title: Đông Phương, Đông Hưng

text:
Đông Phương là một xã nằm ở phía Đông Bắc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Xã Đông Phương huyện Đông Hưng là miền đất có bề dày truyền thống cách mạng và văn hóa, là xã Nông thôn mới điển hình của tỉnh Thái Bình và cả nước, là xã Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Xã Đông Phương - một miền quê thanh bình, tươi đẹp nằm kề trục đường liên huyện 217, cách đường quốc lộ số 10 trên 2 km và thị trấn Đông Hưng 5 km về phía Tây Nam, cách Thành phố Thái Bình 18 km. Phía đông giáp xã Đông Cường huyện Đông Hưng và xã Đồng Tiến huyện Quỳnh Phụ; phía nam giáp xã Đông Xá huyện Đông Hưng; phía tây giáp xã Đông Sơn; phía bắc của xã nằm sát tả ngạn sông Diêm và bên kia bờ đối ngạn là xã An Tràng huyện Quỳnh Phụ.

Hiện nay, Đông Phương là xã loại 2 với diện tích đất tự nhiên 731 ha. Toàn xã hiện có có 3.031 hộ với 9.765 nhân khẩu, sinh sống tập trung ở 7 thôn. Đảng bộ xã có 338 đảng viên, sinh hoạt tại 13 chi bộ.

Nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, có địa hình tự nhiên tương đối bằng phẳng với độ cao 0,75m - 2m so với mực nước biển, độ cao trung bình là 0,98m, độ dốc nhỏ hớn 1%. Đất đai của xã Đông Phương chủ yếu là đất phù sa hình thành trong quá trình bồi tụ của sông Diêm Hộ và sông Tiên Hưng.

Diện tích và dân số
Xã Đông Phương có diện tích 7,31 km². Theo số liệu mới nhất (truyền hình Thái Bình), xã Đông Phương có số dân 9850 người, được chia làm 7 thôn: thôn Nam, thôn Trung, thôn Đông, thôn Thượng, thôn Đại Phú, thôn Trần Phú và thôn Bình Minh.

Địa giới hành chính
Xã Đông Phương nằm ở phía đông bắc của huyện Đông Hưng.
Phía đông giáp xã Đồng Tiến, huyện Quỳnh Phụ và xã Đông Cường, huyện Đông Hưng;
Phía nam giáp xã Đông Xá, huyện Đông Hưng;
Phía tây giáp xã Đông Sơn, huyện Đông Hưng;
Phía bắc giáp các xã Đông Hải và An Tràng, huyện Quỳnh Phụ.

Lịch sử hình thành

Các công trình nghiên cứu về văn hóa, khảo cổ và lịch sử đều chỉ ra rằng, vùng đất thuộc huyện Quỳnh Phụ, Hưng Hà và phía Bắc huyện Đông Hưng ngày nay, trong đó có Đông Phương đã có lịch sử hình thành và phát triển cách ngày nay trên 2.000 năm. Cách Đông Phương chỉ hơn 3 km, tại khu di chỉ khảo cổ tại xã Quỳnh Xá, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều di vật khảo cổ thuộc thời đại đồng thau (cách nay 2000 - 3000 năm).

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử, tên làng xã là một căn cứ để xác định lịch sử của làng. Dựa vào tên gọi có thể phân ra “làng Việt cổ” và “làng Việt mới”. Làng Việt cổ có lịch sử hàng nghìn năm và thường có tên nôm. Mặt khác, mang đậm đặc điểm hình thành của các làng Việt cổ là các làng có thên gắn liền với chữ “Xá”, vì chữ “Xá” nghĩa là “nhà”, biểu thị rất rõ tính chất thị tộc và mối quan hệ huyết thống sâu sắc lúc tiền khởi ở những điểm cư trú xưa. Tới nay ở Thái Bình đã khảo cứu được 371 làng có tên nôm, hơn 40 làng có chữ “Xá”. Các nhà khoa học đã khẳng định hầu hết các làng có ký âm Nôm đã được hình thành từ thời Hùng Vương, các làng có chữ “Động”, “Xá” đều xuất hiện cách nay trên 2000 năm. Đông Phương có cả hai đặc điểm nhận dạng chính: làng có tên nôm (làng Vàng) và làng có tên tộc danh (Hoàng Xá, Lưu Xá).

Sách “Đất và người Thái Bình” chép: Theo thần tích miếu Thân Thượng, vào thời Hùng Vương thứ 6, con hổ do Nam Bồ nguyên súy (người Thân Thượng- Đông Cường) nuôi sau khi cắn nhầm chủ chết thường xuyên vào làng bắt lợn. Người làng Thân Thượng dùng cồng chiêng làm lệnh đuổi thì chạy sang làng Vàng. Lúc này làng Vàng có nhiều người giỏi võ, đuổi hổ chạy sang trại Sổ.

Chính từ những căn cứ này cùng các tư liệu chính sử ghi lại ngay từ những năm đầu công nguyên, đất Đông Phương thuộc vùng đất đất Tây Quan đã có nhiều dân cư sinh sống và năm 40, nữ tướng Lê Thị Cố đã tập hợp nhân dân làng Vàng và các làng quanh vùng tham gia khởi nghĩa Hai Bà Trưng nên làng Vàng (Đông Phương) được xếp là một trong 78 “làng Việt cổ” của huyện Đông Hưng đã được định hình cách nay trên 2000 năm.

Tên cổ xưa nhất của làng Vàng là làng Viềng với các dấu tích như: đò Viềng, chợ Viềng, miếu Viềng gắn liền với đời sống dân cư. Tới khi vùng bãi sông Diêm được hình thành, làng Viềng trở nên sầm uất, trù phú, thường gọi là bãi Bạc, làng Vàng. Từ đấy có tên làng Vàng, sau tách thành Vàng trên và Vàng dưới. Vàng trên sau gọi là xã Hoàng Quan, Vàng dưới gọi là xã Hoàng Xá. Sách Dư địa chí của Nguyễn Trãi viết năm 1435 và sách Hồng Đức bản đồ viết năm 1490 đã có tên xã Hoàng Quan và Hoàng Xá.

Theo truyền thuyết, đất phía Bắc huyện Đông Hưng ngày nay thủa xa xưa vốn là vùng đầm lầy, sú vẹt mọc dày đặc như rừng. Tuy nhiên, vùng đất này cũng lại có nhiều gò cao. Những thế hệ dân cư đầu tiên của Đông Phương đã sinh sống trên những gò cao này. Thần phả làng Phương Mai xã Đông Cường ngay cạnh xã Đông Phương ghi: “Ngày ấy, đã lâu lắm rồi, khi bãi biển còn hoang vu, cồn lau, bãi sú chưa có người khai phá, vùng đất này xưa chỉ có vài mái cỏ, dân sống bằng nghề bắt cá là chính, còn việc gieo lúa, vãi bắp mới chỉ làm nhất thời trên một số gò cao, bãi cạn, cuộc đời khi ấy còn lam lũ vất vả, thiếu thốn đủ điều...”.

Cư dân tới vùng đất Đông Phương ngày nay với nhiều lý do. Có người do các cuộc chiến tranh cát cứ hoặc những xung đột của nội bộ làng xã phải rời đến đây. Có người là những nạn nhân đi lánh nạn đến đây nhưng do sự cản trở của sông nước, sự hoang dã của vùng đất mới ven biển đã trụ lại làm ăn sinh sống và sinh cơ lập nghiệp, song trong đó cũng có những người cầm quân, những binh lính chiến thắng vì cảm mếm miền đất này đã ở lại định cư. Cũng có thể họ là những người thợ thủ công, buôn bán đánh cá biển từ nhiều ngả, nhiều xứ xuôi ngược dòng sông Diêm tìm đến đất Đông Phương. Tuy nhiên, cũng phải đến thời Lý, khi triều đình tăng cường trị thủy, hệ thống đê điều bắt đầu được hình thành, người dân từ các nơi mới về vùng đất Đông Phương mới bắt đầu đông đúc, làng xóm mới định hình ổn định.

Tới nay các dòng họ ở Đông Phương không ai được biết ông thủy tổ của dòng họ mình từ đâu tới. Những căn cứ vào thân tích đền Rồi Công (An Tràng) và Đình Lưu (Đông Phương) và qua một số cụ cao tuổi ở địa phương truyền lại thì phần đông các dòng họ ở Đông Phương ngày nay đều từ trung du, miền núi phía Bắc xuống như Phú Thọ, Vĩnh Phúc hoặc từ miền Trung ra như Nghệ An – Hà Tĩnh ra hay ở các tỉnh lân cận chuyển sang.

Chọn định cư, khai phá trên vùng đất mới tuy màu mỡ, phì nhiêu, lắm tôm, nhiều cá nhưng cơ bản vẫn là vùng đất trũng, mùa mưa nước ngập trắng đồng, ngập hết lối đi, chỉ còn lại những nơi đất cao nên các thế hệ người dân Đông Phương đã phải khai hoang, phục hóa, thau chua, rửa mặn, làm thủy lợi tiêu úng, chống hạn để canh tác; phải quật đất tạo nền cao xây dựng nhà cửa, đắp đường và xây dựng xóm làng nên ngày nay Đông Phương vẫn còn rất nhiều ao hồ xen kẽ trong các khu dân cư. Ở Đông Phương tới ngày nay vẫn còn dấu tích cánh đồng Dầm với hàng chục ha nằm giữa địa phận giáp giới xã Đông Cường. Đây là những minh chứng cho quá trình cải tạo, xây dựng làng xóm vất vả, khó khăn của người dân Đông Phương.

Về tên gọi của mảnh đất Hoa Nam ngày nay qua các thời kỳ, giai đoạn lịch sử: Theo cuốn “Địa danh Thái Bình xưa và nay” và cuốn “Lịch sử Đảng bộ huyện Đông Hưng” cho thấy: Thời kỳ Bắc thuộc, nửa đầu thiên niên kỷ I, Đông Phương thuộc vùng Tây Quan huyện Chân Định; nửa sau thiên niên kỷ I, thuộc huyện Chu Diên. Đến đời Khúc Hạo làm tiết độ sứ (907- 917), Đông Phương thuộc Châu Đằng (còn gọi là Đằng Châu).

Thời Lý (1010 - 1225) và thời Trần (1225 - 1400), Đông Phương thuộc huyện Tây Quan, lộ An Tiêm (Lộ An Tiêm gồm 4 huyện: A Côi, Đa Dực, Thái Bình (Thụy Anh) và Tây Quan).

Thời thuộc Minh, năm Vĩnh Lạc thứ 13 (1415) huyện Tây Quan nhập vào huyện Thái Bình, vùng đất Đông Phương lúc này thuộc huyện Thái Bình phủ Tân An sau là phủ Trấn Man.

Thời Lê, đời Lê Thái Tổ (1428-1433) lập lại huyện cũ Tây Quan. Thời Lê Thánh Tông, năm Quang Thuận thứ 10 (1469), đổi huyện Tây Quan thành huyện Đông Quan, lấy đất lộ An Tiêm thời Trần lập phủ Thái Bình. Xã Đông Phương ngày nay khi đó là 2 xã Hoàng Quan và Hoàng Xá thuộc tổng Hoàng Quan huyện Đông Quan, phủ Thái Bình, thừa tuyên Sơn Nam. (Tổng Hoàng Quan khi đó có 7 xã: Hoàng Quan, Hoàng Xá, Lệ Bảo, Cổ Tiết, Đồng Kỷ, An Vị, Điều Thượng).

Đến thời Nguyễn (1802), đất Đông Phương thuộc tổng Hoàng Quan huyện Đông Quan, phủ Thái Bình, trấn Sơn Nam Hạ. Đến năm Minh Mệnh thứ ba (1822) đổi gọi trấn Sơn Nam Hạ là trấn Nam Định. Năm Minh Mệnh 12 (1831), nhà Nguyễn chia đất nước làm 31 tỉnh, Đông Phương thuộc huyện Đông Quan phủ Thái Bình tỉnh Nam Định.

Ngày 21/3/1890, tỉnh Thái Bình được thành lập, Đông Phương thuộc tổng Hoàng Quan được đổi gọi tổng Phương Quan huyện Đông Quan, tỉnh Thái Bình. Tổng Phương Quan vẫn gồm 7 xã như cũng từ đây, xã Hoàng Quan được đổi thành xã Phương Quan, xã Hoàng Xá đổi thành xã Phương Xá, xã Điều Thượng đổi thành Thân Thượng.

Cách mạng Tháng 8/1945 thành công, ngày 10/4/1946, Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định bỏ đơn vị tổng, đổi phủ thành huyện.

Tháng 1/1947 thực hiện quyết định thành lập liên xã của tỉnh, 8 thôn: Phương Quan, Phương Xá, Cổ Tuyết, An Vị, Đồng Cừ, Đồng Kỷ, Lệ Bảo, Thân Thượng được sáp nhập làm một với tên gọi là xã Liên Phương.

Năm 1949, cắt thôn Thân Thượng về xã Bắc Bình, thôn Cổ Tuyết về xã An Vinh. Lúc này xã Liên Phương huyện Đông Quan còn lại các thôn: Phương Quan, Phương Xá, Rồi Công, An Vị, Đồng Cừ, Đồng Kỷ, Lệ Bảo (Rồi Công trước đây là xóm thuộc thôn Phương Xá).

Tháng 4/1956 thực hiện chủ trương của tỉnh và huyện, xã Liên Phương được chia làm 2 xã Đông Phương và Đông Hải. Tên xã Đông Phương chính thức có từ đây với 3 thôn: Phương Quan, Phương Xá và Rồi Công thuộc huyện Đông Quan, tỉnh Thái Bình.

Năm 1961, để tiện cho chỉ đạo sản xuất và sinh hoạt, Rồi Công trong gồm 3 xóm Tân An, Thái Học và An Ninh chuyển về xã An Tràng. Từ Đây Đông Phương chính thức còn 2 thôn Phương Quan và Phương Xá.

Năm 1969, huyện Đông Quan và huyện Tiên Hưng sáp nhập thành huyện Đông Hưng, từ đó đến nay, Đông Phương thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.

Đầu năm 1973, khi xây dựng thành công hợp tác xã nông nghiệp toàn xã, Đông Phương được chia làm 23 đội sản xuất. Năm 1990, Đông Phương chia làm 23 xóm (từ xóm 1 - 23).

Năm 2003, sau khi tổ chức lại thôn làng, Đông Phương có 7 thôn. Làng Phương Xá chia làm 4 thôn: Trung, Đông, Nam, Thượng. Làng Phương Quan chia làm 3 thôn: Bình Minh, Đại Phú, Trần Phú.

Văn hóa
Theo cuốn “Nhận diện văn hóa làng Thái Bình - Nguyễn Thanh- Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà nội - 2010”, Hoàng Xá và Hoàng Quan là 2 trong tổng số 25 làng của huyện Đông Hưng xưa được xếp vào danh sách những “Làng văn hóa, văn hiến tiêu biểu của Thái Bình”.

Trải qua các triều đại phong kiến, toàn huyện Đông Hưng có 13 vị đỗ đại khoa trong đó Đông Phương có hai vị. Đặc biệt, họ Phạm ở Đông Phương từ xưa đã có nhiều người hiển đạt khoa danh, nổi tiếng là dòng họ hiếu học ở Thái Bình, tiêu biểu là Tiến sĩ Phạm Công Huân.

Phạm Công Huân vốn tên là Phạm Quang Huân, khi đi thi đổi tên là Công Huân. Ông sinh năm 1651 tại xã Hoàng Xá tổng Hoàng Quan huyện Đông Quan. Sử chép rằng, qua nhiều đời, dòng dõi họ Phạm ở Hoàng Xá đã từng làm quan trong triều, ngoài trấn. Cha Phạm Quang Huân là Phạm Phúc Độ cũng đỗ Tam Trường và làm quan tới hàm Đại phu. Phạm Quang Huân nổi tiếng thông minh và ham học. Năm 46 tuổi ông thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khoa Đinh Sửu đời Lê Hy Tông niên hiệu Chính Hòa thứ 18 (1697). Phạm Công Huân lần lượt giữ chức Đốc đồng Hải Đông, sau chuyển làm Đốc trấn An Bang. Ông được đánh giá là một vị quan thanh liêm, chính trực, hết lòng lo cho dân, chăm lo sản xuất, giảm bớt phu phen tạp dịch. Dân trong vùng rất biết ơn ông. Vùng đất ông cai quản không có tệ tham nhũng, ức hiếp dân; suốt giải duyên hải không có cướp biển, miền núi không có phỉ, dân sống yên ổn. Vua Lê Hy Tông nhận xét: “Phạm quả là người hiền lương đáng được cất nhắc song đảm đương một vùng đông bắc liệu trọng thần các bộ đã mấy ai lo được”. Vì vậy, tuy ông chỉ ở chức Đốc trấn nhưng được phong tước Vĩnh Lộc đại phu, được bàn việc nước. Năm 67 tuổi, ông xin về nghỉ hưu, sau mất tại quê nhà làng Hoàng Xá. Đền thờ ông nay vẫn còn.

Cháu ngoại của Phạm Công Huân là Phạm Công Thế sinh năm 1702. Tại khoa thi Đinh Mùi niên hiệu Bảo Thái thứ 8 (1727), ông thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khi mới 25 tuổi.

Phạm Công Thế xã Hoàng Xá tổng Hoàng Quan vốn gốc họ Nguyễn ở xã Phúc Khê huyện Thanh Lan nay là xã Thái Phúc (Thái Thụy). Ông được ông ngoại là Tiến sĩ Phạm Công Huân nuôi dạy từ nhỏ. Khi đi thi lấy họ mẹ nên có tên là Phạm Công Thế.

Sau khi thi đỗ, ông được bổ nhiệm giữ chức Đông các hiệu thư ở Viện Hàn lâm. Năm Mậu Ngọ (1738), phẫn nộ trước việc chúa Trịnh Giang lấn át vua Lê, phế vua này lập vua khác, xã hội bất ổn, nhân dân lầm than, ông đã cùng một số đại thần trong triều phò các hoàng thân Lê Duy Mật, Lê Duy Chúc... nổi dậy mưu đốt kinh thành. Sự việc bại lộ, một số người chạy ra ngoài thành tiếp tục khởi nghĩa, một số bị bắt trong đó có Phạm Công Thế. Trước khi bị giết, một số quan đại thần trong triều có người quở trách: “Nhà ngươi là người trong khoa giáp làm sao lại đi theo bọn phản nghịch”. Trước những lời nhạo báng đó, Phạm Thế Công chỉ cười mà nói: “Danh phận không sáng tỏ từ lâu rồi, còn phân biệt thế nào là thuận với nghịch được nữa”. Sau đó ông đã vươn cổ chịu chém không một chút nao núng. Để ghi nhớ công lao của ông, hiện nay từ đường Phạm Công Thế vẫn còn lưu giữ tại xã Đông Phương.

Ngoài các vị đỗ đại khoa, trong thời phong kiến, Đông Phương còn có cụ Tú Tưởng đỗ tú tài, cụ Nhất Hương đỗ nhất trường cùng hằng chục cụ đỗ khóa sinh. Nối tiếp truyền thống của quê hương, trong thời đại mới, nhiều người con Đông Phương đã nỗ lực vượt khó, đỗ đạt thành danh, đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng, có nhiều đóng góp cho đất nước.

Đông Phương xưa còn nổi tiếng là vùng quê lưu giữ những giá trị văn hóa, văn nghệ dân gian đặc sắc, tiêu biểu hát ca trù và hát chèo.

Hát ca trù tiền thân là ả đào bởi nghệ nhân là nữ. Cho đến nay, các sách về văn hóa dân gian vẫn xác định bà Đào Nương làng Vàng (Đông Phương) là nghệ nhân đầu tiên được biết đến của nghệ thuật ca trù. Không ai biết tên thật của bà Đào Nương mà chỉ gọi bà theo cái tên nghề nghiệp: Có người gọi là bà Đầu, có người gọi là bà Đào theo nghĩa đào hát hoặc hát ả đào. Truyền thuyết kể rằng, làng Vàng xưa đồng ruộng còn hoang hóa, bà về khuyến dân cày cấy, có công đào hai con ngòi dẫn nước vào đồng, một từ bến Vàng vào làng, một từ sông Diêm vào quán Bán. Khi làng xóm đã đông đúc, đồng ruộng đã tốt tươi bà lại dạy dân hát ả đào, hát chèo. Một lần quân triều về làng (xưa làng Vàng có đường ngự giá, đồng quân) bà đã hát trong quân.

Vào một ngày, hôm ấy là 15/4 bà lội xuống giếng rồi biến mất. Khi dân làng đến chỉ còn thấy chữ bà ghi lại trên thành giếng: “Vũ mao biến hoá nguyệt trung thiên- Phảng phất nghê đình phi ngọc điện” (Nghĩa là người con gái đẹp đã về chốn cung trăng ở giữa trời. Điệu múa, tiếng ca, tiếng nhạc chỉ còn thấy ở nơi thờ cúng.)

Sau khi bà mất, bà đã hiển linh nên dân làng lập đền thờ và tôn bà là thành hoàng. Các triều sau đều có sắc phong thần cho bà, bà được gọi là “Cầm bà thi nữ” (người đàn bà đàn ngọt hát hay), phong bà làm thượng đẳng thần.

Từ ngày bà mất, hàng năm dân làng thường mở hội từ 15 đến 20/4. Hội làng bao giờ cũng có hát chèo, hát ca trù. Riêng tối 15/4 (ngày bà mất), các đào, kép, các gánh hát phải về lễ, lễ xong thì hát, diễn. Khi được giao vai diễn “con hát” phải vào lễ thánh, xin âm dương, nếu được thánh ưng chuẩn mới được nhập vai, được diễn. Lời giáo trò bao giờ cũng có câu:

“Thanh thanh văn vật đất Hoàng Quan (tên tổng, xã thời Lê)

Người thì đã đẹp cảnh lại thanh

Người đã đẹp, đẹp thêm thanh sắc

Ba miếu hai đình phụng sự tối anh linh”.

Từ xưa, Đông Phương đã là đất ca hát. Các tiết mục ca trù, chèo, tuồng một thời đã là món ăn tinh thần quan trọng của người dân trong xã. Dân làng Hoàng Quan còn nhớ làng từng có gánh hát Chánh hội Nho, Nguyễn Như Đồi, Nguyễn Hữu Còm. Người hát nhà tơ nổi tiếng đẹp người, đàn hay hát giỏi có bà Hoàng Thị Nhẫn, từng đi hát tứ xứ. Thời Đinh, vua Đinh Tiên Hoàng đã về làng Vàng và thăm đền. Xưa bà Đào Nương còn được thờ ở đền Bách thần của phủ Thái Ninh (phủ Châu Giang).

Truyền thống văn hóa của mảnh đất, con người Đông Phương còn được thể hiện đậm nét qua các lễ nghi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và các sinh hoạt động đồng.

Hiện nay, ở Đông Phương có hai tôn giáo là Phật giáo và Thiên chúa giáo. Đạo Phật theo hệ phái Bắc tông đã được du nhập vào vùng đất Đông Phương cùng với quá trình hội cư, lập xóm dựng làng. Xã Đông Phương hiện có 4 chùa gồm: Chùa Hầu, chùa Vực, chùa Linh Sơn và chùa Phúc Lộc.

Từ thế kỷ XVIII, đạo Thiên chúa được du nhập vào Đông Phương. Hiện nay, toàn xã có 1180 giáo dân thuộc 295 hộ gia đình, chiếm 12,1% dân số trong xã. Giáo dân sinh hoạt tôn giáo ở 02 giáo xứ đó là Giáo xứ Phương Xá và Giáo xứ Phương Quan (thuộc giáo hạt Đông Hưng, Giáo phận Thái Bình) và có 01 dòng tu Đa Minh.

Về tín ngưỡng: Thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng lâu đời nhất của người dân Đông Phương, được bắt nguồn từ niềm tin của người dân rằng tổ tiên linh thiêng tuy đã đi về thế giới bên kia nhưng vẫn sống cạnh, phù hộ cho con cháu. Ở Đông Phương, hầu hết các gia đình đều có bàn thờ gia tiên đặt ở nơi trang trọng nhất trong ngôi nhà của mình. 13 dòng họ, chi họ đã xây dựng được từ đường, nhà thờ họ. Đây là tục lệ tốt đẹp, là biểu hiện của lòng hiếu thảo, biết ơn, tưởng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của tiền nhân, nhớ đến cội nguồn... Gắn với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, nhiều dòng họ đã ghi gia phả dòng họ và ngày giỗ tổ của dòng họ đã trở thành dịp để con cháu trong dòng tộc sum họp, củng cố mối quan hệ thân tộc.

Các làng trong xã còn có tục thờ Thành hoàng - thần hộ mệnh của cộng đồng làng xã. Tục thờ Thành hoàng ở Đông Phương đã có từ lâu, các vị thần được thờ chủ yếu là nhân thần có công với làng với nước. Các vị thần được thờ ở 4 đình, đền: Đình Lưu, đền đá Quốc Tuấn, đền Thượng và đền thờ hai chúa tại khu vực chùa Hầu. Trong đó Đình Lưu đã được công nhận là Di tích lịch sử Văn hoá quốc gia. Đền đá Quốc Tuấn và đền Thượng được công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh. Hằng năm tại các khu di tích đều mở lễ hội truyền thống với nhiều nghi thức cúng tế cổ truyền và nhiều trò chơi dân gian đặc sắc.

Lịch sử đấu tranh

ĐÔNG PHƯƠNG TRONG KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG
Trang sử chống ngoại xâm của nhân dân Đông Phương được mở ra từ những năm đầu công nguyên. Đông Phương khi đó thuộc vùng đất Tây Quan, nằm ở phía Nam huyện Chu Diên, quận Giao Chỉ. Trong thời Bắc thuộc, nhân dân Đông Phương đã thể hiện tinh thần yêu nước bất khuất, kiên cường, chống lại sự xâm lược và âm mưu nô lệ, đồng hoá của nhà Hán.

Cũng giống các nơi khác, người dân Đông Phương phải sống trong cực khổ bần hàn do chính sách cai trị tàn bạo của nhà Hán và âm mưu đồng hoá dân tộc của chúng, nên khi Bà Trưng hiệu triệu thì những người dân Đông Phương đã đứng lên chống Hán (từ năm 40 đến năm 43), mở đầu cho truyền thống yêu nước, sẵn sàng chiến đấu chống giặc ngoại xâm, bảo vệ quê hương, đất nước của nhân dân Đông Phương Anh hùng.

Khi hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa năm 40, ở mảnh đất Đông Phương, Đông Cường ngày nay đã trở thành trung tâm thu hút đông đảo nhân dân trong vùng trở về tụ nghĩa, quyết tâm đánh giặc đền nợ nước, trả thù nhà.

Khi đó, Bà Lê Thị Cố (? - 43) là con ông Lê Phụ, quê gốc Phong Châu (tỉnh Phú Thọ), Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông đã về làng Vàng làm nghề dạy học và bốc thuốc. Khi hai bà Trưng khởi nghĩa, bà xin phép cha cho về Phong Châu ứng nghĩa, được Trưng Trắc tin dùng, giao cho trở về quê tập hợp quân nghĩa dũng, bà đã biến lớp học chữ của cha thành lớp luyện võ nghệ và xây dựng căn cứ chống giặc Hán ngay trên mảnh đất quê hương. Rất đông nhân dân trong vùng Tây Quan (Đông Quan sau nay) không kể nam nữ đã tập hợp dưới trướng của bà.

Năm Canh Tý (40), Bà Lê Thị Cố hội quân Tây Quan ở sông Hát, rồi cùng tiến đánh Luy Lâu. Thái Thú Tô Định bỏ chạy. Bà Trưng xưng Vương. Lê Thị Cố được phong chức Tây Quan tướng quân và lại về quê trấn giữ vùng Tây Quan. Năm Nhâm Dần (43), giặc Hán trở lại xâm lược nước ta. Tại Hát Giang, xảy ra một trận tử chiến, thế cùng, lực kiệt, Hai Bà Trưng nhảy xuống sông tuẫn tiết. Tướng quân Lê Thị Cố báy lạy hồn vua rồi đưa các nghĩa sỹ còn lại vượt Nhị Hà về Tây Quan. Lưu Long, phó tướng giặc truy đuổi quân Tây Quan về đến tận làng Vàng. Lê Thị Cố nói với các nghĩa sỹ: “Bất cam sinh mệnh tướng quân đầu” (làm tướng dù có đầu rơi máu chảy cũng không đầu hàng giặc”. Bà đã chiến đấu anh dũng đến khi trên người không còn một mảnh giáp che thân rồi anh dũng hi sinh. Nay dân Hoàng Quan (Đông Phương) và Hồng Phong (An Tràng- Quỳnh Phụ) vẫn còn đền thờ bà, tôn bà là “Nam Hải nữ nhân”, là “Tây Quan tướng quân”.

Bên cạnh Đông Phương, bên làng Phương Mai (Đông Cường) cũng có bốn anh em: Hiển, Ý, Túc, Thúy cũng tập hợp nhân dân cùng Hai Bà Trưng giải phóng châu thành Luy Lâu, đều được phong tước Vương, ban cho tiền của trở lại quê nhà khao thưởng cho quân sĩ và nhân dân.

Nối tiếp truyền thông do bà Lê Thị Cố là người khởi dựng, mỗi khi có giặc ngoại xâm, nhân dân Đông Phương lại sôi sục tinh thần chiến đấu, không tiếc máu xương, của cải, cùng với nhân dân trong cả nước làm nên những thắng lợi vẻ vang, góp phần giữ vững nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CỦA NHÂN DÂN ĐÔNG PHƯƠNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN (1930 - 1945)
Đầu thế kỷ XX, các phong trào yêu nước chống Pháp theo khuynh hướng dân chủ tư sản lần lượt thất bại. Phong trào cách mạng Việt Nam lâm vào bế tắc và khủng hoảng nghiêm trọng về đường lối. Giữa lúc đó, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành với lòng yêu nước nồng nàn và nhãn quan chính trị nhạy bén, sau nhiều năm bôn ba khắp các châu lục đã tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc. Đó là con đường cách mạng vô sản theo tư tưởng của Chủ nghĩa Mác - Lênin. Cuối năm 1924, Người đã đến Quảng Châu - Trung Quốc, lập ra Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên và mở nhiều lớp huấn luyện cán bộ cách mạng. Ngay tại lớp huấn luyện đầu tiên giữa năm 1925, Thái Bình có hai đồng chí tham dự là Nguyễn Công Thu và Nguyễn Danh Thọ.

Sau nhiều nỗ lực vận động cách mạng, đầu năm 1927, tại thị xã Thái Bình, chi bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Thái Bình được thành lập, gồm 11 đồng chí, trong đó Đông Hưng có 2 đồng chí là Nguyễn Văn Năng (Đông Phong) và Lương Duyên Hồi (Hồng Việt). Ngày 17/6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập, sau đó, đến đầu tháng 7/1929, liên chi bộ Đảng Cộng sản Thần Duyên (tiền thân của Đảng bộ Đông Hưng) được thành lập gồm 6 đảng viên. Ngày 3/02/1930, tại Cửu Long (Trung Quốc), đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là một sự kiện chính trị trọng đại, một bước ngoặt lịch sử đối với cách mạng Việt Nam.

Dưới ánh sáng cách mạng của Đảng, ngày 1/5/1930 cuộc biểu tình của nông dân Tiên Hưng - Duyên Hà diễn ra. Tiếp đó, ngày 14/10/1930, tiếng trống đấu tranh của nông dân Tiền Hải đã vang lên, ảnh hưởng lớn, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh cách mạng của nông dân Thái Bình nói chung của nhân dân làng Phương Quan, Phương Xá nói riêng.

Ở Đông Phương, trước năm 1930 có đồng chí Hoàng Đức Tuân thường gọi là khóa Tuân làm công nhân tại nhà in báo Thực nghiệp. Được sự giúp đỡ của cậu tên là Mai Duy Lân - Chủ nhiệm tờ báo Thực nghiệp đoàn Hà Nội, đồng chí Hoàng Đức Tuân đã sớm được tuyên truyền giác ngộ cách mạng. Năm 1930 ông đã được kết nạp vào Đảng. Qua thời gian hoạt động ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt và kết án giam tại nhà tù Hỏa Lò - Hà Nội cùng với các đồng chí Trần Cung, Nguyễn Văn Chi, Đào Văn Long, Trường Chinh, Lê Tuân, Nguyễn Tuấn… Sau ba năm mãn hạn đồng chí được ra tù trở về quê nhưng vẫn bị quản thúc. Mặc dù vậy đồng chí vẫn vận động một số người tham gia các phường hội để giáo dục và duy trì lòng yêu nước trong một số tầng lớp nhân dân.

Ngày 1/9/1939, chiến tranh thế giới lần thứ 2 chính thức bùng nổ. Đến tháng 9/1940, phát xít Nhật tràn vào Việt Nam, chúng cấu kết với thực dân Pháp ra sức vơ vét tài nguyên, của cải của nước ta để phục vụ chiến tranh. Từ đây, nhân dân Đông Phương cũng như bao người dân Việt Nam khác phải sống trong cảnh “một cổ hai tròng” áp bức của thực dân Pháp và phát xít Nhật.

Trước diễn biến mau lẹ của tình hình, ngày 28/01/1941, Bác Hồ từ nước ngoài về Cao Bằng trực tiếp chỉ đạo phong trào Cách mạng Việt Nam. Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh được thành lập nhằm tập hợp lực lượng chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.

Từ năm 1943 trở đi, trên phạm vi cả nước, rất nhiều cuộc đấu tranh, khởi nghĩa của nhân dân diễn ra báo hiệu thời kỳ phát triển mạnh mẽ mới của phong trào cách mạng. Trong tỉnh, trong huyện, nhiều đồng chí cán bộ lãnh đạo phong trào vừa từ nhà tù về đã nhanh chóng móc nối, hoạt động mạnh mẽ trở lại.

Trước khí thế cách mạng mạnh mẽ khắp nơi, cùng với mâu thuẫn sâu sắc giữ nông dân và địa chủ phong kiến, nhiều cuộc đấu tranh của nông dân Đông Phương đã nổ ra. Điển hình như cuộc đấu tranh tháng 5/1944 tại chợ Vàng (Phương Xá) của các ông Nguyễn Văn Thảo, Phạm Bả Bối, Vũ Viết... Ông Vũ Viết Tính đã xông vào đánh bọn lý lý dịch, địa chủ vì chúng dìm công gặt quá thấp. Kết quả, Lý Ích buộc phải đứng ra để điều chỉnh nâng thêm công gặt. Tháng 12/1944, tại nhà các ông Nguyễn Hữu Đảng và Phạm Đình Vách đã đấu tranh mạnh mẽ, đánh cả một số địa chủ ở Phương Xá vì tội cân gian lận thiếu muối…

Đầu năm 1945, tình hình thế giới và trong nước diễn biến nhanh chóng, khẩn trương. Hồng quân Liên Xô đã phản công đuổi phát xít Đức khỏi nước mình và một loạt các nước Đông Âu, chuyển sang tiến công quân Nhật ở Quan Đông (Trung Quốc). Sợ mất Đông Dương, ngày 9/3/1945, Nhật làm cuộc đảo chính Pháp, độc chiếm Đông Dương. Trước tình hình trên, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Chỉ thị chỉ rõ kẻ thù của cách mạng Việt Nam lúc này là phát xít Nhật và phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, tích cực xây dựng lực lượng vũ trang để khi có thời cơ tiến hành tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Từ đây, phong trào kháng Nhật cứu nước phát triển mạnh mẽ.

Trong lúc phong trào cách mạng có nhiều tiến triển thì nạn đói tháng 3 năm Ất Dậu (1945) diễn ra nghiêm trọng. Để phục vụ cho cuộc chiến tranh xâm lược, năm 1944 phát xít Nhật đã bắt nhân dân trong tỉnh và huyện Đông Quan phải nộp thóc tạ và nhổ ngô lúa trồng day, tăng thêm sưu thuế. Ở Đông Phương ngày ấy, chánh tổng đã thu mỗi đầu mẫu từ 2 tạ tăng lên tới 4 tạ. Trong khi đó người dân Đông Phương phải lâm vào thảm họa của nạn đói. Gạo cám chẳng còn, đến củ chuối, rau má cũng khó mà kiếm được đã đẩy người dân tới sức cùng lực kiệt. Nạn đói đã cướp đi sinh mạng của 2 triệu người Việt Nam, trong đó ở tỉnh Thái Bình có hơn 280 nghìn người chết (gần 1/3 dân số của tỉnh), huyện Đông Hưng 25 nghìn người chết đói.

Ở Đông Phương, nạn đói đã cướp đi sinh mệnh của 527 người dân lương giáo. Nhiều ngả đường trong xã đến chợ Vàng từ trẻ con người lớn xác chết ngổn ngang. Nhiều gia đình chết hết chẳng còn ai như gia đình ông Vi 11 người, ông Luân 8 người, ông Ứng 7 người, ông Thụ, ông Chính, ông Nguyễn Văn, mỗi nhà có tới 6 người chết. Một số gia đình chỉ còn sống sót từ 1 đến 2 người như gia đình ông Điển, ông Huống, ông Vinh, ông Hữu, ông Hảo… Đặc biệt có 6 gia đình phải não ruột, não gan đem con bỏ chợ. Cả hai thôn Phương Quan và Phương Xá có 327 người phải đi tha phương cầu thực trong đó có 21 người lang thang xin ăn rồi biệt tăm tin tức. Mối thù Ất Dậu năm 1945 nhân dân Đông Phương muôn đời ghi nhớ. Cùng trong cảnh ngộ, ai có thể quên được cảnh lính Nghệ chôn người còn sống miệng tha thiết van xin mà chúng quyết không tha. Trong khi đó bọn địa chủ vẫn đàng hoàng sống trong cảnh tiền dư, thóc mục. Tình cảnh đó càng làm cho nhân dân Đông Phương nói riêng, nhân dân cả nước nói chung thêm sục sôi căm thù, quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược, lật đổ ách thống trị của phát xít ngày càng thêm nung nấu.

Tháng 4/1945, anh em đồng chí Bùi Thọ Ty, Bùi Thọ Tư ở Phù Lưu (Đông Sơn) sau thời gian hoạt động cách mạng ở địa phương bị địch phát hiện và truy bắt phải trốn đi hoạt động nơi khác đã quyết định trở về quê hương tìm cách hoạt động. Sau khi bắt liên lạc được với đồng chí Nguyễn Tài Khóa, Ngô Duy Đông, đồng chí Bùi Thọ Ty và Bùi Thọ Tư đã lựa chọn một số người hăng hái giác ngộ để thành lập tổ Việt Minh Phù Lưu gồm 6 đồng chí.

Sau khi thành lập, các đồng chí trong tổ Việt Minh Phù Lưu đã tỏa xuống các làng xung quanh vùng để tuyên truyền, giác ngộ và xây dựng lực lượng cách mạng. Trong đó đồng chí Phạm Huy Ngung được phân công phụ trách khu Phương Quan và Đồng Vi.

Tại Phương Quan, được sự bắt mối của tổ chức Việt Minh Phù Lưu, đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển đã tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Mặt trận Việt Minh để thu hút lực lượng, tập hợp quần chúng. Kết quả, các thôn của tổng Phương Quan đã có 18 người tham gia tổ chức Việt Minh.

Ngay sau khi thành lập, Tổ chức Việt Minh ở Phương Quan đã khẩn trưởng lãnh đạo để tổ chức cứu đói cho dân. Dưới sự chỉ đạo của tổ chức Việt Minh, Lê Sỹ Tá, Lê Sỹ Kiệt đã đầu đơn trình quan huyện về tội hà lạm trong việc thu thóc tạ của Phạm Thế Thiệu. Nhân dịp quan tri huyện về, các ông đã vận động hàng trăm người mang theo quang ró kéo đến nhà Thiệu. Trước áp lực đấu tranh của nhân dân, tri huyện lệnh cho Thiệu phải xuất thóc trả dân. Đồng thời, tổ chức Việt Minh ở Đông Phương dưới sự chỉ đạo của đồng chí Tuyển đã phân công nhau đến vận động một số gia đình khá giả và địa chủ quyên gạo, cơm, ngô cứu đói. Tất cả số gạo thu được đem phát chẩn cho dân, nhờ vậy nhiều người dân ở Đông Phương đã thoát qua nạn đói.

Song song với việc cứu đói, được sự chỉ đạo của Ban mặt trận Việt Minh huyện, tổ Việt Minh bí mật của Phương Quan và Đồng Vi đã tổ chức cuộc tuyên truyền xung phong tại chợ Hồ để gây thanh thế của Mặt Trận Việt Minh.

Trước ngày tổ chức tuyên truyền, đồng chí Bùi Thọ Ty người diễn thuyết và đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển (dự bị) đã thực tập diễn thuyết liền mấy buổi tại một gia đình cơ sở Việt Minh ở Đông Sơn. Ngày 9/4/1945, đúng vào phiên chợ Hồ (xã Thụy Thanh, Thái Thụy) cuộc tuyên truyền xung quanh đã được tổ chức. Khoảng 8 giờ sáng đồng chí Bùi Thọ Ty đã đứng lên diễn thuyết về uy thế của Mặt trận Việt Minh và hô hào nhân dân tham gia đánh Pháp, đuổi Nhật. Sau buổi diễn thuyết bọn quan lại và tổng lý ở các nơi trong huyện vô cùng hoảng sợ.

Những hoạt động của tổ Việt Minh ở Phương Quan và Đông Vi đã làm cho phong trào cứu quốc ở Đông Phương càng dâng cao mạnh mẽ. Tháng 6/1945, Tỉnh ủy đã mở cuộc vận động cứu đói trong nhân dân. Thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy, tổ chức Việt Minh ở Đông Phương, Đông Hải, Đông Tân, Đông Kinh đã lãnh đạo quần chúng đến vay thóc những nhà giàu.

Phương Quan là nơi đi đầu trong cuộc đấu tranh. Đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển dưới danh nghĩa đại diện cho cơ sở Việt Minh đã gửi thơ cho lý trưởng Hoàng Đức Nghinh yêu cầu chính quyền phong kiến phải trả thóc nghĩa thương và thóc công để cứu tế cho nhân dân (Lý trưởng Hoàng Đức Nghinh là chú ruột của đồng chí Tuyển cũng là người có cảm tình với cách mạng). Nhận được thư, ông Nghinh đã triệu tập cuộc họp với Hội đồng kỳ mục để phổ biến nội dung yêu cầu của Việt Minh. Trước sự áp đảo của phong trào cách mạng, từ lý trưởng đến phó lý, đến kỳ mục đều phải đồng ý thừa hành. Tất cả những gia đình giàu giữ thóc nghĩa thương và bọn tổng lý kỳ hào đều phải xuất thóc để cứu tế. Kết quả ở Phương Quan đã thu được hàng trăm tấn thóc cứu tế cho nhân dân.

Sau thắng lợi trên, Việt Minh Phương Quan đã cùng với lực lượng Việt Minh ở tổng Thượng Liệt đấu tranh đòi chính quyền phong kiến phải xuất thóc cứu đói cho dân.

Thắng lợi của cuộc đấu tranh đã góp phần tích cực ổn định đời sống nhân dân và tập hợp được đông đảo lực lượng áp đảo kẻ thù. Ở Phương Quan và Phương Xá, bộ máy chính quyền phong kiến hoang mang rệu rã. Mọi công việc ở làng xã bọn kỳ hào lý dịch đều phải xin ý kiến của Việt Minh.

Dưới sự chỉ đạo của mặt trận Việt Minh huyện, nhân ngày quốc tế lao động 1/5/1945, tổ Việt Minh Đông Phương đã chọn cây thông cao nhất ở đầu làng để treo cờ đỏ búa liềm đúng vào phiên chợ Đọ. Mọi người dân Đông Phương cùng các xã Đông Cường, Đông Xá nhìn lá cờ tung bay ngạo nghễ ai nấy đều tràn đầy niềm tự hào sung sướng. Trong khi đó bọn tổng lý cường hào hết sức hoảng hốt.

Đi đôi với việc lãnh đạo nhân dân đấu tranh vượt qua nạn đói, tuyên truyền mở rộng ảnh hưởng, Mặt trận Việt Minh huyện quyết định tổ chức thành lập lực lượng bán vũ trang, vũ trang, phát động phong trào mua sắm vũ khí để tự trang bị, sát cánh cùng nhân dân tuyên truyền xung phong, nổi dậy đấu tranh tiến tới vũ trang khởi nghĩa giành chính quyền. Thực hiện chỉ đạo của huyện bộ Việt Minh, tổ tự vệ chiến đấu ở Phương Quan và Phương Xá được thành lập dưới sự chỉ huy của đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển. Đêm đêm, tại các địa điểm đình Đông, đình Lưu và đình Chợ, các đội viên tự vệ Đông Phương đã tập dượt, thao luyện các động tác võ dân tộc, đánh gậy và múa kiếm. Đồng thời lực lượng tự vệ còn phân công canh giữ các ngả đường trong xã để phòng bọn Việt gian phản động.

Đầu tháng 8/1945, thực hiện chủ trương của Mặt trận Việt Minh về tìm cách thu vũ khí của bọn địa chủ, quan lại để trang bị cho lực lượng cách mạng, đồng chí Ngô Duy Đông đã trực tiếp giao nhiệm vụ cho đồng chí Hồng Long cùng một số đội viên tự vệ ở Thanh Long (Đông Hoàng) đã tiến hành tước súng của Hàn Sáng, chánh Thấu (Bình Cách) và Cửu Vũ ở Đông Phương. Cùng thời gian này, tổ tự vệ chiến đấu của Phú La, Tiến Trật xã Đô Lương phối hợp với một số đồng chí ở Phương Quan về thôn Tuộc (Phú Lương) thu của Hàn Trâm, Nghị Nhuệ và Chánh Đài 3 khẩu súng, kịp thời trang trị cho lực lượng vũ trang huyện.

Việc thu súng của bọn quan lại, địa chủ có thế lực đạt được kết quả đã khẳng định vị thế và sức mạnh của lực lượng Việt Minh; đồng thời đáp ứng đòi hỏi về trang bị vũ khí, tăng cường sức mạnh cho lực lượng vũ trang, khí thế cách mạng ngày càng một sục sôi.

Tháng 8/1945, Hồng quân Liên Xô tuyên chiến với phát xít Nhật. Sự tiến công mạnh mẽ của Hồng quân Liên Xô đã đánh tan đội quân Quan Đông của Nhật ở đông bắc Trung Quốc. Đây là thời cơ ngàn năm có một của cách mạng Việt Nam. Trước tình hình vô cùng thuận lợi đó, ngày 13/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp, quyết định tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước, ra Quân lệnh số 1. Ngày 16/8/1945, Đại hội Quốc dân họp ở Tân Trào (Tuyên Quang) dưới sự chủ trì của Bác Hồ, Đại hội thành lập Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam (được coi là Chính phủ lâm thời) do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Ủy ban dân tộc giải phóng ra lệnh tổng khởi nghĩa, kêu gọi nhân dân cả nước đồng loạt đứng lên giành chính quyền.

Nắm vững thời cơ, chiều ngày 18/8/1945, tại nhà đồng chí Hồng Long (Thanh Long - Đông Hoàng), Ban Thường vụ Tỉnh ủy họp bàn dưới sự chủ trì của đồng chí Ngô Duy Đông đã quyết định phát động tổng khởi nghĩa trong toàn tỉnh. Ngay sau khi Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quyết định tổng khởi nghĩa cũng là thời điểm cuộc khởi nghĩa giành chính quyền nổ ra đầu tiên của Thái Bình là ở phủ Thái Ninh vào chiều ngày 18/8/1945 (Phủ lỵ Thái Ninh lúc đó đặt tại Châu Giang, nay thuộc xã Đông Phong, huyện Đông Hưng). Tin vui lan truyền, ban chấp hành Việt Minh khu B đã triệu tập cuộc họp tại đình Tầu (Đông Sơn) bàn và ra lệnh khởi nghĩa giành chính quyền huyện và ở các tổng làng xã.

Thực hiện chỉ thị của Tỉnh ủy và nghị quyết của Ban Việt minh khu B, Tổ việt minh Đông Phương đã họp tại nhà đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển phân công hội viên về các thôn huy động lực lượng quần chúng trong toàn tổng tập trung tại sân ở đình Lưu. Vào khoảng 3 giờ sáng ngày 19/8/1945, các hội viên Việt minh, lực lượng tự vệ và quần chúng nhân dân từ Cổ Tuyết, Đồng Lệ An đến Thân Thượng, Rồi Công cùng lực lượng đông đảo của Phương Quan, Phương Xá bừng bừng khí thế và chỉnh tề trong đội ngũ giương cao lá cờ đỏ sao vàng kéo lên phủ lị giành chính quyền. Các đội viên tự vệ mỗi người đều mang một thứ vũ khí thô sơ như: Dao, kiếm, gậy, mã tấu... Trong đoàn quân khởi nghĩa còn có cả các chị phụ nữ trên đầu chít khăn mỏ quạ, thắt lưng dây và quần ống chít. Ai nấy đều rạng rỡ niềm vui.

Hơn 4 giờ sáng, toàn bộ lực lượng tự vệ của bốn tổng Thượng đã vượt sông đò Mon tiến thắng vào bao vây huyện lị ở phố Dù (Đông Kinh). Đoàn người xông lên như dòng thác đổ. Sức mạnh áp đảo của lực lượng khởi nghĩa đã khiến cho bọn lính cơ cùng nho lại, viên chức trong huyện đường phải nộp súng đầu hàng. Tri huyện Đào Xuân Khôi xin giao nộp toàn bộ sổ sách, hồ sơ tài liệu và đồng triện. Phủ lị Đông Quan đã hoàn toàn thuộc về tay Ủy ban nhân dân cách mạng và mặt trận Việt minh.

Sau khi tiếp quản, một cuộc mít tinh được tổ chức ngay tại sân cung đường huyện lị. Đại diện cho ban lãnh đạo khởi nghĩa, đồng chí Bùi Thọ Ty đã nêu bật ý nghĩa thắng lợi của cuộc khởi nghĩa và cổ vũ, động viên mọi người đoàn kết, bảo vệ chính quyền và xây dựng nông thôn mới. Tới buổi chiều, đoàn quân khởi nghĩa tỏa về các thôn xã. Tại Đông Phương mọi người dân nô nức, xốn xang trong tiếng trống, tiếng loa chen lẫn tiếng gọi, hòa cùng âm thanh của tiếng gậy gộc, giáo mác đã tiến về tập trung tại sân đình Lưu.

Sau khi đội ngũ đã chỉnh tề, đồng chí Hoàng Ngọc Tuyển thay mặt chính quyền cách mạng đã đọc 10 chính sách của mặt trận Việt Minh và tuyên bố bãi bỏ chính quyền cũ, lập chính quyền cách mạng và lệnh cho lý dịch phải nộp sổ sách đồng triện.

Ngày 20/8/1945, được sự giúp đỡ của cán bộ mặt trận Việt Minh huyện. Ủy ban cách mạng lâm thời ở các xã được thành lập. Xã Phương Xá do Trưởng bạ Phạm Bá Ruệ làm Chủ tịch. Ở xã Phương Quan do lý Nghinh (tức Hoàng Đức Nghinh) làm Chủ tịch. Song mọi việc ở các làng xã đều do Việt minh chỉ đạo.

Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công đã lật đổ chế độ phong kiến thối nát đã tồn tại hàng ngàn năm và đập tan xiềng xích nô lệ gần 100 năm của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Thắng lợi này đã mở ra cho dân tộc Việt Nam một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của độc lập gắn liền với chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta. Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, nhân dân Đông Phương sẽ có điều kiện để phát huy truyền thống của quê hương, góp phần cùng cả nước làm nên những thắng lợi to lớn hơn nữa

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nhân dân Đông Phương không quản ngại hy sinh, gian khổ, không tiếc máu xương, của cải, quyết tâm theo Đảng, Bác Hồ kháng chiến, góp phần làm nên những chiến công vang dội, non sông thu về một mối, Bắc Nam sum họp một nhà, cùng cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Với những công lao và đóng góp cho kháng chiến, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Đông Phương đã vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Di tích đình Lưu
Đình Lưu là di tích lịch sử văn hóa quốc gia duy nhất trên địa bàn xã Đông Phương, huyện Đông Hưng. Đình Lưu thờ thờ Nam Hải Đại Vương và Khổng Chiêu hay Khổng Phúc Thần – là tướng nhà Đinh theo Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.

Đình Lưu trước tiên được xây dựng để thờ Nam Hải Đại Vương (Tức Đức Thần Hoàng). Theo thần tích của làng cho biết dưới Thời An Dương Vương, vua Thục mắc mưu quân Triệu Đà nên để đất nước rơi và tay giặc. Khi đó Vũ Cao Lỗ tướng công và một số trung thần con vua đã cùng ông Đồng phó tướng luyện binh. Được tin vua Thục thua trận rẽ nước xuống Trấn Thuỷ Phủ, hai ông chỉ còn biết kêu trời lạy đất cho quân sỹ trở về. Hai ông cho lui tới địa đầu vùng an lạc và cho quân nghỉ ở thôn An Vĩnh, nằm nghỉ trong miếu hai ông mộng thấy Thục An Dương Vương than vãn và phán rằng: Thượng đế đã phán xét chuẩn cho được trở lại Lang Cung và truyền phong làm Nam Hải trần trị hoành hợp các cửa sông để xoá đi cho tội lỗi đã qua vì trước đây hiếu thảo phụng sự Đồng Đình Đại đã có công, ngoài ra hiện thân đã nhận việc là phối hợp với Đông Tây Bắc Hải các vị Long Vương Đi cứu giúp dân cấy trồng được sinh lợi. Nói xong hai ông không thấy bóng dáng Thục An Dương Vương mà thấy một vị quan ở cổ Miếu An Lạc xuất hiện. Tay trung thần cầm đao chiến của Thương đế trao cho 2 ông, 2 ông đọc tờ chiếu, đọc xong trông lên cũng không thấy vị thần quan đâu, 2 ông liền ra sân lạy tạ Hoàng Thiên và quyết tâm thực hiện lời chiếu. Tiếp từ đó về sau các cửa sông, bờ biển nếu có gió bão, thuỷ tai dẫn đến đê điều bị phá huỷ, các vị thần đã luôn giúp dân trấn trị và hoành hợp thu được kết quả khả quan rất lớn. Do vậy các nơi đã lập đền miếu thờ tự – các vua trần gian hạ phối đều nam cấp duệ, hiện theo cửa sông thuộc phương nào là phong sắc với hàm vị: Đông – Tây –Nam – Bắc Hải vĩnh trấn Đại Vương (theo đại học sĩ lễ bộ thượng thư: Sử thần Nguyên Bính Soạn). Năm canh ngọ 115 sao tư bản gốc ở xã An Lạc trên đề Đình Lưu xã Đông Phương – Huyện Đông Hưng- cùng phùng sự (Thờ Nam Hải Đại Vương).

Một vị thần cũng được phối thờ ở Đình Lưu đó là ông Khổng Phúc Thần – Hiệu là Phúc Thần ông Khổng Duệ Triết Hoàng Nghị Đại Vương sau cải chính là: Uy Phức Khổng Chiêu Duệ Triết Nam Hải đại Vương nên năm Cảnh Hưng Triều Hậu Lê (1740 – 1784 dương lịch). Sự tích của Đại Vương là địa phận xứ Phúc Lộc trong một vùng đất có một gò cao ước độ 3 sào diện tích vào thời Đinh Tiên Hoàng Đế năm thứ II. Trên gò đất ấy vào ngày 11/3 có một ông già dáng người đoan trang, lão mạo, râu tóc bạc đứng nhìn cục đất chỗ nước chảy từ xa, dân chúng ra hỏi cụ nói: Tôi là Uy Phúc Khổng Chiêu đến xem hình đất này. Hôm sau cụ đã hoá ở đây, đất mới bồi kín cả thi hài thành mộ địa. Sau đó 10 ngày nhân dân sở tại trong thôn xã, người cũng như gia súc đầu bị đau, tình hình lộn xộn. Do vậy dân chúng lập đàn cầu được yên lành ở trời đất. Nhân ngày đêm tán đàn nhân dân được mộng thấy một ông già mặc áo vàng cưỡi ngựa trắng hô bảo rằng: Ta là Uy Phức Khổng Chiêu Đại Vương vâng lệnh thượng đế làm thần của người. Vậy dân lập đền thờ phụng là minh thiếp sẽ không còn lo sợ nữa. Nói rồi cưỡi ngựa đi ngay. Nhân dân theo hướng lập Miếu thờ tự ông ngay xứ ấy và từ đó nhân dân được yên lành, cầu được bình an lễ ngài là dân tình ổn định, dân chúng làm ăn phồn thịnh tươi vui.

Sau đó thời Hậu Lê vua Cảnh Hưng truyền ngôi cho tư vương (Vua nối) Thần ở đây được sắc đã gia phong chữ đẹp vào Duệ như sau: Phúc Thần ông Khổng Duệ Triết Hoàng Nghị Đại Vương. Sắc vào chuẩn uy cho nhân dân Phương xá, Đình Lưu và Miếu xứ Phúc Lộc Phụng Sự. Lễ chính ngày 6 tháng Giêng.

Hàng năm ngày thường các vị được phối thờ ở đình ngày lệ chính. Hiện thần sắc cộng có 10 đạo phong tặng do các Vua Triều Nguyễn cho Nam Hải Đại Vương và một đại thời Lê cho ông Khổng Phúc Thần các tư liệu thành tích của tiến sĩ Phạm Quang Huân Á Thần của Đình Lưu đã được tỉnh, Huyện công nhận là danh nhân của địa phương. Về chính sử cũng như đăng khoa lục còn ghi họ Phạm ở đây còn thêm 1 tiến sĩ áo giáp đỗ khoa Lê Bảo Thái thứ 8, Phạm Công Thế đã tham gia phong trào Vua Lê Chúa Trịnh, bị Chúa trịnh Giang giết năm 1841 dương lịch, nhân dân đã bầu là Hậu Thần với Duệ Hiệu là Trung Liệt Đại Phu (bia đá ở từ đường và đình Lưu, Đình Thượng cũ đã có ghi).

Hơn thế nữa Đình Lưu trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến còn là nơi chôn cất dấu cán bộ cách mạng là bệnh viện của quân đội, là nơi hội họp của nông dân thời kỳ đấu tranh đòi giảm tô....

Đình Lưu đã được Bộ Văn hóa công nhận là khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Ngày nay, Đình Lưu đã trở thành điểm đến tâm linh cho du khách thập phương mỗi khi đến thăm quê lúa Thái Bình.

Năm 2017, Đình Lưu không may xảy ra hỏa hoạn và bị thiêu chụi hoàn toàn khiến cho người dân không khỏi đau xót và nuối tiếc.

Năm 2023, UBND xã và nhân dân Đông Phương đã đồng lòng xây dựng và khôi phục lại đình Lưu

Chú thích


title: Hemnypia

text:
Hemnypia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nacophorini
Geometridae


title: Tầng ứng dụng

text:
Tầng ứng dụng (tiếng Anh: Application layer) là tầng thứ bảy trong bảy tầng cấp của mô hình OSI. Tầng này giao tiếp trực tiếp với các tiến trình của ứng dụng và thi hành những dịch vụ thông thường của các tiến trình đó; tầng này còn gửi các yêu cầu dịch vụ tới tầng trình diễn (Presentation layer).

Những dịch vụ thông thường của tầng ứng dụng cung cấp sự chuyển đổi về ngữ nghĩa giữa các tiến trình ứng dụng có liên quan. Chú ý: những ví dụ về các dịch vụ của trình ứng dụng thường được quan tâm bao gồm tệp ảo (virtual file), thiết bị cuối ảo (virtual terminal), và các giao thức dành cho việc thao tác và thuyên chuyển các tác vụ (manipulation and transfer of batch processing jobs).

Ví dụ
 AppleShare
 AIM, AOL Instant Messenger Protocol - Giao thức tin nhắn nhanh AOL
 APPC, Advanced Program-to-Program Communication
 BitTorrent Dòng xoáy của bit
 BOOTP, Bootstrap Protocol - Giao thức tự mồi
 CFDP, Coherent File Distribution Protocol - Giao thức phân bổ tập tin chặt chẽ
 DCAP, Data Link Switching Client Access Protocol - Giao thức truy cập trình khách chuyển mạch liên kết dữ liệu
 DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol - Giao thức cấu hình động máy chủ
 DNS, Domain Name System - Giao thức (dịch vụ) tên miền
 ENRP, Endpoint Handlespace Redundancy Protocol - Giao thức dư xử lý dung lượng điểm cuối
 Finger, User Information Protocol - Giao thức thông tin người dùng
 FTAM, File Transfer Access and Management - Truy cập truyền tải văn kiện và quản lý
 FTP, File Transfer Protocol - Giao thức truyền tải văn kiện
 Gopher, Giao thức Gopher
 HTTP, S-HTTP, (Secure) HyperText Transfer Protocol - giao thức truyền siêu văn bản (an toàn)
 H.323, Packet-Based Multimedia Communications System - hệ thống truyền thông đa phương tiện dùng gói tin
 IMAP, IMAP4, Internet Message Access Protocol (version 4) - Giao thức truy cập thông điệp Internet (phiên bản 4)
 IRC, Internet Relay Chat Protocol - giao thức trò chuyện trực tuyến trên Internet
 iTMS, iTunes Music Store Protocol - Giao thức lưu trữ âm nhạc iTunes
 LDAP, Lightweight Directory Access Protocol - Giao thức truy cập thư mục hạng nhẹ
 LPD, Line Printer Daemon Protocol - Giao thức dịch vụ nền cho máy in dòng
 MIME, S-MIME, Multipurpose Internet Mail Extensions và Secure MIME
 Modbus
 NAT, Network Address Translation
 NIS, Network Information Service - dịch vụ thông tin mạng
 NNTP, Network News Transfer Protocol
 NTP, Network Time Protocol
 PNRP, Peer Name Resolution Protocol
 POP, POP3, Post Office Protocol (version 3)
 Rlogin, đăng nhập từ xa đối với các hệ thống Unix
 RMON, Remote Monitoring MIBs (RMON1 and RMON2)
 RTSP, Real Time Streaming Protocol
 SAP, Session Announcement Protocol
 SDP, Session Description Protocol
 SIP, Session Initiation Protocol
 SLP, Service Location Protocol
 SMB, Server Message Block
 SMTP, Simple Mail Transfer Protocol
 SNMP Simple Network Management Protocol
 SNTP, Simple Network Time Protocol
 SOAP, Simple Object Access Protocol
 TCAP, Transaction Capabilities Application Part
 TELNET, Terminal Emulation Protocol of TCP/IP
 TFTP, Trivial File Transfer Protocol - Giao thức truyền tải văn kiện đơn giản
 TSP, Time Stamp Protocol
 URL, Uniform Resource Location
 VTP, Virtual Terminal Protocol
 X.400, Message Handling Service Protocol
 X.500, Directory Access Protocol (DAP) - Giao thức truy cập thư mục
 XMPP, Extensible Messaging and Presence Protocol
 Whois (và RWhois), Remote Directory Access Protocol - Giao thức truy nhập thông tin thư mục từ xa

Tham khảo

Mô hình OSI
TCP/IP
Giao thức OSI
Tầng ứng dụng (Bộ giao thức Internet)


title: Saint-Rémy-de-Provence

text:
Saint-Rémy-de-Provence (Provençal Occitan: Sant Romieg de Provença in classical and Sant Roumié de Prouvènço in Mistralian norms) là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bouches-du-Rhône

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tourist office website
 The Complete Works of Van Gogh, Saint-Rémy
 saint-remy-de-provence.com (bằng tiếng Pháp)
 Google aerial view

Saintremydeprovence
Saintremydeprovence


title: Arbin

text:
Arbin là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Baeoura platystyla

text:
Baeoura platystyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Baeoura
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Carticasi

text:
Carticasi  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 12,8 km², dân số năm 1999 là 26 người. Khu vực này có độ cao 886 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: 87 TCN

text:
Năm 87 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 87 TCN


title: Leezen

text:
Leezen là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein Segeberg, ở bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Leezen có diện tích 14,98 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1624 người. Đô thị này có cự ly khoảng 40 km về phía đông bắc Hamburg, và 9 km về phía tây nam Bad Segeberg.

Leezen là thủ phủ của Amt ("đô thị tập thể") Leezen.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Alfacar

text:
Alfacar là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 5107 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Cussac-sur-Loire

text:
Cussac-sur-Loire là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao trung bình 660 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cussacsurloire


title: Erioptera beninensis

text:
Erioptera beninensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Cortes, Surigao del Sur

text:
Cortes là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Surigao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philippines, đô thị này có dân số 14.825 người trong 2.742 hộ.

Các đơn vị hành chính

Cortes được chia thành 13 barangay.
 Balibadon
 Barobo
 Burgos
 Capandan
 Mabahin
 Madrelino
 Manlico
 Matho
 Poblacion
 Tag-Anongan
 Tigao
 Tuboran
 Uba

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2000 Thông tin điều tra dân số Philippines

Đô thị của Surigao del Sur


title: Aulacophora chlorotica

text:
Aulacophora chlorotica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1808.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Hải sâm

text:
Hải sâm (chữ Hán: 海參) tên gọi dân gian là đỉa biển hay còn gọi là con rum hay đồn đột là tên gọi chung của một nhóm động vật biển thuộc lớp Holothuroidea với thân hình dài và da có lông, có xương trong nằm ngay dưới da, sống trong lòng biển trên khắp thế giới.

Tên tiếng Anh của loài này là Sea cucumber nghĩa là dưa chuột biển do thân hình loài vật này giống quả dưa chuột, và trong tiếng Pháp, loài này được gọi là Bêche-de-mer nghĩa là cá mai biển.

Hải sâm là loài vật chuyên ăn xác chết của động vật dưới biển, là vệ sinh viên của biển. Thức ăn của chúng là loài phù du và các chất hữu cơ tìm thấy dưới biển. Một trong những cách chúng bắt mồi là nằm trong sóng và bắt những loài trôi trong đó bằng các xúc tu khi các xúc tu mở ra. Có thể tìm thấy chúng với số lượng lớn ở cạnh các trang trại nuôi cá biển của con người.

Hải sâm sinh sản bằng cách phóng tinh trùng và trứng vào nước biển. Tùy vào điều khiện thời tiết, một cá thể có thể sản xuất hàng ngàn giao tử.

Phân loại

Lớp Hải sâm Holothuroidea
Phân lớp Apodacea
Bộ Apodida
Họ Chiridotidae
Họ Myriotrochidae
Họ Synaptidae
Bộ Molpadiida
Họ Caudinidae
Họ Gephyrothuriidae
Họ Molpadiidae
Phân lớp Aspidochirotacea
Bộ Aspidochirotida
Họ Gephyrothuriidae
Họ Holothuriidae
Chi Actinopyga
Chi Bohadschia
Chi Gastrothuria
Chi Holothuria là chi được khai thác nhiều nhất do có kích thước tương đối lớn (20-30 cm)
Loài H. arguinensis
Loài H. atra
Loài H. caparti
Loài H. dakarensis
Loài H. edulis
Loài H. forskali
Loài H. mammata
Loài H. nobilis: Hải sâm vú
Loài H. pardalis
Loài H. polii
Loài H. sanctori
Loài H. scabra: Hải sâm cát hay hải sâm trắng
Loài H. tubulosa
Chi Labidodemas
Chi Pearsonothuria
Họ Stichopodidae
Họ Synallactidae
Bộ Elasipodida
Họ Deimatidae
Họ Elpidiidae
Họ Laetmogonidae
Họ Pelagothuriidae
Họ Psychropotidae
Phân lớp Dendrochirotacea
Bộ Dactylochirotida
Họ Rhopalodinidae
Chi Rhopalodina
Chi Rhopalodinaria
Chi Rhopalodinopsis
Họ Vaneyellidae
Chi Mitsukuriella
Chi Vaneyella
Họ Ypsilothuriidae
Chi Echinocucumis
Chi Ypsilocucumis
Chi Ypsilothuria
Bộ Dendrochirotida
Họ Cucumariidae
Chi: Aslia - Athyone - Colochirus - Cucumaria - Cucumella - Epitomapta - Havelockia - Koehleria - Lanceophora - Ocnus - Orbithyone - Orcula - Panningia - Paracolochirus - Paracucumaria - Parathyone - Pawsonellus - Pentacta - Pentamera - Plesiocolochirus - Pseudoaslia - Pseudocnella - Pseudocnus - Pseudocolochirus - Pseudocucumis - Psolidiella - Roweia - Sphaerothuria - Stereoderma - Trachythyone
Họ Paracucumidae: chi Paracucumaria
Họ Phyllophoridae
Chi: Allothyone - Cladolabes - Globosita - Hemithyone - Lipotrapeza - Massinium - Neopentadactyla - Neothyonidium - Ohshimella - Phyllophorus - Phyrella - Selenkiella - Semperiella - Stolus - Thyone - Thyonidiella - Thyonina
Họ Placothuriidae: chi Placothuria
Họ Psolidae
Chi Ceto
Chi Echinopsolus
Chi Ekkentropelma
Chi Lissothuria
Chi Psolidium
Chi Psolus
Họ Sclerodactylidae
Chi Afrocucumis - Apentamera - Athyone - Cladolabes - Clarkiella - Deichmannia - Engeliella - Eupentacta - Euthyonidiella - Globosita - Neopentamera - Neothyone - Ohshimella - Pachythyone - Pseudothyone - Sclerodactyla - Sclerothyone - Temparena

Phân bố

Thực phẩm và dược phẩm

Hải sâm được xem là món cao lương mỹ vị ở Malaysia, Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia do người ta tin tưởng vào tác dụng chữa bệnh của nó. Thịt hải sâm được làm sạch trong khoảng vài ngày. Người ta thường mua hải sâm khô và nấu cho mềm dưới dạng món súp hoặc món hầm hoặc om và món hải sâm nhìn giống món thạch nhưng ăn không ngon lắm. Trong ẩm thực Nhật Bản, món Konotawa được nấu bằng hải sâm nấu thành cao, ướp muối và xử lý khô để ăn dần. Trong các nước châu Âu, chỉ có Nga có điều kiện để nuôi hải sâm ở thành phố Vladivostok.

Việc mua bán hải sâm giữa những người thủy thủ Macassan và thổ dân đảo Arnhem để cung cấp cho các chợ của Nam Trung Hoa là những ví dụ được ghi nhận về mậu dịch giữa những cư dân của châu Úc và những người châu Á lân bang. Nhiều loại hải sâm ở Malaysia được cho là cho tác dụng chữa bệnh. Có nhiều công ty dược phẩm sản xuất dược phẩm bằng hải sâm dưới dạng dầu, kem hoặc thuốc xức trong đó có một số thuốc uống. Có nhiều nghiên cứu nghiêm túc về tác dụng phục hồi mô của chiết xuất hải sâm đã được tiến hành.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hải sâm Stichopus japonicus selenka - thực phẩm và vị thuốc quý

Đông y
Động vật Nhật Bản
Ẩm thực Indonesia
Hải sản
Ẩm thực Ngành Da gai


title: 3620 Platonov

text:
3620 Platonov (1981 RU2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1981 bởi L. G. Karachkina ở Nauchnyj và named for Soviet writer Andrei Platonov.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3620 Platonov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Vexillum ficulinum

text:
Vexillum ficulinum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Bidessodes subsignatus

text:
Bidessodes subsignatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zimmermann miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessodes


title: Osmia regulina

text:
Osmia regulina là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1911


title: Drapetes rubrofasciatus

text:
Drapetes rubrofasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Micrelaterium triopas

text:
Micrelaterium triopas là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Westwood miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Micrelaterium


title: 4598 Coradini

text:
4598 Coradini (1985 PG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 8 năm 1985 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

It's đặt tên theo the astrophysicist Angioletta Coradini (jointly with her brother Marcello)

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4598 Coradini

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Gonomyia rogeziana

text:
Gonomyia rogeziana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Thuật ngữ thiên văn học

text:
Danh sách thuật ngữ thiên văn học này là một danh sách các định nghĩa của các thuật ngữ và khái niệm có liên quan đến thiên văn học và vũ trụ học, các phân ngành của chúng cũng như các lĩnh vực liên quan. Thiên văn học là khoa học nghiên cứu các thiên thể và các hiện tượng bắt nguồn từ bên ngoài khí quyển Trái Đất. Lĩnh vực thiên văn học tồn tại một lượng từ vựng và biệt ngữ lớn.

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Liên kết ngoài

Tham khảo

Danh sách thuật ngữ

Thuật ngữ


title: Chính sách thanh khoản đối ứng

text:
Trong kinh tế vĩ mô, chính sách thanh khoản đối ứng được áp dụng bởi ngân hàng trung ương nhằm chống lại những tác động từ thặng dư hoặc thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế.  Điều này còn liên quan tới nghiệp vụ thị trường mở được ngân hàng trung ương áp dụng nhằm trung hoà ảnh hưởng của các cuộc giao dịch ngoại hối. Đối lập với nó là sự can thiệp không trung hoà, việc các cơ quan tiền tệ của một quốc gia không phân biệt nguồn dự trữ tiền mặt trong nước và cán cân nội tại với sự can thiệp của giao dịch ngoại hối.

Chính sách thanh khoản đối ứng thường được áp dụng khi một ngân hàng trung ương tìm cách giảm thiểu các nguy hại tiềm tàng từ các luồng vốn chảy vào, chẳng hạn như sự lên giá đồng tiền hay lạm phát, gây ảnh hưởng tiêu cực tới xuất khẩu. Thông thường thanh khoản đối ứng có thể là bất kỳ chính sách tiền tệ nào đảm bảo ổn định nguồn tiền dự trữ quốc gia, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại lai cũng như các thay đổi khác chẳng hạn như luồng vốn chảy ra khỏi 1 quốc gia.

Ở nửa sau thế kỉ 20, chính sách thanh khoản đối ứng thường xuyên gắn liền với nỗ lực của các cơ quan quản lý tiền tệ nhằm bảo đảm giá trị tiền tệ tại quốc gia ấy. Trong những năm 30s và tại thế kỉ 21 hiện nay, thanh khoản đối ứng thường được sử dụng bởi các quốc gia nhằm ngăn chặn sự tăng giá tiền.

Các ví dụ

Sự can thiệp bằng thanh khoản đối ứng nhằm ngăn chặn sự mất giá đồng tiền
Giả sử đồng tiền của một quốc gia đang bị mất giá. Để ngăn cản việc này, ngân hàng trung ương có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối. Để chống đỡ giá trị tiền tệ quốc gia, ngân hàng trung ương có thể tự tạo ra một nhu cầu nhân tạo về nội tệ, và sử dụng nguồn dự trữ ngoại hối để chi trả. Nhu cầu được cấu lên đó không chỉ làm dừng sự mất giá đồng tiền, mà còn làm giảm nguồn dự trữ nội tệ bằng 2 cách. Đầu tiên là ngân hàng trung ương sẽ trực tiếp rút bỏ một nguồn nội tệ đang lưu hành thông qua việc mua chúng về. Tiếp theo, nếu như ngân hàng lệch hướng khỏi mục đích ban đầu thì sự can thiệp này có thể làm trầm trọng hơn sự thiếu hụt trong cán cân thanh toán quốc tế, do tỷ lệ hối đoái nghiêng tạo thuận lợi hơn cho nhà nhập siêu so với nhà xuất siêu. Nội tệ bị tràn ra ngoài nước, làm giảm tính thanh khoản.

Sự giảm giá trị tiền tệ có thể sẽ dẫn tới sự giảm phát, đặc biệt gây bất lợi cho các quốc gia có tỷ lệ thất nghiệp cao. Để bù lại cho nguồn dự trữ tiền bị ảnh hưởng, các ngân hàng có thể can thiệp lên thị trường ngoại hối thông qua chính sách thanh khoản đối ứng. Ngân hàng trung ương sẽ thực hiện nghiệp vụ thị trường mở nhằm bổ sung tính thanh khoản cho hệ thống bằng cách mua trái phiếu bằng đồng nội tệ, sử dụng đồng nội tệ để chi trả.
Để khắc phục sự mất giá đồng tiền trong thời kì trung hạn bằng chính sách thanh khoản đối ứng, nguyên nhân căn bản dẫn tới việc đồng tiền bị giảm giá trị cần phải được giải quyết. Nếu nguyên nhân là tấn công đầu cơ tận dụng sự bất ổn chính trị, điều này có thể giải quyết được. Trong thực tiễn, lý do dẫn tới các biện pháp can thiệp bằng thanh khoản đối ứng vào nửa cuối thế kỷ 20 thường là do một nguồn tiền dự trữ cao đồng nghĩa với việc lãi suất nội tệ thấp hơn so với ngoại tệ. Điều này đã tạo điều kiện cho giao dịch chênh lệch lãi suất: vay mượn nội tệ có lãi suất thấp và bán ra hay cho vay ngoại tệ có lãi suất cao hơn ở cùng một thời điểm, gây sức ép giảm xuống nguồn tiền vay mượn. Bởi thanh khoản đối ứng vẫn đảm bảo sự bất biến của nguồn dự trữ tiền mặt, nên lãi suất nội tệ vẫn được giữ ở mức thấp. Các nhà giao dịch tham gia giao dịch chênh lệch lãi suất cũng vì thế mà tiếp tục thu lời, và ngân hàng trung ương sẽ lại tiếp tục can thiệp nếu muốn ngăn chặn sự khấu hao giá tiền, cho đến khi nguồn dự trữ ngoại hối trở nên cạn kiệt.

Sự can thiệp bằng thanh khoản đối ứng nhằm ngăn chặn tăng giá đồng tiền
Ngân hàng trung ương có thể can thiệp vào các thị trường trao đổi tiền tệ quốc tế để ngăn chặn sự tăng giá đồng tiền bằng cách mua các khối tài sản có mệnh giá nước ngoài bằng nội tệ để làm tăng nguồn dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, mấu chốt ở đây là ngân hàng trung ương vẫn đang cho sản xuất và lưu hành thêm nội tệ, khiến cho nguồn dự trữ nội tệ ngày càng được mở rộng. Nguồn nội tệ dùng để mua các tài sản ngoại hối ban đầu sẽ đi ra nước ngoài, nhưng thực chất lại chảy vào trong thông qua việc chi trả cho xuất khẩu. Hệ quả là lạm phát, cũng giống như ảnh hưởng của sự tăng giá tiền mặt: đều làm giảm tính cạnh tranh trong xuất khẩu của một quốc gia.

Để thanh khoản đối ứng ảnh hưởng của lạm phát do nguồn nội tệ chảy vào trong nước, ngân hàng trung ương sẽ thường sử dụng nghiệp vụ thị trường mở, bán trái phiếu phát hành trong thị trường nội địa nhằm loại trừ khả năng nguồn nội tệ mới có thể chảy vào trong nước. Một vài phương pháp khác cũng có thể được áp dụng.

Ngân hàng trung ương thường sẽ chịu lỗ một phần nhỏ từ các chiến dịch thanh khoản đối ứng, do lãi suất nó nhận về từ việc mua các tài sản có mệnh giá ngoại tệ thấp hơn so với nguồn tiền đổ vào việc lưu hành trái phiếu nội địa để giảm thiểu lạm phát. Trong vài năm đầu của thế kỷ 21, Trung Quốc đã thu về nguồn lợi nhuận hằng năm từ các chiến dịch thanh khoản đối ứng, lên tới khoảng 60 tỷ đôla mỹ một năm. Đến năm 2008, quốc gia này bắt đầu phải chịu khoản lỗ, lên tới khoảng 40 tỷ USD vào năm 2010. Việc thực thi chính sách thanh khoản đối ứng cũng trở nên tốn kém hơn tại các quốc gia khác từ sau năm 2008. Điều này có liên quan tới chính sách tài khoá tại các cường quốc gặp phải khủng hoảng tài chính, đặc biệt là Mỹ, dẫn tới lãi suất thấp tại các tài sản mang mệnh giá ngoại tệ. Để ngăn chặn ảnh hưởng của chính sách tài khóa, Trung Quốc đã sử dụng một phương pháp thay thế cho nghiệp vụ thị trường mở- tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với những ngân hàng lớn.

Trái ngược với các biện pháp ngăn chặn sự mất giá tiền tệ, các biện pháp can thiệp nhằm ngăn cản sự tăng giá tiền tệ không hề giới hạn về số lượng. Nếu ngân hàng trung ương dùng hết nguồn nội tệ để mua vào ngoại tệ, nó vẫn có thể in thêm tiền. Nếu cảm thấy một nước đang để lại quá nhiều ích lợi cho các nhà xuất khẩu của mình, các quốc gia khác có thể gây sức ép chính trị lên nước đó, và đỉnh điểm một cuộc chiến tranh tiền tệ có thể xảy ra. Nước đó cũng có thể phải chịu sức ép từ dư luận trong nước nếu như các chiến dịch thanh khoản đối ứng gây ra quá nhiều khoản lỗ.

Chính sách thanh khoản đối ứng dựa trên chế độ bản vị vàng
Vào khoảng năm 1871 đến năm 1914, nhờ vào chế độ bản vị vàng hiện hành, ở Mỹ các tỷ giá đối hoái được cố định nên không xảy ra hiện tượng mất giá hay tăng giá tiền tệ (ngoại trừ một vài biến động nhẹ do chi phí xuất khẩu vàng giữa các quốc gia). Vậy nên nếu một quốc gia có được thặng dư thương mại, nó thu về được một luồng vàng chảy vào từ các đối tác phải chịu thâm hụt thương mại. Nguồn thặng dư về tiền tệ ngày càng được mở rộng nhờ vào luồng vàng đổ vào, thông qua cơ chế tự cân bằng. Điều này có thể dẫn tới lạm phát hoặc người dân có được thêm tiền để đầu tư vào nhập khẩu. Từ đó mà sự thặng dư sẽ được điều chỉnh hợp lý.

Để ngăn cản sự bành trướng của nguồn dự trữ tiền tệ, ngân hàng trung ương có thể tăng cường các kho lưu trữ vàng thông qua các biện pháp như làm tăng tỷ lệ vàng bắt buộc trong kho trữ của các ngân hàng cho mỗi đơn vị tiền tệ bằng giấy đang được lưu hành. Chính sách thanh khoản đối ứng được áp dụng bởi Mỹ và Pháp trong thập niên 20s và 30s, với những thắng lợi ban đầu, cho đến khi thương mại quốc tế chịu sự sụp đổ vào đầu thập niên 30, làm trầm trọng kinh tế toàn cầu và đặc biệt là các quốc gia hưởng thặng dư.

Xem thêm
Chế độ tỷ giá hối đoái
Lạm phát

Tham khảo

Chính sách kinh tế
Kinh tế học vĩ mô quốc tế
Kinh tế học quốc tế


title: Thang cường độ địa chấn Nhật Bản

text:
Thang cường độ địa chấn Nhật Bản (hay thang địa chấn JMA) là một thang địa chấn được sử dụng ở Nhật Bản và Đài Loan để đo độ mạnh của các trận động đất. Đơn vị của nó được gọi là . Khác với thang độ lớn moment, thang JMA này miêu tả cấp độ lắc tại một điểm trên bề mặt Trái Đất. Do đó, động đất sẽ khác nhau giữa các điểm, và được đánh giá là "shindo 4 ở Tokyo, shindo 3 ở Yokohama, shindo 2 ở Shizuoka".

JMA vận hành 180 địa chấn kế và 627 máy đo cường độ địa chấn và báo các trận động đất theo thời gian thực cho các phương tiện truyền thông và qua internet.

Lịch sử
Nhật Bản có khoảng 400 trận động đất mỗi ngày, đa số chúng đều nằm trong thang này ở mức "0".

JMA đặt ra thang này đầu tiên với bốn mức Shindo năm 1884, gồm: 微 (không rõ), 弱 (yếu), 強 (mạnh), và 烈 (dữ dội).

Năm 1898, thang này đổi sang hệ số đếm, với các mức từ 0–7.

Năm 1908, các mức trong thang này được miêu tả, và các trận động đất được áp vào các mức dựa trên những tác động của chúng đối với con người. Thang này được sử dụng rộng rãi vào thời kỳ Minh Trị, và được sử đổi trong suốt thời kỳ Shōwa khi xem xét nhiều khía cạnh hơn.

Sau trận động đất Kobe 1995, mức 5 và 6 được tách làm 2, nên hiện tại có 10 mức: 0–4, 5 yếu/mạnh（５弱、５強）, 6 yếu/mạnh（６弱、６強） và 7.

Thang Shindo không có thay đổi kể từ  năm 1996.

Các cấp trong thang JMA

Thang JMA có giá trị từ 0 đến 7, với 7 là cấp mạnh nhất. Thang cường độ Mercalli đôi khi được sử dụng cùng với thang Shindo; tuy nhiên, nó thường không được sử dụng nhiều ở Nhật Bản. Các báo cáo động đất theo thời gian thực được tính tự động từ các trạm đo đạc gia tốc nền. JMA báo cáo các trận động đất dựa trên gia tốc nền, được đo đạc tự động từ các trạm ghi địa chấn. Không có mối quan hệ tuyến tính hay một quan hệ đơn giản nào khác giữa số trong thang Shindo và gia tốc nền cực đại,, vì vậy giá trị trong bảng bên dưới chỉ thể hiện xu hướng phỏng đoán.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Up dating information of earth earthquakes in Japan in last 7 days, Japanese language. Circled number is Shindo(震度) Number.　Format is Hypocenter of earthquakes, location, north  latitude, east longitude and depth.
JMA Seismic Intensity Scale  in both Japanese and English language.

Thang địa chấn
Khoa học và công nghệ Nhật
Địa chất Nhật Bản
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản


title: Cầu diệp bán trụ

text:
Cầu diệp bán trụ (danh pháp hai phần: Bulbophyllum semiteretifolium) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

S
Thực vật đặc hữu Việt Nam


title: Melanotus maai

text:
Melanotus maai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Anisobrotica binisculpta

text:
Anisobrotica binisculpta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Anisobrotica


title: Böttingen

text:
Böttingen là một xã trong huyện Tuttlingen trong bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức.
Đô thị này có diện tích 16,31 km2.

Tham khảo


title: Limonia rantaiensis

text:
Limonia rantaiensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Perdita paula

text:
Perdita paula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Ulysses S. Grant

text:
Ulysses S. Grant (tên khai sinh Hiram Ulysses Grant;  ; 27 tháng 4 năm 182223 tháng 7 năm 1885) là một sĩ quan quân đội và chính trị gia người Mỹ, tổng thống thứ 18 của Hoa Kỳ từ năm 1869 đến năm 1877. Với tư cách Tướng Tư lệnh, ông đã dẫn dắt Lục quân Liên bang đến thắng lợi trong cuộc Nội chiến Mỹ vào năm 1865 và sau đó giữ chức Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ trong ngắn hạn. Sau này, khi trở thành Tổng thống, Grant là một nhà lãnh đạo dân quyền hiệu quả, ông đã ký ban hành dự luật thành lập Bộ Tư pháp và làm việc cùng với những người Cộng hòa cấp tiến để bảo vệ người Mỹ gốc Phi trong giai đoạn Tái thiết.

Sinh ra và lớn lên ở Ohio, Grant theo học tại West Point và tốt nghiệp năm 1843, sau đó tiếp tục phục vụ xuất sắc trong Chiến tranh Hoa Kỳ–México. Ông giải ngũ năm 1854, trở về cuộc sống dân sự trong tình cảnh nghèo khó. Vào năm 1861, ngay sau khi Nội chiến Mỹ bắt đầu, Grant gia nhập Lục quân Liên bang và nhanh chóng nổi lên trở thành một nhân vật quan trọng sau những chiến thắng ban đầu của Liên bang trên mặt trận miền Tây. Năm 1863, ông lãnh đạo chiến dịch Vicksburg, giành được quyền kiểm soát dòng sông Mississippi, gây tổn thất nghiêm trọng cho Liên minh miền Nam. Tổng thống Abraham Lincoln đã thăng ông lên hàm trung tướng sau chiến thắng tại Chattanooga. Trong vòng 13 tháng, Grant đã chiến đấu với Robert E. Lee trong Chiến dịch Overland gắn liền với thương vong lớn, kết thúc bằng việc bắt giữ quân đội của Lee tại Appomattox, tại đây ông chính thức đầu hàng Grant. Năm 1866, Tổng thống Andrew Johnson thăng Grant lên hàm Thống tướng Lục quân. Sau đó, Grant công khai đoạn tuyệt với Johnson về các chính sách Tái thiết. Là một anh hùng chiến tranh và với tinh thần trách nhiệm cao, Grant đã được Đảng Cộng hòa nhất trí đề cử và sau đó được bầu làm tổng thống vào năm 1868.

Trên cương vị tổng thống, Grant đã ổn định nền kinh tế quốc gia hậu chiến tranh, ủng hộ chính sách tái thiết của Quốc hội và phê chuẩn Tu chính án thứ mười lăm, đồng thời khẩn trương truy tố Ku Klux Klan. Dưới thời Grant, Liên bang đã được khôi phục hoàn toàn. Ông đã bổ nhiệm người Mỹ gốc Phi và người Mỹ gốc Do Thái vào các vị trí quan trọng trong chính quyền liên bang. Năm 1871, ông thành lập Ủy ban Dịch vụ Dân sự đầu tiên, đẩy mạnh hệ thống dịch vụ dân sự hơn bất kỳ vị tổng thống nào trước đây. Đảng Cộng hòa Tự do và Đảng Dân chủ đã thống nhất ủng hộ đối thủ của Grant trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1872, nhưng ông đã tái đắc cử một cách dễ dàng. Cuộc khủng hoảng năm 1873 () đã đẩy đất nước vào tình trạng suy thoái kinh tế nghiêm trọng, dẫn đến việc Đảng Dân chủ giành được đa số ghế trong Hạ viện. Chính sách về người Mỹ bản địa của Grant là đồng hóa người da đỏ vào văn hóa Anh-Mỹ. Chính sách đối ngoại của ông chủ yếu là hòa bình, không có chiến tranh, và ông đã giải quyết khéo léo vụ tranh chấp Alabama với Vương quốc Anh. Tuy nhiên, việc ông cố gắng sáp nhập Santo Domingo đã bị Thượng viện bác bỏ. Chính quyền Grant thường được nhớ đến chủ yếu vì một số vụ bê bối, nhưng nghiên cứu hiện đại đã đánh giá tích cực hơn các cải cách viên mà ông bổ nhiệm và các vụ kiện tụng được tiến hành. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1876 gây tranh cãi gay gắt, Grant đã đóng vai trò giúp Quốc hội thông qua một thỏa thuận hòa bình.

Sau khi rời Nhà Trắng, Grant thực hiện một chuyến công du vòng quanh thế giới, gặp gỡ nhiều nhân vật nổi tiếng và trở thành tổng thống đầu tiên đi vòng quanh thế giới. Năm 1880, ông thất bại trong việc giành được đề cử tổng thống của Đảng Cộng hòa cho nhiệm kỳ thứ ba. Vào năm cuối đời, đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng về tài chính và qua đời vì bệnh ung thư vòm họng, Grant đã viết cuốn hồi ký của mình, được xuất bản sau khi ông từ trần và trở thành một thành công lớn về mặt phê bình và tài chính. Vào thời điểm qua đời, ông được tôn vinh như là biểu tượng của sự thống nhất quốc gia. Do huyền thoại "Lost Cause" được lan truyền bởi những người ủng hộ Liên minh miền Nam vào cuối thế kỷ 20, đánh giá lịch sử cũng như xếp hạng về Grant và nhiệm kỳ tổng thống của ông đã bị ảnh hưởng đáng kể trước khi chúng được khôi phục lại vào thế kỷ 21. Những người chỉ trích Grant có cái nhìn tiêu cực về việc quản lý kinh tế không hiệu quả và sự tham nhũng trong chính phủ của ông, trong khi những người ngưỡng mộ ông đã nhấn mạnh chính sách hòa bình với người Mỹ bản địa, thực hiện mạnh mẽ quyền dân sự và quyền bầu cử cho người Mỹ gốc Phi và bảo đảm miền Bắc và miền Nam là một quốc gia đoàn kết trong Liên bang.

Tiểu sử
Lớn lên ở bang Ohio, chàng trai trẻ Grant sở hữu một tài năng thiên bẩm trong bộ môn cưỡi ngựa và điều này đã giúp anh rất nhiều trong sự nghiệp quân sự của mình. Ông được nhận vào học tại West Point và tốt nghiệp Học viện Quân sự này vào năm 1843. Trong chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico, Grant đã cho mọi người thấy được ông là một người lính xuất chúng. Năm 1848, ông kết hôn với Julia Dent, và cùng với nhau họ có 4 người con. Grant đột ngột từ chức ở ủy ban quân đội vào năm 1854 và trở về sống trong sự nghèo khổ với gia đình của ông suốt 7 năm. Trong thời Nội chiến Hoa Kỳ, ông gia nhập quân đội Liên bang miền Bắc năm 1861 và chỉ huy chiến dịch Vicksburg. Ông đã giúp quân Liên bang giành quyền kiểm soát vùng sông Mississippi vào năm 1863. Sau khi giành thắng lợi trong chiến dịch Chattanooga, Tổng thống Abraham Lincoln phong ông chức Trung tướng. Trong suốt 13 tháng, ông đã đối đầu với Robert E. Lee trong hai chiến dịch đẫm máu là Overland và Richmond-Petersburg. Vào ngày 9 tháng 4 năm 1865, Lee đã phải đầu hàng quân của Grant tại vùng Appomattox. Một tuần sau đó, khi Lincoln bị ám sát, và Phó Tổng thống Andrew Johnson lên thay, vị tân Tổng thống đã đề Grant làm Thống tướng Lục quân Hoa Kỳ vào năm 1866. Tuy nhiên, sau này Grant lại công khai đối lập với Johnson trong các chính sách Tái thiết. Ông dùng những đạo luật được Quốc hội thông qua mặc cho sự phủ quyết của Tổng thống Johnson để bảo đảm quyền công dân cho những người gốc Phi từng làm nô lệ trước đây.

Binh nghiệp

Ngày 13 tháng 3 năm 1861, Tổng thống Abraham Lincoln phong Grant cấp bậc Trung tướng (tiếng Anh: Lieutenant General) với quân hàm mang 3 sao. Đây là cấp bậc cao nhất của quân đội Liên bang thời bấy giờ và Grant vị tướng đầu tiên thụ phong. Cấp bậc này được Quốc hội thông qua ngày 2 tháng 3 năm 1864.

Sau nội chiến, một lần nữa ông được thụ phong một cấp bậc mới vừa đặt ra vào ngày 25 tháng 7 năm 1880, Thống tướng Lục quân, lúc bấy giờ mang 4 sao.

Tổng thống Hoa Kỳ (1869-1877)
Grant là một anh hùng dân tộc và cũng là một chính trị gia bất đắc dĩ khi ông được Đảng Cộng hòa chọn ứng cử chức Tổng thống trong cuộc bầu cử năm 1868 và cuối cùng chiến thắng. Với cương vị Tổng thống, ông đã ổn định kinh tế quốc gia sau chiến tranh, cũng như thành lập Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, và truy tố nhóm cực đoan Ku Kux Klan. Ông bổ nhiệm những người Mỹ gốc phi và gốc Do Thái cho các chức vụ quan trọng ở chính phủ liên bang. Năm 1871, ông thành lập Ủy ban Công vụ Hoa Kỳ. Những đảng viên Cộng hòa Tự do và Dân chủ đã đứng sau ủng hộ cho đối thủ của Grant trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1872, nhưng Grant đã thuận lợi giành thắng lợi trong năm đó. Các chính sách của Grant liên quan đến người da đỏ gặt hái được nhiều thành công đồng thời cũng vấp phải thất bại. Trong việc đối ngoại, chính quyền Grant đã giải quyết ổn thỏa vụ đòi bồi thường Alabama từ Anh nhưng lại gặp rắc rối khi muốn sáp nhập Cộng hòa Dominica ở vùng biển Caribe vào lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong thời của Grant, tham nhũng trong chính quyền nhánh hành pháp đã tạo nên nhiều tai tiếng, và nhiều thành viên Nội các hoặc quan chức được Grant bổ nhiệm đã bị sa thải hoặc xin từ chức. Cuộc Khủng hoảng năm 1873 đã khiến kinh tế quốc gia suy thoái nghiêm trọng và điều này đã tạo cơ hội cho Đảng Dân chủ lên kiểm soát phần lớn Hạ viện Hoa Kỳ. Khi cuộc bầu cử Tổng thống năm 1876 gặp đầy tranh cãi, Grant đã tạo điều kiện cho Quốc hội phê chuẩn một thảo hiệp giúp xoa dịu tình hình.

Đời tư
Cháu nội ông là Ulysses Simpson Grant III (1881–1968) cũng là một tướng lĩnh Hoa Kỳ với quân hàm Thiếu tướng công binh.

Nội chiến Hoa Kỳ
Danh tiếng của tướng Grant bắt đầu nổi năm 1862 khi ông chỉ huy cuộc tấn công và hạ được hai đồn Henry và Donelson của quân miền Nam. Năm sau, ông chiến thắng vẻ vang tại Vicksburg, tạo thế an toàn dọc sông Mississippi cho quân miền Bắc, lúc bấy giờ cũng đã chiến thắng tại Gettysburg; và đẩy quân miền Nam từ thế thắng sang thế thua. Năm 1864 khi được cử làm chỉ huy trưởng quân đội miền Bắc, tướng Grant mở nhiều cuộc tấn công liên tiếp gây thiệt hại cho quân miền Nam. Cuộc Nội chiến Hoa Kỳ chấm dứt khi tướng Grant chấp nhận tướng Robert E. Lee của quân miền Nam ra đầu hàng tại tòa án vùng Appomattox. Sử gia J.F.C. Fuller mô tả Grant là "tướng giỏi nhất ở lứa tuổi của ông, và là tay chiến thuật giỏi nhất của bất cứ lứa tuổi nào". Kỹ thuật dụng binh của tướng Grant trong trận Vicksburg được nhiều quân sự gia dùng để nghiên cứu và giáo huấn sĩ quan.

Hậu nhiệm kỳ
Sau khi đã nghỉ hưu, Grant là vị Tổng thống đầu tiên đi vòng quanh thế giới và có nhiều cuộc hội đàm với các nhà lãnh đạo nước ngoài. Năm 1880, Grant đã không thành công khi cố gắng có được sự đề cử của Đảng Cộng hòa cho nhiệm kỳ Tổng thống lần thứ 3. Trong những năm cuối đời, ông gặp nhiều biến cố về vấn đề tài chính và đang chết mòn vì mắc phải căn bệnh ung thư vòm họng. Trước hoàn cảnh đó, ông đã viết một cuốn hồi ký về cuộc đời mình, và cuốn sách này có lẽ là một trong những thành công rực rỡ nhất của ông khi được nhiều người đón nhận đồng thời cũng giúp gia đình ông về vấn đề tài chính. Khi ông qua đời, mọi người nhớ đến ông như là một biểu tượng của sự đoàn kết dân tộc. Tại đám tang của ông, những vị tướng của phe Liên bang miền bắc cũng như cựu tướng của Liên minh Miền Nam đều giúp khiêng quan tài của ông.

Sau khi thất cử cho nhiệm kỳ thứ ba, Grant bị phá sản vì đầu tư thất bại và bị bệnh ung thư cổ họng. Ông có viết hồi ký đời tư. Sách này rất phổ biến trong giới quân binh, sử gia và bình luận gia.

Đánh giá
Có nhiều ý kiến khác nhau khi đánh giá lịch sử về di sản của Grant. Nhiều nhà sử học đã công nhận ông là một thiên tài quân sự, và lối đánh hiện đại của ông trên chiến trường được đề cập trong nhiều sách lịch sử quân sự thời nay. Grant được đánh giá là một trong những vị Tổng thống tệ nhất trong bảng xếp hạng Tổng thống ở thế kỷ 20 vì những vụ bê bối tham nhũng của các quan chức cấp cao ông từng bổ nhiệm và các trợ lý quân sự ở Nhà Trắng, Grant mang tiếng xấu là đã thả lỏng hoặc che chở cho những kẻ tham nhũng hối lộ trong chính giới Hoa Kỳ thời bấy giờ. Tuy nhiên, các nhà sử học thế kỷ 21 lại đề cao những thành tựu của Grant trong việc giải quyết vụ bồi thường Alabama, bảo vệ cho người da đen, đưa chứng cớ những công sức ông đã cống hiến cho phát triển về nhân quyền và dân quyền với người Mỹ gốc Phi và người thổ dân, và thành lập Ủy ban Công vụ đầu tiên. Tuy là một vị Tổng thống kiên cường, ông đã đã thất bại trong những thử thách khó khăn của việc khiến cho toàn dân chấp nhận những nỗ lực của ông trong thời Tái thiết.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tổng thống Hoa Kỳ
Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng hòa
Nội chiến Hoa Kỳ
Thống tướng Lục quân Hoa Kỳ
Người viết hồi ký Mỹ
Chết vì ung thư vòm họng
Người Mỹ gốc Anh
Tử vong vì ung thư ở New York

Người Mỹ gốc Ireland


title: Euglossa laevicincta

text:
Euglossa laevicincta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dressler mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1982


title: Ectoedemia minimella

text:
{{Bảng phân loại
| name = Ectoedemia minimella
| image =
| image_width = 250px
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| superordo = Amphiesmenoptera
| ordo = Lepidoptera
| subordo = Glossata
| cohorto = Myoglossata
| subcohorto = Neolepidoptera
| infraordo = Heteroneura
| superfamilia = Nepticuloidea
| familia = Nepticulidae
| genus = Ectoedemia
| species = E. minimella
| binomial = Ectoedemia minimella
| binomial_authority = (Zetterstedt, 1839)
| synonyms =
Trifurcula minimella Zetterstedt, 1839
Nepticula viridicola Weber, 1937
Nepticula woolhopiella Stainton, 1887
Nepticula mediofasciella (auct.)
}}Ectoedemia minimella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Scandinavia và miền bắc Nga to Pyrenees và Ý, và from Ireland to Slovakia.

Sải cánh dài 5.1-6.6 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Betula nana, Betula pendula, Betula pubescens và Betula pubescens carpatica''. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl
A Taxonomic Revision Of The Western Palaearctic Species Of The Subgenera Zimmermannia Hering And Ectoedemia Busck s.str. (Lepidoptera, Nepticulidae), With Notes On Their Phylogeny

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: Sarrecave

text:
Sarrecave  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 417 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Lasioglossum diversopunctatum

text:
Lasioglossum diversopunctatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ellis mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: Queudes

text:
Queudes  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: 6193 Manabe

text:
6193 Manabe (1990 QC1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 8 năm 1990 bởi Endate và Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6193 Manabe

Thiên thể phát hiện năm 1990
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bittium caraboboense

text:
Bittium caraboboense là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Bittium
Cerithiidae


title: Rhipidia ingenua

text:
Rhipidia ingenua là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Splendrillia hermata

text:
Splendrillia hermata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Francourville

text:
Francourville  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 157 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Samsu-Iluna

text:
Samsu-Iluna (Samsuiluna)(khoảng 1792 - 1712 TCN), là vua của Babylon từ 1750 - 1712 TCN. Ông là con trai của Hammurabi, sử sách không nhắc đến mẹ ông. Triều đại của ông được đánh dấu bởi các cuộc nổi dậy dữ dội của các khu vực bị chinh phục bởi người cha của mình và sự từ bỏ một số thành phố quan trọng.

Triều đại
Khi Hammurabi lên ngai vàng cai trị thành Babylon, ông kiểm soát một khu vực nhỏ xung quanh thành phố, và bị bao quanh bởi những đối thủ hùng mạnh hơn nhiều ở tất cả các bên. Vào thời điểm ông qua đời, ông đã chinh phục Sumer, Eshnunna và Mari trở thành vua của Lưỡng Hà. Ông cũng đã làm suy yếu và làm nhục Ê-lam, Assur và người Gutia.

Vào năm thứ 9 của triều đại mình Samsu-iluna đã chiến đấu chống lại Rim-Sin II của Larsa. Hầu hết các cuộc giao tranh đã diễn ra ở biên giới của Elam và Sumer trước khi Rim-Sin II bị bắt và hành quyết. Trong chiến tranh ông cũng đã phá hủy các thành phố Ur và Uruk. Iluma-Ilu, giả danh là hậu duệ của Damiq-Ilishu, vị vua cuối cùng của Isin, dấy lên một cuộc nổi loạn chống lại Samsu-Iluna tại Sumer. Iluma-Ilu đã giành được một phần Sumer ở phía nam Nippur. Kutir-Nahhunte I vua của Elam, cũng tấn công Samsu-Iluna, đánh bại ông ta, một lần nữa Elam thoát khỏi sự cai trị của Babylon.

Kẻ thù xâm lược Babylon
Trong thời kỳ trị vì của Samsu-Iluna, người Kassites xâm lược Đế quốc Babylon lần đầu tiên vào năm 1741 TCN. Điều này xảy ra dưới quyền thủ lĩnh của người Kasites là Gandash, người mà được người Kassite nhớ đến như là kẻ chinh phục Babylon. Mặc dù không có bằng chứng về văn bản liên quan đến người Kassites dưới thời Gandash được biết đến.

Xem thêm
 Danh sách các vị vua của Babylon

Chú thích

Liên kết ngoài
Babylonian Empire (Old Babylonian Period) / Dynasty I
Timeline: Apum / Abum (City State of Shehna)
Timeline: Terqa (State of Hana / Hanna / Khana)

Vua Babylon


title: Arene venustula

text:
Arene venustula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Areneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Arene


title: Conus regonae

text:
Conus regonae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

R
Động vật được mô tả năm 1990


title: 1229 Tilia

text:
1229 Tilia (1931 TP1) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1931 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1229 Tilia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: Hirtomurex taranui

text:
Hirtomurex taranui là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hirtomurex


title: Lực hướng tâm

text:
Lực hướng tâm là một loại lực cần để làm cho một vật đi theo một quỹ đạo cong. Isaac Newton đã mô tả lực này trong cuốn Principia của ông. Bất kỳ lực nào (trọng lực, lực điện từ, v.v.) hoặc sự kết hợp các lực với nhau đều có thể đóng vai trò là lực hướng tâm. Ta có thể thấy một ví dụ về chuyển động tròn đều trên hình bên phải.

Ví dụ đơn giản: chuyển động tròn đều

Vector vận tốc được định nghĩa là tốc độ của vật cùng với hướng chuyển động. Những vật có tổng lực tác động triệt tiêu sẽ không tăng tốc và do đó di chuyển theo một đường thẳng với tốc độ không đổi; chúng có vận tốc là một hằng số. Tuy nhiên, một vật di chuyển theo đường tròn, mặc dù di chuyển với tốc độ không đổi, vẫn có sự thay đổi hướng chuyển động. Độ thay đổi vector vận tốc của vật trong trường hợp này gọi là gia tốc hướng tâm.

Gia tốc hướng tâm khác nhau phụ thuộc vào bán kính cong của quỹ đạo (R) và tốc độ (v) của vật, gia tốc tăng nếu tốc độ tăng hoặc bán kính giảm. Nếu một vật đang di chuyển theo một đường tròn với tốc độ biến thiên, gia tốc của nó có thể được chia thành hai thành phần: gia tốc hướng tâm (gia tốc làm thay đổi hướng vận tốc) và gia tốc tiếp tuyến (gia tốc làm thay đổi độ lớn vận tốc).

Độ lớn của lực hướng tâm được cho theo công thức:

trong đó m là khối lượng, v là tốc độ dài, \omega là tốc độ góc và r là bán kính cong của quỹ đạo.

Nguồn gốc của lực hướng tâm

Đối với một vệ tinh bay trong quỹ đạo quanh trái đất, lực hướng tâm do lực trọng trường tạo thành giữa vệ tinh và trái đất, và tác dụng lực hướng về khối tâm của hai vật. Đối với một vật được gắn vào đầu một sợi dây đang quay theo trục đứng, lực hướng tâm là thành phần nằm ngang của lực căng dây, tác dụng hướng về tâm khối lượng giữa trục quay và vật quay. Đối với một vật đang xoay quanh chính nó, lực căng bên trong là lực hướng tâm giữ cho vật là một khối.

Phân tích một số trường hợp

Dưới đây là ba ví dụ có độ phức tạp tăng dần, sử dụng các công thức liên quan đến vận tốc và gia tốc.

Chuyển động tròn đều

Chuyển động tròn đều là trường hợp có độ quay cố định. Dưới đây là hai cách tiếp cận vấn đề.

Phương pháp hình học

Ở hình bên phải, vòng tròn bên trái là hình một vật đang di chuyển trên một đường tròn với tốc độ không đổi tại hai thời điểm khác nhau trên quỹ đạo của nó. Vị trí của nó được chỉ bởi vector R và vận tốc là vector v.

Vector vận tốc luôn luôn vuông góc với vector vị trí (vì vector vận tốc luôn tiếp tuyến với quỹ đạo tròn). Vì R di chuyển theo đường tròn, do đó v cũng vậy. Chuyển động tròn của vận tốc được thể hiện trong đường tròn ở hình bên phải, cùng với gia tốc a. Cũng như vận tốc là mức độ thay đổi vị trí, gia tốc chính là mức độ thay đổi của vận tốc.

Vì vị trí và vận tốc di chuyển cùng nhau, chúng xoay quanh vòng tròn của chúng với cùng chu kỳ T. Khoảng thời gian đó bằng với khoảng cách đi được chia cho vận tốc.

và, tương tự,

Cho hai phương trình này bằng nhau và giải để tìm |a|, ta có

Vận tốc xoay tính theo radian trên giây là:

So sánh hai vòng tròn trong hình bên, ta cũng thấy vận tốc hướng về tâm của vòng tròn R. Ví dụ, trong đường tròn bên trái, vector vị trí R chỉ vào vị trí 12 giờ có vector vận tốc v của nó hướng vị trí 9 giờ, còn ở hình bên phải, vector gia tốc a chỉ vào vị trí 6 giờ. Do đó vector gia tốc là ngược hướng với R và hướng về tâm của vòng tròn R.

Sử dụng vector

Hình bên cho thấy mối quan hệ vector trong chuyển động tròn đều. Bản thân sự quay được đại diện bằng vector Q, là vector pháp tuyến của mặt phẳng quỹ đạo (sử dụng quy tắc bàn tay phải) và có độ lớn xác định bằng công thức:

với θ là tọa độ góc vào thời điểm t. Trong phần này, dθ/dt được giả thiết là không thay đổi, không phụ thuộc vào thời gian. Độ dịch chuyển ℓ trong khoảng thời gian vi phân dt trên quỹ đạo tròn là

trong đó, theo tính chất của tích có hướng của hai vector, có độ lớn bằng rdθ và có phương vuông góc với quỹ đạo.

Do đó,

Nói cách khác,

Đạo hàm theo thời gian,

Công thức Lagrange cho biết:

Áp dụng công thức Lagrange, để ý rằng Ω • r(t) = 0 tại mọi thời điểm,

Nói một cách nôm na, gia tốc luôn có hướng ngược với vector xuyên tâm r, và có độ lớn bằng:

trong đó ký hiệu |...| để chỉ độ lớn của vector, với r(t) đơn giản chính là bán kính R của quỹ đạo. Kết quả này hoàn toàn khớp với mục trước nếu ta thay tốc độ quay bằng chu kỳ T:

Khi tốc độ quay là hằng số như trong chuyển động tròn không đều, cách phân tích đó cũng khớp với cách này.

Cái hay của cách tiếp cận bằng vector là ở chỗ nó độc lập hiển nhiên với bất kỳ hệ tọa độ nào.

Ví dụ: Rẽ cua trên mặt phẳng nghiêng

Hình bên cho thấy một trái banh đang chuyển động trên một mặt phẳng cong nghiêng. Mặt cong nghiêng một góc θ so với mặt phẳng ngang, và bề mặt đường xem như là trơn. Mục tiêu của chúng ta là tìm xem góc nghiêng của mặt phẳng phải là bao nhiêu để tránh banh không trượt ra khỏi mặt đường. Trên đường cong nằm ngang không có độ nghiêng, trái banh sẽ lập tức trượt ra khỏi mặt đường; còn với mặt đường rất dốc, trái banh sẽ trượt về trung tâm trừ khi nó di chuyển rất nhanh.

Khung bên phải của hình cho thấy các lực tác dụng trên quả banh. Có hai lực: một là lực trọng trường hướng thẳng xuống dưới xuyên qua khối tâm của trái banh mg trong đó m là khối lượng quả banh và g là gia tốc trọng trường; lực thứ hai là phản lực hướng lên phía trên do mặt đường tác dụng vuông góc với mặt phẳng đường man. Lực hướng tâm trên Hình bên là tổng hợp lực có được bằng cách cộng vector phản lực và trọng lực với nhau, và không phải là lực thứ ba tác dụng lên banh.

Tổng hợp lực nằm ngang tác dụng lên banh là thành phần nằm ngang của lực do mặt đường tác dụng, có độ lớn là |Fh| = m|an|sinθ. Thành phần thẳng đứng của lực từ mặt đường phải bù trừ với trọng lực, có nghĩa là |Fv| = m|an|cosθ = m|g|. Theo đó ta có thể tìm hợp lực là:

Mặt khác, với vận tốc |v| trên đường cong bán kính R, động lượng nói rằng lực cần thiết để khiến trái banh cua liên tục trên đường trong là lực hướng tâm Fc có độ lớn:

Do đó, trái banh nằm trên một quỹ đạo ổn định khi góc nghiêng của mặt đường thỏa mãn điều kiện:

hoặc,

Khi góc nghiêng θ đạt đến 90°, hàm tiến đến vô cùng, nghĩa là giá trị |v|2/R rất lớn. Nói một cách nôm na, phương trình này cho thấy tốc độ càng cao (|v| càng lớn) thì mặt đường càng phải dốc (giá trị θ lớn hơn), và đối với góc cua càng gấp (R nhỏ) mặt đường cũng phải càng dốc, như vậy là phù hợp với trực giác. Khi góc θ không thỏa mãn điều kiện trên, thành phần nằm ngang của lực do mặt đường tác dụng không tạo ra một lực hướng tâm đúng, và có thêm lực ma sát tiếp tuyến với mặt đường sẽ khử đi sự chênh lệch. Nếu ma sát không thể làm điều này (có nghĩa là hệ số ma sát thấp), trái banh sẽ trượt sang bán kính khác để đạt được sự cân bằng.

Những ý tưởng này cũng được áp dụng vào hàng không. Xem sổ tay hướng dẫn dành cho phi công FAA.

Ví dụ: con yo-yo

Một ví dụ thú vị khác liên quan đến lực hướng tâm là yo-yo.
Khi sợi dây được thả ra, yo-yo xoay xuống về một bên của sợi dây. Khi sợi dây được buông ra hoàn toàn, yo-yo tiếp tục xoay trong khi thực hiện một cú xoay hình chữ U đúng 180 độ theo phương tịnh tiến của nó. Sau đó nó xoay lên lại về phía bên kia của sợi dây, trong khi đồng thời khiến cho sợi dây cuộn lại một lần nữa. Trong hình hành vi này được vẽ ở bên trái với ba điểm khác nhau trong quá trình chuyển động; mũi tên cho thấy hướng chuyển động sự quay. Thế năng của yo-yo tại điểm cao nhất của chuyển động sẽ biến thành động năng xoay khi nó rơi xuống, rồi sau đó lại chuyển thành thế năng trọng trường khi nó chạy lên.

Hình bên phải là quỹ đạo lý tưởng của khối tâm yo-yo tạo thành một hình ê-líp. Chuyển động trên quỹ đạo này đòi hỏi phải có lực hướng tâm, lực này đạt đến giá trị cực đại ở phía cuối quỹ đạo khi góc cong rất lớn. Mũi tên màu xanh cho thấy lực hướng tâm, nằm theo hướng thẳng đứng ở phía cuối quỹ đạo. Tại đó, sự đảo chiều trong chuyển động được tạo ra từ lực căng của sợi dây đã được bung ra hoàn toàn. Lực căng này tiếp tục theo phương từ điểm nối với sợi dây cho đến khối tâm của yo-yo, tạo thành lực hướng tâm khiến yo-yo xoay theo hình chữ U quanh đầu cuối sợi dây.

Chuyển động tròn không đều

Để tổng quát hóa trường hợp chuyển động tròn không đều, giả sử vận tốc góc của chuyển động quay không phải là một hằng số. Lúc này gia tốc có một thành phần tiếp tuyến, như trên Hình bên. Trường hợp này được dùng để biểu diễn một chiến thuật suy diễn dựa trên hệ tọa độ cực.

Gọi r(t) là vector mô tả vị trí khối tâm theo thời gian. Vì chúng ta đang giả sử đây là chuyển động tròn, gọi  r(t) = R·ur, trong đó R là hằng số (bán kính của đường tròn) và ur là vector đơn vị hương từ điểm chuyển động đến khối tâm. Vị trí của ur được mô tả theo θ, góc tạo bởi trục x là vector đơn vị, đo theo hướng ngược chiều kim đồng hồ từ trục x. Vector đơn vị khác dành cho hệ tọa độ cực, uθ vuông góc với ur và những điểm theo hướng θ tăng dần. Những vector đơn vị cực này có thể được biểu diễn theo vector đơn vị Decartes theo phương x và y, ký hiệu lần lượt là i và j:

ur = cosθ i + sinθ j

và

uθ = sinθ i + cosθ j.

Chúng ta lấy đạo hàm để tìm vận tốc:

trong đó ω là vận tốc góc dθ/dt.

Kết quả vận tốc này trùng khớp với kỳ vọng rằng vận tốc sẽ hướng tiếp tuyến với vòng tròn, và rằng độ lớn vận tốc sẽ là ωR. Đạo hàm một lần nữa, và để ý rằng

chúng ta tìm được gia tốc, a là:

Do đó, thành phần hướng tâm và tiếp tuyến của gia tốc là:

   and

trong đó |v| = Rω là độ lớn vận tốc (tốc độ).

Các phương trình này cho thấy, trong trường hợp một vật di chuyển quanh một đường tròn với tốc độ thay đổi, gia tốc của vật có thể phân thành một thành phần trực giao làm thay đổi hướng chuyển động (gia tốc hướng tâm), và một thành phần song song, hay thành phần tiếp tuyến, làm thay đổi tốc độ.

Xem thêm
 Lực

 Lực tưởng tượng
 Lực ly tâm
 Chuyển động tròn
 Lực Coriolis
 Phản lực ly tâm

 Ví dụ: chuyển động tròn
 Công thức Frenet-Serret
Hệ tọa độ trực giao
Tĩnh học
Động học

Chuyển động học
Cơ học ứng dụng
Cơ học phân tích
Động lực học
Cơ học cổ điển

Ghi chú và tham khảo

Đọc thêm

 Centripetal force  vs. Centrifugal force , from an online Regents Exam physics tutorial by the Oswego City School District

Liên kết ngoài
Notes from University of Winnipeg
Notes from Physics and Astronomy HyperPhysics at Georgia State University; see also home page
Notes from Britannica
Notes from PhysicsNet
NASA notes by David P. Stern
Notes from U Texas.

Lực
Cơ học
Chuyển độc học
Chuyển động xoay
Chuyển động học
Gia tốc
Xoay tròn


title: Nilka

text:
Nilka (, Hán Việt: Ni Lặc Khắc huyện}; ) là một huyện của Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.

Trấn
 Nilka (尼勒克镇)

Hương

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Mông Cổ - Khoa Khắc Hạo Đặc Hạo Nhĩ (科克浩特浩尔蒙古族乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tân Cương
Ili


title: Truyện cười Việt Nam

text:
Truyện cười Việt Nam (còn gọi là truyện tiếu lâm) là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn, đa dạng, phức tạp bao gồm những hình thức được gọi bằng những danh từ khác nhau như truyện tiếu lâm, truyện khôi hài, truyện trào phúng, truyện trạng, giai thoại hài hước.  Tiếng cười trong sinh học mang tính bản năng, vô thức phát ra do phản ứng của cơ thể một cách đơn thuần. Trong khi, tiếng cười tâm lý xã hội biểu thị thái độ, bộc lộ tư tưởng, tình cảm con người. Tiếng cười tâm lý xã hội có hai loại nhỏ: tiếng cười tán thưởng và tiếng cười phê phán.
Tiếng cười tán thưởng biểu thị niềm vui, sự yêu mến. Tiếng cười phê phán biểu thị sự khinh ghét, sự phủ nhận.Tiếng cười phê phán là cái cười trong truyện cười. Cái cười phát ra từ cái đáng cười. Cái đáng cười chứa đựng cái hài hiểu theo nghĩa triết học, nghĩa là có mâu thuẫn bên trong. Đó là mâu thuẫn giữa cái xấu và cái đẹp, giữa hình tượng và ý niệm, giữa sinh động và máy móc.

Nội dung
Nội dung của truyện cười có các mục đích:
Mua vui giải trí: nhằm mục đích giải trí là chủ yếu, song nó cũng có tính chất phê phán nhẹ nhàng những thói xấu của người bình dân, những lầm lẫn, hớ hênh, những tình huống trớ trêu: (Tay ải tay ai, Thấy dễ mà thèm, Ăn vụng gặp nhau...) như các giai thoại về Bác Ba Phi
Phê bình giáo dục: phê bình thói hư tật xấu của người chung quanh trong xã hội đương thời: Hội sợ vợ, Lợn cưới áo mới, Sợ quá nói liều...
Đả kích: vạch trần cái ác, cái xấu có tính bản chất của giai cấp thống trị, lãnh đạo. Truyện trào phúng đả kích từ vua chúa, quan chức đến địa chủ cường hào, thầy đồ, thầy chùa, thầy pháp, thầy lang, nhà giàu mới, ông bà chủ, sếp... (Quan huyện thanh liêm, Thần bia trả nghĩa, Nó phải bằng hai mày, Nam mô... boong, Thầy đồ liếm mật, Chỉ có một con ma...). Hệ thống truyện trạng (tiêu biểu là truyện Trạng Quỳnh, truyện ông Ó), Ba Giai Tú Xuất,...

Phân loại
Theo tiêu chí kết cấu thì truyện cười có 2 nhóm lớn:
Truyện cười kết chuỗi:
 Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm là đối tượng của tiếng cười phê phán (Trạng Lợn)
 Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm là người được ca ngợi, thán phục, đã dũng cảm, mưu trí đấu tranh chống cái xấu, cái ác (Trạng Quỳnh).
Truyện cười không kết chuỗi:
 Truyện khôi hài (giải trí là chủ yếu),
 Truyện trào phúng (phê phán là chủ yếu), và
 Truyện tiếu lâm (có yếu tố tục).

Một số truyện cười Việt Nam
 Thầy bói xem voi
 Tam đại con gà
 Lợn cưới, áo mới
 Đi chợ
 Nhưng nó phải bằng hai mày
 Treo biển
 Mua kính

Tham khảo

Văn học dân gian Việt Nam
Việt Nam


title: Ko Tao

text:
Ko Tao (cũng viết là Koh Tao, , , nghĩa là "Rùa biển") là một hòn đảo nằm gần bờ tây của vịnh Thái Lan. Đảo này có diện tích khoảng 21 km². Về mặt hành đảo này tạo thành một tambon trong huyện (Amphoe) Ko Pha Ngan của tỉnh Surat Thani. Dân số cuối năm 2006 là 1382 người . The main settlement is Ban Mae Hat.

Kinh tế của đảo chủ yếu dựa vào ngành du lịch, đặc biệt là lặn scuba.

Ko Tao được những người định cư đầu tiên đặt tên là Đảo Rùa vì hình dạng đảo trông giống con rùa biển. Tuy nhiên, đảo này lại cũng là nơi sinh sản quan trọng của Eretmochelys imbricata và Chelonia mydas (rùa biển xanh.

Chú thích

Tham khảo

Đảo Thái Lan
Tỉnh Surat Thani
Vịnh Thái Lan


title: Aeolus bimucronatus

text:
Aeolus bimucronatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus