title: Lịch sử Thánh nhạc Công giáo Việt Nam

text:
Lịch sử Thánh nhạc Công giáo Việt Nam nói về quá trình hình thành và phát triển của dòng nhạc Thánh ca Công giáo tại Việt Nam.

Lịch sử
Khi nói đến bài thánh ca đầu tiên của Việt Nam thì có nhiều ý kiến khác nhau.

Ý kiến thứ nhất cho đó là bài Nửa đêm mừng Chúa ra đời và Ca vịnh Đức Bà của linh mục nhạc sĩ Phaolồ Đạt, người con họ đạo Búng (Lái Thiêu, tỉnh Bình Dương xưa thuộc giáo phận Sài Gòn, nay thuộc giáo phận Phú Cường), hai bài thánh ca đầu tiên này được viết vào năm 1907, và được in ấn ở Tân Định ấn quán vào năm 1910.

Ý kiến thứ hai cho đó là bài Thánh Thể sáng tác năm 1901 và bài Dâng Mẹ hoa sáng tác vào năm 1902 của tu sĩ Anphong Châu. Đây là ý kiến cũng vừa được ông Sơn Đông đưa ra bằng chứng hai quyển Cantemus Domino và Cung thánh Tổng hợp 1&2 của Nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh có nêu rõ. Cả hai bài này được hát thông dụng ở Nam Định, nay đã thất lạc.

Ý kiến thứ ba cho những bài thánh ca đầu tiên của Việt Nam là do linh mục có tên là Vượng, dệt lời Việt vào các thánh ca La-tinh và Pháp, rồi đóng thành tập 20 bài và phổ biến rộng rãi ở Nam Định, Hà Nội và lan rộng khắp những nơi nào có giáo hữu, ở cả Bắc, Trung và Nam, trở thành một quyển sách hát thánh ca đầu tiên, dù không còn ai nhớ tên quyển sách là gì, chỉ còn nhớ cách gọi phổ biến là Sách hát cha già Vượng. Sách hát cha già Vượng xuất bản vào những năm 1943, dù cha không sáng tác bài nào mà chỉ đặt lời Việt cho giai điệu có sẵn, nhưng bán chạy như tôm tươi do giáo hữu lúc bấy giờ nghe hát tiếng La-tinh chẳng hiểu gì, bỗng được hát bằng tiếng Việt thì vô cùng thích thú. Điều đó nói lên chưa có bài hát tiếng Việt nào trong nhà thờ trước đó, mọi người mới khao khát đến như thế.

Bối cảnh chung
Bối cảnh chung của Công giáo là hát tiếng La-tinh, cụ thể là Bình ca loại Cantus Gregorianus. Những bài hát tiếng La-tinh được các linh mục truyền giáo mang theo vào Việt Nam cùng với phụng vụ và giáo lý, đã trở thành nhạc phụng vụ đặc trưng đến nỗi không mấy ai dám có ý nghĩ thay thế nó. Tuy nhiên theo luật tiến hóa tự nhiên, lúc đó giáo hữu đọc kinh, suy ngắm, đọc sách hạnh thánh (giảng sách) đã hình thành dần một giọng đọc mà linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng gọi là "tụng kinh", dịch từ chữ La-tinh psallere (hay psalmodier trong tiếng Pháp), là lối hát gần với đọc, dùng để:

 Đọc kinh (đọc chung những bản kinh và ngắm chung những bài ngắm)
 Đọc sách (còn gọi là giảng sách: đọc những loại sách suy gẫm)
 Dâng lời cầu nguyện (quý chức đọc những kinh cầu nguyện)
 Xướng-đáp trong thánh lễ (các công thức chủ tế xướng, cộng đoàn đáp)

Tất cả gọi chung là hình thể cung đọc (tonus). Cung đọc vốn có sẵn trong lòng người Việt Nam do 6 dấu giọng của ngôn ngữ rất đặc thù, không dân tộc nào có, cho nên người ngoại quốc khi nghe người Việt Nam nói chuyện họ gọi là "hát tiếng Việt" chứ không phải là nói tiếng Việt.

Các cung đọc luôn có ba dấu nhạc - mà linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng - gọi là ba dấu trụ. Ba dấu trụ thay đổi theo từng miền; dựa trên ba dấu trụ này, nhiều ông "quý chức" (thành viên của Ban Hành giáo hay Hội đồng Mục vụ hôm nay) khi xướng kinh, còn thêm thắt vào đó những dấu nhạc phụ, khiến lối đọc kinh, đọc sách, dâng lời nguyện và xướng đáp trở nên gần với hát dần, ở miền Bắc Việt Nam được hệ thống rất công phu thành ngắm ngồi, ngắm đứng, vãn dâng hoa; ở miền Trung và miền Nam Việt Nam còn hình thành nên những bài hát như Kinh cầu Đức Bà, Kinh cầu Trái tim, Kinh Hồng ân... nghe rất hay, hoặc kinh Mừng tuổi Chúa dịp Tết Nguyên đán, vãn Nhơn sao (biến thể của khúc vịnh ca Dân ta ơi) trong ngày Thứ Sáu Tuần thánh.

Như vậy song song với hát thánh ca bằng loại nhạc Bình ca trong phụng vụ, lịch sử phát triển thánh nhạc Việt Nam không thể bỏ qua giai đoạn phát triển đi từ đọc kinh tiến dần đến hát kinh. Trên cơ sở này, có thể "phân chia giả định" lịch sử nền thánh nhạc Việt Nam làm 6 thời kỳ:

Thời kỳ Cung đọc (~ 1901)
Thánh ca Việt Nam lúc này chưa phải là thánh ca đúng nghĩa, chỉ là cung đọc, cung kinh (ngắm), cung sách và cung xướng đáp. Lời ca là bản kinh, lời nguyện, bài ngắm, sách Hạnh các thánh, Sấm truyền (Kinh thánh), Gương phúc, sách Giảng Đức Bà, sách Dọn mình chết lành… Giai điệu chỉ có ba dấu nhạc làm ba dấu trụ, càng về sau càng phát triển ra thành bốn năm dấu nhạc như Kinh Cầu Đức Bà, Kinh Cầu Trái Tim ở miền Trung và miền Nam Việt Nam; riêng ở miền Bắc Việt Nam giọng đọc có tới 3 mùa: mùa Vui và mùa Mừng cho quanh năm, mùa Thương cho mùa chay, tất cả xoay chuyển trên 3 làn điệu: làn điệu kinh Kính mừng, làn điệu kinh Ngắm lễ hàng ngày và làn điệu kinh Dọn mình & cảm ơn rước lễ; mỗi làn điệu có từ 2 dấu trụ (Thương) tới 4 dấu trụ (Vui và Mừng). Nhịp điệu đều đều như tụng kinh bên Phật giáo.

Thời kỳ Thánh ca giọng Đọc (năm 1901-1920)
Thời kỳ của những bài thánh ca thật sự, nhưng vẫn còn ảnh hưởng giọng cung đọc, nặng về cung đọc như những bài thánh ca của tu sĩ nhạc sĩ Anphong Châu, linh mục nhạc sĩ Phaolồ Đạt, linh mục nhạc sĩ Phaolồ Quy (cũng là người ở họ đạo Búng, Lái Thiêu, cùng quê với thánh Philipphê Phan Văn Minh và thánh Phêrô Đoàn Công Quý)… Lời ca do các nhạc sĩ tự sáng tác, nhưng chịu ảnh hưởng của các lời kinh, nên văn phong đầy chất kinh kệ Hán ngữ, Nôm ngữ. Giai điệu nhiều chất hát hơn, lên bổng xuống trầm nhiều hơn, nhưng vẫn còn đậm màu cung đọc. Nhịp điệu khá hơn nhưng vẫn chưa hay. Chưa có hòa âm. Kỹ thuật sáng tác chưa có.

Thời kỳ Thánh ca giọng Hát (1920-1935)
Thời kỳ của những bài thánh ca mà âm nhạc lấy từ 2 nguồn: nguồn thứ nhất là những bài dân ca cổ truyền như các điệu Lưu thủy, Hành vân, Bình bán; nguồn thứ hai là những bài ca nước ngoài được dệt lời Việt. Đây là thời của cha già Vượng (Sách hát cha già Vượng… như đã nói ở trên). Bắt chước cha già Vượng, nhiều nơi cũng dịch hay dệt lời khác cho các bài hát Bình ca hoặc Pháp ca. Tuy nhiên không hẳn chỉ như thế, vì nhiều ý kiến cho rằng quyển sách hát thánh ca đầu tiên đúng nghĩa của Việt Nam có tên Ca ngợi Đức Chúa Bà Maria (1922), Ca ngợi Rất Thánh Trái Tim Đức Chúa Giêsu (1923) của linh mục nhạc sĩ Phaolồ Qui do Tân Định ấn quán xuất bản cho thấy nhạc và lời hoàn toàn do nhạc sĩ người Việt sáng tác, tuy có pha lẫn lời kinh hoặc chịu ảnh hưởng nặng lời kinh. Lời Việt khá hơn, nhưng vẫn còn đầy chất kinh. Giai điệu hay vì là của nước ngoài, hoặc nếu là giai điệu do tự sáng tác thì còn thô sơ mộc mạc. Nhịp điệu hay do âm nhạc của nước ngoài lão luyện vốn sẵn, của người Việt sáng tác thì còn độc điệu. Hòa âm hai bè, những bài thuần Việt chỉ có một bè. Kỹ thuật sáng tác tốt vì do người nước ngoài sáng tác, nếu do người Việt thì chưa có kỹ thuật, chỉ là phổ cho có nhạc chứ chưa có ý nhạc, câu cú và bố cục...

Thời kỳ khởi đầu Thánh ca với dòng nhạc Việt Nam (1935-1955)
Thời kỳ bị ảnh hưởng nhạc Pháp đang phong trào thánh ca cải cách qua quyển sách hát dành cho giới trẻ Cantiques de la jeunesse rất hay, sôi nổi và phổ biến, một số nhạc sĩ như nhạc sĩ Hùng Lân, nhạc sĩ Hải Linh, linh mục nhạc sĩ Trinh Cát, nhạc sĩ Thiên Phụng, nhạc sĩ Nguyễn Khắc Xuyên (trước là linh mục, sau hồi tục), nhạc sĩ Duy Tân, linh mục nhạc sĩ Hoài Đức, nhạc sĩ Tâm Bảo... Lời ca hoàn toàn do các nhạc sĩ Việt Nam sáng tác. Giai điệu tuy bị ảnh hưởng nặng nhạc Pháp, nhạc Bình ca, nhưng đã bắt đầu có dấu ấn riêng của người Việt Nam. Nhịp điệu gần với một số tiết điệu thuộc nhịp đi (hành khúc: marche militaire), nhịp nhảy (fox, fox-trot, swing, pasodoble...).

Giữa thời kỳ này ở 3 miền Bắc, Trung và Nam, đã khai sinh những nhạc đoàn như Nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh, Tiếng Chuông Nam, Sao Mai, Piô X, Thánh Tâm, Á thánh Philipphê Phan Văn Minh, Thánh Gia... Hòa âm vì sơ khai nên khá giản dị. Kỹ thuật sáng tác đã có, nhưng theo lối "cân phương" (carurre, luật cân phương vẫn còn ảnh hưởng rất nhiều nhạc sĩ thánh ca cho đến ngày hôm nay). Thời kỳ này vì phát triển song song với dòng nhạc đời kháng chiến bên ngoài xã hội, nên cũng bị ảnh hưởng qua lại ít nhiều, nhất là âm nhạc không tránh khỏi nhuốm chút ít chất "khí thế đấu tranh" (thấy rõ ở các bài viết về các thánh tử đạo). Thời kỳ của cuộc di cư khổng lồ những người miền Bắc Việt Nam vào định cư tại miền Nam đã giúp pha trộn, hoà hợp bản sắc và phong cách thánh ca giữa các miền thành một bản sắc và phong cách chung.

Thời kỳ Thánh ca tuổi trưởng thành và phát triển (1955-1975)
Thời kỳ của nhiều nhạc sĩ mới như linh mục nhạc sư Tiến Dũng, linh mục nhạc sĩ Phaolô Nguyễn Văn Hòa (nguyên giám mục Nha Trang, chủ tịch HĐGMVN), linh mục nhạc sĩ Gioan Minh, linh mục nhạc sĩ Lương Hoàng Kim, linh mục nhạc sĩ Thiện Cẩm, linh mục nhạc sĩ Ngô Duy Linh, nhạc sĩ Hùng Lân, linh mục nhạc sĩ Vinh Hạnh, linh mục nhạc sĩ Kim Long... cuối thời kỳ này nổi lên nhóm tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế với linh mục nhạc sĩ Thành Tâm, linh mục nhạc sĩ Hoàng Đức, linh mục nhạc sĩ Trần Sỹ Tín... Lời ca tự dệt theo ý riêng hay ý Thánh Kinh. Giai điệu hay và có phần lộng lẫy đáng gọi là thời Hoàng kim của nền thánh nhạc Việt Nam. Nhịp điệu hay, có bản sắc, nhưng cuối thời kỳ này một số ít nhạc sĩ chịu ảnh hưởng trào lưu nhạc châu Mỹ La tinh, nhạc Jazz, nhạc Rock và nhạc Pop (những trào lưu âm nhạc này đã theo chân quân đội đồng minh vào Việt Nam). Hòa âm bắt đầu được chú trọng.

Kỹ thuật sáng tác được linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng xuyên qua trường Suối Nhạc và đại học Minh Đức, đã đẩy lên cao. Đặc biệt bắt đầu thành lập Ủy ban Thánh nhạc Toàn quốc, và trong số những vị tổng thư ký đầu tiên của Ủy ban có một vị là linh mục nhạc sĩ Gioan Minh đã có sáng kiến tổ chức lần thứ nhất Đại hội Thánh nhạc Việt Nam tại hội trường Tabert Sài Gòn ngày 21 tháng 11 năm 1971, khiến phong trào sáng tác, xuất bản, hát thánh ca cùng với phong trào học thánh nhạc, thành lập ca đoàn trong các giáo xứ thay cho các Hội hát (chuyên hát Bình ca)... bắt đầu dâng cao.

Đặc biệt năm 1968, linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng, cùng với Ủy ban Thánh nhạc Toàn quốc thành lập trường thánh nhạc đầu tiên lấy tên là trường J.S. Bach, sau đổi tên thành trường Suối Nhạc, hoạt động đến năm 1975 thì đóng cửa. Chỉ 7 năm hoạt động nhưng đã cung cấp nhiều tài năng thánh nhạc và nâng cao ý thức học tập thánh nhạc. Vào thời kỳ này, lại còn thêm tác động của Đại chủng viện Thánh Giuse Sàigòn qua hai việc: một là xuất bản hai quyển thánh ca Chúc tụng Chúa I, Chúc tụng Chúa II, với nhiều nhạc sĩ mới nổi lên và nhiều bài thánh ca với phong cách mới mẻ, trẻ trung, nhiều tính phóng túng, bắt đầu mang nhiều hơi thở nhạc đời hơn nữa; hai là khởi xướng phong trào hát tụng thánh vịnh trong các Giờ kinh phụng vụ và nghi thức hát Đáp ca của thánh lễ... làm cho nền thánh nhạc Việt Nam thêm khởi sắc.

Thời kỳ Thánh ca tuổi tạm dừng phát triển (1975-2005)
Thời kỳ này sinh hoạt thánh nhạc tuy rầm rộ với sự xuất hiện của rất nhiều nhạc sĩ mới là giáo dân nhiều hơn (trước đó nhạc sĩ phần đông là giáo sĩ), đi kèm rất nhiều tác phẩm mới xuất hiện, nhưng thánh ca thời kỳ này chứa nay sự trăn trở, mất hướng vừa vì thời cuộc, vừa vì không còn các ủy ban thánh nhạc các cấp lèo lái và hướng dẫn.

Những nhạc sĩ như linh mục nhạc sĩ Thành Tâm, nhạc sĩ Viết Chung, linh mục nhạc sĩ Phạm Liên Hùng, linh mục nhạc sĩ Xuân Thảo, linh mục nhạc sĩ Nguyễn Duy, linh mục nhạc sĩ Vũ Mộng Thơ, linh mục nhạc sĩ Văn Chi, linh mục nhạc sĩ Dao Kim, nhạc sĩ Phạm Đức Huyến... nền nã là thế, cũng vẫn không kiềm nổi sự chao đảo hướng đi của thánh nhạc Việt Nam.

Những cuộc trình diễn thánh ca được tổ chức dày đặc khắp các giáo xứ biến thành những buổi "văn nghệ đạo đức", vì phong trào ca đoàn trăm hoa đua nở (mỗi giáo xứ có nhiều ca đoàn, thậm chí mỗi hội đoàn hoặc mỗi giới cũng có ca đoàn riêng), phát triển mạnh hơn sự cần thiết đã khiến quan niệm về thánh nhạc không phát triển theo kịp. Giai điệu hay, nhưng bị hơi thở của nhạc đời ăn luồng bên trong rất sâu rất nặng. Hòa âm khá, nhưng nổi lên phong trào viết hòa âm bắt chước lối đa âm điệu (motetum) rồi gọi là hát đuổi. Kỹ thuật sáng tác chưa thoát khỏi ám ảnh của luật cân phương.

Thời kỳ Thánh ca thế hệ mới (2005 ~)
Thời kỳ bắt đầu xác định hướng đi mới, nguyệt san Thánh Nhạc Ngày Nay khởi xướng phong trào viết và hát thánh ca mới (bố cuc mới) gần với các hình thể thánh nhạc truyền thống của Giáo hội. Nguyệt san Thánh nhạc Ngày Nay cũng đã khởi xướng thành lập và tổ chức Ngày Nhạc sĩ (3 tháng 9) lần I để mỗi năm tưởng nhớ các nhạc sĩ quá cố kết hợp với việc họp mặt các nhạc sĩ sinh thời; khởi xướng và tổ chức Ngày Ca trưởng (22 tháng 11) lần I để các ca trưởng khắp ba miền đất nước đoàn kết, tương trợ, giúp nhau trong công tác điều khiển ca đoàn hát phụng vụ; thành lập và tổ chức Quỹ Phaolô Đạt để những ai hoạt động thánh nhạc tương trợ giữa nhau, giúp đỡ người hoạt động thánh nhạc trong cảnh già yếu, bệnh hoạn, nhất là cổ vũ cộng đoàn nhớ ơn các nhạc sĩ vì họ xưa nay đã luôn cống hiến thầm lặng và hết mình qua việc sáng tác và để cho mọi người sử dụng tác phẩm của họ một cách hết sức tự do mà không được hưởng hay cũng không có yêu cầu gì về bản quyền lẫn tác quyền.

Cũng cần ghi chú nho nhỏ, nhưng quan trọng, đó là song song với nhịp đi của lịch sử Thánh nhạc Việt Nam, từ đầu cho đến giữa thời kỳ V tức năm 1965, Bình ca vẫn là nền âm nhạc chính thức dùng trong phụng vụ, sau Công đồng Vaticano II, âm nhạc Bình ca mới thực sự lui bước nhường hẳn cho thánh nhạc hoàn toàn Việt Nam.

Tờ báo đầu tiên về thánh nhạc ở Việt Nam
Dù năm 1970 Ủy ban Phụng vụ-Thánh nhạc-Mỹ thuật Tôn giáo do giám mục Giuse Phạm Văn Thiên làm chủ tịch, có xuất bản tập san Phụng vụ (số đầu tiên ra vào tháng 12 năm 1970, trong đó có 3 phần: Phụng vụ, Thánh nhạc, Mỹ thuật Tôn giáo) nhưng chưa kể là tờ báo chuyên về thánh nhạc. Do tư nhân chủ xướng là nguyệt san Cantáte, số đầu tiên ra ngày 13 tháng 3 năm 1993, sống gần 13 năm chuyển sang thành Thánh nhạc ngày nay, số đầu tiên ra ngày 15 tháng 8 năm 2005 nhân biến cố linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng và nhạc sĩ Thy Yên cùng qua đời; kế tiếp là nguyệt san Hát Lên Mừng Chúa (1995-2003) do linh mục Anrê Đỗ Xuân Quế và Ban thánh nhạc Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh chủ trương được 95 số, Hương trầm (1998-1999) do linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng và linh mục nhạc sĩ Kim Long - Ủy ban Thánh nhạc Toàn quốc - chủ trương được 5 số, cả hai sau một thời gian đã ngưng hoạt động.

Cần biết thêm, trong thời kỳ này, vào năm 1993, nhạc sĩ Ngọc Kôn, thay mặt linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng, thành lập lại trường Suối Nhạc đặt tại giáo xứ Tân Định, sau 3 năm giám mục chủ tịch Ủy ban Thánh nhạc Toàn quốc Phaolô Nguyễn Văn Hoà đổi thành Trung tâm Đào tạo Thánh nhạc Toàn quốc hoạt động thêm 2 năm nữa rồi đóng cửa.

Thêm một lưu ý khác, khi nước ta bắt đầu cuộc cách mạng toàn dân đấu tranh giành độc lập, từ những năm giữa thập niên 40, thánh nhạc phần nào cũng thoảng hơi thở của dòng nhạc cách mạng mà các nhạc sĩ Văn Cao, Lưu Hữu Phước (Huỳnh Minh Siêng), Đỗ Nhuận, Trần Hoàn, Hoàng Việt, Nguyễn Văn Thương, Nguyễn Đình Thi, Phạm Tuyên ngoài đời đã dấy lên...

Tham khảo

Thánh ca
Giáo hội Công giáo tại Việt Nam


title: Tháp nghiêng Pisa

text:
Tháp nghiêng Pisa (tiếng Ý: Torre pendente di Pisa) là một tòa tháp chuông tại thành phố Pisa (Ý) được khởi xây năm 1173. Toà tháp cao 55,86 m tính từ mặt đất lên đến nóc bên thấp và 56,70 m đến nóc bên cao. Từ dưới lên có 294 bậc thang. Tường tháp dày 4,09 m ở phía chân tháp, rồi rút dần, chỉ còn 2,48 m trên đỉnh. Trọng lượng toàn tháp là khoảng 14.500 tấn.

Ngay trong khi đang xây, tòa tháp đã bắt đầu nghiêng vì lún. Để ổn định cấu trúc tháp không tiếp tục chao nghiêng, một số biện pháp địa kỹ thuật đã được xúc tiến, giữ cho tháp ở nguyên hiện trạng. Tháp Pisa riêng nó đã là tòa nhà mỹ thuật nhưng càng hấp dẫn thêm vì dáng nghiêng nghiêng, thu hút du khách hàng năm tới Pisa.

Tháp đứng 3,97 độ nghiêng, có nghĩa là nếu tháp đứng thẳng, trần tháp sẽ cao hơn 3,9 m. Sách Kỷ lục Guinness tới Pisa và đo độ nghiêng của tháp Pisa là 3,97 độ.

Tuy nhiên, đây không phải là công trình nhân tạo nghiêng nhất thế giới. Tháng 6 năm 2010, Sách kỷ lục Guinness đã chứng nhận Capital Gate là "Tòa tháp nhân tạo nghiêng nhiều nhất thế giới". Tòa nhà tạo một góc 18 độ so với phương thẳng đứng, gấp 5 lần độ nghiêng của tháp Pisa."

Xây dựng
Tháp nghiêng Pisa là một công trình nghệ thuật được xây dựng vào ngày 9 tháng 8 năm 1173 và được thiết kế bởi hai nhà kiến trúc sư là Mugahe và Borna Nasi. Vào năm 1350, tháp đã được xây dựng hoàn thiện. Việc xây dựng lầu chuông tầng thứ nhất bằng đá cẩm thạch bắt đầu ngày 9 tháng 8, 1173, một giai đoạn của sự thịnh vượng và những thắng lợi quân sự. Tầng này được bao quanh bởi những cột có đầu cột kiểu cổ điển đỡ các vòm rèm. Ngày nay sau thời gian hàng nhiều thế kỷ cùng những ảnh hưởng thời tiết, chúng vẫn còn nguyên vẹn.

Lịch sử
Galileo Galilei được cho là đã thả hai quả đạn ca nông có khối lượng khác nhau từ trên tháp để chứng minh tốc độ rơi của chúng độc lập với khối lượng. Dù nhiều phần của câu chuyện này được chính các học trò của Galileo kể lại, chúng vẫn chỉ bị coi là một huyền thoại đơn thuần. Tuy Galileo thực sự đã trèo lên đỉnh tháp và thả hai vật xuống nhằm chứng minh thêm cho lý thuyết đã được chứng minh của mình, nhưng có lẽ chúng không phải là những viên đạn đại bác.

Benito Mussolini đã ra lệnh dựng thẳng tháp lên, và bê tông đã được rót vào móng của nó. Tuy nhiên, kết quả thực tế chỉ làm tháp lún sâu hơn vào trong đất.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Đồng Minh khám phá ra rằng quân Phát xít đang sử dụng tháp làm một vị trí quan sát. Một trung sĩ bình thường của Quân đội Hoa Kỳ đã được ra lệnh quyết định số phận tháp. Ông ta đã không lựa chọn sử dụng cách tấn công pháo binh để bảo vệ công trình.

Ngày 27 tháng 2 năm 1964, chính phủ Ý yêu cầu hỗ trợ ngăn tháp không bị đổ. Tuy nhiên, việc giữ độ nghiêng hiện thời cũng là một yêu cầu quan trọng, vì vai trò rõ rệt của yếu tố này trong việc thu hút khách du lịch cho ngành công nghiệp này của Pisa. Một đội gồm các kỹ sư, nhà toán học, sử học đa quốc gia đã tham gia cuộc hội thảo trên đảo Açores nhằm thảo luận về các biện pháp ổn định tháp. Sau hơn hai thập kỷ hoạt động của dự án, tháp đã bị đóng cửa với công chúng vào tháng 1 năm 1990. Khi tháp bị đóng cửa, những quả chuông đã được chuyển đi nhằm làm giảm trọng lượng và các dây cáp được nịt quanh tầng ba níu giữ tháp. Những chung cư và ngôi nhà dọc theo hướng tháp được di tản để đảm bảo an toàn. Sau một thập kỷ sửa chữa và ổn định, tháp được mở cửa trở lại cho công chúng ngày 15 tháng 12 năm 2001. Mọi người khám phá ra rằng độ nghiêng tăng lên bởi các tảng đá xây nở ra và chèn ép lên nhau vì sức nóng của ánh sáng mặt trời. Đồng thời nền móng phía thấp cũng mềm hơn. Nhiều phương án đã được đề xuất để ổn định tháp, gồm cả việc đưa thêm 800 tấn chì vào nhằm làm đối trọng với phần đáy tháp đang nâng lên. Phương án cuối cùng ngăn chặn sự sụp đổ của tháp là hơi nâng thẳng tháp lên tới một góc an toàn hơn, bằng cách rút đi 38 m³ đất phía dưới đáy đang bị nâng lên. Tháp được tuyên bố đã ở tình trạng an toàn trong ít nhất 300 năm nữa.

Năm 1987, tháp được tuyên bố là một phần của Campo dei Miracoli - Di sản Thế giới cùng với thánh đường, nhà thờ và nghĩa trang bên cạnh.

Tháng 5 năm 2008, sau khi dời 64 tấn đất, các kỹ sư tuyên bố rằng tháp được ổn định hóa đến độ mà nó ngừng nghiêng lần đầu tiên. Họ ước lượng rằng nó sẽ đứng vững cho ít nhất 200 năm nữa.

Thông tin kỹ thuật

 Tọa độ địa lý:
 Độ cao của Piazza dei Miracoli: khoảng 2 mét (6 feet, DMS)
 Chiều cao: 55.863 mét, 8 tầng
 Đường kính ngoài đế: 15.484 m
 Đường kính trong đế: 7.368 m
 Góc nghiêng: 3.99 độ  về hướng nam, hay 3.9 m theo chiều thẳng đứng
 Trọng lượng: 14.700 tấn
 Chiều dày tường ở đế: 2.4 m
 Tổng số chuông: 7, sắp xếp theo thang âm, theo chiều kim đồng hồ
 Chuông thứ nhất: L'assunta, đúc năm 1654 bởi Giovanni Pietro Orlandi, trọng lượng 3.620 kg
 Chuông thứ hai: il Crocifisso, đúc năm 1572 bởi Vincenzo Possenti, trọng lượng 2.462 kg
 Chuông thứ ba: San Ranieri, đúc năm 1719-1721 bởi Giovanni Andrea Moreni, trọng lượng 1.448 kg
 Chuông thứ tư: La Terza (chiếc nhỏ nhất), đúc năm 1473, trọng lượng 300 kg
 Chuông thứ năm: La Pasquereccia, đúc năm 1262 bởi Lotteringo, trọng lượng 1.014 kg
 Chuông thứ sáu: il Vespruccio (nhỏ thứ hai), đúc thế kỷ 14 và đúc lại lần nữa năm 1501 bởi Nicola di Jacopo, trọng lượng 1.000 kg
 Chiếc thứ bảy: Del Pozzetto, đúc năm 1606, trọng lượng 652 kg
 Số bậc lên tháp chuông: 294

Du lịch
Mỗi lần tham quan tháp khách du lịch phải chia thành từng nhóm 30 người. Chuyến tham quan kéo dài 30 phút và không có thời gian nghỉ. Các hướng dẫn viên đưa ra các bài tập thể dục khởi động nhằm chuẩn bị cho các du khách để có thể leo liên tục được 294 bậc thang nghiêng mà không bị chóng mặt. Trẻ em dưới 8 tuổi thì không được vào tham quan tháp, còn trẻ dưới 18 tuổi thì cần đi kèm với một người lớn. Các túi xách phải để lại dưới đất nhưng máy ảnh và máy quay thì có thể mang theo. Vào năm 2007, vé cho một chuyến tham quan 30 phút là 15€/ người.

Trong văn hoá đại chúng

 Bộ phim Superman III có một nhân vật Siêu nhân thực hiện nhiều "hành vi xấu xa" khắp thế giới - một hành động trong số đó là dựng thẳng Tháp nghiêng Pisa. Cảnh nổi tiếng cuối cùng của bộ phim nhân vật siêu nhân đẩy tháp về vị trí nghiêng như cũ.
 Trong phần Histeria! của "The Wheel of History", Froggo được thể hiện đang gắng sức đẩy tháp vào vị trí nghiêng của nó nhưng không thành công. Sau đó anh ta tìm cách thực hiện điều này với sự trợ giúp của Archimedes (Chit Chatterson đóng) và chiếc đòn bẩy của ông.
 Trong loạt phim hoạt hình Futurama, tháp nghiêng đã được Fry and Bender dựng thẳng và sau đó lại đưa về chỗ cũ trong niềm vui của Planet Express Ship.
 Trong bộ phim Sky High của Disney, những cảnh đầu tiên mẹ của siêu anh hùng Will Stronghold tới mua pizza từ Ý. Trong một cảnh về chiếc tàu vũ trụ, bà cầm một hộp pizza, bay ngang qua Tháp nghiêng Pisa.
 Trong Bartimaeus Trilogy, thần Đạo Hồi Bartimaeus tuyên bố rằng mình đã giúp xây dựng Tháp Pisa, nhưng những lời khuyên của ông đã bị các nhà xây dựng bỏ qua và đó là lý do tại sao nó bị nghiêng.
 Trong một đoạn Tool Time ở Home Improvement, Tim Taylor đã đưa ra một bức tranh về ngọn tháp như ví dụ giải thích tại sao con người có thể tạo dựng những kiệt tác với các công cụ. Trợ tá Al Borland của ông tiếp tục nói rằng tháp trên thực tế là một ví dụ về sai lầm của con người.
 Trong một cảnh dẫn ở hồi Rocko's Modern Life, có hình một cụ tổ của Heffer đứng bên cạnh tháp, khiến nó bị nghiêng.
 Trong phim A Goofy Movie của Disney, bạn Bobby (Pauly Shore) của Max đã so sánh tháp với Eazy Cheeze mà hắn tự tay dựng lên và nói "nhìn kìa, đó là tháp nghiêng cheesa."
 Trong chương trình Viva La Bam của MTV, Bam tới thăm tháp cùng người cậu, Don Vito, người gọi nó là"Tháp nghiêng Pizza"và nói có một tiệm bánh pizza ở đáy tháp. Sau đó ông nói với một giọng rất kích động rằng cả thị trấn đều được đặt theo tên pizza.

Xem thêm
 Tháp nghiêng, miêu tả chung về hiện tượng.
 Tháp tròn, các kiểu tháp tròn khác.
 Tháp nghiêng Niles, bản copy tháp Pisa
 Torre delle Milizie, một tháp nghiêng thời trung cổ tại Roma
 Machang - một tháp nghiêng khác
 Các tháp Greyfriars - tàn tích của một nhà thờ dòng thánh Franxít tại King's Lynn. Nó cũng nghiêng và sau đó được đặt biệt hiệu 'Tháp nghiêng Lynn' để phân biệt với Tháp nghiêng Pisa.

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

 Official Website  Web site chính thức của tháp nghiêng Pisa]
 "Bird's Eye" View of Leaning Tower of Pisa
 Ảnh vệ tinh tháp nghiêng Pisa
 Holiday Local Map Guide
 The Leaning Tower of Pisa Virtual reality movies
 The Official Site  In both English and Italian
 How the process of inclination was stopped
 The Leaning Tower of Pisa - Map

Pisa
Tháp tại Ý
Tháp nghiêng
Kiến trúc La Mã
Di sản thế giới tại Ý


title: Messanges, Côte-d'Or

text:
Messanges  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 282-487 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Andrena faceta

text:
Andrena faceta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1987


title: Idia lubricalis

text:
Idia lubricalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Canada phía nam đến Florida và Texas.

Idia occidentalis đã từng được coi là phụ loài của Idia lubricalis.

Sải cánh dài 24–36 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 9. Có nhiều lứa trong năm in the south.

Ấu trùng ăn various fungi và lichens. Chúng có thể ăn chất hữu cơ như gỗ và cỏ mục.

Phụ loài
Idia lubricalis partitalis
Idia lubricalis cobeta

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Bug Guide
Images

Chú thích

Idia


title: Aquilegia nuragica

text:
Aquilegia nuragica (tiếng Anh thường gọi là Nuragica Columbine) là một loài thực vật]] thuộc họ Ranunculaceae. Đây là loài đặc hữu của Ý. Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải.

Chú thích

Tham khảo

 Camarda, I. 2006. Aquilegia nuragica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ý
nuragica


title: Saint-Bandry

text:
Saint-Bandry  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Saintbandry


title: Eucera curvitarsis

text:
Eucera curvitarsis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1879


title: Kính thiên văn Không gian James Webb

text:
Kính thiên văn không gian James Webb (JWST), trước đó gọi là Kính thiên văn không gian thế hệ tiếp theo (NGST), là một kính viễn vọng không gian đã được chế tạo và đã được phóng lên vào 19 giờ 20 phút (giờ Việt Nam) ngày 25 tháng 12 năm 2021. Kính JWST có độ nhạy và độ phân giải chưa từng có với khả năng thu thập từ bước sóng khả kiến cho tới hồng ngoại trung, và là thế hệ kính thiên văn kế tiếp của kính thiên văn không gian Hubble và kính thiên văn không gian Spitzer. Kính viễn vọng này có đặc điểm bao gồm một gương chính ghép mảnh đường kính 6,5 mét được tên lửa đưa tới điểm L2 của hệ Mặt Trời-Trái Đất. Các tấm chắn Mặt Trời lớn sẽ giữ cho gương và bốn thiết bị khoa học luôn ở dưới .

Khả năng của JWST sẽ cho phép khảo cứu trên diện rộng đối với lĩnh vực thiên văn học và vũ trụ học. Một mục tiêu quan trọng đó là quan sát những thiên thể ở xa nhất trong Vũ trụ, vượt phạm vi khả năng nghiên cứu của các thiết bị mặt đất và kính viễn vọng không gian hiện tại. Chúng bao gồm những ngôi sao đầu tiên, kỷ nguyên tái ion hóa, và sự hình thành của các thiên hà đầu tiên. Một mục tiêu khác đó là tìm hiểu sự hình thành sao và hành tinh. Để làm điều đó, JWST sẽ chụp ảnh các đám mây phân tử và các cụm mây hình thành sao, nghiên cứu các đĩa khí bụi bao quanh các sao trẻ, chụp ảnh trực tiếp các hành tinh, và ghi lại phổ của bầu khí quyển các hành tinh đi ngang qua ngôi sao mẹ.

Dự án khởi phát từ 1996, là sự hợp tác phát triển giữa 17 quốc gia dẫn đầu bởi NASA cùng với những đóng góp quan trọng từ cơ quan không gian châu Âu và cơ quan không gian Canada. Nó được đặt tên theo James E. Webb, nhà lãnh đạo thứ hai của NASA, người đóng vai trò tổng hợp đối với chương trình Apollo.

Dự án JWST đã có nhiều lần bị trì hoãn và bị đội chi phí. Lúc đầu người ta ước lượng ngân sách cho dự án kính thiên văn này vào khoảng 1,6 tỷ $ và thời điểm phóng vào năm 2011. NASA đã nhiều lần điều chỉnh thời điểm phóng và hiện tại là vào năm 2021. Năm 2011, Hạ viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu chấm dứt tiếp tục ngân sách cho dự án sau khi khoảng 3 tỷ $ đã được chi tiêu và 75% thiết bị phần cứng của kính đã được chế tạo. Ngân sách được khôi phục với sự thỏa hiệp pháp lý từ Thượng viện Hoa Kỳ, và dự định ngân sách cho chương trình vào khoảng 8,8 tỷ $. , chương trình vẫn nằm trong tiến độ và phạm vi ngân sách được phê duyệt, nhưng với rủi ro sẽ chậm trễ thời điểm phóng.

Đặc tính
Đây là kính thiên văn làm việc với dải hồng ngoại, với mục tiêu chính là săn tìm những thiên thể tối, nhỏ và mờ nhạt vốn rất khó tìm thấy với điều kiện thông thường. Ngoài ra, nó cũng quan sát những vật thể phát ra bước sóng lệch về phía hồng ngoại, hoặc các vật thể bị che khuất bởi các vụ nổ trong vũ trụ.

Lá chắn nhiệt (chống nhiễu) của nó bao gồm 5 tấm phim lọc, làm từ hợp chất giữa nhôm và polymer, dùng để chống lại ảnh hưởng của ánh sáng mặt trời. Trong quá trình hoạt động, tấm chắn ngoài cùng có thể bị mặt trời đốt lên đến 100 độ C, nhưng ở trong, các thiết bị khoa học sẽ được duy trì ở mức nhiệt độ 50K (-223 độ C), ngoài ra còn hạn chế phần nào các vẫn thạch nhỏ gây hại đến gương chính

Gương hội tụ của James Webb có 18 tấm gương lục giác làm từ beryli, được phủ bằng một lớp vàng có độ dày 100x10^-9 mét, bên ngoài lớp vàng được phủ thêm một lớp thủy tinh mỏng để bảo vệ lớp vàng, mục đích của việc phủ vàng nhằm tối ưu hóa cho phản xạ tia hồng ngoại, đồng thời hấp thụ tối đa ánh sáng xanh, khác với Hubble, gương chính lộ ra ngoài thay vì được bảo vệ như Hubble. Đường kính mỗi tấm là 1,3m. Mặt sau được làm mòn bằng axit để loại trừ các kim loại lạ có thể bám vào. Các tấm gương này sẽ hội tụ ánh sáng mạnh hơn kính thiên văn Hubble đến 7-8 lần.

Được cung cấp năng lượng bởi pin mặt trời với công suất 2000W.

Dự tính nó sẽ được đưa lên quỹ đạo cách Trái Đất 1,5 triệu Km (điểm L2) ở đó lực hấp dẫn tác động lên nó sẽ cân bằng, ngoài ổn định, điểm L2 cũng được từ trường trái đất che chắn khỏi bức xạ mặt trời . Tuy nhiên, việc sửa chữa sẽ gặp khó khăn vì quá xa, chi phí để thay pin, sửa chữa hay nâng cấp một bộ phận nào đó sẽ rất tốn kém

Vị trí và quỹ đạo
JWST hoạt động theo quỹ đạo quầng , quay quanh một điểm trong không gian được gọi là điểm Lagrange L 2 của Mặt trời–Trái đất , cách quỹ đạo của Trái đất quanh Mặt trời khoảng 1.500.000 km (930.000 dặm). Vị trí thực tế của nó thay đổi trong khoảng 250.000 đến 832.000 km (155.000–517.000 mi) so với L 2 khi nó quay quanh quỹ đạo, giúp nó không bị bóng của cả Trái đất và Mặt trăng. Bằng cách so sánh, Hubble quay quanh bề mặt Trái đất 550 km (340 dặm) và Mặt trăng cách Trái đất khoảng 400.000 km (250.000 dặm). Các vật thể ở gần điểm L 2 Mặt trời–Trái đất này có thể quay quanh Mặt trời đồng bộ với Trái đất, cho phép kính viễn vọng duy trì ở một khoảng cách gần như không đổi  với sự định hướng liên tục của tấm chắn và thiết bị của nó về phía Mặt trời , Trái đất và Mặt trăng . Kết hợp với quỹ đạo tránh bóng rộng, kính viễn vọng có thể đồng thời chặn nhiệt và ánh sáng tới từ cả ba thiên thể này và tránh những thay đổi nhiệt độ dù là nhỏ nhất từ Trái đất và bóng Mặt trăng có thể ảnh hưởng đến cấu trúc, nhưng vẫn duy trì năng lượng mặt trời không bị gián đoạn và Thông tin liên lạc trái đất ở phía mặt trời của nó. Sự sắp xếp này giữ cho nhiệt độ của tàu vũ trụ không đổi và dưới 50 K (−223 °C; −370 °F) cần thiết cho các quan sát hồng ngoại yếu.

Kỳ vọng
Lâu nay, quá trình tiến hóa của vũ trụ (theo thuyết Vụ Nổ Lớn) từ khi xuất hiện vũ trụ đến khi ngôi sao đầu tiên xuất hiện vẫn còn một khoảng trống (gọi là Dark Age). Và các nhà khoa học kỳ vọng kính thiên văn James Webb có thể giúp họ gỡ bỏ vấn đề này một cách rõ ràng hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dữ liệu và ảnh chụp đầy đủ đầu tiên được công bố từ JWST - 12/07/2022
 James Webb Space Telescope trên CSA
 JWST homepage at NASA
 JWST homepage at STScI
 JWST homepage at ESA
 James Web Space Telescope Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
 Cost overruns put squeeze on Hubble’s successor
 AIAA-2004-5986: JWST Observatory Architecture and Performance
 AIAA-2006-5593: Development of JWST's Ground Systems Using an Open Adaptable Architecture

Đội các thiết bị khoa học
 NIRCam homepage at Arizona
 MIRI homepage at Arizona
 MIRI homepage at UK Astronomy Technology Centre

 Kính có khả năng nhìn ngược thời gian 7/5/2011
 Video minh họa hoạt động của kính thiên văn James Webb
 Kính viễn vọng không gian James Webb sẽ xác định thiên hà lâu đời nhất  2/2/2011

Kính viễn vọng
Khoa học thập niên 2010


title: European Champion Clubs' Cup

text:
European Champion Clubs' Cup, còn được biết đến với tên gọi Coupe des Clubs Champions Européens, hoặc đơn giản là European Cup, là một chiếc cúp được trao hằng năm bởi UEFA cho câu lạc bộ bóng đá vô địch UEFA Champions League. Giải đấu ở thể thức cũ có cùng tên với với chiếc cúp này trước khi giải đổi tên kể từ mùa giải 1992–93 trở về sau.

Một vài chiếc cúp hiện vật đã có chủ khi câu lạc bộ được quyền giữ chiếc cúp sau khi vô địch năm lần hoặc vô địch ba lần liên tiếp, với chiếc cúp mới phải được rèn cho mùa giải sau. Trong những năm đầu của giải đấu cho đến mùa giải 1966–67, chiếc cúp đã trải qua nhiều thiết kế khác nhau.

Các đội giành cúp

Chiếc cúp nguyên bản
 Real Madrid (6) – 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966
 Benfica (2) – 1961, 1962
 Internazionale (2) – 1964, 1965
 Milan (1) – 1963

Chiếc cúp thiết kế lại

 Real Madrid (8) – 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022
 Milan (6) – 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007
 Bayern Munich (6) – 1974, 1975, 1976, 2001, 2013, 2020
 Liverpool (6) – 1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019
 Barcelona (5) –  1992, 2006, 2009, 2011, 2015
 Ajax (4) – 1971, 1972, 1973, 1995
 Manchester United (3) – 1968, 1999, 2008
 Nottingham Forest (2) – 1979, 1980
 Juventus (2) –  1985, 1996
 Porto (2) – 1987, 2004
 Chelsea (2) – 2012, 2021
 Celtic (1) – 1967
 Feyenoord (1) – 1970
 Aston Villa (1) – 1982
 Hamburger SV (1) – 1983
 Steaua București (1) – 1986
 PSV Eindhoven (1) – 1988
 Red Star Belgrade (1) – 1991
 Marseille (1) – 1993
 Borussia Dortmund (1) – 1997
 Internazionale (1) – 2010

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chiếc cúp trên trang web UEFA.com

Cúp C1 châu Âu
UEFA Champions League
Giải thưởng bóng đá châu Âu


title: Protosiris gigas

text:
Protosiris gigas là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Melo mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Protosiris
Động vật được mô tả năm 2006


title: Kostermansia malayana

text:
Kostermansia malayana, tiếng Anh thường gọi là Durian Tuang hoặc Krepal, là một loài thực vật có hoa thuộc họ cẩm quỳ, Malvaceae, là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Chua, L.S.L. 1998. Kostermansia malayana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

malayana
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Nghĩa Thịnh, Nghĩa Hưng

text:
Nghĩa Thịnh là xã thuộc huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Nghĩa Thịnh nằm ở phía bắc của huyện Nghĩa Hưng, bên sông Nam Định.
Phía bắc giáp xã Yên Phúc huyện Ý Yên; xã Nghĩa Đồng, huyện Nghĩa Hưng
Phía đông giáp xã Nghĩa Đồng, huyện Nghĩa Hưng;
Phía nam giáp các xã Nghĩa Thái và Nghĩa Châu, huyện Nghĩa Hưng;
Phía tây giáp xã Nghĩa Minh, huyện Nghĩa Hưng và xã Yên Phúc, huyện Ý Yên (ranh giới tự nhiên là sông Đào).

Hành chính
Năm 1974, thôn Bình A của xã Nghĩa Minh được sáp nhập vào xã Nghĩa Thịnh.

Chú thích

Tham khảo
Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Nam Định


title: Agonandra loranthoides

text:
Agonandra loranthoides là một loài thực vật]] thuộc họ Opiliaceae. Đây là loài đặc hữu của Honduras. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Nelson, C. 1998. Agonandra loranthoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Honduras
Agonandra


title: Wendlandia andamanica

text:
Wendlandia andamanica là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Wendlandia andamanica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
Chi Hoắc quang


title: Paridea nigra

text:
Paridea nigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang in Yang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Coelioxys cisnerosi

text:
Coelioxys cisnerosi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1949


title: Phratora zhouzhiensis

text:
Phratora zhouzhiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ge & Yang in Ge, Li & Yang miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Phratora


title: Cao Sĩ Kiêm

text:
Cao Sĩ Kiêm (sinh 1941) là một nhà kinh tế và chính khách Việt Nam. Ông nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 1989 đến năm 1997. Năm 1997, ông bị bãi nhiệm chức vụ Thống đốc do không được Quốc hội phê chuẩn khi Chính phủ tái đề cử. Ngoài ra, ông bị cảnh cáo trước Đảng về trách nhiệm quản lý ngân hàng trong Vụ án EPCO - Minh Phụng.

Ngân hàng TMCP Đông Á, ngân hàng do ông làm chủ tịch HĐQT, bị NHNN vào ngày 13/8/2015 ra Quyết định kiểm soát đặc biệt.

Thân thế sự nghiệp
Ông sinh ngày 26 tháng 8 năm 1941 tại thôn Nam Long, xã Tự Tân, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Ông có bằng Tiến sĩ kinh tế. (Huyện Vũ Thư là do 2 huyện cũ là Thư Trì và Vũ Tiên hợp thành).

Công tác trong ngành ngân hàng.

Sau khi học học hết lớp 7, Cao Sĩ Kiêm chuyển sang học lớp sơ cấp Ngân hàng 6 tháng ở Hà Nội rồi xung phong đi lên tỉnh miền núi Bắc Cạn năm 1960. Năm 1965 về Thái Bình làm cán bộ ngân hàng Thái Bình, sau đó làm Phó giám đốc, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thái Bình.

Sau đó ông chuyển sang con đường chính trị làm Bí thư Huyện ủy Thái Thụy, Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình (1985), Ủy viên dự khuyết dự khuyết từ khóa VI(1986) và năm 1989 được bổ nhiệm làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong những năm Việt Nam chuyển sang cơ chế đổi mới. Năm 1997 ông, vì Vụ án EPCO - Minh Phụng, từ nhiệm chức vụ Thống đốc Ngân hàng , người tạm thay thế Quyền Thống đốc là ông Đỗ Quế Lượng.

Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII và VIII (1991-2001),

Năm 2007, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

Ngoài ra, ông đã và đang giữ một số cương vị quan trọng như:
 Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam.
 Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.
 Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).
 Thành viên trong Hội đồng Khoa học của trường Cán bộ Quản lý Doanh nghiệp Việt Nam (CBAM).
 Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Đông Á, ngân hàng bị NHNN vào ngày 13/8/2015 ra Quyết định kiểm soát đặc biệt. Ông Cao Sĩ Kiêm sau đó xin từ nhiệm vì lý do sức khỏe, được thay thế vào ngày 26/8 bởi ông Võ Minh Tuấn.

Khen thưởng
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì
 Huân chương Độc lập hạng Nhì
 Huân chương Lao động hạng Nhất
 (8) huy chương của các bộ, ban ngành TW.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đại biểu Quốc hội Cao Sĩ Kiêm

Người họ Cao tại Việt Nam
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Người Thái Bình
Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thái Bình
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Độc lập hạng Nhì
Huân chương Lao động


title: Huyện Ama

text:
Ama-gun (海部郡; Hải Bộ quận) là một huyện nằm trong tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Tại thời điểm 2003, huyện này có dân số ước tính khoảng 262.688 người và mật độ dân số khoảng 1,434.04 người trên km². Tổng diện tích là 183.18 km².

Thị trấn và làng
 Kanie
 Ōharu
 Tobishima

Sáp nhập
 Ngày 1/4/2005 các làng và thị trấn sau đây được sáp nhập vào thành phố Aisai.
 Hachikai
 Saori
 Saya
 Tatsuta
 Ngày 1/4/2005 các làng và thị trấn sau đây được sáp nhập vào Yatomi City.
 Yatomi
 Jūshiyama
 Ngày 22/3/2005 các làng và thị trấn sau đây được sáp nhập để tạo Ama City
 Shippō
 Jimokuji
 Miwa

Tham khảo

Huyện của Aichi


title: Cidnopus aeruginosus

text:
Cidnopus aeruginosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1790.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cidnopus


title: Diglyphosa

text:
Diglyphosa là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Saint-Paul-d'Izeaux

text:
Saint-Paul-d'Izeaux là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpauldizeaux


title: 18157 Craigwright

text:
18157 Craigwright (2000 PH10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 8 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18157 Craigwright

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Polacanthopoda

text:
Polacanthopoda là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Polacanthopoda anthina Jordan, 1926
 Polacanthopoda humphreyi Hampson, 1911
 Polacanthopoda naveli Le Cerf, 1922
 Polacanthopoda tigrina Druce, 1882

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Polacanthopoda at funet.fi

Agaristinae


title: Damscheid

text:
Damscheid là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo


title: Danh sách chi của Noctuidae:V

text:
Valeria
Valerietta
Valeriodes
Vallagyris
Vandana
Vapara
Varia
Varicosia
Varina

Veia
Velazconia
Vescisa
Vespola
Vestura
Via
Victrix
Vietteania
Viettentia

Villosa
Viminia
Violaphotia
Virgo
Viridemas
Vittappressa
Vogia
Volazaha
Vulcanica

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

V


title: Gynandrobrotica lepida

text:
Gynandrobrotica lepida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1835.

Chú thích

Tham khảo

Gynandrobrotica


title: Aspidolopha medogensis

text:
Aspidolopha medogensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Aspidolopha


title: Anthophora matopensis

text:
Anthophora matopensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1933.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1933


title: Patellapis minutior

text:
Patellapis minutior là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1909


title: Pseudostenophylax minor

text:
Pseudostenophylax minor là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudostenophylax


title: Amalda josecarlosi

text:
Amalda josecarlosi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Amalda


title: Eumacrodes

text:
Eumacrodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Eumacrodes yponomeutaria (Guenée, 1857)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Eumacrodes at funet

Sterrhini


title: Bobenthal

text:
Bobenthal là một xã thuộc huyện Südwestpfalz, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã này có diện tích 21,24 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 326 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Südwestpfalz


title: Cortenuova

text:
Cortenuova là một đô thị ở tỉnh Bergamo, vùng Lombardia (Italia).

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Bergamo
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Quận Douglas, Illinois

text:
Quận Douglas là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 19.922 người, 7.574 hộ gia đình, và 5.476 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 48 người trên một dặm Anh vuông (18/km ²). Có 8.005 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 19 trên một dặm Anh vuông (7/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận bao gồm 97,25% người da trắng, 0,30% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,16% người Mỹ bản xứ, 0,26% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 1,32% từ các chủng tộc khác, và 0,70% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 3,46% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 30,9% là người gốc Đức, 21,1% người Mỹ, 12,4% người gốc Anh và 9,1% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000. 86,8% nói tiếng Anh, 7,6% tiếng Đức, tiếng Tây Ban Nha 3,6% và 1,6% Pennsylvania Hà Lan như ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 7.574 hộ, trong đó 33,50% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 61,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,90% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 27,70% là không lập gia đình. 24,70% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,30% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,59 và cỡ gia đình trung bình là 3.10.

Tháp tuổi dân cư sinh sống trong quận với tỷ lệ như sau: 27,00% dưới độ tuổi 18, 8,00% 18-24, 26,80% 25-44, 22,10% từ 45 đến 64, và 16,00% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 37 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 94,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 39.439, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 46.117. Phái nam có thu nhập trung bình USD 33.079 so với 21.774 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người đạt mức 18.474 USD. Có 4,20% gia đình và 6,40% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 7,90% những người dưới 18 tuổi và 7,60% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Illinois 1859
Khu dân cư thành lập năm 1859


title: Cô Trúc

text:
Cô Trúc là một nước chư hầu của các triều đại Thương, Chu trong lịch sử Trung Quốc, nguyên được phong từ thời nhà Thương. Các vị quân chủ của Cô Trúc cai trị vùng đất này từ khoảng đầu thời nhà Thương đến tận giữa thời kỳ Xuân Thu. Ngày nay còn lưu lại các truyện về Bá Di, Thúc Tề là những người của nước Cô Trúc. Năm 664 TCN, Cô Trúc bị liên minh Tề-Yên tiêu diệt. Một phần lớn lãnh thổ Cô Trúc bị nhập vào Yên. Dân cư Cô Trúc một phần chạy theo Sơn Nhung, một phần bị hòa lẫn vào các quần thể dân cư nước Yên.

Vị trí địa lý
Thời kỳ đầu, kinh đô nước này đặt tại khu vực nay là phụ cận địa cấp thị Đường Sơn tỉnh Hà Bắc với lãnh thổ thời sơ kì ở phía tây đạt tới Đường Sơn, sau dời tới thành trấn Tây Hưng (nay cách trung tâm huyện Lô Long, địa cấp thị Tần Hoàng Đảo, tỉnh Hà Bắc khoảng 12 km về phía nam). Phía bắc tới Lăng Nguyên, Triều Dương, sông Lão Cáp Hà, phía đông tới Cẩm Tây, phía tây nam tới các vùng đất nay thuộc các huyện Lạc Đình, Loan Nam, Đường Hải của địa cấp thị Đường Sơn. Phía đông tới vịnh Bột Hải, phía tây là biên giới với Yên, phía nam là biên giới với Tề.

Lịch sử
Đại để khi xem xét các thuyết có thể thấy Cô Trúc thời kỳ đầu Ân Thương là bộ lạc nguyên thủy. Nước Cô Trúc hưng thịnh trong thời Ân Thương, suy tàn trong thời Tây Chu, bị diệt vong trong thời Xuân Thu. Từ lập quốc đến khi diệt vong tồn tại khoảng 940 năm (ước từ khoảng năm 1600 TCN tới năm 664/660 TCN). Có thể phân chia ra hai thời kỳ, thời kỳ thứ nhất kéo dài khoảng 555 năm (từ 1600 TCN tới 1046 TCN), thời gian tồn tại của nhà Thương, tại phương bắc Cô Trúc là nước chư hầu trọng yếu của triều đại này; thời kỳ thứ hai khoảng 385 năm (từ 1046 TCN tới 664/660 TCN) là nước chư hầu khác họ của nhà Chu. Sau khi bị nước Yên khống chế thì địa vị chính trị của Cô Trúc bị hạ thấp. Các vị quân chủ của Cô Trúc có quan hệ mật thiết với các vị quân chủ của nhà Thương, có thể giải thích theo 3 lý do sau:
 Thứ nhất, các vị quân chủ của nước Cô Trúc mang họ Tử trong thị tộc Mặc Thai, trong khi các vị vua của nhà Thương cũng mang họ Tử, đều từ phía đông bắc Trung Nguyên di cư xuống phía nam và tây nam.
 Thứ hai, các mối quan hệ nhân thân.
 Thứ ba, sự an toàn ở khu vực biên cương là nhu cầu cấp thiết với các triều đại, vì thế cần những người có quan hệ huyết thống gần gũi để giao phó.

Sơ kỳ
Người Cô Trúc nguyên là thị tộc Mặc Thai, có quan hệ họ hàng gần với tổ tiên của các vua nhà Thương và cùng đều mang họ Tử. Bộ lạc Thương sau đó di dời xuống phía nam, tiến vào Trung Nguyên. Liên minh bộ lạc dần dần bị phân li, mở ra thời kỳ độc lập của thị tộc này. Sau đó người của thị tộc Mặc Thai di chuyển tới khu vực Yên Sơn để sinh sống như những người du mục, tại đây họ phát triển qua giai đoạn hỗn hợp của cả nông nghiệp lẫn chăn thả gia súc theo kiểu du mục, sau đó định cư tại khu vực ngày nay thuộc địa cấp thị Triều Dương, tỉnh Liêu Ninh. Ngày Bính Dần tháng 3 thời Thương Thang được phong thành Cô Trúc, theo Hạ Thương Chu đoạn đại công trình thì sự kiện này ước chừng diễn ra khoảng năm 1600 TCN.

Trung kỳ
Đến giữa thời kỳ nhà Thương, nước Cô Trúc cũng phát triển tới giai đoạn giữa của mình, với lãnh thổ mở rộng tới ven các sông như Loan hà, Thanh Long hà. Trong thời kỳ này, lãnh thổ của nước Cô Trúc dần dần dời tới phía nam, phía tây tới Loan hà, phía bắc tới miền bắc huyện Thanh Long, phía đông tới Cẩm Tây, phía nam tiếp giáp với vịnh Bột Hải.

Hậu kỳ
Cuối thời Tây Chu, nước Cô Trúc tiến vào giai đoạn cuối cùng trong sự phát triển của mình, ở phía tây bộ lạc Lệnh Chi (Li Chi, nay là phía tây Thiên An) nổi lên, phía bắc và đông bắc có người Sơn Nhung cận kề. Giới hạn nước Cô Trúc khi đó ở phía tây là ven Loan hà, Thanh Long hà, phía bắc đạt tới khu vực sau này là Vạn Lý trường thành thời nhà Minh, phía đông giáp Sơn Hải Quan, phía nam giáp vịnh Bột Hải, trên bản đồ thấy rõ là nhỏ đi. Năm 664 TCN (theo Quản tử thì là năm 660 TCN), Chu Huệ Vương năm thứ 13, người Sơn Nhung xuất binh công phá nước Yên. Quân chủ nước Yên là Yên Trang công sai sứ sang nước Tề cầu viện, Tề Hoàn công lấy cớ cứu Yên xuất binh chinh phạt Sơn Nhung. Tề Hoàn công cũng nhân cơ hội chinh phạt Sơn Nhung để tiêu diệt nước Cô Trúc đang suy tàn. Kết quả là nước Cô Trúc không còn tồn tại trong lịch sử nữa.

Quân chủ Cô Trúc

Xem thêm
Xuân Thu
Bá Di, anh của Á Bằng
Thúc Tề, em của Á Bằng.
Đường Sơn

Ghi chú

Lịch sử Hà Bắc
Lịch sử Liêu Ninh
Chư hầu nhà Thương
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Tây Chu
Xuân Thu


title: Tetralonia obscuriceps

text:
Tetralonia obscuriceps là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Tetralonia
Động vật được mô tả năm 1916


title: Họ Bạc má

text:
Họ Bạc má (danh pháp khoa học: Paridae), là một họ lớn chứa các loài chim nhỏ có dạng sẻ, sinh sống ở Bắc bán cầu và châu Phi. Phần lớn các loài trước đây được gộp trong chi Parus.

Những loài chim này chủ yếu là chim nhỏ nhưng chắc nịch, sinh sống ở đồng rừng với mỏ ngắn và mập. Một số loài có mào. Chúng là những loài chim dễ thích nghi, với thức ăn hỗn hợp, bao gồm các loại hạt và sâu bọ. Nhiều loài sinh sống cận kề những nơi con người sinh sống và dám đến những chỗ nuôi chim để kiếm hạt và quả, cũng như học cách lấy các loại thức ăn khác.

Các loài chim này làm tổ trong các hốc, đẻ các trứng với vỏ có đốm màu.

Hệ thống học
Gần đây, chi lớn Parus dần dà được chia tách thành vài chi khác nhau (như chỉ ra dưới đây), trong việc này những người tiên phong là các nhà điểu học Bắc Mỹ và ở mức độ hạn chế hơn (như tình trạng hiện tại) là các nhà điểu học của phần còn lại trên thế giới. Trong khi vào giữa thập niên 1990, chỉ có các chi Pseudopodoces, Baeolophus, Melanochlora và Sylviparus được coi là được hỗ trợ đủ mạnh nhờ các dữ liệu có sẵn như là các chi khác biệt với chi Parus . Hiện nay, kiểu sắp xếp này được coi là cận ngành như được chỉ ra bởi phân tích chuỗi mtDNA cytochrome b và chi Parus tốt nhất nên hạn chế trong nhánh Parus major - Parus fasciiventer, và thậm chí những họ hàng gần gũi nhất của loài thứ hai nói trên có thể được coi như là chi khác biệt .

Trong phân loại của Sibley và Ahlquist, họ Paridae được mở rộng ra nhiều hơn để gộp cả các nhóm có quan hệ họ hàng như các loài phàn tước và bạc má đuôi dài, nhưng trong khi nhóm thứ nhất là hoàn toàn gần gũi với họ Bạc má và có thể đưa vào họ này một cách tin cậy được, cùng với Stenostiridae, thì nhóm bạc má đuôi dài lại không phải như thế. Trên thực tế, hai loài bạc má trán vàng và chim mào vàng có thể có quan hệ họ hàng đối với phần còn lại của họ Bạc má còn xa hơn cả mối quan hệ họ hàng giữa nhóm phàn tước với phần còn lại của họ Bạc má. Nếu như hai họ hiện tại này được gộp chung vào họ Paridae thì nhóm các loài bạc má trong bài này chỉ được coi là phân họ Parinae.

Một cách khác, tất cả các loài bạc má – ngoại trừ việc bảo lưu 2 chi đơn loài như đề cập ở dưới đây (Sylviparus, Melanochlora), cũng có thể cả chi Cyanistes, và không gộp bạc má đất Hume vào – có thể gộp đống trong chi Parus. Trong bất kỳ trường hợp nào, bốn nhánh chính của bạc má "điển hình" có thể được công nhận:
 Các loài bạc má mũ đen và họ hàng của chúng (Poecile gộp cả Sittiparus)
 Các loài bạc má mào dài (chi Baeolophus và Lophophanes)
 Các loài bạc má thường có má trắng và mào lông (chi Periparus gộp cả Pardaliparus) với màu sắc dịu hơn
 Các loài bạc má trong Parus nghĩa hẹp (gộp cả Melaniparus và Macholophus).

Tuy thế, các mối quan hệ liên nhánh giữa chúng cũng như các mối quan hệ của nhiều loài trong mỗi nhánh vẫn chưa được giải quyết tốt; phân tích hình thái và địa sinh học có thể đưa ra bức tranh thực tế hơn so với các dữ liệu phân tử đang có.

Các loài bạc má có lẽ đã định cư tại Bắc Mỹ hai lần, có thể là vào khoảng thời gian trong Tiền-Trung Pliocen. Đầu tiên là các tổ tiên của chi Baeolophus; các loài bạc má chi Poecile đã tới đây hơi muộn hơn.

Các loài theo trật tự phân loại
 Các loài phàn tước và "chích" Stenostirid có thể gộp vào đây.
 Chi Cephalopyrus
 Phàn tước mũ lửa, Cephalopyrus flammiceps
 Chi Sylviparus
 Bạc má rừng, Sylviparus modestus
 Chi Melanochlora
 Chim mào vàng, Melanochlora sultanea. Ba chi đơn loài trên đây có thể gần với các loài phàn tước hơn là với các loài bạc má còn lại.
 Chi Periparus - trước đây trong chi Parus.
 Bạc má than, Periparus ater – có thể cận ngành
 Bạc má cánh đốm hay bạc má mào đen, Periparus melanolophus (thường gộp trong Periparus ater)
 Bạc má ngực đen hay bạc má gáy hung, Periparus rufonuchalis
 Bạc má huyệt hung, Periparus rubidiventris
 Chi Pardaliparus: Đôi khi gộp trong Periparus.
 Bạc má bụng vàng, Pardaliparus venustulus
 Bạc má tao nhã, Pardaliparus elegans - có lẽ cận ngành
 Bạc má Palawan, Pardaliparus amabilis
 Chi Baeolophus
 Bạc má mặt vênh Baeolophus wollweberi
 Bạc má sồi Baeolophus inornatus
 Bạc má bách xù Baeolophus ridgwayi
 Bạc má mào lông Baeolophus bicolor
 Bạc má mào đen Baeolophus atricristatus
 Chi Lophophanes - trước đây trong chi Parus
 Bạc má mào xám, Lophophanes dichrous
 Bạc má mào, Lophophanes cristatus
 Chi Sittiparus
 Bạc má trán trắng, Sittiparus semilarvatus
 Bạc má bụng nâu, Sittiparus castaneoventris
 Bạc má khoang, Sittiparus varius
 Bạc má Iriomote, Sittiparus olivaceus
 Bạc má Owston, Sittiparus owstoni
 Chi Poecile – trước đây trong chi Parus
 Bạc má trán trắng Poecile superciliosus
 Bạc má Sombre Poecile lugubris
 Bạc má Père David Poecile davidi
 Bạc má đầm lầy Poecile palustris
 Bạc má Caspi Poecile hyrcanus (thường gộp trong P. lugubris)
 Bạc má yếm đen Poecile hypermelaenus
 Bạc má liễu Poecile montanus
 Bạc má Songar Poecile songarus (thường gộp trong P. montanus)
 Bạc má Tứ Xuyên Poecile weigoldicus
 Bạc má Siberi hay Bạc má đầu xám Poecile cinctus
 Bạc má phương bắc Poecile hudsonicus
 Bạc má lưng hung Poecile rufescens
 Bạc má mũ đen Poecile atricapillus
 Bạc má Carolina Poecile carolinensis
 Bạc má núi Poecile gambeli
 Bạc má Mexico Poecile sclateri
 Chi Cyanistes - trước đây trong chi Parus
 Sẻ ngô xanh, Cyanistes caeruleus
 Bạc má thiên thanh, Cyanistes cyanus
 Bạc má lam Canary, Cyanistes teneriffae
 Chi Pseudopodoces
 Sẻ ngô đất Hume, Pseudopodoces humilis (trước đây gọi là "giẻ cùi đất Hume"). Loài này được di chuyển từ họ Quạ (Corvidae) để đặt vào họ này gần đây.
 Chi Parus
 Bạc má lưng xanh, Parus monticolus
 Bạc má lớn, Parus major
 Bạc má Nhật Bản, Parus minor (thường gộp trong P. major)
 Bạc má lưng xám, Parus cinereus
 Chi Machlolophus - trước đây trong chi Parus
 Bạc má cánh trắng,Machlolophus nuchalis
 Bạc má vàng, Machlolophus holsti
 Bạc má mào, Machlolophus spilonotus
 Bạc má mày đen Himalaya, Machlolophus xanthogenys
 Bạc má mày đen Ấn Độ, Machlolophus aplonotus
 Chi Melaniparus - trước đây trong chi Parus
 Bạc má vai trắng, Melaniparus guineensis
 Bạc má đen cánh trắng, Melaniparus leucomelas
 Bạc má bụng hung, Melaniparus rufiventris
 Bạc má ngực nâu vàng, Melaniparus pallidiventris
 Bạc má bụng trắng, Melaniparus albiventris
 Bạc má Carp, Melaniparus carpi
 Bạc má đen miền nam, Melaniparus niger
 Bạc má tối màu, Melaniparus funereus
 Bạc má Miombo, Melaniparus griseiventris
 Bạc má ngực sọc, Melaniparus fasciiventer
 Bạc má Somali, Melaniparus thruppi
 Bạc má họng đỏ, Melaniparus fringillinus
 Bạc má lưng đen, Melaniparus leuconotus
 Bạc má xám tro, Melaniparus cinerascens
 Bạc má xám, Melaniparus afer

Tham khảo
 Del Hoyo J.; Elliot A. & Christie D. (chủ biên). (2006). Handbook of the Birds of the World. Quyển 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 9788496553422
 Slikas Beth; Sheldon Frederick H.; Gill Frank B. (1996): Phylogeny of titmice (Paridae): I. Estimate of relationships among subgenera based on DNA-DNA hybridization. Journal of Avian Biology  27: 70-82.

Liên kết ngoài

 Internet Bird Collection: Video về bạc má

Bạc má


title: Burgui - Burgi

text:
Burgui - Burgi là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Brachyotum trichocalyx

text:
Brachyotum trichocalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Triana mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Brachyotum
Thực vật được mô tả năm 1871
Thực vật Ecuador


title: Albaret-Sainte-Marie

text:
Albaret-Sainte-Marie là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 970 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lozère


title: Lưu Cơ

text:
Lưu Cơ có thể là một trong các nhân vật:

Trong lịch sử Việt Nam
 Lưu Cơ, công thần khai quốc nhà Đinh

Trong lịch sử Trung Quốc
 Lưu Cơ, quân viên nước Đông Ngô thời Tam Quốc
 Lưu Cơ, còn gọi là Lưu Bá Ôn, công thần khai quốc nhà Minh

Tham khảo


title: Saint-Jean-Kourtzerode

text:
Saint-Jean-Kourtzerode là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Phalsbourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 45' vĩ độ bắc, 07° 11' kinh độ đông. Saint-Jean-Kourtzerode có điểm thấp nhất là 270 mét và điểm cao nhất là 338 mét. Xã có diện tích 1,58 km², dân số vào thời điểm 1999 là 485 người; mật độ dân số là 306 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: 817 Annika

text:
817 Annika là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eunomia. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu S, có bề mặt sáng.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 6.2.1916 ở Heidelberg. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Supplemental IRAS Minor Planet Survey
PDS lightcurve data
G. A. Krasinsky et al. Hidden Mass in the Asteroid Belt, Icarus, Vol. 158, p. 98 (2002).

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu S
Thiên thể phát hiện năm 1916
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Altlengbach

text:
Altlengbach là một thị xã thuộc huyện Sankt Pölten-Land trong bang Niederösterreich.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Vignely

text:
Vignely là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Vignely được gọi là Vigneliens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Vignely on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Siegersdorf bei Herberstein

text:
Siegersdorf bei Herberstein là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 4,97 km², dân số thời điểm năm 2005 là 8222 người.

Tham khảo


title: Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA

text:
Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA là danh hiệu hàng năm của FIFA dành cho nam và nữ cầu thủ bóng đá xuất sắc nhất thế giới do tất cả các huấn luyện viên trưởng và đội trưởng các Đội tuyển bóng đá quốc gia bầu chọn. Giải thưởng này bắt đầu năm 1991 đối với nam và 2001 đối với nữ. Kể từ mùa bóng 2010-2011, giải này được hợp nhất với giải Quả bóng vàng châu Âu thành Quả bóng vàng FIFA. Đến năm 2016, giải thưởng lại được tách ra nhưng với tên mới là FIFA The Best.

Danh sách nam cầu thủ đoạt giải

Xếp hạng theo cầu thủ

Xếp hạng theo quốc gia
Bảng dưới được liệt kê theo quốc tịch của cầu thủ (không phải theo nơi anh ta chơi bóng).

* Đồng giải

Xếp hạng theo câu lạc bộ

*Cầu thủ là thành viên của câu lạc bộ trong nửa cuối năm dương lịch (Lượt đi mùa giải mới - từ tháng 8 đến tháng 12)
**Cầu thủ là thành viên của câu lạc bộ trong nửa đầu năm dương lịch (lượt về của mùa giải - từ tháng 1 đến tháng 5)
***Cầu thủ giải nghệ vào nửa cuối năm dương lịch do đó chỉ là thành viên của câu lạc bộ trong nửa đầu năm dương lịch (lượt về của mùa giải - từ tháng 1 đến tháng 5)

Danh sách nữ cầu thủ đoạt giải

Xếp hạng theo cầu thủ

Xếp hạng theo quốc gia
Bảng dưới được liệt kê theo quốc tịch của cầu thủ (không phải theo nơi cầu thủ chơi bóng).

Xếp hạng theo câu lạc bộ

Tham khảo

Xem thêm
 Quả bóng vàng châu Âu
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFPro

Giải thưởng bóng đá nữ
Giải thưởng bóng đá
Danh sách bóng đá
FIFA
Khởi đầu năm 1991
Khởi đầu năm 2001
Kết thúc 2009


title: Mesadenella

text:
Mesadenella là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
 Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
 Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Cranichideae


title: Chalcedon

text:
Chalcedon (, có lúc dịch là Chalkedon) là một thành thị hàng hải cổ đại ở Bithynia, ở Tiểu Á. Nó nằm hầu như đối diện với Byzantium, phía nam Üsküdar và nay là một quận của Istanbul tên là Kadıköy. Tên của nó bắt nguồn từ tiếng Phoenicia nghĩa là "Thành phố mới".

Chú thích

Tham khảo

Thần thoại Hy Lạp


title: Cerithium albolineatum

text:
Cerithium albolineatum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A


title: Phyllotreta oltuensis

text:
Phyllotreta oltuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gruev & Aslan miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Thanh Vũ

text:
Thanh Vũ(1948–2010) là soạn giả cải lương, nghệ sĩ cải lương, nhà báo.

Tiểu sử
Thanh Vũ tên thật là Bùi Văn Vũ sinh năm 1948 tại xã Biển Bạch, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau.
Ông làm việc tại Đoàn văn công giải phóng Trung ương cục miền Nam năm 1968.
Năm 1974, ông chuyển về làm biên tập trong Đài phát thanh Giải phóng.
Sau đó chuyển về Ban văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam II.
Cuối cùng ông làm việc tại Đài Tiếng nói Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho đến lúc ông nghỉ hưu.
Do căn bệnh ung thư gan, ông từ trần lúc 13:45 ngày 19 tháng 05 năm 2010 tại nhà riêng số 60/39 Trần Hưng Đạo B, quận 5, TP.HCM.

Sự nghiệp

Soạn giả
Ông là người được công chúng yêu thích ca cổ nhớ đến như một cây bút sắc bén và mượt mà về đề tài tân cổ giao duyên. Một số bài tân cổ giao duyên nổi tiếng của ông như:
Tình đồng chí.
Sợi nhớ – sợi thương.
Nụ hồng.
Từ con sóng quê hương.
Gợi nhớ quê hương.
Cù lao Vung thương nhớ.

Nghệ sĩ
Bài hát ông trình bày thành công nhất là bài Trường sơn ca của tác giả Thanh Hiền.
Tiếng hát Thanh Vũ cùng thời với: Kim Hà, Thanh Hùng, Ngọc Hoa, Ngọc Mai... vượt qua những chiến lũy đến với bộ đội, hun đúc tinh thần chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Giải thưởng
Ông được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2005

Gia đình
Vợ của soạn giả Thanh Vũ là soạn giả Huyền Nhung.

Chú thích

Tham khảo

Soạn giả cải lương
Nghệ sĩ cải lương
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Người Cà Mau


title: Lacconectus schillhammeri

text:
Lacconectus schillhammeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brancucci miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lacconectus


title: 469

text:
Năm 469 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 469


title: Morcillo

text:
Morcillo là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 437 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Estrela de Alagoas

text:
Estrela de Alagoas là một đô thị ở bang Alagoas, Brasil. Dân số năm 2004 ước tính là 16.729 người.

Tham khảo

Đô thị bang Alagoas


title: Caryocaraceae

text:
Caryocaraceae (đồng nghĩa: Rhizobolaceae DC.) là một họ thực vật hạt kín, chỉ bao gồm 2 chi và khoảng 21 loài. Họ này bao gồm các loài cây gỗ hay cây bụi thường xanh, sinh sống chủ yếu trong khu vực nhiệt đới ở châu Mỹ, đặc biệt đa dạng tại Amazonia.

Chi và loài
 Anthodiscus G. Mey., 1818: Khoảng 6 loài.
 Anthodiscus obovatus Benth. ex Wittm.
 Anthodiscus pilosus Ducke
 Caryocar L., 1771 (bao gồm cả Pekea, Rhizobolus, Saouari): Khoảng 15 loài.
 Caryocar amygdaliferum Mutis
 Caryocar barbinerve Miq.: Brasil (Bahia)
 Caryocar brasiliense Cambess.: Brasil.
 Caryocar coriaceum Wittm.
 Caryocar costaricense Donn. Sm.: Costa Rica, Panama.
 Caryocar cuneatum Wittm.
 Caryocar edule Casar.
 Caryocar glabrum Pers.
 Caryocar intermedium Wittm.
 Caryocar nuciferum L.: Colombia, Peru, Venezuela.
 Caryocar microcarpum Ducke
 Caryocar montanum Prance: Guyana.
 Caryocar tomentosum Willd.
 Caryocar villosum (Aubl.) Pers.

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài

Hoehne F. C. (1946). Frutas Indígenas. Instituto de Botânica da Secretaria de Agricultura, Indústria e Comércio de São Paulo (tiếng Bồ Đào Nha).
 Phân loại trên GRIN
 Các loài Caryocar
 Caryocaraceae  trong L. Watson & M. J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. , phiên bản 20-5-2010 http://delta-intkey.com


title: Mỹ Long (định hướng)

text:
Mỹ Long có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Mỹ Long, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang
 Thị trấn Mỹ Long, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh
 Xã Mỹ Long, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
 Xã Mỹ Long, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang
 Xã Mỹ Long Bắc, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh
 Xã Mỹ Long Nam, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh


title: Đèo Phượng Hoàng

text:
Đèo Phượng Hoàng là đèo trên quốc lộ 26 ở huyện M'Drắk tỉnh Đắk Lắk gần ranh giới với tỉnh Khánh Hòa .

Đèo có chiều dài 12 km. Đèo ở phía đông xã Ea Trang huyện M'Drắk tỉnh Đắk Lắk, giáp với xã Ninh Tây thị xã Ninh Hòa tỉnh Khánh Hòa.

Đèo cách thị xã Ninh Hòa  cỡ 35 km, cách thị trấn M'Drắk  cỡ 30 km. Trước đây đường đèo này rất nguy hiểm, nhưng hiện tại đã được cải tạo nhiều và mở rộng tầm nhìn tại các khúc quanh.

Một số nét lịch sử
Trong những năm Chiến tranh Việt Nam, Quân đội Hoa Kỳ đã rải rất nhiều chất phát quang ở đây, khiến một thời gian rất lâu sau chiến tranh, các quả đồi vẫn trơ trụi cây cối, chỉ có cỏ ba cạnh và cỏ tranh ngút ngàn. Trong những năm gần đây nhờ, sự nỗ lực của những người dân M'Drắk và ngành lâm nghiệp tỉnh, đèo đã dần xanh trở lại.

Chính trên con đèo này, trong tháng 3 năm 1975 Quân đội Nhân dân Việt Nam đã có một chiến thắng quan trọng, đánh bại cuộc nhảy dù quy mô lớn, hòng chuẩn bị cho cuộc tái chiếm Buôn Ma Thuột của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, khiến phía Việt Nam Cộng hòa phải rời bỏ Tây Nguyên, tháo chạy về đồng bằng và dẫn đến thất bại hoàn toàn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

M'Drắk
Giao thông Đắk Lắk
Giao thông Khánh Hòa


title: Idiocera recurvinervis

text:
Idiocera recurvinervis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Notania penicillata

text:
Notania penicillata là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Notania


title: Martinvelle

text:
Martinvelle là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích km², dân số năm 1999 là người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site personnel
 Cartes postales anciennes de Martinvelle
 Martinvelle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Molophilus gidya

text:
Molophilus gidya là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Cerithiopsis gordaensis

text:
Cerithiopsis gordaensis là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Rolán và Fernández-Garcés mô tả năm 2010.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 2010


title: Lakes (bang)

text:
Lakes (tiếng Anh của "các hồ"; , al-Buhayrat) là một trong 10 bang của Nam Sudan. Bang có diện tích là 40.235 km². Rumbek là thủ phủ của bang. Lakes thuộc vùng Bahr el Ghazal của Nam Sudan, cùng với Bắc Bahr el Ghazal, Tây Bahr el Ghazal, và Warrap. Bản thân Bahr el Ghazal nguyên là một tỉnh được tách ra từ mudiriya, hay tỉnh Equatoria vào năm 1948. Biên giới phía đông của bang là Nin Trắng với Jonglei bên bờ đối diện. Phía đông bắc là bang Unity. Các biên giới khác bao gồm bang Warrap theo hướng tây bắc, Tây Equatoria phía nam và tây, và Trung Equatoria ở phía nam.

Giống như tất cả các bang tại Nam Sudan, Lakes được chia thành các quận; bang có 8 quận, do Ủy viên Hội đồng Quận đứng đầu. Các quận được chia thành Payams, rồi đến Bomas. Lakes ly khai khỏi Sudan như là một phần của Cộng hòa Nam Sudan vào ngày 9 tháng 7 năm 2011.

Tham khảo

Bahr el Ghazal
Bang của Nam Sudan


title: Triolena pustulata

text:
Triolena pustulata là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Triana miêu tả khoa học đầu tiên năm 1871.

Chú thích

Liên kết ngoài

Triolena
Thực vật được mô tả năm 1871
Thực vật Ecuador


title: Juvigné

text:
Juvigné là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 207 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở ranh giới giữa Normandy, Bretagne và phía bắc Loire, là một vùng chủ yếu là nông nghiệp với nghề nuôi gia súc.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Freegate

text:
Freegate là phần mềm cho phép người sử dụng internet từ Trung Quốc lục địa, Syria, Iran,và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, và những quốc gia khác có kiểm duyệt internet, để xem các trang web bị chặn bởi chính phủ của họ. Chương trình này lợi dụng một loạt các proxy mở, cho phép người sử dụng để vượt qua tường lửa được các nhà nước đó sử dụng để chặn các trang web . Developer Dynamic Internet Technology (Công nghệ Phát triển Internet Năng động - viết tắt: DIT) ước tính có 200.000 người sử dụng Freegate vào năm 2004. Giám đốc điều hành hiện nay của DIT là Bill Xia.

Đây là một phần mềm ứng dụng và miễn phí dành cho cá nhân để vượt những tường lửa do nhà nước ở những quốc gia có kiểm duyệt internet, để ngăn chận quyền trao đổi, tiếp cận thông tin của công dân nước mình, không cho họ truy cập vào các trang web phản biện không mong muốn hoặc trao đổi với bên ngoài, điều mà nhà cầm quyền cho rằng không có lợi cho chế độ đó.

Freegate được phân phối lần đầu vào tháng 6 năm 1994 và cập nhật lần gần đây nhất là  bản 7.25 vào ngày 22 tháng 1 năm 2012.

Lịch sử phát triển
Freegate được phát triển bởi học viên Pháp Luân Công  và được tài trợ bởi Broadcasting Board of Governors . Freegate cũng nhận được tài trợ từ  Tổ chức Human Rights in China (Tổ chức Nhân quyền tại Trung Hoa), đó cũng là một trong những khách hàng của họ  và từ Tổ chức phi lợi nhuận   National Endowment for Democracy (Tổ chức trợ giúp Nhân quyền).

Báo cáo phần mềm trojan
Theo báo The Financial Times, trích dẫn lời một nhân viên của Symantec tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, báo cáo rằng Norton AntiVirus xếp Freegate như là một phần mềm ác tính (trojan) và có những lo ngại ban đầu là các báo cáo này có thể là một mánh khóe của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) để tìm cách loại bỏ phần mềm từ máy tính . Nhưng Symantec đã nhanh chóng hủy bỏ công bố coi phần mềm này như là một mối đe dọa và  đã giải thích rằng  phát hiện nghi ngờ là ác tính lúc đầu là được dựa trên cách phần mềm hoạt động tương tự như các phần mềm trojan ác tính khác, cũng dựa trên việc sử dụng các proxy mở để xâm nhập tường lửa được sử dụng để chặn các trang web, và Symatec đã sửa đổi bộ lọc chống Virus (máy tính) của họ  để không lọc Freegate . Nhiều báo cáo cũng cho biết là Freegate không phải là trojan .

Xem thêm
 Kiểm duyệt Internet ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Đàn áp Pháp Luân Công
 Dự án Giáp vàng: là một dự án kiểm duyệt và giám sát điều hành bởi Bộ Công an (MPS) trực thuộc chính phủ Cộng sản của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
 Tor:  Công cụ giúp các người sử dụng vượt tường lửa truy cập Internet một cách vô danh

Chú thích

Liên kết ngoài
Download Freegate 6.80 from Softpedia.com
Download Freegate 6.33 from CNET Download.com
Dynamic Internet Technology Inc - Main site discussion
Freegate's main page
Freegate 5.4 cnet download
Freegate 6.33 zdnet download
Google China censors news
Tor: anonymity online

Kiểm duyệt Internet
Vượt tường lửa
Phần mềm miễn phí
Phần mềm cho Windows


title: Shorea foxworthyi

text:
Shorea foxworthyi là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea foxworthyi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

foxworthyi
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Thái Lan


title: Bercial de Zapardiel

text:
Bercial de Zapardiel là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 265.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Livoliella

text:
Livoliella là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1997 bởi Medvedev.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Livoliella luzonica Medvedev, 1997

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Cuisy, Seine-et-Marne

text:
Cuisy là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Cuisy được gọi là Cuisiaciens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 374.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Cuisy on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Varilhes (tổng)

text:
Tổng Varilhes là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ariège trong vùng Occitanie.
Tổng này được tổ chức xung quanh Varilhes ở quận Pamiers. Độ cao biến thiên từ 288 m (Vira) đến 730 m (Malléon) với độ cao trung bình là 372 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Varilhes bao gồm 18 xã với dân số 8 588 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Artix || align="right" | 91 || align="right" | 09120 || align="right" | 09021
|-
| Calzan || align="right" | 25 || align="right" | 09120 || align="right" | 09072
|-
| Cazaux || align="right" | 44 || align="right" | 09120 || align="right" | 09090
|-
| Coussa || align="right" | 201 || align="right" | 09120 || align="right" | 09101
|-
| Crampagna || align="right" | 560 || align="right" | 09120 || align="right" | 09103
|-
| Dalou || align="right" | 637 || align="right" | 09120 || align="right" | 09104
|-
| Gudas || align="right" | 107 || align="right" | 09120 || align="right" | 09137
|-
| Loubens || align="right" | 200 || align="right" | 09120 || align="right" | 09173
|-
| Malléon || align="right" | 33 || align="right" | 09120 || align="right" | 09179
|-
| Montégut-Plantaurel || align="right" | 267 || align="right" | 09120 || align="right" | 09202
|-
| Rieux-de-Pelleport || align="right" | 848 || align="right" | 09120 || align="right" | 09245
|-
| Saint-Bauzeil || align="right" | 56 || align="right" | 09120 || align="right" | 09256
|-
| Saint-Félix-de-Rieutord || align="right" | 328 || align="right" | 09120 || align="right" | 09258
|-
| Ségura || align="right" | 139 || align="right" | 09120 || align="right" | 09284
|-
| Varilhes || align="right" | 2 702 || align="right" | 09120 || align="right" | 09324
|-
| Ventenac || align="right" | 198 || align="right" | 09120 || align="right" | 09327
|-
| Verniolle || align="right" | 2 022 || align="right" | 09340 || align="right" | 09332
|-
| Vira || align="right" | 130 || align="right" | 09120 || align="right" | 09340
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ariège
Quận của Ariège
 Tổng của ‘Ariège
Xã của Ariège
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ariège

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của xã Varilhes
 Trang mạng du lịch chính thức của tổng Varilhes
 Tổng Varilhes trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Varilhes sur Mapquest
 Localisation du canton de Varilhes trên bản đồ Pháp

Varilhes


title: Ormenans

text:
Ormenans là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Uthlede

text:
Uthlede là một đô thị ở huyện huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Uthlede có diện tích 15,46 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Aspach-le-Haut

text:
Aspach-le-Haut là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 8,69 km², dân số năm 1999 là 1418 người. Khu vực này có độ cao trung bình 313 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Haut-Rhin


title: Christoph Moritz

text:
Christoph Moritz (sinh ngày 27 tháng 1 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá người Đức hiện chơi cho Hamburger SV.

Sự nghiệp
Mortiz bắt đầu sự nghiệp chơi bóng vào năm 4 tuổi khi gia nhập đội trẻ FC Viktoria 08 Arnoldsweiler. Anh ở đó trong 12 năm trước khi chuyển về Alemannia Aachen. Sau 3 năm cùng đội trẻ và đội dự bị, anh gia nhập Schalke 04 vào tháng 7 năm 2009, nơi anh bắt đầu chơi bóng chuyên nghiệp. Trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên của Mortiz là ở Bundesliga vào ngày 8 tháng 8 năm 2009 gặp 1. FC Nuremberg và ghi bàn đầu tiên vào ngày 16 tháng 8 năm 2009. Moritz ký bản hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên vào ngày 18 tháng 1 năm 2010 cùng Schalke 04. Bản hợp đồng có thời hạn tới 30 tháng 6 năm 2013.

Danh hiệu
2007: Mittelrheinpokalsieger

Tham khảo

Xem thêm
Profile at Schalke04.com
Profile at Transfermarkt.de
Career stats at Fussballdaten.de

Sinh năm 1990
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Alemannia Aachen
Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá 1. FSV Mainz 05
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá 1. FC Kaiserslautern
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức

Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức


title: 1895

text:
Theo lịch Gregory, năm 1895 (số La Mã: MDCCCXCV) là năm bắt đầu từ ngày thứ Ba.

Sự kiện

Tháng 1
 20 tháng 1: Quân Nhật tấn công Uy Hải.

Tháng 2
 2 tháng 2: Quân Nhật đánh chiếm Uy Hải.
 13 tháng 2: Lý Hồng Chương được bổ nhiệm làm đại thần nghị hòa với Nhật Bản.

Tháng 3
 26 tháng 3: Nhật Bản phái quân đội chiếm đóng Đài Loan và quần đảo Bành Hồ.

Tháng 4
 17 tháng 4: Chiến tranh Giáp Ngọ kết thúc.

Tháng 5
 25 tháng 5: Thành lập Đài Loan dân chủ quốc, Đường Cảnh Tùng làm tổng thống.
 29 tháng 5: Nhật Bản tấn công Đài Loan.

Tháng 6
 3 tháng 6: Quân Nhật đánh chiếm cảng Cơ Long.
 6 tháng 6: Đường Cảnh Tùng trốn sang Hạ Môn.

Tháng 9
 16 tháng 9: Nhật Bản thành lập tổng bộ Nam tiến tại Đài Loan.
 Menelik II tập hợp 200.000 quân chống lại Ý

Tháng 10
 11 tháng 10: Tại Gia Nghĩa, xảy ra khởi nghĩa kháng Nhật.
 26 tháng 10: Khởi nghĩa Quãng Châu lần thứ nhất thất bại.

Tháng 12
 28 tháng 12:
 Anh em Lumière chiếu phim công cộng lần đầu tiên trong Paris.
 Nhà hóa học Thụy Sĩ Amé Pictet tổng hợp chất Nicotine.

Sinh
 1 tháng 1: J. Edgar Hoover, người thành lập, giám đốc của FBI (mất 1972)
 7 tháng 1: Clara Haskil, nghệ sĩ dương cầm Romania (mất 1960)
 7 tháng 1: Melchior Vischer, nhà văn Đức (mất 1975)
 8 tháng 1: Béla Zsolt, nhà văn Hungary, nhà báo (mất 1949)
 10 tháng 1: Rudolf Kohl, chính trị gia Đức (mất 1964)
 13 tháng 1: Abraham Binder, nhà soạn nhạc Mỹ (mất 1966)
 15 tháng 1: Artturi Ilmari Virtanen, nhà hóa sinh Phần Lan, nhận Giải thưởng Nobel (mất 1973)
 18 tháng 1: Johannes Mattfeld, nhà thực vật học Đức (mất 1951)
 21 tháng 1: Hans Carl Nipperdey, luật gia Đức (mất 1968)
 24 tháng 1: Albin Zollinger, nhà văn Thụy Sĩ (mất 1936)
 25 tháng 1: Paolo Marella, Hồng y Giáo chủ Ý (mất 1984)
 27 tháng 1: Harry Ruby, tác giả kịch bản Mỹ, nhà soạn nhạc (mất 1974)
 1 tháng 2: John Ford, đạo diễn phim Mỹ (mất 1973)
 6 tháng 2: Franz Radziwill, họa sĩ Đức (mất 1983)
 8 tháng 2: Fritz Lattke, họa sĩ Đức (mất 1980)
 14 tháng 2: Max Horkheimer, triết gia Đức, nhà xã hội học (mất 1973)
 14 tháng 2: Wilhelm Burgdorf, nhà quân sự Đức (mất 1945)
 18 tháng 2: Gustav von Wangenheim, diễn viên Đức, đạo diễn phim (mất 1975)
 19 tháng 2: Louis Calhern, diễn viên Mỹ (mất 1956)
 21 tháng 2: Erich Knauf, nhà báo Đức, nhà văn (mất 1944)
 21 tháng 2: Henrik Dam, nhà hóa sinh Đan Mạch, nhận Giải thưởng Nobel (mất 1976)
 22 tháng 2: Víctor Raúl Haya de la Torre, chính trị gia Peru (mất 1979)
 3 tháng 3: Matthew Ridgway, tướng Mỹ (mất 1993)
 3 tháng 3: Ragnar Anton Kittil Frisch, nhà kinh tế học Na Uy (mất 1973)
 3 tháng 3: Luigi Cevenini, cầu thủ bóng đá Ý (mất 1968)
 5 tháng 3: Fritz Usinger, nhà văn Đức (mất 1982)
 7 tháng 3: Juan José Castro, nhà soạn nhạc Argentina (mất 1968)
 7 tháng 3: Hugo Tetrode, nhà khoa học gia tự nhiên Hà Lan (mất 1931)
 9 tháng 3: Adolf Scheibe, kĩ sư Đức, nhà phát minh (mất 1958)
 10 tháng 3: Fritz Koelle, nhà điêu khắc Đức (mất 1953)
 13 tháng 3: Vardis Fisher, nhà văn Mỹ (mất 1968)
 15 tháng 3: Albert Finck, chính trị gia Đức (mất 1956)
 18 tháng 3: Walter Rheiner, thi sĩ Đức, nhà văn (mất 1925)
 18 tháng 3: Wilhelm Rexrodt, chính trị gia Đức (mất 1969)
 19 tháng 3: Ion Barbu, nhà văn Romania, nhà toán học (mất 1961)
 23 tháng 3: Edna Mayo, nữ diễn viên Mỹ (mất 1970)
 29 tháng 3: Ernst Jünger, nhà văn Đức, nhà xuất bản (mất 1998)
 30 tháng 3: Jean Giono, nhà văn Pháp (mất 1970)
 31 tháng 3: Otto Griebel, họa sĩ Đức (mất 1972)
 3 tháng 4: Mario Castelnuovo-Tedesco, nhà soạn nhạc Ý (mất 1968)
 3 tháng 4: Arthur Fadden, chính trị gia, thủ tướng von Úc (mất 1973)
 3 tháng 4: Luigi Traglia, Ý Hồng y Giáo chủ (mất 1977)
 6 tháng 4: Dudley Nichols, tác giả kịch bản Mỹ (mất 1960)
 9 tháng 4: Michel Simon, diễn viên Pháp (mất 1975)
 9 tháng 4: Rudolf Kattnigg, nhà soạn nhạc Áo, nghệ sĩ dương cầm, người điều khiển dàn nhạc (mất 1955)
 12 tháng 4: Giovanni Panico, Hồng y Giáo chủ Ý (mất 1962)
 19 tháng 4: Anton Pieck, họa sĩ Hà Lan, nghệ sĩ tạo hình (mất 1987)
 20 tháng 4: Henry de Montherlant, nhà văn Pháp (mất 1972)
 23 tháng 4: Ngaio Marsh, nữ nhà văn thể loại hình sự New Zealand (mất 1982)
 27 tháng 4: Pedro Rebolledo, nhà soạn nhạc Panama (mất 1963)
 29 tháng 4: Malcolm Sargent, người điều khiển dàn nhạc Anh (mất 1967)
 1 tháng 5: Leo Sowerby, nhà soạn nhạc Mỹ (mất 1968)
 2 tháng 5: Wilm Hosenfeld, nhà quân sự Đức (mất 1952)
 6 tháng 5: Rudolph Valentino, diễn viên Ý (mất 1926)
 12 tháng 5: Jiddu Krishnamurti, triết gia Ấn Độ (mất 1986)
 12 tháng 5: William Francis Giauque, nhà hóa học Mỹ (mất 1982)
 13 tháng 5: Traugott Meyer, thi sĩ Thụy Sĩ, nhà văn (mất 1959)
 19 tháng 5: Albert Hay Malotte, nhạc sĩ Mỹ, nhà soạn nhạc (mất 1964)
 21 tháng 5: Nikifor, họa sĩ Ba Lan (mất 1968)
 23 tháng 5: Cäsar von Arx, nhà soạn kịch Thụy Sĩ (mất 1949)
 24 tháng 5: Marcel Janco, nghệ nhân Romania, nhà văn (mất 1984)
 27 tháng 5: Paul Bausch, chính trị gia Đức (mất 1981)
 28 tháng 5: Yvonne Hubert, nghệ sĩ dương cầm Canada (mất 1988)
 28 tháng 5: Bronisław Pieracki, chính trị gia Ba Lan, sĩ quan (mất 1934)
 2 tháng 6: Tibor Radó, nhà toán học Hungary (mất 1965)
 2 tháng 6: William Guy Carr, sĩ quan Canada, nhà văn (mất 1959)
 5 tháng 6: George Grant Blaisdell, nhà phát minh Mỹ, kĩ sư (mất 1978)
 7 tháng 6: Wilhelm Gülich, chính trị gia Đức (mất 1960)
 8 tháng 6: Séverin Moisse, nghệ sĩ dương cầm Canada, nhà soạn nhạc (mất 1965)
 10 tháng 6: Hattie McDaniel, nữ diễn viên Mỹ (mất 1952)
 14 tháng 6: Jack Adams, vận động viên khúc côn cầu trên băng Canada (mất 1968)
 17 tháng 6: Slavko Osterc, nhà soạn nhạc Slovenia (mất 1941)
 17 tháng 6: Ruben Rausing, nhà phát minh Thụy Điển, doanh nhân (mất 1983)
 19 tháng 6: Otto Josef Schlein, bác sĩ Đức (mất 1944)
 21 tháng 6: Přemysl Pitter, nhà sư phạm Séc, nhà hoạt động nhân đạo (mất 1976)
 24 tháng 6: Jack Dempsey, võ sĩ quyền Anh Mỹ (mất 1983)
 27 tháng 6: Eux Stocké, doanh nhân Đức (mất 1992)
 28 tháng 6: Hans Sutor, cầu thủ bóng đá Đức (mất 1976)
 28 tháng 6: Kazimierz Sikorski, nhà soạn nhạc Ba Lan (mất 1986)
 1 tháng 7: Otto von Auwers, nhà vật lý học Đức (mất 1949)
 5 tháng 7: Gordon Jacob, nhà soạn nhạc Anh, người điều khiển dàn nhạc (mất 1984)
 10 tháng 7: Carl Orff, nhà soạn nhạc Đức (mất 1982)
 12 tháng 7: Richard Buckminster Fuller, kiến trúc sư Mỹ, nhà thiết kế, nhà văn (mất 1983)
 14 tháng 7: Hans Pössenbacher, diễn viên Đức (mất 1979)
 22 tháng 7: Hans Rosbaud, người điều khiển dàn nhạc Áo (mất 1962)
 24 tháng 7: Robert Graves, nhà văn Anh, thi sĩ (mất 1985)
 26 tháng 7: Alfred Wickenburg, họa sĩ Áo, nghệ sĩ tạo hình (mất 1978)
 27 tháng 7: Paul Wanner, nhà văn Đức (mất 1990)
 1 tháng 8: Walther Bringolf, chính trị gia Thụy Sĩ (mất 1981)
 6 tháng 8: Ernesto Lecuona, nhà soạn nhạc Cuba, nhạc sĩ (mất 1963)
 6 tháng 8: Johann Frers, nhà hóa học Đức (mất 1952)
 9 tháng 8: Hellmuth Heye, đô đốc Đức, chính trị gia (mất 1970)
 16 tháng 8: Albert Cohen, nhà văn Thụy Sĩ (mất 1981)
 16 tháng 8: Liane Haid, nữ diễn viên Áo, nữ ca sĩ (mất 2000)
 18 tháng 8: Julijans Vaivods, tổng Giám mục Riga, Hồng y Giáo chủ (mất 1990)
 19 tháng 8: Arnolt Bronnen, nhà văn tiếng Đức (mất 1959)
 24 tháng 8: Richard James Cushing, tổng Giám mục Boston, Hồng y Giáo chủ (mất 1970)
 24 tháng 8: Victor Halperin, đạo diễn phim Mỹ (mất 1983)
 1 tháng 9: Hertha Sponer, nhà nữ vật lý học Đức (mất 1968)
 2 tháng 9: Monique Saint-Hélier, nhà văn nữ Thụy Sĩ (mất 1955)
 3 tháng 9: Noah Lewis, nhạc sĩ Mỹ (mất 1961)
 4 tháng 9: Nigel Bruce, diễn viên Anh (mất 1953)
 5 tháng 9: Meta Seinemeyer, nữ ca sĩ Đức (mất 1929)
 6 tháng 9: Walter Dornberger, kĩ sư Đức (mất 1980)
 7 tháng 9: Brian G. Horrocks, tướng Anh (mất 1985)
 8 tháng 9: Julius Lips, nhà dân tộc học Đức (mất 1950)
 13 tháng 9: Morris Kirksey, vận động viên điền kinh Mỹ, huy chương Thế Vận Hội (mất 1981)
 18 tháng 9: John Diefenbaker, chính trị gia Canada (thủ tướng) (mất 1979)
 22 tháng 9: Paul Muni, diễn viên Mỹ (mất 1967)
 28 tháng 9: Prentice Cooper, chính trị gia Mỹ, thống đốc Tennessee (mất 1969)
 29 tháng 9: Joseph Banks Rhine, nhà tâm lý học Mỹ (mất 1980)
 30 tháng 9: Lewis Milestone, đạo diễn phim Mỹ, tác giả kịch bản, nhà sản xuất phim (mất 1980)
 1 tháng 10: Hans Schweikart, đạo diễn phim Đức, diễn viên (mất 1975)
 2 tháng 10: Bud Abbott, diễn viên Mỹ, nhà sản xuất (mất 1974)
 3 tháng 10: George Andrew Lundberg, nhà xã hội học Mỹ (mất 1966)
 3 tháng 10: Giovanni Comisso, nhà văn Ý (mất 1969)
 4 tháng 10: Buster Keaton, diễn viên Mỹ, đạo diễn phim (mất 1966)
 4 tháng 10: Max Hahn, luật gia Đức (mất 1939)
 11 tháng 10: Jakov Gotovac, nhà soạn nhạc Croatia, người điều khiển dàn nhạc (mất 1982)
 13 tháng 10: Kurt Schumacher, chính trị gia Đức (mất 1952)
 20 tháng 10: Morrie Ryskind, tác giả Mỹ (mất 1985)
 22 tháng 10: John Beckman, cầu thủ bóng rổ Mỹ (mất 1968)
 24 tháng 10: Josef Pelz von Felinau, nhà văn Áo, diễn viên (mất 1978)
 25 tháng 10: Levi Eschkol, thủ tướng Israel (mất 1969)
 4 tháng 11: Heinrich Scheppmann, chính trị gia Đức (mất 1968)
 5 tháng 11: Walter Gieseking, nghệ sĩ dương cầm Đức, nhà soạn nhạc (mất 1956)
 16 tháng 11: Paul Hindemith, nhà soạn nhạc Đức, nhạc sĩ (mất 1963)
 17 tháng 11: Hermann Gretsch, kiến trúc sư Đức, nhà thiết kế (mất 1950)
 21 tháng 11: Josef Mattauch, nhà vật lý học Đức (mất 1976)
 25 tháng 11: Ludvík Svoboda, tướng Tiệp Khắc, tổng thống (mất 1979)
 25 tháng 11: Wilhelm Kempff, nghệ sĩ dương cầm Đức, nhà soạn nhạc (mất 1991)
 29 tháng 11: William S. Tubman, tổng thống Liberia (mất 1971)
 30 tháng 11: Johann Nepomuk David, nhà soạn nhạc Áo (mất 1977)
 1 tháng 12: Henry Williamson, nhà văn Anh (mất 1977)
 2 tháng 12: Georges Dandelot, nhà soạn nhạc Pháp (mất 1975)
 5 tháng 12: Georg Scheller, nhà kinh tế học Đức (mất 1955)
 5 tháng 12: Eurith Rivers, thống đốc Georgia (mất 1967)
 6 tháng 12: Henriëtte Bosmans, nhà soạn nhạc Hà Lan (mất 1952)
 7 tháng 12: Karl Flink, cầu thủ bóng đá đội tuyển quốc gia Đức (mất 1958)
 17 tháng 12: Gerald Patterson, vận động viên quần vợt Úc (mất 1967)
 18 tháng 12: Walter Hieber, nhà hóa học Đức (mất 1976)
 20 tháng 12: Susanne K. Langer, nữ triết gia Mỹ (mất 1985)
 23 tháng 12: Adriaan Koonings, cầu thủ bóng đá Hà Lan (mất 1963)
 24 tháng 12: Josef Uridil, cầu thủ bóng đá Áo (mất 1962)

Mất
 9 tháng 1: Aaron Lufkin Dennison, doanh nhân Mỹ (sinh 1812)
 10 tháng 1: Benjamin Godard, nhà soạn nhạc Pháp (sinh 1849)
 19 tháng 1: Moritz Carrière, nhà văn Đức, triết gia (sinh 1817)
 26 tháng 1: Arthur Cayley, nhà toán học Anh (sinh 1821)
 28 tháng 1: François-Certain Canrobert, tướng Pháp (sinh 1809)
 30 tháng 1: Hermann Gruson, nhà phát minh Đức, nhà khoa học, doanh nhân (sinh 1821)
1 tháng 2 – Nguyễn Phúc Miên Ôn, tước phong Nam Sách Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1833).
 11 tháng 2: Montgomery Dent Corse, nhà quân sự Mỹ (sinh 1816)
 25 tháng 2: Ignaz Lachner, nhà soạn nhạc Đức, người điều khiển dàn nhạc (sinh 1807)
 6 tháng 3: Camilla Collett, nhà văn nữ Na Uy (sinh 1813)
 9 tháng 3: Leopold von Sacher-Masoch, nhà văn Áo (sinh 1836)
 13 tháng 3: Julius Schulhoff, nghệ sĩ dương cầm Séc, nhà soạn nhạc (sinh 1825)
 20 tháng 3: Ludwig Schläfli, nhà toán học Thụy Sĩ (sinh 1814)
 5 tháng 4: Ludwig Rotter, nghệ sĩ đàn ống Áo, nhà soạn nhạc (sinh 1810)
 11 tháng 4: Heinrich Friedrich Wilhelm Perizonius, nhà thần học Đức (sinh 1802)
 11 tháng 4: Lothar Meyer, bác sĩ Đức, nhà hóa học (sinh 1830)
 26 tháng 4: Manuel da Silva Passos, luật sư Bồ Đào Nha, chính trị gia (sinh 1807)
 30 tháng 4: Gustav Freytag, nhà văn Đức (sinh 1816)
 17 tháng 5: Peter Burnett, thống đốc đầu tiên của California (sinh 1807)
 21 tháng 5: Franz von Suppé, nhà soạn nhạc Áo, tác giả (sinh 1819)
 22 tháng 5: Isaac Peral, kĩ sư Tây Ban Nha (sinh 1851)
 23 tháng 5: Franz Ernst Neumann, nhà vật lý học Đức (sinh 1798)
 29 tháng 6: Thomas Henry Huxley, nhà sinh vật học Anh (sinh 1825)
 6 tháng 7: Stefan Stambolow, chính trị gia Bulgaria, thủ tướng (sinh 1854)
 8 tháng 7: Johann Josef Loschmidt, nhà vật lý học Áo, nhà hóa học (sinh 1821)
15 tháng 7 – Nguyễn Phúc Hồng Kiện, tước phong An Phước Quận vương, hoàng tử con vua Thiệu Trị (s. 1837).
 18 tháng 7: Karl Schenk, chính trị gia Thụy Sĩ (sinh 1823)
 1 tháng 8: Heinrich von Sybel, nhà sử học Đức (sinh 1817)
 5 tháng 8: Friedrich Engels nhà triết học Đức, người đồng sáng lập nên chủ nghĩa cộng sản, lãnh tụ của giai cấp vô sản thế giới (sinh 1820)
 26 tháng 8: Friedrich Miescher, nhà y học Thụy Sĩ, giáo sư sinh lý học (sinh 1844)
1 tháng 9 – Nguyễn Phúc Miên Vãn, tước phong Cẩm Giang Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1832).
 8 tháng 9: Adam Opel, doanh nhân Đức, người thành lập công ty Opel (sinh 1837)
 24 tháng 9: Heinrich Adolf von Bardeleben, nhà y học Đức (sinh 1819)
 26 tháng 9: Georg Oechsner, chính trị gia (sinh 1822)
28 tháng 9: Louis Pasteur, nhà vi sinh học và hoá học người Đức (sinh 1822)
2 tháng 10: Eugen Langen, kĩ sư Đức, nhà phát minh (sinh 1833)
 25 tháng 10: Karl Halle, nghệ sĩ dương cầm Đức, người điều khiển dàn nhạc (sinh 1819)
 2 tháng 11: Carl Frederic Aagaard, họa sĩ Đan Mạch (sinh 1833)
 8 tháng 11: Johannes Adolph Overbeck, nhà khảo cổ học Đức (sinh 1826)
 23 tháng 12: John Russel Hind, nhà thiên văn học Anh (sinh 1823)

Tham khảo


title: 23751 Davidprice

text:
23751 Davidprice là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1265.5893806 ngày (3.46 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Graach an der Mosel

text:
Graach an der Mosel là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Graach an der Mosel có diện tích 8,64 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 723 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: 8783 Gopasyuk

text:
8783 Gopasyuk (1977 EK1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 3 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8783 Gopasyuk

Thiên thể phát hiện năm 1977
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Argia infumata

text:
Argia infumata là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia infumata is in 1865 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Selys.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Décines-Charpieu

text:
Décines-Charpieu là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 171 mét trên mực nước biển.

Người dân nổi tiếng
 Cédric Bardon - cầu thủ bóng đá
 Jean Djorkaeff - cầu thủ bóng đá
 Youri Djorkaeff - cầu thủ bóng đá
 Abdelkader Ghezzal - cầu thủ bóng đá
 Kamel Ramdani - cầu thủ bóng đá

Tham khảo
 INSEE

Liên kết ngoài
 Official website  (bằng tiếng Pháp)

Xã của Rhône


title: Pseudapis monstrosa

text:
Pseudapis monstrosa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Costa mô tả khoa học năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Pseudapis
Động vật được mô tả năm 1861


title: Esterre

text:
Esterre là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 760 mét trên mực nước biển. The Ontario, Canada d'Esterre hail from this region.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Hấp phụ vật lý

text:
Hấp phụ vật lý là quá trình hấp phụ gây ra bởi lực hấp phụ có bản chất vật lý và không hình thành liên kết hóa học, được thể hiện bởi các lực liên kết yếu như liên kết Van Đơ Van, lực tương tác tĩnh điện hoặc lực phân tán London. Hấp phụ vật lý xảy ra ở nhiệt độ thấp, nhiệt hấp phụ thường nhỏ hơn so với hấp phụ hóa học, khoảng dưới 20 kJ/mol. Sự hấp phụ vật lý đặc trưng nhất là hấp phụ hơi nước trên bề mặt silicagen.

Đặc trưng của hấp phụ vật lý

 Xảy ra ở nhiệt độ thấp, dưới nhiệt độ tới hạn của chất bị hấp phụ
 Loại tương tác: Tương tác giữa các phân tử
 Entanpi thấp: ΔH < 20 KJ/mol
 Xảy ra hấp phụ đa lớp
 Năng lượng hoạt hóa thấp
 Năng lượng trạng thái của chất bị hấp phụ không thay đổi
 Thuận nghịch

Xem thêm

Hấp phụ
Hấp phụ hóa học

Tham khảo

 "Handbook of Physics and Chemistry", 56th Edition, pp.F201-F206, CRC Press, Boca Raton, FL, USA
 "Adsorption Analysis: Equilibria and Kinetics" Duong D. Do, Imperial College Press

Tham khảo

Liên kết ngoài
IUPAC

Hóa lý

en:Physisorption


title: Neorapana tuberculata

text:
Neorapana tuberculata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Neorapana
Động vật được mô tả năm 1835


title: Nón lồi

text:
Trong đại số tuyến tính, nón lồi là tập con của một không gian vector mà kín đối với mọi tổ hợp tuyến tính với hệ số dương.

Định nghĩa
Giả sử V là một không gian vector trên trường K.Tập con C của V được gọi là một nón lồi nếu và chỉ nếu αx + βy thuộc C, với mọi số vô hướngα, β thuộc trường K và với mọi x, y thuộc C.

Định nghĩa trên có thể viết gọn lại là αC + βC = C với mọi số vô hướngα, β thuộc trường K.

Khái niệm trên thực ra chỉ có ý nghĩa với không gian vector nào chấp nhận khái niệm số vô hướng dương, chẳng hạn như những không gian trên tập số hữu tỉ, đại số hay (thông dụng hơn) trên trường số thực

Theo định nghĩa nói trên thì tập rỗng, toàn bộ không gian V, không gian con tuyến tính của V (kể cả không gian con tầm thường {0}) đều là nón lồi. Các ví dụ khác về nón lồi: tập tất cả các vector sinh ra từ việc nhân một số dương tùy ý với một vector v cho trước của V, hay tập các vector thuộc V mà có tất cả các tọa độ đều dương.

Một ví dụ tổng quát hơn về nón lồi là tập các vector có dạng λx trong đó λ là một số vô hướng dương và x là một phần tử nằm trong một tập lồi con X của V. Đặc biệt, nếu V là không gian vector định chuẩn, và X là một quả cầu mở (hoặc đóng) của V mà không chứa vector 0, thì phép xây dựng nói trên tạo ra tập gọi là nón tròn lồi mở (hoặc đóng)

Nón lồi cũng kín đối với phép giao, nhưng điều này không chắc đúng đối với phép hợp. Nón lồi cũng kín đối với ánh xạ tuyến tính. Đặc biệt, nếu C là một nón lồi, phần nghịch của nó là -C cũng là nón lồi, và C(-C) là không gian vector con lớn nhất thuộc C.

Nón lồi cũng là nón tuyến tính
Nếu C là nón lồi, khi đó với bất kỳ số vô hướng dương α và bất kỳ x thuộc C, ta có vector αx = (α/2)x + (α/2)x cũng thuộc C. (Điều này đúng ngay cả khi số vô hướng 2 = 1 + 1 đồng nhất bằng 0, vì trong trường hợp đó, chỉ có một số vô hướng dương duy nhất là 1.) Lý luận trên cho thấy nón lồi C là một trường hợp đặc biệt của nón tuyến tính.

Các định nghĩa khác
Cũng từ tính chất vừa nêu ở trên, ta có thể định nghĩa nón lồi theo cách như sau: nón lồi là nón tuyến tính mà kín đối với phép tổ hợp lồi; hay chỉ cần kín với phép cộng. Một cách ngắn gọn, ta nói tập C là nón lồi nếu và chỉ nếu λC = C và C + C = C với mọi số vô hướng dương α của V.

Cũng suy ra rằng người ta có thể thay phát biểu "các số vô hướng dương α, β" trong định nghĩa nón lồi bằng phát biểu "các số vô hướng không âm không đồng thời bằng zero α, β".

Nón tù và nón nhọn
Dựa vào định nghĩa ở trên, chúng ta suy ra rằng: nếu C là một nón lồi thì C>{0} và C{0} cũng là nón lồi. Một nón lồi được gọi là nhọn hay tù tùy thuộc vào việc nó có chứa vector 0 hay không. Thật ra với định nghĩa về nón lồi ở trên, nếu chúng ta thay điều kiện "dương" bằng điều kiện "không âm" của α, β thì ta đã loại trừ nón lồi bù trong phạm vi định nghĩa.

Nữa không gian

Nón lồi nhô và các nữa không gian hoàn hảo

Mặt cắt và hình chiếu của một tập lồi

Mặt cắt phẳng

Mặt cắt cầu

Luật sắp thứ tự từng phần dựa vào một nón lồi

Nón lồi đúng

Các ví dụ về nón lồi

Xem thêm

Tham khảo

Giải tích lồi
Hình học
Đại số tuyến tính


title: Sông Chi

text:
Sông Chi (tiếng Thái: แม่น้ำชี) là con sông dài nhất nằm hoàn toàn trong lãnh thổ Thái Lan. Nó có chiều dài 765 km nhưng lưu lượng nước ít hơn con sông dài thứ hai là sông Mun. Tên của nó là "Mae Si" () theo tiếng Isan và tiếng Lào và được phiên âm là "Chi" trong tiếng Bangkok-Thái. Vào mùa mưa, con sông thường xảy ra lũ quét trong lưu vực của nó.

Mô tả
Sông này bắt nguồn từ dãy núi Phetchabun, sau đó chảy về hướng Đông qua các tỉnh trung bộ của Isan: Chaiyaphum, Khon Kaen và Maha Sarakham, và sau đó hướng về phía nam qua Roi Et, Yasothon và đổ vào sông Mun tại huyện Kanthararom thuộc tỉnh Sisaket. Sông Chi mang theo khoảng  nước mỗi năm.

Tham khảo

Isan
Chi
Chi