title: Gais, Nam Tirol

text:
Gais tiếng Ý: Gais; tiếng Đức: Gais) là một đô thị ở tỉnh Bolzano-Bozen trong vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, có vị trí cách khoảng 110 km về phía đông bắc của thành phố Trento và khoảng 60 km về phía đông bắc của thành phố Bolzano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.985 người và diện tích là 60,3 km².

Đô thị Gais có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Lana di Gais, Riomolino, Montassilone, và Villa Ottone.

Gais giáp các đô thị: Bruneck (Brunico), Sand in Taufers (Campo Tures), Pfalzen (Falzes), Percha (Perca), và Mühlwald (Selva dei Molini).

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
   Trang mạng của đô thị này

Đô thị Nam Tirol


title: Pseudolimnophila interstincta

text:
Pseudolimnophila interstincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Andrena lillooetensis

text:
Andrena lillooetensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1924


title: Lyas

text:
Lyas  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Gonneville-la-Mallet

text:
Gonneville-la-Mallet là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Gonneville-la-Mallet on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Monolepta langbianica

text:
Monolepta langbianica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Molophilus ermolenkoi

text:
Molophilus ermolenkoi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Ventricularia

text:
Ventricularia là một chi phong lan trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan

Vandeae


title: Stenoluperus smetanai

text:
Stenoluperus smetanai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Stenoluperus


title: Trichosalpinx

text:
Trichosalpinx là một chi gồm hơn 100 loài lan vùng tân nhiệt đới.

Chú thích

Danh sách các chi phong lan

Thực vật Caribe


title: Quận Mariposa, California

text:
Quận Mariposa là một quận trong tiểu bang California, Hoa Kỳ. Theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2010, dân số là 18.251. Quận lỵ là Mariposa. Quận tọa lạc ở chân đồi phía tây của dãy núi Sierra Nevada, phía bắc Fresno, phía đông của Merced, và phía đông nam của Stockton.

Phần phía đông của quận là phần trung tâm của vườn Quốc gia Yosemite.

Không có thành phố hợp nhất nào trong quận Mariposa; tuy nhiên, có những cộng đồng được công nhận là những nơi được điều tra dân số cho mục đích thống kê. Nó cũng có sự phân biệt không có đèn giao thông vĩnh viễn ở bất cứ đâu trong quận.

Tham khảo

Quận của California
Quận Mariposa
Khu dân cư thành lập năm 1850
California 1850
Cơn sốt vàng California


title: Diabrotica sexmaculata

text:
Diabrotica sexmaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Coelaenomenodera crassicornis

text:
Coelaenomenodera crassicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Coelaenomenodera


title: VF-1

text:
Phi đoàn Chiến đấu số 1 (Fighter Squadron 1 - VF-1) là một đơn vị máy bay chiến đấu thuộc Hải quân Hoa Kỳ, được biết đến với biệt danh "Wolfpack" (bầy sói). Hiện tại, đơn vị đã được giải thể và các nhân viên được bố trí công việc mới sau khi tàu sân bay USS Ranger (CVA-61) thôi hoạt động.

Lịch sử

VF-1 được thành lập ngày 1 tháng 7 năm 1922. Vào tháng 1 năm 1925, VF-1 hoạt động trên tàu chiến, phi đội đã hoạt động trên 11 tàu chiến khác nhau. Vào ngày 16 tháng 11 năm 1927, tàu sân bay USS Saratoga (CV-3) được đưa vào hoạt động và VF-1 được biên chế trên tàu.

Phi đoàn sử dụng tên gọi VF-1 đến ngày 1 tháng 7 năm 1934, sau đó được đổi tên thành VB-2. Một năm sau đó, vào ngày 1 tháng 7 năm 1935, nó lại trở về với tên gọi VF-1 và 2 năm sau lại đổi tên thành VF-6. Trong suốt thời gian đầu, các phi công đã lái các loại máy bay Curtiss TS, Boeing F2B, Boeing F3B, Curtiss F8C, BFC Goshawk và Boeing P-12.

Lần thứ ba tên hiệu VF-1 xuất hiện khi một phi đoàn mới được thành lập vào ngày 1 tháng 5 năm 1943, sử dụng các máy bay Grumman F6F Hellcats. Đơn vị được biên chế vào hạm đội Thái Bình Dương và tham gia vào nhiều nhiệm vụ trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai. Vào năm 1944, đơn vị được tổ chức lại, được phân công nhiệm vụ tấn công Nhật Bản, đóng vai quan trọng trong nhiệm vụ tấn công các hàng không mẫu hạm và tàu chiến của Nhật Bản. Sau khi chiến tranh kết thúc, đơn vị thực hiện nhiệm vụ hộ tống các chuyến bay chở hàng tiếp tế, sau đó nó giải thể vào ngày 25 tháng 10 năm 1945.

Ngày 14 tháng 10 năm 1972, lần thứ thứ tư tên hiệu VF-1 được sử dụng cho một phi đoàn có biệt danh là "Wolfpack", với phù hiệu là một cái đầu sói màu đỏ, được thành lập tại sân bay hải quân Miramar (Naval Air Station Miramar), là một trong 2 phi đoàn đầu tiên được trang bị máy bay chiến đấu F-14 (phi đoàn còn lại là VF-2).

VF-1 được nhận chiếc F-14 đầu tiên vào ngày 1 tháng 7 năm 1973. Cuộc tuần tra trên biển đầu tiên của đơn vị là vào tháng 9 năm 1974 trên tàu sân bay USS Enterprise (CVN-65). VF-1 và VF-2 từng đã bay bên ngoài Sài Gòn trong cuộc di tản của người Mỹ vào tháng 4 năm 1975.

Tháng 9 năm 1980, VF-1 và VF-2 được chuyển sang tàu sân bay USS Ranger (CVA-61) và thực hiện nhiều cuộc tuần tra trên biển cho đến khi lại thay đổi một lần nữa vào năm 1984, đơn vị được điều đến tàu USS Kitty Hawk (CV-63). Năm 1986, họ lại trở về tàu Ranger và thực hiện nhiệm vụ cùng với tàu Ranger trong suốt chiến dịch bão táp sa mạc ở Iraq. Một máy bay F-14 của phi đoàn đã bắn hạ một chiếc trực thăng Mil Mi-8 của Iraq bằng tên lửa AIM-9 Sidewinder.

Tàu USS Ranger thôi hoạt động năm 1993 và VF-1 cũng giải thể vào năm 1993.

Các bài liên quan
VF-1 History
VF-1 Wolfpack History

Tham khảo

D-001
Phi đoàn


title: Kirinia roxelana

text:
Kirinia roxelana là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở đông nam châu Âu và Cận Đông.

Chiều dài cánh trước là 29–31 mm. TLoaif bướm này xuất hiện và bay lượn trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm.

Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ.

Chú thích

Tham khảo

Butterflies of Europe

Kirinia
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1777


title: Unterschneidheim

text:
Unterschneidheim là một xã của Đức. Đô thị này thuộc huyện Ostalb, bang Baden-Württemberg. Đô thị này có diện tích 68,06 km2, dân số là 4639 người (31/12/2006).

Tham khảo


title: Agen-d'Aveyron

text:
Agen-d'Aveyron  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Agendaveyron


title: Callosobruchus taiwanensis

text:
Callosobruchus taiwanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Callosobruchus


title: Súng cầm tay

text:
Súng cầm tay là bất kỳ loại súng nào được thiết kế để một cá nhân có thể mang theo và sử dụng một cách dễ dàng. Thuật ngữ này được định nghĩa thêm về mặt pháp lý ở các quốc gia khác nhau.

Các loại súng cầm tay nguyên thủy đầu tiên có nguồn gốc từ [[Lịch sử khoa học và công nghệ ở Trung Quốc vào thế kỷ thứ 10, khi các ống tre chứa thuốc súng và đạn được gắn trên các cây giáo để tạo thành súng lửa cầm tay, có thể được 1 người sử dụng, sau này được sử dụng để gây hiệu quả tốt trong trận vây hãm Đức An năm 1132. Trong thế kỷ 13, Trung Quốc đã phát minh ra pháo cầm tay với nòng kim loại, vốn được coi là tổ tiên thực sự của tất cả các loại súng cầm tay. Công nghệ này dần dần lan rộng khắp phần còn lại của Đông Á, Nam Á, Trung Đông và Châu Âu. Các loại súng cũ thường sử dụng thuốc nổ đen làm chất phóng, nhưng súng hiện đại sử dụng thuốc nổ không khói hoặc các chất đẩy khác. Hầu hết các loại súng hiện đại (ngoại trừ đáng chú ý là shotgun nòng trơn) đều có nòng có rãnh để truyền lực quay cho đạn nhằm cải thiện độ ổn định đường bay của viên đạn.

Các loại súng hiện đại có thể được mô tả bằng cỡ nòng của chúng (tức là đường kính nòng). Đối với súng lục và súng trường, giá trị này được tính bằng milimét hoặc inch (ví dụ: 7,62mm hoặc 0,308 in.), Hoặc trong trường hợp súng ngắn theo đơn vị đo của chúng (ví dụ: 12 ga và 20 ga.). Súng cũng được mô tả bằng các loại hành động sử dụng (ví dụ muzzleloader, breechloader, đòn bẩy, bolt, pulp, ổ quay, bán tự động, hoàn toàn tự động, vv), cùng với các phương tiện thông thường của việc tháo lắp (ví dụ: súng tháo lắp bằng tay hoặc cơ khí tháo lắp). Việc phân loại thêm có thể liên quan đến loại nòng được sử dụng (nghĩa là có rãnh) và chiều dài nòng (ví dụ: 24 inch), đến cơ chế bắn (ví dụ như khóa khớp, khóa bánh xe, khóa đá lửa hoặc khóa gõ), mục đích sử dụng chính của thiết kế (ví dụ như súng săn), hoặc tên thường được chấp nhận cho một biến thể cụ thể (ví dụ: Súng gatling).

Người bắn nhắm súng vào mục tiêu của họ bằng sự phối hợp giữa tay và mắt, sử dụng ống ngắm bằng sắt hoặc ống ngắm quang học. Tầm bắn chính xác của súng lục thường không vượt quá , trong khi hầu hết súng trường có độ chính xác đến  sử dụng ống ngắm bằng sắt, hoặc tầm xa hơn trong khi sử dụng ống ngắm quang học. (Đạn bắn ra có thể nguy hiểm hoặc gây chết người ngoài phạm vi chính xác của chúng; khoảng cách tối thiểu để đảm bảo an toàn lớn hơn nhiều so với phạm vi được chỉ định về độ chính xác). Súng trường bắn tỉa được chế tạo có mục đích và súng bắn tỉa công phá có độ chính xác trong phạm vi hơn .

Phân loại
Súng cầm tay là một vũ khí tầm xa có nòng gây sát thương vào các mục tiêu bằng cách tung ra một hoặc nhiều viên đạn nhờ nhanh chóng giãn khí với áp suất cao, được tạo ra từ việc đốt gây tỏa nhiệt của một loại hóa chất , nhiên liệu đẩy, trong lịch sử gọi là thuốc súng, bây giờ dùng thuốc súng không khói.

Trong quân đội, súng cầm tay được phân loại thành vũ khí "hạng nặng" và "hạng nhẹ" về tính di động của chúng đối với binh lính bộ binh. Súng nhẹ sử dụng đạn có cấu trúc phù hợp động lực học và đủ nhỏ gọn để được một lính bộ binh duy nhất có thể vận hành hết công suất (chứ không phải các súng công suất lớn cần một tiểu đội vận hành), và cũng được gọi là "vũ khí hạng nhẹ", một từ hay dùng của "súng" thường dùng trong cách sử dụng phổ biến. Các loại súng cầm tay này bao gồm súng ngắn như súng ngắn ổ quay, súng lục và derringer, và súng dài như súng trường (trong đó có rất nhiều phân nhóm như súng trường công phá, súng bắn tỉa, súng trường thiện xạ, Battle rifle, súng trường tấn công và súng carbin), shotgun, súng tiểu liên/vũ khí phòng vệ cá nhân, vũ khí tự động theo nhóm và súng máy hạng nhẹ.

Trong số các nhà sản xuất vũ khí trên thế giới, các nhà sản xuất súng hàng đầu là Browning, Remington, Colt, Ruger, Smith & Wesson, Savage, Mossberg (Mỹ), Heckler & Koch, SIG Sauer, Walther (Đức), ČZUB (Cộng hòa Séc), Glock, Steyr-Mannlicher (Áo), FN Herstal (Bỉ), Beretta (Ý), Norinco (Trung Quốc), Tula Arms và Kalashnikov (Nga), trong khi các nhà sản xuất hàng đầu trước đây bao gồm Mauser, Springfield Armory và Rock Island Armory thuộc Armscor (Philippines).

 Khảo sát về vũ khí nhỏ báo cáo rằng có hơn một tỷ súng cầm tay được phân phối trên toàn cầu, trong đó 857 triệu (khoảng 85%) là trong tay dân thường. Chỉ riêng dân thường Hoa Kỳ đã chiếm 393 triệu (khoảng 46%) trong tổng số súng cầm tay dân sự trên toàn thế giới. Con số này lên tới "120,5 khẩu súng cho mỗi 100 cư dân." Các lực lượng vũ trang trên thế giới kiểm soát khoảng 133 triệu (khoảng 13%) tổng số vũ khí cỡ nhỏ trên toàn cầu, trong đó hơn 43% thuộc về hai quốc gia: Nga (30.3 triệu) và Trung Quốc (27.5 triệu). Cơ quan thực thi pháp luật kiểm soát khoảng 23 triệu (khoảng 2 phần trăm) tổng số vũ khí nhỏ trên toàn cầu.

Cấu hình

Súng ngắn

Súng ngắn là loại súng có thể được sử dụng bằng một tay và là loại súng nhỏ nhất trong số các loại súng cầm tay. Tuy nhiên, định nghĩa pháp lý về "súng ngắn" khác nhau giữa các quốc gia và khu vực. Ví dụ, trong luật pháp Nam Phi, "súng ngắn" có nghĩa là một khẩu súng lục hoặc súng lục ổ quay có thể cầm và bắn bằng một tay.  Tại Úc, luật về súng coi súng ngắn là một loại súng có thể mang theo hoặc có thể che giấu về người; hoặc có khả năng được nâng lên và sa thải bằng một tay; hoặc không quá . Tại Hoa Kỳ, Tiêu đề 18 và ATF xem xét một khẩu súng lục như một vũ khí trong đó có một đoạn cổ súng ngắn và được thiết kế để được lắp đặt và bắn bằng cách sử dụng một tay duy nhất.

Có hai loại súng ngắn phổ biến là súng súng ngắn ổ quay và súng ngắn bán tự động. Súng ngắn ổ quay có một số buồng bắn hoặc "lỗ nạp" trong một hình trụ quay; mỗi khoang trong xi lanh được nạp một hộp đạn. Súng ngắn bán tự động có một buồng bắn cố định duy nhất được gia công ở phía sau nòng và một băng đạn để chúng có thể được sử dụng để bắn nhiều phát. Mỗi lần nhấn nút kích hoạt sẽ kích hoạt một hộp mực, sử dụng năng lượng của hộp mực để kích hoạt một cơ chế để hộp mực tiếp theo có thể được kích hoạt ngay lập tức. Điều này trái ngược với các ổ quay " tác động kép ", loại ổ quay này thực hiện cùng một đầu bằng cách sử dụng một tác động cơ học được liên kết với kích hoạt kéo.

Với việc phát minh ra khẩu súng lục ổ quay vào năm 1818, những khẩu súng ngắn có khả năng giữ nhiều đạn đã trở nên phổ biến. Một số thiết kế nhất định của súng lục tự động nạp đạn xuất hiện bắt đầu từ những năm 1870 và đã thay thế phần lớn các khẩu súng lục ổ quay trong các ứng dụng quân sự vào cuối Thế chiến thứ nhất. Đến cuối thế kỷ 20, hầu hết các khẩu súng ngắn thường xuyên được quân đội, cảnh sát và dân thường mang theo đều là súng bán tự động., mặc dù ổ quay vẫn được sử dụng rộng rãi. Nói chung, lực lượng quân đội và cảnh sát sử dụng súng lục bán tự động do dung lượng băng đạn cao và khả năng nạp đạn nhanh chóng bằng cách chỉ cần tháo băng đạn rỗng và lắp một băng đạn đã nạp. Súng lục rất phổ biến trong giới săn súng cầm tay vì hộp đạn của súng lục ổ quay thường mạnh hơn hộp đạn súng lục bán tự động cỡ nòng tương tự (được thiết kế để tự vệ) và sức mạnh, sự đơn giản và độ bền của thiết kế súng lục rất phù hợp để sử dụng ngoài trời. Súng ngắn ổ quay, đặc biệt là .22 LR và 38 Special / 357 Magnum, cũng là những vũ khí được giấu kín phổ biến ở các khu vực pháp lý cho phép thực hành này vì cơ chế đơn giản của chúng khiến chúng nhỏ hơn nhiều loại autoloader trong khi vẫn đáng tin cậy. Cả hai thiết kế đều phổ biến ở các chủ sở hữu súng dân dụng, tùy thuộc vào ý định của chủ sở hữu (tự vệ, săn bắn, bắn mục tiêu, thi đấu, lưu trữ, v.v.).

Súng dài
Súng dài thường là bất kỳ loại súng nào lớn hơn súng cầm tay và được thiết kế để cầm và bắn bằng cả hai tay, đồng thời được gài vào hông hoặc vai để có độ ổn định tốt hơn. Súng dài thường có chiều dài nòng từ  (có những hạn chế về chiều dài thùng tối thiểu ở nhiều khu vực pháp lý; chiều dài thùng tối đa thường là vấn đề thực tế), cùng với bộ thu và nhóm kích hoạt được gắn vào một hộp chứa bằng gỗ, nhựa, kim loại hoặc composite, bao gồm một hoặc nhiều miếng hơn tạo thành báng trước, báng sau và tùy chọn (nhưng thường là) một giá đỡ vai được gọi là báng. Súng dài thời kỳ đầu, từ thời kỳ Phục hưng cho đến giữa thế kỷ 19, là vũ khí thường bắn một hoặc nhiều đạn tròn, gọi là súng hỏa mai  (hoặc musket hoặc arquebus) phụ thuộc vào tầm cỡ và cơ chế bắn.

Súng trường và shotgun

Hầu hết các loại súng dài hiện đại đều là súng trường hoặc shotgun. Cả hai đều là sản phẩm kế thừa của súng hỏa mai, khác biệt với vũ khí mẹ của chúng theo những cách khác nhau. Một khẩu súng trường được đặt tên theo các rãnh xoắn ốc (súng trường) được gia công vào bề mặt bên trong (lỗ khoan) của nòng súng của nó, tạo ra một chuyển động quay ổn định con quay hồi chuyển cho những viên đạn mà nó bắn ra. Shotgun chủ yếu là súng được thiết kế để bắn một số lượng đạn nhất định trong mỗi lần bóp cò; kích thước viên thường dao động giữa 2 mm # 9 và 8,4 mm # 00 (double-aught) buckshot. Súng ngắn cũng có khả năng bắn các loại đạn rắn đơn lẻ được gọi là slug, hoặc các loại đạn đặc biệt (thường " ít gây chết người ") như đạn hạt đậu, hơi cay hoặc đạn xuyên thấu. Súng trường tạo ra một điểm tác động duy nhất trong mỗi lần bắn nhưng tầm bắn xa và độ chính xác cao; trong khi shotgun tạo ra một cụm điểm tác động với tầm bắn và độ chính xác thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, diện tích va chạm lớn hơn của shotgun có thể bù đắp cho việc giảm độ chính xác, vì đạn bắn lan ra trong khi bắn; do đó, trong săn bắn, shotgun thường được sử dụng để săn các loài chim bay nhanh.

Súng trường và shotgun thường được sử dụng để săn bắn và cũng thường được sử dụng để bảo vệ gia đình, bảo vệ an ninh và thực thi pháp luật. Thông thường, các cuộc săn lớn sử dụng súng trường (mặc dù có thể sử dụng shotgun, đặc biệt là với đạn slug), trong khi săn các loài chim thì dùng shotgun. Shotgun đôi khi được ưu tiên sử dụng để bảo vệ  nhà riêng hoặc cơ sở kinh doanh do phạm vi tác động rộng, nhiều vết thương (khi sử dụng súng bắn đạn hoa cải), tầm bắn ngắn hơn và giảm khả năng xuyên tường (khi sử dụng đạn nhẹ hơn), giúp giảm đáng kể khả năng gây hại ngoài ý muốn, mặc dù súng ngắn cũng thường được sử dụng.

Có nhiều loại súng trường và shotgun dựa trên phương pháp nạp đạn. Súng trường hoạt động bằng tay và đòn bẩy được vận hành bằng tay. Thao tác với bolt hoặc cần gạt khiến hộp mực đã sử dụng được tháo ra, cơ chế bắn được phục hồi và lắp hộp mực mới vào. Hai loại hành động này hầu như chỉ được sử dụng bởi súng trường. Súng trường và súng ngắn dạng trượt (thường được gọi là 'pump-action') được quay vòng theo cách thủ công bằng cách xoay cò súng tới lui. Loại hành động này thường được shotgun sử dụng, nhưng một số nhà sản xuất lớn chế tạo súng trường sử dụng hành động này.

Cả súng trường và shotgun đều thuộc loại break-action hoàn toàn không có bất kỳ loại cơ chế nạp đạn nào mà phải nạp bằng tay sau mỗi lần bắn. Cả súng trường và shotgun đều có các loại một nòng và hai nòng; tuy nhiên do chi phí cao và khó chế tạo, súng trường hai nòng rất hiếm. Súng trường hai nòng thường dành cho các cuộc săn lùng trong các cuộc săn các con vật nguy hiểm ở châu Phi, với tầm bắn ngắn và tốc độ là điều cốt yếu. Các loại súng này có cỡ nòng rất lớn và mạnh là điều bình thường.

Súng trường đã có mặt trong các sự kiện thiện xạ mang tính quốc gia ở châu Âu và Hoa Kỳ ít nhất là từ thế kỷ 18, khi súng trường lần đầu tiên được phổ biến rộng rãi. Một trong những cuộc thi bắn súng trường thuần túy "kiểu Mỹ" sớm nhất diễn ra vào năm 1775, khi Daniel Morgan đang tuyển dụng những tay súng bắn tỉa ở Virginia cho Chiến tranh Cách mạng Mỹ sắp diễn ra. Ở một số quốc gia, thiện xạ súng trường vẫn là một niềm tự hào dân tộc. Một số súng trường chuyên dụng cỡ nòng lớn hơn được cho là có tầm bắn chính xác lên đến khoảng , mặc dù hầu hết có ít hơn đáng kể. Vào nửa sau của thế kỷ 20, môn thể thao súng ngắn thi đấu có lẽ còn trở nên phổ biến hơn cả bắn súng, phần lớn là do chuyển động và phản hồi tức thì trong các hoạt động như đánh bẫy và bắn súng thể thao.

Trong sử dụng quân sự, súng trường bắn tia với ống ngắm công suất cao phổ biến như súng bắn tỉa, tuy nhiên trong Chiến tranh Triều Tiên, súng trường bắn tia truyền thống và súng trường bán tự động được sử dụng bởi lính bộ binh đã được bổ sung bằng các thiết kế bắn chọn được gọi là súng trường tự động.

Súng carbine
Carbine là một loại súng tương tự như súng trường về hình thức và mục đích sử dụng, nhưng thường ngắn hơn hoặc nhỏ hơn súng săn hoặc súng trường chiến đấu "cỡ lớn" điển hình trong cùng một khoảng thời gian và đôi khi sử dụng hộp đạn nhỏ hơn hoặc kém hơn. Carbines đã và thường được sử dụng bởi các thành viên trong quân đội trong các vai trò dự kiến tham gia chiến đấu, nhưng một khẩu súng trường cỡ lớn sẽ là vật cản đối với nhiệm vụ chính của người lính đó (lái xe, chỉ huy hiện trường và nhân viên hỗ trợ, dù quân đội, kỹ sư, v.v.). Carbines cũng phổ biến trong cơ quan thực thi pháp luật và giữa các chủ sở hữu dân sự, nơi có thể tồn tại các mối quan tâm về quy mô, không gian và/hoặc quyền lực tương tự. Carbines, giống như súng trường, có thể bắn một phát, bắn lặp lại, bán tự động hoặc bắn chọn / hoàn toàn tự động, thường tùy thuộc vào khoảng thời gian và thị trường dự định. Các ví dụ lịch sử phổ biến bao gồm Winchester Model 1892, Lee – Enfield " Jungle Carbine ", SKS, M1 carbine (không liên quan đến khẩu M1 Garand lớn hơn) và M4 carbine (biến thể nhỏ gọn hơn của súng trường M16 hiện tại). Các loại carb dân dụng hiện đại của Hoa Kỳ bao gồm các tùy chỉnh nhỏ gọn của AR-15, Ruger Mini-14, Beretta Cx4 Storm, Kel-Tec SUB-2000, súng trường bắn tia thường thuộc các thông số kỹ thuật của súng trường trinh sát và bộ chuyển đổi hậu mãi cho các loại súng lục phổ biến bao gồm các mô hình M1911 và Glock.

Súng máy

Súng máy là một loại súng tự động hoàn toàn, thường được tách biệt với các loại vũ khí tự động khác bằng cách sử dụng loại đạn có dây đai (mặc dù một số thiết kế sử dụng băng đạn trống, chảo hoặc phễu), thường có cỡ nòng lấy cảm hứng từ súng trường nằm trong khoảng 5,56 × 45mm NATO (.223 Remington) cho súng máy hạng nhẹ đến .50 BMG hoặc thậm chí lớn hơn cho vũ khí của phi hành đoàn hoặc máy bay. Mặc dù không được sử dụng rộng rãi cho đến Thế chiến thứ nhất, nhưng các loại súng máy thời kỳ đầu đã được quân đội sử dụng vào nửa sau của thế kỷ 19. Những món đáng chú ý trong kho vũ khí của Mỹ trong thế kỷ 20 bao gồm súng máy hạng nặng M2 Browning.50, súng máy hạng trung M1919 Browning.30 và súng máy đa dụng M60 7,62 × 51mm NATO được sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam. Súng máy loại này ban đầu là súng phòng thủ do ít nhất hai người đàn ông vận hành, chủ yếu là do những khó khăn khi di chuyển và đặt chúng, đạn dược và chân máy của chúng. Ngược lại, súng máy hạng nhẹ hiện đại như FN Minimi thường được sử dụng bởi một lính bộ binh duy nhất. Chúng cung cấp một lượng đạn lớn và tốc độ bắn cao, và thường được sử dụng để chế áp hỏa lực trong quá trình di chuyển của bộ binh. Độ chính xác của súng máy thay đổi dựa trên nhiều yếu tố từ thiết kế đến dung sai chế tạo, hầu hết đều được cải thiện theo thời gian. Súng máy thường được gắn trên các phương tiện hoặc trực thăng, và đã được sử dụng kể từ Thế chiến thứ nhất như một loại súng tấn công trên máy bay chiến đấu và xe tăng (ví dụ như để không chiến hoặc chế áp hỏa lực để hỗ trợ bộ đội mặt đất).

Định nghĩa về súng máy là khác nhau trong luật pháp Hoa Kỳ. Đạo luật Quốc gia về Súng và Đạo luật Bảo vệ Chủ sở hữu Súng máy định nghĩa "súng máy" ở Hoa Kỳ theo mã Đề số 26, Phụ đề E, Chương 53, Chương B, Phần 1, § 5845 là: "... bất kỳ loại súng nào bắn... tự động nhiều lần bắn, không cần nạp đạn thủ công, bằng một chức năng duy nhất của cò súng ". Do đó, "súng máy" phần lớn đồng nghĩa với "vũ khí tự động" theo cách nói dân sự của Hoa Kỳ, bao hàm tất cả các loại súng tự động.

Súng bắn tỉa

Định nghĩa về súng bắn tỉa bị tranh cãi giữa các nhà quan sát quân sự, cảnh sát và dân sự, tuy nhiên hầu hết mọi người thường định nghĩa "súng bắn tỉa" là một khẩu súng trường có công suất cao, bán tự động / bắn nhanh, có tầm bắn chính xác xa hơn tiêu chuẩn súng trường. Chúng thường được xây dựng có mục đích cho các ứng dụng của họ. Ví dụ, súng trường bắn tỉa của cảnh sát có thể khác về thông số kỹ thuật với súng trường quân sự. Các tay súng bắn tỉa của cảnh sát thường không tấn công mục tiêu ở tầm cực xa, mà là mục tiêu ở tầm trung bình. Chúng cũng có thể có nhiều mục tiêu trong phạm vi ngắn hơn, và do đó, mô hình bán tự động được ưu tiên hơn là hoạt động bắn bu lông. Chúng cũng có thể nhỏ gọn hơn súng trường milspec vì các tay súng thiện xạ của cảnh sát có thể cần nhiều tính cơ động hơn. Mặt khác, súng trường quân sự có nhiều khả năng sử dụng hộp đạn công suất cao hơn để đánh bại áo giáp hoặc vỏ bọc nhẹ. Chúng phổ biến hơn (nhưng không nhiều) hoạt động bằng bu lông, vì chúng dễ chế tạo và bảo trì hơn. Ngoài ra, do ít bộ phận chuyển động và tổng thể hơn, chúng đáng tin cậy hơn nhiều trong các điều kiện bất lợi. Chúng cũng có thể có phạm vi mạnh hơn để thu được các mục tiêu ở xa hơn. Nhìn chung, các đơn vị bắn tỉa chưa bao giờ trở nên nổi bật cho đến Thế chiến 1, khi người Đức thể hiện sự hữu dụng của họ trên chiến trường. Kể từ đó, họ trở nên không thể thay đổi trong chiến tranh. Ví dụ về súng trường bắn tỉa bao gồm Accuracy International AWM, Sako TRG-42 và CheyTac M200. Ví dụ về các hộp đạn bắn tỉa chuyên dụng bao gồm .338 Lapua Magnum, .300 Winchester Magnum và .408 CheyTac.

Súng tiểu liên

Súng tiểu liên là một loại súng có băng đạn, thường nhỏ hơn các loại súng tự động khác, bắn đạn súng lục; vì lý do này, một số súng tiểu liên cũng có thể được gọi là súng máy, đặc biệt là khi đề cập đến các thiết kế cỡ súng ngắn như Škorpion vz. 61 và Glock 18. Các ví dụ nổi tiếng là khẩu Uzi và Heckler & Koch MP5 của Israel sử dụng hộp đạn 9 × 19mm Parabellum và súng tiểu liên Thompson của Mỹ bắn .45 ACP. Do kích thước nhỏ và khả năng xuyên đạn hạn chế so với các loại đạn súng trường công suất lớn, súng tiểu liên thường được các lực lượng quân đội, bán quân sự và cảnh sát ưa chuộng cho các cuộc giao tranh gần như bên trong các tòa nhà, khu đô thị hoặc trong các khu phức hợp chiến hào.

Súng tiểu liên ban đầu có kích thước bằng súng carbine. Bởi vì chúng bắn đạn súng lục, chúng có giới hạn sử dụng ở tầm xa, nhưng trong cận chiến có thể được sử dụng hoàn toàn tự động theo cách có thể kiểm soát được do độ giật nhẹ hơn của đạn súng lục. Chúng cũng cực kỳ rẻ và đơn giản để xây dựng trong thời gian chiến tranh, cho phép một quốc gia nhanh chóng trang bị quân sự của mình. Trong nửa sau của thế kỷ 20, súng tiểu liên được thu nhỏ đến mức chỉ lớn hơn một chút so với một số súng ngắn cỡ lớn. Súng tiểu liên được sử dụng rộng rãi nhất vào cuối thế kỷ 20 là Heckler & Koch MP5. MP5 thực sự được Heckler & Koch chỉ định là "súng lục máy" (MP5 là viết tắt của Maschinenpistole 5, hoặc Machine Pistol 5), mặc dù một số dành tên gọi này cho các loại súng tiểu liên thậm chí còn nhỏ hơn như MAC-10 và Glock 18, về kích thước và hình dạng của súng lục.

Súng trường tự động
Súng trường tự động là một loại súng có băng đạn, được sử dụng bởi một lính bộ binh duy nhất, được lắp vào hộp đạn súng trường và có khả năng bắn tự động. Súng trường tự động M1918 Browning là vũ khí bộ binh đầu tiên của Mỹ thuộc loại này, và thường được sử dụng để chế áp hoặc hỗ trợ hỏa lực trong vai trò hiện nay thường được trang bị bằng súng máy hạng nhẹ. Các súng trường tự động đời đầu khác bao gồm Fedorov Avtomat và Huot Automatic Rifle. Sau đó, các lực lượng Đức đã triển khai khẩu Sturmgewehr 44 trong Thế chiến thứ hai, một loại súng trường tự động hạng nhẹ bắn " hộp đạn trung gian " giảm công suất. Thiết kế này đã trở thành cơ sở cho phân loại vũ khí tự động " súng trường tấn công ", trái ngược với " súng trường chiến đấu ", thường bắn hộp đạn súng trường "toàn năng" truyền thống.

Súng trường tấn công

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Đức đã giới thiệu khẩu StG 44 và dẫn đầu công nghệ vũ khí, thứ mà cuối cùng đã trở thành loại súng được quân đội áp dụng rộng rãi nhất, súng trường tấn công. Một khẩu súng trường tấn công thường nhỏ hơn một chút so với súng trường chiến đấu như M14 của Mỹ, nhưng sự khác biệt chính xác định súng trường tấn công là khả năng bắn chọn và việc sử dụng đạn súng trường có công suất thấp hơn, được gọi là hộp đạn trung gian.

Kỹ sư Liên Xô Mikhail Kalashnikov đã nhanh chóng điều chỉnh súng gốc của Đức, sử dụng hộp đạn 7,62 × 39mm kém uy lực hơn từ đạn súng trường chiến đấu tiêu chuẩn 7,62 × 54mmR của Nga, để sản xuất AK-47, loại súng trường này đã trở thành súng trường tấn công được sử dụng rộng rãi nhất thế giới. Ngay sau Thế chiến II, súng trường tấn công Kalashnikov AK-47 tự động bắt đầu được Liên Xô và các đồng minh của khối phía Đông, cũng như các quốc gia như Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà sử dụng.

Ở Hoa Kỳ, thiết kế súng trường tấn công ra đời muộn hơn; sự thay thế cho khẩu M1 Garand của Thế chiến II là một thiết kế khác của John Garand dành cho hộp đạn NATO 7,62 × 51mm mới; khẩu M14 bắn chọn, được quân đội Hoa Kỳ sử dụng cho đến những năm 1960. Độ giật đáng kể của M14 khi bắn ở chế độ hoàn toàn tự động được coi là một vấn đề vì nó làm giảm độ chính xác, và vào những năm 1960, nó được thay thế bằng khẩu AR-15 của Eugene Stoner, cũng đánh dấu sự chuyển đổi từ khẩu.30 mạnh mẽ. hộp mực được quân đội Hoa Kỳ sử dụng cho đến đầu Chiến tranh Việt Nam với loại hộp đạn trung gian.223 caliber (5,56mm) kém mạnh hơn nhiều. Quân đội sau đó đã đặt tên cho AR-15 là " M16 ". Phiên bản dân sự của M16 tiếp tục được gọi là AR-15 và trông giống hệt phiên bản quân sự, mặc dù để phù hợp với các quy định của BATFE ở Mỹ, nó thiếu cơ chế cho phép bắn hoàn toàn tự động.

Các biến thể của cả M16 và AK-47 vẫn đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới ngày nay, mặc dù các thiết kế súng trường tự động khác đã được giới thiệu. Một phiên bản nhỏ hơn của M16A2, M4 carbine, được sử dụng rộng rãi bởi các đội xe tăng và phương tiện của Mỹ và NATO, các phi công, nhân viên hỗ trợ và trong các tình huống khác khi không gian bị hạn chế. IMI Galil, một loại vũ khí do Israel thiết kế dựa trên hoạt động của AK-47, đang được Israel, Ý, Miến Điện, Philippines, Peru và Colombia sử dụng. Swiss Arms của Thụy Sĩ sản xuất súng trường tấn công SIG SG 550 được sử dụng bởi Pháp, Chile và Tây Ban Nha, và Steyr Mannlicher sản xuất AUG, một khẩu súng trường bullpup được sử dụng ở Áo, Úc, New Zealand, Ireland và Ả Rập Xê-út cùng các quốc gia khác.

Các thiết kế hiện đại yêu cầu vũ khí nhỏ gọn vẫn giữ được hỏa lực. Thiết kế bullpup, bằng cách lắp băng đạn phía sau cò súng, hợp nhất độ chính xác và hỏa lực của súng trường tấn công truyền thống với kích thước nhỏ gọn của súng tiểu liên (mặc dù súng tiểu liên vẫn được sử dụng); ví dụ như FAMAS của Pháp và SA80 của Anh.

Vũ khí phòng vệ cá nhân

Một loại vũ khí được phát triển gần đây là vũ khí phòng vệ cá nhân hay còn gọi là PDW, nói một cách đơn giản nhất là súng tiểu liên được thiết kế để bắn đạn với hiệu suất đạn đạo tương tự như băng đạn súng trường. Mặc dù một khẩu súng tiểu liên được ưa thích hơn vì kích thước nhỏ gọn và khả năng chứa đạn, nhưng các hộp đạn súng lục của nó lại thiếu khả năng xuyên phá của súng trường. Ngược lại, đạn súng trường có thể xuyên giáp nhẹ và dễ bắn chính xác hơn, nhưng ngay cả một khẩu carbine như Colt M4 cũng lớn hơn và/hoặc dài hơn súng tiểu liên, khiến nó khó cơ động hơn trong khoảng cách gần. Giải pháp mà nhiều nhà sản xuất vũ khí đưa ra là một loại vũ khí giống súng tiểu liên về kích thước và cấu hình chung, nhưng bắn đạn xuyên giáp công suất cao hơn (thường được thiết kế đặc biệt cho vũ khí này), do đó kết hợp các ưu điểm của súng carbine và súng tiểu liên.. Điều này cũng mang lại cho PDW một biệt danh được sử dụng không thường xuyên - carbines tiểu liên. FN P90 và Heckler & Koch MP7 là những ví dụ nổi tiếng nhất về PDW.

Súng trường chiến đấu

Súng trường chiến đấu là một loại phụ khác của súng trường, thường được định nghĩa là súng trường hỏa lực chọn lọc sử dụng các hộp đạn súng trường đầy đủ công suất, các ví dụ bao gồm 7,62x51mm NATO, 7,92x57mm Mauser và 7,62x54mmR. Chúng phục vụ các mục đích tương tự như súng trường tấn công, vì cả hai loại này thường được sử dụng bởi bộ binh mặt đất. Tuy nhiên, một số lại thích súng trường hơn do hộp đạn mạnh hơn, mặc dù có thêm độ giật. Một số súng bắn tỉa bán tự động được cấu hình từ súng trường chiến đấu.

Sách tham khảo

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Modern Firearms
 LearnAboutGuns.com
 Online encyclopedia of firearms and ammunition of the XX and XXI centuries.
 History of firearms
 The National Rifle Association

Súng
Bài cơ bản sơ khai
Vũ khí
Phát minh của Trung Quốc


title: Lê Long Đĩnh

text:
Lê Long Đĩnh (chữ Hán: 黎龍鋌 15 tháng 11 năm 986 – 19 tháng 11 năm 1009) là vị hoàng đế cuối cùng của nhà Tiền Lê trong lịch sử Việt Nam. Ông lên ngôi sau khi ám sát người anh trai là Lê Trung Tông để giành ngôi. Ông trị vì được 4 năm, từ năm 1005 đến năm 1009. Cái chết đột ngột của ông ở tuổi 24 dẫn đến việc chấm dứt nhà Tiền Lê, quyền lực rơi vào tay Lý Công Uẩn, người lập ra nhà Lý.

Trong sử sách, Lê Long Đĩnh được nhắc đến là một ông vua dâm đãng, tàn bạo và độc ác, bị coi là điển hình của một hôn quân. Tuy nhiên, gần đây xuất hiện một số ý kiến cho rằng một số tình tiết về Lê Long Đĩnh là do thêu dệt, nhưng chỉ tập trung vào vấn đề "dâm loạn quá độ nên bị bệnh trĩ", vốn chỉ là lời đồn dân gian từ thời Hậu Lê.

Xuất thân
Lê Long Đĩnh còn có tên là Lê Chí Trung (黎至忠), sinh vào tháng 10, ngày Bính Ngọ, năm Bính Tuất (tức ngày 15 tháng 11 năm 986) tại kinh đô Hoa Lư, là con trai thứ năm của Lê Đại Hành. Sử không chép rõ về tên của mẹ ông, chỉ ghi là Chi hậu Diệu nữ hoặc sơ hầu Di nữ, và ghi ông là em cùng mẹ với Nam Phong vương Lê Long Việt.

Đại Việt sử ký toàn thư (bản kỷ) chép rằng năm Hưng Thống thứ 4 (992), ông được Lê Đại Hành phong tước Khai Minh vương (開明王), cho thực ấp ở Đằng Châu (Hưng Yên ngày nay).

Năm 1004, Kình Thiên đại vương Lê Long Thâu (con cả của Lê Đại Hành) mất, Lê Đại Hành lập Nam Phong vương Long Việt làm Hoàng thái tử, gia phong Long Đĩnh làm Khai Minh đại vương, Lê Long Tích làm Đông Thành đại vương. Trước đó, theo Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi nhận, Lê Long Đĩnh xin làm Thái tử, Lê Đại Hành có ý muốn cho, đình thần bàn nghị lập thứ mà không lập trưởng là không phải lễ, nhà vua bèn thôi.

Tranh đoạt Hoàng vị

Năm 1005, vua Lê Đại Hành băng hà ở điện Trường Xuân, Thái tử Lê Long Việt cùng với 3 người em khác là Đông Thành vương Lê Long Tích, Trung Quốc vương Lê Long Kính và người em cùng mẹ Khai Minh đại vương Lê Long Đĩnh tranh giành ngôi vị. Sách An Nam chí lược chép rằng: "Lê Hoàn đã chết, mấy người con đều tụ tập binh mã, chia đặt trại sách, quan thuộc ly tán, nhân dân lo sợ".

Các bên giằng co trong 8 tháng, đất nước không có chủ. Tháng 10 năm 1005, Lê Long Việt đánh bại Đông Thành vương khiến Vương phải chạy vào đất Cử Long. Lê Long Việt lại đuổi bắt, Đông Thành vương chạy sang Chiêm Thành, chưa đến nơi thì bị người châu Thạch Hà giết ở cửa biển Cơ La. Lê Long Việt do đó lên ngôi, tức là Trung Tông Hoàng đế. Tuy nhiên, Trung Tông ở ngôi được 3 ngày thì bị Lê Long Đĩnh giết chết. Bầy tôi đều chạy trốn hết, chỉ có Điện tiền quân là Lý Công Uẩn ôm xác mà khóc. Theo Đại Việt sử ký, có nguồn dã sử chép lại chi tiết việc hành thích vua anh của Lê Long Đĩnh: "Đại Hành băng, Trung Tông vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh làm loạn, Trung Tông vì anh em cùng mẹ không nỡ giết, tha cho. Sau Long Đĩnh sai bọn trộm cướp đêm trèo tường vào cung giết Trung Tông".

Mùa đông năm 1005, Lê Long Đĩnh xưng là Khai Thiên Ứng Vận Thánh Văn Thần Vũ Tắc Thiên Sùng Đạo Đại Thắng Minh Quang Hiếu Hoàng đế (開天應運聖文神武則天崇道大勝明光孝皇帝), truy tôn mẹ là Hưng Quốc Quảng Thánh Hoàng thái hậu (興國廣聖皇太后). Một số nguồn cho rằng Lê Long Đĩnh truy hiệu cho vua anh Lê Long Việt là Trung Tông, tuy nhiên Đại Việt sử ký tiền biên lại cho rằng đó là hiệu do Lý Công Uẩn truy tôn: Sử cũ chép Đĩnh truy đặt tên thụy cho Ngoạ Triều là Trung Tông Hoàng đế. Nhưng lấy việc Lý Thái Tổ truy đặt tên thụy cho Ngọa Triều mà suy, thi cổ lẽ là triều Lý truy đặt tên thụy cho Trung Tông mới đúng sự thật.

Cùng năm 1005, Ngự Bắc vương Lê Long Cân cùng Trung Quốc vương Lê Long Kính chiếm trại Phù Lan làm phản. Lê Long Đĩnh thân đi đánh, đến Đằng Châu, viên Quản giáp là Đỗ Thị đem việc người anh em họ ngoại là Lê Hấp Ni làm phản tâu lên. Long Đĩnh sai bắt tra hỏi, Hấp Ni và những kẻ dự mưu 12 người đều bị giết. Đến trại Phù Lan, người trong trại đóng cửa trại cố thủ. Đánh không hạ được, bèn vây chặt vài tháng, người trong trại hết lương ăn. Ngự Bắc vương tự biết kế cùng thế khuất, bèn bắt Trung Quốc vương đem nộp. Nhà vua bèn sai chém Trung Quốc vương, tha tội cho Ngự Bắc vương, rồi đem quân đánh Ngự Man vương Lê Long Đinh ở Phong Châu. Ngự Man vương phải chịu hàng. Quân về đến Đằng Châu, đổi tên châu ấy làm phủ Thái Bình. Từ đấy về sau các vương và giặc cướp đều hàng phục cả.

Chuyến đi này khi quân triều đình đánh nhau với người trại Phù Lan, chợt thấy trạm báo tin là giặc Cử Long vào cướp đã đến cửa biển Thần Đầu (nay là cửa biển Thần Phù). Vua Lê Long Đĩnh về đến sông Tham đi sang Ái Châu để đánh quân Cử Long.

Năm 1006, nhà vua phong cho con trưởng là Sạ làm Khai Phong vương, con nuôi là Lê Thiệu Lý làm Sở vương cho ở bên tả; Lê Thiệu Huân làm Hán vương cho ở bên hữu. Ông còn có người con nuôi khác là Lê Ác Thuyên, phong làm Tam Nguyên vương vào năm 1008.

Theo sử gia Ngô Thì Sĩ, hệ quả của việc anh em Long Đĩnh tranh giành ngôi vua đã khiến cho Lý Công Uẩn mạnh lên: Quân Tứ sương (do Lý Công Uẩn chỉ huy) chỉ đứng ngoài bên xem ai thành ai bại, để cho người họ khác vào nắm binh quyền, Công Uẩn dần dần mạnh lên, rồi họ Lý nổi lên không ai ngăn nổi.

Sự nghiệp trị vì

Ngoại giao
Nghe tin Lê Đại Hành băng hà, một số quan lại ở vùng biên ải phía Nam của Trung Quốc đã dâng thư về triều, thúc giục Hoàng đế nhà Tống nhanh chóng lợi dụng cơ hội thuận tiện này để xuất quân sang đánh chiếm Đại Cồ Việt. Vua Tống không nghe, cho rằng: Họ Lê thường sai con sang chầu, góc biển ấy vẫn được yên, chưa từng bất trung, bất thuận. Nay nghe tin Lê Hoàn mới mất, chưa có lễ thăm viếng mà đã vội đem quân đánh kẻ đang có tang, đó chẳng phải là việc làm của đấng vương giả.

Năm 1006, Lê Long Đĩnh cho sửa đổi quan chế và triều phục của các quan văn võ và tăng đạo theo đúng như nhà Tống.<ref>Đại Việt sử lược, trang 107 chép: "Năm Đinh Vị (Mùi) tức năm 1007 Vua sửa định lại quan chế văn võ theo nhà Tống.</ref>

Năm 1007, ông sai em là Minh Xưởng và Chưởng Thư ký là Hoàn Thành Nhã dâng tê ngưu trắng cho nhà Tống, xin kinh Đại Tạng. Nhà Tống phong cho vua làm Giao Chỉ quận vương, lĩnh Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ và cho tên là Chí Trung, ban tước cho Minh Xưởng và Thành Nhã.

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, năm 1009, ông lại xin được đặt người coi việc tại chợ trao đổi hàng hóa ở Ung Châu thuộc Trung Hoa, nhưng Tống đế chỉ cho mua bán ở chợ trao đổi hàng hóa tại Liêm Châu và trấn Như Hồng, là những nơi giáp vùng biên giới thôi. Theo An Nam chí lược, vua Tống cho rằng Giao Chỉ thường cướp phá vùng bờ biển nước Tống, nay cho buôn bán ở Ung Châu không tiện, cứ theo lệ cũ là trao đổi hàng hóa tại Liêm Châu và trấn Như Hồng.

Tống sử có ghi lại là "Chí Trung mới 26 tuổi nhưng tàn nhẫn bạo ngược bất pháp, người trong nước không theo", nhưng không ghi cụ thể những hành vi tàn nhẫn bạo ngược đó là gì.

Phát triển kinh tế
Khi Hoàng đế đi Ái Châu, đến sông Vũ Lung. Tục truyền: người lội qua sông này phần nhiều bị hại, nhân thể vua sai người bơi lội qua lại đến ba lần, không hề gì, xuống chiếu đóng thuyền để ở các bến sông Vũ Lung, Bạt Cừ, Động Lung bốn chỗ để chở người qua lại.

Khi ông đến Hoàn Giang, sai Phòng át sứ là Hồ Thủ Ích đem hơn 5 nghìn quân của châu Hoan Đường sửa chữa đường từ sông Châu Giáp đến cửa biển Nam Giới để quân đi cho tiện. Ông cũng sai dân Ái Châu đào kênh, đắp đường từ cửa Vân Long qua Đỉnh Sơn đến sông Vũ Lũng.

Thỉnh kinh về Đại Cồ Việt
Sử chép: Mùa xuân năm Đinh Mùi (1007), Lê Long Đĩnh sai em là Minh Xưởng và Chưởng Thư ký là Hoàng Thành Nhã đem con tê trắng sang biếu nhà Tống, dâng biểu xin Cửu kinh và kinh sách Đại Tạng".

Trong Việt Nam Phật giáo sử lược, thiền sư Thích Mật Thể viết: Niên hiệu Ứng Thiên thứ 14 (1008), sau khi nước ta đã hòa với Tống rồi, vua Đại Hành [đúng ra là Ngọa Triều] sắc ông Minh Xưởng và ông Hoàng Thành Nhã sang sứ nước Trung Hoa, cống hiến đồ thổ sản và xin vua Tống ban cho bộ "Cửu kinh" và "Đại Tạng kinh". Vua Tống trao cho những bộ ấy và cho sứ giả đưa về. Đó là lần đầu tiên nước ta cho người sang cầu kinh bên Trung Hoa vậy.

Cửu kinh gồm: Kinh Dịch, Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Xuân Thu, Hiếu Kinh, Luận Ngữ, Mạnh Tử và Chu Lễ; là 9 bộ sách vĩ đại, nền tảng của văn minh Trung Hoa lần đầu tiên nhập vào Việt Nam theo con đường chính thức (trước đó các sách trên vẫn tồn tại trong giới nho sĩ) là do Lê Long Đĩnh lấy về. Còn kinh Đại Tạng là một bộ sách vĩ đại được rất nhiều thế hệ các cao tăng Trung Hoa sưu tầm và dịch thuật suốt 1.000 năm, từ thế kỷ thứ nhất đến cuối thế kỷ thứ 10 mới in thành sách lần đầu tiên gồm 5.000 quyển.

Dẹp loạn
Lê Đế Long Đĩnh trong 4 năm cầm quyền đã 5 lần cầm quân đánh dẹp ở các vùng đất thuộc Hưng Yên, Phú Thọ, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay:
 Lần thứ nhất (1005): dẹp tan bạo loạn, tranh giành giữa các anh em trong hoàng tộc để thu phục mọi người. Từ đấy về sau các Vương và giặc cướp đều hàng phục.
 Lần thứ hai (1005): khi quan quân đang đánh nhau với người ở trại Phù Lan chợt thấy trạm báo tin là giặc Cử Long vào cướp đã đến cửa biển Thần Phù (Ninh Bình). Ông về đến sông Tham, đi sang Ái Châu để đánh giặc Cử Long.
 Lần thứ ba (1008): đánh người Man ở hai châu Đô Lương và Vị Long.
 Lần thứ tư (1008): đánh giặc ở Hoan châu và châu Thiên Liêu.
 Lần thứ năm (1009): tháng 7, đánh giặc ở các châu Hoan Đường và Thạch Hà.

Cái chết
Lê Long Đĩnh cai trị được 4 năm, đến tháng 10, ngày Tân Hợi, năm Kỷ Dậu (tức ngày 19 tháng 11 năm 1009) thì qua đời, hưởng dương 24 tuổi. Long Đĩnh mất, con trai là Lê Cao Sạ còn bé, Lê Minh Đề, Lê Minh Xưởng tranh cướp ngôi vua, bị Lý Công Uẩn giết. Dưới sự vận động và sắp đặt của quan Chi hậu Đào Cam Mộc, triều thần đã tôn Lý Công Uẩn lên ngôi Hoàng đế, sáng lập ra triều đại nhà Lý.

Sách An Nam chí lược chép:Tháng 3 năm thứ 3 (1010), Chí Trung (Lê Long Đĩnh) mất, có con mới mười tuổi, bị Lý Công Uẩn soán ngôi. Lúc ấy, sứ thần của Chí Trung còn ở Kinh sư, Chân Tông cho biết tin và nói nếu muốn để tang cũng cho phép. Sứ giả chỉ che mặt than khóc mà thôi.Năm Đại Trung Tường Phù thứ 3 (1010), Chí Trung mất, con còn nhỏ, em là Minh Đề, Minh Sưởng tranh ngôi. Công Uẩn đuổi và giết đi, tự lĩnh việc Giao Châu, xưng là An Nam Tĩnh Hải quân quyền Lưu hậu.Các bộ sử cổ của Việt Nam như Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt sử ký tiền biên và Khâm định Việt sử Thông giám cương mục cho rằng tháng 10 năm 1009, Lê Long Đĩnh mất và cái chết của ông là hậu quả của sự hoang dâm, mê tửu sắc.Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Chính biên quyển 2. Riêng cuốn Đại Việt sử ký tiền biên của sử gia Ngô Thì Sĩ thì cho biết thêm có nguồn dã sử cho rằng Lý Công Uẩn giết Lê Long Đĩnh để đoạt ngôi, và bản thân sử gia ủng hộ điều đó: Đại Việt sử ký toàn thư chép thái độ của Lý Công Uẩn sau khi được sư Vạn Hạnh nói về sấm truyền họ Lý sẽ làm vua:"Công Uẩn sợ câu nói ấy tiết lộ, bảo người anh em đem Vạn Hạnh giấu ở Tiêu Sơn. Song từ đấy cũng lấy thế tự phụ, mới nảy lòng ngấp nghé ngôi vua".

Sử gia Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư có lời bình:Nhà Lê thay nhà Đinh, nhà Lý thay nhà Lê, nhà Trần thay nhà Lý,... nói cho cùng, cũng đều chưa khỏi tiếng cướp ngôi.An Nam chí lược của Lê Tắc cũng chép thái độ của Tống Nhân Tông khi Lý Công Uẩn cướp ngôi vua, sang Tống triều cống và xin chiếu chỉ:"Chí Trung bất nghĩa mà được ngôi, nay Công Uẩn bắt chước làm bậy, lại càng đáng ghét".

Mặc dù trong chính sử, kể cả Đại Việt sử ký tiền biên, đều ghi nhận việc triều đình suy tôn Lý Công Uẩn lên ngôi và không ghi nhận một cuộc nổi dậy nào của những người nhân danh trung thành với nhà Tiền Lê để chống lại nhà Lý sau khi triều đại này hình thành nhưng ngày nay, một số tư liệu tìm thấy trong dân gian mà điển hình như sách Nghệ An ký của Bùi Dương Lịch có đoạn chép: Tục truyền rằng nhà Tiền Lê có con vua Lê Đại Hành đóng giữ ở Công Trung, châu trị Diễn Châu chôn mẹ ở đó. Đến khi nhà Lý cướp ngôi nhà Lê bèn chiếm cứ châu ấy xưng vua. Vua Lý đánh mãi không được, bèn ngầm sai người quật huyệt ấy lên, rồi lại đánh thì phá được.Nhà Tiền Lê kết thúc, trải qua 3 đời, tồn tại 29 năm. Sách sử thời sau thường gọi Lê Long Đĩnh với hiệu Ngọa Triều Hoàng đế mà không cho biết nguồn gốc,  cũng không nói đó có phải thụy hiệu hay không (Khâm định Việt sử Thông giám cương mục cho rằng đây không phải thụy hiệu). Riêng trong Đại Việt sử ký tiền biên lại cho rằng Lý Công Uẩn là người đã truy tôn cho Lê Long Đĩnh thụy hiệu đó. Ngô Thì Sĩ, chủ biên của Đại Việt sử ký tiền biên chỉ hoài nghi nhưng vẫn nhận xét điều này là một việc không tốt: Xét việc Long Đĩnh cướp ngôi, cố nhiên không đáng được thụy hiệu đẹp, mà cái tên "Ngoạ Triều" cũng không đúng. Có lẽ Lý Thái Tổ muốn dùng thụy hiệu xấu để gán cho, mà không biết rằng từ xưa những đế vương nào không đáng là vua thì hoặc gọi là phế đế, mạt đế hoặc lấy cái tên khi bị phế mà chép. Còn như cái hiệu "Ngoạ Triều" thì thô bỉ không căn cứ, hơn nữa Long Đĩnh cướp ngôi của anh mà được nước, thì nên theo cách chép của Cương mục vè Tề vương Trọng Quý, chỉ tước bỏ hiệu đế, vãn chép là Khai Minh Vương, không cho được tự xưng là "đế".Đánh giá
Trong Đại Việt sử ký toàn thư, Lê Văn Hưu nói:Ngọa Triều giết anh, tự lập làm vua; bạo ngược với dân chúng để thỏa lòng hung ác, đến nỗi mất nước mất ngôi, không phải là sự bất hạnh của nhà Lê, lỗi ở Đại Hành không sớm đặt Thái tử và do Trung Tông không biết phòng giữ từ khi mới chớm nên đến nỗi thế.Đại Việt sử lược viết về vua Lê Ngọa Triều:Niên hiệu Cảnh Thụy năm thứ 1 (1008), Vua thân đi đánh hai châu Đô Lương, Vị Long, bắt được người Man và vài trăm con người, sai lấy gậy đánh, người Man đau quá kêu gào, nhiều lần phạm tên húy của Đại Hành, vua thích lắm. Lại tự làm tướng đi đánh Hoan Châu [Nghệ An] và châu Thiên Liễu, bắt được người thì làm chuồng nhốt vào rồi đốt.Vua tính hiếu sát, phàm người bị hành hình, hoặc sai lấy cỏ gianh quấn vào người mà đốt, để cho lửa cháy gần chết, hoặc sai kép hát người Tống là Liêu Thủ Tâm lấy dao ngắn dao cùn xẻo từng mảnh, để cho không được chết chóng. Người ấy đau đớn kêu gào thì Thủ Tâm nói đùa rằng: "Nó không quen chịu chết". Vua cả cười. Phàm đánh trận, bắt được quân địch vua cho áp giải đến bờ sông. Lúc nước thủy triều rút xuống thì sai làm cái chuồng dưới nước, rồi đuổi tù binh vào trong chuồng. Khi nước thủy triều dâng lên, tù binh ngộp hơi thì hả miệng ra rồi uống nước mà chết. Lại bắt [tù nhân] treo lên cây cao rồi sai người ở dưới chặt cây. Có khi vua đi chơi ở sông Chi Ninh, sông có nhiều thuồng luồng, bèn trói người ở một bên ghe, rồi cho ghe qua lại ở giữa dòng nước, khiến cho thuồng luồng nó sát hại đi. Còn phàm những con vật (nuôi để cúng tế) đem cung cấp cho nhà bếp, trước tiên phải sai người khiên vào để tự tay vua đâm chết đã, rồi sau mới giao cho người nấu bếp. Lại khi, nhà vua đặt mía trên đầu bậc tu hành là đức Tăng thống Quách Mão mà róc, rồi giả vờ sút tay dao phập vào đầu Quách Mão chảy máu ra, vua cười rầm lên. Hoặc đêm đến vua sai làm thịt mèo để cho các tước vương xơi. Ăn xong vua đem đầu mèo bày ra, các tước vương đều mửa thốc mửa tháo. Mỗi khi đến buổi chầu thì sai những tên hề ra nói leo lẻo luôn mồm để làm khỏa lấp lời những ai bẩm bạch về việc gì. Lại thấy kẻ giữ cung làm món chả thì đến cùng người tranh nhau mà ăn...Một số ý kiến cho rằng những hành vi tàn nhẫn của Lê Long Đĩnh đã bị sử sách đời sau nói quá lên để tạo sự chính danh cho việc Lý Công Uẩn đoạt ngôi nhà Lê lập ra nhà Lý. Tuy nhiên, ngay cả Tống sử (bộ sử do Trung Quốc soạn thảo, tập hợp các tài liệu từ nhà Tống đương thời nên không cần thiên vị Lý Công Uẩn) cũng viết là "Chí Trung mới 26 tuổi nhưng tàn nhẫn bạo ngược bất pháp, người trong nước không theo". Điều này cho thấy tiếng ác của Lê Long Đĩnh đã truyền cả sang nước lân bang, không thể là ngụy tạo.

 Nghi vấn bệnh trĩ
Trong Toàn thư thời Hậu Lê có ghi: "Dã sử chép: vua say đắm tửu sắc phát ra bệnh trĩ", theo đó việc này chỉ là lời đồn dân gian (dã sử) đương thời. Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thời Nguyễn cũng dẫn lại và khẳng định Lê Long Đĩnh vì mắc bệnh trĩ nên khi ra thiết triều phải nằm, vì vậy tục gọi là Lê Ngọa Triều. Sách Đại Việt sử ký tiền biên thời Tây Sơn hoài nghi tên hiệu này là do Lý Công Uẩn đặt ra để bôi nhọ. Trong  có đoạn:Xét việc Long Đĩnh cướp ngôi, cố nhiên không đáng được thụy hiệu đẹp, mà cái tên Ngọa Triều cũng không đúng. Có lẽ Lý Thái Tổ muốn dùng thụy hiệu xấu để gán cho, mà không biết rằng từ xưa những đế vương nào không đáng làm vua thì gọi là Phế đế, Mạt đế hoặc lấy cái tên khi bị phế mà chép. Còn như cái hiệu "Ngọa Triều" thì thô bỉ không căn cứ?Theo ý kiến của một số nhà khoa học ngày nay, bệnh trĩ là bệnh có liên quan đến cấu tạo của thành tĩnh mạch và huyết động học vùng chậu, các tĩnh mạch ở vùng hậu môn phồng lớn ra tạo thành búi trĩ. Nếu các búi trĩ chiếm trên 180 độ thì được xếp vào loại 4. Bệnh trĩ ở giai đoạn mà bệnh nhân phải nằm là ở giai đoạn 4, là giai đoạn nặng mà biện pháp điều trị là giải phẫu, các giải pháp này ở gần năm 1010 chưa có.

Nhà nghiên cứu Tạ Chí Đại Trường cũng có lời bình như sau:
"Mùa đông tháng Mười chết mà trong năm đó Ngọa Triều còn ở trên công trường xây dựng đường sá, suy nghiệm ra một cách rất thực tế về việc dò tìm lối có thể qua sông dễ dàng. Mùa thu tháng Bảy ông còn ở trên chiến trường Nghệ An, bỏ đường thủy theo đường bộ về kinh đô,... Nói nhiều về tội của Ngọa Triều chỉ vì sử quan mang tính cách phe phái trong ghi chép: Họ oán giận chuyện Ngọa Triều róc mía trên đầu Tăng thống Quách Mão mà lại cố tình lỡ tay làm chảy máu, và cười! Toàn thư chỉ nói đến "nhà sư Quách Ngang" nhưng bấy nhiêu đó cũng là đủ kể tội Ngọa Triều rồi, vì mãi đến bây giờ khi nói về sự tàn ác của ông ta, có sách cũng chỉ viện dẫn đến chứng cớ ấy mà thôi."

Nhà báo Hoàng Hải Vân trên báo Thanh niên điện tử cho rằng khó tin được Lê Long Đĩnh là người "dâm dục quá độ, mắc bệnh không ngồi được" (ngọa triều) vì trong suốt thời gian ngắn 4 năm cầm quyền ông đã tự mình làm tướng đi chinh phạt đến 5 lần và trận chiến cuối cùng mà Lê Long Đĩnh tham dự trước khi ông chết là 2 tháng (trận vua đem quân đi đánh châu Hoan Đường, Thạch Hà vào mùa thu tháng 7 năm Kỷ Dậu 1009). Theo nhà báo này, cầm quân đánh giặc liên miên như vậy phải là một người cường tráng.

Về thụy hiệu "Ngọa Triều", Khâm định Việt sử Thông giám cương mục chính biên quyển thứ nhất của nhà Nguyễn cho rằng cách gọi này không chính xác vì Long Đĩnh không có thụy hiệu:Long Đĩnh giết anh mà tự lập, hoang dâm thành bệnh, nằm mà coi chầu, nhân gọi là Ngọa Triều. Sử cũ chép là "Ngọa Triều Hoàng đế", có lẽ là theo tên gọi thời bấy giờ, chứ không phải là tên thụy. Chép vậy thật là trái thường quá lắm! Này, đã không có tên thụy, thì cứ chép thẳng tên thực, đó là biến lệ của sử Cương mục (Trung Quốc). Nay đổi lại, chép là "Đế Long Đĩnh" để cho hợp với ý nghĩa và thể lệ của Cương mục dẫn trên.

Thờ cúng
Lê Long Đĩnh được đúc tượng và thờ cúng cùng với vua cha Lê Đại Hành tại 4 địa điểm là đền Vua Lê Đại Hành ở khu di tích Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), đền Lăng ở quê hương Liêm Cần; đình Yến ở xã Thanh Hà đều thuộc Thanh Liêm (Hà Nam) và Di tích quốc gia đình An Lãng, xã Văn Tự, Thường Tín, Hà Nội.

Hoàng đế Lê Long Đĩnh từng được Lê Đại Hành giao trấn giữ Đằng Châu, đồng thời là người khai sáng tên gọi phủ Thái Bình, nay là 2 tỉnh Thái Bình và Hưng Yên nên ông cũng được nhân dân nhiều vùng 2 nơi này lập làm Thành hoàng làng thờ phụng.

Thần tích đền Mây ở Hưng Yên, nơi thờ sứ quân Phạm Bạch Hổ có ghi đoạn liên quan đến vua như sau:Lê Long Đĩnh đang lúc làm Khai Minh vương, có thực ấp ở Đằng Châu, thường đến làng đó; thuyền đang đi giữa sông, đang lúc vua du lãm, bỗng nhiên ban ngày tối đen, mây kéo mù mịt, rồi gió mưa ào đến, ông bảo kiếm chỗ đậu tránh, thấy trên bờ cao có đền thờ mới hỏi người trong thôn rằng đền thờ ấy thờ thần gì. Thôn dân thưa là đền thờ thần Thổ Địa của Đằng Châu. Ông mới lớn tiếng bảo rằng:Thần như có linh thì làm thế nào cho lui được gió mưa khiến bên này tạnh, bên kia mưa thì ta mới tin là có linh nghiệm.Nói đoạn quả nhiên nửa sông gió, nửa sông mưa, vua khỏi bị ướt áo xiêm. Vua Lê Long Đĩnh rất lấy làm lạ, bảo trùng tu lại miếu cũ. Từ đó đổi Đằng Châu thành phủ Thái Bình.''

Trong văn hóa đại chúng

Xem thêm
 Lê Đại Hành
 Lê Long Việt
 Lý Thái Tổ

Chú thích

Liên kết ngoài
Lê Long Đĩnh chết vì bệnh trĩ hay bị đầu độc?
Phả hệ họ Lê
Bệnh án của Ngọa Triều Hoàng Đế

Người Hà Nam
Ngọa Triều, Lê
Người Ninh Bình
Vương tước nhà Tiền Lê
Sinh năm 986
Mất năm 1009


title: 12695 Utrecht

text:
12695 Utrecht (1989 GR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 4 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12695 Utrecht

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Eriogaster

text:
Eriogaster là một chi bướm đêm trong họ Lasiocampidae. Chi này có các loài sau:
Eriogaster catax
Eriogaster nippei
Eriogaster czipkai
Eriogaster pfeifferi
Eriogaster daralagesia
Eriogaster reshoefti
Eriogaster rimicola
Eriogaster lanestris
Eriogaster arbusculae
Eriogaster neogena
Eriogaster henkei
Eriogaster acanthophylli

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Eriogaster at funet

Chú thích

Tham khảo

Lasiocampidae
Eriogaster


title: Agrypnus spissicollis

text:
Agrypnus spissicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Anctoville-sur-Boscq

text:
Anctoville-sur-Boscq là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 49 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Anctovillesurboscq


title: (6759) 1980 KD

text:
(6759) 1980 KD là một vành đai tiểu hành tinh. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile, ngày 21 tháng 5 năm 1980.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1980
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Isbergues

text:
Isbergues là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais ở vùng Hauts-de-France, Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Isbergues on the Quid website
 The CWGC graves in the communal cemetery

Xã của Pas-de-Calais


title: Mỵ Nương

text:
Mỵ nương (chữ Hán: 媚娘 hoặc 媚嬝) là danh xưng được dùng trong thời Hồng Bàng để chỉ con gái của các vua Hùng.  Một số Mỵ nương nổi tiếng:
Tiên Dung Mỵ nương, là con gái của Hùng Vương thứ XVIII. Nàng là nhân vật xuất hiện trong truyền thuyết về Chử Đồng Tử.
 Con gái của Hùng Vương thứ XV, theo một số ngọc phả hoặc truyền thuyết dân gian hư cấu lên, thì nàng tên là Ngọc Hoa. Nàng là nhân vật nữ chính trong truyền thuyết Sơn Tinh-Thủy Tinh, gần như không xuất hiện mà chỉ được nhắc đến.
 Mỵ Nương là con gái quan thừa tướng trong truyền thuyết Trương Chi, là người đã gieo vào lòng chàng trai đánh cá một mối tình tuyệt vọng.

Liên quan
 Mỵ Châu, theo một số nguồn chưa xác định độ đáng tin, là danh hiệu cho Mỵ nương trưởng - tức con gái cả của vua, do đó Mỵ nương Tiên Dung nhắc đến ở trên còn được gọi là Mỵ châu Tiên Dung.
 Mỵ Châu, con gái của An Dương Vương theo truyền thuyết Mỵ Châu-Trọng Thủy, đây có thể là tên riêng hoặc có thể đơn giản chỉ là danh hiệu do bà là con gái cả hoặc con gái duy nhất của An Dương Vương.

Chú thích


title: Saint-Ellier-les-Bois

text:
Saint-Ellier-les-Bois là một xã trong tỉnh Orne, vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã Saint-Ellier-les-Bois nằm ở khu vực có độ cao trung bình 275 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintellierlesbois


title: Carmenta haematica

text:
Carmenta haematica (tên tiếng Anh: Argentine Root Borer) là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được miêu tả bởi Ureta năm 1956, và được tìm thấy ở Argentina và Chile.

Adults are day-flying và have orange (female) hoặc clear (male) wings có sải cánh khoảng 20–24 mm.

The larva of the species have been có ở plants thuộc chi Gutierrezia, bao gồm Gutierrezia solbrigii và Grindelia chiloensis.

Chú thích

Tham khảo

Carmenta


title: Leptocerus argentoniger

text:
Leptocerus argentoniger là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Ecnomophlebia

text:
Ecnomophlebia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Ecnomophlebia argyrospila Turner, 1941

Chú thích

Tham khảo

 Ecnomophlebia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Larentiinae


title: Lacajunte

text:
Lacajunte là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 5,63 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 132 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lacajunte trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Lacajunte


title: Bulbophyllum leniae

text:
Bulbophyllum leniae là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

leniae]]

L


title: Turbinicarpus pseudomacrochele

text:
Turbinicarpus pseudomacrochele là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sa mạc nóng. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Fitz Maurice, W.A. & Fitz Maurice, B. 2002. Turbinicarpus pseudomacrochele. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật México
Turbinicarpus


title: Crisnée

text:
Crisnée là một đô thị ở tỉnh Liège. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Crisnée có tổng dân số 2.793 người. Tổng diện tích là 16,83 km² với mật độ dân số 166 người trên mỗi km².

Tham khảo

Đô thị của Liège


title: Vriesea paradoxa

text:
Vriesea paradoxa là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
paradoxa


title: Agrostis media

text:
Agrostis media là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Saint Helena.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi cận Nam cực, đồng cỏ cận Nam cực, vùng nhiều đá, và vùng bờ biển nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo

 Jakubowsky, G. 2003. Agrostis media. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Agrostis
Thực vật Tristan da Cunha


title: Villiers-Saint-Georges

text:
Villiers-Saint-Georges là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Villiers-Saint-Georges on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Octhispa gentilis

text:
Octhispa gentilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Đường hầm eo biển Manche

text:
Đường hầm eo biển Manche hay Đường hầm eo biển Anh (, ), là một đường hầm đường sắt dài 50,45 km bên dưới biển Manche tại Eo biển Dover, nối Folkestone, Kent ở Anh () với Coquelles gần Calais ở phía bắc Pháp ().

Đây là một đại dự án với nhiều khởi đầu sai lầm nhưng cuối cùng đã thành công vào năm 1994. Đường hầm đường sắt này dài thứ hai thế giới; tuyến đường hầm Seikan ở Nhật Bản dài hơn nhưng đoạn dưới biển chỉ là 37,9 km, là đường hầm dưới biển dài nhất thế giới. Đường hầm qua eo biển Manche do hãng Eurotunnel vận hành. Trong đường hầm có những chuyến tàu chở khách tốc độ nhanh Eurostar, vận tải phương tiện Eurotunnel roll-on/roll-off - lớn nhất thế giới - và các chuyến tàu chở hàng quốc tế. Năm 1996 Hội Kỹ sư Dân dụng Mỹ đã coi đường hầm này là một trong Bảy kỳ quan thế giới mới.

Các ý tưởng về một đường hầm cố định nối giữa hai bờ biển đã xuất hiện ngay từ năm 1802, nhưng sức ép của giới chính trị gia và báo chí Anh Quốc về vấn đề an ninh quốc gia đã làm đình trệ những nỗ lực xây dựng. Tuy nhiên, dự án thành công cuối cùng, được tổ chức bởi Eurotunnel, bắt đầu công việc xây dựng năm 1988 và khai trương năm 1994. Chi phí dự án đã vượt mức dự toán 80%. Từ khi được xây dựng, đường hầm đã phải đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng. Những trận hoả hoạn đã làm ngưng trệ hoạt động của đường hầm. Những người nhập cư trái phép và tìm kiếm quy chế tị nạn đã sử dụng đường hầm này để vào Anh (thỉnh thoảng, thậm chí còn có thể đi bộ được vào trong hầm), gây ra một sự bất đồng ngoại giao nhỏ về vị trí của trại tị nạn Sangatte, cuối cùng nó bị đóng cửa năm 2002.

Nguồn gốc

Các đề xuất và nỗ lực

Năm 1802, kỹ sư mỏ Pháp Albert Mathieu đưa ra đề xuất về một đường hầm dưới eo biển Manche, được chiếu sáng bằng những chiếc đèn dầu, với những chiếc xe ngựa kéo, một hòn đảo nhân tạo giữa biển để đổi ngựa.

Sau đó, vào thập niên 1830, Aimé Thomé de Gamond người Pháp thực hiện những chuyến khảo sát địa chất và thủy văn đầu tiên về eo biển, giữa Calais và Dover. Thomé de Gamond đã khảo sát nhiều kế hoạch và, vào năm 1856, ông đệ trình Napoleon III một kế hoạch về một tuyến đường sắt mỏ từ Mũi Gris-Nez tới Eastwater Point với một port/airshaft trên bãi cát Varne với chi phí 170 triệu franc Pháp, hay chưa tới 7 triệu bảng Anh.

Năm 1865, một phái đoàn do George Ward Hunt dẫn đầu đệ trình ý tưởng về một đường hầm tới Bộ trưởng Bộ tài chính Anh khi ấy, William Ewart Gladstone.

Sau năm 1867, William Low và Sir John Clarke Hawkshaw ủng hộ các ý tưởng, nhưng không kế hoạch nào được thực hiện. Một nghị định chính thức giữa Anh và Pháp được thiết lập năm 1876 về một đường hầm đường sắt xuyên eo biển. Năm 1881, nhà kinh doanh vận tải đường sắt Anh Ngài William Watkin và nhà thầu Kênh Suez Pháp Alexandre Lavalley đều ở trong Công ty Đường sắt ngầm dưới biển Anh-Pháp tiến hành công việc khảo sát ở cả hai phía eo biển. Ở phía Anh một máy đào có đường kính 2.13 đã đào một đường hầm dẫn hướng dài 1893m từ Vách Shakespeare. Ở phía Pháp, một máy tương tự đào một đường hầm dài 1669m từ Sangatte. Dự án bị huỷ bỏ vào tháng 5 năm 1882, trước sức ép từ giới chính trị gia và báo chí Anh cho rằng đường hầm sẽ gây ảnh hưởng tới khả năng quốc phòng của Anh. Những công việc đầu tiên này sẽ được thực hiện hơn một thế kỷ sau trong dự án TML.

Khả năng vận tải hàng hoá

Khối lượng vận tải hàng hoá qua đường hầm không ổn định, với sự sụt giảm năm 1997 vì thời gian đóng cửa sau một vụ cháy tàu chở hàng. Tổng khối lượng hàng hoá qua đường hầm đã tăng theo thời gian, cho thấy khả năng thay thế của đường hầm cho đường biển. Đường hầm đã đạt mức thị phần vận tải hàng hoá xuyên eo biển bằng hay trên mức dự báo cho thập niên 1980 nhưng các dự báo cho năm 1990 và 1994 là quá lớn.

Với việc vận tải hàng hoá bằng các đoàn tàu hàng, dự đoán vận tải hàng hoá cho năm đầu tiên là 7.2 triệu tấn tổng trọng lượng, tuy nhiên, con số của năm 1995 là 1.3 triệu tấn tổng trọng lượng. Khối lượng hàng vận chuyển đạt đỉnh năm 1998 ở mức 3.1 triệu tấn. Tuy nhiên, với những vấn đề vẫn đang diễn ra, con số này đã giảm xuống còn 1.21 triệu tấn năm 2007, hơi tăng trở lại lên 1.24 triệu tấn năm 2008.

Tuy nhiên, cùng với số lượng hàng hoá được chuyên chở trên những tàu shuttle, tăng trưởng số lượng hàng hoá chuyên chở đã diễn ra từ khi đường hầm mở cửa, với 6.4 tấn được chuyên chở năm 1995, 18.4 triệu tấn năm 2003 và 19.6 triệu tấn năm 2007.

{| class="wikitable"
|-
!ROWSPAN="2" |  Năm
!COLSPAN="3" | Số lượng hàng hoá được chuyên chở...
|-
! bằng tàu chở hàng chạy suốt(tấn thực)!! bằng tàu shuttle của Eurotunnel(ước tính, triệu tấn)!! Total(ước tính, triệu tấn)
|-
| 1994
| 0
| 0.8
| 0.8
|-
| 1995
| 1,349,802
| 5.1
| 6.4
|-
| 1996
| 2,783,774
| 6.7
| 9.5
|-
| 1997
| 2,925,171
| 3.3
| 6.2
|-
| 1998
| 3,141,438
| 9.2
| 12.3
|-
| 1999
| 2,865,251
| 10.9
| 13.8
|-
| 2000
| 2,947,385
| 14.7
| 17.6
|-
| 2001
| 2,447,432
| 15.6
| 18.0
|-
| 2002
| 1,463,580
| 15.6
| 17.1
|-
| 2003
| 1,743,686
| 16.7
| 18.4
|-
| 2004
| 1,889,175
| 16.6
| 18.5
|-
| 2005
| 1,587,790
| 17.0
| 18.6
|-
| 2006
| 1,569,429
| 16.9
| 18.5
|-
| 2007
| 1,213,647
| 18.4
| 19.6
|-
| 2008
| ~1,240,000
| 14.2
| 15.4
|-
|COLSPAN=4 |
Từ tháng 10 năm 2007, Eurotunnel tính toán bằng hàng hoá đường sắt theo các đoàn tàu chứ không phải tấn.
|}

Chi nhánh vận tải hàng hoá của Eurotunnel là Europorte 2. Tháng 9 năm 2006 EWS, nhà điều hành vận tải hàng hoá đường sắt lớn nhất Anh Quốc, đã thông báo rằng vì có sự chấm dứt các khoản trợ cấp trị giá £52 triệu hàng năm từ chính phủ Anh và Pháp cho "Phí Sử dụng Tối thiểu" của đường hầm (một khoản trợ cấp khoảng £13,000 cho mỗi đoàn tàu, ở một mức độ qua lại 4,000 đoàn tàu mỗi năm), các đoàn tàu hàng sẽ dừng chạy sau ngày 30 tháng 11.

Hoạt động kinh tế

Cổ phần trong Eurotunnel được phát hành ở mức giá £3.50 trên mỗi cổ phần ngày 9 tháng 12 năm 1987. Tới giữa năm 1989 giá đã tăng lên £11.00. Những chậm trễ và đội chi phí khiến giá cổ phần giảm; trong những hoạt động thử nghiệm tháng 10 năm 1994 giá cổ phần ở mức thấp nhất trong lịch sử. Eurotunnel đã tạm ngừng việc trả các khoản nợ của mình vào tháng 9 năm 1995 để tránh phá sản. Tháng 12 năm 1997 chính phủ Anh và Pháp đã kéo dài thời gian nhượng quyền quản lý hoạt động cho Eurotunnel thêm 34 năm tới năm 2086. Việc tái cơ cấu tài chính của Eurotunnel diễn ra giữa năm 1998, giảm nợ và các trách nhiệm tài chính. Dù có việc tái cơ cấu, tờ The Economist thông báo trong năm 1998 rằng để vượt qua tình trạng khó khăn thậm chí Eurotunnel phải tăng giá vé, lưu lượng và thị phần để có thể hoạt động bền vững. Một cuộc phân tích chi phí lợi tức của Đường hầm cho thấy rằng có ít ảnh hưởng trên nền kinh tế chung và ít sự phát triển liên quan tới dự án, và rằng nền kinh tế Anh sẽ tốt hơn nếu đường hầm không được xây dựng.

Theo các điều khoản của việc nhượng quyền, Eurotunnel buộc phải nghiên cứu một tuyến hầm đường bộ xuyên eo biển. Tháng 12 năm 1999 các đề xuất hầm đường bộ và đường sắt được đệ trình tới chính phủ Anh và chính phủ Pháp, nhưng có sự nhấn mạnh rằng không có đủ nhu cầu cho một tuyến đường hầm thứ hai. Một thoả thuận ba bên giữa Anh Quốc, Pháp và Bỉ về việc kiểm soát biên giới, với sự thành lập các vùng kiểm soát trong đó các sĩ quan của quốc gia khác có thể thực hiện một số quyền hải quan và luật pháp hạn chế. Cho hầu hết các mục đích ở mỗi đầu của đường hầm, có các trạm kiểm tra biên giới của Pháp ở đầu đường hầm phía Anh và ngược lại. Với một số chuyến tàu chạy giữa các thành phố, chính con tàu là một vùng kiểm soát. Một kế hoạch khẩn cấp giữa hai quốc gia phối hợp các hoạt động khẩn cấp của Anh và Pháp.

Năm 1999 Eurostar lần đầu tiên công bố lợi nhuận, sau khi đã thua lỗ £925 triệu năm 1995.

Hoả hoạn

Đã có ba lần xảy ra hoả hoạn trong Đường hầm với ảnh hưởng khá nghiêm trọng dẫn tới việc phải đóng cửa, tất cả đều xảy ra trên các đoàn tàu shuttle xe tải hạng nặng (HGV).

Ngày 18 tháng 11 năm 1996 một đám cháy bùng phát trong một toa xe của đoàn tàu chở xe tải hạng nặng trong đường hầm nhưng không ai bị thương nặng. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được tìm ra, dù đó không phải là một vấn đề do thiết bị đường hầm hay rolling stock; có thể nó bị gây ra bởi sự cố ý của một xe tải hạng nặng. Ước tính nhiệt độ của đám cháy lên đến 1000 °C, và đường hầm đã bị hư hại nghiêm trọng một đoạn dài 46m, và lên tới 500m bị ảnh hưởng ở một số mức độ. Hoạt động đầy đủ của đường hầm được nối lại sáu tháng sau đám cháy.

Đường hầm đã bị đóng cửa trong nhiều giờ ngày 21 tháng 8 năm 2006, khi một xe tải trên một đoàn tàu shuttle bốc cháy. Ngày 11 tháng 9 năm 2008 một đám cháy xảy ra trong đường hầm lúc 13:57 GMT. Vụ việc phát sinh trên một đoàn tàu chở phương tiện đang chạy về phía Pháp. Đám cháy xảy ra cách cổng vào phía Pháp 11 km. Không ai thiệt mạng nhưng nhiều người đã phải vào bệnh viện vì ngạt khói, và những thương tích nhỏ. Đường hầm bị đóng cửa với mọi loại phương tiện, và Đường hầm phía nam không bị thiệt hại đã được mở cửa phục vụ hạn chế hai ngày sau đó. Hoạt động đầy đủ được khôi phục ngày 9 tháng 2 năm 2009 sau khi tốn 60 triệu euro tiền sửa chữa.

Dấu ấn trong vùng
Một báo cáo năm 1996 của Ủy ban châu Âu dự đoán rằng Kent và Nord-Pas de Calais phải đối mặt với tình trạng gia tăng khối lượng giao thông vì sự tăng trưởng chung của giao thông xuyên đường hầm và giao thông phục vụ đường hầm. Tại Kent, một đường ray tốc độ cao tới London sẽ chuyển giao thông từ đường bộ sang đường sắt. Sự phát triển vùng của Kent sẽ được hưởng lợi từ đường hầm, nhưng vị trí ở quá gần London cũng làm giới hạn các lợi ích. Các lợi ích chủ yếu thuộc các ngành công nghiệp truyền thống và phần lớn phụ thuộc vào sự phát triển của Ga hành khách quốc tế Ashford, nếu không có nó Kent sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào sự mở rộng của London. Nord-Pas-de-Calais có được một ảnh hưởng mang tính biểu tượng lớn trong nước nhờ đường hầm, dẫn tới những lợi ích lớn khác trong ngành chế tạo.

Việc loại bỏ một nút cổ chai bằng các biện pháp như Đường hầm eo biển không cần thiết phải dẫn tới những lợi ích kinh tế ở mọi vùng có liên quan, hình ảnh của một vùng được nối với mạng lưới vận tải cao tốc châu Âu và hiệu quả chính trị tích cực còn quan trọng hơn sự phát triển kinh tế của vùng. Sự phát triển của vùng từ đường hầm là nhỏ so với sự tăng trưởng kinh tế chung. Đông Nam nước Anh dường như được hưởng lợi về mặt xã hội và phát triển nhờ hệ thống vận tải nhanh chóng và rẻ hơn tới lục địa châu Âu, nhưng những lợi ích có lẽ sẽ không được phân bố đồng đều trong vùng. Tác động môi trường tổng thể hầu như chắc chắn là tiêu cực.

Năm năm sau khi đường hầm được mở cửa có ít dấu ấn lớn lên nền kinh tế chung, và rất khó khăn để xác định những phát triển lớn liên quan tới đường hầm. Đã có ý kiến cho rằng nền kinh tế Anh thực tế đã có thể phát triển tốt hơn nếu không mất những khoản tiền cho việc đầu tư xây dựng đường hầm, cả Eurotunnel và Eurostar, các công ty chính trong việc xây dựng và điều hành đường hầm, đều đã phải viện đến những khoản hỗ trợ lớn của chính phủ cho những khoản nợ ngày càng tăng cao. Eurotunnel has been described as being in a serious situation.

Tị nạn và nhập cư
Xem thêm: Tìm kiếm quy chế tị nạn

Những người nhập cư và sẽ là những người tìm kiến quy chế tị nạn đã từng sử dụng đường hầm trong nỗ lực vào đất Anh. Tới năm 1997, vấn đề này đã thu hút sự chú ý của báo giới quốc tế, và Chữ thập đỏ Pháp đã mở một trung tâm tị nạn tại Sangatte năm 1999, sử dụng một nhà kho từng được dùng cho việc xây dựng đường hầm; tới năm 2002 đây là nơi trú ngụ của 1500 người, đa số họ đang tìm cách vào Anh. Ở một thời điểm, một lượng lớn người tới từ Afghanistan, Iraq và Iran, nhưng cũng có cả người người châu Phi và các quốc gia Đông Âu.

Đa số người nhập cư vào Anh đều tìm cách leo lên được một đoàn tàu chở hàng, nhưng những người khác sử dụng Eurostar. Dù cơ sở bị rào kỹ, việc ngăn cản hoàn toàn dường như không thể thực hiện; những người tị nạn thậm chí sẽ nhảy từ những cây cầu xuống những đoàn tàu đang chạy. Trong nhiều vụ việc họ đã bị thương khi vượt qua đường hầm; những người khác làm hỏng thiết bị đường sắt, gây chậm trễ và buộc phải sửa chữa. Eurotunnel nói họ mất £5 triệu mỗi tháng vì vấn đề này. Khoảng hơn mười người tị nạn đã chết khi cố vượt qua đường hầm.

Năm 2001 và 2002, nhiều cuộc bạo động đã bùng phát tại Sangatte và các nhóm người tị nạn (lên tới 550 trong một vụ việc vào tháng 12 năm 2001) đã giật đổ các hàng rào và tìm cách tràn vào với chiến thuật biển người. Những người nhập cư cũng đã thử như những hành khách hợp pháp của tàu Eurostar nhưng không có giấy tờ nhập cảnh.

Chính quyền địa phương ở cả Pháp và Anh đã kêu gọi đóng cửa Sangatte, và Eurotunnel đã hai lần tìm kiếm một trát toà chống lại trung tâm này. Anh Quốc lên án Pháp đã cho phép mở cửa Sangatte, và Pháp buộc tội Anh vì các quy chế tị nạn lỏng lẻo của họ và EU vì không có một chính sách nhập cư thống nhất. Tình trạng cause célèbre của vấn đề thậm chí còn khiến một số nhà báo bị bắt giữ khi họ đi theo những người tị nạn vào trong khu vực tài sản của công ty đường sắt.

Năm 2002, sau khi Hội đồng châu Âu nói với Pháp rằng họ đang phá vỡ các quy định của Liên minh châu Âu về tự do vận chuyển hàng hoá, bởi những chậm trễ và đóng cửa là kết quả của sự quản lý an ninh kém của họ, một hàng rào kép đã được dựng lên với chi phí £5 triệu, giảm số người tị nạn bị phát hiện mỗi tuần trên những đoàn tàu chở hàng từ 250 xuống gần như không. Các biện pháp khác gồm các camera CCTV và tăng cường tuần tra cảnh sát. Cuối năm 2002, trung tâm Sangatte bị đóng cửa sau khi Anh quốc đồng ý nhận một số người tị nạn.

Eurotunnel, công ty mà điều hành khoảng đường hầm này, cho biết là họ đã ngăn chận hơn 37.000 người tị nạn từ tháng 1 năm 2015. Vào tối ngày 28 tháng 7, 1 người, tuổi khoảng 25 cho tới 30, đã chết khi khoảng 1.500 cho tới 2.000 người tị nạn tìm cách vào đường hầm để sang Anh Quốc. Theo con số chính thức trong tháng 7, khoảng 3.000 người tị nạn, đa số từ Ethiopia, Eritrea, Sudan và Afghanistan, đang sống trong trại lều dựng tạm thời ở Calais. Người ta phỏng đoán là có tới 5.000 người tị nạn đang đợi ở thành phố cảng Calais chờ cơ hội để sang được Vương quốc Anh. Chỉ riêng từ tháng 6, mười người tị nạn đã chết gần trạm xe lửa Channel tunnel.,

An toàn
Đường hầm dịch vụ được sử dụng làm nơi tiếp cận cho phương tiện kỹ thuật trong các phòng cross-passage và phòng thiết bị, để thông khí, và để sơ tán trong trường hợp khẩn cấp. Hệ thống Giao thông Hầm Dịch vụ (STTS) cho phép tiếp cận nhanh mọi khu vực của hầm. Các phương tiện dịch vụ sử dụng xe bánh lốp với một hệ thống đường dây dẫn đường ngầm. 24 phương tiện STTS đã được sản xuất, và được sử dụng chủ yếu cho bảo dưỡng, nhưng cũng cho cả mục đích cứu hoả và trong các trường hợp khẩn cấp. "Các vỏ kén" với các mục đích khác nhau, có chất tải lên tới 2.5–5 tấn, được nhét vào trong thành bên của các phương tiện. Các phương tiện STTS không thể quay đầu bên trong đường hầm, và phải được lái sang đầu phía bên kia. Tốc độ tối đa của nó là 80 km/h khi vô lăng bị khoá. Một đội 15 Phương tiện Dịch vụ Hầm Hạng nhẹ (LADOGS) nhỏ hơn được bổ sung để hỗ trợ cho các STTS. Các LADOGS có chiều dài cơ sở thấp với bán kính quay 3.4 m cho phép quay đầu bên trong đường hầm dịch vụ. Vô lăng không thể bị khoá như các phương tiện STTS, và tốc độ tối đa là 50 km/h. Các vỏ kén lên tới 1 tấn có thể được chất lên phía sau phương tiện. Các lái xe trong đường hầm ngồi phía phải và xe có tay lái nghịch. Với nguy cơ nhân viên từ phía Pháp có thể lái theo chiều thuận quen thuộc của họ, các cảm biến trong phương tiện sẽ cảnh báo tài xế nếu chiếc xe lạc sang bên phải đường hầm.

Ba đường hầm chứa 6000 tấn không khí được điều hoà cho mục đích tiện nghi và an toàn. Không khí được cung cấp từ các toà nhà thông gió tại Vách Shakespeare và Sangatte, với mỗi toà nhà có khả năng cung cấp toàn bộ 100% công suất dự trữ. Thông gió phụ trợ cũng được lắp đặt ở cả hai phía đường hầm. Trong trường hợp hoả hoạn, hệ thống thông gió được sử dụng để giữ khói không lọt vào đường hàm dịch vụ và đưa nó theo một hướng trong đường hầm chính để hành khách bên trong vẫn có không khí sạch. Nhiệt độ được tạo từ thiết bị kéo và cản. Thiết kế giới hạn được đặt ở mức 30 °C, sử dụng một hệ thống làm lạnh với các nhà máy điều hoà nhiệt độ ở cả hai phía Anh và Pháp đẩy nước lạnh chạy theo các đường ống bên trong hầm.

Các đoàn tàu chạy với tốc độ cao tạo ra những thay đổi áp lực kiểu piston có thể làm ảnh hưởng tới sự tiện nghi của hành khách, các hệ thống thông gió, các cửa đường hầm, quạt và các cơ cấu của con tàu, và lực cản trên con tàu. Các ống dẫn hoạt động bằng piston đường kính 2m đã được sử dụng để giải quyết vấn đề này, với 4 ống trên mỗi kilômét để tạo hiệu quả tốt nhất. Không may thay kiểu thiết kế này dẫn tới các lực bên không thể chấp nhận trên các con tàu vì thế việc giảm tốc độ tàu là cần thiết và các thiết bị giới hạn đã được lắp đặt bên trong các ống dẫn.

Vấn đề an toàn cứu hoả trên một đoàn tàu shuttle chở khách được quan tâm lớn nhất, chính Eurotunnel đã lưu ý rằng hoả hoạn là nguy cơ thu hút sự chú ý hàng đầu trong một Trường hợp An toàn năm 1994 vì ba lý do: các công ty đường sắt phản đối việc hành khách được phép ở lại trong toa xe; các thống kê của Home Office cho thấy các vụ cháy toa xe đã tăng gấp đôi trong mười năm; và chiều dài lớn của đường hầm. Eurotunnel đã thuê Cơ quan Nghiên cứu Hoả hoạn Anh lập báo cáo về các vụ cháy phương tiện, cũng như liên kết với Sở cứu hoả Kent để thu thập các thống kê hoả hoạn phương tiện trong vòng một năm. Những thử nghiệm hoả hoạn diễn ra tại Cơ quan Nghiên cứu Mỏ Pháp với một toa tàu giả được dùng để nghiên cứu xem nó sẽ cháy như thế nào. Các hệ thống cửa toa được thiết kế để chống hoả hoạn bên trong toa tàu trong 30 phút, dài hơn thời gian vượt qua hầm là 27 phút. Các máy điều hoà nhiệt độ của toa giúp loại bỏ khói độc từ bên trong toa trước khi khởi hành. Mỗi toa có một hệ thống cứu hoả và phòng hoả, với các cảm biến ion hay bức xạ cực tím, khói và khí có thể gây ra khí tổng hợp có thể dẫn tới cháy. Bởi các toa tàu của Tàu chở phương tiện hạng nặng không được lắp đặt hệ thống chống cháy, các cảm biến hoả hoạn nằm ở toa chất tải và trong chính đường hầm. Một đường ống nước 10-inch (254-mm) được sử dụng trong hầm dịch vụ để cung cấp nước cho các đường hầm chính với các khoảng cách 125m. Hệ thống thông gió có thể kiểm soát sự di chuyển của khói. Có các đầu ra đặc biệt cho các đoàn tàu đang bốc cháy, bởi tàu không được phép dừng lại khi đang cháy trong hầm. Eurotunnel đã cấm vận chuyển rất nhiều hàng hoá nguy hại trong hầm. Hai phương tiện STTS với các pod cứu hoả luôn túc trực ở mọi thời điểm, với thời gian trễ tối đa 10 phút trước khi tiếp cận đoàn tàu đang cháy.

Ga đầu cuối

Các địa điểm ga đầu cuối được đặt tại Cheriton (Folkestone ở Anh) và Coquelles (Calais ở Pháp). Các ga đầu cuối là những cơ sở duy nhất được thiết kế để vận chuyển phương tiện từ đường cao tốc vào tàu hỏa với tốc độ 700 xe và 113 phương tiện nặng mỗi giờ. Phía Anh sử dụng đường cao tốc M20. Các ga đầu cuối được tổ chức với các điểm kiểm soát biên giới ở cạnh lối vào hệ thống để cho phép hành khách đi vào đường cao tốc tại quốc gia đến ngay sau khi rời khỏi tàu. Vùng đặt ga của Anh rất không thích hợp và thiết kế của nó đang bị đòi xem xét lại. Bố trí của Pháp có cách tiếp cận dễ dàng hơn. Để đạt được hiệu suất thiết kế, các đoàn tàu nhận xe trong toa hai tầng; để dễ dàng hơn, các bờ dốc được đặt bên trong tàu để làm lối lên tầng trên. Tại Folkestone có đường tàu chính 20 km và 45 điểm ra với 8 sân ga. Tại Calais có 30 km đường với 44 điểm ra. Tại các ga đầu cuối các đoàn tàu shuttle quay đầu theo hình số 8 để giảm sự hao mòn không đều của bánh.

Trong văn hoá đại chúng

Đường hầm đã xuất hiện trong cao trào bộ phim Mission: Impossible năm 1996 của blockbuster, trong đó một chiếc máy bay trực thăng đã bay vào trong hầm. Miệng hầm, bên trong đường hầm, đoàn tàu TGV và chiếc trực thăng trên phim đều được dựng hình trên máy tính, với lối vào hầm được quay tại một tuyến đường sắt ở Scotland. Điều này là cần thiết bởi những sự sai lệch đáng kể so với thực tế: đường hầm trong phim có hai đường ray (để đủ chỗ cho trực thăng bay và để có tàu chạy ngược chiều), và không có đường dây điện phía trên (để cho phép nhảy xuống từ trực thăng). Kiểu đoàn tàu được dựng trên phim, TGV Réseau, (không giống với tàu Eurostar, chỉ có thể được cung cấp năng lượng từ dây điện phía trên) không chạy qua đường hầm. Các chi tiết không chính xác khác gồm đoàn tàu chuyển từ đường ray này sang đường ray kia trong nhiều cảnh.

Xem thêm
 British Rail Class 373 – Tàu được sử dụng trong đường hầm
 Đường hầm ngầm dưới biển Nhật Bản-Triều Tiên

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Official site

Kiến trúc năm 1994
Đường hầm eo biển
Xây dựng bờ biển
Eurostar
Xuyên biên giới Anh-Pháp
Hầm đường sắt Anh
Hầm đường sắt Pháp
Giao thông đường sắt Anh
Giao thông Kent
Giao thông Shepway
Đường hầm ngầm dưới biển
Đường hầm quốc tế
Đường hầm đường sắt
Giao thông đường sắt quốc tế
Tuyến đường sắt quốc tế
Công trình biển
Đường sắt Pháp
Đường hầm dưới đáy biển
Khởi đầu năm 1994 ở Anh


title: Antisolarium egenum

text:
Antisolarium egenum là một ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Trochidae, the top shells.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Antisolarium
Động vật chân bụng New Zealand


title: Đông Kalimantan

text:
Đông Kalimantan (tiếng Indonesia: Kalimantan Timur, gọi và viết tắt là Kaltim), là một tỉnh của Indonesia. Đây là một trong 5 tỉnh nằm ở Kalimantan - phần lãnh thổ Indonesia phía Đông đảo Borneo. Phía bắc giáp tỉnh Bắc Kalimantan và bang Sarawak của Malaysia, phía nam giáp tỉnh Nam Kalimantan, phía đông giáp biển Sulawesi, phía tây giáp các tỉnh Tây Kalimantan và Trung Kalimantan. Tỉnh lỵ là Samarinda. Tỉnh giàu tài nguyên này có hai thành phố lớn là Samarinda (tỉnh lỵ và là trung tâm của sản phẩm đồ gỗ và Balikpapan (một trung tâm dầu khí và lọc hóa dầu). Kể từ khi Indonesia mở cửa lĩnh vực khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên cho đầu tư nước ngoài từ những năm 1970 của thế kỷ 20, Kalimantan Timur đã trải qua một sự tăng trưởng nhanh chóng trong lĩnh vực đồ gỗ, dầu khí và lâm sản. Công ty dầu khí quốc doanh Pertamina đã tiếp quản nhà máy lọc dầu từ công ty Royal Dutch Shell năm 1965.

Dân số và đa dạng dân tộc từ quần đảo Indonesia với các sắc dân Dayak và Kutai là dân tộc bản địa sống ở vùng nông thôn. Các dân tộc lớn ở đây gồm người Java, người Hoa, Banjarese, Bugis và Malay, phần lớn sông ở các khu vực duyên hải.

Thời xa xưa, trên lãnh thổ Kalimantan Timur đã từng có một vương quốc cổ theo Ấn Độ giáo gọi là Kutai. Sự tồn tại của vương quốc này được khẳng định qua bằng chứng là một bia ký bằng đá gọi là Prasasti hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Quốc gia Jarkarta. Bia ký này viết bằng tiếng Phạn và chữ cái Pallawa. Hiện có một bản sao của nó đặt tại trụ sở chính quyền tỉnh ở Samarinda.

Ngày 22 tháng 10 năm 2012, bốn huyện Malinau, Nunukan, Tana Tidung và Bulungan, cùng với thành phố Tarakan tách ra khỏi tỉnh Đông Kalimantan để thành lập tỉnh Bắc Kalimantan.

Tham khảo

Tỉnh của Indonesia
.


title: Littoraria melanostoma

text:
Ốc vùng triều miệng đen hay ốc miệng đen (Littoraria melanostoma) là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Loài này có ở vùng biển Việt Nam.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chi Ốc vùng triều