title: (8631) 1981 EK41

text:
{{DISPLAYTITLE:(8631) 1981 EK41}}

(8631) 1981 EK41 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 2 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Phyllomedusa bicolor

text:
Nhái bén lá cây khổng lồ (Phyllomedusa bicolor) là một loài nhái bén phân bố khắp rừng mưa Amazon phía bắc Bolivia, tây và bắc Brasil, đông nam Colombia, đông Peru, nam và đông Venezuela, và Guianas. Nó cũng xuất hiện ở rừng ven sông ở Cerrado. Loài này sản xuất ra dịch sáp chống bay hơi da và được người ta sử dụng làm dược phẩm chống các căn bệnh AIDS, ung thư và các bệnh khác.

Hình ảnh

Tham khảo

  Database entry includes a brief justification of why this species is least concern and the criteria used

Liên kết ngoài

 Vice Magazine - The Sapo Diaries
 Mariri Magazine - Kampú - Taking the Frog Vaccine
 Mariri Magazine - Frog Sweat ~ Matses Rainforest Medicine
 Erowid -> Phyllomedusa bicolor vault
 Frog secretions and hunting magic in the upper Amazon

Phyllomedusa
Động vật Brasil
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Guyane thuộc Pháp
Động vật lưỡng cư Guyana
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Suriname
Động vật lưỡng cư Venezuela
Động vật Amazon


title: Melanotus admirabilis

text:
Melanotus admirabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Nạc thăn (heo)

text:
Nạc thăn của thịt heo là miếng thịt cắt từ bắp thịt psoas major, nằm phía trước và chạy dọc cột xương sống của con heo gần dưới phía chân sau.

Miếng thịt nạc này mềm vì động vật bốn chân không dùng nó khi chuyển động mà tác dụng chính là để giữ dạng thẳng của cơ thể.

Trong ngành ẩm thực Việt Nam miếng nạc thăn được chuộng dùng làm giò lụa.

Tham khảo

Thịt
Chế biến cá


title: 19438 Khaki

text:
19438 Khaki (1998 FF83) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19438 Khaki

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hürup

text:
Hürup () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Hürup có diện tích 16,19 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1205 người. Đô thị này có cự ly khoảng 7 km về phía đông nam của Flensburg.

Hürup là thủ phủ của Amt Hürup.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: 117

text:
Năm 117 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Năm 117


title: Bagnot

text:
Bagnot  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 197 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Telopea speciosissima

text:
Telopea speciosissima, thường được gọi là New South Wales Waratah hoặc chỉ đơn giản là Waratah, là một loài cây bụi lớn trong họ thực vật Proteaceae. Nó là loài đặc hữu của New South Wales ở Úc và là hoa biểu tượng của bang này. Không có phân loài được ghi nhận, nhưng loài liên quan chặt chẽ Telopea aspera chỉ gần đây mới được phân loại là một loài riêng biệt.

T. speciosissima là một loại cây bụi có chiều cao từ 3 đến 4 m (10–13 ft) và rộng 2 m (7 ft), với các lá màu xanh đậm. Nhiều thân của nó mọc lên từ một gốc gỗ rõ rệt được biết đến như một lignotuber. Loài này là nổi bật nhất với chùm hoa nở vào mùa xuân lớn nổi bật màu đỏ, mỗi bao gồm hàng trăm hoa riêng lẻ. Nó là thức ăn của các loài côn trùng Cercartetus nanus, chim chẳng hạn như chim ăn mật (Meliphagidae), và các côn trùng khác nhau.

Là biểu tượng hoa cho tiểu bang New South Wales, Telopea speciosissima có đặc trưng nổi bật trong nghệ thuật, kiến trúc và quảng cáo, đặc biệt là kể từ khi Úc liên bang. Được trồng thương mại ở một số nước, nó cũng trồng trong vườn nhà, đòi hỏi phải thoát nước tốt nhưng độ ẩm đầy đủ, nhưng dễ bị tổn thương đến các bệnh nấm và sâu bệnh khác nhau. Một số giống với sắc thái khác nhau của hoa màu đỏ, hồng và thậm chí cả màu trắng có sẵn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Telopea
Hoa
Thực vật New South Wales
Thực vật được mô tả năm 1793


title: Phalium glaucum

text:
Phalium glaucum, tên tiếng Anh: grey bonnet, là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cassidae, họ ốc kim khôi.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Arianna Fulvo and Roberto Nistri (2005). 350 coquillages du monde entier. Delachaux et Niestlé (Paris) : 256 p. ()
 Tan S.K., Ng H.E. & Nguang L.H.S. (2013) A new species of Phalium Link, 1807 (Gastropoda: Tonnoidea: Cassidae) from the Sunda Shelf. The Raffles Bulletin of Zoology 61(2): 507-514
 Dautzenberg P. (1929). Contribution à l'étude de la faune de Madagascar: Mollusca marina testacea. Faune des colonies françaises, 3(4): 321-636, pls 4-7. Société d'Editions géographiques, maritimes et coloniales, Paris. (
 Orr J. (1985). Hong Kong seashells. The Urban Council, Hong Kong
 Verbinnen G., Segers L., Swinnen F., Kreipl K. & Monsecour D. (2016). Cassidae. An amazing family of seashells. Harxheim: ConchBooks. 251 pp
 Steyn, D.G & Lussi, M. (2005). Offshore Shells of Southern Africa: A pictorial guide to more than 750 Gastropods. Published by the authors. Pp. i–vi, 1–289.
  Drivas, J. & Jay, M. (1987). Coquillages de La Réunion et de l'Île Maurice. Collection Les Beautés de la Nature. Delachaux et Niestlé: Neuchâtel. ISBN 2-603-00654-1. 159 pp.
 Steyn, D.G. & Lussi, M. (1998) Marine Shells of South Africa. An Illustrated Collector's Guide to Beached Shells. Ekogilde Publishers, Hartebeespoort, South Africa, ii + 264 pp.
 Liu, J.Y. [Ruiyu] (ed.). (2008). Checklist of marine biota of China seas. China Science Press. 1267 pp
 Linnaeus, C. (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Editio decima, reformata
 Schumacher, C. F. (1817). Essai d'un nouveau système des habitations des vers testacés. Schultz, Copenghagen. iv + 288 pp., 22 pls.
  Tan S.K., Ng H.E. & Nguang L.H.S. (2013) A new species of Phalium Link, 1807 (Gastropoda: Tonnoidea: Cassidae) from the Sunda Shelf. The Raffles Bulletin of Zoology 61(2): 507-514.
 Barnard, K. H. (1963). Contributions to the knowledge of South African marine Mollusca. Part III. Gastropoda: Prosobranchiata: Taenioglossa. i>Annals of the South African Museum 47(1): 1-199

G
Động vật được mô tả năm 1758


title: Tích phân

text:
Tích phân (Tiếng Anh: integral) là một khái niệm và phạm trù toán học liên quan đến toàn bộ  quá trình thay đổi của một thực thể nguyên thuỷ (thực thể đó thường được diễn tả bằng một hàm số phụ thuộc vào biến số được gọi là nguyên hàm) khi đã xác định được tốc độ thay đổi của nó. Tích phân cùng với khái niệm đối lập của nó, vi phân (differential), đóng vai trò là 2 phép tính cơ bản và chủ chốt trong lĩnh vực giải tích (calculus). Một ví dụ cơ bản về vai trò của tích phân là ứng dụng của nó trong bài toán tính quãng đường của một chất điểm khi đã biết vận tốc của nó. Một ví dụ khác là bài toán tính thể tích một vật được tạo bởi một mặt phẳng xoay quanh trục cố định khi đã biết về diện tích hay mật độ trên mỗi mặt cắt của vật đó. Về mặt hình học, có thể hiểu đơn giản tích phân như là diện tích hoặc thể tích được  tổng quát hóa. Giả sử cần tính diện tích một hình phẳng được bao bởi các đoạn thẳng, ta chỉ việc chia hình đó thành các hình nhỏ đơn giản hơn và đã biết cách tính diện tích như hình tam giác, hình vuông, hình thang, hình chữ nhật... Tiếp theo, xét một hình phức tạp hơn mà nó được bao bởi cả đoạn thẳng lẫn đường cong, ta cũng chia nó thành các hình nhỏ hơn, nhưng bây giờ kết quả có thêm các hình thang cong. Tích phân giúp ta tính được diện tích của hình thang cong đó.

Có thể giải thích về tích phân bằng ngôn ngữ toán học như sau: Cho một hàm f của một biến thực x và một miền giá trị thực [a, b]. Như vậy một tích phân xác định (definite integral) từ a đến b của f(x), ký hiệu là:

được định nghĩa là diện tích của một vùng trong không gian phẳng xy được bao bởi đồ thị của hàm f, trục hoành, và các đường thẳng  và , sao cho các vùng trên trục hoành sẽ được tính vào tổng diện tích, còn dưới trục hoành sẽ bị trừ vào tổng diện tích.

Ta gọi a là cận dưới của tích phân, còn b là cận trên của tích phân.

Cho F(x) là nguyên hàm của f(x) trong (a, b). Khi đó, tích phân bất định (indefinite integral) được viết như sau:

Nhiều định nghĩa tích phân có thể được xây dựng dựa vào lý thuyết độ đo (measure). Ví dụ, tích phân Riemann dựa trên độ đo Jordan, còn tích phân Lebesgue dựa trên độ đo Lebesgue. Tích phân Riemann là định nghĩa đơn giản nhất của tích phân và thường xuyên được sử dụng trong vật lý và giải tích cơ bản.

Lịch sử tích phân

Những phép tính tích phân đầu tiên đã được thực hiện từ cách đây trên 2.100 năm bởi Archimedes (287–212 trước Công nguyên), khi ông tính diện tích bề mặt và thể tích khối của một vài hình như hình cầu, hình parabol và hình nón. Phương pháp tính của Archimedes rất hiện đại dù vào thời ấy chưa có khái niệm về đại số, hàm số hay thậm chí cách viết số dạng thập phân.

Tích phân, vi phân và môn toán học của những phép tính này, giải tích, đã chính thức được khám phá bởi Leibniz (1646–1716) và Isaac Newton (1642–1727). Ý tưởng chủ đạo là tích phân và vi phân là hai phép tính nghịch đảo của nhau. Sử dụng mối liên hệ hình thức này, hai nhà toán học đã giải được một số lượng khổng lồ các bài toán quan trọng trong toán học, vật lý và thiên văn học.

J. B. Fourier (1768–1830) khi nghiên cứu sự truyền nhiệt đã tìm ra chuỗi  các hàm lượng giác có thể dùng để biểu diễn nhiều hàm số khác. Biến đổi Fourier (biến đổi từ hàm số thành chuỗi các hàm lượng giác và ngược lại) và biến đổi tích phân ngày nay được ứng dụng rất rộng rãi không chỉ trong khoa học cơ bản mà cả trong Y học, âm nhạc và ngôn ngữ học.

Người đầu tiên lập bảng tra cứu các tích phân tính sẵn là Gauss (1777–1855). Ông đã cùng nhiều nhà toán học khác ứng dụng tích phân vào các bài toán của toán học và vật lý. Cauchy (1789–1857) mở rộng tích phân sang cho số phức. Riemann (1826–1866) và Lebesgue (1875–1941) là những người tiên phong đặt nền tảng lô-gíc vững chắc cho định nghĩa của tích phân.

Liouville (1809–1882) xây dựng một phương pháp để tìm xem khi nào tích phân vô định của hàm cơ bản lại là một hàm cơ bản. Hermite (1822–1901) tìm thấy một thuật toán để tính tích phân cho các hàm phân thức. Phương pháp này đã được mở rộng cho các phân thức chứa lô-ga-rít vào những năm 1940 bởi A. M. Ostrowski.

Vào những năm trước thời đại máy tính của thế kỷ 20, nhiều lý thuyết giúp tính các tích phân khác nhau đã không ngừng được phát triển và ứng dụng để lập các bảng tra cứu tích phân và biến đổi tích phân. Một số những nhà toán học đóng góp cho công việc này là G. N. Watson, E. C. Titchmarsh, E. W. Barnes, H. Mellin, C. S. Meijer, W. Grobner, N. Hofreiter, A. Erdelyi, L. Lewin, Y. L. Luke, W. Magnus, A. Apelblat, F. Oberhettinger, I. S. Gradshteyn, H. Exton, H. M. Srivastava, A. P. Prudnikov, Ya. A. Brychkov, và O. I. Marichev.

Vào năm 1969, R. H. Risch đã đóng góp một phát triển vượt bậc cho các thuật toán tính tích phân vô định bằng công trình của ông về lý thuyết tổng quát và ứng dụng trong tích phân các hàm cơ bản. Phương pháp đã chưa thể được ứng dụng ngay cho mọi hàm cơ bản vì cốt lõi của phương pháp là giải một phương trình vi phân khá khó. Những phát triển tiếp nối của nhiều nhà toán học khác đã giúp giải được phương trình vi phân này cho nhiều dạng hàm cơ bản khác nhau, ngày càng hoàn thiện phương pháp của Risch. Trong những năm 1980 đã có những tiến bộ mở rộng phương pháp này cho cả các hàm không cơ bản đặc biệt.

Từ thập niên 1990 trở lại đây, các thuật toán để tính biểu thức tích phân vô định được chuyển giao sang và tối ưu hoá cho tính toán bằng máy tính điện tử. Máy tính đã giúp loại bỏ sai sót con người, tạo nên khả năng tính hàng nghìn tích phân mới chưa bao giờ xuất hiện trong các bảng tra cứu. Một số phần mềm máy tính thương mại có khả năng tính biểu thức tích phân hiện nay là Mathematica, Maple,...

Thuật ngữ và ký pháp
Đối với trường hợp đơn giản nhất, tích phân của một hàm số thực f(x) trên x, được viết là:

Với:
  là "tích phân"
  gọi là biểu thức dưới dấu tích phân
  biểu diễn việc tích phân trên x. dx được gọi là biến của tích phân. Trong topo toán học, việc biểu diễn chính xác là dx được tách ra khỏi hàm được tích phân (integral) bằng một dấu cách.
 Ta có thể thay đổi biểu thức f(x)dx bằng biểu thức f(t)dt hoặc bất kỳ một đối số nào như f(y)dy, f(u)du dưới dấu tích phân.

Một số tính chất của tích phân

Danh sách các tích phân cơ bản
Còn gọi là danh sách của các nguyên hàm của một số hàm số thường gặp.

Phân loại tích phân

Tích phân Riemann
Có hai dạng tích phân Riemann, tích phân xác định (có cận trên và cận dưới) và tích phân bất định. Tích phân Riemann xác định của hàm f(x) với x chạy trong khoảng từ a (cận dưới) đến b (cận trên) được viết là:

Dạng bất định (không có cận) được viết là:

Theo định lý cơ bản thứ nhất của giải tích, nếu F(x) là tích phân bất định của f(x) thì f(x) là vi phân của F(x). Tích phân xác định được tính từ tích phân bất định như sau:

Còn đối với tích phân bất định, tồn tại cùng lúc nhiều hàm số sai khác nhau bằng hằng số tích phân C thoả mãn điều kiện cùng có chung vi phân, bởi vì vi phân của hằng số bằng 0:

Ngày nay biểu thức toán học của tích phân bất định có thể được tính cho nhiều hàm số tự động bằng máy tính. Giá trị số của tích phân xác định có thể được tìm bằng các phương pháp số, ngay cả khi biểu thức toán học của tích phân bất định tương ứng không tồn tại.

Định lý cơ bản thứ nhất của giải tích được thể hiện ở đẳng thức sau:
 và

Tồn tại những hàm số mà tích phân bất định của chúng không thể biểu diễn bằng các hàm toán học cơ bản. Dưới đây là một vài ví dụ:
, , ,

Tích phân Lebesgue
Một hàm  được gọi là một hàm đơn giản nếu tập ảnh của nó là hữu hạn. Gọi các giá trị của tập ảnh là  và đặt , ta có

trong đó  là hàm chỉ thị của tập hợp .

Gọi  là một độ đo không âm trên một không gian độ đo  và  là một hàm đơn giản . Hàm  là đo được khi và chỉ khi các tập hợp  là đo được. Tích phân của  theo độ đo  trên một tập con đo được  được định nghĩa là

Nếu  là một hàm không âm đo được, ta định nghĩa .

Một hàm  được gọi là khả tích Lebesgue nếu . Ký hiệu  và . Đây đều là các hàm không âm. Thế thì tích phần của  là

Định lý Lebesgue về sự hội tụ đơn điệu

Định lý Lebesgue về sự hội tụ bị chặn

Bổ đề Fatouer

Các loại tích phân khác

Ngoài tích phân Riemann và Lebesgue được sử dụng rộng rãi, còn có một số loại tích phân khác như:

 Tích phân Riemann-Stieltjes, một mở rộng của tích phân Riemann.
 Tích phân Lebesgue-Stieltjes, tổng quát hóa tích phân Riemann-Stieltjes và Lebesgue, được phát triển bởi Johann Radon.
 Tích phân Daniell
 Tích phân Haar
 Tích phân Henstock-Kurzweil
 Tích phân Itō và Stratonovich
 Tích phân Young

Xem thêm

 Vi phân
 Giới hạn
Hàm số
Đạo hàm
Tích phân đường
Tích phân mặt

Chú thích

Tham khảo
Nguyễn Cam, Nguyễn Văn Phước. Phương pháp giải toán Giải tích 12 theo chương trình mới nhất (Tái bản lần 1). Nhà xuất bản Đại học sư phạm,, Hà Nội 2011.
Havil, J. (2003), Gamma: Exploring Euler's Constant. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Jeffreys, H. and Jeffreys, B. S. (1988), Methods of Mathematical Physics, 3rd ed., Cambridge, England: Cambridge University Press, p. 29.
Kaplan, W. (1992), Advanced Calculus, 4th ed., Reading, MA: Addison-Wesley.
Toán học là gì?
Walter, R. (1987), Real and Complex Analysis, intl edi., McGraw-Hill Education.

Liên kết ngoài

 The Integrator by Wolfram Research
 Function Calculator from WIMS
 P.S. Wang, Evaluation of Definite Integrals by Symbolic Manipulation (1972) - a cookbook of definite integral techniques

Sách trực tuyến
 Keisler, H. Jerome, Elementary Calculus: An Approach Using Infinitesimals, University of Wisconsin
 Stroyan, K.D., A Brief Introduction to Infinitesimal Calculus , University of Iowa
 Mauch, Sean, Sean's Applied Math Book , CIT, an online textbook that includes a complete introduction to calculus
 Crowell, Benjamin, Calculus, Fullerton College, an online textbook
 Garrett, Paul, Notes on First-Year Calculus
 Hussain, Faraz, Understanding Calculus, an online textbook
 Sloughter, Dan, Difference Equations to Differential Equations, an introduction to calculus
 Wikibook of Calculus
 Numerical Methods of Integration at Holistic Numerical Methods Institute

Giải tích toán học
Hàm số và ánh xạ


title: Josat

text:
Josat là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Sông Senouire chảy theo hướng tây nam qua thị trấn.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Zillingdorf

text:
Zillingdorf là một đô thị thuộc huyện Wiener Neustadt-Land trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo


title: Sauk Rapids, Minnesota

text:
Sauk Rapids, Minnesota là một thành phố nằm ở quận Benton thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 12,5  km² với diện tích mặt nước là 0,6  km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 10.213 người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: Cẩm Tú

text:
Cẩm Tú là một xã thuộc huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Cẩm Tú nằm ở phía bắc của huyện Cẩm Thủy, chủ yếu thuộc tả ngạn sông Mã.
Phía bắc giáp xã Cẩm Quý, huyện Cẩm Thủy và xã Thạch Quảng, huyện Thạch Thành.
Phía đông giáp xã Thạch Cẩm, huyện Thạch Thành.
Phía nam giáp thị trấn Phong Sơn, huyện Cẩm Thủy.
Phía tây giáp xã Cẩm Giang, huyện Cẩm Thủy.

Hành chính
Năm 1964, xã Cẩm Tú (cũ) được chia tách thành hai xã: Cẩm Tú (mới) và Cẩm Quý.

Giao thông
Xã Cẩm Tú có tỉnh lộ 519 chạy qua.

Tài nguyên thiên nhiên
Tại đây, có khu rừng lim nguyên sinh rộng hơn 30ha, tồn tại hàng trăm năm nay. Hiện nay tại Thanh Hóa còn duy nhất lim ở xã Cẩm Tú, được quản lý nghiêm ngặt, trong đó vai trò bảo vệ chính là người dân địa phương. Rừng lim nằm ngay cạnh tuyến đường giao thông từ huyện Cẩm Thủy lên huyện miền núi Bá Thước. Hiện nay tại khu rừng nguyên sinh có 1.233 cây lim. Giống lim ở đây thuộc họ lim xanh (tên khoa học là Erythrophleum fordii).

Để bảo vệ, phát triển nguồn giống lim xanh quý hiếm này, Chi cục lâm nghiệp thuộc Sở Nông nghiệp - phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa đã xây dựng đề án, quy hoạch rừng lim Cẩm Tú thành rừng giống quốc gia.

Chú thích


title: Pholidae

text:
Pholidae là một họ cá trong bộ Perciformes. Chúng là các loài cá có thân hình dài, bản địa của các vùng ven biển của Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương, nơi chúng sống trong các vùng nước gian triều và dưới triều và ăn các loài giáp xác và mollusca.

Các loài
Họ này gồm 15 loài, được xếp vào 3 chi.
 Chi Apodichthys Girard, 1854
 Penpoint gunnel, Apodichthys flavidus Girard, 1854.
 Rockweed gunnel, Apodichthys fucorum Jordan & Gilbert, 1880.
 Kelp gunnel, Apodichthys sanctaerosae (Gilbert & Starks, 1897).
 Chi Pholis Scopoli, 1777
 Longfin gunnel, Pholis clemensi Rosenblatt, 1964.
 Pholis crassispina (Temminck & Schlegel, 1845).
 Pholis fangi (Wang & Wang, 1935).
 Banded gunnel, Pholis fasciata (Bloch & Schneider, 1801).
 Rock gunnel, Pholis gunnellus (Linnaeus, 1758).
 Crescent gunnel, Pholis laeta (Cope, 1873).
 Pholis nea Peden & Hughes, 1984.
 Tidepool gunnel, Pholis nebulosa (Temminck & Schlegel, 1845).
 Saddleback gunnel, Pholis ornata (Girard, 1854).
 Pholis picta (Kner, 1868).
 Red gunnel, Pholis schultzi Schultz, 1931.
 Chi Rhodymenichthys Jordan and Evermann, 1896
 Stippled gunnel, Rhodymenichthys dolichogaster (Pallas, 1814).

Tham khảo


title: Romanogobio uranoscopus

text:
Romanogobio uranoscopus (tên tiếng Anh là Danube Gudgeon) là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae.
Loài này có ở Áo, Bulgaria, Croatia, Cộng hòa Séc, Đức, Hungary, Ý, România, Serbia và Montenegro, Slovakia, Slovenia, và Ukraina.

Chú thích

Tham khảo

Romanogobio
Cá châu Âu
Cá nước ngọt châu Âu
Động vật được mô tả năm 1828


title: Án văn tự đời Thanh

text:
Dưới triều nhà Thanh (1644-1911), đã xảy ra hai vụ án lớn có liên quan đến văn tự, làm liên lụy nhiều người, đó là vụ án Minh Sử và vụ án Điềm kiềm ký văn trong lịch sử Trung Quốc.

Vụ án Minh Sử
Vụ án Minh Sử xảy ra ở khu vực Hàng Châu, Chiết Giang, kéo dài từ năm đầu năm 1662 cho đến năm 1663, dưới thời vua Thanh Thánh Tổ, tức là Khang Hi.

Theo nghiên cứu của Vũ Đức Sao Biển, thì mặc dù vụ án xảy ra dưới triều vua Khang Hi, nhưng khi ấy nhà vua mới lên nối ngôi và tuổi hãy còn nhỏ (8 tuổi), nên mọi việc trong ngoài đều do Ngao Bái (một Tứ mệnh đại thần) trực tiếp xử lý...Rất may là Khang Hi đã kịp thời bắt giữ viên quan này, thi hành một chính sách khoan hòa với người Hán, sửa sai những tội lỗi của tổ tiên trước đây. Ông được người Hán xưng tụng là một minh quân nhân từ và mặc cảm Hán-Mãn đã được giải tỏa...

Nguyên nhân

Thời đầu nhà Thanh, để duy trì được quyền lực, nhà cầm quyền đã áp dụng một chính sách độc tài, nặng về trấn áp và trừng trị. Hai biến động quan trọng nhất mang tính chất răn đe, đó là là vụ Thuế ở Giang Nam (1661) và vụ án Minh Sử.

GS. Phan Khoang, viết:
Nhà Thanh biết rằng người Trung Quốc ắt phản kháng họ, mà nếu có phản kháng thì do các phần tử trí thức lãnh đạo. Vì vậy đối với giới này, họ dùng nhiều thủ đoạn mà một trong số đó là việc mở rộng nhà lao mà đời gọi là ngục văn tự để trấn áp sĩ khí. Có thể nói rằng bấy giờ người Trung Quốc không có tự do ngôn luận...

Diễn biến
Tuy lời kể trong mỗi sách có khác nhau một vài chi tiết, nhưng đại để sự việc xảy ra như sau:

Vào cuối đời Minh, Chu Quốc Trinh (1557-1632), đỗ Tiến sĩ năm 1589, làm quan tới chức Thượng thư bộ Lễ kiêm Nội các đại học sĩ rồi thăng Tướng quốc (Thủ Phụ), nhưng vì không theo phe đảng của hoạn quan Ngụy Trung Hiền nên từ quan về ở Nam Tầm tỉnh Chiết Giang.

Họ Chu đã dày công soạn thảo một bộ sử về thời Minh trong đó có nhiều phần khác nhau: Hoàng Minh Đại Sử Ký, Hoàng Minh Đại Chính Ký, Hoàng Minh Đại Huấn Ký và đã được lần lượt in ra. Riêng bộ sau cùng Minh Lịch Triều Chư Thần Truyện chưa soạn xong thì ông mất. Gia cảnh ngày càng xuống dốc nên con cháu phải đem bộ bản thảo dở dang của ông bán cho một phú gia ở Nam Tầm là Trang Doãn Thành.

Trang Doãn Thành có một người con trai trưởng tên là Trang Đình Long, đỗ sinh viên, nhưng sau đó mắt bị lòa. Sau khi nghe đọc bộ bản thảo trên, Trang Đình Long đã cho mời nhiều nho sĩ đất Giang Nam như Mao Nguyên Minh, Phan Sinh Chương, Ngô Viêm... tổng cộng mười tám người đến tiếp tay để tu chỉnh và tăng bổ mấy tháng mới làm xong sách.

Bộ sách này có tên là Minh Sử Kỷ Lược, nhưng chưa kịp xuất bản thì Trang Đình Long mất vào khoảng đầu năm 1660.

Thể theo ước nguyện của con, cuối năm đó, Trang Doãn Thành cho người khắc in sách. Nhưng trước khi phát hành, một bản đã gửi về bộ Lễ để xin phép vào tháng Giêng năm 1661, và đã được phê là "không có gì đáng ngại". Tuy nhiên, chỉ một thời gian sau khi sách được phổ biến rộng rãi, thì bị các quan lại đia phương moi móc ra những điều "cấm kỵ" để vòi vĩnh tiền bạc của Trang Doãn Thành, trong số đó có Ngô Chi Vinh, làm quan huyện Quy An, vừa bị bãi chức vì tội tham nhũng.

Điều cấm kỵ đó là những vị quan thời đầu của nhà Thanh chẳng hạn như Đa Nhĩ Cổn lại không được gọi là Nhiếp Chính Vương mà vẫn dùng tên riêng, niên hiệu trong sách cũng sử dụng niên hiệu triều Minh. Trong sách có một đoạn viết về vụ Mãn Châu chiếm Trung Hoa có giọng ai oán. Chê trách sử quan nhà Minh là Thượng Khả Hỉ, Cảnh Thân Minh và những tướng lãnh nhà Minh là Khổng Hữu Đức, Cảnh Tinh Trung, là những kẻ đầu hàng v.v...

Mặc dù sau đó Trang Doãn Thành đã nghe lời viên đề lại ở phủ Tùng Khôi tướng quân là Trình Duy Phiên, nhờ người sửa chữa gắp rồi khẩn cho in lại và đồng thời cho thu hồi tất cả bản in lần đầu, nhưng Ngô Chi Vinh vẫn cố tình tìm ra và đem dâng bản in cũ để lập công.

Mượn cớ này, đầu năm 1662, Ngao Bái cử hai khâm sai từ Bắc Kinh xuống Hàng Châu và Chiết Giang, đem theo mấy trăm binh sĩ, bắt giam hết những người có liên quan để tra xét.

Theo lời kể của các tác giả, thì ngay sau đó toàn gia họ Trang bị giải về kinh. Trang Doãn Thành ở trong ngục chịu đánh đập không nổi nên đã tự sát trong ngục. Trang Đình Long chết rồi cũng bị quật mồ lên chịu tội phanh thây. Cả nhà họ Trang mấy chục người, từ mười lăm tuổi trở lên đều bị xử trảm, vợ con thì bị đày đi Phiên Dương, hoặc làm nô tì cho các kỳ binh Mãn Châu.

Tiền Lễ bộ thị lang Lý Lệnh Triết là người đề tựa sách thì bị xử lăng trì, bốn người con đều bị xử trảm. Hàng Châu tướng quân Tùng Khôi, Tuần phủ Chiết Giang Chu Xương Tô, Án sát Lý Hoán, Huấn đạo Triệu Trinh Đồng, Học chính Hồ Thượng Hành, Đề đốc Lương Hóa Phong, Thủ đạo Trương Võ Liệt, v.v... tùy theo tội nặng nhẹ mà bị giam hoặc bị giết chết.

Hai Huấn đạo mới ở huyện Quy An bị quy tội "biết việc mà che giấu", "xử lý công việc tuỳ tiện", nên đều bị xử tội treo cổ chết, trong đó Đàm Hi Mẫn mới làm quan được 3 tháng, Vương Triệu Trinh chỉ mới được chưa đầy nửa tháng.

Đề lại Trình Duy Phiên phủ vì tội bày mưu và bao che nên bị xử lăng trì giữa chợ. Còn nhóm thợ khắc chữ như Dương Đạt Phổ, Lý Tường Phổ; người bán sách như Vương Vân Giao, Lục Đức Nho; những người mua và giấu sách như Tô Châu Thủy, Lý Thượng Bạch... cũng đều bị xử chém.

Trước đây khi đến xin tiền, Ngô Chi Vinh bị Chu Hựu Minh đuổi đi; nhân dịp này Chi Vinh cũng cung khai với pháp ty phụ trách vụ án rằng cuốn sách có ghi rõ chiếu theo "Chu thị nguyên cảo thêm bớt nhuận sắc mà thành". Chi Vinh còn tán thêm là cái tên Chu Hựu Minh, hiển nhiên lòng vẫn còn tưởng nhớ đến nhà Minh, vì thế mà Chu Hựu Minh cùng năm đứa con trai đều bị chết chém.

Ngô Chi Vinh có công tố cáo nên được hưởng một nửa gia tài lớn của nhà họ Trang và Chu, ngoài ra còn ông được phục hồi quan chức, rồi làm đến Hữu thiên Đô Ngự sử. Năm 1665, Ngô Chi Vinh đột nhiên mắc phải một loại bệnh lạ, toàn thân cứ lở loét ra mà chết.

Năm 1663, vụ án kết thúc, sau khi đã giết chết cả thảy 72 người, và số người bị phát vãng nơi biên thùy đến hơn 100.

Hậu quả
Biểu hiện tập trung của chính sách tàn bạo và khủng bố dân tộc của nhà cầm quyền Mãn Thanh là các vụ: Mười ngày thảm sát Dương Châu (Dương Châu thập nhật), Ba lần làm cỏ gia định (Gia Định tam đồ). và vụ án Minh Sử...Hậu quả, giống như các vụ án văn tự xảy ra đầu đời Minh, là trong vòng tám mươi năm, một lượng lớn những tác phẩm tầm thường vô vị, tô son điểm phấn cho giai cấp thống trị, cho giai cấp địa chủ ra đời.
Tuy nhiên, điểm khác nhau là vào thời kỳ này cũng đã có được một số tác phẩm phản ánh cuộc sống nghèo khổ của nông dân và phản đối sự bức hại chủng tộc, như: Liêu trai chí dị của Bồ Tùng Linh, Thủy hử hậu truyện của Trần Thẩm, Thuyết nhạc toàn truyện của Tiền Thái, Trường sinh điện của Hồng Thăng, Mạc Lăng Xuân của Ngô Vĩ Nghiệp, thơ ca của Cố Viêm Võ, Khuất Đại Quân...

Theo học giả Nguyễn Hiến Lê, nhờ đầu đời Thanh, có những vua như Khang Hi, Càn Long, vừa giỏi võ bị, vừa trọng văn hóa. Họ khôn khéo hơn các vua đầu đời Nguyên. Họ vừa cho mở nhiều khoa thi để thu dùng những kẻ sĩ, vừa cấm lập xã (đoàn thể), lập hội. Kẻ nào có giọng chê bai nhà Thanh, nhất là trong sách vở thì đều bị tử hình, mà vụ án đã làm 70 người bị chết chỉ vì cuốn Minh Sử có phạm đến điều húy kị...là một minh chứng.

Vụ án Điềm kiềm ký văn
Đới Danh Thế (1653-1713), một danh sĩ ở Đồng Thành, sau khi đọc xong bộ sách Điềm Kiềm ký văn của Tiến sĩ Phương Hiếu Tiêu (lúc này đã mất), đã phát hiện được một số ghi chép không đúng sự thật và ông quyết tâm tìm thêm sử liệu để khảo đính lại. Nguyên nhân vụ án phát xuất từ ý định đó.

Phương Hiếu Tiêu và sách Điềm kiềm ký văn
Phương Hiếu Tiêu (chưa rõ năm sinh, năm mất và quê quán) còn có tên là Phương Huyên Thành, tự là Hiếu Tiêu, lại còn có hiệu là Lâm Cương. Ông thi đỗ Tiến sĩ năm nào chưa rõ, được bổ làm Thị Độc học sĩ.

Năm Thuận Trị thứ 11 (1654), ông lại được cử làm mưu sĩ cho nhà vua, và rất được quý trọng. Năm Thuận Trị thứ 14 (1657), Phương Du là ngườì Đồng Thành được mời làm Chủ khảo kỳ thi Hương ở Giang Nam.

Vì tư lợi, Phương Du lấy đỗ bất công, làm cho sĩ tử ở đây vô cùng phẫn nộ. Trong số đỗ có con của Phương Củng Càn là đồng tông với Phương Du, và người em trai thứ năm của Phương Hiếu Tiêu là Phương Chương Thành.

Không lâu sau, Cấp sự trung âm Ứng Tíết dâng biểu tố cáo Phương Chương Thành thi đỗ là do đút lót. Vua Thuận Trị xem xong vô cùng tức giận bèn cho cách chức Chủ khảo Phương Du và Tiền Khai Tôn cùng toàn bộ các quan coi việc chấm thi. Lại ra lệnh bắt Phương Chương Thành, Phương Củng Càn về kinh tra xét.

Tháng 3 năm Thuận Trị thứ 15 (1658), nhà vua cho sát hạch lại số cử nhân do Phương Du chấm đỗ, rồi công nhận 24 người đủ tư cách, xoá tên 14 người. Không lâu sau với tội danh "mua bán thi cử làm rối kỷ cương", Phương Du và Tiền Khai Tôn bị chém đầu, còn các quan đồng khảo khác đều bị xử treo cổ.

Phương Chương Thành và 8 sĩ tử khác bị phạt đánh 40 gậy trước công đường, bị tịch thu gia sản, cả nhà phải lưu đày đi Ninh Cổ Tháp. Tiến sĩ Phương Hiếu Tiêu cũng bị lưu đày theo.

Khi Khang Hi lên ngôi ra lệnh đại xá thiên hạ (1662), cha con Phương Hiếu Tiêu mới được cho về quê.

Năm Khang Hi thứ 12 (1673), Phương Hiếu Tiêu đi du ngoạn xuống phía Nam, nhưng đến nơi thì gặp lúc Bình Tây Vương Ngô Tam Quế khởi binh chống lại nhà Thanh ở Vân Nam. Phương Hiếu Tiêu lại bị Ngô Tam Quế bắt giam. Ở trong ngục, Phương Hiếu Tiêu giả bệnh, nhân lúc lính canh không chú ý, ông trốn thoát được.

Lần ngao du này tuy gặp nạn, nhưng ông cũng thu thập được không ít sử liệu về chính quyền nhà Nam Minh. Về nhà, ông viết luôn quyển "Điềm Kiềm ký văn" ghi chép lại tương đối tỉ mỉ việc chính sự của vương triều này.

Sách chưa xong, họa đã đến
Biết việc Đới Danh Thế muốn biên tập lại sách "Điềm Kiềm ký văn", học trò của ông là Xa Trạm, tình cờ gặp được một chứng nhân đó là Lê Tri, nên báo lại cho thầy.

Trước đây, Lê Tri từng làm quan trong triều và từng hầu hạ Quế vương Chu Do Lang (1646-1662). Năm Vĩnh Lịch thứ 15 (1661), Quế Vương bị Ngô Tam Quế hại, khiến Lê Tri phải chạy khỏi cung đình, rồi trở thành nhà sư đi khất thực khắp nơi.

Mừng rỡ, nhưng Đới Danh Thế không gặp được Lê Tri vì nhà sư này đã đi xa. Sốt ruột vì công việc của mình bị chậm trễ, Đới Danh Thế viết thư nhờ Xa Trạm chép lại những gì đã nghe được từ Lê Tri rồi gửi đến cho ông.

Không lâu sau, Đới Danh Thế nhận được tài liệu, đem đối chiếu với sách "Điềm Kiềm ký văn" và đã phát hiện có nhiều sự kiện trái ngược nhau, nhưng vì ông không dám quyết nên cũng không thể thêm bớt được gì.

Đới Danh Thế còn có một học trò khác tên là Vưu Vân Ngạc, vì yêu văn bút của thầy, nên đã sao chép được hơn 100 bài văn của Đới Danh Thế.

Năm Khang Hi thứ 41 (1702), Vưu Vân Ngạc thu thập thêm những bản thảo của thầy đế khắc in. Do Đới Danh Thế ở Nam Sơn Cương, bèn lấy tên sách là "Nam Sơn tập ngẫu sao", gọi tắt là "Nam Sơn tập".

Năm Đới Danh Thế 52 tuổi (1705), ông mới bắt đầu đi thi Hương ở phủ Thuận Thiên và đã đỗ đạt. Bốn năm sau, ông lại đi thi Hội và đỗ Đệ nhất danh cống sĩ. Vào thi Đình lại đỗ Giáp đệ nhị danh tức Bảng nhãn và được phong chức Biên tu Hàn Lâm viện.

Lúc đó, con của Tả Đô Ngự sử Triệu Thân Kiều là Triệu Hùng Chiêu lại đỗ Trạng nguyên, mọi người xôn sao bàn tán, cho rằng tài học của Đới Danh Thế trội hơn Triệu Hùng Chiêu, việc Chiêu đỗ trạng chắc là nhờ Tả Đô Ngự sử Triệu Thân Kiều giúp đỡ.

Nghe được, Triệu Thân Kiều liền tìm cách dẹp tin đồn và ngầm tìm cớ triệt bỏ Đới Danh Thế.

Năm Khang Hi thứ 50 (1711), Triệu Thân Kiều dùng quyển "Dữ Dư Sinh thư" trong "Nam Sơn tập" để dâng sớ tố cáo Đới Danh Thế, phạm tội phóng túng ngông cuồng, bất cẩn, mục đích cuối cùng là tạo nên sách phản và trục lợi. Khang Hi tiếp biểu xong, giao ngay cho bộ Hình nhanh chóng tra xét.

Thế là hai họ Phương và Đới cùng tất cả những người tham gia in ấn, đề tựa sách "Nam Sơn tập" đều bị bắt giữ. Mấy ngày sau, bộ Hình dâng báo cáo lên nhà vua.

Căn cứ tấu biểu của bộ Hình, vua Khang Hi cho rằng vụ án quá nghiêm trọng, bèn triệu tập Cửu khanh nghị án, đồng thời ra chiếu chỉ rằng:Họ Phương trong vụ án đều là một lũ phản loạn. Phương Quang Thêm đầu hàng theo Ngô Tam Quế làm ngụy tướng, Phương Hiếu Tiêu cũng từng làm sứ giả (thật ra là bị bắt giam) cho Ngô Tam Quế. Dòng họ này quyết không thể để lại được.

Căn cứ vào ý chỉ của Vua, Hình bộ thượng thư và Cửu Khanh đồng đưa ra ý kiến:Phương Hiếu Tiêu mắc bệnh cuồng điên, đáng thương đã viết "sách nghịch" lại đến Đới Danh Thế cố tình vận dụng sai thêm rồi cho in ấn phát hành, lưu truyền. Trong sách có nhiều câu chữ ngông cuồng, bất chấp trung hiếu đại nghĩa. Đây là quốc pháp, Phạm vào tội trời đất khó dung phải xét xử trừng phạt nghiêm khắc''.

Theo đề nghị của bộ Hình thì phải có hơn 300 người chịu án. Phạt như thế thì quá nặng và phạm vi liên luỵ cũng quá rộng, không có lợi cho việc nhà Thanh đang mua chuộc lòng người.

Sau khi cân nhắc, năm 1713, vua Khang Hi ra quyết định cuối cùng: Xử chém Đới Danh Thế, Lưu đày hai họ Phương, Đới đi Hắc Long Giang, những người như Vưu Vân Ngạc, Phương Bao... bị giam vào Bát kỳ.

Việc xử lần này so với vụ án Minh Sử cách đây 50 năm thì đã rộng lượng hơn nhiều. Đây có thể do những năm cuối đời Khang Hy, việc chính sự và xã hội đã khá ổn định. Trong tình thế như vậy, vương triều nhà Thanh cũng không cần phải giết chóc để thị uy nữa.

Chú thích

Văn học thời nhà Thanh
Văn chương án


title: Rechtsupweg

text:
Rechtsupweg là một đô thị ở huyện huyện Aurich, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Rechtsupweg có diện tích 5,13 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Aurich


title: Ptychadena neumanni

text:
Ptychadena neumanni là một loài ếch trong họ Ptychadenidae. Chúng là loài đặc hữu của Ethiopia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vườn nông thôn, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, ao, và kênh đào và mương rãnh. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Largen, M. 2004. Ptychadena neumanni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ptychadena
Động vật lưỡng cư Ethiopia
Động vật đặc hữu Ethiopia


title: Hylophorbus wondiwoi

text:
Hylophorbus wondiwoi là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Günther, R. & Price, D. 2004. Hylophorbus wondiwoi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hylophorbus
Động vật lưỡng cư Tây New Guinea
Động vật được mô tả năm 2001


title: Danh sách sông ở Philippines

text:
thế=|nhỏ|717x717px|18 Major River Basins in the Philippines
Đây là danh sách sông ở Philippines:

Luzon
Sông Abra
Sông Abulog
Sông Agno
Sông Angat
Sông Apayao
Sông Balili
Sông Bay
Sông Bicol
Sông Bued
Sông Cabuyao
Sông Cagayan
Sông Baligatan
Sông Calao
Sông Chico (Philippines)
Sông Diadi
Sông Ilagan
Sông Magat
Sông Mallig
Sông Pinacanauan
Sông Siffu
Sông Calumpang (Batangas)
Sông Ifugao
Sông Lawaye
Sông Mangangate
Sông Marikina (Vùng đô thị Manila)
Sông Maygñaway (on Catanduanes)
Sông Morong
Sông Navotas
Sông Padsan
Sông Guisit
Sông Bumbungan (Tỉnh Laguna)
Sông Pampanga
Sông Pangil (Tỉnh Laguna)
Sông Pansipit
Sông Parañaque
Sông Pasig (Vùng đô thị Manila)
Sông San Juan
Sông Taguig (Vùng đô thị Manila)
Sông San Juan (Calamba)
Sông San Cristobal (Laguna (tỉnh))
Sông Santa Cruz
Sông Sapang Baho
Sông Siniloan
Sông Tarlac
Sông Tullahan
Sông Tunasan
Sông Umiray
Sông Yawa
Sông Zapote (Philippines)

Visayas
Sông Abatan, Bohol
Sông Aklan, Panay
Sông Banica, Negros
Sông Bojo, Cebu
Sông Butuanon, Cebu
Sông Catarman, Bắc Samar
Sông Catubig, Bắc Samar
Sông Hilabangan
Sông Iloilo, Panay
Sông Inabanga, Bohol
Sông Jalaur, Panay
Sông Kamputhaw, Cebu
Sông Loboc, Bohol
Sông Matutinao, Cebu
Sông Pambujan, Bắc Samar
Sông Panay, Panay
Sông Silmugi, Cebu
Sông Subangdaku, Nam Leyte
Sông Ulot, Samar

Mindanao
Sông Agus
Sông Sông Agusan
Sông Sibagat
Sông Wawa
Sông Umayam
Sông Buayan
Sông Cagayan
Sông Bubunaoan
Sông Kalawaig
Sông Tagite
Sông Davao
Sông Salug
Sông Guagua
Sông Malungon
Sông Mandulog (Iligan City)
Rio Grande de Mindanao
Sông Libungan
Sông Pulangi
Sông Bobonawan
Sông Tigwa
Sông Manupali
Sông Muleta
Sông Sawaga
Sông Maradugao
Sông Kabacan
Sông Buluan
Sông Allah
Sông Tagum
Sông Libuganon
Sông Tagoloan
Sông Initao (Initao, Mis. Or.)
Sông Talabaan (Naawan, Mis. Or)
Sông Manticao (Manticao, Mis. Or.)

Tham khảo

Philippines


title: Nephrotoma megacantha

text:
Nephrotoma megacantha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Agriotella debilis

text:
Agriotella debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Agriotella


title: Nymphargus oreonympha

text:
Nymphargus oreonympha là một loài ếch trong họ Centrolenidae, formerly placed in Cochranella. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông.
Its conservation status is unclear.

Nguồn
 Rueda, J.V. & Lynch, J. 2004. Cochranella oreonympha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nymphargus
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật đặc hữu Colombia


title: Belœil

text:
Belœillà một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, đô thị này có dân số 13.347 người. Tổng diện tích là 61,55 km², với mật độ dân số 217 người trên mỗi km².

Đô thị này được đặt tên theo lâu đài Belœil, từng là nơi ở của Charles-Joseph, hoàng tử của Ligne.

Người dân địa phương nổi tiếng có:
Émilie Dequenne, nữ nghệ sĩ
Pierre Descamps, nhà chính trị
Baron Empain, nhà Ai Cập học

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức của lâu đài

Đô thị của Hainaut


title: Hydropsyche noonadanae

text:
Hydropsyche noonadanae là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Blepharis dhofarensis

text:
Blepharis dhofarensis là một loài thực vật thuộc họ Acanthaceae. Loài này có ở Oman và Yemen. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Một số nghiên cứu sinh học phân tử gần đây lại xếp nó vào chi Acanthus.

Tham khảo

 Ghazanfar, S.A. 1998. Blepharis dhofarensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.
 McDade, L.A., T.F. Daniel, C.A. Kiel, và K. Vollesen 2005. Phylogenetic Relationships among Acantheae (Acanthaceae): Major lineages present contrasting patterns of molecular evolution and morphological differentiation. Systematic Botany 30: 834–862

Blepharis
Thực vật Yemen
Thực vật dễ tổn thương


title: Lan mật khẩu hoa chùy

text:
Lan mật khẩu hoa chùy (danh pháp hai phần: Cleisostoma paniculatum) là một loài lan.

Cây có mặt ở Ấn Độ, Thái Lan, Đài Loan, Trung Quốc, Việt Nam (Hải Phòng).

Chú thích

Liên kết ngoài

paniculatum


title: Glyphonyx nanus

text:
Glyphonyx nanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Georgsberg

text:
Georgsberg là một đô thị thuộc huyện Deutschlandsberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 13,44 km², dân số thời điểm năm 2005 là 1449 người.

Tham khảo


title: Phyllocnistis citrella

text:
Phyllocnistis citrella (tên tiếng Anh: Citrus leafminer) là một loài loài bướm thuộc họ Gracillariidae.
Nó có mặt đầu tiên ở Florida năm 1993, nhưng sau đó nó được tìm thấy trên khắp thế giới, bao gồm Argentina, Úc, Brasil, Trung Quốc, Corse, Costa Rica, Cuba, Ấn Độ, Israel, Malaysia, Mauritius, Nam Phi, México, Philippines, Tây Ban Nha, và Hoa Kỳ.

Sải cánh dài khoảng 5 mm.

Ấu trùng là các loài có hại cho nông nghiệp, chúng ăn cam chanh, cũng như Aegle marmelos, Atalantia, Citrofortunella microcarpa, Citrus limon, Citrus paradisi, Citrus maxima, Fortunella margarita, Murraya paniculata và Poncirus trifoliate. Larvae have also been recorded on Garcinia mangostana, Pongamia pinnata, Alseodaphne semecarpifolia, Loranthus và Jasminum sambac. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Center for Invasive Species - Citrus Leafminer
 citrus leafmioner on the UF / IFAS Featured Creatures Web site

Ghi chú

Phyllocnistis
Côn trùng châu Âu
Côn trùng Ethiopia


title: Hóa keo

text:
Hóa keo là lĩnh vực hóa học nghiên cứu về các cách chế tạo, đặc điểm và biến đổi các hệ keo. Hệ keo là một hệ thống phân tán các phần tử có kích thước từ một phần triệu cho đến vài phần ngàn milimét. Các phần tử này được phân tán trong một môi trường phân tán.

Hệ keo là một hệ phân tán giữa dung dịch và huyền phù. Hệ keo không có áp suất thẩm thấu, không tăng nhiệt độ sôi và không giảm nhiệt độ đông đặc của môi trường phân tán (gọi là các tính chất của hệ keo). Các hạt keo thường mang điện tích hấp thụ vì thế mà có thể tách chúng ra bằng phương pháp điện di. Các hạt keo chống sự kết tụ của các loại hạt keo khác thường được gọi là keo bảo vệ, ví dụ như dextrin. Trong cơ thể động vật và thực vật có rất nhiều hoạt chất tồn tại trong hệ keo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hóa keo
Hóa lý
Vật lý vật chất ngưng tụ
Hỗn hợp hóa học


title: Paragomphus zambeziensis

text:
Paragomphus zambeziensis là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó là loài đặc hữu của Zimbabwe. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Suhling, F. 2005. Paragomphus zambeziensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Zimbabwe
Paragomphus


title: 21497 Alicehine

text:
21497 Alicehine (tên chỉ định: 1998 JJ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 1 tháng 5 năm 1998. Nó được đặt theo tên Alice Hine, a radar data analyst ở Arecibo Observatory.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 21001–22000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Decorsea dinteri

text:
Decorsea dinteri là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Namibia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Decorsea dinteri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Decorsea
Thực vật Namibia


title: Guam

text:
Guam (; Chamorro:  ), tên chính thức là Lãnh thổ Guam, là một hải đảo nằm ở miền tây Thái Bình Dương và là một lãnh thổ có tổ chức nhưng chưa hợp nhất của Hoa Kỳ. Người Chamorros, cư dân bản thổ của Guam là nhóm người đầu tiên sinh sống tại hòn đảo khoảng 6.000 năm về trước. Guam là hòn đảo lớn nhất ở vị trí cực nam của Quần đảo Mariana. Thủ phủ của đảo là Hagåtña, trước đây viết là "Agana". Kinh tế của Guam chủ yếu dựa vào du lịch (đặc biệt là từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan) và các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ.

Guam nằm về phía Tây của Hawaii cách đó 6298 km, về phía Đông của Philippines với khoảng cách 2058 km và 3400 km từ Bình Nhưỡng, Triều Tiên.

Lịch sử

Nhà hàng hải người Bồ Đào Nha Ferdinand Magellan phụng lệnh Vua Tây Ban Nha phát hiện ra đảo Guam năm 1521 trong chuyến đi vòng quanh Trái Đất. Sau đó Tướng Miguel López de Legazpi nhân danh vua Tây Ban Nha đã đến Guam và tuyên bố chủ quyền năm 1565. Người Tây Ban Nha đặt nền cai trị thuộc địa Guam từ năm 1668 khi linh mục San Vitores sang Guam truyền giáo phổ biến đạo Công giáo. Lúc bấy giờ Guam cũng như toàn phần Quần đảo Mariana và Quần đảo Caroline phụ thuộc Philippines như một phần của xứ Đông Ấn thuộc Tây Ban Nha. Trong thời gian non 200 năm (1668-1815), Guam là trạm dừng chân quan trọng trên chặng hải hành của thương thuyền Tây Ban Nha từ México sang Philippines. Dưới sự cai trị của Tây Ban Nha, văn hóa Chamorro và các thổ dân nói chung chịu sự chi phối mạnh mẽ của văn hóa Tây Ban Nha.

Tây Ban Nha và Hoa Kỳ xung chiến vào cuối thế kỷ 19, kết quả là Tây Ban Nha nhượng đứt Philippines và Guam cho Hoa Kỳ năm 1898. Quần đảo Bắc Mariana thì Madrid bán cho Đức với giá 837.500 đồng vàng Đức. Hoa Kỳ từ đấy dùng đảo Guam làm trạm tiếp tế cho tàu chiến hải quân khi vượt đại dương đi lại sang Philippines.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ thì Quân đội Đế quốc Nhật Bản tiến chiếm ngày 8 tháng 12 năm 1941. Vì được dự đoán trước, Hoa Kỳ đã di tản phần lớn kiều dân khỏi đảo. Trước đó từ năm 1914 thời Chiến tranh thế giới thứ nhất Nhật đã tiếp thu Quần đảo Bắc Mariana từ Đức và cai trị chiếu theo hiệp định Ủy thác Nam Dương. Thổ dân Chamorro từ Quần đảo Bắc Mariana được Nhật đưa đến Guam làm thông dịch viên cho lực lượng chiếm đóng Nhật Bản. Trong khi đó dân Chamorro ở Guam thì bị liệt vào thành phần địch quân. Cũng vì sự kiện này mà sau chiến tranh, dân Chamorro ở Guam mang mối thù với thổ dân từ Bắc Mariana mặc dù cả hai đều là người Chamorro.

Trong suốt thời giam bị chiếm đóng 31 tháng, dân Guam bị quân Nhật bắt người thì lao dịch, kẻ thì bị giết hại, giam cầm, có khi ép buộc cả phụ nữ phục vụ sinh lý cho Quân đội Nhật dưới dạng mại dâm, nhiều gia đình ly tán. Theo cuộc điều tra của Quốc hội Hoa Kỳ năm 2004 thì trong gần ba năm Nhật chiếm đóng, có khoảng một nghìn người ở Guam bị giết.

Ngày 21 tháng 7 năm 1944 Hoa Kỳ mở cuộc tái chiếm Guam, giao tranh ác liệt. Nhật phải rút lui, bỏ cả Quần đảo Bắc Mariana.

Sau đệ nhị thế chiến
Sau chiến tranh, Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Tổ chức Guam 1950 nhằm thiết lập Guam như một lãnh thổ chưa hợp nhất của Hoa Kỳ. Đây là cơ chế pháp lý cai trị Guam, thiết lập guồng máy hành chính và trao quyền công dân Hoa Kỳ cho cư dân Guam. Thống đốc Guam được liên bang bổ nhiệm cho đến năm 1968, khi Đạo luật bầu cử thống đốc Guam cho phép bầu cử phổ thông chức vụ này . Vì Guam không phải là tiểu bang Hoa Kỳ, công dân Mỹ cư trú trên đảo Guam không được phép bỏ phiếu cho tổng thống và đại diện Quốc hội của họ là một thành viên không bỏ phiếu. Tuy nhiên, họ có quyền bỏ phiếu cho các đại biểu đảng trong các cuộc bầu cử sơ bộ của tổng thống.

Tháng Tư 1975 khi Sài Gòn thất thủ, Hoa Kỳ mở cuộc di tản bằng hàng không cũng như đường biển thì Guam được dùng làm chặng dừng chân đầu tiên của hơn 100.000 người Việt tỵ nạn đến đất Mỹ. Chính nơi này cũng là nơi con tàu Việt Nam Thương Tín cập bến vào Tháng Chín năm 1975 sau khi thoát khỏi Việt Nam từ Tháng Tư. Ngày 16 tháng 10 chính con tàu này đã làm cuộc hành trình về Việt Nam chở 1.546 người Việt muốn hồi hương.

Guam là nơi tạm trú của 111.919 người Việt tỵ nạn  trước khi chính phủ Liên bang Hoa Kỳ dàn xếp chuyển họ sang Bắc Mỹ định cư ở Hoa Kỳ.

Địa lý

Guam nằm ở vị trí 13.5° bắc 144.5° đông và có diện tích là 210 dặm vuông (544 km²). Nó là đảo cận nam nhất của Quần đảo Mariana và là đảo lớn nhất trong Quần đảo Micronesia. Chuỗi đảo này được hình thành bởi các mảng kiến tạo Thái Bình Dương và Philippines. Rãnh Mariana, một vùng bị quằn sâu, nằm bên cạnh chuỗi đảo về phía đông. Challenger Deep, điểm sâu nhất trên Trái Đất, ở phía tây nam của Guam có độ sâu khoảng 35.797 ft (10.911 mét). Điểm cao nhất tại Guam là Núi Lamlam cao 1.332 ft (406 m). Đảo Guam dài 30 dặm Anh (48 km) và rộng từ 4 dặm (6 km) đến 12 dặm (19 km). Thỉnh thoảng đảo bị động đất vì nó ở rìa phía tây của Mảng Thái Bình Dương và gần mảng Philippines. Trong những năm vừa qua, các trận động đất có trung tâm chấn động gần Guam có cường độ từ 5,0 đến 8,7. Không như núi lửa Anatåhan tại Quần đảo Bắc Mariana, Guam không phải là vùng núi lửa còn hoạt động. Tuy nhiên, vì hướng gió và gần Anatahan, các hoạt động núi lửa nhất là tàn tro đôi khi ảnh hưởng đến Guam.

Phần phía bắc của đảo có bình nguyên rừng với đất đá vôi và bờ đá san hô trong khi phía nam có những đỉnh núi lửa có thảo nguyên và rừng. Một bờ đá san hô bao quanh phần lớn đảo, trừ những nơi có vịnh cung cấp lối ra cho các con sông nhỏ và suối nước chảy từ các ngọn đồi xuống Thái Bình Dương và biển Philippines. Dân số của đảo tập trung nhiều nhất ở khu vực phía bắc và miền trung.

Khí hậu
Khí hậu có nét nhiệt đới. Thời tiết thường nóng và rất ẩm và ít thay đổi nhiệt độ theo mùa. Nhiệt độ cao trung bình là 86°F (30°C) và nhiệt độ thấp trung bình là 74°F (24°C) với lượng mưa trung bình hàng năm là 96 inch (2.180 mm). Mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng sáu. Những tháng còn lại là mùa mưa. Tháng 1 và tháng 2 được xem là tháng mát nhất trong năm với nhiệt độ ban đêm khoảng từ 75 đến 70 °F và thông thường có độ ẩm thấp hơn. Tháng dễ có bão nhất là tháng 10 và tháng 11. Tuy nhiên chúng cũng có thể xảy ra quanh năm.

Trung bình có ba cơn bão nhiệt đới và một cơn bão lớn đi qua Guam trong vòng 180 hải lý (330 km) mỗi năm. Cơn bão có cường độ mạnh nhất đi qua Guam gần đây là Siêu bão Pongsona với sức gió gần trung tâm là 125 dặm một giờ đập vào Guam ngày 8 tháng 12 năm 2002 để lại sự tàn phá khủng khiếp. Từ sau Siêu bão Pamela năm 1976 các cấu trúc nhà cửa bằng gỗ đã được thay thế bằng các cấu trúc bê tông. Trong thập niên 1980, các cột điện bằng gỗ bắt đầu được thay thế bằng các cột chống bão bằng bê tông cốt thép. Trong thập niên 1990, nhiều chủ nhà và cơ sở thương mải đã lắp đặt các cửa chống bão.

Nhân khẩu
Theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000, dân số của Guam là 154.805 Dân số ước tính năm 2007 cho Guam là 173.456. Cho đến năm 2005, sự gia tăng dân số hàng năm là 1,76%. Nhóm dân đông nhất là người bản xứ Chamorros, chiếm 57% tổng dân số. Nhóm dân lớn thứ nhì là người Philippines chiếm 25.5%, người da trắng 10%, Việt Nam, Trung Hoa, Nhật, Triều Tiên và các nhóm dân khác. Ngày nay, Giáo hội Công giáo Rôma là tôn giáo lớn nhất chiếm 85%. Ngôn ngữ chính của đảo là tiếng Anh và tiếng Chamorro.

Những người Việt chọn lựa ở lại và sinh cư lập nghiệp tại Guam không tới 200 người. Hiện tại, Guam có tới bảy tám tiệm ăn do người Việt Nam làm chủ, tiệm nào cũng có món phở nhưng người địa phương thích nhất là món hủ tiếu nấu theo kiểu Việt Nam mà họ gọi là combination soup. Ở Guam chỉ có hai bác sĩ người Việt, còn phần đông là buôn bán. Có người từ California hay từ những tiểu bang khác qua Guam mở quán Karaôkê hay hộp đêm để phục vụ du lịch.

Văn hóa
Văn hóa Chamorro truyền thống được thể hiện trong điệu múa, đi biển, nấu ăn, bắt đánh cá, các trò chơi (như batu, chonka, estuleks, và bayogu), các bài hát và kiểu cách bị ảnh hưởng bởi sự di dân của những người từ những nơi khác đến. Chính sách của Tây Ban Nha thời thuộc địa (1668-1898) là một chính sách thu phục và khuyến khích cải đạo sang Giáo hội Công giáo Rôma. Tình trạng dẫn đến việc loại dần các chiến binh nam của Guam và đẩy người Chamorro ra khỏi quê hương của họ.

Sử gia Lawrence Cunningham vào năm 1992 có viết "Theo ý nghĩ của người Chamorro, vùng đất và các sản phẩm từ đất sinh ra thuộc về mọi người. Inafa'maolek, hay là phụ thuộc liên đới, là chìa khóa hay giá trị trung tâm trong văn hóa Chamorro... Inafa'maolek phụ thuộc vào một tinh thần hợp tác. Đây là ý nghĩa cốt lõi rằng mọi thứ trong văn hóa Chamorro xoay tròn quanh nhau. Mối quan tâm mạnh mẽ là vì nhau hơn là chủ nghĩa cá nhân và quyền tư hữu."

Văn hóa cốt lõi của Chamorro là sự kết hợp phức tạp quy định xã hội đặt trọng tâm vào sự kính trọng: Từ việc hôn bàn tay của người già, lưu truyền những huyền thoại, bài hát, và các nghi lễ tán tỉnh, đến việc một người cầu xin tha thứ từ tổ tiên đã khuất khi đi vào rừng sâu. Những phong tục tập quán có từ trước khi Tây Ban Nha xâm chiếm bao gồm làm thuyền galaide, làm nhạc cụ belembaotuyan,...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính quyền

 Congresswoman Madeleine Z. Bordallo, Delegate, U.S. Congress
 Guam Customs and Quarantine Agency
 Guam Election Commission
 Guam Code Annotated
 Guam Department of Revenue and Taxation

Tin tức

 Marianas Variety "Guam's only true independent news source"
 Pacific Daily News, A Gannett Newspaper
 KUAM, Guam's Primary News Channel
 "Pacific News Center - News You Can Trust

Tổng quan
 allthingsguam A Guam History resource—virtual textbook, virtual workbook and more
 Guampedia from the Guam Humanities Council and the University of Guam
 Open Directory Project - Guam  directory category
 U.S. Library of Congress - Portals to the World: Guam
 The World Factbook on Guam
 Guam Connection - Guam directory and internet portal.

Quân sự
 Commander, Naval Forces Marianas (COMNAVMAR) Guam
 Andersen Air Force Base (AAFB) Guam
 War in the Pacific - Liberation of Guam
 Congressional Testimony - Guam War Claims

Du lịch
 Wikitravel's Guide to Guam
 Guam Visitors Bureau
 Guam Portal

Những thông tin khác
 Guam Chamber of Commerce
 Maps - Perry-Castañeda Library Map Collection

Vùng quốc hải Hoa Kỳ
Địa lý Micronesia
Trại tạm cư cho người Việt Nam năm 1975

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Các đảo ở châu Đại Dương
Địa điểm trong Thế chiến thứ hai
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha


title: Agrypnus soleatus

text:
Agrypnus soleatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Jalal-Abad (vùng)

text:
Vùng Jalal-Abad, cũng gọi là Jalalabat (tiếng Kyrgyzstan: Жалалабат областы), là một vùng (oblast) của Kyrgyzstan. Tỉnh lỵ đóng ở thành phố cùng tên Jalal-Abad. Tỉnh này giáp các tỉnh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): tỉnh Talas, tỉnh Chui, tỉnh Naryn, tỉnh Osh và các tỉnh Toshkent, Namangan, Andijon của Uzbekistan. Tỉnh Jalal-Abad được lập ngày 21 tháng 11 năm 1939. Ngày 27 tháng 1 năm 1959, tỉnh này thuộc tỉnh Osh, nhưng lại được tách ra làm tỉnh riêng vào ngày 14 tháng 12 năm 1990. Tỉnh Jalal-Abad có 8 huyện, gồm 5 thị trấn, 8 khu định cư kiểu đô thị, 415 làng

Các huyện thuộc tỉnh Jalal-Abad
Jalal-Abad được chia thành 8 huyện (các huyện phía nam được đánh số từ đông sang tây)::

Tham khảo

Vùng của Kyrgyzstan


title: 13358 Revelle

text:
13358 Revelle (1998 TA34) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1998, bởi LONEOS ở trạm Anderson Mesa. Tiểu hành tinh được gọi là 13358 Revelle để vinh danh Douglas ReVelle.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13358 Revelle

013358
013358
Tiểu hành tinh được đặt tên
19981014


title: Anthonomus tenebrosus

text:
Anthonomus tenebrosus là một loài mọt bản địa Nam Mỹ.

A. tenebrosus được điều tra để sử dụng làm tác nhân kiểm soát sinh vật tiềm năng chống lại cây Solanum viarum chủ yếu ở Đông Nam Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1843


title: Serpulorbis colubrinus

text:
Serpulorbis colubrinus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Serpulorbis


title: Gnaphalium imbaburense

text:
Gnaphalium imbaburense là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gnaphalium imbaburense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Rau khúc
Thực vật Ecuador


title: Davor Šuker

text:
Davor Šuker, (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1968) là cựu tiền đạo bóng đá người Croatia, được coi là một trong những tiền đạo xuất sắc nhất thập niên 1990. Ông hiện tại là chủ tịch Liên đoàn bóng đá Croatia.

Đỉnh cao sự nghiệp của ông là World Cup 1998 tại Pháp, ông giành được danh hiệu Vua phá lưới với 6 bàn trong 7 trận, giúp đội tuyển Croatia giành hạng 3 chung cuộc ngay lần tham dự World Cup đầu tiên. Ông còn là chân sút xuất sắc nhất trong lịch sử đội tuyển quốc gia Croatia với 45 bàn thắng.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Những năm đầu tiên

Šuker bắt đầu chơi bóng tại quê nhà Osijek với câu lạc bộ NK Osijek từ 1984 tới 1989. Sau đó ông chuyển đến Dinamo Zagreb, chơi 2 mùa bóng và ghi được 34 bàn trong 60 trận ở giải vô địch quốc gia Nam Tư. Thành tích ấn tượng này giúp ông được gọi vào đội tuyển Nam Tư và thu hút sự chú ý của các đội bóng nước ngoài. Năm 1991, ông chuyển tới Tây Ban Nha chơi cho câu lạc bộ Sevilla.

Tại Tây Ban Nha

Šuker đá trận đầu tiên tại Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha cho Sevilla ngày 17 tháng 11 năm 1991, từ băng ghế dự bị ở phút cuối cùng trong trận hoà Espanyol 1-1. Trận tiếp theo gặp Real Sociedad, ông được ra sân ngay từ đầu và ghi bàn gỡ hoà 2-2. Mùa bóng đầu tiên tại Sevilla, Šuker ghi được 6 bàn trong 22 trận. Mùa bóng tiếp theo thành công hơn khi ông ghi 13 bàn trong 33 trận.

Mùa bóng 1993-94, ông trở thành một trong những cầu thủ xuất sắc nhất tại La Liga khi ghi tới 24 bàn thắng trong 34 trận với 5 cú đúp và 1 hat-trick, chỉ kém Romário của FC Barcelona. Sau đó, ông còn chơi thêm 2 mùa cho Sevilla, ghi được 33 bàn trong 64 trận ở giải vô địch quốc gia.

Ông chuyển tới chơi cho Real Madrid mùa bóng 1996-97, và tiếp tục là một tay săn bàn hàng đầu với 24 bàn trong 38 trận, là chân sút thứ ba mùa bóng đó, chỉ sau Ronaldo của Barcelona và Alfonso Pérez của Real Betis. Cũng trong mùa bóng này, ông cùng Real Madrid giành danh hiệu vô địch quốc gia. Giấc mơ có được các danh hiệu lớn của Šuker thành hiện thực khi ông cùng Real Madrid vô địch Champions League năm 1998, mặc dù chỉ ra sân vài phút trong trận chung kết trước Juventus. Mùa bóng 1998-99, vai trò của Šuker với câu lạc bộ giảm sút, mặc dù ông đã có một giải World Cup 1998 thành công. Ông chỉ ghi được 4 bàn trong 19 trận. Cuối mùa bóng, Šuker quyết định rời câu lạc bộ sau ba mùa bóng thi đấu cho Real.

Việc rời Real Madrid cũng kết thúc sự nghiệp thi đấu 8 mùa bóng tại Tây Ban Nha của Šuker. Tổng cộng ông có được 114 bàn thắng trong 239 trận đấu.

Tại Anh

Mùa bóng 1999-2000, Šuker chuyển tới chơi tại giải Ngoại hạng Anh, ký hợp đồng với Arsenal. Trận đấu ra mắt của ông tại đây vào ngày 22 tháng 8 năm 1999 trong trận thua 1-2 trước Manchester United tại Highbury, vào sân thay người 15 phút trước khi hết trận. Trận đấu đầu tiên Šuker trong đội hình xuất phát là trận thắng Aston Villa 3-1 trên sân nhà, ông ghi 2 bàn đầu tiên tại giải Ngoại hạng Anh. Ông ghi tổng cộng 8 bàn (có 3 cú đúp) trong 22 trận đá tại giải vô địch trong màu áo Arsenal, trước khi chuyển sang West Ham United mùa bóng 2000-01. Với Arsenal, Šuker tham dự trận chung kết Cúp UEFA năm 2000 từ băng ghế dự bị. Arsenal thua trận chung kết trước đội bóng Thổ Nhĩ Kỳ Galatasaray trên chấm phạt đền, với Šuker đá hỏng lượt sút của mình.

Tại West Ham, ông chỉ ra sân 11 trận trong giải Ngoại hạng cả mùa bóng và ghi 2 bàn. Sự nghiệp của ông ở Anh kết thúc vào cuối mùa bóng đó khi ông quyết định chuyển sang Đức chơi cho 1860 Munich mùa bóng 2001-02. Tổng cộng ở giải Ngoại hạng Anh ông ghi 10 bàn trong 33 trận đấu.

Tới Đức và giải nghệ

Ở 1860 Munich, cho đến tận vòng 15 của giải đấu, Šuker mới có trận ra mắt Bundesliga đầu tiên, khi ông chơi đủ 90 phúc trong trận thắng Energie Cottbus 1-0 trên sân nhà. Bàn thắng đầu tiên của ông là sau kì nghỉ đông, trong trận thắng 1. FC Köln 3-0 cũng trên sân nhà. Ông ghi 1 bàn bằng đầu ở trận này. Trận đấu tốt nhất của ông ở mùa bóng này ở vòng cuối cùng, 1860 Munich thắng 4-2 trên sân Borussia Mönchengladbach. Ông ghi được cú đúp duy nhất tại Bundesliga trong trận này. Kết thúc mùa bóng đầu tiên, Šuker có một thành tích ít ỏi là 4 bàn trong 14 trận.

Mùa bóng cuối cùng 2002-03, ông cũng hiếm có dịp được chơi cho câu lạc bộ và ghi duy nhất 1 bàn trong 11 lần ra sân trong mùa bóng. Bàn cuối của ông vào ngày 2 tháng 11 năm 2002 khi 1860 Munich thắng Arminia Bielefeld 3-1 trên sân nhà và trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp của ông là thất bại 0-1 trước VfB Stuttgart ngày 16 tháng 3 năm 2003. Tổng cộng 2 mùa ở Bundesliga, ông chỉ ghi 5 bàn trong 23 trận đấu . Trong hai mùa bóng này, ông còn tham dự 5 trận đấu tại Cúp bóng đá Đức và ghi 3 bàn.

Sự nghiệp đội tuyển
Ngay từ khi còn trẻ, Šuker đã ghi được 15 bàn thắng trong 25 lần khoác áo đội tuyển trẻ Nam Tư. Năm 1990, ông được gọi vào đội tuyển Nam Tư tham dự vòng chung kết World Cup 1990 tại Ý, tuy nhiên không có cơ hội ra sân.

Ngày 22 tháng 12 năm [1990, ông có trận ra mắt quốc tế trong màu áo đội tuyển mới thành lập Croatia trong trận đấu giao hữu gặp Romania. Tuy nhiên vào năm 1991, Šuker có được 2 trận khoác áo đội tuyển Nam Tư , do Croatia chưa được công nhận là thành viên của FIFA và UEFA tại thời điểm đó, và ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của mình và là bàn thắng duy nhất cho Nam Tư.

Trong trận đấu thứ hai cho Croatia, trận giao hữu với México năm 1992, ông ghi một cú đúp giúp Croatia thắng 3-0. Sau đó Šuker cùng Croatia tham dự giải đấu quốc tế quan trọng đầu tiên, Euro 1996, với một kỉ lục ở vòng loại là 12 bàn ghi được trong 10 trận đấu loại .

Tại vòng chung kết ở Anh, Šuker ghi 3 bàn trong 4 trận, trong đó có 2 bàn trong trận đại thắng đương kim vô địch Đan Mạch 3-0 ở vòng bảng. Sau đó, ông cũng góp phần đưa Croatia tham dự vòng chung kết World Cup đầu tiên khi ghi được 5 bàn trong 9 trận ở vòng loại World Cup 1998 tại Pháp.

Đây là giải đấu thành công nhất trong sự nghiệp của Šuker. Ông giành được danh hiệu Vua phá lưới của giải đấu, ghi 6 bàn trong 7 trận và đưa Croatia tới vị trí thứ ba một cách đầy bất ngờ đối với quốc gia tham dự World Cup lần đầu tiên kể từ khi độc lập. Ông đóng góp 1 bàn trong mỗi trận Croatia có bàn thắng, ghi các bàn thắng quyết định trong những trận thắng 1-0 trước Nhật Bản ở vòng bảng, Romania ở vòng 16 đội và chiến thắng cuối cùng 2-1 trước Hà Lan tại trận tranh vị trí thứ ba. Šuker cũng đưa đội tuyển tiến gần đến chung kết, khi ghi bàn mở tỉ số trong trận bán kết gặp Pháp trước khi Lilian Thuram ghi 2 bàn thắng  đảo ngược tình thế, giúp Pháp thắng 2-1 vào chung kết.

Sau World Cup 1998, Šuker tiếp tục thi đấu cho Croatia ở vòng loại Euro 2000. Tuy ông đóng góp 4 bàn trong 7 trận vòng loại nhưng Croatia không vượt qua được vòng loại. Ông cũng có mặt trong đội hình Croatia tham dự World Cup 2002 tại Hàn Quốc, nhưng chỉ chơi có 63 phút trong trận mở màn gặp Mexico và thua 0-1. Ở vòng loại giải đấu này ông chỉ ghi được 1 bàn trong 6 trận. Sau World Cup 2002, ông kết thúc sự nghiệp quốc tế, trở thành thần tượng của nhiều trẻ em trên thế giới, đặc biệt tại quê nhà Croatia, nơi ông được coi là anh hùng dân tộc.

Šuker thi đấu tổng cộng 71 trận đấu quốc tế trong sự nghiệp, 2 trận cho Nam Tư và 69 trận cho Croatia, và ghi tổng cộng 46 bàn thắng. Kỉ lục ghi 45 bàn cho đội tuyển Croatia còn tồn tại lâu dài khi những cầu thủ đứng sau đều ghi chưa tới 30 bàn.

Sau khi giải nghệ cầu thủ
Sau khi kết thúc sự nghiệp cầu thủ, Šuker mở một trường dạy bóng đá, lấy tên Học viện bóng đá Davor Šuker, trung tâm huấn luyện đặt tại thủ đô Zagreb của Croatia và ở một vài thành phố khác.
Ngày 06 tháng 7 năm 2012, Davor Suker đắc cử chức chủ tịch LĐBĐ Croatia (HNS), thay thế Chủ tịch kỳ cựu Vlatko Markovic.

Vinh danh
Tháng 11 năm 2003, nhân dịp UEFA kỉ niệm 50 năm thành lập, Šuker được Liên đoàn bóng đá Croatia bầu chọn là cầu thủ tiêu biểu trong 50 năm của Croatia. Tháng 3 năm 2004, ông được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất và là cầu thủ duy nhất của Croatia trong danh sách này.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Real Madrid
 La Liga: 1996–97
 Supercopa de España: 1997
 UEFA Champions League: 1997–98
 Intercontinental Cup: 1998

Arsenal
 UEFA Cup Á quân: 1999–2000

Quốc tế
Yugoslavia Youth
 FIFA World Youth Championship: 1987
 UEFA European Under-21 Championship Runner-up: 1990

Croatia
 FIFA World Cup Hạng ba: 1998

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

What happened to Davor Šuker? tại Realmadridnews.com

Sinh năm 1968
Cầu thủ bóng đá Croatia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Croatia
Cầu thủ bóng đá Dinamo Zagreb
Cầu thủ bóng đá Sevilla FC
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
FIFA 100
Cầu thủ vàng UEFA
Vua phá lưới World Cup
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2002

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha

Cầu thủ bóng đá nam Croatia ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990


title: Seega

text:
Seega là một đô thị ở huyện Kyffhäuser, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 9,01 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 460 người.

Tham khảo


title: Lineatriton orchimelas

text:
Lineatriton orchimelas là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae. Đây là loài đặc hữu của México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Lineatriton orchimelas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Lineatriton
Động vật được mô tả năm 2002
Động vật lưỡng cư México


title: Bouère

text:
Bouère là một xã trong vùng hành chính Pays de la Loire, thuộc tỉnh Mayenne, quận Château-Gontier, tổng Grez-en-Bouère. Tọa độ địa lý của xã là 47° 51' vĩ độ bắc, 0° 28' kinh độ đông. Bouère nằm trên độ cao trung bình là 76 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 41 mét và điểm cao nhất là 117 mét. Xã có diện tích 42,54 km², dân số vào thời điểm 2004 là 921 người; mật độ dân số là 22 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Urbain Grandier (1590-1634)

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Copelatus deceptor

text:
Copelatus deceptor là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Bilardo & Rocchi miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Pseudophilautus silvaticus

text:
Pseudophilautus silvaticus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, các đồn điền, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Manamendra-Arachchi, K. & Pethiyagoda, R. 2004. Philautus silvaticus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
S
Động vật đặc hữu Sri Lanka
Ếch Sri Lanka


title: Favartia germainae

text:
Favartia germainae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Favartia


title: Abraxas capitata

text:
Abraxas capitata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được Warren miêu tả năm 1894. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (bao gồm Himachal Pradesh).

Chú thích

Tham khảo

Abraxas


title: Carphoides

text:
Carphoides là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Carphoides inconspicuaria (Barnes & McDunnough, 1916)
 Carphoides incopriaria (Hulst, 1887)
 Carphoides setigera Rindge, 1958

Chú thích

Tham khảo

 Carphoides at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Melanolophiini


title: 4156 Okadanaboru

text:
4156 Okadanaboru là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1621.6065012 ngày (4.44 năm).

Nó được phát hiện ngày 16 tháng 1 năm 1988.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Xestia stigmatica

text:
Xestia stigmatica là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, Ngoại Kavkaz, Kavkaz, Kazakhstan, miền bắc Thổ Nhĩ Kỳ và miền bắc Iran.

Sải cánh dài 37–44 mm. Con trưởng thành bay từ vào tháng 8.

Ấu trùng ăn a variety of plants như Rubus fruticosus, Urtica dioica, Prunus spinosa, Primula và Betula.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 UKmoths

Chú thích

Xestia
Côn trùng châu Âu


title: Bua Yai (huyện)

text:
Bua Yai () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Nakhon Ratchasima, phía bắc trung bộ Thái Lan.

Lịch sử
Bua Yai tiền thân là thị xã Dan Nok (ด่านนอก). Trung tâm của thị xã là Ban Nong Lang Yai. Năm 1868, đơn vị này được nâng thành huyện Dan Nok còn trung tâm thị xã được dời đến Ban Nong Lang Noi. Trụ sở huyện đã được dời đến Ban Bua Yai năm 1905, và huyện đã được đổi tên tương ứng. Năm 1951, trụ sở huyện dời đến chỗ mới tại Ban Fat Fueay.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Waeng Noi của tỉnh Khon Kaen, Bua Lai, Sida, Non Daeng, Khong, Ban Lueam và Kaeng Sanam Nang của tỉnh Nakhon Ratchasima.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon). Thị xã (thesaban mueang) Bua Yai nằm trên một phần tambon Bua Yai.

Con số mất là tambon nay tạo thành huyện Kaeng Sanam Nang, Sida và Bua Lai.

Tham khảo

Bua Yai


title: From Dictatorship to Democracy

text:
From Dictatorship to Democracy (tạm dịch: Từ độc tài tới dân chủ) là cuốn sách do giáo sư Gene Sharp viết cho phong trào dân chủ Miến Điện vào năm 1993, sau khi bà Aung San Suu Kyi bị cầm tù. Đây là tác phẩm được dịch và phổ biến nhất của ông Gene Sharp. Cuốn sách được dịch ít nhất ra 24 thứ tiếng, trong đó có bản dịch tiếng Việt do đảng Việt Tân thực hiện vào năm 2005.. Theo New York Times, đây là tác phẩm nổi bật nhất của tác giả, đã cổ vũ những người, những tổ chức chống độc tài trên toàn thế giới, gồm có Miến Điện, Bosnia, Estonia và Zimbabwe, và nay là Tunisia và Ai Cập.

Cuốn sách hướng dẫn lật đổ chế độ độc tài nói chung, từ đó đạt được dân chủ. Cuốn sách dễ dàng được dịch và áp dụng ở bất kỳ nước nào trên thế giới, vượt qua biên giới văn hóa và tôn giáo.

Cuốn sách là quan trọng cho các cuộc cách mạng tại Serbia, Gruzia, Ukraina, Kyrgyzstan và Belarus. Lãnh đạo cách mạng tại Serbia, ông Oleh Kyriyenko nói trong cuộc phỏng vấn với đài Radio Netherlands:

"Cuốn sách "Từ độc tài tới dân chủ" của Gene Sharp là cuốn kinh thánh của phong trào Pora chúng tôi. Các nhà hoạt động phong trào Pora đã tự dịch cuốn sách đó. Chúng tôi đã viết cho ông Sharp và cho viện Albert Einstein Institute tại Hoa Kỳ, và ông ấy đã rất chia sẻ với tư tưởng của chúng tôi. Viện của ông ấy đã tài trợ chúng tôi in 12,000 bản copy của cuốn sách phân phát miễn phí."

Ông Gene Sharp là chuyên gia hàng đầu thế giới về cách mạng bất bạo động. Tác phẩm của ông đã được dịch sang hơn 30 ngôn ngữ. Các cuốn sách của ông được bí mật chuyền qua biên giới trốn tránh cảnh sát mật ẩn ở khắp nơi trên thế giới. Gene Sharp chính là người nay được công nhận là tác giả chiến lược đằng sau cuộc lật đổ chính phủ Ai Cập tháng 2/2011.

Quá trình xuất bản
Cuốn sách được bắt đầu viết cho phong trào cách mạng ở Miến Điện . Sau đó được truyền qua Thái Lan và Indonesia.

Cuốn sách giúp làm sụp đổ chính quyền của ông Milosevic ở Serbia vào năm 2000 và đã đẩy nó vào sử dụng trên toàn Đông Âu, Nam Mỹ và Trung Đông..

Sách được bán trên Amazon.

Nội dung chính

Phần mở đầu, tác giả viết:

Một trong những quan tâm chính của tôi trong nhiều năm trời là làm sao người ta có thể ngăn ngừa hay phá đổ các chế độ độc tài. Tôi nuôi dưỡng ước mơ này một phần vì tin rằng không thể để con người bị lấn áp hay hủy hoại bởi những chế độ như vậy. Niềm tin đó ngày càng thêm mãnh liệt sau khi tôi tìm đọc những bài viết về mức hệ trọng của tự do, về bản chất của các chế độ độc tài (từ những tư tưởng của Aristotle đến các phân tích về chủ nghĩa toàn trị), và về diễn trình lịch sử của các chế độ độc tài (cách riêng là những hệ thống cai trị kiểu Đức Quốc xã và Stalin).

Sách hướng dẫn thực hiện cách mạng bất bạo động, nhằm lật đổ các chế độ độc tài. Phần đầu sách nói về tác hại của một chế độ độc tài (nhân dân lầm than, mất quyền con người, bị áp bức, bóc lột). Ông lấy các ví dụ các chế độ độc tài trên thế giới (như Panama, Ba Lan, Chi Lê, Tây Tạng, Miến Điện), trong đó có cả chủ nghĩa cộng sản. Ông nói rằng, khi chủ nghĩa độc tài bị sụp đổ, không nhất thiết cuộc sống vật chất sẽ tốt đẹp hơn ngay, nhưng nhân dân sẽ đỡ phải chịu những sự hà khắc của chế độ, sẽ có tiếng nói của mình trong xã hội, bắt nhà nước phục vụ nhu cầu của mình tốt hơn. Xã hội sẽ đỡ tham nhũng hơn.

Một chế độ độc tài chấm dứt thì mọi vấn đề khác cũng sẽ biến mất. Sự sụp đổ của một chế độ cai trị không biến một nước thành địa đàng. Đúng hơn, nó chỉ mở ra con đường cho những nỗ lực kiên trì và trường kỳ để xây dựng những mối quan hệ chính trị, kinh tế, và xã hội công bằng hơn, và xóa đi những hình thức bất công và áp bức.

Thông điệp chính của ông, đó là sức mạnh của chế độ độc tài xuất phát từ sự sẵn sàng vâng lời của những người mà họ chi phối - và rằng nếu người dân có thể phát triển những kỹ thuật để không cho chế độ có được sự đồng ý của mình thì chế độ đó sẽ sụp đổ.

Xem thêm
Cách mạng bất bạo động
Cách mạng sắc màu

Chú thích

Liên kết ngoài
 From Dictatorship to Democracy by Gene Sharp
 Bản dịch tiếng Việt của sách

Sách chính trị
Sách năm 1994
Bất bạo động


title: Julia Ward Howe

text:
Julia Ward Howe (1819-1910) là một nữ nhạc sĩ, nữ nhà văn và là một nhà cải cách xã hội của Hoa Kỳ thế kỷ 19. Bà là tác giả lời bài ca phong trào bãi nô nổi tiếng The Battle Hymn of the Republic.

Cuộc đời
Julia Ward Howe sinh năm 1819 ở New York. Cha bà là một chủ ngân hàng. Bà kết hôn với Samuel Gridley Howe, cũng là một nhà cải cách và là một giáo viên dạy người khiếm thị. Hai vợ chồng Howe chuyển đến Boston. Bà có năm người con và xuất bản một số tập thơ.

Cả hai vợ chồng bà đều là thủ lĩnh trong các phong trào bãi nô ở Mỹ. Họ phát hành một tờ báo mang tư tưởng chống chế độ nô lệ có tên là Commonwealth. Howe đã từng gặp John Brown, người cũng là nhà hoạt động đòi chấm dứt chế độ nô lệ. Bà phản đối những người Mỹ dùng người da đen làm nô lệ, nhưng có quan điểm khác với John Brown là bà không tán thành dùng bạo lực.

Năm 1859, John Brown định phát động một cuộc nổi dậy của nô lệ. Cuộc tấn công đã thất bại. John Brown bị kết án treo cổ.

Năm 1861, tình cờ, Julia Ward Howe nghe được bài hát ca ngợi tinh thần đấu tranh của John Brown do đoàn quân diễu hành ngoài phố tại Washington, D.C.. Julia Ward Howe rất thích hát bài hát này nhưng thấy lời hát về John Brown thì không ổn. Và bà quyết định viết lại lời bài hát The Battle Hymn of the Republic. Bài hát khiến bà trở nên nổi tiếng.

Sau khi miền Bắc giành chiến thắng trong cuộc Nội chiến năm 1865, Julia Ward Howe lại tham gia một cuộc vận động cải cách xã hội khác để giành quyền bình đẳng cho phụ nữ Mỹ, trong đó có quyền bầu cử. Bà cũng tham gia các phong trào vì hoà bình của phụ nữ. Bà tiếp tục viết sách và đi nhiều nơi diễn thuyết.

Bà mất năm 1910 vì bệnh viêm phổi. Bà được an táng tại núi Auburn Cemetery thuộc Cambridge, Massachusetts.

Vinh dự
Ngày 28/01/1908 bà là phụ nữ đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm Nghệ thuật Hoa Kỳ.

Hình bà được in lên tờ tem thư loại 15 cent phát hành năm 1987. Trường học tại Chicago được lấy tên Julia Ward Howe.

Nhà bà tại Rhode Island, Oak Glen đã được đưa vào danh sách di tích lịch sử Hoa Kỳ vào năm 1978.

Xem thêm
The Battle Hymn of the Republic

Tham khảo

Liên kết ngoài

Howe Papers at Harvard University
Articles by Howe Archive at "Making of America" project, Cornell University Library
Poetry  at Representative Poetry Online (University of Toronto)
Mother's Day Proclamation (1870)
Julia Ward Howe.org Electronic archive of Howe's life and works
Finding Aid for the Julia Ward Howe Papers  at The University of North Carolina at Greensboro
Julia Ward Howe, biography by Laura E. Richards, online at the University of Pennsylvania
Biography  Dictionary of Unitarian & Universalist Biography
Julia Ward Howe at Answers.com
National Women's Hall of Fame
Plaque on the Willard Hotel in Washington, D.C.  marking where Howe wrote the Hymn
Welcome to Howe Elementary School  at www.mtlsd.org
A profile of her father
A profile of her paternal grandfather

Sinh năm 1819
Mất năm 1910
Nhà đấu tranh bãi nô Hoa Kỳ
Nhà thơ Hoa Kỳ
Nữ nhà văn Hoa Kỳ
Nhà đấu tranh nữ quyền Hoa Kỳ
Người New York
Người thành phố New York
Nhà hoạt động nữ quyền
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhạc sĩ
Người Mỹ theo chủ nghĩa nữ giới
Nhà hoạt động nữ quyền người Mỹ