title: Đuổi hình bắt chữ

text:
Đuổi hình bắt chữ là một trò chơi truyền hình do Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội, BHD & Vietstarmax phối hợp sản xuất, phát sóng trên kênh HanoiTV 1 vào lúc 19:50 thứ 7 hàng tuần từ ngày 6 tháng 3 năm 2004 đến ngày 12 tháng 1 năm 2019. Đây là phiên bản Việt hóa từ trò chơi truyền hình Catch Phrase do Anh và Mỹ sản xuất.

Luật chơi

6 tháng 3, 2004 - 28 tháng 2, 2009

Vòng 1: Ngẫu hứng
Có tất cả 9 miếng ghép nhỏ tương ứng với 9 hình vẽ xuất hiện trên màn hình và không theo 1 chủ đề nào. Hai người chơi có 10 giây để nhấn chuông giành quyền trả lời và mỗi người chỉ có 1 lần nhấn chuông giành quyền đoán nội dung hình vẽ. Mỗi một bức hình đoán chính xác sẽ được 50 điểm. Đoán đúng bức hình ở miếng ghép lớn sẽ ghi được 100 điểm trừ đi 5 điểm cho mỗi miếng ghép nhỏ đã lật mở, từ 15 tháng 7 năm 2006 thì không trừ điểm khi đoán bức hình lớn đó.

Từ 16 tháng 9 năm 2006, số điểm giành được khi đoán đúng mỗi bức hình và ở miếng ghép lớn lần lượt là 100 và 200 điểm.

Vòng 2: Chủ đề
Tương tự vòng Ngẫu hứng, chỉ khác những bức hình xuất hiện trong vòng này sẽ xoay quanh 1 chủ đề nhất định (ví dụ: Tết, Hà Nội,...). Mỗi một bức hình đoán chính xác ghi được 100 điểm. Đoán đúng bức hình ở miếng ghép lớn sẽ ghi được 200 điểm trừ đi 10 điểm cho mỗi miếng ghép nhỏ đã lật mở (từ 15 tháng 7 năm 2006 thì không trừ điểm).

Từ 16 tháng 9 năm 2006, số điểm giành được khi đoán đúng mỗi bức hình và ở miếng ghép lớn lần lượt là 200 và 400 điểm.

Vòng 3: Đếm ngược
Tương tự vòng Ngẫu hứng, chỉ khác là những bức hình xuất hiện đồng thời cùng một đồng hồ đếm lùi 200 điểm với mỗi giây giảm đi 10 điểm (năm 2007-2009 là 400 điểm với mỗi giây giảm đi 20 điểm), tương ứng với thời gian xem hình vẽ và trả lời là 20 giây. Đoán chính xác nội dung của mỗi hình vẽ ở thời điểm nào, người chơi sẽ ghi được số điểm còn lại tương ứng với thời điểm đó. Đoán đúng bức hình ở miếng ghép lớn sẽ ghi được 400 điểm trừ đi 20 điểm cho mỗi miếng ghép nhỏ đã lật mở (tù 16 tháng 9, 2006-28 tháng 2, 2009 là 600 điểm). Cả 2 người chơi được phép nhấn chuông và đoán nội dung bức hình liên tục cho tới khi tìm ra được câu trả lời đúng hoặc hết thời gian.

Nếu sau 3 vòng thi mà số điểm của 2 người chơi bằng nhau, họ sẽ phải đoán một hình vẽ phụ (không tính điểm)

Vòng 4: Siêu tốc
Người chơi có số điểm cao nhất qua 3 phần thi hoặc đoán đúng hình vẽ phụ sẽ tham gia phần thi này. Có tất cả 25 ô chữ cái được sắp xếp theo thứ tự trong bảng chữ cái tiếng Anh từ A đến Y, chia thành 5 hàng 5 cột. Các bức hình sẽ được lựa chọn theo thứ tự từ trái sang phải; bỏ qua một bức hình sẽ chuyển sang bức hình ở hàng kế tiếp trong cùng một cột. Mỗi bức hình đoán chính xác sẽ ghi được 50 điểm (năm 2007-2009 là 100 điểm). Đoán đúng được 5 bức hình ở 5 ô chữ, người chơi sẽ giành được phần thắng chung cuộc và được gấp đôi số điểm hiện có. Bỏ qua 5 bức hình thì phần thi sẽ dừng lại ngay lập tức, ngay cả khi thời gian vẫn còn.

Trong các số từ 7 tháng 5 đến 23 tháng 7 năm 2005, hai đội chơi (mỗi đội 2 thành viên) tham gia chương trình thay vì chỉ có 2 người chơi như thông thường.

Vòng chơi dành cho khán giả

6 tháng 3, 2004 - 25 tháng 12, 2004
Chương trình sẽ lựa chọn 3 khán giả ngẫu nhiên. Chương trình sẽ đưa ra 1 đáp án cho 3 khán giả và mỗi khán giả sẽ có 60 giây để thể hiện ý tưởng của mình lên các bảng vẽ. Khán giả nào có bức hình gần đúng với đáp án nhất sẽ giành giải nhất, hai khán giả còn lại sẽ giành giải khuyến khích.

1 tháng 1, 2005 - 28 tháng 2, 2009
Chương trình sẽ lựa chọn 1 khán giả ngẫu nhiên. Chương trình sẽ đưa ra 3 chiếc hộp tương ứng với 3 đáp án để khán giả đó bốc thăm lựa chọn và khán giả đó sẽ có 60 giây để thể hiện ý tưởng của mình lên bảng vẽ. Chương trình sẽ mời một khán giả khác đoán bức hình do khán giả trước đó vẽ. Nếu đoán đúng bức hình, cả hai khán giả sẽ nhận được phần quà của chương trình.

Khi thể hiện hình vẽ, khán giả có thể sử dụng tối đa 3 màu bút.

7 tháng 3, 2009 - 26 tháng 2, 2011; 17 tháng 12, 2011 - 24 tháng 12, 2016

Vòng thi đầu tiên
Cả 2 người chơi sẽ bắt đầu vòng thi đầu tiên bằng bức hình ưu thế, trả lời không cần bấm chuông, ai đoán ra câu trả lời trước được tự do lên tiếng. Người chơi đoán chính xác bức hình này sẽ là người được chọn điểm số cho cả vòng thi đầu tiên và được cộng chính số điểm vừa lựa chọn cho bức hình vẽ ưu thế (từ 17 tháng 12 năm 2011, người chơi sẽ không được cộng thêm số điểm từ bức hình vẽ ưu thế). Có tất cả 9 ô điểm để lựa chọn, điểm số sẽ dao động theo bảng sau đây. Điểm số sẽ quay ngẫu nhiên vào ô bất kỳ, người chơi bấm chuông để dừng vòng quay. Điểm nhân 1.000 đồng bằng số tiền thưởng.

2 người chơi chỉ được trả lời một lần duy nhất cho mỗi miếng ghép trong vòng 15 giây. Với mỗi bức hình đoán chính xác, người chơi sẽ được cộng thêm số điểm đã lựa chọn ngay từ đầu. Đồng thời, một góc của miếng ghép cuối cùng sẽ được mở ra (thông qua việc bấm chuông chọn vị trí). Miếng ghép cuối cùng có giá trị được thể hiện trong bảng.

Vòng thi thứ hai
Có tất cả 10 bức hình. Người chơi sẽ lần lượt lựa chọn điểm số cho từng bức hình trong 9 ô điểm cho trước theo bảng sau. Điểm số sẽ quay ngẫu nhiên vào ô bất kỳ, người chơi bấm chuông để dừng vòng quay.

Từ 7 tháng 3 đến 28 tháng 3 năm 2009, 2 người chơi chỉ được trả lời 1 lần cho mỗi miếng ghép, về sau thì được trả lời liên tục đến khi có đáp án đúng hoặc hết giờ. Với mỗi bức hình đoán đúng, người chơi sẽ được cộng thêm điểm số đã được chọn trước đó. Đồng thời, một góc của miếng ghép cuối cùng sẽ được mở ra (thông qua việc bấm chuông chọn vị trí). Bức hình cuối cùng có giá trị được thể hiện ở trong bảng.

Trong 2 vòng thi đầu tiên, bắt đầu từ bức hình thứ 6 trở đi thì người chơi đoán đúng hình vẽ ở miếng ghép nhỏ sẽ có quyền đoán hình vẽ ở miếng ghép lớn trong vòng 5 giây. Đoán đúng sẽ ghi được số điểm ở miếng ghép lớn, nếu như đoán sai thì người chơi thứ 2 có quyền đoán. Trong trường hợp người chơi đầu tiên không đoán thì người chơi thứ 2 cũng không được phép đoán bức hình đó. Từ 17 tháng 12 năm 2011, bắt đầu từ miếng ghép nhỏ thứ 5 trở đi thì người chơi đoán đúng bức hình ở miếng ghép nhỏ sẽ được quyền đoán bức hình ở miếng ghép lớn và người chơi còn lại sẽ không có quyền đoán bức hình lớn đó nếu người chơi thứ nhất đoán sai.

Nếu sau 2 vòng thi mà số điểm của 2 người chơi bằng nhau, họ sẽ phải đoán hình vẽ phụ (không tính điểm).

Vòng thi cuối cùng
Người chơi có điểm số cao nhất qua 2 vòng thi hoặc đoán đúng hình vẽ phụ sẽ lọt vào vòng thi cuối cùng. Có tất cả 25 ô chữ cái được chia thành 5 hàng dọc và 5 hàng ngang, trong đó có một ô trung tâm (ô M). Trong vòng 60 giây, người chơi có quyền lựa chọn hướng đi để đoán đúng một chuỗi 5 bức hình theo hàng dọc, ngang hoặc chéo, với lưu ý rằng khi chọn 5 ô theo hàng chéo phải đi qua điểm M. Người chơi sẽ giành được chiến thắng chung cuộc nếu đoán chính xác dãy 5 bức hình theo thứ tự và:

 Được cộng 5000 điểm (7 tháng 3, 2009 - 26 tháng 2, 2011), 15000 điểm (17 tháng 12, 2011 - 24 tháng 12, 2016) nếu lựa chọn hướng đi không qua điểm M.
 Được cộng 10000 điểm (7 tháng 3, 2009 - 26 tháng 2, 2011), 30000 điểm (17 tháng 12, 2011 - 24 tháng 12, 2016) nếu lựa chọn hướng đi qua điểm M.

Trong trường hợp người chơi không đoán đúng được hết 5 bức hình vẽ như yêu cầu, họ vẫn sẽ được cộng thêm 300 điểm cho mỗi bức hình đúng (28 tháng 2, 2009 - 10 tháng 12, 2011); từ 29 tháng 12 năm 2013 đến 24 tháng 12 năm 2016, đúng 1 câu được 100 điểm, đúng 2 câu được 300 điểm, đúng 3 câu được 600 điểm, đúng 4 câu được 1000 điểm (trước đó không được điểm nào).

Tổng số điểm tối đa trong một chương trình là 22000 điểm tương đương với 22.000.000 VNĐ (7 tháng 3 - 28 tháng 3, 2009), 21500 điểm tương đương với 21.500.000 VNĐ (4 tháng 4, 2009 -  26 tháng 2, 2011), 44900 điểm tương đương với 44.900.000 VNĐ (17 tháng 12, 2011 - 24 tháng 12, 2016).

31 tháng 12, 2016 - 12 tháng 1, 2019

Vòng 1
Cả 3 người chơi sẽ bắt đầu vòng thi thứ nhất bằng 8 bức hình lợi thế không quy định thời gian. Người chơi phải nhấn chuông để trả lời và được trả lời liên tục cho tới khi tìm ra được câu trả lời đúng. 2 người chơi đoán đúng 3/8 bức hình vẽ đầu tiên sẽ đi tiếp vào vòng thi thứ hai. Trong một số tập, phần này được loại bỏ và các chương trình đặc biệt khác sẽ không loại người chơi chưa hoàn thành đủ 3 bức hình lợi thế.

Riêng trong các chương trình vào ngày 10 tháng 2, 10 tháng 3, 2 tháng 6 và 22 tháng 9 năm 2018, có 3 cặp người chơi tham gia và được chia thành 3 đội dựa trên màu sắc của đội: đội xanh, đội đỏ & đội vàng.

Vòng này đã bị loại bỏ từ ngày 16 tháng 6 năm 2018.

Vòng 2
Có tất cả 10 bức hình, với mỗi một bức hình đoán đúng thì người chơi sẽ được cộng thêm vào tài khoản 300.000 VNĐ. Người chơi không giới hạn thời gian suy nghĩ trước khi đưa ra câu trả lời duy nhất. Nếu 1 người chơi đoán sai bức hình, người chơi còn lại sẽ có 10 giây để đoán (cũng áp dụng với chương trình đặc biệt có ba người chơi).

Số tiền thưởng tối đa của vòng này là 3.000.000 VNĐ.

Vòng 3
Có 9 bức hình nhỏ và 1 bức hình lớn, người chơi phải nhấn chuông để trả lời và được phép đoán nhiều lần cho tới khi nào tìm ra được câu trả lời đúng. Đoán đúng mỗi bức hình nhỏ, người chơi sẽ được cộng thêm vào tài khoản 500.000 VNĐ. Đồng thời, một góc của bức hình lớn sẽ được mở ra (thông qua việc bấm chuông chọn vị trí). Người chơi có quyền đoán bức hình lớn này trong vòng 5 giây, đoán chính xác sẽ được cộng thêm 3.000.000 VNĐ vào tài khoản.

Số tiền thưởng tối đa trong vòng thi thứ 3 là 7.500.000 VNĐ

Vòng 4: Siêu tốc
Người chơi có số tiền thưởng trong tài khoản cao hơn sẽ được bước tiếp vào vòng thi thứ 4. Có tất cả 15 bức hình được đánh số từ 1 đến 15 và chia thành 5 tầng theo chiều kim tự tháp: Tầng 1 bao gồm 5 hình vẽ, tầng 2 gồm 4 hình vẽ, tầng 3 gồm 3 bức hình, tầng 4 gồm 2 bức hình và tầng 5 chỉ có một bức hình duy nhất.

Trong vòng 60 giây, người chơi phải đoán đúng 5 bức hình ở cả 5 tầng để giành chiến thắng. Người chơi bắt đầu với tầng 1 và chọn 1 trong 5 bức hình để đoán, đoán đúng bức hình này người chơi sẽ được tiến lên tầng 2, tương tự như vậy cho đến tầng cuối cùng. Đoán chính xác bức hình cuối cùng, người chơi sẽ giành được chiến thắng chung cuộc và nhận 30.000.000 VNĐ tiền thưởng. Nếu không, người chơi sẽ nhận được số tiền thưởng ở tầng đã lên trước đó.

Đặc biệt, nếu như người chơi lựa chọn ngôi sao may mắn (ô 11 của tầng 3) và đoán đúng bức hình vẽ ở ô này thì sẽ được nhận thêm 1 giải thưởng nữa từ nhà tài trợ.

Tổng số tiền thưởng tối đa trong một chương trình là 40.500.000 VNĐ (chưa kể giải thưởng của nhà tài trợ).

Dẫn chương trình
 Sĩ Tiến (06 - 27/03/2004, 01/01/2005 - 26/03/2005)
 Thu Hương (02/04 - 23/07/2005)
 Xuân Bắc (03/04 - 25/12/2004, 30/07/2005 - 12/01/2019)

Kỉ lục (2017 - 2018)
 Vào số phát sóng ngày 25 tháng 3 năm 2017, người chơi Chu Quốc Vương đã giải được miếng ghép thứ 10 ngay khi mới mở được miếng ghép nhỏ đầu tiên.
 Đã có 2 người chơi từng thắng vòng Siêu tốc trong phiên bản 2017-2018. Vào số phát sóng ngày 6 tháng 5 năm 2017, người chơi Nguyễn Ngọc My đã xuất sắc giải được ô số 15 trong vòng Siêu tốc, đồng thời giải được ô số 11 (ngôi sao may mắn). Tổng giải thưởng mà chị nhận được là 73.700.000 đồng. Người lập kỉ lục thứ 2 là Thủy Tiên trong số ngày 15 tháng 7 năm 2017, với tổng giá trị giải thưởng là 47.500.000 đồng.
 Vào hai số ngày 13 và 20 tháng 1 năm 2018, hai người chơi lần lượt là Nguyễn Đức Hiếu và Đông Thị Trang cũng đã xuất sắc giải được miếng ghép lớn ở vòng 2 ngay khi mới mở được miếng ghép nhỏ thứ 2.

Tạm dừng hoặc thay đổi thời gian phát sóng
Trong suốt thời gian phát sóng, chương trình đã có một số lần phải tạm dừng hoặc thay đổi thời gian phát sóng do trùng với thời điểm diễn ra các sự kiện đặc biệt. Cụ thể:
 14/6/2008, do trùng vào lễ Quốc tang Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt.
 Từ 5/3 đến 10/12/2011, để phục vụ cho việc thay đổi format mới của chương trình.
 12/10/2013, do trùng vào lễ Quốc tang Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
 11/4/2015, chương trình đã phải chuyển giờ phát sóng xuống 21h30 do trùng với cầu truyền hình "Hà Nội - Huế - Thành phố Hồ Chí Minh: Nghĩa tình sắt son".
 19/3/2016, do trùng với thời điểm tường thuật trực tiếp “Giao lưu văn hóa Nhật Bản và tiếp nhận cây hoa anh đào tại Hà Nội”.
 22/7/2017, do trùng với cầu truyền hình “Hồn thiêng sông núi”.
 4/11/2017, do trùng với thời điểm phát sóng trực tiếp lễ khai mạc Tháng khuyến mại Hà Nội và công bố kết quả bình chọn "Hàng Việt Nam được người yêu dùng yêu thích năm 2017".
 6/10/2018, do trùng vào lễ Quốc tang Nguyên Tổng bí thư kiêm chủ tịch HĐBT Đỗ Mười.

Nhà tài trợ
 Kotex (6/3/2004 - 25/12/2004)
 Siêu thị nội thất Đài Loan - Dafuco (1/1/2005 - 26/3/2005)
 Nước xả vải Comfort Thơm lâu - Unilever (18/6/2005 - 29/10/2005)
 Bột giặt Viso - Unilever (5/11/2005 - 22/7/2006)
 Sữa Zin Zin (15/7/2006 - 30/12/2006)
 Vinasoy - Fami, Sữa đậu nành Mè Đen (6/1/2007 - 1/9/2007, 30/8/2008 - 27/12/2008)
 Panadol Cảm cúm (8/9/2007 - 1/3/2008, 3/1/2009 - 26/12/2009)
 Máy nước nóng Thái Dương Năng (8/3/2008 - 23/8/2008)
 Thời trang Nem (27/3/2010 - 2/10/2010)
 Siêu thị điện máy Topcare (17/12/2011 - 21/12/2013)
 Thiết bị bếp Faber (7/1/2012 - 28/6/2014)
 Dược phẩm Sắc Ngọc Khang (28/12/2013 - 20/12/2014)
 Thời trang Seven A.M (5/7/2014 - 11/07/2015)
 Thạch sữa chua Natty (27/12/2014 - 26/12/2015)
 Chuỗi siêu thị bếp BestHome (18/7/2015 - 26/12/2015)
 Bia Hà Nội (31/12/2016 - 17/3/2018)
 Tổng Công ty Khí Việt Nam - Công ty cổ phần PV Gas (24/3/2018 - 10/11/2018)
 Siêu thị điện máy Media Mart (17/11/2018 - 12/1/2019)
 Không có nhà tài trợ (7/5/2005 - 10/6/2005, 2/1/2010 - 20/3/2010, 9/10/2010 - 26/2/2011, 2/1/2016 - 24/12/2016)

Kể từ khi phát sóng Đuổi hình bắt chữ phiên bản mới, ngoài việc nhận tiền thưởng, người chơi còn nhận được thêm giải thưởng từ các nhà tài trợ thông qua việc trả lời đúng miếng ghép ở ô số 11 trong vòng thi Siêu tốc.

Ngừng phát sóng
Sau số phát sóng ngày 12/1/2019, chương trình đã đột ngột ngừng phát sóng mà không có bất cứ thông báo gì về việc ngừng phát sóng chương trình.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách chương trình phát sóng của Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội

Chương trình trò chơi truyền hình trên HanoiTV
Chương trình truyền hình trên HanoiTV
Chương trình truyền hình của BHD
Trò chơi truyền hình Việt Nam


title: Hylaeus arenarius

text:
Hylaeus arenarius là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1876


title: Thurniaceae

text:
Thurniaceae là một họ thực vật hạt kín. Họ này được nhiều nhà phân loại học công nhận.

Hệ thống APG III năm 2009 (không đổi so với hệ thống APG II năm 2003) cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Poales thuộc nhánh commelinids trong nhánh lớn là monocots. Điều này là sự thay đổi nhỏ so với hệ thống APG năm 1998, trong đó 2 chi này tạo thành hai họ riêng rẽ là Thurniaceae và Prioniaceae, nhưng cả hai họ này vẫn đặt trong bộ Poales.

Hệ thống Cronquist năm 1981 cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Juncales thuộc phân lớp Commelinidae của lớp Liliopsida trong ngành Magnoliophyta. Hệ thống Wettstein phiên bản cập nhật lần cuối năm 1935 thì đặt họ này trong bộ Liliiflorae.

Đặc điểm
Họ này bao gồm 2 chi (Thurnia và Prionium) với tổng cộng chỉ khoảng 3-4 loài thực vật thân thảo lớn và cứng, có thân rễ và nơ lá sát gốc, sống lâu năm trong các môi trường ẩm ướt tại Nam Phi, khu vực Guyana và Amazonia. Lá đơn mọc so le xếp thành 4 tầng hay 3 hàng, có bao vỏ, không cuống, dai bóng như da. Phiến lá nguyên, thẳng, gân lá song song. Mép lá hơi khía răng cưa hay nguyên. Hoa lưỡng tính, thụ phấn nhờ gió. Hoa mọc thành cụm thành hình đầu, với các lá bắc tổng bao. Quả nang, nứt khi chín, chẻ ô. Quả chứa 3 hạt. Hạt có lông dễ thấy và có cánh, chứa nội nhũ.

Tiến hóa
Nhóm thân cây của họ Thurniaceae có niên đại khoảng 98 triệu năm trước (Ma), nhóm chỏm cây có sự phân kỳ khoảng 33 Ma (Janssen & Bremer 2004). Thurniaceae là nhóm có quan hệ chị-em với nhóm bao gồm 2 họ là Juncaceae và Cyperaceae, với sự hỗ trợ mạnh (Givnish et al. 1999; Bremer 2002; Davis et al. 2004), mặc dù chi Oxychloe đã không được đưa vào phân tích.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thurniaceae  (nghĩa hẹp) trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants : descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Phiên bản 20-5-2010. http://delta-intkey.com .
Phân loại trong NCBI


title: Voudenay

text:
Voudenay là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 307-436 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


Giải của Viện phim Úc cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất là một giải thưởng hàng năm của Viện phim Úc dành cho nam diễn viên đóng vai phụ trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được thành lập từ năm 1974.

Các người đoạt giải
1974: Barry Humphries - The Great McCarthy
1975: Reg Lyle - Sunday Too Far Away
1976: Drew Forsythe - Caddie
1977: John Ewart - The Picture Show Man
1978: Ray Barrett - The Chant of Jimmie Blacksmith
1979: Alwyn Kurts - Tim
1980: Bryan Brown - Breaker Morant
1981: Bill Hunter - Gallipoli
1982: Warren Mitchell - Norman Loves Rose
1983: John Hargreaves - Careful, He Might Hear You
1984: Steve Bisley - Silver City
1985: Nique Needles - The Boy Who Had Everything
1986: John Hargreaves - Malcolm
1987: Ben Mendelsohn - The Year My Voice Broke
1988: Kim Gyngell - Boulevard Of Broken Dreams
1989: Chris Haywood - Emerald City
1990: Steve Bisley - The Big Steal
1991: Russell Crowe - Proof
1992: Barry Otto - Strictly Ballroom1993: David Ngoombujarra - Blackfellas1994: Max Cullen - Spider & Rose1995: Ray Barrett - Hotel Sorrento1996: Armin Mueller-Stahl - Shine1997: Andrew S. Gilbert - Kiss or Kill1998: John Polson - The Boys1999: Bryan Brown - Two Hands2000: Simon Lyndon - Chopper2001: Vince Colosimo - Lantana2002: Nathaniel Dean - Walking On Water2003: David Ngoombujarra - Black and White2004: Erik Thomson - Somersault2005: Anthony Hayes - Look Both Ways2006: Anthony Hayes - Suburban Mayhem2007: Marton Csokas - Romulus, My Father2008: Luke Ford - The Black Balloon''

Tham khảo

Liên kết ngoài
Afi.org.au — AFI Award Winners

Giải thưởng của Viện phim Úc


title: Biên niên ký máy bay ném bom bổ nhào (phim)

text:
Biên niên ký máy bay ném bom bổ nhào (tiếng Nga: Хроника пикирующего бомбардировщика) là một bộ phim về đời sống của những chiến sĩ phi công lái máy bay tiêm kích trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của đạo diễn Naum Birman, ra mắt lần đầu năm 1967.

Truyện phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Vladimir Kunin.

Nội dung

Diễn viên
 Lev Vaynshteyn... Veniamin Guryevich
 Aleksandr Grave... Trung đoàn trưởng
 Oleg Dal... Zhenya Sobolevsky
 Igor Yefimov... Tham mưu trưởng
 Viktor Ilyichyov
 German Kolushkin
 Georgy Korolchuk... Mitka Chervonenko
 Leonid Reutov... Pastukhov
 Gennady Saifulin... Sergey Arkhiptsev
 Yelena Sanko... Katya
 Konstantin Sorokin
 Gely Sysoyev... Bác sĩ quân y
 Yury Tolubeyev... Kuzmichyov
 Nikolai Trofimov
 Pyotr Shcherbakov
 Boris Arakelov
 Arkady Vovsi... Ông nội Guryevich

Ê-kíp
 Thiết kế sản xuất: Aleksey Fedotov
 Phục trang: Ye.Yakovleva
 Âm thanh: Boris Khutoryansky

Hậu trường

Sự kiện thú vị
В самом начале фильма (во время вступительной песни) в кадр попадает деревянное строение с плакатом «Бомбить, как майор Анпилов». А военным консультантом фильма выступает Герой Советского Союза генерал-майор А. Анпилов. Речь видимо идет об одном и том же человеке.

Nhạc phim
 Ca khúc chủ đề: Sương mù (Туман)
Nhạc: Aleksandr KolkerLời: Kim RyzhovThể hiện: Stanislav Pozhlakov

Xem thêm

 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Naum Birman
Phim của Lenfilm
Phim Liên Xô
Phim hài Liên Xô
Phim về Chiến tranh Vệ quốc
Phim chiến tranh
Phim tâm lý
Phim dựa theo tác phẩm
Phim năm 1967


title: The Catalyst

text:
"The Catalyst" là bài hát của ban nhạc rock nước Mỹ Linkin Park, phát hành ngày 2 tháng 8 năm 2010 làm đĩa đơn mở đầu cho album phòng thu thứ tư của nhóm, A Thousand Suns, được phát hành ngày 8 tháng 9 năm 2010. Video âm nhạc cho bài hát, được đạo diễn bởi tay đẩy đĩa Joe Hahn, đã được phát hành ngày 25 tháng 8 năm 2010.

Video âm nhạc

Video âm nhạc cho bài hát đã được quay tháng 7 năm 2010 và do Joe Hahn đạo diễn. Video bắt đầu được phát hành ngày 26 tháng 8 năm 2010. Theo như Joe Hahn, video được lấy cảm hứng từ J. Robert Oppenheimer, cũng như đề cập đến Bhagavad Gita và ngày tận thế trong Kinh thánh. Đây cũng là 3 chủ đề được sử dụng trong album. Trong lúc suy nghĩ ý tưởng cho video, Hahn đã tưởng tượng ra viễn cảnh sẽ thế nào khi nhân loại phải chấp nhận số phận của mình trong một tình cảnh tuyệt vọng.

Video bắt đầu bằng một màn khói dày đặc màu xanh lá cây và Mike mặc chiếc áo trùm hát trong chiếc ô tô đen. Video có cảnh nhiều người nổi loạn. Nhóm nhạc biểu diễn bài hát trong một tòa nhà bỏ hoang. Chester hát ở trong một chiếc bể nước. Khá nhiều người đeo mặt nạ chống khí độc xuất hiện trong video. Cuối video, những người nổi loạn đàn áp những kẻ đeo mặt nạ và ném màu thực phẩm vào nhau. Video kết thúc bằng cảnh máy quay ngược Chester đang nằm trong nước. Ngoài ra trong video, Mike xuất hiện với tấm kính ô tô bị vỡ và có chữ Hybrid Theory được viết ở trên.

Video đã được phát hành trên kênh YouTube chính thức của họ vào ngày 25 tháng 8 năm 2010.

Đến tháng 3 năm 2021, bài hát đã có hơn 202 triệu lượt xem YouTube.

Cover
Pendulum đã cover bài hát vào ngày 22 tháng 9 năm 2010 trên kênh BBC Radio 1 trong chương trình Live Lounge.

Đón nhận
"The Catalyst" chủ yếu được các nhà phê bình đón nhận tích cực. Jason Lipshutz từ Billboard đã gọi bài hát là một "bản quốc ca kích động gần 6 phút", nhấn mạnh lên sự chuyển hóa từ electronica sang một bản dirge chậm vào giữa bài hát. Ông bổ sung thêm nó gợi nhớ đến phần đồng ca của Muse và bình luận chính trị từ Green Day, chúng đã được ban nhạc kết hợp để tạo ra "một sự chuyển hóa độc nhất, nếu không muốn nói có phần kỳ cục, từ bản techno luyến láy sang một bản rock hừng hực". Jason Treuen từ The Music Network, trong bài đánh giá A Thousand Suns, đã gọi bài hát là "kết tinh tốt nhất của Linkin Park bản 2.0", và kết luận rằng "Nếu [album] là một bộ phim, đây sẽ là cảnh chiến đấu thắng lợi.". Tờ New York Post đã gọi tên "The Catalyst" là bài hát hay đứng thứ 139 của năm 2010, gọi nó là "Một bản electronic say sưa chuyển hóa thành một bản ballad mạnh mẽ."

Danh sách ca khúc
Tất cả ca khúc được sáng tác và biên soạn bởi Linkin Park.

Xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Chú thích

Bài hát của Linkin Park
Đĩa đơn năm 2010
Bài hát năm 2010
Bài hát sản xuất bởi Rick Rubin
Bài hát sáng tác bởi Mike Shinoda
Đĩa đơn của Warner Records
Nhạc nền trò chơi điện tử
Bài hát electronic rock


title: Évry-Grégy-sur-Yerre

text:
Évry-Grégy-sur-Yerre là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Évéryciens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 2,041.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Seine-et-Marne
 Château de Grégy

Liên kết ngoài
 Town Hall
 1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
 French Ministry of Culture list for Évry-Grégy-sur-Yerre
 Map of Évry-Grégy-sur-Yerre on Michelin

Tham khảo

Xã của Seine-et-Marne


title: Antigius

text:
Antigius là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Các loài
Antigius attilia (Bremer, 1861)
Antigius butleri (Fenton, 1881)
Antigius cheni Koiwaya, 2004
Antigius jinpingi Hsu, 2009
Antigius shizuyai Koiwaya, 2002

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
A new species of Antigius (Lepidoptera: Lycaenidae: Theclini) from Taiwan

Theclini


title: Homoeocera papalo

text:
Homoeocera papalo là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Nó chỉ được biết đến ở một khu vực rất giới hạn ở bang Oaxaca của México, tại khu vực cao.
Chiều dài cánh trước là 20–21 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Description of two new Homoeocera Felder from Guatemala và Mexico (Lepidoptera, Arctiidae, Arctiinae, Euchromiini)

Homoeocera


title: Chrysoconia orthospora

text:
Chrysoconia là một chi nấm thuộc họ Coniophoraceae. Là một chi đơn loài, nó chứa loài duy nhất Chrysoconia orthospora, có ở Réunion.

Chú thích

Tham khảo

O


title: Dicranomyia subalbitarsis

text:
Dicranomyia subalbitarsis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Pseudadimonia medvedevi

text:
Pseudadimonia medvedevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Samoderzhenkov miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Pseudadimonia


title: (9585) 1990 QY2

text:
{{DISPLAYTITLE:(9585) 1990 QY2}}

(9585) 1990 QY2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 28 tháng 8 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Crenavolva leopardus

text:
Crenavolva leopardus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crenavolva


title: Ocinebrina helleri

text:
Ocinebrina helleri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ocinebrina


title: Chiang Mai (tỉnh)

text:
Chiang Mai (tiếng Thái: ) là một tỉnh miền Bắc đồng thời cũng là tỉnh lớn thứ hai của Thái Lan, tọa lạc phía bắc của nước này. Các tỉnh giáp giới (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) bao gồm: Chiang Rai, Lampang, Lamphun, Tak và Mae Hong Son. Về phía bắc, tỉnh này giáp biên giới bang Shan của Myanmar.

Địa lý

Tỉnh này được nhiều núi bao bọc, các dãy núi thường chạy theo hướng Nam-Bắc. Sông Ping, một trong những chi lưu chính của sông Chao Phraya, bắt nguồn từ núi Chiang Dao. Núi cao nhất Thái Lan, với độ cao 2.575 m là núi Doi Inthanon, nằm ở đây. Nhiều vườn quốc gia nằm ở đây: Doi Inthanon, Doi Suthep-Pui, Mae Ping, Ob Luang, Sri Lanna, Huay Nam Dang, Mae Phang, Chiang Dao, Mae Wang và Pha Daeng

Lịch sử
Thành phố Chiang Mai đã là kinh đô của Vương quốc Lanna sau khi vương quốc này được thành lập năm 1296, cùng thời kỳ với Vương quốc Sukhothai. Năm 1599, vương quốc này mất quyền độc lập và trở thành một phần của Vương quốc Ayutthaya. Năm 1932, tỉnh Chiang Mai đã trở thành đơn vị hành chính cấp hai của Thái Lan khi đơn vị hành chính Monthon Phayap, tàn tích của Vương quốc Lanna đã bị giải thể.

Nhân khẩu
13.4% của dân số tỉnh này là dân tộc miền núi, trong đó có người Hmong, người Dao, Lahu, Lisu, Akha và người Karen.

Biểu tượng

Con dấu của tỉnh cho thấy một con voi trắng ở trong một ngôi đình bằng thủy tinh. Voi trắng là một biểu tượng hoàng gia ở Thái Lan và con voi này được miêu tả để tưởng nhớ món quà là một con voi trắng mà vua Rama II tặng cho người cai trị Chiang Mai. Ngôi đền biểu tượng cho Phật giáo phát triển thịnh hành ở Chiang Mai, đặc biệt năm 1477, khi những lời giáo huấn của Đức Phật, Tripitaka, đã được xem xét.

Hoa biểu tượng của tỉnh là Hoa Lửa rừng (Butea monosperma).

Hành chính

Tỉnh Chiang Mai được chia thành 25 huyện  (amphoe) và có 204 xã (tambon) và 2066 làng  / thôn (muban).
{|
!|Huyện
|---
| valign=top|
 Thành phố Chiang Mai
 Chom Thong
 Mae Chaem
 Chiang Dao
 Doi Saket
 Mae Taeng
 Mae Rim
 Samoeng
 Fang
 Mae Ai
 Phrao
| valign=top|

San Pa Tong

San Kamphaeng

San Sai

Hang Dong

Hot

Doi Tao

Omkoi

Saraphi

Wiang Haeng

Chai Prakan

Mae Wang
| valign=top|

Mae On
Doi LoGalyani Vadhana
|}

Du lịch

 Thành cổ Chiang Mai
 Hotrai Wat Prasin
 Làng Noongnoc
 Chùa Phrathat Doi Suthep
 Chùa Chiang Man
 Chùa Suan Dok
 Chùa Chedi Luang
 Wiang Kum Kam
 Chùa Chedi Liem
 Công viên Voi
 Vườn quốc gia Chieng Dao

Văn hoá địa phương

Người dân tộc
Người Akha

Người H'Mông

Người Karen

Người La Hủ

Người Lisu

Người Tai Lue

Người Tai Yai

Người Dao

Thành phố kết nghĩa
8 tỉnh thành kết nghĩa với Chiang Mai đó là:
  Thượng Hải, Trung Quốc (2000)
  Yogyakarta, Indonesia (2007)
  Thanh Đảo, Trung Quốc (2008)
  Trùng Khánh, Trung Quốc (2008)
  Sapporo, Nhật Bản (2013)
  Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ (2013)
  Kengtung, Myanmar (2014)

Bộ sưu tập ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Province page from the Tourist Authority of Thailand
 Website of the province

Tỉnh của Thái Lan


title: The Man Who Sold the World (bài hát)

text:
"The Man Who Sold the World" là một bài hát do nhạc sĩ thuộc dòng nhạc rock David Bowie sáng tác. Đây cũng là tiêu đề cho album thứ ba của anh, album The Man Who Sold the World, phát hành vào năm 1970. Bài hát sau này đã được phổ biến rộng rãi bởi ban nhạc Nirvana trong album MTV Unplugged in New York của họ.

Ý nghĩa lời hát

Bài hát mang tính khái quát cao và có thể được hiểu theo nhiều nghĩa. Một hàm ý có thể hiểu là nói về một người đàn ông đang nói về việc sử dụng ma túy của mình. Nghĩa khác là người đàn ông đang nói với con người của chính bản thân mình trước khi anh ta bán tâm hồn mình.
We passed upon the stair, we spoke of was and when
Although I wasn't there, he said I was his friend
Which came as a surprise I spoke into his eyes
I thought you died alone, a long long time ago
Bài hát còn nói về một người đàn ông gặp lại con người cũ của mình tại thời điểm chuyển giao cuộc sống của mình. Con người cũ của ông ta là con người trước khi bán tâm hồn của mình đi. Con người cũ này nói rằng vẫn là bạn của người đàn ông đó, và làm ông này ngạc nhiên vì ông không thích con người cũ đó.
Oh no, not me
We never lost control
You're face to face
With The Man Who Sold The World
Con người cũ nói rằng mọi việc đều là kế hoạch hết rồi; không phải là một việc mới xảy ra. Anh ta đã bán tâm hồn để lấy tiền, sự nổi tiếng, mọi thứ khác một cách có suy nghĩ và nghĩ rằng việc đó chính là sự hy sinh.
I laughed and shook his hand, and made my way back home
I searched for form and land, for years and years I roamed
I gazed a gazley stare, at all the millions here
I must have died alone, a long long time ago
Người đàn ông này cười bởi vì sự khờ khạo của con người cũ. Người đàn ông nghĩ rằng lý do anh ta đã bán có thể như vậy nhưng khi mà anh ta đã đạt được mục đích anh ta sẽ chỉ cảm thấy mọi thứ đều trống rỗng như trước đây thôi. Hai câu hát cuối cùng nói về việc anh ta sẽ đi bộ hàng triệu năm để tìm kiếm cho sự khao khát thèm muốn đã dẫn dắt anh từ đầu.

Phiên bản khác
Bài hát có trong b-side trong đĩa đơn của Mỹ cho bài hát "Space Oddity" (1972) và bài "Life on Mars?" (1973). Bài hát cũng có trong các đĩa tổng hợp đa dạng của Bowie.

Một phiên bản thu âm lại do Brian Eno thực hiện có trong b-side của đĩa CD năm 1995 cho bài hát "Strangers When We Meet". Phiên bản này cũng có trong đĩa bonus tiếp theo sau một vài phiên bản của Outside - Phiên bản 2.

Các phiên bản hát lại

Lulu
Bài hát đã được ca sĩ Lulu hát lại vào năm 1974. Nó đã được phát hành như một đĩa đơn và như là một bài hát hay của ca sĩ đó. Bowie không chỉ sản xuất phiên bản này mà còn chơi saxophone solo cho nó.

Nirvana
Một phiên bản đã được biên tập lại và được ban nhạc rock Mỹ Nirvana thu âm vào năm 1993, trong buổi diễn cho chương trình MTV Unplugged. Bài hát đã được phát hành trong album MTV Unplugged in New York, album vào năm tiếp theo.

Bài hát đã được phát hành như một đĩa đơn quảng cáo cho album và nhận được yêu cầu phát trong chương trình nhạc alternative rock trên sóng phát thanh. Bài hát thường xuyên có mặt trong video âm nhạc của kênh truyền hình như MTV.

Here & Now
Ban nhạc Here & Now đã hát lại bài hát trong album "Fantasy Shift" làm năm 1983.

Vị trí xếp hạng trong bảng bình chọn

Xem thêm
 The Man Who Sold the Moon,một câu truyện khoa học viễn tưởng năm 1949 trong một bộ sưu tập của Robert A. Heinlein. Truyện có nhiều nội dung giống như trong bài hát.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Video bài hát
Lời bài hát

Bài hát của David Bowie
Bài hát của Nirvana
Bài hát năm 1971
Bài hát năm 1970
Đĩa đơn năm 1974
Bài hát nhạc alternative rock


title: Mansfield Park, Nam Úc

text:
Mansfield Park là một vùng ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5012 Các vùng liền kề là Wingfield, Angle Park, Woodville Gardens, và Athol Park. Nó được nối liền với phái Bắc bằng đường Grand Junction Road, và tới phía tây bằng đường Hanson Road. Nó được đặt tên theo một vùng tương ứng ở Ayreshire, Scotland.

Tham khảo

Lewis, H.J., Enfield and the northern villages, Corporation of the City of Enfield, 1985

Ngoại ô Adelaide


title: Sternostena laeta

text:
Sternostena laeta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Sternostena


title: Saint-Didier-sur-Rochefort

text:
Saint-Didier-sur-Rochefort là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdidiersurrochefort


title: Cytharomorula grayi

text:
Cytharomorula grayi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cytharomorula


title: Melanotus angulicollis

text:
Melanotus angulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Quận 2 (định hướng)

text:
Quận 2 là danh xưng đơn vị hành chính cấp quận của một số địa phương sau:

 Quận 2, Paris, Pháp.
 Quận 2, Lyon, Pháp.
 Quận 2, Marseille, Pháp.
 Quận 2, Québec, Canada.
 Quận 2, Roma, Ý.
 Quận 2 cũ (quận Nhì) thuộc thành phố Sài Gòn trước năm 1975, nay là một phần Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
 Quận 2 cũ thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, tồn tại từ năm 1997 đến năm 2020; nay tương ứng với khu vực phía tây nam thành phố Thủ Đức.


title: Saint-Christol, Hérault

text:
Saint-Christol là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Hérault

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintchristol


title: Đinh Điền

text:
Đinh Điền (chữ Hán: 丁佃; 924 - 979) quê ở làng Đại Hữu, nay là xã Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình, là một trong số những công thần theo Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt và là người tận trung với nhà Đinh. Ông là bạn đồng hương, sinh và mất cùng năm với Vua Đinh Tiên Hoàng. Dân gian xem ông cùng Nguyễn Bặc là những biểu tượng của tinh thần hào hiệp, trượng nghĩa và trung thành. Ông được triều đình Trung Hoa và Việt sử tân biên liệt vào danh sách "Giao Châu thất hùng", tức 7 anh hùng người Giao Châu thời bấy giờ gồm: Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn, Lê Hoàn, Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp và Phạm Cự Lượng. Ông được lập đền thờ ở nhiều nơi thuộc Ninh Bình, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam ngày nay.

Thân thế
Đinh Điền là bạn đồng hương với Đinh Bộ Lĩnh, quê ở động Hoa Lư, châu Đại Hoàng nay là xã Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình. Theo thần phả đền thờ Đinh Điền ở Yên Mô, Ninh Bình và theo cuốn "Những nhân vật lịch sử thời Đinh Lê" thì cha ông là Đinh Thân quê Gia Phương, Gia Viễn, mẹ là Dương Thị Liễu quê Khánh An, Yên Khánh đều thuộc tỉnh Ninh Bình. Thuyết khác nói quê mẹ Đinh Điền ở Yên Bạc, nay là xã Yên Phú, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Khi mới sinh Đinh Điền có tên gọi là Đinh Trào. Điền là tên chữ của ông và quen được gọi bằng tên này.

Ông với Đinh Bộ Lĩnh cùng tuổi (sinh năm Giáp Thân, 924) và là người cùng làng Đại Hữu, châu Đại Hoàng. Khi còn là trẻ nhỏ, đi chăn trâu ở Thung Lau (động Hoa Lư, Gia Viễn), Đinh Điền đã cùng lũ trẻ lấy hoa lau làm cờ, khoanh tay làm kiệu, suy tôn và rước Đinh Bộ Lĩnh làm chúa. Ân tình sâu nặng của ba người Đinh Bộ Lĩnh - Nguyễn Bặc - Đinh Điền có gốc rễ bền chặt từ cái tuổi thơ tóc còn xanh mướt dưới bóng cờ lau tập trận, khác với sự gắn bó khi quốc gia hữu sự; cần dẹp giặc khăn vàng mới "kết nghĩa vườn đào" như Lưu Bị, Quan Vân Trường, Trương Phi trong lịch sử Trung Quốc.

Nếu như Đinh Bộ Lĩnh được sử sách đánh giá là tài năng sáng suốt hơn người, dũng cảm mưu lược nhất đời, Nguyễn Bặc là người thẳng thắn, bộc trực, hăng hái thì Đinh Điền là người điềm tĩnh, thận trọng và thông thái. Tính cách của Đinh Điền mô tả qua việc ông từng dạy học, đi tu và được Đinh Bộ Lĩnh giao chức Ngoại giáp và Nhập nội kiểm giáo Đại Tư đồ, Bình chương trọng sự.

Dẹp loạn sứ quân
Lớn lên, Đinh Điền cùng Nguyễn Bặc, Lưu Cơ, Trịnh Tú theo phò Đinh Bộ Lĩnh trấn giữ động Hoa Lư chống lại nhà Ngô, trong đó ông cùng Nguyễn Bặc làm tướng võ, còn Lưu Cơ và Trịnh Tú làm tướng văn.

Năm 965, nhà Ngô mất. Ông cùng các chiến hữu giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn 12 sứ quân. Khi Đinh Bộ Lĩnh giao cho Đinh Điền chỉ huy quân đi đánh dẹp các sứ quân Phạm Bạch Hổ và Lã Đường đã qua trang Đằng Man (nay là thành phố Hưng Yên), Đinh Điền đã cho dựng đại bản doanh và chọn 3 người họ Phan, họ Phạm và họ Nguyễn ở trang Đằng Man làm gia tướng và lấy người con gái Phan Thị Môi ở đây làm vợ.

Đinh Điền cũng là người chiêu mộ được nhiều tướng giỏi khác giúp lực lượng Đinh Bộ Lĩnh mạnh lên như Kiều Mộc thiền sư Lương Tuấn (Ninh Bình) Lê Xuân Vinh, Luận Nương ở Long Biên (Hà Nội); các vị tướng Phạm Thành, Lưu Công, Sát Công ở Lộc Thọ; 4 anh em họ Trịnh là: Trịnh Minh, Trịnh Lương, Trịnh Nguyên, Trịnh Khang ở Điệp Nông (Hưng Hà) và Nguyễn Phúc ở Thái Thụy (Thái Bình).

Theo dã sử, tướng quân Đinh Điền đã giúp Đinh Bộ Lĩnh thu phục được sứ quân của Phạm Phòng Át trấn tại Nam Sách giang và Bạch Đằng giang thuộc đất Hồng Châu khi ấy. Sau đó, ông kéo quân về vườn Hồng Ba Đống thuộc Hải Môn (nay là làng Nhân Kiệt, xã Hùng Thắng, Bình Giang, Hải Dương) để lập căn cứ luyện quân. Ông được triều đình ban thưởng 500 mẫu ruộng cùng nhiều trâu cày.

Theo sử sách, sau khi đánh dẹp 12 sứ quân thắng lợi. Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế đã phong Đinh Điền giữ chức Ngoại giáp, nghĩa là coi việc bên ngoài, theo thần phả thì ông giữ chức Nhập nội kiểm giáo Đại Tư đồ, Bình chương trọng sự. Sau khi được triều đình ban thưởng 500 mẫu ruộng cùng nhiều trâu cày. Ông đã quy tụ dân chúng lập lên 2 làng là Nhân Kiệt và Tuấn Kiệt (Hùng Thắng, Bình Giang, Hải Dương) cùng nhiều làng khác bên sông Vạc thuộc hai huyện Yên Mô và Yên Khánh tỉnh Ninh Bình.

Sống chết với nhà Đinh
Năm Kỷ Mão (979), Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt Vương Đinh Liễn bị sát hại, triều đình tôn người con còn lại của Tiên Hoàng là Vệ Vương Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi kế vị. Lê Hoàn làm Nhiếp chính đại thần, thường ra vào cung cấm tư thông với thái hậu Dương thị là mẹ của ấu chúa. Sau đó, Lê Hoàn lại tự xưng là Phó Vương, mọi việc trọng sự đều do tay Lê Hoàn sắp đặt.

Đinh Điền cho rằng Lê Hoàn có ý đồ thoát đoạt. Ông bàn với Nguyễn Bặc và Phạm Hạp cùng một số trung thần khác, bỏ quan về ở ẩn để mưu tính đại sự. Ông tập kết các anh hào, tướng sĩ trung thành với nhà Đinh để chuẩn bị đánh Lê Hoàn.

Đinh Điền hợp quân với Nguyễn Bặc, Phạm Hạp, đem hai đạo quân thủy bộ từ Ái Châu (Thanh Hoá) tiến về kinh thành Hoa Lư mưu giết Lê Hoàn, thu giang sơn lại cho nhà Đinh. Nhưng Lê Hoàn lợi dụng gió đông nam thổi mạnh, đánh một trận hoả công, đốt sạch thuyền bè, quân sĩ của Đinh Điền, Nguyễn Bặc. Đạo thủy quân tan rã, Đinh Điền bị tử trận.

Sau đó không lâu, Nguyễn Bặc và Phạm Hạp cũng bị Lê Hoàn đánh bại, bị bắt và bị xử tử.

Về thời gian diễn ra trận chiến và cái chết của Đinh Điền, các nguồn tài liệu ghi khác nhau. Sử sách thống nhất ghi việc này diễn ra vào cuối năm 979. Theo thần phả ở Ninh Bình, việc này diễn ra ngày 20 tháng 4 năm Canh Thìn (tức 5 tháng 6 năm 980). Một số thần phả khác, được Từ điển các nhân vật lịch sử Việt Nam dẫn lại, cho rằng ông cùng vợ là Phan Môi Nương bị thua trận, quân tan nát hết nên cùng nhau tự vẫn ngày 20 tháng 11 năm Kỷ Mão (tức 12 tháng 12 năm 979) chứ không phải ông bị tử trận.

Nhân dân vô cùng thương xót, coi ông là bậc trung thần, vì nghĩa cả quên mình nên đã thu nhặt hài cốt ông đem về chùa Trúc Lâm, nơi ông tu hành trước để an táng. Ngày nay ở rất nhiều nơi đặc biệt tại Gia Viễn, Hoa Lư có đền thờ ông và Nguyễn Bặc.

Chính Lê Hoàn lên ngôi vẫn cảm phục Đinh Điền, sắc phong ông làm: "Tế thế Hộ quốc Hiển ứng Linh quang Đại vương", vợ ông là Phan Môi Nương cũng được sắc phong là: "Huệ Hoa Gia Tĩnh Trinh Thục phu nhân". Vua Lê Thái Tổ sau này sắc phong cho Đinh Điền là "Thượng đẳng Vạn cổ Phúc thần Trung thánh Đại tư đồ Bình chương sự Khai ốc Công đức Văn Đại vương"

Đền thờ, tên đường
Đinh Điền, Nguyễn Bặc được nhân dân nhiều nơi kính trọng tôn thờ. Riêng thống kê của tỉnh Hà Nam Ninh cũ có tới 134 nơi thờ và phối thờ Nguyễn Bặc, Đinh Điền. Đền vua Đinh ở Trường Yên, Gia Phương, Ba Dân (Kim Bảng) đền vua Đinh ở Ý Yên… nơi nào cũng thờ Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Các lễ hội như cờ lau tập trận, hội đền vua Đinh… đều diễn hình ảnh vua Đinh, Đinh Điền, Nguyễn Bặc, xem như những người hùng tiêu biểu cho tinh thần thượng võ dân tộc. Nhiều nơi thờ các vị thần khác mà vẫn lưu lại sự tích, có khi thờ cả Đinh Điền, Nguyễn Bặc gắn bó với nhau, được dân địa phương sùng kính (như các đền miếu ở huyện Yên Khánh, Ninh Bình, chùa Long Hoa ở xã Liêm Cần, Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, đền chùa ở bến Vạc Ninh Bình, đình Động Phi ở Ứng Hòa Hà Nội…). Chứng tỏ, hai vị sống thân thiết, chết lại không xa rời, trở thành hình ảnh tâm linh hòa hợp giữa lòng ngưỡng mộ của nhân dân.

Hơn 10 đền thờ Đinh Điền ở vùng ven sông Vạc thuộc 2 huyện Yên Mô và Yên Khánh (Ninh Bình) như: Đền Tam Thánh, Chùa Yên Lữ, Miếu Hạ, Miếu Đông Thương ở xã Khánh An; Chùa Tháp, Chùa Phượng Ban, các đền thờ Đinh Điền ở Khánh Dương, Khánh Thịnh cho biết Đinh Điền đã về vùng này vận động và thành lập 9 đại bản doanh từ Yên Lữ, Yên Bạc (quê ngoại của Đinh Điền) đến Xuân Dương, Phú Mỹ, Yên Liêu, Bồ Vi, Chùa Tháp, Yên Thịnh, Văn Giáp.

Đinh Điền được phong làm thành hoàng của nhiều làng ở miền Bắc, đền thờ ông có ở nhiều nơi như: Ninh Bình, Hải Dương, Hà Nội, Nam Định, Thái Bình và Hưng Yên, tiêu biểu như:
Đền Kim Đằng ở phường Lam Sơn, thành phố Hưng Yên, là nơi Đinh Điền đã đóng quân và kết duyên cùng Phan Thị Môi.
Đình Đằng Chương ở xã Yên Tiến, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Đình Nhân Kiệt, xã Hùng Thắng, Bình Giang Hải Dương.
Đình Tuấn Kiệt, xã Hùng Thắng, Bình Giang Hải Dương.
Đền Đinh Điền ở thị trấn Lương Bằng, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên.
Đình Tam Dương, xã Khánh Dương huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
Đền Tứ Trụ ở quần thể danh thắng Tràng An, Ninh Bình phối thờ ông cùng Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lưu Cơ
Đền Tứ Trụ hay đình Bái ở xã Sơn Thành, Nho Quan (Ninh Bình).
Đình Tình Quang ở xã Giang Biên, Gia Lâm, Hà Nội thờ Đinh Điền cùng 2 vị vị Vua Lý Nam Đế và Lý Chiêu Hoàng.
Đình Lộc Thọ, xã Độc Lập, Hưng Hà, Thái Bình thờ Đinh Điền cũng Nguyễn Bặc, Lưu Công và Sát Công.
Mộ và đền thờ tại Trúc Lâm (Yên Tử, Quảng Ninh), nơi đây là quê mẹ của ông và cũng là nơi ông tu hành.
Cố đô Hoa Lư và đền thờ Đinh Bộ Lĩnh ở quê hương Gia Phương (Gia Viễn, Ninh Bình) phối thờ ông cùng Vua Đinh Tiên Hoàng.
Đình Đống Xung, xã Thắng Lợi, Thường Tín, Hà Nội thờ Đinh ngoại giáp (Đinh Điền) cùng Trần triều Hoàng hậu

Đinh Điền được đặt tên cho nhiều đường phố ở Việt Nam
Phố Đinh Điền, thành phố Hưng Yên.
Đường Đinh Điền ở thành phố Tam Điệp và thành phố Ninh Bình.
Đường Đinh Điền, thành phố Thái Bình
Đường Đinh Điền, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh.
Quảng trường - tượng đài Đinh Tiên Hoàng đế tại trung tâm thành phố Ninh Bình với 4 góc có tượng 4 vị quan đại thần Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lưu Cơ cao 5m, có lính canh và ngựa bằng đá.

Chú thích

Xem thêm
Nhà Đinh
Đinh Tiên Hoàng
Nguyễn Bặc
Lưu Cơ
Trịnh Tú
Lê Hoàn

Nhà Đinh
Người Ninh Bình
Quan lại nhà Đinh
Võ tướng nhà Đinh
Nhân vật thời Đinh


title: Dicladispa faucium

text:
Dicladispa faucium là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Molophilus ministylus

text:
Molophilus ministylus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Bầu cử lập pháp Nga 2007

text:
Cuộc bầu cử lập pháp Cộng hòa Liên bang Nga 2007 diễn ra trong ngày 2 tháng 12 năm 2007 để bầu 450 đại biểu nhiệm kỳ 2008-2011 tại Duma Quốc gia.

Đây là lần đầu tiên, Duma Nga bầu cử theo cơ chế đại diện theo tỷ lệ giữa các đảng. Đây là cơ chế tuân theo một đạo luật do Tổng thống Vladimir Putin đưa ra năm 2005 nhằm tăng cường hệ thống chính trị bằng cách giảm số đảng tham gia Duma. Theo đó, một đảng muốn có đại diện trong Duma cần đạt ít nhất 7% số phiếu ủng hộ; toàn bộ 450 đại biểu được bầu theo danh sách đảng, không có đại biểu nào được bầu trực tiếp theo các khu vực bầu cử như các cuộc bầu cử Duma trước; bãi bỏ tỷ lệ tối thiểu cử tri tham gia bỏ phiếu; trong phiếu bầu, bỏ mục "Không bầu cho ứng cử viên nào".

Các đảng tham dự
Có tổng cộng 35 đảng đăng ký tham gia cuộc bầu cử lần này nhưng chỉ có 15 đảng đủ điều kiện. Tuy nhiên, Đảng Những người yêu nước Nga (Патриоты России) và Đảng Tái lập của nước Nga (Партия возрождения России) lập liên minh tranh cử và Ủy ban bầu cử trung ương Nga từ chối cấp phép 3 đảng khác là Đảng Sinh thái Nga (còn gọi là Đảng Xanh) (Партия зеленых), Đảng Hòa bình và Hòa hợp Nga (Партия мира и единства) và Đảng Liên minh Nhân dân (Народный Союз)tham gia tranh cử vì không đủ chữ ký ủng hộ hoặc có nhiều chữ ký giả mạo.

11 đảng còn lại được phép tham gia tranh cử gồm:
 Đảng Nông nghiệp Nga (Аграрная Партия России)
 Sức mạnh Công dân (Гражданская сила)
 Đảng Dân chủ Nga (Демократическая Партия России)
 Đảng Cộng sản Liên bang Nga (Коммунистическая партия Российской Федерации)
 Liên minh các lực lượng cánh hữu (Сою́з Пра́вых Сил)
 Đảng Công bằng Xã hội Nga (Российская партия справедливости)
 Đảng Dân chủ Tự do Nga (Либерально-Демократическая Партия России)
 Nước Nga Công bằng (Справедли́вая Росси́я: Ро́дина/Пенсионе́ры/Жизнь)
 Liên mình Đảng Những người yêu nước Nga–Đảng Tái lập của nước Nga (Патриоты России - Партия возрождения России)
 Đảng Nước Nga Thống nhất (Единая Россия)
 Yabloko (Российская демократическая партия "Яблоко")

Kết quả
Với 98% số phiếu được kiểm, kết quả tạm thời cho thấy Đảng Nước Nga Thống nhất gần như chắc chắn giành thắng lợi với 64,1% số phiếu ủng hộ. Đảng Cộng sản Liên bang Nga (11,6%), Đảng Dân chủ Tự do Nga (8,2%) và Đảng Nước Nga Công bằng (7,8%) cũng giành quyền tham gia Duma.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Những câu hỏi về cuộc bầu cử quốc hội Nga

Bầu cử ở Nga


title: Monolepta senegalensis

text:
Monolepta senegalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Eufriesea nordestina

text:
Eufriesea nordestina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1999


title: Tu Mơ Rông (xã)

text:
Tu Mơ Rông là một xã thuộc huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum, Việt Nam.

Xã Tu Mơ Rông có diện tích 56,78 km², dân số năm 1999 là 1.349 người, mật độ dân số đạt 24 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Anereuthinula

text:
Anereuthinula là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Metaporus orientalis

text:
Metaporus orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Toledo & Hosseinie miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
O


title: Toral de los Guzmanes

text:
Toral of the Guzmanes là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Diện tích khoảng 21 km². Dân số năm 2004 là 896 người 669.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Mythimna favicolor

text:
Mythimna favicolor là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu. The species is sometimes treated as a subspecies of the Common Wainscot (Mythimna pallens).

Sải cánh dài 35–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Puccinellia maritima.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Mathew's Wainscot at UKmoths

Chú thích

Mythimnini
Côn trùng châu Âu
Mythimna


title: Waldhausen im Strudengau

text:
Waldhausen im Strudengau là một đô thị thuộc huyện Perg thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 46,7 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2957 người.

Tham khảo


title: Gagel

text:
Gagel là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Gagel có diện tích 7,33 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 125 người.

Tham khảo


title: Megapenthes megalops

text:
Megapenthes megalops là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Vega de Pas

text:
Vega de Pas là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Santander.

Tham khảo

Đô thị ở Cantabria


title: Pollex serami

text:
Pollex serami là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Seram.

Sải cánh dài 13–15 mm.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: Họ Hồi

text:
Họ Hồi (danh pháp khoa học: Illiciaceae) là một họ thực vật có hoa. Họ này được phần lớn các nhà phân loại học công nhận, ít nhất là trong vài thập niên vừa qua.

Hệ thống APG II năm 2003 không công nhận họ này. Tuy nhiên, hệ thống này cũng cho phép một sự lựa chọn tùy ý để tách họ này từ họ Ngũ vị tử (Schisandraceae). Họ (tách ra tùy chọn) này sau đó có định nghĩa theo truyền thống, bao gồm một chi duy nhất là Chi Hồi (Illicium), với 37-42 loài, chủ yếu sinh trưởng tại khu vực Đông Nam Á và trong khu vực Tây Ấn (Caribe) và những khu vực cận kề thuộc Bắc Mỹ.

Hệ thống APG III năm 2009 không công nhận họ này và đưa chi Illicium vào trong họ Schisandraceae.

Để xem thêm chi tiết về vị trí của nó trong các hệ thống, xem bài về họ Ngũ vị tử (Schisandraceae).

Mô tả
Họ này bao gồm các cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ thường chứa các hợp chất thơm dễ bay hơi. Các lá thường xanh, đơn, mọc so le, xoắn ốc (đôi khi tụ tập về phía đầu cành cây), như da, có cuống lá, gân lá lông chim, không bẹ lá, có/không đốm tuyến; có/không mùi thơm. Các phiến lá nguyên. Hoa lưỡng tính, và thường sặc sỡ, có kích thước từ nhỏ đến lớn, và bao gồm nhiều phần riêng biệt thay đổi mức độ một chút khi chúng xoắn xung quanh đế hoa. Các phần bắt đầu bằng một bao hoa gồm các cánh đài mọc vòng, với các cánh đài của các vòng xoắn bên ngoài giống lá đài nhiều hơn, dần dần chuyển thành giống cánh hoa nhiều hơn ở các vòng xoắn bên trong. Nhị hoa nhiều và xếp thành vòng xoắn. Các lá noãn cũng sắp xếp thành vòng xoắn, tách biệt và có từ 5 đến nhiều lá noãn mỗi vòng xoắn, mỗi lá noãn chứa một noãn.

Thân cây có các mắt một lỗ khuyết. Các mô mạch sơ cấp hình trụ, không có các bó mạch tách biệt; ở bên. Không có libe bên trong. Dày lên thứ sinh phát triển từ vòng phát sinh gỗ thông thường. Mạch gỗ với các quản bào. Các thể hạt ống sàng là loại S.

Quả hợp không mọng thịt; lá noãn tạo quả thể nứt, với quả đại (vòng các quả đại thường tỏa tia kiểu hình sao) và có một hạt. Hạt nhiều nội nhũ và dầu. Phôi khu biệt rõ (rất nhỏ), không chất diệp lục. Lá mầm 2. Sự nảy mầm là có lá mầm thấy được.

Hóa thực vật
Lá chứa tinh dầu. Có các proanthocyanidin và anthocyanidin (cyanidin và delphinidin). Cũng chứa các flavonol (kaempferol và quercetin). Quả tạo ra 2,5 – 5% tinh dầu chứa chủ yếu là trans-anethol.

Phát sinh chủng loài
Phát sinh chủng loài của họ Hồi trong phạm vi bộ Austrobaileyales là:

Liên kết ngoài
 Illiciaceae trong Flora of North America (Hệ thực vật Bắc Mỹ)

Tham khảo

Hồi, họ


title: Neocrepidodera taiwana

text:
Neocrepidodera taiwana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Neocrepidodera


title: Darcey

text:
Darcey  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Darcey nằm ở khu vực có độ cao trung bình 233 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Trận Kolín

text:
Trận Kolín diễn ra vào ngày 18 tháng 6 năm 1757 trên chiến trường Trung Âu của cuộc Chiến tranh Bảy năm, giữa 35.000 quân Phổ do vua Friedrich Đại đế chỉ huy và hơn 53.000 quân Áo do thống chế Leopold Josef von Daun cầm đầu. Trận đánh kết thúc với thắng lợi giòn dã của quân đội Áo, làm phá sản chiến lược tốc chiến tốc thắng của Phổ và buộc họ phải rút quân khỏi lãnh thổ Áo. Quân Áo chỉ tổn thất hơn 8.000 người trong khi thiệt hại của Phổ lên đến gần 14.000 binh tướng.

Sau khi tiến quân vào Böhmen và đánh thắng đạo binh chủ lực Áo trước cửa ngõ Praha, Friedrich Đại đế tiến hành vây hãm thành phố. Cho đến đầu tháng 6, Praha vẫn chưa khuất phục trong khi 1 đạo quân cứu viện đã được thống chế Daun chiêu tập ở mạn đông Böhmen. Khi quân Daun bắt đầu hành tiến về Praha vào ngày 12 tháng 6, Friedrich giãn vòng vây và đem 35.000 quân đi đánh chặn. Ngày 18 tháng 6, vua Phổ mở cuộc hành quân hòng đánh bọc cánh phải của Daun, người đã lập 1 tuyến phòng thủ rắn chắc tại thị trấn Kolín. Nắm bắt được chủ ý của đối phương, Daun dồn quân trừ bị sang củng cố sườn phải và quân Phổ bị chặn đánh với thương vong lớn. Friedrich đành chuyển sang tấn công trực diện trận tuyến chính của Áo và hai bên giằng co ác liệt cho đến 1 cuộc phản công của kỵ binh Áo phá tan bộ binh Phổ, buộc họ phải chạy về Praha. 2 ngày sau trận đánh, Friedrich bỏ vây Praha và rút hết quân binh khỏi Böhmen.

Bối cảnh
Ngày 18 tháng 4 năm 1757, vua Phổ Friedrich II mang 115.000 đại quân tràn vào vùng Böhmen (Áo) nhằm loại Áo ra khỏi vòng chiến trước khi họ có thể hiệp lực với Pháp tấn công Phổ. Friedrich đánh bại quân chủ lực Áo do vương công Karl xứ Lothringen chỉ huy trong trận kịch chiến trước cổng thành Praha vào ngày 6 tháng 5, nhưng do Praha quá lớn nên Friedrich không thể chiếm ngay mà đành phải tiến hành vây hãm thành phố với hy vọng cư dân và "tàn binh bại tướng" ở đây sẽ sớm khuất phục. Phải mất gần 1 tháng thì quân Phổ mới đem được công thành pháo từ Sachsen đến cửa ngõ Praha, và trong khoảng thời gian đó, nữ hoàng Áo Maria Theresia kiên quyết thuyết phục Pháp không từ bỏ cuộc chiến cho đến khi Áo đoạt lại được Schlesien. Từ ngày 29 tháng 5, các khẩu đội Phổ ra sức bắn phá Praha trong vòng 5 ngày nhưng suốt 5 ngày nhưng thành phố vẫn không đầu hàng.

Trong khi quân Phổ đang bận vây Praha, 15.000 quân Áo bị cắt rời khỏi Praha trong trận đánh trước đã rút xuống phía nam và trở thành bộ phận nòng cốt của đạo quân cứu viện ở miền đông Böhmen do thống chế Leopold Joseph von Daun thống lĩnh. Do coi nhẹ Daun nên Friedrich II chỉ sai Quận công xứ Bevern chia 19.000 đi dò la và hãm đánh Daun nếu cần thiết. Đến đầu tháng 6, các lực lượng rải rác ở Böhmen và một số tỉnh nội địa cùng với lính Sachsen đào ngũ khỏi quân đội Phổ đã quy tụ dưới cờ Daun, nâng cao quân số của ông lên khoảng 53.500–55.000 người. Bevern liên tục cầu viện Friedrich và được nhà vua chi viện thêm 6.000 binh sĩ. Đến ngày 12 tháng 6, sau khi nhận chỉ thị trực tiếp của chính phủ Áo, Daun bắt đầu tiến quân về Praha. Tình hình đó thúc đẩy Friedrich kéo 10.000 quân về mạn đông vào ngày 13 tháng 6 và hội quân với Bevern vào ngày hôm sau, nâng quân số của ông lên 35.000 người. Trong khi Friedrich nghỉ quân thay vì định hình cục diện chiến thuật theo hướng có lợi cho mình, Daun ráo riết xây dựng 1 trận tuyến phòng thủ vững chắc phía tây thị trấn Kolín, trên 1 dãy đồi quen thuộc với các cuộc diễn tập của quân đội Áo thời bình. Ông bài trí quân 2 cánh trên 1 địa hình cao khó tiếp cận từ đằng trước, và cánh trái của ông lại còn được yểm trợ bởi 1 chuỗi sông hồ. Ở trung tâm trận tuyến - nơi có ít chướng ngại vật tự nhiên nhất, Daun triển khai bộ binh tinh nhuệ nhất cùng với chủ lực của 19.000 kỵ binh dưới quyền ông.

Mặc dù các toán kỵ binh tuần tiễu không cung cấp được thông tin chính xác nào về đội hình và dự định của quân Áo, Friedrich vẫn tin rằng lực lượng bộ binh thiện chiến của ông có thể đánh đuổi quân địch ra khỏi bất kỳ 1 vị trí phòng thủ được lựa chọn và chuẩn bị tốt nào. Quân đội Phổ nhổ trại vào lúc 6h sáng ngày 18. Do thiếu bản đồ và thông tin trinh sát, Friedrich phải trèo lên hết tòa nhà này đến tòa nhà khác để khảo sát trận địa quân Áo. Dựa trên những gì ông thấy và không thấy, nhà vua quyết định hành quân ngang chính diện quân Áo, rồi tấn công cánh phải ở bất cứ nơi nào có địa hình dốc thoải giúp dễ tiếp cận đối phương. Theo kế hoạch do Friedrich soạn thảo, thiếu tướng Johann von Hülsen sẽ dẫn 7 tiểu đoàn tiên phong băng qua cao lộ nằm song song với chính diện quân Áo cho đến khi tới làng Krzeczhorz, rồi quay sang phải, chiếm các đồi sau làng vào vị trí đối diện với sườn "hổng" của quân Áo ở phía tây. Thêm 9 tiểu đoàn nữa dưới sự điều khiển của tướng Joachim von Tresckow sẽ tiến theo hỗ trợ lực lượng của Hülsen. Sau khi hình thành trận tuyến kế bên và đằng sau các đơn vị tiên phong, phần còn lại của lực lượng bộ binh sẽ được giữ lại một thời gian rồi mới tiếp bước Hülsen và Tresckow. Trong khi đó, vài trăm khối thiết kỵ binh và long kỵ binh sẽ được triển khai sau lưng quân chủ lực để khai thác đòn hợp vây được trù định trước. Đồng thời, Friedrich giao cho trung tướng Hans Joachim von Ziethen cầm 50 khối khinh kỵ binh yểm trợ sườn trái của đoàn quân. Các sử gia vẫn chưa thể đồng thuận liệu Friedrich định thực hiện chiến thuật "đội hình nghiêng" mà ông áp dụng rất thành công ở Leuthen gần 6 tháng sau hay là định đánh vu hồi theo kiểu truyền thống.

Trận chiến
Phải đến trưa thì Hülsen mới bắt đầu động binh, và phải mất thêm 1 tiếng đồng hồ nữa thì bộ binh ông mới vào vị trí khởi phát. Trên đường hành tiến, quân Phổ chịu một số tổn thất do hỏa lực quấy nhiễu của lính bộ binh nhẹ người Croatia tại Krzeczhorz. Mặc dù thương vong không lớn, điều này làm Friedrich cảm thấy ngờ rằng rằng những báo cáo về sức mạnh quân Áo mà ông bác bỏ trước đó là chính xác. Do vậy, ông quyết định giữ lại phần lớn lực lượng của mình để chờ những diễn biến tiếp theo trên địa bàn của Hülsen.

Sau khi mang kỵ binh về mạn đông và tiêu diệt các toán lính Croatia và khinh kỵ binh Áo trong khu vực này, Ziethen dừng quân để đợi bộ binh. Đến 13h, các tiểu đoàn của Hülsen mới bắt đầu tiến công. Tuân thủ học thuyết chiến thuật của mình, bộ binh Phổ di chuyển với thạch cơ điểu thương vác vai nhằm đánh đổi hỏa lực bằng tốc độ nhanh và vẻ bề ngoài đáng sợ. Nhưng thay vì làm đối phương nao núng, họ sớm biến thành miếng mồi ngon của hỏa lực quân Áo. Tuy bị pháo binh Áo khoét nhiều lỗ hổng trong đội hình của mình nhưng quân Phổ vẫn tiến qua Krzeczhorz và trèo lên các đồi sau làng, nơi họ bị một bộ phận lớn quân Áo chặn đánh dữ dội: thì ra Daun đã dốc hàng loạt trung đoàn trừ bị do trung tướng Heinrich Karl von Wied-Runkel vào khu vực này trong khi đối phương còn đang hành quân. Chiến sự sau đó diễn ra gay gắt đến mức Daun lại phải tăng viện thêm nhiều đơn vị quân trừ bị nữa cho Wied-Runkel.

Quan sát thấy bụi mù bốc lên từ đường di chuyển của quân dự bị Wied-Runkel, Friedrich tin rằng trận tuyến chính của Áo trên vùng đồi núi hai bên Chocenitz đã bị nới lỏng và một đòn đánh vỗ mặt sẽ dễ dàng và đỡ mất thời giờ hơn là đánh thọc hông. Do vậy, không lâu sau 15h, nhà vua sai các tiểu đoàn bộ binh tiền phương do vương công Moritz xứ Anhalt-Dessau chỉ huy dàn trận theo hàng ngang và đánh thẳng vào phòng tuyến chủ lực đối phương thay vì hành quân bọc sườn theo các đội hình dọc. Do không hiểu suy nghĩ của nhà vua nên Moritz trở nên lúng túng với sự thay đổi kế hoạch này và liên tục khước từ mệnh lệnh. Phải đến khi Friedrich quát thẳng vào mặt Moritz: "Dàn hàng ngang" thì vị thống soái mới làm theo ý ông. Sau trận đánh, Friedrich quở trách Moritz vì đã trì hoãn tiến công làm nhà vua mất mọi kiểm soát đối với Hülsen.

Có điều là đạo binh của Daun lớn hơn rất nhiều so với những gì Friedrich mường tượng. Vào thời điểm các tiểu đoàn của Moritz hình thành chiến tuyến, lính áo trắng vẫn đóng đầy ắp trên cao điểm Krzeczhorz. Không có sự yểm trợ của pháo binh, bộ binh Phổ một lần nữa bị trọng pháo Áo tàn sát dữ dội. Điều đó cùng với sự nóng nực và đói khát đã khiến quân bộ của Moritz tấn công với tinh thần sa sút. Họ cũng không nhận được sự hỗ trợ của các đơn vị khác trong trận hình quân Phổ. Bên phải quân Moritz, các đơn vị bộ binh của thiếu tướng Christoph H. von Manstein đã và đang chịu nhiều tổn thất do hỏa lực của lính thiện xạ người Croatia trong các cánh đồng lúa nằm dọc theo cao lộ. Quân đội Phổ lại không có lính bộ binh nhẹ chuyên nghiệp để giữ những kẻ quấy nhiễu này ở một khoảng cách xa. Tại đây, theo ghi chép sau này của Friedrich, thêm một bộ tướng nữa đã phá hỏng chiến lược tổng thể của ông: khoảng 15h-15h30, Manstein thúc quân tấn công quân Áo trong khu vực của ông mà không hề có chỉ thị của Friedrich, làm bùng lên một cuộc giao tranh ác liệt đến mức nhà vua buộc lòng phải chi viện hết mọi đơn vị bộ binh còn lại trong tay mình cho Manstein. Các sử gia hiện đại Christopher Duffy và Dennis E. Showalter dẫn ra một "nguồn tin đáng tin cậy hơn" cho biết Manstein tiến công sau khi một sĩ quan tùy tùng của vương tộc tình cờ đưa lệnh cho ông đánh đuổi lính kỳ binh Áo bên sườn quân ông.

Do tưởng đây là một huấn dụ trực tiếp của đức vua – và cũng có lẽ do nó hợp với ý định của ông, Manstein ban đầu cho xung trận 1 tiểu đoàn và sau đó thảy hết 5 tiểu đoàn của mình vào cuộc. Quân ông nhanh chóng quét sạch lính Croatia ra khỏi làng Chocenitz, sau đó đánh thọc lên đồi Przerovsky. Do tin rằng những gì ông đối mặt chỉ là một lực lượng bình phong mỏng yếu nên Manstein kiên quyết truy diệt họ cho kỳ được. Và chỉ vài phút sau các đoàn quân của ông đã rơi vào một trận đánh quy mô lớn, nơi mà mọi đơn vị bộ binh còn chưa tham chiến của Friedrich sẽ bị lôi kéo vào cuộc. Nhưng nhà vua không chỉ không ra lệnh cho Manstein thoái binh mà còn thân chinh đến địa bàn của ông này để đôn đốc quân sĩ. Theo nhận định của Showalter, có lẽ Friedrich vẫn tin rằng quân Áo đang sơ hở ở một nơi nào đó, hoặc cũng có thể ông suy tính rằng nếu thua trận thì ông sẽ chọn Manstein làm "con dê gánh tội" thay vì Moritz - một người có lắm mối quen biết. Dù sao đi nữa, Manstein cũng không đạt được thành công gì hơn Moritz. Hành tiến với súng hỏa mai vác vai, các tiểu đoàn của Manstein đã bị pháo hạng nặng và pháo dã chiến của Áo bắn cho tan nát trước khi lọt vào tầm bắn của bộ binh Áo. Các tiểu đoàn ở hàng đầu do hao tổn nặng nề nên phải co cụm vào nhau, và càng lúc càng nhiều đơn vị từ hàng thứ hai dồn lên trám các lỗ hổng. Đến khoảng 16h, 5 tiểu đoàn của Manstein đã dồn hết thành một tuyến xung phong yếu ớt và rã rời, không thể làm gì được nữa dù các khẩu đội pháo hạng nặng Phổ đã vào trận.

Trước thế trận bế tắc ở phía tây và trung tân, chủ soái hai bên bắt đầu chuyển trọng tâm sang hướng đông. Giữa chiều, Daun đã tập trung đủ lính dự bị để phản công Hülsen. Dưới sự chỉ huy của trung tướng Starhemberg, một lực lượng Áo đã tiến đánh cánh rừng sồi đằng sau Krzeczhorz và đốn quỵ từng lớp quân Phổ bằng những loạt chính xác đến độ người Phổ phải khâm phục. Các đội hình khác của quân Áo cũng ào ạt xông lên, chỉ để bị đập tan bằng một đòn xung phong của Trung đoàn Long kỵ binh số 1, các Trung đoàn Thiết kỵ binh số 2, 8 và một lữ đoàn kỵ binh nặng Phổ. Thiếu tướng Siegfried von Krosigk đích thân dẫn dắt kỵ binh xung kich cho đến khi ông trúng đạn tử vong. Viên đại tá trẻ tuổi của Trung đoàn Thiết kỵ binh 8 là Friedrich Wilhelm von Seydlitz đã thay Kroigsick duy trì nhịp điệu tấn công, nghiền nát 2 trung đoàn kỵ binh và đánh thiệt hại nặng một số trung đoàn bộ binh đã gây trở ngại lớn cho Moritz và Hülsen. Nhưng do trong tay ông chỉ có 3 trung đoàn nên Seydlitz buộc lòng thu quân về trận tuyến để tránh bị tiêu diệt.

Trong suốt quãng thời gian còn lại của buổi chiều, Friedrich và các thuộc tướng ra sức phát triển thắng lợi cục bộ này thành một thắng lợi toàn diện. Càng lúc càng trở nên liều mạng, nhà vua vung kiếm thôi thúc quân sĩ của Manstein chiến đấu. Hai bên đánh nhau mãi mà chưa bên nào giành được phần thắng. Thấy bộ binh đánh không xong, Friedrich sai thiếu tướng P. E. Penavaire cầm 4 trung đoàn thiết kỵ binh xông lên dãy đồi phía tây nam làng Krzeczhorz và đánh thốc vào trung tâm trận tuyến quân Áo. Friedrich cũng truyền lệnh cho trung tướng Hans Joachim von Ziethen đem khinh kỵ binh và Quận công August Wilhelm xứ Bevern đem 8 tiểu đoàn dự bị cuối cùng của bộ binh đến giúp Penavaire. Do ngựa cưỡi của viên sứ giả đưa lệnh bị bắn gục nên Bevern nhận lệnh trễ và không thể tiếp viện nhanh cho quân chủ lực. Trong khi đó, các khối khinh kỵ binh của Ziethen lại bị cầm chân bởi kỵ binh cánh phải Áo. Penavaire ráng sức thúc đẩy cuộc tấn công đơn độc của mình, song sớm bị hãm chặn bởi địa hình dốc cao và hỏa lực khốc liệt của bộ binh Croatia. Một đợt phản công mạnh mẽ của quân Áo buộc kỵ binh Phổ phải mạnh ai nấy chạy mặc cho Friedrich cố sức chấn chỉnh hàng ngũ của họ.

Trên khắp mặt trận vào lúc này, bộ binh Áo cũng đã thấm mệt và xài gần hết đạn dược của mình. Cơ hội cuối cùng đến với quân Phổ khi Bevern mang 8 tiểu đoàn bộ binh dự bị vào trận đúng lúc kỵ binh của Penavaire đang tan chạy. Trong một đợt tiến công quyết liệt lên cao điểm Krzeczhorz, quân Phổ cuối cùng đã phá vỡ được quân bộ binh Áo. Sau cả một ngày quyết đấu, chiến thắng xem chừng lại thuộc về đoàn quân hùng dũng của Friedrich. Nhưng mọi sự không khép lại ở đây. Thay vì tiếp tục truy kích tàn binh của Penavaire, kỵ binh Áo đồng loạt đánh ập vào mạng sườn và hậu quân đối phương. Cùng lúc đó, từ các cánh rừng sồi, lực lượng kỵ binh dự bị cuối cùng của Daun nhất tề xông thẳng vào đội hình quân Phổ. Được dẫn dắt bởi Trung đoàn Long kỵ binh De Ligne (sau được đổi tên thành Trung đoàn Long kỵ binh Windischgrätz), kỵ binh Áo mặc sức chém giết bộ binh Phổ và quyết định kết cục của trận đánh. Friedrich giờ đây không còn quân dự bị để tiếp tục chiến đấu. Trong tuyệt vọng, nhà vua thu thập 50 binh sĩ và dẫn họ tấn công một khẩu đội pháo binh Áo. Một viên sĩ quan hầu cận hét lên: "Bệ hạ, liệu ngài muốn một mình tiêu diệt khẩu đội đó hay sao?", làm Friedrich phải chấm dứt hành động này. Quân ông rời bỏ trận tuyến và lui về Praha, nhưng quân Áo do quá kiệt sức nên không truy kích.

Kết cục
Trận đánh kết thúc với thắng lợi quyết định của quân nhà Habsburg. Theo thống kê của Bộ Tổng tham mưu Đức cuối thế kỷ 19, thiệt hại của quân đội Phổ tại Kolín lên đến 392 sĩ quan (tính cả hai trung tướng và 5 thiếu tướng) và 13.376 binh lính. Trong số này có 9.702 quân nhân được liệt vào danh sách tử trận. Bộ binh Phổ bị thương vong nhiều nhất, với 12.307 quân nhân chết, bị thương và mất tích, trong khi kỵ binh hao tổn mất 1.450 quân nhân và 1.907 ngựa chiến. Thương vong của pháo binh Phổ rất nhỏ, chỉ bao gồm 4 sĩ quan (1 chết, 3 bị thương) và 7 binh lính. Thiệt hại về phía Áo khá nặng nề, với 360 sĩ quan và 7.754 binh lính tử vong, bị thương hay mất tích. Họ cũng thu giữ 22 lá hiệu kỳ và 45 cỗ đại bác Phổ làm chiến lợi phẩm.

Sau khi tin thắng trận bay về kinh đô, nữ hoàng Áo Maria Theresia tuyên bố lấy ngày 19 tháng 6 làm ngày thành lập Huân chương Quân công Maria Theresia và ban tặng huân chương này hạng Đại thập tự cho thống chế Daun. Bà cũng ban thưởng 4 hiệu kỳ cho Trung đoàn Long kỵ binh De Ligne để ghi nhận công lao của họ trong trận đánh vừa qua. Chiến thắng Kolín và những cuộc ăn mừng rầm rộ của triều đình Áo đã củng cố niềm tin của Pháp - một nước mới bắt tay với Áo sau hàng thập kỷ thù địch - vào vai trò tích cực của Áo trong liên minh chống Phổ cũng như sự bền vững của khối liên minh này.

Thất bại tại Kolín cũng là thất bại đầu tiên trong sự nghiệp cầm quân của vua Phổ Friedrich, đã làm phá sản hoàn toàn chiến dịch đánh nhanh thắng nhanh của ông tại Böhmen. Ngày 20 tháng 6, ông gỡ bỏ vòng vây Praha và rút toàn bộ quân binh về biên giới Sachsen, để lại Böhmen và quyền chủ động trong tay người Áo. Đây là khởi điểm cho một giai đoạn khốn đốn của quân đội và vương quốc Phổ, khi liên minh Áo-Pháp-Nga tiến công bản thổ Phổ từ nhiều phía và gây thiệt hại lớn cho các đạo quân Phổ.

Chú thích

Đọc thêm
 Jay Luvaas, Frederick the Great on the Art of War, Da Capo Press, 1999. ISBN 0-306-80908-7.
 Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, University of California Press, 1975. ISBN 0-520-02775-2.
 Christopher Duffy, The army of Maria Theresa: The Armed Forces of Imperial Austria, 1740-1780, Hippocrene Books, 1977. ISBN 0-88254-427-6.
 Christopher Duffy, The military experience in the age of reason, Routledge, 1987. ISBN 0-7102-1024-8.

K
Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Áo
Chiến tranh Bảy năm
Xung đột năm 1757
Các trận đánh trên đất Séc


title: Tăng trưởng kinh tế

text:
Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản lượng quốc dân (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người (PCI) trong một thời gian nhất định.

Sự tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào 2 quá trình: sự tích lũy tài sản (như vốn, lao động và đất đai) và đầu tư những tài sản này có năng suất hơn. Tiết kiệm và đầu tư là trọng tâm, nhưng đầu tư phải hiệu quả thì mới đẩy mạnh tăng trưởng. Chính sách chính phủ, thể chế, sự ổn định chính trị và kinh tế, đặc điểm địa lý, nguồn tài nguyên thiên nhiên, và trình độ y tế và giáo dục, tất cả đều đóng vai trò nhất định ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Tăng trưởng và phát triển
Quy mô của một nền kinh tế thể hiện bằng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản phẩm quốc dân (GNP), hoặc tổng sản phẩm bình quân đầu người hoặc thu nhập bình quân đầu người (Per Capita Income, PCI).

Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Products, GDP) hay tổng sản phẩm trong nước là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được sản xuất, tạo ra trong phạm vi một nền kinh tế trong một thời gian nhất định (thường là một năm tài chính).

Tổng sản phẩm quốc dân (Gross National Products, GNP) là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được tạo ra bởi công dân một nước trong một thời gian nhất định (thường là một năm). Tổng sản phẩm quốc dân bằng tổng sản phẩm quốc nội cộng với thu nhập ròng.

Tổng sản phẩm bình quân đầu người là tổng sản phẩm quốc nội chia cho dân số. Tổng thu nhập bình quân đầu người là tổng sản phẩm quốc gia chia cho dân số.

Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng của GDP hoặc GNP hoặc thu nhập bình quân đầu người trong một thời gian nhất định. Tăng trưởng kinh tế thể hiện sự thay đổi về lượng của nền kinh tế. Tuy vậy ở một số quốc gia, mức độ bất bình đẳng kinh tế tương đối cao nên mặc dù thu nhập bình quân đầu người cao nhưng nhiều người dân vẫn sống trong tình trạng nghèo khổ.

Phát triển kinh tế mang nội hàm rộng hơn tăng trưởng kinh tế. Nó bao gồm tăng trưởng kinh tế cùng với những thay đổi về chất của nền kinh tế (như phúc lợi xã hội, tuổi thọ, v.v.) và những thay đổi về cơ cấu kinh tế (giảm tỷ trọng của khu vực sơ khai, tăng tỷ trọng của khu vực chế tạo và dịch vụ). Phát triển kinh tế là một quá trình hoàn thiện về mọi mặt của nền kinh tế bao gồm kinh tế, xã hội, môi trường, thể chế trong một thời gian nhất định nhằm đảm bảo rằng GDP cao hơn đồng nghĩa với mức độ hạnh phúc hơn.

Đo lường tăng trưởng kinh tế
Để đo lường tăng trưởng kinh tế có thể dùng mức tăng trưởng tuyệt đối, tốc độ tăng trưởng kinh tế hoặc tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trong một giai đoạn.

Mức tăng trưởng tuyệt đối là mức chênh lệch quy mô kinh tế giữa hai kỳ cần so sánh.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế được tính bằng cách lấy chênh lệch giữa quy mô kinh tế kỳ hiện tại so với quy mô kinh tế kỳ trước chia cho quy mô kinh tế kỳ trước. Tốc độ tăng trưởng kinh tế được thể hiện bằng đơn vị %.

Biểu diễn bằng toán học, sẽ có công thức:
y = dY/Y × 100(%),
trong đó Y là quy mô của nền kinh tế, và y là tốc độ tăng trưởng. Nếu quy mô kinh tế được đo bằng GDP (hay GNP) danh nghĩa, thì sẽ có tốc độ tăng trưởng GDP (hoặc GNP) danh nghĩa. Còn nếu quy mô kinh tế được đo bằng GDP (hay GNP) thực tế, thì sẽ có tốc độ tăng trưởng GDP (hay GNP) thực tế. Thông thường, tăng trưởng kinh tế dùng chỉ tiêu thực tế hơn là các chỉ tiêu danh nghĩa.

Lý thuyết tăng trưởng kinh tế
Để giải thích nguồn gốc của tăng trưởng kinh tế các nhà kinh tế học dùng các mô hình kinh tế.
 Mô hình David Ricardo (1772-1823) với luận điểm cơ bản là đất đai sản xuất nông nghiệp (R, Resources) là nguồn gốc của tăng trưởng kinh tế. Nhưng đất sản xuất lại có giới hạn do đó người sản xuất phải mở rộng diện tích trên đất xấu hơn để sản xuất, lợi nhuận của chủ đất thu được ngày càng giảm dẫn đến chí phí sản xuất lương thực, thực phẩm cao, giá bán hàng hóa nông phẩm tăng, tiền lương danh nghĩa tăng và lợi nhuận của nhà tư bản công nghiệp giảm. Mà lợi nhuận là nguồn tích lũy để mở rộng đầu tư dẫn đến tăng trưởng. Như vậy, do giới hạn đất nông nghiệp dẫn đến xu hướng giảm lợi nhuận của cả người sản xuất nông nghiệp và công nghiệp và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Nhưng thực tế mức tăng trưởng ngày càng tăng cho thấy mô hình này không giải thích được nguồn gốc của tăng trưởng.
 Mô hình hai khu vực tăng trưởng kinh tế dựa vào sự tăng trưởng hai khu vực nông nghiệp và công nghiệp trong đó chú trọng yếu tố chính là lao động (L labor), yếu tố tăng năng suất do đầu tư và khoa học kỹ thuật tác động lên hai khu vực kinh tế. Tiêu biểu cho mô hình hai khu vực là mô hình Lewis, Tân cổ điển và Harry T. Oshima.
  Mô hình Harrod-Domar  nguồn gốc tăng trưởng kinh tế là do lượng vốn (yếu tố K, capital) đưa vào sản xuất tăng lên.
  Mô hình Robert Solow (1956) với luận điểm cơ bản là việc tăng vốn sản xuất chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn mà không ảnh hưởng trong dài hạn, tăng trưởng sẽ đạt trạng thái dừng. Một nền kinh tế có mức tiết kiệm cao hơn sẽ có mức sản lượng cao hơn không ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế trong dài hạn (tăng trưởng kinh tế bằng không (0)).
  Mô hình Kaldor tăng trưởng kinh tế phụ thuộc phát triển kỹ thuật hoặc trình độ công nghệ.
  Mô hình Sung Sang Parknguồn gốc tăng trưởng là tăng cường vốn đầu tư quốc gia cho đầu tư con người.
  Mô hình Tân cổ điển nguồn gốc của tăng trưởng tùy thuộc vào cách thức kết hợp hai yếu tố đầu vào vốn(K) và lao động (L).

Trước Keynes, kinh tế học cổ điển và tân cổ điển không phân biệt rành mạch tăng trưởng kinh tế với phát triển kinh tế. Hơn nữa, ngoại trừ Schumpeter, các trường phái trên đều không coi trọng vai trò của tiến bộ kỹ thuật đối với tăng trưởng kinh tế.

Lý thuyết tăng trưởng kinh tế của kinh tế học vĩ mô Keynes tiêu biểu là mô hình Harrod-Domar. Mô hình này dựa trên hai giả thiết căn bản: (1) giá cả cứng nhắc, và (2) nền kinh tế không nhất thiết ở tình trạng toàn dụng lao động. Nguồn gốc tăng trưởng kinh tế là do lượng vốn (yếu tố K, capital) đưa vào sản xuất tăng lên. Từ đó, họ suy luận ra được rằng một khi nền kinh tế đang ở trạng thái tăng trưởng cân bằng mà chuyển sang trạng thái tăng trưởng không cân bằng thì sẽ càng ngày càng không cân bằng (mất ổn định kinh tế).

Trong khi đó, lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển xây dựng mô hình của mình dựa trên hệ giả thiết mà hai giả thiết căn bản là: (1) giá cả linh hoạt, và (2) nền kinh tế ở trạng thái toàn dụng lao động. Mô hình tăng trưởng kinh tế của họ cho thấy, khi nền kinh tế đang ở trạng thái tăng trưởng cân bằng mà chuyển sang trạng thái tăng trưởng không cân bằng thì đó chỉ là nhất thời, và nó sẽ mau chóng trở về trạng thái cân bằng.

Các nhân tố của tăng trưởng doanh thu
Sau khi nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế của các nước phát triển lẫn các nước đang phát triển, những nhà kinh tế học đã phát hiện ra rằng động lực của phát triển kinh tế phải được đi cùng trên bốn bánh xe, hay bốn nhân tố của tăng trưởng kinh tế là nguồn nhân lực, nguồn tài nguyên, tư bản và công nghệ. Bốn nhân tố này khác nhau ở mỗi quốc gia và cách phối hợp giữa chúng cũng khác nhau đưa đến kết quả tương ứng.
 Nguồn nhân lực: chất lượng đầu vào của lao động tức là kỹ năng, kiến thức và kỷ luật của đội ngũ lao động là yếu tố quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế. Hầu hết các yếu tố khác như tư bản, nguyên vật liệu, công nghệ đều có thể mua hoặc vay mượn được nhưng nguồn nhân lực thì khó có thể làm điều tương tự. Các yếu tố như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu hay công nghệ sản xuất chỉ có thể phát huy được tối đa hiệu quả bởi đội ngũ lao động có trình độ văn hóa, có sức khỏe và kỷ luật lao động tốt. Thực tế nghiên cứu các nền kinh tế bị tàn phá sau Chiến tranh thế giới lần thứ II cho thấy mặc dù hầu hết tư bản bị phá hủy nhưng những nước có nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn có thể phục hồi và phát triển kinh tế một cách ngoạn mục. Một ví dụ là nước Đức, "một lượng lớn tư bản của nước Đức bị tàn phá trong Đại chiến thế giới lần thứ hai, tuy nhiên vốn nhân lực của lực lượng lao động nước Đức vẫn tồn tại. Với những kỹ năng này, nước Đức đã phục hồi nhanh chóng sau năm 1945. Nếu không có số vốn nhân lực này thì sẽ không bao giờ có sự thần kỳ của nước Đức thời hậu chiến."
 Nguồn tài nguyên thiên nhiên: là một trong những yếu tố sản xuất cổ điển, những tài nguyên quan trọng nhất là đất đai, khoáng sản, đặc biệt là dầu mỏ, rừng và nguồn nước. Tài nguyên thiên nhiên có vai trò quan trọng để phát triển kinh tế, có những nước được thiên nhiên ưu đãi một trữ lượng dầu mỏ lớn có thể đạt được mức thu nhập cao gần như hoàn toàn dựa vào đó như Ả rập Xê út. Tuy nhiên, các nước sản xuất dầu mỏ là ngoại lệ chứ không phải quy luật, việc sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú không quyết định một quốc gia có thu nhập cao. Nhật Bản là một nước gần như không có tài nguyên thiên nhiên nhưng nhờ tập trung sản xuất các sản phẩm có hàm lượng lao động, tư bản, công nghệ cao nên vẫn có nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới về quy mô.
 Tích lũy tư bản: là một trong những nhân tố sản xuất, tùy theo mức độ tư bản mà người lao động được sử dụng những máy móc, thiết bị...nhiều hay ít (tỷ lệ tư bản trên mỗi lao động) và tạo ra sản lượng cao hay thấp. Để có được tư bản, phải thực hiện đầu tư nghĩa là hy sinh tiêu dùng cho tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng trong sự phát triển dài hạn, những quốc gia có tỷ lệ đầu tư tính trên GDP cao thường có được sự tăng trưởng cao và bền vững. Tuy nhiên, tư bản không chỉ là máy móc, thiết bị do tư nhân dầu tư cho sản xuất nó còn là tư bản cố định xã hội, những thứ tạo tiền đề cho sản xuất và thương mại phát triển. Tư bản cố định xã hội thường là những dự án quy mô lớn, gần như không thể chia nhỏ được và nhiều khi có lợi suất tăng dần theo quy mô nên phải do chính phủ thực hiện. Ví dụ: hạ tầng của sản xuất (đường giao thông, mạng lưới điện quốc gia...), sức khỏe cộng đồng, thủy lợi....
 Công nghệ: trong suốt lịch sử loài người, tăng trưởng kinh tế rõ ràng không phải là sự sao chép giản đơn, là việc đơn thuần chỉ tăng thêm lao động và tư bản, ngược lại, nó là quá trình không ngừng thay đổi công nghệ sản xuất. Công nghệ sản xuất cho phép cùng một lượng lao động và tư bản có thể tạo ra sản lượng cao hơn, nghĩa là quá trình sản xuất có hiệu quả hơn. Công nghệ phát triển ngày càng nhanh chóng và ngày nay công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới... có những bước tiến như vũ bão góp phần gia tăng hiệu quả của sản xuất. Tuy nhiên, thay đổi công nghệ không chỉ thuần túy là việc tìm tòi, nghiên cứu; công nghệ có phát triển và ứng dụng một cách nhanh chóng được là nhờ "phần thưởng cho sự đổi mới" - sự duy trì cơ chế cho phép những sáng chế, phát minh được bảo vệ và được trả tiền một cách xứng đáng.

Hạch toán tăng trưởng kinh tế

Hạn chế của các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế
Các chỉ tiêu đo lường mức tăng trưởng kinh tế được sử dụng làm thước đo trình độ phát triển nền kinh tế một cách cụ thể, dễ hiểu và nó trở thành mục tiêu phấn đấu của một chính phủ vì nó là tiêu chí để người dân đánh giá hiệu quả điều hành đất nước của chính phủ.

Nhưng tăng trưởng kinh tế không phản ảnh được chính xác phúc lợi của các nhóm dân cư khác nhau trong xã hội, chênh lệch giàu nghèo có thể tăng lên, chênh lệch giữa nông thôn và thành thị có thể tăng cao và bất bình đẳng xã hội cũng có thể tăng. Tăng trưởng có thể cao nhưng chất lượng cuộc sống có thể không tăng, môi trường có thể bị hủy hoại, tài nguyên bị khai thác quá mức, cạn kiệt, nguồn lực có thể sử dụng không hiệu quả, lãng phí.

Xem thêm
 Tổng sản phẩm quốc nội
 Tổng thu nhập quốc dân
 Mô hình tăng trưởng Solow Handiven
 Phát triển kinh tế

Tham khảo
 Samuelson Paul A., Nordhalls William D, Kinh tế học, Nhà xuất bản Tài chính (2007).
 Begg David, Fischer Stanley, Dornbusch Rudiger, Kinh tế học, Nhà xuất bản Thống kê (2007).

Chú thích

Chỉ số kinh tế học vĩ mô
Phát triển kinh tế
Chỉ số kinh tế


title: 's-Gravendeel

text:
's-Gravendeel là một đô thị (khu tự quản) cũ ở phía tây Hà Lan, thuộc tỉnh Zuid-Holland, Hà Lan. Đô thị cũ có diện tích 20,69 km ² (7,99 mile ²) trong đó có 1,77 km ² (0,68 mile ²) là diện tích mặt nước. Đô thị này đã có dân số là 9.023 vào tháng 1 năm 2007.

Đô thị 's-Gravendeel được sáp nhập với Binnenmaas ngày 1 tháng 1 năm 2007.

's-Gravendeel nằm ở phía đông của cù lao Hoeksche Waard trên sông Dordtsche Kil. Nó được kết nối với Dordrecht bằng đường hầm Kil. Ngôi làng được thành lập năm 1593 khi Nieuw-Bonaventura được hút khô nước.

Tham khảo

Đô thị cũ Zuid-Holland
Khu dân cư ở Zuid-Holland


title: Ngọc Sơn, Thượng Nhiêu

text:
Ngọc Sơn (chữ Hán giản thể: 玉山县, âm Hán Việt: Ngọc Sơn huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1728 ki-lô-mét vuông, dân số 550.000 người. Mã số bưu chính của huyện Ngọc Sơn là 334700, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Thủy Khê.

Hành chính
Huyện Ngọc Sơn được chia ra làm 18 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 2 nhai đạo, 10 trấn và 6 hương
Nhai đạo: Băng Khê (冰溪街道), Văn Thành (文成街道)
Trấn: Lâm Hồ (临湖镇), Tất Mỗ (必姆镇), Hoành Nhai (横街镇), Hạ Trấn (下镇镇), Nham Thụy (岩瑞镇), Song Minh (双明镇), Tử Hồ (紫湖镇), Tiên Nham (仙岩镇), Chương Thôn (樟村镇), Phong Lâm (枫林镇)
Hương: Nam Sơn (南山乡), Hoài Ngọc (怀玉乡), Hạ Đường (下塘乡), Tứ Cổ Kiều (四股桥乡), Lục Đô (六都乡), Tam Thanh (三清乡)

Địa lý
Phong cảnh Ngọc Sơn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Thượng Nhiêu


title: Isogona

text:
Isogona là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Isogona natatrix Guenée, 1852
 Isogona punctipennis Grote, 1883
 Isogona scindens Walker, 1858
 Isogona segura Barnes, 1907
 Isogona snowi J.B. Smith, 1908
 Isogona tenuis Grote, 1872
 Isogona texana J.B. Smith, 1900

Tham khảo

 Isogona at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Rhyacophila starki

text:
Rhyacophila starki là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Latridiidae

text:
Latridiidae là một họ cánh cứng. Số lượng loài trong họ này là khoảng 1050 loài tron 29 chi nhưng số lượng loài thực tế có thể nhiều hơn.

Hình ảnh

Tham khảo

Specks at the bottom of the bag

Latridiidae


title: Thomas Cech

text:
Thomas Robert Cech sinh ngày 8.12.1947 ở Chicago, Hoa Kỳ là một nhà hóa học người Mỹ đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 1989.

Tiểu sử
Cech lớn lên ở thành phố Iowa, Iowa. Năm 1966, ông vào học ở Grinnell College và đậu bằng cử nhân năm 1970. Năm 1975, Cech đậu bằng tiến sĩ hóa học ở Đại học California tại Berkeley. Cùng năm, ông vào nghiên cứu hậu tiến sĩ ở Học viện Công nghệ Massachusetts. Năm 1978, ông được bổ nhiệm làm giảng viên môn hóa học và hóa sinh ở Đại học Colorado, và nay ông là giáo sư xuất sắc của Phân khoa Hóa học và Hóa sinh. Năm 2000, Dr. Cech kế vị Purnell Choppin làm chủ tịch Viện Y học Howard Hughes ở Maryland. Ông cũng tiếp tục đứng đầu phòng thí nghiệm hóa sinh nổi tiếng thế giới của mình ở Đại học Colorado, Boulder. Ngày 1.4.2008, Dr Cech tuyên bố ông sẽ thôi giữ chức chủ tịch Viện Y học Howard Hughes để trở lại giảng dạy và nghiên cứu từ mùa xuân năm 2009.

Tháng 12 năm 2006 có tin đồn rằng ông là một trong số các ứng viên được coi như sẽ làm chủ tịch của Đại học Harvard.

Lãnh vực nghiên cứu
Lãnh vực nghiên cứu chính của Thomas Cech là quá trình phiên mã trong nhân tế bào. Ông nghiên cứu cách mà mã di truyền của DNA được sao lại ở RNA. Trong thập niên 1970, Dr. Cech đã nghiên cứu splicing của RNA trong sinh vật đơn bào Tetrahymena thermophila khi ông phát hiện ra là một phân tử RNA không gia công có thể tự splice. Năm 1982, Dr. Cech trở thành người đầu tiên chỉ ra rằng các phân tử RNA không giới hạn để thành các phân tử mang thông tin di truyền cách thụ động – chúng có thể có các chức năng xúc tác và có thể tham gia vào các phản ứng của tế bào. Các phản ứng xử lý RNA và việc tổng hợp protein ở các ribosome đặc biệt được xúc tác bởi RNA. Các enzyme RNA được biết đến như các ribozyme và đã cung cấp một công cụ mới cho công nghệ di truyền. Chúng cũng có tiềm năng để cung cấp các tác nhân chữa bệnh mới – ví dụ, chúng có khả năng phá hủy và tách các RNA của virus xâm lấn.

Thomas Cech cũng có lãnh vực nghiên cứu thứ hai rất khác lãnh vực trước – đó là lãnh vực cấu trúc và chức năng của các telomere, các đầu cuối tự nhiên của các chromosome đồng tuyến. Ông và nhóm nghiên cứu của ông tập chú vào việc tập hợp, cơ cấu và chức năng của telomerase, enzyme đã sao chép các chuỗi telomere. Các đơn vị nhỏ (subunits) protein active site của telomerase bao gồm một lớp mới các reverse transcriptase, các enzyme mà trước kia được cho là giới hạn cho các virus và các yếu tố có thể đổi chỗ. Telomerase là một enzyme quan trọng trong các thuật ngữ y sinh học là do sự kiện nó được kích hoạt trong 90% các bệnh ung thư của người. Vì vậy, người ta rất mong tìm kiếm một thứ thuốc có thể ngăn chặn sự kích hoạt của nó, để dùng như một liệu pháp hóa trị bệnh ung thư.

Các giải thưởng
Dr. Cech đã gặt hái nhiều phần thưởng cho công trình nghiên cứu của mình như:
 chức giáo sư suốt đời của Hội Ung thư Hoa Kỳ (1987)
 Giải Passano (1984)
 Giải Sinh học phân tử của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ (1987)
 Giải Louisa Gross Horwitz của Đại học Columbia(1988)
 Giải Heineken của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Hà Lan (1988)
 Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản (1988)
 Giải quốc tế Quỹ Gairdner (1988)
 Giải Nobel Hóa học (1989) (chung với Sidney Altman)
 Giải thưởng Nhà nước về Khoa học, Hoa Kỳ (1995).
Năm 1987, Dr. Cech được bầu và Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ và năm 1988 được bầu vào Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ.

Tham khảo và Chú thích

Liên kết ngoài
Chemical and Engineering News
Nobel article
Nobel autobiography
HHMI profile
HHMI bio
HHMI Investigators bio
 The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize

Người Mỹ gốc Séc
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Nhà hóa học Hoa Kỳ
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley


title: Marsac-sur-l'Isle

text:
Marsac-sur-l'Isle (trong tiếng Occitan Marsac d'Eila) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 10,05 km2, dân số năm 2007 là 2525 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 83 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Nguồn: INSEE  và Cassini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Marsac-sur-l'Isle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trang mạng chính thức của Marsac-sur-l'Isle

Marsac-sur-l'Isle


title: Vông nem

text:
Vông nem hay vông, hải đồng bì, thích đồng bì (danh pháp hai phần: Erythrina orientalis) là loài thực vật thuộc chi ''Erythrina.

Cây vông nem cao từ 10 m đến 20 m, thân có gai ngắn. Lá dài 10 cm đến 15 cm, gồm 3 lá chét. Hoa màu đỏ tươi, quả giáp, dài 15 cm đến 30 cm.

Từ gỗ vông nem có thể điều chế chất pterocarpan orientanol A. Pterocarpans orientanol B và C, folitenol và erythrabyssin II, pterocarpene erycristagallin và prenylated isoflavone bidwillol A được điều chế từ rễ vông nem.

Lá và thân vông nem chứa một alkaloid độc là erythrine. Lá vông nem có tác dụng an thần, chữa trĩ, giúp vết loét sớm lên da non...

Tại một số vùng ở Việt Nam, lá vông nem thường được dùng để gói nem.

Chú thích

Liên kết ngoài

O


title: Leptotarsus sulphurellus

text:
Leptotarsus sulphurellus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Bombus zonatus

text:
Bombus zonatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Z
Động vật được mô tả năm 1854


title: Brielle

text:
, cũng gọi là Den Briel (Brill in English) là một đô thị ở phía tây Hà Lan, trong tỉnh Zuid-Holland, bên phía bắc đảo Voorne, tại cửa sông New Maas. Đô thị này có diện tích 31,12 km² (12,02 mile²) trong đó 3,63 km² (1,40 mile²) là diện tích mặt nước. Dân số năm 2004 là 15.948 người.

Đô thị Brielle also bao gồm các cộng đồng Vierpolders, và Zwartewaal.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
http://www.plattegronden.nl/gemeentebrielle
http://www.catharijnekerk.nl Website của St Catharijnekerk

Đô thị Zuid-Holland
Khu dân cư ở Zuid-Holland


title: Ganoxanthus vitalisi

text:
Ganoxanthus vitalisi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Ganoxanthus


title: Jezainville

text:
Jezainville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Aeschynit-(Ce)

text:
Aeschynit-(Ce) (hay Aschynit, Eschinit, Eschynit) là một khoáng vật Xeri, calci, sắt, thori, titan, niobi, oxy, và hydro có công thức hóa học (Ce,Ca,Fe,Th)(Ti,Nb)2(O,OH)6. Tên của nó xuất phát từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "xấu hổ". Ký hiệu theo sau "-(Ce)" có nghĩa là có các nguyên tố khác ngoài Ce thay vào vị trí của nó như Aeschynit-(Nd) và Aeschynit-(Y).... Khoáng vật này có độ cứng trong khoảng 5 -6.

Nó có mặt trong nephelin syenit và syenit kiềm, trong granit pegmatit và ở dạng sa khoáng mảnh vụn.

Tham khảo

Khoáng vật lanthan
Khoáng chất
Khoáng vật oxide


title: Mai Nghiên Lăng

text:
Mai Nghiên Lăng (梅妍凌; bính âm: Méi Yánlíng) là hoa hậu Trung Quốc năm 2008.

Mai Nghiên Lăng sinh ngày 12/12/1983 tại thành phố Đại Liên tỉnh Liêu Ninh của Trung Quốc. Vào ngày 31/7/2008 đương kim Hoa hậu Thế giới 2007, Trương Tử Lâm, đã trở về quê hương trao lại vương miện Hoa hậu Trung Quốc năm 2008 cho cô và cô đại diện cho đất nước Trung Quốc tham dự chung kết Hoa hậu Thế giới 2008 tại Johannesburg, Nam Phi. Cô có chiều cao là 1m80 và theo học tại Đại học Sydney của Úc. Với vốn tiếng Anh trôi chảy và khả năng giao tiếp tốt, đất nước Trung Quốc tiếp tục đặt hết kì vọng vào cô sẽ được chính người đồng hương Trương Tử Lâm trao lại chiếc vương miện Hoa hậu Thế giới lần thứ 58.

Tham khảo

Sinh năm 1983
Người Liêu Ninh
Nữ người mẫu Trung Quốc
Hoa hậu Trung Quốc
Nhân vật còn sống


title: Ngô Tam Quế

text:
Ngô Tam Quế (tiếng Hán: 吳三桂, bính âm: Wú Sānguì, Wade-Giles: Wu San-kuei; tự là Trường Bạch 長白 hay Trường Bá 長伯; 1612 – 2 tháng 10 năm 1678), là Tổng binh cuối triều Minh, sau đầu hàng và trở thành tướng của nhà Thanh.

Cuộc đời

Tướng nhà Minh
Trước đây Ngô Tam Quế từng dưới quyền của Viên Sùng Hoán. Sau khi viên tướng này bị vua nhà Minh là Sùng Trinh giết chết, Ngô Tam Quế dần dần được trao nhiệm vụ làm Tổng binh trấn giữ Sơn Hải quan (nay thuộc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc).
liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:%E6%98%8E%E6%9C%AB%E6%B8%85%E5%85%B4.jpg|nhỏ|300x300px|Những năm cuối thời nhà Minh, Liêu Ninh là nơi tranh giành của quân Hậu Kim, Mông Cổ và Minh. Sơn Hải quan có vị trí chiến lược để Hậu Kim xâm nhập Trung Nguyên.
Khoảng thời gian này, các nhóm khởi nghĩa chống lại nhà Minh đã dần lớn mạnh, trong số ấy có lực lượng của Lý Tự Thành. Sau những thắng lợi liên tiếp, Lý Tự Thành lên ngôi Hoàng đế ở Tây An (Thiểm Tây) và rồi đánh chiếm luôn Bắc Kinh vào ngày 26 tháng 5 năm 1644.

Dẫn quân Thanh vào Trung Nguyên
Trong khi đó Ngô Tam Quế chỉ huy 10 vạn quân đang đóng ở Sơn Hải Quan. Nhiệm vụ của lực lượng này vốn là để phòng ngự sự xâm nhập của quân Thanh, nhưng khi nghe Bắc Kinh bị uy hiếp, Ngô Tam Quế liền dẫn binh về cứu. Dọc đường, nghe tin kinh đô đã thất thủ, vua Minh (Sùng Trinh Hoàng đế) đã chết, lại nghe Lý Tự Thành dụ dỗ, nên Ngô Tam Quế đã định hàng Lý Tự Thành. Nhưng khi hay ái thiếp của mình là Trần Viên Viên bị Tự Thành chiếm đoạt, cha của ông cũng bị Lý Tự Thành giết, ông nổi giận đổi ý, đến xin hợp tác với quân Mãn Thanh dưới quyền chỉ huy của Đa Nhĩ Cổn.

Quân của Ngô Tam Quế sau đó mở cửa Sơn Hải cho quân Mãn tràn qua, phối hợp chống lại quân Lý Tự Thành. Kết quả là quân Mãn Châu đã tiêu diệt lực lượng của Lý Tự Thành bằng cách dùng một miếng vải gắn liền với đồng phục của quân Ngô Tam Quế để phân biệt đồng minh và kẻ thù.

Lý Tự Thành bị liên quân Ngô Tam Quế và Mãn Thanh đánh bại. Do đó ông phải rút khỏi Bắc Kinh sau 43 ngày đêm làm chủ chốn đế đô này. Kể từ đó, nhà Thanh chính thức làm chủ được Trung Quốc.

Khi nhà Minh ở Bắc Kinh đã bị lật đổ, các quan lại ở Nam Kinh bèn tôn một người trong hoàng tộc là Phúc Vương lên làm vua, lập nên nhà Nam Minh. Tuy nhiên, trước sự tấn công mạnh mẽ của quân Thanh, vị vua cuối cùng của Nam Minh là Quế Vương (Chu Do Lang) phải chạy sang Miến Điện. Ngô Tam Quế đem quân truy kích buộc vua Miến Điện phải giao Quế Vương, rồi đưa về Côn Minh (thủ phủ của tỉnh Vân Nam) treo cổ, triều Nam Minh diệt vong (1661).

Loạn Tam Phiên

Khi mới thành lập, triều Thanh đã phong vương cho một số tướng lĩnh Hán tộc có công, trong số đó có Thượng Khả Hỉ (được phong là Bình Nam vương, trấn thủ Quảng Đông), Cảnh Trọng Minh (được phong là Trấn Nam vương, trấn thủ Phúc Kiến), Ngô Tam Quế (được phong Bình Tây vương, trấn thủ Vân Nam).

Ba lãnh địa đó gọi chung là "Tam phiên", và trong ba phiên ấy mạnh nhất là thế lực của Ngô Tam Quế. Sau xét thấy sự tồn tại của những lãnh địa này không có lợi cho nền thống trị của nhà Thanh, năm 1673 vua Khang Hi đã ra lệnh bãi bỏ các phiên.

Bị mất quyền lợi, ngay năm ấy Bình Tây vương Ngô Tam Quế nổi dậy chống lại nhà Thanh và hô hào hai phiên kia cùng phối hợp. Phong trào này buổi đầu đã lôi cuốn được sự hưởng ứng của nhiều địa phương trong cả nước, như Trịnh Kinh từ Đài Loan cũng đem quân qua tấn công vùng ven biển hai tỉnh Chiết Giang và Phúc Kiến. Tuy nhiên, vì các lực lượng chống Thanh không có hành động thống nhất nên ít năm sau thì bị dẹp tan. Năm 1676, hai phiên họ Cảnh và họ Thượng đã đầu hàng.

Xưng đế và qua đời
Trong tình thế rất khó khăn, năm 1678, Ngô Tam Quế vẫn xưng làm Hoàng đế, lập ra nhà Đại Chu (大周), thủ đô tại Hành Dương, Hồ Nam. Nhưng chỉ được 5 tháng thì chết vào ngày 2 tháng 10 năm 1678, ông thọ 66 tuổi.

Cháu của ông là Ngô Thế Phiên nối ngôi nhưng thế lực đã rất suy yếu. Năm 1681, quân nhà Thanh tấn công và chiếm được Vân Nam, Thế Phiên phải tự tử. Cuộc nổi dậy của "Tam phiên" đến đây thì bị dập tắt.

Gia thất
Vợ: Trần Viên Viên

Con cái:

1. Ngô Ứng Hùng,ngạch phò của Khác Thuần Trưởng Công chúa

2. Ngô Ứng Kỳ

Cháu:

1. Ngô Thế Phiên, con trai Ngô Ứng Hùng

2. Ngô thị, con gái Ngô Ứng Hùng, Trắc Phúc tấn của Thường Ninh

Tài liệu liên quan
Trích một đoạn trong sách Sử Trung Quốc của học giả Nguyễn Hiến Lê, để thay lời nhận xét:

Ngô Tam Quế được lịnh về cứu kinh đô từ mười ngày trước, vẫn chùng chình, tiến binh rất chậm, có lẽ vì còn tính xem có nên nhận đề nghị chia chác sau đó của Lý Tự Thành không. Khi Tư Tôn (tức Sùng Trinh Hoàng đế) tuẫn quốc, thì Quế mới tiến được có nửa đường tới Bắc Kinh. Hay tin, hắn quay trở về liền để chờ xem tình thế ra sao.
 Lý Tự Thành đã thành công một cách dễ dàng...Duy có Ngô Tam Quế là có thể gây rối cho ông. Ông nhờ cha của Quế (lúc đó đã theo ông) làm trung gian để điều đình với Quế. Nhưng Quế vẫn không quyết định gì cả, có lẽ muốn đợi Lý Tự Thành trả cho mình một ái thiếp bị một tướng của Tự Thành bắt. Đồng thời Quế cũng thương thuyết với quân Thanh, nhờ quân Thanh giúp khi cần. Tự Thành hay tin đó tặng Quế 40.000 lạng (bạc?), Quế vẫn làm thinh.

Bực mình, Tự Thành phái hai tướng đem 20.000 quân tấn công Quế. Nhưng đáng lẽ phải cấp tốc đánh Tam Quế trước khi quân Thanh can thiệp, thì họ lại kéo dài ra. Tự Thành phải đích thân đem 200.000 quân đánh Quế ở gần Sơn Hải Quan, khi vây Quế ba mặt rồi, quân Quế sắp bị tiêu diệt thì quân Thanh tới cứu Quế. Tự Thành thua, rút lui, đề nghị chia giang sơn với Quế; Quế không chịu, Tự Thành giết cha Quế rồi vội vàng về Bắc Kinh (vì quân địch theo bén gót) vơ vét vàng bạc, châu báu chất lên xe, đưa về phía Tây, đốt cung điện rồi cùng với quân đội rút lui...
 Quế hy vọng đuổi được Tự Thành rồi, nhường cho nhà Thanh một số quyền lợi nào đó thì họ sẽ lui về Mãn Châu. Không dè viên phụ chính (Đa Nhĩ Cổn), chú vua Thanh bảo chưa lập được trật tự nên không về, lại sai Quế đem quân Thanh đuổi theo Lý Tự Thành tới Thiểm Tây. Trong khi đó, vua Thanh mới 7 tuổi được chú (tức viên phụ chính) đưa vào Bắc Kinh, đặt lên ngai vàng.Quế hay tin như người mất hồn, suốt ngày đóng cửa không tiếp ai, rất rầu rĩ. Hắn tiếc vì mất ái thiếp, lại mất ngôi vua hay chức Tể tướng. Hắn ân hận vì để cho cha bị giết và mang tội phản quốc...

Xem thêm
Sùng Trinh
Lý Tự Thành
Trần Viên Viên

Chú thích

Tham khảo
Phan Khoang, Trung Quốc sử lược. Văn sử địa xuất bản tại Sài Gòn năm 1970.
Nguyễn Hiến Lê, Sử Trung Quốc (tập 2). Nhà xuất bản Văn hóa, 1997.
Nhiều người soạn, Lịch sử thế giới trung đại. Nhà xuất bản Giáo dục, 2003.

Sinh năm 1612
Mất năm 1678
Vua Trung Quốc
Võ tướng nhà Minh
Vạn Lý Trường Thành


title: Viviez

text:
Viviez  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Ceriagrion coeruleum

text:
Ceriagrion coeruleum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Ceriagrion coeruleum được Laidlaw miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Ceriagrion


title: Dactylispa vulgaris

text:
Dactylispa vulgaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Tamerville

text:
Tamerville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 68 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche