title: Tây Phổ

text:
Tây Phổ (tiếng Đức: Westpreußen, tiếng Ba Lan Prusy Zachodnie) là một tỉnh của Vương quốc Phổ từ 1773-1824 và 1878-1919/20 được tạo ra từ các tỉnh Ba Lan trước đó là Phổ hoàng gia. Sau khi Đức đã bị đánh bại vào năm 1918, trong tháng 2 năm 1920 thì bàn giao các khu vực trung tâm Tây Phổ để trở thành những cái gọi là Hành lang Ba Lan và thành phố tự do Danzig, trong khi các phần còn lại với các Đức Weimar Cộng hòa đã trở thành các Tây Phổ Posen hoặc được nhập vào tỉnh Đông Phổ như Regierungsbezirk Tây Phổ. Lãnh thổ đã được bao gồm trong phạm vi Reichsgau Danzig-Tây Phổ từ 1939-45, sau đó nó trở thành một phần của Ba Lan.

Tây Phổ cũng được sử dụng như một tên chung cho các khu vực trong bối cảnh lịch sử từ thế kỷ 13 đến năm 1945. Trong thời Trung cổ, nơi sinh sống của bộ lạc Slavic: Pomerania trong Pomerelia phía tây sông Vistula, bởi Phổ Cổ và sau đó Masovia trong Kulmerland, và Phổ Cổ (chủ yếu là Pomesania) một phần của khu vực nằm ở phía đông sông Vistula và phía bắc đến Kulmerland. Do thay đổi xuất nhập cảnh và văn hóa, dân cư đã trở thành dân pha trộn qua nhiều thế kỷ và bao gồm người Đức, người Kashubia, người Ba Lan, cũng như người Slovincia, người Huguenot, người Mennonite, và người Scotland, trong số những dân tộc khác.

Hầu hết các lãnh thổ của Tây Phổ ngày nay là một phần của Voivodeship Pomeranian Ba Lan, trong đó có Danzig là thủ phủ của nó.

Liên kết
www.westpreussen-online.de
Administrative subdivision of the province in 1910
 Das Westpreußenlied (Real Audio)
 West Prussia FAQ
 East and West Prussia Gazetteer

Tham khảo

Tây Phổ


title: Castelvieilh

text:
Castelvieilh là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 366 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Smaragdina kimotoi

text:
Smaragdina kimotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Smaragdina


title: Le Souich

text:
Le Souich là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Le Souich có cự ly  về phía tây nam của Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D59 và đường D257, tại ranh giới với tỉnh Somme.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Nicholas, thế kỷ 16.
 Lâu đài thế kỷ 18.
 Nhà nguyện xây năm 1827.

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Le Souich on the Quid website

Souich


title: Diaxetyl

text:
Diaxetyl (danh pháp hệ thống IUPAC: butandion hoặc 2,3-butandione) là sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình lên men. Nó là một hợp chất dixeton gồm hai nhóm C=O liền kề, công thức hóa học là C4H6O2. Diaxetyl xuất hiện tự nhiên trong các sản phẩm đồ uống có cồn và được bổ sung vào một số thực phẩm để tạo hương vị bơ.

Trong sản phẩm thực phẩm
Diaxetyl và axetoin là hai hợp chất tạo nên hương vị đặc trưng của bơ sữa. Do đó, các nhà sản xuất margarin hoặc các sản phẩm chất béo thực vật tương tự thường bổ sung diaxetyl và axetoin (cùng với beta caroten để tạo màu vàng) để cho sản phẩm cuối cùng có hương vị bơ..

Trong đồ uống có cồn
Ở hàm lượng thấp, diaxetyl tạo nên độ trơn của đồ uống có cồn có thể cảm nhận trong miệng. Với hàm lượng lớn hơn, diaxetyl tạo vị bơ hoặc vị của một loại kẹo làm từ bơ đun với đường.

Trong một số loại bia, sự có mặt của diaxetyl ở nồng độ thấp có thể chấp nhận được, thậm chí là chất mong muốn có, ngược lại trong một số loại bia khác, diaxetyl không được phép có.

Diaxetyl được tạo ra trong quá trình lên men như là sản phẩm phụ của sự tổng hợp valin (một loại amino acid thiết yếu), khi nấm men tạo ra α-axetolactat và chất này bị decarboxyl hóa tạo thành diaxetyl. Sau đó nấm men hấp thụ diaxetyl và phân cắt các nhóm xeton để tạo thành các hợp chất có hương vị trung tính là axetoin và 2,3-butanediol.

Nồng độ diaxetyl trong rượu chardonnay đã được xác định từ 0,005 mg/L đến 1,7 mg/L và lượng cần thiết để tạo hương vị cảm nhận được tối thiểu là 0,2 mg/L.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Research project on diacetyl reduction during beer fermentation
Toxicology data
NIOSH Alert: Preventing Lung Disease and Workers who Use or Make Flavorings

A Case of Regulatory Failure - Popcorn Workers Lung , from www.defendingscience.org.
Scientists Urge Secretary of Labor to Protect Workers from Diacetyl , a press release from defendingscience.org. Links to studies on the health effects of diacetyl, and to a variety of related documents including the recent OSHA petition and the scientists' letter of support may be found here.
Flavoring suspected in illness, Washington Post, ngày 7 tháng 5 năm 2007.
NIOSH International Safety Card for 2,3-butanedione
National Institute for Occupational Safety and Health - Flavorings-Related Lung Disease
IFIC - Diacetyl

Keton
Chất tạo hương
An toàn và sức khỏe nghề nghiệp
Hương liệu


title: Ziegfeld Girl (phim)

text:
Ziegfeld Girl là một bộ phim âm nhạc Mỹ năm 1941, với các diễn viên chính James Stewart, Judy Garland, Hedy Lamarr, và Lana Turner cùng với Tony Martin, Jackie Cooper, và Eve Arden. Phát hành bởi MGM, bộ phim được đạo diễn bởi Robert Z. Leonard.

Lấy bối cảnh thập niên 20, bộ phim nói về câu chuyện song song giữa 3 người phụ nữ ở sân khấu Broadway. Đây được xem như phần tiếp theo của bộ phim năm 1936 The Great Ziegfeld và cũng có một số sự liên hệ với bộ phim trước đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1941
Phim ca nhạc Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim của MGM
Phim trắng đen
Phim Mỹ


title: Chalcolepis pannus

text:
Chalcolepis pannus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Kashyap miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepis


title: Hán Chung Ly

text:
Hán Chung Ly (chữ Hán: 漢鐘離) tên thật là Chung Ly Quyền (鐘離權, họ kép "Chung Ly", tên "Quyền"), tự Tịch Đạo (寂道), hiệu Vân Phòng tử (云房子), tự xưng "Thiên hạ đô tản Hán Chung Ly Quyền", là một trong số Bát Tiên của Đạo giáo. Nguyên mẫu là một vị đại tướng thời Đông Hán nên gọi là Hán Chung Ly. Vị tiên này thường được coi là người đứng đầu bát tiên (một số người cho rằng Lã Động Tân là người đứng đầu không chính thức). Ông sử dụng một chiếc quạt có khả năng cải tử hoàn sinh.

Cuộc đời

Truyền thuyết về Hán Chung Ly xuất hiện trong thời gian khoảng từ Ngũ đại Thập quốc tới thời kỳ đầu nhà Tống. Trong các sách như Tuyên Hòa niên phổ, Tống thư, Di kiên chí đều có ghi chép về ông.

Theo truyền thuyết, căn phòng nơi ông sinh tràn ngập ánh sáng khi ông chào đời. Sau khi sinh ông không ngừng khóc cho tới khi đủ 7 ngày. Những người theo Đạo giáo sau này kỷ niệm sinh nhật của ông vào ngày 15 tháng 4 âm lịch hàng năm.

Theo Liệt tiên toàn truyện thì Chung Ly Quyền sinh tại Yên Đài (燕台), từng có thời làm tướng Đông Hán. Ông được giao nhiệm vụ đem quân đi đánh Tây Khương, nhưng quan trên là Lương Dực ghen ghét chỉ cấp cho ông 3.000 quân già yếu, vừa đến nơi đã bị quân Khương đánh bại, quân sĩ tan rã chạy trốn. Ông chạy vào nơi sơn cốc, bị lạc đường và gặp một vị sư người Hồ. Vị sư này dẫn ông tới một thôn trang nhỏ, nói với ông "Đây là nơi ở của Đông Hoa tiên sinh" rồi cáo biệt. Chợt nghe có tiếng người nói "Việc này chắc là do kẻ người Hồ mắt xanh lắm mồm gây ra". Sau đó ông gặp một người khoác chiếc áo lông cừu màu trắng, tay cầm một chiếc gậy màu xanh bằng thân cỏ lai (Chenopodium album). Người này nói "Chẳng hay ông có phải đại tướng quân nhà Hán là Chung Ly Quyền?". Chung Ly Quyền thất kinh, biết rằng đã gặp kỳ nhân dị sĩ và sau đó chuyên tâm học đạo. Sau này Hán Chung Ly còn gặp Hoa Dương chân nhân, rồi gặp thượng tiên Vương Huyền Phủ học phép trường sinh. Cuối cùng dời tới Không Động sơn, ở trong núi Tứ Hạo, được "Ngọc hạp bí quyết", tu thành chân tiên.

Trong Đạo giáo ông thường được gọi là "Chính Dương tổ sư" (正陽祖師, Zhèngyáng zǔshī). Ông cũng được gọi là "Vân Phòng tiên sinh" (雲房先生, Yún Fáng xiān shēng) để miêu tả cuộc thi gồm mười phần của ông với Lã Động Tân trước khi trở thành bất tử.

Hán Chung Ly được Toàn Chân giáo tôn là Bắc ngũ tổ, đạo hiệu Chính Dương chân nhân. Nguyên Thế Tổ sắc phong là Chính Dương khai ngộ truyện đạo chân quân, Nguyên Vũ Tông phong thêm là Chính Dương khai ngộ truyền đạo trùng giáo đế quân.

Minh họa
Hán Chung Ly thường được vẽ với ngực và bụng để trần, tay cầm quạt.

Tham khảo

Thần tiên Đạo giáo
Toàn Chân Đạo


title: Sameodes

text:
Sameodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Sameodes abstrusalis (Moore, 1888)
Sameodes alexalis Schaus, 1927
Sameodes cancellalis (Zeller, 1852)
Sameodes distictalis Hampson, 1899
Sameodes enderythralis Hampson, 1899
Sameodes ennoduisalis Schaus, 1927
Sameodes finbaralis Schaus, 1927
Sameodes furvipicta Hampson, 1913
Sameodes microspilalis Hampson, 1913
Sameodes odulphalis Schaus, 1927
Sameodes pictalis Swinhoe, 1895
Sameodes polythiptalis Hampson, 1899
Sameodes ulricalis Schaus, 1927

 Các loài trước đây
Sameodes iolealis (Walker, 1859)
Sameodes tristalis Kenrick, 1907

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nomophilini


title: Lübesse

text:
Lübesse là một đô thị ở huyện Ludwigslust, bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 19,93 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 là 776 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Periphoeba

text:
Periphoeba là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Periphoeba palmodes (Meyrick, 1920)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: Raimuiro Senkitan

text:
là trò chơi điện tử dành cho người trưởng thành do hãng ELF Corporation phát triển và phát hành cho hệ máy tính cá nhân vào ngày 13 tháng 12 năm 2002. Nói về chuyến hành trình của năm cô gái có sức mạnh siêu nhiên và thầy của mình người có khả năng vạch kế hoạch chiến đấu hiệu quả với sức mạnh của họ, mọi người đi trên một chiếc tàu chiến có khả năng bay trên trời với sức mạnh của một nữ thần cùng mọi người trong thủy thủ đoàn.

Trò chơi đã được chuyển thể thành anime và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 5 tháng 1 năm 2003 đến ngày 30 tháng 3 năm 2003. Hai tập OVA của bộ anime có tên Raimuiro Senkitan Nankoku Yume Roman (らいむいろ戦奇譚 南国夢浪漫) đã được thực hiện và phát hành chung với phiên bản DVD của bộ anime. Phiên bản cho hệ PlayStation 2 có tựa Raimuiro Senkitan ☆ Jun (らいむいろ戦奇譚☆純) đã phát hành vào ngày 25 tháng 3 năm 2004 và bản ngoại truyện nối tiếp có tựa Raimuiro Ryukitan X đã phát hành vào ngày 24 tháng 12 năm 2004.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện
Khoảng nặm thứ 37 Triều đại Minh Trị (1904) vào giữa cuộc chiến Nga-Nhật một nhóm binh lính nhỏ có quyền năng đặc biệt được gọi ra chiến tuyến để hỗ trợ cuộc chiến. Đi trên một tàu chiến có thể bay (nhờ sức mạnh của một nữ thần) chiếc Amanohara, tiến thẳng đến pháo đài Port Arthur (Lushun) của Nga để chiến đấu. Umakai Shintaro là một sứ giả của Nhật Bản tại Nga khi còn hòa bình và đã trở về Nhật Bản sau khi chiến tranh bùng nổ theo tiếng gọi của đất nước. Được giới thiệu làm thầy tại một trường nữ tại Sapporo. Tuy nhiên ngôi trường này không phải bình thường đó chính là chiếc tàu chiến Amanohara và anh sẽ phải dạy năm cô gái có quyên năng đặc biệt được biết dưới cái tên đơn vị Raimu, các cô gái này có khả năng triệu tập những linh hồn của các thành tố khác nhau để chiến đấu với kẻ thù (cũng có sức mạnh tương tự), trong khi chiếc tàu này vẫn lên đường ra chiến tuyến. Umakai trở thành thầy của họ và dần dần giúp họ vượt qua những điểm yếu của chính mình sau đó có thể triệu tập những linh hồn mạnh hơn. Vì Umakai giúp họ vượt qua những điểm yếu của mình và luôn xuất hiện khi họ cần nhất (và mỗi lần như thế anh đều phải vào bệnh xá băng bó vết thương do kẻ thù gây ra), nên các cô gái này bắt đầu có sự chú ý đặc biệt với thầy của mình cũng như bắt đầu hành động thu hút sự chú ý của anh ta cũng như sẵn sàng làm theo bất cứ thứ gì mà Umakai yêu cầu. Trên đường ra chiến tuyến Umakai đã kim luôn nhà chiến lược để hướng dẫn các cô gái sử dụng sức mạnh của mình hiệu quả nhất trong việc chống lại sự tấn công của kẻ thù (có cùng sức mạnh) luôn tấn công chiếc Amanohara khi nó đang bay và anh cũng là nguồn cung cấp năng lượng cho chiếc tàu này bay khi chia sẻ sức mạnh của mình với nữ thần. Sau khi đến chiến trường tại Lushun, Umakai biết rằng đơn vị đặc biệt của kẻ thù (có cùng sức mạnh với các học sinh của mình) có một người là người quen cũ của mình khi anh vẫn còn là nhà ngoại giao tại Nga.

Nhân vật

Nhóm Raimu
Umakai Shintaro (馬飼 新太郎, うまかい しんたろう)

Là một nhà ngoại giao của Nhật Bản được gửi sang Nga khi còn hòa bình tại đây anh đã đính hôn vớ Sophia, nhưng khi chiến tranh bùng nổ Umakai đã lên đường trở về Nhật Bản theo tiếng gọi từ lòng yêu nước của mình. Sau khi trở về Umakai đã đăng ký vào quân đội để có thể giúp cho quân đội của Nhật Bản chút nào hay chút đó anh được đăng ký làm thầy giáo tại trường nữ tại Sapporo. Khi vừa đặc chân đến anh đã gặp cả năm học sinh của mình, nhưng lúc đó thì Umakai chứa biết nên đã hỏi họ đường đến trường và thấy rằng mỗi người trong số họ mang một tính cách hoàn khác nhau. Lúc đầu Umakai được chào đón bởi Sanada Momen bằng một chồng bao gạo cả chục ký đè lên người do cô ta vấp ngã vào anh ta khi đang khiêng chúng. Sau đó anh gặp thuyền trưởng Hyōko Kaji đang làm ruộng và ông đã cho biết về sự đặc biệt của ngôi trường mà Umakai được giới thiệu đến và các học sinh của anh cũng đặc biệt luôn. Umakai hiểu được điều này ngay sau khi kẻ thù tấn công chiếc Amanohara và các học sinh của anh chiến đấu chống lại kẻ thù bằng các sức mạnh đặc biệt của mình. Nữ thần trên chiếc Amanohara đã sử dụng sức mạnh của mình và một phần sức mạnh của Umakai (anh ta thậm chí không biết là mình có nó) để đưa chiếc Amanohara ra khỏi cuộc tấn công và chuyến hành trình bắt đầu. Sau khi Date Masanosuke tử trận thì Umakai thay thế vai trò của anh ta trong việc chỉ đạo chiến đấu. Càng về sau Umakai càng hiểu các học sinh của mình cũng và giúp họ vượt qua các điểm yếu của chính mình và trở nên mạnh hơn sẵn sàng cho trận chiến cuối cùng.

Momen Sanada (真田 木綿, さなだ もめん)

Momen sinh ra trong gia đình nghèo và lên thành phố để tìm việc tuy nhiên lại gia nhập vào lực lượng Raimu. Momen cực kỳ hậu đậu nhưng chăm chỉ cũng như là người năng động nhất nhóm Raimu, chính cô là người đầu tiên mà Umakai gặp khi đến Sapporo và đã bị Momen cho đè bẹp dí dưới cả chồng bao gạo. Momen luôn gọi Umakai là anh vì Umakai trông giống y như anh của Momen ở quê cô luôn nghe theo lời của Umakai trong mọi việc. Momen có thể triệu tập được linh hồn hệ lửa. Sau khi Umakai giúp Momen tìm ra mục đích của cô trong cuộc sống là bảo vệ những người thân yêu xung quanh mình Momen đã triệu tập được linh hồn mạnh hơn sử dụng một thanh kiếm dài như một samurai. Từ khi đó cô càng nghe theo lời Umakai và sẵn sàng làm bất kỳ những gì mà Umakai nói cũng như sẵn sàng bảo vệ cho mọi người khi gặp nguy hiểm.

Katou Asa (加藤 麻, かとう あさ)

Asa là người nhỏ nhất nhóm không phải vì cô nhỏ tuổi mà do cô không lớn hơn được. Asa là bạn thân của Fukushima Kinu cũng như cô có thể triệu tập linh hồn của đất để chiến đấu. Cô luôn có niềm tin vào công lý và luôn cố gắng để mạnh hơn để có thể bảo vệ công lý. Cố có thể sử dụng kiếm tre một cách thành thạo vì cô từng thấy Trung tá Date Masanosuke người mà cô luôn xem là thầy sử dụng kiếm gỗ để đánh ngã cả một cỗ xe để bảo vệ một đứa trẻ. Sau khi Date Masanosuke mất Asa bị mất phương hướng và cố gắng để chứng minh là mình mạnh mẽ bằng cách một mình đối đầu với kẻ thù, tuy nhiên mọi người trong nhóm đã đến để hỗ trợ Asa và Umakai nói rằng Date sẽ không thể yên nghỉ nếu Asa gặp chuyện vì Date luôn theo dõi cô kể cả khi anh ta đã chết. Với ý chí không thể thua và phải sống để có thể chiến đấu theo ý nguyện của Date, Asa đã triệu tập được linh hồn mạnh hơn sử dụng một cây gậy dài. Từ khi đó Asa xem Umakai như người thầy mới của mình nhưng luôn mang Umakai ra để tập kiếm do cô thấy Umakai quá yếu để có thể làm chỉ huy nên cố gắng để huấn luyện cho anh mạnh mẽ hơn cũng như để thích hợp với ý tưởng về mẫu đàn ông của mình.

Honda Sarasa (本多 更紗, ほんだ さらさ)

Sarasa là một cô gái rất thích mọi thứ theo phong cách nước ngoài. Cô luôn nói mọi thứ mà cô dùng đều là của phương Tây nhưng trên thực chất hầu hết chúng đều được sản xuất ở Osaka. Sarasa có một chú chó mà cô đặc tên là Antionette Gandhi XIII. Sarasa bắt đầu có tình cảm với Shintaro khi anh tìm thấy và nhảy ra bảo vệ cô khi cô một mình đi dò thám kẻ thù và bị tấn công, cũng như biết được rằng cô giấu rất nhiều việc mà cô nghĩ rằng nó sẽ khiến cô trông yếu ớt trong mắt của những người khác. Shintaro đã thuyết phục cô nên đặc niềm tin vào mọi người như anh luôn có niềm tin vào cô và tin rằng cô không yếu ớt khi chiến đấu cùng mọi người. Cô có thể triệu tập được linh hồn của nước sử dụng một cây giáo dài, cô đã triệu tập được linh hồn mạnh hơn cùng lúc với Kuroda Rinzu khi cô vượt qua được điểm yếu của chính mình là sự tự cao của chính mình và xin lỗi Rinzu vì đã hiểu lầm cũng như trở thành người bạn đầu tiên của cô.

Fukushima Kinu (福島 絹, ふくしま きぬ)

Kuroda Rinzu (黒田 綸子, くろだ りんず)

Khác
Hyōko Kaji (梶 兵庫, かじ ひょうご)

Ichijōji Sumi (一乗寺 須美, いちじょうじ すみ)

Kuki-sama (九鬼様, くきさま)

Date Masanosuke (伊達 将之輔, だて まさのすけ)

Grigorii Efimovich Rasputin (グレゴリー・エフィモヴィッチ・ラスプーチン)

Sophia (ソフィア)

Rasha (ラシャ)

Saten (サテン)

Bản PS2/Anime
Kōshi (紅糸, こうし)

Oushi (黄糸, おうし)

Sōshi (蒼糸, そうし)

Antoinette Gandhi XIII (アントワネット・ガンジー十三世)

Phát hành
Hãng ELF Corporation đã phát triển Raimuiro Senkitan và phát hành cho hệ máy tính cá nhân vào ngày 13 tháng 12 năm 2002. Ban đầu đây là trò chơi điện tử dành cho người trưởng thành. Sau đó trò chơi đã được Kadokawa Shoten phát hành trên hệ PlayStation 2 với phiên bản dành cho mọi lứa tuổi có tựa Raimuiro Senkitan ☆ Jun (らいむいろ戦奇譚☆純) vào ngày 25 tháng 3 năm 2004. Phiên bản PS2 bỏ các cảnh nhạy cảm và thêm hơn 100 cảnh mới để nối dài cốt truyện cũng như có thêm các nhân vật mới, đoạn phim mở đầu cũng được làm lại bởi nhóm thực hiện chuyển thể anime của tác phẩm, việc lồng tiếng nhân vật trong bản này cũng do nhóm lồng tiếng anime thực hiện. Phiên bản giới hạn có tựa DX Pack (DXパック) có đính kèm một đĩa chứa đoạn phim mở đầu được đầu tư chất lượng nhiều hơn so với trong trò chơi.

Truyền thông

Anime
ELF Corporation cũng đã thực hiện chuyển thể anime của trò chơi với sự đạo diễn của Suzuki Akira và phát sóng trên kênh Television Kanagawa từ ngày 05 tháng 1 năm 2003 đến ngày 30 tháng 3 năm 2003 với 13 tập. Hai tập OVA có tựa Raimuiro Senkitan Nankoku Yume Roman (らいむいろ戦奇譚 南国夢浪漫) đã được thực hiện để phát hành chung với phiên bản DVD của bộ anime. Một số tập trong phiên bản DVD có nối dài thêm một số đoạn mà phiên bản truyền hình không có.

Light novel
Một bộ light novel có tựa Raimuiro Senkitan Kaisen Zenya (らいむいろ戦奇譚 開戦前夜) do Akahori Satoru thực hiện và Media Works phát hành với hai tập vào ngày 01 tháng 7 năm 2003 và ngày 01 tháng 8 năm 2004. Cốt truyện lấy bối cảnh trước các sự kiện diễn ra trong trò chơi và xoay quanh cách nhân vật Date Masanosuke đi tìm và tập hợp những người có năng lực siêu nhiên lại để chuẩn bị cho việc đối mặt với cuộc chiến tranh không thể tránh.

Manga
Akahori Satoru đã thực hiện chuyển thể manga có tựa Raimuiro Senkitan ~Otome Kaikousu.~ (らいむいろ戦奇譚 〜乙女邂逅ス。〜) và Media Works đã phát hành thành tập vào ngày 26 tháng 3 năm 2003. Cốt truyện xoay quanh nhân vật Date Masanosuke cùng các sự kiện diễn ra trong chuyển thể light novel và trò chơi.

Một chuyển thể manga khác có tựa Raimuiro Senkitan ~Gakumon no Susume~ (らいむいろ戦奇譚 〜學問ノススメ〜) cũng do Akahori Satoru thực hiện và Media Works phát hành vào ngày 27 tháng 4 năm 2004. Cốt truyện bám sát cốt truyện của trò chơi.

Comptiq đã phát hành loạt manga có tựa Raimuiro Senkitan☆Jun (らいむいろ戦奇譚☆純) với cốt truyện dựa trên phiên bản PS2 của trò chơi do Itō Ei thực hiện với hai tập vào tháng 12 năm 2003 và tháng 12 năm 2004.

Sách
Media Works đã phát hành một cuốn sách hình có tựa Raimuiro Senkitan Kanzen Visual Book (らいむいろ戦奇譚 完全ビジュアルブック) với nhãn Dengeki AniMaga vào ngày 19 tháng 7 năm 2003. Cuốn sách có nhiều thông tin về nhân vật cùng các hình nghệ thuật của phiên bản anime.

Tạp chí Megami cũng đã phát hành một quyển sách hình có tựa Megami Magazine Special Selection Raimuiro Senkitan Visual Collection (メガミマガジンスペシャルセレクション らいむいろ戦奇譚ビジュアルコレクション) vào ngày 04 tháng 11 năm 2003. Sách có chứa các hình bìa của phiên bản CD/DVD của bộ anime cùng nhiều hình ảnh nhân vật được thể hiện dưới dạng thường thấy trong các thẻ bài.

Drama CD
Soft Garage đã thực hiện một bộ drama CD có tựa Raimuiro Senkitan Drama CD (らいむいろ戦奇譚 ドラマCD) gồm 5 đĩa phát hành từ ngày 28 tháng 2 đến ngày 24 tháng 10 năm 2003.

Một bộ drama CD khác có tựa Raimuiro Senkitan Drama CDSP (らいむいろ戦奇譚 ドラマCDSP) do Frontier Works thực hiện và phát hành với hai đĩa vào ngày 25 tháng 4 và ngày 23 tháng 5 năm 2003.

Âm nhạc
Trò chơi có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tên Rinka (凛花) và bài hát kết thúc có tên ETERNAL cả hai đều do các nhân vật trong trò chơi cùng trình bày, đĩa đơn chứa hai bài hát đã phát hành vào ngày 25 tháng 12 năm 2002. Album chứa các bài hát do các nhân vật trong trò chơi trình bày đã phát hành vào ngày 22 tháng 1 năm 2003. Album chứa các bản nhạc trong trò chơi đã phát hành vào ngày 19 tháng 2 năm 2003.

Bộ anime có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu của bộ anime cũng chính là bài hát mở đầu của trò chơi. Bài hát kết thúc có tên Sora no Mukou (空のむこう) do at Gallery trình bày, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 19 tháng 2 năm 2003. Một đĩa đơn chứa bài hát phụ trong bộ anime cùng album chứa các bản nhạc dùng bộ anime cũng đã phát hành vào ngày 19 tháng 2 năm 2003.

Một bộ gồm 5 album chứa các bài hát do 5 nhân vật nữ chính trình bày đã phát hành từ 26 tháng 3 đến ngày 03 tháng 7 năm 2003.

Đón nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Anime năm 2003
Anime năm 2004
Anime và manga harem
Light novel
Tác phẩm giả tưởng lấy bối cảnh năm 1904
Anime và manga hành động
Trò chơi điện tử năm 2002
Trò chơi điện tử năm 2004
Dengeki Comics
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi trên Windows


title: Hyposmocoma saccophora

text:
Hyposmocoma saccophora là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở Mount Kaala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 3,000 feet.

The larva probably feed on lichens, algae or fungi growing on damp rocks.

Tham khảo

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Nén dữ liệu

text:
Trong công nghệ thông tin, Nén dữ liệu (tiếng Anh: Data compression) là việc chuyển định dạng thông tin sử dụng ít bit hơn cách thể hiện ở dữ liệu gốc. Tùy theo dữ liệu có bị thay đổi trước và sau khi giải nén không, người ta chia nén thành hai loại: Nguyên vẹn (lossless) và bị mất dữ liệu (lossy). Nén mất dữ liệu giảm số lượng bit bằng cách xác định các thông tin không cần thiết và loại bỏ chúng.

Nén dữ liệu là cần thiết vì giảm được nguồn tài nguyên cũng như dung lượng lưu trữ hay băng thông đường truyền. Tuy nhiên, vì dữ liệu nén cần được giải nén nên sẽ đòi hỏi nhiều phần cứng và xử lý.

Nén không mất dữ liệu
Các thuật toán nén không mất dữ liệu thường dựa trên giả thuyết dư thừa trong dữ liệu và thể hiện dữ liệu chính xác hơn mà không mất các thông tin. Nén mà không làm mất dữ liệu là khả thi vì tất cả các dữ liệu thực tế đều có dư thừa. Ví dụ một hình ảnh có thể có các vùng màu sắc không thay đổi trong nhiều pixel. Thay vì ghi nhận từng pixel như đỏ, đỏ, đỏ... dữ liệu có thể được ghi là 279 điểm ảnh đỏ liên tiếp. Đây là một ví dụ về run-length encoding; ngoài ra còn có rất nhiều giải thuật khác.

Dựa theo mức áp dụng thuật toán nén người ta chia nén thành các dạng sau:

- Nén tệp tin: Đây là dạng thức nén truyền thống và thuật toán nén được áp dụng cho từng tệp tin riêng lẻ. Tuy vậy nếu 2 tệp tin giống nhau thì vẫn được nén 2 lần và được ghi 2 lần. Chỉ các byte trùng lắp trong 1 file được loại trừ để giảm kích thước. Tùy dữ liệu nhưng thông thường khả năng giảm sau khi nén chỉ từ 2-3 lần.

- Loại trừ trùng lắp file: Đây là dạng thức nén mà thuật toán nén được áp dụng cho nhiều tập tin. Các file giống hệt nhau sẽ chỉ được lưu một lần. Ví dụ một thư điện tử có tệp tin đính kèm được gửi cho 1000 người. Chỉ có một bản đính kèm được lưu và vì vậy có thể giảm khá nhiều. Thông thường có thể giảm từ 5-10 lần so với dữ liệu gốc.
- Loại trừ trùng lắp ở mức sub-file: Đây là một dạng thức kết hợp cả nén tệp tin và loại trừ trùng lắp

Nén có mất dữ liệu

Chuẩn nén tín hiệu số gồm có các chuẩn sau:

Chuẩn MJPEG:

Đây là một trong những chuẩn cổ nhất mà hiện nay vẫn sử dụng. MJPEG (Morgan JPEG). Chuẩn này hiện chỉ sử dụng trong các thiết bị DVR rẻ tiền, chất lượng thấp. Không những chất lượng hình ảnh kém, tốn tài nguyên xử lý, cần nhiều dung lượng ổ chứa, và còn hay làm lỗi đường truyền.

Chuẩn MPEG2:

Chuẩn MPEG là một chuẩn thông dụng. Đã được sử dụng rộng rãi trong hơn một thập kỉ qua. Tuy nhiên, kích thước file lớn so với những chuẩn mới xuất hiện gần đây, và có thể gây khó khăn cho việc truyền dữ liệu.

Ví dụ như trong MPEG-2, nơi mà nội dung được tạo ra từ nhiều nguồn như video ảnh động, đồ họa, văn bản… và được tổ hợp thành chuỗi các khung hình phẳng, mỗi khung hình (bao gồm các đối tượng như người, đồ vật, âm thanh, nền khung hình…) được chia thành các phần tử ảnh pixels và xử lý đồng thời, giống như cảm nhận của con người thông qua các giác quan trong thực tế. Các pixels này được mã hoá như thể tất cả chúng đều là các phần tử ảnh video ảnh động. Tại phía thu của người sử dụng, quá trình giải mã diễn ra ngược với quá trình mã hoá không khó khăn. Vì vậy có thể coi MPEG-2 là một công cụ hiển thị tĩnh, và nếu một nhà truyền thông truyền phát lại chương trình của một nhà truyền thông khác về một sự kiện, thì logo của nhà sản xuất chương trình này không thể loại bỏ được. Với MPEG-2, bạn có thể bổ sung thêm các phần tử đồ hoạ và văn bản vào chương trình hiển thị cuối cùng (theo phương thức chồng lớp), nhưng không thể xoá bớt các đồ hoạ và văn bản có trong chương trình gốc.

Chuẩn MPEG-4:

Mpeg-4 là chuẩn cho các ứng dụng MultiMedia. Mpeg-4 trở thành một tiêu chuẩn cho nén ảnh kỹ thuật truyền hình số, các ứng dụng về đồ hoạ và Video tương tác hai chiều (Games, Videoconferencing) và các ứng dụng Multimedia tương tác hai chiều (World Wide Web hoặc các ứng dụng nhằm phân phát dữ liệu Video như truyền hình cáp, Internet Video...). Mpeg-4 đã trở thành một tiêu chuẩn công nghệ trong quá trình sản xuất, phân phối và truy cập vào các hệ thống Video. Nó đã góp phần giải quyết vấn đề về dung lượng cho các thiết bị lưu trữ, giải quyết vấn đề về băng thông của đường truyền tín hiệu Video hoặc kết hợp cả hai vấn đề trên.

Với MPEG-4, các đối tượng khác nhau trong một khung hình có thể được mô tả, mã hoá và truyền đi một cách riêng biệt đến bộ giải mã trong các dòng cơ bản ES (Elementary Stream) khác nhau. Cũng nhờ xác định, tách và xử lý riêng các đối tượng (như nhạc nền, âm thanh xa gần, đồ vật, đối tượng ảnh video như con người hay động vật, nền khung hình …), nên người sử dụng có thể loại bỏ riêng từng đối tượng khỏi khuôn hình. Sự tổ hợp lại thành khung hình chỉ được thực hiện sau khi giải mã các đối tượng này.

H.264
H.264 (MPEG-4 AVC hay MPEG-4 part 10), hiện đang là phương thức tiên tiến nhất trong lĩnh vực nén video. H.264 cho chất lượng hình ảnh tốt nhất khi có cùng dung lượng so với các chuẩn nén khác.
H.264 cũng được ứng dụng như thuật nén chính trong video độ phân giải cao (HD)

Chú thích

Liên kết ngoài

Âm thanh kỹ thuật số
Truyền hình kỹ thuật số
Công nghệ phim và video
Nén video
Điên thoại video
Dạng phần mềm tiện ích


title: Pantolamprus ligneus

text:
Pantolamprus ligneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Pantolamprus


title: One More Chance (bài hát của Michael Jackson)

text:
"One More Chance" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Michael Jackson. Nó được sáng tác bởi R. Kelly và đồng sản xuất bởi Jackson và Kelly cho album tổng hợp của Jackson Number Ones, phát hành năm 2003. Ca khúc này sau đó đã được đưa vào các phiên bản ở Úc, Pháp, Thụy Điển và Indonesia của album King of Pop và ấn phẩm giới hạn ở Nhật Bản của box set The Ultimate Collection.

Phát hành vào ngày 20 tháng 11 năm 2003, "One More Chance" là bài hát gốc cuối cùng mà nam ca sĩ phát hành khi còn sống. Nó nhận được những tiếp nhận tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc và lọt vào top 10 bảng xếp hạng ở Ý và Vương quốc Anh. Bài hát cũng lọt vào top 30 ở Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ, và đạt vị trí thức 83 trên Billboard Hot 100 của Mỹ.

Video ca nhạc
Doanh trại Neverland Ranch của Michael Jackson bị khám xét đột ngột bởi Văn phòng County Sheriff ở Santa Barbara, nhằm điều tra những cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ em liên quan đến ông, mà kết quả của phiên tòa hình sự năm 2005 sau đó tuyên bố trắng án cho Jackson trên tất cả các tội danh. Jackson đã quay video vào đêm ngày 17 tháng 11 năm 2003, nhưng sau các cuộc công kích, việc sản xuất đã được ngừng lại. Video được đạo diễn bởi Nicholas Brandt. Thay vào video bị hủy, một video được phát hành để quảng bá đĩa đơn bao gồm những hình ảnh nổi bật từ trước đến nay trong sự nghiệp đỉnh cao của Jackson.

Ngày 13 tháng 10 năm 2010, trên trang web chính thức của Michael Jackson đã thông báo rằng video ca nhạc cho "One More Chance" sẽ được phát hành trong một bộ DVD boxset đặc biệt Michael Jackson's Vision'' vào ngày 22 tháng 11 năm 2010. Một đoạn cắt từ video dài 2 phút đã bị rò rỉ trên mạng vào ngày 15. Ngày 19 tháng 11, toàn bộ video được đăng tải trên trang web chính thức của Jackson. Giống như bài hát là bài hát gốc cuối cùng mà Jackson phát hành lúc còn sống, video ca nhạc cũng là video cuối cùng mà ông thực hiện cũng như là lần đầu tiên những cảnh phim mới được phát hành sau khi ông mất. Video bắt đầu với một nhóm người đi quanh trên sân khấu. Bức màn được mở ra với khung cảnh một quán cà phê mà Jackson bắt đầu hát và nhảy trước đám đông.

Danh sách ca khúc

Đĩa 12" tại Mỹ
A1 "One More Chance" (Metro Remix) – 3:50
A2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37
B1 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
B2 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00
B3 "One More Chance" (album) – 3:50

Đĩa CD maxi tại Mỹ
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
3 "One More Chance" (Metro Remix) – 3:50
4 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00
5 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37

Đĩa 12" promo tại Mỹ
A1 "One More Chance" (album) – 3:50
A2 "One More Chance" (R. Kelly Remix) – 3:50
A3 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00
B1 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37
B2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
B3 "One More Chance" (Night & Day R&B Mix) – 3:36

Đĩa CD tại Canada
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "One More Chance" (Ron G. Rhythmic Mix) – 3:50
3 "One More Chance" (Paul Oakenfold Pop Mix) – 3:45

Đĩa CD maxi tại châu Âu
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
3 "One More Chance" (Metro Remix) – 3:50
4 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00

Đĩa CD promo tại châu Âu
1 "One More Chance" – 3:50

Đĩa CD tại Vương quốc Anh (CD1)
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37

Đĩa CD tại Vương quốc Anh (CD2)
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
3 "One More Chance" (Metro Remix) – 3:50
4 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00

Đĩa 12" promo tại Vương quốc Anh
A1 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37
B1 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00
B2 "One More Chance" (album) – 3:50

Đĩa 12" tại Vương quốc Anh
A1 "One More Chance" (Metro Remix) – 3:50
A2 "One More Chance" (Paul Oakenfold Urban Mix) – 3:37
B1 "One More Chance" (Paul Oakenfold Mix) – 3:50
B2 "One More Chance" (Ron G Club Remix) – 4:00
B3 "One More Chance" (album version) – 3:50

Đĩa hình 12" giới hạn tại Vương quốc Anh
A "One More Chance" (album) – 3:50
B "Billie Jean" (album) – 4:54

Đĩa CD mini tại Đức
1 "One More Chance" (album) – 3:50
2 "Ben" (bản live 2003 chỉnh sửa) – 2:45

Xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn năm 2003
Pop ballad
R&B ballad


title: Priopus angusticollis

text:
Priopus angusticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Callohesma skermani

text:
Callohesma skermani là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1974.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Callohesma
Động vật được mô tả năm 1974


title: Conus swainsoni

text:
Conus swainsoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1986


title: Lithurgus collieri

text:
Lithurgus collieri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Lithurgus
Động vật được mô tả năm 1929


title: Ferrette

text:
Ferrette  () là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 1,94kilômét vuông, dân số năm 1999 là 1084 người. Khu vực này có độ cao trung bình 550 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm gần biên giới với Thuỵ Sĩ. Ở đây có lâu đài Ferrette.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Bộ Cá tuyết

text:
Bộ Cá tuyết (danh pháp khoa học: Gadiformes) là một bộ cá vây tia, còn gọi là Anacanthini, bao gồm các loại cá tuyết và các đồng minh của nó. Nhiều loại cá thực phẩm chính thuộc về họ này.

Các đặc trưng phổ biến của bộ này bao gồm vị trí của các vây bụng (nếu có), ở phía dưới hay phía trước của vây ngực. Bộ Gadiformes là các loài cá mà bong bóng không có ống dẫn khí. Các vây không có gai.

Phân loại
Liên bộ Paracanthopterygii
Bộ Cá tuyết
Họ Bregmacerotidae: Họ cá tuyết nhỏ
Họ Euclichthyidae: Họ cá tuyết Eucla
Họ Gadidae (cá tuyết thật sự)
Phân họ
Họ Lotidae. ITIS xếp cá tuyết sông là một phân họ của họ Cá tuyết.
Họ Macrouridae (cá đuôi chuột)
Họ Melanonidae (cá tuyết mặt biển)
Họ Merlucciidae (cá meluc)
Họ Moridae (cá moruy)
Họ Muraenolepididae (cá tuyết lươn)
Họ Phycidae

Phát sinh chủng loài
Phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Chen et al. (2003) và Betancur-R. et al. (2013, 2017).

Liên kết ngoài

 D. M. Cohen, T. Inada, T. Iwamoto và N. Scialabba, FAO species catalogue. Vol. 10. Gadiform fishes of the world (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date. FAO Fisheries Synopsis 10 (125) (1990)

Tham khảo

Cá tuyết, bộ


title: Microctenochira frieirocostai

text:
Microctenochira frieirocostai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Buzzi miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Microctenochira


title: Cải cách thời Vương Mãng

text:
Cải cách thời Vương Mãng là cuộc cải cách kinh tế - xã hội do Vương Mãng – vua duy nhất của triều đại nhà Tân - đề xướng thực hiện trong thời gian cai trị Trung Quốc trong vòng 15 năm đầu thế kỷ 1 (8-23). Cuộc cải cách đã đề ra nhiều chính sách mới trong đời sống kinh tế - xã hội Trung Quốc đương thời, tuy nhiên vì không phù hợp với hoàn cảnh hiện tại và không thực tế nên cuối cùng đã thất bại hoàn toàn cùng sự sụp đổ của triều đại nhà Tân và cái chết của Vương Mãng.

Bối cảnh cuối thời Tây Hán

Chính trị
Cuối thế kỷ 1 TCN, nhà Tây Hán suy yếu nghiêm trọng, các vua Thành Đế và Ai Đế cùng thích hưởng lạc tửu sắc và qua đời khá sớm, và đều không có con nối. Trong hoàn cảnh đó, triều thần lập những người họ hàng trong hoàng tộc lên thay và mỗi lần có vua mới là một lần các họ ngoại thích bước vào chính trường, tham gia việc triều đình. Quá trình đấu tranh giành quyền lực giữa các họ ngoại thích xảy ra trong gần 20 năm cuối cùng đã đưa Vương Mãng, ngoại thích cùng họ của Hán Nguyên Đế, loại trừ các họ Đinh, Phó, Vệ nắm lấy quyền nhiếp chính, thao túng các vua nhỏ, điều hành triều đình nhà Hán.

Đến năm 8 SCN, Vương Mãng phế truất vua Tây Hán cuối cùng là Nhũ Tử Anh lên làm hoàng đế, lập ra nhà Tân.

Kinh tế
Những mâu thuẫn xã hội trong thời Tây Hán đã rất trầm trọng. Từ thời Hán Vũ Đế, triều đình đã đặt ra rất nhiều loại thuế để tận thu ngân sách. Triều đình độc quyền kinh doanh những ngành công nghiệp lớn như đúc tiền, đúc sắt, nấu muối (trước đây 2 ngành đúc sắt và nấu muối cho tư nhân kinh doanh và có lợi lớn). Do có quy định trẻ con từ 3 tuổi trở lên đã phải thu thuế thân nên nhiều nhà xảy ra hiện tượng giết trẻ con để tránh thuế.

Ngay cả những ngành công nghiệp quy mô dù nhỏ hơn, triều đình cũng giành lấy độc quyền. Do đó, triều đình cần rất nhiều nhân công. Trong hoàn cảnh đó, nhiều người chuyển sang nghề cho vay nặng lãi hoặc kinh doanh điền sản; giai cấp địa chủ lớn phát triển mạnh. Trong khi đó, nhân dân có nhiều người bị khánh kiệt, phải sống lang thang hoặc bán mình làm nô tỳ

Trong thời gian làm nhiếp chính, Vương Mãng đã tỏ ra là người quan tâm tới đời sống của nhân dân để lấy lòng thiên hạ và những chính sách đó tỏ ra rất đắc nhân tâm:
 Quan và dân nếu đi phục dịch trong quân đội thì được phát vật tư tiêu dùng không phải mua sắm;
 Nơi nào thu thuế quá định mức phải bồi hoàn.
 Xây nhiều nhà cho những người dân chạy nạn đói đến cư trú. Những nơi bị thiên tai được miễn thuế

Những chính sách của Vương Mãng rất được lòng người và tạo bàn đạp cho việc đảo chính giành ngôi nhà Hán.

Sau khi lên ngôi vua nhà Tân, hai nội dung cải cách lớn nhất của Vương Mãng là cải cách cải cách kinh tế và cải cách về hành chính.

Khái quát về cải cách kinh tế
Vương Mãng mang hoài bão phục cổ, tái tạo nền văn minh cổ xưa, xây dựng một thế giới lý tưởng. Ông đã thực hiện hàng loạt cải cách ảnh hưởng toàn diện đến xã hội Trung Quốc khi đó. Vương Mãng thành tâm muốn phục cổ, vì ông xem xã hội cổ đại mà sách kinh điển của Nho gia đã miêu tả, là mục tiêu có thể thực hiện được.

Năm 9, Vương Mãng ban hành cải cách. Các chính sách chủ đạo của Vương Mãng là.
 Chế độ "vương điền": Đất đai thuộc sở hữu của triều đình, tư nhân không được phép mua bán. Phân phối lại ruộng đất, không có tá điền, trên nguyên tắc mỗi cặp vợ chồng được chia 100 mẫu
 Chấm dứt chế độ nô lệ, chấm dứt mua bán nô tỳ, đổi gọi nô tỳ là tư thuộc. Lao động bắt buộc: người vô công rỗi nghề mỗi năm phải nộp 1 tấm vải, nếu không đóng được thì bị phạt phải đi lao động khổ sai
 Cải cách tiền tệ; thiết lập chế độ vay lãi: những khoản vay dùng vào việc tang lễ, cúng bái thì không phải trả lãi. Thực thi chế độ chuyên doanh: chính quyền trung ương chuyên doanh rượu, muối và đồ sắt;
 Thực hiện chính sách kinh tế có kế hoạch, giá cả do triều đình khống chế nhằm ngăn chặn con buôn thao túng thị trường, loại trừ hiện tượng có người giàu người nghèo.
 Thuế thu nhập thu theo công thức "thập nhất" (1/10) đối với người tự do kiếm sống như kinh doanh công thương, kiếm bắt hái lượm trong rừng, săn bắt cá, bói toán, chữa bệnh, chăn tằm…

Chủ trương tổng quát của Vương Mãng là muốn hướng tới một xã hội thái bình, "chợ không nói thách, quan không kiện tụng, xóm làng không đạo tặc, đồng quê không người đói, ngoài đường không ai nhặt của rơi…"

Kết quả thực thi cải cách kinh tế

Vấn đề ruộng đất
Tuy có ý tưởng tốt về việc hạn chế người sở hữu quá nhiều ruộng đất nhưng về cơ bản chính sách của Vương Mãng lại trái với quy luật của thực tế khách quan của sự phát triển xã hội nên rất khó thực hiện.

Điều cốt lõi của chế độ "vương điền" là biến xã hội tư hữu về ruộng đất của giai cấp địa chủ thành sở hữu của nhà nước phong kiến, là một bước lùi trong lịch sử. Bởi vì tính chất chuyên chính của giai cấp địa chủ trong nhà nước phong kiến sẽ quyết định hình thức sở hữu ruộng đất. Đó là một thực tế khách quan không thể thay đổi. Hơn thế nữa, chính sách này lại động chạm đến gần như cả xã hội:
 Đối với các địa chủ lớn nhỏ: nó đụng chạm rất nhiều đến lợi ích của người có nhiều ruộng đất trong xã hội phong kiến khiến họ tìm cách che giấu, phân tán và chống đối; tính tư hữu đã ăn sâu trong tư tưởng họ qua nhiều thế hệ.
 Với người nông dân: những hứa hẹn ban đầu về ruộng đất có thể khiến họ phấn chấn nhưng sau đó hiệu quả thực thi không có khiến họ trở nên phẫn nộ.

Việc cấm mua bán đất đai đã đi ngược lại quy luật khách quan của xã hội vốn không tuỳ thuộc vào ý muốn chủ quan của người cầm quyền.

Vấn đề nô tỳ
Vương Mãng đơn giản coi nô tỳ là tư thuộc, ngăn cản việc mua bán, đảm bảo cho nông thôn có sức lao động để triều đình không bị thất thu. Trên thực tế nô tỳ không được khôi phục tự do, vĩnh viễn làm vật phụ thuộc trong nhà một chủ, còn không bằng trước đây, khi họ có thể bị bán và hy vọng có chủ mới tốt hơn. Ngoài ra, Vương Mãng lại không hề đề ra biện pháp nào để ngăn chặn việc những người nông dân bị bần cùng hoá cũng sẽ phải trở thành nô tỳ. Chính vì vậy, những người nô tỳ khá dửng dưng với quy định này của triều đình vì nó vô thưởng vô phạt với họ.

Một mặt, Vương Mãng ra quy định cấm mang vợ con người khác bán làm nô tỳ, mặt khác ông lại dựa vào điển tích cổ mà quy định rằng: ai phạm lệnh cấm sẽ bị sung làm nô tỳ. Các chủ nô thì bị động chạm lợi ích nên tìm cách chống đối. Mặt khác, chính bản thân họ cũng có nguy cơ bị trở thành nô tỳ nếu phạm lệnh cấm, do đó số người phản đối ngày một nhiều.

Năm 21, có tới hơn 10 vạn người vì tội đúc tiền lậu bị sung làm nô tỳ, phải đi làm khổ sai. Do lao dịch cực nhọc, hơn 60% trong số họ đã chết. Chính sách nô tỳ của Vương Mãng không hề giải phóng được cho thân phận người nghèo khổ, mà còn có nguy cơ làm gia tăng thêm thành phần này trong xã hội.

Vấn đề tiền tệ
Cải cách về tiền tệ gây nhiều hỗn loạn nhất trong xã hội Trung Quốc đương thời. Ngay năm 7, trước khi giành ngôi nhà Hán, Vương Mãng đã hạ lệnh cải cách tiền tệ.

Khởi điểm, Vương Mãng chủ định mô phỏng theo chế độ đồng tiền mẹ - đồng tiền con của nhà Chu. Sau đó, ông không chú ý tới tiền Ngũ thù phát hành thời Hán Vũ Đế - đến khi đó đã lên tới 20 tỷ lưu thông trong xã hội - lại tiếp tục ban hành ra nhiều loại tiền mới nữa, thiếu hẳn sự tin dùng của người dân. Tiền mới nhẹ hơn tiền cũ khuyến khích người ta đúc tiền giả. Tiền lưỡi cuốc có hoa văn mạ vàng là sở hữu triều đình, Vương Mãng ra lệnh từ liệt hầu trở xuống không được trữ vàng - ai có vàng phải báo quan để đổi. Điều đó khiến các địa chủ nhỏ, trung bình và thương nhân rất bất mãn.

Sang năm 9, ông lại thay đổi: nhất loạt bỏ hết tiền Ngũ thù, khế đao, thác đao mà đúc tiểu tiền nặng 1 thù để thay thế. Để ngăn nạn đúc tiền lậu, ông ra lệnh cấm nhân dân đốt lò nấu đồng. Vì vậy, kim loại phải nộp cho triều đình mà triều đình lại chỉ ban ra những đồng tiền kém giá trị so với trước, tài sản xã hội bị cướp về tay triều đình. Nhân dân đã quen dùng tiền ngũ thù, không quen tiền nhất thù nên càng bất mãn hơn.

Vương Mãng tiếp tục cải cách tiền tệ và lần thứ 3 càng gây hỗn loạn hơn. Năm 10, ông hạ lệnh gọi hoá tệ là "bảo hoá", chia thành 5 vật, 6 tên, 28 phẩm. Năm vật là 5 nguyên liệu làm ra tiền: vàng, bạc, đồng, mai rùa, vỏ ốc. Sáu tên là 6 tên gọi các loại tiền: hoàng kim, ngân hoá, quy tệ, bối tệ, bố hoá, hoá tuyền (đồng là nguyên liệu chủ yếu). Hai mươi tám phẩm tức là 28 loại phẩm cấp của tiền. Ông không nghĩ rằng tiền càng phức tạp thì nhân dân càng khó sử dụng. Sau khi bị nhân dân tẩy chay, triều đình bắt đầu áp dụng hình phạt khắt khe:

Cực đoan hơn, Vương Mãng còn ra quy định bất kỳ ai ra đường cũng phải mang theo "bố tiền", nếu không thì bị xem là thiếu chứng minh hợp pháp: các lữ quán, bến đò không nhận khách không mang theo bố tiền; các quan khi ra vào cung điện cũng phải mang theo bố tiền. Khi tiền tệ trở thành một thứ giấy thông hành thì tác dụng lưu thông của nó cũng không còn.

Do những trở ngại từ phản ứng trong xã hội, sau cùng Vương Mãng buộc phải hạ lệnh chỉ giữ lại hai loại tiền: loại nhỏ trị giá 1 và loại lớn trị giá 50, còn lại bỏ hết các loại tiền khác.

Sang năm 14, ông ra lệnh cải cách tiền tệ lần thứ 4, lại tuyên bố bỏ cả hai loại tiền lần trước, ban hành tiền mới gồm hai loại to, nhỏ: hoá bố nặng 25 thù và hoá tuyền nặng 5 thù. Vương Mãng cho rằng quyền lực là vạn năng, thích gì đổi đó nên làm xã hội bị hỗn loạn, đời sống người dân bị điêu đứng.

Việc quản lý giá cả thị trường
Vương Mãng thực hiện chính sách kinh tế có kế hoạch, giá cả do triều đình khống chế nhằm ngăn chặn con buôn thao túng thị trường và loại trừ hiện tượng có người giàu người nghèo.

Vương Mãng xuống chiếu thi hành "Ngũ quân lục quản", tại những thành lớn như Trường An, Lạc Dương, Hàm Đan, Lâm Tri, Uyển thành, Thành Đô… có một tổ chức gọi là Ngũ quân ty thị sư để quản lý thị trường, gồm 5 Giao dịch thừa và 1 Tiền phủ thừa. Những người hoạt động thủ công nghiệp và thương mại phải báo cáo việc kinh doanh. Vào giữa mỗi quý sẽ có quan Ty thị vật giá đi bình xét ở địa phương, gọi là "thị bình". Nếu vật giá cao hơn "thị bình" quan Ty thị sẽ bán ra theo giá thị bình; nếu vật giá thấp hơn thị bình thì dân chúng được phép mua bán tự do. Những mặt hàng nhu yếu phẩm như ngũ cốc, vải vóc nếu bị ế ẩm thì Ty thị sẽ mua theo giá vốn.

Vương Mãng muốn triều đình khống chế giá cả để làm lợi cho dân, về xuất phát điểm là tích cực. Nếu thực thi tốt sẽ làm lợi cho cả nhân dân và triều đình. Tuy nhiên, điều kiện lúc đó không cho phép áp dụng chính sách này một cách đúng nghĩa của nó.

Tiền đề để áp dụng "Ngũ quân" là triều đình phải nắm trong tay một lượng thương phẩm và tiền tệ đủ khống chế tình hình và có những biện pháp quản lý đủ sức mạnh. Do không có đủ hai điều kiện đó, Vương Mãng chỉ có thể dựa vào các thương gia giàu có để thực hiện và việc bổ nhiệm nhân sự không thoả đáng đã làm sai chệch mục tiêu ban đầu. Ông cho những thương gia giàu có giữ chức Lục quản như Vương Tôn Đại Khanh, Trương Trường Thúc, Tiết Tử Trọng… Những người này đều lợi dụng chức vụ để thao túng thị trường, câu kết với các thương nhân tuỳ ý định giá để làm giàu khiến những nhà giàu càng giàu thêm còn nhân dân càng bị bần cùng.

Việc thu thuế và vay vốn
Đối với người tự do kiếm sống như kinh doanh công thương, kiếm bắt hái lượm trong rừng, săn bắt cá, bói toán, chữa bệnh, chăn tằm… đều thu 10%. Ai cố ý giấu giếm không khai báo sản phẩm kiếm được sẽ bị phạt làm lao động khổ sai 1 năm. Đối với ruộng đất chưa khai phá, chưa có sản phẩm thì cứ 3 người phải đóng thuế 1 người.

Với vấn vay vốn và thu thuế thu nhập và lãi doanh thu đều là 10% trên lãi ròng, nhưng thời điểm thế kỷ 1 chưa có lực lượng kỹ thuật để phục vụ ý tưởng đó, trong khi việc tính toán liên quan đến giá thành lại rất phức tạp. Đội ngũ nhân sự đương thời chưa đủ khả năng áp dụng và thực thi chính sách do Vương Mãng ban hành, trong khi ông chỉ trông vào mệnh lệnh hành chính, giao cho cấp dưới thực hiện khá máy móc. Vì vậy đã xảy ra sự chống đối của nhân dân.

Vương Mãng có phần hà khắc với những người lao động nghèo khổ. Bản thân họ không có ruộng đất, phải vào rừng, ra sông mưu sinh từng bữa nhưng cũng phải nộp thuế là một gánh nặng, khiến họ tuyệt đường sinh sống.

Năm 18, Đại tư mã tư doãn Phí Hưng phân tích rằng:

Cải cách hành chính
Vương Mãng rất câu nệ việc phục cổ, muốn tất cả phải phù hợp với ý nghĩa cổ, nhằm khôi phục lại diện mạo thời cổ. Ông ra lệnh thay đổi tên gọi các địa phương theo ý thích, bất kể thói quen nhiều đời và điều kiện vật chất ở các nơi đó. Không chỉ như vậy, ông còn ra lệnh điều chỉnh khu vực hành chính và chức năng quyền hạn của các đơn vị hành chính.

Mặc dù mỗi lần thay đổi là tạo ra nhiều rắc rối, nhưng Vương Mãng vẫn tiếp tục thay đổi nhiều lần. Có quận trong vòng 1 năm đổi tên tới 5 lần, cuối cùng lại dùng tên cũ ban đầu. Không chỉ nhân dân mà ngay cả quan lại cũng không nhớ hết tên các địa phương. Mỗi lần ban chiếu thay đổi, lại phải chú thích tên cũ ở bên dưới tên mới. Sách Hậu Hán Thư còn ghi một đoạn chiếu thư của Tân Đế vương Mãng:

Đối với các chức danh, tên gọi, Vương Mãng cũng muốn thay đổi theo cách gọi của thời cổ đại: "Thái thú" gọi là "Đại doãn" rồi "Tiền đội đại phu", "Quận Uý" thì gọi là "Thuộc chính"; "Đại tư nông" đổi gọi là "Hi hoà", "Nạp ngôn"; "đại lý" đổi thành "sĩ", "thiếu phụ" gọi là "cộng công"… Ngoài ra, ông còn thêm một số chức danh như: Đại tư mã Tư doãn, Đại tư đồ Tư trực, Đại tư không Tư nhược…. Sự phức tạp của tên gọi hành chính khiến tất thảy quan lại và dân chúng đều chán ghét.

Bãi bỏ muộn màng
Ngoài những chính sách mất lòng dân, Vương Mãng còn gây hấn với các ngoại tộc Hung Nô, Cao Cú Ly và người Khương ở phía tây. Việc động binh liên miên để gây chiến khiến nhân dân nổi dậy phản kháng khắp cả nước.

Năm 22, các phong trào nổi dậy đã quá lớn, sắp áp sát kinh thành, liệu thế khó dùng sức để trấn áp, Vương Mãng vội cử các đại phu chia nhau đi khắp các quận huyện, tuyên bố bãi bỏ hết các pháp lệnh cải cách đã ban bố trước đây. Nhưng lúc đó việc ban hành lệnh bỏ đã quá muộn, không dập được ngọn lửa khởi nghĩa đã cháy dữ dội.

Tháng 10 âm lịch năm 23, quân khởi nghĩa Lục Lâm tiến vào Trường An, Vương Mãng bị giết. Nhà Tân sụp đổ.

Nguyên nhân thất bại
Đến nay còn các ý kiến khác nhau về cuộc cải cách thời Vương Mãng.

Có ý kiến cho rằng: Vương Mãng theo đuổi một cuộc cải cách toàn diện, trời long đất lở. Thế kỷ 19 mới xuất hiện chủ nghĩa xã hội (đương nhiên là chủ nghĩa xã hội không tưởng), nhưng ở Trung Quốc ngay từ thế kỷ 1 đã xuất hiện ý tưởng đó.

Theo Lâm Kiến Anh: Những cải cách của Vương Mãng chỉ nhằm củng cố chế độ thống trị của mình, chèn ép bóc lột nhân dân lao động nhằm thoả mãn tham vọng cá nhân....

Theo ý kiến của Tiêu Lê, các cải cách kinh tế - xã hội của Vương Mãng không những không mang lại hiệu quả làm đất nước giàu mạnh, ổn định trật tự xã hội mà ngược lại đã phản tác dụng. Những chủ trương đó phần thì không thực tế, phần thì đụng chạm lớn đến quyền lợi của giai cấp địa chủ, phần thì gây nhiều xáo trộn trong xã hội, nên không thi hành được. Những mâu thuẫn trong xã hội chẳng những không giải quyết được mà càng gay gắt thêm. Vương Mãng chịu ảnh hưởng sâu sắc của tư duy Nho giáo khuôn sáo cổ hủ, mang tư tưởng chỉ đạo đó vào thực tế một cách rất chủ quan và mù quáng. Cải cách chế độ là thực tế khách quan, đòi hỏi người lãnh đạo phải suy tính thấu đáo nhưng Vương Mãng đã áp dụng vào thực tế bằng những tư duy rất chủ quan của mình. Điều đó khiến cải cách của ông bị thất bại hoàn toàn. Tiêu Lê kết luận: Vương Mãng cải cách toàn bộ, bằng những lời lẽ phỉnh phờ lừa dối nhân dân, lừa dối lịch sử và cuối cùng bị lịch sử trừng phạt.

Theo ý kiến của Cát Kiếm Hùng, Vương Mãng thành tâm muốn cải tổ. Một mặt, ông đề ra những yêu cầu không phù hợp với thực tế và cao hơn cả quy định của pháp luật ("chợ không nói thách, quan không kiện tụng…") mà trên thực tế những mục tiêu đó không thể làm được. Mặt khác, những việc làm của ông buộc bầy tôi noi theo, nhưng những yêu cầu cao như vậy khiến mọi người không đáp ứng nổi… Mặc dù có những ý tưởng lớn lao nhưng cuộc cải cách của Vương Mãng không thực tế khiến nó không thể đi đến thành công. Các cải cách của ông nhằm đạt đến mục tiêu hoàn mỹ và ông không ngần ngại động chạm đến tất cả mọi người, điều đó bị đánh giá là rất cực đoan mà Vương Mãng mắc phải. Vương Mãng chẳng những muốn làm hoàng đế mà còn muốn làm một nhà cải cách, muốn làm một thánh quân. Vì ông không biết hoặc cơ bản không nghĩ rằng xã hội đó chẳng qua là lý tưởng của Nho gia và chưa bao giờ thành hiện thực. Vương Mãng trước sau vẫn rất nhiệt tình tiến hành cải cách theo quan điểm phục cổ một cách ngoan cường mà cũng chính vì vậy mà ông đi vào tuyệt lộ. Mục tiêu thoát ly hiện thực đó đã đưa ông đến một kết thúc bi kịch…

Lệnh bãi bỏ cải cách mà ông ban ra (năm 22) mong cứu vãn tình thế nhưng đã quá muộn và không giúp gì được. Phong trào khởi nghĩa nổ ra khiến nhà Tân sụp đổ cùng thất bại hoàn toàn của cuộc cải cách do ông đề xướng thực hiện.

Xem thêm
 Nhà Hán
 Nhà Tân
 Vương Mãng

Tham khảo
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Học viện quân sự cấp cao (1992), Lịch sử Trung Quốc từ thượng cổ đến Năm đời mười nước
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Tiêu Lê (2000), Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trương Chí Quân (1997), Đời tư các vị hoàng đế, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Tiêu Lê, Mã Ngọc Chu, Lã Diên Đào (2004), 100 người đàn ông có ảnh hưởng đến lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

Chú thích

Nhà Tân
Lịch sử kinh tế Trung Quốc


title: Pisanianuridae

text:
Pisanianuridae là một họ ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong nhánh Littorinimorpha.

Phân loại
 Chi Pisanianura Rovereto, 1899
 Pisanianura grimaldii Dautzenberg, 1899

Chú thích

Tham khảo
 The Taxonomicon

Tonnoidea


title: La Trinité-de-Thouberville

text:
La Trinité-de-Thouberville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Trinitedethouberville


title: Écourt-Saint-Quentin

text:
Écourt-Saint-Quentin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Écourt-Saint-Quentin on the Quid website

Ecourtsaintquentin


title: Sächsische Schweiz-Osterzgebirge

text:
Sächsische Schweiz-Osterzgebirge là một huyện (Kreis) ở bang tự do Sachsen, Đức. Huyện được đặt tên theo dãy núi Saxon Thụy Sĩ và Erzgebirge.

Lịch sử
Huyện đã được thành lập thông qua việc sáp nhập các huyện Sächsische Schweiz và Weißeritzkreis trong cuộc cải tổ huyện tháng 8 năm 2008.

Địa lý
Huyện tọa lạc giữa Dresden và Cộng hòa Séc. Phía tây nam của huyện là phần cực đông của Erzgebirge ("Dãy núi Erzge"), phía nam huyện có tên là Saxon Thụy Sĩ, thuộc dãy núi sa thạch Elbe. Sông chính chảy qua huyện này là Elbe. Các đơn vị giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là: các huyện Mittelsachsen và Meißen, quận Dresden, huyện Bautzen, và Cộng hòa Séc.

Các thị xã và đô thị
{|
! colspan=2 align=left width=50%|Thị xã
! colspan=2 align=left width=50%|Đô thị
|- valign=top
||
 Altenberg
 Bad Gottleuba-Berggießhübel
 Bad Schandau
 Dippoldiswalde
 Dohna
 Freital
 Geising
 Glashütte
 Heidenau
 Hohnstein
||
 Königstein
 Liebstadt
 Neustadt in Sachsen
 Pirna
 Rabenau
 Sebnitz
 Stadt Wehlen
 Stolpen
 Tharandt
 Wilsdruff
||
 Bahretal
 Bannewitz
 Dohma
 Dorfhain
 Dürrröhrsdorf-Dittersbach
 Gohrisch
 Hartmannsdorf-Reichenau
 Hermsdorf
 Höckendorf
 Kirnitzschtal
 Kreischa
||
 Lohmen
 Müglitztal
 Porschdorf
 Pretzschendorf
 Rathen
 Rathmannsdorf
 Reinhardtsdorf-Schöna
 Rosenthal-Bielatal
 Schmiedeberg
 Struppen
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Sachsen
Sächsische Schweiz-Osterzgebirge


title: Pseudapis aculeata

text:
Pseudapis aculeata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Pseudapis
Động vật được mô tả năm 1931


title: Mont, Pyrénées-Atlantiques

text:
Mont là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Quận Lincoln, Georgia

text:
Quận Lincoln là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Caraguata fuscescens

text:
Caraguata fuscescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Caraguata


title: Gerstenberg

text:
Gerstenberg là một đô thị thuộc huyện Altenburger Land, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Gerstenberg có diện tích 3,13 km².

Tham khảo


title: Phyllonorycter eugregori

text:
Phyllonorycter eugregori là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Séc, Slovakia, Hungary, Croatia và Montenego.

Ấu trùng ăn Chamaecytisus austriacus và Chamaecytisus ratisbonensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. They create a lower-surface, transversely folded, tentiform mine.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu


title: Lipotriches speciosana

text:
Lipotriches speciosana là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1913


title: Sarrancolin

text:
Sarrancolin là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 630 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Thap Than (huyện)

text:
Thap Than () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của Uthai Thani Province, miền nam Thái Lan.
Huyện này được chính thức đưa vào tỉnh Uthai Thani năm 1917.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông nam theo chiều kim đồng hồ) là: Mueang Uthai Thani, Nong Khayang, Nong Chang, Lan Sak, Sawang Arom của tỉnh Uthai Thani và Krok Phra của tỉnh Nakhon Sawan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 90 làng (muban). Thị trấn (thesaban tambon) Thap Than covers the tambon Thap Than, Thung Na Thai, Khao Khi Foi và Nong Ya Plong. Thị trấn Taluk Du nằm trên tambon Taluk Du. Có 5 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thap Than district history  (tiếng Thái)

Thap Than


title: Cà ri

text:
Cà-ri (từ chữ Tamil là "kari" (கறி)), là một thuật ngữ tổng quát trong tiếng Anh (tiếng Anh là curry, số nhiều là curries) và nhiều ngôn ngữ khác, chủ yếu được sử dụng trong văn hóa phương Tây để chỉ một loạt các món ăn hầm cay hoặc ngọt có thành phần chính là bột cà ri, nổi tiếng nhất trong Ẩm thực Ấn Độ, Thái, và Nam Á, nhưng cà ri được ăn ở tất cả vùng châu Á - Thái Bình Dương, cũng như các nền ẩm thực của Tân Thế giới bị ảnh hưởng bởi chúng, chẳng hạn như: Trinidad, Mauritian hoặc Fiji. Đặc điểm chung của chúng là sự hợp nhất của việc pha trộn phức tạp các loại gia vị, có thể kèm các loại thảo mộc, thường bao gồm cả các loại ớt cay dạng tươi hoặc khô. Cùng với trà, cà ri là một trong vài món ăn hay đồ uống thật sự "liên Á", nhưng nó có căn nguyên tại Ấn Độ. Những người theo Chủ nghĩa thuần túy hạn chế sử dụng cà ri để làm các món ăn có nước sốt, nhưng ta hãy xem các loại cà ri "có nước" hoặc "khô" dưới đây.

Ở các nền ẩm thực truyền thống nguyên thủy, việc lựa chọn chính xác các loại gia vị cho mỗi món ăn là một vấn đề của truyền thống văn hóa dân tộc hay khu vực, tập tục tôn giáo, và ở một mức độ nào đó là sự ưu tiên của gia đình. Các món ăn như vậy được gọi bằng những tên gọi cụ thể tùy theo thành phần nguyên liệu của chúng, phương pháp tẩm ướp và nấu.

Theo truyền thống, các loại gia vị được sử dụng ở dạng còn nguyên hay nghiền ra; nấu chín hoặc để sống, và chúng có thể được thêm vào ở các thời điểm khác nhau trong quá trình nấu ăn để tạo ra những kết quả khác nhau.

Bột cà ri, một hỗn hợp thương mại được chế biến sẵn gồm các loại gia vị, là một khái niệm phổ biến ở phương tây, có nguồn gốc từ thế kỷ 18. Những hỗn hợp như thế này thường được cho là do các thương gia Ấn Độ chế biến ban đầu để bán cho các thành viên của chính phủ và quân đội thực dân Anh để họ mang về nước.

Những món ăn gọi là "cà ri" có thể chứa thịt, gia cầm, cá, sò ốc hoặc chỉ đơn thuần là kết hợp với các loại rau quả. Chúng có thể thay thế được hoàn toàn cho việc ăn chay, đặc biệt là cho những ai mà theo các tôn giáo với quy định cấm ăn thịt hoặc hải sản.

Món cà ri có thể là "có nước" hoặc "khô". Món cà ri "có nước" có chứa một lượng đáng kể nước sốt hoặc nước chấm từ sữa chua, sữa dừa, bột đậu nghiền (dal), hoặc nước hầm xương. Món cà ri khô được nấu với rất ít chất lỏng để có thể bay hơi dễ dàng, để lại các thành phần nguyên liệu được bao phủ trong hỗn hợp gia vị.

Từ nguyên học

Chữ "curry" đã được thông qua và Anh hóa từ chữ Tamil là "kari" (கறி) có nghĩa là "nước sốt", thường được hiểu là rau với thịt hoặc chỉ có rau nấu với các loại gia vị có hoặc không có nước dùng. Theo giả thuyết này, "kari" lần đầu tiên xuất hiện vào giữa thế kỷ 17 bởi các thành viên của Công ty Đông Ấn Anh khi giao dịch với các thương nhân Tamil (Ấn Độ) dọc theo bờ biển Coromandel ở đông nam Ấn Độ, đặc biệt tại pháo đài St George (sau này gọi là Madras và đổi thành Chennai vào năm 1996). Ở đây, họ đã trở nên quen thuộc với "một loại gia vị phối hợp được sử dụng để làm các món ăn kari... gọi là kari podi hoặc bột cà ri." Một lời giải thích sâu xa hơn được đưa ra trong cuốn "The Flavours of History" khẳng định rằng nguồn gốc của từ "curry" là từ một từ cổ trong tiếng Anh, lần đầu tiên được ghi chép trong "The Forme of Cury"

Các nguồn gốc và sự phổ biến

Các món ăn có thịt tẩm ướp nhiều gia vị được cho là có nguồn gốc từ thời tiền sử, trong các cư dân của nền văn minh lưu vực sông Ấn. Bằng chứng khảo cổ có niên đại vào năm 2.600 TCN ở Mohenjo-daro cho thấy việc sử dụng cối và chày để giã các loại gia vị bao gồm mù tạt, rau thì là, và vỏ me mà con người dùng để tăng hương vị cho thực phẩm. Các món ăn như vậy cũng được ghi nhận trong thời kì Vệ Đà của lịch sử Ấn Độ, vào khoảng năm 1700-500 TCN.

Các món ăn được tẩm ướp gia vị theo phong cách Ấn Độ dường như đã được mang về phía đông đến Miến Điện, Thái Lan, và Trung Quốc bởi các nhà sư Phật giáo vào thế kỷ thứ 7, và tiến về phía nam tới Indonesia, Philippines, và đến các nơi khác bởi những thương nhân ven biển tại cùng một thời điểm. Việc thành lập đế quốc Mughal, bắt đầu vào đầu thế kỷ 16, đã chuyển hóa nhiều nền ẩm thực Ấn Độ cổ đại, đặc biệt là ở miền Bắc. Một ảnh hưởng khác là việc thành lập các trung tâm thương mại Bồ Đào Nha ở Goa vào năm 1510, dẫn đến việc đưa quả ớt đến Ấn Độ lần đầu tiên, như một sản phẩm phụ của sự trao đổi hàng hóa đường biển.

Từ giữa thế kỷ 19, cà ri đã ngày càng phổ biến ở Anh. Vào thế kỷ 19, cà ri cũng đã được mang đến vùng biển Caribbean bởi những người lao động Ấn Độ làm việc trong ngành công nghiệp đường mía ở Anh. Kể từ giữa thế kỷ 20, các món cà ri mang nhiều phong cách quốc gia đã trở nên phổ biến và vượt xa nguồn gốc của chúng, và ngày càng trở thành một phần của nền ẩm thực tổng hợp quốc tế.

Thành phần

Bột cà ri
Bột cà ri là thành phần không thể thiếu khi nấu cà ri, đò là một loại bột vàng, mịn, có mùi đặc trưng.

Các loại gia vị chính được tìm thấy trong hầu hết các loại bột cà ri Nam Á là nghệ, rau mùi, Thì là Ai Cập; một loạt các loại gia vị bổ sung có thể kèm theo tùy thuộc vào khu vực địa lý, cùng với các loại thực phẩm bao gồm (thịt đỏ / trắng, cá, đậu lăng, gạo và rau).

Theo bà Triệu Thị Chơi, các thành phần bao gồm: 10g đại hồi, 10g đinh hương, 20g hạt mùi khô, 50g nghệ bột, 10g quế chi, 20g ớt khô được rang cho thơm nhưng không khét đen rồi nghiền thành bột mịn và trộn chung với nhau (hạt mùi khô chỉ giã nhuyễn, không rang). Ngoài ra thành phần của một số loại bột cà ri còn có thêm thì là Ai Cập, bạch đậu khấu, ngọc đậu khấu, hoa tiêu, tiểu hồi v.v...

Các thành phần khác
Các thành phần khác của món cà ri hết sức đa dạng, phụ thuộc vào nguyên liệu thịt, củ quả chính để nấu cà ri cũng như sự sáng tạo của người đầu bếp. Có thể thường bắt gặp trong món cà ri có nước cốt dừa, điều đỏ, hành, gừng, thịt các loại (heo, dê, bò, gà, cừu, cá sấu, đà điểu và một số loại hải sản như cá, lươn...), khoai tây, khoai lang, cà rốt, củ cải, rau quả, vv...

Các món cà ri ở Nam Á

Từ quan điểm nấu nướng, rất hữu ích để xem Nam Á là toàn bộ khu vực lịch sử bao gồm cả trước khi độc lập vào năm 1947, và đó là những đất nước cận đại như Ấn Độ, Sri Lanka, Pakistan, và Bangladesh. Rất bình thường để phân biệt một cách rộng rãi các phong cách ẩm thực của Ấn Độ giữa miền Nam và miền Bắc, và ta có thể nhận ra rằng trong hai phong cách trên là vô số những phong cách và sự biến đổi đa dạng khác. Sự khác biệt thường nằm ở việc sử dụng các loại tinh bột chủ yếu: lúa mì ở hình thức bánh mì không lên men ở miền Bắc, lúa ở miền Đông, lúa và kê ở miền Nam.

Các món cà ri Ấn Độ

Các món cà ri Goa

Món cà ri được gọi là vindaloo đã trở nên khá phổ biến ở Anh, Mỹ, và các nơi khác, nơi mà tên này thường được dùng một cách đơn giản chỉ một món ăn cay gồm thịt cừu hoặc thịt gà, thường kèm theo khoai tây. Các món ăn như vậy khác hẳn các món ban đầu ở Goa.

Tên vindaloo xuất phát từ tiếng Bồ Đào Nha vinha d'alhos hay là rượu vang (vinho) và tỏi (alho), hai thành phần hương vị chính. Các món này đã được làm với thịt lợn, không bị cấm bởi Kitô giáo của người Bồ Đào Nha. Việc kèm theo khoai tây là sự bổ sung sau này của người Ấn Độ, được cho là do sự nhầm lẫn của chữ "khoai tây" trong Tiếng Hin-di là aloo.

Các món cà ri ở Karnataka

Các món cà ri ở Karnataka thường là món ăn chay hoặc kèm với thịt, hay cá chủ yếu xung quanh các vùng ven biển. Người ta sử dụng nhiều loại rau và gia vị, cùng với dừa và đường thốt nốt để tạo ra những hương vị đặc trưng. Có các món cà ri khô và nấu với nước sốt. Một số món nấu với nước sốt đặc trưng bao gồm Saaru, Gojju, Thovve, Huli, Majjige Huli, mà tương tự như món Kadi ở miền Bắc Ấn Độ, Sagu hoặc Kootu, được ăn kèm với cơm nóng.

Các món cà ri ở Kerala

Các món cà ri Malayali ở Kerala thường chứa dừa xé sợi hoặc nước cốt dừa, lá cà ri, và các loại gia vị khác nhau. Hạt mù tạt được sử dụng trong hầu hết các món ăn, cùng với hành tây, lá cà ri, ớt đỏ thái lát chiên trong dầu nóng. Hầu hết các món ăn không dùng để ăn chay được thêm rất nhiều gia vị. Kerala được biết đến với bữa ăn Sadya truyền thống, là một bữa ăn chay gồm cơm và một loạt các món ăn phụ kèm theo, chẳng hạn như parippu (đậu xanh), papadum, một ít bơ sữa trâu lỏng, Sambar, Rasam, Aviyal, Kaalan, Kichadi, Pachadi, Injipuli, Koottukari, món ngâm chua (xoài, chanh), Thoran, từ một cho đến bốn loại Payasam, Boli, Olan, Pulissery, Moru (bơ), Upperi, chuối xắt mỏng… Sadya thường được dọn trên lá chuối.

Các món cà ri ở Tamil Nadu

Hương vị và mùi thơm đặc trưng của ẩm thực Tamil có được bởi sự pha trộn và kết hợp các loại gia vị bao gồm cả lá cà ri, me, rau mùi, gừng, tỏi, ớt, tiêu, hạt thuốc phiện, hạt mù tạt, quế, đinh hương, thảo quả, Thì là Ai Cập, hoặc hạt cây hồi, hạt cỏ ca ri, hạt nhục đậu khấu, dừa, củ nghệ hoặc bột nghệ, và nước cất hoa hồng. Đậu lăng, rau và các sản phẩm từ sữa là những nguyên liệu đi kèm cần thiết và thường được dùng với cơm. Các loại thực phẩm chay truyền thống chiếm ưu thế trong thực đơn cùng với một loạt các món ăn mặn, mao gồm cả cá nước ngọt và hải sản nấu cùng các loại gia vị.

Các món cà ri ở Bengali, Bangladesh và Oriya

Ẩm thực Oriya là các món cà ri, gồm hải sản và cá tươi sống. Hạt mù tạc và dầu mù tạc cũng được thêm vào, cũng như hạt thuốc phiện.
Những người Bengali cũng có thói quen ăn uống tương tự và cũng làm các món cà ri như vậy.

Các món cà ri ở Maharashtra

Các món cà ri ở Maharashtra rất đa dạng, từ ít đến rất nhiều gia vị cay và gồm các món chay, thịt cừu, thịt gà và cá. Các món cà ri ở vùng ven biển Maharashtra - Konkani sử dụng nhiều dừa cùng với các loại gia vị khác. Ở miền tây Maharashtra, món cà ri rất cay và thường có bột đậu phộng. Ẩm thực Vidarbha thường cay hơn so với các khu vực ven biển và phía Nam. Các nguyên liệu thường được sử dụng là Besan, hoặc bột đậu xanh, và bột đậu phộng. Do kết quả của sự cai trị lâu dài của đế chế Hồi giáo Moghul, ẩm thực Aurangabad đã bị ảnh hưởng nhiều bởi phương pháp nấu ăn miền Bắc Ấn Độ. Thực phẩm Khandeshi rất cay và món ăn nổi tiếng nhất là Shev bhaji. Những món khác bao gồm Brinjal wange, Che bharit, Udidachi dal, Bharleli wangi, Thecha bhakari, và thịt cừu cay. Hầu hết những người này đều là nông dân nên các món ăn truyền thống của họ rất đơn giản.

Các món cà ri ở Gujarat

Mặc dù "Các món cà ri có nước" chỉ đóng một vai trò nhỏ ở Gujarat, có một số ví dụ về món ăn chay với nước hầm làm từ bơ hoặc nước cốt dừa. Các thành phần chính có thể khác nhau, như cà tím, khoai tây, hạt ngô tươi, đậu bắp, cà chua…Ngoài ra, còn có vài món ăn kofta thông thường, và dĩ nhiên là sử dụng rau quả thay thế cho thịt. Undhiyu, một món đặc sản ở Gujarat, là một món rau củ trộn hầm trong một nồi đất nung, có nước hầm và có vị cay, thường được dùng trong những tháng mùa đông.

Các món cà ri ở Kashmir

Ở vùng phía Tây Ấn Độ, món cà ri nổi tiếng nhất là Josh rogan, một món cà ri thịt cừu với nước sốt màu đỏ rực rỡ nhờ sự kết hợp của ớt Kashmir (Mirchi kashmiri) và tinh chất chiết từ những bông hoa của cây mào gà (mawal). Goshtaba, (thịt viên chiên lớn nấu trong nước sốt sữa chua) là một món cà ri của ẩm thực truyền thống Wazwan, thỉnh thoảng tìm thấy trong các nhà hàng ở phía Tây Ấn Độ.

Ẩm thực Pakistan

Không giống như các món cà ri có nước của đất nước Ấn Độ láng giềng, các món cà ri ở Pakistan hầu hết đều ở dạng khô và sử dụng nhiều loại gia vị khác nhau tùy theo địa phương. Cac loại thịt, bao gồm thịt bò, cũng thường được sử dụng. Một bữa ăn trưa hay ăn tối theo phong cách Pakistan đặc trưng thường có vài loại bánh mì (chẳng hạn như naan, hay roti) hoặc cơm, cùng với món cà ri rau củ hay thịt. Thịt quay hay nướng kiểu nguyên con cũng rất phổ biến với kiểu kebab.

Cần lưu ý rằng từ "curry" hầu như không bao giờ được sử dụng trong nước, thay vào đó là những từ địa phương chẳng hạn như salan để chỉ những gì bên ngoài Pakistan mà được biết là cà ri. Ngoài ra, bột cà ri hầu như không bao giờ được sử dụng trong món cà ri Pakistan.

Có vài món cà ri khác nhau vẫn tồn tại, tùy theo phong cách nấu, chẳng hạn như Bhuna, Bharta, Roghan josh, Qorma, Queema, và Shorba. Một món cà ri Pakistan được ưa thích là Karahi, là thịt cừu hoặc thịt gà được nấu trong một vật đặc biệt gọi là Karahi, mà có hình dáng như một chiếc chảo lớn. Món Karahi ở Lahore kết hợp tỏi, gừng, ớt tươi, cà chua, và các loại gia vị chọn lọc. Món Karahi ở Peshawar là một cách làm khác rất phổ biến, chỉ với thịt, muối, cà chua, và rau mùi.

Các món cà ri ở Punjab

Punjab là một vùng đất nông nghiệp trù phú, nơi mà các loại rau và quả tươi luôn có sẵn. Một bữa ăn theo phong cách Punjab đặc trưng thường gồm vài loại bánh mì hoặc cơm với cà ri (salan). Hầu hết việc nấu nướng thường bắt đầu bằng việc chiên hỗn hợp gia vị (masala) gồm gừng, tỏi, hành tây và cà chua cùng với vài loại gia vị khô. Sau đó là thêm vào các thành phần khác. Lượng gia vị được sử dụng tùy theo địa phương cũng như chủ nhà. Một loại chất béo phổ biến dùng để nấu ăn là bơ sữa trâu lỏng desi, và một vài món ăn khác cũng thường được thêm một lượng lớn bơ và kem. Có vài món ăn nhất định chỉ có ở Punjab, chẳng hạn như Maash di dal và Saron da saag (Sarson ka saag).

Các món cà ri ở Khyber Pakhtunkhwa

Ẩm thực ở tỉnh Khyber Pakhtunkhwa của Pakistan cũng hơi tương tự như ẩm thực của nước láng giềng Afghanistan. Mùa đông khắc nghiệt ở một số khu vực đã hạn chế việc cung cấp rau củ tươi, do đó rất nhiều loại trái cây và rau quả sấy khô được kết hợp trong các món ăn. Nơi đây vẫn còn sản xuất một số lượng lớn các loại hạt được sử dụng nhiều trong nấu ăn truyền thống, cùng với các loại ngũ cốc như lúa mì, ngô, lúa mạch, và gạo. Cùng với các nông sản chủ yếu kể trên là các sản phẩm từ sữa (sữa chua, váng sữa), các loại hạt khác nhau, các loại rau bản địa, và trái cây tươi hoặc khô. Món karahi peshawar từ thủ phủ Peshawar là một món cà ri nổi tiếng trên cả nước.

Các món cà ri ở Sindh

Ở Pakistan, các tỉnh Sindh và Balochistan giáp với biển Ả Rập. Do đó, ẩm thực Sindh thường sử dụng nhiều loại cá trong món cà ri. Trong thực phẩm Pakistan, các món cà ri Sindh thường có xu hướng cay nhất. Các thực phẩm hàng ngày trong hầu hết các hộ gia đình Sindh bao gồm bánh mì cắt lát (phulka) và cơm kèm theo hai món ăn, một món có nước sốt và một món khô.

Các món cà ri ở Balochistan

Hầu hết tỉnh Balochistan bị bao quanh bởi sa mạc Cholistan. Điều này có nghĩa là mùa hè và mùa đông rất khắc nghiệt, và rất nhiều các loại trái cây và các loại hạt khô đã được đưa vào nấu ăn truyền thống. Mặt khác, trong khu vực giáp với biển Ả Rập, cá thường được sử dụng trong các món cà ri hoặc nướng. Món Sajji, thường là một loại thịt cừu xát gia vị và nướng trên lửa, là một đặc sản của tỉnh này và rất nổi tiếng trên cả nước dưới nhiều hình thức.

Các món cà ri ở Sri Lanka

Trong ẩm thực Sri lanka,gạo được dùng hàng ngày, và có thể được tìm thấy trong nhiều dịp đặc biệt; trong khi các món cà ri cay lại là các món ưa thích trong bữa ăn trưa và tối. "Cơm cà ri" là để chỉ một loạt các món ăn ở Sri Lanka

Ẩm thực Đông Bắc Ấn Độ và Nepal

Những món cà ri ở Đông Bắc Ấn Độ thì khác hẳn so với những vùng còn lại của Ấn Độ. Ẩm thực của vùng này bị ảnh hưởng bởi các nước láng giềng, như Myanmar và Tây Tạng. Các loại gia vị nổi tiếng của Ấn Độ thì ít được sử dụng ở đây. Thịt bò Tây Tạng rất phổ biến tại đây.
Daal Bhaat (Cơm và canh đậu lăng) là món ăn chính ở Nepal. Ẩm thực Newa là một nền ẩm thực được phát triển bởi những người Newa ở Nepal qua hàng thế kỷ.

Các món cà ri ở Fiji

Ở Fiji, các món cà ri hầu như thường được làm tại các gia đình Ấn Độ và ăn kèm với cơm hoặc bánh roti. Bánh roti (hình tròn hoặc vuông) chủ yếu được dùng vào bữa ăn sáng cùng với các món cà ri rau quả. Bữa ăn trưa thường là "dal" (một món cà ri làm từ đậu, khoai tây…), cơm và vài món khác. Hầu hết những người đi làm đều mang bánh roti và món cà ri để ăn trưa. Bữa ăn tối thường là các món cà ri, cơm và vài loại tương ớt Ấn Độ.

Các món cà ri thường được nấu với dầu thực vật, bơ sữa trâu lỏng chủ yếu được dùng để chiên "dal", để làm bánh puri (bánh mì không men đem chiên) hoặc các loại kẹo. Để làm một món cà ri, người ta thường thêm các loại gia vị như thì là, mù tạc, và lá cà ri vào dầu nóng. Hành tây được cắt nhỏ hay xắt lát, tỏi được đập dập và cùng cho vào nồi. Khi hành tây và tỏi chuyển sang màu hơi vàng thì bột nghệ và garam masala (hỗn hợp gia vị cay) được thêm vào. Cứ mỗi một muỗng bột nghệ thì thêm 2 muỗng masala. Muối và tiêu được nêm tùy theo khẩu vị. Món cà ri được nấu trên lửa nhỏ cho đến khi chín hẳn. Nước được thêm vào để có thể trộn với cơm. Rau mùi cũng được thêm vào để tăng thêm hương vị nếu có. Thỉnh thoảng khoai tây và rau củ cũng được thêm vào để tăng thêm khẩu phần và dưỡng chất. Kem dừa thường được cho vào các món cà ri hải sản như tôm, cua, cá. Hầu như các loại thực phẩm đều có thể được nấu thành món cà rì ngoại trừ các loại rau có lá màu xanh sẫm.

Các món cà ri thường rất tốt cho sức khỏe nếu nấu với ít dầu, và sẽ tốt hơn nữa nếu thêm vào rau củ và bỏ bớt mỡ từ thịt. Một phần món cà ri thường là khoảng một chén. "Dal" thường chỉ được nấu với nghệ, sau đó được chiên với thì là, cỏ cà ri, hành tây, và tỏi. Thỉnh thoảng cà rốt và các loại rau như chauraiyavà saijan cũng được bổ sung để tăng thêm hương vị và dưỡng chất.

Ẩm thực ở các nước châu Á khác

Các món cà ri ở Trung Quốc

Các món cà ri Trung Quốc (咖哩, Ga lǐ) thường gồm có thịt gà, thịt bò, cá, thịt cừu, hoặc các loại thịt khác, hạt tiêu xanh, hành tây, khoai tây miếng lớn, và một loạt các thành phần khác cùng với các loại gia vị trong nước sốt cà ri vàng cay nhẹ, được cho lên trên cơm trắng. Tiêu trắng, nước tương, tương ớt, có thể kèm theo sa tế cũng được thêm vào để tăng thêm hương vị của cà ri.

Các loại cà ri Trung Quốc phổ biến nhất thường được bán ở dạng bột. Có vẻ như chúng có nguồn gốc từ Singapore và Malaysia, những nước mà cũng đã từng đưa tương đậu phộng vào Trung Quốc. Loại nước chấm màu vàng này đã được đưa một cách tự nhiên vào Trung Quốc bởi người Quảng Đông, và nó trở nên rất nổi bật trong ẩm thực đặc trưng ở Hồng Kông, nơi mà cà ri thường được nấu với thịt ức hoặc cá viên. Món thịt nướng xâu Malaysia dường như đã được đưa vào Trung Quốc và trở nên thịnh hành hơn bởi người Triều Châu, là những người tạo nên nhóm các dân tộc Trung Quốc lớn thứ hai ở Singapore và là nhóm chiếm ưu thế ở Thái Lan.

Có nhiều món cà ri khác nhau ở Trung Quốc tùy thuộc vào mỗi nhà hàng. Không giống như các món cà ri châu Á khác, thường ở dạng đặc hơn. Các món cà ri Trung Quốc thường ở dạng lỏng. Món "Galimian" (tiếng Malaysia "curry mee" hoặc "mì cà ri") cũng là một món cà ri nổi tiếng của Trung Quốc.

Các món cà ri ở Hồng Kong

Ở Hồng Kông, cà ri cá viên
 là một món ăn đường phố, còn cà ri thịt ức là món ăn chính trong các nhà hàng.

Các món cà ri ở Nhật Bản và Hàn Quốc

Cà ri Nhật Bản là một trong những món ăn phổ biến nhất ở Nhật Bản, thứ mà người dân ăn đến khoảng 78 lần một năm. Nó thường được ăn như món Kare raisu - cà ri (カレーライス）, cơm và thường kèm với rau muối chua (như Fukujinzuke), được dọn trong cùng một dĩa và ăn bằng thìa, là một món ăn ở căn tin vào bữa trưa khá phổ biến. Nó ít cay và ít gia vị hơn so với các món cà ri ở Ấn Độ và Đông Nam Á, giống như một món hầm đặc kiểu Nhật Bản hơn là một món cà ri.

Người Anh đã mang cà ri từ thuộc địa Ấn Độ trở về Anh  và đưa nó vào Nhật Bản trong Thời kỳ Minh Trị, sau khi Nhật Bản kết thúc chính sách Tỏa Quốc (Sakoku), và cà ri ở Nhật Bản được xem như một món ăn phương Tây. Sự lan tỏa của cà ri trên khắp đất nước Nhật Bản thường được cho là do việc sử dụng nó trong Lục quân Đế quốc Nhật Bản và Hải quân Đế quốc Nhật Bản, đã chấp nhận sử dụng nó rộng rãi vì tính thuận tiện khi nấu ăn trên chiến trường và ở căng tin hải quân, cho phép cả những người đến tuổi đi lính từ các vùng nông thôn xa xôi hẻo lánh cũng có thể thưởng thức được. Theo truyền thống thì Lực lượng Tự vệ Biển Nhật Bản có món cà ri mỗi thứ sáu cho bữa trưa và các tàu có công thức nấu ăn của riêng mình.

Món cà ri theo tiêu chuẩn Nhật Bản có chứa hành, cà rốt, khoai tây, đôi khi có cần tây, và một loại thịt được nấu trong nồi lớn. Thỉnh thoảng thì táo xắt nhỏ hoặc mật ong cũng được thêm vào để tăng vị ngọt, còn các loại rau khác đôi khi cũng được dùng để thay thế. Đối với các loại thịt thì thịt heo, thịt bò và thịt gà là phổ biến nhất, và theo thứ tự giảm dần. Ở miền bắc và miền đông Nhật Bản bao gồm Tokyo, thịt heo là loại thịt phổ biến nhất dùng cho cà ri. Thịt bò là phổ biến hơn ở miền tây Nhật Bản, bao gồm Osaka, và ở Okinawa thì gà được ưa chuộng. Gia vị cà ri thường được bán ở dạng viên cô đặc, và sẽ được hòa tan trong hỗn hợp thịt và rau.

Đôi khi món cơm cà ri được dùng kèm với thịt cốt lết heo tẩm bột (tonkatsu トンカツ); Món ăn này được gọi là Katsu Kare - ("cốt lết cà ri" カツカレー). Korokke (コロッケ khoai tây tẩm bột chiên) cũng là một món dùng kèm phổ biến.

Ngoài cơm ra thì Kare udon （カレーうどん）, Kare ramen (カレーラメン mì sợi dày trong nước canh hương cà ri) và Kare - pan (" bánh mì cà ri" – bánh mì chiên dẹp nhân cà ri カレーパン) cũng rất phổ biến.

Cà ri đã được đưa vào Hàn Quốc bởi người Nhật Bản trong thời kỳ chiếm đóng của họ ở những năm đầu thế kỷ 20, và vì thế nó gần giống như món cà ri Nhật Bản. Các thành phần thường thấy là cơm, nước sốt cà ri, rau củ, kim chi, thịt heo hun khói, và wasabi.

Cà ri được phổ biến trong ẩm thực Hàn Quốc khi Ottogi thâm nhập vào ngành công nghiệp thực phẩm Hàn Quốc với bột cà ri vào năm 1969.
Cà ri Hàn Quốc thường dùng với cơm, có màu vàng vàng đặc trưng của nghệ.  Tteokbokki cà ri (카레떡볶이) được làm từ tteok (bánh gạo), eomuk (어묵 chả cá), trứng, rau và cà ri. Cà ri có thể được thêm vào các món ăn Hàn Quốc như bokkeumbap cà ri (카레볶음밥 cơm chiên cà ri), sundubujjigae (카레 순두부찌개 đậu phụ hầm cà ri), gà rán, rau xào và salad.

Ẩm thực ở các nước Đông Nam Á

Các nước Đông Nam Á, bao gồm Campuchia, Lào, Thái Lan đều có các món cà ri của riêng mình

Ẩm thực Myanmar

Ẩm thực Myanmar thì khác hẳn so với những hiểu biết về các món cà ri. Các thành phần chính của hầu hết các món cà ri Myanmar là hành tây tươi (tạo ra nước hầm và là thành phần chính của món ăn), những gia vị của Ấn Độ và ớt đỏ. Thường thì thịt và cá cũng là những thành phần chính của các món cà ri phổ biến.

Các món cà ri Myanmar có thể được chia thành hai loại - những món rất cay mà cho thấy ảnh hưởng của miền Bắc Ấn Độ hoặc Pakistan, và những món cà ri ngọt và ít cay hơn. Các món cà ri của Myanmar gần như là thiếu hẳn nước cốt dừa, làm chúng trở nên khác hẳn so với hầu hết các món cà ri Đông Nam Á.

Những thành phần thường thấy bao gồm hành tây tươi, tỏi và tương ớt. Gia vị thông thường bao gồm garam masala, ớt bột khô, bột thì là, bột nghệ và ngapi, một loại bột cá hoặc tôm được để lên men. Các món cà ri Myanmar có khá nhiều dầu, vì lượng dầu dư giúp món ăn để được lâu hơn. Cũng có một món mì ống tương tự được gọi là Nan gyi thohk, trong đó mì hoặc bánh phở được ăn kèm với cà ri gà nấu đặc.

Ẩm thực Indonesia

Ở Indonesia cà ri được gọi là kari hoặc kare. Loại phổ biến nhất thường được ăn ở Indonesia là kari ayam (cà ri gà) và kari kambing (cà ri dê). Ở Aceh và Bắc Sumatra bánh roti thường được ăn kèm với kari kambing. Các món ăn khác như gulai và opor là các món ăn nấu với cà ri. Chúng thường thay đổi tùy theo vùng và cho thấy loại thịt và rau quả nào có sẵn ở tại nơi đó. Do đó người ta có thể sử dụng nhiều loại thịt (thịt gà, thịt bò, trâu và dê như trong món gulai kambing có mùi thơm), hải sản (tôm, cua, hến, nghêu, mực...), cá (cá ngừ, cá thu, cá chép, cá tra, cá da trơn), hoặc rau củ (mít non, các loại đậu, lá cây sắn) trong các món ăn với nước sốt và gia vị. Họ sử dụng nguyên liệu có ở địa phương như ớt, lá chanh Thái, sả, riềng, lá nguyệt quế Indonesia (lá salam), quả lai, nghệ, lá nghệ, asma gelugur và asam kandis (măng cụt chua tương tự như quả me), mắm tôm (terasi), thì là, hạt ngò và nước cốt dừa. Ở Aceh, món cà ri sử dụng daun salam koja hoặc daun kari (Murraya koenigii) mà được dịch là " lá cà ri ".

Có một món ăn gọi là Rendang trong ẩm thực Tây Sumatra. Rendang thường không được coi là cà ri ở Indonesia vì nó có nhiều nguyên liệu hơn và chứa ít chất lỏng hơn so với các món cà ri Indonesia. Món Rendang chính gốc thì sử dụng thịt trâu nấu từ từ trong nước cốt dừa đặc trong vài giờ để tăng thêm màu sắc, hương vị và làm mềm thịt. Món Opor Ayam là một biến thể của món cà ri, mà có vị rất giống như món gulai. Opor thường có màu trắng và sử dụng quế hoặc củ nghệ, còn gulai có thể chứa một trong hai hoặc cả hai. Opor cũng thường là một phần của một bữa ăn gia đình ở Lebaran, trong khi gulai có thể thường được tìm thấy trong các nhà hàng ở Padang.

Ẩm thực Malaysia

Do vị trí nằm tại những giao lộ của những tuyến đường thương mại cổ đại nên đã để lại một dấu ấn trong ẩm thực Malaysia. Trong lúc mà cà ri có thể bước đầu tìm thấy con đường tới bờ biển Malaysia thông qua người Ấn Độ, thì nó cũng đã trở thành một yếu tố chính của người Mã Lai và Trung Quốc. Các món cà ri Malaysia khác nhau tùy theo các bang, ngay cả trong các nhóm dân tộc tương tự, vì chúng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, có thể là văn hóa, tôn giáo, nông nghiệp hoặc kinh tế.

Món cà ri Malaysia thường sử dụng bột cà ri có nhiều nghệ, nước cốt dừa, hẹ, gừng, belacan (mắm tôm), ớt, tỏi. Me cũng thường được sử dụng. Rendang là một loại cà ri được ăn ở Malaysia, Singapore và Indonesia; mặc dù là nó khô hơn và chứa thịt là chủ yếu cùng với nước cốt dừa nhiều hơn là món cà ri thông thường ở Malaysia. Rendang đã được đề cập trong văn học Malay Hikayat Amir Hamzah  (vào khoảng năm 1550) , rất phổ biến trong các dân tộc ở Indonesia, Singapore và Malaysia. Tất cả các loại thực phẩm được nấu với cà ri tại Malaysia bao gồm thịt cừu, thịt gà, tôm, mực, cá, cà tím, trứng, và các loại rau.

Ẩm thực Maldives

Món cà ri quan trọng nhất trong các món ăn ở Maldives được nấu với cá ngừ tươi thái hạt lựu và được biết đến với tên gọi mas riha. Còn món Kukulhu riha, là cà ri gà, được nấu chín với một hỗn hợp các loại gia vị khác nhau.

Các món cà ri rau truyền thống ở Maldives bao gồm bashi (cà tím), tora (mướp hương), barabō (bí ngô), chichanda (họ bầu bí) và Muranga (chùm ngây), cùng với chuối chưa chín còn xanh và một số lá làm thành phần chính. Những miếng cá Maldive thường thêm vào để cho món rau cà ri một hương vị nhất định.

Ẩm thực Philippines

Tại Philippines, có hai loại cà ri truyền thống được xem là tương ứng với sự phân chia văn hóa giữa phương Tây ở phía bắc và Hồi giáo ở phía nam. Ở các khu vực phía Bắc, một loạt các công thức các món cà ri gần giống nhau có thể được nhận thấy. Thịt gà nấu trong nước dừa, ớt và bột cà ri là món cà ri thông thường mà những người ở miền bắc Philippines rất quen thuộc. Một món cà ri ở miền bắc Philippines điển hình sẽ thường là thịt heo hoặc thịt gà, được nấu theo cách tương tự như các món ăn địa phương khác như adobo, kaldereta, và mechado, patis (nước mắm), với khoai tây, lá nguyệt quế, nước dừa, và đôi khi có sả và cà rốt bổ sung.

Còn ở các khu vực phía Nam của Mindanao, quần đảo Sulu và phía Nam Palawan, món cà ri khác nhau được nhìn thấy, do có lịch sử không bị thuộc địa hóa của họ cùng với hàng thế kỷ liên lạc trực tiếp với Indonesia, bán đảo Mã Lai và tiểu lục địa Ấn Độ. Các món cà ri ở Mindanao bao gồm Kulma, đồng nghĩa với Korma, và Tiyula Itum - một món cà ri thịt bò có màu đen với dừa nạo cháy xém, và Rendang, cũng đuọc ăn ở Indonesia và Malaysia. Các loại thịt được sử dụng trong các món cà ri bao gồm thịt bò, thịt cừu và thịt gà. Thịt heo không được sử dụng trong chế độ ăn uống để phù hợp với luật Hồi giáo.

Các món cà ri Thái Lan

Trong ẩm thực Thái, món cà ri được gọi là Kaeng, và thường bao gồm thịt, cá cùng với rau trong một loại nước sốt có thành phần là bột làm từ ớt, hành tây hoặc hẹ, tỏi, và mắm ruốc. Các gia vị bổ sung và các loại thảo mộc sẽ chỉ rõ tính chất của loại cà ri đó. Các nguyên liệu địa phương chẳng hạn như ớt, lá chanh, sả, riềng được dùng. Còn ở miền Trung và miền Nam Thái Lan, nước cốt dừa cũng được sử dụng. Món cà ri phía bắc và đông bắc Thái Lan nói chung không chứa nước dừa. Do việc sử dụng các loại thảo mộc tươi, gia vị, và các thành phần tươi sống khác, món cà ri Thái có xu hướng thơm hơn so với món cà ri Ấn Độ. Ở phương Tây, một số các món cà ri Thái được mô tả bằng màu sắc; món cà ri đỏ sử dụng ớt đỏ trong khi món cà ri xanh sử dụng ớt xanh. Món cà ri màu vàng - gọi là Kaeng kari ở Thái, cũng có thể được dịch ra là "canh cà ri" – thì lại tương tự như món cà ri Ấn Độ hơn với việc sử dụng nghệ, thì là và gia vị khô khác. Một vài món ăn Thái theo kiểu xào cũng sử dụng bột cà ri kiểu Ấn Độ (tiếng Thái: pong kari).

Các món cà ri ở Việt Nam
Món cà ri ở Việt Nam nổi bật với các nguyên liệu như nước cốt dừa, khoai tây, khoai lang, khoai môn, thịt gà cùng với rau mùi và hành lá. Món ăn này thì giống món canh hơn là món cà ri Ấn Độ. Cà ri thịt dê thì cũng có mặt nhưng chỉ ở vài nhà hàng đặc biệt ở Việt Nam. Món cà ri thường được ăn kèm với bánh mì, bún hoặc cơm. Món cà ri ở Việt Nam được xem là món ăn ở miền Nam.

Các thành phần khác của món cà ri hết sức đa dạng, phụ thuộc vào nguyên liệu thịt, củ quả chính để nấu cà ri cũng như sáng tạo của người đầu bếp. Chúng ta thường bắt gặp trong món cà ri có nước cốt dừa, điều đỏ, hành, gừng, thịt các loại (heo, dê, bò, gà, cừu, cá sấu, đà điểu và một số loại hải sản), khoai tây, khoai lang, cà rốt, củ cải, rau quả, vv...

Bột cà ri
Bột cà ri là một hỗn hợp gia vị của rất nhiều thành phần khác nhau được phát triển bởi người Anh trong thời kỳ Ấn Độ thuộc Anh, như một cách để cảm nhận hương vị của ẩm thực Ấn Độ tại quê hương. Masala có liên quan đến các loại gia vị, và đây là tên được đặt cho loại nước sốt đặc và nhão dựa trên sự kết hợp của các loại gia vị với bơ sữa trâu lỏng (bơ gạn), bơ, dầu cọ hoặc nước cốt dừa. Hầu hết bột cà ri thương mại có sẵn ở Anh, Hoa Kỳ và Canada, với thành phần chủ yếu là bột nghệ nghiền, do đó tạo ra nước sốt có màu rất vàng. Những thành phần chiếm ít hơn trong các loại bột cà ri vàng ở phương Tây thường là rau mùi, thì là, cỏ cà ri, mù tạt, ớt, hạt tiêu đen và muối.

Ngược lại, bột cà ri và bột nhão cà ri được sản xuất và tiêu thụ ở Ấn Độ thì rất đa dạng; một số màu đỏ, một số màu vàng, một số màu nâu; một số có ngũ vị hương và một số với khoảng 20 loại gia vị hoặc nhiều hơn nữa. Bên cạnh các loại gia vị đã đề cập, các loại gia vị thường được tìm thấy trong các loại bột cà ri khác nhau ở Ấn Độ là tiêu Jamaica, tiêu trắng, mù tạt nghiền, gừng nghiền, quế, thì là nướng, đinh hương, nhục đậu khấu, vỏ nhục đậu khấu, hạt thảo quả màu xanh lá cây hoặc vỏ cây bạch đậu khấu đen, lá nguyệt quế và hạt rau mùi.

Những lợi ích sức khỏe

Vài nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thành phần trong cà ri như nghệ có thể giúp ngăn ngừa một số bệnh, kể cả ung thư ruột kết và bệnh Alzheimer. Một số nghiên cứu đã cho rằng phản ứng của các thụ thể tiếp nhận cơn đau với các thành phần cay nóng trong món cà ri sẽ dẫn đến sự phát sinh các endorphin trong cơ thể; cà ri được cho là một trong những loại thuốc kích thích mạnh mẽ nhất.

Với phản ứng về cảm giác phức tạp đối với nhiều loại gia vị và hương vị, một điểm giới hạn tự nhiên được hình thành, gây ra cảm giác thèm ăn tiếp theo, thường theo sau là một nhu cầu chuyển sang món cà ri cay hơn. Một số người cho rằng điều này là sự gây nghiện, nhưng các nhà nghiên cứu khác lại tranh cãi về việc sử dụng thuật ngữ "nghiện" trong trường hợp này.

Các nghiên cứu khác cũng cho rằng cà ri có đặc tính chống ký sinh trùng.

Chú thích

Cà ri
Ẩm thực Ấn Độ
Ẩm thực Thái Lan
Ẩm thực Anh
Ẩm thực Indonesia
Ẩm thực Iraq
Ẩm thực Nhật Bản
Ẩm thực Malaysia
Ẩm thực Nepal
Ẩm thực Pakistan
Ẩm thực Sri Lanka
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Trung Quốc


title: Pleurotomella endeavourensis

text:
Pleurotomella endeavourensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1990


title: Laccophilus spangleri

text:
Laccophilus spangleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zimmerman miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Yên Minh

text:
Yên Minh là một huyện vùng cao biên giới thuộc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Vị trí địa lý

Huyện Yên Minh nằm ở phía đông bắc của tỉnh Hà Giang, nằm cách thành phố Hà Giang khoảng 98 km về hướng đông bắc theo Quốc lộ 4C, tỉnh lộ 176 theo hướng nam đi huyện Bắc Mê, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 390 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Mèo Vạc và huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng
Phía tây giáp huyện Quản Bạ và huyện Vị Xuyên
Phía nam giáp huyện Bắc Mê
Phía bắc giáp huyện Đồng Văn và Châu Văn Sơn, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc với đường biên giới dài khoảng 30 km.

Huyện Yên Minh có diện tích 776,59 km², dân số năm 2019 là 97.553 người, mật độ dân số đạt 126 người/km².

Hành chính
Huyện Yên Minh có 18 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Yên Minh (huyện lỵ) và 17 xã: Bạch Đích, Đông Minh, Du Già, Du Tiến, Đường Thượng, Hữu Vinh, Lao Và Chải, Lũng Hồ, Mậu Duệ, Mậu Long, Na Khê, Ngam La, Ngọc Long, Phú Lũng, Sủng Thài, Sủng Cháng, Thắng Mố.

Lịch sử
Trước kia, Đồng Văn là tổng Đông Quan thuộc châu Bình Nguyên, phủ Tương Yên, tỉnh Tuyên Quang sau đó thuộc về châu Bảo Lạc do một thổ người Tày họ Nông ở Bảo Lạc cai quản như một lãnh địa.

Khi thực dân Pháp xâm lược, tách Đồng Văn khỏi Bảo Lạc. Dưới thời Pháp thuộc, toàn phủ Tương Yên trong đó có tổng Đông Quan được đặt trong đạo quan binh thứ 2 Hà Giang. Trong danh mục các làng xã Bắc Kỳ của Ngô Vi Liễn xuất bản năm 1928 thì tỉnh Hà Giang có hai châu (Bắc Quang, Vị Xuyên) và hai đại lý (Đồng Văn, Hoàng Su Phì).

Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, về mặt địa giới hành chính, trên danh nghĩa Đồng Văn vẫn như trước.

Ngày 13 tháng 12 năm 1962, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 328-NV về việc:
Đổi tên xã Hòa Bình thành xã Mèo Vạc
Đổi tên xã Tự Do thành xã Cán Chu Phìn
Đổi tên xã Thống Nhất thành xã Pả Vi
Đổi tên xã Phìn Lồ thành xã Phú Lũng.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Yên Minh trên cơ sở tách 13 xã: Bạch Đích, Du Già, Đường Thượng, Lao Và Chải, Lũng Hồ, Mậu Duệ, Na Khê, Nậm Ban, Ngam La, Ngọc Long, Niêm Sơn, Tát Ngà và Yên Minh thuộc huyện Đồng Văn.

Tháng 12 năm 1975, hợp nhất hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang thành tỉnh Hà Tuyên, Yên Minh là một huyện của tỉnh Hà Tuyên.

Ngày 21 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 179-HĐBT về việc:
Tách 4 xã Phú Lũng, Thắng Mố, Sủng Tráng và Sủng Thài của huyện Đồng Văn sáp nhập vào huyện Yên Minh
Tách 3 xã Niêm Sơn, Nậm Ban và Tát Ngà của huyện Yên Minh sáp nhập vào huyện Mèo Vạc
Tách 3 xóm Séo Hồ, Bản Rào và Bản Đã của xã Bạch Đích sáp nhập vào xã Na Khê
Tách 4 xóm Đoàn Kết, Na Pao, Phía Lái và Súi Gia Thèn của xã Na Khê sáp nhập vào xã Bạch Đích.

Năm 1991, khi tách trở lại thành Tuyên Quang và Hà Giang, Yên Minh trở lại là huyện của tỉnh Hà Giang, bao gồm 14 xã: Bạch Đích, Du Già, Đường Thượng, Lao Và Chải, Lũng Hồ, Mậu Duệ, Na Khê, Ngam La, Ngọc Long, Phú Lũng, Sủng Thài, Sủng Tráng, Thắng Mố và Yên Minh.

Ngày 29 tháng 1 năm 1997, Chính phủ có Nghị định số 8-CP về việc:
Thành lập xã Du Tiến thuộc huyện Yên Minh trên cơ sở một phần xã Du Già
Thành lập xã Mậu Long thuộc huyện Yên Minh trên cơ sở một phần xã Mậu Duệ và xã Ngọc Long.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc chia xã Yên Minh thành thị trấn Yên Minh (thị trấn huyện lị huyện Yên Minh) và 2 xã: Hữu Vinh, Đông Minh.

Từ đó, huyện Yên Minh có 1 thị trấn và 17 xã như hiện nay.

Chú thích

Tham khảo
 Liên kết ngoài:
 yenminh.hagiang.gov.vn

Huyện biên giới Việt Nam với Trung Quốc


title: Ophiusa dilecta

text:
Ophiusa dilecta là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Sierra Leone, Príncipe và Nam Phi.

Tham khảo
  (1989). Lepidopterorum Catalogus (New Series) Fascicle 118, Noctuidae. CRC Press. ISBN 0-916846-45-8, ISBN 978-0-916846-45-9

Liên kết ngoài

Chú thích

Ophiusa


title: Dufourea gkuruensis

text:
Dufourea gkuruensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1979


title: Lasioglossum potosi

text:
Lasioglossum potosi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được McGinley mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 2003


title: Cảnh Nhạn Sinh

text:
Cảnh Nhạn Sinh (), là chiến sĩ quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, ông mang quân hàm đại tá và hiện là Cục trưởng cục thông tin và phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Trung Quốc.

Tiểu sử
Cảnh Nhạn Sinh sinh năm 1960, là người Sơn Tây và lớn lên trong một gia đình quân đội.
 Năm 1987, khi mới 17 tuổi, ông tham gia quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và công tác tại quân khu Lan Châu.
 Năm 1979, ông được cử đến học tập tại Học viện Kỹ thuật Truyền thông Giải phóng quân Nam Kinh.
 Năm 1983, ông công tác tại Bộ Chính trị Bộ Tổng Tham mưu
 Năm 1992, ông công tác tại Tổng đội Công trình và Bảo trì Bộ Tổng Tham mưu
 Năm 1994, ông công tác tại ban Ngoại vụ của Bộ Quốc phòng, đảm nhận các vai trò chiến sĩ, học viên, cán sự, chỉ dẫn viên, bí thư, phó cục trưởng.
 Tháng 4 năm 2010, ông được bổ nhiệm làm cục trưởng cục thông tin và phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng, cấp bậc Đại tá.

Ông đã kết hôn và có một con trai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 耿雁生
 30 tháng 7 năm 2010/1156603404.html 国防部新任新闻发言人耿雁生首次公开亮相_新浪军事_新浪网
 耿雁生_互动百科
 Trung Quốc luôn kiềm chế thận trọng trong vấn đề Nam Hải

Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Phát ngôn viên Trung Quốc


title: Brévillers, Pas-de-Calais

text:
Brévillers là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Brévillers on the Quid website

Brevillers


title: Devadurga

text:
Devadurga là một thị xã panchayat của quận Raichur thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Devadurga có dân số 21.992 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Devadurga có tỷ lệ 43% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 50%, và tỷ lệ cho phái nữ là 36%. Tại Devadurga, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Raichur


title: Ponna

text:
Ponna là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 60 km về phía bắc của Milano và khoảng 20 km về phía bắc của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 264 người và diện tích là 6,0 km².

Ponna giáp các đô thị: Claino con Osteno, Colonno, Laino, Ossuccio, Porlezza, Sala Comacina.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: La Tessoualle

text:
La Tessoualle là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 144 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Tessoualle


title: Nguyễn Như Đổ

text:
Nguyễn Như Đổ (chữ Hán: 阮如堵; 1424 - 1526), biểu tự Mạnh An (孟安), hiệu Khiêm Trai (謙齋), là nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà thơ, nhà giáo dục thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

Cuộc đời
Ông vốn người gốc làng Đại Lan, huyện Thanh Đàm, nay là thôn Đại Lan thuộc xã Duyên Hà huyện Thanh Trì, Hà Nội, sau đó di sang làng Tử Dương (làng Tía), huyện Thượng Phúc, nay thuộc xã Tô Hiệu huyện Thường Tín, Hà Nội, Việt Nam.

Nguyễn Như Đổ đỗ Hội nguyên khoa Nhâm Tuất (1442) đời Lê Thái Tông, sau đó ông đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ, tên xếp thứ hai, tức là mở đầu Bảng nhãn thời Hậu Lê. Mùa đông năm 1443 đời Lê Nhân Tông, ông giữ trọng trách soạn chế cáo trong Hàn Lâm viện. Sau đó ông vâng mệnh Nguyễn thái hậu làm phó sứ, đi sứ nhà Minh để tạ phúng Lê Thái Tông mất. Khi trở về, ông được phong làm An phủ sứ lộ Quy Hóa.

Năm 1449, ông được thăng làm Trực học sĩ. Năm 1450, ông lại làm phó sứ sang nhà Minh lần thứ hai.

Tháng 10 năm 1459, anh của Lê Nhân Tông là Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân giết vua cướp ngôi. Lê Nghi Dân đặt niên hiệu là Thiên Hưng, trong tháng đó sai Nguyễn Như Đổ, Lê Cảnh Huy đi triều cống nhà Minh và xin bỏ việc mò ngọc trai.

Trong khi ông sang nhà Minh thì các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng, Lê Niệm, Nguyễn Đức Trung... cùng nhau làm binh biến giết chết vua Thiên Hưng, lập hoàng tử Tư Thành lên ngôi, tức là Lê Thánh Tông.

Sang năm 1460, Nguyễn Như Đổ trở về, vẫn được Lê Thánh Tông trọng dụng. Tháng 12 năm đó, ông được phong làm Lại bộ Thượng thư, lại thêm chức Tả ty sảnh Môn hạ, Tả gián nghị đại phu, coi sổ sách quân dân ở Bắc đạo, kiêm Thừa chỉ học sĩ Viện Hàn lâm. Sau đó ông lại kiêm cả Thượng thư Bộ Lễ, Đại học sĩ của Cẩn Đức điện, Tân khách của Thái tử Lê Tranh. Ông kiêm cả chức Đề hiệu quan chấm trường thi trong 2 kỳ thi điện năm Bính Tuất (1466) và Kỷ Sửu (1469).

Năm 1470, ông lãnh trách nhiệm cùng đi đánh Chiêm Thành. Trước khi toàn quân lên đường, ông được lệnh tế đền thờ Đinh Tiên Hoàng để cầu thắng trận. Trên đường đi, ông bị vua khiển trách phải trở về. Sau khi Thánh Tông thắng Chiêm trở về kinh, lại trọng dụng ông, cho làm Thượng thư Bộ Lại, thêm chức Thiếu bảo, kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám. Hơn 10 năm sau, vì tuổi cao sức yếu, ông xin nghỉ hưu.

Năm 1526 đời Lê Cung Hoàng, ông mất, thọ 103 tuổi. Ngày nay ở quận Đống Đa, Hà Nội có phố mang tên Nguyễn Như Đổ.

Tác phẩm
Thơ văn của Nguyễn Như Đổ được lưu truyền sang đời sau, nhưng đến nay chỉ còn lại 6 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục của Lê Quý Đôn. Bài thơ nổi tiếng nhất là Thành Nam viên cư (城南園居; Vườn ở phía nam thành):

Ngoài ra còn có bài Thư trai xuân mộ (書齋春暮; Tiết cuối xuân trong phòng khách):

Nhận định
Nguyễn Như Đổ là một trong 2 vị đại khoa trẻ nhất trong các vị khoa bảng của Thăng Long. Ông có tài kiêm chính trị, ngoại giao và giáo dục, là tài năng hiếm có. Phan Huy Chú viết về ông:
Ông lúc trẻ thi đỗ khôi nguyên, khi lớn làm quan to, lên được cõi thọ trăm tuổi, trải qua 8 triều [vua], cũng là sự ít có trong hoạn đồ.

Xem thêm
 Lê Nhân Tông
 Lê Nghi Dân
 Lê Thánh Tông
 Quốc Tử Giám

Tham khảo
 Trần Quốc Vượng chủ biên (2004), Danh nhân Hà Nội, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân.
 Đại Việt Sử ký Toàn thư

Chú thích

Liên kết ngoài

''Bia số 1:Văn bia đề danh Tiến sĩ Khoa Nhâm Tuất Niên hiệu Đại Bảo thứ 3 (1442)', được Tiến sĩ Thân Nhân Trung soạn năm Hồng Đức thứ 15 (1484).

Quan lại nhà Lê sơ
Người Hà Nội
Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Nhà giáo Việt Nam thời Lê sơ
Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lê sơ
Bảng nhãn Việt Nam
Người thọ bách niên Việt Nam
Hội nguyên Việt Nam
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê