang bị 3 ghế ngồi, khoang A-4 mang được một lượng bom vừa phải, 2 súng phụ gần buồng lái - một súng đầu khoang. Động cơ của Ju 88C-6 cũng là loại Jumo 211J giống các phiên bản Junkers khác. C-6 hầu như đều có mặt trong các đơn vị ném bom chiến đấu của Đức. Trước sự tấn công càng nhiều từ máy bay Đồng Minh vào các tàu bè của Đức, nhất là đoàn tàu ngầm U-Boat nên C-6 đã có mặt kịp thời để ngăn cạn sự tấn công càng nhiều của phe Đồng Minh. Vào trận Normandy, Ju 88C-6 đã thể hiện vai trò rất tốt của mình, nó đánh bom vào phà và tàu của Đồng Minh, tiêu diệt một số lượng đáng kể quân Đồng Minh. Ngoài ra, ngày D-Day của Đồng Minh thành công một phần là vì C-6 chưa kịp trang bị ngư lôi Fritz X và Hs-293, hai loại ngư lôi mới đã đưa vào sản xuất, nhưng số lượng chưa nhiều.

Phiên bản cường kích hạng nặng và cường kích đêm

Ju 88C

Ju 88C ban đầu được chế tạo để trở thành máy bay cường kích hạng nặng bằng cách lắp thêm 2 súng trước buồng lái, thêm khoang chứa bom. Junkers Ju 88C có đầu máy bay bằng kim loại chắc chắn, đuôi máy bay thẳng, khoang máy bay chứa được ngư lôi, súng được điều khiển bằng cần tay. Điều này vô tình giúp cho Ju 88C không chỉ trở thành cường kích hạng nặng, mà nó còn trở thành một loại máy bay hiệu quả cho nhiệm vụ đánh đêm (night-fighter).

Phiên bản đầu tiên của máy bay đánh đêm Ju 88 là Ju 88 C2, dựa trên khung máy bay của Junkers với một khẩu pháo 20 mm MG FF và 3 khẩu súng máy 7.92mm MG 17-được đặt trên đầu máy bay. Những mẫu thiết kế này lần đầu tiên được đặt tên là Zerstörerstaffel nhưng sau đó thay đổi thành II./NJG 1 vào tháng 7 năm 1940.

Phiên bản C6 được trang bị bộ chống radar FuG 202 Lichtenstein BC. Bốn chiếc C6 được thử nghiệm trước năm 1942 và cuộc thử nghiệm diễn ra rất thành công, ngay sau đó nó được đưa vào sản xuất. Vào tháng 10 năm 1943, đa phần các phiên bản C6 đều được lắp bộ chống radar mới FuG 212 Lichtenstein C-1 và bộ FuG 220 Lichtenstein SN-2 vào năm 1944.

Một số lượng nhỏ Ju 88C có đầu máy bay mới bằng sắt và có hình mắt ong (beetle's eye) - của Junkers Ju 88A (loại máy bay chuyên ném bom).

Ju 88R

Phiên bản Ju 88R chủ yếu dựa trên thiết kế của phiên bản Ju 88 C-6B, được trang bị động cơ BMW 801. Nhưng phiên bản R-1 có động cơ 1,560 PS BMW 801L và R-2 có động cơ 1,700 PS BMW 801 G-2.

Một trong những mẫu máy bay đầu tiên của dòng R-1 đưa vào hoạt động là Werknummer 360043, bị đánh giá là rất dễ gây khó cho kíp lái - phải phi công giàu kinh nghiệm mới điều khiển được. Vào ngày 9 tháng 5 năm 1943, chính loại máy bay đánh đêm này đã thực hiện chuyến bay đến RAF Station (nay là phi trường Aberdeen), Na Uy. Ngay sau đó nó được đưa đến Farnborough Airfield để thay một số chi tiết vào và sau khi thay xong nó đã đánh giá khá tốt. Dù vậy nhưng Luftwaffe chỉ coi những sai lầm của kíp lái là do chiếc máy bay này nên nó chỉ được sử dụng để bắn phá tàu bè Anh. Một nhóm phi hành đoàn nổi tiếng chuyên lái loại máy bay này được Luftwaffe tin tưởng như Trung úy (Oberleutnant) Heinrich Schmitt, Thượng sĩ xạ kích (Oberfeldwebel) Paul Rosenberger, Erich Kantwill.

Ju 88G

Tất cả các phiên bản máy bay đánh đêm Ju 88 trước đó đều sử dụng thân máy bay phiên bản A được cải tiến; nhưng riêng phiên bản Ju 88G có thân được chế tạo theo mục đích với yêu cầu đặc biệt của một loại máy bay chuyên đánh đêm. Vị trí pháo phòng thủ Bola dưới bụng trước mũi được loại bỏ để giảm bớt sức cản khí động học và nhẹ hơn. G-1 được trang bị cánh đuôi đứng/bánh lái vuông mở rộng của kiểu Ju 188, vũ khí mạnh hơn và động cơ bố trí hình tròn BMW 801 G-2 công suất 1.700 mã lực. Thiết bị điện tử bao gồm bộ radar FuG 220 Lichtenstein SN-2 90 MHz VHF vốn là tiêu chuẩn vào thời đó, cùng một số thiết bị dẫn đường bổ sung FuG 350 Naxos hoặc FuG 227 Flensburg.

Phiên bản G-6 lại được trang bị động cơ 1,750 PS Jumo 213A sử dụng nguyên liệu của thiết giáp. Ngoài ra G-6 còn được lắp thêm hai khẩu pháo 20 mm MG 151/20. Súng được đặt theo kiểu cong phía trên 2 khẩu và dưới 2 khẩu.

Một số mẫu Ju 88G đời cuối được thay động cơ mới(Jumo 213E) và bộ chống radar mới (FuG 218 Neptun V/R), nhưng chỉ có khoảng 15 chiếc Ju 88G đời cuối được hoàn thành trước ngày D-Day của Đồng Minh.

Một số phi công nổi tiếng chuyên lái Junkers Ju 88G như Helmut Lent (bắn hạ 110 máy bay), Heinrich von und zu Sayn-Wittgenstein (bắn hạ 87 máy bay).

Lực lượng Hải quân Đế quốc Nhật Bản có đặt hàng của Đức Quốc xã một số lượng lớn máy bay Junkers Ju 88G. Số lượng Ju 88G được đặt lên tàu phóng hạm, đa số chúng được dùng để tấn công lính Đồng Minh ở các đảo. Ngoài ra, chúng còn được dùng để tấn công tàu ngầm và tàu chiến của Đồng Minh.

Lịch sử hoạt động

Chiến dịch xâm lược Ba Lan
Chỉ có khoảng 12 chiếc Ju 88 được trang bị trong Phi đoàn số 1./KG 25 (1./Kampfgeschwader 25) trong chiến dịch xâm lược Ba Lan của Đức Quốc xã. Phi đội Erprobungskommando 88 (Ekdo 88) có cơ hội để thử nghiệm máy bay, trình độ và kinh nghiệm của kíp lái trong điều kiện chiến tranh. Phi đội này đã tiêu diệt được 25 chiếc xe tăng của Ba Lan.

Chiến dịch xâm lược Na Uy
Luftwaffe đặc biệt quan tâm đến Liên đoàn II./KG 30 (II./Kampfgeschwader 30) khi họ tham gia chiến dịch Weserübung. Chúng được cử để tấn công và bao vây tàu thuyền của Đồng Minh. Vào ngày 9 tháng 4 năm 1940, một tốp Ju 88 thuộc Không đoàn chiến thuật 30 tham gia chung chiến dịch với máy bay ném bom hạng nặng Heinkel He 111, thuộc Không đoàn chiến thuật 26, tấn công HMS Rodney và đánh chìm HMS Gurkha. Kết thúc chiến dịch, Luftwaffe mất 4 chiếc Ju 88 và đó là con số khá nhỏ.

Chiến dịch xâm lược Pháp

Luftwaffe công bố toàn bộ danh sách máy bay tham gia trận đánh nước Pháp - chỉ trừ các phi đoàn Ju 88 thuộc Quân đoàn Không quân số 1 (I. Fliegerkorps). Trong trận đụng độ đầu tiên giữa không quân Đức và Anh, Ju 88 bất ngờ xuất hiện và gây ra thảm họa cho hai phi đoàn 233 và 248 của Anh. Ju 88 tỏ ra rất hiệu quả trong việc ném bom và tiêu diệt các mục tiêu dân sự. Chỉ trong vòng 11 ngày (từ 13 đến 24 tháng 5) Ju 88 thuộc Liên đoàn II./KG 54 đã thực hiện hơn 154 vụ ném bom vào tàu hỏa và tất cả các phi vụ đó đều thành công mỹ mãn, làm rối loạn lực lượng quân đội Pháp và tiêu diệt được một số lượng lớn các mục tiêu dân sự. Vào ngày 17 tháng 6 năm 1940, một phi đội Junkers Ju 88 đánh chìm RMS Lancastria nặng hơn 10.000 tấn, giết chết hơn 5.800 dân thuộc các nước Đồng Minh. Hơn 133 chiếc Ju 88 tham gia chiến dịch Blitzkrieg và lực lượng này với trình độ kỹ thuật cao, điêu luyện và tốc độ kinh hoàng của chiếc máy bay đã phần nào làm chiến dịch thành công. Nhưng chính điều này lại làm cho các phi đoàn máy bay Đức khác tưởng nhầm - không biết máy bay nào là của địch (do tốc độ Ju 88 quá cao) và còn báo cáo lại rằng họ sợ Ju 88 hơn cả sợ quân địch. Sau chiến dịch này, nhận thấy sự thiếu hụt trong các khâu kỹ thuật nên tập đoàn Junkers đã sửa đổi lại chiều dài sải cánh và kết quả chiều dài của sải cánh là 20,08m. Ngay sau đó, họ cho ra đời phiên bản Ju 88 A-5 và thu hồi hết tất cả số Ju 88 A-1 để sửa chữa.

Trận chiến nước Anh
Vào tháng 8 năm 1940, Junkers A-1 và A-5 vừa xuất xưởng đúng lúc trận chiến giữa Anh và Đức Quốc xã đang trong giai đoạn cao trào. Nhưng đây lại là một trận chiến tai hại của Đức Quốc xã. Tốc độ nhanh hơn của Junkers A-1 và A-5 không chứng tỏ được uy lực của mình trên chiến trường như mọi khi mà lại tỏ ra khá bất lực, trong khi đó Heinkel He 111 và Dornier Do 17 cũng tỏ ra khá vô dụng. Chỉ trong vòng 3 tháng, từ tháng 7 đến tháng 10 năm 1940, có hơn 313 chiếc Junkers bị hạ. Do 17 và He 111 cũng mất từ 132-252 chiếc. Đây là đợt biểu diễn tệ hại nhất của không quân Đức. Cả Junkers và He (hai dòng máy bay nổi tiếng của Đức Quốc xã) đều bị mất mát nhiều và không thành công trong việc thả quân tiếp cận đất liền.

Mặt trận phía Đông
Vào mùa hè năm 1941, tất cả đã được Luftwaffe chuẩn bị kỹ càng cho mặt trận phía Đông và đặc biệt là Chiến dịch Barbarossa. Tất cả các phi đoàn Do 17 và Ju 88 được hợp lại với nhau, bổ trợ xuyên suốt trận chiến. Máy bay ném bom hạng nặng He 111 cũng đã chuẩn bị sẵn sàng và được trang bị thêm một số phụ tùng mới. Trong đó, Ju 88 nắm vai trò chủ lực trong việc đánh bom mở đường cho Do 17 và He 111 tiêu diệt các mục tiêu dân sự và đồn lũy của đối phương. Ngay trận đầu, Ju 88 đã thể hiện được uy lực của mình với việc tấn công 3 sân bay quân sự của Liên Xô ở Pinsk vào buổi sáng ngày 22 tháng 6 năm 1941. Với việc phủ đầu sân bay đối phương, Ju 88 đã tiêu diệt hơn 60 máy bay thả bom của Liên Xô, tàn phá thậm tệ 3 sân bay và làm mất đường tiếp tế của Hồng quân. Ju 88 và Do 17 còn tấn công Trung đoàn ném bom 39 thuộc Sư đoàn Không quân số 10, tiêu diệt hơn 43 chiếc Tupolev SB và 5 chiếc Petlyakov Pe-2. Cùng thời điểm, Ju 88 thuộc Không đoàn Chiến thuật 51 (Kampfgeschwader 51) tổ chức tấn công và tiêu diệt hơn 100 chiếc máy bay của Liên Xô ngay tại sân bay. Cách chỉ huy cứng ngắc của các tướng lĩnh không quân Xô-viết là không phân tán lực lượng đã làm cho Luftwaffe càng dễ dàng hơn trong việc tấn công và tiêu diệt tập thể. Ngoài việc tấn công máy bay Ju 88 còn tiêu diệt cả các đơn vị thiết giáp, một báo cáo từ sư đoàn thiết giáp Liên Xô số 23 cho biết là họ đã bị Ju 88 tiêu diệt hơn 40 chiếc xe tăng. Có khoảng 23 chiếc Ju 88 bị hạ trong ngày đầu tiên của chiến dịch.

Vào ngày 1 tháng 7 năm 1941, Ju 88 cùng He 111 tham gia tiêu diệt hơn 220 xe tải, 40 xe tăng. Ngoài ra, Ju 88 còn ném bom và làm hư hỏng gần như toàn bộ tuyến đường sắt mà nơi nó đi qua tạo điều kiện cho sư đoàn Panzergruppe 1 chiếm các khu vực này một cách dễ dàng.

Tuy nhiên con số thiệt hại của Ju 88 cũng tương đối nhỏ-khoảng 33 chiếc bị hư hỏng. Cụm tập đoàn quân Tây-Bắc bị thiệt hại nhiều máy bay nhất-khoảng 1.542 chiếc. Nhưng con số này đã giảm bớt từ ngày các phi đoàn Ju 88 bắt đầu di chuyển lên mặt trận phía Bắc.

Các tướng lĩnh Luftwaffe cho phép các phi đoàn Ju 88 mở mặt trận trên biển Baltic trong khuôn khổ chiến dịch Estonia. Tất cả máy bay bổ nhào từ Na Uy, Pháp và Anh được rút về Baltic - trong đó có Ju 88. Mới sáng sớm, hơn 3 phi đoàn Ju 88 bổ nhào đã bất ngờ tấn công tàu chiến Karl Marx ở vịnh Loksa Tallinn. Vào ngày 28 tháng 8 năm 1941 còn là một ngày thành công hơn với 2 Không đoàn Ju 88 (KG 77 và KGr 806) với việc tiêu diệt tàu hơi nước Vironia nặng 2.026 tấn, tàu Lucerne nặng 2.317 tấn, tàu Artis Kronvalds nặng 1.423 tấn và tàu phá băng Krisjanis Valdemars (nặng 2.250 tấn). Số tàu còn lại của Liên Xô đều về cảng và lắp ráp nhanh để thành các tàu chiến hạng vừa và nhẹ nhưng số tàu chiến này còn sơ sài về vũ khí và đội ngũ lái tàu còn chưa có kinh nghiệm.

Trong các ngày tiếp theo, Ju 88 tiếp tục tiêu diệt 21 tàu chiến, trong số đó gồm có 5 chiếc hạng nặng và 5 tàu hỗ trợ. Vào ngày 29 tháng 8 năm 1941, Ju 88 tiếp tục tiêu diệt một số lượng lớn tàu bè của Liên Xô gồm tàu vận tải Vtoraya Pyatiletka (nặng 3.974 tấn), Kalpaks (nặng 2.190 tấn) và Leningrad Soviet (nặng 1.270 tấn). Vào buổi tối cùng ngày, Ju 88 còn tiêu diệt thêm 4 tàu chiến nữa (Ivan Papanin, Saule, Kazakhstan và Serpi Molot) làm thiệt mạng hơn 5.000 lính Xô-Viết.

Hoạt động của Junkers Ju 88 cho không quân Phần Lan
Vào tháng 4 năm 1943, khi cuộc chiến giữa Phần Lan và Liên Xô vẫn còn đang tiếp diễn, lực lượng không quân Phần Lan đã mua của Đức Quốc xã 24 chiếc Ju 88. Số máy bay này sử dụng cho phi đoàn số 42. Số máy bay thường được huấn luyện để tấn công các thành phố nhỏ của Liên Xô - tham gia chung với lực lượng không quân của Đức Quốc xã. Vào ngày 20 tháng 8 năm 1943, lực lượng không quân Phần Lan cùng với Đức Quốc xã đánh phá toàn bộ khu làng Lehto và phi trường Lavansaari của Liên Xô. Toàn bộ suốt mùa hè năm 1943, số máy bay Ju 88 không thực hiện thêm phi vụ nào nữa.

Một trong những phi vụ đánh bom đáng nhớ của không quân Phần Lan là vào ngày 3 tháng 9 năm 1944, khi phi đoàn Ju 88 cố gắng mở các đợt tấn công vào các máy bay vận tải hạng nặng của Liên Xô được bảo vệ bởi các máy bay tiêm kích. Cuộc đụng độ diễn ra khoảng 4 ngày, khi lực lượng Ju 88 cố gắng tách máy bay bảo vệ ra. Ju 88 ném bom khắp nơi quanh đó (do máy bay vận tải phải đáp xuống tiếp nhiên liệu), cả ngày lẫn đêm. Cuối cùng khi chiếc máy bay này bay đến gần Leningrad thì bị 2 chiếc Ju 88 phát hiện, hai bên bắn nhau dữ dội và kết quả cuối cùng Ju 88 vẫn không tiêu diệt được chiếc máy bay-nhưng đã bắn hư hỏng nặng số máy bay bảo vệ.
Vào năm 1945, Phần Lan chuyển sang chính thức tuyên chiến với Đức Quốc xã. Ngay lập tức, phi đoàn số 42 đã tham gia cùng không quân Đồng Minh đánh bom Berlin. Phi vụ cuối cùng được thực hiện ngày 4 tháng 4 năm 1945.

Biến thể

 Ju 88A: mẫu máy bay ném bom chính sử dụng động cơ Jumo 211.
 Ju 88A-0: giống Ju 88A.
 Ju 88A-1: đời đầu tiên của Ju 88 với động cơ 895 kW (1,200 hp) Jumo 211B-1.
 Ju 88A-2: sử dụng động cơ Jumo 211G-1.
 Ju 88A-3: thay đổi thiết bị phụ tùng, bàn điểu khiển đôi.
 Ju 88A-4: làm mới động cơ, thêm độ dài sải cánh, thêm khoang để bom A-15.
 Ju 88B: động cơ như cũ, súng được trang bị thêm 1 khẩu, là mẫu chính của Ju 188 sau này.
 Ju 88B-0: giống như Ju 88B.
 Ju 88C: được phát triển thành máy bay đánh bom hạng nặng và đánh đêm. Thiết kế và động cơ giống Ju 88A chỉ khác đầu máy bay.
 Ju 88C-1: biến thể của Ju 88A được trang bị 2 động cơ BMW 801MA, chưa bao giờ được sản xuất.
 Ju 88C-2: phiên bản đánh đêm đầu tiên.
 Ju 88C-4: phiên bản do thám, đánh bom chiến đấu.
 Ju 88C-5: phiên bản đánh bom chiến đấu, được trang bị thêm động cơ và súng.
 Ju 88C-6a: giống Ju 88C-5.
 Ju 88C-6b: phiên bản đánh đêm.
 Ju 88C-6c: giống Ju 88C-6b.
 Ju 88C-7a: phiên bản máy đánh bom.
 Ju 88C-7b: giống Ju 88C-7b.
 Ju 88C-7c: phiên bản ném bom hạng nặng.
 Ju 88D: phiên bản do thám, dựa trên khung máy bay Ju 88A-4.
 Ju 88D-1: biến thể của Ju 88D.
 Ju 88D-2: phiên bản máy bay do thám dựa trên khung Ju 88A-5.
 Ju 88D-3: phiên bản máy bay do thám nhiệt đới dựa trên khung Ju 88A-4.
 Ju 88D-4: phiên bản máy do thám nhiệt đới dựa trên khung Ju 88A-5.
 Ju 88D-5:...
 Ju 88G: phiên bản đánh đêm, thân máy bay mới, đuôi máy bay Ju 188, 4 súng.
 Ju 88H: phiên bản máy bay chiến đấu-do thám, dựa trên khung máy bay Ju 88G.
 Ju 88H-1: phiên bản máy bay do thám, sải cánh dài.
 Ju 88H-2: phiên bản máy bay chiến đấu.
 Ju 88H-3: giống Ju 88H-1.
 Ju 88H-4: phiên bản ném bom.
 Ju 88P: phiên bản máy bay chiến đấu và rải bom chiến lược với 1 khẩu Bordkanone cỡ nòng 50mm-75mm và 2 khẩu cannon 37mm. Chỉ một số lượng nhỏ được sản xuất.
 Ju 88P-1: phiên bản chiến đấu hạng nặng với một khẩu Bordkanone 75mm và một khẩu BK 75 cannon.
 Ju 88P-2: phiên bản máy bay chiến đấu với một khẩu Bordkanone 50mm BK5.
 Ju 88R: biến thể của Ju 88C với động cơ BMW 801.
 Ju 88S: máy bay đánh bom tốc độ cao dựa trên khung máy bay Ju 88A-4, nhưng động cơ khác một chút: hai bộ tản nhiệt được thêm vào, đầu máy bay kim loại, bộ tăng thế GM-1. Tất cả các biến thể đều có tốc độ rất cao.
 Ju 88S-0: được trang bị hai động cơ BMW 801D, một khẩu 13mm được đặt ở trần máy bay và 14 quả bom SD65 (65 kg/143Ib).
 Ju 88S-1: được trang bị hai động cơ BMW 801G, bộ tăng thế GM-1 và mang được 2 quả bom SD1000 1,000 kg (2,200 lb).
 Ju 88S-2: được trang bị 2 bộ tăng áp BMW 801TJ.
 Ju 88S-3: được trang bị hai động cơ,671 kW (2,240 hp) Juma 213A và một bộ tăng thế GM-1.
 Ju 88T: phiên bản do thám có 3 ghế ngồi dựa trên khung máy bay Ju 88S.
 Ju 88T-1: dựa trên khung máy bay Ju 88S-1 có khoang để bom, sử dụng nhiên liệu GM-1 (chuyên dùng cho thiết giáp).
 Ju 88T-3: dựa trên khung máy bay Ju 88S-3.

Những nước sử dụng

 Không quân Bulgari

Không quân Phần Lan-nhận 24 chiếc Ju 88 A-4 từ Đức Quốc xã.

Armée de l'Air-bắt được một vài chiếc Ju 88 tại khu sửa chữa nằm ở Toulouse.Sau đó số máy bay này được lực lượng RAF và USAAF sử dụng trong các chiến dịch cuối năm 1944.

Không quân Đức

Không quân hoàng gia Hungary

Regia Aeronautica

Không quân hoàng gia Romania

Không quân hoàng gia Anh-bắt được một vài chiếc Ju 88 R-1.

Không quân Xô-Viết-bắt được một vài chiếc Ju 88.

Không quân Tây Ban Nha-mua từ Đức Quốc xã 10 chiếc Ju 88.

Những chiếc còn sót lại

Có khoảng 14 chiếc Ju 88 còn sót lại, tuy nhiên chỉ có 2 chiếc là còn nguyên vẹn như mới sản xuất, còn lại đều đã được sửa chữa để trưng bày hoặc trục vớt để đặt trong bảo tàng… Một số khác bị bắn rơi và được đưa về nhà máy để sửa chữa.
 Ju 88D-1/Trop, Werk Nr.430650:
Ju 88D-1 là máy bay do thám được Đức Quốc xã chuyển cho không quân România. Hiện giờ nó được trưng bày ở National Museum, Mỹ. Vào ngày 22 tháng 7 năm 1943, nó bay đến Cyprus bởi một phi công người Romania-vì muốn thăm dò lực lượng Anh ở trên đảo. Một chiếc máy bay khác của Hungary cũng đi thăm dò lực lượng Anh này nhưng chiếc máy xấu số bị một số máy bay của Anh phát hiện và bắn hỏng. Còn chiếc Ju 88D-1 may mắn hơn thoát khỏi lực lượng này. Chiếc máy bay được cất giữ ở Arizona sau thế chiến II. Nó được bảo tàng mua lại vào năm 1960.

 Ju 88R-1, Werk Nr.360043:
Chiếc máy bay này bị rơi xuống Scotland vào tháng 5 tháng 1943. Tổ lái kĩ thuật của chiếc máy bay này có vấn đề, hai trong số ba người thuộc tổ lái là điệp viên Anh-đã nhận lệnh từ một chiếc máy bay khác của Anh nhằm cho chiếc Ju 88R-1 này bị bắn rơi. Cuối cùng, chiếc máy bay bị rơi xuống Scotland và bị lực lượng Anh bắt giữ. Việc bắt được Ju 88R-1 là rất có ích bởi vì người Anh có thể nghiên cứu bộ chống radar rất hữu hiệu của Đức Quốc xã là FuG 202 Liechtenstein BC A.I. Chiếc máy bay này sau đó được sơn lại màu của không quân hoàng gia Anh và tham gia chiến dịch Normandy với vai trò là máy bay đánh đêm và thăm dò. Phi vụ cuối cùng nó thực hiện là vào tháng 5 năm 1945. Sau thế chiến II, từ 1954-1955, nó được trưng bày ở Horseguards Parade. Nó được sửa chữa lại vào năm 1975 và chuyển đến trưng bày ở bảo tàng RAF vào tháng 8 năm 1978.

Thông số kĩ thuật của Ju 88A-4

 Đặc điểm chính:
 Kíp lái: 4 người.
 Chiều dài thân: 14.36 m (47 ft).
 Sải cánh: 20.08 m (65.88 ft).
 Chiều cao máy bay: 5.07 m (16.63 ft).
 Chịu tải: 8550 kg (18.832Ib).
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 14.000 kg (30.865Ib).
 Động cơ: 2× Junkers Jumo 211J.
 Hiệu suất:
 Tốc độ tối đa: 510 km/h (317 mph) tại độ cao 5300 m (17.388 ft)-không khoang bom.
 Tầm bay trung bình: 2430 km (1429 mi).
 Tầm bay tối đa: 9000 m (29.500 ft) với trọng tải trung bình và có bom.
 Vũ khí:
 Súng:
 1x súng máy 7.92mm MG 81J được đặt trước kính chắn gió-1000 viên đạn/1 khẩu.
 2x súng máy 7.92mm MG 81J được đặt phía trước buồng lái-1000 viên đạn/1 khẩu.
 1x súng máy 7.92mm MG 81Z được đặt phía dưới buồng lái-3000 viên đạn/2 khẩu.
 Bom (mang được tối đa 3000 kg và quá tải khoảng 3600 kg):
 2x ngư lôi LT.

Thông số kĩ thuật Junkers Ju 88 G-1
 Đặc điểm chính
 Kíp lái: 3 người.
 Chiều dài thân-không có radar: 15.50 m (50.85 ft).
 Sải cánh: 20.08 m (65.88 ft).
 Chiều cao máy bay: 5.07 m (16.63 ft).
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 14.690 kg (32.385Ib).
 Chịu tải: 13.100 kg (28.880Ib).
 Động cơ: 2× BMW 801G.
 Hiệu suất:
 Tốc độ tối đa: 550 km/h (342 mph) ở tầm cao 8500 m (27.890 ft).
 Tầm bay trung bình: 2500m (1553 mi).
 Thời gian bay: 4 giờ.
 Vũ khí:
 Súng:
 4x pháo 20 mm MG 151/20.
 1 hoặc 2x súng máy 13mm MG 131.
 1 hoặc 2x súng máy 20mm MG 151/20.

Xem thêm

Máy bay liên quan
Ju 188
Ju 388
Kyushu Q1W

Máy bay tương đương
 de Havilland Mosquito
 Bristol Blenheim
 Bristol Beaufighter
 Petlyakov Pe-2
 Mitsubishi Ki-21
 Yokosuka P1Y

Danh sách
 Danh sách máy bay chiến đấu của Đức
 Danh sách máy bay ném bom của Đức
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay tiêm kích

Chú thích

Tham khảo
 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 978-0528881701.
 Bergström, Christer. Barbarossa: The Air Battle, July-December 1941. London: Chevron/Ian Allen, 2007. ISBN 978-1-85780-270-2.
 de Zeng, H.L., D.G. Stanket, and E.J. Creek. Bomber Units of the Luftwaffe 1933-1945: A Reference Source, Volume 1. London: Ian Allen Publishing, 2007. ISBN 978-1-85780-279-5.
 Die großen Luftschlachten des Zweiten Weltkriegs: Flugzeuge - Erfolge - Niederlagen (in German). Gebunden, Germany: Neuer Kaiser Vlg GmbH, 1994. ISBN 3-7043-6029-5.
 Donald, David (editor). Warplanes of the Luftwaffe. London: Aerospace Publishing, 1994. ISBN 1-874023-56-5.
 Dressel, Joachim and Manfred Griehl. Bombers of the Luftwaffe. London: Arms and Armour (DAG Publications), 1994. ISBN 1-85409-140-9.
 Feist, Uwe. Junkers Ju 88 in action. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1974. ISBN 3-79090-026-5.
 Goss, Chris. Bloody Biscay. Manchester, UK: Crécy Publishing, 2001. ISBN 0-947554-874.
 Green, William. The Warplanes of the Third Reich. New York: Doubleday & Co., 1970. ISBN 1-874023-56-5.
 Griehl, Manfred. Das geheime Typenhandbuch der deutschen Luftwaffe. Wölfersheim-Berstadt, Podzun-Pallas Verlag, 2004. ISBN 3-7909-0775-8.
 Hooton, E.R. Luftwaffe at War: Blitzkrieg in the West, Volume 2. London: Chevron/Ian Allen, 2007. ISBN 978-1-85780-272-6.
 Jones, R.V. Most Secret War. London:Coronet Books, Hodder and Stoughton, 1979. ISBN 0-340-24169-1.
 Munson, Kenneth. Fighters and Bombers of World War II. London: Peerage Books. 1983. ISBN 0-9-0740-837-0.
 Nowarra, Heinz J. Die Ju 88 und ihre Folgemuster. Stuttgart, Motorbuch Verlag. 1987. ISBN 3-87943-579-0.
 Scutts, Jerry. German Night Fighter Aces of World War 2 (Osprey Aircraft of the Aces, Vol. 20). London: Osprey Publishing, 1998. ISBN 978-1-85532-696-5.
 Stenman, Kari. "Short But Gallant: The Career of the Finnish Junkers Ju 88s". Air Enthusiast, No 60, November-December 1995. Stamford, UK:Key Publishing, pp. 35–39. ISSN 0143-5450.
 Taylor, John W.R. "Junkers Ju 88." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 United States Air Force Museum Guidebook. Dayton, Ohio: Air Force Museum Foundation. Wright-Patterson AFB, 1975.
 Weal, John.Ju 88 Kampfgeschwader on the Western Front. Botley, Oxford, UK: Osprey Aviation, 2000. ISBN 978-1-84176-020-9.
 Winchester, Jim. "Junkers Ju 88". Aircraft of World War II. London: Grange Books, 2004. ISBN 1-84013-639-1.

Liên kết ngoài

 www.Ju88.net
 Многоцелевой самолет Юнкерс Ju 88
 Junkers Ju 88
 Средний бомбардировщик Junkers Ju 88A
 Лен Дейтон Бомбардировщик
 Lexikon der Wehrmacht
 Luftarchiv.de
 WW2 Warbirds
 Giới thiệu sơ Ju 88

Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Ju 088
Máy bay chống tăng
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom bổ nhào
Máy bay cường kích
Máy bay tiêm kích Đức
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Máy bay cường kích Đức


title: Dytiscus crassicornis

text:
Dyticus crassicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được O.F.Müller miêu tả khoa học năm 1776.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Crassispira pulchrepunctata

text:
Crassispira pulchrepunctata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Tipula obex

text:
Tipula obex là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Idolagnostus

text:
Idolagnostus là một chi bọ ba thùy thuộc bộ Agnostida, đã từng tồn tại ở nơi nay là Queensland, Australia. Nó đã được mô tả bởi Öpik vào năm 1967, và loài đặc trưng là Idolagnostus agrestis.

Tham khảo

Agnostida


title: Ngày quốc khánh

text:
Ngày quốc khánh là ngày lễ quan trọng của một quốc gia. Nó đánh dấu một sự kiện lịch sử, chính trị hoặc văn hóa gắn liền với lịch sử Nhà nước hiện tại của quốc gia đó. Tại hầu hết các nước, ngày quốc khánh đánh dấu sự khai sinh của quốc gia: ngày giành được độc lập như ở Mỹ, lật đổ chế độ cũ như tại Pháp, ngày thông qua hiến pháp như ở Thổ Nhĩ Kỳ...

B
 Bahamas: 10 tháng 7
 Bahrain: 16 tháng 12
Ba Lan: 3 tháng 5 và 11 tháng 11
 Bangladesh: 26 tháng 3
 Barbados: 30 tháng 11
 Belarus: 31 tháng 7
 Bỉ: 21 tháng 7
 Belize: 10 tháng 9 và 21 tháng 9
 Bénin: 1 tháng 8
 Bermuda: 24 tháng 5
 Bhutan: 17 tháng 12
 Bolivia: 6 tháng 8
 Bonaire (Hà Lan) 6 tháng 9
 Bosnia và Herzegovina: 1 tháng 3
 Botswana: 30 tháng 9
 Brasil: 7 tháng 9
 Anh (11 tháng 6 Ngày nước Anh)
 Quần đảo Virgin thuộc Anh 1 tháng 7
 Bồ Đào Nha: 10 tháng 6
 Brunei: 23 tháng 2
 Bulgaria: 3 tháng 3
 Burkina Faso: 4 tháng 8
 Burundi: 1 tháng 7

C
 Campuchia: 9 tháng 11
 Cameroon: 20 tháng 5
 Canada: 1 tháng 7
 Cape Verde: 12 tháng 9
 Catalonia (Tây Ban Nha) 11 tháng 9
 Quần đảo Cayman thứ Hai đầu tiên của tháng 7
 Cộng hoà Trung Phi: 1 tháng 12
 Tchad: 11 tháng 8
 Chile: 18 tháng 9
 Trung Quốc 1 tháng 10
 Colombia: 20 tháng 7
 Comoros: 6 tháng 7
 Quần đảo Cook: 4 tháng 8
 Costa Rica: 15 tháng 9
 Bờ biển Ngà: 7 tháng 8
 Croatia: 25 tháng 6
 Cuba: 1 tháng 1
 Curaçao (Hà Lan) 2 tháng 7
 Síp: 1 tháng 10
 Cộng hoà Séc: 28 tháng 10 (ngày này của Cộng hòa Séc hơi phức tạp)

D
 Cộng hoà Dân chủ Congo: 30 tháng 6
 Đan Mạch: 5 tháng 6
 Djibouti: 27 tháng 6
 Dominica: 3 tháng 11
 Cộng hòa Dominicana: 27 tháng 2 16 tháng 8

Đ

E
 Đông Timor: 28 tháng 11
 Ecuador: 10 tháng 8
 Ai Cập: 23 tháng 7: 6 tháng 10
 El Salvador: 15 tháng 9
 Anh: 23 tháng 4
 Guinea xích đạo: 12 tháng 10
 Eritrea: 24 tháng 5
 Estonia: 24 tháng 2
 Eswatini: 6 tháng 9
 Ethiopia: 28 tháng 5

F
 Quần đảo Falkland: 14 tháng 6
 Quần đảo Faroe (Đan Mạch) 29 tháng 7
 Fiji: 10 tháng 10
 Phần Lan: 6 tháng 12
 Pháp: 14 tháng 7 (Ngày Fête de la Fédération)
 Guyana thuộc Pháp (Pháp) 14 tháng 7
 Polynesia thuộc Pháp (Pháp) 14 tháng 7

G
 Gabon: 17 tháng 8
 Gambia: 18 tháng 2
 Gruzia: 26 tháng 5
 Đức: 3 tháng 10
 Ghana: 6 tháng 3
 Gibraltar 10 tháng 9
 Hy Lạp: 25 tháng 3 & 28 tháng 10
 Greenland (Đan Mạch) 21 tháng 6 (Ngày dài nhất trong năm)
 Grenada: 7 tháng 2
 Guadeloupe (Pháp) 14 tháng 7
 Guam (Hoa Kỳ) 21 tháng 7
 Guatemala: 15 tháng 9
 Guernsey and Dependencies: 9 tháng 5
 Guinea: 3 tháng 4
 Guinea-Bissau: 24 tháng 9
 Guyana: 23 tháng 2

H
 Haiti: 1 tháng 1
 Herm: 9 tháng 5
 Honduras: 15 tháng 9
 Hong Kong: 1 tháng 7
 Hungary: 15 tháng 3: 20 tháng 8 23 tháng 10

I
 Iceland: 17 tháng 6
 Ấn Độ: 26 tháng 1-Republic Day (Anniversary of India becoming the first republic in the British Commonwealth of Nations on 26 tháng 1 năm 1950); 15 tháng 8-Independence Day (Anniversary of India gaining independence from the British Empire on 15 tháng 8 năm 1947); 2 tháng 10-Birthday of Mahatma Gandhi, Father of the Nation.
 Indonesia: 17 tháng 8
 Iran: 1 tháng 4
 Iraq: 3 tháng 10
 Ireland: 17 tháng 3 (St. Patrick's Day)
 Đảo Man: 5 tháng 7
 Israel: 14 tháng 5 (around the --, according to Jewish calendar)
 Ý: 2 tháng 6 (Festa della Repubblica)
 Nhật Bản: 11 tháng 2 (National Foundation Day)
 Jersey: 9 tháng 5
 Jordan: 25 tháng 5

K
 Kazakhstan: 25 tháng 10
 Kenya: 16 tháng 12
 Kiribati: 12 tháng 7
 Kuwait: 25 tháng 2
 Kyrgyzstan: 31 tháng 8

L
 Lào: 2 tháng 12
 Latvia: 18 tháng 11
 Liban: 22 tháng 11
 Lesotho: 4 tháng 10
 Liberia: 26 tháng 7
 Libya: 1 tháng 9
 Liechtenstein: 15 tháng 8
 Litva: 16 tháng 2
 Luxembourg: 23 tháng 6

M
 Macedonia: 8 tháng 9
 Macau: 20 tháng 12
 Madagascar: 26 tháng 6
 Malawi: 6 tháng 7
 Malaysia: 31 tháng 8
 Maldives ngày đầu tiên của tháng thứ ba trong lịch Hồi giáo
 Mali: 22 tháng 9
 Malta: 21 tháng 9; 31 tháng 3; 8 tháng 9; 13 tháng 12; 7 tháng 6
 Quần đảo Marshall: 1 tháng 5
 Martinique (Pháp) 14 tháng 7
 Mauritanie: 28 tháng 11
 Mauritius: 12 tháng 3
 Mayotte (Pháp) 14 tháng 7
 México: 16 tháng 9
 Liên bang Micronesia: 3 tháng 11 (Independence Day)
 Moldova: 27 tháng 8
 Monaco: 19 tháng 11
 Mông Cổ: 11 tháng 7
 Montenegro 13 tháng 7
 Montserrat ngày thứ bảy của tuần thứ hai vào tháng 6
 Maroc: 2 tháng 3
 Mozambique: 25 tháng 6
 Myanmar: 14 tháng 11

N
 Namibia: 21 tháng 3
 Nauru: 31 tháng 1
 Nepal: 18 tháng 2: 28 tháng 12
 Antille thuộc Hà Lan (Hà Lan) 30 tháng 4
 Hà Lan (quốc gia) (Queensday) 30 tháng 4, (Bevrijdingsdag|Liberation Day) 5 tháng 5, 15 tháng 12
 Nouvelle-Calédonie (Pháp) 14 tháng 7
 New Zealand: 6 tháng 2 (Waitangi Day)
 Nhật Bản: 11 tháng 2 (Ngày Kiến quốc)
 Nicaragua: 15 tháng 9
 Niger: 18 tháng 12
 Nigeria: 1 tháng 10 và 29 tháng 5
 Niue: 6 tháng 2
 Đảo Norfolk (Úc) 8 tháng 6
 Triều Tiên: 8 tháng 9.
 Bắc Ireland: 17 tháng 3 (St. Patrick's Day) and 12 tháng 7 (Battle of the Boyne Day)
 Quần đảo Bắc Mariana: 8 tháng 1
 Na Uy: 17 tháng 5

O
 Oman: 18 tháng 11

P
 Pakistan: 28 tháng 1 (Pakistan day), 23 tháng 3 (Ngày Cộng Hoà), 14 tháng 8 (Ngày Độc Lập)
 Palau: 9 tháng 7
 Panama: 3 tháng 11
 Papua New Guinea: 16 tháng 9
 Paraguay: 14 tháng 5
 Peru: 28 tháng 7
 Philippines: 12 tháng 6
 Quần đảo Pitcairn Thứ bảy của tuần thứ 2 trong tháng 6
 Ba Lan: 3 tháng 5, Ngày Công bố hiến pháp, và 11 tháng 11, (Ngày Độc Lập)
 Puerto Rico (Hoa Kỳ) 25 tháng 7 (Ngày công bố hiến pháp)

Q
 Qatar, 18 tháng 12 (Official National Day)
 Québec, 24 tháng 6 (Quebec's National Holiday)

R
 Cộng hoà Congo: 15 tháng 8
 Réunion (Pháp) 14 tháng 7
 România: 1 tháng 12
 Nga: 12 tháng 6
 Rwanda: 1 tháng 7

S
 Saba (Hà Lan) 3 tháng 12
 Sint Eustatius (Hà Lan) 16 tháng 11
 Saint Helena Ngày thứ bảy của tuần thứ 2 trong tháng 6
 Saint Kitts và Nevis: 19 tháng 9
 Saint Lucia: 13 tháng 12
 Saint Maarten (Hà Lan) 11 tháng 11
 Saint-Pierre và Miquelon (Pháp) 14 tháng 7
 Saint Vincent và Grenadines: 27 tháng 10
 Sami (Thuỵ Điển, Phần Lan, Na Uy, Nga) 6 tháng 2
 Samoa: 1 tháng 6
 San Marino: 3 tháng 9
 São Tomé và Príncipe: 12 tháng 7
 Sark: 9 tháng 5
 Ả Rập Xê Út: 23 tháng 9
 Scotland: 30 tháng 11 (St. Andrew's Day)
 Sénégal: 4 tháng 4
 Serbia: 15 tháng 2
 Seychelles: 18 tháng 6
 Sierra Leone: 27 tháng 4
 Singapore: 9 tháng 8
 Slovakia: 29 tháng 8: 1 tháng 9
 Slovenia: 25 tháng 6
 Quần đảo Solomon: 7 tháng 7
 Somalia: 21 tháng 10
 Nam Phi: 27 tháng 4
 Quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich Ngày thứ 7 của tuần thứ 2 trong tháng 6
 Hàn Quốc: 15 tháng 8
 Tây Ban Nha: 12 tháng 10 (Hispanic Day)
 Sri Lanka: 4 tháng 2
 Sudan: 1 tháng 1
 Suriname: 25 tháng 11
 Thụy Điển: 6 tháng 6
 Thụy Sĩ: 1 tháng 8
 Syria: 17 tháng 4

T
 Triều Tiên (Bắc Triều Tiên): 9 tháng 9
 Tajikistan: 9 tháng 9
 Trung Hoa Dân Quốc (thường gọi là Đài Loan): 10 tháng 10
 Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (thường gọi là Trung Quốc): 1 tháng 10
 Tanzania: 26 tháng 4
 Tartarstan: 30 tháng 8
 Thái Lan: 5 tháng 12
 Togo: 27 tháng 4
 Tonga: 4 tháng 6
 Transnistria: 2 tháng 9
 Trinidad và Tobago: 31 tháng 8
 Tunisia: 20 tháng 3
 Thổ Nhĩ Kỳ: 29 tháng 10
 Bắc Síp: 15 tháng 11
 Turkmenistan: 27 tháng 10
 Quần đảo Turks và Caicos: 30 tháng 8
 Tuvalu: 1 tháng 10

U
 Uganda: 9 tháng 10
 Ukraina: 24 tháng 8
 Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất: 2 tháng 12
 Anh Quốc: 12 tháng 6
 Hoa Kỳ: 4 tháng 7
 Quần đảo Virgin thuộc Mỹ (Hoa Kỳ) 31 tháng 3
 Uruguay: 25 tháng 8
 Uzbekistan: 1 tháng 9
 Uzupis: 1 tháng 4

V
 Vanuatu: 30 tháng 7
 Vatican: 24 tháng 4
 Venezuela: 5 tháng 7
 Việt Nam: 2 tháng 9

W
 Wales 2 tháng 3 (St. David's Day)

Y
 Yemen: 22 tháng 5
 Nam Tư 29 tháng 11

Z
 Zambia: 24 tháng 10

Tham khảo

Ngày lễ
Biểu tượng quốc gia
Ngày lễ quốc gia
Danh sách quốc gia
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Tư
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Tám
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười Hai
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Hai
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Một
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Bảy
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Sáu
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Năm
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười Một
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Chín


title: Vĩnh An (thị trấn)

text:
Vĩnh An là thị trấn huyện lỵ của huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Vĩnh An có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Trảng Bom
Phía tây giáp xã Trị An
Phía nam giáp xã Vĩnh Tân
Phía bắc giáp các xã Mã Đà và Hiếu Liêm qua sông Đồng Nai.

Thị trấn Vĩnh An có diện tích 3.294,18 ha, nằm ở trung tâm huyện Vĩnh Cửu, bên hồ Trị An và cách thành phố Biên Hòa 36 km. Tổng số dân của thị trấn là 24.545 người, với 5.118 hộ gia đình. Trên địa bàn thị trấn hiện có 13 dân tộc, chiếm đa số là dân tộc Kinh.

Thị trấn có địa hình đồi lượn sóng chia cắt nhẹ, với độ dốc trung bình từ 50 - 10 m, độ cao tương đối từ 35 - 55 m và độ cao tuyệt đối 55 m.

Hành chính
Thị trấn Vĩnh An được chia thành 8 khu phố (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8) với 112 tổ.

Lịch sử
Sau năm 1975, Cây Gáo là một xã thuộc huyện Vĩnh Cửu.

Ngày 23 tháng 12 năm 1985, huyện Vĩnh Cửu chuyển thành thị xã Vĩnh An. Đồng thời, xã Cây Gáo tiếp nhận thêm lâm trường Mã Đà của huyện Tân Phú cắt sang và chuyển thành phường Cây Gáo.

Ngày 12 tháng 2 năm 1987, một phần diện tích và dân số của phường Cây Gáo được tách ra để thành lập xã Vĩnh Tân.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, huyện Vĩnh Cửu được tái lập trên cơ sở giải thể thị xã Vĩnh An. Đồng thời, phường Cây Gáo giải thể để thành lập thị trấn Vĩnh An - thị trấn huyện lỵ huyện Vĩnh Cửu.

Ngày 13 tháng 3 năm 2003, xã Mã Đà được thành lập trên cơ sở 40.078,47 ha diện tích tự nhiên và 6.595 nhân khẩu của thị trấn Vĩnh An. Thị trấn Vĩnh An còn lại 3.446 ha diện tích tự nhiên và 19.506 nhân khẩu.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Tham khảo

Huyện lỵ Việt Nam


title: 3706 Sinnott

text:
3706 Sinnott (1984 SE3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 9 năm 1984 bởi B. A. Skiff ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3706 Sinnott

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Ziela

text:
Ziela là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
Ziela biplaga Fletcher và Viette, 1955

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Clavus exasperatus

text:
Clavus exasperatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavus


title: Agagus

text:
Agagus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Trochidae, họ ốc đụn.

Các loài
Các loài trong chi Agagus gồm có:

 Agagus agagus Jousseaume, 1894
 Agagus stellamaris Herbert, 1991
Martin Zuschin, Ronald Janssen and Christian Baal (2009) also mention an Agagus n.sp found in the Red Sea, that differs from A. agagus by its smooth base and from A. stellamaris (found in the Indian Ocean) by its higher conical shape.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Jousseaume [F.P.] 1894. Diagnoses des coquilles de nouveaux mollusques. Bulletin de la Société Philomathique de Paris, 8(6): 98-105
 Herbert D.G. (1991) A revision of the genus Agagus Jousseaume, 1894 (Mollusca: Gastropoda: Trochidae). Journal of Natural History 25: 883-900
 D.G. Herbert (1990), A revision of the genus Agagus Jousseaume, 1894 (Mollusca: Gastropoda: Trochidae); Journal of Natural History Volume 25, Issue 4, 1991

Trochidae


title: Serbonnes

text:
Serbonnes là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Serbonnes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Serbonnes trên trang mạng của Insee
 Serbonnes sur le site du Quid
 Localisation de Serbonnes sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Serbonnes sur Mapquest

Xã của Yonne


title: Tây Tạng

text:
Tây Tạng (, tiếng Tạng tiêu chuẩn: /pʰøː˨˧˩/;  (Tây Tạng) hay  (Tạng khu)), được gọi là Tibet trong một số ngôn ngữ, là một khu vực cao nguyên tại Trung Quốc, Ấn Độ, Bhutan, Nepal, và Pakistan tại châu Á, ở phía đông bắc của dãy Himalaya. Đây là quê hương của người Tạng cũng như một số dân tộc khác như Môn Ba, Khương, và Lạc Ba, và hiện nay cũng có một lượng đáng kể người Hán và người Hồi sinh sống. Tây Tạng là khu vực có cao độ lớn nhất trên Trái Đất, với độ cao trung bình là .

Đến thế kỷ thứ 7, Tây Tạng trở thành một đế quốc thống nhất, song nhanh chóng phân liệt thành nhiều lãnh thổ. Phần lớn tây bộ và trung bộ Tây Tạng (Ü-Tsang) thường thống nhất (ít nhất là trên danh nghĩa) dưới quyền các chính quyền nối tiếp nhau ở Lhasa, Shigatse, hay những nơi lân cận; các chính quyền này từng có lúc nằm dưới quyền bá chủ của Mông Cổ và Trung Quốc. Các khu vực Kham (ཁམས་) và Amdo (ཨ་མདོ་) ở đông bộ thường duy trì cơ cấu chính trị bản địa mang tính phân tán hơn, được chia thành một số tiểu quốc và nhóm bộ lạc, các khu vực này thường phải chịu sự kiểm soát trực tiếp hơn từ Trung Hoa; và hầu hết chúng cuối cùng được hợp nhất vào các tỉnh Tứ Xuyên và Thanh Hải. Chủ quyền của Trung Quốc tại Tây Tạng nhìn chung được thiết lập nên vào thế kỷ 18, thời vua Càn Long nhà Thanh.

Sau khi triều Thanh sụp đổ vào năm 1912, các binh lính Thanh bị giải giáp và bị trục xuất ra khỏi Tây Tạng địa phương (Ü-Tsang). Tây Tạng địa phương tuyên bố độc lập vào năm 1913, sau đó, chính phủ Lhasa đoạt lấy quyền kiểm soát phần phía tây của tỉnh Tây Khang. Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc không công nhận nhà nước Tây Tạng và coi đó là lãnh thổ ly khai bất hợp pháp, nhưng Trung Quốc khi đó đang ở thời kỳ quân phiệt hỗn chiến nên họ chưa thể thu hồi vùng lãnh thổ này.

Khu vực duy trì tình trạng tự quản cho đến năm 1951, khi Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc tiến vào Tây Tạng, Tây Tạng tái hợp nhất vào Trung Quốc, và chính phủ Tây Tạng bị bãi bỏ sau một cuộc nổi dậy thất bại vào năm 1959. Ngày nay, chính phủ Trung Quốc định ra Khu tự trị Tây Tạng ở tây bộ và trung bộ của Tây Tạng, còn các khu vực phía đông hầu hết thuộc về các tỉnh Tứ Xuyên và Thanh Hải. Có những căng thẳng liên quan đến tình trạng chính trị của Tây Tạng trong khi có các nhóm người Tạng lưu vong đang hoạt động.

Kinh tế Tây Tạng chủ yếu là nông nghiệp tự cấp, song công nghiệp khai khoáng và du lịch đang trở thành một ngành kinh tế nổi lên trong các thập niên gần đây. Tôn giáo chủ yếu ở Tây Tạng là Phật giáo Tây Tạng, cùng với đó là tôn giáo bản địa Bön (Bön ngày nay tương đồng với Phật giáo Tây Tạng) cùng với các thiểu số Hồi giáo và Cơ Đốc giáo. Phật giáo Tây Tạng có ảnh hưởng mang tính chủ yếu đối với nghệ thuật, âm nhạc, lễ hội của khu vực. Kiến trúc Tạng phản ánh ảnh hưởng từ kiến trúc Hán và kiến trúc Ấn. Các loại lương thực chủ yếu tại Tây Tạng là đại mạch, thịt bò Tạng, và trà bơ.

Từ nguyên
Người Tạng gọi vùng đất của họ là Bod , mặc dù ban đầu nó chỉ có nghĩa là chỉ vùng trung bộ quanh Lhasa- nay được gọi là Ü trong tiếng Tạng. Cách phát âm trong tiếng Tạng tiêu chuẩn của từ Bod, , được chuyển tự thành Bhö theo phương pháp Tournadre, Bö theo phương pháp THL, và Poi theo bính âm tiếng Tạng. Một số học giả cho rằng các văn bản đầu tiên đề cập đến Bod "Tây Tạng" là những miêu tả về người Bautai trong các tác phẩm Chuyến đi vượt Hồng Hải (thế kỷ 1 CN) và Geographia (Ptolemy, thế kỷ 2 CN), bản thân nó lại có nguồn gốc từ Bhauṭṭa trong tiếng Phạn.

Từ "Tây Tạng"（西藏）trong tiếng Hán bắt nguồn từ việc hoán dụ tên gọi khu vực Tsang quanh Shigatse, cộng thêm tiền tố "Tây" (西).（Con người, ngôn ngữ, và văn hóa Tây Tạng đến từ bất cứ nơi đâu cũng đều được gọi là "Tạng"（）, song khái niệm địa lý của Tây Tạng tại Trung Quốc nay thường chỉ giới hạn trong Khu tự trị Tây Tạng. Thuật ngữ Tây Tạng được đặt ra dưới thời Gia Khánh Đế (1796–1820).

Tên Thổ Phồn lần đầu tiên được viết bằng Hán tự bằng "土番" vào thế kỷ 7 (Lý Thái) và bằng 吐蕃 vào thế kỷ 10 (Đường thư mô tả sứ thần năm 608–609 do Tán phổ Nang Nhật Luân Tán phái đến chỗ Tùy Dạng Đế). Trong tiếng Hán Trung cổ, do William H. Baxter tái dựng, 土番 được đọc là thu-phjon và 吐蕃 được đọc là thu-pjon (với  thể hiện thanh điệu). Các tên tiếng Hán khác dùng để chỉ Tây Tạng bao gồm:
 Ô Tư Quốc (烏斯國、bính âm: Wūsīguó, tiếng Tạng: dbus, Ü, [wyʔ˨˧˨] )
 Ô Tư Tạng (烏斯藏、bính âm: wūsīzàng, tiếng Tạng: dbus-gtsang, Ü-Tsang)
 Đồ Bá Đặc (圖伯特、bính âm: Túbótè, ngữ hệ Đột Quyết: Töböd, tiếng Anh:  )
 Đường Cổ Thắc (唐古忒、bính âm: Tánggǔtè, Tangut)

Nhà Tây Tạng học người Mỹ Elliot Sperling đã lập luận ủng hộ xu hướng gần đây của một số tác giả người Trung phục dựng lại thuật ngữ Tubote () ngoài việc cho sử dụng phiên âm quốc tế của Tibet mà còn để sử dụng thay cho Tây Tạng, với lý do Tubote rõ ràng bao gồm toàn bộ cao nguyên Tây Tạng không chỉ đơn giản là Khu tự trị Tây Tạng

Ngôn ngữ
Các nhà ngôn ngữ học thường xếp tiếng Tạng là một ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Hán-Tạng, mặc dù ranh giới giữa "tiếng Tạng" với các ngôn ngữ Himalaya khác có thể không rõ ràng. Theo Matthew Kapstein:Theo quan điểm của ngôn ngữ học lịch sử, tiếng Tạng tương đồng nhất với tiếng Miến Điện trong số các ngôn ngữ lớn tại châu Á. Nhóm hai ngôn ngữ này cùng với các ngôn ngữ khác dường như có liên hệ ở vùng đất Himalaya, cũng như ở vùng cao của Đông Nam Á và các khu vực ranh giới giữa Hán-Tạng, các nhà ngôn ngữ học nói chùng kết luận rằng có sự tồn tại của một họ ngôn ngữ Tạng-Miến. Gây nhiều tranh cãi hơn là việc nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến được cho là một phần của một họ ngôn ngữ lớn hơn là ngữ hệ Hán-Tạng, qua đó tiếng Tạng và tiếng Miến là họ hàng xa của tiếng Hán.

Tiếng Tạng có nhiều phương ngữ địa phương thường không hiểu lẫn nhau. Nó được sử dụng trên khắp cao nguyên Tây Tạng và Bhutan, cũng được nói tại một số nơi ở Nepal và bắc Ấn Độ, như ở Sikkim. Nhìn chung, các phương ngữ ở trung bộ Tây Tạng (bao gồm Lhasa), Kham, Amdo và một số khu vực nhỏ hơn được xem là các phương ngữ tiếng Tạng. Các dạng khác, đặc biệt là Dzongkha, Sikkim, Sherpa, và Ladakh, được những người sử dụng chúng xem là các ngôn ngữ riêng biệt, phần lớn là vì lý do chính trị.

Mặc dù khẩu ngữ tiếng Tạng thay đổi tùy theo khu vực, song văn viết tiếng Tạng dựa trên ngôn ngữ Tạng cổ điển thì đồng nhất rộng khắp. Điều này có thể là do ảnh hưởng lâu dài của Thổ Phồn. Tiếng Tạng có chữ viết riêng, chung với tiếng Ladakh và tiếng Dzongkha, có nguồn gốc từ chữ Brāhmī từ Ấn Độ cổ đại.

Lịch sử

Loài người định cư trên cao nguyên Tây Tạng ít nhất là từ 21.000 năm trước Các cư dân này phần lớn bị thay thế vào khoảng năm 3000 TCN bởi những người nhập cư thời đại đồ đá mới đến từ miền Bắc Trung Quốc. Tuy nhiên, có một sự "di truyền cục bộ liên tục giữa các cư dân thời đại đồ đá cũ và những cư dân Tạng hiện đại".

Bản văn tiếng Tạng lâu đời nhất xác định văn hóa Tượng Hùng (Zhangzhung) là của một nhóm người nhập cư từ khu vực Amdo đến nơi mà nay là Guge ở tây bộ Tây Tạng. Tượng Hùng được đánh giá là khởi nguồn ban đầu của tôn giáo Bön. Vào thế kỷ 1 TCN, một vương quốc láng giềng nổi lên ở thung lũng Yarlung, và quốc vương Yarlung là Drigum Tsenpo (Chỉ Cống Tán Phổ) cố gắng loại bỏ ảnh hưởng của Tượng Hùng bằng việc trục xuất các giáo sĩ Bön khỏi Yarlung. Ông bị ám sát và Tượng Hùng vẫn tiếp tục tống trị khu vực cho đến khi bị Songtsen Gampo (Tùng Tán Cán Bố) sáp nhập vào thế kỷ thứ 7.

Trước thời Tùng Tán Cán Bố, các quân chủ Tây Tạng mang tính thần thoại hơn là thực tế, và không có đủ bằng chứng về việc họ có thực sự tồn tại hay không.

Thổ Phồn
Lịch sử của một Tây Tạng thống nhất bắt đầu dưới triều đại của Tùng Tán Cán Bố, ông thống nhất các lãnh thổ ở thung lũng sông Yarlung và lập nên Đế quốc Thổ Phồn. Ông cũng tiến hành nhiều cải cách và Thổ Phồn nhanh chóng khuếch trương thế lực rồi trở thành một đế quốc hùng mạnh. Tương truyền, phối ngẫu đầu tiên của ông là Công chúa Bhrikuti của Nepal, và bà đóng một vai trò rất lớn trong việc hình thành đức tin Phật giáo tại Tây Tạng. Năm 640, Tùng Tán Cán Bố kết hôn với Văn Thành công chúa, cháu gái của Đường Thái Tông.

Dưới thời một số vị quân chủ tiếp theo, Phật giáo trở thành quốc giáo và thế lực của Thổ Phồn thậm chí còn bao trùm lên nhiều khu vực rộng lớn ở Trung Á, từng thực hiện các cuộc xâm nhập lớn vào lãnh thổ Đại Đường, thậm chí từng tiến đến kinh sư Trường An vào cuối năm 763. Tuy nhiên, Thổ Phồn chỉ cò thể chiếm được Trường An trong 15 ngày, sau đó họ bị liên minh Đường cùng Hồi Cốt đánh bại.

Vương quốc Nam Chiếu nằm dưới quyền kiểm soát của Thổ Phồn từ năm 750 đến 794, người Nam Chiếu sau thoát khỏi quyền bá chủ của Thổ Phồn và giúp Đường đánh bại Thổ Phồn.

Năm 747, uy thế của Thổ Phồn bị lung lay do chiến dịch của tướng Đường Cao Tiên Chi, người này muốn tái lập tuyến đường thông thương trực tiếp giữa Trung Á và Kashmir. Năm 750, Thổ Phồn mất hầu hết thuộc địa ở Trung Á vào tay Đường. Tuy nhiên, sau khi Cao Tiên Chi thất bại trước vương triều Abbas của người Ả Rập trong trận Talas (751) và Đường xảy ra nội loạn, ảnh hưởng của Đường suy giảm nhanh chóng và ảnh hưởng của Thổ Phồn được phục hồi.

Vào năm 821/822, Thổ Phồn và Đường ký kết hòa ước, trong đó xác định chi tiết biên giới giữa hai bên, chùng được khắc song ngữ trên một cột đá nằm bên ngoài chùa Đại Chiêu (Jokhang) ở Lhasa. Thổ Phồn tiếp tục duy trì vị thế là một đế quốc Trung Á cho đến giữa thế kỷ thứ 9, khi một cuộc nội chiến tranh giành quyền kế vị dẫn đến sự sụp đổ của Thổ Phồn. Thời kỳ sau đó, Thổ Phồn bị phân liệt giữa các quân phiệt và bộ lạc, không có quyền lực tập trung.

Thời nhà Nguyên
Triều Nguyên quản lý Tây Tạng thông qua Tuyên Chính Viện- cơ quan hành chính cao nhất tại Tây Tạng. Một trong số các mục đích của cơ quan này là chọn ra một "dpon-chen" (bản thiền), thường do Lạt-ma bổ nhiệm và được hoàng đế Nguyên ở Bắc Kinh xác nhận. Lạt ma của Tát-ca phái duy trì quyền tự chủ ở một mức độ nhất định, nắm thẩm quyền về mặt chính trị của khu vực, còn Bản thiền thì nắm giữ quyền hành pháp và quân sự. Sự cai trị của người Mông Cổ đối với Tây Tạng là riêng biệt so với các tỉnh khác tại Trung Quốc bản thổ. Nếu Lạt-ma của Tát-ca phái xảy ra xung đột với Bản thiền, Bản thiền có quyền đem quân đến khu vực.

Người Tây Tạng duy trì thẩm quyền hư danh đối với các vấn đề tôn giáo và chính trị khu vực, trong khi người Mông Cổ quản lý cấu trúc và hành chính tại khu vực, được củng cố bằng các can thiệp quân sự song việc này hiếm khi xảy ra. Đây là tình trạng "cấu trúc hai chính quyền" dưới trướng hoàng đế Nguyên, trong đó quyền lực chính thuộc về người Mông Cổ. Vương tử Khoát Đoan (Khuden) giành được quyền lực thế tục tại Tây Tạng vào thập niên 1240 và ủng hộ Tát Ca Ban Chí Đạt (Sakya Pandita), nơi người này tu hành trở thành thủ phủ của Tây Tạng.

Quyền kiểm soát của triều Nguyên đối với Tây Tạng kết thúc khi họ bị triều Minh lật đổ ở Trung Nguyên, và Đại Tư Đồ Giáng Khúc Kiên Tán (Tai Situ Changchub Gyaltsen) nổi dậy chống lại người Mông Cổ. Sau cuộc nổi dậy, Đại Tư Đồ Giáng Khúc Kiên Tán thành lập nên triều đại Phách Mộc Trúc Ba (Phagmodrupa), và tìm cách giảm bớt ảnh hưởng của Nguyên đối với văn hóa và chính trị Tạng.

Phác Mộc Trúc Ba và Đạt Lai Lạt Ma

Từ năm 1346 đến 1354, Đại Tư Đồ Giáng Khúc Kiên Tán lật đổ Tát-ca phái và lập ra triều Phách Mộc Trúc Ba. Trong 80 năm sau đó, Tông-khách-ba thành lập nên Cách-lỗ phái, các tu viện Phật giáo quan trọng như Ganden (Cam Đan), Drepung (Triết Bạng), và Sera (Sắc Lạp) được hình thành gần Lhasa.

Năm 1578, Yêm Đáp Hãn (Altan Khan) của Thổ Mặc Đặc bộ Mông Cổ trao cho Sách Nam Gia Thố (Sonam Gyatso)- một Lạt-ma có địa vị cao của Cách-lỗ phái, danh hiệu Đạt-lai Lạt-ma (Dalai Lama); Dalai là từ dịch sang tiếng Mông Cổ của "Gyatso", nghĩa là "đại dương".

Những người Âu đầu tiên đến Tây Tạng là những nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha António de Andrade và Manuel Marques vào năm 1624. Họ được Quốc vương và vương hậu nước Cổ Cách (Guge) nghênh đón, và được phép xây dựng một nhà thờ và giới thiệu đức tin Cơ Đốc giáo. Quốc vương Cổ Cách hăng hái chấp nhận Cơ Đốc giáo để đối phó với ảnh hưởng tôn giáo của Cách-lỗ phái đang phát triển mạnh và để làm đối trọng với các đối thủ tiềm năng của mình cũng như củng cố địa vị. Toàn bộ các nhà truyền giáo bị trục xuất vào năm 1745.

Thời nhà Thanh
Triều Thanh đưa Amdo vào quyền kiểm soát của họ vào năm 1724, hợp nhất đông bộ của Kham vào các tỉnh lân cận vào năm 1728. Triều đình Thanh phái một đặc ủy viên cư dân, gọi là một Amban (ngang bang), đến Lhasa. Năm 1750, Ngang bang và phần lớn người Hán cùng người Mãn sống tại Lhasa bị sát hại trong một cuộc nổi loạn, và quân Thanh nhanh chóng tiến đến và đàn áp quân nổi dậy vào năm sau. Giống như triều Nguyên, triều Thanh kiểm soát hành chính và quân sự của khu vực, và trao cho Tây Tạng sự tự trị nhất định về mặt chính trị. Tướng quân Thanh hành hình thị chúng một số người ủng hộ quân nổi dậy, và vào năm 1723 và 1728, tiến hành các thay đổi trong cấu trúc chính trị và dự tính về tổ chức chính thức. Triều Thanh nay cho Đạt-lai Lạt-ma lãnh đạo chính quyền được gọi là Cát hạ (Kashag) song nâng cao vai trò của Ngang bang bao gồm cả việc tham gia vào các vấn đề nội bộ của Tây Tạng. Đồng thời triều Thanh cũng cho các giáo sĩ nắm những vị trí chủ chốt trong chính quyền địa phương để làm đối trọng với quyền lực của tầng lớp quý tộc.

Trong nhiều thập niên, Tây Tạng có được tình trạng hòa bình, song vào năm 1792, hoàng đế Thanh khiển một đội quân lớn đến Tây Tạng nhằm đánh đuổi quân Nepal xâm lược. Triều Thanh lại tái tổ chức chính quyền Tây Tạng, lần này là thông qua một bản kế hoạch gọi là "Tân đính Tây Tạng chương trình nhị thập cửu điều". Các đơn vị quân Thanh đồn trú cũng được thiết lập gần biên giới với Nepal. Tây Tạng do nhà Thanh thống trị trong các giai đoạn khác nhau vào thế kỷ 18, và những năm ngay sau những chỉnh lý 1792 là thời kỳ đỉnh cao của quyền lực của đại diện triều đình Thanh; song không có nỗ lực nào nhằm biến Tây Tạng thành một tỉnh của Đại Thanh.

Năm 1834, Đế quốc Sikh xâm lược và thôn tính Ladakh, một khu vực thuộc văn hóa Tây Tạng mà khi đó là một vương quốc độc lập. Bảy năm sau đó, một đội quân Sikh do tướng Zorawar Singh chỉ huy tiến vào xâm chiếm tây bộ Tây Tạng từ Ladakh, khởi đầu Chiến tranh Thanh-Sikh. Một đội quân Thanh-Tạng đẩy lui quân xâm lược song sau đó bị đánh bại khi truy kích quân Sikh đến Ladakh. Chiến tranh kết thúc với việc ký kết hòa ước giữa Thanh và Sikh.

Do triều Thanh suy yếu, thẩm quyền của họ đối với Tây Tạng cũng dần suy yếu theo; đến cuối thế kỷ 19, ảnh hưởng của triều Thanh còn lại khá ít (vì Thanh Triều bại trận sau Trung - Nhật chiến tranh 1895). Thẩm quyền của triều Thanh phần nhiều mang tính biểu tượng thay vì thực chất vào cuối thế kỷ 19, mặc dù trong thập niên 1890 người Tạng vì những lý do riêng vẫn tiếp tục lựa chọn việc nhấn mạnh thẩm quyền mang tính biểu tượng của triều Thanh và thể hiện rằng điều này có vẻ đáng kể.

Thời kỳ này, Tây Tạng cũng xuất hiện một số liên hệ với Dòng Tên và Dòng Phanxicô từ châu Âu, và vào năm 1774 một nhà quý tộc người Scotland là George Bogle đến Shigatse để dò xét tiềm năng thương mại cho Công ty Đông Ấn Anh. Thế kỷ 19, Đế quốc Anh xâm lấn từ miền Bắc Ấn Độ vào khu vực dãy Himalaya, Vương quốc Afghanistan và Đế quốc Nga khuếch trương ra Trung Á và họ nghi ngờ ý định của nhau đối với Tây Tạng.

Năm 1904, Anh xâm lược Tây Tạng do lo sợ rằng người Nga sẽ khuếch trương thế lực đến khu vực này, Anh hy vọng rằng việc đàm phán với Đạt-lại Lạt-ma thứ 13 sẽ có hiện quả hơn là với các đại diện của triều đình Bắc Kinh. Khi quân Anh tiến đến Tây Tạng, một cuộc đối đầu vũ trang giữa hai bên dẫn đến vụ thảm sát Chumik Shenko, sau đó Francis Younghusband áp đặt một hiệp định mà sau đó bị bãi bỏ, và được thay thế bởi Hiệp ước giữa Anh Quốc và Đại Thanh vào năm 1906.

Năm 1910, triều đình Thanh sai Triệu Nhĩ Phong đem quân đến Tây Tạng để thiết lập quyền cai quản trực tiếp của triều đình và hạ chiếu phế bỏ Đạt-lại Lạt-ma 13- người chạy trốn sang Ấn Độ thuộc Anh. Triệu Nhĩ Phong đánh bại quân Tây Tạng và trục xuất lực lượng của Đạt-lại Lạt-ma khỏi Tây Tạng.

Thời kỳ sau nhà Thanh
Sau Cách mạng Tân Hợi (1911–1912) lật đổ triều Thanh và các binh sĩ Thanh cuối cùng bị áp giải ra khỏi Tây Tạng, Trung Hoa Dân Quốc xin lỗi về các hành động của triều Thanh và quyết định khôi phục tước hiệu cho Đạt-lai Lạt-ma. Đạt-lai Lạt-ma từ chối bất kỳ tước hiệu nào của Trung Quốc, và ông tuyên bố cai trị một Tây Tạng độc lập. Năm 1913, Tây Tạng và Mông Cổ ký hiệp định công nhận lẫn nhau. Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc không công nhận nhà nước này và họ coi Tây Tạng là vùng lãnh thổ ly khai bất hợp pháp.

Hầu hết các quốc gia trên thế giới, cũng như Liên Hợp Quốc cũng không công nhận Tây Tạng là quốc gia độc lập mà coi đó là một vùng lãnh thổ của Trung Hoa Dân Quốc.

Trong 36 năm sau đó, Đạt-lai Lạt-ma thứ 13 và các nhiếp chính kế tiếp ông cai quản Tây Tạng. Trong thời gian này, Tây Tạng giao chiến với các quân phiệt Trung Quốc để tranh quyền kiểm soát đối với các khu vực người Tạng tại Tây Khang và Thanh Hải (một phần của Kham và Amdo) dọc theo thượng du Trường Giang. Năm 1914, chính phủ Tây Tạng ký kết điều ước Simla với Anh Quốc, nhượng Nam Tây Tạng cho Ấn Độ thuộc Anh. Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tuyên bố điều ước này là bất hợp pháp và không công nhận sự cắt nhượng lãnh thổ này.

Khi các nhiếp chính mắc các sơ suất trong việc cai quản vào thập niên 1930 và 1940, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc nhân cơ hội này để khuếch trương phạm vi thế lực vào lãnh thổ Tây Tạng.

Từ năm 1950 đến nay

Sau Nội chiến Trung Quốc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tiến hành "giải phóng hòa bình Tây Tạng" vào năm 1950 và dàn xếp "Thập thất điều hiệp nghị" với chính phủ của Đạt-lai Lạt-ma thứ 14 mới đăng cơ, khẳng định chủ quyền của Trung Quốc song trao cho Tây Tạng quyền tự trị khu vực. Năm 1959, Trung Quốc thực hiện cuộc Cải cách Dân chủ Tây Tạng nhằm huỷ bỏ chế độ nông nô, giải phóng tầng lớp nô lệ và xoá bỏ đẳng cấp phong kiến tại Tây Tạng, dẫn đến cuộc Nổi dậy Tây Tạng 1959 của giới chủ nô và lãnh đạo tăng lữ nhằm giữ lại đặc quyền. Cuộc nổi dậy bị dập tắt, Đạt-lai Lạt-ma thứ 14 Tenzin Gyatso lưu vong sang Ấn Độ, Chính phủ Tây Tạng bị giải tán, chế độ nông nô bị xóa bỏ, nông nô được giải phóng và trở thành xã viên của các công xã nhân dân, đất đai của chủ nô và tu viện bị quốc hữu hóa. Trên hành trình đi lưu vong, Đạt-lai Lạt-ma thứ 14 tuyên bố hoàn toàn bác bỏ các hiệp nghị đã ký với Trung Quốc.

Sau khi chính phủ của Đạt-lai Lạt-ma chạy đến Dharamsala, Ấn Độ, trong Nổi dậy Tây Tạng 1959, họ thành lập một chính phủ lưu vong đối nghịch. Sau đó, chính phủ Bắc Kinh từ bỏ hiệp nghị và bắt đầu thực hiện các cải cách xã hội và chính trị từng bị tạm dừng. Tuy nhiên do khác biệt văn hoá nên Tây Tạng vẫn được cho phép duy trì hình thức khu tự trị cho tới nay.

Trong Nạn đói lớn gây ra bởi các chính sách kinh tế sai lầm của chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có khoảng 200.000 đến 1.000.000 người Tây Tạng đã chết, và xấp xỉ 6.000 tu viện ở Tây Tạng bị phá hủy trong Cách mạng Văn hóa.

Năm 1962, Trung Quốc và Ấn Độ giao chiến trong cuộc chiến ngắn ngủi do tranh chấp lãnh thổ. Mặc dù giành chiến thắng song các binh sĩ Trung Quốc vẫn rút về phía bắc của đường McMahon, Nam Tây Tạng vẫn thuộc quyền quản lý của Ấn Độ.

Nạn đói lớn

Trung Quốc phải hứng chịu nạn đói trên diện rộng từ những năm 1959 đến 1961. Hạn hán và thời tiết xấu đóng một phần và các chính sách sai lầm của Đại nhảy vọt cũng đã góp phần gây ra nạn đói. Ước tính về số người chết khác nhau; Theo thống kê chính thức của chính phủ Trung Quốc, đã có 15 triệu người chết trên toàn Trung Quốc. Các ước tính không chính thức của nhiều học giả đã ước tính số nạn nhân của nạn đói trên toàn lãnh thổ Trung Quốc trong vòng hai năm 1959-1961 là từ 20 đến 43 triệu người .

Vào tháng 5 năm 1962, Ban Thiền Lạt Ma thứ mười (khi ấy là chủ tịch Ủy ban trù bị của Khu tự trị Tây Tạng) đã gửi cho Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai một bản báo cáo mật  miêu tả chi tiết về tình cảnh của nhân dân Tây Tạng khi phải đối mặt với nạn đói, bản báo cáo này còn được gọi là Đơn thỉnh cầu 70.000 ký tự: "Ở nhiều vùng của Tây Tạng, người dân đã chết đói... Ở một số nơi, cả gia đình đã thiệt mạng và tỷ lệ tử vong là rất cao. Đây là điều rất bất thường, khủng khiếp và nghiêm trọng... Trước đây Tây Tạng sống trong một chế độ phong kiến man rợ đen tối nhưng không bao giờ thiếu lương thực như vậy, đặc biệt là từ khi Phật giáo được truyền bá vào đây.... Ở Tây Tạng từ năm 1959 đến năm 1961, trong vòng hai năm hầu hết các hoạt động chăn nuôi và trồng trọt đều phải ngừng lại. Những người du mục không có ngũ cốc để ăn và nông dân không có thịt, bơ hoặc muối", báo cáo tiếp tục. Theo ý kiến của Ban Thiền Lạt Ma thì những cái chết này là hậu quả của các chính sách sai lầm do chính phủ ban hành, không phải do bất kỳ thảm họa thiên nhiên nào . Ban Thiền Lạt Ma cũng mô tả sự kinh hoàng của nạn đói mà người dân Tây Tạng phải chịu đựng: "Chưa bao giờ có một sự kiện như vậy trong lịch sử của Tây Tạng. Mọi người thậm chí không thể tưởng tượng được cảnh đói khủng khiếp như vậy ngay cả trong những cơn ác mộng của họ..." .

Cách mạng văn hóa

Cuộc Cách mạng Văn hóa được khởi xướng vào năm 1966 đã gây nhiều tàn phá đối với Tây Tạng, cũng như đối với phần còn lại của Trung Quốc. Nhiều người Tây Tạng đã bị tù đày trong giai đoạn này, và số lượng các tu viện còn nguyên vẹn ở Tây Tạng đã giảm từ hàng nghìn xuống còn dưới 10. Sự căm phẫn của người Tây Tạng đối với người Hán ngày càng trở nên sâu sắc.

Theo Thỏa thuận Mười bảy Điểm năm 1951, Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã đưa ra một số chủ trương, trong số đó: hứa duy trì hệ thống chính trị hiện có của Tây Tạng, duy trì địa vị và chức năng của Đức Đạt Lai Lạt Ma và Ban Thiền Lạt Ma, bảo vệ quyền tự do tôn giáo và các tu viện, đồng thời không thúc ép việc tiến hành cải cách ở Tây Tạng. Ủy ban luật gia quốc tế phi chính phủ (ICJ) cho rằng những cam kết này đã bị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vi phạm và chính quyền Tây Tạng lưu vong hoàn toàn có thể tuyên bố xoá bỏ Hiệp định như đã làm vào ngày 11 tháng 3 năm 1959.

Thời hiện đại
Năm 1980, Tổng bí thư Hồ Diệu Bang thăm Tây Tạng, và mở ra một giai đoạn tự do hóa xã hội, chính trị và kinh tế. Đến cuối thập niên, các tăng ni tại tu viện Drepung và Sera bắt đầu kháng nghị và yêu cầu độc lập, do vậy chính phủ Trung ương dừng việc cải cách lại và bắt đầu một chiến dịch chống ly khai.

Từ thập niên 1990 trở lại đây, Tây Tạng cũng như toàn Trung Quốc có sự phát triển kinh tế nhanh chóng. Nhiều cơ sở hạ tầng, công trình xây dựng được mọc lên, làm gia tăng sự kết nối của vùng này với khu vực khác của Trung Quốc. Tuy nhiên điều này cũng đặt ra các vấn đề về bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương, khi ngày càng nhiều các tập tục, lối sống truyền thống bị các tiện nghi hiện đại thay thế.

Địa lý
Bài chính: Địa lý Tây Tạng

Tây Tạng nằm trên cao nguyên Tây Tạng, cao trung bình trên 4200 m. Phần lớn dãy Himalaya nằm trong địa phận Tây Tạng. Đỉnh cao nhất của dãy núi này, đỉnh Everest, nằm trên biên giới với Nepal.

Khí hậu ở đây rất khô suốt 9 tháng trong năm. Có những dãy núi tuyết vĩnh cửu cao 5.000-7.000 m. Các hẻm núi phía tây nhận được một lượng nhỏ tuyết mỗi năm nhưng vẫn có thể dùng được quanh năm. Nhiệt độ thấp là chủ đạo trong khu vực này, trong đó sự hoang vắng lạnh lẽo đến tẻ nhạt bởi không có một loài cây nào ngoài một vài bụi cây rậm và thấp, và gió thổi ngang qua đồng bằng khô cằn mênh mông không hề bị cản trở. Gió mùa từ Ấn Độ Dương gây ra một số ảnh hưởng ở phía đông Tây Tạng. Phía bắc Tây Tạng có nhiệt độ cao trong mùa hè và lạnh khủng khiếp về mùa đông.

Tây Tạng trong lịch sử bao gồm các khu vực sau:
 Amdo (a'mdo) ở phía đông bắc, được sáp nhập vào các tỉnh Thanh Hải, Cam Túc và Tứ Xuyên của Trung Quốc.
 Kham (khams) ở phía đông, một phần của Tứ Xuyên, bắc Vân Nam và một phần của Thanh Hải.
 Tây Kham, một phần của Khu tự trị Tây Tạng.
 U (dbus), ở trung tâm, một phần của Khu tự trị Tây Tạng.
 Tsang (gtsang) ở phía tây, một phần của Khu tự trị Tây Tạng.

Văn hóa của người Tây Tạng ảnh hưởng rộng lớn tới các quốc gia láng giềng như Bhutan, Nepal, các khu vực kề sát của Ấn Độ như Sikkim và Ladakh, và các tỉnh kề bên của Trung Quốc mà ở đó Phật giáo Tây Tạng là tôn giáo chủ yếu.

Một số con sông chính có đầu nguồn ở Tây Tạng bao gồm:
 Dương Tử
 Hoàng Hà
 Sông Ấn
 Mê Kông
 Brahmaputra
 Sông Hằng

Kinh tế
Kinh tế của Tây Tạng chủ yếu là nông nghiệp tự cung tự cấp. Vì hạn chế trong đất trồng trọt, chăn nuôi đã phát triển như ngành nghề chính. Trong những năm gần đây, du lịch đã trở thành một ngành quan trọng, và nó được xúc tiến một cách tích cực từ phía chính quyền. Tuyến đường sắt Thanh-Tạng (青藏铁路) được xây dựng để kết nối khu vực này với phần còn lại của Trung Quốc dài 1956 km nối tỉnh Thanh Hải với Tây Tạng được Chính phủ Trung Quốc tuyên bố hoàn thành vào ngày 15 tháng 10 năm 2005.

Tuyến đường sắt Thanh-Tạng
Từ ngày 1/7/2006, Trung Quốc chính thức đưa vào vận hành tuyến đường sắt cao nhất thế giới, nối thành phố Thanh Hải với vùng Tây Tạng hùng vĩ.

Tuyến đường sắt lên Tây Tạng là công trình xây dựng mang công nghệ phức tạp, với đường ray đặc biệt có khả năng ổn định trong điều kiện thời tiết vô cùng khắc nghiệt. Ga đầu của tuyến đường sắt nổi tiếng này là thành phố Golmud thuộc tỉnh Thanh Hải và ga cuối là thủ phủ Lhasa của Tây Tạng.

Các toa tàu được thiết kế như khoang máy bay để bảo vệ hành khách trước độ cao quá lớn, với điểm cao nhất của công trình lên tới 5.072 mét so với mặt nước biển. Không khí bên trong được điều hòa tự động để cân bằng tại những nơi thiếu dưỡng khí mà tàu chạy qua.

Trung Quốc tuyên bố tuyến đường sắt Thanh-Tạng có tổng chi phí xây dựng 4,2 tỷ USD và dài 1.140 km này là một kỳ tích vĩ đại về công nghệ, đem lại cơ hội phát triển to lớn cho một khu vực mênh mông hùng vĩ.

Chính phủ Trung Quốc đang có kế hoạch mở rộng tuyến đường sắt cao nhất thế giới vừa được khánh thành, nhằm đưa công trình được coi là kỳ tích xây dựng này vươn tới thành phố lớn thứ hai ở Tây Tạng sau Lhasa là Xigaze.

Thành phố Xigaze cao hơn mực nước biển 3.800 mét và nằm gần biên giới với Ấn Độ. Đây là nơi ngự trị truyền thống của Ban Thiền Lạt Ma, một trong những lãnh đạo tinh thần quan trọng của Phật giáo Tây Tạng.

Xigaze còn có cách viết khác là Shigatse có dân số 80.000 người. Vùng đất này tọa lạc tại nơi hợp lưu của hai dòng sông nổi tiếng về tâm linh là Yarlong Tsangpo và Nuangchu, ở phía tây của Khu tự trị Tây Tạng.

Theo Tân Hoa xã, tuyến đường sắt sẽ được kéo dài thêm 270 km từ Lhasa tới Xigaze và hoàn thành trong vòng 3 năm. Một quan chức địa phương là Yu Yungui nhấn mạnh: "Đường sắt sẽ tạo ra cơ hội lớn cho sự phát triển kinh tế xã hội của Xigaze".

Tình trạng cách ly đặc biệt của Tây Tạng về địa lý khiến kinh tế vùng đất này nghèo nàn. Hệ thống giáo dục và tuổi thọ trung bình của người dân tại đây thấp hơn nhiều so với phần còn lại của Trung Quốc. Nhưng chính sự cách ly đó giúp bảo tồn nền văn hoá đặc trưng và lối sống không giống đâu trên thế giới này của Tây Tạng.

Sự xuất hiện của hệ thống đường sắt sẽ đem đến thay đổi dữ dội mà Bắc Kinh đánh giá là sẽ khai phá Tây Tạng, mang đến sự phồn vinh cho người dân địa phương. Nhưng những người chỉ trích công trình này thì cho rằng, nó sẽ là hồi chuông báo tử cho nền văn hoá đặc hữu của Tây Tạng.

Trước khi có đường sắt, chỉ có hai cách đến được với thủ phủ Lhasa. Đó là đáp một chuyến bay rất hao tiền để rồi dựng tóc gáy mỗi khi nó hạ cánh xuống Tây Tạng. Cách thứ hai là đi trên những chuyến xe buýt nêm chặt người và mất 3 ngày 3 đêm ròng rã trên những con đường núi nguy hiểm và tổn sức.

Nhưng rất nhiều chiếc xe như vậy cùng hành khách của nó đã kết thúc cuộc hành trình dưới một khe núi sâu nào đó có vô số trên đường.

Có nhiều ý kiến khác nhau về tác động của tuyến đường sắt đối với Tây Tạng. Nhiều người địa phương cho rằng: "Đó là một ý tưởng tốt. Nó sẽ giúp chúng tôi mang len ra thị trường dễ dàng hơn. Hiện chúng tôi phải thuê xe tải để chuyên chở, nhưng với tàu hoả nó sẽ rẻ và dễ hơn nhiều".

Tuy nhiên, các nhà môi trường học lại lo ngại về những ảnh hưởng của tuyến đường sắt đến con đường di trú của loài linh dương Tây Tạng quý hiếm. Họ cũng lo lắng cho một hệ sinh thái rất mong manh, mà một khi bị phá hỏng sẽ phải mất cả một thế hệ để sửa sai.

Dân số

Theo dòng lịch sử, dân cư Tây Tạng chủ yếu là tộc người Tạng. Các tộc người khác ở Tây Tạng bao gồm người Menba (Monpa), người Lhoba, người Mông Cổ và người Hồi.

Việc đưa ra tỷ lệ người Trung Quốc gốc Hán ở Tây Tạng là một vấn đề chính trị nhạy cảm. Trong những năm từ thập niên 1960 đến thập niên 1980, nhiều tù nhân (trên 1 triệu, theo Harry Wu) đã được đưa vào các trại cải tạo ở Amdo (Thanh Hải) và họ đã ở lại sau khi được trả tự do. Từ những năm 1980, sự tự do hóa kinh tế ngày càng tăng và những thay đổi bên trong khu vực đã tạo ra một luồng di cư của nhiều người Hán tới Tây Tạng để tìm kiếm việc làm hay định cư, mặc dù con số thực của việc di cư dân số này vẫn là điều gây tranh cãi. Chính phủ lưu vong Tây Tạng ước tính con số này là 7,5 triệu (đối lại chỉ có 6 triệu người Tạng), họ coi điều này như là kết quả của chính sách tích cực trong việc làm mất bản sắc dân tộc của người Tạng và thu nhỏ bất kỳ cơ hội nào của về độc lập chính trị của Tây Tạng, và như thế đã vi phạm Công ước Geneva năm 1946 là ngăn cấm việc định cư của các lực lượng chiếm đóng nước ngoài. Chính quyền Tây Tạng lưu vong đặt dấu hỏi trên mọi con số thống kê được đưa ra bởi CHND Trung Hoa, bởi vì họ đã không tính đến các thành viên của Giải phóng quân nhân dân đồn trú ở Tây Tạng (hoặc gia đình họ), hoặc một lượng lớn dân di cư không đăng ký. Tuyến đường sắt Thanh-Tạng (Tây Ninh tới Lhasa) cũng là sự lo ngại lớn, vì họ cho rằng nó sẽ làm thuận tiện hơn cho việc di dân.

Tuy nhiên, chính phủ CHND Trung Hoa kịch liệt phản đối các luận điểm của Chính phủ lưu vong Tây Tạng về mất bản sắc dân tộc. CHND Trung Hoa cũng không thừa nhận các biên giới của Tây Tạng như Chính quyền Tây Tạng lưu vong đã phát ngôn, cho rằng đó là âm mưu có tính toán nhằm tính cả những khu vực phi-Tạng mà những người không là người Tạng đã sống nhiều thế hệ (chẳng hạn như khu vực Tây Ninh và thung lũng Chaidam) để gia tăng nhận thức của người Tạng rằng lãnh thổ của người Tạng là lớn hơn Khu tự trị Tây Tạng hiện nay. Thống kê chính thức của CHND  Trung Hoa thông báo rằng 92% dân số ở Khu tự trị Tây Tạng là tộc người Tạng, mặc dù tỷ lệ này thấp hơn một cách đáng kể so với những dữ liệu đối với Amdo và đông Kham, bởi vì người Trung Quốc gốc Hán không phân bổ đều trên toàn bộ Tây Tạng lịch sử. Trong khu tự trị Tây Tạng, phần lớn người Hán sống ở Lhasa. Các chính sách kiểm soát dân số như "mỗi gia đình chỉ có một con" chỉ áp dụng đối với người Hán, mà không áp dụng với các dân tộc thiểu số như người Tạng. CHND Trung Hoa nói rằng chính quyền đang cố gắng bảo vệ các văn hóa truyền thống Tây Tạng; họ cũng xây dựng tuyến đường sắt Thanh-Tạng, phục hồi cung điện Potala và nhiều dự án khác như là một phần của chiến lược Phát triển miền tây Trung Quốc, là một cố gắng to lớn và đắt tiền của phần miền đông giàu có hơn của Trung Quốc đối với Tây Tạng nhằm phát triển các khu vực miền tây nghèo hơn.

Văn hóa-tôn giáo

Bài chính: Văn hóa Tây Tạng

Tây Tạng là trung tâm truyền thống của Phật giáo Tây Tạng, một dạng đặc biệt của Mật Tông (Vajrayana). Phật giáo đứng đầu trong các tôn giáo và mang đậm dấu ấn trong văn hóa ở Tây Tạng. Đây là nơi sinh ra Mật Tông. Một tông phái của Phật giáo với văn hóa và phong cách đa dạng như Quán Đỉnh, Trì Chú cùng với các vị Đạt-Lai-Lạt-Ma (Phật sống) được nhiều người tôn thờ. Hiện nay, khu tự trị Tây Tạng tổng cộng có hơn 1700 chùa chiền tổ chức hoạt động Phật giáo Tây Tạng, có khoảng 46 nghìn tăng ni.

Phật giáo Tây Tạng không những chỉ được phổ biến ở Tây Tạng; nó còn là tôn giáo thịnh hành ở Mông Cổ và phổ biến mạnh trong tộc người Buryat ở miền nam Siberia. Tây Tạng cũng là quê hương của một tôn giáo nguyên thủy gọi là Bön (Bon). Hàng loạt các tiếng địa phương của tiếng Tạng được nói trên cả khu vực. Người Tạng viết bằng chữ Tạng.

Trong các thành phố Tây Tạng có các cộng đồng nhỏ người Hồi giáo, được biết đến như là Kachee (Kache), mà tổ tiên họ là những người di cư từ ba khu vực chính: Kashmir (đối với người Tây Tạng cổ là Kachee Yul), Ladakh và các nước của người Turk ở Trung Á. Ảnh hưởng của Hồi giáo ở Tây Tạng cũng đến từ Ba Tư. Ở đây cũng có các cộng đồng Hồi giáo Trung Quốc (gya kachee) mà tổ tiên của họ là dân tộc Hồi Trung Quốc. Người ta cho rằng những người Hồi giáo di cư từ Kashmir và Ladakh đã đến Tây Tạng vào khoảng thế kỷ 12. Dần dần các cuộc hôn nhân và các mối quan hệ xã hội đã dẫn đến sự tăng dân số thành cộng đồng đáng kể xung quanh Lhasa. Hiện Hồi giáo ở đây có 4 Thánh đường với số tín đồ theo đạo khoảng 3000 người.

Thiên Chúa giáo có 1 nhà thờ Thiên Chúa giáo với người theo đạo hơn 700 người.

Tây Tạng có nhiều danh lam thắng cảnh và một số phong tục tập quán lạ. Điển hình trong các phong tục là làm Mạn Đà La, tức là các vòng tròn bằng cát nhuộm màu để làm ra đủ loại hình thù hay và đẹp. Cung điện Potala, trước đây là nơi ở của các Đạt Lai Lạt Ma, là di sản thế giới.

Xem thêm
 Chính quyền Tây Tạng lưu vong

Chú thích

Liên kết ngoài

Trung Á
Đông Á
Vùng văn hóa
Cựu quốc gia Đông Á
Vùng lịch sử
Khu vực địa lý của Trung Quốc
Miền Tây Trung Quốc


title: Ilsenburg

text:
Ilsenburg là một đô thị ở huyện Harz, trong bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Athenstedt có diện tích 63,1 km².

Tham khảo


title: Gonomyia bispina

text:
Gonomyia bispina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Quần áo SIDA

text:
Quần áo SIDA là tên gọi của một số mặt hàng quần áo cũ được bày bán ở thị trường Việt Nam bắt đầu xuất hiện từ những năm cuối thập niên 1980. Nguồn gốc của những mặt hàng này là các thùng quần áo cũ do Tổ chức hợp tác phát triển quốc tế Thụy Điển (viết tắt tiếng Anh là SIDA) của Thụy Điển viện trợ. Vì thế chúng còn có các tên gọi đồ Sida, đồ Si, hàng Sida, đồ thùng, hàng thùng. Việc chữ "SIDA" trùng với tên gọi căn bệnh SIDA/AIDS chỉ là ngẫu nhiên.

Vào cuối thập niên 1980 đến đầu thập niên 1990, tổ chức SIDA của Thụy Điển (Swedish International Development Cooperation Agency - Tổ chức hợp tác phát triển quốc tế Thụy Điển) có những chương trình viện trợ cho Việt Nam. Một trong những hành động đó là việc quyên góp các quần áo cũ của người dân. Các quần áo này được giặt giũ, làm sạch rồi đóng thùng gửi tới Việt Nam. Nhưng khi tới Việt Nam, do một vài lý do nào đó, các thùng quần áo này không được phát trực tiếp cho những người nghèo mà lại trở thành một mặt hàng bày bán ngoài thị trường. Chúng thường được những người kinh doanh bán tại vỉa hè hay trong những cửa hàng nhỏ. Một số nơi tập trung thành những chợ bán đồ Sida, như ở Kim Liên, Hà Nội. Những mặt hàng này với chất lượng còn tốt và giá cả thấp đã rất phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ.

Những năm sau đó, tổ chức SIDA không còn hình thức viện trợ này cho Việt Nam, nhưng khái niệm "đồ Sida" vẫn được dùng để gọi những mặt hàng quần áo của nước ngoài đã qua sử dụng vào thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó, từ "đồ second hand" cũng được dùng phổ biến cho cả quần áo và các mặt hàng khác đã qua sử dụng. Chữ second hand xuất phát từ tiếng Anh, có nghĩa là "đã qua tay", "đã được dùng", "đồ cũ"...

Những mặt lợi và hại của đồ SIDA mang lại

Mặt lợi mà đồ SIDA mang lại
Lợi ích lớn nhất mà đồ SIDA mang lại đó chính là vấn đề về kinh tế. Đồ SIDA được phân làm 2 loại, một là các mặt hàng quần áo thông thường, chúng ta có thể mua ở các khu chợ đồ cũ, với giá rất rẻ, dành cho công nhân, hoặc những người có thu nhập thấp và hai là các mặt hàng đồ hiệu cao cấp được bán lại.

Tác hại mà đồ SIDA mang lại
Đồ SIDA dễ mang lại bệnh truyền nhiễm từ những người chủ cũ. Lý do là vì đồ SIDA là loại đồ không rõ nguồn gốc xuất xứ, có thể là đồ trộm cắp, không biết chủ cũ là ai, nếu chủ cũ có bệnh tật rất dễ lưu lại vi khuẩn, mầm bệnh trên quần áo.

Đồ SIDA nhanh hư hỏng, phai màu, do thường được "tút tát" lại trước khi bán, cho nên nhiều người vẫn nghĩ mới nhưng thực chất đồ đã qua sử dụng một thời gian, cho nên việc làm mới lại sẽ bị lộ ra ngay sau lần giặt đầu tiên.

Đồ SIDA không thể đổi trả, hay khiếu nại người bán nếu có vấn đề gì xảy ra. Nếu mua đồ mới bạn có thể đổi trả, hoặc đơn giản là "bóc phốt" người bán, tuy nhiên với đồ SIDA, khi bạn mua là phải chấp nhận rủi ro nếu có.

Xem thêm

 Đại hạ giá
 Hàng hiệu
 Quần áo Quảng Châu
 Thời trang VNXK

Chú thích

Tham khảo

Thời bao cấp
Viện trợ cho Việt Nam
Trang phục


title: Tortolì

text:
Tortolì (, ) là một đô thị ở Sardinia, đồng tỉnh lỵ của tỉnh Ogliastra cùng với Lanusei.

Tortolì nằm ở bờ biển phía đông của Sardinia. Cảng và làng lớn nhất là Arbatax, nơi có sân bay quốc tế. Về phía bắc là Girasole và Lotzorai, về phía tây là Villagrande Strisaili và Ilbono, còn phía nam là Barisardo. Phía đông của thị xã này là Địa Trung Hải.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Tề Lệ công

text:
Tề Lệ công (chữ Hán: 齊厲公; trị vì: 824 TCN – 816 TCN), tên thật là Khương Vô Kỵ (姜無忌), là vị vua thứ chín của nước Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai của Tề Vũ công – vua thứ 8 nước Tề. Năm 825 TCN, Vũ công qua đời, Lệ công lên nối ngôi.

Do Tề Lệ công tàn bạo nên bị người nước Tề căm ghét. Từ thời Tề Hiến công, sau khi lật đổ Tề Hồ công (860 TCN) đã đuổi hết những người con của Hồ công ra nước ngoài. Nhân lúc Lệ công mất lòng dân, một người con của Tề Hồ công (tức chú họ của Lệ công, sử không ghi rõ tên) mang quân về làm binh biến. Người nước Tề hưởng ứng con của Hồ công, cùng giết chết Tề Lệ công.

Trong lúc loạn lạc, người làm binh biến cũng bị chết. Do đó người nước Tề lại lập con Tề Lệ công là Khương Xích lên ngôi, tức là Tề Văn công. Tề Lệ công làm vua tất cả chín năm.

Xem thêm
 Tề (nước)
 Tề Văn công
 Tề Hồ công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tề Thái công thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tề
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 816 TCN
Năm sinh không rõ


title: Forbach

text:
Forbach là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle

en:Forbach


title: Tipula perissopyga

text:
Tipula perissopyga là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Aralvaimozhi

text:
Aralvaimozhi là một thị xã panchayat của quận Kanniyakumari thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aralvaimozhi có dân số 19.307 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Aralvaimozhi có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Aralvaimozhi, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Megachile subatrella

text:
Megachile subatrella là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1939


title: Tropaeolum huigrense

text:
Tropaeolum huigrense là một loài thực vật thuộc họ Tropaeolaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Tropaeolum huigrense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
huigrense
Thực vật dễ tổn thương


title: Ngai vàng

text:
Ngai vàng (hay còn gọi là ngai rồng, ngôi báu, cửu đỉnh) là một loại ghế được chạm trổ tinh xảo, được nạm các loại ngọc quý, dát vàng và trang trí điêu khắc tinh vi được đặt nơi trang trọng nhất trong chính điện hoặc sảnh lớn để dành cho vị Hoàng đế, vị vua hoặc nguyên thủ quốc gia ngồi mỗi khi thiết triều hoặc tiếp kiến trong những dịp quan trọng. Ngai vàng tượng trưng cho quyền lực của người đứng đầu nhà nước hoặc người đứng đầu một cộng đồng, tổ chức tôn giáo nhất định, biểu tượng của sự trị vì của vị quân chủ quốc gia. Trong lịch sử nhiều cuộc chiến tranh, binh biến, ám sát lẫn nhau đã diễn ra chỉ vì muốn tranh giành ngai vàng.

Các loại ngai vàng
 Ở Trung Quốc, Việt Nam thường vua ngồi ở ngai rồng, là chiếc ngai có chạm trổ hình con rồng và làm bằng vàng
 Ở Châu âu Trung cổ, ngai vàng là một chiếc ghế được chạm khắc tinh xảo và có nạm ngọc, kim cương và thường ghế có tâm nệm màu đỏ.
 Ở các nước Phật giáo thì thường dùng biểu tượng chim công hoặc đài sen
 Ở các bộ lạc thì ngai vàng có thể là một chiếc ghế có phủ một bộ da hổ hoặc sư tử, một số khác thì có thể chiếc ngai làm bằng đá.

Tham khảo

Lịch sử
Chế độ quân chủ


title: Hoplitis inconspicua

text:
Hoplitis inconspicua là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1995


title: Ewa Farna

text:
Ewa Farna (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1993) là một nữ ca sĩ nhạc pop/rock người Ba Lan đến từ Cộng hòa Séc. Cô được sinh ra tại Třinec trong nhóm các dân tộc thiểu số Ba Lan tại Cộng hòa Séc. Farna phát hành ba album với lời bài hát bằng tiếng Séc tại Cộng hòa Séc và sau đó đã được ghi lại và phát hành với lời bài hát Ba Lan. Farna là một trong những ca sĩ thương mại trẻ nhất thành công tại Cộng hòa Séc. Cô được đề cử cho giải Teen Choice Awards với một ambum bằng tiếng Anh.

Ewa Farna sinh tại Třinec, Cộng hòa Séc. Thời thơ ấu của mình, cô cư trú và học tập tại Vendryně (Wędrynia) và được học tại một trường nghệ thuật trong 05 năm và được đào tạo chơi đàn piano và học khiêu vũ. Farna lần đầu tiên thu hút sự chú ý sau khi chiến thắng trong cuộc thi tài năng địa phương trong năm 2004 và 2005. Sau khi được phát hiện bởi nhà sản xuất Lešek Wronka, cô đã phát hành album đầu tay của cô vào năm 2006. Tiếp theo đó những thành công liên tiếp đến với cô ca sĩ trẻ tài năng này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ewa Farna official website
 Ewa Farna  official fanclub
 Ewa Farna  official forum
 Ewa Farna official website

 Ewa Farna  official concerts channel
 Ewa Farna official YouTube channel
 Ewa Farna official Facebook page

Nữ ca sĩ Ba Lan
Ca sĩ thiếu nhi Ba Lan
Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Séc
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Baleyssagues

text:
Baleyssagues  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 82 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Guatteria sodiroi

text:
Guatteria sodiroi là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Muriel, P. & Pitman, N. 2003. Guatteria sodiroi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Guatteria


title: Sainte-Foy, Landes

text:
Sainte-Foy là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 9,1 km², dân số năm 2006 là 211 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 84 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sainte-Foy trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Sainte-Foy trên trang mạng của INSEE
 Sainte-Foy sur le site du Quid
 Localisation de Sainte-Foy trên bản đồ Pháp et communes limitrophes
 Plan de Sainte-Foy sur Mapquest

Sainte-Foy


title: Hoa hậu Việt Nam 2006

text:
Hoa hậu Việt Nam 2006 là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam lần thứ 10, được tổ chức tại khu du lịch Vinpearl (Hòn Ngọc Việt), Nha Trang - Khánh Hòa. Cuộc thi diễn ra vào tháng 8 năm 2006. Cuối cùng, vương miện của cuộc thi thuộc về thí sinh Mai Phương Thúy, đến từ Hà Nội.

Các danh hiệu

Thứ hạng

Các thí sinh tham dự vòng chung kết
Nguyễn Thị Thanh Hoa - 18 tuổi - 1m66 (Hà Nội)
Lê Thu Hương - 1m67 (Hà Nội)
Nguyễn Thu Hà - 18 tuổi - 1m63 (Hà Nội)
Đỗ Thị Lan Hương - 1m65 (Quảng Ninh)
Hoàng Ngọc Bích - 22 tuổi - 1m69 (Hà Nội)
Hoàng Lệ Trang - 18 tuổi - 1m68 (Khánh Hoà)
Nguyễn Thị Hồng Thắm - 25 tuổi - 1m66 (Khánh Hoà)
Trịnh Thị Kim Phượng - 1m67 (Đak Lak))
Đàm Thị Lý - 24 tuổi - 1m70 (Lâm Đồng)
Mai Hải Anh - 18 tuổi - 1m63 (Khánh Hoà)
Phạm Thị Thanh Loan (Bình Định)
Đặng Huyền Lâm - 1m65 (Thành phố Hồ Chí Minh)
Nguyễn Ngọc Minh - 24 tuổi - 1m72 (Sóc Trăng)
Nguyễn Ngọc Thùy Nga - 24 tuổi - 1m75 (Thành phố Hồ Chí Minh)
Trần Diễm Trinh - 18 tuổi - 1m72 (Tiền Giang)
Nguyễn Thị Tú Yên - 22 tuổi - 1m70 (Đà Nẵng)
Nguyễn Thị Tuyết Vân - 21 tuổi - 1m65 (Cần Thơ)
Trần Thị Kim Thanh - 1m69 (Vĩnh Phúc)
Nguyễn Thu Nga - 20 tuổi - 1m67 (Hải Phòng)
Phạm Tâm Thanh (Tuyên Quang)
Lê Thị Phương Giang - 1m72
Vi Thị Lan - 1m69 (Tuyên Quang)
Trần Thị Quỳnh - 20 tuổi - 1m74 (Hải Phòng)
Vũ Thị Mai (Hải Dương)

Các giải thưởng phụ
 Hoa hậu Ảnh: Cao Thanh Hằng
 Hoa hậu Biển: Hoàng Lệ Trang
 Hoa hậu Thể thao: Đàm Thị Lý
 Hoa hậu Thân thiện: K'The

Phần thi ứng xử

Mai Phương Thúy
 Câu hỏi: “Những lúc nào bạn cảm thấy thiếu tự tin nhất?”
 Trả lời: “Trong cuộc sống ai cũng muốn vươn tới vẻ đẹp hoàn thiện về nhân cách, hình thức để hoàn thiện và làm mình đẹp hơn. Khi em cảm thấy thiếu tự tin nhất chính là những lúc em chưa trang bị đầy đủ kiến thức mà mình cần. Việc trang bị đầy đủ các kiến thức sẽ giúp làm đẹp hơn vẻ đẹp Việt Nam, nhân cách Việt Nam”.

Lưu Bảo Anh
 Câu hỏi: “Điều gì quan trọng nhất trong cuộc sống của bạn?”
 Trả lời: “Trong xã hội ngày nay có nhiều sự cám dỗ về tinh thần và vật chất. Chính vì vậy, điều quan trọng nhất trong cuộc sống theo em là bản lĩnh. Có bản lĩnh giúp phân biệt và vượt qua được sự cám dỗ. Không đánh mất bản chất của người phụ nữ Việt Nam".

Nguyễn Thị Ngọc Anh
 Câu hỏi: "Chủ đề của cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm nay là "Thân thiện". Vậy bạn có phải là người thân thiện không?"
 Trả lời: "Nhiều người nhận xét em là một con người thân thiện, nhưng cũng có những người lại không cho là vậy. Tuy nhiên, em vẫn luôn cố gắng, luôn cùng chia sẻ, cảm thông với mọi người bằng nụ cười, ánh mắt. Và em hy vọng qua đó mọi người sẽ hiểu và công nhận em là một con người thân thiện".

Lương Thị Ngọc Lan
 Câu hỏi: "Nếu được nói một câu về nhân loại ngày nay, bạn sẽ nói gì?"
 Trả lời: "Thế giới và nhân loại ngày nay luôn tồn tại chiến tranh và hòa bình, bên cạnh những thiên tai, bão lụt của thiên nhiên và xung đột chúng ta hãy biết xem xét đâu là căn bản của mọi vấn đề, để từ đó giải quyết mà không làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển chung của thế giới, không làm ảnh hưởng đến tình yêu của con người."

Phạm Thúy Trang
 Câu hỏi: "Vì sao các cuộc thi Hoa hậu Việt Nam được hàng triệu người quan tâm?"
 Trả lời: "Cuộc thi Hoa hậu Việt Nam là cuộc thi tôn vinh cái đẹp. Cái đẹp luôn nhận được sự quan tâm của mọi người, đặc biệt trong cuộc sống ngày càng phát triển hiện nay, cái đẹp lại càng được quan tâm nhiều hơn. Đặc biệt, báo Tiền phong, với kinh nghiệm 10 lần tổ chức các cuộc thi Hoa hậu, đã ngày càng chuyên nghiệp hơn. Và ngày nay, cuộc thi Hoa hậu được truyền hình trực tiếp cũng tạo điều kiện thu hút nhiều hơn sự quan tâm của mọi người."

Thông tin thí sinh
Hoa hậu Mai Phương Thúy vào Top 3 thí sinh xuất sắc nhất khu vực châu Á Thái Bình Dương và lọt vào Top 17 cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2006 tại Ba Lan.
Á hậu 1 Lưu Bảo Anh là Hoa khôi Đồng Bằng Sông Cửu Long 2003.
Á hậu 2 Lương Thị Ngọc Lan lọt vào top 10 & đoạt giải Làn da đẹp nhất Hoa hậu PNVN qua ảnh 2005, top 7 Phụ nữ thế kỷ 21 2006
Nguyễn Thị Ngọc Anh là Hoa khôi Hải Phòng 2006.
Phạm Thùy Trang lọt vào top 10 & đoạt giải Gương mặt khả ái cuộc thi Hoa hậu PNVN qua ảnh 2003 khi mới 15 tuổi.
Phạm Thị Thùy Dương là Á khôi 1 Người đẹp Hà Nội - Việt Nam 2005, Giải Vàng Siêu mẫu Việt Nam 2005 khu vực phía Bắc, Siêu mẫu tài năng cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2005 khu vực toàn quốc. Năm 2007 cô đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế.
Trần Thị Hương Giang là Hoa hậu Hải Dương 2006. Năm 2004 cô lọt vào vòng chung khảo phía Nam Hoa hậu Việt Nam, năm 2005 cô đoạt giải Mái tóc đẹp nhất vào góp mặt trong Top 10 thí sinh đẹp nhất cuộc thi Hoa hậu Phụ nữ Việt Nam qua ảnh 2005. Năm 2007 cô đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu châu Á nhưng không được vào Top 10 người đẹp nhất. Năm 2009 cô đoạt giải Á hậu 2 cùng 2 giải phụ là Hoa hậu Ảnh + Miss Aodai cuộc thi Hoa hậu Việt Nam Toàn Cầu, sau đó cô đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2009 được tổ chức tại Nam Phi, tại cuộc thi này trước khi lọt vào Top 16 người đẹp nhất trong đêm chung kết cô đã lọt vào Top 12 phần thi Hoa hậu Bãi biển và đoạt giải Á hậu 1 phần thi Hoa hậu Siêu mẫu.
K'The là Á khôi 1 Người đẹp Tây Nguyên 2006, Top 6 Hoa hậu Quý Bà Việt Nam 2009.
Trần Thanh Loan tham dự cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2004 và lọt vào vòng chung kết, cô lọt vào top 15 cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2005, Top 10 Hoa hậu Phụ nữ Việt Nam qua ảnh 2006 và đoạt giải Mái tóc đẹp nhất.
Cao Thanh Hằng là Á Hoàng 1 cuộc thi Nữ hoàng trang sức Việt Nam 2005.
Lê Thu Hương là Hoa khôi Áo dài Việt Nam 2005 khu vực phía Bắc.
Hoàng Ngọc Bích lọt vào top 10 Hoa hậu Du lịch Việt Nam 2008.
Hoàng Lệ Trang là Á khôi 1 Người đẹp Khánh Hoà 2008
Nguyễn Thị Hồng Thắm lọt vào vòng bán kết Hoa hậu Việt Nam 2004, Á khôi 2 Người đẹp Khánh Hoà 2006.
Trịnh Thị Kim Phượng là Á KHôi 2 Người đẹp Tây Nguyên 2006.
Đàm Thị Lý là Hoa khôi Tây Nguyên 2006, Á hậu 2 Hoa hậu Quý Bà Việt Nam 2009
Mai Hải Anh là Hoa khôi tỉnh Khánh Hoà 2006, Hình thể đẹp nhất Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2007.
Đặng Huyền Lâm vào vòng bán kết Hoa hậu Việt Nam 2004.
Nguyễn Ngọc Minh là Á hậu 2 Hoa hậu Nam Mekong 2007.
Nguyễn Ngọc Thuỳ Nga từng vào Top 10 cuộc thi Tìm kiếm người mẫu thời trang châu Á 2002 (nay là Siêu mẫu Việt Nam).
Trần Diễm Trinh lọt vào Top 10 & đoạt giải Hoa hậu Biển cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008.
Nguyễn Thị Tú Yên đoạt giải Hình thể đẹp nhất và lọt vào top 10 cuộc thi Hoa hậu PNVN qua ảnh 2006.
Nguyễn Thị Tuyết Vân là Hoa khôi Tây Đô 2003, Á khôi 1 Hoa khôi Áo dài Việt Nam khu vực miền nam, Top 10 Hoa hậu Áo dài Việt Nam 2006.
Trần Thị Kim Thanh là Hoa khôi Vĩnh Phúc 2006.
Nguyễn Thu Nga là Á khôi 2 Hoa khôi Hải Phòng 2006.
Phạm Tâm Thanh là Á khôi 1 Hoa khôi Tuyên Quang 2006, Á hậu 1 Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2007.
Vi Thị Lan là Hoa khôi Tuyên Quang 2006, vào vòng chung kết Hoa hậu Trang sức Việt Nam 2007.
Trần Thị Quỳnh là Á khôi 1 Hoa khôi Hải Phòng 2006, Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2007, đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2009 tại Trung Quốc, Hoa hậu Quý bà Thế giới 2013 và lọt vào Top 6 chung cuộc.
Vũ Thị Mai là Á khôi 2 Hoa khôi Hải Dương 2006.
Nguyễn Thu Hà đang là biên tập viên, MC của VTV, là BTV trẻ tuổi nhất lịch sử dẫn chương trình bản tin Thời sự 19h.

Dự thi quốc tế

Miss Glandslam
(Giải thưởng Do Global Beauties bình chọn)

Liên kết ngoài

2006
Năm 2006


title: Unterbodnitz

text:
Unterbodnitz là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Unterbodnitz có diện tích 5,55 km².

Tham khảo


title: An Phú, Thủ Đức

text:
An Phú là một phường thuộc thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý
Phường An Phú nằm ở phía trung tâm thành phố Thủ Đức, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Phước Long B
Phía tây giáp phường An Khánh
Phía nam giáp các phường Bình Trưng Đông và Bình Trưng Tây
Phía bắc giáp quận Bình Thạnh và các phường Thảo Điền, Trường Thọ, Phước Long A, Phước Bình.

Phường có diện tích 10,21 km², dân số năm 2021 là 28.559 người, mật độ dân số đạt 2.797 người/km².

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, An Phú là một làng thuộc tổng An Bình, quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định. Về sau, làng An Phú được mở rộng trên cơ sở sáp nhập làng Đông Phú kế cận.

Sau năm 1956, các làng được gọi là xã, An Phú là một xã thuộc quận Thủ Đức.

Sau năm 1975, xã An Phú thuộc huyện Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 6 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 03-CP. Theo đó:
Chuyển xã An Phú về Quận 2 mới thành lập
Thành lập phường An Phú trên cơ sở 1.042 ha diện tích tự nhiên và 6.724 người của xã An Phú
Thành lập phường Thảo Điền trên cơ sở 375 ha diện tích tự nhiên và 6.714 người còn lại của xã An Phú.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thành phố Thủ Đức trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức, phường An Phú thuộc thành phố Thủ Đức như hiện nay.

Chú thích

Xem thêm


title: Caraguata romani

text:
Caraguata romani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Caraguata


title: 914

text:
Năm 914 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 914


title: Myurella kilburni

text:
Myurella kilburni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Myurella (Terebridae)
Động vật Ấn Độ Dương
Động vật được mô tả năm 1965


title: Morum lindae

text:
Morum lindae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Harpidae, họ ốc đàn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Morum


title: Vriesea chontalensis

text:
Vriesea chontalensis là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Bolivia, Costa Rica và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Catalogue of Vascular Plants of Ecuador  Truy cập 12 tháng 10 năm 2009

chontalensis
Thực vật Bolivia
Thực vật Costa Rica
Thực vật Ecuador


title: Aeoloderma savioi

text:
Aeoloderma savioi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Aeoloderma


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Nicaragua

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nicaragua () là đội tuyển cấp quốc gia của Nicaragua do Liên đoàn bóng đá Nicaragua quản lý.

Thành tích tại giải vô địch thế giới

1930 đến 1990 - Không tham dự
1994 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Cúp Vàng CONCACAF

Cúp bóng đá UNCAF

Đại hội Thể thao liên Mỹ

Đội hình
23 cầu thủ dưới đây được triệu tập tham dự trận giao hữu gặp ,  và  vào tháng 11 năm 2022.
Số liệu thống kê tính đến ngày 19 tháng 11 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nicaragua  trên trang chủ của FIFA

Nicaragua
Nicaragua


title: Compsodrillia eucosmia

text:
Compsodrillia eucosmia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Compsodrillia


title: Hãng phim Odessa

text:
Hãng phim Odessa (tiếng Ukraina: Одеська кіностудія художніх фільмів) là một trong những hãng phim lớn, lâu đời nhất châu Âu và Liên Xô (Ukraina hiện nay).

Nhân vật nổi tiếng

Nhà làm phim
1919-1925
 Myron Grossman (1908-1918) (considered a founder of Odessa cinematography)
 Les Kurbas (1922-1925)
 Georgy Tasin, the first studio director in 1922
1926-1936
 Aleksandr Dovzhenko
 Isaak Babel
1936-1954
 Vladimir Braun
 Amvrosiy Buchma
1955-1965
 Kira Muratova và Oleksandr Muratov
 Vadym Kostromenko, currently the director of the museum
 Vadym Avloshenko
1966-1996
 Stanislav Govorukhin
 Natalya Zbandut (Medyuk)
 Mykhailo Kats

Diễn viên
1919-1925
 Vera Kholodnaya (1914-1919) (featured in 35 films)
 Daria Zerkalova
1926-1936
 Natalia Uzhvey
 Matvey Lyarov
1966-1996
 Vladimir Vysotsky

Xem thêm

 Official website of Odessa film studio
 Non-official website Odessa film studio

Tham khảo

Hãng phim Liên Xô
Hãng phim Ukraina
Hãng phim


title: 5686 Chiyonoura

text:
5686 Chiyonoura (1990 YQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 12 năm 1990 bởi Masanori Matsuyama và Watanabe ở Kushiro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5686 Chiyonoura

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Vườn quốc gia Warren

text:
Vườn quốc gia Warren là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc, phía Nam Perth 287 km (178 dặm) và cách Pemberton. 15 km (9,3 mi).

Vườn quốc gia được chi phối bởi các cây karri mọc lâu năm, một số trong đó có chiều cao gần 90 m (300 ft). [2] Một số cây này đã được sử dụng để hoạt động như những ngọn tháp quan sát lửa được xây dựng trong những năm 1930 và 1940. Cây Dave Evans Bicentennial dài 75 m (246 ft) nằm trong công viên và được xếp vào năm 1988 trong chương trình kỷ niệm hai trăm năm của Úc. Đây là một trong ba cây được tìm thấy quanh Pemberton mà khách du lịch có thể leo trèo.

Sông Warren chảy qua công viên cùng với những con lạch nhỏ và rãnh nhỏ. Sông có nhiều trong cá hồi chấm và tôm marron có thể bị bắt trong mùa.

Tham khảo

Vườn quốc gia Tây Úc

en:Warren National Park


title: Valverdón

text:
Valverdón là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 291 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Anaclastis

text:
Anaclastis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Crambinae


title: Bulgan (tỉnh)

text:
Bulgan () là một trong 21 aimag (tỉnh) của Mông Cổ. Tỉnh nằm tại phía bắc đất nước và có thủ phủ cùng tên, Bulgan.

Địa lý
Bulgan giáp với tỉnh Khövsgöl ở phía tây bắc, Arkhangai ở phía tây nam, Övörkhangai ở phía nam, Töv ở phía đông nam, và Selenge ở phía đông bắc, cộng hòa tự trị Buryatia của Nga ở phía bắc. Tỉnh nhỏ Orkhon nằm giữa Bulgan và Selenge.

Phần phía bắc của tỉnh có nét đặc trưng là những khu rừng núi cao, dần dần hòa vào các thảo nguyên khô cằn thuộc cao nguyên trung tâm Mông Cổ. Các con sông chính trong tỉnh là Orkhon và Selenge, cả hai đều chảy từ tỉnh Övörkhangai. Do vậy, phần phía nam của tỉnh Bulgan là một trong số ít nơi tại Mông Cổ có thể trồng trọt được.

Giao thông
Sân bay Bulgan (UGA/ZMBN) có một đường băng chưa lát nhựa và có các chuyến bay thường kỳ đến thủ đô Ulan Bator, Khovd, và Mörön.

Hành chính

* - Thành phố tỉnh lị.

** - Số liệu bao gồm điểm định cư đô thị Khyalganat (3.300 dân), 25 km về phía bắc trung tâm sum Khangal

*** - Số liệu bao gồm điểm định cư đô thị Saikhan-Ovoo (500 dân), 25 km về phía tây-bắc trung tâm sum Saikhan

Tham khảo

Tỉnh của Mông Cổ


title: Mây nước (định hướng)

text:
Mây nước có thể là tên gọi chung cho các chi, loài thực vật sau:
Các loài mây Calamus palustris, Calamus tenuis thuộc họ Arecaceae
Chi mây Daemonorops thuộc họ Arecaceae
Chi Flagellaria thuộc họ Flagellariaceae.

Xem thêm
Mây (thực vật)