title: Đường cong Laffer

text:
Trong kinh tế học, đường cong Khaldun-Laffer là sự miêu tả quan hệ giữa các mức thuế suất có thể với mức thu ngân sách nhà nước được tạo ra từ đó. Nó minh họa khái niệm độ co giãn của thu nhập chịu thuế—nghĩa là, thu nhập chịu thuế sẽ thay đổi theo các thay đổi trong việc áp dụng thuế suất. Nó mặc nhiên công nhận rằng sẽ không có thu nhập thuế ở các mức thuế suất tột cùng là 0% và 100% và rằng phải có ít nhất một mức thuế suất mà khi đó thu nhập thuế sẽ là cực đại lớn hơn 0.

Đường cong Laffer thông thườngđược trình bày dưới dạng đồ thị bắt đầu với mức thuế suất 0% và thu nhập thuế bằng 0, tăng tới mức cực đại về thu nhập thuế ở một mức thuế suất trung gian nào đó, và sau đó giảm xuống tới mức thu nhập thuế bằng 0 ở mức thuế suất 100%. Sự tồn tại thực tế và hình dạng của đường cong là không chắc chắn và còn gây tranh cãi.

Một kết quả tiềm tàng của đường cong Laffer là khi thuế suất tăng lên vượt qua một ngưỡng nào đó thì nó sẽ phản tác dụng đối với việc gia tăng thêm nữa thu nhập thuế. Đường cong Laffer giả thuyết đối với một nền kinh tế nào đó chỉ có thể ước tính và các ước tính như vậy là gây tranh cãi. The New Palgrave Dictionary of Economics thông báo rằng các ước tính về các mức thuế suất có thu nhập thuế cực đại là dao động khá rộng, với khoảng trung bình khoảng 70%.

Mặc dù nhà kinh tế học Arthur Laffer không tuyên bố đã nghĩ ra khái niệm đường cong Laffer, nhưng nó đã trở thành phổ biến với các nhà lập chính sách sau buổi gặp gỡ vào buổi trưa của ông với các quan chức chính quyền tổng thống Gerald Ford là Dick Cheney và Donald Rumsfeld năm 1974 mà người ta thông báo rằng ông đã vẽ ra một đường cong trên khăn ăn để minh họa luận cứ của mình. Thuật ngữ "đường cong Laffer" được Jude Wanniski – người cũng có mặt trong cuộc gặp này – nghĩ ra. Khái niệm cơ sở không phải là mới; bản thân Laffer cũng nhận thấy các tiền đề trong các tác phẩm của Ibn Khaldun và John Maynard Keynes.

Các vấn đề lý thuyết

Các diễn giải

Laffer giải thích mô hình theo thuật ngữ của hai tác động tương tác của việc đánh thuế: một "hiệu ứng số học" và một "hiệu ứng kinh tế". "Hiệu ứng số học" giả định rằng thu nhập thuế thu được bằng thuế suất nhân với thu nhập có thể đánh thuế (hay cơ sở tính thuế). Ở thuế suất 0%, mô hình giả định rằng sẽ không có thu nhập thuế nào thu được. "Hiệu ứng kinh tế" giả định rằng tự bản thân thuế suất có ảnh hưởng tới cơ sở tính thuế. Ở mức thuế suất tột cùng 100%, về mặt lý thuyết chính quyền sẽ không thu được thu nhập thuế do những người nộp thuế thay đổi hành vi của họ để phản ứng lại với thuế suất: hoặc là họ không có động lực khích lệ để làm việc hoặc là họ sẽ tìm cách để né tránh các khoản thuế phải nộp. Vì thế, "hiệu ứng kinh tế" của thuế suất 100% là giảm cơ sở tính thuế xuống bằng 0. Nếu các giả định này là đúng thì một mức thuế suất nào đó nằm trong khoảng từ 0% tới 100% sẽ sinh ra thu nhập thuế cực đại. Các trình bày dưới dạng đồ thị về đường cong này đôi khi đặt mức thuế suất này ở khoảng gần 50%, nhưng thuế suất tối ưu về mặt lý thuyết có thể là bất kỳ phần trăm nào lớn hơn 0% và nhỏ hơn 100%. Tương tự, đường cong thường được vẽ giống như một đường parabol, nhưng không có lý do gì để cho rằng nó phải đúng như vậy.

Jude Wanniski lưu ý rằng mọi hoạt động kinh tế không chắc chắn là ngừng lại ở thuế suất 100%, nhưng có thể sẽ chuyển từ trao đổi bằng tiền tệ sang trao đổi kiểu hàng đổi hàng. Ông cũng lưu ý rằng có thể có những hoàn cảnh đặc biệt mà hoạt động kinh tế có thể vẫn tiếp tục trong thời kỳ mà thuế suất ở mức gần 100% (chẳng hạn trong thời gian chiến tranh).

Nhiều cố gắng khác nhau đã được thực hiện để định lượng mối quan hệ giữa thu nhập thuế và thuế suất (chẳng hạn, của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) tại Hoa Kỳ). Trong khi sự tác động giữa thuế suất và thu nhập thuế nói chung được chấp nhận thì bản chất chính xác của sự tác động này lại gây tranh cãi. Trên thực tế, hình dạng của đường cong Laffer giả thuyết đối với một nền kinh tế nào đó chỉ có thể là ước tính. Mối quan hệ giữa thuế suất và thu nhập thuế là dao động giữa các nền kinh tế và phụ thuộc vào độ co giãn cung lao động và một loạt các yếu tố khác. Ngay cả trong cùng một nền kinh tế thì các đặc trưng của đường cong cũng biến đổi theo thời gian. Các tính chất phức tạp như đánh thuế lũy tiến và các khác biệt có thể có trong việc khích lệ lao động đối với các nhóm thu nhập khác nhau làm phức tạp công việc ước tính. Cấu trúc của đường cong cũng có thể bị thay đổi bởi các quyết định chính sách. Chẳng hạn, nếu các lỗ hổng thuế và các khả năng che giấu thuế thu nhập từ nước ngoài bị pháp luật siết chặt hơn thì điểm mà từ đó thu nhập bắt đầu giảm với sự đánh thuế tăng lên rất có thể sẽ trở thành thấp hơn.

Laffer trình bày đường cong như một phương sách giáo dục để chỉ ra rằng trong một số hoàn cảnh thì việc giảm thuế suất trên thực tế sẽ làm gia tăng thu nhập của ngân sách nhà nước và không nhất thiết phải bù đắp bằng giảm chi tiêu ngân sách hay gia tăng vay mượn. Để có thể giảm thuế suất mà vẫn tăng thu nhập thuế thì thuế suất hiện tại phải cao hơn thuế suất của thu nhập tối đa. Năm 2007, Laffer nói rằng đường cong không nên được coi là cơ sở duy nhất để tăng hay giảm thuế.

Các vấn đề
Laffer giả định rằng chính quyền sẽ không có thu nhập từ thuế khi thuế suất ở mức 100% do không còn sự khích lệ để tìm kiếm thu nhập từ những người nộp thuế. Nghiên cứu đã phát triển các mô hình toán học lý thuyết mà trong đó đường cong Laffer có thể liên tục dựng đứng tới mức thuế suất 100%, mặc dù không rõ ràng liệu điều đó có thể xảy ra trên thực tế hay không và khi nào thì các giả định mà các mô hình toán học dựa vào đó được thực thi trong các nền kinh tế thật. Ngoài ra, đường cong Laffer phụ thuộc vào giả định rằng thu nhập thuế được sử dụng để cung cấp hàng hóa/dịch vụ công có thể tách biệt về tính hữu dụng và tách biệt với cung lao động, điều có thể không đúng trên thực tế. Đường cong Laffer như đã trình bày cũng là sự đơn giản hóa trong việc giả định rằng chỉ có một thuế suất duy nhất và chỉ có một cung lao động duy nhất. Các hệ thống thực tế của tài chính công là phức tạp hơn. Có sự nghi vấn quan trọng về sự tương quan của việc xem xét một thuế suất biên duy nhất. Ngoài ra, thu nhập thuế có thể là một hàm đa giá trị của thuế suất – chẳng hạn, sự gia tăng thuế suất tới một mức phần trăm nhất định có thể không tạo ra một mức gia tăng thu nhập thuế giống như mức giảm thu nhập thuế khi giảm thuế suất tới cùng một mức phần trăm (một thể loại của hiện tượng trễ).

Dữ liệu kinh nghiệm

Thuế suất tại đó thu nhập cực đại

The New Palgrave Dictionary of Economics thông báo rằng sự so sánh các nghiên cứu học thuật tạo ra một khoảng các mức thuế suất với thu nhập thuế tối đa có trung tâm ở mức khoảng 70%. Năm 1995, nhà kinh tế học Paul Pecorino trình bày một mô hình dự báo đỉnh của đường cong Laffer xảy ra ở mức thuế suất khoảng 65%. Nghiên cứu năm 1996 của Y. Hsing về kinh tế Hoa Kỳ từ năm 1959 tới năm 1991 đặt thuế suất liên bang trung bình để có thu nhập thuế tối đa nằm trong khoảng từ 32,67% tới 35,21%. Bài báo công bố năm 1981 trong Journal of Political Economy (Tạp chí kinh tế chính trị) trình bày một mô hình tích hợp các dữ liệu kinh nghiệm chỉ ra rằng điểm để có thu nhập thuế tối đa tại Thụy Điển trong thập niên 1970 có thể phải là 70%. Bài báo của Trabandt và Uhlig thuộc Tổ chức nghiên cứu kinh tế quốc gia (NBER) năm 2009 trình bày một mô hình dự đoán rằng các nền kinh tế Mỹ và phần lớn các nước châu Âu nằm bên trái của đường cong Laffer (nói cách khác còn dư địa để tăng thuế suất để tăng thu nhập thuế).

Phân tích của Văn phòng ngân sách quốc hội Mỹ
Năm 2005, Văn phòng ngân sách quốc hội Mỹ (CBO) công bố một bài báo gọi là "Analyzing the Economic and Budgetary Effects of a 10 Percent Cut in Income Tax Rates" (Phân tích các hiệu ứng kinh tế và ngân sách của việc cắt giảm 10 phần trăm thuế suất thuế thu nhập). Bài báo xem xét tác động của việc cắt giảm cách điệu hóa 10% trong suất biên hiện hành khi đó của thuế thu nhập liên bang tại Hoa Kỳ (chẳng hạn, nếu nó ở mức biên 25% thuế suất thuế thu nhập liên bang thì người ta hạ nó xuống 22,5%). Không giống như các nghiên cứu trước đó, bài báo của CBO ước tính tác động ngân sách của các hiệu ứng kinh tế vĩ mô có thể của các chính sách thuế, nghĩa là, nó cố gắng giải thích các cắt giảm trong thuế suất thuế thu nhập cá nhân có thể ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển tương lai tổng thể của nền kinh tế, và vì thế ảnh hưởng tới thu nhập thuế trong tương lai của chính quyền; và cuối cùng, ảnh hưởng tới thâm hụt hay thặng dư. Trong kịch bản phát triển ước tính hào phóng nhất của bài báo thì chỉ 28% của thu nhập mất đi được dự đoán từ việc hạ thấp thuế suất có thể được bù đắp lại trong thời gian 10 năm sau khi cắt giảm đồng loạt 10% tất cả các mức thuế suất thuế thu nhập cá nhân. Nói cách khác, các khoản thâm hụt sẽ tăng lên gần như bằng cùng một giá trị như giá trị thuế cắt giảm trong 5 năm đầu tiên, với thu nhập hoàn ngược lại hạn chế sau đó. Do các thâm hụt ngân sách tăng lên, các cắt giảm thuế chủ yếu làm lợi cho những người giàu có về các khoản thuế lẽ ra họ phải chịu — cộng tiền lãi — bởi các khoản thuế phát sinh tương đối đồng đều cho tất cả những người nộp thuế. Bài báo chỉ ra rằng các thiếu hụt được dự đoán này của thu nhập thuế có thể được bù đắp bằng vay mượn liên bang: bài báo ước tính rằng chính quyền liên bang sẽ phải trả thêm 200 tỷ USD tiền lãi trong thập niên được xem xét trong phân tích của bài báo.

Khác
Laffer cũng trình bày các ví dụ về Nga và các quốc gia vùng Baltic, những quốc gia áp dụng thuế suất đồng đều với các mức thuế suất thấp hơn 35% và các nền kinh tế này bắt đầu tăng trưởng sau khi thực thi các chính sách này. Ông cũng viện dẫn tương tự về kết quả kinh tế của luật cắt giảm thuế Kemp-Roth, các cắt giảm thuế Kennedy, các cắt giảm thuế thập niên 1920, và các thay đổi trong cấu trúc thuế thu nhập mại sản ở Hoa Kỳ năm 1997. Một vài người cũng trích dẫn quy luật Hauser, trong đó mặc nhiên công nhận rằng thu nhập thuế liên bang Hoa Kỳ, khi tính theo tỷ lệ phần trăm của GDP, luôn ổn định ở mức khoảng 19,5% trong giai đoạn từ năm 1950 tới năm 2007 mặc cho các thay đổi về thuế suất biên trong cùng kỳ. Tuy nhiên, những người khác lại gọi quy luật Hauser là "lầm lạc" và tranh cãi rằng các thay đổi về thuế có những ảnh hưởng lớn tới thu nhập thuế.

Đánh thuế tối ưu

Một trong các sử dụng của đường cong Laffer là để xác định thuế suất sẽ tạo ra thu nhập thuế tối đa (nói cách khác "tối ưu hóa" thu nhập thuế). Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn thuế suất tối đa hóa thu nhập với thuế suất tối ưu, là thuật ngữ được các nhà kinh tế học sử dụng để mô tả thuế suất tạo ra một lượng nhất định thu nhập thuế mà gây ra ít méo mó nhất cho nền kinh tế.

Quan hệ với kinh tế học trọng cung

Kinh tế học trọng cung là một trường phái của kinh tế học vĩ mô cho rằng tình trạng lành mạnh kinh tế tổng thể được tối đa hóa bằng việc giảm bớt các rào cản đối với sản xuất hàng hóa và dịch vụ ("phía cung" của nền kinh tế). Bằng cách giảm bớt các rào cản, người ta cho rằng người tiêu dùng được lợi từ cung hàng hóa và dịch vụ nhiều hơn với giá cả thấp hơn. Chính sách trọng cung điển hình sẽ ủng hộ các mức thuế thu nhập và thuế thu nhập mại sản nói chung thấp hơn (để tăng cung lao động và vốn), tổ chức chính quyền gọn gàng hơn và giảm bớt gánh nặng kiểm soát lên các doanh nghiệp (để giảm giá thành sản xuất). Mặc dù chính sách thuế thường được đề cập tới trong mối quan hệ với kinh tế học trọng cung, nhưng các nhà kinh tế học trọng cung quan tâm tới tất cả các trở ngại đối với cung hàng hóa và dịch vụ, chứ không phải chỉ quan tâm tới mỗi việc đánh thuế.

Lịch sử

Nguồn gốc
Thuật ngữ "đường cong Laffer" được cho là do Jude Wanniski (một nhà báo viết cho The Wall Street Journa) nghĩ ra sau cuộc gặp ăn trưa năm 1974 tại nhà ăn Two Continents ở khách sạn Washington, gồm Arthur Laffer, Wanniski, Dick Cheney, Donald Rumsfeld và phó thư ký báo chí của ông là Grace-Marie Arnett. Trong cuộc gặp này, Laffer, trong khi tìm luận cứ chống lại chính sách tăng thuế của tổng thống Gerald Ford, được cho là đã vẽ ra một đường cong trên khăn ăn để minh họa khái niệm. Cheney không chấp nhận ý tưởng này ngay lập tức, nhưng nó đã lôi cuốn trí tưởng tượng của những người khác góp mặt khi đó. Laffer tuyên bố không có hồi ức về chiếc khăn ăn này, nhưng viết rằng: "Tôi đã sử dụng cái gọi là đường cong Laffer mọi khi trong các lớp học của tôi và với bất kỳ ai muốn nghe tôi nói.".

Tự bản thân Laffer không tuyên bố đã sáng tạo ra khái niệm này, mà quy nó cho học giả Ả Rập thế kỷ 14 là Ibn Khaldun và trong thời gian gần đây hơn là cho John Maynard Keynes.

Các tiền lệ
Có những tiền lệ theo dòng lịch sử mà không được Laffer trích dẫn trực tiếp. Chẳng hạn, năm 1924, Bộ trưởng Ngân khố Andrew Mellon đã viết: "Dường như là khó cho một số người để hiểu rằng việc đánh thuế cao không nhất thiết phải có nghĩa là có thu nhập nhiều hơn cho chính phủ, và rằng thu nhập nhiều hơn thường có thể thu được bằng các thuế suất thấp hơn". Thực hiện hiểu biết của ông rằng "73% của không có gì là không có gì", ông đã thúc đẩy việc giảm thuế suất thuế thu nhập cho hạng loại thuế cao nhất từ 73% cuối cùng xuống tới mức 24% (cũng như giảm thuế cho các hạng loại thuế thu nhập thấp hơn). Số thu thuế thu nhập cá nhân đã tăng từ 719 triệu USD vào năm 1921 tới trên 1 tỷ USD vào năm 1929, với mức tăng trung bình 4,2% một năm trong giai đoạn 8 năm, được những người ủng hộ quy cho là vì cắt giảm thuế.

Trong số những người khác, David Hume đã đưa ra các luận cứ tương tự trong chuyên khảo Of Taxes năm 1756 của ông, cũng như người đồng hương Scotland của ông là nhà kinh tế học Adam Smith sau đó 20 năm.

Đảng Dân chủ Mỹ cũng từng đưa ra luận cứ tương tự trong thập niên 1880 khi thu nhập cao từ thuế suất thuế nhập khẩu cao áp dụng trong thời kỳ nội chiến (1861–1865) đã dẫn tới thặng dư ngân sách liên bang. Đảng Cộng hòa Mỹ, khi đó dựa vào vùng công nghiệp đông bắc theo chủ nghĩa bảo hộ, cho rằng cắt giảm thuế sẽ làm giảm thu nhập. Nhưng Đảng Dân chủ, khi đó dựa vào vùng nông nghiệp miền nam, lại cho rằng sự cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu sẽ làm tăng thu nhập do sự gia tăng số lượng hàng nhập khẩu chịu thuế. Phân tích năm 1997 kết luận rằng thuế suất đã sử dụng là thấp hơn so với tốc độ tối đa hóa thu nhập.

Một luận cứ tương tự như vậy cũng từng được Ali ibn Abi Talib, lãnh đạo (Imamah) đầu tiên của Hồi giáo dòng Shia kiêm Khalip thứ tư của đế quốc Hồi giáo Rashidun ủng hộ; trong thư ông gửi tổng đốc Ai Cập Malik al-Ashtar. Đọc kỹ trích đoạn bức thư như dẫn ra dưới đây cho thấy ông chỉ biện hộ cho việc giảm thu nhập từ giảm thuế, chứ không biện hộ cho điểm tối ưu khi thu nhập lớn nhất có thể thu được, như thế làm hỏng điểm nguyên mẫu của đường cong Laffer. Tuy nhiên nó ngụ ý rằng thu nhập [thuế] có thể tăng lên theo thời gian do sự giảm thuế này. Ông viết:

Trong đàm luận chính trị

Thuyết kinh tế của Reagan

Đường cong Laffer và kinh tế học trọng cung đã truyền cảm hứng cho thuyết kinh tế của Reagan và cắt giảm thuế Kemp-Roth năm 1981. Những người chủ trương trọng cung của việc cắt giảm thuế tuyên bố rằng các mức thuế suất thấp hơn sẽ sinh ra nhiều thu nhập thuế hơn do thuế suất biên thuế thu nhập của chính phủ Hoa Kỳ trước khi làm luật là ở phía phải của đường cong. Là một nghệ sĩ thành công, bản thân Reagan đã phải chịu các mức thuế suất biên lên tới 90% trong Thế chiến II. Trong thời kỳ Reagan làm tổng thống thì thuế suất biên cao nhất tại Hoa Kỳ đã giảm từ 70% xuống còn 31%. Theo các dữ liệu lịch sử của OMB thì thu nhập của chính quyền liên bang tính theo tỷ lệ phần trăm của GDP đã giảm từ 19,0% GDP vào năm 1980 xuống 18,4% vào năm 1989. Tuy nhiên, thu nhập tuyệt đối lại gần như tăng gấp đôi trong cùng kỳ.

David Stockman, giám đốc ngân sách của Ronald Reagan trong nhiệm kỳ thứ nhất của ông và là một trong những người đề xuất đầu tiên của kinh tế học trọng cung, đã e ngại rằng chính quyền đã không quan tâm tới mức cần thiết đối với cắt giảm chi tiêu chính phủ. Ông giữ quan điểm cho rằng đường cong Laffer đã không được thực thi theo đúng nghĩa đen — ít nhất là không trong môi trường kinh tế của Hoa Kỳ thập niên 1980. Trong The Triumph of Politics (Chiến thắng của chính trị), ông viết: "Toàn thể băng nhóm California đã thực thi [đường cong Laffer] theo nghĩa đen (và nguyên thủy). Theo cách mà họ nói chuyện, dường như họ kỳ vọng rằng một khi cắt giảm thuế trọng cung có hiệu lực thì thu nhập bổ sung sẽ bắt đầu trút xuống như lộc trời cho. Từ tháng 1, tôi đã giải thích rằng không có đường cong Laffer theo nghĩa đen". Stockman cũng nói rằng "Laffer đã không sai, ông chỉ không tiến đủ xa" (trong việc quan tâm tới chi tiêu chính phủ).

Một số người đã phê phán các yếu tố của thuyết kinh tế Reagan trên cơ sở của tính công bằng. Chẳng hạn, nhà kinh tế học John Kenneth Galbraith tin rằng chính quyền Reagan đã tích cực sử dụng đường cong Laffer "để hạ thấp thuế đối với người giàu". Một số nhà phê phán chỉ ra rằng thu nhập thuế gần như luôn luôn tăng mỗi năm, và trong hai nhiệm kỳ của Reagan thì sự gia tăng thu nhập thuế là thấp hơn so với các mức gia tăng trong các nhiệm kỳ tổng thống khi thuế suất biên cao nhất ở mức cao hơn. Các nhà phê phán cũng chỉ ra rằng kể từ thời cắt giảm thuế của Reagan thì thu nhập đã không tăng đáng kể đối với phần còn lại của dân chúng. Khẳng định này được hỗ trợ bởi các nghiên cứu cho thấy thu nhập của 1% dân số có thu nhập cao nhất đã tăng gần gấp đôi trong các nhiệm kỳ của Reagan, trong khi thu nhập của các mức thu nhập khác chỉ tăng không đáng kể và thu nhập thực tế đã giảm đối với ngũ phân vị dưới cùng.

Cắt giảm thuế của Bush

Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) đã ước tính rằng sự gia hạn các chương trình cắt giảm thuế thời Bush 2001–2003 qua kỳ đáo hạn là năm 2010 sẽ làm tăng thâm hụt thêm 1,8 nghìn tỷ USD trong thập kỷ sau. Nhà kinh tế học Paul Krugman tranh luận rằng các môn đồ của phái trọng cung đã không hoàn toàn tin tưởng rằng thuế suất thuế thu nhập của Hoa Kỳ là ở phía "dốc thụt lùi" của đường cong và tuy thế nhưng vẫn cổ vũ cho việc hạ thấp thuế để khuyến khích đầu tư của các khoản tiết kiệm cá nhân

Bên ngoài Hoa Kỳ
Trong giai đoạn 1979-2002, trên 40 quốc gia khác, trong đó có Vương quốc Liên hiệp Anh, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Na Uy và Thụy Điển đã cắt giảm các thuế suất cao nhất của thuế thu nhập cá nhân. Trong một bài báo về điều này, Alan Reynolds, một thành viên cao cấp của Viện Cato, đã viết: "Tại sao lại có quá nhiều nước khác cắt giảm mạnh các thuế suất biên? Có lẽ họ chịu ảnh hưởng của phân tích kinh tế mới và chứng cứ từ... kinh tế học trọng cung. Nhưng sức mạnh chủ yếu của ví dụ có thể có sức thuyết phục lớn hơn. Các nhà chức trách đã nhận thấy rằng các chính quyền quốc gia khác sống khỏe hơn bằng cách thu được một phần vừa phải của một nền kinh tế phát triển nhanh (thuế biên thấp) hơn là cố gắng lấy được một phần lớn hơn của một nền kinh tế đình trệ (trung bình thuế cao)."

Chính phủ Nhật Bản đã tăng thuế mua hàng vào năm 1997 với mục đích làm cân bằng ngân sách, nhưng thu nhập từ thuế của chính phủ đã giảm 4,5 nghìn tỷ yên do tiêu thụ giảm. Quốc gia này cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP 3% vào năm 1996, nhưng sau khi thuế tăng thì nền kinh tế rơi vào suy thoái. Thu nhập thuế đạt mức đỉnh là 53 nghìn tỷ yên trong năm tài chính 1997 và suy giảm vào những năm sau đó, chỉ đạt 42 nghìn tỷ yên (~ 537 tỷ USD) năm 2012.

Xem thêm

 Muqaddimah
 Tổn thất vô ích do thuế
 Jude Wanniski
 Danh sách các chủ đề kinh tế học
 Kinh tế vĩ mô
 Thuế tối ưu
 Thuyết kinh tế của Reagan
 Tự lực cánh sinh
 Kinh tế học trọng cung
 Kinh tế học thấm nhập

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Jude Wanniski, "Taxes, Revenues, and the `Laffer Curve,'" The Public Interest, Number 50, Winter 1978
 Arthur Laffer describing the Laffer Curve
 The Laffer Curve, Part I: Understanding the Theory
 The Laffer Curve, Part II: Reviewing the Evidence
 The Laffer Curve, Part III: Dynamic Scoring
 On PBS NewsHOur Solman explores the relationship between economic activity and tax rates.

Đường cong kinh tế
Chính sách tài chính
Chính sách thuế
Kinh tế năm 1974


title: HMS Penelope (97)

text:
HMS Penelope (97) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Arethusa gồm bốn chiếc được chế tạo cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc trước Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thiết kế và chế tạo
Penelope được chế tạo bởi hãng đóng tàu Harland & Wolff tại Belfast, Bắc Ireland; được đặt lườn vào ngày 30 tháng 5 năm 1934 và hạ thủy vào ngày 15 tháng 10 năm 1935. Penelope được đưa ra hoạt động vào ngày 13 tháng 11 năm 1936.

Vào giai đoạn hoạt động cùng Lực lượng "K" trong Thế Chiến II, mảnh bom đã làm thủng lỗ chỗ nó đến mức nó được gọi bằng cái tên lóng "HMS Pepperpot" (lọ tiêu).

Lịch sử hoạt động
Vào lúc Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, Penelope hoạt động cùng hải đội Tuần dương 3 tại Mặt trận Địa Trung Hải, và đã đi đến Malta vào ngày 2 tháng 9 năm 1939.

Hạm đội Nhà
Penelope cùng với con tàu chị em Arethusa được tái bố trí đến Hải đội Tuần dương 2 thuộc Hạm đội Nhà, và đi đến Portsmouth vào ngày 11 tháng 1 năm 1940. Đến ngày 3 tháng 2 nó rời đi River Clyde trên đường đến Rosyth. Nó đi đến Rosyth vào ngày 7 tháng 2, và hoạt động cùng với Hải đội Tuần dương 2 trong nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải, và vào tháng 4 và tháng 5 trong Chiến dịch Na Uy.

Ngày 11 tháng 4, Penelope bị mắc cạn ngoài khơi Fleinver trong khi săn đuổi các tàu buôn Đức đi vào West Fjords; phòng nồi hơi của nó bị ngập nước và nó bị thủng lườn tàu phía trước. Tàu khu trục Eskimo đã kéo nó đến Skjel Fjord nơi một căn cứ tiền phương được thiết lập. Mặc dù bị không kích thường xuyên, việc sửa chữa tạm thời được tiến hành và nó được kéo về nhà một tháng sau đó. Nó về đến Greenock vào ngày 16 tháng 5 năm 1940, nơi thực hiện việc sửa chữa bổ sung trước khi lên đường ngày 19 tháng 8 đi đến Tyne để sửa chữa hoàn tất.

Khi việc sửa chữa và chạy thử hoàn thành vào tháng 8 năm 1941, Penelope quay trở lại Hải đội Tuần dương 2 tại Scapa Flow vào ngày 17 tháng 8. Đến ngày 9 tháng 9, nó rời Greenock hộ tống chiếc thiết giáp hạm Duke of York đi đến Rosyth, và vào cuối tháng đó được sử dụng vào việc tuần tra eo biển giữa Iceland và quần đảo Faroe để ngăn chặn mọi tàu đối phương xâm nhập.

Ngày 6 tháng 10 năm 1941, Penelope rời Hvalfjord, Iceland cùng với thiết giáp hạm King George V hộ tống tàu sân bay Victorious trong Chiến dịch "E.J.", một cuộc không kích thành công nhắm vào tàu bè đối phương giữa Glom Fjord và West Fjord tại Na Uy. Lực lượng quay trở về Scapa Flow vào ngày 10 tháng 10 năm 1941.

Lực lượng K
Penelope và con tàu chị em Aurora được cho tách ra để hình thành nên hạt nhân của Lực lượng K đặt căn cứ tại Malta, và đã rời Scapa Flow vào ngày 12 tháng 10 năm 1941, đi đến Malta vào ngày 21 tháng 10. Ngày 8 tháng 11, cả hai chiếc tàu tuần dương cùng các tàu khu trục hộ tống đã rời Malta đánh chặn một đoàn tàu vận tải Ý, bao gồm sáu tàu khu trục và bảy tàu buôn đang hướng đến Libya, bị máy bay trinh sát phát hiện ở tọa độ . Trong Trận chiến đoàn tàu vận tải Duisburg diễn ra sau đó vào ngày 9 tháng 11 ngoài khơi mũi Spartivento, lực lượng Anh đã đánh chìm một tàu khu trục đối phương (chiếc Fulmine) và tất cả các tàu buôn.

Ngày 23 tháng 11, một lần nữa Lực lượng K lại khởi hành từ Malta để đánh chặn các tàu vận tải đối phương khác; và ngày hôm sau đã đánh chìm hai tàu buôn về phía Tây đảo Crete. Ngày 1 tháng 12 năm 1941, Lực lượng K ghi thêm thành tích trong việc đánh chìm chiếc tàu Ý M/V Adriatico, ở tọa độ , cũng như tàu khu trục Alvise da Mosto và tàu chở dầu Iridio Mantovani ở tọa độ .

Vào ngày 19 tháng 12, trong khi hoạt động ngoài khơi Tripoli, hải đội đi nhằm vào một bãi mìn vừa mới được lực lượng Ý rải, và Penelope trúng phải một quả thủy lôi nhưng chỉ bị hư hại nhẹ, mặc dù các tàu khu trục Neptune và Kandahar bị đánh chìm và Aurora bị hư hại nặng. Penelope được gửi vào ụ tàu để sửa chữa, và quay trở lại hoạt động vào đầu tháng 1 năm 1942. Ngày 5 tháng 1, Penelope rời Malta cùng Lực lượng K hộ tống con tàu phục vụ đặc biệt Glengyle đi Alexandria (Chiến dịch 'ME9'), và quay trở về vào ngày 27 tháng 1, hộ tống chiếc tàu tiếp liệu Breconshire.

Ngày 13 tháng 2, Penelope lại rời Malta cùng Breconshire và sáu tàu khu trục trong Chiến dịch 'MG5', một chuyến vận tải hướng về phía Đông, và quay trở về Malta vào ngày 15 tháng 2 cùng các tàu khu trục Lance và Legion. Ngày 23 tháng 3, nó rời Malta cùng Legion trong Chiến dịch 'MG1', một đoàn tàu vận tải đến Malta khác, vốn phải chịu đựng sự tấn công nặng nề của đối phương cả trên mặt nước lẫn trên không. Breconshire bị đánh trúng và phải được Penelope kéo, và sau cùng được an toàn nhờ gắn vào phao nổi tại cảng Marsaxlokk.

HMS Pepperpot và được sửa chữa
Ngày 26 tháng 3, Penelope bị đánh thủng cả phía trước và phía sau bởi những quả bom ném suýt trúng tại Malta. Nó được đưa vào ụ tàu tại Malta ngày 27 tháng 3 để sửa chữa, nhưng lại phải chịu đựng những đợt ném bom của Không quân Đức diễn ra hầu như hàng ngày; mảnh bom đã làm nó thủng lỗ chỗ, và thủy thủ đoàn phải dùng gỗ bịt kín những lỗ hổng, khiến cho nó có cái tên lóng HMS Pepperpot (lọ tiêu). Những hư hại do không kích đã làm kéo dài công việc sửa chữa, cho đến khi người ta quyết định thử đưa nó về Gibraltar để sửa chữa thay cho nguy cơ bị phá hủy tại Malta.

Nó lên đường đi Gibraltar vào ngày 8 tháng 4, và ngay ngày hôm sau đã phải chịu đựng những cuộc không kích liên tục. Nó đến nơi vào ngày 10 tháng 4 với thêm những hư hại do những quả bom ném suýt trúng. Hư hỏng cho Penelope là đáng kể, đòi hỏi nhiều tháng ở lại nhà sau những sửa chữa tạm thời tại Gibraltar. Trong khi đó, vấn đề sửa chữa Penelope được xem xét, và người ta quyết định gửi nó đến Hoa Kỳ. Vì vậy nó rời Gibraltar vào ngày 10 tháng 5 năm 1942, đi ngang qua Bermuda để hướng đến Xưởng hải quân New York, và đến nơi vào ngày 19 tháng 5. Việc sửa chữa kéo dài cho đến tháng 9, và nó đi đến Norfolk, Virginia vào ngày 15 tháng 9 trước khi tiếp tục đi qua Bermuda để về đến Portsmouth, vào ngày 1 tháng 10 năm 1942. Trong thời gian đó, do thành tích phục vụ, Vua George VI của Anh đã tặng thưởng 21 sĩ quan và thủy thủ của Penelope các phần thưởng, bao gồm hai huân chương Phục vụ Dũng cảm và một Huân chương Chữ thập Phục vụ.

Tây Địa Trung Hải
Penelope về đến Scapa Flow vào ngày 2 tháng 12 năm 1941 và ở lại vùng biển nhà cho đến giữa tháng 1 năm 1943. Nó rời Clyde vào ngày 17 tháng 1 hướng đến Gibraltar, đến nơi vào ngày 22 tháng 1. Tại đây nó được bố trí cùng Hải đội Tuần dương 12, thuộc Hạm đội Địa Trung Hải dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Andrew Cunningham, trong Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ tiếp theo lên Bắc Phi.

Ngày 1 tháng 6 năm 1943, Penelope cùng các tàu khu trục Paladin và Petard tiến hành cuộc bắn phá đảo Pantelleria thuộc Ý. Lực lượng bị pháo đối phương bắn trả, và Penelope bị bắn trúng một phát, nhưng chỉ bị thiệt hại nhẹ. Ngày 8 tháng 6, nó cùng với Newfoundland và các tàu chiến khác lại tiến hành một đợt bắn phá nặng nề hòn đảo này; lời kêu gọi nó đầu hàng đã bị từ chối. Cũng lực lượng này đã rời Malta vào ngày 10 tháng 6 thực hiện Chiến dịch Corkscrew, cuối cùng cũng buộc hòn đảo này đầu hàng vào ngày 11 tháng 6. Trong các ngày 11 và 12 tháng 6, Penelope cũng tham gia việc bắn phá và tấn công đảo Lampedusa, vốn rơi vào tay lực lượng Anh vào ngày 12 tháng 6 năm 1943.

Ngày 10 tháng 7 năm 1943, cùng với Aurora và hai tàu khu trục, Penelope thực hiện một đòn tấn công bắn phá phân tán vào Catania như một phần của Chiến dịch Husky, cuộc chinh phục Sicilia của phe Đồng Minh. Hải đội sau đó di chuyển đến Taormina, nơi nhà ga xe lửa bị bắn phá. Ngày 11 tháng 7, Penelope rời Malta cùng với Hải đội Tuần dương 12 trong thành phần Lực lượng "H" để bảo vệ sườn phía Bắc của cuộc tấn công Sicilia. Trong thời gian còn lại của tháng 7 và tháng 8, nó tham gia nhiều hoạt động bắn phá và càn quét trong Chiến dịch Sicilia.

Lực lượng "Q"
Ngày 9 tháng 9 năm 1943, Penelope nằm trong thành phần Lực lượng "Q", bổ sung cho lực lượng bắn phá tham gia Chiến dịch Avalanche, cuộc đổ bộ lực lượng Đồng Minh lên Salerno, Ý.

Penelope rời khu vực Salerno vào ngày 26 tháng 9 cùng với Aurora, và vào đầu tháng 10 nó được chuyển sang Levant với khả năng mở một cuộc tấn công lên đảo Kos thuộc Dodecanese. Ngày 7 tháng 10, nó cùng với HMS Sirius và các tàu chiến khác đã đánh chìm sáu tàu đổ bộ, một tàu chở đạn dược và một tàu đánh cá vũ trang ngoài khơi Stampalia. Khi các con tàu rút lui ngang qua eo biển Scarpanto về phía Nam Rhodos, chúng bị 18 máy bay Junkers Ju 87 "Stuka" tấn công. Mặc dù bị hư hại bởi một quả bom, "Penelope" vẫn có thể quay về Alexandria với vận tốc 22 knot.

Ngày 19 tháng 11 năm 1943, Penelope di chuyển đến Haifa do tình hình diễn biến tại Liban. Đến tháng 12, nó được lệnh đi đến Gibraltar tham gia Chiến dịch Stonewall. Ngày 27 tháng 12, lực lượng tham gia chiến dịch này phối hợp với máy bay đã đánh chìm chiếc Alsterufer. Ngày 22 tháng 1 năm 1944, Penelope tham gia Chiến dịch Shingle, cuộc tấn công đổ bộ lên Anzio, Ý, hỗ trợ hỏa lực trong thành phần Lực lượng X cùng với tàu tuần dương Mỹ USS Brooklyn. Nó cũng tham gia việc bắn phá khu vực Formia.

Bị đánh chìm
Ngày 18 tháng 2 năm 1944, dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân G.D. Belben, Penelope rời Naples quay trở lại khu vực Anzio khi nó trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm Đức U-410. Một quả ngư lôi đã đánh trúng phòng động cơ phía sau, rồi được tiếp nối 16 phút sau đó bởi một quả ngư lôi khác trúng phòng nồi hơi phía sau, khiến nó chìm ngay lập tức ở tọa độ . 415 thành viên thủy thủ đoàn, trong đó có cả thuyền trưởng, đã tử trận cùng với con tàu; có 206 người sống sót.

Điểm đáng lưu ý là cuộc tấn công của chiếc U-410 diễn ra vào lúc chiếc tàu tuần dương đang di chuyển với tốc độ 26 knot khi bị đánh trúng. Đây là một trường hợp duy nhất được ghi nhận: lịch sử tấn công của tàu ngầm trong suốt Thế Chiến II chưa từng ghi nhận con tàu nào di chuyển với tốc độ như vậy bị đánh trúng.

Văn hóa đại chúng
Vào tháng 5 năm 1943, nhà văn nổi tiếng người Anh C. S. Forester đã công bố quyển tiểu thuyết The Ship. Không giống như loạt truyện Horatio Hornblower nổi tiếng hơn, đề cập đến đề tài hải quân trong lịch sử đã lâu từ thời Chiến tranh Napoleon, đây là câu chuyện tại Địa Trung Hải trong cuộc chiến tranh thực đang diễn ra vào lúc viết truyện; và được dự định để tỏ lòng kính trọng Hải quân Hoàng gia, đang phải chịu đựng giai đoạn khó nhọc nhất trong cuộc chiến tranh.

Quyển sách theo chân một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoàng gia Anh trong một hoạt động, phải chiến đấu với một lực lượng Ý vượt trội hơn, bao gồm việc phân tích chi tiết hành động của nhiều người trên tàu và đóng góp của họ. Tác giả dành tặng quyển sách "với lòng ngưỡng mộ sâu sắc đến sĩ quan và thủy thủ chiếc HMS Penelope".

Các hoạt động được mô tả được dựa trên Trận chiến Sirte thứ nhất, nói về con tàu hư cấu HMS Artemis vốn không hoàn toàn giống hệt Penelope, nhưng dùng nó như một hình mẫu. Quyển sách được xuất bản trước khi HMS Penelope bị đánh chìm.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Fronteinsätze eines Stuka-Fliegers, Mittelmeer und Ostfront 1943-44, Eisenbach Hans Peter, Helios Verlag Germany 2009, ISBN 978-3-938208-96-0. The book describes in detail the missions of I.StG 3 against British forces in the Aegean sea in 1943.

Liên kết ngoài
 HMS Penelope at Uboat.net
 British Navy in the Mediterranean, including Malta Convoys, Part 2 of 4, 1941-42
 HMS Penelope - WW2 Cruisers

Lớp tàu tuần dương Arethusa (1934)
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu bị tàu ngầm Đức đánh chìm
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Địa Trung Hải
Sự cố hàng hải năm 1944


title: Phạm Ngô Cầu

text:
Phạm Ngô Cầu () tức Tạo Quận công là một tướng nhà Lê trung hưng, thời chúa Trịnh Sâm trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Phạm Ngô Cầu dòng dõi Phạm Ngô Thạch (con trai), Phạm Ngô Trác (em trai), vào hầu Liêu phủ được Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm tin dùng.

Phạm Ngô Cầu dòng dõi Hán Quốc công Ngô Lan (em gái Ngô Thị Ngọc Dao là mẹ vua Lê Thánh Tông). Năm 1471, Ngô Lan, Ngô Nhạn cùng theo vua Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành có công được phong 150 mẫu tự điền ở ấp Gia Cầu, nay thuộc xã Hà Vinh huyện Hà Trung, Thanh Hóa. Ngô Lan sinh hai con Ngô Chính được phong Hùng Quận công và Ngô Tông. Ngô Tông được phong Thái bảo, Diễn Nghĩa vương. Ngô Tông sinh Ngô Lộc Hải, Ngô Lộc Hải được phong Quảng Nghĩa vương. Ngô Lộc Hải sinh Ngô Tín, Ngô Tín thụy Huyền Đô được phong Nghĩa Lộc vương. Ngô Tín có năm con trai và một con gái Ngọc Lâm.	Ngô Thị Ngọc Lâm hầu Thành tổ Triết Vương (Trịnh Tùng), đệ nhị á tần chiêu nghi tặng Dục thánh Thái phi thụy Từ Ân, sinh Trịnh Thị Ngọc Trinh vợ Lê Kính Tông mẹ Lê Thần Tông. Ngô Phúc An là con trai thứ 3.
 Lời bàn: có lẽ được "phong kép" một bên vua Lê, một bên chúa Trịnh mới được tước vương.
 Ngô Phúc An (đời 25): Đặc tiến Phụ quốc thượng tướng quân Tham đốc Thần vũ tứ vệ Nghĩa Quận công
Ngô Phúc Chính (đời 26) Đặc tiến Phụ quốc thượng tướng quân Thần vũ tứ vệ. Bắc quân Đề đốc Trung Quận công. Ngô Phúc Khánh (đời 27) Đặc tiến Phụ quốc thượng tướng quân Thần vũ tứ vệ Nam quân Đề đốc Tuấn Quận công. Ngô Đăng Sỹ (1629-1692) - đời 28, thụy Đôn Thiện, Phúc thần. Thái bảo Cẩm Quận công Tặng Thiếu phó Có 10 vợ, 17 con. Vợ cả là Quận chúa họ Trịnh hiệu Diệu Nghiêm công chúa. Ngô Đăng Sỹ có sáu con trai, Ngô Đăng Lý là con thứ 5. Ngô Đăng Lý đổi Phạm Ngô Lý (1683-1739) tự Liêm Cẩn thụy Ôn Chính (đời 29) Đặc tiến Phụ quốc thượng tướng quân, Thái bảo Bộc Quận công Có 6 vợ, 14 con. Bà cả Ngô Thị Loan (1684-1768). Ông cùng 6 bà vợ sinh 10 con trai. Phạm Ngô Cầu (1720-1786): Tạo Quận công (đời 30) là con trai thứ 7 của Ngô Đăng Lý và là anh cả trong 3 anh em con bà vợ thứ tư của Ngô Đăng Lý là Nguyễn Thị Danh (1692-1769) người Xuân Hẻo huyện Tứ Kỳ. Ngô Đăng Lý .

Thuở nhỏ Phạm Ngô Cầu theo văn, năm Nhâm Tuất (1742), thi đỗ tam trường, năm Giáp Tý (1744) thi võ đỗ Tạo sĩ (Tiến sĩ võ). Năm Mậu Thìn (1748) làm đề lĩnh tứ thành, năm Mậu Dần (1758) làm trấn thủ Kinh Bắc. Năm Canh Thìn (1760) làm trấn thủ Hải Dương-Yên Quảng có công đánh giặc cướp biển Tàu được trọng thưởng. Năm Mậu Tý (1768) được trao chức thống lĩnh Sơn Tây, hợp đồng cùng với Hưng Hóa, Tuyên Quang đánh đồn Mường Thanh (đánh Hoàng Công Chất). Năm Kỷ Sửu phụ trách việc vận lương đánh dẹp Lê Duy Mật. Năm Quý Tỵ (1773) thăng trấn thủ Sơn Tây, năm Giáp Ngọ (1774) phụ trách quân lương để Quận Việp đánh chúa Nguyễn. Sau đó ông được chúa cho về nghỉ dưỡng nhàn. Chẳng được bao lâu, lại khởi phục phong làm Chinh Nam đại tướng quân, tước Tạo Quận công, trao chức trấn thủ Thuận Hóa, vào thay Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc (1713-1776). Quận Tạo làm trấn thủ Thuận Hóa hơn 10 năm, đến năm 1786 Nguyễn Huệ đem quân từ Bình Định ra hạ thành Phú Xuân, Phạm Ngô Cầu bị bắt giải về Qui Nhơn luận tội phải chém. Phạm Ngô Cầu có 16 bà vợ, 20 người con, trong đó có tám con trai: Phạm Ngô Thùy, Phạm Ngô Tố, Phạm Ngô Thạch, Phạm Ngô Siêu, Phạm Ngô Doãn, Phạm Ngô Tuyển, Phạm Ngô Chấn và Phạm Ngô Nội, trong đó 4 người được tập ấm Hoằng tín đại phu, 4 người được phong tước hầu; có ba người cùng chết trận trong cái ngày Nguyễn Huệ hạ thành Phú Xuân, hôm 20 tháng 5 năm Bính Ngọ (tức 15-6-1786) là Tố Vũ hầu Phạm Ngô Tố, Hoằng tín đại phu Phạm Ngô Tuyển và Hoằng tín đại phu Phạm Ngô Doãn. Trong 4 người được phong hầu, có một người do nhà Tây Sơn phong tặng. Đó là Đĩnh Ngọc hầu Phạm Ngô Siêu. Nguyên cớ như sau: Phạm Ngô Cầu có người con gái Phạm Thị Đương là con bà vợ thứ 11 Nguyễn Thị Chung. Lúc Nguyễn Huệ công phá thành Phú Xuân, thị Đương cũng có mặt ở đó. Khi thành bị chiếm, thân phụ đầu hàng; vì thấy nàng có nhan sắc, Nguyễn Huệ bắt lấy muốn đưa về hầu hạ trong cung, nhưng nàng không chịu. Đến mồng 7 tháng 8 năm ấy, thân phụ bị xử trảm, thị Đương đưa yêu sách là được đưa xác cha về quê nhà mai táng, xong xuôi mới tuân mệnh. Yêu sách được chấp thuận, bà đưa xác thân phụ từ Qui Nhơn về Thanh Hóa, nhờ bà con hàng xóm cùng quân lính Tây Sơn chôn cất cha trên núi Vi Bồng thuộc bản xã Gia Cầu, mộ nay vẫn còn, thuộc xã Hà Vinh huyện Hà Trung, Thanh Hóa. Rồi đó bà quay vào Phú Xuân thụ mệnh. Nhờ việc này mà người anh trai khác mẹ Phạm Ngô Siêu được nhà Tây Sơn phong tước hầu như đã nói trên. Gia phả không cho biết bà có sinh được người con nào với vua Quang Trung không?

Trấn thủ Kinh Bắc Hoàng Phùng Cơ không trị được bọn cướp, Trịnh Sâm cho Phạm Ngô Cầu làm Trấn thủ Kinh Bắc, tước Tạo Cơ hầu, dẹp yên được bọn cướp trong trấn.

Tháng 2 năm 1768, ông được Trịnh Sâm cử cầm quân cùng Nguyễn Đình Huấn đánh Hoàng Công Chất ở Mường Thanh. Lê Duy Mật nghe tin bèn điều quân cứu ứng cho Công Chất. Hai tướng không dám tiến phải rút về.

Sau đó Phạm Ngô Cầu được phong làm trấn thủ Sơn Nam, tước Tạo quận công.

Tháng 8 năm 1776, vì Bùi Thế Đạt đang trấn thủ Phú Xuân tuổi cao sức yếu, Trịnh Sâm bèn triệu Thế Đạt cùng Lê Quý Đôn và Phan Lê Phiên về triều, giao Phạm Ngô Cầu lãnh chức Trấn thủ Thuận Hóa thay Bùi Thế Đạt, cho phép Ngô Cầu được tùy tiện thi hành mọi công việc,  để Nguyễn Mậu Dĩnh và Nguyễn Lệnh Tân ở lại giúp việc, đổi sai binh lính 10 doanh, cơ, đội đến thú thủ.

Tháng 6 năm 1777 chúa Trịnh Sâm bổ dụng Hoàng Đình Bảo giữ chức trấn thủ Nghệ An thay Hoàng Đình Thể, mà sai Hoàng Đình Thể trấn thủ ở Bố Chính (Quảng Bình, Quảng Trị), đốc suất binh lính 5 cơ, đội đóng ở Bố Chính, để làm thanh thế viện trợ cho Ngô Cầu. Tháng 9 năm 1777, vì dẹp được giặc cướp ở Thuận Hóa, Hoàng Đình Thể kiêm thêm chức đốc lãnh tại Thuận Hóa.

Sau trận Cẩm Sa (1775), vì quân Trịnh bị bệnh dịch thương vong nhiều, Hoàng Ngũ Phúc quyết định lui về Thuận Hóa, bỏ lại Quảng Nam. Khi Phạm Ngô Cầu vào trấn thủ Thuận Hóa, Nguyễn Nhạc (đã quy thuận nhà Lê) cho quân Tây Sơn ra đánh chiếm Quảng Nam. Trịnh Sâm ngại dùng binh nơi xa bèn chấp thuận cho Nguyễn Nhạc lĩnh cai quản vùng này. Nguyễn Lệnh Tân lo ngại, đề nghị Phạm Ngô Cầu cảnh giác và mưu đánh Tây Sơn, nhưng ông không nghe theo.

Nguyễn Lệnh Tân bèn mật báo với Trịnh Sâm, đề nghị thay Phạm Ngô Cầu trấn thủ vùng biên Thuận Hóa, nhưng Trịnh Sâm cho ông là người trầm tĩnh cẩn trọng, vẫn tin dùng ông.

Tháng 8 năm 1777, Phạm Ngô Cầu đề nghị Trịnh Sâm cho khôi phục lại việc học hành ở Thuận Hóa vốn bị gián đoạn do chiến tranh nhiều năm. Trịnh Sâm chấp thuận.

Trong lúc lực lượng Tây Sơn ở phía nam ngày càng lớn mạnh, Phạm Ngô Cầu không chú trọng việc phòng thủ. Ông chuyên làm việc buôn bán, không sắm sửa khí giới phòng bị lương thực, quân và dân
đều chán nản khinh thường.

Tháng 5 năm 1786, Nguyễn Nhạc cử em là Nguyễn Huệ cầm quân ra đánh Phú Xuân. Biết Phạm Ngô Cầu là người tin vào việc bói toán, Nguyễn Huệ sai một thủ hạ người Hoa giả làm thầy bói tới Phú Xuân ra mắt quận Tạo Phạm Ngô Cầu, khuyên Cầu nên lập đàn giải hạn. Quận Tạo nghe theo, bèn lập đàn chay ở chùa Thiên Mụ trong 7 ngày 7 đêm, bắt quân phục dịch vất vả. Trong khi tướng sĩ phía Trịnh mất cảnh giác thì quân Tây Sơn bắt đầu lên đường ra bắc ngày 28 tháng 4 âm lịch tức 25 tháng 5 năm 1786.

Quân Tây Sơn tốc hành tiến ra bắc, lần lượt đánh chiếm nhiều đồn lũy. Trong khi Phạm Ngô Cầu vẫn đang cầu cúng ở chùa Thiên Mụ thì tàn quân Trịnh ở Hải Vân chạy về báo tin Hoàng Nghĩa Hồ tử trận. Quận Tạo hoảng sợ, biết mình mắc mưu quân Tây Sơn, vội lệnh cho quân sĩ về thành chuẩn bị đối phó, nhưng các tướng sĩ vất vả phục dịch nhiều ngày nên mỏi mệt và tinh thần chiến đấu suy nhược.

Để ly gián các tướng Trịnh giữ Phú Xuân là Phạm Ngô Cầu và Hoàng Đình Thể, Nguyễn Huệ theo kế của Nguyễn Hữu Chỉnh, dùng Chỉnh đứng tên nhân danh người quen cũ, viết thư dụ hàng Hoàng Đình Thể, song lại sai người cố ý đưa thư nhầm cho Phạm Ngô Cầu. Phạm Ngô Cầu đang bối rối và mỏi mệt lại tiếp nhận thư của Nguyễn Hữu Chỉnh gửi Hoàng Đình Thể, bắt đầu nghi ngờ Đình Thể không hết lòng chiến đấu. Bản thân quận Tạo cũng sinh ý định hàng Tây Sơn. Quận Tạo bèn dìm bức thư đó không đưa cho quận Thể..

Đại quân Nguyễn Huệ kéo đến. Phạm Ngô Cầu bàn nên hàng, còn Hoàng Đình Thể muốn đánh. Vì quận Thể quyết chiến, quận Tạo để quận Thể mang quân nghênh chiến, còn mình giữ thành.

Giao tranh mấy ngày chưa phân thắng bại. Đêm ngày 20 tháng 5 âm lịch tức 15 tháng 6 năm 1786, nước dâng ngập chân thành Phú Xuân. Nguyễn Huệ nhân nước dâng hạ lệnh tiến công. Thủy quân Tây Sơn tiến đến nã pháo vào trong thành. Hỏa lực quân Trịnh mất tác dụng. Hoàng Đình Thể không thể dùng pháo binh chống lại quân Tây Sơn được nữa, phải cùng các con và thuộc tướng Vũ Tá Kiên mở cửa thành ra nghênh địch.

Đánh nhau được 1 canh giờ, Hoàng Đình Thể thuốc súng và đạn đều hết, bèn sai người vào thành xin tiếp viện, nhưng Phạm Ngô Cầu đóng cửa thành không cứu viện. Trong lúc quận Thể đang chiến đấu thì trên mặt thành, quận Tạo đã kéo cờ trắng xin hàng. Mấy cha con Hoàng Đình Thể cùng Vũ Tá Kiên lần lượt tử trận.

Nguyễn Huệ thúc quân ồ ạt tiến lên chiếm thành. Phạm Ngô Cầu mở cửa thành xe quan tài ra hàng. Thuận Hóa thuộc về Tây Sơn. Sau đó Phạm Ngô Cầu bị giải về Quy Nhơn giết chết.

Xem thêm
 Hoàng Công Chất
 Nguyễn Huệ
 Nguyễn Hữu Chỉnh
 Trịnh Sâm
 Chiến dịch Phú Xuân 1786
 Hoàng Đình Thể

Tham khảo
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục
 Nguyễn Lương Bích, Phạm Ngọc Phụng (1976), Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân

Chú thích

Võ tướng chúa Trịnh
Năm sinh thiếu
Mất năm 1786


title: Mareuil-sur-Cher

text:
Mareuil-sur-Cher là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Mareuilsurcher


title: Tam thụ hùng giòn

text:
Tam thụ hùng giòn (danh pháp khoa học: Trigonostemon fragilis) là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Trigonostemon fragilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật đặc hữu Việt Nam
F
Thực vật Việt Nam
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1998


title: Horsfieldia motleyi

text:
Horsfieldia motleyi là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Loài này có ở Indonesia và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 de Wilde, W.J.J.O. 1998. Horsfieldia motleyi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

motleyi
Thực vật dễ tổn thương


title: 13730 Willis

text:
13730 Willis (1998 RE47) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13730 Willis

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hiệu ứng Hall

text:
Hiệu ứng Hall là một hiệu ứng vật lý được thực hiện khi áp dụng một từ trường vuông góc lên một bản làm bằng kim loại hay chất bán dẫn hay chất dẫn điện nói chung (thanh Hall) đang có dòng điện chạy qua. Lúc đó người ta nhận được hiệu điện thế (hiệu thế Hall) sinh ra tại hai mặt đối diện của thanh Hall. Tỷ số giữa hiệu thế Hall và dòng điện chạy qua thanh Hall gọi là điện trở Hall, đặc trưng cho vật liệu làm nên thanh Hall. Hiệu ứng này được khám phá bởi Edwin Herbert Hall vào năm 1879.
('tác động của lực chân không h=π*1/325147) 1cm=1000mtimet .

Cơ chế

Hiệu ứng Hall được giải thích dựa vào bản chất của dòng điện chạy trong vật dẫn điện. Dòng điện này chính là sự chuyển động của các điện tích (ví dụ như electron trong kim loại). Khi chạy qua từ trường, các điện tích chịu lực Lorentz bị đẩy về một trong hai phía của thanh Hall, tùy theo điện tích chuyển động đó âm hay dương. Sự tập trung các điện tích về một phía tạo nên sự tích điện trái dầu ở 2 mặt của thanh Hall, gây ra hiệu điện thế Hall.

Công thức liên hệ giữa hiệu thế Hall, dòng điện và từ trường là:VH = (IB)/(den)
với VH là hiệu thế Hall, I là cường độ dòng điện, B là cường độ từ trường, d là độ dày của thanh Hall, e là điện tích của hạt mang điện chuyển động trong thanh Hall, và n mật độ các hạt này trong thanh Hall.

Công thức này cho thấy một tính chất quan trọng trong hiệu ứng Hall là nó cho phép phân biệt điện tích âm hay dương chạy trong thanh Hall, dựa vào hiệu thế Hall âm hay dương. Hiệu ứng này lần đầu tiên chứng minh rằng, trong kim loại, electron chứ không phải là proton được chuyển động tự do để mang dòng điện. Điểm thú vị nữa là, hiệu ứng cũng cho thấy trong một số chất (đặc biệt là bán dẫn), dòng điện được mang đi bởi các lỗ trống(có điện tích tổng cộng là dương) chứ không phải là electron đơn thuần.

Khi từ trường lớn và nhiệt độ hạ thấp, có thể quan sát thấy hiệu ứng Hall lượng tử, thể hiện sự lượng tử hóa điện trở của vật dẫn.

Với các vật liệu sắt từ, điện trở Hall bị tăng lên một cách dị thường, được biết đến là hiệu ứng Hall dị thường, tỷ lệ với độ từ hóa của vật liệu. Cơ chế vật lý của hiệu ứng này hiện vẫn còn gây tranh cãi.

Ứng dụng
Hiệu ứng Hall được sử dụng chủ yếu trong các thiết bị đo, đầu dò. Các thiết bị này thường phát ra tín hiệu rất yếu và cần được khuếch đại. Đầu thế kỷ 20, các máy khuếch đại dùng bóng chân không quá tốn kém, nên các đầu đo kiểu này chỉ được phát triển từ khi có công nghệ vi mạch bán dẫn. Ngày nay, nhiều "đầu dò hiệu ứng Hall" chứa sẵn các máy khuếch đại bên trong.

Đo cường độ dòng điệnXem thêm Ampe kếHiệu ứng Hall nhạy cảm với từ trường, mà từ trường được sinh ra từ một dòng điện bất kỳ, do đó có thể đo cường độ dòng chạy qua một dây điện khi đưa dây này gần thiết bị đo. Thiết bị có 3 đầu ra: một dây nối đất, một dây nguồn để tạo dòng chạy trong thanh Hall, một dây ra cho biết hiệu thế Hall. Phương pháp đo dòng điện này không cần sự tiếp xúc cơ học trực tiếp với mạch điện, hầu như không gây thêm điện trở phụ của máy đo trong mạch điện, và không bị ảnh hưởng bởi nguồn điện (có thể là cao thế) của mạch điện, tăng tính an toàn cho phép đo. Có vài cách để đưa dây điện mang dòng vào gần thiết bị đo như sau:

Cuốn dòng cần đo
Dòng điện cần đo có thể được cuốn quanh thiết bị đo. Các độ nhạy ứng với các cường độ dòng điện khác nhau có thể được thay đổi bằng số vòng cuốn quanh thiết bị đo. Phương pháp này thích hợp cho các ampe kế lắp vĩnh cửu vào cùng mạch điện.
Kẹp vào dòng cần đo
Thiết bị được kẹp vào dây dẫn điện. Phương pháp này dùng trong kiểm tra đo đạc, không lắp vĩnh cửu cùng mạch điện.

Tính nhân
Về cơ bản ứng dụng này dựa vào công thức của hiệu ứng Hall: hiệu thế Hall là tích của cường độ dòng điện (tỷ lệ với hiệu điện thế áp dụng lên thanh Hall, nhờ định luật Ohm) với cường độ từ trường (có thể được sinh ra từ một cuộn cảm, tỷ lệ với hiệu điện thế áp dụng lên cuộn cảm).

Đo công suất điện
Công suất tiêu thụ của một mạch điện là tích của cường độ dòng điện và hiệu điện thế trên mạch. Vậy có thể đo công suất này bằng cách đo dòng điện (như mô tả ở trên) đồng thời với việc dùng hiệu điện thế của mạch điện để nuôi dòng qua thanh Hall. Phương pháp như vậy có thể được cải tiến để đo công suất dòng điện xoay chiều trong sinh hoạt dân dụng.
Nó thường chính xác hơn các thiết bị truyền thông và ít gây cản trở dòng điện

Xác định vị trí và chuyển động
Hiệu ứng Hall có thể dùng để xác định vị trí cơ học. Các thiết bị kiểu này không có một chi tiết cơ học chuyển động nào và có thể được chế tạo kín, chịu được bụi, chất bẩn, độ ẩm, bùn lầy... Điều này giúp các thiết bị này có thể đo đạc vị trí tiện hơn dụng cụ quang học hay cơ điện.

Khởi động ô-tô
Khi quay ổ khóa khởi động ô tô, một nam châm gắn cùng ổ khóa quay theo, gây nên thay đổi từ trường, được cảm nhận bởi thiết bị dùng hiệu ứng Hall. Phương pháp này tiện lợi vì nó không gây hao mòn như phương pháp cơ học khác.

Dò chuyển động quay
Việc dò chuyển động quay tương tự như trên rất có ích trong chế tạo hệ thống hãm phanh chống trượt nhạy bén hơn của ô tô, giúp người điều khiển xe dễ dàng hơn.

Lịch sử khám phá
Năm 1878, Edwin Herbert Hall, khi đang là sinh viên của trường Đại học Johns Hopkins, đọc quyển sách "Luận về thuyết Điện từ" viết bởi James Clerk Maxwell. Ông đã thắc mắc với giáo sư của mình là Henry Rowland về một nhận xét của Maxwell rằng "lực điện từ đặt lên dây dẫn không tác dụng trực tiếp lên dòng điện mà tác động lên dây dẫn mang dòng điện đó". Rowland cũng nghi ngờ tính xác thực của kết luận đó nhưng những kiểm tra bằng thực nghiệm của ông đã không mang lại kết quả phản bác.

Hall quyết định tiến hành nhiều thí nghiệm và cũng đã thất bại. Cuối cùng, ông làm lại thí nghiệm của Rowland, nhưng thay thế dây dẫn kim loại trong thí nghiệm này bằng một lá vàng mỏng. Hall đã nhận thấy từ trường làm thay đổi sự phân bố điện tích trong lá vàng và làm lệch kim của điện kế nối với các mặt bên của nó. Thí nghiệm đã không chỉ thỏa mãn thắc mắc của Hall về nhận xét của Maxwell, mà đã khẳng định bản chất dòng điện trong kim loại.

Ngày nay, ta biết là điều kiện thí nghiệm thời ấy chỉ tạo được từ trường yếu và hiệu ứng chỉ quan sát được khi kim loại dẫn điện rất tốt như vàng. Hall đã đi đúng hướng khi sử dụng vàng trong thí nghiệm của mình, để khám phá ra một hiệu ứng cơ bản trong vật lý chất rắn hiện đại.

Phát hiện này cũng đã mang lại cho Hall một vị trí tại trường Đại học Harvard. Công trình của ông được xuất bản năm 1879. Năm 1881, sách của Maxwell được tái bản lần hai với chú thích: "Ông Hall đã phát hiện rằng một từ trường ổn định có thể làm thay đổi chút ít sự phân bố dòng điện trong phần lớn các dây dẫn, vì vậy tuyên bố của Maxwell chỉ được xem như là gần đúng."

Hiệu ứng Hall không chỉ được ứng dụng trong nhiều ngành công nghệ từ cuối thế kỷ 20, mà còn là tiền đề cho các khám phá tương tự cùng thời kỳ này như hiệu ứng Hall lượng tử, một hiệu ứng đã mang lại giải thưởng Nobel vật lý cho người khám phá ra nó.

Xem thêm
 Giải Nobel vật lý
 Hiệu ứng Hall lượng tử
 Hiệu ứng Hall spin lượng tử

Tham khảo

Liên kết ngoài

(bằng tiếng Việt)
Lịch sử khám phá hiệu ứng Hall

(bằng tiếng Anh)
 "The Hall Effect ". nist.gov.
 Hall, Edwin, "On a New Action of the Magnet on Electric Currents ''". American Journal of Mathematics vol 2 1879.

Hiệu ứng vật lý
Vật lý chất rắn
Điện từ học
Vật lý vật chất ngưng tụ
Điện trường và từ trường trong vật chất


title: Conus felitae

text:
Conus felitae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

F
Động vật được mô tả năm 1990


Tổ chức Xuất bản Âm thanh Quốc gia (Pháp) (tiếng Pháp: Syndicat National de l'édition Phonographique (SNEP)) là một tổ chức của Pháp được thành lập năm 1992, bảo vệ lợi ích của ngành công nghiệp thu âm nước Pháp. Tổ chức liên kết với Phong trào doanh nghiệp Pháp MEDEF và là một thành viên của Liên đoàn quốc về về công nghiệp thu âm IFPI.

Kể từ năm 2004, SNEP có 48 công ty thành viên, bao gồm cả các hãng thu âm quốc tế như Sony BMG, Universal, Warner và EMI. Số lượng đĩa nhạc từ các thành viên của SNEP chiếm khoảng 80% doanh số đĩa của thị trường âm nhạc Pháp.

SNEP chịu trách nhiệm kiểm soát vấn đề bản quyền cho quyền lợi của các thành viên (bao gồm cả việc sao chụp đĩa lậu); cung cấp chứng nhận kim cương, bạch kim, vàng hay bạc cho đĩa đơn, album và video âm nhạc phát hành ở Pháp. SNEP cũng đồng thời biên soạn các bảng xếp hạng âm nhạc quốc gia chính thức đối với các đĩa bán chạy nhất đất nước này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Disque en France – Website chính thức
Lưu trữ các bảng xếp hạng

Hội bản quyền tập thể
Hiệp hội công nghiệp âm nhạc
Khởi đầu năm 1922
Pháp năm 1922
Tổ chức âm nhạc có trụ sở tại Pháp
Khởi đầu năm 1922 ở Pháp
Tổ chức thành lập năm 1922


title: Touffailles

text:
Touffailles một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Dương Đức Nhan

text:
Dương Đức Nhan (01/1442 - 1524) là quan nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Dương Đức Nhan là người ở xã Hà Dương, tổng Hạ Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay là thôn Hà Dương, xã Cộng Hiền, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng).

Ông là học trò của Thám hoa Lương Nhữ Học. Năm Quý Mùi (1463) đời Lê Thánh Tông, Dương Đức Nhan thi đỗ Tiến sĩ, làm quan trải đến chức Hữu thị lang bộ Hình, tước "Dương Xuyên hầu". Vào năm 1501 ông về trí sỹ tại quê và hưng công Hoa Am (chùa Am). Bốn chục năm sau con rể ông là Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm lấy tên Hoa Am đặt cho làng ven sông Đuống là Hoa Am. Đến thời Thiệu Trị đổi thành Thanh Am. Đây có thể coi là làng Am thứ 19 của lục tổng khu dưới Vĩnh Bảo.

Tác phẩm duy nhất và nổi tiếng của ông còn để lại là bộ Tinh tuyển chư gia luật thi (còn được gọi là Cổ kim thi gia tinh tuyển, Tinh tuyển chư gia luật thi tập...). Ông còn được biết đến là nhạc phụ của danh nhân văn hóa nổi tiếng Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Xem thêm
 Tinh tuyển chư gia luật thi

Sách tham khảo
 Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (mục từ "Dương Đức Nhan"). Nhà xuất bản khoa học xã hội, 1992.
 Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2003.

Tham khảo

Người Hải Phòng
Quan lại nhà Lê sơ
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Nguyễn Bỉnh Khiêm


title: Thạch Động thôn vân

text:
Thạch Động thôn vân (chữ Hán: 石洞吞雲, có nghĩa động đá nuốt mây), là tên hai bài thơ của Mạc Thiên Tứ; một bằng chữ Hán được xếp trong tập Hà Tiên thập vịnh (khắc in năm 1737), và một bằng chữ Nôm được xếp trong tập Hà Tiên thập cảnh khúc vịnh. Cả hai bài đều mô tả cảnh đẹp của núi Thạch Động, một trong mười thắng cảnh của đất Hà Tiên xưa; nay thuộc phường Mỹ Đức, thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Mô tả
Thạch Động còn được gọi là Vân Sơn, là một khối đá vôi Pecmi sót khổng lồ, đứng sừng sững trên một đồi cát kết Đêvôn-cacbon sớm (cao 10 m), ở ngay ven đường Hà Tiên đi Campuchia.

Từ trung tâm thị xã Hà Tiên theo con đường nhựa đi về hướng biên giới Tây Nam, khoảng 3 km sẽ gặp núi Thạch Động nằm cạnh bên đường, với nhiều cỏ dại và cây xanh. Leo hết những bậc thang là một hang cao và rộng, có nhiều thạch nhũ với những hình thù lạ mắt. Ở đó còn có một ngách hang ăn sâu xuống lòng đất, khiến không biết từ bao giờ ngách hang sâu này cùng với những vân đá tượng hình cô gái lờ mờ trên vách đứng, đã hình thành nên truyện cổ tích Thạch Sanh chém chằn. Ngoài ra, trong hang còn có chùa cổ Tiên Sơn. Tương truyền trước khi có chùa, đây là am tu của đạo sĩ Huỳnh Phong Chơn Nhơn (sau tu theo Phật, nên đổi hiệu là Huỳnh Phong Hòa thượng), dưới thời Mạc Cửu. Nhờ hai cửa hang ở trên cao (cửa phía Đông và cửa phía Tây), nên trong hang lúc nào cũng thoáng mát, và cũng nhờ nó mà người viếng cảnh nhìn thấy toàn cảnh thôn Vân, cửa khẩu Xà Xía, và mũi Nai ở phía xa...

Giới thiệu thơ

Danh thắng Thạch Động đã được Mạc Thiên Tứ miêu tả bằng hai bài thơ sau như sau:

Thơ chữ Hán

Thơ chữ Nôm
Bài này nằm trong tập Hà Tiên thập cảnh khúc vịnh, gồm một khúc vịnh dài 32 câu, và kết thúc bằng một bài thơ Đường luật như sau:

Quỷ trổ thần xoi nổi một tòa,
Chòm cây khóm đá dấu tiên gia.
Hang sâu thăm thẳm mây vun lại,
Cửa rộng thinh thinh gió thổi qua.
Trống rỗng bốn bề thâu thế giới,
Chang bang một dãy chứa yên hà.
Chân trời mới biết kho trời đấy,
Cân cái hèn chi rỡ ỷ, la .

Lời bình

Đây là cảnh thứ năm trong Hà Tiên thập cảnh. Bốn đề tài trước gần thực tế, đến đề tài này thì khác hẳn. Thi sĩ Đông Hồ có lời bình:
Thơ này mượn cảnh nhân gian mà tả cảnh thần tiên. Nhân Thạch Động là một cảnh động đá thiên nhiên, khói mây quanh quất, có thạch nhữ, nước ngọt suối trong khiến liên tưởng đến Đào Nguyên, Thiên Thai, mà so sánh với Động Đình, Nhạc Dương, toàn là cảnh thần tiên diễm ảo. Vì thế nên tứ thơ phiếu diễu mông lung, nửa hư, nửa thực; nửa chân nửa mộng; lời thơ cũng vì thế mà hóa ra huyền diệu mơ màng; khiến người đọc không nhận thấy đường nét sáng sủa phân minh, mà như lạc mình vào cõi mây phong khói tỏa.

Xem thêm
Mạc Thiên Tứ
Tao đàn Chiêu Anh Các

Chú thích

Liên kết ngoài
Hà Tiên cảnh sắc huyền thoại
Hà Tiên thập vịnh-2
Chùa Tiên Sơn - Hà Tiên

Bài thơ Việt Nam
Du lịch Kiên Giang


title: Bulbophyllum trifarium

text:
Bulbophyllum trifarium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

trifarium]]

T


title: Nhà thờ chính tòa Peterborough

text:
Nhà thờ chính tòa Peterborough, Nhà thờ chính tòa Thánh Peter, Thánh Paul và St Andrew - còn được gọi là Đại giáo đường Thánh Peter (tên tiếng Anh: Peterborough Cathedral, Cathedral Church of St Peter, St Paul and St Andrew – và Saint Peter's Cathedral) - là một nhà thờ chính tòa, trụ sở của Giám mục Peterborough, Anh, thờ Thánh Peter, Thánh Phaolô và Thánh Andrew, có bức tượng nhìn xuống từ ba cột chống cao của Mặt tiền phía Tây nổi tiếng. Mặc dù được thành lập trong thời kỳ Anglo-Saxon, kiến trúc chủ yếu theo phong cách Norman, theo sau một đợt xây dựng lại vào thế kỷ thứ 12. Cùng với các nhà thờ chính tòa Durham và Ely, nhà thờ chính tòa Peterboroug là một trong những tòa nhà quan trọng nhất thế kỷ 12 ở Anh đã ở lại hầu như nguyên vẹn, mặc dù đã được mở rộng và phục hồi.

Nhà thờ Peterborough nổi tiếng với mặt tiền phía Tây có phong cách kiến trúc Gothic Anh thời kỳ đầu, với ba vòm khổng lồ, không có tiền lệ kiến trúc và không có phiên bản kế nhiệm trực tiếp. Bề ngoài là hơi bất đối xứng, vì một trong hai tháp vươn lên từ phía sau mặt tiền không bao giờ được hoàn thành (tháp bên phải như một mặt đối với tòa nhà), nhưng điều này chỉ nhìn thấy từ xa.

Tham khảo

Nhà thờ chính tòa tại Anh
Khởi đầu năm 655
Tu viện ở Cambridgeshire
Tôn giáo ở Peterborough
Kiến trúc Gothic ở Anh
Giáo phận Peterborough
Công trình xây dựng ở Peterborough


title: Bousselange

text:
Bousselange  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 184 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Popayanita

text:
Popayanita là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Popayanita ptycta Razowski, 1987

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Collonista amakusaensis

text:
Collonista amakusaensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Collonista


title: Palaquium rubiginosum

text:
Palaquium rubiginosum là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Palaquium rubiginosum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Palaquium
Thực vật dễ tổn thương


title: Bên cầu biên giới

text:
"Bên cầu biên giới" là một bài hát được nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác năm 1947, là một trong những bài hát nổi tiếng nhất của ông. Đây là bài hát gây tranh cãi một thời.

Pham Duy kể ông viết ra bài Bên cầu biên giới khi nhớ tới người đẹp khi ông đang ở thị xã Lào Cai.

Ngoài lề
Phạm Duy xếp "Bên cầu biên giới" vào loại "Tình ca giang hồ". Bày này khiến cho Phạm Duy bị hội văn nghệ kháng chiến chỉ trích vì chất chứa "tính chủ quan không thể chấp nhận, tính lãng mạn và tiểu tư sản". Lãnh đạo Việt Minh bảo phải "khai tử" một bài ca "chơi" nói về một cuộc tình là "Bên cầu biên giới" nhưng Phạm Duy thấy khó chịu và không chấp nhận. Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát sau khi nghe bài này cũng đến khuyên Phạm Duy nên từ bỏ "đầu óc lãng mạn thành thị", xóa sổ bài hát này đi - để được kết nạp vào Đảng Cộng sản. Tuy nhiên, ông thà không vào Đảng chứ không chịu bỏ sáng tác nhạc tình.

Chú thích

Link ngoài
"Bên cầu biên giới" của Phạm Duy được phép phổ biến Báo Dân trí

Ca khúc tiền chiến
Bài hát tiếng Việt
Nhạc Phạm Duy
Bài hát Việt Nam


title: Cao nguyên Thanh Tạng

text:
Cao nguyên Thanh Tạng (gọi tắt trong tiếng Trung Quốc của cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng) hay cao nguyên Tây Tạng (25~40 độ vĩ bắc, 74-104 độ kinh đông) là một vùng đất rộng lớn và cao nhất thế giới, với độ cao trung bình trên 4.500 mét so với mực nước biển, bao phủ phần lớn khu tự trị Tây Tạng và tỉnh Thanh Hải của Trung Quốc cũng như Ladakh tại Kashmir của Ấn Độ. Nó chiếm một khu vực với bề rộng và dài vào khoảng 1.000 và 2.500 cây số. Được mệnh danh là "mái nhà của thế giới", với diện tích khoảng 2,5 triệu km² (khoảng 4 lần lớn hơn diện tích bang Texas hay nước Pháp), nó có những rặng núi cao nhất Trái Đất, như dãy Himalaya với đỉnh Everest là đỉnh cao nhất Trái Đất. Cao nguyên này hình thành từ sự va chạm của các mảng kiến tạo Ấn-Úc và Á-Âu vào thời kỳ thuộc đại Tân sinh, cách đây khoảng 55 triệu năm, và quá trình này hiện vẫn còn tiếp diễn.

Phay nghịch của cao nguyên này được xem là có ảnh hưởng đáng kể đến sự thay đổi khí hậu, cũng như đến gió mùa châu Á.

Khu vực dãy núi Khả Khả Tây Lý là khu vực gần như không có dân cư, nằm ở phần tây bắc của cao nguyên này.

Địa lý

Dãy núi
 Côn Lôn
 Himalaya

Sông
Một số con sông dài nhất thế giới bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng:
 Dương Tử (hay Trường Giang)
 Hoàng Hà
 Sông Ấn
 Sông Hằng
 Brahmaputra
 Mê Kông
 Ayeyarwady

Các con sông này mang 25% trữ lượng đất thế giới.

Hồ
Các hồ:
 Hồ Thanh Hải
 Nam Co
 Dagze Co
 Hồ Yamzho Yumco
 Hồ Puma Yumco
 Hồ Paiku

Sông băng

Xem thêm
 Địa lý Tây Tạng
 Sa mạc Taklamakan
 Cao nguyên Vân Quý
 Lop Nur

Chú thích

Liên kết ngoài
 The End of Earth's Summer
 Leaf morphology and the timing of the rise of the Tibetan Plateau
 Chùm ảnh về cao nguyên Thanh Tạng

Cao nguyên Trung Quốc
Địa mạo Tây Tạng
Tỉnh địa lý tự nhiên
Cao nguyên Ấn Độ
Vùng của châu Á
Cao nguyên châu Á

Địa mạo Trung Á
Sinh thái học núi
Địa chất Himalaya
Địa mạo Jammu và Kashmir
Địa mạo Khu tự trị Tây Tạng


title: Exoneura marjoriella

text:
Exoneura marjoriella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Exoneura
Động vật được mô tả năm 1949


title: Lachnocnema laches

text:
The Southern Pied Woolly Legs (Lachnocnema laches) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Loài này có ở coastal forests from the East Cape, dọc theo bờ biển của KwaZulu-Natal, inland to Swaziland, Mpumalanga, the Limpopo Province và the North West Province along wooded hills và valleys.

Sải cánh dài 23–32 mm đối với con đực và 22–32 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm in warmer areas with peaks in spring và cuối hè.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1793
Lachnocnema


title: Roncq

text:
Roncq commune in the Nord department in northern Pháp.

It is  from the border with Bỉ.

Twin towns
It kết nghĩa với Todmorden in England, Delbrück in Đức, and Selinkegny in Mali.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Roncq website
 Roncq-Sélinkégny Twinning Association
 Website of the cinema

Xã của Nord


title: Emarginula tenera

text:
Emarginula tenera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Emarginula


title: Red (album của Aikawa Nanase)

text:
Red là album đầu tiên của Nanase Aikawa. Album đã xếp vị trí #1 trong 54 tuần trên bảng xếp hạng Oricon của Nhật Bản & bán được tất cả hai.454.680 bản & trở thành album bán chạy nhất của Aikawa.

Danh sách bài hát
 Hikari to Kage no Labyrinth (光と影の迷宮)
 Yume Miru Shoujo ja Irarenai (夢見る少女じゃいられない)
 LIKE A HARD RAIN
 SHAKE ME BABY
 Sayonara
 BREAK OUT!
 GLORY DAYS
 Love me
 Bye Bye. (バイバイ。)
 Saigo no Yoru(最後の夜)
 Imademo.... (今でも…。)

Tham khảo

Album năm 1996
Album của Aikawa Nanase


title: Siêu lợi nhuận

text:
Siêu lợi nhuận hay còn được gọi là lợi nhuận siêu ngạch hay là giá trị thặng dư siêu ngạch chính là phần giá trị thặng dư (lợi nhuận) thu được trong một chu trình sản xuất do áp dụng công nghệ kỹ thuật mới vào sản xuất làm cho giá trị cá biệt của hàng hóa thấp hơn giá trị thị trường của nó.

Đây cũng chính là lợi nhuận đặc biệt vượt quá lợi nhuận bình quân mà chủ xí nghiệp thu được trong một thời gian nhất định trong quá trình cạnh tranh do sử dụng những thiết bị, kĩ thuật và công nghệ tiến bộ, đầu tư vào các ngành sản xuất mới. Khi các chủ xí nghiệp khác cạnh tranh và nắm được kĩ thuật mới thì lợi nhuận đặc biệt trên không còn nữa và lúc đó sẽ hình thành tỉ suất lợi nhuận bình quân.

Các yếu tố tạo nên siêu lợi nhuận

Về chi phí

Để được gọi là siêu lợi nhuận thì yếu tố đầu tiên là chi phí bỏ ra thấp nhưng doanh thu thu được rất lớn. Các nhà đầu tư, sản xuất (nhà tư bản) chỉ phải bỏ ra chi phí ít hơn các nhà tư bản khác nhưng vẫn bán được giá như các nhà tư bản khác, từ đó sẽ thu được giá trị thặng dư (lợi nhuận) cao hơn.

Tuy vậy, lợi nhuận siêu ngạch không phải diễn ra mãi mãi, khi số đông các nhà tư bản đều đổi mới kỹ thuật và công nghệ một cách phổ biến thì giá trị thặng dư siêu ngạch hay siêu lợi nhuận sẽ không còn nữa.

Trong một xí nghiệp hay cơ sở sản xuất thì giá trị siêu ngạch là một hiện tượng mang tính tạm thời, nhưng trong phạm vi xã hội thì nó lại thường xuyên tồn tại. Nó chính là động lực mạnh mẽ nhất để thúc đẩy các nhà tư bản đổi mới công nghệ thường xuyên nhằm tăng năng suất lao động cá biệt, đánh bại đối thủ trong cạnh tranh.

Karl Marx gọi giá trị thặng dư siêu ngạch là hình thức biến tướng của giá trị thặng dư tương đối.

Yếu tố khoa học công nghệ

Để có lợi nhuận siêu ngạch trong sản xuất, một yếu tố quan trọng hàng đầu đó chính là khoa học công nghệ mà theo kinh tế học chính trị thì nó chính là máy móc. Máy móc tuy không trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư nhưng nó góp phần làm tăng giá trị lao động.

Trong học thuyết giá trị thặng dư, Karl Mark khẳng định lao động sản xuất hàng hoá có tính chất hai mặt. Chính tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá đã tạo ra giá trị sử dụng và giá trị hàng hóa. Trong đó: Lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng của hàng hoá; Lao động trừu tượng tạo ra giá trị hàng hóa.

Do đó, quá trình sản xuất hàng hoá cũng sẽ bao gồm hai mặt là quá trình lao động và quá trình tạo ra, làm tăng giá trị. Với tư cách là yếu tố của quá trình lao động, máy móc gia nhập toàn bộ vào quá trình sản xuất, còn với tư cách là một yếu tố hình thành giá trị thì máy móc chỉ gia nhập từng phần giá trị vào sản phẩm.

Quá trình lao động dù là giản đơn hay phức tạp cũng là sự kết hợp của người lao động với tư liệu sản xuất. Sử dụng máy móc càng hiện đại thì sức sản xuất ngày càng được nâng lên, càng tạo ra nhiều của cải vật chất để đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Nhưng khi nghiên cứu quá trình tạo ra và làm tăng giá trị hàng hoá thì máy móc tham gia vào đây không còn được xét là nhân tố vật thể nữa mà chỉ được coi là những lượng lao động đã vật hoá nhất định, giá trị của chúng được chuyển dần hoặc chuyển ngay vào trong một chu kỳ sản xuất sản phẩm. Dù máy móc có hiện đại đến đâu đi chăng nữa thì cũng không thể tự chuyển giá trị của mình vào sản phẩm.

Một cái máy không dùng vào quá trình sản xuất là một cái máy vô ích, ngoài ra nó còn bị hư hỏng dần bởi sức mạnh huỷ hoại của tự nhiên. Chính lao động sống, lao động của con người đã "cải tử hoàn sinh", đã làm cho máy móc sống lại, chuyển giá trị của chúng sang sản phẩm mới.

Nhưng một tư liệu sản xuất không bao giờ chuyển vào sản phẩm mới một giá trị lớn hơn phần mà nó đã hao mòn đi trong quá trình sản xuất. Tức là, tư liệu sản xuất nói chung và máy móc nói riêng chỉ tạo điều kiện cho việc làm tăng giá trị của hàng hoá chứ bản thân không trực tiếp tham gia vào quá trình làm tăng giá trị.

Khi đi sâu vào nghiên cứu các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư thì ta thấy rằng những doanh nghiệp sử dụng máy móc thiết bị hiện đại thì sẽ thu được giá trị thặng dư siêu ngạch, từ đó sẽ có lợi nhuận siêu ngạch hay siêu lợi nhuận.

Khi sử dụng máy móc hiện đại sẽ làm tăng khả năng sản xuất của lao động. Trong một đơn vị thời gian sẽ tạo ra được nhiều hàng hoá hơn, với chất lượng tốt hơn, khi bán hàng hoá trên thị trường (có thể bán với giá thấp hơn so với giá cả thị trường) nhưng vẫn thu được lợi nhuận rất cao. Sở dĩ như vậy là do khi năng suất lao động tăng lên thì hao phí lao động để sản xuất ra một hàng hoá giảm xuống dẫn đến lượng giá trị của một đơn vị hàng hoá giảm xuống.

Chính vì thế Karl Mark cho rằng: xã hội sẽ không thể tiến bộ nếu không luôn luôn cách mạng hoá công cụ sản xuất.

Các yếu tố khác

Bên cạnh yếu tố máy móc và lao động (là các yếu tố được xem xét trong quá trình sản xuất) thì các yếu tố khác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra siêu lợi nhuận, đó là yếu tố liên quan đến cung, cầu trên thị trường. Nếu như nhu cầu của một mặt hàng đó tăng lên so với cung của hàng hóa đó thì giá cả của mặt hàng đó sẽ tăng lên. Nếu giá cả tăng mạnh có thể tạo ra siêu lợi nhuận. Người ta cũng có thể tích trữ hàng hóa để tạo ra tình trạng khan hiếm hàng hóa trên thị trường khiến cầu cao hơn cung do đó giá tăng, sau đó họ bán hàng hóa ra thị trường với giá cao để thu về siêu lợi nhuận. Hiện tượng này được gọi là đầu cơ.

Ngoài hiện tượng đầu cơ, siêu lợi nhuận cũng được hình thành từ việc trốn thuế, tránh thuế, chuyển thuế. Giá cả hàng hóa trên thị trường, bên cạnh các yếu tố chính chi phối như giá trị lao động, giá trị sử dụng, quy luật cung cầu thì một yếu tố khác cũng góp phần quan trọng là thuế hay chính sách thuế. Yếu tố này là công cụ của một chính phủ để quản lý ở tầm vĩ mô nền kinh tế của quốc gia. Nếu một hàng hóa bị đánh thuế nặng thì giá cả nó trên thị trường sẽ cao hơn rất nhiều so với giá cả nguyên gốc của nó. Ví dụ một chiếc xe hơi được sản xuất tại nước ngoài chỉ có giá 10.000 USD, nhưng khi nhập vào một nước khác sẽ bị đánh thuế lên đến 100% thì giá bán của nó tại thị trường đó ít nhất là 20.000 USD. Vì vậy nếu một người kinh doanh sử dụng các biện pháp để trốn thuế mà vẫn bán với giá hiện hành trên thị trường thì họ đã đạt được siêu lợi nhuận.

Yếu tố độc quyền kinh tế cũng góp phần tạo nên lợi nhuận siêu ngạch

Ngoài ra, chính các mặt hàng với các tính chất rủi ro cao cũng có thể tạo ra siêu lợi nhuận. Trường hợp này điển hình là ma túy. Việc kinh doanh ma túy và các sản phẩm của nó đã tạo nên một siêu lợi nhuận cho người kinh doanh vì hầu hết các quốc gia trên thế giới đều nghiêm cấm việc buôn bán ma túy và trừng phạt những người buôn ma túy.

Chú thích

Kinh tế
Lý thuyết Mác-xít
Kinh tế chính trị Marx-Lenin
Kinh doanh


title: Megachile dentitarsus

text:
Megachile dentitarsus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Sladen mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1919


title: Tĩnh Tây

text:
Tĩnh Tây (靖西市) là một thành phố cấp huyện thuộc thành phố cấp địa khu Bách Sắc của khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Thành phố này rộng 3.331 km² và có dân số là 605.100 người (2010), người Tráng chiếm 99,71%. Thành phố này giáp với tỉnh Cao Bằng của Việt Nam. Thành phố Tĩnh Tây có các cửa khẩu sang Việt Nam là Long Bang, Bình Mãng, Khoa Giáp, Thạch Long, Nhạc Vu,....

Năm 1979, quân Trung Quốc tấn công Việt Nam từ khu vực này.

Phân chia hành chính
Huyện Tĩnh Tây có 11 trấn, 8 hương:
 Trấn: Tân Tĩnh (新靖), Vũ Bình (武平), Hóa Đồng (化峒), Hồ Nhuận (湖润), Nhạc Vu (岳圩), Long Bang (龙邦), Địa Châu (地州), Lộc Đồng (禄峒), Long Lâm (龙临), An Đức (安德), Cừ Dương (渠洋).
 Hương: Đồng Đức (同德), Nhâm Trang (壬庄), An Ninh (安宁), Thôn Bàn (吞盘), Nam Pha (南坡), Quả Lạc (果乐), Khôi Vu (魁圩), Tân Giáp (新甲).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Biên giới Việt Nam-Trung Quốc
Bách Sắc


title: Arrigas

text:
Arrigas là một xã ở tỉnh Gard ở miền nam nước Pháp. Xã này có diện tích 20,28 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 194 người. Khu vực này có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Saint-Étienne-du-Rouvray

text:
Saint-Étienne-du-Rouvray là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Thành phố kết nghĩa
 Nordenham (Đức)
 Nova Kakhovka (Ukraine)
 Felling, Tyne and Wear (UK).

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài

Website about Saint-Étienne-du-Rouvray
Saint-Étienne-du-Rouvray on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Homalispa balyi

text:
Homalispa balyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Homalispa


title: Palaganangudy

text:
Palaganangudy là một thị xã panchayat của quận Tiruchirappalli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Palaganangudy có dân số 8880 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Palaganangudy có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Palaganangudy, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Kamagaya, Chiba

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Chiba, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Chiba


title: Rudolph the Red-Nosed Reindeer (bài hát)

text:
"Rudolph the Red-Nosed Reindeer" (tạm dịch: "Chú Tuần lộc Rudolph Mũi đỏ" hay còn được biết đến với tên "Chiếc Xe Nai") là một ca khúc chủ đề Giáng Sinh phổ biến trên thế giới, được lan rộng tại Hoa Kỳ và được biết đến tại Việt Nam cùng bản lời Việt được trình bày bởi ca sĩ Thanh Thảo.
Ca khúc được lấy cảm hứng từ nhân vật truyện tranh Rudolph the Red-Nosed Reindeer và chuyển thế thành bài hát bởi Johnny Marks. Năm 1948, Harry Brannon trình diễn ca khúc này trên những đài phát thanh tại thành phố New York trước khi Gene Autry đã thu âm và phát hành bài hát vào năm 1949 và giúp ca khúc trở thành bản nhạc phổ biến hiện nay.

Bối cảnh và sáng tác

Anh chồng của người sáng lập ra nhân vật Tuần lộc, Robert L. May là Johnny Marks, đã quyết định chuyển thể câu chuyện này thành một ca khúc. Marks là một nhà sản xuất phát thanh và đồng thời, anh cũng đã sáng tác nhiều bài hát về Giáng Sinh. Người đầu tiên trình diễn ca khúc này chính là Harry Brannon khi anh đã hát ca khúc năm 1948 trên đài phát thanh tại thành phố New York. Nhưng sau đó, nghệ sĩ nhạc đồng quê Gene Autry đã thu âm lại ca khúc vào năm 1949, giúp "Rudolph the Red-Nosed Reindeer" gặt hái nhiều thành công. Phiên bản này đã đứng vị trí quán quân tại Mỹ trong tuần Giáng Sinh và sau đó rơi khỏi bảng xếp hạng vào ngày 7 tháng Giêng, 1950. Dù vậy, đĩa đơn đã bán tổng cộng 2.5 triệu bản trong năm đầu tiên phát hành và đến nay đã tiêu thụ tổng cộng 25 triệu bản và trở thành đĩa đơn có số đĩa bán cao thứ hai cho đến thập kỷ 1980.

Những phiên bản khác

Thập niên 1990
Năm 1950, ca khúc được thu âm lại bởi Bing Crosby. Phiên bản của anh đã vươn lên vị trí thứ 6 trên bảng xếp hạng Best Selling Children's Records và vị trí 14 trên bảng xếp hạng Nhạc Pop của tạp chí Billboard. Cũng trong năm này, Spike Jones và nhóm City Slickers đã phát hành một phiên bản của họ và đã giành được vị thứ 7 trên bảng xếp hạng Nhạc Pop cùng vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng Best Selling Children's Records chart.
Năm 1951, Red Foley và The Little Foleys đã phát hành phiên bản của mình và giành vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng Best Selling Children's Records.
Năm 1953, Billy May đã phát hành phiên bản nhạc mambo với tên "Rudolph the Red-Nosed Reindeer Mambo" cùng sự góp mặt của Alvin Stoller.
Năm 1957, The Cadillacs đã phát hành một phiên bản doo-wop của ca khúc và giành được vị trí 11 trên bảng xếp hạng Rhythm & Blues Records.
Năm 1959, Dean Martin đã thu âm ca khúc này cho album của mình, A Winter Romance.
Năm 1960, nhóm The Chipmunks đã phát hành ca khúc theo một thể loại mới, giành được vị trí 21 trên bảng xếp hạng Hot 100 và vị trí 15 trên bảng xếp hạng Easy Listening chart. Trong năm này, Melodeers cũng đã phát hành bản doo-wop thứ hai của ca khúc nhưng chỉ đạt vị trí 72 trên bảng xếp hạng Hot 100. Paul Anka đã tiếp tục phát hành phiên bản nữa trong năm 1960 nhưng khá thất bại khi chỉ giành vị trí 104 trên bảng xếp hạng Bubbling Under Hot 100 Singles.
Năm 1963, The Crystals đã thu âm lại ca khúc này nhưng với thể loại rock 'n' roll, trích từ album Giáng Sinh của họ, A Christmas Gift for You from Philles Records, được sản xuất bởi Phil Spector.
Năm 1965, The Supremes đã thu âm ca khúc này cho album của nhóm Merry Christmas.
Năm 1968, The Temptations đã phát hành một phiên bản của ca khúc và giành được vị trí 12 trong kỳ đặc biệt của tạp chí Billboard (ca khúc này sau đó đã lên vị trí thứ ba trong ấn bản Tháng Mười hai 1971). Phiên bản này của nhóm còn được kèm theo trong album Giáng Sinh năm 1970, The Temptations Christmas Card.
Năm 1970, The Jackson 5 đã thu âm ca khúc cho album The Jackson 5 Christmas Album.
Năm 1987, California Raisins đã thực hiện một ca khúc mang phong cách pop-Motown cho album của Will Vinton, A Claymation Christmas Celebration.
Năm 1994, nhóm Alvin and the Chipmunks đã kết hợp với bản thu của Gene Autry và tạo nên một ca khúc xuất hiện trong album A Very Merry Chipmunk.
Năm 1996, Alan Jackson đã phát hành một phiên bản của ca khúc và giành vị trí 56 trên bảng xếp hạng Hot Country Singles & Tracks. Trong năm này, nhóm The Wiggles đã thu âm ca khúc này cho album của họ, Wiggly, Wiggly Christmas. Năm sau đó, họ đã hát ca khúc này trong video Wiggly Wiggly Christmas. Cuối cùng, Peach Hips đã hát lại ca khúc này cho album Giáng Sinh của họ và được xuất hiện trong mùa 5 của Thủy thủ Mặt Trăng.

Thập niên 2000

Năm 2000, Lynyrd Skynyrd đã thu âm ca khúc này cho album của họ, Christmas Time Again.
Năm 2004, nhóm nhạc Destiny's Child đã phát hành một phiên bản của ca khúc kèm theo một video hoạt hình kèm theo trong đĩa DVD phim Rudolph the Red-Nosed Reindeer.
Năm 2008, Jack Johnson đã thu âm ca khúc này cho album của hãng thu của anh, This Warm December: Brushfire Holiday Volume 1.
Năm 2009, Barry Manilow đã thêm vào ca khúc này trong phiên bản phát hành lại của In the Swing of Christmas.

Chú thích

Bài hát Giáng Sinh
Bài hát của Destiny's Child
Bài hát năm 1949
Bài hát của The Jackson 5
Bài hát của Bing Crosby
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy
Bài hát của The Supremes


title: Nang Rong (huyện)

text:
Nang Rong () là một huyện (‘‘amphoe’’) thuộc tỉnh Buriram, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Chamni, Mueang Buriram, Prakhon Chai, Chaloem Phra Kiat, Lahan Sai, Pakham, Non Suwan và Nong Ki của tỉnh Buriram.

Hành chính
Huyện này được chia thành 15 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 204 làng (muban). Nang Rong là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Nang Rong và Thanon Hak. Có 15 tổ chức hành chính tambon (TAO).

Các con số mất là các tambo nay thuộc huyện Non Suwan và Chamni, cũng như các khu vực của Chaloem Phra Kiat.

Tham khảo

Nang Rong