title: 10 tháng 4

text:
Ngày 10 tháng 4 là ngày thứ 100 trong mỗi năm thường (ngày thứ 101 trong mỗi năm nhuận). Còn 265 ngày nữa trong năm.

Sự kiện
 428 – Nestorius trở thành Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis.
 1609 – Quân đội phiên Satsuma đến đảo lớn Amami, khởi đầu xâm chiếm Vương quốc Lưu Cầu.
 1741 – Quân đội Phổ của nhà vua Friedrich II Đại Đế đánh bại quân Áo trong trận đánh tại Mollwitz.
 1815 – Núi Tambora phun ra; tro của nó che phủ vài đảo ở Indonesia.
 1865 – Nội chiến Mỹ: Một ngày sau việc đầu hàng của lính miền Nam Hoa Kỳ, Tướng Hợp Bang Mỹ Robert E. Lee nói chuyện với lính của ông lần cuối cùng.
 1912 – Tàu RMS Titanic rời hải cảng Southampton, Anh.
 1919 – Emiliano Zapata, người dẫn đầu Cách mạng Mexico, bị lực lượng chính phủ phục kích và bắn chết tại Morelos.
 1925 – Tiểu thuyết Đại gia Gatsby của nhà văn F. Scott Fitzgerald được phát hành lần đầu tiên tại New York.
 1926 – Toàn quyền Đông Dương Alexandre Varenne ký nghị định thành lập Viện Dân biểu Bắc Kỳ và Viện Dân biểu Trung Kỳ.
 1938 – Edouard Daladier trở thành Thủ tướng Pháp.
 1941 – Thế chiến thứ hai: Trục Berlin, Roma và Tokyo ở châu Âu lập Quốc gia Độc lập Croatia từ Nam Tư với người nổi dậy phát xít Ustase của Ante Pavelić làm thủ lĩnh.
 1957 – Kênh đào Suez được mở lại cho mọi chuyến tàu, sau khi đóng cửa trong ba tháng.
 1959 – Hoàng thái tử Akihito kết hôn với Michiko, bà là người đầu tiên có xuất thân thường dân trở thành thành viên của Hoàng tộc Nhật Bản.
 1970 – Chiến tranh Việt Nam: 48% người Mỹ được thăm dò ý kiến trong Cuộc thăm dò ý kiến Gallop đồng ý với chính sách của Tổng thống Mỹ Richard M. Nixon về Việt Nam, trong khi 41% chê chính sách này.
 1970 – Ban nhạc The Beatles đưa ra tuyên bố chính thức tan rã trong một cuộc họp báo.
 1971 – Chiến tranh Lạnh: Trong khi cố gắng làm tan băng giao thiệp với Hoa Kỳ, Trung Quốc tổ chức chuyến thi đấu giao hữu với đội bóng bàn Mỹ.
 1972 – Chiến tranh Việt Nam: Lần đầu tiên kể từ tháng 11 năm 1967, B-52 Mỹ bắt đầu thả bom xuống Bắc Việt.
 1972 – Phát hiện các ngôi mộ có chứa các thẻ tre, trong đó ghi lại các chương thất truyền của Tôn Tẫn binh pháp và Tôn Tử binh pháp.
1979 – Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter ký "Luật Quan hệ Đài Loan", duy trì quan hệ ngoại giao thực chất với Đài Loan.
2010 – Một máy bay của Không quân Ba Lan chở các quan chức cấp cao Ba Lan, gồm cả Tổng thống Lech Kaczyński, gặp nạn tại Smolensk, Nga, khiến toàn bộ 96 người trên khoang thiệt mạng.
2019 – Các nhà khoa học từ dự án Kính thiên văn Chân trời sự kiện công bố hình ảnh đầu tiên của nhân loại về một lỗ đen, nằm ở trung tâm của thiên hà M87.

Sinh
 1783 – Hortense de Beauharnais, Nữ hoàng Hà Lan, vợ của Louis Bonaparte (m. 1837)
 1870 (theo lịch Julius) – Vladimir Ilyich Lenin (m. 1924)
1926 - Mạc Đình Vịnh, Thiếu tướng, Bộ Quốc phòng; Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam. (m. 2022)
1970 - Phi Nhung, cố ca sĩ Việt kiều. (m. 2021)
1973 – Roberto Carlos, cầu thủ bóng đá người Brazil
1986 – Shin Hyun-bin, diễn viên người Hàn Quốc
1986 – Vincent Kompany, cầu thủ bóng đá người Bỉ
1992 – Sadio Mané, cầu thủ bóng đá người Sénégal

Mất
 1585 – Giáo hoàng Gregory XIII (s. 1502)

Những ngày lễ và ngày kỷ niệm
 … 1993, 2004, 2015 … – Thứ Bảy Tuần thánh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tháng tư
Ngày trong năm


title: Đấu kiếm tại Thế vận hội Mùa hè 2008

text:
Giải đấu kiếm tại Thế vận hội Mùa hè 2008 diễn ra từ ngày 9 đến ngày 17 tháng 8 năm 2008 tại Trung tâm Hội nghị Màu xanh Olympic.

Xếp hạng theo quốc gia

Bảng huy chương

Nam

Nữ

Tham khảo

Liên kết ngoài

2008
Đấu kiếm


title: Allogamus pertuli

text:
Allogamus pertuli là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Allogamus


title: Acosmeryx miskinoides

text:
Acosmeryx miskinoides là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

Acosmeryx


title: Sebaethiella maculata

text:
Sebaethiella maculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Sebaethiella


title: Pseudespera shennongjiana

text:
Pseudespera shennongjiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Pseudespera


title: 10378 Ingmarbergman

text:
10378 Ingmarbergman (1996 NE5) là một tiểu hành tinh vành đai chính named after Swedish director Ingmar Bergman.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10378 Ingmarbergman

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Pistosia vittata

text:
Pistosia vittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Pistosia


title: Lasioglossum nudatum

text:
Lasioglossum nudatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1962


title: Obila

text:
Obila là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Obila abbreviata
 Obila albifasciata
 Obila anguinata
 Obila aristata
 Obila artificata
 Obila balteolata
 Obila bowreyi
 Obila catocalaria (Walker, [1866])
 Obila celerata
 Obila chama
 Obila cometes
 Obila decertaria
 Obila defensata
 Obila delineata
 Obila diffusata
 Obila dispar
 Obila divulsata
 Obila dominatria
 Obila emanata
 Obila floccosaria
 Obila inangulata
 Obila latemaculata
 Obila pannosata
 Obila paularia
 Obila praecuraria
 Obila rufomarginata
 Obila ruptiferata
 Obila simpliciata
 Obila tabascana
 Obila umbrinata
 Obila velutina
 Obila xantholiva

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Xanthopenthes wittmeri

text:
Xanthopenthes wittmeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Trichispa

text:
Trichispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1875 bởi Chapuis.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Trichispa sericea (Guérin-Méneville, 1838)

Chú thích

Tham khảo

Hispini


title: Taphinellina sikanga

text:
Taphinellina sikanga là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: Chiến dịch Pháp ở Ai Cập và Syria

text:
Tháng 3 năm 1798, Napoléon Bonaparte tiến hành một cuộc viễn chinh quân sự để đoạt lấy Ai Cập, khi đó là một tỉnh của Đế quốc Ottoman, cố để bảo vệ sự quan tâm mậu dịch của Pháp và phá hoại con đường giao thương của Vương quốc Anh đến Ấn Độ. Mặc dù lo lắng về sự hạn chế và cái giá của sự liều lĩnh, Hội đồng Đốc chính đã đồng ý với kế hoạch nhằm đẩy vị tướng được công chúng ngưỡng mộ ra khỏi trung tâm quyền lực.

Vào lúc đầu của chiến dịch, cuộc viễn chinh của Bonaparte chiếm được Malta từ những Kị sĩ Thánh Gioan ngày 9 tháng 6 và đổ bộ thành công ở Alexandria ngày 1 tháng 7, tránh được (tạm thời) sự đuổi theo bởi Hải quân Hoàng gia Anh.

Tham khảo

Lịch sử Pháp
Lịch sử Ai Cập
Chiến tranh Cách mạng Pháp
Xung đột năm 1800
Xung đột năm 1798
Xung đột năm 1799
Xung đột năm 1801
Chiến tranh Napoléon
Pháp thế kỷ 19


title: Chlamisus granularis

text:
Chlamisus granularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Sprecher-Uebersax miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Chlamisus


title: Neochromis omnicaeruleus

text:
Neochromis omnicaeruleus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Bayona, J.D.R. 2005. Neochromis omnicaeruleus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
Neochromis
Haplochromis
Cá hồ Victoria


title: 1934

text:
Sự kiện

Tháng 1
 1 tháng 1: Khai chiến cộng hòa Trung Hoa và chính phủ Trung Hoa Dân Quốc.
 13 tháng 1: Cộng hòa Trung Hoa tuyên bố giải thể.
 21 tháng 1: Chính phủ Phúc Kiến thất bại.

Tháng 2
 12 tháng 2: Áo xảy ra nội chiến.
 16 tháng 2: Áo kết thúc nội chiến.

Tháng 9
 19 tháng 9: Liên Xô gia nhập Quốc tế Cộng sản.

Tháng 10
 10 tháng 10: Hồng quân công nông Trung Quốc tiến hành cuộc vạn lý trường chinh.

Tháng 12
 27 tháng 12: Ba Tư đổi tên thành Iran

Sinh

Tháng 1

10 tháng 1 - Leonid Kravchuk, Tổng thống đầu tiên Ukraina (m. 2022)

Tháng 2

Tháng 3

 5 tháng 3: Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, Hồng y thứ tư của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam, nguyên Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh
10 tháng 3: Abiko Motoo, Tác giả truyện Doraemon. (m. 2022)

Tháng 4

Tháng 5

Tháng 6

Tháng 7

Tháng 8

 5 tháng 8 – Thái Thanh, ca sĩ người Việt Nam (m. 2020).
 13 tháng 8 - Hyon Chol-hae, là một Nguyên soái Quân đội Nhân dân Triều Tiên (m. 2022).

Tháng 9

Tháng 10

 10 tháng 10: Lee Soon-jae, diễn viên người Hàn Quốc
 13 tháng 10: Nana Mouskouri, ca sĩ người Hy Lạp

Tháng 11
 9 tháng 11: Ngô Mạnh Lân, phó giáo sư, tiến sĩ, họa sĩ, đạo diễn phim hoạt hình, Nghệ sĩ Nhân dân người Việt Nam (m. 2021)
 13 tháng 11: La Lan, nữ diễn viên Hồng Kông

Tháng 12

15 tháng 12: Stanislav Shushkevich, Chủ tịch thứ nhất của Hội đồng tối cao của Cộng hòa Belarus (m. 2022)

Mất
Y Jut, nhân sỹ người Êđê Việt Nam (sinh 1888).

Giải Nobel
 Vật lý - không có giải
 Hóa học - Harold Clayton Urey
 Y học - George Hoyt Whipple, George Richards Minot, William Parry Murphy
 Văn học - Luigi Pirandello
 Hòa bình - Arthur Henderson

Xem thêm

Tham khảo

34


title: Inga yasuniana

text:
Inga yasuniana là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Inga yasuniana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Y
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Tokusou Sentai Dekaranger

text:
là seri Super Sentai thứ 28, do Toei Company sản xuất. Bộ phim được hãng phim Phương Nam mua bản quyền, thuyết minh và phát hành tại Việt Nam với tên gọi Anh em Siêu nhân Deka - Lực lượng đặc nhiệm S.P.D . Đây là series Super Sentai thứ hai về đề tài hình sự (sau Timeranger).

Bản Mỹ hoá được làm lại với tên gọi Power Rangers: S.P.D.

Cốt truyện
Bộ phim lấy bối cảnh vũ trụ bước vào thời kỳ công nghệ tân tiến, cư dân vũ trụ có thể đến những hành tinh khác chung sống hòa bình. Nhưng những tên tội phạm vũ trụ, được gọi là Alienizer, cũng lợi dụng điều này để thực hiện hành vi phạm tội như cướp bóc, giết người, buôn bán hàng cấm…với phạm vi xuyên vũ trụ. Để ngăn chặn lũ tội phạm và bảo vệ an ninh vũ trụ, cơ quan cảnh sát vũ trụ S.P.D (Special Police Dekaranger) được thành lập và đặt phân khu trên mọi hành tinh trong vũ trụ. Bối cảnh chủ yếu của phim là ở phân khu Trái Đất, với các vụ án do Alienizer ở đây gây ra.

Nhân vật

Dekaranger
 -

Tên đầy đủ: . Thành viên số 1, nhưng gia nhập gần chót. Anh được cử đến phân khu Trái Đất sau khi tốt nghiệp khoá huấn luyện. Ban có nhiệt huyết ngút trời, tinh thần chính nghĩa rất cao và luôn căm thù lũ tội phạm. Bên cạnh đó anh còn là người hoạt bát, dễ gần, giúp các thành viên trong đội thấu hiểu, gắn kết hơn, và thúc đẩy họ hoàn thiện bản thân, giống như ''quả cầu lửa'' của cả đội. Anh hay gọi Hoji là "Cộng sự", và gọi Tetsu là "Hậu bối “. Trong chiến đấu, Ban sử dụng cặp súng D-Magnum và Juu Kun Do - một loại quyền pháp dùng súng làm vũ khí hỗ trợ. Ngoài ra, kiếm pháp của Ban cũng rất đáng nể, thừa hưởng từ gia đình có truyền thống Samurai. Sau khi đánh bại Agent Abrera, anh rời phân khu Trái Đất để gia nhập Fire Squad, đội đặc nhiệm do Gokyu Rou - DekaRed tiền nhiệm thành lập và dần thăng tiến, trở thành đội trưởng của Fire Squad.

 -
Tên đầy đủ: . Thành viên số 2, và là một trong những thành viên đầu tiên của phân khu S.P.D Trái Đất (cùng với Jasmine và Goukyu Rou). Là người trầm tĩnh, cầu toàn, rất thông minh và quyết đoán. Anh còn là "thiện xạ" của đội, với khả năng ngắm bắn và chớp thời cơ siêu phàm. Mới đầu, Hoji luôn khó chịu với Ban vì sự trái ngược trong tính cách, và rất ghét cách gọi "Cộng sự" của Ban với mình. Nhưng sau nhiều lần cùng nhau phá án, dù không nói ra, Hoji nhận ra Ban mới là người không thể thay thế, coi Ban như cộng sự tuyệt vời nhất và luôn cố gắng, thậm chí vượt qua bài kiểm tra Tokkyou để vượt qua Ban. Nhưng anh đã từ chối huy hiệu vàng Tokkyou, vì sự đau lòng mà anh phải gánh chịu trong bài kiểm tra cuối cùng, và nhận ra bản thân trở thành đặc cảnh là để bảo vệ an toàn cho mọi người chứ không phải để thăng tiến. Hồi còn ở học viện, Hoji có một người bạn thân tên là Vino, và họ cùng hứa sẽ bảo vệ hoà bình vũ trụ. Nhưng sau này, Vino đã lầm đường lạc lối, trở thành một tên tội phạm, và Hoji phải tử hình người bạn của mình. Anh có một cô em gái tên là Miwa. Gia đình chỉ có hai anh em nương tựa vào nhau. Tuy nhiên khi trở thành đặc cảnh, đặc thù công việc khiến Hoji ít có thời gian chăm lo cho Miwa, kể cả khi cô thông báo kết hôn và muốn anh hai cùng mình đón tiếp gia đình thông gia thì Hoji cũng không đến được. Nhưng nhờ Ban mà Hoji đến nơi kịp lúc và chung vui với em gái. 8 năm sau, vụ bê bối của cảnh sát vũ trụ bị phanh phui mà sếp Doggie Kruger có liên can, Hoji đã tự giam mình trong phòng máy tính suốt 2 năm chỉ để điều tra lại vụ án đó, khiến anh trở nên phờ phạc và phải chịu nhiều tiếng xấu như làm việc không tận tâm, suốt ngày chỉ chơi điện tử…và chỉ chịu bước chân ra khỏi phòng máy tính khi Ban từ Fire Squad trở về lên kế hoạch vạch trần vụ án năm xưa, giải oan cho sếp của mình.
 -
Tên đầy đủ: . Thành viên số 3. Là con út trong gia đình 7 thành viên. Thuở nhỏ, Sen không may rơi xuống giếng lúc đang chơi và được một cảnh sát địa phương cứu giúp, nên anh đã quyết tâm trở thành cảnh sát khi lớn lên. Sen rất hiền lành, điềm tĩnh và quan tâm mọi người xung quanh. Nhưng Sen là người có tinh thần chính nghĩa cao nhất cả đội, và rất đáng sợ mỗi khi tức giận. Anh còn có điểm yếu là rất sợ những nơi chật hẹp, do ảnh hưởng từ tai nạn lúc nhỏ. Mỗi khi suy nghĩ, anh thường làm động tác "trồng cây chuối", và cũng là bộ não của cả đội, thường xuyên có những giải pháp đột phá trong việc truy bắt tội phạm. Trong chiến đấu, Sen nổi bật với khả năng dùng chân tung cước. Anh có cảm tình với Umeko và hai người đến với nhau rồi kết hôn ở movie "Space Squad: Gavan vs Dekaranger".
 - :
Tên thật: . Thành viên số 4. Là một nhà ngoại cảm và có vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm tội phạm. Nhưng vì không kiểm soát được khả năng ngoại cảm mà cô phải trải qua tuổi niên thiếu bất hạnh do bị mọi người, thậm chí cả cha mẹ xa lánh vì bản thân không giống ai, thậm chí từng có ý định tự tử. Nhưng chỉ huy Doggie Kruger đã cứu cô, trao cho cô niềm tin vào cuộc sống và giúp cô hiểu ra ý nghĩa của sức mạnh mà mình đang có. Từ đó, cô luôn đeo găng tay để hạn chế khả năng ngoại cảm vượt ngoài tầm kiểm soát và chỉ tháo ra khi cần đến để phục vụ điều tra. Trong đội, cô rất thân với Umeko, tạo thành một cặp gọi là "TwinCam Angels". 10 năm sau, Jasmine kết hôn với Hikaru Hiwatari, một cậu nhóc có khả năng ngoại cảm giống cô xuất hiện ở tập 7 và 8, và cả hai có với nhau một cậu con trai.
 -
Tên thật: . Thành viên số 5, đội trưởng “tự xưng” của Dekaranger, là người vui tính, dễ thương nhưng cũng dễ nổi nóng. Cô rất thích tắm và giành phần lớn thời gian sau công vụ để ngâm mình trong bồn tắm, nhưng về sau phải…tranh giành với Tetsu. Cô còn có khả năng thay đồ siêu nhanh. Trong đội, Umeko được giao nhiệm vụ trông nom Murphy K-9 - cảnh khuyển máy được gửi tới hỗ trợ phá án. Umeko luôn tin tưởng đồng đội, thậm chí sẵn sàng đặt cược tính mạng để giúp đỡ họ. Cô từng có một mối tình nhưng nhanh chóng đổ vỡ khi phát hiện bạn trai mình là tên tội phạm lừa tình khắp vũ trụ, đang lợi dụng mình để cướp lấy trái tim trong trắng và sau đó sẽ giết mình. Chính Sen là người lật tẩy bộ mặt thật của hắn, và sau lần đó, Umeko nhận ra chỉ có Sen mới thật sự yêu thương, quan tâm cô. Cả hai sau đó đến với nhau rồi kết hôn.
  -
Tên thật: , Thành viên số 6 (VI), gia nhập đội trễ nhất. Anh là sĩ quan Tokkyou (特キョウ) - đơn vị tinh nhuệ của cảnh sát vũ trụ, được cấp huy hiệu vàng và có chức vụ cao hơn năm thành viên Dekaranger, dù là người trẻ nhất. Anh được phái tới phân khu Trái Đất để phối hợp truy bắt nhóm tội phạm "Ba anh em địa ngục". Mới đầu, anh coi thường Dekaranger, cho rằng cảm xúc và tinh thần chính nghĩa là phù phiếm, và để cảm xúc xen vào công việc là thiếu chuyên nghiệp. Nhưng khi thấy Dekaranger chiến đấu với cảm xúc mãnh liệt cùng ngọn lửa công lý rực cháy, Tetsu nhận ra cảm xúc trong chiến đấu cũng rất tuyệt vời và thay đổi cách nhìn về họ. Sau vụ án, Tetsu không quay về trụ sở mà ở lại phân khu Trái Đất. Anh có quá khứ bất hạnh, khi cha mẹ anh bị Jeanio - tên tội phạm đang bị truy nã giết chết khi đang chạy trốn. Sau này, chính anh bắt giữ Jeanio, tống hắn vào tù và trực tiếp tử hình hắn. Anh thường nói "nonsense" khi có ai nói gì vô lý. Sau khi đánh bại Agent Abrera, Tetsu chính thức là thành viên phân khu Trái Đất. 10 năm sau, khi Doggie Kruger có liên can đến vụ bê bối của cảnh sát vũ trụ, Tetsu tạm thời thay ông làm chỉ huy trưởng phân khu Trái Đất.
 -
Là  - sếp của đội, chỉ huy trưởng phân khu Trái Đất và là người hành tinh Anubis. Doggie là một ông sếp thực thụ, luôn nghiêm khắc nhưng cũng rất thấu hiểu cấp dưới. Ông luôn muốn các Dekaranger có thể tự lập, không dựa dẫm vào ông trong các vụ án. Vũ khí chiến đấu của Doggie là thanh kiếm tên "D-Sword Vega". Thời niên thiếu, Doggie được bậc thầy kiếm pháp của hành tinh Bokuden - người nắm giữ bí kĩ Ngân Hà Kiếm Pháp - nhận làm đệ tử cùng con trai ông ta là Bisques. Nhưng Bisques không thể so với Doggie, cộng với việc cha hắn truyền lại bí kĩ Ngân Hà Kiếm Pháp cho kẻ không cùng máu nủ như Doggie khiến hắn đố kỵ, căm hận và lún sâu vào tội lỗi. Đỉnh điểm là khi hắn đến Trái Đất làm loạn, thách thức Dekaranger rồi cướp phù hiệu của họ. Doggie dù rất kính trọng sư phụ, cũng từng hứa với sư phụ sẽ giúp đỡ Bisques, nhưng trước việc thằng con trời đánh của sư phụ đã gây ra quá nhiều tội ác, ông buộc phải tử hình Bisques. Ông cũng là chiến binh mạnh mẽ, có thể solo với nhiều đối thủ vẫn có thể chiến thắng dễ dàng. Thậm chí kể cả khi bị đánh bại, kẻ thù cũng không thể giết được ông. Sau này, khi nhóm Gokaiger đặt chân đến Trái Đất, ông ra lệnh bắt giữ họ vì nghĩ họ cũng như bao tên hải tặc khác. Nhưng khi bị đám Zangyack đả thương và được Captain Marvelous cứu giúp, ông mới nhận ra Gokaiger khác những tên hải tặc khác, và trao lại quyền năng của Dekaranger cho họ. Vài năm sau, Doggie phát giác tổng tư lệnh của S.P.D lúc đó là Kight Reidlich bán thông tin truyệt mật cho bọn mafia vũ trụ, rồi sau đó giết chúng cùng một người dân vô tội để bịt đầu mối. Nhưng ông bị hắn đả thương rồi giả dạng để đổ mọi tội lỗi lên đầu ông. Nhưng nhóm Dekaranger, cùng nhân chứng là con gái của người dân bị giết trong vụ án đó, vạch trần tội trạng của hắn 2 năm sau đó, trả lại trong sạch cho sếp của mình. Ông có tình cảm với trưởng bộ phận thiết kế máy móc - Shiratori Swan, nhưng phải đến 10 năm sau, ông mới dám thổ lộ tình cảm của mình, và rất may là Swan đã chấp nhận tình cảm của ông.
  - :
Là trưởng bộ phận thiết kế và bảo trì máy móc, phụ trách điều hành DekaBase và bảo trì DekaMachine. Cô đến từ hành tinh Cigno, nhưng dành tình cảm đặc biệt cho Trái Đất, thậm chí sẵn sàng từ chối chức vụ cao hơn để được ở lại Trái Đất. Cô được biến thân thành DekaSwan 4 năm 1 lần. Swan cũng có tình cảm với Doggie.

Là một cảnh khuyển robot được gửi đến phân khu Trái Đất phục vụ công tác điều tra phá án, có thể biến thành vũ khí kết liễu D-Bazooka cũng như bộ giáp Battlelizer.
 -
Là một Tokkyou, cô là sếp trước của Tetsu và đã huấn luyện cho anh thành Tokkyou. Cô luôn yêu cầu Tetsu phải "không có cảm xúc" và không quan tâm tới bất kỳ điều gì ngoài việc truy bắt tội phạm. Lo ngại Dekaranger phân khu Trái đất làm ảnh hưởng tới Tetsu khi anh đã dùng tới cảm xúc, cô muốn đem anh về hành tinh khác huấn luyện lại nhưng rồi lại đổi ý khi thấy cách chiến đấu của Tetsu cùng Dekaranger Trái Đất.
 -
Nhân vật xuất hiện trong movie. Cô là đặc cảnh từ phân khu hành tinh Leslie, nhưng phải trốn chạy đến Trái Đất khi cư dân hành tinh của cô bị nhóm tội phạm Gas Drinker đầu độc, biến thành máy móc, và chúng cũng đã hủy diệt sở đặc cảnh tại hành tinh này. Cô có cảm tình với Ban và Ban cũng rất thích cô, thậm chí còn dán hình cô lên S.P License. Là chiến binh vàng kim đầu tiên của Super Sentai.
{{nihongo|Tổng tư lệnh Hành tinh Horus - Numa O|ホルス星人ヌマ· O長官|Horusu Seijin Numa O-chōkan}}

Là Tổng tư lệnh của S.P.D, người có quyền hành cao nhất của cảnh sát vũ trụ. Ông là người hành tinh Horus. Ông cũng là người cử Tetsu đến phân khu Trái Đất và trực tiếp giám sát Hoji trong bài kiểm tra Tokkyou.

 Alienizer
Là từ dùng để chỉ những tên tội phạm vũ trụ. Cảnh sát vũ trụ có quyền bắt giữ và đưa ra phán xét với những tên tội phạm này, nếu chúng gây án trên hành tinh mà họ đang công tác. Ở phân khu Trái Đất, chúng được tiếp tay bởi Agent Abrera.

 Agent Abrera
Cư dân của hành tinh Rain. Hắn là một tên gian thương, đứng sau tiếp tay cho lũ tội phạm vũ trụ bằng việc buôn bán trái phép vũ khí, hàng cấm và thông tin cơ mật. Hắn cũng là kẻ đã hủy diệt rất nhiều thiên hà bằng việc kích động chiến tranh giữa các hành tinh, và ngang nhiên thách thức lực lượng cảnh sát vũ trụ. Ở tập 50, hắn đã bị Dekaranger phân khu Trái Đất tóm gọn và phán tội tử hình.

 Nhân vật khác
 Hikaru (7-8).
 Zamuzan Myra (9-10)
 Flora (15-16).
 .
 .
 .
 .
 Thám tử Cho (35).
 Bakuryuu Sentai Abaranger: đội Sentai 2003. Xuất hiện trong Tokusou Sentai Dekaranger vs. Abaranger.
 Mahou Sentai Magiranger': Xuất hiện trong Magiranger vs. Dekaranger''.

Tập phim
Các tập phim đều được đặt tựa bằng tiếng Anh.

Phim điện ảnh
 Tokusou Sentai Dekaranger the Movie: Full Blast Action (2004)
 Tokusou Sentai Dekaranger vs. Abaranger [2004]
 Tokusou Sentai Dekaranger: DekaRed vs. DekaBreak (2004)
 Mahou Sentai Magiranger vs. Dekaranger (2006)
Tokusou Sentai Dekaranger - 10 years after (2015)
 Space squad - Episode zero: Girls in trouble (2017)
Space squad: Gavan vs dekaranger (2017)

Diễn viên

Chính
 Furukawa Toshio (古川 登志夫): Narrator
 Sainei Ryūji (載寧 龍二/さいねい 龍二): Ban (Akaza Banban)/Deka Red, Banoshin Akaza (18)
 Hayashi Tsuyoshi (林 剛史): Hoji (Tomasu Houji)/Deka Blue
 Itō Yōsuke (伊藤 陽佑): Sen-Chan (Enari Senichi)/Deka Green
 Kinoshita Ayumi (木下 あゆ美): Jasmine (Reimon Marika)/Deka Yellow, Riruru (35)
 Kikuchi Mika (菊地 美香): Umeko (Kodou Koume)/Deka Pink, Công chúa Io (31)
 Yoshida Tomokazu (吉田 友一): Tetsu (Aira Tekkan)/Deka Break
 Inada Tetsu (稲田 徹): Doggy Krugger/Deka Master (voice)
 Ishino Mako (石野 真子): Swan-San (Shiratori Swan)/Deka Swan
 Nanamori Mie (七森 美江): Lisa Teagle/Deka Bright (40)
 Niiyama Chiharu (新山 千春): Marie Gold/Deka Gold (Movie)
 Kishino Kazuhiko (岸野 一彦): Numa O (Voice)
 Nakao Ryūsei (中尾 隆聖): Abrella (Voice)

Trang phục
 Fukuzawa Hirofumi (福沢 博文): Deka Red, Deka-Base-Robo, Gyoku Rou (47,50)
 Imai Yasuhiko (今井 靖彦): Deka Blue, Deka-Wing-Robo, Chou San (35)
 Mimura Kōji (三村 幸司): Deka Green
 Hashimoto Keiko (橋本 恵子): Deka Yellow
 Kojima Miho (小島 美穂) và Nakagawa Motokuni (中川 素州): Deka Pink
 Ōiwa Hisanori (大岩 永徳): Deka Break
 Kusaka Hideaki (日下 秀昭): Doggy Krugger/Deka Master, Deka Ranger-Robo, Shake (9-10, cũng lồng tiếng)
 Ono Yūki (小野 友紀): DekaSwan, Mime (39)
 Okamoto Yoshinori (岡本 美登): Abrella, Ganjaba (38, Also Voice), Winsky (Movie, cũng lồng tiếng)
 Okamoto Jirō (岡元 次郎): Igaroid, Uniga (49-50)

Khác
 Futamata Issei (二又 一成): Porupo (Voice) (1)
 Ishiyama Yūdai (石山 雄大): Miyauchi (Detective) (1)
 Kikuchi Takanori (菊池 隆則): Don Moyaida (1-2)
 Yoshiki Risa (吉木 りさ): Erika (3-4)
 Yamaguchi Edo (エド 山口): Toshiro (bố Erika) (3-4)
 Fujii Kayoko (藤井 佳代子): Kyoko (mẹ Erika) (3-4)
 Sakai Keikō (酒井 敬幸): Hell Heaven (Voice) (3)
 Tobe Kōji (戸部 公璽): Kebakia (Voice) (3-4)
 Minosuke (みのすけ): Iwaki / Mano Mark (5)
 Miyake Kenta (三宅 健太): Bayldon (Voice)(5)
 Hayashi Tomoka (林 知花): Karsus (6)
 Fukuda Mineko (福田 峰子): Yoshimi / Karmia (6)
 Numata Yūsuke (沼田 祐介): Bridy (Voice) (6)
 Uemura Yuto (上村 祐翔): Hikaru (7-8)
 Takato Yasuhiro (高戸 靖広): Dagonail (Voice) (7-8)
 Nakai Kazuya (中井 和哉): Igaroid (Voice), Uniga (Voice) (49-50)
 Nakamoto Nana (中本 奈奈): Maira (9-10)
 Kashiwa Yukina (柏 幸奈): Tiara (Girl) (9-10)
 Gōmoto Naoya (郷本 直也): Vino / Gigantes (Voice) (11)
 Nakayama Sara (中山 さら): Amy (Voice) (12)
 Hiyama Nobuyuki (檜山 修之): Ben G (Voice) (13, Dekaranger vs. Abaranger)
 Egawa Hisao (江川 央生): Pherlee (Voice) (14)
 Ayatsuki Takaō (彩月 貴央): Flora (15-16)
 Koyatsu Hisanori (小谷津 央典): Meteus (Voice) (15-16)
 Sakano Dandy (ダンディ 坂野): Wang / Yie-Ar (17)
 Iwao Mantaro (岩尾 万太郎): Beetonin (Voice) (18)
 Hori Yukitoshi (堀 之紀): Ginche / Fake Hoji (Voice) (19)
 Seki Tomokazu (関 智一): Bizgore (Voice) (20)
 Sakurai Toshiharu (桜井 敏治): Bon Goblin (Voice) (21-22)
 Tsuchida Hiroshi (土田 大): Blitz (Voice) (21-23)
 Gamō Mayu (蒲生 麻由): Succubus (21-23, Dekaranger vs. Abaranger)
 Shimada Bin (島田 敏): Alpaci (Voice) (24), Korachek (Voice) (40)
 Matsumoto Sachi (松本 さち): Alpaci Jr. (Voice) (24)
 Kuroda Takaya (黒田 崇矢): Goldom (Voice) (24)
 Suzuki Reiko (鈴木 れい子): Hakutaku (Voice of Alien-Form) (25,34,49)
 Konno Narumi (近野 成美): Hakutaku (Girl Form) (25)
 Siono Katsumi (塩野 勝美): Byooi (Voice) (25)
 Takashina Toshitsugu (高階 俊嗣): Jilva (Voice) (26,45)
 Sato Masaharu (佐藤 正治): Durden (Voice) (26)
 Simoyama Yoshimitsu (下山 吉光): Biering (Voice) (26)
 Tsukui Kyōsei (津久井 教生): Niwande (Voice) (27)
 Ōbayashi Masaru (大林 勝): Millibal (27), DekaBright (Stunt) (40)
 Makino Haru (牧野 晴): Kenta (28)
 Sakaguchi Kōichi (坂口 候一): Borapeno (Voice) (28)
 Noda Keiichi (野田 圭一): Genio (Voice) (28-29)
 Aja (あじゃ): Faraway (30)
 Ueguchi Kōhei (上口 耕平): Piroji (30)
 Ōtomo Ryūzaburō (大友 龍三郎): Kazakku (Voice) (Dekaranger vs. Abaranger)
 Kosugi Yuji (小杉 勇二): Gocha (31)
 Kawano Shizuka (河野 しずか): Machika (31)
 Tōchika Kōichi (遠近 孝一): Jackill (Voice) (31)
 Kusumi Naomi (楠見 尚己): Buntar (Voice) (32,33,36)
 Tanaka Sōichirou (田中 総一郎): Sanoa (Voice) (32-33)
 Kawazu Yasuhiko (川津 泰彦): Zootaku (Voice) (32-33)
 Teppōzuka Yōko (鉄炮塚 葉子: Gin (Voice) (34,49)
 Yamaguchi Kappei (山口 勝平): Ginerca (Voice) (34)
 Takase Akimitsu (高瀬 右光): Deecho (Voice) (34)
 Kitajima Junji (北島 淳司): Shirogar (Voice) (34)
 Kato Seizō (加藤 精三): Chou San (Voice) (35)
 Tanaka Ryōichi (田中 亮一): Raja Namnern (Voice) (35)
 Fujita Seiji (藤田 清二): Goreng Yasi (Voice) (35)
 Nanaeda Minoru (七枝 実): Yum Tomkung (Voice) (35)
 Tatsuta Naoki (龍田 直樹): Haimaru (Voice) (36)
 Tanaka Chie (田中 千絵): Teresa (37)
 Tsujimoto Yūki (辻本 祐樹): Claud (37)
 Nakagawa Shoko (中川 翔子): Yaako (38)
 Tomizawa Michie (富沢 美智恵): Mime (Voice) (39)
 Tajima Kengo (田島 健吾): Sen-Chan (Boyhood) (41)
 Takayama Minami (高山 みなみ): Jingi (Voice) (41)
 Egawa Daisuke (江川 大輔): Don Bianco (Voice) (41)
 Sōya Shigenori (宗矢 樹頼): Don Burako (Voice) (41)
 Ikeda Kaori (池田 香織): Miwa (em gái Hoji) (42-43)
 Shibamoto Hiroyuki (柴本 浩行): Nikareda (42) (Voice)
 Kiyokawa Motomu (清川 元夢): Dr. Monteen (Voice) (42)
 Kusao Takeshi (草尾 毅): Biscus (Voice) (44)
 Shibata Hidekatsu (柴田 秀勝): Doggy's master (Voice) (44)
 Matsuno Taiki (松野 太紀): Barcho (Voice) (26,45)
 Matsumoto Hiroyuki (松本 博之): Hironobu (46)
 Hosoi Osamu (細井 治): Mashu (Voice) (46)
 Hamada Kenji (浜田 賢二): Terry-X (Voice) (47)
 Namikawa Daisuke (浪川 大輔): Gyoku Rou (Voice) (47,50)
 Shioya Kōzō (塩屋 浩三): Jellyfis (Voice) (48)
 Sonobe Keiichi (園部 啓一): Angol (Voice) (49-50)
 Kishi Yūji (岸 祐二) từ Gekisou Sentai Carranger: Ganymede (Voice) (49-50)
 Shinohara Emi (篠原 恵美): Sukira (Voice) (49-50)
 Endo Kenichi (遠藤 憲一) từ Ninja Sentai Kakuranger: Volgar (Movie)
 Tamura Maroshi (田村 円) từ Gosei Sentai Dairanger: Brandel (Voice) (Movie)
 Amamatsuri Akiko (天祭 揚子) từ Gosei Sentai Dairanger: Geen (Voice) (Movie)
 Sasaki Isao (ささき いさお): Michael Micson (Voice) (Movie and Ending Clip) Also singing the ending theme, "Midnight Dekaranger"
 Yamamoto Azusa (山本 梓) từ Ninpuu Sentai Hurricaneger: A Student (Movie)
 Fukuzumi Mio (福澄 美緒) từ Ninpuu Sentai Hurricaneger: A Student (Movie)
 Nagasako Takashi (長嶝 高士): Babon (Voice) (Magiranger vs. Dekaranger)

Bài hát
Đầu

Lời: Yoshimoto Yumi
Sãng tác: Miyazaki Ayumi
Sắp xếp: Kyōda Seiichi
Nghệ sĩ: Psychic Lover

Kết

Lời: Fujibayashi Shoko
Sáng tác: Takatori Hideaki
Sắp xếp: Kameyama Kōichi
Nghệ sĩ: Sasaki Isao

Lời: Fujibayashi Shoko
Sáng tác: Yūmao
Sắp xếp:
Nghệ sĩ: Kinoshita Ayumi & Kikuchi Mika với the Dekaren Boys

Xen kẽ
 thể hiện bởi Horie Mitsuko và SP Junior Chorus
 thể hiện bởi Takatori Hideaki
 thể hiện bởi Endo Masaaki
 thể hiện bởi Sasaki Isao
 thể hiện bởi Psychic Lover
 thể hiện bởi Ban (Sainei Ryuuji) và SP Junior Chorus
 thể hiện bởi Psychic Lover
 thể hiện bởi Takatori Hideaki

Bài hát nhân vật
"BANG! BANG!" thể hiện bởi Ban (Sainei Ryuuji)
"BLUE is the SKY" thể hiện bởi Hoji (Hayashi Tsuyoshi)
 thể hiện bởi Sen (Ito Yousuke)
 thể hiện bởi Jasmine (Kinoshita Ayumi)
 thể hiện bởi Umeko (Kikuchi Mika)
 thể hiện bởi Tetsu (Yoshida Tomokazu)
"Mother Universe" thể hiện bởi Swan (Ishino Mako)

Dụng cụ

Dụng cụ biến thân của 5 Dekaranger và cũng là thiết bị liên lạc, phân tích, chụp ảnh, phán quyết tội phạm. SP License cũng là giấy phép của các Dekaranger.

Dụng cụ biến thân của DekaMaster, chỉ dành riêng cho chỉ huy của những phân khu. Chức năng giống hệt SP License.

Dụng cụ biến thân được đặt trên cổ tay phải của Tokkyou (Tetsu thì có chữ VI, Lisa thì có chữ IVI (VII)), còn dùng để liên lạc và phán xét tội phạm. Ngoài ra còn có khả năng tiếp thêm sức mạnh nguyên tố cho những đòn tấn công theo ý người sử dụng.

Dụng cụ biến thân của Shiratori Swan, chức năng giống hệt SP License nhưng Swan-san chỉ được phép biến thân 1 lần trong 4 năm.

Một khẩu súng ngắn được trang bị bên túi quần của những Dekaranger và Tokkyou khi chưa biến thân.

Vũ khí cá nhân của DekaRed (Ban). Là hai khẩu súng mang hình dáng của Patrol Striker (DekaMachine của Ban). Có hỏa lực tốt và có thể kết hợp hai khẩu súng lại thành Hybrid Magnum (ハイブリッドマグナム Haiburiddo Magunamu), hỏa lực đủ mạnh để kết liễu đối thủ.

Vũ khí có hình dạng nắm đấm, được trang bị cho DekaBlue, DekaGreen, DekaYellow và DekaPink. Tăng sức mạnh cho cú đấm lên đối phương.

Vũ khí giống dùi cui của cảnh sát, được trang bị cho DekaBlue (Hoji) và DekaGreen (Sen). Có thể kết hợp với D-Knuckle tạo thành D-Sniper (cho Hoji) hoặc D-Blaster (cho Sen).

Vũ khi giống jitte, được trang bị cho DekaYellow (Jasmine) và DekaPink (Umeko). Có thể kết hợp với D-Knuckle tạo thành D-Shot.

Vũ khí của DekaMaster (Doggie), có hình dạng một thanh kiếm có một cái đầu chó sói. Ban đầu, lưỡi kiếm trông rất cũ kỹ khi đầu chó sói chưa mở miệng. Khi Doggie kích hoạt, đầu chó sói sẽ mở miệng biến phần lưỡi kiếm trở nên sắc bén. Tất sát kỹ: Vega Slash.

Ngoài ra, nó còn có tính năng giống như một khẩu súng.

Vũ khí chính của Dekaranger khi ở SWAT Mode. Có hình dạng một khẩu súng lớn có 2 nòng. Hỏa lực mạnh hơn cả Hybrid Magnum. Khi kết hợp với SP License có thể trở thành vũ khí kết liễu Alienazer.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức
 Vシネマ『特捜戦隊デカレンジャー 10 YEARS AFTER』 Official Site TOP - Trang chính thức Tokusou Sentai Dekaranger - 10 Years After (tiếng Nhật)

Sentai những năm 2000
Super Sentai cảnh sát
Tokusatsu


title: British Aerospace Harrier II

text:
BAE Systems/Boeing Harrier II (chuỗi GR5, GR7, và GR9) là máy bay phản lực cất hạ cánh thẳng đứng/trên đường băng ngắn thế hệ thứ hai được sử dụng bởi Không quân Hoàng gia Anh (RAF), và từ năm 2006 là Hải quân Hoàng gia Anh. Loại máy bay này được phát triển từ mẫu Hawker Siddeley Harrier và nó rất giống với loại máy bay do Hoa Kỳ chế tạo là AV-8B Harrier II. Cả hai loại máy bay này chủ yếu được sử dụng với nhiệm vụ để tấn công mục tiêu ban ngày hoặc đa vai trò, và chúng thường hoạt động trên một số tàu sân bay loại nhỏ.

Tổng quan
Sự phát triển mẫu máy bay kế vị của loại Harrier đầu tiên bắt đầu như một nỗ lực hợp tác giữa McDonnell Douglas (Hoa Kỳ) và Hawker Siddeley (Vương quốc Anh). Nhưng chi phí phát sinh quá lớn khi phát triển mẫu máy bay này đã dẫn đến việc Hawker rút khỏi dự án, nhưng công việc vẫn được tiến hành bởi người Mỹ, do họ quan tâm đến mẫu máy bay này. Người Anh bắt đầu phát triển lại dự án này vào cuối thập niên 1970, họ đã sản xuất phiên bản của riêng mình là Harrier II dựa vào thiết kế của Mỹ. Trong dự án phiên bản của Vương quốc Anh, hãng BAE Systems là nhà thầu chính và Boeing là nhà thầu phụ.

Harrier II là một phiên bản được sửa đổi rất nhiều so với loạt Hawker Siddeley Harrier GR1/GR3 thế hệ thứ nhất, Harrier II bay lần đầu tiên vào tháng 12 năm 1967. Nguyên bản khung máy bay làm bằng hợp kim nhôm đã được thay thế bằng một khung máy bay được làm phần lớn bằng vật liệu composite, làm máy bay giảm trọng lượng và tăng trọng tải tối đa/phạm vi bay, đối với loại máy bay Harrier II thì trọng tải và phạm vi bay được quan tâm hàng đầu. Một mẫu cánh mới làm tăng thêm 14% diện tích bề mặt và bề dày so với loại cánh cũ đã được sử dụng.

Hoạt động phục vụ

Trong biên chế của RAF, những chiếc Harrier được sử dụng trong vai trò tấn công mặt đất và trinh sát. Không giống như loại nâng cấp Harrier AV8B+, RAF đã lựa chọn giải pháp không sử dụng một radar tích hợp nhiều hệ thống vào trong máy bay của mình, dù máy bay vẫn được giữ lại một Hệ thống dẫn đường quán tính. Tên lửa không đối không (AAM) chủ yếu của Harrier là AIM-9 Sidewinder dẫn đường hồng ngoại (sự kết hợp của Harrier và Sidewinder đã tỏ ra có hiệu quả trong chiến đấu chống lại những chiếc Mirage của Argentina trong cuộc xung đột Falklands), nhưng nó không thể mang được tên lửa tầm trung AIM-120 AMRAAM. Với việc nghỉ hưu của Sea Harrier, radar Blue Vixen của Sea Harrier đã được đề xuất nâng cấp thành tiêu chuẩn radar của phiên bản GR9. Tuy nhiên, bộ quốc phòng đã loại bỏ điều này, vì họ cho rằng nó quá mạo hiểm và quá đắt. Bộ trưởng lực lượng vũ trang Adam Ingram ước tính chi phí sẽ hơn 600 triệu bảng Anh.

Tương lai
Với việc nghỉ hưu của Sea Harrier thuộc Hải quân hoàng gia vào năm 2006, những chiếc Harrier thuộc các phi đội của RAF đã được giao nhiệm vụ chia sẻ máy bay với các phi đội khác của hải quân. Vào năm 2006, phiên bản GR9 cũng đã bắt đầu hoạt động trong Không quân Hải quân Hoàng gia, khi những phi đội Sea Harrier trước đây đang cải tổ để sử dụng loại máy bay mới. Người ta hy vọng GR9 sẽ hoạt động trong biên chế cho đến năm 2015, khi những chiếc F-35 đầu tiên được biên chế vào các phi đội. Tại thời điểm này, chương trình JSF cần phải có được một khả năng hoạt động ban đầu (IOC).

Phiên bản

GR5
GR5 là thế hệ Harrier thứ 2 đầu tiên của RAF với việc phát triển bắt đầu vào năm 1976. 2 chiếc AV-8A đã được cải tiến sửa đổi thành tiêu chuẩn Harrier II vào năm 1979 và hoạt động như máy bay thuyết trình. Chiếc GR5 đầu tiên được BAE phát triển chế tạo bay lần đầu vào ngày 30 tháng 4, 1985 và bắt đầu hoạt động trong biên chế vào tháng 7 năm 1987. GR5 khác nhiều so với AV-8B của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, như hệ thống điện tử, vũ khí và biện pháp trả đũa được điều chỉnh khác so với AV-8B. 41 chiếc GR5 đã được chế tạo.

GR5A
GR5A là một phiên bản phụ của Harrier, nó hợp nhất những sự thay đổi trong thiết kế nâng cấp GR7. 21 chiếc GR5A được chế tạo.

GR7
GR7 bay lần đầu tiên vào tháng 5-1990 và hoạt động triển khai quân sự đầu tiên của nó là vào tháng 8-1995 tại Nam Tư cũ. Trong khi GR7 được triển khai trên những tàu sân bay lớp Invincible trong suốt thời gian thử nghiệm từ đầu tháng 6-1994, thì hoạt động triển khai đầu tiên trên biển lại bắt đầu vào năm 1997. Sự sắp đặt này được chính thức hóa với Joint Force Harrier, hoạt động cùng với Sea Harrier của Hải quân Hoàng gia.

GR7 hình thành nên mũi nhọn trong hoạt động đóng góp của RAF đối với Lực lượng Đồng minh trong chiến dịch NATO ném bom Cộng hòa Liên bang Nam Tư 1999, nhiệm vụ của NATO ở Kosovo. Trong thời gian chiến dịch này, RAF đã xác định được những thiếu sót quan trọng trong kho vũ khí hiện nay của họ. RAF đã sử dụng tên lửa AGM-65 Maverick và Enhanced Paveway trong biên chế, kết hợp với hệ thống dẫn đường GPS, nhưng những vũ khí này đã không tiêu diệt được mục tiêu khi gặp phải khói và thời tiết xấu. Sử dụng những thiết bị quân nhu được hiện đại hóa như thiết bị không người lái và đạn chùm, GR7 đã giữ một vai trò nổi bật trong Chiến dịch Telic, hoạt động quân sự của liên minh Anh-Mỹ ở Iraq vào năm 2003. GR7 tham gia vào các nhiệm vụ tấn công và hỗ trợ từ trên không trong suốt cuộc xung đột.

GR7A

GR7A là giai đoạn đầu tiên trong một quá trình nâng cấp tới tiêu chuẩn của GR9. GR7A là GR7 với một động cơ Rolls-Royce Pegasus 107 nâng cấp. Khi nâng cấp tới tiêu chuẩn của GR9, những phiên bản nâng cấp động cơ sẽ được giữ lại tên gọi A, trở thành GR9A. 40 chiếc GR7 sẽ được hiện đại hóa thành tiêu chuẩn GR9A. Động cơ Mk 107 cung cấp thêm lực đẩy khoảng 3.000 lbf (13 kN) so với 21.750 lbf (98 kN) của động cơ Mk 105, tăng hiệu suất của máy bay trong những thao tác "nóng và cao" và hoạt động trên tàu sân bay.

GR9
Harrier GR9 là một phiên bản hiện đại hóa hệ thống điện tử và vũ khí từ tiêu chuẩn của GR7. Những nâng cấp này, còn được biết đến như Chương trình Vũ khí Hợp nhất - Integrated Weapons Programme (IWP), cho phép máy bay sử dụng được những vũ khí thông minh mới nhất, hệ thống dẫn đường quán tính và định vị toàn cầu mới (INS/GPS). Những vũ khí mới được kết hợp bao gồm tên lửa Brimstone, Maverick, Paveway III LGB và Paveway IV PGB. Máy bay cũng sẽ được hợp nhất với hệ thống khóa mục tiêu Sniper. Vào tháng 7-2007, BAE Systems đã hoàn thành 7 khung máy bay Harrier GR9 thay thế phần thân sau cho những chiếc Harrier II của Bộ quốc phòng Anh. Những thành phần thân máy bay đã được thiết kế và chế tạo là một phần của chương trình kéo dài trong 3 năm trị giá 20 triệu bảng để nâng cấp GR9.

GR9A
Harrier GR9A là một phiên bản của GR7A được nâng cấp hệ thống điện tử, vũ khí và động cơ.

T10
Harrier T10 là phiên bản huấn luyện 2 chỗ nguyên bản của Harrier thế hệ thứ 2. RAF đang xem xét việc nâng cấp máy bay huấn luyện Harrier thế hệ đầu có tên gọi là T4 thành tiêu chuẩn của Harrier II. Tuy nhiên vì tuổi thọ của những khung máy bay và mức độ cải tiến yêu cầu lớn, nên RAF đã quyết định chế tạo máy bay huấn luyện Harrier Ii mới hoàn toàn. RAF sử dụng máy bay huấn luyện của thủy quân lục chiến Mỹ là chiếc TAV-8B, như một thiết kế mẫu dành cho thiết kế của mình. Không giống như loại huấn luyện của Mỹ, những chiếc T10 có khả năng chiến đấu đầy đủ. 13 chiếc được chế tạo.

T12
Với việc hiện đại hóa GR7 thành tiêu chuẩn của GR9, RAF mong muốn có những máy bay huấn luyện chuyên biệt của dòng Harrier. Máy bay này sẽ có tên gọi là T12, là những chiếc T10 với IWP nâng cấp.

Các đơn vị sử dụng Harrier II

Không quân Hoàng gia
Phi đội số 1
Phi đội số 3 (từ năm 2006)
Phi đội số 4
Phi đội số 20
RAF SAOEU Đơn vị đánh giá hoạt động tấn công

Hải quân Hoàng gia
Phi đội 800 Hải quân
Phi đội 801 Hải quân (từ 1 tháng 10 năm 2006)

Thông số kỹ thuật (Harrier GR.7)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1 hoặc 2
Chiều dài: 46 ft 4 in (14.1 m)
Sải cánh: 30 ft 4 in (9.2 m)
Chiều cao: 11 ft 9 in (3.5 m)
Diện tích cánh: 230 ft²
Trọng lượng rỗng: 12.500 lb (5.700 kg)
Trọng lượng cất cánh: 15.703 lb (7.123 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 18.950 lb VTO; 31.000 lb STO (8.595 kg VTO; 14.061 kg STO)
Động cơ: 1× động cơ phản lực Rolls-Royce Pegasus 105, với 4 vòi chỉnh hướng phụt, 21.750 lb (23.800 lb (GR7A))

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 662 mph (1.065 km/h)
Tầm bay: 2015 dặm
Trần bay: 50.000 ft (15.000 m)
Vận tốc lên cao: 40.000 ft/min (203.2 m/s)
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Vũ khí
2x pháo ADEN 30mm
Paveway 2, Paveway III LGB, Paveway IV PGB, bom 540 lb và 1000 lb;
Maverick, Brimstone, Sidewinder, ASRAAM
Tên lửa chùm CRV7
Hệ thống do thám Joint Reconnaissance Pod

Văn hóa đại chúng
Harrier đã xuất hiện trong một số bộ phim và trò chơi điện tử.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Photographs of Harrier G R Mk 7 deployed aboard HMS Illustrious
 UK MoD Release lauds No. 1 Squadron & No. 3 Squadron's role in Afghanistan with GR7As (10 tháng 8 năm 2005)
 Defense Industry Daily: AV-8B Harrier finding Success in Iraq (30 tháng 3 năm 2005)

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Hawker Siddeley Harrier
 BAE Sea Harrier
 AV-8B Harrier II

Máy bay có tính năng tương đương
 Boeing X-32
 F-35 Lightning II
 Yakovlev Yak-38

Xem thêm
 Danh sách máy bay quân sự đang hoạt động của Vương quốc Anh
 Harrier Jump Jet, một cái nhìn tổng quát về dòng máy bay Harrier

Harrier II
Máy bay cường kích Anh 1980–1989
Máy bay tiêm kích Anh 1980–1989
Máy bay huấn luyện quân sự Anh 1980–1989
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay VTOL
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay tiêm kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Harrier Jump Jet
Máy bay một động cơ phản lực


title: Agriotes amabilis

text:
Agriotes amabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Bourgueil

text:
Bourgueil là một xã trong tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 4109 người (thời điểm 1999). Xã nằm khoảng 40 km về phía tây của Tours.

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Reimlingen, Đức
  Breganze, Ý

Những người con của thành phố
 Moyse Amyraut, nhà thần học
 Jean Carmet, diễn viên
 Haut-de-la-Gardière

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Caspiana

text:
Caspiana là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1977.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Caspiana armata Lopatin, 1978

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Mus, Gard

text:
Mus là một xã trong vùng Occitanie. Xã Mus, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Danh sách sông ở Lào

text:
Dưới đây là danh sách sông ở Lào theo cửa biển đổ ra. Chú ý:

 Trong tiếng Thái, Lào, Tày "Nam" (Nậm) có nghĩa là nước, sông, suối; "Houay" (Huay, Huổi) có nghĩa là suối.
 Trong tiếng một số dân tộc ở Nam Lào - Đông Bắc Campuchia - Tây Nguyên Việt Nam "Xe"/"Se" (Xê/Sê) có nghĩa là sông, suối.

Biển Đông
 Menam Kong
 Se Kong
 Xe Kaman
Nam Pagnou
 Xe Namnoy (Xe Namnoi)
 Houay Ho
 Xe Pian
 Tonle Repou
 Sông Dôn
 Se Banghiang
 Se Pon
 Xe Lanong
 Xe Champhon
 Houay Souy
 Xe Xang Soi
 Houay Alao
 Se Bangfai
 Xe Noy
 Nam Hinboun
 Nam Pakan
 Nam Theun (Nam Kading)
 Nam Pang
 Nam Gnouang
 Nam Phao
 Nam Sot
 Nam Mon
 Nam Ngiep (Nam Nhiep)
 Nậm Ngừm (Nam Ngum)
 Nam Lik
 Nam Song
 Sông Hueang (Sông Huang)
 Nam Xuang
 Nam Ou
 Nam Phak
 Nam Bèng
 Nam Tha
 Nam Xan

Vịnh Bắc Bộ
 Nam Ma
 Nam Sam
 Nam Et
 Nam Khan
 Nam Neun

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rand McNally, The New International Atlas, 1993.

Sông của Lào
Lào


title: Tiziano Vecelli

text:
Tiziano Vecelli hay Tiziano Vecellio, tiếng Việt phiên âm là Ti-xiêng (khoảng 1473/1490 – 27 tháng 8 năm 1576 thường được biết đến hơn với tên gọi Titian () là một danh họa Italia, người lãnh đạo trường phái Venice thế kỷ 16 của phong trào Phục hưng Italia. Ông sinh ra tại Pieve di Cadore, gần Belluno (ở Veneto), thuộc Cộng hoà Venice. Trong cuộc đời của mình, ông thường được gọi là Da Cadore, nghĩa là "đến từ Cadore".

Được những người đương thời công nhận là "Mặt trời giữa những ngôi sao nhỏ" (gợi nhớ lại những dòng cuối cùng trong tác phẩm Thần Khúc của Dante), Titian là một trong những họa sĩ Italia đa tài nhất, tinh thông cả về chân dung, phong cảnh và các chủ đề thần thoại và tôn giáo. Những phương pháp sáng tác của ông, đặc biệt trong việc áp dụng và sử dụng màu sắc, sẽ có ảnh hưởng sâu sắc không chỉ với những họa sĩ Italia thời Phục hưng, mà cả với những thế hệ tiếp sau của nghệ thuật phương Tây.

Trong cuộc đời khá dài của mình phong cách nghệ thuật của Titian đã thay đổi mạnh mẽ nhưng ông vẫn giữ lại sự chú trọng đặc biệt với màu sắc. Dù những tác phẩm sau này của ông có thể không chứa đựng sự mạnh mẽ, màu sắc tươi sáng như những tác phẩm ban đầu, phong cách vẽ lỏng tay và những sự biến đổi màu sắc huyền ảo là chưa từng có trong lịch sử nghệ thuật phương Tây.

Tiểu sử

Những năm tuổi trẻ

Không ai chắc chắn về ngày sinh chính xác của Titian, khi đã già trong một bức thư gửi Philip II ông tuyên bố mình sinh năm 1474, nhưng dường như điều này không chính xác. Các tác gia đương thời với ông đưa ra những con số về độ tuổi ông tương đương với ngày sinh trong khoảng từ năm 1473 tới sau năm 1482, nhưng hầu hết các học giả hiện đại tin rằng một ngày gần năm 1490 dường như chính xác hơn; thời gian biểu của Metropolitan Museum of Art ủng hộ khoảng năm1488, tương tự là Getty Research Institute. Ông là người con lớn nhất trong gia đình gồm bốn người con trai của Gregorio Vecelli, một uỷ viên hội đồng và quân nhân có danh tiếng, cùng vợ là Lucia. Cha ông là người trông nom lâu đài Pieve di Cadore và cũng quản lý các mỏ ở địa phương cho những người sở hữu chúng. Nhiều người họ hàng, gồm cả ông của Titian, là công chứng viên, và gia đình này khá có vị thế trong vùng, nơi nằm dưới sự cai quản của Venice.

Khoảng 10 hay 12 tuổi ông cùng em trai Francesco (người có lẽ sau này mới đi theo) được gửi tới một người chú ở Venice để trở thành thợ học nghề với một họa sĩ. Họa sĩ không mấy tên tuổi, Sebastian Zuccato, mà những người con trai sẽ trở thành những nghệ nhân khảm nổi tiếng, và có thể là một người bạn của gia đình, đã thu xếp để hai anh em vào xưởng của họa sĩ Gentile Bellini già cả, từ đó sau này họ được chuyển cho em trai ông là Giovanni Bellini. Ở thời ấy anh em nhà Bellini, đặc biệt là Giovanni, là những nghệ sĩ hàng đầu của thành phố. Tại đó ông đã lập ra một nhóm những thanh niên trẻ cùng độ tuổi mình, trong đó có Giovanni Palma da Serinalta, Lorenzo Lotto, Sebastiano Luciani, và Giorgio da Castelfranco, tên hiệu Giorgione. Francesco Vecellio, em trai ông, sau này cũng là một họa sĩ hơi có tiếng ở Venice.

Một bức tranh tường về Hercules tại Cung điện Morosini được cho là một trong những tác phẩm đầu tiên của ông; những tác phẩm khác là cái gọi là Bellini-esque Gypsy Madonna tại Vienna, và Visitation of Mary and Elizabeth (từ tu viện S. Andrea), hiện ở Accademia, Venice.

Titian theo Giorgione như một người trợ lý, nhưng nhiều nhà phê bình đương thời đã thấy tác phẩm của ông có ấn tượng hơn, ví dụ như những bức tranh tường bên ngoài (hiện hầu như đã bị hư hỏng) mà họ làm cho Fondacio dei Tedeschi, và mối quan hệ của họ rõ ràng có một yếu tố lớn gây bất hoà. Sự phân biệt giữa tác phẩm của hai người trong thời kỳ này vẫn là một chủ đề gây tranh cãi của giới học thuật, và đã có việc gắn các tác phẩm của Giorgione cho Titian ở thế kỷ 20, và ít khi tác phẩm của Titian bị cho là của Giorgione. Một trong những tác phẩm sớm nhất được biết của Titian, Ecce Homo của Scuola di San Rocco, từ lâu đã được coi là một tác phẩm của Giorgione.

Hai nghệ sĩ bậc thầy trẻ tuổi cũng được công nhận là hai lãnh đạo của trường phái "arte moderna" (nghệ thuật hiện đại) của họ, có nghĩa bức hoạ uyển chuyển hơn, tự do thoát khỏi sự đối xứng và những khuôn mẫu tôn ti cấp bậc vốn vẫn được thấy trong các tác phẩm của Giovanni Bellini.

Năm 1507–1508 Giorgione được nhà nước đặt hàng thực hiện các bức tranh tường trên Fondaco dei Tedeschi được dựng lại. Titian và Morto da Feltre làm việc cùng với ông, và một số mảng bức tranh còn sót lại, có thể là bởi Giorgione. Một số công việc của họ được biết tới, một phần, qua những bản in khắc của Fontana. Sau cái chết sớm của Giorgione năm 1510, Titian tiếp tục vẽ các chủ đề theo phong cách Giorgionesque trong một số thời điểm, dù phong cách của ông đã phát triển thành thương hiệu riêng của mình, gồm cả cách vẽ bút đậm và diễn cảm.

Tài năng của Titian trong lĩnh vực tranh tường được thể hiện trong những bức tranh ông vẽ năm 1511 tại Padua ở nhà thờ Carmelite và tại Scuola del Santo, một số bức trong số đó đã được bảo tồn, trong số đó có Meeting at the Golden Gate, và ba cảnh từ cuộc đời của St. Anthony of Padua, bức Murder of a Young Woman by Her Husband, A Child Testifying to Its Mother's Innocence, và The Saint Healing the Young Man with a Broken Limb.

Từ Padua năm 1512, Titian quay trở lại Venice; và vào năm1513 ông nhận được giấy phép môi giới tại Fondaco dei Tedeschi (kho của nhà nước cho các thương nhân Đức), được gọi là La Sanseria hay Senseria (một sự ưu tiên thường được các nghệ sĩ đang lên hay đã nổi tiếng thèm muốn), và trở thành người giám sát các công việc của chính phủ, đặc biệt chịu trách nhiệm hoàn thành các tác phẩm còn chưa xong của Giovanni Bellini trong đại sảnh của đại hội đồng trong một cung điện kép. Ông đã lập ra một xưởng tại Grand Canal ở S. Samuele, địa điểm chính xác của nó hiện không được biết. Không phải mãi tới năm 1516, từ cái chết của Bellini, ông mới thực tế được hưởng lợi từ giấy phép của mình. Cùng lúc ông bắt đầu một thoả thuận đắt giá để sáng tác. Giấy phép mang lại cho ông một khoản tiền trợ cấp hàng năm ở mức cao là 20 crown và được miễn một số khoản thuế—đổi lại ông phải vẽ những chân dung của các Doges ở thời ông với giá ấn định tám crown mỗi bức. Số lượng tranh thực tế ông vẽ là năm bức.

Khôn lớn

Giorgione mất năm 1510 và họa sĩ Giovanni Bellini già cả mất năm 1516, khiến Titian trở thành không có đối thủ trong Trường phái Venice. Trong sáu mươi năm ông đã trở thành bậc thầy không thể tranh cãi của trường phái này, và nhà họa sĩ của Cộng hoà Serenissime. Ngay từ năm 1516 ông đã kế tục người thầy Giovanni Bellini để được nhận khoản trợ cấp từ Thượng viện.

Trong giai đoạn này (1516–1530), mà có thể được gọi là thời kỳ chín và đỉnh cao của ông, nhà họa sĩ đã chuyển từ phong cách kiểu Giorgionesque ban đầu, sang những chủ đề phức tạp và lớn hơn và lần đầu tiên thử nghiệm một phong cách kiểu công trình hoành tráng.

Năm 1516 ông hoàn thành bệ thờ cao của nhà thờ Frari, kiệt tác nổi tiếng của ông, Đức mẹ đồng trinh thăng thiên, vẫn ở nguyên chỗ. Sự phi thường của tác phẩm trong màu sắc, được thể hiện ở một tỷ lệ lớn hiếm thấy trước đó tại Italia, đã tạo ra một sự xúc động mạnh. Signoria đã lưu ý, và quan sát rằng Titian đã sao lãng công việc của mình tại đại sảnh đại hội đồng.

Cấu trúc hình tượng của Thăng thiên—cấu trúc thống nhất trong cùng thành phần hai hay ba cảnh được chồng lên ở những mức khác nhau, trái đất và thiên đường, thời gian và vô hạn — được tiếp nối trong một loạt các tác phẩm như bàn thờ của San Domenico tại Ancona (1520), bàn thờ của Brescia (1522), và bàn thờ của San Niccolò (1523), tại Bảo tàng Vatican), mỗi lần đạt tới một ý niệm cao hơn và hoàn thiện hơn, cuối cùng đạt tới một thể thức cổ điển trong Pesaro Madonna, (thường được biết tới với tên gọi Madonna di Ca' Pesaro) (khoảng 1519–1526), cũng cho nhà thờ Frari. Đây có lẽ là tác phẩm được nghiên cứu nhiều nhất của ông, mà cách bố trí được phát triển một cách thận trọng của nó được đặt ra với sự thể hiện cao nhất của trật tự và tự do, tính sáng tạo và phong cách. Ở đây Titian đã đưa ra một quan niệm mới về các nhóm người quyên cúng truyền thống và những nhân vật thần thánh di chuyển trong không gian, những cách bố trí và những cấp độ khkác nhau được đặt trong phạm vi kiến trúc.

Titian khi ấy đang ở đỉnh cao danh vọng, và tới năm 1521, sau khi sáng tác khuôn mặt St. Sebastian cho người đại diện giáo hoàng tại Brescia (một tác phẩm có nhiều bản sao), những nhà sưu tập tranh nhau các tác phẩm của ông.

Trong giai đoạn này có một tác phẩm phi thường hơn, The Death of St. Peter Martyr (1530), trước kia tại Nhà thờ Dominican ở San Zanipolo, và đã bị phá huỷ bởi một quả đạn của Áo năm 1867. Chỉ những bản sao và bản khắc của bức tranh tiền Baroque này còn lại; nó phối hợp một sự bạo lực cực điểm và phong cảnh, chủ yếu gồm một cây lớn, nhấn vào phong cảnh và dường như làm nổi bật bối cảnh theo cách thức làm hướng tới Baroque.

Đồng thời nghệ sĩ tiếp tục loạt tác phẩm nhỏ Madonna của mình, mà ông đặt vào giữa những phong cảnh đẹp đẽ theo cách những bức đời thường hay mục đồng thơ mộng, bức Virgin with the Rabbit tại bảo tàng Louvre là phong cách kết thúc của những bức tranh này. Tác phẩm khác trong cùng giai đoạn, cũng tại Louvre, là Entombment. Đây cũng là giai đoạn của ba bức tranh cảnh thần thoại lớn và nổi tiếng cho camerino của Alfonso d'Este tại Ferrara, The Andrians và Worship of Venus tại Prado, và Bacchus and Ariadne (1520-23) tại Luân Đôn, "...có lẽ là những tác phẩm nổi bật nhất của văn hoá tân ngoại giáo hay "Alexandrianism" của Thời kỳ Phục hưng, đã nhiều lần được phỏng theo nhưng không bao giờ vượt qua được thậm chí bởi cả chính Rubens." Cuối cùng đây là giai đoạn khi nhà nghệ sĩ phối hợp những nhân vật bán thân và những bức tượng bán thân của những phụ nữ trẻ, có lẽ là những gái điếm hạng sang, như Flora của Uffizi, hay The Young Woman at Her Toilet tại Louvre.

Năm 1525 ông cưới một quý bà tên là Cecilia, nhờ thế hợp pháp hoá cho đứa con đầu của họ, Pomponio, và hai đứa con tiếp theo, gồm cả người con được Titian yêu quý, Orazio, người sẽ trở thành trợ lý của ông. Khoảng năm 1526 bắt đầu quen biết, và nhanh chóng trở nên thân thiết với Pietro Aretino, nhân vật trơ tráo và có ảnh hưởng thường được đề cập một cách kỳ cục trong những cuốn biên niên sử thời kỳ ấy. Titian gửi một bức chân dung của mình cho Gonzaga, quận công Mantua.

Tháng 8 năm 1530 vợ ông mất khi sinh cô con gái, Lavinia, và cùng với ba người con ông chuyển nhà, và thuyết phục em gái của mình là Orsa tới từ Cadore để giúp coi sóc nhà cửa. Căn nhà, hiện rất khó tìm, nằm tại Bin Grande, khi ấy là một khu ngoại ô danh tiếng, ở ngoài rìa Venice, trên bờ biển, với những khu vườn đẹp và nhìn thẳng ra Murano.

Danh vọng

Trong giai đoạn tiếp theo (1530–1550), Titian đã phát triển phong cách được khởi đầu bởi tác phẩm Death of St. Peter Martyr gây ấn tượng của ông. Chính phủ Venice, không hài lòng với sự sao lãng của Titian với công việc tại cung điện kép, vào năm 1538 ra lệnh cho ông trả lại số tiền ông đã nhận, và Pordenone, đối thủ mới xuất hiện của ông, được chọn thay thế. Tuy nhiên, trong một năm Pordenone chết, và Titian, người khi ấy đang hăng say sáng tác bức tranh Trận Cadore trong đại sảnh, được gọi lại. Bức tranh cảnh trận đánh lớn này, đã mất cùng với rất nhiều tác phẩm lớn khác của các nghệ sĩ trường phái Venice bởi một trận hoả hoạn lớn phá huỷ toàn bộ những bức tranh cũ bên trong những căn phòng lớn của Cung điện Doge năm 1577. Nó thể hiện ở kích cỡ thực thời điểm khi vị tướng của Venice, D'Alviano tấn công quân địch với những con ngựa và binh lính đang lao qua một con suối, và là nỗ lực quan trọng nhất của người nghệ sĩ với một bức tranh hành động hỗn độn và anh hùng là đối thủ của bức Trận Constantine của Raphael và cũng có số phận không may mắn như bức Trận Cascina của Michelangelo và Trận Anghiari của Leonardo (cả hai đều chưa hoàn thành). Hiện chỉ có một bản sao tồi, chưa hoàn thành tại Uffizi, và một bức khắc tầm thường của Fontana. Bức Speech of the Marquis del Vasto (Madrid, 1541) chỉ bị lửa phá huỷ một phần. Nhưng đỉnh cao của giai đoạn này vẫn được thể hiện trong bức Presentation of the Blessed Virgin (Venice, 1539), một trong những bức sơn dầu nổi tiếng nhất của ông, và qua bức Ecce Homo (Viên, 1541). Dù đã mất, bức tranh vẫn có ảnh hưởng lớn với nghệ thuật Bologna và Rubens, cả trong cách xử lý các chi tiết và hiệu ứng chung của những con ngựa, các binh sĩ, các vệ sĩ, sự kích động mạnh mẽ của các đám đông ở dưới chân cầu thang, được soi sáng bởi những ánh đuốc với những ngọn cờ bay trên bầu trời.

Kém thành công hơn là những bức tranh vòm tại Santa Maria della Salute (Death of Abel, Sacrifice of Abraham, David and Goliath). Những cảnh bạo lực này được chiêm ngưỡng từ phía dưới –như những bức tranh vòm nổi tiếng của Trần Nhà nguyện Sistine— theo trạng thái của chúng vốn ở những vị trí chiêm ngưỡng không dễ dàng. Tuy thế chúng lại được chiêm ngưỡng và bắt chước rất nhiều, Rubens và những người khác đã áp dụng hệ thống này cho bốn mươi bức tranh tường của ông (chỉ còn những bức phác hoạ) tại Nhà thờ Jesuit ở Antwerp.

Cũng trong thời gian này, thời điểm ông tới thăm Roma, nghệ sĩ bắt đầu loạt tranh Venus (The Venus of Urbino of the Uffizi, Venus and Love tại cùng bảo tàng, Venus and the Organ-Player, Madrid), trong đó được ghi nhận hiệu ứng hay sự phản chiếu trực tiếp của cảm giác được tạo ra với nghệ sĩ khi tiếp xúc với tác phẩm điêu khắc cổ. Giorgione đã xử lý với chủ đề này trong bức tranh Dresden của ông, được Titian hoàn thành, nhưng ở đây một tấm vải màu tía thay thế cho một phong cảnh phía sau đã thay đổi, bởi màu sắc hài hoà của nó, toàn bộ nghĩa của cảnh.

Ngay từ khi bắt đầu sự nghiệp Titian đã thể hiện mình là một bậc thầy về vẽ chân dung, trong những tác phẩm như La Bella (Eleanora de Gonzaga, Nữ công tước Urbino, tại Cung điện Pitti). Ông đã vẽ chân dung của các hoàng thân, hay Doges, những hồng y giáo chủ hay các thầy tu, và những nghệ sĩ hay các tác gia. "Theo Từ điển bách khoa Thiên chúa giáo...không họa sĩ nào có được thành công như vậy trong việc lấy ra được từ mỗi gương mặt nhiều nét đặc điểm và cái đẹp như thế". Trong số các họa sĩ vẽ chân dung Titian được so sánh với Rembrandt và Velázquez, với sự thể hiện nội tâm của Rembrandt, và sự trong sáng, chắc chắn và rõ ràng của Velázquez.

Những tính chất vừa được nêu trên thể hiện đầy đủ trong bức Chân dung Paul III của Napoli, hay bản phác hoạ giáo hoàng và hai người cháu, Chân dung Aretino tại Cung điện Pitti, Eleanora của Bồ Đào Nha (Madrid), và loạt tranh Vua Charles V trong cùng bảo tàng, Charles V với một chú chó săn (1533), và đặc biệt là Charles V tại Mühlberg (1548), một bức tranh chân dung cưỡi ngựa với một sự hoà nhịp của các màu tía có lẽ là ne plus ultra của nghệ thuật hội họa.

Năm 1532 sau khi vẽ một bức chân dung của hoàng đế Charles V tại Bologna ông được phong là Bá tước Palatine và một hiệp sĩ trong Golden Spur. Các con ông cũng được phong là các quý tộc của Đế chế, một danh dự đặc biệt dành cho một họa sĩ.

Về thành công trong nghề nghiệp và danh tiếng từ khoảng thời gian này vị thế của ông được coi ngang bằng chỉ với vị thế của Raphael, Michelangelo, và ở một thời điểm muộn hơn là Rubens. Năm 1540 ông nhận được một khoản trợ cấp từ D'Avalos, hầu tước del Vasto, và một khoản trợ cấp hàng năm 200 crown (sau này được tăng gấp đôi) từ Charles V lấy từ ngân khố của Milan.

Một nguồn lợi khác, vì ông luôn quan tâm tới tiền bạc, là một hợp đồng có được năm 1542 để cung cấp ngũ cốc cho Cadore, nơi ông tới thăm hầu như hàng năm và nơi ông vừa thể hiện sự hào phóng vừa có ảnh hưởng.

Titian có một ngôi nhà ưa thích tại Đối Manza gần đó (phía trước nhà thờ Castello Roganzuolo) từ đây (có thể được suy luận ra) ông đã thực hiện những quan sát những hình thức và hiệu ứng phong cảnh của mình. Cái gọi là sự tập luyện của Titian, luôn được thấy rõ trong những cuộc nghiên cứu của ông, được thực hiện tại Collontola, gần Belluno.

Ông tới thăm Rome năm 1546, và lĩnh hội được sự tự do của thành phố—người có được vinh dự đó ngay trước ông là Michelangelo năm 1537. Cùng lúc ấy ông có thể đã kế vị họa sĩ Sebastiano del Piombo trong chức vụ đầy lợi ộc của ông này với tư cách người giữ piombo hay con dấu của giáo hoàng, và ông đã được chuẩn bị để được phong giáo phẩm linh thiêng cho mục đích này; nhưng việc đã không thành khi ông bị triệu tập đi khỏi Venice năm 1547 để vẽ Charles V và những người khác tại Augsburg. Ông tới đây một lần nữa năm 1550, và thực hiện bức chân dung Philip II để gửi tới Anh và đã được chứng minh là có ích trong việc cầu hôn Nữ hoàng Mary của Philip.

Những năm cuối cùng

Trong hai mươi nhăm năm cuối cuộc đời (1550–1576) nghệ sĩ chủ yếu làm việc cho Philip II như một họa sĩ vẽ chân dung. Ông trở nên tự phê bình, một người đam mê sự hoàn thiện không thể đạt tới, giữ một số bức trong xưởng của mình trong mười năm, không bao giờ buồn chán khi quay lại và sửa chữa chúng, luôn thêm những cách thể hiện mới để bức tranh thêm thuần khiết, súc tích và tinh vi. Ông cũng hoàn thiện nhiều bản copy các tác phẩm ban đầu của ông do các học trò thực hiện, khơi nên nhiều vấn đề về sự quy kết và sự ưu tiên trong những phiên bản của các tác phẩm của ông, vốn cũng được copy và giả mạo nhiều bên ngoài xưởng của ông, trong cả cuộc đời ông và sau đó.

Với Philip II ông đã vẽ một loạt tranh thần thoại lớn được gọi là "poesie", chủ yếu từ Ovid, được coi nằm trong những tác phẩm vĩ đại nhất của ông. Nhờ sự điệu bộ kiểu cách của những người kế vị Philip, chúng sau này chủ yếu đã được cho đi như những món quà tặng và chỉ hai bức còn ở lại Prado. Titian cùng lúc ấy cũng sáng tác các tác phẩm tôn giáo cho Philip. Loạt tranh "poesie" bắt đầu với Venus và Adonis, bức tranh gốc nằm tại Prado, nhưng có nhiều phiên bản, và Danaë, cả hai đều được gửi tới Philip năm 1553.Diana và Actaeon và Diana và Callisto, được gửi đi năm 1559, sau đó là Perseus và Andromeda (Bộ sưu tập Wallace, hiện đã bị hư hại) và Hãm hiếp Europa (Boston, Bảo tàng Isabella Stewart Gardner), được giao năm 1562. Cái chết của Actaeon được bắt đầu năm 1559 nhưng được thực hiện trong nhiều năm, và không bao giờ được hoàn thành hay chuyển giao. Bức tranh khác rõ ràng vẫn còn ở xưởng khi ông mất, và ít nổi tiếng cho tới những thập kỷ gần đây, là bức tranh mạnh mẽ, thậm chí có ý "khước từ", Flaying of Marsyas (Kroměříž, Cộng hoà Séc) Một kiệt tác bạo lực khác là bức Tarquin và Lucretia tại Bảo tàng Fitzwilliam, Cambridge.

Với mỗi vấn đề mà ông đã thực hiện thành công ông đều tạo ra một công thức mới và hoàn thiện hơn. Ông không bao giờ còn tạo được cảm xúc và tính bi kịch của Crowning with Thorns (Louvre), trong sự thể hiện thần thoại và thần thánh ông không bao giờ còn tạo được chất thơ của Pilgrims of Emmaus, trong khi về tính hùng vĩ và sự chói lọi anh hùng ông không bao giờ một lần nữa đạt tới điều gì lớn hơn The Doge Grimani adoring Faith (Venice, Doge's Palace), hay Trinity, tại Madrid. Mặt khác, từ quan điểm các trạng thái màu mạnh, những bức tranh động nhiều nhất của ông là những bức tranh sáng tác khi ông đã lớn tuổi, như loạt tranh poesie và Antiope tại Louvre. Ông thậm chí đã tìm cách giải quyết các vấn đề phối hợp màu tương phản trong những hiệu ứng kỳ quái buổi đêm (Martyrdom of St. Laurence, Nhà thờ dòng Tên, Venice; St. Jerome, Louvre).

Titian đã hứa hôn cô con gái Lavinia, cô gái xinh đẹp mà ông rất yêu chiều và đã nhiều lẫn vẽ tranh, cho Cornelio Sarcinelli của Serravalle. Cô đã thay thế cho người cô Orsa, khi ấy đã mất, trong công việc chăm sóc nhà cửa, mà với khoản thu nhập to lớn Titian kiếm được ở thời điểm đó, đã khiến cô có một địa vị khá cao. Cuộc hôn nhân diễn ra năm 1554. Cô mất khi sinh con năm 1560.

Tới cuối năm 1555 ông đã ở trong Hội đồng Trent, và có một bức phác hoạ đã hoàn thành của nó tại Louvre. Người bạn của Titian là Aretino bất ngờ mất năm 1556, và một người bạn thân khác, nhà điêu khắc và kiến trúc Jacopo Sansovino, mất năm 1570. Tháng 9 năm 1565 Titian tới Cadore và thiết kế những phần trang trí cho nhà thờ tại Pieve, một phần do các học trò của ông đảm nhiệm. Một trong số đó là một Lễ biến hình, tác phẩm khác là một Lễ truyền tin (hiện tại S. Salvatore, Venice), được khắc Titianus fecit, theo cách để phản đối (như nó được nói) chống lại sự chê bai của một số người đang cãi cọ tại nơi thực hiện công trình của ông.

Ông tiếp tục nhận các đặt hàng khác cho tới cuối đời. Ông đã lựa chọn nơi chôn cất và xây nhà nguyệnc ủa mình ở Crucifix tại Santa Maria Gloriosa dei Frari, nhà thờ của Franciscan Order; để đổi lấy một ngôi mộ, ông đã đề nghị sáng tác một bức hoạ Franciscan của Pietà, thể hiện chính ông và con trai Orazio trước Chúa cứu thế, một nhân vật khác trong bố cục là một bà đồng. Tác phẩm này ông đã gần hoàn thành, nhưng một số khác biệt nảy sinh liên quan tới nó, và sau đó ông đã được chôn cất tại nơi sinh là Pieve.

Titian (tuỳ thuộc vào ngày sinh chưa được rõ của ông - xem bên trên) có lẽ đã ở cuối lứa tuổi 80 khi bệnh dịch hạch bùng phát tại Venice và lấy đi mạng sống của ông ngày 27 tháng 8 năm 1576. Ông là nạn nhân duy nhất bị bệnh dịch tại Venice được thực hiện lễ tang tại nhà thờ. Ông được chôn cất tại Frari (Santa Maria Gloriosa dei Frari), như dự định ban đầu, và Pietà của ông được Palma Trẻ hoàn thành. Ông nằm bên cạnh bức hoạ nổi tiếng của chính mình, Madonna di Ca' Pesaro. Không có đài tưởng niệm nào ghi dấu ngôi mộ của ông, mãi cho tới sau này khi những người Áo cai trị Venice đặt hàng Canova xây một đài tưởng niệm lớn.

Ngay sau cái chết của Titian, con trai và là người trợ lý của ông là Orazio chết cũng vị bệnh dịch này. Ngôi nhà lộng lẫy của ông đã bị bọn cướp cướp phá trong thời gian diễn ra bệnh dịch.

In ấn
Chính Titian không bao giờ thực hiện điêu khắc, nhưng ông rất quan tâm tới tầm quan trọng của việc tạo bản in như một công cụ để mở rộng hơn nữa danh tiếng của mình. Trong giai đoạn 1517–1520 ông đã thiết kế một số bản khắc gỗ, gồm cả một bản lớn và ấn tượng của bức The Crossing of the Red Sea, và cộng tác với Domenico Campagnola và những người khác, người tạo ra những bản in khác dựa trên các bức tranh và bức hoạ của ông. Sau này ông cung cấp những bức hoạ dựa trên các bức tranh của ông cho Cornelius Cort từ Hà Lan, người đã khắc hoạ chúng một cách chuẩn xác. Martino Rota tiếp nối Cort từ khoảng năm 1558 tới năm 1568.

Gia đình

Nhiều nghệ sĩ khác trong gia đình Vecelli nối tiếp được danh tiếng của Titian. Francesco Vecellio, anh trai ông, được Titian hướng dẫn vào con đường nghệ thuật(theo lời kể là vào năm mười hai tuổi, nhưng biên niên sử hầu như không chấp nhận điều này), và vẽ trong nhà thờ S. Vito tại Cadore một bức tranh một vị thánh có vũ trang. Đây là một tác phẩm đáng chú ý, mà Titian (như câu chuyện thường được kể) cũng phải ghen tị; vì thế Francesco đã được định hướng chuyển từ vẽ tranh sang làm một quân nhân, và sau đó trở thành một thương gia.

Marco Vecellio, được gọi là Marco di Tiziano, người cháu trai của Titian, sinh năm 1545, cũng trở thành một bậc thầy khi đã có tuổi, và, đã học được những phương pháp làm việc của ông. Ông đã để lại một số tác phẩm đẹp trong cung điện kép, bức Meeting of Charles V. và Clement VII. năm 1529; tại S. Giacomo di Rialto, một Annunciation; tại SS. Giovani e Paolo, Christ Fulminant. Một người con trai của Marco, tên là Tiziano (or Tizianello), đã sáng tác tranh ở đầu thế kỷ 17.

Từ một nhánh khác của gia đình có Fabrizio di Ettore, một họa sĩ mất năm 1580. Anh/em trai ông là Cesare, người cũng để lại một số bức tranh, nổi tiếng về cuốn sách của ông về các trang phục điêu khắc, Abiti antichi e moderni. Tommaso Vecelli, cũng là một họa sĩ, mất năm 1620. Một người họ hàng khác, Girolamo Dante, là một học giả và trợ lý của Titian, được gọi là Girolamo di Tiziano. Nhiều bức tranh của ông đã được Tititan sửa chữa, và rất khó để phân biệt so với những bức tranh gốc.

Ít học trò và trợ lý của Titian trở nên nổi tiếng bằng tài năng của mình; bởi một số người trọn đời làm trợ lý cho ông. Paris Bordone và Bonifazio Veronese là hai người có tài năng lớn. El Greco (hay Dominikos Theotokopoulos) được cho là (do Giulio Clovio nói) đã được nhà họa sĩ thuê mướn trong những năm cuối đời.

Ngày nay

Hai tác phẩm của Titian trong tay những nhà sưu tập cá nhân đã được đưa ra bán. Một tác phẩm trong số đó, Diana and Actaeon, gần đây được London Gallery và National Galleries của Scotland mua ngày 2 tháng 2 năm 2009 với giá ₤50 million ($71 triệu). Các gallerie mãi tới ngày 31 tháng 12 năm 2008 mới thực hiện vụ mua bán trước khi tác phẩm được chào bán cho các nhà sưu tập tư nhân, nhưng thời hạn chót đã được kéo dài. Bức tranh kia, Diana and Callisto, sẽ được đưa ra bán với cùng mức giá cho tới năm 2012 trước khi nó được chào cho các nhà sưu tập tư nhân.

Việc mua bán đã gây ra tranh cãi với các nhà chính trị những người nói rằng "khoản tiền, một số trong đó lấy từ các quỹ của chính phủ, có thể đã được chi tiêu vào những khoản khác khôn ngoan hơn trong thời kỳ giảm phát sâu." Chính phủ Scotland đã cung cấp ₤12.5 triệu và ₤10 triệu lấy từ National Heritage Memorial Fund. Số tiền còn lại do National Galleries tại London và các nhà tài trợ tư nhân cung cấp.

Ngày 11 tháng 2 năm 2009, một cuộc tranh cãi về tuổi khi Titian qua đời xảy ra giữa Thủ tướng Anh Gordon Brown, và Lãnh đạo Đối lập David Cameron tại cuộc Chất vấn Thủ tướng, khi Cameron tìm cách chế nhạo độ chính xác thực tế của Brown. Cuộc tranh luận này còn dẫn tới việc chia rẽ cả trong bài viết về Titian trên Wikipedia, khi một biên tập viên từ trụ sở Đảng Bảo Thủ thay đổi các mốc thời gian trong bài theo những tuyên bố của David Cameron và sau đó chỉ thị cho BBC sử dụng bài viết để làm nguồn tham khảo. Cameron sau này đã xin lỗi và nói rằng nhân viên đó "đã bị kỷ luật". Ngày sinh chính xác của Titian vẫn chưa chắc chắn (xem bên trên).

Sự tham khảo dựa trên bình luận của Brown ngày 30 tháng 1 năm 2009 tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos:Đây là cuộc khủng hoảng tài chính đầu tiên của thời kỳ toàn cầu hoá, và không có lộ trình rõ ràng được lập ra từ kinh nghiệm quá khứ để đương đầu với nó. Tôi nhớ lại câu chuyện về Titian, nhà họa sĩ vĩ đại đã sống tới 90 tuổi, đã hoàn thành tác phẩm cuối cùng trong gần 100 tác phẩm kiệt xuất của mình, và ông đã nói khi hoàn thành nó, "Cuối cùng tôi đã bắt đầu học cách vẽ", và đó chính là thời điểm chúng ta đang ở tại.

Xem thêm
 Danh sách tác phẩm của Titian

Ghi chú

Tham khảo
 Jaffé, David (ed), Titian, The National Gallery Company/Yale, London 2003, ISBN 1 857099036
 Gould, Cecil, The Sixteenth Century Italian Schools, National Gallery Catalogues, London 1975, ISBN 0-947645-22-5
 Landau, David, in Jane Martineau (ed), The Genius of Venice, 1500-1600, 1983, Royal Academy of Arts, London.
 Penny, Nicholas, National Gallery Catalogues (new series): The Sixteenth Century Italian Paintings, Volume II, Venice 1540-1600, 2008, National Gallery Publications Ltd, ISBN 1-85709-913-3
 Ridolfi, Carlo (1594 - 1658); The Life of Titian, translated by Julia Conaway Bondanella and Peter E. Bondanella, Penn State Press, 1996, ISBN 0-271-01627-2, 9780271016276 Google Books

Liên kết ngoài

 A closer Look at the Madonna of the Rabbit multimedia feature, trang chủ của bảo tàng Louvre
 The Titian Foundation Hình ảnh 168 bức hoạ của Tiziano Vecelli
 Titian's paintings
 Titian's Pieta at arthistorylessons.net
 Tiziano Vecellio at Web Gallery of Art
 Christies' sale blurb for the recently restored 'Mother and Child'
 Bell, Malcolm The early work of Titian, at Internet Archive
 Titian at Panopticon Virtual Art Gallery
 www.Titian.org
 How to Paint Like Titian James Fenton essay on Titian from The New York Review of Books

Họa sĩ Ý
Tín đồ Cơ đốc giáo La Mã Italia
Họa sĩ Venice
Họa sĩ Phục hưng
Họa sĩ Nhà thờ Cơ đốc giáo La Mã
Người tỉnh Belluno
Sinh thập niên 1480
Mất năm 1576
Người Venezia thế kỷ 15