title: Nagasaki

text:
là một tỉnh của Nhật Bản, nằm ở phía tây đảo Kyushu. Trung tâm hành chính là thành phố Nagasaki.

Địa lý
Tỉnh Nagasaki nằm ở phía Tây Nam của Nhật Bản, thuộc phía Tây Bắc của vùng Kyushu, có lãnh thổ kéo dài 213km theo hướng Đông Tây và 307km theo hướng Bắc Nam. Tổng diện tích tỉnh Nagasaki là 4.105,47km² (tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2011). Tỉnh Nagasaki có địa hình kém bằng phẳng với núi đồi nhấp nhô khắp nơi và đường bờ biển dài đến 4.184km (tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2012), được tạo thành từ nhiều bán đảo, mũi đất và vịnh. Đây là đường bờ biển dài thứ hai ở Nhật Bản, chỉ sau tỉnh Hokkaido.

Thuộc phía Đông tỉnh Nagasaki là bán đảo Shimabara. Bán đảo này nằm ở phía đối diện với tỉnh Fukuoka tỉnh Kumamoto thông qua biển Ariake. Phía Nam tỉnh Nagasaki là bán đảo Nagasaki vọng ra biển Amakusa Nada, quần đảo Goto trên biển phía Tây, đảo Iki và đảo Tsushima trên vùng biển phía Tây Bắc và Hàn Quốc nằm ở bên kia eo biển phía Tây.

Tỉnh Nagasaki có các dãy núi chính là dãy núi Unzen, dãy núi Tara và dãy núi Kunimi. Trong đó, Tara và Kunimi là 2 dãy núi phân vùng khí hậu giữa tỉnh Nagasaki và với tỉnh Saga. Tất cả các thành phố thuộc tỉnh Nagasaki đều giáp biển, cũng như tất cả sông ngòi đều đổ thẳng ra biển. Vì vậy, ở Nagasaki không có sông lớn. Một số sông chính có thể kể đến là sông Honmyo, sông Saza, sông Ainoura và sông Kawatana.

Lịch sử
Tỉnh Nagasaki đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử Nhật Bản. Từng có rất nhiều sự kiện lịch sử quan trọng đã diễn ra tại đây. Từ việc là tuyến đầu phòng thủ trong Cuộc xâm lược của Mông Cổ vào cuối những năm 1200, cho đến thời kỳ đàn áp Cơ đốc nhân trong suốt Thời kỳ Edo (1603 – 1868), và sau đó là hiện trường của vụ đánh bom nguyên tử vào thành phố Nagasaki năm 1945. Nhiều di tích lịch sử vẫn được bảo tồn cho đến ngày nay, và mỗi nơi lại có một câu chuyện hấp dẫn riêng để chia sẻ với tất cả du khách. Cho dù bạn là một người yêu thích lịch sử, hay chỉ là một khách du lịch thích khám phá tỉnh Nagasaki, những câu chuyện lịch sử từ các di tích này sẽ không làm bạn thất vọng.

Từ thế kỷ 2 – thể kỷ 3

Đảo Iki và đảo Tsushima thuộc địa phận tỉnh Nagasaki từng được nhắc đến trong sử liệu “Tam Quốc Chí” như là những vương quốc lâu đời nhất của Nhật Bản có qua lại với Trung Quốc.

Thế kỷ 13

Vào cuối những năm 1200, Đế chế Mông Cổ do Hốt Tất Liệt lãnh đạo đã chinh phạt các quốc gia như Trung Quốc và Triều Tiên. Và Nhật Bản là mục tiêu tiếp theo trong danh sách xâm lược của đội quân này. Các cuộc xâm lược của người Mông Cổ vào Nhật Bản bắt đầu vào năm 1274 khi người Mông Cổ gửi khoảng 900 tàu đến đảo Iki và Tsushima. Mặc dù đông hơn về quân số, các Samurai trên đảo Tsushima và Iki đã bị lực lượng của Mông Cổ đánh bại sau trận chiến đầy cam go.

Từ thế kỷ 16 – thế kỷ 18

Trong Thời đại Khám phá, nền văn minh phương Tây du nhập mạnh mẽ vào Nhật Bản. Làn sóng văn hóa này bắt đầu vào năm 1550, khi con tàu Bồ Đào Nha đầu tiên đến thăm Nhật Bản và cập cảng thành phố Hirado. Từ đó, người dân Nagasaki đã có cơ hội tiếp xúc với người châu Âu. Các nhà truyền giáo từ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đến Nagasaki với hi vọng truyền bá đạo Cơ đốc, và khu vực này trở thành một trong những trung tâm chính của công cuộc truyền giáo này. Một Daimyo (cách gọi một Lãnh chúa thời phong kiến) ở Omura đã trở thành Daimyo Cơ đốc giáo đầu tiên của Nhật Bản, và cử bốn thanh niên Nhật Bản làm đại sứ đến thăm Giáo hoàng vào năm 1582. Về sau, nhiều nhà thờ được xây dựng ở Nagasaki và văn hóa Cơ đốc giáo ở đây phát triển mạnh mẽ đến mức thành phố Nagasaki có biệt danh là "Little Rome".

Tuy nhiên, vào năm 1587, Daimyo quyền lực nhất của Nhật Bản – Hideyoshi Toyotomi – lo sợ rằng Nhật Bản sẽ bị đô hộ nên đã ban hành sắc lệnh trục xuất những người truyền giáo. Năm 1597, 26 người theo đạo Thiên chúa bao gồm người Tây Ban Nha, người Ý và người Nhật đã bị bắt giữ tại Kyoto và Osaka, sau đó bị buộc phải đi bộ đến Nagasaki để bị đóng đinh tại Đồi Nishizaka. Các vị tử đạo sau đó đã được phong chân phước vào năm 1627, và được Giáo hoàng phong thánh năm 1862.

Trong khi đó, thành phố Hirado phát triển mạnh mẽ nhờ giao thương với người Hà Lan và người Anh. William Adams (Miura Anjin), được gọi là Samurai người Anh đầu tiên, đến Nhật Bản năm 1600 trên một con tàu Hà Lan, sau đó thành lập Công ty Đông Ấn Hà Lan vào năm 1609 cũng như Công ty Đông Ấn của Anh vào năm 1613.

Tuy nhiên, lệnh cấm đạo do Toyotomi khởi xướng đã sớm được mở rộng, và tất cả các nhà thờ đều bị phá hủy. Để thay thế, nhiều ngôi đền Nhật Bản đã được xây dựng ở một phần của trung tâm thành phố Nagasaki – nơi sau này được đặt tên là “Tera-machi”, tức “Phố đền”. Một số lượng lớn các nhà truyền giáo và Cơ đốc nhân Nhật Bản đã tử vì đạo, bao gồm cả các nhà truyền giáo người Pháp và Philippines bị hành quyết tại Đồi Nishizaka, và nhiều giáo dân Nhật Bản bị giết tại địa danh “Địa ngục Unzen”. Tại lâu đài Hara nơi có nhiều Cơ đốc nhân sinh sống, khoảng 37.000 nông dân đã bỏ mạng trong cuộc nổi dậy được gọi là “Kháng chiến Shimabara”.

Cuối cùng, vào những năm 1630, Shogun đời thứ ba của Mạc phủ Tokugawa đã ban hành một loạt sắc lệnh và bắt đầu chính sách “Sakoku” để cô lập quốc gia. Theo chính sách này, người Nhật không được phép rời khỏi đất nước và mọi hoạt động buôn bán với nước ngoài đều bị nghiêm cấm, ngoại trừ tại một địa điểm duy nhất là một hòn đảo nhân tạo ở Cảng Nagasaki có tên là “Dejima”. Hòn đảo nhân tạo này là nơi đặt trụ sở thương mại của Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Trong 214 năm tiếp theo, Nagasaki trở thành nơi duy nhất ở phía Tây Nhật Bản mở cửa giao thương với nước ngoài và là trung tâm giao lưu quốc tế của cả nước. Nhiều loại hàng hóa khác nhau bao gồm đồ sứ và các mặt hàng văn hóa độc đáo khác của Nhật Bản khác đã được xuất khẩu từ Nagasaki. Trong khi đó, những người trẻ tuổi đầy tham vọng và các Samurai từ mọi miền của Nhật Bản cũng kéo nhau đến Nagasaki để lĩnh hội các kiến thức mới trong lĩnh vực y học, thiên văn học và hóa học, đặt nền tảng cho quá trình hiện đại hóa Nagasaki nói riêng và Nhật Bản nói chung.

Mặt khác, từ cuối thế kỷ 16, Nhật Bản thực hiện chính sách gọi là “Chu Ấn Trạng” (Shuinjo –朱印状). Đây một loại giấy thông hành có đóng con dấu màu đỏ, cho phép các con tàu của Nhật Bản giao thương với các nước khác. Những con thuyền được cấp con dấu này được gọi là “Chu Ấn Thuyền” (Shuinsen – 朱印船). Từ đó, hình thức giao thương bằng các Chu Ấn Thuyền (Shuinsen Boeki – 朱印船貿易) ngày càng trở nên phổ biến. Ban đầu, có khá nhiều cảng ở Nhật Bản là cứ điểm của các chuyến buôn bán này, tuy nhiên vào thế kỷ 17, mọi hoạt động chính yếu chỉ còn đổ dồn về cảng Nagasaki. Các thương nhân Nhật Bản khởi hành từ Nagasaki và tỏa ra khắp các nước Đông Nam Á. Tại đây, họ buôn bán, trao đổi hàng hóa với người dân địa phương và dần dần hình thành nên các khu phố Nhật Bản ở những nơi này.

Và Hội An – đương thời được cai quản bởi Chúa Nguyễn – cũng là một trong những “khu phố Nhật” thời bấy giờ. Tương truyền vào thời kỳ cực thịnh, có khoảng trên 1.000 cư dân Nhật Bản sinh sống tại đây. Trong số các thương nhân Nhật Bản đến Hội An khi ấy có ông Sotaro Araki, vốn được Chúa Thượng Nguyễn Phúc Nguyên trọng dụng và đã được ngài gả con gái nuôi là Công nữ Ngọc Hoa cho ông vào năm 1619. Ông cùng vợ trở về Nagasaki trong một lễ rước dâu xa hoa và lộng lẫy đến mức cho đến ngày nay, người ta vẫn tái hiện khung cảnh ấy khi múa điệu rước lễ trong lễ hội truyền thống địa phương có tên gọi “Nagasaki Kunchi”.

Sau khi qua đời, Sotaro Araki và Công Nữ Ngọc Hoa được chôn cất tại chùa Daionji ở thành phố Nagasaki. Mộ phần của đôi vợ chồng Việt – Nhật đã được chính quyền thành phố Nagasaki chỉ định là Di tích lịch sử và được bảo tồn cẩn thận cho đến ngày nay.

Năm 1792, núi lửa Unzen (nằm ở bán đảo Shimabara) phun trào đã gây ra một vụ lở đất gần ngọn núi Mayuyama. Trận lở đất đã quét qua khu dân cư trước khi nó đến biển Ariake, sau đó gây ra một trận sóng thần kinh hoàng khiến khoảng 15.000 người thiệt mạng. Đây là một trong những thảm họa núi lửa chết chóc nhất được ghi nhận ở Nhật Bản. Cho đến ngày nay, vết tích của trận lở đất vẫn còn có thể nhìn thấy trên núi Mayuyama.

Từ thế kỷ 19 – thế kỷ 20

Mặc dù Nagasaki kết thúc vai trò của một cảng thương mại duy nhất của Nhật Bản khi đất nước mở cửa giao thương trở lại với thế giới vào năm 1853, nhưng nơi đây vẫn được xem như điểm khởi đầu của công cuộc hiện đại hóa Nhật Bản. Kể từ khi Nagasaki được mở cửa tự do thương mại trở lại, các thương gia thuộc nhiều quốc tịch khác nhau như Hà Lan, Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Ý, Tây Ban Nha, Nga, Bồ Đào Nha, Thụy Điển và Thụy Sĩ đã đổ xô đến đây và ra sức giao lưu với người dân bản địa. Nếu người Nhật Bản yêu thích nền công nghiệp và văn hóa Tây phương thì những người ngoại quốc cũng đem lòng yêu mến mảnh đất Nagasaki.

Sự lãng mạn của thời gian này đã được Puccini mô tả trong vở opera "Madame Butterfly". Các thương nhân thành đạt đã cho xây dựng các dinh thự theo phong cách phương Tây, và một số chúng vẫn được bảo tồn cho đến ngày nay với nguyên vẹn vẻ lãng mạn của thế kỷ 19. Trong đó có thể kể đến dinh thự sân vườn Glover Garden, được đặt theo tên của Thomas Glover, một thương gia lừng lẫy người Scotland. Ông đã phát triển nhiều loại hình kinh doanh khác nhau, từ đóng tàu với sự hợp tác của Mitsubishi và khai thác than trên các hòn đảo gần Cảng Nagasaki. Hòn đảo Takashima – nơi khai thác than của Glover, cùng với hòn đảo khai thác than Hashima do Mitsubishi điều hành (còn được gọi là Gunkan-jima hoặc Đảo Chiến hạm), và các đảo khác xung quanh Cảng Nagasaki đều đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa của Nhật Bản.

Thương gia Glover cũng ủng hộ Cải cách Minh Trị bằng cách bán vũ khí cho các Samurai trẻ cũng như giúp họ đi du học. Một trong số họ sau đó đã trở thành thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản sau khi thời đại Samurai kết thúc. Dinh thự của Glover là công trình lâu đời nhất về kiến trúc gỗ kiểu phương Tây hiện còn sót lại ở Nhật Bản. Khu vực Unzen cũng trở thành một trong những khu nghỉ mát phổ biến nhất trong các nước Đông Á mà các du khách người phương Tây thường tìm đến vào thời điểm đó, trong đó có nữ văn sỹ người Mỹ Pearl S. Buck và Helen Adams Keller.

Vào ngày 9 tháng 8 năm 1945, khi Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, Nagasaki trở thành mục tiêu thứ hai và cũng là mục tiêu cuối cùng của vụ ném bom nguyên tử khiến 73.884 người thiệt mạng và 74.909 người khác bị thương. Người dân Nagasaki đã đoàn kết để khôi phục thành phố và hệ sinh thái xung quanh. Ngày nay, thành phố xinh đẹp này đã được công nhận là một trong những nơi có cảnh đêm đẹp nhất thế giới.

Ngày nay, Bảo tàng Bom nguyên tử Nagasaki cùng với Công viên Hòa bình, Công viên Hypocenter và Nhà tưởng niệm Hòa bình Quốc gia Nagasaki là một số địa điểm quan trọng nhất trong thành phố giúp mọi người tìm hiểu về sự kiện bi thảm của vụ đánh bom nguyên tử, đồng thời thể hiện mong ước về một thế giới không còn vũ khí hạt nhân. Ngoài Bức tượng Hòa bình đã trở thành biểu tượng, trong Công viên Hòa bình còn có rất nhiều các tác phẩm nghệ thuật khác do các quốc gia trên thế giới quyên tặng để ủng hộ lời cầu nguyện cho hòa bình của Nagasaki.

Trong suốt chiều dài lịch sử của mình, Nagasaki đã trải qua nhiều sự kiện lịch sử trọng đại như là tuyến đầu phòng thủ của Nhật Bản; là nơi đón nhận sự giao thoa giữa các nền văn hóa và công nghệ hiện đại; hay sự hồi phục kỳ diệu sau một loạt các sự kiện bi thảm. Không quá lời khi nói rằng mỗi địa điểm trong tỉnh đều có một câu chuyện hấp dẫn để kể lại. Người dân Nagasaki cũng nổi tiếng là thân thiện, luôn tiếp đón các du khách đến đây bằng lòng hiếu khách cùng tinh thần hào sảng khi nhắc đến nền văn hóa, lịch sử và nền ẩm thực của họ.

Hành chính
Tỉnh Nagasaki có 13 thành phồ, 4 quận và 10 thị trấn.
Các thành phố
Gotō
Hirado
 Iki
Isahaya
Matsuura
Minamishimabara
 Nagasaki (thủ phủ)
Ōmura
Saikai
 Sasebo
Shimabara
 Tsushima
Unzen

Kinh tế
Cảng Nagasaki là nơi buôn bán sầm uất và là một cảng trọng yếu của Nhật Bản.

Văn hóa

Các Tài sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng

Lễ hội Nagasaki Kunchi (長崎くんち)

Nagasaki Kunchi là một lễ hội truyền thống thường niên của ngôi đền Suwa ở thành phố Nagasaki, tỉnh Nagasaki. Lễ hội này được tổ chức trong 3 ngày, kéo dài từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 10 hằng năm. Năm 1979, tỉnh Nagasaki đón nhận danh hiệu “Tài sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng của quốc gia” đầu tiên dành cho nghi thức rước lễ có tên gọi “Nagasaki Kunchi no Hono-odori (長崎くんちの奉納踊)”, vốn được xem là tiết mục đặc sắc nhất không thể bỏ qua của lễ hội truyền thống này.

Lễ hội Nagasaki Kunchi mang nhiều nét tương đồng không chỉ với những lễ hội đến từ các quốc gia thuộc nền “Văn hóa Tóc đỏ” như Bồ Đào Nha và Hà Lan, mà còn chịu ảnh hưởng từ các nước Trung Quốc và Việt Nam. Sự giao thoa văn hóa này thể hiện qua các điệu Múa Rồng (Ja odori – 龍踊), Lễ rước cá ông (Kujira no Shiofuki – 鯨の潮吹き), Lễ tung kiệu trống “Taikoyama/Kokkodesho” – 太鼓山 (コッコデショ), hài kịch Oranda Manzai (阿蘭陀万才) hay Lễ rước Chu Ấn Thuyền (Go-shuinsen –御朱印船). Trong đó, tâm điểm của lễ hội – nghi thức “Hono-odori” – lại mang ảnh hưởng của cố đô Kyoto và vùng Sakai qua các lọng che rực rỡ hay các cỗ xe kéo và kiệu rước hoành tráng.

Mối lương duyên giữa Việt Nam và Nhật Bản từng được đề cập trong diễn văn của Nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang khi ông tham dự Quốc yến của nhà vua nhật bản Akihito được tổ chức tại Tokyo vào ngày 14 tháng 3 năm 2014. Nguyên văn như sau: “Tại đô thị cổ Hội An của Việt Nam, dấu ấn của những thương nhân Nhật Bản vượt biển bằng thuyền đến giao thương cách đây hơn 400 năm vẫn còn hiện diện qua nhiều di tích như cây cầu Nhật Bản, khu mộ người Nhật Bản... Mối nhân duyên giữa một nàng công chúa Việt Nam với thương nhân Sô-ta-rô A-ra-ki trong thời kỳ này cho đến ngày nay vẫn tiếp tục được tái hiện qua lễ hội Cưn-chi tại tỉnh Na-ga-sa-ki.” Điều này càng làm củng cố mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Nhật Bản, vốn khởi đầu từ giai thoại về Công Nữ Ngọc Hoa và thương nhân người Nhật Bản Sotaro Araki thời xa xưa.

Nghề thủ công truyền thống

Đồ gốm sứ
Nagasaki là quê hương của 2 thương hiệu gốm sứ Hasami và Hirado đã có tuổi đời lên đến hàng trăm năm. Từ vật dụng bàn ăn thường ngày cho đến mặt hàng quà biếu cao cấp, tuy mỗi mặt hàng có lịch sử phát triển khác nhau nhưng tựu trung, những tinh hoa kỹ thuật vẫn tiếp tục được kế thừa cho đến ngày nay qua những món đồ gốm tuyệt hảo phù hợp với lối sống hiện đại.

Đồ gốm Hasami
Gốm Hasami đã có khoảng 400 năm hình thành và phát triển. Người ta cho rằng, gốm Hasami xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1599, khi các lò nung được dựng nên tại 3 khu vực thuộc thị trấn Hasami. Chén gốm “Kurawanka” ra đời vào thời Edo với lớp màu nhuộm đơn giản nhưng lại có độ bền cao và khó nứt vỡ đã xóa bỏ định kiến “gốm sứ là đồ cao cấp khó có thể sở hữu” của người Nhật thời bấy giờ, từ đó trở thành vật dụng bàn ăn thường ngày đóng vai trò quan trọng trong văn hóa ẩm thực của người bình dân. Cho đến ngày nay, Hasami vẫn tiếp tục cho ra đời các mẫu gốm sứ hiện đại, mới lạ với giá cả hợp lý.

Đồ gốm Hirado
Người ta kể rằng khởi nguồn của làng gốm Hirado là khi lãnh chúa của Shigenobu Matsura của phiên Hirado đã cho vận hành một lò nung ngay tại địa phương vào năm 1598. Sau đó, nhằm tìm kiếm các nguyên liệu hảo hạng hơn, ông tiếp tục đi xa hơn về phía đông và chính thức dừng cuộc hành trình vào năm 1637 tại thị trấn Mikawachi ngày nay, sau đó lập nên các lò nung dành riêng cho gốm Hirado. Kể từ khi đi vào hoạt động, các lò gốm Hirado luôn đòi hỏi những người thợ phải có tay nghề cao, từ đó cho ra đời nhiều mẫu mã đa dạng, từ vật dụng bàn ăn dành cho tầng lớp bình dân cho đến cống phẩm dâng lên triều đình và Mạc phủ. Gốm Hirado nổi tiếng là những sản phẩm gốm sứ độc đáo mà không có nơi nào sản xuất ra được, thể hiện ở những nét cọ tỉ mỉ, tinh tế hay lớp phủ trong suốt của loại sứ thấu quang đặc trưng thời Minh Trị.

Thủ công mỹ nghệ Nagasaki
Tỉnh Nagasaki có những ngành nghề thủ công truyền thống được lưu truyền từ xa xưa. Vốn là cửa ngõ giao thương với thế giới nên ở Nagasaki hình thành nên một nền văn hóa phồn thịnh và đa màu sắc, từ đó góp phần mài giũa các kỹ năng thủ công mỹ nghệ độc đáo làm nên tên tuổi của địa phương.

Búp bê Koga
Búp bê Koga là một trong 3 loại búp bê đất sét nổi tiếng nhất ở Nhật Bản đã có tuổi đời hơn 400 năm. Búp bê Koga bắt đầu xuất hiện vào năm 1592 và mang dáng dấp của nhiều yếu tổ ngoại quốc đặc trưng của một địa phương mở cửa giao thương với nước ngoài, từ cách phối màu tươi sáng, rực rỡ cho đến cách thiết kế nhân vật, chẳng hạn như nhân vật “Acha-san” (cách gọi người Trung Quốc theo tiếng địa phương) hay quý bà trong trang phục Tây phương. Có khoảng 90 loại búp bê Koga khác nhau với kỹ thuật và mẫu mã vẫn được gìn giữ nguyên vẹn kể từ thời Edo. Hiện tại, nghệ nhân Kenichi Ogawa – hậu duệ thứ 19 của gia tộc – là người duy nhất kế thừa và tiếp tục ngành nghề chế tạo búp bê Koga truyền thống này. Từ công đoạn nhào nặn đất sét để tạo hình cho đến khi bỏ vào lò nung và lên màu đều được ông thực hiện hoàn toàn bằng phương pháp thủ công một cách tỉ mỉ.

Con quay Sasebo
Con quay của thành phố Sasebo, tỉnh Nagasaki có đặc trưng là hình dáng củ kiệu mềm mại cùng màu sắc nổi bật hiếm, là sản phẩm nổi tiếng toàn Nhật Bản. Hình dạng con quay được cho là du nhập vào Nagasaki từ các nước phía Nam, cùng với việc sử dụng 5 màu sắc xanh lam/xanh lá cây, đỏ, vàng, trắng (màu của nguyên liệu gốc) và đen cũng được cho là áp dụng thuyết Ngũ hành của Trung Quốc. Cách chơi cũng vô cùng đơn giản. Người chơi sẽ điều khiển con quay của mình và cố gắng đánh bại đối thủ bằng cách giật sợi dây được buộc vào chiếc kim nhọn ở đuôi.

Giáo dục

Một số trường đại học ở Nagasaki

 Đại học Nagasaki - Nagasaki University
 Đại học Tỉnh lập Nagasaki - Nakasaki Prefectural Public University
 Đại học nữ Kassui - Kassui Women’s University
 Đại học Nagasaki Wesleyan - Nagasaki Wesleyan University
 Đại học Ngoại ngữ Nagasaki - Nagasaki University of Foreign Studies
 Đại học Quốc tế Nagasaki - Nagasaki International University
 Đại học Khoa học tổng hợp Nagasaki - Nagasaki Institute of Applied Science
 Cao đẳng sơ cấp Nagasaki - Nagasaki Junior College
 Đại học Công giáo Nagasaki Junshin - Nagasaki Junshin Catholic University

Các ngành đào tạo
Tại Nagasaki đào tạo đa dạng từ khối ngành Tự nhiên với các môn như Y học nhiệt đới châu Á hay Hóa học, Kĩ thuật, cho đến khối ngành Xã hội với các môn như Ngôn ngữ học, Lịch sử, Kinh tế và Giáo dục.

 Lĩnh vực khoa học xã hội gồm có: Ngôn ngữ học, khoa học xã hội, xã hội học, giáo dục và đào tạo giáo viên.
 Lĩnh vực khoa học tự nhiên gồm có: Kỹ thuật công nghệ, Thủy sản, y tế và bảo hiểm.
 Lĩnh vực tổng hợp của khoa học xã hội và tự nhiên gồm có: Đời sống sinh hoạt, các môn nghệ thuật và tổng hợp các môn về kỹ nghệ. Ngoài ra, hiện nay còn có các khóa học tiếng Nhật đặc biệt dành cho sinh viên quốc tế (tức lớp học tiếng Nhật từ cơ bản đến nâng cao).

Ngoài ra, Trung tâm hỗ trợ du học sinh ở Nagasaki (Nagasaki International Student Support Center) sẽ giới thiệu các trường đại học trong tỉnh và hỗ trợ cuộc sống của bạn, do đó bạn có thể hoàn toàn an tâm khi đến du học nơi này.

Thể thao
Nagasaki thường chơi bóng đá và tennis rất nhiều

Du lịch

Tỉnh Nagasaki nằm ở phía Tây Bắc của Kyushu –  vùng địa lý thuộc phần cực tây của Nhật Bản, cách Tokyo khoảng 2 giờ di chuyển bằng máy bay. Với ba mặt đều giáp biển nên tỉnh Nagasaki có hệ sinh thái vô cùng phong phú với nhiều hòn đảo và bán đảo tuyệt đẹp. Đây cũng là địa phương sở hữu nhiều hòn đảo nhất ở Nhật Bản với số lượng lên đến 594 đảo, bao gồm quần đảo Goto, quần đảo Iki và đảo Tsushima. Không chỉ được bao quanh bởi làn nước biển trong vắt, những hòn đảo xinh đẹp này còn mang đậm dấu ấn lịch sử với cảnh vật thiên nhiên trù phú, nguồn tài nguyên hải sản đa dạng và nhiều địa danh du lịch hấp dẫn.

Để đến được quần đảo Goto, quần đảo Iki và đảo Tsushima, bạn có thể đi thuyền từ cảng Nagasaki, cảng Sasebo và cảng Hakata (tỉnh Fukuoka), hoặc cũng có thể đi bằng máy bay từ sân bay Nagasaki hoặc sân bay Fukuoka tùy theo khu vực. Việc di chuyển đến các đảo này khá tiện lợi vì lịch vận hành của các chuyến tàu và chuyến bay được thiết kế khá dày đặc trong điều kiện thời tiết tốt.

Các Di sản Văn hóa ở Nagasaki

Tỉnh Nagasaki có 2 địa danh được công nhận là Di sản văn hóa Thế giới, cùng với các di tích cấu thành nằm rải rác đó đây.

Các nhà thờ và địa điểm Cơ đốc giáo tại Nagasaki
Kitô giáo ở Nhật Bản đã có lịch sử hơn 450 năm. Nhóm di tích này được đăng ký là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2018, là một minh chứng quý giá về quá trình hình thành và truyền bá của Kitô giáo tại Nhật Bản.

Các địa điểm của Cải cách Công nghiệp Minh Trị tại Nhật Bản: Sắt thép, Đóng tàu và Khai mỏ
Tỉnh Nagasaki – nơi tiếp xúc duy nhất với phương Tây – đã nhanh chóng tiếp nhận công nghệ từ nước ngoài và áp dụng vào công cuộc hiện đại hóa Nhật Bản. Có tất cả 8 địa điểm (trong đó có cả những địa điểm du lịch nổi tiếng như đảo Chiến hạm – Gunkan-jima) đã được đăng ký là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2015 với tư cách là các di sản cấu thành của "Di sản Cải cách Công nghiệp Minh Trị tại Nhật Bản: Sắt thép, Đóng tàu và Khai mỏ".

Đặc trưng của các khu vực trọng yếu trong tỉnh

Thành phố Nagasaki – nơi có nền văn hóa “Wakaran” đặc thù
Ngay cả trong thời kỳ bế quan tỏa cảng, Nagasaki vẫn luôn nuôi dưỡng nền văn hóa độc đáo chịu ảnh hưởng của cả phương Tây và Trung Quốc gọi là “Wakaran” (和華蘭). Trong đó, “和 – Wa” (Hòa) là Nhật Bản, “華 – Ka” (Hoa) là Trung Hoa, và “蘭 – Ran” (Lan) là Hà Lan. Tóm lại, văn hóa Wakaran là sự pha trộn giữa Nhật Bản, Trung Quốc và Hà Lan, cho đến hiện nay vẫn còn hiện diện rõ rệt trong cuộc sống hằng ngày, thể hiện qua kiến trúc, ẩm thực cho đến lễ hội địa phương. Trong đó có thể kể đến sự kiện thường niên trọng yếu được tổ chức vào mùa đông –  “Lễ hội lồng đèn Nagasaki” – vốn được cho là bắt nguồn từ lễ hội đón năm mới của Trung Quốc, hay lễ hội mùa thu truyền thống đã có 380 năm tuổi – “Nagasaki Kunchi”. Những lễ hội này đều mang màu sắc của sự giao thoa văn hóa, góp phần làm nên chất riêng khó có thể lẫn vào đâu của Nagasaki.

Ngoài ra, Nagasaki cùng với Hồng Kông và Monaco là 3 địa phương được công nhận là những nơi có cảnh đẹp lộng lẫy nhất thế giới, làm nên tên tuổi của “Thế giới Tân Tam đại dạ cảnh” nức tiếng khắp năm châu.

Khu vực gồm có cảng Nagasaki nằm ở trung tâm với xung quanh là các ngọn núi bao bọc còn có tên gọi mỹ miều khác là “Vịnh Cánh Hạc”. Đây còn là nơi tập trung các địa danh du lịch nổi tiếng bởi cảnh đêm lộng lẫy như núi Inasa, núi Nabekanmuri, núi Kazagashira hay vườn Glover vốn được rất nhiều du khách yêu thích.

Sasebo – Thành phố đảo xinh đẹp mang hơi thở của nền văn hóa Hoa Kỳ
Sasebo là một thành phố cảng mang không khí của nền văn hóa nước ngoài với những khu căn cứ quân sự của Hoa Kỳ. Trong phạm vi 25km về phía Bắc từ cảng Sasebo có đến 208 hòn đảo nằm rải rác khắp nơi, tạo thành một quần đảo gọi là “Kujuku-shima” với “Kujuku – 九十九” có nghĩa là “99”, mang hàm ý chỉ số lượng rất nhiều trong tiếng Nhật. Bạn có thể tham quan quần đảo này bằng du thuyền và cảm nhận vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên nơi đây. Đặc sản địa phương của thành phố Sasebo không gì khác ngoài ẩm thực Mỹ! Bạn có thể tìm thấy những chiếc bánh hamburger khổng lồ và đầy ắp nhân thịt tại Sasebo. Thậm chí có những người tìm đến đây chỉ để thưởng thức món ăn này. Khi thành phố đã lên đèn cũng là lúc những quán bar nhạc Jazz và quán bar của người nước ngoài bắt đầu hoạt động. Bạn có thể cảm nhận không khí ngoại quốc đặc trưng của Sasebo một cách rõ rệt nhất qua các chuyến thăm thú thành phố vào buổi đêm như thế này.

Hirado – Thành phố của các thắng cảnh đền chùa và nhà thờ, thể hiện sự giao thoa văn hóa tôn giáo độc đáo giữa Nhật Bản và phương Tây
Thành phố Hirado là nơi có sự hiện diện cùng lúc của cả nền văn hóa Nhật Bản và phương Tây, mang đến cho du khách khung cảnh và bầu không khí mới mẻ, lạ kỳ mà không kém phần quyến rũ. Chỉ cần leo lên con đường dốc đá ven biển, bạn có thể nhìn thấy ngọn tháp và cây thánh giá của "Nhà thờ tưởng niệm Hirado Xavier" trên ngọn đồi gần thành phố, với thấp thoáng xung quanh là mái ngói của những ngôi đền và chùa chiềng, tạo nên một khung cảnh vừa Nhật Bản vừa Tây phương vô cùng đặc sắc.

Thành phố Unzen – nơi có khu nghỉ dưỡng suối nước nóng tốt nhất địa phương với phong cảnh ngoạn mục của “địa ngục” Unzen Jigoku
Unzen Onsen là một khu nghỉ mát suối nước nóng đại diện cho tỉnh Nagasaki, vốn phổ biến như một khu nghỉ mát mùa hè dành cho người nước ngoài vào thời Minh Trị. Nơi đây cũng được chỉ định là công viên quốc gia đầu tiên của Nhật Bản vào năm 1934, trở thành khu nghỉ dưỡng tiên phong hàng đầu của Nhật Bản. Những hồ suối nước nóng thoang thoảng mùi lưu huỳnh được bao quanh bởi phong cảnh thiên nhiên bao la tạo nên khung cảnh đẹp tuyệt vời mà bạn khó có thể nào quên. Tại địa danh du lịch trọng yếu của thành phố Unzen có tên gọi “địa ngục Unzen (Unzen Jigoku), bạn sẽ được tham quan hơn 30 hồ suối khoáng nóng mô phỏng hình ảnh của những địa ngục với hơi nóng hừng hục và các cột khói trắng mịt mù trong không khí, dù đáng sợ nhưng cũng không kém phần hùng vĩ.

Thành phố Simabara – Nơi được mệnh danh là “Thủ phủ nước” với những mạch nước tinh khiết
Từ lâu, thành phố Shimabara đã được thiên nhiên ưu đãi với nguồn nước suối dồi dào và tinh khiết. Với khoảng 60 con suối nằm rải rác khắp thành phố, Shimabara còn được mệnh danh là “Thủ phủ nước”. Những con cá chép Nhật Bản Nishikigoi đủ màu sắc thong thả bơi lội trong làn nước trong ngần của những con kênh chảy khắp thành phố cổ kính chính là hình ảnh tiêu biểu nhất khi nhắc đến Shimabara. Một trong những điểm du lịch liên quan đến nguồn nước địa phương này là một khu vườn thượng uyển có tên Shimeiso – nơi tọa lạc của một tòa dinh thự cổ soi bóng xuống hồ nước tuyệt đẹp.

Văn hóa ẩm thực

Tỉnh Nagasaki tự hào với vùng biển có số loài cá được đánh bắt đứng hàng đầu Nhật Bản. Cá tráp, cá sòng, hàu, tôm,... bạn có thể thưởng thức nhiều loại hải sản tươi sống vào mỗi mùa trong năm. Cũng không thể bỏ qua thương hiệu thịt bò Nhật Bản Wagyu của tỉnh Nagasaki, vùng đất được cho là nơi khai sinh của bò Wagyu. Được chăn nuôi trên đồng cỏ giàu khoáng chất, thịt bò Wagyu rất mềm và có hương vị thơm ngon đặc biệt. Mì Champon chính là con đường ngắn nhất đưa bạn đến với ẩm thực Nagasaki. Đây là một trong những đặc sản tiêu biểu của tỉnh, bao gồm mì và nhiều nguyên liệu được thêm vào nước súp đậm đà. Hãy thử món mì Sara Udon với những sợi mì dẹt giòn giòn hoặc sợi mì dày mềm mại được phủ bên trên bởi phần topping phong phú. Ngoài ra, có rất nhiều món ăn địa phương độc đáo chịu ảnh hưởng của văn hóa và phong tục nước ngoài, chẳng hạn như cơm Thổ Nhĩ Kỳ, bít tết chanh (lemon steak) và hamburger Sasebo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của tỉnh Nagasaki (tiếng Nhật)
 Cuộc sống trong hình ảnh - Sasebo và các vùng lân cận  bằng tiếng Anh

Kyushu
Tỉnh của Nhật Bản
Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Anomalonyx bifasciatus

text:
Anomalonyx bifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Anomalonyx


title: Villaflor

text:
Villaflor là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 148.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Nhật Ngân

text:
Nhật Ngân (1942–2012) là một nhạc sĩ Việt Nam sáng tác từ trước năm 1975 lẫn sau này ở hải ngoại. Một số bút hiệu khác của ông là Trịnh Lâm Ngân (khi viết chung với Trần Trịnh), Ngân Khánh, Song An.

Cuộc đời
Ông tên thật Trần Nhật Ngân, sinh ngày 24 tháng 11 năm 1942, là con út trong  một  gia đình có 6 anh chị em, cha mất sớm. Mặc dù nguyên quán ở Hoàng Kim, Thanh Hóa nhưng hầu hết cuộc đời ông sống tại Huế, Đà Nẵng, Sài Gòn và sau này là ở Hoa Kỳ.

Đến tuổi trưởng thành, ông nhập ngũ Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Nhờ khả năng âm nhạc, ông được chuyển phục vụ trong Nha Chiến tranh Tâm lý. Ông lập gia đình năm 1969 và có 3 người con.

Nhật Ngân xuất hiện trong làng nhạc miền Nam Việt Nam vào thập niên 1960 với bản nhạc đầu tay Tôi đưa em sang sông (đồng tác giả Y Vũ). Tiếp sau đó, ông thành công với đề tài người lính với những ca khúc như Mùa xuân của mẹ, Xuân này con không về, Qua cơn mê và Một mai giã từ vũ khí (viết trong bối cảnh Hiệp định Paris kết thúc Chiến tranh Việt Nam). Trong sự nghiệp của mình, ông nhiều lần hợp tác với nhạc sĩ Trần Trịnh với nghệ danh chung là Trịnh Lâm Ngân.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Nhật Ngân bị chính quyền mới cấm hoạt động nhưng bài Anh giải phóng tôi hay tôi giải phóng anh? vẫn được phổ biến ở hải ngoại.

Năm 1982, ông vượt biên sang đến Thái Lan tị nạn rồi được ca sĩ Thanh Thúy bảo lãnh định cư ở Hoa Kỳ năm 1984. Tới năm 1990, ông bảo lãnh được vợ và các con qua Hoa Kỳ, nhưng chỉ sau 19 tháng đoàn tụ với gia đình thì phát hiện bị ung thư dạ dày. Sau khi giải phẫu, ông bình phục và bắt đầu sinh hoạt văn nghệ trở lại. Bài hát đầu tiên của ông tại hải ngoại là Hương dựa trên ý thơ của Nguyễn Long.

Năm 1987, ông làm giám khảo cuộc thi tuyển ca sĩ Tượng Vàng tổ chức tại San Jose, California, giám khảo cuộc tuyển lựa ca sĩ lần thứ 1 của Thúy Nga Paris, và khi đang làm giám khảo cho cuộc tuyển lựa ca sĩ cuối cùng của Asia thì ông bị bệnh nặng và qua đời.

Kể từ năm 1993, ông hỗ trợ Trung tâm Thúy Nga trong việc viết nhạc cảnh, ca khúc cho các chương trình của trung tâm này. Trung tâm Thúy Nga từng thực hiện Paris By Night 66 - Người Tình Và Quê Hương vinh danh ông, cùng với 2 nhạc sĩ Trần Trịnh và Ngô Thụy Miên.

Nam 2007, riêng trung tâm Thúy Nga ông còn xuất hiện với vai trò ban giám khảo:
Paris By Night 86 - PBN Talent Show - Semi-Finals
Paris By Night 87 - PBN Talent Show - Finals

Ông cũng hướng dẫn một vài ca sĩ trẻ mà tiêu biểu nhất trong đó là Băng Tâm, Ngọc Ngữ, Cát Lynh.

Ông mất ngày 21 tháng 1 năm 2012 tại California, Hoa Kỳ.

Sáng tác

Nhạc của Nhật Ngân gồm 3 chủ đề khái quát lớn:
 Nhạc viết trước 1975 (bao gồm nhạc lính và nhạc trữ tình)
 Nhạc viết sau 1975 ở hải ngoại
 Nhạc ngoại lời Việt

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ
 Nhạc sĩ Nhật Ngân qua đời
 Nhạc sĩ Nhật Ngân (phần 1)
 Nhạc sĩ Nhật Ngân (phần 2)

Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa
Nhạc sĩ nhạc vàng
Phật tử Việt Nam
Người Mỹ gốc Việt
Người Thanh Hóa
Cục Tâm lý chiến, Tổng cục Chiến tranh Chính trị


title: Ambel, Isère

text:
Ambel là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 735-1596 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Ratatouille (định hướng)

text:
Ratatouille có thể là:

 Ratatouille, một món ăn từ rau quả của Pháp
 Chú chuột đầu bếp, một bộ phim năm 2007 của Pixar nói về một chú chuột mong muốn trở thành một đầu bếp
 Ratatouille (trò chơi điện tử), trò chơi chuyển thể từ phim


title: Bienville-la-Petite

text:
Bienville-la-Petite  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bienvillelapetite


title: Turrisipho fenestratus

text:
Turrisipho fenestratus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Turrisipho


title: Đình Phùng, Bảo Lạc

text:
Đình Phùng là một xã thuộc huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đình Phùng nằm ở phía nam huyện Bảo Lạc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Nguyên Bình
Phía tây giáp xã Sơn Lộ
Phía nam giáp tỉnh Bắc Kạn và huyện Nguyên Bình
Phía bắc giáp xã Huy Giáp.

Xã Đình Phùng có diện tích 57,38 km², dân số năm 2019 là 2.949 người, mật độ dân số đạt 51 người/km².

Trên địa bàn xã có một số ngọn núi như Đã Pành, Nhật Bá, Phia Sáng, Sình Dáng, Sù Phùng Đỏ, Tù Cung Bỏ, Vườm Chù Chong. Đình Phùng có sông Neo chảy trên địa bàn và có một số con suối gồm: Bản Chồi, Miỏng, Lũng Quáng, Tát Pà. Quốc lộ 34 chạy qua phía đông xã.

Hành chính
Xã Đình Phùng được chia thành 10 xóm: Bản Buống, Bản Chồi, Bản Miỏng, Bản Ỏ, Khưa Lốm, Lũng Vài, Nặm Làng, Nặm Pắt, Phiêng Chầu 1, Phiêng Chầu 2.

Lịch sử
Sau năm 1975, Đình Phùng là một xã thuộc huyện Bảo Lạc.

Đến năm 2019, xã Đình Phùng được chia thành 17 xóm: Bản Bét, Bản Buống, Cốc Thốc, Bản Chồi, Kéo Van, Bản Miỏng, Lũng Quáng, Lũng Vài, Nặm Lìn, Nặm Làng, Nặm Pắt, Bản Ỏ, Phia Khao, Phiêng Chầu 1, Phiêng Chầu 2, Puổi Chang, Khưa Lốm.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập xóm Cốc Thốc vào xóm Nặm Pắt
Sáp nhập xóm Phia Khao vào xóm Bản Ỏ
Sáp nhập hai xóm Nặm Lìn và Kéo Van vào xóm Lũng Vài
Sáp nhập hai xóm Puổi Chang và Lũng Quáng vào xóm Bản Chồi
Sáp nhập xóm Bản Bét vào xóm Phiêng Chầu 1.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Lissotesta mammillata

text:
Lissotesta mammillata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lissotesta


title: 1640

text:
Năm 1640 là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện
 Năm bắt đầu cuộc Cách mạng tư sản Anh

Sinh

 25 tháng 1 - William Cavendish, 1 Công tước xứ Devonshire, người lính Anh, (mất 1707)
 18 tháng 3 - Philippe de la Hire, nhà toán học và thiên văn người Pháp (mất 1719)
 30 tháng 3 - John Trenchard, người Anh (mất 1695)
 1 tháng 4 - Georg Mohr, nhà toán học người Đan Mạch (mất 1697)
 31 tháng 5 - Michael của Ba Lan (mất 1673)
 9 tháng 6 - Leopold I, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1705)
 10 tháng 7 - Aphra Behn, tác gia người Anh (mất 1689)
 29 tháng 9 - Antoine Coysevox, nhà điêu khắc người Pháp (mất 1720)
 28 tháng 11 - Willem de Vlamingh, thuyền trưởng Flemish
 6 tháng 12 - Claude Fleury, sử gia người Pháp (mất 1723)
 13 tháng 12 - Robert Nội, nhà tự nhiên học người Anh (mất 1696)

Mất

Tham khảo

Năm 1640


title: Chhuikhadan

text:
Chhuikhadan là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Rajnandgaon thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.

Địa lý
Chhuikhadan có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 337 mét (1105 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chhuikhadan có dân số 6418 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Chhuikhadan có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Chhuikhadan, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Chhattisgarh


title: Binsfeld

text:
Binsfeld là một xã ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Xã Binsfeld có diện tích 9,98 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1126 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Exora cingulata

text:
Exora cingulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Exora


title: Định lý Thales

text:
Định lý Thales (hay Định lý Talet) là một định lý rất quan trọng trong hình học, được đặt theo tên nhà toán học người Hy Lạp Thales.

Định lý Thales trong tam giác
Định lý Thalès được phát biểu như sau: Nếu 1 đường thẳng song song với 1 cạnh của tam giác đó và cắt 2 cạnh còn lại thì nó định ra trên 2 cạnh đó những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ.
thế=|viền|phải|325x325px
Tại hình vẽ bên nếu có: tam giác ABC - d cắt AB tại D, cắt AC tại E, song song với BC, như vậy theo định lý Thalès, ta có được:

 và  và .

Định lý Thales đảo
Định lý Thales có tính hai chiều. Định lý Thales đảo được phát biểu như sau: Nếu một đường thẳng cắt hai cạnh của tam giác và định ra trên hai cạnh này những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ thì đường thẳng đó song song với cạnh còn lại của tam giác.

Tại hình vẽ bên nếu có: tam giác ABC; hoặc  hoặc , như vậy theo định lý Thales đảo, ta có được: DE song song với BC (DE//BC).

Hệ quả định lý Thales - Định lý Thales mở rộng

Hệ quả 1
Hệ quả 1 của định lý Thales được phát biểu như sau: Nếu một đường thẳng cắt hai cạnh của một tam giác và song song với cạnh còn lại thì sẽ tạo ra một tam giác  có ba cạnh tỉ lệ với ba cạnh của tam giác đã cho.

Hệ quả 2 của Thales
Hệ quả 2 của định lý Thales được phát biểu như sau: Có một đường thẳng cắt hai cạnh của một tam giác và song song với cạnh còn lại thì sẽ tạo ra một tam giác mới đồng dạng với tam giác đã cho.

Hệ quả 3 - Thales mở rộng
Thales mở rộng được phát biểu như sau: Ba đường thẳng đồng quy thì chắn trên hai đường thẳng song song các cặp đoạn thẳng tỉ lệ.

Định lí Thales trong hình thang
Nếu có một đường thẳng song song với 2 cạnh đáy của hình thang và cắt 2 cạnh bên của hình thì nó định ra trên hai cạnh bên đó những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ.

Định lí Thales trong không gian
Ba mặt phẳng song song chắn trên 2 đường thẳng những đoạn thẳng tỉ lệ

Định lý đảo
Cho 2 đường thẳng  và  chéo nhau. Lấy các điểm , ,   và , ,   sao cho  Khi đó các đường thẳng , ,  cùng song song với một mặt phẳng.

Ứng dụng thực tiễn
Định lý Thalès được áp dụng rất nhiều vào thực tiễn. Đơn giản nhất là công việc đo đạc kích thước của một vật rộng lớn mà con người không thể đo trực tiếp.

Đo khoảng cách giữa 2 bờ sông mà không cần sang sông.

Lấy hình bên làm mẫu, ta sẽ có cách đo đạc như sau:
 Bước 1: Đánh dấu hai điểm khoảng cách cần đo là A, B. Chọn vị trí đứng ở điểm C bất kỳ
 Bước 2: Lấy hai điểm E, F như hình sao cho EF//AB. Muốn EF//AB, tiến hành đo góc BAC, lấy góc EFC bằng góc BAC.
 Bước 3: Tiến hành đo AC, FC, EF. Tính AB theo công thức

Dùng bóng mặt trời và định lý Thales để đo chiều cao vật.

Cách tiến hành đo chiều cao vật như sau:

 Bước 1: Ta bố trí như hình bên, với D là chiều cao vật cần đo, C là chiều dài bóng của nó, A là chiều cao cây cột, B là chiều dài bóng của cây cột đó.
 Bước 2: Tiến hành đo A, B, C.
 Bước 3: Tính toán, tìm D bằng công thức .

Xem thêm
Định lý Pythagoras

Tham khảo

Thư mục
Phan Đức Chính và đồng nghiệp (2011), Sách giáo khoa Toán lớp 7 tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
Trần Văn Hạo và đồng nghiệp, Sách giáo khoa Hình học 11, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

Định lý toán học
Định lý trong hình học phẳng
Tam giác
S
Hình học tam giác
Hình học phẳng Euclid
Hình học sơ cấp
T


title: Aristaea periphanes

text:
Aristaea periphanes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tasmania.

Chú thích

Tham khảo

Aristaea


title: Sán Đầu

text:
Sán Đầu (tiếng Hoa giản thể: 汕头, phồn thể: 汕頭) là thành phố ven biển thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Đây cũng là một trong 6 đặc khu kinh tế của Trung Quốc (lập vào những năm 1980) nhưng không bùng nổ phát triển như các đặc khu khác như Chu Hải, Thâm Quyến và Hạ Môn với dân số 1,2 triệu và dân số vùng đô thị là 4.721.117 triệu (2006). Đây là một trong những cảng nhượng địa cho phương Tây buôn bán vào thế kỷ 19. Đây là trung tâm kinh tế phía đông tỉnh Quảng Đông và là nơi có trường đại học hàng đầu tỉnh này (Đại học Sán Đầu).
 Tọa độ địa lý: 116º14' - 117º19' Đ, 23º02' - 23º38' B
 Diện tích: 234 km²

Lịch sử
Xưa kia, Sán Đầu là một làng chài thuộc thành Đà Giang (鮀江都), huyện Yết Dương (揭陽縣) thời Tống và Hạ Lĩnh (廈嶺) thời Nguyên. Năm Gia Tĩnh thứ 42 thời Minh (1563), Sán Đầu là một phần của huyện Trừng Hải (澄海縣) thuộc phủ Triều Châu. Vào năm Vạn Lịch thứ 3 (1575), Sán Đầu được gọi là Sa Sán Bình (沙汕坪). Năm Khang Hi thứ 8 thời Thanh (1669) đổi tên làng chài Đà Phố thành tấn Sán Đầu (tấn là một dạng đồn đóng quân thời Minh - Thanh). Như thế, từ đây tên gọi Sán Đầu xuất hiện lần đầu tiên trong sử sách Trung Quốc. Nguyên do là khu vực nay là thành phố Sán Đầu thì trước đây nằm trên bờ đê cát ở châu thổ sông Hàn và người dân ở đây thường đặt đó/lờ để bắt cá. Cái đó/lờ bắt cá trong tiếng Trung gọi là sán (汕), từ đây mà có tên gọi Sán Đầu. Năm Khang Hi thứ 56 (1717), nhà Thanh cho xây dựng một pháo đài ở đây với tên gọi Pháo đài Sa Sán Đầu (沙汕頭炮臺), vì thế tên gọi khu vực này được gọi là Sa Sán Đầu. Trong thời kỳ Ung Chính - Càn Long thì tên gọi Sa Sán Đầu được rút gọn thành Sán Đầu.

Sán Đầu trở thành thành phố năm 1919 và được tách ra khỏi huyện Trừng Hải năm 1921. Vào thời kỳ 1930, số lượng hàng hóa thông qua Sán Đầu xếp thứ ba của Trung Hoa và sự thịnh vượng kinh doanh xếp thứ 7. Đây đã là trung tâm phân phối hàng hóa cho đông nam Trung Quốc. Là một thành phố cấp cao, Sán Đầu quản lý thành phố Triều Châu trong thời kỳ 1983 đến 1989.

Địa lý
Sán Đầu nằm ở miền đông tỉnh Quảng Đông với vĩ độ trong khoảng 23°02′33″ – 23°38′50″ B và kinh độ trong khoảng 116°14′40″ – 117°19′35″ Đ; với chí tuyến Bắc đi ngang qua phần phía bắc của thành phố này, và dọc theo nó có một đài kỷ niệm ở phần phía đông nhất của thành phố trên Trung Hoa đại lục ở tọa độ . Điểm cao nhất trong thành phố này là núi Đại Tiêm (大尖山) trên đảo Nam Áo, với độ cao của đỉnh núi là ; còn điểm cao nhất tại phần thuộc đại lục là núi Liên Hoa (莲花山), với độ cao của đỉnh núi là  trong quận Trừng Hải. Thành phố này nằm ở cửa sông Hàn (韩江), sông Dong (榕江), và sông Luyện (练江).

Sán Đầu nằm ở phía đông bắc và cách Hồng Kông khoảng .

Khí hậu
Sán Đầu có khí hậu cận nhiệt đới ẩm ướt chịu ảnh hưởng của gió mùa (Phân loại khí hậu Köppen Cwa), với mùa đông ngắn có nhiệt độ từ vừa phải tới ấm còn mùa hè thì dài và nóng ẩm. Mùa đông bắt đầu với thời tiết có nắng và khô nhưng dần dần trở thành ẩm hơn và nhiều mây hơn. Mùa xuân nói chung u ám và nhiều mây, trong khi mùa hè với nhiều ngày có những trận mưa to nhất trong năm nhưng nói chung nhiều nắng hơn; trung bình hàng năm có 8,2 ngày với lượng mưa từ  trở lên. Mùa thu nhiều nắng và khô. Nhiệt độ trung bình 24 h mỗi tháng trong khoảng từ  vào tháng 1 cho tới  trong tháng 7, còn trung bình cả năm khoảng . Lượng mưa hàng năm là khoảng , trong đó khoảng 60% diễn ra từ tháng 5 tới tháng 8. Với tỷ lệ phần trăm ngày có nắng hàng tháng dao động từ 28% trong tháng 3 tới 58% trong tháng 7 và tháng 10 thì thành phố này nhận được khoảng 1.979 giờ có nắng mỗi năm.

Phân chia hành chính
Sán Đầu được chia ra thành 6 quận và 1 huyện.

Cơ cấu dân số
Sán Đầu là một trong những vùng có mật độ dân cư cao nhất Trung Quốc. Thành phố cấp huyện Triều Dương trước đây (nay là quận Triều Dương) từng là đơn vị cấp huyện đông dân nhất với 2,4 triệu người. Phần lớn cư dân của Sán Đầu là người Triều Châu (Teochew). Cũng có một số lượng lớn dân người Khách Gia ở quận Triều Dương (潮陽區) và quận Triều Nam (潮南區). Họ nói tiếng Hẹ và tiếng Triều Châu nhưng do việc học bắt buộc tiếng Quan Thoại ở trường, họ có thể nói tiếng Phổ Thông. Theo thống kê của chính phủ, 2,16 triệu Hoa kiều ở nước ngoài có gốc gác Sán Đầu, với số lượng đáng kể của người Triều Châu ở Đông Nam Á. Điều này giải thích tại sao có một số lượng đông đột biến các chuyến bay quốc tế giữa Bangkok và Sán Đầu.

Các trường đại học cao đẳng
 Shantou College of South China University of Technology
 Shantou Polytechnic
 Shantou Radio and TV University
 Shantou University

Các thành phố kết nghĩa
  Từ 1990: Kishiwada, Osaka, Nhật Bản
  Từ 1997: Saint John, New Brunswick, Canada
  Từ 2005: Cần Thơ, Việt Nam

Nhân vật nổi tiếng
 Cai Wen
 Huang Guang Yu
 Li Ka Shing
 Lim Por Yen
 Ma Hua Teng
 Yau Shing Tung
 Taksin

Thư viện ảnh

Liên kết ngoài
 web văn hoác Triều Sơn
 GagiNang
 website chính thức
 Nhật báo Sán Đầu

Tham khảo

Thành phố tỉnh Quảng Đông
Sán Đầu
Đặc khu kinh tế Trung Quốc


title: Sclerophaedon takizawai

text:
Sclerophaedon takizawai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi & Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Sclerophaedon


title: Amegilla wallacei

text:
Amegilla wallacei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1907


title: Ptychohyla sanctaecrucis

text:
Ptychohyla sanctaecrucis là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Guatemala.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Acevedo, M. & Smith, E. 2006. Ptychohyla sanctaecrucis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Ptychohyla
Động vật đặc hữu Guatemala
Động vật lưỡng cư Guatemala


title: Sân bay quốc tế Edmonton

text:
Sân bay quốc tế Edmonton  là một sân bay quốc tế ở Edmonton, Alberta, Canada. Sân bay này đã trải qua một giai đoạn tăng trưởng số lượt hành khách nhanh nhất trong các sân bay lớn ở Canada. Đây là sân bay tấp nập thứ 5 ở Canada tính về lượng khách và xếp thứ 13 tính theo lượt chuyến. Sân bay này nằm cách quận trung tâm thương mại của Edmonton khoảng 35 km về phía nam, đã phục vụ 6,1 triệu lượt khách năm 2007. Đơn vị vận hành là Edmonton Airports Authority. Đây là trung tâm bận rộn thứ ba của hãng WestJet, là thành phố trọng tâm của hãng Air Canada Jazz.

Sân bay quốc tế Edmonton nằm bên trong Vùng thủ phủ Edmonton, gần các thị xã Devon và Beaumont, thành phố Leduc, cũng như gần khu công nghiệp Nisku. Khách đi Mỹ có thể làm thủ tục hải quan ở đây rồi bay đến Mỹ như khách nội địa Mỹ.

Lịch sử
Sân bay Công nghiệp Edmonton (sau này là Sân bay Đô thị Edmonton, và ngày nay là Sân bay Trung tâm thành phố Edmonton) ban đầu là sân bay chính của khu vực Edmonton, nhưng đến giữa thập niên 1950 thì sân bay này không thể phục vụ máy bay phản lực lớn vốn cần đường băng dài hơn và nhà ga lớn hơn. Do đó, Transport Canada chọn địa điểm hiện nay để xây dựng sân bay quốc tế này và đã mua  đất.

Sân bay được khai trương năm 1960, nhà ga đầu tiên của sân bay là một hangar vòm vẫn được L-3 Communications và Spar Aviation sử dụng. Năm 1963, nhà ga ban hiện nay được khai trương. Giai đoạn 1998-2005, người ta đã đầu tư 350 triệu dollar Canada để nâng cấp sân bay này.

Các hãng hàng không và các tuyến bay

Nhà ga Bắc
 Air Transat (Cancún, Frankfurt, London-Gatwick, Puerto Plata, Puerto Vallarta, Punta Cana, Varadero) [tất cả theo mùa]
 Skyservice (Acapulco, Bahias de Huatulco, Cancún, Cozumel, La Romana, Liberia, Manzanillo, Mazatlan, Montego Bay, Puerto Plata, Puerto Vallarta, Punta Cana, Samana, Varadero) [tất cả theo mùa]
 Sunwing Airlines (Toronto, Cancún, Puerto Vallarta, Varadero) [tất cả theo mùa]
 Central Mountain Air (Calgary, Fort St. John, Fort Nelson, High Level, Lloydminster, Rainbow Lake)
 WestJet (Abbotsford, Calgary, Comox, Fort McMurray, Grande Prairie, Halifax [seasonal], Hamilton, Kelowna, Las Vegas, Mazatlan [seasonal], Montréal [seasonal], Ottawa [seasonal], Palm Springs [seasonal], Phoenix [seasonal], Regina, San Jose del Cabo [seasonal], Saskatoon, Toronto-Pearson, Vancouver, Victoria, Winnipeg)

Nhà ga Nam
 Air Canada (Calgary, Cancún [seasonal], Halifax, Las Vegas, London-Heathrow, Montego Bay [theo mùa], Montréal, Ottawa, Punta Cana [seasonal], Toronto-Pearson, Vancouver)
 Air Canada Jazz (Calgary, Fort McMurray, Grande Prairie, Los Angeles, Regina, Saskatoon, Vancouver, Winnipeg, Yellowknife)
 Air North (Calgary, Whitehorse)
 Alaska Airlines
 Horizon Air (Seattle/Tacoma)
 Canadian North (Calgary, Hay River, Inuvik, Norman Wells, Yellowknife)
 Delta Air Lines
 Delta Connection operated by SkyWest (Salt Lake City)
 Mexicana (Mexico City)
 First Air (Yellowknife)
 Northwestern Air (Calgary, Fort Smith, Peace River, Red Deer, Yellowknife)
 Northwest Airlines (Minneapolis/St. Paul)
 United Airlines
 United Express operated by SkyWest (Chicago-O'Hare, Denver, San Francisco)
 United Express operated by Shuttle America (Chicago-O'Hare, Denver)
 US Airways (Las Vegas, Phoenix)

Các hoạt động khác
Các hàng hàng không sau hoạt động từ cơ sở tư của mình:
 Alta Flights
 Integra Air (Lethbridge, Fort McMurray)
 Kenn Borek Air
 North Cariboo Air
 Regional 1
 Sunwest Aviation
 Corporate Express (Calgary, Dawson Creek)

Các hãng vận tải hàng hóa
 Antonov Airlines
 BAX Global
 Cargojet Airways
 Canadian North Cargo
 DHL Worldwide Express
 FedEx Express
 Morningstar Air Express
 Purolator Courier
 Kelowna Flightcraft
 UPS (United Parcel Service)
 Volga Dnepr
 Gemini Air Cargo
 Atlas Air
 North Thunderbird Air (Canada Post)
 Skylink Aviation
 Westcan International

Các hãng đã từng hoạt động ở đây
 Air Canada Tango
 American Airlines
 America West
 Canada 3000
 Canadian Airlines
 Canadian Pacific Airlines
 Canjet Airlines
 Continental Airlines
 Greyhound Air
 Hughes Airwest
 JetsGo
 LOT Polish Airlines
 Martinair
 Pacific Western Airlines
 Peace Air
 QuikAir
 Royal Airlines
 Wardair
 Zip
 Zoom Airlines

Tham khảo

Liên kết ngoài
 EIA Trang nhà Sân bay quốc tế Edmonton
 Fly Edmonton Campaign
 Google Maps Edmonton International Airport
 Canadian Owners and Pilots Association Places to Fly Airport Directory page about Edmonton International Airport

Edmonton
Edmonton


title: Eleutherodactylus fetosus

text:
The Rana Camuflada (Eleutherodactylus fetosus) là một loài ếch từ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus fetosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

fetosus
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Oran

text:
Oran (, Wahrān; Berber: ⵡⴻⵂⵔⴰⵏ) là thành phố Tây Bắc Algérie, thủ phủ của tỉnh Oran, bên Vịnh Oran (một nhánh của Địa Trung Hải). Đây là một trong những hải cảng bận rộn nhất và cũng là trung tâm chế tạo và thương mại của quốc gia này. Các sản phẩm của Oran có: các mặt hàng nhựa, hóa chất, rượu vang và thực phẩm chế biến. Một đường ống dẫn khí thiên nhiên từ sa mạc Sahara đến thành phố.

Các công trình
Thành Santa Cruz, do những người Thổ Nhĩ Kỳ thuộc Đế quốc Ottoman xây dựng; Đền Hồi Giáo lớn (1796). Thành phố Oran có Đại học Oran (1965), Đại học Khoa học và Công nghệ Oran (1975), các viện âm nhạc, kịch nghệ, khí tượng, viễn thông.

Oran có lẽ đã được thành lập vào đầu thế kỷ 10 là một trung tâm mậu dịch giữa Bắc Phi và phía nam Tây Ban Nha do người Moor chiếm giữ. Khu vực định cư này đã suy giảm sau khi người Moor bắt đầu rời Tây Ban Nha năm 1492 và sau đó nó đã trở thành một căn cứ của hải tặc. Vào thế kỷ 18 thành phố nhiều lần bị người Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman và người Tây Ban Nha chiếm đóng. Thị trấn này trải qua một thời kỳ tăng trưởng kinh tế sau khi bị người Pháp thôn tính vào năm 1831. Nhiều người Pháp định cư ở đó nhưng phần lớn người châu Âu bỏ Oran đi trong cuộc chiến tranh độc lập (1954-1962).

Khí hậu
Oran có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSh).

Thành phố kết nghĩa
Oran kết nghĩa với:

 Alicante, Tây Ban Nha
 Bizerte, Tunisia
 Bordeaux, Pháp (2003)
 Cairo, Ai Cập
 Casablanca, Maroc (1999)
 Dakar, Senegal
 Durban, Nam Phi
 Elche, Tây Ban Nha
 Gdańsk, Ba Lan
 La Habana, Cuba
 Jeddah, Ả Rập Xê Út
 Leicester, Anh (2001)
 Lyon, Pháp
 Metz, Pháp
 Oujda, Maroc
 Rangpur, Bangladesh
 Seoul, Hàn Quốc
 Sfax, Tunisia (1989)
 Strasbourg, Pháp (2013)
 Toulon, Pháp
 Zarqa, Jordan

Tham khảo

Thư mục

 Joshua Schreier. The Merchants of Oran: A Jewish Port at the Dawn of Empire. Stanford Studies in Jewish History and Culture Series.; Stanford Stanford University Press, 2017. 216 pp. ,.

Liên kết ngoài

 VisitOran Official website - mostly dedicated to tourism. Features news, city guides, tourism information, countless photos, a community forum and much more.
 Sheraton Oran Hotel  Information and pictures for the Sheraton Hotel & Towers Oran.
 Royal Hotel Oran  Information and pictures for the new Royal Hotel Sofitel Oran.
 Oran's Community FORUM  The Community Discussion Forum for Oran and tourism.
  Audio interview with Oran resident about life in Oran.
 Oran MAPS  Detailed maps of the Oran Region and City.
  Oran Website (fr)

Oran
Thành phố và thị xã của Algérie


title: Paa exilispinosa

text:
Paa exilispinosa là một loài ếch trong họ Ranidae.
Nó được tìm thấy ở Trung Quốc và Hồng Kông.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông, và đầm nước. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Lau, M.W.N. & Baorong, G. 2004. Paa exilispinosa . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Paa
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật Hồng Kông


title: Alvania formicarum

text:
Alvania formicarum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Cúp bóng đá Bỉ

text:
Cúp bóng đá Bỉ (; , ) là giải đấu bóng đá loại trực tiếp chính ở Bỉ, do Liên đoàn bóng đá Hoàng gia Bỉ điều hành . Cuộc thi bắt đầu vào năm 1908 với sự lựa chọn của các tỉnh thành "Cúp các tỉnh của Bỉ". Bắt đầu từ năm 1912, chỉ các câu lạc bộ thực tế mới được phép tham gia. Kể từ năm 1964, Cúp bóng đá Bỉ đã được tổ chức hàng năm. Kể từ phiên bản 2015–16, Cúp bóng đá Bỉ được gọi là Croky Cup, vì mục đích tài trợ. Theo truyền thống, đêm chung kết diễn ra tại Sân vận động Heysel ở Brussels.

Câu lạc bộ giành cúp thành công nhất là Club Brugge với 11 chiếc cúp quốc gia Bỉ. Các nhà vô địch hiện tại là KRC Genk, sau khi đánh bại Standard Liège 2-1 trong trận chung kết năm 2021. Những người chiến thắng được trao một chiếc cúp thách thức và đủ điều kiện tham dự UEFA Europa League và Siêu cúp Bỉ.

Các trận chung kết

Thống kê theo câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hiệp hội bóng đá Bỉ

Giải đấu bóng đá Bỉ
Bỉ


title: Mondoñedo

text:
Mondoñedo là một đô thị thuộc tỉnh Lugo trong vùng Galicia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Lugo


title: 10429 van Woerden

text:
10429 van Woerden (2546 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10429 van Woerden

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: 5314 Wilkickia

text:
5314 Wilkickia (1982 SG4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 9 năm 1982 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1982
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đèo Mụ Giạ

text:
Đèo Mụ Giạ, có nơi ghi là đèo Mụ Già, là đèo trên quốc lộ 12A ở huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình tới cửa khẩu Cha Lo ở biên giới Việt Nam-Lào .

Đèo thuộc địa phận 3 xã Hóa Thanh, Trọng Hóa và Dân Hóa huyện Minh Hóa, cao khoảng 480 mét, dài khoảng 20 km từ ngã ba Khe Ve (xã Hóa Thanh) đến gần cửa khẩu Cha Lo (xã Dân Hóa).

Lịch sử
Thời Pháp thuộc, chính quyền thực dân có kế hoạch đào một hệ thống hầm đường bộ xuyên qua núi dưới đèo Mụ Giạ phục vụ cho tuyến đường sắt từ Tân Ấp tới Thakhek (Lào). Sau do vấn đề ngân sách và kỹ thuật, hầm đường bộ dù đã bắt đầu được thi công phải bỏ dở. Thay vào đó, chính quyền thực dân cho dựng tuyến cáp treo dài 40 km (cách gọi cũ là "không trung thiết lộ") chạy từ Xóm Cục tới Naphao (Lào). Bằng tuyến đường sắt Tân Ấp-Xóm Cục và tuyến cáp treo Xóm Cục-Naphao, hàng hóa từ Việt Nam được vận chuyển sang Lào và thiếc khai thác ở Thakhek được vận chuyển ra các cảng miền Trung. Trong chiến tranh Đông Dương, tuyến cáp treo này đã bị phá hủy.

Con đèo này trở thành mục tiêu chiến lược sau khi quân Pathet Lào chiếm được khu vực tiếp giáp bên đất Lào năm 1961, mở đường cho lực lượng cộng sản xâm nhập lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa dùng đất Lào làm tuyến chuyển tiếp trong chiến tranh Việt Nam. Công binh Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã được huy động để tạo ra lối đi trên đỉnh đèo vượt từ Đông Trường Sơn sang Tây Trường Sơn, xây dựng hệ thống đường ống xăng dầu ở khu vực đèo Mụ Giạ để cấp nhiên liệu cho các phương tiện vận tải của Bắc Việt Nam thâm nhập vào miền Nam. Một trong những mục tiêu đầu tiên ở Bắc Việt mà Hoa Kỳ dùng pháo đài bay B-52 tấn công là đèo Mụ Giạ.

Năm 2003, chính phủ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đề xuất xây dựng tuyến đường sắt từ Thakhek qua Mụ Giạ xuống cảng Vũng Áng. Tháng 12 năm 2007 Bộ Giao thông vận tải Việt Nam đã giao cho Cục Đường sắt Việt Nam lập báo cáo đầu tư xây dựng tuyến đường sắt qua Mụ Giạ sang Lào này.

Tham khảo

Xem thêm
 Đường sắt Viêng Chăn - Vũng Áng

Liên kết ngoài

Giao thông Quảng Bình
Biên giới Việt Nam-Lào