title: Lockheed Martin F-35 Lightning II

text:
F-35 Lightning II (Tia chớp) (viết tắt: F-35) là tên gọi chung cho 3 biến thể máy bay khác nhau dựa trên thiết kế cơ sở X-35 của dự án phát triển máy bay tiêm kích phối hợp (JSF) một chỗ ngồi, có khả năng tàng hình và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau như yểm trợ cận chiến, ném bom chiến thuật,...

Dự án JSF là dự án nghiên cứu và chế tạo vũ khí lớn nhất của Hoa Kỳ và các nước đồng minh kể từ sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, thể hiện qua số lượng máy bay dự tính chế tạo trong khoảng thời gian tới năm 2035 lên tới hàng nghìn chiếc, trung bình dự kiến chế tạo hơn 100 chiếc mỗi năm.

Việc phát triển nó đã được đưa vào kế hoạch tài chính của Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và các chính phủ đồng minh khác. Nó được thiết kế và chế tạo bởi tập đoàn Lockheed Martin và các nhà thầu quốc phòng chủ chốt khác là Pratt & Whitney, BAE Systems và Northrop Grumman. Tổng kinh phí ước tính phục vụ nghiên cứu phát triển, thử nghiệm và chế tạo số lượng máy bay 2,456 chiếc (trong đó có 14 chiếc dùng để thử nghiệm) của cả ba biến thể lên tới 406.1 tỷ đô la Mỹ

Cũng vì khoản tiền dự kiến bỏ ra để phát triển, chế tạo và vận hành số lượng máy bay trên rất lớn lại chỉ tập trung vào tay 2 nhà thầu chính là Lockheed Martin và Pratt & Whitney, nên chương trình được sự quan tâm rất lớn của truyền thông trong nước Mỹ và rất nhiều nước khác. Các hãng đối thủ, như Boeing cũng theo dõi rất sát sao từng pha phát triển của chương trình và tìm cách công bố các thông tin bất lợi về chương trình nhằm gây trở ngại cho việc đàm phán các đơn đặt hàng của Lockheed Martin.

Lịch sử phát triển

Lịch sử của Chương trình JSF (Joint Strike Fighter)

Định hướng phát triển:

Chương trình máy bay tiêm kích bom phối hợp (JSF) được gộp lại từ 2 nền tảng thiết kế:

 Thiết kế máy bay thay thế AV-8B Harrier II cất hạ cánh trên tàu đổ bộ của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ.
 Thiết kế máy bay thay thế máy bay F/A-18 là máy bay chủ lực của Hải quân Hoa Kỳ hoạt động trên các tàu sân bay và máy bay F-16 của Không quân Hoa Kỳ.

Cuối cùng chương trình dựa trên thiết kế cơ sở, phát triển các biến thể khác nhau, tuy nhiên chia sẻ sự tương đồng ở mức tối đa các bộ phận của chúng:

 F-35A: CTOL - loại cất và hạ cánh bình thường, thay thế F-16.
 F-35B: STOVL - loại cất cánh khoảng cách ngắn và đáp thẳng xuống, thay thế AV-8B.
 F-35C: phiên bản trang bị cho hàng không mẫu hạm thay thế F/A-18.

Khởi đầu, các phiên bản thử nghiệm X-32 và X-35
Chương trình Joint Strike Fighter đặt ra nhiều yêu cầu cho một kiểu máy bay chiến đấu chung thay thế cho các loại máy bay đang có. Hợp đồng phát triển chính thức JSF được ký kết vào ngày 16-11-1996. Một mẫu minh họa của thiết kế X-35 đã bay năm 2000;

Hợp đồng phát triển và trình diễn hệ thống (SDD) được dành cho hãng Lockheed Martin vào ngày 26-10-2001, nhà cung cấp mẫu thử nghiệm X-35 vốn đã chiến thắng mẫu X-32 của hãng Boeing. Các quan chức của Bộ quốc phòng Mỹ và Anh Quốc tuyên bố rằng X-35 vượt trội hơn X-32, mặc dù cả hai đáp ứng và vượt các yêu cầu đặt ra. Tên đặt cho kiểu máy bay chiến đấu mới là "F-35" tạo ra sự ngạc nhiên cho chính hãng Lockheed, vốn thường gọi tên trong nội bộ hãng là "F-24".

Đặt tên
Ngày 7-7-2006, Không quân Hoa Kỳ chính thức thông báo tên của F-35 là Lightning II nhằm tôn vinh chiếc máy bay chiến đấu cánh quạt 2 động cơ thời Thế Chiến thứ II P-38 Lightning và chiếc phản lực thời kỳ chiến tranh lạnh English Electric Lightning của Anh Quốc. Bộ phận máy bay của hãng English Electric đã được sáp nhập vào BAC, tiền thân của thành viên phát triển F-35 là BAE Systems. Những cái tên trước đây đã từng được đề nghị đặt gồm có: Kestrel, Phoenix, Piasa, Black Mamba và Spitfire II. Tên Lightning II cũng đã từng là tên trong nội bộ công ty đặt cho chiếc máy bay mà sau này chính thức trở thành F-22 Raptor.

Đặc điểm thiết kế

F-35 trông giống như một đứa em nhỏ hơn, một động cơ và trông bình thường hơn so với đàn anh mượt mà hai động cơ F-22 Raptor, và dĩ nhiên, vay mượn một số yếu tố thiết kế của nó.

Thiết kế F-35B bố trí động cơ dựa trên thiết kế máy bay Convair 200 năm 1972 mà Lockheed Martin được thừa hưởng khi thâu tóm General Dynamics. Ống xả kiểu 3BSD dựa trên công nghệ đã phát triển từ trước của Pratt & Whitney từ năm 1967.

Để giành lợi thế trong đấu thầu dự án X-35 Lockheed Martin đã chi tiền để công ty Yakovlev của Liên Xô chế thử một số mẫu Yak-141 mà Yakovlev đã xây dựng thiết kế cơ sở nhưng không có tiền và khách hàng tiềm năng để triển khai trong thập niên 90.

Đổi lại, Lockheed Martin có quyền thu thập các tham số bay thử và qua đó tích lũy kinh nghiệm về chế tạo máy bay có khả năng hạ cánh thẳng đứng. Việc này gây ra những suy đoán về sự tương đồng của F-35B với kiểu máy bay hoàn toàn khác hẳn là Yakovlev Yak-141 "Freestyle".

Kỹ thuật tàng hình làm cho chiếc máy bay khó bị phát hiện bởi các radar tần số cao như băng tần C, Ku, X và 1 phần băng tần S.

Một vài điểm cải tiến so với thế hệ máy bay chiến đấu hiện tại là:
 Kỹ thuật tàng hình bền bỉ và bảo trì ít tốn kém hơn;
 Hệ thống radar và cảm biến tích hợp phối hợp thông tin trên máy bay và từ mặt đất nhằm tăng cường khả năng nhận biết tình huống của phi công, nhận biết địch thủ và sử dụng vũ khí, cũng như chuyển tiếp thông tin nhanh chóng đến các nút chỉ huy và điều khiển khác;
 Mạng lưới dữ liệu tốc độ cao bao gồm IEEE-1394b và Fibre Channel
 Chi phí duy trì vòng đời thấp.

Mặc dù kỹ thuật hiển thị thông tin lên mũ bay (helmet-mounted display) đã áp dụng trên một số máy bay chiến đấu thế hệ IV như JAS 39 Gripen của Thụy Điển, F-35 sẽ là máy bay đầu tiên mà kỹ thuật này sẽ hoàn toàn thay thế cho kỹ thuật hiển thị thông tin trước mặt (head-up display).

Các Hệ thống Điện tử
Cảm biến chính của F-35 là radar kiểu tương phản pha chủ động AN/APG-81, thiết kế bởi Northrop Grumman Electronic Systems. Nó được bổ sung bởi hệ thống EOTS (Electro-Optical Targeting System; Nhận biết mục tiêu quang-điện tử) gắn dưới mũi máy bay, thiết kế bởi Lockheed Martin và BAE. Các cảm biến quang-điện tử khác được phân bố trên thân máy bay là một phần của hệ thống AN/AAS-37 hoạt động như là hệ thống cảnh báo tên lửa, dẫn đường và bay đêm.

Tỉ số lực đẩy/khối lượng
Kiểu cải biến F-35B có nguy cơ giảm các tính năng cơ động vì các trang bị nâng thẳng làm nó nặng hơn quá mức – đến 1 tấn (2.200 lbs) hay 8%. Để bù lại, Lockheed Martin đã tăng cường lực đẩy động cơ, giảm trọng lượng hơn 1 tấn do vỏ bọc máy bay mỏng hơn, thu nhỏ ngăn chứa vũ khí trong thân máy bay và cánh đứng, dẫn lại một phần lực đẩy sang ống thoát chính; và thiết kế lại kết nối cánh-thân, một phần hệ thống điện, và phần máy bay ngay sau khoang lái.

Giải pháp chứa vũ khí bên trong thân nhằm tàng hình và tối ưu khí động học, nhưng làm cho quá trình kiểm tra tính tương thích vũ khí trở nên khó khăn hơn.

Trách nhiệm sản xuất
 Lockheed Martin Aeronautics (nhà thầu chính): lắp ráp tổng thành, tích hợp hệ thống chung, hệ thống kiểm soát phi vụ, thân trước, cánh, hệ thống kiểm soát bay.
Pratt & Whitney: cung cấp động cơ phản lực F135-PW-100/400 cho F35A/C và F135-PW-600 cho F-35B
Northrop Grumman: radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA-Active Electronically Scanned Array), thân giữa, khoang vũ khí, bộ phận hạ cánh.
 BAE Systems: thân sau và cánh ổn định, cánh đuôi ngang và đứng, hệ thống giúp thở và thoát hiểm, các hệ thống chiến tranh điện tử, hệ thống nhiên liệu, phần mềm kiểm soát bay (FCS1-Flight Control Software).

Thử nghiệm
Chiếc F-35A (phiên bản dành cho Không lực Hoa Kỳ) lăn bánh lần đầu tại Fort Worth, Texas, Hoa Kỳ vào ngày 19-02-2006. Nó trải qua quá trình thử nghiệm mở rộng trên mặt đất tại căn cứ Fort Worth của Không lực Hải quân trong mùa Thu 2006.

Vào ngày 15-09-2006, kiểu động cơ có đốt sau F135 được tích hợp và được đốt thử nghiệm, và việc thử nghiệm động cơ hoàn tất vào ngày 18-09 sau khi được thử nghiệm cố định tại chỗ có đốt sau toàn phần (công suất tối đa). Vào ngày 15-09-2006, F-35 hoàn tất chuyến bay đầu tiên mỹ mãn.

Trục trặc và lỗi thiết kế
Tính đến năm 2013, chương trình F-35 bị tìm ra có đến 363 lỗi có thể phát sinh 719 vấn đề, một số lượng đáng kinh ngạc cho một dự án vốn đã tốn 400 tỷ USD.

Ngày 11/10/2018, trung tâm kỹ thuật F-35 thông báo ngừng tất cả hoạt động của F-35 trên thế giới để kiểm tra kỹ thuật. Sau 4 ngày, 80% F-35 đã vượt qua bài kiểm tra cấp tốc và được phép bay trở lại.

Giá thành
Một vấn đề của F-35 là giá của máy bay ngày càng cao với chi phí đã đội lên đến 93% tính từ kế hoạch năm 2001. Nhưng chất lượng sản phẩm thì bị chỉ trích là "Có khả năng gây vấn đề nghiêm trọng" với tỷ lệ buộc phải sửa và làm lại là 16%. Theo dự tính ban đầu, mỗi chiếc F-35 sẽ có giá khoảng 70 triệu USD/chiếc (xấp xỉ giá một chiếc F-15), tuy nhiên do chậm trễ và các lỗi phát sinh, tới năm 2011 giá thành mỗi chiếc F-35 được ước tính đã lên tới 120-145 triệu USD tùy phiên bản.

Năm 2014, chi phí vận hành mỗi chiếc F-35 tốn đến 67.548 USD mỗi giờ bay (cao hơn cả F-22).

Theo Winslow Wheeler, người phụ trách chương trình cải cách quân sự Straus (Straus Military Reform Project), Trung tâm nghiên cứu tình báo quốc phòng Mỹ thì F-35 bị đánh giá là "không đạt được hiệu quả kỳ diệu mà một số người cố gắng thúc đẩy, đây là một sự thất bại lớn trên một số phương diện, có thể nói là thụt lùi. Lực lượng không quân Hoa Kỳ xứng đáng có một máy bay tốt hơn và người đóng thuế xứng đáng có một sản phẩm rẻ hơn nhiều". Pierre Sprey, kỹ sư chỉ huy thiết kế F-16 Fighting Falcon, đã phân tích rằng việc cố gắng nhồi nhét quá nhiều công dụng cho F-35 làm cho nó "chẳng tốt trong việc gì cả".

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Anh Nick Harvey đã lên tiếng chỉ trích chương trình phát triển máy bay F-35 của Mỹ và khẳng định: "Bạn có thể tranh luận với nhau rằng đó là một trong những con voi màu trắng biết bay lớn nhất trong lịch sử... Giờ thì bạn có thể chắc chắn rằng, đây là một chương trình vô dụng nhất trong lịch sử".

Tính cơ động
F-35 đã thất bại trước F-16 (được chế tạo từ năm 1974) trong cuộc tập trận tháng 1/2015. Cuộc không chiến giả định diễn ra trên vùng trời gần căn cứ không quân Edwards ở bang California. Trận đối đầu này diễn ra hồi tháng 1/2015 nhưng bản báo cáo của phi công điều khiển F-35 chỉ mới rò rỉ cho giới truyền thông vào tháng 6/2015.

Bài kiểm tra năng lực F-35 diễn ra trong điều kiện cận chiến ở độ cao 3.000 - 9.000 m. Cụ thể, một chiếc F-35 đọ sức tay đôi về tốc độ, hỏa lực và độ linh hoạt với một chiếc F-16. Đáng lưu ý, F-35 tham gia thao diễn mà không mang theo bất cứ thùng dầu nào và hoạt động trong trạng thái nhẹ nhất còn F-16 vẫn chở theo 2 bình nhiên liệu phụ. Bước vào không chiến, 2 máy bay vờn nhau ở cự ly gần, vừa né hỏa lực vừa dùng mọi vũ khí được trang bị để "bắn hạ" đối phương. Trong báo cáo dài 5 trang gửi lên cấp trên, viên phi công điều khiển F-35 chê bai thậm tệ cỗ máy đắt đỏ này. Theo ông, F-35 quá kềnh càng và có vấn đề về khí động học khiến máy bay không đủ độ linh hoạt và khả năng xoay xở để giáp lá cà trên không. Dù đã cố hết sức, F-35 vẫn không thể đưa F-16 vào tầm ngắm hoặc né đạn. Đó là chưa kể do "ỷ" có khả năng tàng hình nên các nhà thiết kế đã hạn chế tốc độ tối đa của F-35 vào khoảng 1.930 km/giờ (gấp 1,6 lần tốc độ âm thanh). Do đó, một khi đã bị phát hiện thì máy bay không thể nào chạy thoát trước chiếc F-16 có tốc độ cao hơn.

Ngoài ra, phi công còn chỉ trích chiếc mũ bay có giá đến nửa triệu USD và được quảng cáo là có thể giúp người đội quay đầu thoải mái và có tầm nhìn bao quát. Trong báo cáo, phi công cho rằng chiếc mũ này quá to so với buồng lái chật hẹp của F-35, khiến anh ta không thể nhìn phía sau hoặc ngước lên. Trên thực tế, trong cuộc không chiến, chiếc F-35 nhiều lần bị F-16 tập kích từ phía sau. Theo trang FlightGlobal, viên phi công, vốn từng có kinh nghiệm điều khiển các loại chiến đấu cơ F-15E, F-16 và F/A-18F, kết luận là "chẳng có lý do gì để ngồi chiến đấu trong F-35".

Sau vụ tai tiếng này, Bộ Quốc phòng Mỹ lên tiếng rằng chiếc F-35 tập trận không được trang bị các chức năng như "bản thật" và đây chỉ là "bản nháp". Thiếu tướng Không quân Jeffrey L. Harrigian tuyên bố: cơ động chưa bao giờ là thuộc tính chủ đạo của F-35, thế mạnh của nó là khả năng tàng hình. Quan điểm của nhóm thiết kế là phát triển một tiêm kích đặc biệt cho không chiến tầm xa hơn là quần vòng ở tầm gần. Tuy nhiên, chuyên gia kiêm giám đốc Viện Chính sách và Chiến lược Australia cho rằng những công nghệ mà F-35 sở hữu chưa chứng minh được tính hiệu quả. Giả sử đối phương phá vỡ liên kết giữa F-35 và máy bay chỉ huy cảnh báo sớm tầm xa (AWACS), khi đó, F-35 phải tác chiến độc lập với các hệ thống sẵn có. Tiêm kích của Mỹ từ lợi thế của thợ săn có thể trở thành con mồi cho các chiến đấu cơ hiện đại vì khi đó, những điểm yếu về tốc độ chậm, không chiến tầm gần kém sẽ bộc lộ.

Chuyên gia này cho rằng người Mỹ đã quên bài học đắt giá ở chiến trường Việt Nam trong dự án F-35: Thập niên 1960, với loại máy bay F-4 Phantom với radar mạnh và tên lửa tầm xa, các chỉ huy Mỹ từng tự tin là "không chiến tầm gần sẽ đi vào dĩ vãng", tuy nhiên thực tế chiến trường lại khác hẳn: những chiếc MiG nhanh nhẹn đã dùng chiến thuật cận chiến khiến ưu thế tên lửa và radar của F-4 trở nên vô dụng, và ngay cả những chiếc MiG-17 lạc hậu cũng đã hạ được nhiều chiếc F-4 với chiến thuật này.

Ngày 12/7, Tướng Joseph F. Dunford, người sắp tiếp nhận chức Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đã có bài phát biểu trước Ủy ban Quân lực Thượng viên Mỹ, thừa nhận rằng các cơ quan liên quan đang rà soát lại chương trình phát triển và sản xuất máy bay F-35 của nước này.

Nhà báo David Axe đã ví von mẫu tiêm kích này với các chiến đấu cơ F-105 của Mỹ từng thất bại trước MiG-21 trong chiến tranh Việt Nam. Tuy nhiên, trong khi F-105 có ưu thế về tốc độ bay thẳng đối với hầu hết các đối thủ thì F-35 ngày này còn chậm chạp hơn cả các máy bay chiến đấu của Sukhoi và Mikoyan (Nga), Thẩm Dương và Thành Đô (Trung Quốc).

Độ tin cậy
Khi thử nghiệm F-35 đã xuất hiện những lỗi trong thiết kế như nhiều vết nứt vỡ trên máy bay mà lẽ ra không thể có với lượng thời gian bay chỉ mới bằng 1/10 thời gian dự tính khiến việc bảo dưỡng tốn nhiều tiền hơn dự tính. Các lỗi chính khác của dòng máy bay F-35 là hệ thống hiển thị công nghệ cao của mũ phi công hoạt động rất đáng thất vọng, hệ thống bơm nhiên liệu để lại nhiên liệu trên bề mặt máy bay, hệ thống cung cấp điện dự phòng không đảm bảo an toàn,... Mẫu F-35C được chế tạo để sử dụng trên tàu sân bay thì lại không thể đáp trên tàu sân bay vì một khiếm khuyết nghiêm trọng ở phần đuôi.

F-35 không chịu được sét đánh và hiện tại loại máy bay đã bị cấm hoạt động tại các khu vực thường xuyên có giông và khi hoạt động thì phải cách các khu vực này ít nhất 25 dặm. Hệ thống tạo khí trơ OBIGGS cần phải được thiết kế lại để duy trì một lượng chính xác oxy trong bình nhiên liệu để bảo vệ chúng trong trường hợp bị sét đánh. Thiết kế cung cấp nhiên liệu cũng có vấn đề, hệ thống thông gió không cho nó bay cao hơn 6.000 m cũng như tốc độ không được vượt quá 1.829 m/phút.

Lốp của biến thể F-35 dành cho Lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ "Bị ăn mòn với tốc độ không thể chấp nhận được khi hoạt động như một máy bay chiến đấu bình thường". Loại lốp mà Dunlop hiện đang cung cấp đã được cải tiến, nhưng chất lượng vẫn không thể chấp nhận được.

Mẫu F-35B dùng trên tàu sân bay thì đang gặp vấn đề với nhiệt lượng khí đẩy của mình khi sức nóng làm hỏng đường băng cũng như nhiều hệ thống gần sàn đáp có thể bị hư hỏng do F-35B hạ cánh và cất cánh quá gần với các loại vũ khí, ăng-ten, cửa thoát nhiên liệu, ống dẫn nhiên liệu, thuyền cứu sinh, lan can, lưới bảo vệ, một số thiết bị điện và hầu hết các thiết bị khác.

Rađa của máy bay thường không làm việc và áo bay quá nóng. Với vấn đề bảo trì thì thay vì chỉ mất hai tiếng như kế hoạch để thay thế động cơ thì máy bay mất đến 52 tiếng. Nó cũng sẽ gặp trục trặc khi qua đêm ở nhiệt độ 15 °C vì thế nó phải được cất trong nhà có máy sưởi. Máy bay đã không đáng tin cậy như mong đợi và cần bảo dưỡng nhiều hơn dự kiến. F-35 cũng không thể cất cánh hoặc động cơ bị tắt đột ngột nếu nhiên liệu tiếp cho nó đang ở nhiệt độ trên 40 độ C, khiến việc bảo trì và tiếp nhiên liệu ở những vùng khí hậu nóng trở nên rắc rối (phải xây bãi đỗ râm mát, hoặc gắn máy làm mát cho các xe chở nhiên liệu). Những quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản, Australia, Israel... sẽ vô cùng ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng loại tiêm kích tối tân mà họ định mua sẽ không thể cất cánh khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng cho phép vào mùa hè.

Theo những thông tin được chính Không quân Mỹ xác nhận vào ănm 2019 thì mỗi khi F-35 bay vượt tường âm thanh (Mach 1,2) thì lớp sơn tàng hình của nó sẽ bị bong tróc, khiến F-35 bị mất khả năng tàng hình. Do vậy, không quân Mỹ đã phải yêu cầu phi công không được bay vượt quá tốc độ âm thanh trong các chuyến bay huấn luyện, bởi nếu không thì cứ sau mỗi chuyến bay, F-35 sẽ phải đưa vào nhà xưởng để sơn lại lớp vỏ, điều này rất tốn kém về thời gian và chi phí.

Vũ khí
Mũ phi công được sản xuất bởi Công ty RCESA, có giá hơn 500.000 USD mỗi chiếc. Nhiều phi công thử nghiệm báo cáo họ đã bị chóng mặt, mất phương hướng trong không gian khi điều khiển F-35, nghiêm trọng tới mức họ phải tắt dữ liệu và hạ cánh "thủ công". Nguyên nhân gây ra tình trạng này là do độ trễ nhất định của việc chuyển tín hiệu lên chiếc mũ, do máy tính của F-35 còn phải xác định xem phi công đang nhìn đi đâu để chuyển lệnh tới camera tương ứng. Một vấn đề nữa là không giống HUD gắn cố định trên máy bay, mũ của F-35 được thiết kế để phi công có thể quay đầu tự do bên trong, nên khi máy bay rung lắc trong lúc bay, phi công cũng sẽ thấy hình ảnh nhảy múa trước mắt.

Các lỗi kỹ thuật của mũ điều khiển khiến phi công của các chiếc máy bay có giá trên 100 triệu USD buộc phải bay trong tình trạng mù. Thay vì giúp phi công nhìn thấy tất cả các vật thể xung quanh, chiếc mũ bay hiện đại do BAE sản xuất khiến phi công bị rối tung lên vì đưa ra quá nhiều hình ảnh từ radar và camera. Một sự cố có tên gọi "ánh lục lờ mờ" hoàn toàn có thể đã gây ra thảm họa đối với 3 phi công Anh hiện tại đang huấn luyện. Bạn chỉ có thể hiển thị một lượng thông tin có hạn trước khi phi công bị loạn lên và các hình ảnh bắt đầu lẫn vào với nhau, đặc biệt là khi bay đêm. Các thông tin về tốc độ, độ cao, góc hạ cánh và cất cánh cũng như mức nhiên liệu và hệ thống vũ khí cộng với hình ảnh quang cảnh xung quanh khiến mọi thứ bị quá tải kết quả là phi công chẳng nhìn thấy gì. Việc này làm cho việc bay loại máy này gần như không thể được.

Việc sử dụng chế độ đốt hậu của máy bay trong thời gian dài có thể khiến lớp sơn tàng hình ở phần đuôi máy bay bị bong ra. Kết quả là F-35 bị cấm bay siêu âm khi Lockheed tìm giải pháp xử lý. Sau khi xử lý xong, họ sẽ phải sơn lại 78 chiếc máy bay đã ra khỏi dây chuyền sản xuất. Hệ thống camera được dùng để thay thế cho việc phi công phải ngoái đầu lại phía sau lại có những điểm mù, khiến phi công không thu được hết hình ảnh. Máy bay không thể ném bom, tham gia không chiến hoặc hỗ trợ bộ binh. Nguyên nhân đơn giản, do phần mềm cần thiết giúp nó có thể hoạt động hoàn chỉnh vẫn chưa hoàn thiện. Quan chức phụ trách thử nghiệm của Bộ Quốc phòng Mỹ là J. Michael Gilmore nói khả năng chiến đấu duy nhất của chúng hiện nay chỉ là lao thẳng vào máy bay khác tự sát. Nếu F-35 tải phần mềm Block 2B và tham gia chiến đấu ngay bây giờ, chúng sẽ cần sự hỗ trợ lớn từ các máy bay thế hệ 4 khác để chống lại các mối đe dọa nhằm vào bản thân. Nói một cách khác, chiếc máy bay lính thủy đánh bộ kỳ vọng có thể tham chiến trong năm 2015 không chỉ được trang bị tồi mà còn cần sự bảo vệ của những chiếc máy bay mà chúng ra đời để thay thế.

Các phi công chiến đấu của Mỹ cũng đã nhìn ra những nhược điểm của F-35. Họ cho rằng các nhà sản xuất đã hứa hẹn quá nhiều, và F-35 có thể không đáp ứng được hết kì vọng. Nhiều người cũng nghi ngờ tính năng tàng hình của F-35. Chuyện muôn thuở của máy bay tàng hình, đó là kết cấu khí động học sẽ phải thay đổi nhiều, để phục vụ cho tính năng tàng hình của máy bay.

Đặc điểm quan trọng nhất của loại máy bay này là tàng hình lại bị cho là có thể bị vô hiệu hóa bởi rada băng tần VHF và đây cũng không phải là một bí mật lớn. Những nghiên cứu mới đây đều chứng minh rằng, sóng dài đặc biệt có hiệu quả trong việc phát hiện các mục tiêu tàng hình, nhất là khi bước sóng bằng 2 lần kích thước mục tiêu. Để có thể tàng hình trước VHF thì trước tiên phải gỡ bỏ đuôi của máy bay nhưng chưa biết nên làm như thế nào. Những gì mà F-35 thực sự đang có là chức năng "tấn công điện tử" hay còn gọi là EA trong con mắt các nhà quân sự. Nó cũng có một hệ thống radar ngụy trang - BAE Systems ALE -70. Nhưng cả hai chức năng này đều nhằm mục đích đánh chặn tên lửa chứ không ngăn chặn việc bị phát hiện.

Sự tham gia của quốc tế
Các khách hàng đầu tiên cũng như là nhà tài trợ tài chính của chương trình là Hoa Kỳ và Anh Quốc. 8 quốc gia khác cũng tài trợ cho việc phát triển máy bay, và sẽ quyết định trong năm 2007 sẽ mua máy bay hay không. Tổng chi phí phát triển máy bay là hơn 40 tỷ đô la Mỹ (được tài trợ phần lớn bởi Hoa Kỳ), và việc mua khoảng 2.400 máy bay được ước tính sẽ tốn kém thêm khoảng 200 tỷ đô la Mỹ nữa.

Có 3 cấp độ tham gia của các nước khác. Các cấp độ nói chung phản ảnh vai trò về tài chính, mức độ chuyển giao công nghệ và các gói thầu phụ mở ra cho các công ty quốc gia, và các đơn đặt hàng mà các quốc gia có thể sản xuất. Anh Quốc là nước duy nhất thuộc đồng minh cấp 1, đóng góp khoảng 2,5 tỷ đô la Mỹ hay là 10% chi phí phát triển máy bay, theo một Bản ghi nhớ ký năm 1995 để Anh Quốc chính thức tham gia đề án này. Các đồng minh cấp 2 là Ý (1 tỷ đô la Mỹ) và Hà Lan (800 triệu đô la Mỹ). Các nước cấp 3 là Canada (440 triệu đô la Mỹ), Thổ Nhĩ Kỳ (175 triệu đô la Mỹ), Úc (144 triệu đô la Mỹ), Na Uy (122 triệu đô la Mỹ), Đan Mạch (110 triệu đô la Mỹ). Israel và Singapore cũng đã tham gia như các thành viên cộng tác của dự án.

Một vài quốc gia thành viên đã công khai bày tỏ ý định từ bỏ chương trình JSF, một cách bóng gió hay cảnh báo rằng trừ khi được nhận nhiều hợp đồng phụ hay chuyển giao công nghệ, họ sẽ từ bỏ JSF để chuyển sang Eurofighter Typhoon, Saab Gripen, Dassault Rafale, hoặc đơn giản là nâng cấp số máy bay hiện có. Na Uy đã nhiều lần đe dọa sẽ ngừng hỗ trợ trừ khi được đảm bảo gia tăng thị phần công nghiệp. Tuy nhiên, Na Uy đã đồng ý ký kết tất cả các bản ghi nhớ, kể cả bản mới nhất chi tiết hóa việc sản xuất của chương trình JSF trong tương lai. Dù vậy, họ vẫn cho biết sẽ tăng cường và cũng cố việc hợp tác với các đối thủ của JSF là Typhoon và Gripen.

Vương Quốc Anh
Anh Quốc dự định mua các phiên bản của F-35 cho Không quân và Hải quân Hoàng gia Anh.

Phía Anh Quốc càng ngày càng bày tỏ lo ngại phía Mỹ không cho phép tiếp cận các kỹ thuật cho phép họ duy trì và nâng cấp những chiếc F-35 mà không có sự can thiệp của Mỹ. Đây được hiểu là liên quan đến phần mềm của máy bay. Trong 5 năm, các viên chức Anh đã khiếu nại về đảm bảo sẽ được chuyển giao công nghệ. Yêu cầu này, vốn được sự ủng hộ của chính quyền Bush, lại bị ngăn chặn luôn bởi Hạ nghị sĩ Henry Hyde, người nói rằng Anh Quốc cần thắt chặt luật pháp ngăn không cho chuyển giao trái phép các kỹ thuật tiên tiến của Mỹ cho bên thứ ba.

Chủ tịch BAE Systems là Mike Turner than phiền rằng phía Mỹ đã từ chối không cho phép công ty ông truy cập mã nguồn máy bay. Vào ngày 21 tháng 12 2005, một bài viết trên tờ Glasgow Herald trích lời Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Hạ viện Anh nói rằng "Anh Quốc có thể cân nhắc có nên tiếp tục tham gia chương trình" nếu không được quyền truy cập. Huân tước Baron Drayson, viên chức Bộ Quốc phòng Anh, khẳng định mạnh mẽ hơn nhân chuyến thăm Washington vào tháng 5-2006: "Chúng tôi mong việc chuyển giao công nghệ phần mềm sẽ diễn ra. Nếu không nếu không chúng tôi không thể mua những chiếc máy bay này," và ông nói đến một "kế hoạch B" nếu việc thương lượng thất bại. Đây có thể ám chỉ đến việc phát triển một phiên bản dành cho hải quân của Eurofighter Typhoon.

Vào ngày 27 tháng 5-2006, Tổng thống George W. Bush và Thủ tướng Tony Blair tuyên bố rằng "Cả hai chính phủ đồng ý rằng Anh Quốc có quyền sử dụng, sở hữu, nâng cấp và duy trì thành công JSF như là Anh Quốc có chủ quyền trên loại máy bay này." Dù vậy, cho đến tháng 12-2006 vẫn còn nỗi lo ngại về vấn đề chuyển giao kỹ thuật. Đến ngày 12 tháng 12 2006, Huân tước Drayson ký bản thỏa thuận về điều kiện cho sự tham gia của Anh Quốc, như là, truy cập mã nguồn phần mềm và sở hữu việc sử dụng. Thỏa thuận cho phép "sự điều khiển liên tục không gián đoạn của Anh Quốc" trong việc điều khiển máy bay. Drayson nói rằng Anh Quốc sẽ "không cần nhờ đến một công dân Mỹ trong hệ thống chỉ huy của chính chúng ta". Ông lại nói, dù sao, Anh Quốc vẫn đang xem xét một "Kế hoạch B" chưa xác định nhằm thay thế cho việc mua JSF.

Vào ngày 25 tháng 7-2007, Bộ Quốc phòng Anh xác nhận đã đặt đóng mới 2 hàng không mẫu hạm kiểu Queen Elizabeth, cho phép triển khai những chiếc F-35B đặt mua.

Úc
Tháng 5-2005, Chính phủ Úc tuyên bố quyết định mua JSF dự định vào năm 2006 sẽ hoãn lại đến năm 2008, quá nhiệm kỳ của chính phủ hiện nay. Úc, giống như Anh Quốc, từng nhấn mạnh họ cần được quyền truy cập mọi phần mềm cần thiết để cải biến và sửa chữa máy bay. Nghiên cứu của Không quân Hoàng gia Úc khẳng định F-35 "là kiểu máy bay phù hợp nhất cho nhu cầu của Úc".

Đã xảy ra tranh luận tại Úc là liệu F-35 có phải là kiểu máy bay chiến đấu phù hợp cho Không quân Hoàng gia Úc. Các báo cáo trên phương tiện thông tin đại chúng, các nhóm vận động hành lang và các chính trị gia đưa ra những nghi ngờ liệu nó có sẵn sàng kịp thay thế cho đội bay tấn công F-111 và tiêm kích F/A-18 Hornet cũ kỹ không? Một số phê phán cho là chiếc F-22 đắt tiền hơn hoặc là Eurofighter có thể là những lựa chọn tốt hơn; cả hai đều cho tầm bay xa hơn, khả năng cận chiến và tốc độ siêu âm với giá không đắt hơn F-35 bao nhiêu — và vấn đề được đưa ra xem xét tại Quốc hội Úc vào tháng 7-2006.

Trong tuyên bố đưa ra vào tháng 8-2006, Bộ trưởng Quốc phòng Úc, Tiến sĩ Brendan Nelson cho biết rằng trong khi F-35 vẫn nhận được sự hỗ trợ từ phía chính quyền, Úc bắt đầu xem xét các kiểu máy bay khác nếu F-35 tỏ ra không phù hợp. Vào tháng 10-2006, Phó Đô Đốc John Blackburn, Phó tư lệnh Không quân Hoàng gia Úc, công bố rằng Không quân đã loại bỏ khả năng mua một kiểu máy bay tấn công trung gian để bù vào việc chậm trễ của chương trình F-35, và tin rằng chiếc F-35 là phù hợp. Tuy vậy, ngày 6 tháng 3 2007, TS. Nelson công bố Chính phủ Úc sẽ mua 24 chiếc F/A-18E/F Super Hornet từ hãng Boeing để lấp vào chỗ trống do máy bay tấn công ném bom F-111 nghỉ hưu để lại, trị giá 6 tỷ đô la Úc. Dù sao, TS. Nelson nói ông tiếp tục tán thành việc mua F-35. Phát biểu trên truyền hình Úc vào tháng 3-2007, TS. Nelson nhấn mạnh rằng 5% tính năng của F-35 là thông tin tuyệt mật, nhưng "chính 5% đó là giá trị nhất".

Vào ngày 13 tháng 12-2006, Bộ trưởng Nelson đã ký Bản ghi nhớ về việc sản xuất, duy trì và tiếp tục phát triển JSF. Thỏa thuận này đặt ra khung hợp tác cho việc sở hữu và hỗ trợ JSF trọn đời. Úc dự định mua 100 chiếc F-35A trị giá khoảng 16 tỷ đô la Úc.

Thổ Nhĩ Kỳ
Vào ngày 12 tháng 7-2002, Thổ Nhĩ Kỳ trở thành thành viên quốc tế thứ 7 của chương trình JSF, sau Anh Quốc, Ý, Hà Lan, Canada, Đan Mạch và Na Uy. Thổ Nhĩ Kỳ ký kết bản ghi nhớ tham gia vào việc sản xuất F-35 vào ngày 25 tháng 1-2007, dự định sẽ đặt hàng 100 chiếc F-35A CTOL dành cho Không quân trị giá 11 tỷ đô la Mỹ. Số máy bay này sẽ được sản xuất nhượng quyền tại Thổ Nhĩ Kỳ bởi Turkish Aerospace Industries (TAI).

Thỏa thuận sơ bộ giữa TAI và Northrop Grumman ISS (NGISS) International được ký vào ngày 6 tháng 2-2007, theo đó TAI trở thành nhà thầu chính thứ hai cung cấp phần thân giữa của F-35 trong chương trình JSF. Số lượng thân giữa sản xuất bởi TAI sẽ được xác định căn cứ vào số lượng F-35 Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đặt mua cũng như số lượng F-35 bán được toàn thế giới. Thỏa thuận này trị giá trên 3 tỷ đô la Mỹ.

Các quốc gia khác

Israel
Trong năm 2003, Israel ký kết một thỏa thuận trị giá 20 triệu Đô la Mỹ, để tham gia nhóm phát triển và thử nghiệm hệ thống (SDD: system development and demonstration) F-35 với tư cách là "thành viên hợp tác an ninh" (SCP: security cooperation participant). Năm 2006 Không lực Israel (IAF) cho biết F-35 là phần cốt lõi của kế hoạch tái trang bị, và Israel dự định mua trên 100 chiếc F-35A trị giá ước lượng 5 tỷ đô la Mỹ để thay thế dần phi đội F-16 của họ. Sau khi sự tham gia của Israel bị tạm ngưng do sự cố hợp đồng mua bán vũ khí với Trung Quốc, họ đã được tạm thời gia nhập trở lại nhóm phát triển F-35 vào ngày31 tháng 7-2006.

Ấn Độ
F-35 được giới thiệu cho Không quân Ấn Độ vào tháng 7-2007. Đây được hiểu là một phần của dự án nhằm bán chiếc F-16 như là một máy bay chiến đấu đa năng cho Không quân Ấn Độ.

Các phiên bản
F-35 được phát triển thành 3 phiên bản khác nhau đáp ứng nhu cầu của những người dùng khác nhau.

F-35A
F-35A là kiểu cất cánh và hạ cánh thông thường (CTOL-conventional takeoff and landing) dự định trang bị cho Không lực Hoa Kỳ và không quân các nước khác. Đây là phiên bản nhỏ nhất, nhẹ nhất, và là phiên bản duy nhất được trang bị pháo GAU-22/A gắn bên trong thân. Khẩu pháo 25 mm này được phát triển từ loại pháo M61 Vulcan 20 mm được trang bị trên các loại máy bay chiến đấu của Không lực Hoa Kỳ kể từ thời F-104 Starfighter, và cũng được trang bị trên loại máy bay AV-8B Harrier II của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ.

F-35A không chỉ tương đương với F-16 về độ cơ động, phản ứng nhanh, chịu trọng lực G cao, nhưng còn vượt trội ở tính tàng hình, tải trọng, tầm bay với nhiên liệu chứa bên trong, thiết bị dẫn đường, sử dụng hiệu quả, hỗ trợ và khả năng sống sót. Nó cũng có khả năng trang bị thiết bị laser và cảm biến hồng ngoại.

F-35B
F-35B là phiên bản kiểu máy bay cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL-short take-off vertical landing). Về kích thước F-35B tương đương với F-35A của Không quân, hy sinh một phần lượng nhiên liệu mang theo dành cho hệ thống hạ cánh thẳng đứng. Giống như AV-8B Harrier II, pháo trang bị được gắn trong một trụ treo dưới cánh. Bay thẳng đứng là một tính năng thử thách nhất, và sau hết, là yếu tố quyết định trong thiết kế.

Thay cho các động cơ nâng, hay là các đầu xoay trên cánh quạt và ống xả của động cơ như kiểu Harrier lắp động cơ Pegasus, F-35B dùng một ống xả "hướng hành trình" ở đuôi máy bay (ống xả phía sau hướng xuống dưới), và một quạt nâng vận hành bằng trục tiên tiến, sáng chế của Lockheed Martin và phát triển bởi Rolls-Royce. Giống như kiểu động cơ turbo-cánh quạt gắn trong thân, lực xoay trục động cơ được phân bổ một phần ra phía trước bởi một hộp số đến một cặp cánh quạt lắp thẳng đứng, xoay ngược chiều nhau, bố trí phía trước động cơ chính ở giữa máy bay. Khí nén qua động cơ được thoát qua một cặp ống xả trong cánh hai bên thân, trong khi quạt nâng sẽ cân bằng lực đẩy phần đuôi. Hệ thống này gần giống với kiểu Yak-141 của Nga và VJ 101D/E  của Đức, hơn là các thiết kế STOVL trước đây, như là Harrier với ống xả xoay được.

Động cơ của F-35B có hiệu quả khuếch đại luồng khí thổi, gần giống như kiểu động cơ turbo-cánh quạt có hiệu quả đẩy luồng khí không cháy ở vận tốc thấp hơn, và đạt được hiệu quả tương đương như động cơ chính của máy bay Harrier, vốn to nhưng không hiệu quả ở tốc độ siêu âm. Giống như các động cơ nâng, các thiết bị bổ sung này làm nặng máy bay hơn khi bay, nhưng lực nâng mạnh hơn cũng giúp gia tăng tải trọng hữu ích khi cất cánh. Quạt mát hơn cũng giảm thiểu những tác hại của luồng khí nóng và mạnh gây ra cho lớp phủ đường băng hay sân đáp của hàng không mẫu hạm. Mặc dù mang đầy tính rủi ro và phức tạp, hệ thống được thiết kế đã hoạt động tốt và làm hài lòng các quan chức của bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.

Trong quá trình phát triển, Lockheed sử dụng 2 khung máy bay khác nhau để thử nghiệm: khung X-35A (sau này được cải biến thành X-35B), và khung X-35C lớn hơn. Động cơ cho F-35 cải tiến từ kiểu Pratt & Whitney F119 hay GE Rolls Royce F136 dành cho máy bay chiến đấu, trong khi biến thể STOVL của F136 tích hợp cụm quạt nâng của Rolls-Royce.

Được tranh luận nhiều nhất là sự trình diễn đầy thuyết phục khả năng của X-35 ở vòng cuối trong chương trình thử nghiệm máy bay chiến đấu JSF, trong đó chiếc X-35B STOVL cất cánh trong vòng 150 m (500 ft), bay ở tốc độ siêu âm, và hạ cánh thẳng đứng—một thách thức mà chiếc Boeing X-32 không thể vượt qua.

Phiên bản này được dự định sẽ thay thế cho các kiểu sau cùng của máy bay Harrier Jump Jet, là kiểu máy bay chiến đấu STOVL đầu tiên trên thế giới được đưa vào hoạt động. Không quân Hoàng gia và Hải quân Hoàng gia Anh sẽ sử dụng phiên bản này để thay thế kiểu máy bay Harrier GR7/GR9. Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ sẽ dùng F-35B để thay thế cho cả hai loại máy bay chiến đấu AV-8B Harrier II. Dù vậy không quân Hoa Kỳ hiện đã từ chối loại máy bay này.

F-35C
Phiên bản F-35C dành cho hải quân sẽ có cánh lớn hơn và gấp được, diện tích các cánh điều khiển lớn hơn nhằm giúp điều khiển dễ dàng ở tốc độ thấp, và hệ thống hạ cánh chắc chắn hơn để chịu tải trọng khi hạ cánh trên hàng không mẫu hạm. Diện tích cánh lớn hơn giúp gia tăng tầm bay và tải trọng, tầm bay đạt gấp đôi F/A-18C Hornet với nhiên liệu chứa bên trong, đạt đến mức tương đương với máy bay F/A-18E/F Super Hornet vốn nặng hơn nhiều.

Hải quân Hoa Kỳ dự định mua 480 F-35C để thay thế cho F/A-18 các kiểu A, B, C và D – vốn đã đưa vào để thay các loại máy bay tấn công tầm xa tốc độ thấp A-7 Corsair và A-6 Intruder. Nó cũng được dùng như lực lượng bổ sung có tính tàng hình cho đội bay F/A-18E/F Super Hornet. Vào ngày 27-06-2007, phiên bản F-35C đạt được quy trình duyệt xét CDR (Air System Critical Design Review), điều này cho phép bắt đầu đưa F-35C vào kế hoạch sản xuất thử (Low Rate Initial Production).

Các nước sử dụng

F-35A

 Không quân Hoàng gia Úc – 2 chiếc thuộc biên chế, 70 chiếc được đặt hàng, 28 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

 Không quân Hoàng gia Đan Mạch – 27 chiếc đang đặt hàng

 Không quân Israel – 9 chiếc thuộc biên chế (F-35I). 50 chiếc đang đặt hàng, 75 chiếc được lên kế hoạch bổ sung cho tương lai gần.

 Không quân Ý – 9 chiếc thuộc biến chế,  2 chiếc được đặt hàng và 17 chiếc dự kiến giao hàng vào năm 2019; 60 chiếc được lên kế hoạch bổ sung.

 Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản đặt hàng 42 chiếc, trong đó 4 chiếc chế tạo tại Fort Worth, USA (đã hoàn tất) và 38 chiếc lắp ráp tại Nagoya, Nhật Bản. Trong năm 2018, Nhật Bản đã đưa máy bay F-35A vào biên chế và đang bay thử chiếc thứ 11 (chiếc thứ 7 lắp ráp tại Nhật Bản).  Nhật đã thông qua ngân sách đặt mua thêm 20 chiếc F-35A nâng tổng cộng số máy bay đã đặt hàng lên 62 chiếc F35A.  Có tin cho rằng Nhật đang cân nhắc khả năng mua máy bay F-35B để trang bị cho lớp tàu sân bay trực thăng hiện có.
 Ngày 9 tháng 7 năm 2020 Văn phòng Bộ ngoại giao Mỹ thông báo Wasington đã đồng ý xuất khẩu sang Nhật Bản 105 chiếc F-35. Tổng trị giá hợp đồng trị giá khoảng 23,11 tỷ đô la.

 Không quân Hoàng gia Hà Lan – 2 chiếc được biên chế, 8 chiếc được đặt hàng, 27 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

 Không quân Hoàng gia Na Uy –  7 chiếc thuộc biên chế và được sử dụng để huấn luyện các phi công Na Uy ở Hoa Kỳ, 3 chiếc được giao cho Na Uy để bay thử trong nước, với 45 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

 Không quân Hàn Quốc – 40 chiếc thuộc biên chế và thêm 20 chiếc nữa đã được duyệt mua, nâng tổng số lên 60.

 Không quân Thổ Nhĩ Kỳ – 14 chiếc được đặt hàng, 120 chiếc đã được lên kế hoạch mua thêm

 Không quân Hoa Kỳ – 123 chiếc thuộc biên chế, 1,763 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

F-35B

 Không quân Ý – 15 chiếc được lên kế hoạch mua thêm
 Hải quân Ý – 15 chiếc được lên kế hoạch mua thêm trong đó 1 chiếc đã giao hàng và 4 chiếc sẽ được giao vào năm 2019.

 Không quân Hoàng gia Anh / Hải quân Hoàng gia Anh -  10 chiếc thuộc biên chế; 14 chiếc được đặt hàng, với 42 chiếc (24 máy bay tiêm kích FOC và 18 máy bay huấn luyện) được bổ sung vào năm 2023 trong tổng số 138 chiếc F-35B được lên kế hoạch bổ sung

 Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ – 43 chiếc thuộc biên chế, 340 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

F-35C

 Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ – 80 chiếc được lên kế hoạch bổ sung
 Hải quân Hoa Kỳ – 26 chiếc trong biên chế, 260 chiếc được lên kế hoạch bổ sung

Đặc điểm kỹ thuật

Lưu ý: một số thông tin chỉ là ước lượng.

Đặc điểm chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 15,37 m (50 ft 6 in)
 Sải cánh: 10,6 m (35 ft)
 Chiều cao: 4,33 m (17 ft 4 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 42,7 m² (459.6 ft²)
 Trọng lượng không tải: 12.000 kg (26.000 lb)
 Trọng lượng có tải: 20.100 kg (44.400 lb)
 Trọng lượng cất cánh lớn nhất: 27.200 kg (60.000 lb)
 Động cơ:
 Động cơ ban đầu: 01 động cơ Pratt & Whitney F135, lực đẩy 128 kN (28.000 lbf), lực đẩy khi có đốt sau 191 kN (43.000 lbf).
 Động cơ thế hệ sau (đang phát triển): 01 động cơ General Electric/Rolls-Royce F136 có đốt sau, lực đẩy > 178 kN (40.000 lbf)
 Động cơ nâng (STOVL): 01 hệ thống nâng Rolls-Royce kết hợp với cả hai loại động cơ F135 hay F136, lực nâng 80 kN (18.000 lbf)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 1,6 Mach (1.930 km/h; 1.200 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.200 km (1.200 nmi; 1.400 mi)
 Bán kính chiến đấu: 1.100 km (600 nmi; 690 mi)
 Tốc độ lên cao: thông tin mật không công bố
 Lực nâng của cánh: 526 kg/m² (91,4 lb/ft²)
 Tỉ lệ lực đẩy/khối lượng: khi đầy nhiên liệu: 0,968; khi nạp 50% nhiên liệu: 1,22

Vũ khí
 1 × pháo GAU-22/A 25 mm — gắn trong thân F-35A với 180 quả đạn hoặc gắn bên ngoài cánh F-35B và F-35C với 220 quả đạn.
 Tối đa 8.100 kg bom, tên lửa hoặc vũ khí khác:
 Trong thân máy bay, tối đa 4 tên lửa đối không AIM-120 AMRAAM, AIM-9X Sidewinder hay AIM-132 ASRAAM hoặc 2 tên lửa đối không và 2 tên lửa đối đất (tối đa 2 vũ khí nặng đến 2.000 lbs trên các kiểu A và C; 2 vũ khí nặng đến 1.000 lbs trên kiểu B) trong khoang chứa bom. Chúng có thể là kiểu AMRAAM, Joint Direct Attack Munition (JDAM) — cho đến 2.000 lb (910 kg), Joint Standoff Weapon (JSOW), Small Diameter Bombs (SDB) — tối đa 4 đơn vị vũ khí cho mỗi khoang, tên lửa chống tăng Brimstone, Cluster Munitions (WCMD) và High Speed Anti-Radiation Missiles (HARM). Tên lửa đối không MBDA Meteor đang được cải biến để lắp vừa bên trong và có thể trang bị cho F-35.
 Bằng cách đánh đổi tính năng tàng hình (dễ phát hiện hơn bằng radar), nhiều tên lửa, bom và thùng nhiên liệu phụ có thể gắn trên 4 đế dưới cánh và 2 vị trí đầu chót cánh. Vị trí đầu chót cánh chỉ mang được tên lửa đối không tầm ngắn (AIM-9), trong khi Storm Shadow và tên lửa hành trình JASSM có thể được mang bổ sung ở các vị trí khác. Vũ khí đối không có thể mang (cả trong và ngoài thân) gồm 12 tên lửa AIM-120 và 2 tên lửa AIM-9; hoặc 6 bom 2.000 lb, 2 tên lửa AIM-120 và 2 tên lửa AIM-9.

Vũ khí năng lượng định hướng
Vũ khí năng lượng định hướng có thể gắn được trên phiên bản F-35A CTOL (cất cánh và hạ cánh thông thường), việc bỏ bớt quạt nâng thẳng đứng giúp tiết kiệm chỗ được 2,8 m³ (100 ft³) giúp bổ sung một máy phát dẫn động bằng trục mạnh đến 27.000 hp (20 MW). Một số khái niệm vũ khí mới, bao gồm vũ khí laser bán dẫn và vũ khí chùm sóng ngắn năng lượng cao, sắp được đưa ra sử dụng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Homepage
 Official Industrial Team homepage
 F-35 - Royal Air Force
 F-35 - Federation of American Scientists
 F-35 - Global Security
 PBS Documentary. NOVA: JSF Selection
 F-35 JSF news articles
 Air Power Australia JSF Page
 F-35 weapons carriage
 F-35 Lightning II Joint Strike Fighter first flight – short but sweet
 Lockheed Martin - First flight
 Pictures of first and second flight
 Video: F-35 Lightning II First Flight B-Roll  (On TeamJSF . 15.2MB)
 TuAF F-35
 Presentation at an Austalian university about the JSF program
 F-35 Price Tag Climbing
 F-35 bay thử

Media

Xem thêm

 F-22 Raptor
 Lockheed Martin X-35
 Danh sách máy bay
 Danh sách máy bay tiêm kích
 Danh sách máy bay quân sự của Hoa Kỳ

Máy bay tiêm kích Quốc tế 2000–2009
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ 2000–2009
F-35 Lightning II
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tàng hình
Máy bay VTOL
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ phản lực


title: Núi Hood

text:
Mount Hood (được bộ lạc Multnomah gọi là Wy'east), là một núi lửa dạng tầng ở vành đai núi lửa Cascade tai bắc Oregon, ở khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương của Hoa Kỳ. Núi lửa này nằm cách thành phố Portland 50 dặm (80 km) về phía đông-đông nam, ở biên giới giữa Clackamas và Hood River.

Núi Hood là đỉnh có tuyết bao phủ với độ cao  và có 12 sông băng. Đây là ngọn núi cao nhất ở Oregon và cao thứ 4 trong dãy núi Cascade. Núi Hood được coi là ngọn núi lửa tại Oregon có khả năng phu trào nhất, dù căn cứ vào lai lịch của nó, việc một vụ phu trào dữ dội là khó xảy ra. Dù sau người ta vẫn ước tính sẽ có một vụ phun trào trong vòng 30 năm nữa với xác suất từ 3-7%, so the USGS characterizes it as "potentially active". Ngọn núi này đôi khi được mô tả không chính thức là "đang ngủ yên".

Timberline Lodge là một điểm nổi bật lịch sử quốc gia nằm ở sườn bắc của núi Hood ngay dưới sông băng Palmer.

Ngọn núi này có 6 khu vực trượt tuyết: Timberline, Mount Hood Meadows, Ski Bowl, Cooper Spur, Snow Bunny và Summit. Chúng có tổng cộng 4.600 mẫu (7,2 mi², 18,6 km²) khu vực có thể trượt tuyết; Timberline là nơi có thể trượt tuyết quanh năm ở Bắc Mỹ.

Núi Hood là một phần của rừng quốc gia núi Hood rộng 1.067 triệu mẫu (1667 mi², 4318 km²), 4 khu hoang dã với tổng diện tích 189.200 mẫu (295 mi², 766 km²), và hơn 1200 dặm (1900 km) đường leo núi.

Xem thêm
 Thác nước Multnomah

Tham khảo

Hood, Núi
Hood, Núi


title: Helicopsyche kantilali

text:
Helicopsyche kantilali là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Helicopsyche


title: Padishah

text:
Padishah, Padshah, Padeshah, Badishah hay Badshah (theo tiếng Ba Tư  پادشاه Pādeshāh) là một tước hiệu rất được trọng vọng, ráp từ hai chữ Ba Tư pād "chủ" và shāh "vua", có thể gọi là Vương chủ. Tước hiệu này được dùng bởi một số quốc trưởng của các nước nơi Hồi giáo là quốc đạo, bởi các nước này phần đông chịu nhiều ảnh hưởng của nền văn minh Ba Tư.

Theo từ điển Anh-Việt này, 'padishah' là "Pađisat", "vua (ở Ba-tư, Thổ Nhĩ Kỳ)".

Trong lịch sử
Các triều vua sau đây đã được gọi là Padishah:
 Các vị Shahanshah (Vua của các vua) của đế quốc Ba Tư.
 Các vị vua nhà Ottoman, cũng xưng là khalip và nhiều tước hiệu khác.
 Các vị vua nhà Mogul, cai trị phần lớn lãnh thổ tiểu lục địa Ấn Độ. Tại đấy tước hiệu này cũng được dùng theo tiếng Phạn là Patisaha.

Ngoài ra một số ông vua khác, trên những lãnh thổ bé hơn, tại Ấn Độ, Afghanistan, Tunisia,… cũng từng xưng là Padishah hay Badshah. Lãnh thổ nhỏ kỷ lục có lẽ là xứ Swat, chỉ là một thung lũng ở miền tây bắc Pakistan. Vua xứ này là Miangul Golshahzada Abdul Wadud đã tự xưng Badshah từ tháng 11 năm 1918 đến tháng 3 năm 1926.

Một số ông vua được gọi kèm với tước padishah một danh hiệu khác, như:
 Tipu Sultan, mệnh danh là con hổ vùng Mysore (1782 - 1799), từng là một kình địch của thực dân Anh. Ông đã xưng là Padshah và được gọi là Padshah bahadur. Bahadur theo tiếng Mông tộc và Hồi tộc có nghĩa là "dũng cảm".
 Ahmad Shah Durrani, mệnh danh là Padshah-i-Ghazi, Dur-i-Durran. Ghazi có nghĩa là "chiến thắng", Dur-i-Durran có nghĩa là "trân châu của những hạt trân châu". Ông đã cai trị vùng Afghanistan từ 1747 đến 1772.

Trong dân gian
Như nhiều tước hiệu khác, danh từ Padishah, với thời gian, cũng biến chuyển - có khi sai trại đi chút ít - thành họ của một số gia đình, quý tộc hay thường dân, chẳng hạn như họ Badi nay rất đông đúc ở Libya.

Trong tiểu thuyết
Trong bộ truyện khoa học giả tưởng Dune của nhà văn Frank Herbert, hoàng đế padishah Shaddam IV ngự trị trên một đế quốc bao gồm nhiều hành tinh. Tước hiệu tổng hợp "Hoàng đế Padishah" cũng thường được gọi cách khác là "Hoàng đế của Vũ trụ đã được biết" hay là "Hoàng đế của một triệu thế giới". Trong bộ truyện - đã được quay thành phim - này, Hoàng đế Padishah là chức thống lĩnh tối cao của loài người. Tuy nhiên, trong chính thể cai trị đế quốc đa hành tinh này, quyền của Hoàng đế Padishah bị chia bớt bởi cơ quan Spacing Guild quản lý ngân hàng và độc quyền chuyên chở trong không gian, dòng tu Bene Gesserit có khả năng tâm linh siêu phàm, và hội đồng quý tộc Landsraad.

Tham khảo

Vương Thuyền – Liệt kê các triều đại của mỗi nước
WorldStatesmen – Liệt kê các quốc trưởng của mỗi nước
 Bartbleby.com Dictionary&Etymology

Nguyên thủ quốc gia
Tước vị quý tộc
Quân chủ
Tước vị hoàng tộc
Tước hiệu Thổ Nhĩ Kỳ
Tước hiệu quốc gia hay nhóm người thiểu số
Tước hiệu Afghanistan
Tước hiệu Pakistan
Tước hiệu Iran
Chế độ quân chủ
Tước hiệu quý tộc


title: Dommara Nandyal

text:
Dommara Nandyal là một thị trấn thống kê (census town) của quận Cuddapah thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dommara Nandyal có dân số 7678 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Dommara Nandyal có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 40%. Tại Dommara Nandyal, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Wormaldia algirica

text:
Wormaldia algirica là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Phố Hàng Gai

text:
Hàng Gai là một con phố thuộc quận Hoàn Kiếm, trong khu phố cổ Hà Nội, đi từ quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đến phố Hàng Bông. Phố Hàng Gai có chiều dài 252 mét.

Lịch sử
Phố Hàng Gai nguyên là đất phường Đông Hà (nửa phố phía Đông) và phố Cổ Vũ (nửa phố phía Tây), đều thuộc tổng Tiền Túc (sau đổi thành tổng Thuận Mỹ) huyện Thọ Xương cũ. Phố ngày nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm.

Ở phố này có hai ngôi đình cổ: đình Đông Hà ở số nhà 46, thờ Quý Minh là một người con của Sơn Tinh, có công chống Thủy Tinh; đình Cổ Vũ ở số nhà 85 thờ Bạch Mã cùng Linh Lang. Tuy vậy hai ngôi đình này cho tới nay đã bị biến thành nhà tư và trường mẫu giáo.

Phố Hàng Gai đời xưa chuyên bán các thứ dây gai, dây đay, võng, thừng...Nhưng từ thế kỷ XIX, nghề in sách đã du nhập vào con phố này. Nhiều cửa hàng khắc ván, in sách và bán sách mở ra, đã đẩy các hàng bán dây gai lên phường Đông Thành, phố Bát Đàn.

Tên phố thời Pháp thuộc là rue de Chanvre nơi đặt hai dinh sở lớn là Dinh Kinh lược sứ Bắc Kỳ ở số 79-83 và Dinh công sứ Pháp đối diện ở số 80.

Các tuyến xe buýt chạy qua
Trước đây có các tuyến 09, 14 đi qua, nhưng từ năm 2011 cả hai tuyến buýt này không còn đi qua đây nữa, hiện tại chỉ có tuyến 31 đi phân đoạn đầu từ Lương Văn Can đến Hàng Trống.

Chú thích

Tham khảo

G


title: Leptocerus datrayukta

text:
Leptocerus datrayukta là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Hồ Xuân Hương (Đà Lạt)

text:
Hồ Xuân Hương là một hồ nước đẹp thuộc Phường 01, ngay trung tâm thành phố Đà Lạt. Hồ Xuân Hương là hồ nhân tạo, có chu vi chừng 5 km, rộng 25ha, có hình trăng lưỡi liềm kéo dài hơn 2 km đi qua nhiều địa danh du lịch của thành phố Đà Lạt như: Vườn hoa thành phố, Công viên Yersin, Đồi Cù, Quảng trường Lâm Viên.

Xung quanh hồ có rừng thông và các bãi cỏ, vườn hoa. Đây là địa điểm du khách ưa thích đi dạo bộ hoặc xe ngựa khi đến tham quan thành phố Đà Lạt.

Xuất xứ tên gọi

Giả thuyết 1
Xuất xứ tên gọi hồ Xuân Hương vì hồ vào mùa xuân có mùi thơm của cây cỏ xung quanh hồ hòa quyện nên một mùi hương thoang thoảng nên gọi là hồ Xuân Hương.

Giả thuyết 2
Hồ được mang tên Xuân Hương từ năm 1953 như muốn làm sống mãi hình ảnh lãng mạn của nữ sĩ thơ Nôm người Việt Nam thế kỉ thứ 19: Hồ Xuân Hương

Lịch sử

Hồ Xuân Hương nguyên là thung lũng có dòng suối Cam Ly chảy qua. Năm 1919, từ sáng kiến của viên công sứ Cunhac, kỹ sư công chánh Labbé đã tiến hành việc ngăn dòng suối làm thành hồ. Năm 1923, chính quyến đương thời lại cho xây thêm một đập phía dưới tạo thành 2 hồ. Tháng 3 năm 1932, một cơn bão lớn làm cả hai đập bị vỡ. Năm 1934 - 1935, kỹ sư Trần Đăng Khoa lại thiết kế, xây dựng một đập lớn bằng đá.

Đập này nằm trước Dinh Quản Đạo mà vị Quản đạo bấy giờ là Phạm Khắc Hòe vẫn được dân địa phương xưng gọi "ông Đạo" nên khi đập cũng là cầu xây xong, người dân quen gọi là "Cầu Ông Đạo". Năm 1953, Nguyễn Vỹ, chủ tịch hội đồng thị xã, đề nghị đổi tên Grand Lac thành Hồ Xuân Hương.

Miêu tả
Hồ là con tim của thành phố Đà Lạt và là một trong những thành phố hiếm hoi có hồ nằm ngay trung tâm. Hồ là địa danh nổi tiếng và còn là địa điểm tham quan du lịch khá hấp dẫn tạo nên nét đặc sắc cho Đà Lạt.

Trên bờ hồ có một căn nhà màu trắng với lan can rộng là Thủy Tạ. Đây là một café bar nhỏ, xinh xắn. Để đáp ứng cho nhu cầu khách, phía đối diện, một café bar khác được mở ra. Đó là "Thanh Thủy". Tên gọi này (nước xanh) cũng rất gắn liền với hồ Xuân Hương. Mặt bằng ở đây rộng hơn nên tiếp được rất nhiều khách. Cũng vì lẽ đó mà Thủy Tạ vẫn mang một nét riêng không hề bị trộn lẫn với Thanh Thủy. Đến Thủy Tạ và Thanh Thủy uống cà phê cũng là cốt để ngắm mặt hồ.

Hồ Xuân Hương trong thơ ca
Hàn Mặc Tử đã viết về hồ Xuân Hương - một viên ngọc xanh giữa lòng thành phố Đà Lạt.
Ai hãy lặng thinh chớ nói nhiều
Để nghe dưới nước đáy hồ reo
Để nghe tơ liễu run trong gió
Và để nghe trời giải nghĩa yêu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hồ Xuân Hương  Thông tin du lịch Lâm Đồng - Đà Lạt 2007, cập nhật 12/1/2009

Xuân Hương
Du lịch Đà Lạt


title: Loperhet

text:
Loperhet () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Loperhet được gọi là Loperhétois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Loperhet

Xã của Finistère


title: Haplochromis sp. 'ruby'

text:
{{Bảng phân loại
| image =
| status = CR | status_system = IUCN2.3
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Perciformes
| familia = Cichlidae
| genus = Haplochromis
| species = H. sp. nov. 'ruby'
| binomial = Haplochromis sp. nov. 'ruby| binomial_authority =
| synonyms = }}Haplochromis sp. nov. 'ruby'''''' là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Uganda.

Chú thích

Tham khảo
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis sp. nov. 'ruby'. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Uganda
Haplochromis


title: Montealegre del Castillo

text:
Montealegre del Castillo là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: EDonkey2000

text:
eDonkey2000 là một chương trình chia sẻ tệp trên mạng đồng đẳng, được phát triển bởi MetaMachine, sử dụng giao thức chuyển vận tệp đa nguồn (tiếng Anh: Multisource File Transfer Protocol). Chương trình eDonkey hỗ trợ cả hai mạng eDonkey và mạng Overnet.

Người dùng eDonkey2000 chủ yếu chia sẻ những tệp rất lớn, hàng trăm mêgabyte, như đĩa CD, phim, trò chơi, và phần mềm. Không như các phần mềm chia sẻ tệp đồng đẳng khác, tệp chia sẻ trong mạng eDonkey được cung cấp dưới dạng một liên kết ed2k, chương trình eDonkey2000 sẽ tự khởi động và tải tệp khi liên kết ed2k được kích hoạt. Một số trang web chuyên cung liên kết ed2k, các trang web này cũng có thể cung cấp một danh sách các máy chủ để người dùng cập nhật liên kết ed2k.

MetaMachines cũng tạo ra một giao thức chia sẻ tệp khác gọi là Overnet có khả năng hoạt động liên kết với mạng eDonkey, nhưng không sử dụng máy chủ. Hầu hết các trình khách eDonkey hiện nay đều sử dụng mạng Overnet. Năm 2004, MetaMachines tuyên bố ngừng phát triển Overnet để tập trung vào mạng eDonkey2000, nhưng các trình khách eDonkey2000 mới vẫn bao gồm giao thức Overnet.

Phiên bản chính thức mới nhất của chương trình eDonkey2000 bao gồm một công cụ bổ sung cho phép tải tệp bằng tệp .torrent. Một khi tệp torrent được mở bằng eDonkey2000, chương trình sẽ bắt đầu tìm kiếm các tệp có chứa trong tệp torrent trên mạng eDonkey/Overnet nếu tìm được nó sẽ tải tệp về đồng thời. Việc sử dụng tệp torrent như một nguồn cung cấp tệp phụ trợ ngoài mạng eDonkey làm tăng tính hiệu quả và tốc độ tải tệp của chương trình eDonkey2000. Bởi sự hiệu quả của việc kết hợp mạng Overnet, mạng eDonkey và hệ thống phân phối tệp theo giao thức BitTorrent đã làm nảy sinh một xu hướng muốn kết hợp tất cả các nguồn cung cấp tệp từ các mạng khác nhau trong giới lập trình viên mạng đồng đẳng. Điều này có lợi cho người dùng vì nó tăng khả năng tải được tệp mình cần và giảm thiểu các điểm yếu của từng mạng.

Tháng 9 năm 2005, dựa trên phán quyết của Tòa án tối cao của Mỹ vào tháng 6 RIAA đã gửi thư cho trụ sở chính của Metamachine yêu cầu dừng ngay lại việc làm vi phạm bản quyền của công ty. Ngày 22 tháng 9 năm 2005 rất nhiều các trang web tin tức đã đưa tin: trụ sở chính của tổng công ty Metamachine đã bị đóng c

Tuy nhiên ngày 28 tháng 9 năm 2005, trụ sở của eDonkey chính thức đóng cửa (BetaNews Article). Tổng giám đốc của công ty MetaMachine giải thích về việc này đại ý là: công ty sẽ chuyển người dùng eDonkey sang môi trường bán lẻ nội dung trực tuyến thay vì hoạt động trên môi trường mạng đồng đẳng đóng.

Xem thêm
 So sánh các phần mềm BitTorrent

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức  – Cung cấp chương trình eDonkey2000.
 Diễn đàn chính thức của eDonkey
 eDonkey Throws in the Towel  – Ngày 28 tháng 9 năm 2005 Newswire article

Phần mềm chia sẻ tập tin
Phần mềm năm 2000
Phần mềm đa nền tảng


title: Didymops

text:
Didymops là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Macromiidae. Chi này chỉ có hai loài:
Didymops floridensis  - Florida Cruiser
Didymops transversa  - Stream Cruiser

Chú thích

Tham khảo

Macromiidae


title: Mortantsch

text:
Mortantsch là một đô thị thuộc huyện Weiz thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 17,58 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 1987 người.

Tham khảo


title: Ctenicera approximans

text:
Ctenicera approximans là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Habralictus orites

text:
Habralictus orites là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Habralictus
Động vật được mô tả năm 1941


title: Albericus brunhildae

text:
Albericus brunhildae là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vườn nông thôn.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Albericus
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Động vật đặc hữu Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1999


title: Lê Dư

text:
Lê Dư (1884- 1967), tên thật là Lê Đăng Dư, hiệu Sở Cuồng; là nhà nghiên cứu lịch sử và văn học Việt Nam.

Tiểu sử
Lê Dư là người ở xã Nông Sơn, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Thuở nhỏ, ông học ở quê nhà. Khoảng năm 1900, ông cùng với Nguyễn Bá Trác, Phan Khôi ra Hà Nội học tiếng Pháp, rồi tham gia công tác tại trường Đông Kinh nghĩa thục và phong trào Đông Du,

Tháng 9 năm 1908, Nhật Bản thi hành hiệp ước Pháp - Nhật, nên đã ra lệnh trục xuất các nhà cách mạng và du học sinh người Việt, trong số đó có Lê Dư.

Rời Nhật Bản, Lê Dư sang Trung Quốc tiếp tục hoạt động cách mạng, nhưng về sau ông bỏ cuộc, ngả hẳn theo thuyết Pháp Việt Đề huề để hợp tác với thực dân Pháp.

Trong thời gian ở nước ngoài, Lê Dư có đến Triều Tiên. Ở đây, ông là người đầu tiên phát hiện ra dòng họ Lý, hậu duệ của Hoàng tử Lý Long Tường, con thứ của vua Lý Anh Tông .

Năm 1925, Lê Dư về nước, vào làm việc ở phòng Chính trị thuộc Phủ Toàn quyền Bắc Kỳ, rồi làm việc ở Trường Viễn Đông Bác cổ Hà Nội.

Vừa làm việc, ông vừa biên soạn sách và cộng tác với các báo: Nam Phong tạp chí, Hữu Thanh, Đông Thanh, Đông Tây,...

Lê Dư mất ngày 31 tháng 8 năm 1967.

Tác phẩm
Các tác phẩm của Lê Dư, gồm có:
 Thảo Trạch anh hùng (Anh hùng nơi đầm cỏ)
 Lịch sử Bằng Quận Công, tức lịch sử Nguyễn Hữu Chỉnh, đăng trong Nam Phong tạp chí số 163, 164 (1931) và số 170 (1932)
 Tây Sơn ngoại sử: Ngoại sử về Tây Sơn, đăng trong tạp chí Đông Thanh
 Chữ Nôm với chữ quốc ngữ
 Quốc âm thi văn tùng thoại: Tập luận bàn về thơ văn quốc âm, khởi đăng trong Nam Phong tạp chí từ số 172, năm (1932)

Sau khi tự lập ra tủ sách Sở Cuồng văn khố quốc học tùng san, ông tiếp tục cho xuất bản:
 Nam quốc nữ lưu: Nữ lưu nước Nam, xuất bản 1929
 Nữ lưu văn học sử: Lịch sử văn học của nữ giới, Đông Phương thư xã Hà Nội xuất bản, 1929
 Bạch Vân Am thi văn tập: Tập thi văn Bạch Vân Am, tức tập thơ văn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, xuất bản 1930
 Vị Xuyên thi văn tập: Tập thi văn Vị Xuyên, tức tập thơ văn của Trần Tế Xương, xuất bản 1931
 Phổ Chiêu Thiền sư thi văn tập: Tập thi văn của Thiền sư Phổ Chiêu, tức Phạm Thái, xuất bản 1932

Ngoài ra, ông còn có bài Luận về quốc học đăng trong Phụ nữ tân văn (số 94, năm 1931), gây ra cuộc bút chiến gay go giữa ông và anh vợ ông là nhà văn Phan Khôi về ý nghĩa chữ "quốc học".

Nhận xét
Nhà văn Vũ Ngọc Phan:
Sở Cuồng là một nhà văn học uyên thâm, có nhiều sáng kiến, có óc tìm tòi. Nhưng ông là một nhà Hán học thuần túy, nên trong việc biên tập của ông, người ta thấy thiếu hẳn phương pháp...

Khuyết điểm này, một lần nữa đã được GS. Thanh Lãng nói đến như sau:
Những sách trong Sở Cuồng văn khố không có tính cách văn học sử, vì nó không chú trọng đến mối giây liên hệ của các thời đại, ảnh hưởng của các văn sĩ, hay sự hình thành các trào lưu tưởng và nghệ thuật…Giá như soạn giả làm việc có phương pháp hơn, chú ý đến những điều vừa nêu trên hơn…Tuy nhiên, ngần ấy cũng đã giúp được nhiều ích lợi là bảo tồn được văn cổ và tìm ra được nhiều tiểu sử của các nhà văn mà trước kia chưa biết...

Mặc dù vậy, những đóng góp của nhà văn Lê Dư vẫn có giá trị và đáng trân trọng. Nhà nghiên cứu Trần Hải Yến viết:
Với vốn học vấn Hán học uyên thâm, với công phu tìm kiếm tư liệu trong kho lưu trữ của Trường Viễn Đông Bác cổ, Lê Dư đã cung cấp cho người đọc, nhất là giới nghiên cứu, những thông tin quý báu đáng tin cậy, đặc biệt là những phát hiện của ông về tác giả Cung oán ngâm khúc, về tiểu sử của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phạm Thái, Trần Tế Xương...Có thể thấy, công việc biên soạn sách của ông, phát xuất từ tấm lòng trân trọng muốn bảo vệ những di sản tinh thần "quốc học" mà ông đã tiếp thu trong thời gian sống và hoạt động tại Nhật Bản...

Thông tin thêm
Lê Dư kết hôn với Phan Thị Giệm - em gái của nhà văn Phan Khôi; đều là cháu ngoại cụ Hoàng Diệu. Hai người có một người con trai tên Lê Hoan và bốn cô con gái: một trẻ (chết đuối); ba cô còn lại là Lê Hằng Phương (nhà thơ, vợ nhà văn Vũ Ngọc Phan), Lê Hằng Phấn (vợ nhà văn Hoàng Văn Chí) và Lê Hằng Huân (vợ tướng Nguyễn Sơn).

 Chú thích

Tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (Tập 1). Nhà xuất bản Sống mới, Sài Gòn, 1959.
Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam (Quyển Hạ). Nhà xuất bản Trình bày (Sài Gòn), không ghi năm xuất bản.
Trần Hải Yến, mục từ Lê Dư in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế. Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam'' Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1992.

Năm sinh thiếu
Mất năm 1967
Người Quảng Nam
Phong trào Duy Tân
Phong trào Đông Du
Đông Kinh Nghĩa Thục
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Nhà sử học Việt Nam


title: Melixanthus kashmirensis

text:
Melixanthus kashmirensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Melixanthus


title: Serapias perez-chiscanoi

text:
Serapias perez-chiscanoi là một loài phong lan đặc hữu thuộc chi miền tây Bồ Đào Nha và miền tây Tây Ban Nha.

Tham khảo

perez-chiscanoi


title: Megachile melanopyga

text:
Megachile melanopyga là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1909


title: Lasioglossum bischoffi

text:
Lasioglossum bischoffi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: Manuel Neuer

text:
Manuel Peter Neuer (; sinh ngày 27 tháng 3 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đức chơi ở vị trí thủ môn và là đội trưởng của câu lạc bộ Bayern Munich tại Bundesliga và Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức. Anh được coi là một trong những thủ môn vĩ đại nhất trong lịch sử của môn thể thao này. Neuer được ví như một "thủ môn quét" (sweeper-keeper) bởi lối chơi độc đáo và tốc độ khi lao ra khỏi đường biên ngang tầm đối thủ, ra ngoài vòng cấm của thủ môn. Anh được Liên đoàn Thống kê và Lịch sử Bóng đá Thế giới (IFFHS: International Federation of Football History & Statistics) vinh danh là thủ môn xuất sắc nhất thập kỷ 2011–2020.

Neuer bắt đầu sự nghiệp của mình tại Schalke 04, nơi anh đã giành được DFB-Pokal và DFL-Ligapokal. Năm 2011, anh ký hợp đồng với Bayern Munich và kể từ đó đã giành được 26 danh hiệu, trong đó có 9 chức vô địch Bundesliga và 2 chức vô địch UEFA Champions League vào các năm 2013 và 2020, cả hai đều là một phần của cú ăn ba. Năm 2014, Neuer đứng thứ ba trong cuộc bầu chọn cho danh hiệu Quả bóng vàng FIFA sau Lionel Messi và Cristiano Ronaldo. Anh ấy đã được trao danh hiệu Thủ môn của năm của UEFA và Thủ môn xuất sắc nhất thế giới của IFFHS, mỗi người 5 lần.

Neuer được chọn là thủ môn số một của đội tuyển Đức tại FIFA World Cup 2010 tại Nam Phi. Trong suốt vòng bảng, anh chỉ để lọt lưới một bàn duy nhất. Anh đã kiến tạo cho Miroslav Klose mở tỷ số trước Anh khi Đức thắng 4–1. Bốn năm sau, Neuer giành chức vô địch FIFA World Cup 2014 cùng đội tuyển Đức cũng như giải thưởng Găng tay vàng cho thủ môn xuất sắc nhất giải đấu.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Schalke 04

Neuer chơi cho Schalke 04 II trong giai đoạn 2003–04, 2004–05, 2006–07, 2007–08 và 2008–09. Neuer tiến bộ qua mọi lứa tuổi tại câu lạc bộ quê hương anh, Schalke 04, và ký hợp đồng chuyên nghiệp vào năm 2005. Tuy nhiên, anh ấy đã nhiều lần ngồi dự bị và vô địch DFL-Ligapokal 2005 với tư cách là người thay thế không được sử dụng. Anh có trận ra mắt Bundesliga với Schalke khi vào sân thay cho Frank Rost bị chấn thương vào ngày thi đấu thứ 2 của giải đấu.Mùa giải 2006–07. Cầu thủ 20 tuổi cuối cùng đã giành được suất đá chính khi Rost bất ngờ bị loại trong cuộc đối đầu với Bayern Munich. Neuer đã giành được trận hòa 2–2 trước các nhà đương kim vô địch. Anh ấy đã có 27 lần ra sân trong mùa giải 2006–07. Mặc dù còn trẻ, nhưng anh ấy được nhiều người cho là người kế thừa tiềm năng cho cựu thần tượng Jens Lehmann trong tương lai cho đội tuyển quốc gia Đức.

Neuer bắt đầu mùa giải 2007–08 bằng cách chơi trong ba trận đấu tại Cúp Liên đoàn Đức. Vào ngày 5 tháng 3 năm 2008, trong trận đấu loại trực tiếp đầu tiên của UEFA Champions League với Porto, anh gần như một tay giữ chân Schalke trong trận đấu với nhiều pha cứu thua, buộc trận đấu phải đá luân lưu. Sau đó, anh cản phá các quả phạt đền của Bruno Alves và Lisandro López để giúp Schalke tiến vào tứ kết. Đối với những anh hùng của mình, anh ấy đã lọt vào danh sách rút gọn cho giải thưởng Thủ môn xuất sắc nhất năm 2007–08 của UEFA Club; anh là người trẻ nhất cũng như là thủ môn Bundesliga duy nhất trong danh sách. Anh ấy là một trong ba cầu thủ Bundesliga duy nhất chơi mỗi phút trong mùa giải 2007–08. Anh ấy đã kết thúc mùa giải với 50 lần ra sân trên mọi đấu trường.

Trong mùa giải 2008–09, Schalke đứng thứ 8 trên BXH và bỏ lỡ một suất tham dự Europa League. Tuy nhiên, màn thể hiện tốt của anh ấy tại Giải vô địch U-21 châu Âu 2009 đã thu hút sự quan tâm từ Bayern Munich, với việc Chủ tịch Bayern, Karl-Heinz Rummenigge tuyên bố muốn ký hợp đồng với thủ môn trẻ này. Tuy nhiên, tân HLV Felix Magath của Schalke vẫn khẳng định rằng Neuer sẽ chơi cho Schalke trong mùa giải tới. Vào tháng 11, anh là thủ môn người Đức duy nhất trong danh sách năm thủ môn được đề cử cho Đội hình xuất sắc nhất của UEFA.

Neuer kết thúc mùa giải 2009–10 với 39 lần ra sân.

Trong mùa giải 2010–11, Neuer được bổ nhiệm làm đội trưởng và dẫn dắt đội đến trận bán kết Champions League đầu tiên trong trận đấu với Manchester United. Anh cũng giành được DFB-Pokal trong mùa giải cuối cùng của mình với câu lạc bộ, khi Schalke đánh bại MSV Duisburg với tỷ số 5–0. Vào ngày 20 tháng 4 năm 2011, anh thông báo rằng anh sẽ không gia hạn hợp đồng với Schalke, hợp đồng sẽ hết hạn vào cuối mùa giải 2011–12. Anh ấy nhận được những lời chỉ trích từ những người hâm mộ Schalke, những người đã thất vọng với việc anh ấy rời đi đến một câu lạc bộ đối thủ. Neuer kết thúc mùa giải với 53 lần ra sân trên mọi đấu trường.

Bayern Munich

2011–13: Chuyển nhượng và giành cú ăn ba

Vào ngày 1 tháng 6 năm 2011, Neuer chuyển đến Bayern Munich và ký hợp đồng 5 năm kéo dài đến tháng 6 năm 2016. Sau sự thù địch của người hâm mộ Bayern với Neuer, vì một số người hâm mộ không hài lòng về việc Bayern mua một thủ môn của Schalke, một cuộc thảo luận bàn tròn giữa Bayern và nhóm đại diện của những người ủng hộ diễn ra vào ngày 2 tháng 7 năm 2011. Trong số những thứ khác, người ta quyết định rằng Neuer sẽ được coi là một thành viên chính thức của Bayern Munich, người cần được đối xử một cách tôn trọng. Hơn nữa, sự thù địch đối với anh ta nên chấm dứt. Ngay trong những tuần đầu tiên tại Bayern, sau trận hòa 0–0 với 1899 Hoffenheim, Neuer đã phá kỷ lục của Bayern Munich về số trận giữ sạch lưới liên tiếp, sau hơn 1.000 phút không để thủng lưới. Anh ấy đã cải thiện kỷ lục trước đây do Oliver Kahn nắm giữ.

Vào ngày 25 tháng 4 năm 2012, Neuer cản phá những quả đá phạt đền của Cristiano Ronaldo và Kaká giúp Bayern vượt qua bán kết Champions League 2011–12 với Real Madrid. Sau trận đấu, Neuer tiết lộ rằng anh đã nghiên cứu cách Ronaldo thực hiện các quả phạt đền của mình. Neuer nói với tờ Bild: "Tôi luôn chuẩn bị tinh thần cho những tình huống như vậy. Huấn luyện viên thủ môn của chúng tôi, Toni Tapalović, đã chỉ cho tôi trên máy tính xách tay của anh ấy trước trận đấu về cách Ronaldo thường thực hiện các quả phạt đền của anh ấy. Tôi biết rằng Ronaldo thích sút bóng thấp về bên trái. Trong đá luân lưu, tôi tin rằng anh ấy sẽ nhắm vào vị trí yêu thích của mình."

Bayern tiếp tục tiến vào Chung kết UEFA Champions League 2012 gặp Chelsea, đội cũng phải thi đấu luân lưu sau khi hòa 1-1. Anh ấy đã thực hiện và ghi quả phạt đền thứ ba cho Bayern và cũng là người cản phá quả phạt đền đầu tiên do Juan Mata thực hiện, nhưng không thể cứu được những quả phạt đền còn lại khi Munich để thua cúp vô địch 4–3 trên sân nhà của họ, Allianz Arena. Neuer kết thúc mùa giải với 53 lần ra sân.

Neuer bắt đầu mùa giải bằng chức vô địch DFL-Supercup 2012. Trong giai đoạn loại trực tiếp UEFA Champions League 2012–13, Neuer có bốn trận giữ sạch lưới liên tiếp trước cả Juventus và Barcelona. Trong trận Chung kết Champions League 2013 với Borussia Dortmund, Neuer đã có 8 pha cứu thua trên đường đưa Bayern đến chức vô địch Champions League thứ 5. Trận đấu có lối chơi tuyệt vời của cả hai thủ môn, và Neuer cuối cùng sẽ giành chiến thắng trong cuộc đọ sức với Roman Weidenfeller khi chỉ để thủng lưới một lần trước İlkay Gündoğan trên chấm phạt đền. Neuer kết thúc mùa giải với 31 lần ra sân ở Bundesliga, 5 lần ra sân tại Cúp quốc gia Đức, 13 lần ra sân tại UEFA Champions League, và một lần ra sân tại Siêu cúp Đức.

2013–16: Đề cử Ballon d'Or, thành công trong nước
Neuer bắt đầu mùa giải bằng trận thua trong DFL-Supercup 2013 trước Borussia Dortmund. Đối với Siêu cúp châu Âu 2013, vào ngày 30 tháng 8 năm 2013, anh đã cản phá được quả penalty cuối cùng và quyết định giúp Bayern Munich giành chiến thắng trong trận đấu với Chelsea, phục thù cho thất bại tại trận chung kết UEFA Champions League 2012. Tại FIFA Club World Cup 2013, Neuer đã đấu với Guangzhou Evergrande trong trận bán kết và Raja Casablanca trong trận chung kết. Neuer được công bố là Thủ môn xuất sắc nhất thế giới năm 2013 vào ngày 7 tháng 1 năm 2014. Vào ngày 9 tháng 2, Bayern đối đầu với Arsenal trong trận đấu vòng loại trực tiếp Champions League và Neuer đã cản phá quả phạt đền của Mesut Özil trong hiệp một. Bayern tiếp tục giành chiến thắng với tỷ số 2–0 trên sân khách. Vào ngày 2 tháng 5 năm 2014, Neuer gia hạn hợp đồng hiện tại đến mùa hè năm 2019. Neuer kết thúc mùa giải với 31 lần ra sân ở Bundesliga, 5 lần ra sân ở Cúp quốc gia Đức, 12 lần ra sân ở UEFA Champions League, 1 trận ở Siêu cúp Đức, một lần xuất hiện Siêu cúp châu Âu, hai lần tham dự FIFA Club World Cup với tổng số 52 lần.

Neuer đã giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất năm (Đức), được bầu chọn vào Đội hình tiêu biểu của năm của UEFA, và về thứ ba trong FIFA Ballon d'Or. Neuer bắt đầu mùa giải bằng trận thua DFL-Supercup 2014 vào tay Borussia Dortmund. Vào ngày 30 tháng 1 năm 2015, Neuer đá chính vòng 18, khi Bayern thua VfL Wolfsburg 4–1. Đây là trận đấu đầu tiên kể từ khi gia nhập Bayern vào năm 2011, nơi anh thủng lưới bốn bàn trong một trận đấu. Lần cuối cùng Bayern ghi bốn bàn trong một trận đấu là trước Wolfsburg vào ngày 4 tháng 4 năm 2009. Vào ngày 28 tháng 4 năm 2015, Neuer là một trong bốn cầu thủ của Bayern đá hỏng trong trận thua 2–0 trên chấm luân lưu trước Borussia Dortmund trong trận bán kết DFB-Pokal. Neuer kết thúc mùa giải với 32 lần ra sân ở Bundesliga, 5 lần ra sân ở Cúp quốc gia Đức, 12 lần ra sân ở UEFA Champions League, và 1 lần xuất hiện Siêu cúp Đức trong tổng số 50 lần ra sân.

Mùa giải 2015–16 bắt đầu khi Neuer đá chính trong trận hòa 1-1 trước VfL Wolfsburg tại DFL-Supercup 2015. Wolfsburg thắng trong loạt luân lưu sau đó. Vào ngày 20 tháng 4 năm 2016, Neuer gia hạn hợp đồng với Bayern đến năm 2021. Neuer kết thúc mùa giải với 34 lần ra sân ở Bundesliga, năm lần tham dự Cúp quốc gia Đức, 11 lần ra sân ở UEFA Champions League, và một lần ra sân tại Siêu cúp Đức với tổng số 51 lần ra sân.

2016–20: Đội trưởng câu lạc bộ và cú ăn ba thứ hai
Mùa giải của Neuer bắt đầu với chiến thắng 2–0 trước Borussia Dortmund tại DFL-Supercup 2016 khi FC Bayern giành chức vô địch lần đầu tiên sau ba năm và giữ sạch lưới trong trận mở màn Bundesliga khi FC Bayern gỡ hòa 6– 0 trận thắng trước Werder Bremen. Vào tháng 1 năm 2017, anh được bầu chọn vào Đội hình tiêu biểu của FIFA cùng với người đồng hương người Đức và đồng đội cũ của Bayern là Toni Kroos. Neuer đã để thủng lưới hai lần trong các trận đấu của FC Bayern với Arsenal khi đội bóng xứ Bavaria đánh bại đội bóng Anh với tỷ số ấn tượng 10–2 ở vòng 16 đội UEFA Champions League 2016–17. Neuer sau đó đã được ca ngợi vì màn trình diễn của anh ấy trong trận đấu đầu tiên của họ ở tứ kết với Real Madrid, mặc dù Bayern đã thua 1-2 trước câu lạc bộ Tây Ban Nha. Trong trận lượt về, anh bị rạn xương bàn chân trái khiến mùa giải của anh kết thúc đột ngột khi Bayern thua 4–2 trong một trận đấu gây tranh cãi. Bayern kết thúc mùa giải với tư cách là nhà vô địch Bundesliga. Ngoài việc chơi ở DFL-Supercup, Neuer đã chơi trong 26 trận Bundesliga, bốn trận Cúp Đức và chín trận Champions League.

Vào ngày 19 tháng 7 năm 2017, có thông báo rằng Neuer sẽ trở thành đội trưởng mới của cả Bayern và đội tuyển quốc gia Đức sau khi Philipp Lahm giải nghệ. Neuer chơi trận đầu tiên trong mùa giải tại vòng 2 Bundesliga sau khi bình phục chấn thương bàn chân xảy ra vào tháng 4 trong trận đấu với Real Madrid tại Champions League. Vào ngày 13 tháng 9 năm 2017, Neuer có trận đấu thứ 100 tại châu Âu trong một trận đấu tại Champions League khi đội bóng của anh giành chiến thắng 3–0 trước Anderlecht. Vào tháng 9, có thông báo rằng Neuer sẽ phải nghỉ thi đấu cho đến tháng 1 năm 2018 sau khi một lần nữa bị gãy xương ở bàn chân. Sau nhiều lần trì hoãn sự trở lại của mình, anh ấy cuối cùng đã tham gia tập luyện cùng đội với Bayern Munich vào ngày 20 tháng 4 năm 2018 sau bảy tháng vắng mặt, mặc dù anh ấy đã bắt đầu tập luyện dành riêng cho thủ môn vào đầu tháng 4. Neuer được đưa vào đội hình chính trong trận đấu lần đầu tiên kể từ khi anh bị chấn thương trong trận chung kết DFB-Pokal với Eintracht Frankfurt nhưng anh không được sử dụng thay thế. Neuer kết thúc mùa giải với ba trận đấu tại Bundesliga và một trận đấu tại Champions League.

Vào ngày 12 tháng 8 năm 2018, Neuer là đội trưởng của đội bóng của anh ấy trong trận đấu đầu tiên của mùa giải khi Bayern giành chức vô địch DFL-Supercup 2018 bằng cách đánh bại Eintracht Frankfurt với chiến thắng 5–0. Vào ngày 24 tháng 8, Neuer chơi trận đầu tiên ở Bundesliga sau 341 ngày khi anh khoác áo Bayern trong chiến thắng 3-1 trước Hoffenheim. Vào ngày 14 tháng 4 năm 2019, Neuer bị rách sợi cơ ở bắp chân trái trong trận đấu với Fortuna Düsseldorf tại Bundesliga. Do chấn thương, Neuer đã bỏ lỡ 6 trận đấu cho Bayern trong giai đoạn cuối của mùa giải.

Vào ngày 18 tháng 5 năm 2019, Neuer đã giành chức vô địch Bundesliga thứ bảy liên tiếp khi Bayern xếp trên Dortmund hai điểm. Một tuần sau, Neuer trở lại sau chấn thương và giành chức vô địch DFB-Pokal thứ năm khi Bayern đánh bại RB Leipzig 3–0 trong trận Chung kết DFB-Pokal 2019. Neuer kết thúc mùa giải với 26 trận ở Bundesliga, 3 trận ở Cúp quốc gia Đức và 8 trận ở Champions League. Neuer bắt đầu mùa giải 2019–20 bằng trận thua 2–0 trước Borussia Dortmund tại Siêu cúp Đức vào ngày 3 tháng 8 năm 2019. Vào ngày 21 tháng 5 năm 2020, Neuer ký hợp đồng mới với Bayern, giữ anh ở lại câu lạc bộ cho đến năm 2023. Ngày 23 tháng 8, Neuer vô địch Champions League lần thứ hai, lần đầu tiên của mình với tư cách đội trưởng Bayern, giữ sạch lưới khi đội mình chiến thắng 1-0 qua PSG. Anh ấy đã được khen ngợi rộng rãi cho màn trình diễn của mình. Anh kết thúc mùa giải với 33 lần ra sân tại Bundesliga, 6 lần ra sân Cúp quốc gia Đức, 11 lần ra sân UEFA Champions League.

2020–22: Cú ăn sáu và những kỉ lục mới
Vào ngày 24 tháng 9 2020, Neuer đã cứu thua một cơ hội bởi Youssef En-Nesyri của Sevilla ở phút thứ 87 tại Siêu cúp châu Âu 2020, mà Bayern Munich giành chiến thắng 2-1 sau hiệp phụ. Sáu ngày sau, Neuer giành Siêu cúp Đức. Vào ngày 21 tháng 10 năm 2020, Neuer có trận giữ sạch lưới thứ 200 với Bayern sau 394 trận, trong chiến thắng 4–0 trước Atlético Madrid tại UEFA Champions League 2020–21, vượt qua Sepp Maier (199 trận giữ sạch lưới sau 651 trận), và chỉ xếp sau Oliver Kahn (247 trận giữ sạch lưới sau 632 trận). Vào ngày 28 tháng 8 năm 2021, Neuer có trận giữ sạch lưới thứ 205 tại Bundesliga trong 557 trận, phá kỷ lục 204 trận giữ sạch lưới trong 557 trận của Oliver Kahn.

Chiến thắng thứ 300 tại Bundesliga của Neuer đến trong trận đấu thứ 447 tại Bundesliga vào ngày 23 tháng 10 năm 2021. Bayern đã vô địch Bundesliga trong mùa giải 2021–22 với ba trận đấu còn trống. Sau mùa giải, Neuer gia hạn hợp đồng với Bayern Munich đến năm 2024. Đầu mùa giải 2022–23, anh giữ sạch lưới cả ba trận ở Champions League, và bốn trận trong 12 lần ra sân ở Bundesliga. Vào ngày 10 tháng 12 năm 2022, anh ấy thông báo rằng anh ấy bị gãy chân trong một chuyến đi trượt tuyết, điều này sẽ khiến anh ấy phải bỏ lỡ phần còn lại của mùa giải.

Sự nghiệp quốc tế

Tuổi trẻ
Sau khi thăng tiến ở các đội trẻ, Neuer có trận ra mắt đội tuyển U-21 Đức vào ngày 15 tháng 8 năm 2006 trong trận đấu với Hà Lan. Anh ấy đã giành chức vô địch U-21 châu Âu với Đức tại Thụy Điển, và giữ sạch lưới trong chiến thắng 4–0 trong trận chung kết với Anh.

World Cup 2010
Neuer được gọi vào ngày 19 tháng 5 năm 2009 vào đội hình cấp cao của Đức cho chuyến du đấu châu Á. Anh có trận ra mắt đầu tiên trong chuyến du đấu này trong trận đấu với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào ngày 2 tháng 6. Anh chơi trong trận giao hữu tháng 11 với Bờ Biển Ngà kết thúc với tỷ số 2–2. Mặc dù anh ấy đã nhận trách nhiệm về bàn thua đầu tiên, nhưng huấn luyện viên Joachim Löw từ chối đổ lỗi cho anh ấy và thay vào đó khen ngợi anh ấy vì đã làm hết sức mình.

Cái chết của thủ môn Robert Enke vào tháng 11 năm 2009 đã chứng kiến anh ấy được nâng lên thành thủ môn lựa chọn thứ hai sau René Adler. Adler, tuy nhiên, bị chấn thương xương sườn nghiêm trọng khiến anh không thể tham dự World Cup 2010 sắp tới; Neuer trở thành thủ môn được lựa chọn đầu tiên của Đức trước Tim Wiese và Hans-Jörg Butt cho giải đấu.

Neuer được chọn là thủ môn số một của Đức tại FIFA World Cup 2010 tại Nam Phi. Trong suốt vòng bảng, anh chỉ để lọt lưới một bàn duy nhất, một cú sút ở cự ly gần của Milan Jovanović trong trận đấu với Serbia. Anh là người kiến tạo cho Miroslav Klose mở tỉ số trận đấu với Anh, giành chiến thắng 4–1. Cũng trong trận đấu đó, tuyển thủ Anh Frank Lampard đã ghi một bàn thắng gây tranh cãi do trọng tài phán quyết không chính xác khi bóng đi không qua vạch vôi. Gây tranh cãi, Neuer thừa nhận anh biết đó là bàn thắng chính đáng nhưng lại có hành động phản cảm khiến trọng tài nghi ngờ điều này. Anh ấy đã chơi trong tất cả các trận đấu ở World Cup của Đức ngoại trừ trận tranh hạng ba với Uruguay, khi Hans-Jörg Butt được trao một suất thi đấu trong đội hình xuất phát.

Euro 2012

Neuer chơi mỗi phút của mỗi trận đấu ở trình độ chiến dịch cho UEFA Euro 2012, giúp Đức để bảo đảm thắng mười ra khỏi trò chơi mười và đầu của họ nhóm. Sau chiến thắng 3–1 trên sân khách của Đức trước Thổ Nhĩ Kỳ, anh ấy đặc biệt được khen ngợi vì màn trình diễn “giật gân” của mình. Anh cản phá cú vô-lê ở cự ly gần của Hamit Altıntop, và sau đó anh nhanh chóng ném bóng đến nửa đường vào chân Thomas Müller, người ngay lập tức kiến tạo cho Mario Gómez mở tỷ số. Neuer sau đó lập bàn thắng thứ hai; dưới sức ép của những cầu thủ tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ, anh ấy đã tung một cú đá xa chính xác cho Mario Götze sâu bên phần sân đối phương, người sau đó tìm thấy Müller ở rìa vòng cấm đối phương để ghi bàn. Neuer đá chính cả ba trận đấu của Đức ở bảng được mệnh danh là "Bảng tử thần", bảng B. Anh giữ sạch lưới trước Bồ Đào Nha trong khi cũng để thủng lưới mỗi đội một bàn trước Hà Lan và Đan Mạch. Đức đã giành vé đi tiếp ở bảng B, là đội duy nhất của giải đấu toàn thắng ở tất cả các trận vòng bảng. Anh ấy đã hoàn thành trận đấu nhóm với hai pha cứu thua trước Bồ Đào Nha, ba pha cứu thua trước Hà Lan và ba pha cứu thua trước Đan Mạch.

World Cup 2014

Phong cách chơi "thủ môn quét" của Neuer đã phân biệt anh với những thủ môn xuất phát khác ở FIFA World Cup 2014. Điều này được cho là cho phép các đồng đội của anh ấy áp sát sâu vào phần sân đối phương của họ, cộng với việc Neuer sẵn sàng băng ra và thách thức các cầu thủ đối phương khiến họ bỏ lỡ các cú sút vào lưới. Việc chuyển vùng ra ngoài sân của Neuer đã khiến anh trở thành "cầu thủ thứ 11" của đội là nhờ sự huấn luyện mà anh nhận được từ HLV Pep Guardiola của Bayern Munich.

Sau khi giữ sạch lưới trong các trận đấu vòng bảng với Bồ Đào Nha và Hoa Kỳ, Neuer đã có một màn trình diễn xuất sắc trong chiến thắng 2-1 trước Algeria sau hiệp phụ ở vòng 16, khi anh phải chơi như một thủ môn quét để bảo vệ khung thành trước đợt phản công của họ. Sau đó, anh giữ sạch lưới trận thứ ba tại World Cup trong trận tứ kết thắng 1-0 trước Pháp. Đây là trận giữ sạch lưới thứ 22 của anh ấy trong lần ra sân thứ 50 cho die Nationalmannschaft. Trong trận bán kết, Neuer để thủng lưới một bàn thắng muộn khi đội của anh ấy đánh bại chủ nhà Brasil với tỷ số 7–1.

Vào ngày 13 tháng 7, trong trận chung kết FIFA World Cup 2014 với Argentina, Neuer không được thử thách nhiều nhưng anh ấy vẫn chỉ huy tốt vòng cấm của mình, thách thức những pha tấn công của Gonzalo Higuaín và Rodrigo Palacio khiến họ sút tung lưới và kết liễu. Argentina kết thúc trận đấu mà không có một cú sút trúng đích mặc dù có một số cơ hội ngon ăn, bao gồm cả bàn thắng của Higuaín không được công nhận vì việt vị. Đầu hiệp hai, Neuer đấm bóng ra ngoài trước khi va chạm với Higuaín ở rìa vòng cấm. Đức cuối cùng đã đánh bại Argentina với tỷ số 1–0 nhờ bàn thắng của Mario Götze trong hiệp phụ. Neuer giành giải Găng tay vàng cho thủ môn xuất sắc nhất giải đấu. Neuer cũng hoàn thành giải đấu với 244 đường chuyền, nhiều hơn những cầu thủ ngoài sân cỏ như Lionel Messi (242), Wesley Sneijder (242) và Thomas Müller (221).

Euro 2016
Vào ngày 31 tháng 5 năm 2016. Neuer được chọn vào đội hình 23 người cuối cùng của Đức cho UEFA Euro 2016. Trong suốt giải đấu, Neuer không để lọt lưới bàn nào trong 3 trận vòng bảng của Đức trước Ukraine, Ba Lan và Bắc Ireland. Anh cũng không để lọt lưới bàn nào ở vòng 16 đội trước Slovakia. Trong trận tứ kết, vào ngày 2 tháng 7 năm 2016, anh ấy cuối cùng đã để thủng lưới từ một quả đá phạt đền của Leonardo Bonucci của Ý. Với điều này, Neuer đã xác lập kỷ lục mới khi không để thủng lưới bàn nào ở một giải đấu lớn trong 557 phút. Người giữ kỷ lục trước đó là đồng hương của anh ấy Sepp Maier người đã không để thủng lưới trong 481 phút. Tỷ số hòa 1-1 sau hiệp phụ khiến trận đấu đi đến loạt sút luân lưu, trong đó Neuer giúp Đức giành chiến thắng 6–5 bằng cách cản phá hai quả đá phạt đền, trong đó có một quả của Bonucci; anh ấy đã được bầu chọn là Man of the Match cho màn trình diễn của mình.

World Cup 2018
Trước khi bắt đầu vòng loại, vào ngày 1 tháng 9 năm 2016, Neuer được bổ nhiệm làm đội trưởng mới của đội tuyển quốc gia, sau khi Bastian Schweinsteiger từ giã sự nghiệp thi đấu quốc tế. Vào ngày 15 tháng 5 năm 2018, Neuer được chọn vào đội hình sơ bộ 27 người của Đức cho FIFA World Cup 2018 mặc dù anh đã không chơi một trận nào kể từ khi bị gãy xương bàn chân lần thứ hai vào tháng 9 năm 2017. Tuy nhiên, Neuer ra sân kể lần đầu tiên xuất hiện kể từ khi anh bị chấn thương vào ngày 2 tháng 6, trong trận giao hữu thất bại 2-1 trước Áo ở Klagenfurt. Vào ngày 4 tháng 6, Neuer được chọn vào đội hình 23 cầu thủ chính thức chuẩn bị cho World Cup. Vào ngày 17 tháng 6, Neuer lần đầu đeo băng đội trưởng đội tuyển lần đầu tiên tại World Cup trong trận mở màn, trong đó họ thua México 1–0. Vào ngày 23 tháng 6, Neuer đã thực hiện một số pha cứu thua xuất sắc khi đội bóng của anh đánh bại Thụy Điển với chiến thắng 2-1 trong trận đấu vòng bảng thứ hai và tránh cho đội tuyển Đức bị loại khỏi World Cup. Tuy nhiên, đội bóng của anh đã bị loại khỏi giải đấu sau khi thua Hàn Quốc 2–0 trong trận đấu cuối cùng ở vòng bảng.

Euro 2020
Vào ngày 11 tháng 6 năm 2019, Neuer có trận giữ sạch lưới thứ 37 trong sự nghiệp quốc tế của mình, phá vỡ kỷ lục do Sepp Maier lập, trong trận đấu vòng loại UEFA Euro 2020 giữa Đức và Estonia, kết thúc với chiến thắng 8–0 cho Đức. Vào ngày 19 tháng 5 năm 2021, anh được chọn vào đội hình tham dự UEFA Euro 2020.

Vào ngày 7 tháng 6 năm 2021, anh có lần khoác áo đội tuyển quốc gia thứ 100 trong trận giao hữu với Latvia, trở thành thủ môn người Đức đầu tiên đạt được cột mốc đó.

UEFA bắt đầu điều tra Neuer vì đeo băng đội trưởng bảy sắc cầu vồng tại Euro để kỷ niệm tháng Tự hào. Sau đó, họ xác nhận rằng nó không vi phạm các quy tắc của giải đấu chống lại việc đưa ra các tuyên bố chính trị trên sân.

World Cup 2022
Neuer được triệu tập vào đội tuyển Đức tham dự FIFA World Cup 2022 tại Qatar. Do đó, anh trở thành thủ môn người Đức đầu tiên góp mặt ở 4 kỳ World Cup liên tiếp. Vào ngày 1 tháng 12, anh có lần thứ 19 ra sân tại World Cup, phá kỷ lục trước đó dành cho thủ môn, bao gồm cả Sepp Maier và Cláudio Taffarel của Brasil với 18 lần ra sân. Mặc dù giành chiến thắng 4–2 trước Costa Rica trong trận đấu cuối cùng ở vòng bảng, nhưng Đức đã bị loại khỏi vòng bảng trong lần thứ hai liên tiếp tham dự World Cup khi họ đứng thứ ba trong bảng nhờ hiệu số bàn thắng bại sau khi Nhật Bản đánh bại Tây Ban Nha với tỷ số 2–1.

Phong cách thi đấu

Được một số phương tiện truyền thông coi là thủ môn xuất sắc nhất thế giới hiện tại và là một trong những thủ môn vĩ đại nhất ở thế hệ của anh ấy và mọi thời đại, Neuer được nhiều người coi là một thủ môn "hoàn chỉnh" và hiện đại. Anh ấy được một số chuyên gia coi là thủ môn xuất sắc nhất của kỷ nguyên hiện đại, với Peter Staunton của Goal.com cho anh ấy là "thủ môn xuất sắc nhất kể từ thời Lev Yashin ", người hiện vẫn là thủ môn duy nhất từng giành được Quả bóng vàng.

Một cầu thủ cao, to lớn, thể thao và mạnh mẽ, Neuer đã nhận được lời khen ngợi từ các cựu cầu thủ và chuyên gia về tốc độ, sức chịu đựng, sự điềm tĩnh, tập trung, nhất quán và tinh thần, cũng như khả năng thích ứng với bất kỳ tình huống nào trên sân. Anh ấy đặc biệt nổi tiếng với phản xạ đặc biệt, khả năng cản phá (bằng cả tay và chân), sự nhanh nhẹn, tốc độ và động tác bằng chân, cũng như khả năng xử lý, khả năng đọc trận đấu và khả năng lao ra để thu thập các quả tạt, điều này cho phép anh ta chỉ huy khu vực của mình một cách hiệu quả. Khi tình huống đòi hỏi, anh ấy cũng thường đảm nhiệm vai trò của một hậu vệ quét khi các cầu thủ đối phương đã phá bẫy việt vị hoặc hàng phòng ngự của đội anh ấy, bằng cách nhanh chóng lao ra ngoài khung thành để dự đoán đối thủ và phá bóng; kỹ năng của anh ấy, Tốc độ và khả năng ra quyết định trong khu vực này cho phép các đội của anh ấy duy trì một tuyến phòng thủ cao. Bởi vì phong cách chơi độc đáo của mình, Neuer được mô tả như một "thủ môn quét", và được ghi nhận là người đã cách mạng hóa vai trò của thủ môn trong thời hiện đại. Anh ấy cũng đã được các chuyên gia khen ngợi về khả năng định vị giữa các bài viết, cũng như khả năng của anh ấy trong các tình huống một đối một; hơn nữa, anh ấy có hiệu quả trong việc ngăn chặn các quả phạt đền, và cũng đã được biết đến để thực hiện và ghi bàn trong các loạt sút luân lưu. cũng như khả năng của anh ấy trong các tình huống một đối một; hơn nữa, anh ấy có hiệu quả trong việc ngăn chặn các quả phạt đền, và cũng đã được biết đến để thực hiện và ghi bàn trong các loạt sút luân lưu. cũng như khả năng của anh ấy trong các tình huống một đối một; hơn nữa, anh ấy có hiệu quả trong việc ngăn chặn các quả phạt đền, và cũng đã được biết đến để thực hiện và ghi bàn trong các loạt sút luân lưu.

Từng là cầu thủ đá ngoài thời trẻ, ngoài khả năng bắt bóng, Neuer còn được khen ngợi bởi khả năng kiểm soát bóng xuất sắc và khả năng phân phối bóng chính xác bằng cả tay và chân; Khả năng ném bóng xa và khả năng sút bóng vào sâu bằng cả hai chân của anh ấy giúp anh ấy có thể chơi bóng trên mặt đất hoặc tạo ra những pha phát bóng hoặc thực hiện các đợt phản công nhanh từ phía sau. Về kỹ năng chơi bóng kỹ thuật của anh ấy so với các cầu thủ khác trong vai trò của anh ấy, Neuer đã tuyên bố rằng anh ấy có thể chơi ở giải hạng ba Đức ở vị trí trung vệ nếu muốn. Nhờ khả năng lãnh đạo có thẩm quyền và sự hiện diện rất rõ ràng trong khung thành, anh ấy cũng xuất sắc trong việc giao tiếp với các hậu vệ và tổ chức hàng phòng ngự của đội mình. Năm 2015, Gianluigi Buffon đã mô tả Neuer là thủ môn xuất sắc nhất trong thời đại của anh ấy.

Bất chấp những lời khen ngợi về phong cách chơi bóng và vai trò của anh ấy đối với sự phát triển của vị trí thủ môn trong bóng đá, Neuer cũng bị giới truyền thông Đức chỉ trích vì phản ứng như phản xạ với các động tác tấn công trong vòng cấm của anh ấy bất kể họ có vi phạm luật hay không. Đặc biệt, xu hướng ngay lập tức giơ cánh tay lên để cảnh báo trọng tài đã dẫn đến việc tạo ra từ tiếng Đức Reklamierarm (tạm dịch: cánh tay phản đối) trên các phương tiện truyền thông Đức.

Đời tư
Neuer sinh ra ở Gelsenkirchen, North Rhine-Westphalia. Anh theo học tại Gesamtschule Berger Feld, giống như nhiều cầu thủ bóng đá đáng chú ý khác, chẳng hạn như Mesut Özil. Anh trai Marcel của anh hiện là trọng tài bóng đá ở Verbandsliga. Anh ấy được chơi bóng đá đầu tiên khi mới hai tuổi, và anh ấy có trận đấu đầu tiên vào ngày 3 tháng 3 năm 1991, 24 ngày trước sinh nhật lần thứ 5 của mình. Người hùng và thần tượng của Neuer khi còn nhỏ là đồng nghiệp người Đức và cựu thủ môn Schalke, Jens Lehmann.

Neuer là người Công giáo và ủng hộ sự hỗ trợ của mình cho một nhóm hành động xã hội Công giáo có trụ sở tại Gelsenkirchen, nhóm vận động chống lại nạn nghèo đói ở trẻ em và một câu lạc bộ thanh niên có trụ sở tại Gelsenkirchen do người Amigonians điều hành.

Neuer có mối quan hệ với Kathrin Gilch cho đến năm 2014. Năm 2015, Neuer bắt đầu mối quan hệ với Nina Weiss. Vào ngày 21 tháng 5 năm 2017, Neuer và Weiss kết hôn tại Tannheim, Áo, trong một buổi lễ dân sự, sau đó là một đám cưới trong nhà thờ tại Nhà thờ Santissima della Madia ở Monopoli, Ý, vào ngày 10 tháng Sáu. Cặp đôi chia tay vào đầu năm 2020 và Neuer bắt đầu hẹn hò với Anika Bissel.

Sau khi dịch sai tuyên bố của anh ấy "sẽ tốt hơn nếu một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp xuất hiện vì điều đó sẽ giúp những người khác làm điều tương tự", một ấn phẩm Nam Mỹ kết luận rằng anh ấy là người đồng tính, điều này đã được nhiều phương tiện truyền thông khác đưa tin và kể từ đó đã được tin tưởng rộng rãi ở một số nước Mỹ Latinh. México đã bị phạt vì những lời hô hào kỳ thị đồng tính của người hâm mộ khi Neuer có bóng trong một trận đấu tại World Cup 2018.

Vào tháng 11 năm 2022, Neuer tiết lộ rằng anh ấy đã phải trải qua ba cuộc phẫu thuật trên khuôn mặt để điều trị bệnh ung thư da, điều này sau đó đã thôi thúc anh ấy hợp tác với Angelique Kerber để quảng cáo kem chống nắng.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế
nhỏ|Neuer chơi cho Đức năm 2011.

nhỏ|Neuer ăn mừng sau chiến thắng 1–0 của Đức trước Argentina tại chung kết FIFA World Cup 2014.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Schalke 04
 DFB-Pokal: 2010–11
 DFB-Ligapokal: 2005

Bayern München
Bundesliga: 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23
DFB-Pokal: 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20
DFL-Supercup: 2012, 2016, 2018, 2020, 2021, 2022
UEFA Champions League: 2012–13, 2019–20
UEFA Super Cup: 2013, 2020
FIFA Club World Cup: 2013, 2020

Quốc tế

U-21 Đức
UEFA European Under-21 Football Championship: 2009

Đức
FIFA World Cup: 2014

Cá nhân
 Bằng khen danh dự của Bavaria 2021
 Silbernes Lorbeerblatt: 2010, 2014
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm (Đức): 2011, 2014
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của quốc gia Đức: 2020
 Đội ESM của mùa giải: 2011–12, 2012–13, 2014–15
 Đội vô địch châu Âu UEFA của Giải đấu: 2012
 Đội bóng trong mơ của UEFA U-21 Euro
 Thủ môn xuất sắc nhất thế giới IFFHS: 2013, 2014, 2015, 2016, 2020
 Thủ môn xuất sắc nhất thế giới của IFFHS trong thập kỷ: 2011–2020
 Thủ môn xuất sắc nhất châu Âu: 2011, 2013, 2014, 2015, 2020
 Đội tuyển nam thế giới bởi IFFHS: 2020
 FIFA FIFPro World11: 2013, 2014, 2015, 2016
 Đội hình xuất sắc nhất năm của UEFA: 2013, 2014, 2015, 2020
 Đội hình xuất sắc nhất UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2019–20
 Thủ môn xuất sắc nhất UEFA Champions League mùa giải: 2019–20
 Thủ môn nam xuất sắc nhất FIFA: 2020
FIFA World Cup All-Star Team: 2010
 Găng tay vàng FIFA World Cup: 2014
 Đội hình All-Star của FIFA World Cup: 2014
 Đội hình trong mơ của FIFA World Cup: 2014
 Vận động viên AIPS của năm: 2014
 Vận động viên xuất sắc nhất châu Âu của AIPS - Frank Taylor Trophy: 2014
 AIPS Europe Athlete of the Year – Frank Taylor Trophy: 2014
 Đội hình xuất sắc nhất Bundesliga: 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2020–21, 2021–22
 Đội hình của mùa giải Bundesliga bởi kicker: 2019–20
 Đội bóng trong mơ Ballon d'Or (Đồng): 2020
 Đội hình Thế giới của Thập kỷ bởi IFFHS: 2011–2020
 Đội hình UEFA của Thập kỷ bởi IFFHS: 2011–2020

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 Manuel Neuer at fcbayern.de

Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04
Cầu thủ bóng đá Bayern München
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Nhân vật còn sống
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Riềng Phú Thọ

text:
Riềng Phú Thọ (danh pháp hai phần: Alpinia phuthoensis) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Cây mọc ven suối và dưới tán rừng, mới gặp ở tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

P
Thực vật đặc hữu Việt Nam


title: Megachile slevini

text:
Megachile slevini là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1924


title: Ampedus commutabilis

text:
Ampedus commutabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Rivières, Tarn

text:
Rivières là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Priego

text:
Priego là một đô thị ở tỉnh Cuenca, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 1,052 người.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Pomachilius minutus

text:
Pomachilius minutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Pomachilius


title: Sân bay Bergen, Flesland

text:
Sân bay Bergen, Flesland (tiếng Na Uy: Bergen lufthavn, Flesland)  là một sân bay ở Bergen, Na Uy, nằm cách thành phố 19 km về phía nam. Sân bay này được mở cửu năm 1955, và đã được xây dựng bằng quỹ của NATO. Lúc mới khai trương thì đây là một sân bay hỗn hợp dân sự và quân sự. Sân bay này hiện thuộc sở hữu và vận hành của Avinor.

Flesland là sân bay lớn thứ hai của Na Uy, phục vụ 4.852.740 triệu lượt khách năm 2007. Có 7 hãng hàng không phục vụ đến 16 tuyến quốc nội và 8 hãng phục vụ 19 tuyến quốc tế, bao gồm các chuyến bay hàng ngày đến Aberdeen, Amsterdam, Copenhagen, Frankfurt, London và Stockholm. Một số tuyến chọn sân bay này làm trung điểm cho các tuyến khu vực từ Sogn og Fjordane, với nhiều chuyến bay bằng máy bay 37 chỗ Dash 8 của hãng Widerøe và máy bay ATR 42 của Danish Air Transport. Nhà ga cũ đã được chuyển thành nhà ga trực thăng phục vụ các hoạt động khai thác dầu khí ở Biển Bắc. Tuyến đi có tần suất cao là tuyến nối với Oslo với 35 chuyến mỗi ngày bằng tàu bay Boeing 737 của hãng Norwegian Air Shuttle và Scandinavian Airlines System. Đây là tuyến bận rộn thứ 7 ở châu Âu

Nhà ga hiện nay do kiến trúc sư người Na Uy Halfdan Grieg thiết kế và đã được mở cửa năm 1988.
Kiến trúc sư này cũng là tác giả của thiết kế nhà ga cũ. Nhà ga có 11 ống lồng dẫn khách được đánh số từ 21-32.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Nội địa
 Bergen Air Transport (Notodden)
 Danish Air Transport (Florø, Oslo)
 Norwegian Air Shuttle (Oslo, Rygge, Stavanger, Trondheim)
 Scandinavian Airlines System (Ålesund, Haugesund, Kristiansand, Kristiansund, Molde, Oslo, Stavanger, Trondheim)
 Vildanden (Skien)
 Widerøe (Bodø, Førde, Oslo, Sandane, Sandefjord, Sogndal, Stavanger, Tromsø, Ørsta/Volda)

Quốc tế
airBaltic (Riga)
British Airways (Lerwick) [seasonal]
Cimber Air (Billund)
Icelandair (Reykjavík-Keflavík)
KLM Royal Dutch Airlines (Amsterdam)
Loganair (Shetland) [begins 7 June]
Lufthansa (Frankfurt, Hamburg)
Norwegian Air Shuttle (Alicante, Berlin-Schönefeld, Dubrovnik, Las Palmas [begins 1 November], London-Stansted, Malaga, Murcia, Nice, Paris-Orly, Prague, Salzburg, Split [begins 13 June], Stockholm-Arlanda, Warsaw)
Scandinavian Airlines System (Aberdeen, Alicante, Copenhagen, London-Gatwick, Stockholm-Arlanda, Tokyo-Narita [seasonal; begins 18 July)
Sterling (Copenhagen)
Widerøe (Aberdeen, Edinburgh[seasonal])

Thuê bao

Air Europa (Barcelona, Lanzarote, Las Palmas, Madrid, Palma de Mallorca)
Atlasjet (Antalya, Dalaman)
BH Air (Bourgas)
Eurocypria Airlines (Larnaca)
Norwegian (Split)
Pegasus Airlines (Antalya)
Scandinavian Airlines System (Chania, Funchal, Lanzarote, Las Palmas, Palma de Mallorca, Santorini, Split, Tenerife)
SunExpress (Antalya)
TUIfly Nordic (Faro)

Trực thăng
 CHC Helikopter Service
 Norsk Helikopter

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Bergens Tidenes web camera

Tham khảo

Bergen
Sân bay Na Uy


title: Monségur, Pyrénées-Atlantiques

text:
Monségur là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Lanelater scortecci

text:
Lanelater scortecci là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Binaghi miêu tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Abutiloneus idoneus

text:
Abutiloneus idoneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Bridwell miêu tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

I


title: 27789 Astrakhan

text:
27789 Astrakhan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1965.5803941 ngày (5.38 năm).

Nó được phát hiện ngày 23 tháng 1 năm 1993.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Pseudoradema spinosissimum

text:
Pseudoradema spinosissimum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Pseudoradema


title: Austrochaperina aquilonia

text:
Austrochaperina aquilonia là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Richards, S. & Allison, A. 2004. Austrochaperina aquilonia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Aquilonia
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Comitas pagodaeformis

text:
Comitas pagodaeformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Chú thích

Tham khảo

Comitas


title: Limnaecia chrysothorax

text:
Limnaecia chrysothorax là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chú thích

Tham khảo

Limnaecia


title: Andrena kamtschatkaensis

text:
Andrena kamtschatkaensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1914


title: Gonomyia subaffinis

text:
Gonomyia subaffinis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Villon, Yonne

text:
Villon là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Biến động dân số

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villon trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Villon trên trang mạng của Insee
 Villon sur le site du Quid
 Localisation de Villon sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Villon sur Mapquest

Xã của Yonne


title: Hosseusia (Geometridae)

text:
Hosseusia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Psammopolia arietis

text:
Psammopolia arietis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It occurs ở Thái Bình Dương Coast sand beaches từ Mendocino, California tới tây nam Alaska. It is absent from the inland Strait của Georgia.

Con trưởng thành bay từ cuối tháng 7 tới đầu tháng 9.

The larvae live in sand dunes và feed on Lathyrus littoralis, Polygonum paronychia, Abronia latifolia và an unspecified grass.

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Psammopolia


title: Dolophilodes semicircularis

text:
Dolophilodes semicircularis là một loài Trichoptera thuộc họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolophilodes


title: Sept-Sorts

text:
Sept-Sorts là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Sept-Sorts được gọi là Septsortais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Sept-Sorts on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Chemin

text:
Chemin là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Callistola wrighti

text:
Callistola wrighti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Callistola