title: Lý Hải

text:
Nguyễn Văn Hải (sinh ngày 28 tháng 9 năm 1968), thường được biết đến với nghệ danh Lý Hải, là một nam ca sĩ, diễn viên, đạo diễn, nhà biên kịch kiêm nhà sản xuất điện ảnh người Việt Nam. Bước chân vào lĩnh vực ca hát từ năm 1993, nhưng tên tuổi của ông chỉ thật sự thành danh khi hợp tác với người quản lý Vĩnh Thuyên cho ra đời series album ca nhạc phim Trọn đời bên em vào năm 2001. Với thành công của loạt album này, Lý Hải đã xây dựng thành công thương hiệu cho riêng mình và trở thành một trong những nam ca sĩ ăn khách nhất thời điểm bấy giờ, đặc biệt là đối với khán giả miền Tây Nam Bộ.

Với sở trường trình bày những ca khúc thuộc thể loại nhạc trẻ, nhạc Hoa lời Việt với giai điệu và ca từ đơn giản, Lý Hải từng được mệnh danh là "Ngôi sao ca nhạc bình dân".

Tiểu sử
Lý Hải sinh ngày 28 tháng 9 năm 1968 tại quận Châu Thành, tỉnh Định Tường (nay là thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang). Lý Hải là con út trong một gia đình có 9 anh chị em. Tham gia rất nhiều hoạt động văn nghệ của trường khi còn học phổ thông, đến năm lớp 11, ông đăng ký dự thi và trúng tuyển vào lớp diễn viên kịch do Trường Nghệ thuật Sân khấu 2 tổ chức tại Mỹ Tho. Năm 1987, ông chuyển lên Thành phố Hồ Chí Minh để theo học tại trường. Trong thời gian học, Lý Hải có điều kiện làm quen với ca hát bằng việc tham gia các đội xung kích của trường, và từng được đạo diễn Xuân Phước giới thiệu đi hát tại một số tụ điểm. Sau khi học xong, Lý Hải lâm vào cảnh thất nghiệp do vào thời điểm đó kịch nói đang ở trong giai đoạn xuống dốc vì thiếu vắng khán giả. Năm 1991, ông trở thành diễn viên đoàn Kịch Nói Trẻ, nhưng không lâu sau ông trở về quê để đi học nghề may rồi quay lại thành phố Hồ Chí Minh. Trong thời gian này, Lý Hải học thanh nhạc với sự hướng dẫn của các giáo viên trong trường Nghệ thuật Sân khấu 2. Năm 1993, ông chuyển hẳn sang lĩnh vực ca hát và quyết tâm trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp. Thời gian đầu, Lý Hải cùng 2 người bạn là Hữu Bình và Hữu Thượng lập một nhóm nhạc nhưng hợp tác được 2 năm thì nhóm tan rã. Ông liên tục đi hát tại một số tụ điểm kể cả những tour diễn tại thủ đô Hà Nội. Ông chuyển sang phong cách hát đơn có múa phụ họa và bắt đầu được khán giả biết đến với các ca khúc "Trọn đời bên em", "Người yêu hỡi".

Năm 2000, Lý Hải gặp Vĩnh Thuyên (người trước đó từng là quản lý cho ca sĩ Phương Thanh) và được người này giúp định hình lại phong cách âm nhạc, từ chỗ chỉ tập trung vào những ca khúc sôi động sang hát cả nhạc sôi động lẫn trữ tình. Sau đó, Vĩnh Thuyên chính thức trở thành người quản lý cho Lý Hải. Thời gian này với những ca khúc đa phần là nhạc Hoa lời Việt như: "Phút biệt ly", "Khi người đàn ông khóc", "Liều thuốc cho trái tim",... tên tuổi ông đã bắt đầu được khán giả chú ý đến nhiều hơn.

Thành công với Trọn đời bên em
Năm 2001, Lý Hải đã cho ra mắt album Trọn đời bên em. Album này sau khi phát hành đã bán được 2.500 bản. Nhưng phải đến khi album Trọn đời bên em vol.2 ra mắt thì mới tạo được sự chú ý đặc biệt của khán giả do có sự kết hợp mới lạ giữa phim và ca nhạc. Nối tiếp thành công của vol.2, album vol.1 được tái bản. Sau đó, ông tiếp tục cộng tác với Vĩnh Thuyên để cho ra đời Trọn đời bên em vol.3 và vol.4. Tất cả đều tiếp tục được khán giả đón nhận. Thành công của series Trọn đời bên em được đánh giá là đã giúp đưa tên tuổi Lý Hải vào hàng những ngôi sao của thị trường âm nhạc Việt thời điểm đó. Năm 2004, sau những thành công với sự góp sức không nhỏ của mình, Vĩnh Thuyên đã kết thúc vai trò người quản lý cho Lý Hải, nguyên nhân được cho là do Vĩnh Thuyên và ông đã không đạt được thống nhất về vai trò quản lý của Vĩnh Thuyên với một ca sĩ trẻ khác là Trần Tâm.

Trong năm 2004, Lý Hải tiếp tục thực hiện album Trọn đời bên em vol.5, album dự kiến sẽ có 15 ca khúc và trong số đó sẽ có bài hát chủ đề Tôi đã lầm tin em do nhạc sĩ Thái Khang sáng tác. Đây là ca khúc đã được Lý Hải ký độc quyền với nhạc sĩ này vào tháng 4 năm 2004. Nhưng vào tháng 10 cùng năm, một ca khúc gần giống tên và phần lời nhưng có phần giai điệu hoàn toàn giống với ca khúc Tôi đã lầm tin em do một ca sĩ khác cũng độc quyền với nhạc sĩ Thái Khang được phát hiện. Nếu xảy ra tranh chấp thì Trọn đời bên em vol.5 có khả năng không phát hành đúng thời hạn. Tuy nhiên sau đó, ca khúc trên vẫn nằm trong album Trọn đời bên em vol.5 của Lý Hải. Thành công của series album Trọn đời bên em trước đã trở thành thương hiệu của riêng Lý Hải. Từ năm 2006 đến 2009, ông tiếp tục cho ra mắt loạt album cùng tên từ vol.6 đến vol.9, mỗi album đều được đầu tư khá kỹ lưỡng. Trọn đời bên em vol.6 được thực hiện với chi phí được đánh giá là cao nhất vào thời điểm đó cho một VCD ca nhạc của ca sĩ trong nước với số tiền trên dưới 50.000 đôla Mỹ. Năm 2008, Lý Hải lần đầu tiên thực hiện một liveshow nhỏ với chủ đề Trọn đời bên em, buổi diễn được thực hiện tại sân khấu nhạc nước Đầm Sen. Trong liveshow, ông hát gần 20 ca khúc. Tham gia buổi diễn còn có hai ca sĩ khách mời là Ngọc Sơn và Hoàng Châu.

Năm 2010, Lý Hải cho ra mắt album Trọn đời bên em vol.10, đây được coi là album sau cùng để kết thúc series album Trọn đời bên em được thực hiện kéo dài đã 10 năm. Đĩa nhạc gồm 8 ca khúc với nội dung là truyện phim với những tình tiết hài do Lý Hải và các nghệ sĩ hài nổi tiếng tham gia. Sau khi ra mắt được 3 ngày, Lý Hải đã tung toàn bộ nội dung album lên mạng Internet cho khán giả thưởng thức. Trước đó, ông đã hợp tác với Zing Mp3 và là ca sĩ tiên phong trong việc phát hành album online tại website này.

Đời sống riêng
Ngoài ca hát, Lý Hải còn được biết đến với sở thích sưu tập xe hơi và đam mê tốc độ. Năm 2005, ông từng bị tạm giam tại Hoa Kỳ vì lỗi chạy xe quá tốc độ và không có giấy phép lái xe tại nước này. Ông đã phải nộp số tiền bảo lãnh tại ngoại và tiền phạt tương đương khoảng 10 triệu đồng.
Lý Hải từng dự định kết hôn vào năm 2009 với người yêu tên Trần Minh Hà, người sau này trở thành đối tác và nhà sản xuất điện ảnh cùng với anh. Tuy nhiên đám cưới đã bị hoãn lại đến năm 2010 vì Minh Hà phải sang Anh Quốc hoàn thành chương trình Thạc sĩ Luật Thương mại quốc tế tại một trường đại học Luật ở đây. Năm 2010, hai người tổ chức một đám cưới khá lớn tại nhà riêng của Lý Hải ở thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, quê hương của Lý Hải. Năm 2011, hai vợ chồng ca sĩ Lý Hải và Minh Hà sinh bé trai đầu lòng tên Nguyễn Hạo Nhiên. Năm 2013 cặp vợ chồng có tiếp một con gái tên Nguyễn Hà Hải My. Sau này vợ chồng Lý Hải sinh thêm hai đứa con nữa.

Ca khúc tiêu biểu

Liều thuốc cho trái tim
Khi người đàn ông khóc
Phút biệt ly
Không yêu thì thôi
Tôi đã lầm tin em
Vị trí nào cho anh
Bình minh tình yêu
Yêu lầm
Anh không còn gì cho em
Anh mới chính là người em yêu
Anh mong có em
Đành thôi mất nhau
Tiếc thương được gì
Áo hoa bên người
Hoài mong
Em hạnh phúc là anh an lòng
Trọn đời bên em
Huynh và đệ
Anh quên bản thân anh là ai
Điệu buồn ballad
Sáu năm khẳng định một tình yêu
Cậu ba lục bình
Thiên thần tình yêu
Giáng trần
Dệt mộng uyên ương
Nỗi đau chạm vào tim
Con gái thời nay
Anh tự làm anh đau

Phim ảnh

Phim đã tham gia
Vàng
Giáng Trần
Vòng Đời 60 Giây
Vòng Tròn 12 Số
Cầu Vồng Sau Mưa
Bí Mật Lại Bị Mất
Lật Mặt (2015)
Lật Mặt 2: Phim Trường (2016)
Lật Mặt 3: Ba Chàng Khuyết (2018)
Lật Mặt 4: Nhà Có Khách (2019)
Lật Mặt 5: 48h (2021)
Lật Mặt 6: Tấm Vé Định Mệnh (2023)

Phim đã làm đạo diễn

Giải thưởng
 Video clip của năm cho Trọn đời bên em tại Zing Music Awards năm 2010.
 Lật mặt 1 là 1 trong 10 phim điện ảnh ăn khách nhất Việt Nam 2015.
 Giải thưởng WebTV Asia Awards dành cho phim Lật mặt 1 ở hạng mục “Phim điện ảnh mạng phổ biến nhất năm 2016”.
 Đạo diễn xuất sắc châu Á do Korean Culture Entertainment Awards trao tặng, đây là giải thưởng được tổ chức hàng năm do Tổng hiệp hội Nhà báo và Hiệp hội Giải trí xứ Hàn tổ chức. Các hạng mục giải thưởng chủ yếu dành cho nghệ sĩ Hàn Quốc. Korean Culture Entertainment Awards tập trung vào điện ảnh, âm nhạc Hàn Quốc, các giải dành cho sao quốc tế mang tính chất ngẫu nhiên, có tính chất thương mại nhiều hơn nghệ thuật cho phim Lật mặt 2.
 Giải B hạng mục phim điện ảnh tại Giải thưởng Hội Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh 2021 cho phim Lật mặt: 48h do Lý Hải làm đạo diễn.
 Top 11 Cách Diều Vàng 2021 cho phim Lật mặt: 48h do Lý Hải làm đạo diễn.
 Lật mặt 2: Top 24 Danh sách phim điện ảnh Việt Nam có doanh thu cao nhất năm 2022.
 Lật mặt: 48h: Top 9 Danh sách phim điện ảnh Việt Nam có doanh thu cao nhất năm 2022.

Truyền hình thực tế

 Khánh Mời Thăm Nhà Người Nổi Tiếng VTV3 (2010)
 Diễn Viên Danh Hài Đất Việt THVL (2015, 2016)
 Giám Khảo Khách Mời Làng Hài Mở Hội THVL1 (2016)
 Giám Khảo Ai Toả Sáng HTV7 (2016)
 Giám Khảo Học Viên Danh Hài VTV3 (2016)
 Khách Mời Sau Ánh Hào Quang HTV7 (2017)
 Khách Mời Ký ức vui vẻ VTV3 (2020)
 Khách Mời Bài Hát Đầu Tiên VTV3 (2020)
 Đội Chủ Nhà Ca Sĩ Bí Ẩn HTV7 (2021)
 Giám Khảo Gương Mặt Điện Ảnh THVL (2021)
 Giám Khảo Cuộc Thi Phim NgắN Tiktok (2022)
 Giám Khảo Hãy Là Số 1 HTV9 (2023)
 Và nhiều chương trình khác

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1968
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam
Ca sĩ tiếng Việt
Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Nhà biên kịch điện ảnh Việt Nam
Người Mỹ Tho
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 21


title: Yamba

text:
Yamba  là một tổng của Gourma Province ở đông bắc Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Yamba..

Các thị xã và các làng
Bogolé, Bonga, Diangou, Diankongou, Didcomba, Doaligou, Kondouagou, Kondridoaga, Kouadigou-Yamba, Koulga, Nacouendougou-Dinyala, Nayouri, Oboungouni, Onadiagouni, Pendianga, Sambialgou, Sougoudou, Tagou, Tamboangou, Tandyari, Tantiaka-Kouadigou, Tantiaka-Yamba, Tembou và Yagou.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Gourma Province


title: Euglossa cybelia

text:
Euglossa cybelia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1968


title: Quận Henry, Iowa

text:
Quận Henry là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Mount Pleasant. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: Ẩm thực Campuchia

text:
Ẩm thực Campuchia, cũng như thói quen ẩm thực của nhiều dân tộc thuộc nền văn minh lúa nước trong khu vực châu Á, cho thấy những đặc điểm riêng biệt. Người dân Campuchia có thói quen ăn gạo tẻ và ăn nhiều cá hơn thịt. Vào các ngày lễ tết, nông thôn cũng như thành thị đều có gói bánh tét, bánh ít. Phần lớn trong mỗi gia đình đều có mắm bồ hóc để ăn quanh năm.

Đặc điểm
Ẩm thực Campuchia ảnh hưởng phong cách mạnh mẽ của Ấn Độ và Trung Hoa, hầu hết các món ăn có vị lạt, ngọt và béo. Món ăn Ấn Độ tìm thấy hầu hết ở các gia vị được dùng chủ yếu là cay như sa tế, ớt, tiêu, nhục, hồi v.v. Món ăn Trung Hoa được tìm thấy nhiều với vị lạt và khá béo, nhiều dầu mỡ nhất là mang phong cách ẩm thực vùng Tứ Xuyên.

Các thực phẩm chủ yếu cho người dân Campuchia là lúa gạo. Hầu như mỗi bữa ăn đều có cơm. Các món khác như cari, súp hoặc khoai tây chiên thường là các món chính đi kèm khá phổ biến. Ngoài gạo, người Campuchia còn sử dụng nếp để chế biến ra các món xôi và cơm lam. Xôi thường đi kèm sầu riêng như là một món tráng miệng còn cơm lam thường dùng như là một món thay thế cơm cho người nông dân làm ruộng khi mà họ không có thời gian chế biến.

Các gia vị đặc trưng
 Trái xăng: Gia vị chua, thay vì Việt Nam dùng me chua, trái sấu thì người Cambodia dùng trái xăng làm vị chua trong các món súp, canh.
 Sầu đâu: vị đắng, thanh dùng trộn gỏi
 Trái chúc: chanh rừng.

Một số món ăn thông dụng

Đu đủ trộn
Món ăn của Campuchia thấy có nhiều nét tương đồng với Thái Lan và Lào. Đặc biệt nhiều món ăn sống và rau trộn là phổ biến. Trong đó món tomyam - đu đủ bào - một loại gỏi được mỗi nước chế biến theo cách khác nhau. Ở Thái Lan thì có tôm khô, cà chua, đậu đũa, dưa chuột, tỏi, ớt v.v.; ở Lào lại có thêm ba khía; còn ở Campuchia nó được chế biến lạt hơn và ít thêm nguyên liệu phụ mà nguyên liệu chính là đu đủ.

Đường thốt nốt
Giống như miền Nam Việt Nam có nhiều dừa, Campuchia đặc trưng với sự hiện diện của cây thốt nốt. Hình ảnh cây thốt nốt gắn bó với đời sống của người dân với nhiều công dụng. Lá thốt nốt dùng để lợp nhà, thân cây dùng làm cột. Nước thốt nốt ngọt, chắt lọc từ hoa thốt nốt nên hương vị rất tinh khiết, được nấu thành đường. Đường thốt nốt không chỉ dùng nấu chè, còn có thể nêm vào thức ăn, canh hay các món kho.

Ngoài ra, nước thốt nốt còn chế biến thành một loại rượu nhẹ như rượu vang rất đặc biệt còn có tên gọi là "tức-thốt-chu" (thốt nốt chua).

Chè ngọt
Chè Campuchia rất ngọt, có rất nhiều loại chè khác nhau mà người Campuchia chế biến theo vùng địa phương mang khẩu vị rất lạ. Đặc biệt có món chè thốt nốt - nguyên liệu lấy chủ yếu từ trái thốt nốt.

Amok
Là món làm từ thịt gà hoặc ức gà kèm theo đường thốt nốt, nước dừa, mắm prohok, và khượng, củ ngải bún, riềng, nghệ, hành tím, tỏi, sả bằm nhuyễn.

Món ăn làm xong thì được cuốn bằng lá chuối non và khi ăn được múc vào trái dừa. Đây là món đặc trưng Campuchia.

Dị bản

Nguyên liệu thay vì gà thì amok làm bằng cá phi-lê cá lóc (hoặc cá trê), khượng, nước cốt dừa, trứng vịt, đường thốt nốt, một chút mắm bò hóc và ít lá chùm ruột (hoặc lá ngót).

Khượng, mắm bò hóc, đường và trứng đánh thành hỗn hợp, đem nấu cho sệt. Bọc cá phi-lê nguyên miếng bằng hỗn hợp, thêm vài chiếc lá chùm ruột rồi gói lại bằng lá chuối và đem hấp.

Cơm lam
Cơm lam- một loại xôi nếp được nướng trong ống tre cho hương vị ngon đặc biệt. Món cơm lam nhiều khi được người Campuchia còn trộn lẫn cùng với đậu phộng hay dừa làm cho hương vị xôi ngon nhưng không quá ngán. Nguyên liệu chính để làm xôi này chính là loại nếp thơm - một loại nếp sạch và thơm mà vùng miền quê Campuchia trồng theo kỹ thuật của Thái Lan, loại nếp lùn cho năng suất cao mà hạt nếp rất thơm và đặc biệt rất ít sử dụng thuốc trừ sâu.

Hoa sầu đâu
Hoa sầu đâu - một loại hoa thu hoạch từ cây sầu đâu ra hoa trong khoảng những tháng từ tháng 12-1-2-3 - là một loại hoa được xem là đặc sản của Campuchia. Loài hoa này mang vị khá đắng giống mướp đắng nhưng vị đắng mang tính trầm - có vị thuốc, ăn xong có cảm giác vị ngọt nơi đầu lưỡi. Hoa sầu đâu được chế biến món ăn là trộn chung với khô (khô mực, khô cá, khô nai) xé nhỏ gọi là "gỏi sầu đâu". Cách trộn món gỏi "hoa sầu đâu" nguyên liệu gồm: củ cải bào mỏng, dưa leo bào mỏng, nước mắm me, sau đó trộn cùng với hoa sầu đâu. Hoa sầu đâu khi trộn gỏi phải trụng sơ với nước sôi, tước bỏ xơ trên hoa rồi trộn chung với tất cả. Khô có thể trộn chung hoa là khô cá lóc, cá trê, cá sặc v.v. Cùng với "hoa sầu đâu" thì một số loại rau dân dã khá ngon khác được người dân Campuchia sử dụng như là một loại đặc sản như rau rừng, hoa lục bình, chùm ruột, bông súng v.v.

Món ăn từ Côn trùng
Loại thức ăn giàu đạm này được tìm thấy rất nhiều trên đất nước Campuchia. Người Campuchia rất thích dùng côn trùng để chế biến nhiều món ăn. Từ dế cơm, trứng kiến đến con cà cuống, nhện trong các món chiên, xào, dồn đậu phộng đến hấp cơm hay ngâm giấm đều rất ngon. Đắt nhất vẫn là con cà cuống - một loại côn trùng có ích sống nhiều ở đồng ruộng Campuchia với hương vị thơm cay. Cà cuống hiện nay đang trên đà tuyệt chủng vì nạn săn bắt quá mức và do lạm dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trên cây trồng. Cà cuống hiện nay đang bày bán tại các chợ côn trùng Campuchia hầu hết đã được lấy túi hương ra, chỉ còn lại thân mà thôi, còn túi hương người ta sẽ bán riêng với giá khá cao. So với món ăn chế biến từ côn trùng của Thái Lan và Lào, món ăn chế biến từ côn trùng của Campuchia ít món hơn, chủ yếu vẫn là dế và nhền nhện. Các loại côn trùng khác, hầu hết Campuchia vẫn nổi tiếng là nước xuất khẩu côn trùng sang Thái Lan. Món ăn chế biến từ côn trùng của Campuchia không cầu kỳ và ít gia vị hơn món ăn từ côn trùng của Thái Lan.

Mắm bồ hóc
Một loại mắm chế biến theo nguyên tắc giữ được thực phẩm lâu bằng cách ướp muối và đường. Mắm bồ hóc, hay pohok, được làm từ những con cá con tốt nhất, mổ ruột ướp muối rồi để trong tủ đậy kín, vài tháng sau mới đem ra ăn. Có thể nói đây là món ăn truyền thống được chế biến trong đời sống ẩm thực Campuchia và cả những dân tộc Nam phần Việt Nam có ảnh hưởng từ văn hóa ẩm thực Khmer. Ngoài ra, còn có nhiều món ăn khác không kém phần hấp dẫn như cá lóc quấn trong bẹ chuối và nướng trực tiếp trên bếp than. Khô cá trèn, khô cá lóc, đặc biệt cá amok hấp nước cốt dừa với cà ri có vị rất riêng Khmer. Trong các món xào như bò xào kruong, cá amok hấp, mắm bồ hóc đều có nước cốt dừa, nghệ, riềng, chanh rừng, lá ngót và cà ri, v.v.

Khác với mắm của Việt Nam, mắm bồ hóc rất mặn do chỉ ướp muối và không màu. Đây được xem là món ăn đặc sản của Campuchia. Mắm bồ hóc được người dân giữ lại lâu bằng cách ướp muối khi đánh bắt cá ở Biển Hồ không sử dụng hết và được dự trữ để dùng dần. Từ đó mắm đã trở thành món ăn không thể thiếu trong người dân.

Mắm bồ hóc chính là phát tích của mắm cá Châu Đốc Việt Nam. Dựa theo nguyên tắc làm mắm bồ hóc, bà Giáo Khỏe, tên gọi thân mật của người dân An Giang dành cho bà đã cất công lặn lội sang Campuchia, mày mò và sáng tạo, cuối cùng bà đã sáng tạo một loại mắm mới mang phong cách rất riêng cho dân tộc Việt Nam. Mắm Châu Đốc đa dạng hơn mắm bồ hóc gồm nhiều loại: mắm cá linh, mắm cá trèn, mắm cá chốt, mắm cá lóc, mắm cá sặc, v.v. Mắm Châu Đốc dễ ăn, thơm và màu sắc đẹp hơn mắm bồ hóc. Mắm bồ hóc có thể nấu bún nước lèo, nấu canh rất ngon ăn cùng rau ghém, hoa lục bình, bông súng, giá sống thái nhỏ cùng với thịt cá, ốc nấu nhừ chan vào.

Hủ tiếu Nam Vang

Hủ tiếu Nam Vang là món hủ tiếu do người Hoa sống ở Nam Vang chế biến theo phong cách phù hợp với vùng cá tôm nước ngọt phong phú ở Biển Hồ nên cho thêm hương vị của tôm, cá và được bán đầu tiên ở Nam Vang. Nguyên liệu chính là hủ tiếu dai, nước dùng chính là xương heo hoặc sườn heo. Sau này có thêm lòng heo và nấu từng tô. Sau đó trụng sơ vắt hủ tiếu vừa ăn cho vừa chín, cho các nguyên liệu phụ vào như giá, hẹ, tôm, mực, cá, thịt bằm cùng lòng heo vào. Đây được xem là món ăn ngon, sau này được phổ biến thay vì hủ tiếu chỉ với xương thịt heo truyền thống. Tùy theo khẩu vị của từng người, có thể thay thế lòng heo bằng tôm, cua, mực v.v...

Món nướng
Nếu vùng Siêm Riệp, người dân thích dùng món mắm Siêm Riệp và mắm Thái thì trái lại người dân Phnôm Pênh lại thích dùng các món chiên, nướng. Đặc biệt các món nướng được người dân ưu chuộng, từ gà nướng, cút nướng, thịt ba rọi nướng,v.v. Buổi tối, người dân Phnôm Pênh thường đóng cửa hàng sớm, và họ tập trung tại các công viên, quảng trường hay các bờ sông, trải chiếu và cùng thưởng thức các món nướng này.

Trứng vịt
Vịt được người dân Campuchia nuôi trong điều kiện không nuôi thức ăn, chúng được nuôi thả rong và ăn các loại thức ăn tự nhiên nên trứng vịt khi luộc cho ra lòng đào. Người dân Campuchia luộc và xỏ que nhìn như trái sapoche. Trứng vịt luộc được bán từng chục hay từng quả kèm muối tiêu là món ăn mà du khách tìm thấy rất nhiều khi đến với đất nước Campuchia.

Thức uống

Thức uống tại các vùng nông thôn phổ biến là nước thốt nốt- một loại nước được tìm thấy dễ dàng tại hầu hết các vùng. Nước thốt nốt được lấy trực tiếp từ cây thốt nốt được người dân lấy bằng thủ thuật của riêng mình. Thức uống này thơm và ngon nhưng không để được lâu và được uống trong ngày. Chỉ cần một giọt nước rơi vào, nước thốt nốt sẽ mau chóng hư.

Cà phê cũng được người dân chọn làm thức uống được ưu thích. Cách pha cà phê của người Campuchia là cà phê đen thì nhạt và cà phê sữa đá thì được pha bằng sữa tươi (không phải sữa đặc).

Rượu của Campuchia phổ biến là rượu thốt nốt (tức thốt chu - thốt nốt chua), một loại rượu nhẹ được người dân ưu chuộng trở thành loại "rượu đặc sản".

Xem thêm
 Ẩm thực Lào
 Ẩm thực Thái Lan

Chú thích

Tham khảo
 Đài truyền hình HTV - Mêkông ký sự - Phim tài liệu truyền hình, phần trên đất Campuchia.
 Phan Minh Châu, Cùng bạn khám phá thế giới - Sapaco Tourist
 Michael Freeman và Claude Jacques, Ancient Angkor, River Books Ltd., Bangkok
 Michael Freeman, Guide to Khmer temples in Thailand and Laos, River Books Ltd, Bangkok
 Charles Higham và Rachanic Thosarat, Prehistoric Thailand, River Books Ltd, Bangkok
 Ẩm thực Campuchia - Lịch sử Campuchia, Nhà xuất bản giáo dục 1997

Liên kết ngoài
 Đồng vọng Hủ Tiếu Nam Vang

Ẩm thực Campuchia


title: Dolichopeza ridibunda

text:
Dolichopeza ridibunda là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Cycloramphus migueli

text:
Cycloramphus migueli là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Silvano, D. & Carnaval, A.C. 2004. Cycloramphus migueli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Cycloramphus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Laevilitorina bruniensis

text:
Laevilitorina bruniensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Laevilitorina


title: Ródenas

text:
Ródenas là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 88 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Isochromodes

text:
Isochromodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Pan American World Airways

text:
Pan American World Airways, thường được biết đến với cái tên Pan Am, là hãng hàng không quốc tế chính của nước Mỹ từ thập niên 1930 cho tới khi Hãng chấm dứt hoạt động vào năm 1991. Được thành lập lần đầu tiên với dịch vụ thủy phi cơ từ Key West, Florida, Hãng đã trở thành công ty lớn được tín nhiệm với rất nhiều sáng kiến đã trở thành chuẩn mực trong ngành công nghiệp hàng không quốc tế, bao gồm việc sử dụng đại trà máy bay phản lực, máy bay lớn chuyên chở hành khách và hệ thống đặt chỗ vi tính. Được biết đến bởi biểu trưng hình quả địa cầu màu xanh dương và sử dụng chữ "Clipper" ở mỗi cái tên của chiếc máy bay và tên hiệu của hãng, Pan Am là hình ảnh của văn hóa thế kỷ 20 và cũng là hãng hàng không quốc gia không chính thức của nước Mỹ.

Pan Am đã chuyển thành 2 công ty sau năm 1991. Hãng Pan Am thứ hai hoạt động từ năm 1996 cho đến năm 1998 tập trung vào những chuyến bay đường dài giá rẻ từ nước Mỹ đến vùng biển Caribê. Hãng Pan Am thứ ba ở Portsmouth, New Hamsphire, chấm dứt hoạt động vào năm 2004 (Boston-Maine Airways, hãng hàng không cùng kiểu với hãng Pan Am III, vẫn hoạt động dưới cái tên Pan Am Clipper Connection). Ngoại trừ hãng thứ 2 có số hiệu của IATA là "PN", Pan Am III vẫn còn sử dụng số hiệu của IATA là PA và của ICAO là PAA cho dù các công ty này không có quan hệ gì với hãng Pan Am đầu tiên cả. Ngay cả hãng Pan Am III không hề có quan hệ gì với hãng thứ hai của giữa thập niên 1990.

Lịch sử

Sự thành lập
Tổ chức Pan American Airways được sáng lập vào ngày 14 tháng 3 năm 1927 bởi Thiếu tá Henry H. "Hap" Arnold và đối tác của ông ta. Công ty quân sự của họ có thể đạt được một bản hợp đồng về việc phân phát thư của nước Mỹ tới Cuba, nhưng họ lại thiếu khả năng tài chính để làm được việc đó. Ngày 2 tháng 6 năm 1927, Juan Trippe thành lập Aviation Corporation of America với sự ủng hộ mạnh mẽ và có tính chính trị của các nhà tài phiệt William A. Rockefeller, Cornelius Vanderbilt Whitney và một số người khác; Whitney phục vụ công ty với tư cách là Chủ tịch công ty. Công ty của họ có tất cả quyền lợi để được hạ cánh tại La Habana, có được một công ty hàng không nhỏ được thành lập vào năm 1926 bởi John K. Montgomery và Richard B. Bevier là dịch vụ thủy phi cơ từ Key West tới La Habana. Công ty hàng không Atlantic, Gulf, Caribbean Airways được thành lập vào ngày 11 tháng 10 năm 1927 bởi nhà đầu tư ngân hàng của thành phố New York Richard Hoyt, làm việc với tư cách là chủ tịch. Cả ba công ty đó sáp nhập với nhau thành một công ty cổ phần mẹ tên là Aviation Corporation of the Americas vào ngày 23 tháng 6 năm 1928. Richard Hoyt được giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quản trị, nhưng Trippe và đối tác của ông ta lại nắm tới 40% vốn trong công ty và Whitney được làm Chủ tịch. Trippe trở thành người đứng đầu các hoạt động của tổ chức Pan American Airways mới, được thành lập như là công ty con hoạt động đầu tiên của Aviation Corporation of the Americas.

Chính phủ Mỹ đã đồng ý bản hợp đồng gốc về việc phân phát thư của Pan Am với sự chống đối nhỏ nhen và thoát ra khỏi nỗi sợ vì ông chủ người Đức của hãng hàng không quốc gia Colombia SCADTA (ngày nay là Avianca) sẽ không thể cạnh tranh việc đấu giá lộ trình giữa Mỹ Latinh và nước Mỹ. Xa hơn nữa chính phủ cũng giúp cho Pan Am bằng việc bảo vệ Hãng tách ra khỏi những đối thủ người Mỹ khác, xem Pan Am như một "hãng đã được chọn" cho đường bay nước ngoài của Mỹ. Hãng được mở rộng, được hưởng một phần nào theo như bản thỏa thuận về việc độc quyền không chính thức phân phối thư ra nước ngoài.

Trippe và đồng minh của ông ta đã có kế hoạch mở rộng đường bay của Pan Am xuyên suốt Trung và Nam Mỹ. Trong thời gian cuối thập niên 20 và đầu thập niên 30, Pan Am đã mua lại một số hãng hàng không đã và đang phá sản của Trung và Nam Mỹ và thương lượng về quyền được hạ cánh với các nhân viên bưu điện để kiếm được đa số các bản hợp đồng phân phát thư của chính phủ tới những vùng đó. Tháng 9 năm 1929, Trippe đi ngoại giao vùng Mỹ Latinh với Charles Lindbergh để thương lượng về quyền được hạ cánh tại một số quốc gia, kể cả đất quê nhà của SCADTA tại Colombia. Vào thời điểm cuối năm, Pan Am cung cấp các chuyến bay xuống bờ biển phía Tây của Nam Mỹ tới Peru. Vào năm kế tiếp, Pan Am mua lại hãng New York, Rio and Buenos Aires Line (NYRBA), cho hãng đó đường bay bằng thủy phi cơ dọc theo bờ biển phía Đông của Nam Mỹ tới Buenos Aires, Argentina và đi về phía Tây tới Santiago, Chilê và đổi tên hãng thành Panair do Brasil. Pan Am cũng hợp tác với hãng tàu thủy Grace Shipping Company vào năm 1929 để thành lập Pan American-Grace Airways, hay còn được biết đến là Panagra, để chiếm chỗ đứng tới vị trí của các nước thuộc dãy Andes ở Nam Mỹ.

Công ty mẹ của Pan Am, Aviation Corporation of the Americas là công ty có cổ phiếu sôi động nhất trên thị trường chứng khoán New York Curb Exchange vào năm 1929, và xuất hiện sự đầu cơ tăng giá cổ phiếu mỗi khi công ty có đường bay mới. Vào một ngày tháng 3, giá trị cổ phiếu của công ty đã tăng lên tới 50%. Trippe và đồng minh của ông ta đã phải đấu tranh chống lại nỗ lực tiếp quản của United Aircraft and Transport Corporation (UATC) để giữ lại quyền điều hành Pan Am (UATC là công ty mẹ của những hãng bây giờ là Boeing, Pratt & Whitney và United Airlines).

Kỷ nguyên Clipper

Khi Pan Am đang phát triển mạng lưới đường bay Nam Mỹ, Hãng cũng thương lượng hợp tác với Bernt Balchen của hãng hàng không Na Uy Norwegian Airline DNL vào năm 1937 cho những chuyến bay vượt Đại Tây Dương tới châu Âu. Nội dung thương lượng là Pan Am sẽ sử dụng những chiếc Clipper của họ cho những chuyến bay từ New York tới Reykjavík, Ai xơ len; còn DNL sẽ dùng Sikorsky S-43 để bay tiếp tới Bergen, Na Uy. Ý tưởng này đã bị loại bỏ khi Pan Am rút lui và thay vào đó đổi hướng sang Anh và Pháp để bắt đầu dịch vụ thủy phi cơ giữa nước Mỹ và châu Âu. Hãng hàng không Nhà nước Anh Imperial Airways háo hức muốn hợp tác với Pan Am, nhưng Pháp lại ít có thiện chí hợp tác, vì hãng hàng không quốc gia Pháp Aéropostale là hãng chủ yếu ở Mỹ Latinh và cũng là đối thủ của Pan Am ở một số đường bay. Cuối cùng, Pan Am đã nắm được thỏa thuận với cả hai nước để cung cấp dịch vụ từ Norfolk, Virginia tới châu Âu qua Bermuda và đảo Açores bằng những chiếc thủy phi cơ Sikorsky S-40. Dịch vụ này tuy chưa hoàn toàn hoạt động, nhưng từ ngày 16 tháng 6 năm 1937, một dịch vụ chung từ New York tới Bermuda bắt đầu, với việc Pan Am sử dụng chiếc Sikorsky S-42 Bermuda Clipper còn Imperial Airways sử dụng chiếc thủy phi cơ "hạng C" RMA Cavalier. Pan Am cũng kiếm được một hợp đồng phân phát thư từ Boston tới Halifax.

Vào ngày 5 tháng 7 năm 1937, chuyến bay thương mại khảo sát đầu tiên qua bên kia bờ Bắc Đại Tây Dương đã được dẫn đường. Chiếc Sikorsky S-42 Pan Am Clipper III, hạ cánh tại Botwood ở Vịnh Exploits, Newfoundland, Canada từ Cảng Washington, New York, bay qua Shediac, New Brunswick, Canada. Ngày tiếp theo chiếc Pan Am Clipper III, do Cơ trưởng Harold Gray điều khiển rời Botwood để tới Foynes, Ái Nhĩ Lan. Cùng ngày chiếc Short Empire C-class The Caledonia, dưới sự chỉ huy của Cơ trưởng Arthur Sydney Wilcockson, rời Foynes tới Botwood và hạ cánh vào ngày 6 tháng 7, vươn tới Montreal ngày 8 tháng 7 và New York ngày 9 tháng 7. Những chuyến bay thử nghiệm đó đánh dấu bước đầu nhắm tới việc khởi động của những chuyến bay thương mại vượt Đại Tây Dương.

Một đội bay gồm 6 chiếc thủy phi cơ tầm xa Boeing 314 được giao cho Pan Am đầu năm 1939. Kiểu máy bay mới đã cho phép những chuyến bay hành khách và phát thư hàng tuần từ Mỹ đến Anh bắt đầu vào ngày 28 tháng 7 năm 1939. Đường bay từ New York qua Shediac, Botwood và Foynes tới Southampton. Giá vé một chiều là 375 đô la - tương đương với 5000 đô la ngày nay. Từ sự bùng nổ của chiến tranh, Foynes trở thành nhà ga cho tới khi dịch vụ chấm dứt vào mùa đông ngày 5 tháng 10. Trong suốt cuộc chiến tranh, những chiếc Pan Am Boeing 314 thường xuyên bay trên bầu trời trung tâm Đại Tây Dương và trên khắp thế giới ủng hộ cho các hoạt động quân sự.

Pan Am đã có kế hoạch bắt đầu dịch vụ máy bay trên đất liền qua Alaska tới Nhật và Trung Quốc và đưa Lindbergh lên một chuyến bay khảo sát vào năm 1930; tuy nhiên trong tình trạng nổi dậy giành chính quyền ở Liên bang Xô Viết và Nhật khiến cho đường bay này không tồn tại được. Trippe sau đó quyết định mở dịch vụ từ San Francisco tới Honolulu và từ đó tới Hồng Kông và Auckland đi theo con đường tàu thủy. Sau khi thương lượng vào năm 1934 về quyền hạ cánh vào năm 1934 tại Trân Châu Cảng, Đảo Midway, Đảo Wake, Guam và Vịnh Subic (Manila), Pan Am chở một thiết bị hàng không trị giá 500.000 đô la về hướng Tây vào tháng 3 năm 1935 và chạy thử chuyến bay khảo sát đầu tiên tới Honolulu vào tháng 4 với chiếc Sikorsky S-42. Hãng đã có được một hợp đồng chuyển thư tuyến San Francisco-Canton cuối năm ấy, bay chuyến đầu tiên của chiếc Martin M-130 ngày 22 tháng 11 để phô trương. Sau đó Pan Am sử dụng những chiếc Boeing 314 cho những đường bay Thái Bình Dương: ở Trung Quốc, hành khách có thể đi tiếp chuyến bay nội địa trên mạng lưới China National Aviation Corporation (CNAC) được thành lập bởi Pan Am. Chiếc Boeing 314 cũng được sử dụng trong các chuyến bay vượt Đại Tây Dương bắt đầu vào năm 1939.

"Clippers"—cái tên nhại lại những chiếc thuyền buồm (Clipper ships) thế kỷ 19—là máy bay hành khách duy nhất của nước Mỹ vào thời điểm có khả năng du lịch liên lục địa. Để cạnh tranh với những chiếc tàu thủy chở khách, Pan Am đã chào mời những chiếc ghế hạng nhất trên hầu hết các chuyến bay, và phong cách của tổ lái trở nên trang trọng hơn. Thay vì mặc áo khoác da, đeo khăn quàng cổ theo kiểu phi công phát thư, tổ lái của chiếc những chiếc Clipper mặc đồng phục theo kiểu hải quân và phải diễu hành khi lên xuống máy bay. Tuy nhiên, trong thời điểmChiến tranh thế giới thứ hai, đa số những chiếc Clipper bị đưa vào quân đội, khi mà tổ lái của Pan Am phải hoạt động máy bay theo như hợp đồng. Trong thời kì này, Pan Am đã tiên phong một đường bay mới sang bên phía Tây và Trung Phi để tới Iran. Một điều quan trọng khác vào tháng 1 năm 1943, khi Franklin Roosevelt trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên bay ra nước ngoài trên chiếc Dixie Clipper. Cũng trong thời điểm này người tạo ra sê-ri Star Trek Gene Roddenberry là phi công của chiếc Clipper. Ông ta đã ở trên chiếc Clipper Eclipse khi nó rơi ở Syria ngày 19 tháng 6 năm 1947.

Những sự mở rộng sau chiến tranh

Sau chiến tranh, đội máy bay của Pan American đã nhanh chóng được thay thế bởi những chiếc máy bay nhanh hơn như: Boeing 377, Douglas DC-6, Lockheed Constellation. Gần như suốt 40 năm, chuyến bay Pan Am 001 thống trị tất cả chuyến bay du lịch về phía Tây với chuyến bay bắt đầu từ San Francisco cho đến tất cả mọi nơi trên thế giới. Những điểm đến đó bao gồm Honolulu, Tokyo, Hồng Kông, Băng Cốc, Calcutta, New Delhi, Beirut, Luân Đôn, Frankfurt và cuối cùng là New York. Những chuyến bay về phía Tây đấy kéo dài khoảng 46 tiếng kể từ khi lần đầu tiên cất cánh. Trong khi đó, chuyến bay Pan Am 002 thì bay vòng quanh địa cầu về phía Đông.

Cho dù Pan Am đã vận động mạnh mẽ để làm nổi bật vị trí hàng không quốc tế của Mỹ, hãng đã mất đi danh hiệu đấy—trước tiên là American Overseas Airlines, sau đó là một số hãng được chỉ định để cạnh tranh với Pan Am ở một số thị trường như mất cho TWA thị trường châu Âu, Nam Mỹ cho hãng Braniff International và Đông Á cho hãng Northwest Orient. Vào năm 1950, ít lâu sau khi bắt đầu dịch vụ bay vòng quanh thế giới và phát triển khái niệm về dịch vụ hành khách "Hạng giá rẻ" (Economy Class), Pan American Airways, Inc. đổi tên thành Pan American World Airways, Inc.

Với sự cạnh tranh mạnh mẽ trên rất nhiều đường bay của hãng, Pan Am bắt đầu đầu tư vào những sáng kiến mới như máy bay phản lực và máy bay thân rộng. Pan Am đã mua những chiếc DC-8 và Boeing 707, chiếc máy bay mà Boeing phải thay đổi để có 6 ghế ngồi mỗi hàng thay vì 5 dưới sức ép của Pan Am. Hãng đã mở đầu cho dịch vụ máy bay phản lực vượt Đại Tây Dương từ New York đến Paris vào ngày 26 tháng 10 năm 1958, với chiếc Boeing 707 có tên là Clipper America.

Pan Am cũng là khách hàng khởi đầu cho chiếc Boeing 747, ban đầu đã đặt mua 25 chiếc vào tháng 4 năm 1966. Ngày 15 tháng 1 năm 1970, Đệ nhất Phu nhân Pat Nixon chính thức đặt tên cho chiếc 747 của Pan Am tại Sân bay Quốc tế Washington Dulles với sự có mặt của Chủ tịch Hội đồng Quản trị Pan Am Najeeb Halaby. Hay hơn việc đập vỡ chai sâm-banh, màu đỏ, trắng, xanh da trời được phun lên máy bay. Pan Am đã hoạt động dịch vụ thương mại có lịch trình đầu tiên của chiếc 747 vào buổi chiều ngày 21 tháng 1 năm 1970, khi chiếc Clipper Victor rời New York tới Luân Đôn.

Pan Am cũng là một trong ba hãng hàng không đầu tiên ký hợp đồng mua máy bay Concorde, nhưng giống như các hãng hàng không khác đều rút bản hợp đồng—với sự phản đối của British Overseas Airways Corporation (BOAC) và Air France—thậm chí Hãng vẫn chưa mua chiếc máy bay siêu âm. Hãng cũng là khách hàng tiềm năng cho chiếc Boeing 2707 bị bỏ quên, kế hoạch cho chiếc máy bay siêu âm của Mỹ vẫn chưa hề thấy có dịch vụ.

Vào thập niên 1950, Pan Am đa dạng hóa trên nhiều lĩnh vực khác. Một số công ty mà Pan Am mua lại cổ phần kể cả chuỗi khách sạn InterContinental và chiếc máy bay tư nhân Dassault Falcon. Pan Am cũng bị dính dáng đến việc tạo ra tên lửa thăm dò tầm bay ở Nam Đại Tây Dương và hoạt động một phòng thí nghiệm động cơ hạt nhân ở Nevada.

Khi sự đi lại tăng dần vào năm 1962, Pan Am đã ủy quyền cho hãng IBM để xây dựng PANAMAC, chiếc máy tính lớn được dùng để đặt chỗ trên chuyến bay và khách sạn. Nó cũng lưu trữ một số lượng lớn thông tin về các thành phố, đất nước, phi trường, máy bay, khách sạn và nhà hàng. Chiếc PANAMAC được đặt tại tầng 4 của Tòa nhà Pan Am, trước đó được xây dựng ở trung tâm Manhattan và đã từng là văn phòng thương mại lớn nhất thế giới trong một thời gian.

Pan Am cũng xây dựng Worldport, là ga hành khách của hãng hàng không lớn nhất thế giới trong rất nhiều năm ở Sân bay Quốc tế JFK. Nó rất đặc sắc bởi thiết kế hình elip, diện tích mái 16.000 m², trông lơ lửng từ xa từ cột bên ngoài của ga bên dưới bởi 32 bộ cột trụ và dây cáp. Ga được thiết kế để có thể cho phép hành khách có thể lên xuống bằng cầu thang mà không bị ướt bởi việc đỗ chiếc mũi máy bay bên dưới mái. Sự giới thiệu cầu máy bay đã làm cho điểm này trở nên lỗi thời. Tiếp nối những công trình đậm nét cổ điển của hãng, ở Miami Pan Am đã xây dựng một tòa nhà huấn luyện được mạ vàng với kiểu dáng của Edward Durell Stone được thiết kế bởi Steward-Skinner Architects.

Tại phần đỉnh, Pan Am cung cấp dịch vụ có lịch trình tới tất cả các châu lục, trừ Nam Cực. Rất nhiều đường bay của Hãng giữa New York, châu Âu và Nam Mỹ, giữa Miami và vùng biển Caribê. Bắt đầu từ năm 1964, Hãng đã cung cấp dịch vụ máy bay trực thăng từ các sân bay chính của New York đến Manhattan. Bên cạnh chiếc DC-8, Boeing 707 và Boeing 747, đội bay của Pan Am còn có cả Boeing 720, Boeing 727 (thay thế cho 720), 737 và Boeing 747SP, chiếc đã cho phép Pan Am bay từ New York đến Tokyo mà không dừng lại. Hãng cũng sử dụng Lockheed L-1011, DC-10 và cả Airbus A300, A310.

Pan Am cũng tham gia vào các chuyến bay từ thiện nổi tiếng. Pan Am mở 650 chuyến bay 1 tuần giữa Tây Đức và Tây Berlin, đầu tiên với chiếc DC-6B và sau đó vào năm 1966 với chiếc Boeing 727. Pan Am cũng bay những chuyến R&R (Rest and Recreation, Nghỉ ngơi và tiêu khiển) trong thời gian chiến tranh Việt Nam. Những chuyến bay này chở những viên chức người Mỹ làm cho R&R rời Hồng Kông, Tokyo và một số thành phố châu Á khác.

Ở đỉnh cao của hãng vào đầu thập niên 1970, việc quảng cáo của Pan Am đã đưa Hãng trở nên nổi tiếng qua câu khẩu hiệu thương mại "World's Most Experienced Airline" (Hãng hàng không giàu kinh nghiệm nhất thế giới). Thời gian này hãng được quan tâm sâu sắc từ những bức tranh máy bay và những điểm đến mà Hãng đã bay đến trên hơn 160 nước. Hãng cũng rất được tôn trọng bởi kinh nghiệm và sự thành thạo của tổ bay; nhân viên khoang máy bay có thể nói được nhiều thứ tiếng và đều tốt nghiệp Đại học, thường xuyên tập luyện sự chăm sóc, điều dưỡng. Trong thời kỳ này, dịch vụ và việc nấu nướng trên chuyến bay của Pan Am được lấy cảm hứng từ Maxim's de Paris, được giao tới "với sự tinh mắt của con người hiếm khi sánh kịp". Jacqueline Kennedy Onassis (cựu Đệ nhất Phu nhân Mỹ) đã rất thích bay ở hạng nhất trên những chuyến bay của Pan Am từ New York tới Athens, mặc dù người chồng Hy Lạp của bà ta sở hữu hãng Olympic Airlines.

Sự suy sụp
Sự khủng hoảng năng lượng vào năm 1973 tác động đáng kể đến chi phí hoạt động của Pan Am. Cộng thêm giá nhiên liệu tăng cao, nhu cầu du lịch bằng máy bay thấp và sự cung cấp quá mức trên thị trường du lịch quốc tế (nguyên nhân do phần nào của giải thưởng đường bay của liên bang tới hãng hàng không khác, như trường hợp tuyến vượt Thái Bình Dương) đã làm giảm số lượng hành khách mà Pan Am chuyên chở, cũng chẳng khác gì sự lãi ròng của lợi nhuận. Giống như các hãng hàng không chính khác, Pan Am đã đầu tư vào số lượng khá lớn đội bay Boeing 747 với sự mong chờ yêu cầu của du lịch hàng không sẽ tiếp tục tăng lên, nhưng nó không luôn là trường hợp.

Ngày 23 tháng 9 năm 1974, một nhóm nhân viên Pan Am công bố một mục quảng cáo trên tờ New York Times để đăng ký sự bất đồng đối với chính sách liên bang khi họ cảm thấy bị tổn hại bởi khả năng tài chính của ông chủ của họ. Mục quảng cáo cũng nói rằng sự trái ngược nhau ở phí hạ cánh ở sân bay, khi Pan Am trả tới 4200 đô la để đáp một chiếc máy bay ở Sydney, Úc mà hãng hàng không Úc Qantas Airways chỉ trả có 178 đô la để đáp một máy bay ở Los Angeles. Mục quảng cáo cũng đấu tranh rằng Dịch vụ bưu điện Mỹ trả cho các hãng hàng không nước ngoài đến 5 lần để phân phối thư của nước Mỹ so với Pan Am. Cuối cùng, mục này đã đặt câu hỏi tại sao Ngân hàng xuất nhập khẩu của nước Mỹ cho Nhật, Pháp và Ả rập Xê út vay với mức lãi 6% trong khi Pan Am phải trả lãi tới 12%.

Để giữ nguyên sức cạnh tranh với các hãng hàng không khác, Pan Am bắt đầu cố gắng xâm nhập vào thị trường nội địa Mỹ. Sau một vài nỗ lực thất bại để kiếm được sự chấp thuận thị trường nội địa, đạo luật về sự bãi bỏ quy định hàng không cuối cùng cũng cho phép Pan Am bắt đầu các chuyến bay nội địa từ những trung tâm của hãng ở Mỹ vào năm 1979. Nhưng mặt khác, sự bãi bỏ quy định cũng đã tổn thương Pan Am từ khi Hãng không có hệ thống đường bay nội địa sớm hơn, đó là kết quả của sự tập trung vào việc thống trị thị trường hải ngoại của Juan Trippe. Trong lúc đó, các hãng máy bay với thị trường nội địa bây giờ cũng cạnh tranh với Pan Am trên thị trường quốc tế.

Dưới sự điều khiển của Chủ tịch Hội đồng Quản trị William Seawell, Pan Am phát triển mạng lưới thị trường nội địa qua đêm bằng việc mua lại hãng National Airlines vào năm 1980. Tuy nhiên, một cuộc trả giá gây ra bởi Pan Am vì họ phải trả nhiều hơn so với giá trị thực của National Airlines. Công ty kết hợp tiếp tục tích lũy nợ nần vì những chiếc máy bay không phù hợp (Pan Am có chiếc L-1011 với động cơ Rolls-Royce, trong khi đó National Airlines sử dụng những chiếc DC-10 với động cơ GE), đường bay không phù hợp (Sự hoạt động của National tập trung vào Florida) và văn hóa tập thể không phù hợp. Seawell cố gắng cứu hãng bằng việc bán một số tài sản, bao gồm Tòa nhà Pan Am cho công ty bảo hiểm Metropolitan Life Insurance vào năm 1981 và toàn bộ đường bay Thái Bình Dương cho United Airlines vào năm 1985. Tiền cộng thêm được đầu tư vào các loại máy bay mới như Airbus A310 và A320, cho dù chiếc A320 chưa hề giao cho Pan Am. Hãng cũng mở dịch vụ vận tải đường ngắn giữa Boston, New York và Washington, D.C. Tuy nhiên, thua lỗ tài chính cũng chẳng khác gì làm tăng thêm lời chỉ trích dịch vụ tồi tệ tiếp tục quấy rầy Pan Am.

Hình ảnh mẫu mực của Pan Am cũng là mục tiêu chính của khủng bố. Sự cố gắng để cho thấy rằng Hãng rất an toàn khi bay với những sự nhầm lẫn địa chỉ trong việc an ninh của hãng, Hãng đã lập ra Alert Management System năm 1986. Hệ thống mới đã cải thiện phần nào an ninh. Nhưng xa hơn nó lại lầm trầm trọng thêm nỗi lo tài chính của công ty, cái mà Hãng dự định giữ lại một phần nhỏ của an ninh để không làm phiền hành khách và mất việc làm khi cất cánh. FAA đã lọc Pan Am ra với 19 lỗi an ninh, ra khỏi thông tư 236 đã được nhận ra giữa 29 hãng vào tháng 12 1988.

Hãng cuối cùng cũng bắt đầu suy sụp tách rời từ vụ không tặc năm 1986 trên chuyến bay Pan Am 73 tại Pakistan, vụ việc mà 140 hành khách cùng phi hành đoàn bị thương hoặc bị giết, và vụ đánh bom chuyến bay Pan Am 103 (Clipper Maid of the Seas) vào năm 1988 trên bầu trời Lockerbie, Scotland với hậu quả là 270 người chết. Đa số hành khách sau đó tránh xa việc đặt chỗ trên các chuyến bay của Pan Am vì nếu họ không làm thế đồng nghĩa với việc đi trên một hãng hàng không nguy hiểm. Đối mặt với vụ kiện hơn 300 triệu đô của hơn 100 gia đình các nạn nhân trên chuyến bay PA 103, Hãng đã đòi ra hầu tòa hồ sơ của 6 cơ quan chính phủ Mỹ, kể cả CIA, DEA và Sở Liên bang. Dẫu cho những hồ sơ này chỉ ra việc Chính quyền Mỹ đã biết được về cảnh báo có đánh bom và quên đã chuyển thông tin này cho Hãng, các gia đình đều khẳng định Pan Am đang cố gắng trốn tránh trách nhiệm.

Chiến tranh Vùng Vịnh xảy ra vào tháng 8 1990, đưa hàng không vượt Đại Tây Dương đến số lượng nhỏ dần. Ngày 23 tháng 10 1990, Pan Am đã phải bán rẻ tuyến bay có lãi London Heathrow cho United Airlines, người ta có thể nói đó là tuyến bay quốc tế lớn nhất của Pan Am (Tuyến đó đã được chuyển giao lại vào tháng 4 năm 1991, sau khi cả Mỹ và Anh đều chấp thuận). Nó đã để lại cho Pan Am tuyến bay duy nhất tới London hiện nay hai chuyến hàng ngày tới Gatwick. Tuy nhiên, Pan Am bị buộc phải công bố việc phá sản vào tháng 1 năm 1991. Hãng Delta Air Lines đã mua lại những tài sản có lãi còn lại của Pan Am, bao gồm cả tuyến bay châu Âu còn lại và cả Pan Am Worldport ở sân bay JFK, và thêm vào đó một số tiền vào hãng Pan Am nhỏ hơn chủ yếu bay tới Caribê và Mỹ Latinh. Trong thời gian đó, Pan Am vẫn phải tiếp tục gánh những mất mát to lớn. Hoạt động của hãng cuối cùng chấm dứt vào ngày 4 tháng 12 năm 1991, khi Delta cắt bỏ trợ cấp. Chuyến bay lịch trình cuối cùng của hãng là chuyến Pan Am 436 từ Bridgetown, Barbados tới Miami, chiếc Boeing 727 có tên Clipper Goodwill. Trung tâm cuối cùng còn lại của Pan Am ở sân bay quốc tế Miami cũng bị chia cắt trong năm tiếp theo giữa United Airlines, hãng có phần lớn tuyến bay của Pan Am và American Airlines, hãng có phần lớn ga hành khách. Nhãn hiệu Pan Am đã được bán cho các nhà đầu tư dẫn đến một hãng hoạt động từ năm 1996 đến năm 1998, một hãng hoạt động từ năm 1998 đến 2004 và một hãng hoạt động dưới cái tên Pan Am từ 2005.

Trong cuốn sách của Barnaby Conrad, Pan Am: Huyền thoại của hàng không, cho rằng sự sụp đổ của Pan Am là sự kết hợp giữa việc quản lý công ty tồi tệ, sự lãnh đạm của chính quyền để bảo vệ hãng chuyên chở quốc tế quan trọng nhất và lỗ hổng của chính sách. Ông ta đã viết lên sự theo dõi được làm bởi Phó Chủ tịch Pan Am Stanley Gewirtz cho External Affairs:

Cái gì đã cho phép đi sai đã làm. Không có ai đã đi theo Juan Trippe mà có được cái nhìn về tương lai để làm việc gì đó rõ ràng hơn... nó là ví dụ lạ lùng nhất của Luật Murphy trong mọi hoàn cảnh. Việc bán đi các phần có lãi của Pan Am không thể tránh được sự sụp đổ của công ty. Không còn đủ một phần nào để có thể gây dựng lại công ty.

Những chuyến bay kỷ lục đã được ghi lại
Trong thời kỳ giữa thập niên 70, đã có 2 chuyến bay của Pan Am bay vòng quanh thế giới để lập hoặc phá kỷ lục bay vòng quanh thế giới trước. Một chuyến vào tháng 5 năm 1976, một chuyến vào cuối tháng 10 năm 1977—sinh nhật lần thứ 50 của Pan Am.

Chuyến bay tốc hành Liberty Bell (Liberty Bell Express)
Chuyến bay này, sử dụng chiếc Boeing 747SP-21 có tên Clipper Liberty Bell với số hiệu N533PA, phá kỷ lục bay vòng quanh thế giới trước đó lập bởi chiếc Boeing 707 của Flying Tiger Line, với kỷ lục mới là 46 tiếng 50 giây. Chuyến bay này rời New York vào ngày 1 tháng 5 năm 1976 và quay trở lại ngày 3 tháng 5 năm 1976. Chuyến bay này chỉ dừng lại đúng 2 lần, lần đầu là ở New Delhi, lần thứ 2 là ở Tokyo-Haneda, nơi mà chuyến bay bị trì hoãn tới 2 tiếng vì cuộc bãi công của nhân viên sân bay. Tuy nhiên, chuyến bay này đánh bại kỷ lục cũ của chiếc 707 với 16 tiếng 24 phút nhanh hơn.

Chuyến bay 50
Để kỷ niệm sinh nhật Pan Am lần thứ 50, Pan Am đã chuẩn bị một chuyến bay vòng quanh thế giới khác bay trên vùng Cực Bắc và vùng Cực Nam, lần này, với 3 lần dừng ở sân bay London Heathrow, Cape Town và Auckland trước khi trở lại nơi xuất phát—San Francisco. Chiếc Boeing 747SP-21 được sử dụng lần này, chiếc Clipper New Horizons thực ra là chiếc Liberty Bell cũ, đưa chiếc máy bay này trở thành chiếc duy nhất bay vòng quanh địa cầu trên Xích đạo (với Liberty Bell) và trên hai cực (với New Horizons). Chuyến bay chỉ bay trong 54 tiếng 7 phút và 12 giây, lập nên 6 kỷ lục thế giới mới được chứng nhận bởi FAI. Người cơ trưởng điều khiển chiếc máy bay này cũng là người điều khiển Chuyến bay tốc hành Liberty Bell.

Văn hóa bình dân
Pan Am nắm giữ vị trí cao ngất ngưởng trong văn hóa bình dân thời kỳ Chiến tranh lạnh. Một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của Hãng chính là việc ban The Beatles đến sân bay JFK vào năm 1964 trên chiếc Pan Am Boeing 707-331 Clipper Defiance.

Từ năm 1964 đến năm 1968, họa sĩ lừa Frank Abagnale, Jr., hóa trang thành phi công của Pan Am, đi máy bay mà không phải trả tiền tới rất nhiều điểm đến trên ghế phụ của buồng lái. Ông ta cũng sử dụng những khách sạn được Pan Am ưu đãi, trả các hóa đơn với séc giả và sau đó mua sắm bằng cuộn séc trả cho nhân viên với cái tên của Pan Am. Ông ta đã chứng minh giai đoạn này qua cuốn tiểu thuyết Catch Me if You Can (Hãy bắt tôi nếu có thể), sau đó tác phẩm này được dựng thành phim vào năm 2002. Abagnale gọi Pan Am là "Ritz-Carlton của các hãng hàng không" và lưu ý rằng những ngày xa xỉ trong du lịch hàng không đang mất đi dần.

Trong chương trình tàu vũ trụ Apollo, Pan Am bán vé cho chuyến bay tương lai tới Mặt Trăng. Những chiếc vé này sau đó trở thành những vật vô giá của các nhà sưu tầm. Một chiếc Pan Am "Space Clipper" hư cấu, chiếc máy bay vũ trụ thương mại được gọi là Orion III có vai trò xuất chúng trong phim của Stanley Kubrick có tên 2001: A Space Odyssey, đưa ra trên bích chương của phim. Mô hình chất dẻo của chiếc Pan Am Space Clipper được tung ra thị trường bởi công ty Aurora cùng thời gian phát hành phim vào năm 1968. Một bức hình châm biếm bộ phim của tạp chí Mad Magazine vào năm 1968 cho thấy nữ tiếp viên của Pan Am trong bộ đồ "Actionwear by Monsanto" với việc họ đùa về gương mặt các hành khách khi nôn ra trong môi trường vô trọng lực. Phần tiếp theo của phim, 2010: The Year We Make Contact cũng đề cao Pan Am ở cảnh quan quảng cáo trên ti vi ở nhà vợ góa của David Bowman với khẩu hiệu "Với Pan Am, sẽ không còn giới hạn nữa". Trong một sê-ri phim khoa học viễn tưởng gần đây, Battlestar Galatica, một trong những con tàu của những người sống sót lang thang trong vũ trụ là chiếc tàu ngôi sao "Pan Galactic" hoặc "Pan Gal". Con tàu được sơn màu sơn của Pan Am và biểu trưng của Pan Am thì gần giống như đúc biểu trưng cũ của Pan American.

Pan Am cũng xuất hiện trong một số phim khác, đặc biệt là một số phim "Điệp viên 007". Những chiếc Boeing 707 của Hãng được đề cao trong một số phim như Dr. No, From Russia with Love và phim nhại lại nổi tiếng Casino Royale, khi mà chiếc Pan Am 747 và Worldport xuất hiện trong Live and Let Die. Biểu trưng của hãng cũng được nổi bật lên trong Licence to Kill, khi James Bond đăng ký chuyến bay của Pan Am mà rốt cuộc thì anh ta không lên máy bay.

Những sự đề cập khác bao gồm có:
 Phim được sản xuất năm 1969 Bullitt làm nổi bật cảnh rượt đuổi nhau tại phi trường San Francisco, nơi mà nhân vật do Steve McQueen đóng đuổi theo một tên tội phạm trên đường khi lắt léo ra khỏi những chiếc Pan Am Boeing 707.
 Cũng trong năm 1969, diễn viên người Áchentina Isabel Sarli đăng ký và lên chuyến bay trên chiếc Pan Am Boeing 707 từ Thành phố Panama, Panama tới Buenos Aires trong bộ phim của Armando Bo, Desnuda de la arena.
 Biểu tượng của hãng cũng được nhìn thấy trong Blade Runner. Sau đó Pan Am trở thành một trong những nạn nhân của cái được cho là sự nguyền rủa của Blade Runner lên những công ty lớn có biểu trưng xuất hiện một cảnh trong phim.
 Pan Am cũng được nhắc đến rõ ràng một cách nổi bật trong Scarface (cảnh quay đặt ở Miami, một trong những trung tâm lớn của Pan Am), nơi mà biểu tượng cùng với khẩu hiệu của Pan Am bị sử dụng riêng bởi trùm tội phạm Tony Montana.
 Trong bộ phim sản xuất năm 1988 High Spirits, một gia đình những du khách người Mỹ du lịch tới lâu đài Ái Nhĩ Lan của Peter Plunkett trên chiếc Pan Am 747. Đây là một trong những bộ phim cuối cùng mà khán giả có thể thấy chiếc 747 với màu mới của Pan Am.
 Pan Am cũng được nổi bật ở đoạn mở đầu phim Hook của Robin Williams, phim mà một gia đình ở trên một chiếc Pan Am Boeing 747-121 tới London. Trớ trêu thay, bộ phim ra mắt chỉ một tuần sau khi Pan Am dừng hoạt động.
 Trong phim The Phantom (1996), một chiếc Pan Am Clipper, chắc chắn là chiếc Sikorsky S-42, cố gắng tạo ra một chuyến đi "không phạm vi" giữa New York và đất nước hư cấu Bengala ở châu Phi trước khi cuộc tấn công của hải tặc trên không dừng nó lại. Cũng ở cảng New York quảng cáo rằng: "Pan Am Clipper Cargo" và "Via Pan American", cả hai với biểu tượng cũ của Pan Am.

Ở Nhật Pan Am là nhà tài trợ chính cho môn vật Sumo từ 1961 đến 1991 (tiếp tục sau khi Hãng rút khỏi thị trường vượt Thái Bình Dương). Quản lý vùng Viễn Đông David Jones là người trao cúp Pan American Trophy cho các tay đô vật xuất sắc sau mỗi vòng đấu, ông cũng là người có chút tiếng tăm trong làng thể thao Nhật. Pan Am cũng cho Công ty xếp hình Tuco mượn tên và logo của hãng từ thập niên 1960 đến 1970. Những bộ xếp hình miêu tả các thắng cảnh đẹp mà hành khách có thể đến được với Pan Am.

Pan Am cũng là nhà tài trợ chính cho các sự kiện thể thao lớn như FIFA World Cup (lần cuối vào năm 1990) và Đại hội Olympic (lần cuối vào năm 1988).

Một thuật ngữ sử dụng trong tâm lý học bình dân là "Pan American (hoặc Pan Am) Smile" được đặt tên sau lời chào của tiếp viên (hay ít nhất là của các diễn viên đóng vai tiếp viên trên quảng cáo truyền hình) được cho là tới hành khách, nó gồm cả sự cử động gượng gạo của miệng mà không có cử động của các cơ mặt xung quanh mắt giúp cho miêu tả nụ cười thật hơn. Nó cũng được bắt chước một cách định kỳ trong suốt bộ phim Toy Story 2, khi một con búp bê Barbie được thiết kế sau đó và ăn mặc như một tiếp viên của Pan Am.

Các tai nạn và vụ khủng bố
Máy bay Pan Am dính tới 75 vụ có tiếng, một số trong đó có tử vong. Vụ đầu tiên xuất hiện vào ngày 16 tháng 7 năm 1932, khi một chiếc Ford Trimotor đâm xuống núi ở Vitacura, Chile. Toàn bộ 9 người trên máy bay thiệt mạng.

Một số tai nạn khiến Pan Am dính tới việc khởi đầu cho chính sách của FAA về thiết lập các phương sách an toàn trên máy bay. Một chiếc Pan Am 707 có tên Clipper Tradewind và hoạt động với số hiệu bay Flight 214 đang chuẩn bị hạ cánh trong chuyến bay từ Baltimore đến Philadelphia khi mà lần cuối nó được nhìn thấy đi xuống trong lửa ngày 8 tháng 12 năm 1963. Nó được xác định rằng sét đã làm bốc hơi nước trong thùng xăng. Như là kết quả của thảm họa, bấc phóng sét đã được lắp đặt trên tất cả các máy bay thương mại.

Một chiếc Pan Am 747 khác, chiếc Clipper Victor (là chiếc máy bay bay chuyến bay thương mại lịch trình đầu tiên của chiếc Boeing 747) dính vào vụ Thảm họa Tenerife ngày 27 tháng 3 năm 1977, thảm họa kinh khủng nhất trong lịch sử hàng không (ngoại trừ vụ 11/9). Chiếc Clipper Victor hoạt động như là chuyến bay cho thuê từ Los Angeles tới Las Pamas, đảo Canary, phải chuyển hướng tới Tenerife vì vụ đánh bom đe dọa tại Las Pamas. Một chiếc KLM 747 cất cánh mà không có sự cho phép rõ ràng đâm vào chiếc Clipper Victor trên đường băng. Tổng cộng có 583 người chết, 335 người trên chiếc Pan Am 747. Tai nạn này đã dẫn đến sự sửa đổi kể cả việc cải tiến trong việc liên lạc giữa tổ lái và đài không lưu.

Vụ Dawson ngày 6 tháng 9 năm 1970, chiếc Pan Am 747 mang số hiệu bay 93 chuyên chở 153 hành khách và 17 nhân viên tổ lái, bay từ Brussels, Bỉ đến New York với chặng dừng ở Amsterdam. Hai tên khủng bố của tổ chức PFLP đã lên máy bay và không tặc chiếc máy bay này như là mục tiêu của cơ hội. Cùng lúc đó chuyến 741 của hãng TWA, chuyến 100 của hãng Swissair và chuyến 775 của Hãng BOAC cũng bị không tặc buộc phải hạ cánh xuống căn cứ quân sự bỏ hoang Dawson. Vì nhiều lý do không thể hạ cánh xuống Dawson, chiếc Pan Am 747 phải hạ cánh xuống Sân bay Cairo. Trước khi không tặc 4 chuyến bay kia, 2 thành viên PFLP là Patrick Arguello và Leila Khaled đã không tặc chiếc máy bay Boeing 707 mang số hiệu bay 219 của Hãng Hàng không El Al Israel nhưng thất bại. Cả bốn chiếc máy bay đều bị đặt bom nổ sau khi đã đưa hết con tin ra khỏi máy bay.

Ngày 2 tháng 7 năm 1972, một chiếc Boeing 747 của Pan Am do cơ trưởng Gene Vaughn điều khiển, đã bị sinh viên Nguyễn Thái Bình khống chế và định cướp máy bay để đáp xuống Hà Nội. Nhưng sau đó khi máy bay đáp xuống Sân bay Tân Sơn Nhất thì Bình đã bị một cảnh sát Mỹ bắn chết.

Pan Am cũng từng trải qua một số vụ có tử vong mà hậu quả là từ khủng bố. Ngày 17 tháng 12 năm 1973, bom đã được thảy lên chuyến bay 110 bởi một nhóm người Palestin (chiếc Boeing 707 tên Clipper Celestial) khi hành khách đang lên máy bay tại Roma, Ý. Chiếc máy bay bị cháy và 30 người thiệt mạng. Chuyến bay 830 bị đánh bom trên vùng biển Thái Bình Dương ngày 11 tháng 8 năm 1982, một hành khách thiệt mạng trước khi máy bay đáp an toàn xuống Honolulu. Một chiếc 747 tên Clipper Empress of the Seas, hoạt động với số hiệu bay Flight 73, bị không tặc khi đang dừng đúng lịch trình tại Karachi, Pakistan ngày 5 tháng 9 năm 1986. Chuyến bay chưa hề rời khỏi Karachi, nhưng 20 người bị giết khi máy bay bị xông vào ở dưới đất.

Chuyến bay 103 của Pan Am

Vụ khủng bố cuối cùng có tử vong là chuyến bay 103, chuyến bay lịch trình vượt Đại Tây Dương hằng ngày thứ ba của Pan Am từ London Heathrow tới Sân bay quốc tế John F. Kennedy. Ngày 21 tháng 12 1988, chiếc máy bay bay tuyến bay này, chiếc Boeing 747-121 có số hiệu N739PA và được đặt tên Clipper Maid of the Seas, bị nổ đi khi đang bay trên bầu trời Lockerbie, Dumfries và Galloway, Scotland, Anh khi một loại chất nổ plastic nặng khoảng 340-450g bị kích nổ ở khoang chứa hàng trước, gây ra một chuỗi sự kiện khởi đầu cho việc phá hủy nhanh chóng của máy bay. 270 người từ 21 quốc gia thiệt mạng, kể cả 11 người ở mặt đất. Với 189 hành khách thiệt mạng là người Mỹ, vụ đánh bom này là vụ tấn công khủng bố tệ hại nhất chống lại nước Mỹ cho đến vụ 11/9.

Máy bay
Đội bay của hãng Pan American World Airways từ năm 1927 cho đến năm 1991.

Xem thêm
 Pan American-Grace Airways
 Pan American Airways (1996-1998)
 Pan Am Cargo

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tổ chức lịch sử Pan Am - Được thành lập để giữ gìn các thành tựu và những sự việc đáng ghi nhớ của Pan Am.
 Trang chủ về tài liệu của Pan Am
 Lịch sử về ba công ty Pan Am
 Du lịch vượt Đại Dương & Pan American Clippers
 Thời gian biểu của chuyến bay và đường bay có thật trong lịch sử
 Tổng quan về những điều cần ghi nhớ và những vật dụng sưu tầm
 Fly Pan Am - Trang web của công ty hiện nay đang sở hữu nhãn hiệu Pan Am (không liên quan đến Pan Am 1927-1991)
 Ban hành lại những chuyến bay vượt Đại Tây Dương
 Pan American World Airways, Nữ hoàng của bầu trời
 Pan Am Việt Nam, Chuyến bay cuối cùng rời Việt Nam

Pan Am
Hãng hàng không Hoa Kỳ


title: Hallirhotius concinnus

text:
Hallirhotius concinnus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Hallirhotius


title: Diadasina tarijensis

text:
Diadasina tarijensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Diadasina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Athripsodes furcatellus

text:
Athripsodes furcatellus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Athripsodes


title: Monsures

text:
Monsures là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D210 and the D109, khoảng 16 dặm Anh về phía nam của Amiens, ở điểm cực nam của tỉnh, trong Thung lũng sông Selle có rừng bao quanh.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Monsures commune website
 Le site de Stéphanie Collonvillé et Stéphane Lehodey, à Monsures
 Monsures trên trang mạng của INSEE
 Monsures trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Janneby

text:
Janneby là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Janneby có diện tích 14,49 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 450 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Ceratoxancus melichrous

text:
Ceratoxancus melichrous là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ptychatractidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ceratoxancus


title: Geometridites

text:
Geometridites là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Mortefontaine-en-Thelle

text:
Mortefontaine-en-Thelle là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Mortefontaineenthelle


title: Chu kỳ

text:
Trong khoa học và đời sống nói chung, chu kỳ là khoảng thời gian giữa hai lần lặp lại liên tiếp của một sự việc, hay thời gian để kết thúc một vòng quay, một chu trình. Như vậy đơn vị đo chu kỳ là đơn vị đo thời gian.

Trong toán học và một số lĩnh vực khác, chu kỳ có thể hiểu là độ dài giữa hai cấu trúc lặp lại.

Trong chuyển động sóng
Trong chuyển động sóng, chu kỳ là thời gian giữa hai lần xuất hiện liên tiếp của đỉnh sóng tại một điểm.

Liên hệ với tần số
Chu kỳ T là nghịch đảo của tần số f:
T=1/f

Liên hệ với bước sóng
Chu kỳ T bằng thời gian để sóng đi với vận tốc v đi hết một bước sóng λ:

Trong thiên văn

Trong thiên văn học, chu kỳ quay của một thiên thể nói chung quanh một tâm nào đó là thời gian để thiên thể này hoàn thành một vòng quay trên quỹ đạo của nó, ví dụ chu kỳ quay của Mặt Trời và Hệ Mặt Trời xung quanh tâm Ngân Hà, chu kỳ quay của một hành tinh trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, chu kỳ quay của một vệ tinh tự nhiên trên quỹ đạo quanh hành tinh chủ của nó.

Khái niệm chu kỳ quỹ đạo của một hành tinh hay vệ tinh có thể có giá trị khác nhau, tùy theo cách chọn điểm mốc tính.

Chu kỳ tính theo một vị trí cố định trong không gian, tức là lấy nền các sao làm chuẩn, được gọi là chu kỳ theo sao. Đây là chu kỳ đích thực, đúng nghĩa là một vòng quay chính xác của hành tinh hay vệ tinh đó. Thông thường khi nói chu kỳ quỹ đạo mà không nói gì thêm thì đây chính là chu kỳ theo sao.

Các khái niệm chu kỳ khác không đúng nghĩa là một vòng quay chính xác của hành tinh hay vệ tinh đó gồm có:
Chu kỳ điểm nút được tính theo điểm mốc là điểm nút (lên hoặc xuống) của hành tinh hay vệ tinh. Đó là thời gian hành tinh hay vệ tinh đó cần để quay trở lại điểm nút đã chọn.
Chu kỳ giao hội lấy sự lặp lại tương quan vị trí biểu kiến của một thiên thể so với Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất làm chuẩn.
Chu kỳ cận điểm được tính theo điểm mốc là cận điểm hoặc viễn điểm trên quỹ đạo.

Trong toán học
 Chu kỳ của hàm tuần hoàn là khoảng biến số mà cấu trúc hàm lặp lại.
 Chu kỳ của một số nguyên là độ dài của phần lặp lại trong biểu diễn thập phân của nghịch đảo số đo. Ví dụ: 1/7 = 0.1428571428571... vậy chu kỳ của 7 là 6. Xem thêm số thập phân tuần hoàn.

Trong sinh học
Chu kỳ có thể dùng trong chu kỳ sinh trưởng, thời gian hoàn thành một vòng đời của loài vật.

Trong sức khoẻ phụ nữ
Chu kỳ có thể dùng trong chu kỳ kinh nguyệt, thời gian từ ngày đầu tiên ra máu kinh đến trước lần ra máu kế tiếp.

Ngoài ra
Còn một loại chu kì sinh học nữa trên cơ thể con người. Trong đó có 3 yếu tố mang tính chu kì là sức khỏe, trí tuệ và tình cảm. Một số nghiên cứu cho rằng con người bị ảnh hưởng nhiều bởi các chu kì này (có thời gian khác nhau). Một số người cho rằng có thể tránh các tai họa bằng cách tránh các ngày mà trạng thái của các yếu tố đó ở mức thấp nhất. Họ tránh quyết định các công việc mang tính bước ngoặt vào ngày mà trí tuệ của họ ở mức thấp. Trong cuộc sống sẽ có những ngày cả ba đường đều ở mức cực đại. Đó là những ngày rất tốt cho việc có một đứa con. Người ta cho rằng nếu cả cha và mẹ đứa bé khi giao hợp tại thời điểm đó thì đứa trẻ sinh ra sẽ có những khả năng khác thường. Tuy nhiên điều này không dễ xảy ra. Thế mới có chuyện cha mẹ đều là những người có trí tuệ chậm, kém nhưng con cái lại rất thông minh nhanh nhẹn.

Tham khảo

Khá

Chuyển động sóng
Đại lượng vật lý
Thuật ngữ thiên văn học


title: Merobruchus terani

text:
Merobruchus terani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Merobruchus


title: Helicopsyche braziliensis

text:
Helicopsyche braziliensis là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Isla Cristina

text:
Isla Cristina là một thành phố và đô thị ở tỉnh Huelva, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2006, thành phố này có dân số 19.875 người.

Isla Cristina vẫn là một trong những cảng đánh cá quan trọng ở tỉnh Huelva. Đây cũng là một khu vực nghỉ mát mùa Hè của người Tây Ban Nha với các bãi biển đẹp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Isla Cristina - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
 Isla Cristina  - Traditional Isla Cristina

Đô thị ở Huelva


title: Melipona mimetica

text:
Melipona mimetica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Melipona
Động vật được mô tả năm 1914


title: Giang Hạ

text:
Giang Hạ (tiếng Trung: 江夏区, Hán Việt: Giang Hạ khu) là một quận của thành phố Vũ Hán (武汉市), thủ phủ tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Giang Hạ có diện tích 2014 km², dân số năm 2004 là 650.000 người. Quận Giang Hạ được chia ra thành 5 nhai đạo, 5 trấn và 2 hương.

Tham khảo

Vũ Hán
Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc


title: Glaukias của Taulanti

text:
Glaukias (tiếng Hy Lạp: Γλαυκίας; cai trị c.335-c.302 BC) là một trong những vị vua vĩ đại nhất của nước Taulanti mà cai trị người Illyria trong nửa sau của thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên.

Glaukias lần đầu tiên được đề cập khi ông đưa một lực lượng đáng kể đến hỗ trợ cho Cleitos của Dardania, một hoàng tử Illyria, chống lại Alexandros Đại đế, trong trận Pelium năm 335 trước Công nguyên. Tuy nhiên, cả hai đều bị đánh bại, và Cleitos đã buộc phải trú ẩn trong vùng lãnh thổ của người Taulanti, nơi mà Alexandros đã không truy đuổi ông, vì sự quan tâm của ông ta đã chuyển đến nơi khác bởi tin tức về cuộc nổi dậy của Thebes.

Chúng ta tiếp theo nghe về Glaukias, là gần 20 năm sau, khi ông nhận bảo trợ cho   Pyrros nhỏ tuổi, khi Aeacides cha của ông đã bị đuổi khỏi Ipiros; vợ của Glaukias, Beroea thuộc về triều đại Aeacidae của người Molossia. Bằng việc này, ông đã đắc tội với Kassandros, người tìm cách để chiếm được quyền sở hữu Ipiros cho mình, và là người thất bại khi hối lộ Glaukias 200 talent để ông từ bỏ đứa trẻ.

Không lâu sau, vua Macedonia xâm chiếm lãnh thổ của ông, và đánh bại ông trong trận chiến, nhưng dù vậy Glaukias tự mình ràng buộc bởi hiệp ước xảy ra sau đó để tránh tình trạng chiến tranh chống lại các đồng minh của Kassandros, ông vẫn giữ lại Pyrros tại triều đình của mình, và, sau cái chết của Alcetas II của Ipiros, trong năm 307 TCN, ông đã có cơ hội xâm lược Ipiros với quân đội, và thiết lập hoàng tử trẻ tuổi, lúc đó 12 tuổi, lên ngai vàng. Các vùng lãnh thổ của Glaukias giáp với Apollonia và Epidamnos. Năm 312 TCN ông đã kiểm soát Epidamnos. Ngày mất của ông không được đề cập, nhưng có vẻ như ông vẫn còn trị vì trong năm 302 trước Công nguyên, khi Pyrros đến triều đình của ông, có mặt tại cuộc hôn nhân của một trong những con trai của ông.

Cuộc khởi nghĩa của người Ilyria(335 TCN)

Bối cảnh
Năm 344 trước Công nguyên, cha của Galucias, Pleurias,tham gia vào trận chiến với Philippos II của Macedonia. Trong một nỗ lực thất bại,Pleurias đã cố gắng để ngăn chặn sự bành trướng của Philippos ở Illyria, ông suýt thành công trong việc sát hại Philippos trong năm 337 TCN nếu không phải một vệ sĩ đỡ lưỡi kiếm của ông ta. Philippos đã bị thương và bị mất một phần trong số những người bạn thân thiết của ông, cuối cùng ông bằng lóng mình với việc sở hữu khu vực Dassaretia của Illyrian. Sau này, Isocrates giới hạn nhà nước Taulantii chỉ dọc theo bờ biển Adriatic. Có vẻ như trong suốt triều đại đầu tiên của ông, có lẽ trước năm 335 TCN, Alexandros và Glaukias và có thể đã có quan hệ khá thân thiện, mặc dù điều này không được biết chắc chắn. Là một hoàng tử Alexandros đã tháp tùng cha Philippos II của ông trong chiến dịch Illyrian. Năm 337 TCN ông đã đưa Olympias, mẹ của mình tới Epirus và đi từ đó đến Illyria, nơi ông ở lại với một hoặc nhiều vị vua, có lẽ thực sự với Glaukias. Alexandros có thể có cũng có quan hệ sống trong Illyria tại thời điểm đó và đã tạm trú khi cãi nhau với cha của ông   Tuy nhiên., nước Taulantii tiếp tục chính sách chống lại Macedonia cho đến khi người Illyria nổi dậy.

Alexandros có lẽ đang ở vùng lãnh thổ Agrianania khi tin tức đến tai ông về sự chuẩn bị chiến đấu của người Illyria năm 335 trước Công nguyên. Người Autariatae lên kế hoạch để tấn công ông về phía bắc, Cleitos vua của nước Dardania đã tham gia cuộc nổi dậy và Glaukias đã tham gia vào liên minh và ủng hộ đại nghĩa của Cleitos. Cleitos đã chiếm đóng thành phố Pelion vốn là thủ đô cũ của tổ tiên ông ở Dassaretia. Pelion lúc đó là thành phố mạnh nhất trong khu vực và nó thuận lợi cho việc thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Macedonia.

Trận Pelion

Alexandros phát hiện ra rằng Cleitos đã không chỉ chiếm đóng Pelion mà còn chiếm cả các điểm cao xung quanh, mà nhìn xuống thành phố và kiểm soát con đường qua hẻm sói. Một điều hiển nhiên rằng ông ta đã chờ đợi cho tới khi Glaucias đến. Alexandros đã muốn tấn công Cleitos đầu tiên.

Chú thích

Nguồn
The Illyrians By John Wilkes Page 124 ISBN 0-631-19807-5
Who's Who in the Age of Alexander the Great by Waldemar Heckel ISBN 978-1-4051-1210-9

Xem thêm
Chiến tranh của người Illyria
Những vị vua Illyria

Vua Illyria
Pyrros của Ipiros
Lịch sử Hy Lạp


title: Trại tế bần

text:
Trại tế bần hay trại cứu tế, nhà tế bần, hay trung tâm bảo trợ xã hội, là những khu trại, tòa nhà được dựng lên cố định hay tạm thời tại những địa điểm nhất định để thực hiện việc cứu tế, cung cấp lương thực, thực phẩm miễn phí (phát chẩn) cho những người vì hoàn cảnh, điều kiện chủ quan, khách quan trong một thời điểm nhất định mà không thể tự nuôi mình, cung cấp cho đối tượng này chỗ ở và công ăn việc làm. Các đối tượng ở trại tế bần thường là những người nghèo khổ, vô gia cư, nạn nhân của các trận thiên tai, lũ lụt, nạn đói, các trẻ em lang thang, trẻ em đường phố, trẻ mồ côi.... Hình thức này xuất hiện từ lâu trong lịch sử và được ghi nhận chính thức trong năm 1631 ở châu Âu.

Ở châu Âu, nguồn gốc của các trại tế bần có thể được truy ra từ Đạo luật cho người nghèo năm 1388, đạo luật này để giải quyết tình trạng thiếu lao động sau đại dịch cái chết đen ở Anh bằng cách hạn chế sự di chuyển của người lao động, và cuối cùng dẫn đến nhà nước chịu trách nhiệm về sự hỗ trợ đối với người nghèo. Hệ thống trại tế bần phát triển trong thế kỷ 17 như là một cách để các giáo xứ giảm chi phí cho người đóng thuế cung cấp cứu trợ người nghèo.

Tuy nhiên, số lượng người thất nghiệp sau khi kết thúc các cuộc chiến tranh Napoléon vào năm 1815, sự ra đời của công nghệ mới để thay thế lao động nông nghiệp nói riêng dẫn đến đầu thập niên 1830, hệ thống thành lập cứu trợ người nghèo đã được kiểm nghiệm là không lâu dài. Nền kinh tế thị trường với đặc trưng là lao động tự do là một trong những nguyên nhân làm giảm tính phổ biến của các trại tế bần. Cuộc sống trong một trại tế bần thực sự là khắc nghiệt, thiếu thốn vì điều kiện kham khổ trong các trại này. Đến thế kỷ 19 trại tế bần ngày càng trở thành nơi cư trú cho người cao tuổi, tàn tật, bị bệnh hơn là người nghèo.

Tham khảo

Xem thêm
 Cô nhi viện
 Viện dưỡng lão
 Trại tị nạn

Xã hội
Luật pháp Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Rudauli

text:
Rudauli là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Faizabad thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Rudauli có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 105 mét (344 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rudauli có dân số 36.804 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Rudauli có tỷ lệ 47% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 53%, và tỷ lệ cho phái nữ là 40%. Tại Rudauli, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Rafael Benítez

text:
Rafael "Rafa" Benítez (sinh ngày 16 tháng 4 năm 1960) là một cựu cầu thủ và là một huấn luyện viên bóng đá người Tây Ban Nha hiện đang dẫn dắt Celta Vigo tại La Liga.

Sinh ra ở Madrid, Benitez chơi bóng suốt tuổi trẻ của mình, gia nhập học viện Real Madrid. Ông gia nhập ban huấn luyện Real Madrid ở tuổi 26, được giao công việc huấn luyện đội U-19 và huấn luyện đội dự bị, trợ lý cho HLV trưởng. Ông chuyển tới các CLB khác, nhưng những lần dẫn dắt Real Valladolid và Osasuna đều không thành công.

Ông đã từng dẫn dắt câu lạc bộ bóng đá Anh Liverpool từ tháng 6 năm 2004 cho đến khi bị sa thải năm 2010. Trước đó ông quản lý Valencia và 5 câu lạc bộ La Liga khác.

Benítez đã trở thành người dẫn dắt Valencia thành công nhất trong lịch sử của câu lạc bộ này chỉ sau 3 mùa giải. Năm 2002, ông đã dẫn dắt câu lạc bộ danh được danh hiệu La Liga lần đầu kể từ năm 1971, và năm 2004 ông đã dẫn dắt câu lạc bộ giành được cú đúp La Liga/Cúp UEFA. Năm 2005, ông đã dẫn dắt Liverpool giành chiến thắng ở UEFA Champions League và Siêu cúp bóng đá châu Âu còn năm 2006 ông đã dẫn dắt câu lạc bộ giành chiến thắng ở Cúp FA và FA Community Shield. Benítez trở thành huấn luyện viên thứ 3 sau Bob Paisley và José Mourinho giành Cúp UEFA và UEFA Champions League trong 2 mùa giải liên tiếp. Ông cũng là huấn luyện viên đầu tiên làm được điều đó với 2 câu lạc bộ khác nhau. Ông cũng trở thành huấn luyện thứ hai của Liverpool sau Joe Fagan, giành Cúp châu Âu/UEFA Champions League trong năm đầu tiên nắm đội. Trong suốt sự nghiệp của mình, Benítez cũng giành được một số giải thưởng cá nhân. Năm ông giành được giải thưởng Huấn luyện viên của năm của cả Don Balón và El País khi còn ở Valencia và được vinh danh là Huấn luyện viên Madrid của năm bởi Seven Stars Sport.

Tháng 11 năm 2012, Benitez được bổ nhiệm để dẫn dắt Chelsea nửa mùa giải còn lại, và ông đã giành chức vô địch UEFA Europa League 2012–13.

Ngày 16 tháng 1 năm 2022, ông bị câu lạc bộ Everton bị sa thải sau thành tích bết bát của đội bóng.

Cuộc sống cá nhân

Rafael Benítez Maudes sinh ngày ra trong một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu ở Madrid. Bố ông, Francisco Benítez, là một chủ khách sạn. Mẹ ông là Rosario Maudes. Bà Rosario là một cổ động viên cuồng nhiệt của Real Madrid trong khi bố ông lại ủng hộ Atletico Madrid. Ông Francisco mất tháng 12 năm 2005 khi Benítez đang ở Nhật Bản để tham dự Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ. Ông là con thứ 2 trong 3 anh em. Anh trai ông, Francisco, sinh năm 1959 và em gái ông, Rosario, sinh vài năm sau đó. Cả ba người đều học ngành thú y và sau đó Rosario trở thành bác sĩ thú y. Năm 1998 Benítez cưới vợ ông, Maria de Montserrat, một tiến sĩ Luật, sinh ở Ourense. Họ có hai con gái, Claudia sinh ở Madrid năm 1999 và Ágata sinh ở Valencia năm 2002.

Bước đầu sự nghiệp

Sự nghiệp thi đấu

Khi còn trẻ Benítez đã học tại một vài trường trung học khắp Madrid và chơi bóng cho các đội bóng khác nhau. Trong số các bạn học và đồng đội của ông có Ricardo Gallego. Ông cũng sớm bộc lộ khả năng trở thành huấn luyện viên của mình khi vào tuổi 13, ông bắt đầu huấn huyện một đội bóng thiếu nhi. Năm 12 tuổi, ông gia nhập đội trẻ Madrid. Ông chơi ở vị trí tiền vệ tại Real Madrid Aficionados ở Tercera División và Castilla CF ở Segunda División. Ông cũng đăng ký làm sinh viên tại INEF, khoa thể thao tại Trường Đại học Bách khoa Madrid và năm 1982 ông tốt nghiệp chứng chỉ về Giáo dục thể chất.

Năm 1979 Benítez được chọn vào tuyển Sinh viên Tây Ban Nha tham dự Giải vô địch Sinh viên Thế giới tại Mexico City, México. Ông đã ghi bàn từ chấm phạt đền trong trận đầu tiên thắng 4-0 trước Cuba. Trận tiếp theo, trận hòa 0-0 với Canada, ông bị chấn thương sau pha phòng ngự rắn của đối phương. Chấn thương này khiến ông phải nghỉ thi đấu một năm và chấm dứt cơ hội trở thành cầu thủ chuyên nghiệp của ông. Năm 1981 ông gia nhập Tercera División trong màu áo AD Parla. Ban đầu ông gia nhập AD Parla dưới dạng cho mượn nhưng sau đó được mua đứt và đã giúp câu lạc bộ thăng hạng lên Segunda División B. Ông cũng chơi 3 trận cho tuyển Sinh viên Tây Ban Nha. Năm 1985 ông gia nhập câu lạc bộ đang chơi ở Segunda División B Linares CF dưới sự dẫn dắt của Enrique Mateos với tư cách cầu thủ kiêm huấn luyện viên. Chấn thương đã khiến ông nghỉ gần hết mùa giải 1985-1986 và ông đã quyết định treo giày.

Huấn luyện đội trẻ Madrid

Năm 1986 khi 26 tuổi, Benítez trở lại Madrid và gia nhập đội ngũ huấn luyện viên của đội bong Hoàng gia. Khởi đầu mùa 1986-1987 ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên đội Castilla B và giành 2 danh hiệu năm 1987 và 1989. Ông giành danh hiệu thứ 3 với ‘’’ Real Madrid Youth B’’’ năm 1990.

Đến giữa mùa giải 1990-91, ông thay thế José Antonio Camacho làm huấn luyện viên U-19 Real Madrid. Với đội bóng này, ông giành cúp U-19 Tây Ban Nha năm 1991 và 1993, đánh bại FC Barcelona trong cả hai trận chung kết. Năm 1993 đội bóng giành cú đúp khi vô địch giải U-19. Trong lúc đó tại Real, năm 1989 Benítez cũng được cấp bằng huấn luyện và mùa hè năm 1990 ông dạy tại một trại bóng đá tại UC Davis, California.

Trong suốt mùa giải 1992-93, Benítez còn kiêm luôn công việc huấn luyện viên phó của Mariano García Remón tại Real Madrid B. Sau thành công với đội U-19, Benítez thay thế García Remón khi bắt đầu mùa giải 1993-94. Real Madrid B sau đó đã thi đấu ở Segunda División vào ngày 4 tháng 9 năm 1993 ông có trận ra mắt tại Segunda División với tư cách huấn luyện viên với trận thắng Hércules CF 3-1. Tháng 3 năm 1994 ông trở thành huấn luyện viên phó của Vicente del Bosque ở đội một Real Madrid trước khi trở lại làm huấn luyện viên cho Real Madrid B trong mùa giải 1994-1995.

Sự thăng tiến đặc biệt

Nỗ lực đầu tiên của Benítez trên cương vị huấn luyện viên trưởng khi rời khỏi Real Madrid không được thành công. Ông được bổ nhiệm dẫn dắt Real Valladolid trong mùa giải 1995-96 nhưng đã bị sa thải vì thành tích chỉ thắng 2 trong số 23 trận khiến câu lạc bộ tụt xuống cuối bảng xếp hạng Primera División. Trong suốt mùa giải 1996-97, Benítez dẫn dắt CA Osasuna ở Segunda División nhưng chỉ sau 9 trận đấu với một trận thắng ông đã bị sa thải. Tuy vậy ông đã gặp huấn luyện viên thể lực Pako Ayestaran tại câu lạc bộ và bắt đầu tạo được mối quan hệ đối tác tại một vài câu lạc bộ. Năm 1997, ông gia nhập một câu lạc bộ tại Segunda División khác, CF Extremadura và giúp câu lạc bộ thăng hạng, kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng sau Deportivo Alavés, với 23 trận thắng trong tổng số 42 trận. CF Extremadura cũng chỉ trụ lại ở Primera División một mùa giải, và bị xuống hạng năm 1999 sau khi cán đích ở vị trí thứ 17 và thua trận play-off trước Villarreal CF.

Sau đó Benítez rời CF Extremadura và dành một năm nghiên cứu ở Anh và Ý. Ông cũng là nhà phân tích, bình luận trận đấu cho Eurosport, Marca, El Mundo và kênh truyền hình Madrid TV. Năm 2000 ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên CD Tenerife ở Segunda División, và với đội hình gồm Mista, Curro Torres, Luis García ông đã giúp câu lạc bộ thăng hạng La Liga với việc xếp thứ 3 khi mùa giải kết thúc, đứng sau Sevilla FC và Real Betis.

Valencia CF

2001-2002: Nhà vô địch Tây Ban Nha
Năm 2001 Benítez được bổ nhiệm làm huấn luyện viên Valencia CF thay thế Hector Cuper. Câu lạc bộ trước đó đã tiếp cận Javier Irureta, Mané và Luis Aragonés nhưng đều thất bại. Tuy nhiên chủ tịch câu lạc bộ Javier Subirats đã nhận ra khả năng của Benítez và ủng hộ việc bổ nhiệm ông. Bất chấp mất cả Gaizka Mendieta và Claudio López, ông vẫn thừa hưởng từ Cuper một đội bóng đầy tiềm năng. Santiago Cañizares, Roberto Ayala, Rubén Baraja, David Albelda và Pablo Aimar đã tạo nên trục xương sống cho một đội bóng mạnh nhưng chưa đáp ứng được sự kỳ vọng.

Người hâm mộ Valencia CF đã bị lôi cuốn bởi phong cách tấn công mạnh mẽ mà Benítez truyền cho các học trò. Ông cũng biết cách sử dụng Mista và Curro Torres. Mista trở thành chân sút hàng đầu của Valencia với 19 bàn thắng trong mùa giả 2003-04 còn Curro Torres đã vươn lên đẳng cấp quốc tế. Năm 2002, lối chơi này đã giúp Benítez đưa Valencia CF đến danh hiệu La Liga đầu tiên sau 31 năm với khoảng cách 7 điểm so với đội thứ hai Deportivo de La Coruña.

Tuy vậy mùa giải tiếp theo 2002-03 là một nỗi thất vọng khi câu lạc bộ thất bại trong việc bảo vệ danh hiệu, học kết thúc mùa giải với vị trí thứ 5 kém nhà vô địch Real Madrid 18 điểm. Mùa giải này cũng chứng kiến trận ra mắt của Benítez tại UEFA Champions League. Valencia vào tới tứ kết trước khi để thua Inter Milan.

2003-2004: Cú đúp La Liga/UEFA Cup

Mùa giải 03-04 là một câu chuyện khác. Valencia CF vô địch La Liga trước 3 vòng đấu và đánh bại Marseille 2-0 trong trận chung kết UEFA Cup. Bất chấp thành công này, Benítez đã có bất hòa với Jesus Garcia Pitarch, giám đốc thể thao của câu lạc bộ trong việc mua sắm cầu thủ và thất bại của câu lạc bộ trong việc củng cố đội hình. Sự khác biệt về quan điểm khiến Benítez từ chức vào tháng 6-2004. Ông nổi tiếng với câu nói: " Tôi yêu cầu một cái bàn và họ mua cho tôi một cái chụp đèn" khi được hỏi về những cầu thủ ông muốn mua.

Liverpool

2004-2005 Nhà vô địch châu Âu

Liverpool đã rất nhanh chiếm lợi thế trong sự bất hòa ở Valencia và Benítez được bổ nhiệm làm huấn luyện viên Liverpool vào ngày 16 tháng 4 năm 2004 thay thế Gérard Houllier. Đến Liverpool ông thấy mình có tình thế tương tự ở Valencia. Câu lạc bộ rất có khả năng nhưng thường xuyên thi đấu không đáp ứng được sự kỳ vọng, bao gồm Michael Owen, Steven Gerrard, Jamie Carragher, Dietmar Hamann, Harry Kewell, Steve Finnan và Sami Hyypiä.

Benítez đến Liverpool khi Michael Owen bị bán đến Real Madrid. Sau đó ông mua một số cầu thủ từ La Liga, nổi bật nhất là Luis García, Fernado Morientes và Xabi Alonso. Trong suốt mùa giải đầu tiên, ông thất bại trong việc cải thiện phong độ đội bóng tại Premiership. Những cầu thủ chủ chốt như Steven Gerrard, Milan Baroš, Djibril Cissé, Xabi Alonso và Dietmar Hamann phải nghỉ thì đấu thường xuyên do chấn thương và Liverpool thất bại trong việc cạnh tranh với Chelsea và Arsenal trong việc danh hiệu vô địch. Cuối cùng họ cán đích ở vị trí thứ 5. Tuy vậy họ cũng tiến đến được trận chung kết Carling Cup với Chelsea tại Sân vận động Thiên niên kỷ nhưng thua 2-3 sau 120 phút thi đấu.

Ở UEFA Champions League, tình thế lại rất khác, bất chấp sự khởi đầu tệ hại. Liverpool bắt đầu chiến dịch của mình với chiến thắng chung cuộc 2-1 không mấy ấn tượng trước Grazer AK ở vòng sơ loại và đã có những phút ngoài cuộc chơi tại vòng bảng cho đến trước bàn thắng ở phút 87 của Gerrard đánh bại Olympiakos 3-1 giúp đội bóng lọt vào vòng 1/16. Bayer Leverkusen bị đánh bại 3-1 sau 2 lượt trận, theo sau là Juventus với thất bại chung cuộc 2-1.

Ở bán kết, Liverpool đối đầu với Chelsea, đội bóng vừa vô địch Premier League và vượt qua đội bóng được đánh giá cao FC Barcelona ở vòng trước. Chelsea đã đánh bại Liverpool ở trận chung kết Carling Cup và 2 lần ở Premiership. Sau lượt đi không có bàn thắng ở Stamford Bridge, bàn thắng sớm của Luis García giúp Liverpool giành thắng lợi chung cuộc 1-0 và tiến vào trận chung kết với AC Milan. Trong trận chung kết kinh điển, Liverpool từ thế bị dẫn trước 0-3 trong hiệp 1 đã gỡ hòa 3-3 và cuối cùng giành chiến thắng trong loạt sút luân lưu với sự xuất sắc của Jerzy Dudek mang về cho Liverpool chiếc cúp C1/Champions League thứ 5 trong lịch sử.

2005-2006 Nhà vô địch cúp FA

Trong mùa giải 2005-2006, Benítez tiếp tục củng cố đội hình Liverpool với việc ký hợp đồng với Peter Crouch, Mohamed Sissoko, José Manuel Reina, Boudewijn Zenden và Daniel Agger cùng với đó là cựu cầu thủ Liverpool (cũng là cầu thủ được người hâm mộ yêu thích) Robbie Fowler trong kỳ chuyển nhượng mùa đông.

Đáng chú ý là Dudek, người hùng trong trận Chung kết UEFA Champions League 2005 không còn là sự lựa chọn số một cho vị trí thủ môn, và ngay lập tức bị thay thế bởi Pepe Reina. Benítez cũng nhanh chóng gạt đi những người hùng Vladimír Šmicer và Igor Biscan, những người có nhiều đóng góp quan trọng cho thành công ở châu Âu nhưng có vẻ không phù hợp với kế hoạch lâu dài của Benítez. Benítez cũng bán 2 trong số những bản hợp đồng đầu tiên của ông ở đất Anh: Josemi và Antonio Núñez sau khi học thất bại trong việc chứng tỏ mình.

Những sự tăng cường đã cải thiện đáng kể phong độ của Liverpool tại Premiership. Liverpool cán đích ở vị trí thứ 3, giành quyền tham dự UEFA Champions League và chỉ kém đội thứ hai một điểm. Liverpool còn giành Cúp FA, đánh bại cả Manchester United và Chelsea trên đường tiến vào trận chung kết với West Ham United. Lịch sử đã lặp lại khi họ nâng cao chiếc cúp vô địch sau loạt sút luân lưu sau khi tỷ số hòa 3-3 đầy kịch tính. Liverpool bị dẫn trước 2-0 và đang bị dẫn 3-2 khi Steven Gerrard ghi bàn thắng gỡ hòa ở phút bù giờ. Trong loạt sút luân lưu, Pepe Reina đã đẩy được 3 cú sút để giành cúp.

Với việc giành Cúp FA Benitez trở thành huấn luyện viên duy nhất trong lịch sử Liverpool đạt được danh hiệu trong cả hai mùa giải đầu tiên của mình ở câu lạc bộ.

Inter Milan
Ngày 10/6/2010, chỉ một vài ngày sau khi rời Liverpool, ông đã đồng ý dẫn dắt Inter Milan, câu lạc bộ vừa vô địch Serie A và UEFA Champions League.

Danh hiệu

Cầu thủ
Parla

 Tercera División: 1981–82

Huấn luyện Viên
nhỏ|Benítez cùng với Chelsea ở FIFA Club World Cup vào 2012
Valencia

 La Liga: 2001–02, 2003–04
 UEFA Cup: 2003–04

Liverpool

 FA Cup: 2005–06
 FA Community Shield: 2006
 UEFA Champions League: 2004–05
 UEFA Super Cup: 2005

Inter Milan

 Supercoppa Italiana: 2010
 FIFA Club World Cup: 2010

Chelsea

 UEFA Europa League: 2012–13

Napoli

 Coppa Italia: 2013–14
 Supercoppa Italiana: 2014

Newcastle United

 EFL Championship: 2016–17

Tham khảo

Liên kết ngoài

Huấn luyện viên Liverpool F.C.
Huấn luyện viên bóng đá Tây Ban Nha
Benítez, Rafa
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên Valencia CF
Huấn luyện viên Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha


title: Đỉnh Thành

text:
Đỉnh Thành () là một khu (quận) thuộc địa cấp thị Thường Đức, tình Hồ Nam, Trung Quốc.

Trấn

Hương

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Hồi, dân tộc Duy Ngô Nhĩ Hứa Gia Kiều 许家桥回族维吾尔族乡

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Thường Đức


title: Wessobrunn

text:
Wessobrunn là một đô thị ở huyện Weilheim-Schongau bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Anthidium jocosum

text:
Anthidium jocosum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1878


title: Phương Tây

text:
Phương Tây hay phương tây là một tính từ và được sử dụng để nói đến những thứ ở hướng tây.

Phương Tây cũng có thể là:

Địa lý và chính trị
Thế giới phương Tây, còn được gọi là Phương Tây, Tây Dương là một nhóm các quốc gia đặc thù, bao gồm các nước nằm ở phía Tây châu Á như Tây Âu, Châu Mỹ.
Miền Tây Canada, bao gồm tỉnh British Columbia và tỉnh Prairie của Canada.
Miền Viễn Tây, bao gồm phần phía Tây của liên bang Hoa Kỳ, đôi lúc được gọi là the American West.
Western, New York, một thị trấn ở hạt Oneida, New York.

Văn hóa – lịch sử – tôn giáo
Văn hóa phương Tây, nền văn hóa đã phát triển ở thế giới phương Tây.
 Tây Phương Cực lạc, chỉ về thế giới của phật A Di Đà.

Giải trí
 Viễn Tây (thể loại), một thể loại tiểu thuyết ở giữa American Old West.
 Tiểu thuyết phương Tây, một thể loại văn học của phương Tây.
 Truyền hình phương Tây, một thể loại truyền hình của phương Tây.

Khoa học

Sinh học
 Western blot.

Cơ quan giáo dục

Canada
Trường công nghệ – thương mại Western ở Toronto, Ontario.
Đại học Tây Ontario ở London, Ontario.
Trường trung học Tây Canada ở Calgary, Alberta.

Hoa Kỳ

 Đại học Tây Carolina ở Cullowhee, North Carolina.
 Western College Program trong Đại học Miami ở Oxford, Ohio.
 Đại học Tây Connecticut ở Danbury, Connecticut.
 Đại học Tây Illinois ở Macomb, Illinois.
 Đại học Tây Kentucky ở Bowling Green, Kentucky.
 Đại học Tây Michigan ở Kalamazoo, Michigan.
 Cao đẳng Tây Colorado ở Gunnison, Colorado.
 Trường đào tạo thần học Western ở Holland, Michigan.
 Đại học Tây Washington ở Bellingham, Washington.

Azerbaijan
Trường đại học phương Tây trong thủ đô Baku.

Tài chính
Westernbank

Giao thông – vận tải
Western Airlines, một hãng hàng không đã phá sản.
Western (airline), một hãng hàng không được thành lập vào năm 2006.
Western Express Air, một hãng hành không cấp vùng ở thành phố Bullhead, Arizona.

Máy tính
Western Latin character sets (computing)


title: Tarasteix

text:
Tarasteix là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Lochmaeus manteo

text:
Lochmaeus manteo (tên tiếng Anh: Variable Oakleaf Caterpillar Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 37–50 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 10.
Ấu trùng ăn nhiều loại cây, đặc biệt là loài Quercus. Ấu trùng có thể phun formic acid gây ngứa da người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bug Guide
 Stinging Caterpillars A Guide to Recognition of Species Found on Alabama Trees
 Caterpillars of Eastern Forests
 Images

M


title: Engelhardtia (bướm đêm)

text:
Engelhardtia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Engelhardtia ursina (Smith, 1898)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Engelhardtia at funet

Noctuidae
Hadeninae


title: 654

text:
Năm 654 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 654


title: Bruchus maculaticollis

text:
Bruchus maculaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Chapuisia natalensis

text:
Chapuisia natalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Chapuisia


title: Cromstrijen

text:
(Cromstrien trong phương ngữ) là một đô thị ở đảo Hoeksche Waard ở phía tây Hà Lan, tỉnh Zuid-Holland. Đô thị này có diện tích 70,31 km² (27,15 mile²) trong đó có 15,94 km² (6,15 mile²) là mặt nước. Đô thị này được lập ngày 1 tháng 1 năm 1984, khi các đô thị ở Hoeksche Waard được sáp nhập.

Đô thị Cromstrijen bao gồm các cộng đồng Klaaswaal và Numansdorp (tòa thị chính).

Dân số đô thị này năm 2004 là 13.027 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
http://www.plattegronden.nl/gemeentecromstrijen/

Đô thị Zuid-Holland


title: Chytonix

text:
Chytonix là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Chytonix albonotata Staudinger
 Chytonix palliatricula (Guenée, 1852)
 Chytonix ruperti Franclemont, 1941
 Chytonix sensilis Grote, 1881
 Chytonix subalbonotata Sugi

Former species
 Chytonix divesta is now Oligia divesta (Grote, 1874)

Tham khảo

 Chytonix at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Xylenini


title: Calliostoma alboregium

text:
Calliostoma alboregium là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A


title: Mestolobes autodoxa

text:
Mestolobes autodoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu.

Adults have been taken at Metrosideros flowers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Uroplata spinosa

text:
Uroplata spinosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Trần Bạch Thu Hà

text:
Trần Thu Hà tên khai sinh là Trần Bạch Thu Hà (ngày 12 tháng 11 năm 1949) là một nghệ sĩ nhân dân piano và nhà giáo nhân dân Việt Nam, từng là Giám đốc Nhạc viện Hà Nội.

Tiểu sử
 Bà sinh tại Praha (Tiệp Khắc), nhưng quê nội tại xã Tùng Ảnh, Đức Thọ, Hà Tĩnh. Bà là con gái đầu lòng của NSND,  nhà giáo nhân dân Thái Thị Liên và nhà cách mạng Trần Ngọc Danh (em ruột Tổng bí thư Trần Phú), là chị cùng mẹ khác cha với nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn. Chồng bà là nghệ sĩ Trung Kiên.
 Năm 1951, bà theo bố mẹ về sống tại chiến khu Việt Bắc.
 Năm 1969, bà được tuyển chọn đi du học đại học ngành âm nhạc tại Kiev trong 6 năm.
 Sau 8 năm về nước làm việc, năm 1984 bà Hà lại được trở lại Liên Xô làm nghiên cứu sinh và nhận bằng Tiến sĩ Âm nhạc tại Nhạc viện Tchaikovski, Moskva.
 Tại Việt Nam, bà giảng dạy tại khoa Piano, Nhạc viện Hà Nội và đảm nhiệm các chức vụ: trưởng khoa, giám đốc Nhạc viện.

Đóng góp
Hơn 30 năm kể từ khi tốt nghiệp đại học âm nhạc tại Liên Xô đến nay, Giáo sư Trần Thu Hà đã đóng góp to lớn cho sự phát triển nền âm nhạc Việt Nam nói chung và chuyên ngành piano nói riêng trên cả ba lĩnh vực công tác: đào tạo, biểu diễn và quản lý.
 Là một giáo sư đầu ngành Piano của Việt Nam bà đã tham gia giảng dạy đào tạo từ sơ cấp đến Tiến sĩ âm nhạc nhiều thế hệ nghệ sĩ tại Nhạc viện Hà nội, Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh. Nhiều người đã trở thành những nghệ sĩ nổi tiếng như: Nguyễn Hoàng Phương, đoạt giải nhất cuộc thi tài năng trẻ dương cầm quốc tế năm 1999 tại Nhật Bản; Trần Thái Linh (piano) đoạt giải nhất đồng đội tại cuộc thi hòa tấu kèn - piano châu Á tổ chức tại Thái-lan năm 2005; Lưu Hồng Quang đoạt giải đặc biệt trong cuộc thi piano mang tên Chopin châu Á năm 2006 và giải 3 ở bảng C dành cho thí sinh lứa tuổi 16 đến 19 trong cuộc thi piano quốc tế tại Ý...Bà đã hướng dẫn thành công 2 người bảo vệ thành công Tiến sĩ âm nhạc, hiện nay bà đang hướng dẫn 3 nghiên cứu sinh và nhiều học viên cao học.
 Bà đã lãnh đạo Nhạc viện Hà Nội không ngừng vươn lên trở thành trung tâm đào tạo nổi tiếng trong khu vực đào tạo từ bậc sơ cấp tới bậc nghiên cứu sinh (tiến sĩ).
 Ngoài giảng dạy, đào tạo các tài năng âm nhạc piano, làm công tác quản lý tại Nhạc viện Hà Nội, Giáo sư Trần Thu Hà còn là nghệ sĩ piano của nhóm nhạc cổ điển "Ngũ tấu Hà Nội"- gồm 5 thành viên là các giáo sư, giảng viên Nhạc viện Hà Nội, được xem là một hiện tượng của âm nhạc Việt Nam đương đại.

Danh hiệu
Bà được phong nhiều danh hiệu cao quý nhất do Nhà nước Việt Nam trao tặng như:
 Học hàm Phó giáo sư (1990), Giáo sư (2001)
 Nghệ sĩ Nhân dân
 Nhà giáo Nhân dân
 Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
 Huân chương Lao động hạng nhất (2006), hạng Nhì.
 Giải thưởng phụ nữ Việt Nam (2003)
Ngoài ra bà còn là Giám đốc Nhạc viện Hà Nội, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Khi Giáo sư ra sân khấu
 Chuyến tàu chở những ước mơ
 "Ngũ tấu Hà Nội": Khát vọng mang tầm thế giới
 Hai nhà giáo, hai nghệ sĩ và một bản tình ca
 Giáo sư Trần Thu Hà: "Hạnh phúc là có người chia sẻ được hoàn toàn với mình..."
 "Ngũ tấu Hà Nội": Khát vọng mang tầm thế giới

Nghệ sĩ dương cầm Việt Nam
Người Hà Tĩnh
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nhà giáo Nhân dân
Giáo sư Việt Nam
Người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động
Huân chương Lao động
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Giảng viên âm nhạc Việt Nam


title: 4882 Divari

text:
4882 Divari (1977 QU2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 8 năm 1977 bởi Chernykh, N. S. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4882 Divari

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Adhemarius eurysthenes

text:
Adhemarius eurysthenes là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được miêu tả bởi R. Felder năm 1874, và được tìm thấy ở Brasil, Colombia và Paraguay.
Nó tương tự như Adhemarius palmeri.
There are probably at least two generations per year với màu bay cao điểm vào tháng 3 và từ tháng 7 đến tháng 8.

Ấu trùng có thể ăn các loài Ocotea (như Ocotea veraguensis, Ocotea atirrensis và Ocotea dendrodaphne) và Persea.

Chú thích

Tham khảo

Adhemarius


title: Falniowskia

text:
Falniowskia là một chi ốc nước ngọt nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Falniowskia bao gồm:

 Falniowskia neglectissima

Tham khảo

Hydrobiidae


title: Bombus hyperboreus

text:
Bombus hyperboreus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schönherr mô tả khoa học năm 1809.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1809
Động vật cánh màng châu Âu


title: A

text:
A, a (/a/ trong tiếng Việt, /êi/ trong tiếng Anh) là chữ cái đầu tiên trong bảng chữ cái Latinh và chữ cái tiếng Việt.
 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ A hoa có giá trị 65 và chữ a thường có giá trị 97.
Trong hệ đo lường quốc tế:
 A là ký hiệu cho ampe, atmosphere(đơn vị đo áp suất)
 a được dùng cho tiền tố atô – hay .
a là đơn vị đo diện tích, .
 Trong âm nhạc, A đồng nghĩa với nốt La.
 Trong y tế, A là tên của một trong 4 nhóm máu chính.
 Trong hóa sinh học, A là biểu tượng cho alanin và adenosin.
 Trong thiên văn học, A là tên của loại sao thứ nhất. Tập tin:Times New Roman.png
 A cũng là tên của một loại vitamin là vitamin A.
 Trong toán học, A là biểu diễn của 10 trong các hệ đếm cơ số lớn hơn 10. Xem thêm hệ thập lục phân.
 Trong tin học:
<a> là một phần tử HTML để biểu diễn thẻ "neo" (anchor).
 A đôi khi đại diện cho tập hợp các ký tự thuộc bảng chữ cái Latinh trong chuỗi.
 A:\ là địa chỉ quy ước của đường dẫn tới đĩa mềm đầu tiên trong các hệ điều hành dựa trên DOS.
 Trong điện tử học:
 A là kích thước tiêu chuẩn của pin.
 A chỉ tới anôt, cực dương trong các ống chân không.
 Trong tiếng Việt, a có thể là một câu cảm đầu câu. Ví dụ: A, bài hát này hay quá!
 Mọi người hay có những câu nói bắt đầu bằng chữ A (ví dụ: Alo, Ai, Ao,...)
 Trong tiêu chuẩn quốc tế về kích thước giấy, A là một tập hợp các loại giấy có tỷ lệ chiều dài/chiều cao là khoảng 70% (tính theo giấy đặt dọc). Ví dụ: giấy A4 có kích thước 210 x 297 mm, giấy A3 có kích thước 297 x 420 mm, A0 có kích thước 840 x 1188 mm v.v
 Trong hệ thống chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, lý luận chính trị của Việt Nam, thì chứng chỉ A là mức thấp nhất, dành cho những người qua được kỳ thi ở mức cơ bản.
 Trong các loại bài tú lơ khơ, A được sử dụng cho quân Át (hay còn gọi là quân xì), tùy theo cách tính điểm trong từng loại bài có thể có giá trị 1 hay 13 điểm.
 Theo mã số xe quốc tế, A được dùng cho Áo (Austria).
 A được gọi là Alfa hay Alpha trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, A tương đương với Α và a tương đương với α.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, A và a giống như trong bảng chữ cái Latinh.
{\displaystyle 10^{-18}}

Cách phát âm một vài ngôn ngữ
Trong Latinh, A được đọc là ây.
Tiếng Trung là 啊, đọc là a.
Tiếng Nhật là あ「ア」, đọc là a.
Tiếng Hàn là 아, đọc là a.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 History of the Alphabet

Ký tự Latinh
Mẫu tự nguyên âm


title: 10853 Aimoto

text:
10853 Aimoto (tên chỉ định: 1995 CW) là một tiểu hành tinh trong vành đai tiểu hành tinh. Nó được phát hiện bởi Takuo Kojima ở đài thiên văn YGCO Chiyoda ở Nhật Bản ngày 6 tháng 2 năm 1995. Nó được đặt theo tên của nhà nghiên cứu Minoru Aimoto ở đài thiên văn Saji ở Nhật Bản.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995