title: Érize-la-Petite

text:
Érize-la-Petite  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Lorraine đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Erizelapetite


title: Han Chae-yeong

text:
Han Chae-yeong hay Han Chae Young (한채영, Hàn Thái Anh) tên thật là Gim Ji-yeong (김지영, Kim Trí Anh), là một nữ diễn viên Hàn Quốc, sinh ngày 13 tháng 9 năm 1980 tại Seoul, Hàn Quốc. Với vẻ đẹp đài các, thánh thiện, cô được mệnh danh là "Búp bê Hàn Quốc".

Phim tham gia

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Chương Trình Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Han Chae Young's photogallery
 Han Chae Young - Barbie của điện ảnh Hàn Quốc

Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Tín hữu Công giáo Hàn Quốc


title: Souvigné, Indre-et-Loire

text:
Souvigné, Indre-et-Loire là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Ada (định hướng)

text:
Ada, ADA, hoặc A.D.A. có thể chỉ đến:

Nhân vật
 Thánh Ađa (thế kỷ 7)
 Ada của Hà Lan (khoảng 1188–1223), nữ bá tước của Hà Lan
 Ada Lovelace, nữ bá tước, được xem như một lập trình viên đầu tiên

Địa điểm
 Croatia:
 Ada, Croatia, làng ở đô thị Šodolovci, quận Vukovar-Syrmia
 Ghana:
 Ada, Ghana, còn được gọi Ada Foah
 Ada (khu bầu cử nghị viện Ghana)
 Nigeria:
 Ada, Delta, thị xã Isoka, bang Delta
 New Zealand:
 Sông Ada, Đảo Nam
 Serbia:
 Ada, Serbia, thị xã và đô thị
 Tanzania:
 Ada Estate, ngoại ô dân cư của Dar es Salaam
 Thổ Nhĩ Kỳ:
 Ada, Karaman, làng ở khu Karaman của tỉnh Karaman
 Hoa Kỳ:
 Ada, Alabama, nơi không tổ chức tại Quận Montgomery, Alabama
 Quận Ada, Idaho
 Xã Ada, Quận Dickey, Nam Dakota
 Xã Ada, Michigan, tại Quận Kent, Michigan
 Xã Ada, Quận Perkins, Nam Dakota
 Ada, Minnesota, tại Quận Norman, Minnesota
 Ada, Ohio, tại Quận Hardin, Ohio
 Ada, Oklahoma, tại Quận Pontotoc, Oklahoma
 Ada, Oregon, tại Quận Lane, Oregon
 Ada, Tây Virginia, tại Quận Mercer, Tây Virginia
 Ada, Wisconsin, tại Quận Sheboygan, Wisconsin

Tổ chức
 Ada Air, hãng hàng không quốc gia Albania
 Hiệp hội Nha khoa Mỹ ()
 Hiệp hội Bệnh tiểu đường Mỹ ()

Chính trị và luật pháp
 Đạo luật về Người Mỹ Khuyết tật năm 1990 ()
 Đạo luật Phòng ngừa Thiếu hụt ()

Khoa học và kỹ sư
 Ada (ngôn ngữ lập trình), một ngôn ngữ lập trình được dùng ở Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ


title: Niedernai

text:
Niedernai là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Agonita incerta

text:
Agonita incerta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Longitarsus kippenbergi

text:
Longitarsus kippenbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Warchalowski miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Berberis taronensis

text:
Berberis taronensis là một loài thực vật thuộc họ Berberidaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

 China Plant Specialist Group 2004. Berberis taronensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Trung Quốc
T
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1941


title: Actinodaphne albifrons

text:
Actinodaphne albifrons là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Nó là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Actinodaphne albifrons. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Actinodaphne
Thực vật dễ tổn thương


title: Gunungiella anthea

text:
Gunungiella anthea là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Gunungiella


title: Gréoux-les-Bains

text:
Gréoux-les-Bains là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Greouxlesbains


title: (8562) 1995 SK53

text:
{{DISPLAYTITLE:(8562) 1995 SK53}}

(8562) 1995 SK53 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 28 tháng 9 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hydroporus submuticus

text:
Hydroporus submuticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Thomson miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Geranomyia multicolor

text:
Geranomyia multicolor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dentiovula colobica

text:
Dentiovula colobica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dentiovula


title: Saint-Flour (quận)

text:
Quận Saint-Flour là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Cantal, ở vùng Auvergne-Rhône-Alpes. Quận này có 9 tổng và 109 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Saint-Flour là:
 Allanche
 Chaudes-Aigues
 Condat
 Massiac
 Murat
 Pierrefort
 Ruynes-en-Margeride
 Saint-Flour-Nord
 Saint-Flour-Sud

Các xã
Các xã của quận Saint-Flour, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Saint-Flour trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Saint-Flour


title: Hetererannis

text:
Hetererannis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Langenstein, Perg

text:
Langenstein là một đô thị thuộc huyện Perg thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 12,5 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2677 người.

Tham khảo


title: Atopsyche milenae

text:
Atopsyche milenae là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Nomada marginella

text:
Nomada marginella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Nhà lãnh đạo quốc gia tối cao (Trung Quốc)

text:
Lãnh đạo quốc gia tối cao (tiếng Trung giản thể: 国家最高领导人; bính âm: guójiā zuìgāo lǐngdǎorén, quốc gia tối cao lãnh đạo nhân), là tên gọi không chính thức của vị trí có quyền lực chính trị cao nhất của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là người nắm quyền thực tế tại Trung Quốc và nắm chức vụ chính yếu là Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Lãnh đạo tối cao có thể không nắm các chức vụ đứng đầu Đảng và Nhà nước nhưng phải là người nắm chức Chủ tịch Quân ủy. Sau thời của Đặng Tiểu Bình thì lãnh đạo tối cao quốc gia là người đồng thời đứng đầu cả Đảng Cộng sản Trung Quốc (Tổng Bí thư), Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Chủ tịch nước) và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (Chủ tịch Quân ủy Trung ương).

Cho đến năm 2022, đã có sáu nhân vật trở thành lãnh đạo quốc gia tối cao, đó là:

 Mao Trạch Đông (1949–1976): Chủ tịch Ủy ban Trung ương Đảng, Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
 Hoa Quốc Phong (1976–1978): Chủ tịch Ủy ban Trung ương Đảng, Thủ tướng Quốc vụ viện, Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
 Đặng Tiểu Bình (1978–1989): Chủ nhiệm Ủy ban Cố vấn Trung ương, Chủ tịch Quân ủy Trung ương, Chủ tịch Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân.
 Giang Trạch Dân (1989–2002): Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
 Hồ Cẩm Đào (2002–2012): Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
 Tập Cận Bình (2012–nay): Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
Việc nắm đầy đủ ba chức vụ tối cao để trở thành nhà lãnh đạo quốc gia tối cao không phải diễn ra trong một lúc. Như trường hợp Hồ Cẩm Đào:

 Tổng Bí thư (tháng 11 năm 2002)
 Chủ tịch nước (tháng 3 năm 2003)
 Chủ tịch Quân ủy trung ương (tháng 9 năm 2004)

Có nghĩa là từ tháng 9 năm 2004 trở đi, Hồ Cẩm Đào mới thực sự là lãnh tụ quốc gia tối cao mặc dù đã giữ chức Tổng bí thư Đảng Cộng sản trước đó 2 năm. Từ Đặng Tiểu Bình trở đi, lãnh tụ tối cao khi đã chọn người kế vị thì bàn giao hai vị trí đứng đầu Đảng Cộng sản và Nhà nước trước, sau vài năm mới bàn giao vị trí Chủ tịch Quân ủy trung ương. Điều này nhằm đạt được sự kế tục chính trị, cho người kế vị có thời gian củng cố ảnh hưởng của mình, trong khi vẫn bảo đảm ảnh hưởng quyền lực của người tiền nhiệm.

Riêng trường hợp của Đặng Tiểu Bình là đặc biệt nhất, tựu chung nhà lãnh đạo tối cao sẽ là người giữ quyền lãnh đạo số một của Đảng và quân đội, tuy vậy Đặng thì lại nắm quyền cả khi ông nghỉ hưu cho tới lúc qua đời năm 1997. Về danh nghĩa thì từ năm 1989 đến 1993, Giang Trạch Dân đã nắm trọn ba chức vụ Tổng Bí thư, Chủ tịch quân ủy rồi Chủ tịch nước năm 1993 nhưng thực tế vai trò lãnh tụ tối cao vẫn nằm trong tay Đặng. Đặng đã từng phế truất Hoa Quốc Phong, dựng lên và phế truất hai Tổng Bí thư là Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương. Thâm chí năm 1992, Đặng tuần du phương Nam và đưa ra thông điệp nếu tăng trưởng vẫn không cao sẽ thay lãnh đạo (ý nói thay Giang bằng Kiều Thạch), điều này cho thấy Đặng vẫn là người nắm thực quyền cho tới khi qua đời năm 1997.

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)

Tham khảo

Chính trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Chính trị Trung Quốc
Chức vụ có thẩm quyền
Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Pseudopostega didyma

text:
Pseudopostega didyma là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được miêu tả bởi Donald R. Davis và Jonas R. Stonis, 2007. Nó được tìm thấy ở a moist tropical site located ở miền tây slopes of the Andes và Amazonian
Oriente Region in Ecuador.

Chiều dài cánh trước là 2.5–2.7 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopostega


title: Lasioglossum michaelseni

text:
Lasioglossum michaelseni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1916


title: 22831 Trevanvoorth

text:
22831 Trevanvoorth (1999 RF53) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22831 Trevanvoorth

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Arilophia

text:
Arilophia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Melanolophiini
Ennominae


title: Lingsugur

text:
Lingsugur là một thị xã panchayat của quận Raichur thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Lingsugur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 499 mét (1637 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lingsugur có dân số 27.301 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Lingsugur có tỷ lệ 55% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Lingsugur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Raichur


title: Sesamothamnus leistneranus

text:
Sesamothamnus leistneranus là một loài thực vật thuộc họ Pedaliaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Sesamothamnus leistneranus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Namibia
L


title: 684 Hildburg

text:
684 Hildburg

684 Hildburg là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 8.8.1909 ở Heidelberg và được đặt theo tên Hildburg, tên họ của phụ nữ Đức, cũng có thể do gợi ý từ 2 chữ HD (Hildburg) trong tên tạm của tiểu hành tinh này

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1909


title: Anisomerus seydeli

text:
Anisomerus seydeli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Anisomerus


title: Narona exopleura

text:
Narona exopleura là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

E


title: Bắt Tốt qua đường

text:
Bắt Tốt qua đường ( En passant) là nước đi đặc biệt để bắt quân trong cờ vua, chỉ xảy ra khi quân Tốt bắt quân Tốt vừa di chuyển hai ô trong lượt đầu tiên theo hướng chéo lên. Quân Tốt sau khi thực hiện en passant sẽ ở vị trí mà nếu như con Tốt bị bắt ban đầu chỉ di chuyển một ô. Luật này sinh ra nhằm đảm bảo rằng một quân Tốt sẽ không thể thoát khỏi Tốt của đối phương một cách dễ dàng bằng việc di chuyển hai ô ngay lập tức.

Việc bắt Tốt qua đường chỉ có thể xảy ra ngay trong lượt mà quân Tốt đã di chuyển hai ô lập tức, không thể được thực hiện ở các nước đi sau đó. Trong biên bản ván đấu, hành động này có thể được kí hiệu quốc tế là e.p, kí hiệu tiếng Việt là q.đ.

Nguyên tắc

Điều kiện để một quân Tốt có thể thực hiện việc bắt quân Tốt đối phương bằng en passant là:
 quân Tốt bị bắt di chuyển hai bước ở nước đi trước đó
 quân Tốt thực hiện việc bắt đứng ngay cạnh quân Tốt bị bắt sau khi di chuyển theo hàng ngang.

Nếu hai điều kiện trên thỏa mãn, quân Tốt thực hiện việc bắt sẽ di chuyển theo hướng chéo lên hướng mà quân Tốt bị bắt di chuyển (hay di chuyển tới ô mà nếu quân Tốt bị bắt chỉ di chuyển một bước) sau đó loại quân Tốt bị bắt ra khỏi bàn cờ. Thực hiện việc bắt Tốt qua đường không hợp lệ sẽ bị xử thua ngay lập tức, và việc bắt Tốt này không bắt buộc trừ khi là nước đi hợp lệ duy nhất có thể thực hiện.

Chỉ các quân Tốt mới có khả năng bắt hoặc bị bắt Tốt qua đường, các quân cờ khác cũng có khả năng bắt quân theo hướng chéo như Vua, Hậu và Tượng không thể thực hiện điều này. Bắt Tốt qua đường cũng là nước ăn quân duy nhất mà việc bắt quân không đưa quân thực hiện hành động bắt tới vị trí quân bị bắt.

Ký hiệu
Khi sử dụng hệ thống ký hiệu cờ vua đại số, một nước bắt Tốt qua đường sẽ được kí hiệu bằng việc xác định tọa độ quân Tốt thực hiện việc bắt (không phải của quân Tốt bị bắt). Tuy nhiên, nước đi này cũng có thể được ghi chú thêm "e.p" (viết tắt của en passant) hoặc tương tự với các ngôn ngữ khác. Ví dụ, khi ký hiệu cờ vua bằng đại số, bxa3 hay bxa3 e.p đều có thể sử dụng để chỉ việc quân Tốt Đen ở b4 bắt Tốt Trắng a4 qua đường.

Các ví dụ

Một vài khai cuộc cờ vua có bắt Tốt qua đường là một phần của nó. Ví dụ như Phòng thủ Petrov trong ví dụ này, Trắng bắt Tốt qua đường của Đen vào nước thứ 6:

1.e4 e5
2.Nf3 Nf6
3.d4 exd4
4.e5 Ne4
5.Qxd4 d5 (xem hình)
6.exd6 e.p.

Việc bắt Tốt qua đường có thể diễn ra sớm nhất vào nước thứ 3. Ví dụ với Phòng thủ Pháp, sau 1.e4 e6 2.e5!?, nếu Đen đi 2... d5, Trắng có thể chơi 3.exd6 e.p. (xem hình). Điều này đã diễn ra trong ván đấu giữa Steinitz–Fleissig tại Viên năm 1882.

Trong hình, tưởng chừng như nước đi 1...g5+ của Đen đã chiếu hết Trắng, tuy nhiên nó lại là một nước blunder khi Trắng có thể thực hiện nước bắt Tốt qua đường 2.fxg6 e.p.# để vừa hóa giải thế chiếu, đồng thời chiếu hết ngược lại Đen. (Trong thế trận này, Đen có thể nghĩ tới việc đánh hòa bằng cách chơi 1...Qxf2+)

Trong một ván đấu giữa Gunnar Gundersen và Albert H.Faul, Đen chơi 12...f7-f5, khiến Trắng đã có thể bắt Tốt cột f của Đen qua đường bằng quân Tốt cột e của mình, nhưng thay vào đó Gundersen chơi:
13.h5+ Kh6 14.Nxe6+
Quân Tượng ở ô c1 đã tạo ra một đòn chiếu mở, và nước 14... Kh7 của Đen vẫn bị chiếu hết bởi 15.Qxg7# của Trắng.
14...g5 15.hxg6 e.p.#
Việc Trắng bắt Tốt Đen qua đường đặt Đen vào thế vừa bị chiếu đôi, vừa bị chiếu hết (trên thực tế, quân Tượng của Trắng ở c1 không quá cần thiết trong việc tạo thế chiếu hết). Nước bắt Tốt qua đường trong thế cờ này là cách duy nhất để Trắng chiếu đôi Đen mà không cần phải di chuyển bất cứ quân tấn công nào.

Tới nay, ván cờ có nhiều lần thực hiện bắt Tốt qua đường nhất là ba lần, xuất hiện ở ba ván cờ khác nhau mà không kì thủ nào thực hiện cả ba nước bắt, với ván đấu sớm nhất cho kỉ lục này vào năm 1980 giữa Alexandru Segal với Karl-Heinz Podzielny.

Lịch sử
Trong quá khứ, quân Tốt không thể di chuyển hai ô ngay trong lượt đầu tiên. Nước đi này lần đầu tiên được sử dụng khoảng giữa thế kỷ thứ 13 và 16 nhằm tăng tốc độ các ván cờ. Nước bắt Tốt qua đường cũng có thể đã được sử dụng trong khoảng thời gian đó, hoặc muộn hơn một chút, khi những tài liệu sớm nhất đề cập tới nước đi này vào thế kỷ thứ 16.

Bắt Tốt qua đường là một trong những thay đổi lớn cuối cùng của cờ vua tại châu Âu. Ở một vài nơi ở châu Âu, đặc biệt là ở Ý, luật này chưa được công nhận ngay lập tức. Tuy nhiên, vào năm 1880, người Ý cũng đã chấp nhận luật cờ vua được thống nhất bởi cộng đồng quốc tế mà trong đó có bắt Tốt qua đường, để chuẩn bị cho giải cờ vua ở Milan vào năm 1881.

Liên quan tới việc hòa do lặp nước hay bí nước
Trong việc xét thế cờ có bị lặp lại hay không để xin hòa, hai thế cờ mà ở đó một thế có thể thực hiện việc bắt Tốt qua đường mà một thế cờ không thể; đây được coi là hai thế cờ hoàn toàn khác nhau.

Khi một kì thủ không bị chiếu, tuy nhiên chỉ có nước bắt Tốt qua đường là nước đi hợp lệ duy nhất, họ không được phép tuyên bố hòa do hết nước đi, khi đó hoặc họ phải bắt Tốt qua đường, hoặc phải kết thúc ván đấu theo các cách hợp lệ khác. Điều này khiến các kì thủ cờ vua có các cuộc tranh luận vào thế kỷ thứ 19, khi một vài trong số họ cho rằng bắt Tốt qua đường là một nước đi không nhất thiết phải thực hiện trong những tình huống như vậy. Trong cuốn Chess Praxis xuất bản năm 1860, Howard Staunton đã khẳng định rằng nếu tình huống tương tự có xảy ra, người chơi vào thế bí nước phải thực hiện nước bắt Tốt qua đường, và luật cờ vua cũng làm rõ điều tương tự.

Trong các câu đố
Các nước bắt Tốt qua đường cũng thường xuyên xuất hiện trong các câu đố cờ vua. Theo Kenneth S. Howard, "Bắt Tốt qua đường có thể tạo ra sức ảnh hưởng lớn trong khai cuộc và tàn cuộc cho cả Trắng và Đen." Bằng kỹ thuật phân tích ngược, quân Tốt có thể thực hiện nước bắt Tốt qua đường khi và chỉ khi quân Tốt bị bắt đã di chuyển hai bước ở nước đi trước đó.

Trong câu đố được sáng tác vào năm 1938 bởi Howard, nước đi mấu chốt của câu đố này là
1.d4!
khi đe dọa 2.d5+ cxd5 3.Bxd5# chiếu hết Đen. Đen có thể bắt Tốt d4 của Trắng qua đường bằng hai cách
1...exd3 e.p.
khiến quân Tốt ở e4 di chuyển từ cột e tới cột d, tuy nhiên Trắng có thể chơi 2.f4 để đe dọa 3.f5# chiếu hết. Đen có thể chơi 2... f5, tuy nhiên điều này cho phép Trắng chơi 3.exf6 e.p.# khi cột e không được che chắn bởi quân Tốt ở e4 trước nước chiếu của Xe e1.
Đen cũng có thể chơi
1...cxd3 e.p.
tuy nhiên lại khiến đường chéo a2-d8 trở nên thuận lợi cho Trắng để thực hiện 2.Qa2+ d5 3.cxd6 e.p.#.

Câu đố được sáng tác năm 1902 bởi Sommerfeldt cho thây sức mạnh của đòn ghim khi kết hợp với bắt Tốt qua đường.

Nước đi mấu chốt
1.d4!
đe dọa nước đi tiếp theo là 2.Qf2#, tuy nhiên trong tình huống này Đen không thể bắt Tốt qua đường (1...exd3 e.p.+) vì sẽ khiến vua của chính mình bị chiếu, tuy nhiên
1.e3+
lại hợp lệ. Tuy nhiên, nước đi này khiến Vua của Đen không thể di chuyển tới e3 được nữa, và giúp Trắng có thể chơi
2.d5#

Trong các biến thể
Trong đa số biến thể cờ vua, nước bắt Tốt qua đường được giữ nguyên do khả năng di chuyển của Tốt cũng được bảo toàn. Một vài biến thể khác cho phép nước đi đầu tiên của Tốt thậm chí di chuyển nhiều hơn hai bước, ví dụ như bốn bước ở cờ vua nhân đôi và sáu bước ở cờ vua chơi trên cái bàn rất lớn. Các biến thể này cũng thường cho phép thực hiện nước bắt Tốt qua đường, tương tự như cách cờ vua nguyên bản thực hiện.

Trong các biến thể cờ vua ba chiều như cờ vua Thiên niên kỉ 3D hay cờ vua của Alice, nước bắt Tốt qua đường cũng là hợp lệ, nhưng không nhất thiết phải là bắt quân Tốt ngay cạnh theo hàng ngang. Trong 5D Chess with Multiverse Time Travel, bắt Tốt qua đường cũng hợp lệ trong từng chiều không gian một, nhưng không hợp lệ giữa các chiều không gian khác nhau.

Các quân cờ trong biến thể cờ vua cũng có những quân có thể thực hiện bắt Tốt qua đường như tốt Berolina.

Bắt Tốt qua đường không xuất hiện trong những biến thể cờ vua không cho phép Tốt đi hai bước trong nước đi đầu tiên, ví dụ như Dragonchess hay Raumschach. Các biến thể ở khu vực châu Á như cờ tướng, shogi hay janggi cũng không có nước tương tự như bắt Tốt qua đường, thậm chí quân Tốt trong những biến thể này không có khả năng ăn quân như của Tốt trong cờ vua.

Ghi chú

Tham khảo

Thư mục

Xem thêm

 En passant (Chess) by Edward Winter
 Bài học trên Lichess về bắt Tốt qua đường

Luật cờ vua
Thuật ngữ cờ vua


title: Eromidia

text:
Eromidia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Salles-de-Barbezieux

text:
Salles-de-Barbezieux là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 85 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Alvania hallgassi

text:
Alvania hallgassi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Guiné-Bissau

text:
Guiné-Bissau (phiên âm Tiếng Việt: Ghi-nê Bít-sau), tên đầy đủ là Cộng hòa Guiné-Bissau (tiếng Bồ Đào Nha: República da Guiné-Bissau) là một quốc gia ở Tây Châu Phi và là một trong những nước nhỏ nhất trên lục địa này. Guiné-Bissau giáp Sénégal về phía bắc, Guinée về phía nam và đông. phía tây là Đại Tây Dương. Là một cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha, xứ này nguyên có tên là Guiné thuộc Bồ Đào Nha nhưng sang thời kỳ độc lập quốc hiệu "Guiné" được ghép thêm "Bissau", tên của thủ đô để thành "Guiné-Bissau" nhằm phân biệt với nước Cộng hòa Guinée láng giềng.

Lịch sử

Guiné-Bissau xưa thuộc vương quốc Kaabu, phụ thuộc Đế quốc Mali. Vương quốc Kaabu đến thế kỷ XVIII vẫn tồn tại tuy không trọn vẹn vì người Bồ Đào Nha đã chiếm cứ vùng duyên hải từ thế kỷ XV. Nạn buôn nô lệ phát khởi vào thế kỷ XVII, sau càng thịnh hành đến cuối thế kỷ XIX mới chấm dứt và khu vực Guiné-Bissau là nguồn đáng kể cung cấp nô lệ sang Tân Thế giới, nhất là sang Brasil.

Người Bồ Đào Nha duy trì nền thuộc địa đến thập niên 1950 thì phong trào kháng chiến vũ trang do "Đảng châu Phi vì Độc lập Guiné và Cabo Verde" (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde PAIGC) phát động. Dưới sự lãnh đạo của Amílcar Cabral đảng này dần kiểm soát được phần lớn nước Guiné. Lực lượng du kích dựa vào địa thế rừng núi và nguồn viện trợ quân sự từ Cuba, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Liên Xô và một số quốc gia châu Phi khác dần chiếm được ưu thế. Năm 1973 đảng PAIGC tuyên bố độc lập. Liên Hợp Quốc liền công nhận chính phủ mới. Sang năm sau tại Bồ Đào Nha một chính phủ thiên tả thành lập sau cuộc đảo chính ở Lisboa cũng thừa nhận nền độc lập của Guiné-Bissau, chấm dứt 500 năm thuộc địa.

Tuy độc lập, liền sau đó Guiné-Bissau bước vào thời kỳ hỗn loạn. Thành phần ủng hộ Bồ Đào Nha trước kia bị sát hại. Điển hình là cuộc thảm sát tại Bissorã. Mồ chôn tập thể tại Cumerá, Portogole và Mansabá là chứng tích của thời kỳ thanh toán trả thù.

Khó khăn kinh tế cuối thập niên 1970 đưa đến cuộc đảo chính lật đổ Cabral. Tướng João Bernardo Vieira cũng thuộc đảng PAIGC nguyên là thủ tướng lên nắm quyền nhưng nhóm PAIGC trên đảo Cabo Verde không phục và đòi ly khai. Vieira ra lệnh hủy hiến pháp đương hành và lập Hội đồng Cách mệnh để điều hành chính phủ. Năm 1984 chính phủ phê chuẩn bản hiến pháp mới và giao quyền cho nhóm dân sự do Vieira chủ đạo. Mười năm sau Guiné-Bissau mở cuộc tổng tuyển cử đa đảng đầu tiên nhưng đến năm 1998 thì phe quân đội đảo chính, lật đổ chính phủ của Vieira, gây ra cuộc nội chiến Guiné-Bissau. Năm 2000, Kumba Ialá của đảng Cách tân Xã hội (Partido para a Renovaçao Social PRS) đắc cử tổng thống nhưng chỉ ba năm sau phe quân đội lại cướp chính quyền. Ialá bị bắt. Bầu cử quốc hội diễn ra năm 2004 hầu tái lập chính phủ dân sự nhưng xung đột nội bộ trong nhóm quân đội gây nhiều loạn lạc.

Tháng 6 năm 2005, Guiné-Bissau lại tổ chức tổng tuyển cử. Hai cựu tổng thống là đảng PRS và Vieira đảng PAIGC đều ra tranh cử với Vieira đắc cử, lập chính phủ dân sự thứ ba của Guiné-Bissau.

Ngày 2 tháng 3 năm 2009, Vieira bị lính phản loạn giết chết. Cuộc ám sát này có liên hệ đến vụ nổ bom giết tướng Tagme Na Waie và phe quân đội đã giết Vieira để trả thù.

Chính trị

Thông tin cơ bản về chính trị:

Chính thể Cộng hòa Tổng thống.

Khu vực hành chính 9 vùng.

Hiến pháp Thông qua ngày 16 tháng 5 năm 1984, được sửa đổi năm 1991, 1993 và 1996. Hiến pháp mới có hiệu 1ực từ ngày 7 tháng 7 năm 1999.

Cơ quan hành pháp Đứng đầu nhà nước là Tổng thống. Đứng đầu chính phủ là Thủ tướng. Tổng thống được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 5 năm; Thủ tướng do Tổng thống bổ nhiệm sau khi tham khảo ý kiến những lãnh đạo các đảng phái trong cơ quan lập pháp.

Cơ quan lập pháp là Quốc hội (Đại hội đại biểu nhân dân) gồm 100 thành viên, được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 4 năm.

Cơ quan tư pháp Tòa án Tối cao; Tòa Thượng thẩm hình sự và dân sự; các Tòa án vùng.

Ngày 16 tháng 11 năm 2008, dưới sự tài trợ của quốc tế (chủ yếu là EU), Guiné-Bissau đã tiến hành cuộc bầu cử quốc hội. Cuộc bầu cử đã diễn ra hoà bình và công bằng, Đảng cầm quyền PAIGC thắng cử, với 67/100 ghế tại quốc hội, tăng thêm 22 ghế.

Ngày 2 tháng 3 năm 2009, Tổng thống Vieira và Tổng Tư lệnh quân đội Na Wai bị ám sát, Chủ tịch Quốc hội Guiné-Bissau nhậm chức quyền Tổng thống.

Tháng 7 năm 2009, Guiné-Bissau tổ chức bầu cử tổng thống với thắng lợi thuộc về cựu Tổng thống Malam Bacai Sanha thuộc Đảng cầm quyền Người Phi vì Độc lập của Guiné-Bissau và Cápve (PAIGC) với 63% số phiếu ủng hộ.

Các Đảng chính:

+ Đảng người Phi vì Độc lập của Guiné-Bissau và Cápve (PAIGC – Đảng cầm quyền)

+ Đảng cải cách xã hội (PRS)

Hành chính

Guiné-Bissau được chia thành tám phân bộ (regiões). Dưới phân bộ là 37 khu (sector). Riêng vùng thủ đô Bissau là một khu tự trị (sector autónomo) riêng, ngang hàng với phân bộ.
Tám phân bộ là:
 Bafatá
 Biombo
 Bolama
 Gabú
 Oio
 Quinara
 Tombali
 Cacheu

Địa lý và khí hậu

Guiné-Bissau nằm ở khu vực Tây Phi, bên bờ Đại Tây Dương, Bắc giáp Sénégal, Nam và Tây giáp Guinée. Lãnh thổ gồm các vùng đầm lầy thấp ven biển, vùng rừng nhiệt đới, các khu rừng sú vẹt ở vùng duyên hải, 25 đảo nhỏ. Quần đảo Bijagós trải rộng trên khoảng 48 km2. Một phần ba đất nước gồm những cánh đồng lầy, trái ngược với các cao nguyên ở phía đông cao tới 3.000 m. Khí hậu nhiệt đới ẩm tạo điều kiện phát triền các khu rừng và đồng cỏ.

Với diện tích 36.120 km², Guiné-Bissau là một quốc gia nhỏ miền nhiệt đới. Địa thế nước này tương đối thấp, điểm cao nhất chỉ có 300 m. Nội địa Guiné-Bissau là vùng sinh thái savanna gồm rừng thưa xen lẫn cỏ cao. Vùng duyên hải thì lầy lội. Ngoài khơi là quần đảo Bijagos.

Khí hậu Guiné-Bissau nóng quanh năm và nhiệt độ không thay đổi mấy, trung bình khoảng 26,3 °C. Tuy vậy ở đây có hai mùa rõ rệt: mùa mưa khi gió ngoài biển thổi vào từ Tháng Sáu đến Tháng Mười và mùa khô khi gió từ lục địa và sa mạc Sahara thổi ra từ Tháng Mười một đến Tháng Ba, còn gọi là gió harmattan.

Kinh tế

Kinh tế Guiné-Bissau chủ yếu là kinh tế nông nghiệp. Hai hàng xuất cảng chính là cá và hột điều nhưng nền kinh tế Guiné-Bissau đã gặp nghiều khó khăn kể từ cuộc chiến giành độc lập năm 1974. Tiếp theo sau đó là cuộc nội chiến 1998-99 gây nhiều thiệt hại đến hạ tầng cơ sở. Năm 2003 kinh tế Guiné-Bissau lại thêm gián đoạn bởi cuộc đảo chính, làm tổn thương đến mức sống người dân. Hai đợt tuyển cử quốc hội và tổng thống đã đem lại ít nhiều ổn định dầu mong manh để hồi phục kinh tế đất nước.

Tính theo chỉ số quốc tế thì Guiné-Bissau là một trong những nước nghèo nhất thế giới với 2/3 dân chúng sống dưới ngạch bần cùng. Thời kỳ bất ổn chính trị đã làm kinh tế suy thoái, xã hội suy đồi, và mậu dịch mất quân bình.

Năm 2007 tổng trưởng Nha Ma túy và Tội ác của Liên Hợp Quốc, Antonio Maria Costa cảnh giác cơ nguy Guiné-Bissau có thể biến thành một "quốc gia ma túy" (narco-state) sau mấy đợt chặn bắt được lượng thuốc ma túy đáng kể ở đây.
Kinh tế hiện nay chủ yếu dựa vào trồng cây lương thực (lúa, ngô, một số sản phẩm xuất khẩu (lạc, hạt điều, chà là và gỗ) và đánh bắt cá biển. Khai thác lâm nghiệp còn yếu kém.

Tiềm năng tài nguyên gồm dầu mỏ ngoài khơi, bauxit, phosphat và du dịch quần đảo Bijagós. Guiné-Bissau thuộc nhóm các nước kém phát triển. Từ năm 1986, chính phủ áp dụng chương trình tái thiết của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Kinh tế Guiné-Bissau chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp và đánh bắt cá. Đây cũng là quốc gia sản xuất điều thô lớn thứ ba châu Phi và thứ sáu trên thế giới với sản lượng 120.000 tấn, mang lại 60% nguồn thu ngoại tệ mỗi năm, tương đương 60 triệu USD. Bờ biển nước này có rất nhiều cá, thu hút những tàu đánh bắt cá của EU với sản lượng khai thác mỗi năm là 500.000 tấn. Đổi lại, hàng năm EU phải trả cho Guiné-Bissau 7,5 triệu euro. Gạo là thức ăn cơ bản của người dân và lúa là cây lương thực chính của đất nước.

Guiné-Bissau còn có nhiều tài nguyên thiên nhiên như bô xít, gỗ, dầu lửa, phosphat... Tiềm năng lâm nghiệp của Guiné-Bissau rất lớn nhưng rừng mới chỉ được khai thác một cách không chính thức. Mặc dù có nhiều thế mạnh song Guiné-Bissau vẫn là nước nghèo thứ ba thế giới và phải dựa nhiều vào viện trợ quốc tế. Hiện nay, thu nhập của nước này chủ yếu dựa vào xuất khẩu nông sản (điều, lạc, dầu dừa), hải sản và lâm sản (gỗ).

Guiné-Bissau là nước sớm thực hiện cải cách kinh tế bằng kế hoạch 3 năm (1983-1985) về chuyển nền kinh tế tập trung sang kinh tế thị trường. Năm 1986, Đại hội 4 của Đảng cầm quyền đã ra nghị quyết về đẩy nhanh quá trình cải cách kinh tế, chuyển mạnh quá trình tư nhân hoá, kể cả về ngoại thương (từ chỗ chỉ có 2 công ty của nhà nước độc quyền ngoại thương đã tư nhân hoá toàn bộ ngành ngoại thương). Chính phủ đã thông qua những biện pháp mạnh mẽ nhằm phá giá đồng pê-xô, tăng giá cho những người sản xuất nông nghiệp và tiến hành tự do thương mại. Hiện nay, Nhà nước chỉ quản lý về mặt luật pháp và thuế. Các công ty tư nhân được tự do trong mọi hoạt động kinh doanh.

Về ngoại thương, tổng giá trị xuất khẩu của Guiné-Bissau năm 2009 đạt khoảng 250 triệu USD bao gồm hạt điều thô (90%), cá, hải sản, lạc, gỗ. Bạn hàng chủ yếu là Ấn Độ, Nigeria, Việt Nam, Hàn Quốc.

Guiné-Bissau nhập khẩu khoảng 300 triệu USD gồm các mặt hàng thực phẩm, thiết bị máy móc và vận tải, sản phẩm dầu lửa. Bạn hàng chính là Bồ Đào Nha, Sénégal, Pháp, Pakistan.

Năm 2009, GDP của nước này đạt 826 triệu USD, GDP bình quân đầu người đạt 512 USD, tỷ lệ tăng trưởng GDP 3,5%. Năm 2010, tăng trưởng GDP ước đạt 3,5%, tỷ lệ lạm phát tăng 2,5% do giá lương thực và dầu lửa tăng.

Trong cơ cấu kinh tế, nông nghiệp chiếm 57,2% GDP, công nghiệp 14,7% và dịch vụ 21%. Guiné-Bissau thực hiện chính sách đối ngoại không liên kết, có thái độ tích cực trong các vấn đề khu vực Nam châu Phi, tích cực ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân Palestine, Xarauy. Guiné-Bissau là thành viên Liên Hợp Quốc, Phong trào không liên kết, Cộng đồng Pháp ngữ, AU, ECOWAS, WTO, FAO, G-77, Interpol, UNCTAD, UNESCO, WHO…

Trong quan hệ với cộng đồng tài chính quốc tế, riêng năm 2008, Guiné-Bissau nhận được 131,6 triệu USD từ các tổ chức như IMF, WB, Ngân hàng Phát triển châu Phi, EU... nhằm thực hiện chương trình phát triển, cải cách hành chính, xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, nông thôn.

Dân cư

Dân chúng Guiné-Bissau thuộc nhiều chủng tộc, nói nhiều ngôn ngữ và tổ chức xã hội một khác nhau. Ba chủng tộc chính là 1) nhóm Fula và ngữ tộc Mandinka miền bắc và đông-bắc; 2) nhóm Balanta và Papel miền duyên hải phía nam; và 3) nhóm Manjaco-Mancanha miền duyên hải phía bắc. Số 1% còn lại là người Cabo Verde và người mestiços tức người da đen lai Bồ Đào Nha. Một số Hoa kiều gốc Áo Môn cũng cư ngụ tại đây.

Về phần người Bồ Đào Nha, số còn lại không nhiều sau thời kỳ độc lập vì đa số đã hồi hương.

Người gốc Phi chiếm 99% (bao gồm Balanta 30%, Fula 20%, Manjaca 14%, Mandinga 13%, Papel 7%, châu Âu và da trắng lai da đen ít hơn 1%.

Tuy ngôn ngữ chính thức của Guiné-Bissau là tiếng Bồ Đào Nha, chỉ có 14% dân chúng nói được sinh ngữ này. 44% nói tiếng Kriol, một ngôn ngữ Creole dựa trên tiếng Bồ Đào Nha. Số còn lại nói tiếng các thứ tiếng Phi Châu.

Tiếng Pháp được dạy ở trường vì các nước xung quanh Guiné-Bissau đều dùng tiếng Pháp. Vì hoàn cảnh địa lý đó, Guiné-Bissau là thành viên của Cộng đồng Pháp ngữ (Organisation internationale de la Francophonie).

Dân Guiné-Bissau phần lớn theo tín ngưỡng bản địa chiếm 50% dân số; 45% theo đạo Hồi, đông nhất là nhóm Fula-Maninka. Dưới 8% theo Kitô giáo trong đó đại đa số thuộc Công giáo La Mã.

Giáo dục là bắt buộc từ 7 đến 13 tuổi.  Có năm cấp học: mầm non, giáo dục cơ bản và bổ túc, giáo dục trung học phổ thông và bổ túc, giáo dục trung học phổ thông, giảng dạy kỹ thuật và giáo dục đại học. Giáo dục cơ bản đang được cải cách và hiện đang hình thành một chu kỳ duy nhất, bao gồm 6 năm. Giáo dục trung học phổ biến rộng rãi và có hai chu kỳ (lớp 7-9 và lớp 10-11). Giáo dục chuyên nghiệp trong các cơ sở công là không hoạt động, tuy nhiên, các dịch vụ trường tư đã mở ra, bao gồm Centro de Formação São João Bosco (từ năm 2004) và Centro de Formação Luís Inácio Lula da Silva (từ năm 2011). Giáo dục đại học bị hạn chế và hầu hết sinh viên học đại học ở nước ngoài, phổ biến là Bồ Đào Nha. Năm 2011, tỷ lệ biết chữ được ước tính là 55,3% (68,9% nam và 42,1% nữ).

Văn hóa

Đặc điểm văn hóa Guiné-Bissau là âm nhạc "gumbe" (tương tự như nhạc miền Caribe). Đây là một tập hợp của nhiều truyền thống dân nhạc Guiné-Bissau thường gắn bó với phong trào quốc gia từ thời chống thực dân.

Chế độ mẫu hệ
Trên quần đảo Bolama cư dân ở đó duy trì một trật tự xã hội theo chế độ mẫu hệ và gần như là mẫu quyền. Theo đó thì người đàn bà "cưới" chồng và người đàn ông không được từ chối lời cầu hôn. Tập tục này đến nay đã phai nhạt ít nhiều vì phong trào toàn cầu hóa và ảnh hưởng chế độ phụ hệ của Kitô giáo.

Tham khảo

Đọc thêm

Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau", In: Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp. 53–60
Forrest, Joshua B., Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003)
Galli, Rosemary E, Guinea Bissau: Politics, Economics and Society, (Pinter Pub Ltd., 1987)
Lobban Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau, third edition (Scarecrow Press, 1997)
Vigh, Henrik, Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau, (Berghahn Books, 2006)

Liên kết ngoài

 Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net
 Country Profile from BBC News

 Guinea-Bissau from UCB Libraries GovPubs
 Guinea-Bissau at Encyclopædia Britannica

 Key Development Forecasts for Guinea-Bissau from International Futures

Cộng hòa
Quốc gia châu Phi
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Bồ Đào Nha
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi
Quốc gia Tây Phi
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Quốc gia thành viên Cộng đồng các nước nói tiếng Bồ Đào Nha
Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ
Nước kém phát triển
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1974


title: Wintzenbach

text:
Wintzenbach là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Ngưng tụ Bose-Einstein

text:
Ngưng tụ Bose–Einstein (bose-einstein condensate hay BEC) là một trạng thái vật chất của khí boson loãng bị làm lạnh đến nhiệt độ rất gần độ không tuyệt đối (hay rất gần giá trị 0 K hay —273,15 °C hoặc —459.67 °F). Dưới những điều kiện này, một tỷ lệ lớn các boson tồn tại ở trạng thái lượng tử thấp nhất, tại điểm mà các hiệu ứng lượng tử trở lên rõ rệt ở mức vĩ mô. Những hiệu ứng này được gọi là hiện tượng lượng tử mức vĩ mô.

Mặc dù các thí nghiệm về sau cho thấy có những tương tác phức tạp trong hệ, trạng thái vật chất này lần đầu tiên được Satyendra Nath Bose và Albert Einstein tiên đoán tồn tại trong năm 1924–25. Bose đầu tiên gửi một bài báo đến Einstein về thống kê lượng tử của lượng tử ánh sáng (ngày nay gọi là photon). Einstein đã rất ấn tượng về bài viết này, ông dịch nó từ tiếng Anh sang tiếng Đức và gửi bài viết của Bose đến tạp chí Zeitschrift für Physik và được công bố bởi tạp chí này. (Bản nháp của Einstein, lúc đầu nghĩ là có thể bị mất, đã được tìm thấy trong thư viện của Đại học Leiden vào năm 2005.). Einstein sau đó mở rộng ý tưởng của Bose cho hệ hạt vật chất trong hai bài báo sau đó. Những nỗ lực của Bose và Einstein cho kết quả về khái niệm khí Bose trong khuôn khổ lý thuyết thống kê Bose–Einstein, miêu tả phân bố thống kê của những hạt đồng nhất với spin nguyên, mà sau này Paul Dirac gọi là các boson. Các hạt boson, bao gồm photon cũng như các nguyên tử heli-4 (4He), được phép tồn tại ở cùng trạng thái lượng tử như nhau. Einstein chứng minh rằng khi làm lạnh các nguyên tử boson đến nhiệt độ rất thấp thì hệ này tích tụ lại (hay "ngưng tụ") trong trạng thái lượng tử thấp nhất có thể, và tạo nên trạng thái mới của vật chất.

Năm 1938 Fritz London đề xuất trạng thái BEC như là một cơ chế giải thích cho tính siêu chảy của 4He cũng như tính siêu dẫn nhiệt độ thấp ở một số vật liệu.

Năm 1995 khí ngưng tụ đầu tiên đã được tạo ra bởi nhóm của Eric Cornell và Carl Wieman ở phòng thí nghiệm JILA thuộc Viện Công nghệ Tiêu chuẩn Quốc gia (NIST) tại Đại học Colorado ở Boulder, khi họ làm lạnh khí nguyên tử Rubidi đến nhiệt độ 170 nanokelvin (nK)  (1,7 x 10−7 K). Cũng trong thời gian này, Wolfgang Ketterle ở Học viện Công nghệ Massachusetts tạo ra được ngưng tụ Bose-Einstein đối với nguyên tử Natri và duy trì được hệ 2000 nguyên tử này trong thời gian lâu cho phép nghiên cứu những tính chất của hệ này. Thành tựu này mà Cornell, Wieman và Ketterle được nhận Giải Nobel Vật lý năm 2001. Tháng 11 năm 2010 trạng thái BEC của photon đã được quan sát thấy. Năm 2012, các nhà vật lý đã phát triển lý thuyết BEC cho hệ photon.

Sự chuyển pha dẫn đến ngưng tụ Bose Einstein xuất hiện ở dưới nhiệt độ giới hạn, đối với khí phân bố đều 3 chiều của hệ hạt không tương tác mà không có bậc tự do nội tại trong nó, được cho bởi công thức:

với:

Giới thiệu
Các hạt trong vật lý được chia ra làm hai lớp cơ bản: lớp các boson và lớp các fermion. Boson là những hạt với "spin nguyên" (0,1,2...), fermion là các hạt với "spin bán nguyên" (1/2,3/2...). Các hạt boson tuân theo thống kê Bose-Einstein, còn các hạt fermion tuân theo thống kê Fermi-Dirac. Ngoài ra các hạt fermion còn tuân theo nguyên lý loại trừ Pauli, "hai hạt fermion không thể cùng tồn tại trên một trạng thái lượng tử".

Đối với mô hình khí lý tưởng (không có tương tác giữa các boson), khi ở nhiệt độ đạt đến không tuyệt đối (0 kelvin) tất cả các hạt boson có thể cùng tồn tại trên một trạng thái lượng tử với năng lượng thấp nhất. Đó chính là ngưng tụ Bose-Einstein. Trong trường hợp một hệ khí lý tưởng ba chiều, tồn tại một nhiệt độ chuyển pha, mà hệ khí sẽ ngưng tụ ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ này.

Đối với hệ khí boson có tương tác (mô hình khí thực), người ta đã chứng minh một cách lý thuyết là tồn tại nhiệt độ chuyển pha, mà khí bose có thể ngưng tụ ngay cả trong các hệ hai chiều (Bologiubov-Pitaevskii). Những tiến bộ trong kĩ thuật làm lạnh và giam nguyên tử (làm lạnh bằng laser, làm lạnh bằng bay hơi, bẫy nguyên tử bằng laser, từ trường, điện trường) đã cho phép thực nghiệm quan sát được hiện tượng ngưng tụ Bose-Einstein trong các hệ khí lithi, kali và natri.

Sau khi quan sát hiện tượng ngưng tụ Bose, các nhà vật lý thực nghiệm đã tiếp tục đạt được những thành công trong việc làm lạnh khí fermion. Quá trình làm lạnh này khó hơn đối với boson do các fermion phải tuân theo nguyên lý Pauli. Người ta cũng đã quan sát hiện tượng ngưng tụ này ở fermion, nhưng với số phần trăm nguyên tử ngưng tụ thấp hơn. Hiện tượng này được gọi là "khí fermi suy biến". Các lý thuyết giải thích hiện tượng này bằng mô hình các hạt fermion tương tác với nhau. Hai fermion trong tương tác có thể liên kết được với nhau sẽ tạo ra các phân tử boson, ở nhiệt độ đủ thấp, các boson nhân tạo này sẽ ngưng tụ.

Xem thêm
 Boson
 Fermion

Tham khảo

Đọc thêm

,

.

.

.

C. J. Pethick and H. Smith, Bose–Einstein Condensation in Dilute Gases, Cambridge University Press, Cambridge, 2001.
Lev P. Pitaevskii and S. Stringari, Bose–Einstein Condensation, Clarendon Press, Oxford, 2003.
Mackie M, Suominen KA, Javanainen J., "Mean-field theory of Feshbach-resonant interactions in 85Rb condensates." Phys Rev Lett. 2002 Oct 28;89(18):180403.

Liên kết ngoài
Bose–Einstein Condensation 2009 Conference  Bose–Einstein Condensation 2009 – Frontiers in Quantum Gases
BEC Homepage  General introduction to Bose–Einstein condensation
Nobel Prize in Physics 2001 – for the achievement of Bose–Einstein condensation in dilute gases of alkali atoms, and for early fundamental studies of the properties of the condensates
Physics Today: Cornell, Ketterle, and Wieman Share Nobel Prize for Bose–Einstein Condensates
Bose–Einstein Condensates at JILA
Atomcool at Rice University
Alkali Quantum Gases at MIT
Atom Optics at UQ
Einstein's manuscript on the Bose–Einstein condensate discovered at Leiden University
Bose–Einstein condensate on arxiv.org
Bosons – The Birds That Flock and Sing Together
Easy BEC machine – information on constructing a Bose–Einstein condensate machine.
Verging on absolute zero – Cosmos Online
Lecture by W Ketterle at MIT in 2001
Bose–Einstein Condensation at NIST  – NIST resource on BEC

Trạng thái vật chất
Vật lý vật chất ngưng tụ
Boson
Satyendra Nath Bose
Albert Einstein
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Topobea toachiensis

text:
Topobea toachiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.

Chú thích

Liên kết ngoài

Topobea
Thực vật được mô tả năm 1978
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Trichochrysea transversicollis

text:
Trichochrysea transversicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Eroshkina miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Trichochrysea


title: Senodonia meghalayana

text:
Senodonia meghalayana là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Senodonia


title: Săn mồi

text:
Săn mồi là hành động bản năng sinh tồn của các loài thú vật và côn trùng trong thế giới tự nhiên. Tùy vào mồi loài trong thế giới tự nhiên đó mà mỗi loài trong chúng có cách săn mồi khác nhau.

Đây là một trong những hành vi kiếm mồi phổ biến bao gồm ký sinh và săn mồi vi sinh (thường không giết chết vật chủ) và parasitoidism (cuối cùng luôn luôn làm như vậy). Nó khác với việc ăn con mồi đã chết, mặc dù nhiều kẻ săn mồi cũng ăn xác chết; nó trùng lặp với động vật ăn cỏ, vì một loài săn mồi hạt vừa là động vật ăn thịt vừa là động vật ăn cỏ.

Động vật ăn thịt có thể chủ động tìm kiếm con mồi hoặc ngồi đợi nó. Khi con mồi được phát hiện, kẻ săn mồi sẽ đánh giá xem có nên tấn công nó hay không. Điều này có thể liên quan đến việc phục kích hoặc truy đuổi, đôi khi sau khi rình rập con mồi. Nếu cuộc tấn công thành công, kẻ săn mồi sẽ giết chết con mồi, loại bỏ bất kỳ bộ phận không ăn được nào như vỏ hoặc gai và ăn nó.

Động vật ăn thịt thích nghi và thường chuyên môn cao để săn bắn, với các giác quan cấp tính như thị giác, thính giác hoặc khứu giác. Nhiều động vật săn mồi, cả động vật có xương sống và động vật không xương sống, có móng vuốt hoặc hàm sắc nhọn để kẹp, giết và cắt con mồi. Các thích ứng khác bao gồm bắt chước tàng hình và hung hăng giúp cải thiện hiệu quả săn bắn.

Dự đoán có tác dụng chọn lọc mạnh mẽ đối với con mồi và con mồi phát triển các thích ứng chống phản xạ như màu cảnh báo, cảnh báo và các tín hiệu khác, ngụy trang, bắt chước các loài được bảo vệ tốt, và gai và hóa chất phòng thủ. Đôi khi động vật ăn thịt và con mồi thấy mình trong một cuộc chạy đua tiến hóa, một chu kỳ thích nghi và phản ứng thích nghi. Dự đoán đã là một động lực chính của sự tiến hóa kể từ ít nhất là thời kỳ Cambri.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên địch


title: Mộc Châu (định hướng)

text:
Mộc Châu là tên một huyện thuộc tỉnh Sơn La, Việt Nam. Ngoài ra, tên gọi Mộc Châu còn có thể chỉ:

Thị trấn Mộc Châu, huyện lỵ huyện Mộc Châu
Thị trấn Nông trường Mộc Châu
Cao nguyên Mộc Châu

Xem thêm
Cỏ mộc châu (Paspalum urvillei)

Sơn La
Mộc Châu


title: Jouy-lès-Reims

text:
Jouy-lès-Reims  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 112 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Jouylesreims


title: Kiss Kiss (bài hát)

text:
"Kiss Kiss" là bài hát pop được sáng tác bởi Juliette Jaimes, Sezen Aksu và Steve Welton-Jaimes. Bài hát này ban đầu là một bài hát Thổ Nhĩ Kỳ với tên là "Şımarık" trình bày bởi Tarkan. Stella Soleil đã hát lại bài này bằng tiếng Anh với tên "Kiss Kiss" vào năm 2001. Và sau đó, Holly Valance đã thu âm ca khúc này cho album phòng thu đầu tiên của cô là Footprints. Đĩa đơn "Kiss Kiss" của Valance được phát hành vào 29 tháng 1 năm 2002 dưới dạng đĩa đơn CD. Ca khúc này sau đó lại được ban nhạc Úc là Bodyjar trình bày.

"Kiss Kiss" trình bày bởi Holly Valance

Music video
Trong music video "Kiss Kiss" của Valance, cô nhảy với nhiều vũ công nam và cô mặc những trang phục rất gợi cảm. Video gây nhiều tranh cãi về những đoạn khỏa thân của Valance trong video. Valance cho rằng cô không khỏa thân hết mà trong video, những ánh đèn chiếu sáng đã che đi những phần nhạy cảm của cơ thể cô. Năm 2002, "Kiss Kiss" nhận đề cử cho 4 giải thưởng ARIA trong lễ trao giải ARIA Awards lần thứ 16.

Danh sách ca khúc
Australian CD single
"Kiss Kiss" (Wise Buddah mix) — 3:25
"Kiss Kiss" (Jan Wobble remix) — 5:15
"Kiss Kiss" (Agent Sumo 2) — 7:41
"Kiss Kiss" (Stargate R&B mix) — 3:02

UK CD single
"Kiss Kiss" (Wise Buddah mix) — 3:25
"Kiss Kiss" (Jan Wobble remix) — 5:15
"Kiss Kiss" (Agent Sumo 2) — 7:41
"Kiss Kiss" (Stargate R&B mix) — 3:02
"Kiss Kiss" (music video)

Germany CD single
"Kiss Kiss" (Wise Buddah mix) — 3:25
"Kiss Kiss" (Stargate R&B mix) — 3:02

Xếp hạng và doanh thu
Đĩa đơn này đứng vị thứ #1 trên bảng xếp hạng Anh vào ngày 5 tháng 5 năm 2002, bán được 143,408 bản trong tuần đầu tiên phát hành.

Trên các bảng xếp hạng ARIA Charts (Úc) và UK Singles Chart (Anh), đĩa đơn này cũng đứng vị thứ #1. Đây là đĩa đơn đầu tiên và cũng là đĩa đơn nhận được nhiều gặt hái thành công nhất của Holly Valance. Đĩa đơn này nằm trên bảng xếp hạng top ten ARIA Charts suốt 9 tuần liên tiếp, nằm trong top 20 suốt 13 tuần liên tiếp và tổng cộng 17 tuần liên tiếp trong top 50. Ở các quốc gia như Ireland, Ý, Đài Loan và Phần Lan, đĩa đơn này đều lọt vào top ten. Đĩa đơn này cũng lọt vào top 20 tại các nước như Áo, Hy Lạp, Thụy Điển, Đức, Nhật Bản, New Zealand, Thụy Sĩ và Đan Mạch. "Kiss Kiss" đã được chứng nhận Bạch Kim bởi ARIA và Vàng bởi BPI.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Xem music video "Kiss Kiss" của Holly Valance tại Youtube - Kiss Kiss.

Đĩa đơn năm 2001
Đĩa đơn năm 2002
Bài hát của Holly Valance


title: Haliastur sphenurus

text:
Haliastur sphenurus là một loài chim săn mồi ban ngày có kích thước trung bình được tìm thấy khắp Úc, New Caledonia và New Guinea Nó có kích thước từ 50–60 cm, sải cánh từ 123–146 cm. Con trống và con mái có bề ngoài tương tự.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1818
Chim Nam Úc
Chim Tasmania
Chim Tây Úc


title: Hernandia tahitensis

text:
Hernandia tahitensis là một loài thực vật thuộc họ Hernandiaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Florence, J. 1998. Hernandia tahitensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Chi Liên diệp đồng


title: Coleophora aestuariella

text:
Coleophora aestuariella là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Đảo Anh, Pháp, bán đảo Iberia, Hy Lạp, Bulgaria và Ukraina.

Sải cánh dài 10–11 mm.

Ấu trùng ăn the seeds of Suaeda maritima. They create a moveable case of about 5 mm. Ấu trùng có thể tìm thấy từ tháng 9 đến tháng 6.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora
Côn trùng châu Âu


title: 2593 Buryatia

text:
2593 Buryatia (1976 GB8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 4 năm 1976 bởi Chernykh, N. ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên the Russian republic thuộc Buryatia.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2593 Buryatia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: André Malraux

text:
André Malraux ( 3 tháng 11, 1901 tại Paris - 23 tháng 11, 1976 tại Créteil, Val-de-Marne) là một nhà văn (từng đoạt Giải Goncourt), nhà phiêu lưu Pháp, và chính trị gia (từng làm Bộ trưởng Pháp 1959-1969).

Tiểu sử
Gia đình ông không đầm ấm, ông nội và cha đều tự tử vì phá sản và chán đời. Thuở nhỏ ông thích đọc sách, thăm viếng các viện bảo tàng.

Nội chiến Tây Ban Nha bùng nổ, Malraux chạy sang giúp phe Cộng hòa, thuyết phục chính phủ Pháp giao cho ông một đội phi cơ để chống lại phe Francisco Franco, nhưng chỉ mấy tháng sau phi đội ấy tan rã.

Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Malraux gia nhập vào đội kỵ binh ở Provins. Nước Pháp thua trận, đầu hàng. Malraux bị giam ở Sens, rồi vượt ngục và trốn xuống vùng tự do tại Roquebrune. Tháng 4 năm 1944, Malraux tự xưng là đại tá Berger và cố gắng tập hợp kháng chiến quân trong vùng Tây Nam. Bị thương hồi tháng 7, bị giam ở Toulouse, ông được lực lượng kháng chiến FFI giải thoát. Do các hệ thống kháng chiến vùng Tây Nam đã có người đảm trách nên Malraux đề nghị cầm đầu quân du kích vùng Alsace-Lorraine, nằm dưới quyền của tướng De Lattre.

Ông trở thành Tổng trưởng Thông tin, rồi Tổng trưởng Văn hoá trong các chính phủ của Tổng thống Charles de Gaulle.

Tác phẩm văn học
 Lunes en papier, 1921
 La Tentation de l'Occident, 1926
 Les Conquérants, 1928
 Royaume-Farfelu, 1928
 La Voie royale, 1930; đoạt giải thưởng Interallié 1930
 La Condition humaine / Thân phận con người, 1933, đoạt giải thưởng Goncourt.
 Le Temps du mépris, 1935
 L'Espoir, 1937
 Sierra de Teruel, phim, 1939, (1945 tái bản với tựa L'Espoir), đoạt Giải thưởng Điện ảnh Louis Delluc 1945
 La Lutte avec l'ange, 1943 tại Thụy Sĩ, 1948 với tựa đề Les Noyers de l'Altenbourg tại Pháp
 Le Démon de l'Absolu, 1946
 Esquisse d'une psychologie du cinéma, 1946
 Psychologie de l'Art: Le Musée imaginaire - La Création artistique - La Monnaie de l'absolu, 1947-1948-1950
 Les Voix du silence, 1951
 Le Musée Imaginaire de la sculpture mondiale: La Statuaire - Des Bas-reliefs aux grottes sacrées - Le Monde Chrétien"", 1952-1954
 La Métamorphose des dieux, 1957, sau đó với tựa đề Le Surnaturel Antimémoires, 1967 (phần đầu của Miroir des Limbes)
 Les Chênes qu'on abat..., 1971 (tái bản với tựa đề La Corde et les souris)
 Oraisons funèbres, 1971 (tái bản với tựa đề La Corde et les souris)
 La Tête d'obsidienne, 1974 (tái bản với tựa đề La Corde et les souris)
 Lazare, 1974 (tái bản với tựa đề La Corde et les souris)
 Hôtes de passage, 1975 (tái bản với tựa đề La Corde et les souris)
 La Corde et les souris, 1976 (phần 2 của Miroir des Limbes)
 Le Miroir des Limbes, 1976 (I. Antimémoires + II. La Corde et les souris và Oraisons funèbres)
 Le Surnaturel, (1977, hiệu đính và bổ sung cuốn La Métamorphose des Dieux L'Irréel, La Métamorphose des Dieux. II, 1975
 L'Intemporel, La Métamorphose des Dieux. III, 1976
 L'Homme précaire et la littérature'', 1977

Tham khảo

Liên kết ngoài
  TS Vĩnh Đảo, André Malraux và Việt Nam, Vĩnh Đảo đã trình luận án tiến sĩ văn chương tại Đại học Sorbonne về André Malraux.
  André Malraux  Trang web tổng hợp về André Malraux.
  Tiểu sử
  'Malraux, Literature and Art' - Essays by Derek Allan
  Amities Internationales Andre Malraux
  A multimedia adaptation of Voices of silence

Bộ trưởng Pháp
Sinh năm 1901
Mất năm 1976
Nhà văn Pháp
Người Paris
Người đoạt giải Goncourt
Nhà văn từ Paris
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ hai


title: 8875 Fernie

text:
8875 Fernie (1992 UP10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1992 bởi E. Bowell ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8875 Fernie

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Tổ chức ACMECS

text:
Tổ chức ACMECS, tên đầy đủ là Tổ chức Chiến lược hợp tác kinh tế Ayeyarwady - Chao Phraya - Mê Kông, được thành lập tháng 11 năm 2003 theo sáng kiến của Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra nhằm mục đích tăng cường các hoạt động hợp tác kinh tế giữa các nước ở khu vực Đông Nam Á lục địa.

Các thành viên
Bốn thành viên sáng lập nên ACMECS là Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia. Việt Nam chính thức tham gia ACMECS từ ngày 10 tháng 5 năm 2004.

Hội nghị Cấp cao ACMECS
Hội nghị Cấp cao ACMECS là hội nghị quan trọng nhất của ACMECS và được tổ chức hai năm một lần. Lần thứ nhất được tổ chức tại Bagan (Myanmar) năm 2003 đồng thời là hội nghị thành lập ACMECS. Hội nghị lần thứ hai tổ chức tại Bangkok năm 2005. Hội nghị lần thứ ba tổ chức tại Hà Nội vào tháng 11 năm 2008. Theo dự kiến, hội nghị lần thứ tư sẽ diễn ra tại Campuchia vào năm 2010.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thủ tướng Phan Văn Khải dự hội nghị ACMECS

Cộng đồng kinh tế ASEAN
Kinh tế Myanmar
Kinh tế Thái Lan
Kinh tế Lào
Kinh tế Campuchia
Kinh tế Việt Nam


title: Kha (họ)

text:
Họ Kha (chữ Hán: 柯; bính âm: kē), là một họ ít phổ biến ở Việt Nam nhưng tương đối phổ biến ở Trung Quốc (đã từng có mặt trong top 100 họ phổ biến nhất. Trước năm 1975 họ này sống ở Việt Nam rất nhiều, nhưng hiện nay đã di cư sang nước ngoài hết. Họ này đứng thứ 164 trong danh sách Bách gia tính.

Họ này có quan hệ mật thiết với họ Thái, theo truyền thuyết thì họ Thái hồi xưa là họ Kha, nhưng do có mâu thuẫn với gia đình, nên đã chuyển sang họ Thái. Hiện nay, ở Việt Nam, có một đền thờ họ Kha Thái là Tế Dương Đường ở 52 đường số 20 phường 11 quận 6 TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh.

Kha Minh Nhat năm 2022 đã là 1 chủ tịch Cong Ty TNHH Nhiều Thành Viên ARB.

Nguồn gốc
Họ Kha có nguồn gốc thủy tổ là họ Cơ, nhưng vì họ Cơ từ thời nhà Chu là họ vua nên phải đổi là họ Kha
Hậu duệ của Kha Lư nước Ngô thời Xuân Thu.

Người Việt Nam họ Kha
Kha Vạng Cân, kĩ sư thời Việt Nam Cộng Hoà, từng tham gia vào phong trào đấu tranh giải phóng đất nước.
Kha Mỹ Vân, Á quân Người mẫu Việt Nam - Vietnam's Next Top Model 2012, là một người mẫu hoạt động ở các thị trường thời trang lớn như Milan, Paris, New York.
Kha Tấn Tài, cầu thủ bóng đá U19 Việt Nam.

Người Trung Quốc họ Kha
Kha Triệu: nhà toán học Trung Quốc
Kha Thụ Lương: diễn viên
Kha Tuấn Hùng: diễn viên Đài Loan
Kha Thúc Nguyên : Diễn Viên Đài Loan

Tham khảo

Họ người Việt Nam
Họ người Trung Quốc


title: Lasioglossum polygoni

text:
Lasioglossum polygoni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1929


title: Hoplitis hoggara

text:
Hoplitis hoggara là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1992


title: Ctenicera rainieri

text:
Ctenicera rainieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: 21483 Abdulrasool

text:
21483 Abdulrasool (1998 HJ134) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Abdulrasool JPL Small-Body Database Browser ngày 21483 Abdulrasool

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Paramelita

text:
Paramelita là một chi động vật giáp xác thuộc họ Paramelitidae. Chi này có các loài sau:
 Paramelita barnardi
 Paramelita flexa

Chú thích

Tham khảo

Paramelitidae


title: Comitas laura

text:
Comitas laura là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Chú thích

Tham khảo

Comitas


title: Turbo radiatus

text:
Turbo radiatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Turbo


title: Loubens, Gironde

text:
Loubens () là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Ozodicera bispinifer

text:
Ozodicera bispinifer là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Tham khảo

Ozodicera


title: Hanafuda

text:
Hanafuda  trong tiếng Nhật là một loại bài lá truyền thống của Nhật Bản (có nhiều cách chơi, gần giống như blackjack hay om ba cây).

Lịch sử

Chơi bài là một dạng nghệ thuật truyền thống của Nhật từng chỉ được chơi bởi tầng lớp quý tộc và không sử dụng với mục đích kiếm tiền.

Tuy nhiên, đến thế kỷ XVI, khi Francisco Xavier đặt chân đến Nhật, mang theo bộ bài thông dụng để đánh poker của người phương Tây, thì cờ bạc bắt đầu phát triển trên toàn Nhật Bản, giới bakuto đã xuất hiện trong thời gian này.

Nhưng đến thế kỷ XVII, khi Nhật Bản cấm giao thương với phương Tây, bài poker cũng bị cấm, và cũng vì cờ bạc là nguyên nhân của rất nhiều hỗn loạn.

Dù bài poker đã bị cấm, nhưng phong trào đánh bạc đang lên ở Nhật Bản không dễ bị dập tắt. Trong suốt thời Edo, các bakuto thường xuất hiện dưới dạng người giúp việc cho chủ nhà, tổ chức các cuộc bài bạc lén lút (dưới sự bảo hộ của chủ nhà), mục đích bòn rút lại tiền công của các người làm công khác cho ông chủ. Các dạng bài truyền thống đã được những người thợ làm bài vẽ cách điệu để che mắt luật pháp nhưng vẫn bị phát hiện và chính quyền shōgun tìm mọi cách dập tắt. Cứ mỗi dạng bài được vẽ ra và phổ biến cho người chơi của bakuto lại vấp phải sự ngăn cản quyết liệt từ phía chính phủ. Cuộc chiến giữa chính phủ và bakuto cứ diễn ra như vậy.

Giữa thế kỷ XVIII, một dạng bài lá với tên gọi là Mekuri Karuta đã ra đời thay thế cho Unsun Karuta (vốn được vẽ cách điệu theo văn hóa Trung Quốc). Mekuri Karuta là 1 bộ bài có 48 lá, nhanh chóng được phổ biến và phát triển nhờ cách chơi phong phú và khoa học nhưng nhanh chóng bị chính quyền dập tắt vào cuối thế kỷ XVIII.

Tiếp theo đó còn nhiều loại bài khác như Jomo Karuta, Iroha Garuta hay Obake Karuta, nhưng cũng không phát triển được dưới sự kiểm duyệt gắt gao của chính phủ. Nhưng dần dần chính quyền shōgun đều nhận ra rằng những việc mình làm đều không có hiệu quả nhất định: cứ một dạng bài bị cấm chơi thì một dạng khác lại được tạo ra. Chính những suy nghĩ đó đã dẫn đến việc ra đời của một loại bài "không có số" được phép chơi hợp pháp, nhưng không thể tính điểm trong mỗi cuộc chơi. Mỗi lá bài ứng với một loại hoa tượng trưng cho mỗi mùa, gọi là hanafuda. Và đương nhiên, bakuto vẫn soạn thảo được ra cách tính điểm để che mắt chính quyền. Cuộc chiến giữa bakuto và shōgun kết thúc.

Ngày nay hanafuda đã trở thành một trò chơi truyền thống phổ biến ở Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Luật chơi bằng tiếng Anh

Bài lá Nhật Bản
Bộ bài Tây
Trò chơi Nhật Bản
Văn hóa Hawaii
Bài lá thế kỷ 19
Văn hóa Micronesia


title: Cộng đồng Valencia

text:
Cộng đồng tự trị Valencia (Tiếng Valencia: Comunitat Valenciana, Tiếng Tây Ban Nha: Comunidad Valenciana) [a] là một cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha. Đây là cộng đồng tự trị đông dân thứ tư ở Tây Ban Nha sau Andalusia, Catalonia và Madrid với hơn năm triệu dân. [1] [2] Thành phố cùng tên và cũng là thủ đô Valencia là thành phố và khu vực đô thị lớn thứ ba ở Tây Ban Nha. Nằm dọc theo bờ biển Địa Trung Hải ở phía đông của bán đảo Iberia, Valencia giáp với Catalonia về phía bắc, Aragon và Castilla – La Mancha về phía tây và Murcia về phía nam. Cộng đồng Valencia bao gồm ba tỉnh là Castellón, Valencia và Alicante.

Lịch sử của khu vực này bắt đầu từ khi những người Aragon tái chiếm Thân vương quốc hồi giáo Valencia từ tay James I của Aragon trong cuộc “Reconquista” . Vương quốc Valencia mới thành lập được hưởng nhiều quyền tự quản dưới Vương quyền Aragon. Valencia trải qua thời kì thịnh vượng nhất của mình vào thế kỉ 15 khi nó trở thành thủ đô kinh tế của Vương quyền Aragon. Chính quyền tự quản vẫn được duy trì sau cuộc tái thống nhất Tây Ban Nha và chỉ bị đình chỉ vào năm 1707 bởi Philip V do hệ quả của cuộc chiến tranh kế vị Tây Ban Nha . Chủ nghĩa dân tộc Valencia bắt đầu trỗi dậy vào cuối thế kỉ 19, dẫn đến những quan niệm hiện đại hơn về đất nước Valencia. Chính quyền tự quản Valencia chính thức được tái lập vào năm 1982 sau sự chuyển đổi sang chế độ dân chủ của Tây Ban Nha.

Tiếng Valencia, một loại ngôn ngữ có nguồn gốc Roman, đang là ngôn ngữ đồng chính thức của vùng và được nói bởi đa số người dân ở đây (ở những vùng khác nó còn được biết đến với tên gọi tiếng Catalan). Những người nói tiếng Valencia từng bị đàn áp dưới chế độ độc tài Franco và bị ép phải chuyển sang nói tiếng Tây Ban Nha. Kể từ năm 1982, tiếng Valencia đã được sử dụng nhiều trong các công việc hành chính và hệ thống giáo dục sau khi quy chế tự trị được ban hành. Một cuộc khảo sát năm 2015 cho thấy, hầu hết những người sinh sống ở cộng đồng Valencia có thể hiểu được tiếng Valencia  và sử dụng rộng rãi trong giao tiếp nhưng đáng ngạc nhiên là gần một nửa dân số không thể viết được loại ngôn ngữ này.

Tính đến năm 2020, dân số của cộng đồng Valencia chiếm khoảng 10,63% dân số Tây Ban Nha

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Language Valencian Academy
 Official tourism webpage

 Valencia in the Great Catalan Encyclopedia
 subway metropolitan area

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng hành chính Tây Ban Nha


title: Montailleur

text:
Montailleur là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 299-2153 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Savoie


title: Hạ Hầu Kiệt

text:
Hạ Hầu Kiệt (chữ Hán:夏侯傑, bính âm: Xiahou Jie, ???-208) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Nhân vật này là bà con của Tào Tháo.

Tại cầu Đương Dương
Trong tiểu thuyết này, nhân vật Hạ Hầu Kiệt xuất hiện tại Hồi thứ 42, khi đó, ông đang đi theo Tào Tháo truy kích Triệu Vân trong trận Trường Bản. Đến cầu Đương Dương khi đó Trương Phi một mình đứng trên cầu và hét lớn: "Trương Dực Đức người nước Yên đây! Ai dám cùng ta quyết một trận tử chiến?". Hạ Hầu Kiệt ở bên cạnh Tào Tháo khiếp sợ quá, đứt ruột vỡ gan, ngã nhào xuống ngựa. La Quán Trung lại bình thêm rằng: Thật là: Đứa con nít miệng còn hôi sữa, chịu làm sao được tiếng sấm sét; kẻ tiều phu ốm yếu sao chịu nổi tiếng gầm của hổ báo?.

Trong truyện tranh
Hạ Hầu Kiệt được tái hiện trong bộ truyện tranh Nhật Bản có tên: Con trai rồng. Trong truyện này, Hạ Hầu Kiệt cùng Tào Tháo truy kích Triệu Vân và gặp Trương Phi tại cầu Đương Dương. Trương Phi hét lớn, Hạ Hầu Kiệt bị kích động nên đã cùng với 2 tên lính khác xông lên cầu để bắt Trương Phi nhưng bị Trương Phi dùng một xà mâu chém mạnh một nhát đứt đôi cả ba người lẫn ngựa, xác rơi xuống sông.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật giả tưởng
Người Trung Quốc giả tưởng


title: Tricalysia pedicellata

text:
Tricalysia pedicellata là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Tricalysia pedicellata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Tanzania
Tricalysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Kruibeke

text:
Kruibeke là một đô thị ở tỉnh Oost-Vlaanderen. Đô thị này bao gồm các thị xã Bazel, Kruibeke và Rupelmonde. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm  2006 Kruibeke có tổng dân số 15.216 người. Tổng diện tích là 33,42 km² với mật độ dân số là 455 người trên mỗi km².

Trung tâm khu vực là lâu đài Wissekerke ở Bazel, nơi cư ngụ của gia đình dòng họ Vilain cho đến năm 1989.

Dân địa phương nổi tiếng
Gerardus Mercator

Tham khảo

Liên kết ngoài
News item: Belgian mayor sets up Department of Tenderness
Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Oost-Vlaanderen


title: Soto de Cerrato

text:
Soto de Cerrato là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 212 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Mycoacia

text:
Mycoacia là một chi nấm thuộc họ Meruliaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Index Fungorum

Meruliaceae


title: Amegilla calceifera

text:
Amegilla calceifera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1911


title: Thanh nhạc

text:
Thanh nhạc là kiểu nhạc với yếu tố chủ chốt nhất là giọng hát của ca sĩ - thuộc phần trung âm (mid) của bài nhạc. Ở đây, giọng hát của ca sĩ được xem là nhạc cụ chính của bản nhạc.

Thanh nhạc có thể được một hoặc nhiều ca sĩ thể hiện, hát chỉ dùng giọng hát hoặc có phần đệm của nhạc cụ. Thanh nhạc cần được phân biệt với thể loại a cappella, trong đó giọng hát vẫn được xem là tiêu điểm nhưng các ca sĩ còn dùng giọng hát để thay thế cho toàn bộ nhạc cụ đệm.

Các ca sĩ hát thanh nhạc đôi khi được gọi là vocalist.

Tham khảo

Lý thuyết âm nhạc
Giao tiếp truyền miệng
Thanh nhạc


title: Danh sách thị trấn tại Việt Nam

text:
Thị trấn là đơn vị hành chính đô thị cấp xã của Việt Nam, trực thuộc huyện. Tính đến ngày 10 tháng 4 năm 2023, Việt Nam có 620 thị trấn.

Tỉnh có nhiều thị trấn nhất là Thanh Hóa với 30 thị trấn, tiếp theo là thành phố Hà Nội với 21 thị trấn, tỉnh Ninh Thuận chỉ có 3 thị trấn còn thành phố Đà Nẵng không có thị trấn nào. Hầu hết các thị trấn đều được xếp vào đô thị loại V (cấp đô thị thấp nhất tại Việt Nam). Tuy nhiên, có 63 thị trấn là đô thị loại IV (bao gồm cả 5 thị trấn thuộc 4 huyện là đô thị loại IV).

Đông Bắc Bộ
Khu vực Đông Bắc Bộ có 100 thị trấn, gồm các tỉnh: Bắc Giang (17 thị trấn), Bắc Kạn (7 thị trấn), Cao Bằng (14 thị trấn), Hà Giang (13 thị trấn), Lạng Sơn (14 thị trấn), Phú Thọ (11 thị trấn), Quảng Ninh (7 thị trấn), Thái Nguyên (11 thị trấn) và Tuyên Quang (6 thị trấn).

Tây Bắc Bộ
Khu vực Tây Bắc Bộ có 50 thị trấn, gồm các tỉnh: Điện Biên (5 thị trấn), Hòa Bình (10 thị trấn), Lai Châu (7 thị trấn), Lào Cai (9 thị trấn), Sơn La (9 thị trấn) và Yên Bái (10 thị trấn).

Đồng bằng sông Hồng
Khu vực Đồng bằng sông Hồng có 109 thị trấn, gồm các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Hà Nội (21 thị trấn), Hải Phòng (10 thị trấn), Bắc Ninh (4 thị trấn), Hà Nam (6 thị trấn), Hải Dương (10 thị trấn), Hưng Yên (8 thị trấn), Nam Định (16 thị trấn), Ninh Bình (7 thị trấn), Thái Bình (9 thị trấn) và Vĩnh Phúc (18 thị trấn).

Bắc Trung Bộ
Khu vực Bắc Trung Bộ có 86 thị trấn, gồm các tỉnh: Thanh Hóa (30 thị trấn), Nghệ An (17 thị trấn), Hà Tĩnh (13 thị trấn), Quảng Bình (8 thị trấn), Quảng Trị (11 thị trấn) và Thừa Thiên Huế (7 thị trấn).

Duyên hải Nam Trung Bộ
Khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ có 60 thị trấn, gồm các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Đà Nẵng (0 thị trấn), Quảng Nam (14 thị trấn), Quảng Ngãi (8 thị trấn), Bình Định (11 thị trấn), Phú Yên (6 thị trấn), Khánh Hòa (6 thị trấn), Ninh Thuận (3 thị trấn) và Bình Thuận (12 thị trấn).

Tây Nguyên
Khu vực Tây Nguyên có 52 thị trấn, gồm các tỉnh: Gia Lai (14 thị trấn), Kon Tum (7 thị trấn), Đắk Lắk (13 thị trấn), Đắk Nông (5 thị trấn) và Lâm Đồng (13 thị trấn).

Đông Nam Bộ
Khu vực Đông Nam Bộ có 36 thị trấn, gồm các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Thành phố Hồ Chí Minh (5 thị trấn), Bà Rịa – Vũng Tàu (6 thị trấn), Đồng Nai (9 thị trấn), Bình Phước (5 thị trấn), Bình Dương (5 thị trấn) và Tây Ninh (6 thị trấn).

Đồng bằng sông Cửu Long
Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có 128 thị trấn, gồm các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Cần Thơ (5 thị trấn), An Giang (18 thị trấn), Bạc Liêu (5 thị trấn), Bến Tre (10 thị trấn), Cà Mau (9 thị trấn), Đồng Tháp (9 thị trấn), Hậu Giang (11 thị trấn), Kiên Giang (10 thị trấn), Long An (15 thị trấn), Sóc Trăng (12 thị trấn), Tiền Giang (8 thị trấn), Trà Vinh (10 thị trấn) và Vĩnh Long (6 thị trấn).

Các thị trấn không còn tồn tại

Chú thích

Xem thêm
Phân cấp hành chính Việt Nam
Thành phố (Việt Nam)
Tỉnh (Việt Nam)
Thành phố trực thuộc trung ương (Việt Nam)
Danh sách đơn vị hành chính cấp huyện của Việt Nam
Quận (Việt Nam)
Thành phố thuộc tỉnh (Việt Nam)
Thị xã (Việt Nam)
Huyện (Việt Nam)
Phường (Việt Nam)
Thị trấn (Việt Nam)
Thị trấn nông trường
Xã (Việt Nam)

Danh sách hành chính Việt Nam


title: Tây Sơn (định hướng)

text:
Tây Sơn có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
 Phường Tây Sơn, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
 Phường Tây Sơn, thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình
 Phường Tây Sơn, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
 Thị trấn Tây Sơn, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An
 Xã Tây Sơn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình
 Huyện cũ Tây Sơn thuộc tỉnh Phú Khánh; nay tương ứng với các huyện Sơn Hòa và Sông Hinh thuộc tỉnh Phú Yên.
 Xã cũ Tây Sơn thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình; nay là một phần thị trấn Tiền Hải.

Trung Quốc
 Quận Tây Sơn, thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam.

Khác
 Nhà Tây Sơn, một triều đại của lịch sử Việt Nam.
 Võ học Tây Sơn, dòng võ thuộc miền đất võ Bình Định.


title: Sphaerodeltis

text:
Sphaerodeltis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Crambinae


title: Sofia Vasilyevna Kovalevskaya

text:
Sofia Vasilyevna Kovalevskaya () ( – ). Tên phiên âm là Cô-va-lép-xkai-a. Bà là nhà toán học lớn của Nga, với nhiều đóng góp quan trọng cho các ngành thống kê, phương trình vi phân và cơ học, và là người phụ nữ đầu tiên được trao học hàm giáo sư toàn diện ở Bắc Âu.

Có một số cách chuyển tự tên của bà. Bà thường hay sử dụng tên Sophie Kowalevski (hoặc thỉnh thoảng Kowalevsky), khi xuất bản khoa học. Sau khi chuyển sang sống tại Thụy Điển, bà gọi mình là Sonya.

Thơ ấu
Sofia Kovalevskaya (nhũ danh Korvin-Krukovskaya), sinh tại Moskva, là con thứ hai trong gia đình có ba người con. Cha của bà, Vasily Vasilyevich Korvin-Krukovsky, là Trung tướng Pháo binh phục vụ trong Quân đội Đế quốc Nga. Mẹ của bà, Yelizaveta Fedorovna Schubert, là một phụ nữ có học thức thuộc gốc Đức còn bà của Sofia là người Rumani. Họ là những người thắp lên niềm say mê toán học cho bà và mướn cho bà một gia sư, (A. N. Strannoliubskii, một nhân vật nổi tiếng về ủng hộ quyền học cao của phụ nữ) để dạy cho bà môn số học. Cũng trong thời gian đó, một đứa con trai của một tu sĩ trong vùng đã giới thiệu thuyết hư vô cho bà.

Tuy tài năng toán học của bà thể hiện khá rõ, bà không thể hoàn tất việc học hành tại Nga. Vào thời đó, phụ nữ không được phép đi học đại học. Để được đi học ở nước ngoài, bà cần thư viết tay của cha (hoặc chồng). Vì vậy, bà đã dựng nên một cuộc "kết hôn giả" với Vladimir Kovalevsky, người đang là sinh viên ngành cổ sinh vật học, sau này nổi tiếng khi cộng tác với Charles Darwin. Họ rời khỏi nước Nga vào năm 1867.

Thời sinh viên
Năm 1869, Kovalevskaya nhập học trường Đại học Heidelberg, Đức, nơi cho phép bà được dự thính các lớp miễn là được sự cho phép của giáo sư dạy lớp đó.

Một thời gian ngắn sau đó, bà đến Luân Đôn cùng với Vladimir, do Vladimir có công việc hợp tác cùng Thomas Henry Huxley và Charles Darwin, còn bà thì được mời tham gia vào những cuộc mạn đàm ngày Chủ nhật của George Eliot. Tại đó, vào tuổi 19, bà gặp Herbert Spencer và được Eliot dẫn dắt vào một cuộc tranh luận về "khả năng tư duy trừu tượng của phụ nữ".

Sau hai năm học toán tại Heidelberg cùng với các thầy giáo như Helmholtz, Gustav Robert Kirchhoff và Robert Bunsen, bà chuyển đến Berlin, và đi học riêng với Karl Weierstrass, vì trường đại học ở đây không cho phép bà đi học cả dự thính.
Vào năm 1874 bà trình ba bài báo—về phương trình vi phân bán phần, về sự chuyển động của vành sao thổ và tích phân ê-líp—cho Đại học Göttingen xem như là luận văn tiến sĩ của mình. Với sự ủng hộ của Weierstrass, bà tốt nghiệp tiến sĩ toán học với loại xuất sắc, bỏ qua các môn học và những kỳ thi bắt buộc.
Từ đó bà trở thành người nữ đầu tiên ở châu Âu có được học vị này. Bài báo của bà về phương trình vi phân bán phần có mô tả một định lý mà ngày nay được biết đến với tên Định lý Cauchy-Kovalevski, nêu ra những điều kiện đẻ xác định sự tồn tại lời giải cho một nhóm phương trình đó.

Năm cuối đời ở Đức và Thụy Điển

Gia đình Kovalevsky trở lại Nga, nhưng không được công nhận chức danh giáo sư vì chính kiến có phần cấp tiến của họ. Thất vọng, họ quay trở lại Đức. Vladimir, người thường xuyên bị chứng thay đổi cảm xúc, dần trở nên không ổn định nên họ sống cách ly trong phần lớn thời gian. Sau đó, vì một lý do nào đó, họ quyết định sống vài năm với nhau như vợ chồng thật sự. Trong thời gian này họ có được một đứa con gái Sofia (còn gọi là "Fufa"). Sau một năm dành thời gian để nuôi nấng con, Kovalevskaya gửi Fufa cho chị gái chăm sóc để tiếp tục nghiên cứu toán học và rời bỏ Vladimir. Vào năm 1883, với chứng thay đổi cảm xúc ngày càng tệ và có nguy cơ bị kiện vì lừa đảo chứng khoán, Vladimir đã tự tử .

Vào năm đó, với sự trợ giúp của nhà toán học Gösta Mittag-Leffler, trước đây cùng là sinh viên của Weierstrass, Kovalevskaya được trao học hàm privat-docent (một dạng phó giáo sư không ăn lương) tại Đại học Stockholm ở Thụy Điển.

Một năm sau đó (1884) bà được chỉ định vào vị trí "Professor Extraordinarius" (giáo sư không có ghế) và trở thành biên tập viên của Acta Mathematica. Vào năm 1888 bà giành giải Prix Bordin của Viện hàn lâm Khoa học Pháp, vì công trình "Mémoire sur un cas particulier du problème de le rotation d'un corps pesant autour d'un point fixe, où l'intégration s'effectue à l'aide des fonctions ultraelliptiques du temps" của bà. Bài báo này có một phát hiện nổi tiếng ngày nay được biết đến với tên "Đỉnh Kovalevskaya".

Vào năm 1889 bà được chỉ định làm "Professor Ordinarius" (giáo sư có ghế) tại Đại học Stockholm, trở thành người phụ nữ đầu tiên nắm giữ vị trí này tại một trường đại học ở Bắc Âu. Sau khi được tích cực vận động (và có sự thay đổi về điều lệ của Viện hàn lâm) bà được trao ghế Chủ tịch trong Viện hàn lâm Khoa học Nga, nhưng chưa bao giờ được chấp nhận hàm giáo sư tại Nga.

Kovalevskaya cũng viết một vài công trình không liên quan đến toán học, như cuốn hồi ký, Thời thơ ấu ở Nga, kịch (cộng tác với Nữ bá tước Anne Charlotte Edgren-Leffler) và một tiểu thuyết dạng hồi ký, Cô gái theo thuyết hư vô (1890).

Bà chết vì bệnh cúm vào năm 1891 vào tuổi 41, khi vừa mới trở về từ chuyến đi đến Genoa. Bà được chôn cất tại Solna, Thụy Điển, tại Norra begravningsplatsen

Tác phẩm chọn lọc
 (The surname given in the paper is "von Kowalevsky".)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "Sofia Kovalevskaya", Biographies of Women Mathematicians, Agnes Scott College

 Women's History - Sofia Kovalevskaya
Brief biography of Sofia Kovalevskaya  by Yuriy Belits. University of Colorado at Denver, ngày 17 tháng 3 năm 2005.
 Tiểu sử (tiếng Nga)
 Hiệp hội Phụ nữ Toán học

Nhà toán học thế kỷ 19
Người Moskva
Nhà toán học Nga
Nhà khoa học Nga
Nhà vật lý Thụy Điển
Nhà toán học Thụy Điển
Cựu sinh viên Đại học Stockholm
Cựu sinh viên Đại học Heidelberg
Nhà toán học nữ
Sinh năm 1850
Mất năm 1891
Chết vì bệnh cúm
Người Nga thế kỷ 19


title: Reese Witherspoon

text:
Laura Jeanne Reese Witherspoon (sinh ngày 22 tháng 3 năm 1976) là một diễn viên người Mỹ từng đoạt Oscar và là một trong những nữ diễn viên có cát xê cao nhất tại Hollywood trong những năm gần đây.

Vai diễn chính đầu tiên trong phim điện ảnh của Witherspoon là trong The Man in the Moon vào năm 1991. Cùng năm đó, cô đóng vai diễn đầu tay trong phim truyền hình của mình với bộ phim Wildflower. Năm 1996, diễn xuất của Witherspoon trong phim Freeway đã mang đến danh tiếng cho cô và những vai nữ chính tiếp theo trong ba bộ phim nổi tiếng năm 1998: Overnight Delivery, Pleasantville, và Twilight. Năm tiếp theo, Witherspoon xuất hiện trong một bộ phim được đánh giá cao Election và nhận được một đề cử giải Quả cầu vàng. Năm 2001 chứng kiến bước đột phá của cô trong phim Legally Blonde (Luật sư tóc vàng), và đến năm 2002, cô tiếp tục trong Sweet Home Alabama, bộ phim đạt được doanh thu cao nhất trong sự nghiệp của Witherspoon cho đến nay. Năm 2003 đánh dấu sự trở lại của cô trong Legally Blonde 2. Năm 2005, Witherspoon khẳng định tên tuổi trên toàn thế giới với vai diễn June Carter Cash trong Walk the Line, vai này đã mang lại cho cô Giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất và giải Quả cầu vàng.

Witherspoon kết hôn với người bạn diễn trong Cruel Intentions, nam diễn viên Ryan Phillippe năm 1999. Họ có cùng nhau hai con, Ava and Deacon. Cuối năm 2006, họ bắt đầu sống li thân và tháng 10 năm 2007 thì chính thức li dị.

Witherspoon sở hữu một công ty sản xuất phim là Type A Films. Cô cũng thường xuyên tham gia các tổ chức bảo vệ quyền lợi phụ nữ và trẻ em. Cô là uỷ viên trong ban điều hành của Children's Defense Fund (CDF), và được chọn là Global Ambassador của Tổ chức Avon Products vào 2007, với vai trò là người điều hành danh dự cho tổ chức từ thiện Avon Foundation.

Tuổi thơ và giáo dục
Witherspoon sinh ra tại New Orleans, Louisiana, trong một gia đình trung lưu. Cha cô, ông John Witherspoon, là một bác sĩ người Georgia. Mẹ cô, bà Betty, đến từ Harriman, tiểu bang Tennessee, là tiến sĩ ngành y tá và nay đang giảng dạy tại Đại học Vanderbilt. Witherspoon thuộc dòng dõi của John Witherspoon, hiệu trưởng thứ sáu của đại học Princeton và là một trong những người đã ký bản tuyên ngôn độc lập Mỹ. Bố của Witherspoon từng phục vụ cho một căn cứ quân sự tại Wiesbaden, Đức nên cô đã sống ở đó 4 năm thời thơ ấu. Khi trở về Mỹ, gia đình cô định cư tại Nashville, Tennessee.

Witherspoon được chọn làm diễn viên cho một chương trình quảng cáo năm 7 tuổi, đây được coi là động lực để cô bắt đầu các buổi học diễn xuất. Năm 11 tuổi, cô đứng đầu trong cuộc thi Ten-State Talent Fair. Witherspoon luôn có kết quả cao trong thời gian đi học và tự nhận xét mình là "một kẻ khác người và đọc rất nhiều sách". Khi nhắc đến lòng yêu sách của mình, cô đã nói "Tôi có thể nổi điên trong một hiệu sách. Nó khiến tim tôi đập nhanh bởi vì tôi muốn mua tất cả mọi thứ". Witherspoon tốt nghiệp trường trung học nữ Harpeth Hall School tại Nashville, và đã từng tham gia đội cổ vũ của trường. Cô đỗ vào Đại học Stanford, khoa Văn học Anh. Nhưng sau một năm học, cô rời trường để theo đuổi sự nghiệp điện ảnh.

Sự nghiệp

Thời kỳ đầu
Năm 1991, Witherspoon tham gia buổi thử vai cho phim "The Man in the Moon" với vài người bạn, dự định tham gia một vai phụ. Mặc dù vậy, cô được giao vai chính Dani Trant, một thiếu nữ nông thôn 14 tuổi rơi vào mối tình đầu với một chàng trai hàng xóm 17 tuổi. Cùng năm này cô bắt đầu vai diễn trong phim truyền hình đầu tiên của mình trong Wildflower, đạo diễn Diane Keaton, đóng chung với Patricia Arquette. Năm 1992, Witherspoon xuất hiện trong series phim truyền hình "Desperate Choices: To Save My Child", vai một cô gái đau ốm. Năm 1993, cô đóng vai một người vợ trẻ trong bộ phim truyền hình của CBS Return to Lonesome Dove, và sau đó là vai nữ chính Nonnie Parker, cô gái người Nam Phi phải vượt qua 2000 km sa mạc Kalahari trong bộ phim tuổi teen của Disney A Far Off Place. Cùng năm này, Witherspoon có một vai phụ trong Jack the Bear và vai diễn đã mang lại cho cô giải thưởng Nữ diễn viên trẻ xuất sắc nhất của năm. Sau đó, cô được giao vai chính Wendy Pfister trong phim S.F.W. của đạo diễn Jeffrey Levy.

Năm 1996, Witherspoon đóng vai chính trong hai bộ phim. Cô xuất hiện trong bộ phim cảm giác mạnh Fear cùng với Mark Wahlberg và Alyssa Milano, vai Nicole Walker, một cô gái tuổi teen có một người bạn trai mà về sau lộ ra là một kẻ tâm thần. Cô cũng tham gia phimFreeway, bên cạnh Kiefer Sutherland và Brooke Shields. Nhân vật của cô, Vanessa Lutz, là một cô gái nghèo ở Los Angeles, khi trên đường đến thăm cô ở Stockton đã gặp phải một kẻ giết người hàng loạt. Bộ phim nhận được đánh giá cao của báo chí và giới phê bình, và Witherspoon được trao giải "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" tại liên hoan phim Cognac Police tại Pháp. Bộ phim này đánh dấu sự thăng hoa trong sự nghiệp điện ảnh của cô và cũng mang lại cho Witherspoon những kinh nghiệm quý giá, như cô đã nhận xét "Một khi tôi đã vượt qua được bộ phim này – thứ làm tôi sợ muốn chết - thì tôi cảm thấy mình có thể làm bất kì việc gì". Sau phim "Freeway" năm 1997, Witherspoon nghỉ diễn một năm và bắt đầu mối quan hệ với Ryan Phillippe. Cô quay trở lại màn ảnh năm 1998 với vai chính trong 3 bộ phim, Overnight Delivery (đóng cùng Paul Rudd), Pleasantville và Twilight (phim 1998).

Thành công ban đầu
Năm 1999, Witherspoon đứng cạnh Alessandro Nivola trong Best Laid Plans, và cùng Sarah Michelle Gellar với Ryan Phillippe trong Cruel Intentions. Bộ phim gây chú ý nhất của cô trong năm này là Election (phim), vai Tracy Flick, một cô gái thích cạnh tranh và có tham vọng quyền lực. Vai diễn này đã đem lại cho cô giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất của Hiệp hội phê bình phim Quốc gia, và đề cử giải Quả Cầu Vàng. Đồng thời, đây chính là vai diễn giúp cô ghi danh trong danh sách 100 vai diễn thành công nhất mọi thời đại của tạp chí Premiere (100 Greatest Film Performances of All Time).

Năm 2000, Witherspoon đóng một số vai phụ trong American Psycho và Little Nicky. Cô cũng là khách mời của bộ phim dài tập Friends, vai Jill Green, em gái của Rachel Green.

Danh tiếng toàn cầu
Năm 2004, cô vào vai nữ chính Becky Sharp trong Hội chợ phù hoa.

Walk the Line và sau đó

Các phim tham gia
Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1976
Người Louisiana
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Người mẫu nhí Hoa Kỳ
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nữ doanh nhân Hoa Kỳ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Người Mỹ gốc Ireland
Người Mỹ gốc Scotland
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất
Người từ Nashville, Tennessee


title: It's My Life (bài hát của Bon Jovi)

text:
"It's My Life" là một bài hát của ban nhạc người Mỹ Bon Jovi nằm trong album phòng thu thứ bảy của họ, Crush (2000). Nó được phát hành vào ngày 23 tháng 5 năm 2000 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Island Records. Bài hát được đồng viết lời và sản xuất bởi hai thành viên của nhóm Jon Bon Jovi và Richie Sambora với Max Martin, bên cạnh sự tham gia đồng sản xuất bởi Luke Ebbin. "It's My Life" là một bản pop rock mang nội dung đề cập đến một người đàn ông khẳng định lập trường của bản thân về việc sống một cuộc sống là chính mình, trong đó ông thể hiện mong muốn có được lòng can đảm từ những cá nhân như Frank Sinatra, người luôn muốn làm mọi thứ theo cách riêng của mình. Ngoài ra, nó còn kết hợp một số đặc trưng trong những tác phẩm trước của Bon Jovi, như việc sử dụng hộp đàm thoại của Sambora và đề cập đến Tommy và Gina, một cặp vợ chồng hư cấu thuộc tầng lớp lao động từng xuất hiện trong đĩa đơn năm 1986 của họ "Livin' on a Prayer".

Sau khi phát hành, "It's My Life" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao thông điệp bài hát, quá trình sản xuất cũng như nỗ lực cách tân âm nhạc của Bon Jovi để tiếp cận đến nhiều đối tượng người nghe mới. Ngoài ra, nó còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm một đề cử giải Grammy cho Trình diễn song tấu hoặc nhóm nhạc giọng rock xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 43. "It's My Life" cũng tiếp nhận những thành công vượt trội về mặt thương mại, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Áo, Ý, Hà Lan, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ, đồng thời lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở những thị trường lớn như Úc, Đức, Ireland, Na Uy, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí thứ 33 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ 14 trong sự nghiệp của nhóm vươn đến top 40 tại đây.

Video ca nhạc cho "It's My Life" được đạo diễn bởi Wayne Isham, trong đó bao gồm những cảnh Bon Jovi hát dưới một đường hầm với đám đông người hâm mộ xung quanh. Nó đã chiến thắng một hạng mục tại giải thưởng Âm nhạc My VH1 năm 2000 cho Video của năm. Để quảng bá bài hát, nhóm đã trình diễn "It's My Life" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm CD:UK, Late Night with David Letterman, Saturday Night Live, Top of the Pops và Wetten, dass..?, cũng như trong nhiều chuyến lưu diễn của họ. Kể từ khi phát hành, nó đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như Paul Anka, Eric Burdon, Neil Cicierega và dàn diễn viên của Glee, cũng như xuất hiện trong nhiều album tuyển tập của Bon Jovi, bao gồm Tokyo Road: Best of Bon Jovi (2001), This Left Feels Right (2003) và Greatest Hits (2010). Tính đến nay, "It's My Life" đã bán được hơn 6 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.

Danh sách bài hát

Đĩa CD tại châu Âu
 "It's My Life" — 3:46
 "Hush" (bản demo) — 3:48
 "You Can't Lose at Love" (bản demo) — 4:44
 "Someday I'll Be Saturday Night" (video trực tiếp) — 6:50

Đĩa CD maxi tại châu Âu
 "It's My Life" — 3:46
 "Temptation" (bản demo) — 3:48
 "I Don't Want to Live Forever" (bản demo) — 4:43
 "Livin' on a Prayer" (trực tiếp) — 4:25

Đĩa CD tại Anh quốc #1
 "It's My Life" — 3:46
 "Hush" (bản demo) — 3:48
 "You Can't Lose at Love" (bản demo) — 4:44

Đĩa CD tại Anh quốc #2
 "It's My Life" (Dave Bascombe Mix) — 3:44
 "Temptation" (bản demo) — 3:48
 "I Don't Want to Live Forever" (bản demo) — 4:27
 "It's My Life" (video ca nhạc) — 4:27

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn bán chạy nhất thế giới

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2000
Bài hát năm 2000
Bài hát của Bon Jovi
Đĩa đơn quán quân tại Áo
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Đĩa đơn quán quân tại Rumani
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Bài hát sản xuất bởi Max Martin
Bài hát viết bởi Max Martin
Bài hát hard rock
Đĩa đơn của Island Records


title: 6707 Shigeru

text:
6707 Shigeru (1988 VZ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 11 năm 1988 bởi M. Yanai và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6707 Shigeru

Thiên thể phát hiện năm 1988
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Proctophana

text:
Proctophana là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1848 bởi Lacordaire.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Proctophana dalyi Moldenke, 1981
 Proctophana eickwortorum Moldenke, 1981
 Proctophana labergei Moldenke, 1981
 Proctophana leechi Moldenke, 1981

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: 1738 Oosterhoff

text:
1738 Oosterhoff (1930 SP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1930 bởi H. van Gent ở Johannesburg (LS), và tên của tiểu hành tinh này được đặt theo tên của nhà thiên văn học Hà Lan Pieter Oosterhoff.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1738 Oosterhoff

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1930


title: Les Junies

text:
Les Junies là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Plagodis phlogosaria

text:
Plagodis phlogosaria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở khắp Bắc Mỹ ngoại trừ far phía nam và Yukon và Alaska.

Sải cánh dài 28–38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn cây đoạn cây tổng quán sủi,, bạch dương, anh đào đen, choke anh đào, cây hạt dẻ và liễu.

Phụ loài
Các phụ loài sau được công nhận:
Plagodis phlogosaria iris
Plagodis phlogosaria bowmanaria
Plagodis phlogosaria approximaria
Plagodis phlogosaria keutzingaria
Plagodis phlogosaria purpuraria Pearsall
Plagodis phlogosaria illinoiaria

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide

Plagodis
Bướm đêm Bắc Mỹ
Ourapterygini


title: Trapezites maheta

text:
The Maheta Skipper (Trapezites maheta) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm nhảy. Nó được tìm thấy ở Queensland and miền bắc New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn Lomandra hystrix and Lomandra multiflora.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Australian Caterpillars

Trapezites


title: Happy Feet

text:
Happy Feet là một bộ phim hoạt hình 3D của đạo diễn George Miller nói về 1 chú chim cánh cụt tên là Mumble không biết hát nhưng bù lại khiêu vũ rất giỏi. Happy Feet được sản xuất tại Sydney, sau đó phát hành rộng rãi tại Mỹ và các nước Á-Âu.

Nội dung phim
Bộ phim nói về 1 chú chim cánh cụt tên là Mumble sống trong xứ sở lạnh giá, mà ở đây tầng lớp xã hội được phân chia theo giọng hát. Oái oăm thay là Mumble hát rất tồi mặc dù chú chim này có bố Memphis và mẹ Norma Jean là những chim cánh cụt hát hay. Tuy thế Mumble vẫn được bố mẹ mình thương yêu. Và ở đây có 1 điều bí mật là nếu Mumble không biết thể hiện bài hát Heartsong thì cậu sẽ mãi mãi không tìm được bạn tình, tìm được tình yêu cho mình. Có 1 điều khác oái oăm hơn nữa là Mumble có một người bạn rất thân là Gloria, nhưng trái ngược với 1 Mumble hát dở, Gloria là 1 cô nàng cánh cụt hát rất hay. Và đó là điều khiến đôi bạn thân này có những mâu thuẫn với nhau.

Vì có giọng hát dở nên Mumble cũng trở thành cái gai trong mắt nhiều chim cánh cụt khác trong vương quốc. Một trong số đó là người đứng đầu vương quốc - Chim cánh cụt Noah. Cũng chính vì thế mà 1 ngày nọ Mumble bị đuổi khỏi vương quốc. Cậu lang thang mãi rồi cuối cùng đến với vương quốc Adelie Amigos - vương quốc mà giọng hát không quan trọng. Chính ở nơi đây đã cho Mumble những giờ phút rất vui vẻ.

Lồng tiếng

Giải thưởng
Giải Oscar

 Giải Oscar cho phim hoạt hình xuất sắc nhất (2006)

60th British Academy Film Awards

 Phim hoạt hình xuất sắc nhất.

Golden Globes

 Bài hát cho phim hay nhất (Song of the heart)

American Film Institute Awards 2006

 Giải danh dự cho một trong 10 phim hoạt hình hay nhất trong năm.

Los Angeles Film Critics Association Awards

 Phim hoạt hình xuất sắc nhất.

New York Film Critics Circle Awards

 Phim hoạt hình xuất sắc nhất.

Golden Trailer Awards

 Giải âm nhạc hay nhất.

Heartland Awards
 The Truly Moving Picture Award

Kids' Choice Awards
 Phim hoạt hình được yêu thích

British Academy of Film and Television Arts - Children's Awards
 Phim hoạt hình xuất sắc nhất

Doanh thu & Xếp hạng

Chú thích

Tham khảo

Phim hoạt hình Mỹ
Phim hoạt hình năm 2006
Phim có cả phần người đóng và hoạt hình
Phim giành giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất
Phim năm 2006
Phim hoạt hình máy tính
Phim của Warner Bros.
Phim tiếng Anh
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em của Mỹ
Phim Úc
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim hoạt hình máy tính năm 2006
Phim giành giải BAFTA cho phim hoạt hình hay nhất
Phim Mỹ
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim hài thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim ca nhạc thập niên 2000
Phim hài ca nhạc Mỹ
Phim kỳ ảo ca nhạc Mỹ
Phim ca nhạc hoạt hình
Phim đôi bạn


title: Veitchia metiti

text:
Veitchia metiti là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Becc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1921.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Veitchia
Thực vật được mô tả năm 1921


title: Leioproctus elegans

text:
Leioproctus elegans là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1853


title: 3804 Drunina

text:
3804 Drunina (1969 TB2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 10 năm 1969 bởi Chernykh, L. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3804 Drunina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1969


title: Bolitoglossa vallecula

text:
Bolitoglossa vallecula là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Colombia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đồng cỏ, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Castro, F., Herrera, M.I. & Gil, A.Q. 2004. Bolitoglossa vallecula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Bolitoglossa
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Colombia


title: Flumeri

text:
Flumeri là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Flumeri có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Cantaing-sur-Escaut

text:
Cantaing-sur-Escaut  là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Cantaingsurescaut


title: Gex (định hướng)

text:
Gex có thể chỉ:
Huyện Gex ở tỉnh Ain, Pháp.
Tổng Gex ở huyện Gex, tỉnh Ain.
Thị trấn Gex ở tổng Gex, huyện Gex, tỉnh Ain.


title: Éourres

text:
Éourres là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Eourres


title: Rhein-Hunsrück-Kreis

text:
Rhein-Hunsrück là một huyện (Kreis) in the middle of Rheinland-Pfalz, Đức. Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Mayen-Koblenz, Rhein-Lahn, Mainz-Bingen, Bad Kreuznach, Birkenfeld, Bernkastel-Wittlich, Cochem-Zell.

Lịch sử
Huyện được thành lập năm 1969 khi các huyện St. Goar and Simmern được sáp nhập.

Địa lý
Tên gọi của huyện phản ánh hai đặc điểm địa lý của huyện này - sông Rhine tạo thành ranh giới đông bắc và các đồi Hunsrück nằm trên phần lớn khu vực huyện này.

Sân bay Frankfurt-Hahn tọa lạc trong huyện này.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Huyện của bang Rheinland-Pfalz
Rhein-Hunsrück (huyện)


title: Apatania nielseni

text:
Apatania nielseni là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: (18375) 1991 RC27

text:
{{DISPLAYTITLE:(18375) 1991 RC27}}

(18375) 1991 RC27 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính