title: Chế Linh

text:
Chế Linh (sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942) là nam ca sĩ người Chăm nổi tiếng, đồng thời là nhạc sĩ với bút danh Tú Nhi và Lưu Trần Lê. Ông nổi danh từ thập niên 60 và được xem như là một trong bốn giọng nam nổi tiếng nhất của nhạc vàng thời kỳ đầu ("Tứ trụ nhạc vàng") với bốn phong cách khác nhau, ba người còn lại là: Duy Khánh, Nhật Trường, Hùng Cường.

Cuộc đời
Chế Linh tên thật là Jamlen (Trà-len), tên Việt là Lưu Văn Liên, sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942 tại Paley Hamu Tanran, gần Phan Rang (nay thuộc làng Hữu Đức, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận). Cha mất sớm khi Chế Linh mới được 4 tuổi. Sau khi học hết bậc tiểu học chương trình Pháp ở trường làng và được các linh mục Pháp trong trường hướng dẫn về căn bản nhạc lý, Chế Linh theo học tiếp bậc trung học tại trường Bồ Đề Phan Rang.

Tháng 8 năm 1959, ông quyết định vào Sài Gòn một mình Ông làm việc cho một ông chủ người Việt gốc Hoa rất tốt bụng – người này đã giúp đỡ Chế Linh đi học và trả lương rất hậu cho Chế Linh giúp việc trong nhà như nấu ăn và coi con cho ông ta.

Sự nghiệp

Năm 1962, đoàn văn nghệ Biệt Chính Biên Hòa tuyển ca sĩ theo đoàn đi hát trong các miệt làng xa tại Biên Hòa. Chế Linh đã theo đoàn này hát cùng với Châu Kỳ, Trúc Phương vì tiền lương rất nhiều. Hai năm sau, đoàn văn nghệ tan rã, Chế Linh chuyển sang làm tài xế chở đá tại núi Bửu Long (Biên Hòa) chung với nhạc sĩ Bằng Giang. Vừa làm việc, vừa luyện giọng và viết nhạc – tình yêu âm nhạc đã bắt đầu nảy nở trong Chế Linh. Nhạc sĩ Bằng Giang là người hiểu rõ ý định của Chế Linh nên khi nhận thấy ông đủ sức đã khuyên ông theo nghề ca hát. Nhiều bài hát nổi tiếng được ông cùng Bằng Giang sáng tác như Bài ca kỷ niệm, Đêm buồn tỉnh lẻ, Đoạn tái bút,... Khoảng một năm sau, Châu Kỳ và Trúc Phương tìm ra chỗ ở của Chế Linh và khuyên ông trở về Sài Gòn. Hai nhạc sĩ quyết định sáng tác cho riêng Chế Linh những nhạc phẩm về lính, không nhắm đặc biệt vào một binh chủng nào và lời ca dễ hiểu.

Năm 1964, Chế Linh hợp tác với hãng dĩa Continental cho ra đời đĩa than đầu tay Vùng biển trời và màu áo em và sau đó ký hợp đồng với hãng dĩa hát Việt Nam.

Mặc dù ca sĩ nữ song ca đầu tiên với ông là Thanh Tâm, nhưng Thanh Tuyền mới là người song ca ăn ý nhất. Khoảng 1967–1968, nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông vì muốn có sự thay đổi và nhất là tránh cho thính giả nhàm chán với những nhạc phẩm đơn ca nên ông đã đưa ra sáng kiến là để Thanh Tuyền song ca với Chế Linh. Đĩa hát đầu tiên trong đó có nhạc phẩm Hái hoa rừng cho em của Trương Hoàng Xuân được tung ra thị trường và trở nên ăn khách một cách không ngờ. Những hãng đĩa khác sau đó đã tiếp tục khai thác cặp đôi song ca này.

Năm 1972, Chế Linh đoạt giải Kim Khánh – Huy chương vàng đệ nhất hạng nam ca, do nhật báo Trắng Đen tổ chức. Vì mùa hè đỏ lửa 1972, Chế Linh bị Chính phủ Việt Nam Cộng hòa cấm hát vì lời hát không phù hợp.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông bị chính quyền Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam bắt tại ga Sông Mao, Hải Ninh, Bắc Bình vì tội "phản động". Sau 28 tháng biệt giam, ông vượt biên thành công sang Malaysia, sau đó định cư tại Toronto, Canada. Tại đây, ông mở vài cơ sở kinh doanh và trình diễn nhiều nơi có người Việt cư ngụ.

Năm 2007, lần đầu tiên ông theo một đoàn văn hóa của UNESCO về thăm lại và biểu diễn tại Việt Nam.

Năm 2011, ông tổ chức liveshow 30 năm tái ngộ tại Hà Nội. Trong những năm sau đó, ông nhiều lần trở lại Việt Nam để du lịch và biểu diễn.

Gia đình
Năm 21 tuổi, Chế Linh lấy người vợ đầu tiên và có 5 đứa con sau 4 năm chung sống.

Khi đứa con thứ 5 vừa biết đi chập chững thì Chế Linh ly dị người vợ đầu để cưới người vợ thứ hai là em gái của vợ trước. Chế Linh sống với người vợ thứ hai này được 4 năm và sinh tiếp 4 đứa con.

Năm 1972, Chế Linh cưới người vợ thứ ba là Thúy Hằng mới 17 tuổi. Ông có thêm 2 người con với người vợ này. Năm 30 tuổi, bà Thúy Hằng tự sát.

Cuối năm 1975, Chế Linh tổ chức đám cưới với bà Vương Nga và có thêm 3 đứa con.

Sáng tác
Về bút danh Tú Nhi khi sáng tác nhạc, Chế Linh cho biết có nghĩa là đứa trẻ khôi ngô, tuấn tú vì "Tôi thích cái tên đó. Khi tôi còn nhỏ xíu, người ở trong làng thường bảo thằng bé này dễ thương". Còn bút danh Lưu Trần Lê, ông giải thích "Bút danh này ghép từ họ của tôi với họ của người vợ thứ nhất và người vợ thứ nhì".

Những bài có dấu * ký bút hiệu Lưu Trần Lê.

Album nhạc
Không tính các đĩa 45 vòng.

Trước 1975
7-1973: Chế Linh và Tình bơ vơ (Dĩa Hát Việt Nam phát hành)
1973: Chế Linh 1 - Tiếng hát Chế Linh (Khai Sáng phát hành)
4-1974: Chế Linh 2 - Tình khúc đoạn trường (Khai Sáng phát hành)
21-9-1974: Chế Linh đặc biệt - Mùa thu lá bay (Khai Sáng phát hành)
3-1975: Chế Linh 4 - Xin yêu tôi bằng tình người (Khai Sáng phát hành)

Làng Văn
1985: Làng Văn 8: Dạ vũ nồng nàn với nhiều ca sĩ
1985: Làng Văn 9: Thói đời (Làng Văn CD33)
1985: Làng Văn 11: Đêm buồn tỉnh lẻ 2 (Làng Văn CD117) với Hương Lan
1985: Làng Văn 12: Đoạn tuyệt (Làng Văn CD118) với Thanh Tuyền
1986: Làng Văn 17: Thương hoài ngàn năm với Giáng Thu

1986: Làng Văn 20: Áo người trinh nữ (Làng Văn CD98) với Hương Lan
1987: Làng Văn 23: Áo em chưa mặc một lần (Làng Văn CD116) với Giao Linh 1987: Làng Văn 24: Tình vỗ cánh bay (Làng Văn CD136: Lời lữ khách) tái bản Thúy Nga: Paris, Tình vỗ cánh bay
1987: Làng Văn 27: Lính nghĩ gì? (Làng Văn CD134: Ngày ấy mình yêu nhau), với Hương Lan, Giao Linh, Giáng Thu1987: Làng Văn 37: Trao nhau nhẫn cưới với Thanh Phong, Huơng Lan, Phượng Mai1987: Làng Văn 48: Nói với người tình (Làng Văn CD119) với Thanh Tuyền
1988: Làng Văn 61: Chuyện tình mimosa với Thiên Trang1988: Làng Văn 63: Tình yêu cách trở (Làng Văn CD135) với Tuấn Vũ, Hương Lan
1988: Làng Văn 66: Thành phố buồn (Làng Văn CD101) với Tuấn Vũ
1989: Làng Văn 83: 2 đứa giận nhau với Phượng Mai1989: Làng Văn 89: Biệt kinh kỳ (Làng Văn CD54) với Duy Khánh, Tuấn Vũ
1989: Làng Văn 103: Người nhập cuộc (Làng Văn CD83)
1989: Làng Văn 107: Vùng trước mặt (Làng Văn CD52) với Tuấn Vũ
1989: Làng Văn 108: Áo cưới màu hoa cà (Làng Văn CD51) với Thanh Tuyền
1990: Làng Văn CD55: Bolsa chiều hai lối
1990: Làng Văn CD86: Hoa sứ nhà nàng
1990: Làng Văn 120: Thư tình em gái (Làng Văn CD166) với Hương Lan, Giáng Thu
1990: Làng Văn 125: Những vùng đất mang tên anh (Làng Văn CD91) với Duy Khánh''
1990: Làng Văn 126: Đêm hoang (Làng Văn CD130 )
1990: Mimosa 1: Cô lái đò Bến Hạ (Mimosa CD12) với Thiên Trang, Sơn Tuyền
1990: Mimosa 2: Gió chuyển mùa thương (Làng Văn CD151: Ngày xưa em nói) với Thanh Tuyền, Hương Lan, Duy Khánh
1991: Làng Văn 135: Ngày mai tôi về (Làng Văn CD90)
1991: Làng Văn CD95: Nhớ người yêu
1991: Làng Văn 139: Tình ca trên lúa (Làng Văn CD104) với Sơn Tuyền
1991: Làng Văn 142: Nhà anh nhà em (Làng Văn CD128) với Hương Lan
1992: Làng Văn 145: Tiếng Hát Chế Linh & Phương Dung (Làng Văn CD140 )''' với Phương Dung
1992: Làng Văn 148: Nối lại tình xưa (Làng Văn CD125) với Thái Châu, Hương Lan
1992: Làng Văn 149: Nhạc yêu cầu (Làng Văn CD120)
1992: Làng Văn 153: Xuân tha hương xuân lạc xứ (Làng Văn CD122)
1993: Làng Văn 154: Nhạc yêu cầu 2 (Làng Văn CD132)
1993: Làng Văn 163: The best of Chế Linh 1: Hoa trinh nữ (Làng Văn CD146)1993: Làng Văn 164: The best of Chế Linh 2: Đôi mắt người xưa (Làng Văn CD147)1994: Làng Văn 173: Đêm trên vùng đất lạ (Làng Văn CD156) (Nhạc yêu cầu 3)
1994: Làng Văn 174: Đối diện với Phương Lam
1995: Làng Văn 189: Nguyện ước đầu xuân với Hương Lan, Quang Bình, Trang Thanh Lan
1995: Làng Văn 190: Sân khấu và cuộc đời (Nhạc yêu cầu 4)
1995: Làng Văn 194: Giận hờn với Hương Lan
1995: Làng Văn 195: Hát cho những bà mẹ Việt Nam1995: Làng Văn 203: Sao em nỡ vội lấy chồng với Thanh Tuyền
1996: Làng Văn 208: Tình yêu trong mắt một người nhạc Trúc Phương
1996: Làng Văn 222: Em bên đời ngẩn ngơ1999: Làng Văn 257: Giọng ca dĩ vãng 22000: Làng Văn 283: Nỗi buồn thế kỷ2000: Làng Văn 317: Túy ca (4 CD)
2001: Làng Văn 340: Lính nghĩ gì (4 CD)
2001: Làng Văn 352: Hát cho người tình phụ (4 CD)

Một số album khác
1989: Asia Tape 45: Sầu Tím Thiệp Hồng với Thiên Trang, Lưu Hồng, Tuấn Vũ
1990: Tình Ca 20 số 2: Phượng hồng phượng tím với Duy Khánh, Thiên Trang, Như Mai, Phương Dung
2002: Asia CD166: Mai lỡ hai mình xa nhau với Thanh Tuyền
1982: Bốn Phương 5: Hát cho quê hương và thân phận lưu đày1983: Chế Linh Hải Ngoại 1 (Thanh Lan CD59 - Hòn Vọng Phu)1983: Chế Linh Hải Ngoại 2: Thơ Nhạc Cho Quê Hương2000: Chế Linh: Traditional music and songs of Champa (bảo trợ bởi Bộ Văn hóa Malaysia)
1989: Giáng Ngọc 74: Tim Quên với Tuấn Vũ, Giao Linh, Thiên Trang, Diễm Hương
1989: Giáng Ngọc 77: Huế mù sương với Thanh Tuyền, Hương Lan
1992: Giáng Ngọc 150: Ngày em còn bên tôi với Thanh Tuyền
1986: Kim Ngân 2: Đường xưa em đi (Thúy Anh CD7) với Thanh Tuyền1991: Mai Khanh 9: Sắc hoa màu nhớ với Phương Dung1988: NĐBD đặc biệt: Hát cho người tình phụ
1992: Tình Ca Hải Ngoại 5: Hát cho người tình phụ 2
1994: Tình Ca Hải Ngoại 23: Hát cho người tình phụ 3
1997: NĐBD Gold 25: Lối về đất mẹ với Hương Lan1992: Phượng Hoàng 36: Mai lỡ hai mình xa nhau
1993: Phượng Hoàng 43: Cuối đường kỷ niệm với Duy Khánh, Thanh Tuyền, Giao Linh1995: Phượng Hoàng 64: Tạ từ trong đêm với Phi Nhung1996: Phượng Hoàng 69: Chiều mưa biên giới với Thanh Tuyền1995: Shotguns: Sau lần hẹn cuối (Tình 21: Để tóc nàng ngủ yên)''' với Thanh Tuyền
199?: Tektronic: Đã đành ở quê người với Thái Châu,Trần Quang Lộc, Hoài Nam
1986: Thanh Lan 91: Sao anh nỡ đành quên (Thanh Lan CD27) với Thanh Tuyền, Hương Lan
1988: Thanh Lan 120: Nụ cười chua cay (Mai Khanh CD19) với Thanh Tuyền, Hương Lan
1988: Thanh Lan 123: Ngày đó xa rồi (Thanh Lan CD7) với Thanh Tuyền
1987: Thúy Anh 12: Dạ vũ cho người tình (Thúy Anh CD059: Đêm tiền đồn) với Hùng Cường, Băng Châu, Hương Lan
1989: Thúy Anh 29: Khu phố ngày xưa (Thúy Anh CD57) với Giao Linh, Băng Châu
1992: Thúy Anh 74: Thương hận
1997: Thúy Anh 97: Đoạn cuối tình yêu với Phi Nhung
1985: Thúy Nga: Paris, Tình vỗ cánh bay với Giáng Thu
1991: Thúy Nga CD22: Chuyến xe 3 người với Thanh Tuyền, Phượng Mai
1991: 'Thúy Nga 37: Người xa người (Thúy Nga CD23) với Hương Lan1997: Tình 25: Em đi mùa cưới với Hương Lan2003: Vân Sơn CD130: Mưa bay trong đời với Trường Vũ2004: Vân Sơn CD138: Cứ tưởng còn trong tay với Tuấn Ngọc''
2007: Vân Sơn CD166: The best of Chế Linh - Thanh Tuyền2002: VIP CD1 - Thành phố buồn 2 - TK Tú Nhi'''

Trình diễn trên sân khấu

Trung tâm Thúy Nga

Trung tâm Asia

Trung tâm Vân Sơn

Trung tâm Mây

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Chế Linh
 YouTube chính thức của Chế Linh Chelinh
 Facebook chính thức của Chế Linh
 Tiếng hát Chế Linh

Ca sĩ hải ngoại
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam
Ca sĩ tiếng Việt
Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga
Ca sĩ nhạc vàng
Nam ca sĩ Việt Nam Cộng hòa
Ca sĩ kiêm người sáng tác ca khúc
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc vàng
Người Ninh Thuận
Người Chăm
Người Việt di cư tới Canada
Người Canada gốc Việt
Họ Lưu Việt Nam


title: Bắc Á

text:
Bắc Á là một tiểu khu vực ở châu Á bao gồm phần châu Á của Nga (đôi khi còn được gọi là Nga thuộc châu Á). Thuật ngữ này không được phổ biến. Đôi khi, Bắc Á được sử dụng để chỉ những phần của Đông Á trong khi phần châu Á của Nga được ghép với Đông Âu.

Phillips Illustrated Atlas of the World 1988 định nghĩa Bắc Á là khu vực thuộc phần lớn lãnh thổ của Liên bang Xô Viết cũ, những phần thuộc phía đông dãy núi Ural.

Tuy có diện tích lên tới 13.100.000 km². Nhưng dân số ở đây chỉ khoảng 40.000.000 người.Các thành phố lớn bao gồm:
 Irkutsk
 Krasnoyarsk
 Novosibirsk
 Omsk
 Tomsk

Nhân khẩu

Hầu hết các ước tính cho là có khoảng 38 triệu người Nga sống ở phía đông dãy núi Ural, ranh giới giữa châu Âu và châu Á. Người Siberia bản địa bây giờ là một dân tộc thiểu số ở Siberia / Bắc Á do quá trình Nga hóa trong ba thế kỷ qua. Các báo cáo tổng điều tra của Nga cho thấy họ chỉ chiếm khoảng 10% dân số trong khu vực với số lượng là 445,175 người, khiến họ trở thành nhóm dân tộc thiểu số lớn nhất ở Siberia. Có 443,852 người Yakuts (Tổng điều tra Dân số Nga năm 2002) sống ở Siberia. Theo cuộc điều tra dân số năm 2002, có 500.000 người Tatar sống ở Siberia, nhưng 300.000 trong số họ là những người Thổ Gia Volga định cư ở Siberia trong thời kỳ thuộc địa. Các nhóm dân tộc khác sống trong khu vực và chiếm một phần đáng kể là người Đức gốc Mông Cổ và khoảng 400.000 người.

Năm 1875, Chambers báo cáo dân số của Bắc Á là 8 triệu người. Trong khoảng 1801-1914, khoảng 7 triệu người định cư chuyển từ Nga sang Siberi, 85% trong suốt phần tư thế kỷ trước Thế chiến thứ nhất.

Địa lý

Vì lý do địa lý và thống kê, Liên hợp quốc đặt tất cả Nga vào châu Âu hoặc vùng Đông Âu.
Không có dãy núi ở Bắc Á để ngăn chặn dòng không khí từ Bắc Cực chảy xuống như ở đồng bằng của Siberia và Turkestan.

Các cao nguyên và đồng bằng Bắc Á bao gồm các vùng đất thấp Siberia Tây; các lá chắn Angara, với bán đảo Taymyr, những vùng đất thấp ven biển, cao nguyên Putorana, các cao nguyên Anabar, các cao nguyên Tunguska, và cao nguyên Angara; và lưu vực sông Lena-Vilyuy.

Địa chất

Địa mạo của châu Á nhìn chung chưa được biết đến, mặc dù các mỏ và dãy núi rất nổi tiếng.

Để bù đắp cho mực nước biển mới đã được tạo ra ở lưu vực Siberia, toàn bộ lục địa Á - Âu đã xoay quanh một điểm tại Quần đảo Mới Siberi, gây áp lực ở các ngọn núi Verkhoyansk, được hình thành dọc theo lề phía đông của Angara kiến tạo nâng cao trong kỷ nguyên Mesozoi. Có một ranh giới phía nam của khu vực này qua biên giới phía bắc của nếp Alpine ở Afghanistanư, Ấn Độ, Nepalvà Bhutan, phía đông Brahmaputra quay về phía nam theo Vịnh Bengal dọc theo đường đồi Nagavà Arakan Yoma, tiếp tục vòng quanh Indonesia, đi theo rìa thềm lục địa dọc theo bờ biển phía đông của Trung Quốc. Các tấm Á-Âu và tấm Bắc Mỹ trải qua Alaska, theo đường rãnh Aleutian, chứ không phải gặp ở Eo biển Bering.

Bắc Á được tạo ra xung quanh Angara, nằm giữa sông Yenisey và sông Lena. Nó phát triển từ các mảng của Laurasia, đất đá chủ yếu là đá tinh thể Precambrian, gneisses, và đá phiến, và Gondwana. Những tảng đá này có thể được tìm thấy ở Angara, Mông Cổ, Ordes và Đông Nam Á. Các mảnh vỡ đã chịu orogenesis xung quanh lề của họ, đưa ra một phức tạp của cao nguyên và các dãy núi.

Có ba giai đoạn chính của việc kiến tạo nên các ngọn núi ở Bắc Á, mặc dù nó đã xảy ra nhiều lần. Núi gấp nếp bên ngoài chỉ ảnh hưởng đến châu Á ở phía bắc của dãy Himalaya, được cho là do các thiên văn của Caledonian và Hercynian của Kỷ nguyên Palaeozoic cuối. Núi Alpine đã gây ra sự sụp đổ và đứt gãy lớn của các trầm tích Mesozoi và Tertiary sớm từ Tethys geosyncline. Cao nguyên Tây Tạng và Mông Cổ, và các lưu vực cấu trúc của bồn địa Tarim, Qaidam và Junggar, được giới hạn bởi các đứt gãy chủ yếu ở phía đông-tây có lẽ là kết quả của những áp lực do ảnh hưởng của tấm mảng Ấn Độ chống lại Laurasia. Sự xói mòn của các ngọn núi do khí hậu này gây ra đã tạo ra một lượng lớn trầm tích đã được vận chuyển về phía Nam để sản xuất đồng bằng phù sa ở Ấn Độ, Trung Quốc và Campuchia và cũng đã được lưu giữ với số lượng lớn ở các bồn địa Tarim và Dzungarian.

Tham khảo

Nga
Viễn đông nước Nga
Siberia

Ghi chú

Vùng của Bắc Cực


title: Augochloropsis caerulans

text:
Augochloropsis caerulans là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1903


title: Hylaeus rufoclypeatus

text:
Hylaeus rufoclypeatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1917


title: (9805) 1997 NZ

text:
(9805) 1997 NZ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 1 tháng 7 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Leptostegna

text:
Leptostegna là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Trichopterygini


title: Lizières

text:
Lizières là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 420 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Thị trấn có cự ly  về phía tây Guéret bên tuyến đường D49 gần giao lộ với tuyến N145. Sông Gartempe tạo phần lớn ranh giới phía nam thị trấn.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ, thế kỷ 15.

Liên kết ngoài
 Lizières on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Navarcles

text:
Navarclés là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Página web del Ayuntamiento de Navarcles


title: Glyphonyx cordieri

text:
Glyphonyx cordieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Đức Hòa Hạ

text:
Đức Hòa Hạ là một xã thuộc huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đức Hòa Hạ có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Đức Hòa Đông và Thành phố Hồ Chí Minh
Phía tây giáp xã Hựu Thạnh và thị trấn Đức Hòa
Phía nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh.
Phía bắc giáp xã Đức Hòa Đông.

Xã có diện tích 23,02 km², dân số năm 1999 là 9.708 người, mật độ dân số đạt 422 người/km².

Hành chính
Xã được chia thành 4 ấp: Bình Tả 1, Bình Tả 2, Bình Tiền 1, Bình Tiền 2.

Lịch sử
Xã Đức Hòa Hạ được thành lập vào ngày 24 tháng 3 năm 1979 từ một phần diện tích và dân số của xã Đức Hòa cũ.

Ngày 12 tháng 1 năm 2016, thị trấn Đức Hòa mở rộng (gồm thị trấn Đức Hòa, xã Đức Hòa Hạ và một phần các xã Đức Hòa Đông, Hựu Thạnh) được công nhận là đô thị loại IV.

Chú thích

Tham khảo


title: Dürrröhrsdorf-Dittersbach

text:
Dürrröhrsdorf-Dittersbach () là một đô thị thuộc bang Sachsen, Đức. Xã này thuộc huyện Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, nằm gần Dresden, Pirna và Stolpen. Nó bao gồm các làng:
 Dobra
 Elbersfdorf
 Porschendorf
 Stürza
 Wilschdorf
 Wünschendorf

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Schöne Höhe
 Quandt-Verein
 SV-Wesenitztal e.V.


title: Treubach

text:
Treubach là một đô thị ở huyện Braunau am Inn bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 13,02 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 749 người.

Tham khảo


title: Cynometra beddomei

text:
Cynometra beddomei là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ấn Độ.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Cynometra beddomei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

beddomei
Thực vật Ấn Độ
Thực vật đặc hữu Ấn Độ


title: Lam Plai Mat (huyện)

text:
Lam Plai Mat () là một huyện (‘‘amphoe’’) thuộc tỉnh Buriram, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Khu Mueang, Mueang Buriram, Chamni, Nong Hong của tỉnh Buriram, Huai Thalaeng, Chum Phuang và Lam Thamenchai của tỉnh Nakhon Ratchasima.

Hành chính
Huyện này được chia thành 16 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 220 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Lam Plai Mat nằm trên một phần của tambon Lam Plai Mat, Nong Khu and Hin Khon; Thamenchai nằm trên một phần của tambon Thamenchai and Nong Bua Khok. Ngoài ra có 15 Tổ chức hành chính tambon (TAO).

Tham khảo

Lam Plai Mat


title: Windelsbach

text:
Windelsbach là một đô thị ở huyện Ansbach bang Bayern nước Đức. Đô thị Windsbach có diện tích 38,51 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1068 người.

Tham khảo


title: Bruchidius pallidulus

text:
Bruchidius pallidulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Galeruca pallasia

text:
Galeruca pallasia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Megachile compta

text:
Megachile compta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1908


title: Eupithecia nanata

text:
Eupithecia nanata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có thể tìm thấy ở châu Âu, ngoại trừ đông nam.

Sải cánh dài 13–17 mm. Những sâu bướm gặp ở tháng 3 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Calluna và đôi khi ăn Achillea millefolium.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Narrow-winged Pug on UKmoths
Vlindernet
Lepidoptera of Belgium

Tham khảo

N
Côn trùng châu Âu


title: Ochyraea

text:
Ochyraea là một chi rêu thuộc họ Amblystegiaceae.

Các loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Ochyraea alpestris (Sw. ex Hedw.) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea cochlearifolia (Venturi) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea duriuscula (De Not.) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea mollis (Hedw.) Ignatov
 Ochyraea montana (Lindb.) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea norvegica (Schimp.) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea smithii (Sw.) Ignatov & Ignatova
 Ochyraea tatrensis, Vána

Chú thích

Tham khảo

 Váňa, J. 1986. Ochyraea tatrensis gen. et spec. nov., a remarkable pleurocarpous moss from Czechoslovakia. J. Bryol. 14: 261–267.


title: Quận của tỉnh Loiret

text:
3 quận của tỉnh Loiret gồm:
 Quận Montargis, (quận lỵ: Montargis) với 12 tổng và 126 xã. Dân số của quận này là 153.117 người năm 1990, 158.426 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 3.47%.
 Quận Orléans, (tỉnh lỵ của tỉnh Loiret: Orléans) với 24 tổng và 122 xã. Dân số của quận này là 373.757 người năm 1990, và 402.580 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 7.71%.
 Quận Pithiviers, (quận lỵ: Pithiviers) với 5 tổng và 86 xã. Dân số của quận này là 53.738 người năm 1990, và 57.120 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 6.29%.

Tham khảo

Loiret


title: Aplectoides

text:
Aplectoides là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Aplectoides condita (Guenée, 1852)

Tham khảo

 Aplectoides at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuinae


title: Vườn quốc gia Hortobágy

text:
Hortobágy () là một vườn quốc gia có diện tích 800 km² nằm ở phía đông Hungary là nơi giàu truyền thống lịch sử và văn hóa dân gian. Nó là một phần của vùng Đồng bằng Đại Hungary được xếp hạng là vườn quốc gia từ năm 1973, vườn quốc gia đầu tiên tại Hungary. Vườn quốc gia này được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1999. Nó là vườn quốc gia có diện tích lớn nhất Hungary và cũng là vùng đồng cỏ bán tự nhiên lớn nhất châu Âu.

Cho đến gần đây, người ta tin rằng thảo nguyên đất kiềm này được hình thành do quá trình chặt phá các khu rừng khổng lồ vào thời Trung Cổ, sau đó là các biện pháp nhằm kiểm soát dòng chảy Tisza, được cho là nguyên nhân dẫn đến cấu trúc hiện tại và độ pH của đất. Tuy nhiên, lịch sử của Hortobágy lâu hơn rất nhiều với việc kiềm hóa ước tính khoảng 10.000 năm trước, khi Tisza lần đầu tiên chảy băng qua vùng đồng bằng Hungary, làm đứt quãng nhiều dòng chảy khác từ các dãy núi phía Bắc. Sau đó là quá trình chăn thả gia súc và ngựa hoang trong Kỷ băng hà, các động vật được thuần hóa.

Một trong số những địa điểm mang tính biểu tượng tại đây là Cầu Chín Vòm. Các giếng chữ T truyền thống nằm rải rác khắp vườn quốc gia cùng với thi thoảng các ảo ảnh của cây cối phản chiếu bởi sông Puszta dưới sức nóng của nhiệt độ. Một phần của vườn quốc gia là Khu bảo tồn bầu trời tối.

Tuy nhiên, Hortobágy cũng là nơi có những hình ảnh không tốt khi nó là nơi mà những người theo chủ nghĩa Stalin ở Hungary đã bắt các đối thủ chính trị của họ lao động khổ sai, đặc biệt là sau thời kỳ Thông tin giống như tại hòn đảo Goli Otok ở Nam Tư dưới chế độ Tito và Bărăgan ở Rumani.

Động thực vật
Hortobágy là một thảo nguyên, một vùng đồng cỏ với các loài gia súc bao gồm Bò xám Hungary, Cừu Magya Racka, Trâu nước, Ngựa được chăm sóc bởi những mục đồng. Nó cung cấp môi trường sống cho nhiều loài, trong đó có 34 loài chim có thể kể đến Cắt chân đỏ, Rẽ giun, Ô tác lớn, Chích nước. Khu vực là điểm dừng chân quan trọng của nhiều loài chim di trú như Ngỗng ngực trắng nhỏ, Sếu cổ trắng, Choi choi Á-Âu.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hungary for Visitors description
Magyarország.hu description
National Park Hortobágy - The Puszta description
Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2008

Hortobágy
Hortobágy
Hortobágy
Hortobágy


title: Rhynchopelta concentrica

text:
Rhynchopelta concentrica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Peltospiridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rhynchopelta


title: Dolaincourt

text:
Dolaincourt là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 2,6 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 68 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 319–455 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Dolaincourt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Bruchidius caninus

text:
Bruchidius caninus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kraatz miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

C


title: 19815 Marshasega

text:
19815 Marshasega (2000 ST127) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19815 Marshasega

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Nguyễn Triệu Luật

text:
Nguyễn Triệu Luật (1903-1946), bút hiệu: Dật Lang, Phất Văn Nữ Sĩ; là nhà giáo, nhà văn, nhà báo và là thành viên sáng lập Việt Nam Quốc dân Đảng vào năm 1927 tại Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Ông là người làng Du Lâm, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội). Ông là cháu nội của Hoàng giáp Nguyễn Tư Giản (1823 - 1890) và Cử nhân Nguyễn Án (1770 – 1815), thuộc một dòng họ gốc vua Lý, có nhiều người đỗ đạt và nhiều người làm quan lớn

Thuở trai trẻ, Nguyễn Triệu Luật học tại Trường nam Sư phạm Hà Nội, đến khi tốt nghiệp, lần lượt đến dạy tại một số trường công ở Tuyên Quang, Hà Nội, Hải Phòng.

Năm 1927, ông cùng Nguyễn Thái Học, Phạm Tuấn Tài tham gia thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng...Sau khi cuộc tổng khởi nghĩa thất bại, mười ba đồng chí của ông, trong đó có lãnh tụ Nguyễn Thái Học, bị thực dân Pháp xử chém ở Yên Bái ngày 17 tháng 6 năm 1930; thì ông cũng bị thực dân cầm tù cùng với hai nhà văn khác là Nhượng Tống và Trúc Khê.

Một thời gian sau ông được tha, nhưng bị buộc thôi nghề dạy học. Kể từ đó, ông quay sang làm báo, viết cho nhiều tờ như: Nam Phong, Trung Bắc tân văn, Ích hữu, Tao đàn, Tiểu thuyết thứ Bảy, Nhật Tân...Trong những năm 1937-1939, ông được mời vào giảng dạy tại trường tư thục Lê Văn ở Vinh. Chính thời gian này, ông viết nhiều tác phẩm nhất .

Năm 1940, ông bị thực dân Pháp đưa đi an trí, và qua đời năm 1946, lúc 43 tuổi .

Hiện nay, ở quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh, có con đường mang tên Nguyễn Triệu Luật.

Tác phẩm chính
Theo Từ điển bách khoa Việt Nam, vào năm 1935, nhân đọc cuốn Vua Hàm Nghi của Phan Trần Chúc, Nguyễn Triệu Luật viết cuốn Ông Phan Trần Chúc bôi nhọ quốc sử, rồi sau đó ông soạn một loạt sách truyện ký lịch sử bao gồm:

Hòm đựng người (in từng kỳ trên báo Nhật Tân vào năm 1936, 1938 in thành sách)
Bà chúa Chè (Nhà xuất bản Tân Dân - Hà Nội, 1938)
Loạn kiêu binh (Nhà xuất bản Tân Dân - Hà Nội, 1939)
Ngược đường Trường thi (Phổ thông bán nguyệt san số 46, 1939)
Chúa Trịnh Khải (Nhà xuất bản Tân Dân - Hà Nội, 1940)
Rắn báo oán (1941)
Thiếp chàng đôi ngã (in chung với Rắn báo oán, 1941)
Bốn con yêu và hai ông đồ (1943)
Chúa cuối mẻ (đăng dở dang trên tờ Tiểu thuyết thứ Bảy từ số 1, tháng 6 năm 1944 đến số 9, tháng 3 năm 1945).

Ngoài ra, ông còn có nhiều tiểu luận, tạp luận đây đó trên nhiều báo và tạp chí đương thời, kể từ tờ Nam Phong tạp chí (1923), tờ Phụ nữ thời đàm mà ông là Chủ bút kế nghiệp nhà văn Phan Khôi trong 4 số cuối cùng, các tạp chí Tri tân, Tao đàn... Cho đến nay vẫn chưa sưu tập được đầy đủ.

Năm 2011, Các tiểu thuyết lịch sử của ông đã được tập hợp in lại trong cuốn Tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Triệu Luật do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ấn hành.

Quan niệm sáng tác
Nói đến tính chân xác lịch sử trong những tác phẩm của mình, Nguyễn Triệu Luật tuyên bố:

Đóng góp cho văn học Việt
Nguyễn Triệu Luật nhờ có vốn hiểu biết sâu về lịch sử, cộng với tài tạo dựng, nên những tác phẩm của ông đều thể hiện được màu sắc, không khí của thời xưa và một tinh thần nhân bản dồi dào, sâu sắc.

Ngay từ tiểu thuyết lịch sử đầu tiên là Hòm đựng người, Nguyễn Triệu Luật đã được người đương thời chú ý và yêu thích. Đến bộ ba tác phẩm: Bà chúa Chè, Loạn kiêu binh và Chúa Trịnh Khải, thì nghệ thuật tiểu thuyết của ông càng được nâng cao hơn và phạm vi đề tài cũng mở rộng hơn. Trong bộ ba này, hay hơn cả là cuốn Bà chúa Chè.
Qua cuốn sách này, tác giả đã dựng lại khá sinh động hình tượng một Bà chúa Chè (tức Đặng Thị Huệ, nhân vật chính) thông minh, bản lĩnh và biết thương cảm (khác với hình ảnh một vương phi lắm mưu mô, đầy tham vọng trong sách Hoàng Lê nhất thống chí). So với những tiểu thuyết lịch sử đương thời thì Bà chúa Chè có sự mới mẻ trong hư cấu, khéo léo trong bố cục, hấp dẫn của tình tiết, chân xác của lịch sử và có cả cái nhìn cấp tiến trong cách đánh giá nhân vật chính.

Nhìn chung, Nguyễn Triệu Luật đã tự mình mở ra một dòng sáng tác tiểu thuyết lịch sử rất đáng trân trọng. Ông đã có ý thức tái hiện lịch sử bằng hư cấu trên cơ sở hiện thực đáng tin cậy, và miêu tả cụ thể chi tiết gây rung động nơi người đọc. Đương thời ông là nhà văn được nhiều độc giả yêu thích. Các nhà văn tài danh như Nguyễn Tuân, Đái Đức Tuấn, Vũ Ngọc Phan, Trúc Khê...đều có những bài viết ca ngợi ông. Cho nên, dù tác phẩm của ông phần lớn còn dừng lại ở những nét tâm lý, tính cách biểu hiện ở bên ngoài mà chưa khai thác sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật, nhưng đó cũng là đặc điểm chung của các sáng tác tiểu thuyết lịch sử ở những năm 30-40 của thế kỷ 20. Ngày nay, truyện của ông vẫn rất đáng được đọc để hiểu về lịch sử Thăng Long một thời xa xưa, cũng như kỹ thuật viết văn của tiểu thuyết gia Việt Nam lúc bấy giờ...

Thông tin liên quan
Nhân dịp kỷ niệm 110 năm ngày sinh (1903 – 2013) của nhà văn Nguyễn Triệu Luật, sáng 23 tháng 8 năm 2012, tại Thư viện Hà Nội, Hội Nhà văn Hà Nội đã tổ chức Hội thảo mang tên "Nguyễn Triệu Luật – con người và tác phẩm". Đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ, nhà báo, gia đình và bạn đọc yêu văn chương của Nguyễn Triệu Luật đã tới dự. Nhà văn Phạm Xuân Nguyên, Chủ tịch Hội nhà văn Hà Nội và ông Nguyễn Triệu Căn, con trai nhà văn Nguyễn Triệu Luật chủ trì hội thảo .

Nguồn tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại. Nhà xuất bản Sống mới, Sài Gòn, 1960.
Nguyễn Vinh Phúc, "Lời giới thiệu" bộ Tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Triệu Luật. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2011.
Nguyễn Vinh Phúc, mục từ "Nguyễn Triệu Luật" trong Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới mới, 2004.
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học giản ước tân biên (tập 3), Quốc học tùng thư xuất bản, Sài Gòn, 1965.
Nguyễn Huệ Chi, bài viết "Nguyễn Triệu Luật – cây bút tiểu thuyết lịch sử xuất sắc của nền tiểu thuyết Việt Nam hiếm có người so sánh" .

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Hà Nội
Đảng viên Việt Nam Quốc dân đảng
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà báo Việt Nam
Nhà giáo Việt Nam
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Cephaloleia grayei

text:
Cephaloleia grayei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Euphylidorea brevifilosa

text:
Euphylidorea brevifilosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Trifurcula anthyllidella

text:
Trifurcula anthyllidella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha, on Mallorca và along the South và East coast from Cadiz to Girona on limestone, up into the mountains.

Sải cánh dài 5.6–7.4 mm đối với con đực và 5.6–7.1 mm đối với con cái.

Ấu trùng ăn Anthyllis cytisoides và Anthyllis terniflora. The mine the leaves of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review Of The Subgenus Trifurcula (Levarchama), With Two New Species (Lepidoptera: Nepticulidae)
bladmineerders.nl

Trifurcula


title: Hofstetten bei Brienz

text:
Hofstetten bei Brienz là một đô thị ở huyện Interlaken trong bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 8,7 km², dân số năm 2005 là 547 người.

Chú thích

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Thành Cổ Loa

text:
Thành Cổ Loa là kinh đô của nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên và của nhà nước phong kiến dưới thời Ngô Quyền thế kỷ 10 tại vùng đất xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.

Bối cảnh địa lý
Vào thời Âu Lạc, Cổ Loa nằm vào vị trí đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng và là nơi giao lưu quan trọng của đường thủy và đường bộ. Từ đây có thể kiểm soát được cả vùng đồng bằng lẫn vùng sơn địa. Cổ Loa là một khu đất đồi cao ráo nằm ở tả ngạn sông Hoàng. Con sông này qua nhiều thế kỷ bị phù sa bồi đắp và nay đã trở thành một con lạch nhỏ, nhưng xưa kia sông Hoàng là một con sông nhánh lớn quan trọng của sông Hồng, nối liền sông Hồng với sông Cầu, con sông lớn nhất trong hệ thống sông Thái Bình. Như vậy, về phương diện giao thông đường thủy, Cổ Loa có một vị trí vô cùng thuận lợi hơn bất kỳ ở đâu tại đồng bằng Bắc Bộ vào thời ấy. Đó là vị trí nối liền mạng lưới đường thủy của sông Hồng cùng với mạng lưới đường thủy của sông Thái Bình. Hai mạng lưới đường thủy này chi phối toàn bộ hệ thống đường thủy tại Bắc bộ Việt Nam. Qua con sông Hoàng, thuyền bè có thể tỏa đi khắp nơi, nếu ngược lên sông Hồng là có thể thâm nhập vào vùng Bắc hay Tây Bắc của Bắc Bộ, nếu xuôi sông Hồng, thuyền có thể ra đến biển cả, còn nếu muốn đến vùng phía Đông Bắc bộ thì dùng sông Cầu để thâm nhập vào hệ thống sông Thái Bình đến tận sông Thương và sông Lục Nam.

Địa điểm Cổ Loa chính là Phong Khê, lúc đó là một vùng đồng bằng trù phú có xóm làng, dân chúng đông đúc, sống bằng nghề làm ruộng, đánh cá và thủ công nghiệp. Việc dời đô từ Phong Châu về đây, đánh dấu một bước ngoặt phát triển của dân cư Việt cổ, giai đoạn người Việt chuyển trung tâm quyền lực từ vùng Trung du bán sơn địa về định cư tại vùng đồng bằng. Việc định cư tại đồng bằng chứng tỏ một bước tiến lớn trong các lãnh vực xã hội, kinh tế trong giao tiếp, trao đổi con người dễ dàng đi lại bằng đường bộ hay bằng đường thủy; trong nông nghiệp có bước tiến đáng kể về kỹ thuật trồng lúa nước, mức độ dân cư cũng đông đúc hơn.

Trung tâm quyền lực của các cư dân Việt ở đồng bằng sông Hồng cũng thể hiện sự phát triển về chiều rộng của Văn hóa Đông Sơn.

Thành Cổ Loa được xây bằng đất do thời ấy ở Âu Lạc chưa có gạch nung. Khu vực Cổ Loa được coi là một nền đất yếu nên việc xây dựng thành Cổ Loa có thể khó khăn và thành bị đổ nhiều lần là dễ hiểu. Khi xẻ dọc thành để nghiên cứu, các nhà khảo cổ học phát hiện kỹ thuật gia cố thành của Thục Phán: chân thành được chẹn một lớp tảng đá. Hòn nhỏ có đường kính 15 cm, hòn lớn có đường kính 60 cm. Xung quanh Cổ Loa, một mạng lưới thủy văn dày đặc đã được tạo ra thành một vùng khép kín, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ thủy binh hùng mạnh. Thuở ấy, sông Thiếp – Ngũ Huyền Khê - Hoàng Giang thông với sông Cầu ở Thổ Hà, Quả Cảm (Hà Bắc) thông với sông Hồng ở Vĩnh Thanh (Đông Anh). Ngay sau khi xây thành, Thục Phán An Dương Vương đã chiêu tập những thợ mộc giỏi, sử dụng gỗ ở địa phương đóng thuyền chiến. Nhân dân cũng được điều tới khai phá rừng đa (Gia Lâm), rừng Mơ (Mai Lâm), rừng dâu da (Du Lâm)... thành ruộng. Những hiệp thợ chuyên rèn vũ khí cũng xuất hiện, chế tạo côn, kiếm, giáo, mác và nỏ liên châu, mỗi phát bắn nhiều mũi tên. Có nhiều bằng chứng khảo cổ về sự tồn tại của hàng chục vạn mũi tên đồng, có thể dùng nỏ liên châu ở đây. Xem thêm Truyền thuyết Cổ Loa.

Cấu trúc Thành Cổ Loa

Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ".

Khi xây thành, người Việt cổ đã biết lợi dụng tối đa và khéo léo các địa hình tự nhiên. Họ tận dụng chiều cao của các đồi, gò, đắp thêm đất cho cao hơn để xây nên hai bức tường thành phía ngoài, vì thế hai bức tường thành này có đường nét uốn lượn theo địa hình chứ không băng theo đường thẳng như bức tường thành trung tâm. Người xưa lại xây thành bên cạnh con sông Hoàng để dùng sông này vừa làm hào bảo vệ thành vừa là nguồn cung cấp nước cho toàn bộ hệ thống hào vừa là đường thủy quan trọng. Đầm Cả rộng lớn nằm ở phía Đông cũng được tận dụng biến thành bến cảng làm nơi tụ họp cho đến cả hàng trăm thuyền bè.

Chất liệu chủ yếu dùng để xây thành là đất, sau đó là đá và gốm vỡ. Đá được dùng để kè cho chân thành được vững chắc. Các đoạn thành ven sông, ven đầm được kè nhiều đá hơn các đoạn khác. Đá kè là loại đá tảng lớn và đá cuội được chở tới từ các miền khác. Xen giữa đám đất đá là những lớp gốm được rải dày mỏng khác nhau, nhiều nhất là ở chân thành và rìa thành để chống sụt lở. Các cuộc khai quật khảo cổ học đã tìm thấy một số lượng gốm khổng lồ gồm ngói ống, ngói bản, đầu ngói, đinh ngói. Ngói có nhiều loại với độ nung khác nhau. Có cái được nung ở nhiệt độ thấp, có cái được nung rất cao gần như sành. Ngói được trang trí nhiều loại hoa văn ở một mặt hay hai mặt.

Thành Cổ Loa theo tương truyền gồm 9 vòng xoáy trôn ốc, nhưng căn cứ trên dấu tích hiện còn, các nhà khoa học nhận thấy thành có 3 vòng, trong đó vòng thành nội rất có thể được làm về sau, dưới thời Ngô Quyền. Chu vi vòng ngoài 8 km, vòng giữa 6,5 km, vòng trong 1,6 km, diện tích trung tâm lên tới 2 km². Thành được xây theo phương pháp đào đất đến đâu, khoét hào đến đó, thành đắp đến đâu, lũy xây đến đó. Mặt ngoài lũy dốc thẳng đứng, mặt trong thoải để đánh vào thì khó, trong đánh ra thì dễ. Lũy cao trung bình từ 4–5 m, có chỗ cao đến 8–12 m. Chân lũy rộng 20–30 m, mặt lũy rộng 6–12 m. Khối lượng đất đào đắp ước tính 2,2 triệu mét khối.

Thành nội hình chữ nhật, cao trung bình 5 m so với mặt đất, mặt thành rộng từ 6–12 m, chân rộng từ 20–30 m, chu vi 1.650 m và có một cửa nhìn vào tòa kiến trúc Ngự triều di quy.

Thành trung là một vòng thành không có khuôn hình cân xứng, dài 6.500 m, nơi cao nhất là 10 m, mặt thành rộng trung bình 10 m, có bốn cửa ở các hướng đông, bắc, tây bắc và tây nam, trong đó cửa đông ăn thông với sông Hồng.

Thành ngoại cũng không có hình dáng rõ ràng, dài hơn 8.000m, cao trung bình 3–4 m (có chỗ tới hơn 8 m).

Mỗi vòng thành đều có hào nước bao quanh bên ngoài, hào rộng trung bình từ 10m đến 30m, có chỗ còn rộng hơn. Các vòng hào đều thông với nhau và thông với sông Hoàng. Sự kết hợp của sông, hào và tường thành không có hình dạng nhất định, khiến thành như một mê cung, là một khu quân sự vừa thuận lợi cho tấn công vừa tốt cho phòng thủ.

Sông Hoàng được dùng làm hào thiên nhiên cho thành ngoại ở về phía tây nam và am. Phần hào còn lại được đào sát chân tường thành từ gò Cột Cờ đến Đầm Cả. Con hào này nối với hào của thành trung ở Đầm Cả và Xóm Mít, chảy qua cửa Cống Song nối với năm con lạch có hình dáng như bàn tay xòe và với một nhánh của con lạch này, nước chảy thông vào vòng hào của thành Nội.

Thuyền bè đi lại dễ dàng trên ba vòng hào để đến trú đậu ở Đầm Cả hoặc ra sông Hoàng và từ đó có thể tỏa đi khắp nơi. Theo truyền thuyết, Thục Phán An Dương Vương thường dùng thuyền đi khắp các hào rồi ra sông hồng .

Giá trị của thành Cổ Loa
Trong cấu trúc chung của thành Cổ Loa còn có một yếu tố khác làm phong phú thêm tổng thể kiến trúc này. Đó là những gò đất dài hoặc tròn được đắp rải rác giữa các vòng thành hoặc nằm ngoài thành ngoại. Không biết được có bao nhiêu ụ, lũy như thế, nhưng một số được dân chúng gọi là Đống Dân, Đống Chuông, Đống Bắn... Các lũy này được dùng làm công sự, có nhiệm vụ của những pháo đài tiền vệ, phối hợp với thành, hào trong việc bảo vệ và chiến đấu. Đây cũng là một điểm đặc biệt của thành Cổ Loa. Cổ Loa cũng được biết đến là một trong những đô thị đầu tiên trong lịch sử nước ta.

Về mặt quân sự, thành Cổ Loa thể hiện sự sáng tạo độc đáo của người Việt cổ trong công cuộc giữ nước và chống ngoại xâm. Với các bức thành kiên cố, với hào sâu rộng cùng các ụ, lũy, Cổ Loa là một căn cứ phòng thủ vững chắc để bảo vệ nhà vua, triều đình và kinh đô. Đồng thời là một căn cứ kết hợp hài hòa thủy binh cùng bộ binh. Nhờ ba vòng hào thông nhau dễ dàng, thủy binh có thể phối hợp cùng bộ binh để vận động trên bộ cũng như trên nước khi tác chiến.

Về mặt xã hội, với sự phân bố từng khu cư trú cho vua, quan, binh lính, thành Cổ Loa là một chứng cứ về sự phân hóa của xã hội thời ấy. Thời kỳ này, vua quan không những đã tách khỏi dân chúng mà còn phải được bảo vệ chặt chẽ, sống gần như cô lập hẳn với cuộc sống bình thường. Xã hội đã có giai cấp rõ ràng và xã hội có sự phân hóa giàu nghèo rõ ràng hơn thời Vua Hùng.

Về mặt văn hóa, là một tòa thành cổ nhất còn để lại dấu tích, Cổ Loa trở thành một di sản văn hóa, một bằng chứng về sự sáng tạo, về trình độ kỹ thuật cũng như văn hóa của người Việt cổ. Đá kè chân thành, gốm rải rìa thành, hào nước quanh co, ụ lũy phức tạp, hỏa hồi chắc chắn và nhất là địa hình hiểm trở ngoằn ngoèo, tất cả những điều này làm chứng cho nghệ thuật và văn hóa thời An Dương Vương. Hàng năm, vào ngày 6 tháng giêng âm lịch, cư dân Cổ Loa tổ chức một lễ trang trọng để tưởng nhớ đến những người xưa đã có công xây thành, và nhất là để ghi ơn An Dương Vương.

Hiện nay Cổ Loa là một trong 21 Khu du lịch Quốc gia của Việt Nam, và vào ngày 27/9/2012 Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ Cổ Loa được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

Di vật khảo cổ
Trên địa phận thành, các nhà khảo cổ đã từng khai quật được nhiều mộ cổ, hàng vạn mũi tên đồng ba cạnh, khuôn đúc mũi tên, rìu lưỡi xéo bằng đồng, trống đồng và thậm chí cả ngói ống.

Tham khảo

Xem thêm

 Nam Bình (kinh đô)
 Thành Bản Phủ (Cao Bằng)
 An Dương Vương
 Âu Lạc
 Âu Việt
 Tây Vu Vương
 Phiên Ngung (kinh đô)
 Ngô Quyền
 Nhà Ngô

Liên kết ngoài

 Thành Cổ Loa có mấy vòng?
 Kiến trúc thành Cổ Loa
 Đôi nét về Hà Nội
 Phát hiện mới về mũi tên đồng ở thành Cổ Loa
 Cổ Loa - Tòa thành cổ có một không hai

Lịch sử Việt Nam thời An Dương Vương
Cố đô Việt Nam
Lịch sử Hà Nội
Cổ Loa
Di tích tại Hà Nội
Việt Nam cổ đại
Lịch sử Việt Nam
Công trình xây dựng ở Hà Nội
Đông Anh
Cổ Loa


title: Stenagostus laufferi

text:
Stenagostus laufferi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Stenagostus


title: Hoyershausen

text:
Hoyershausen là một thị xã ở huyện Hildesheim trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị Hoyershausen có diện tích 15,3 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 533 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Hildesheim


title: Plounévez-Quintin

text:
Plounévez-Quintin () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Plounévez-Quintin được gọi là Plounévéziens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Plounévez-Quintin

Plounevezquintin


title: Mantidactylus liber

text:
Mantidactylus liber là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Nussbaum, R., Raxworthy, C. & Andreone, F. 2004. Mantidactylus liber. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Mantidactylus
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Họ Sơ ri

text:
Họ Sơ ri hay còn gọi là họ Kim đồng, họ Dùi đục (danh pháp khoa học: Malpighiaceae) là một họ của khoảng 65-70 chi thực vật có hoa trong bộ Sơ ri (Malpighiales), có nguồn gốc ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, chủ yếu phân bổ ở khu vực Nam Mỹ.

Các chi

Hình ảnh

Ghi chú
Davis, C. C., and W. R. Anderson. 2010. A complete phylogeny of Malpighiaceae inferred from nucleotide sequence data and morphology. American Journal of Botany 97: 2031–2048.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Malpighiaceae Malpighiaceae - description, taxonomy, phylogeny, and nomenclature
 Malpighiaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa.  http://delta-intkey.com

Sơ ri, họ


title: Geretsried

text:
Geretsried là một thị xã trong huyện Bad Tölz-Wolfratshausen, bang Bayern nước Đức. Đô thị Geretsried có diện tích 24,65 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 23.337 người. Geretsried nằm bên sông Isar và có các cộng đồng Gartenberg, Gelting, và Stein.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Geretsried website


title: Carenzia carinata

text:
Carenzia carinata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Seguenziidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Carenzia


title: Nexon (tổng)

text:
Tổng Nexon là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Haute-Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Nexon trong quận Limoges. Độ cao khu vực này là 259 m (Meilhac) đến 557 m (Rilhac-Lastours) độ cao trung bình trên mực nước biển là 363 m.

Hành chính

Phân chia đơn vị hành chính
Tổng Nexon được chia thành 9 xã và khoảng 6 618 người (điều tra dân số năm 1999 không tính trùng dân số).

|-
| Janailhac || align="right" | 387 || align="right" | 87800 || align="right" | 87077
|-
| Meilhac || align="right" | 308 || align="right" | 87800 || align="right" | 87094
|-
| La Meyze || align="right" | 831 || align="right" | 87800 || align="right" | 87096
|-
| Nexon || align="right" | 2 325 || align="right" | 87800 || align="right" | 87106
|-
| Rilhac-Lastours || align="right" | 313 || align="right" | 87800 || align="right" | 87124
|-
| La Roche-l'Abeille || align="right" | 561 || align="right" | 87800 || align="right" | 87127
|-
| Saint-Hilaire-les-Places || align="right" | 780 || align="right" | 87800 || align="right" | 87150
|-
| Saint-Maurice-les-Brousses || align="right" | 546 || align="right" | 87800 || align="right" | 87169
|-
| Saint-Priest-Ligoure || align="right" | 567 || align="right" | 87800 || align="right" | 87176
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Haute-Vienne
 Quận của Haute-Vienne
 Tổng của Haute-Vienne
 Xã của Haute-Vienne
 Danh sách các tổng ủy viên của Haute-Vienne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Nexon sur le site của Insee
 plan của Tổng Nexon sur Mapquest
 Localisation của Tổng Nexon sur une carte de France

Nexon


title: M16

text:
{{Infobox Weapon|is_ranged=yes||name= Súng trường tấn công M16, 5,56 mm
|image=
|caption=Từ trên xuống: M16A1, M16A2, M4 Carbine, M16A4
|origin=
|type=Súng trường tấn công
|design_date=1957
|designer=Eugene StonerColt
|manufacturer=ColtFN Herstal H & R FirearmsGeneral Motors Hydramatic DivisionArmalite
|production_date=1960 – nay
|service=1963 – nay
|used_by= tự sản xuất súng trường M16 của Mỹ thay AK
|wars=Chiến tranh Việt NamChiến dịch Xuân – Hè 1972Chiến tranh Vùng Vịnh  Chiến tranh Afghanistan  Chiến tranh IraqXung đột vũ trang tại Bắc IrelandNội chiến CampuchiaNội chiến LàoNội chiến SyriaNổi dậy cộng sản Malaysia (1968-1989)Nội chiến Iraq (2014 đến nay)Khủng hoảng Marawi
|spec_type= Selective fire/súng trường tấn công
|spec_label=M16A2
|part_length=
|cartridge=5,56×45mm NATO
|feed=Hộp tiếp đạn 20 hoặc 30 viên STANAGHộp tiếp đạn trống 100 viên Beta C-Mag
|action=Trích khí trực tiếp, thoi nạp đạn xoay
|rate=700 – 900 phát/phút
|velocity=3200 ft/s (M16A1)3050 ft/s (M16A2)
|range=550 m
|weight=3,1 kg
|length=1006 mm
|variants=M16A1, M16A2, M16A3, M16A4, M4A1
|number=Khoảng 8 triệu khẩu
}}
M16 là một loạt súng trường do hãng Colt cải tiến từ súng AR-15 của hãng Armalite. Đây là loại súng tác chiến bắn đạn 5,56×45mm NATO. M16 là súng thông dụng của quân đội Hoa Kỳ từ năm 1969.

M16 nhẹ, khoảng 3,1 kg, do có thành phần làm bằng thép, hợp kim, nhôm và nhựa cứng (sợi thủy tinh hoặc polymer), sử dụng kỹ thuật giảm nhiệt bằng hơi, tác động lên cò bằng khí ép, đạn nạp từ băng tiếp đạn với cơ cấu khóa nòng xoay.. Có ba loại khác nhau trong qua trình sản xuất súng M16. Loại đầu tiên là M16 và M16A1, sử dụng trong thập niên 1960, bắn đạn M193/M196 (hoặc .223 Remington), có thể bắn hoàn toàn tự động hay bán tự động, và hai mẫu XM16E1 và M16A1 đồng loạt được sử dụng ở chiến trường Việt Nam, sử dụng băng đạn 20 viên. Loại kế tiếp là M16A2, thập niên 1980, bắn đạn M855/M856 (do FN Herstal của Bỉ thiết kế), có khả năng bắn từng viên hay bắn từng loạt 3 viên, băng đạn được cải tiến lên 30 viên. Loại sau cùng là M16A4, súng trường tiêu chuẩn của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ trong chiến tranh Iraq. M16A4 và súng trường M4 Carbine dần dần được dùng thay thế M16A2, vốn đã hơi lỗi thời và kém tiện dụng. So với M16A1 và A2, M16A4 và M4/M4A1 có một số cải tiến về hình dáng ngoài: quai xách tháo rời có thể dùng để gắn kính ngắm, dụng cụ chấm mục tiêu bằng tia laser, kính nhìn ban đêm, đèn pin và súng phóng lựu.

Lịch sử

Nguồn gốc
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Hoa Kỳ bắt đầu nghiên cứu để tạo ra một loại súng trường tự động thay thế cho M1 Garand, M1 Carbine, M1918 BAR, M3 “Grease Gun” và Thompson. Tuy nhiên, những thí nghiệm ban đầu với phiên bản nhiều chế độ bắn của M1 Garand đã thất bại. Trong chiến tranh Triều Tiên, M1 Carbine đã thay thế những súng tiểu liên tiêu chuẩn và trở thành phiên bản súng carbine được sử dụng nhiều nhất. Dù vậy, những kinh nghiệm rút ra từ chiến trường đã nêu lên rằng loại đạn .30 Carbine (7,62x33 mm) không có nhiều uy lực, khi sát thương tầm xa đem lại kết quả kém do sử dụng loại đạn đầu tròn kéo dài của súng ngắn. Từ đó, những nhà thiết kế vũ khí Hoa Kỳ đã kết luận rằng một cỡ đạn tầm trung là cần thiết, và nó nên là một loại đạn cỡ nhỏ, đầu đạn nhọn, sơ tốc cao.

Những cuộc thử nghiệm đầu tiên giữa AK-47 và M14 đã diễn ra vào thời gian đầu của Chiến tranh Việt Nam. Những báo cáo từ chiến trường ghi lại rằng M14 gần như “không thể kiểm soát” khi bắn ở chế độ liên thanh, chiều dài và trọng lượng của M14 quá cao và người lính không mang đủ lượng đạn cần thiết để duy trì hỏa lực so với AK-47 của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong khi M2 Carbine có tốc độ bắn cao (750 phát/phút), khả năng duy trì hỏa lực khá ổn vì lực giật của đạn .30 Carbine sinh ra khá thấp, nhưng sức mạnh của nó lại hoàn toàn bị lấn át trước AK-47. Do vậy, sự thay thế là hoàn toàn cần thiết - một sự kết hợp cân bằng giữa loại súng trường có uy lực mạnh, sức công phá cao như M14, và sự linh hoạt, cơ động của M2 Carbine.

Ưu điểm
Nhẹ, tốc độ bắn nhanh.
Độ chính xác cao.
Sát thương do gia tốc đạn gây ra lớn.
Phù hợp cho cả người thuận tay trái và tay phải.

Nhược điểm

Vật liệu phức tạp, nhiều chi tiết nhỏ.
Việc tháo lắp tương đối lâu, cần được đào tạo bài bản.
Dễ bị kẹt đạn do sử dụng cơ chế trích khí trực tiếp làm thuốc súng dính vào nòng súng (với các phiên bản trước M16A4)
Khó bảo quản trong điều kiện bình thường.

Các biến thể

M16: phiên bản đầu tiên của dòng M16, cải tiến từ khẩu AR-15, có ốp lót tay hình tam giác và hộp tiếp đạn 20 viên. Tuy nhiên, loại súng này rất dễ kẹt đạn vì hãng Colt làm nhẹ các bộ phận chuyển động của mẫu AR-15 đi.
M16A1: cải tiến từ M16, sửa một số lỗi, đặc biệt ít kẹt đạn hơn hẳn. Thay đổi rõ rệt nhất là M16A1 có một cần đẩy với nút nhấn ở bên phải cò súng (Foward Assist) giúp thay đạn nhanh hơn. Phiên bản hoàn chỉnh được thông qua và sản xuất vào năm 1967.
M16A2: Đây là phiên bản cải tiến lớn của dòng súng M16. Ngoài thay đổi về độ xoắn nòng, Colt cũng trang bị cho M16A2 một nòng dày và chịu lực tốt hơn, giúp chống uốn cong và cho phép bắn trong thời gian dài. Đặc biệt, nó có một loa che lửa mới giúp tránh bám bụi tốt hơn. Ngoài ra, hãng Colt còn thay đổi ốp lót tay của súng từ dạng tam giác sang dạng tròn với nhiều vân giúp cầm nắm dễ dàng hơn. Đặc biệt, M16A2 không còn chế độ bắn tự động mà thay vào đó là điểm xạ loạt 3 viên. Được thông qua và sử dụng vào đầu những năm 1980. M16A2 còn là tiền đề để hãng Colt thiết kế khẩu M4A1 danh tiếng của họ
M16A3: Cải tiến từ M16A2 với chức năng chọn chế độ bắn: tự động, bán tự động và khoá an toàn. Được sử dụng với số lượng nhỏ, chủ yếu trong một số lực lượng của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ.
M16A4: Phiên bản cuối cùng của dòng M16, được chia thành hai loại chính với các chế độ bắn khác nhau. Phiên bản có số hiệu R0901/ NSN 1005-01-383-2872 có 3 chế độ: khóa an toàn, bán tự động và tự động hoàn toàn. Còn phiên bản R0905 có 3 chế độ là: khóa an toàn, bán tự động và loạt 3 viên. Phiên bản này được nhận xét là tốt nhất trong dòng súng M16 với khả năng tản nhiệt tốt hơn và giảm tỉ lệ bị kẹt đạn đi rất nhiều lần so với các phiên bản trước. Ngoài ra, Colt đã gỡ bỏ quai xách đặc trưng phía bên trên thân súng và thay vào đó là hệ thống ray Picatinny hoàn chỉnh, giúp súng có khả năng gắn được nhiều loại kính ngắm hơn.

Các quốc gia sản xuất và sử dụng

M16 là súng trường được sản xuất phổ biến thứ hai ( sau AK-47 ) trên thế giới. Hiện tại, M16 đang được sử dụng bởi 15 quốc gia NATO và hơn 80 quốc gia trên toàn thế giới. Nhiều công ty ở Hoa Kỳ, Canada và Trung Quốc đã sản xuất hơn 8.000.000 khẩu súng trường của tất cả các biến thể M16. Khoảng 90% trong số chúng vẫn đang được sử dụng hết sức rộng rãi. M16 đã thay thế súng trường M14 và súng M2 Carbine làm súng trường bộ binh tiêu chuẩn của lực lượng vũ trang Hoa Kỳ, mặc dù M14 vẫn được sử dụng hạn chế, chủ yếu là hỗ trợ trong chiến đấu và sử dụng trong các nghi lễ.

Khoảng 8 triệu khẩu M16 thuộc mọi phiên bản đã được sản xuất và bán cho nhiều lực lượng, đã hoặc đang là súng trường tấn công tiêu chuẩn của 10 nước:

: Lực lượng Taliban sử dụng súng trường M16A2 và M16A4 trước đây được cung cấp cho Quân đội Quốc gia Afghanistan. Cũng được sử dụng với Tiểu đoàn Badri 313.
: 15 quốc gia trong khối NATO sử dụng.
: Tự sản xuất với các phiên bản XM16E1, M16A1, M16A2, M16A3, M16A4, M4A1.

: M16A1/M16A2E3
: Để bảo vệ Tòa Thánh Vatican và chịu trách nhiệm bảo vệ Đức Giáo Hoàng
: Tịch thu rất nhiều XM16E1 và M16A1 của quân đội Hoa Kỳ và quân lực Việt Nam Cộng hòa.
: Tự chế tạo sản xuất M16A1 (trang bị quan trọng cho Dân quân tự vệ) và chế tạo sản xuất M16A4

 M16A2/A4

  Đảng Lao động Kurd

 Một số lượng nhỏ M16A2 được sử dụng bởi Biệt đội Hành động Đặc biệt của Hải quân Bồ Đào Nha

 M16A2 được Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Brunei sử dụng làm súng trường phục vụ chính của họ.

 Tịch thu từ trong tay của Phiến quân Syria những khẩu M16 và Nhiều vũ khí do Mỹ sản xuất như súng trường và súng chống tăng cũng xuất hiện trong triển lãm.

: Sử dụng mẫu M16A1

 C7 và C8

 C7 và C8

: Trong Chiến tranh Việt Nam, Hoa Kỳ đã cung cấp 27.000 khẩu súng trường M16 cho Lực lượng Vũ trang Hàn Quốc tại Việt Nam Cộng hòa. Ngoài ra, 600.000 khẩu M16A1 (Colt Model 603K) đã được sản xuất theo giấy phép của Daewoo Precision Industries với các đợt giao hàng từ năm 1974 đến năm 1985. Những người lính KATUSA (Tăng cường Hàn Quốc cho Quân đội Hoa Kỳ) phục vụ trong Quân đội Hoa Kỳ sử dụng M16A2.
 M16A1 (có thể là bản sao không được cấp phép) được sử dụng bởi lực lượng đặc biệt của KPA. Được sử dụng trong sự cố Gangneung năm 1996.

M16A1
 Biến thể địa phương của M16A1 (M16S1) được ST Kinetics sản xuất theo giấy phép.

M16A1

 Được sử dụng bởi các lực lượng chống khủng bố và hoạt động đặc biệt
: Được sản xuất theo giấy phép của Elisco Tool and Manufacturing. M16A1 và M653P đang được sử dụng. Được bổ sung trong Lực lượng Đặc biệt bởi M4 carbine.

 M16S1

 M16A1/A2/A4. Một biến thể của bản sao XM177 được gọi là carbine Loại 49 (ปลส.49) Được sử dụng trong cuộc nổi dậy ở Nam Thái Lan
 M16A2/A4
 M16A1/A2/A4
 Sản xuất M16A1 với phiên bản Norinco CQ.

 M16A1, cũng như bản địa Type 65/65K1/65K2, Type 86 và Type 91 (với hệ thống pít-tông khí kiểu AR-18).
 Được Lực lượng Đặc biệt sử dụng. Có khả năng nhận được từ cổ phiếu Ma-rốc.

: M16A1 được giới thiệu trong Chiến tranh Việt Nam và được thay thế bởi F88 Austeyr vào năm 1989.
: Được thay thế vào năm 1988 bởi Steyr AUG, đã được thay thế bằng biến thể M16 không phải Colt vào năm 2016.

 Một trong những khách hàng quân sự đầu tiên là Vương quốc Anh đã mua những khẩu AR-15 đầu tiên để sử dụng trong chiến tranh rừng rậm trong cuộc đối đầu Indonesia-Malaysia. Biến thể Colt Canada C8 (L119A1/L119A2) được sử dụng bởi các Đơn vị Bảo vệ Cận cảnh của Cảnh sát Quân sự Hoàng gia. Nhóm Người tìm đường, Lực lượng Đặc biệt Vương quốc Anh và Nhóm Bảo vệ Hạm đội Biệt kích 43 Thủy quân lục chiến Hoàng gia
Cùng hơn 80 quốc gia khác trên thế giới.

Quốc gia cũ từng sử dụng
: Súng trường phát hành tiêu chuẩn của Quân đội Quốc gia Afghanistan. Các biến thể Colt Canada C7 cũng được đưa vào phục vụ hạn chế.
: 6.000 M16 và 938.000 M16A1, 1966–1975
: Nhận được từ chính phủ Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam và Nội chiến Lào
: Biến thể M16A2. Được sử dụng bởi Trung đoàn Hoàng gia Hồng Kông.

Phiến quân khủng bố

 Nhóm Maute
 Bangsamoro Islamic Freedom Fighters
 NPA

Chú thích

Liên kết ngoài
 Colt manufacturing: The M16A4 Rifle
 AR15.com, the largest M-16/AR-15 Resource on the Web
 The Gun Zone: A 5.56 mm Timeline
 The AR-15/M16 Magazine FAQ
 Combat Training with the M16 Manual (PDF)
 Rifle Marksmanship M16A1, M16A2/3, M16A4 and M4 Carbine (Army Field Manual)
 Operator's Manual for Rifle, 5.56-mm, M16A2; Rifle 5.56-mm, M16A3; Rifle, 5.56-mm, M16A4; Carbine, 5.56-mm, M4; Carbine, 5.56-mm, M4A1
 Video of 1965 training film on the early XM16E1 variant downloadable for free from www.archive.org The Internet Archive
 M16 in parts (German)
 Giới thiệu sơ M16
 Bắn thử M16

Súng Hoa Kỳ
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Trang bị của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ
Súng trường tấn công
Súng sử dụng khóa nòng xoay
Dẫn xuất ArmaLite AR-10


title: 7656 Joemontani

text:
7656 Joemontani (1992 HX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 4 năm 1992 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7656 Joemontani

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Chesistege korbi

text:
Chesistege korbi là một loài bướm đêm thuộc chi đơn loài Chesistege trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo
 Chesistege at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

K
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
K
Động vật được mô tả năm 1909


title: Sa giông mào Donau

text:
Sa giông mào Donau (danh pháp khoa học: Triturus dobrogicus) là một loài sa giông được tìm thấy tại miền trung và đông châu Âu, dọc theo lưu vực sông Danube (còn gọi là sông Donau), vài nhánh của nó và đồng bằng sông Dnepr. Nó nhỏ hơn và mảnh dẻ hơn so với các loài cùng chi Triturus, nhưng cũng như những loài này, con đực phát triển một mào da trên lưng và đuôi vào mùa sinh sản.

Trong nửa năm hoặc hơn, con trưởng thành sống ở các kênh chảy chậm, hồ, ao, nơi chúng sinh sản. Con cái đẻ chừng 200 trứng lên lá của các cây thủy sinh. Ấu trùng phát triển từ hai đến bốn tháng trước khi biến thái hoàn toàn. Phần còn lại của năm, loài này sống ở vùng đất bụi rậm, thường là rừng. Dù không được xem là bị đe dọa, những quần thể sa giông mào Donau đang suy giảm nhanh chóng, chủ yếu là do mất môi trường sống.

Phân loại
Sa giông mào Donau từng được mô tả như một thứ của sa giông mào phương Bắc (Triturus cristatus) bởi C. Kiritzescu năm 1903. Sau đó, nó được xem là một phân loài cho tới khi phân tích di truyền học cho thấy nó là một loài riêng. Sa giông mào phương Bắc thực ra chỉ là loài chị em của nó.

Nhưng quần thể bị cô lập tại châu thổ sông Danube và bồn địa Pannonia được mô tả như hai phân loài, T. dobrogicus dobrogicus và T. dobrogicus macrosoma, vào năm 2000. Tuy nhiên, nghiên cứu di truyền sau đó không ủng hộ việc phân biệt hai dạng này.

Mô tả

Với chiều dài toàn cơ thể chỉ , sa giông mào Donau là loài sa giông mào nhỏ nhất. Cơ thể nó mảnh dẻ, thon hơn những loài khác, thích nghi tốt cho việc bơi lội, đầu hẹp và các chi tương đối ngắn. Dạng cơ thể này được tạo ra nhờ tăng số lượng đốt sống có xương sườn: mỗi cá thể có 16–17 xương, con số cao nhất cỡ các loài sa giông mào.

Chú thích

Tham khảo

 B. Thiesmeier, A. Kupfer: Der Kammmolch – Ein Wasserdrache in Gefahr. Beiheft 1 der Zeitschrift für Feldherpetologie, Laurenti-Verlag, 2000, 158 S., ISBN 3-933066-06-9

 Fotos des Donau-Kammmolchs bei www.herp.it
 Informationen zum Kammmolch-Artenkreis in Österreich bei www. herpetofauna.at

D
M
Động vật được mô tả năm 1903
Động vật lưỡng cư châu Âu


title: Bolitoglossa schizodactyla

text:
Bolitoglossa schizodactyla là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Costa Rica và Panama.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Savage, J., Wake, D. & Chaves, G. 2004. Bolitoglossa schizodactyla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Bolitoglossa
Động vật lưỡng cư Costa Rica
Động vật lưỡng cư Panama


title: 5152 Labs

text:
5152 Labs (1931 UD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 10 năm 1931 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5152 Labs

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: Mycorrhaphium

text:
Mycorrhaphium là một chi nấm thuộc họ Meruliaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mycorrhaphium at Index Fungorum

Meruliaceae


title: Athous nigror

text:
Athous nigror là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Cabanillas de la Sierra

text:
Cabanillas de la Sierra là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 14,07 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 743 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 900 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Alzoniella hartwigschuetti

text:
Alzoniella hartwigschuetti là một chi ốc nước ngọt nhỏ sống ở suối, động vật thân mềm chân bụng sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Áo.

Chú thích

Tham khảo

Alzoniella
Động vật đặc hữu Áo


title: Mussig

text:
Mussig là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Oecetis submaculosa

text:
Oecetis submaculosa là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis


title: Marcel Proust

text:
Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust (10 tháng 7 năm 1871-18 tháng 11 năm 1922) là một nhà văn người Pháp được biết đến nhiều nhất với tác phẩm Đi tìm thời gian đã mất (À la recherche du temps perdu). Graham Greene đánh giá "Proust là nhà văn vĩ đại nhất thể kỷ 20, cũng như Tolstoy với thế kỷ 19" và "những nhà văn sinh ra cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 hầu như không ai tránh được hai nguồn ảnh hưởng lớn: Proust và Freud".

Tạp chí Time từng bầu chọn Đi tìm thời gian đã mất đứng thứ 8 trong danh sách những cuốn sách vĩ đại nhất mọi thời đại. Năm 1995, tuần báo Pháp L'Évènement du Jeudi cùng Đài phát thanh và Trung tâm văn hóa Pompidou ở Paris đã tổ chức một cuộc thăm dò ý kiến để chọn lấy 10 cuốn sách hay nhất trong văn học Pháp cho thế hệ năm 2000. Kết quả là cuốn Đi tìm thời gian đã mất đã xếp thứ nhất.

Tiểu sử

Marcel Proust sinh vào ngày mùng 10 tháng 7 năm 1871 tại Auteuil. Cha của ông là một giáo sư y học có tiếng, và gia đình ông cũng khấm khá, nên trong suốt thời kỳ thiếu niên ông không gặp nhiều khó khăn bất trắc. Cũng vì thế mà từ nhỏ ông thường qua lại với phần xã hội thượng lưu. Mẹ ông, bà Jeanne Weil, là con gái một người môi giới chứng khoán do thái gốc Alsace. Bà rất quý ông và chính là người dạy dỗ tận tình cho ông khi ông còn nhỏ. Ông Adrien Proust, cha của ông, cũng là con của một thương gia. Cha của ông còn là chuyên gia vệ sinh đầu tiên của Pháp, và lúc đó giữ chức vụ cố vấn trong chính phủ Pháp, giúp chống dịch bệnh toàn nước.

Được đi học tại trường Condorcet, ông làm quen với Jacques Bizet. Jacques Bizet chính là con trai của nhà soạn nhạc nổi tiếng Georges Bizet. Ông còn quen biết Lucien Daudet, con trai của nhà văn viết tiểu thuyết Alphonse Daudet. Cùng với hai người bạn, ông đi lính và hoàn thành nghĩa vụ quân sự của mình tại Orléans. Khi trở về, ông xin vào học tại l'École libre des sciences et politiques (Học viện Khoa học và Chính trị Mở) và được nghe thầy Albert Sorel cũng như thầy Anatole Leroy-Beaulieu giảng bài. Thầy Sorel có nhận xét rằng Marcel Proust là một cậu học sinh không thông minh sau khi ông hoàn thành bài diễn văn kết thúc khóa học của mình. Sau đó, ông vào học tại trường đại học Sorbonne và được nhiều lần nghe Henri Bergson giảng. Henri Bergson còn là anh em trong họ của ông, và đã có ảnh hưởng nhiều tới những tác phẩm sau này của ông, mặc dù ông vẫn thường phủ nhận điều đó.

Vào năm 1894, ông cho xuất bản tác phẩm Les Plaisirs et les Jours. Ấn phẩm này là một tuyển tập thơ, chân dung và truyện ngắn viết theo nghệ phái suy đồi. Bìa và nhiều trang được Madeleine Lemaire minh họa, người mà ông gặp thường xuyên trong các phòng tiếp cùng với Reynaldo Hahn. Tiếc rằng ấn phẩm không được nhiều người biết tới.

Sau mùa hè năm 1895, ông bắt đầu viết và soạn thảo một cuốn tiểu thuyết kể về một chàng trai say mê văn học trong một thành phố Paris chỉ biết ăn chơi vào cuối thế kỷ 19. Xuất bản vào năm 1952, cuốn tiểu thuyết đó (được đặt tên Jean Santeuil sau khi ông mất, dựa trên tên của nhân vật chính câu chuyện) chỉ dừng lại ở mức là một tập hợp các mẩu ráp lại với nhau, nhưng không thành một tác phẩm hoàn chỉnh đầy đủ. Trong truyện, ông có nhắc tới vụ Dreyfus, vì ông là một trong những người có tham gia nói lên ý kiến. Ông cũng là một trong những người đầu tiên bảo vệ vị tướng người Pháp này, và đã lấy được chữ ký ủng hộ từ Anatole France.

Vào khoảng năm 1900, ông bỏ việc soạn thảo cuốn tiểu thuyết đã đề cập ở trên. Khi đó, ông bắt đầu thấy thích thú khi đọc những tác phẩm của nhà duy mỹ người Anh John Ruskin. Vì John Ruskin cấm đoán mọi bản dịch tác phẩm của ông sang tiếng khác khi ông còn sống, Proust chỉ bắt đầu dịch lại những tác phẩm đó sau năm 1900, khi John Ruskin mất.

Bố mẹ của ông rất lấy làm thích thú, và khuyến khích ông cố gắng biên dịch. Đặc biệt bố của ông thấy rằng việc làm này là một cách để cho đứa con của ông bắt đầu làm việc có ích cho xã hội trở lại, vì Proust thường cảm thấy khó chịu với xã hội hồi đó của ông, và hơn nữa, ông vừa mới bị đuổi việc khỏi thư viện Mazarine, nơi mà ông đã làm việc không công được một thời gian. Nhưng quan trọng hơn nữa là mẹ ông: vì ông yếu tiếng Anh, nên mẹ ông dịch từng chữ một ra tiếng Pháp, và từ đó ông có thể dịch ra tiếng Pháp chuẩn, một thứ tiếng Pháp của Ruskin theo như một nhà phê bình văn học có nhận xét sau khi tập đầu tiên được xuất bản vào năm 1904 dưới cái tiêu đề La Bible d'Amiens.

Các bài dịch đó và bài tiếp theo, Sésame et les lys (1906), được các nhà phê bình văn học đánh giá cao, trong đó có Henri Bergson, và đây cũng chính là một thời điểm quan trọng trong cuộc đời ông. Vì, khi xuất bản các ấn phẩm soạn dịch, ông đặt rất nhiều chú thích vào trong tác phẩm của Ruskin, nhiều lúc còn dài hơn trang gốc, và có lúc phê bình nặng chính Ruskin. Khi biên dịch, cách suy nghĩ của ông dần dần xa cách với cách suy nghĩ của Ruskin. Trong chương cuối của phần tựa đầu cho La Bible d'Amiens, ông chỉ trích Ruskin vì sự tôn sùng cái đẹp của Ruskin có lên tới mức hơi quá đáng (điều mà ông cũng rồi sẽ chỉ trích Robert de Montesquiou và cho hai nhân vật Swann và Charlus nói lên trong tác phẩm Đi tìm thời gian đã mất). Đối với Proust, nếu yêu một tác phẩm vì một nhà văn nào đó nói như vậy, thì đó chính là làm lầm lạc những gì nghệ thuật. Lý do yêu một tác phẩm nào đó phải là chính nó.

Sức khỏe của ông dần yếu đi, rồi ông mắc bệnh hen suyễn. Sau khi bố mẹ ông mất, ông lại càng yếu hơn. Ông bắt đầu sống cách xa xã hội và rồi mất vì quá kiệt sức. Tác phẩm chính của ông, Đi tìm thời gian đã mất, được xuất bản nhiều lần trong những năm từ 1913 tới 1927. Tập đầu được biên soạn tại tòa soạn Grasset, nhưng rồi tòa soạn Gallimard bác bỏ lời từ chối biên soạn trước đó và chấp nhận xuất bản tập thứ nhì Dưới bóng những cô gái đương hoa. Cũng chính với tập thứ nhì này, ông nhận được giải Goncourt. Ông cố gắng hoàn thành năm tập tiếp theo của Đi tìm thời gian đã mất tới năm 1922, khi, vào ngày 18 tháng 11 năm 1922, ông gục kiệt sức trong cơn viêm phế quản chữa trị một cách qua loa.

Ông được chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise tại Paris.

Tác phẩm

 Les Plaisirs et les Jours (1896)
 La Bible d'Amiens, dịch tác phẩm The Bible of Amiens của John Ruskin (1904)
 La Mort des cathédrales, một bài báo được đăng trên Le Figaro
 Sésame et les lys, dịch tác phẩm Sesame and Lilies của John Ruskin (1906)
 Đi tìm thời gian đã mất
 Tập 1: Bên phía nhà Swann (1913)
 Phần 1: Combray
 Phần 2: Mối tình của Swann
 Phần 3: Tên xứ sở: Cái tên
 Tập 2: Dưới bóng những cô gái đương hoa (1919), nhận giải Goncourt
 Tập 3: Về phía nhà Guermantes (1921-1922)
 Tập 4: Sodome va Gomorrhe (1922-1923)
 Tập 5: Cô gái bị cầm tù (sau khi ông đã mất, 1923)
 Tập 6: Albertine biến mất (như trên, 1925)
 Tập 7: Thời gian tìm lại được (như trên, 1927)
 Pastiches et Mélanges (1919)
 Chroniques (1927)
 Jean Santeuil (sau khi ông đã mất, 1952)
 Contre Sainte-Beuve (như trên, 1954), tiểu luận

Thư từ:
 Nhiều cuốn xuất bản sau khi ông đã mất từ năm 1928, ấn phẩm lớn nhất được Robert Proust xuất bản dưới tiêu đề Correspondance générale (1930-1936)
 Tái bản và bổ sung bởi Philip Kolb (1971-1993)
 Gần đây nhất là một bản tái bản lần 2, có sửa đổi và bổ sung mang tên Marcel Proust, Lettres (2004)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Marcel Proust – Cuộc đời thí nghiệm trong tác phẩm trên Tiền vệ

Nhà văn Pháp
Người Pháp gốc Do Thái
Người đoạt giải Goncourt
Người Do Thái LGBT
Người Paris
Bài cơ bản dài trung bình
Marcel Proust
Sinh năm 1871
Mất năm 1922
Nhà văn đồng tính nam
Chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise
Nhà văn từ Paris
Nhà văn Pháp ngữ


title: Stygobromus onondagaensis

text:
Stygobromus onondagaensis là một loài giáp xác trong họ Crangonyctidae. Chúng là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Stygobromus onondagaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

O
Động vật Mỹ
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1940


title: Castelnuovo Magra

text:
Castelnuovo Magra là một đô thị ở tỉnh La Spezia trong vùng Liguria của Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía đông nam của Genoa và khoảng 15 km về phía đông của La Spezia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.948 người và diện tích là 14,9 km².

Đô thị Castelnuovo Magra có các frazioni (các đơn vị dân cư cấp dưới, chủ yếu là các làng) Colombiera, Molicciara, Palvotrisia, và Vallecchia.

Castelnuovo Magra giáp các đô thị sau: Fosdinovo, Ortonovo, Sarzana.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.castelnuovomagra.com/
 www.ilcentrosportivo.net/

Đô thị tỉnh La Spezia


title: The Band Perry

text:
The Band Perry là ban nhạc thể loại đồng quê nước Mỹ, với 3 thành viên là Kimberly Perry (hát chính, ghita, piano) và hai em trai của cô là Reid Perry (ghita bass, hát bè) và Neil Perry (mandolin, trống, accordion, bè). Ban nhạc ký hợp đồng với hãng Republic Nashville vào tháng 8 năm 2009 và phát hành album đầu tay, The Band Perry, cùng hai đĩa đơn từ album này là "Hip to My Heart" và "If I Die Young".

Lịch sử
Bộ ba chị em nhà Perry bắt đầu ca hát từ khi còn là những đứa trẻ ở Alabama. Quê nhà họ ở Greeneville, Tennessee. Kimberly Perry sinh năm 1984, Reid Perry sinh năm 1989, và Neil Perry sinh năm 1991. Ban nhạc thời niên thiếu của họ cũng do Kimberly Perry hát chính và hai em Neil và Reid chơi nhạc cụ.

Năm 2008, The Band Perry được phát hiện bởi Bob Doyle, quản lý của Garth Brooks, người sau đó đã giúp họ trong việc thu âm các bài hát. Những bản thu này đã được gửi đến Scott Borchetta, người đứng đầu hãng thu âm mới thành lập Republic Nashville. Tháng 8 năm 2009, ban nhạc ký hợp đồng với hãng này và phát hành đĩa đơn đầu tay "Hip to My Heart" tháng đó. Cả ba thành viên đã viết ca khúc này cùng Brett Beavers và nó đã đạt đến vị trí thứ 20 trên bảng xếp hạng nhạc đồng quê Hot Country Songs ở Mỹ. Tiếp sau đó, họ phát hành EP mang tên nhóm vào tháng 4 năm 2010.

Sau khi "Hip to My Heart" dần rời khỏi bảng xếp hạng, ban nhạc đã phát hành đĩa đơn thứ hai, "If I Die Young" vào tháng 6 năm 2010. Bài hát này do Kimberly sáng tác, đã đạt đến vị trí số 1 trên Hot Country Songs và là đĩa đơn đầu tiên lọt vào Hot 100, ở vị trí 19. Nhóm cho ra mắt album đầu tay của mình, The Band Perry sau đó vào tháng 10.

Đĩa đơn thứ ba của album, "You Lie", đã được phát hành trên sóng radio ngày 18 tháng 1 năm 2011.

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

EP

Đĩa đơn

Video âm nhạc

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài
Website chính thức của The Band Perry
The Band Perry trên Facebook

Ban nhạc thành lập năm 2005
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của Republic Records
Nhóm nhạc đồng quê từ Tennessee
Ban nhạc từ Mississippi
Ban nhạc từ Alabama

Nghệ sĩ của Mercury Records
Âm nhạc Đông Tennessee


title: Chea Sim

text:
Chea Sim (15 tháng 11 năm 1932 - 8 tháng 6 năm 2015), sinh ở huyện Romeas Hek, tỉnh Svay Rieng, Campuchia, là một nhà chính trị Campuchia, Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia.

Thân thế
Ông là người gốc Hoa, gốc Triều Châu., có tên khai sinh là Tạ Tân (谢辛).

1947 - 1978
Chea Sim từng tham gia kháng chiến chống Pháp trong Mặt trận Khmer Issarak từ 1947 đến 1954 và gia nhập Khmer Đỏ từ 1970 chống chế độ Lon Nol.

Cuối năm 1978 ông tham gia thành lập và là Phó Chủ tịch Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Cứu nước Campuchia.

1978 - 2004
Sau khi chế độ Pol Pot bị sụp đổ năm 1979, ông lên làm Bộ trưởng Nội vụ, thành viên Hội đồng Nhân dân Cách mạng. Nhiều năm ông là ủy viên thường vụ và ủy viên Bộ chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Campuchia, phụ trách an ninh nội bộ của đảng, và Chủ tịch Mặt trận đoàn kết xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Ông đã từng là Chủ tịch Quốc hội Campuchia từ năm 1981 đến năm 1998 (từ tháng 6 đến tháng 10 năm 1993 là Phó chủ tịch) và hiện là Chủ tịch Thượng viện Campuchia (từ năm 1999), và từng làm Quyền nguyên thủ quốc gia nhiều lần.

Từ ngày 6 tháng 4 năm 1992 đến 14 tháng 6 năm 1993, ông giữ chức Chủ tịch lâm thời của Hội đồng Nhà nước trước khi Campuchia trở thành một nước quân chủ lập hiến.

Ông đã giữ chức quyền Quốc trưởng thay vua Norodom Sihanouk trong một thời gian ngắn vào năm 1993, 1994, 1995, và 2004. Sau khi vua Sihanouk thông báo thoái vị ngày 7 tháng 10 năm 2004, Chea Sim lại một lần nữa giữ chức quyền quốc trưởng. Ông đã thôi giữ chức này vào ngày 14 tháng 10 năm 2004 khi Norodom Sihamoni lên ngôi vua. Ngày 20 tháng 03 năm 1998 nhận bằng Tiến sĩ danh dự triết học tại Đại học California, Mỹ.

Quốc vương Norodom Sihanouk đã phong cho Chea Sim tước Sâmdech (ngài) vào năm 1993.

2005 - 2015
Ông được Quốc vương Norodom Sihamoni thăng hàm Thống tướng cùng đợt với các ông Heng Samrin và Hun Sen ngày 23 tháng 12 năm 2009..

Ông mất ngày 8 tháng 6 năm 2015. Ban tang lễ gồm Heng Samrin (Chủ tịch Quốc hội) làm chủ tịch, ba phó chủ tịch là các ông Hun Sen (thủ tướng), Say Chhum (quyền chủ tịch Thượng viện) và Kong Sam Ol (phó thủ tướng, bộ trưởng Bộ cung điện Hoàng gia). Lễ hỏa táng tổ chức ngày 19 tháng 6 năm 2015 có sự tham gia của quốc vương Campuchia. Ngày này cả nước đều treo cờ rủ và ngừng tất cả các hoạt động vui chơi giải trí công cộng.

Xem thêm
 Heng Samrin
 Hun Sen

Tham khảo

Người Campuchia gốc Hoa
Chủ tịch Quốc hội Campuchia
Nguyên thủ quốc gia Campuchia
Người Khmer


title: Đài Đông

text:
Huyện Đài Đông là một huyện ở phía đông Đài Loan. Huyện này cũng có tên là Hậu Sơn (後山).
Đài Đông nằm ở dọc bờ biển đông nam Đài Loan, diện tích là 3.515 km2, là huyện lớn thứ 3 ở Đài Loan. Huyện này có bờ biển dài 231 km. Dân số Đài Đông là 231.863 người. Huyện này có một thành phố Đài Đông, khu vực còn lại gồm 2 thị trấn và 13 xã.

Huyện này có hai đảo chính là đảo Lục(綠島) và Lan Tự(蘭嶼).

Hành chính

Thành phố
 Đài Đông(臺東市)

Trấn
 Quan Sơn (關山鎮)
 Thành Công (成功鎮)

Hương
 Diên Bình (延平鄉)
 Đại Vũ (大武鄉)
 Đạt Nhân (達仁鄉)
 Đông Hà (東河鄉)
 Hải Đoan (海端鄉)
 Kim Phong (金峰鄉)
 Lan Tự (đảo Lan) (蘭嶼鄉)
 Lộc Dã (鹿野鄉)
 Lục Đảo (đảo Lục) (綠島鄉)
 Thái Ma Lí (太麻里鄉)
 Trì Thượng (池上鄉)
 Trường Tân (長濱鄉)
 Ti Nam (卑南鄉)

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://taitung.gov.tw

Huyện Đài Loan


title: Google Map Maker

text:
Google Map Maker là dịch cụ của Google ra mắt vào tháng 6 năm 2008, với mục đích mở rộng dịch vụ hiện tại của Google Maps. Một số quốc gia hiện vẫn chưa có dữ liệu bản đồ, vì vậy, để ứng phó với hiện trạng này, Google đã quyết định mở rộng Google Maps cho cộng đồng người dùng cùng đóng góp, tại một số khu vực nhất định. Dự án này có điểm tương tự với OpenStreetMap (OSM), nhưng OSM cung cấp dữ liệu bản đồ theo giấy phép Creative Commons, còn Google vẫn duy trì "... quyền tái sử dụng, chuyển thể, điều chỉnh, biên dịch, xuất bản, trình chiếu công khai, phân phối, và tạo tác phẩm phái sinh từ Dữ liệu do người dùng nhập vào một cách vĩnh viễn, không thể thu hồi, có hiệu lực trên toàn thế giới, không mất phí và không có tính độc quyền".

Mục tiêu cuối cùng của dự án là thu được dữ liệu bản đồ có chất lượng cao để xuất bản và sử dụng trong dịch vụ Google Maps hiện thời. Một số đóng góp đã xuất hiện trên Google Maps, tuy các thay đổi trong Google Map Maker thường không ngay lập tức xuất hiện trên Google Maps, mà chuyển sang theo từng đợt.

Tính năng
Người dùng có thể vẽ các đối tượng lên những vùng đã được vẽ biên giới trên bản đồ, và có thể thêm các đối tượng như đường phố, đường xe lửa, sông,... Ngoài ra, người dùng còn có thể chỉ vị trí căn nhà và công ty lên bản đồ. Hình dạng của Google Map Maker giống như Google Maps, cũng có ba góc nhìn (bản đồ, vệ tinh và kết hợp).

Bằng cách tìm và duyệt, người dùng có thể thêm đối tượng mới hoặc sửa đối tượng đã có trên bản đồ. Có ba loại công cụ để vẽ: đánh dấu vị trí, vẽ đường (dành cho đường sá, đường xe lửa, sông, và những đối tượng tương tự), và đa giác (để xác định đường biên, vẽ công viên, hồ và các đối tượng lớn khác). Cách làm được Google khuyến khích là người dùng nên vẽ đối tượng bằng cách dò theo hình ảnh vệ tinh. Tuy nhiên, ở những địa điểm có ảnh vệ tinh không tốt cũng ảnh hưởng đến chất lượng vẽ bản đồ tại khu vực đó.

Để đảm bảo chất lượng, những đóng góp của người dùng mới sẽ được người dùng đã có kinh nghiệm khác duyệt lại. Hệ thống này cũng giúp ngăn ngừa phá hoại và thiếu chính xác. Khi nào người dùng thực hiện được nhiều đóng góp thành công, các sửa đổi của họ sẽ bớt bị giám sát hơn và có thể xuất hiện trên bản đồ ngay lập tức.

Người dùng cũng có thể quy định một khu vực trên bản đồ là 'khu vực lân cận' của họ, tức là khu vực mà họ biết đủ rõ để có thể đóng góp tốt vào đó. Người dùng cũng có thể duyệt lại đóng góp của người khác trong khu vực lân cận của mình. Các thành viên không nhìn thấy được các khu vực lân cận của nhau.

Điều hành khu vực
Nhằm hỗ trợ tốt hơn cho cộng đồng bản địa, năm 2011 Google Map Maker bổ sung các điều hành viên khu vực cho từng Quốc gia nhằm tăng tính tương tác giữa người dùng, với cách thức này sẽ đảm bảo tính kiểm duyệt chất lượng hướng đến các sản phẩm dịch vụ tốt hơn trên bản đồ số của Google.

Những quốc gia được vẽ bản đồ
Hiện nay dịch vụ Google Map Maker được kích hoạt cho các lãnh thổ dưới đây, và người dùng từ bất cứ mọi nơi có quyền đóng góp vào các lãnh thổ này:

 Afghanistan
 Albania
 Algérie
 Samoa thuộc Mỹ
 Angola
 Anguilla
 Antigua và Barbuda
 Antille thuộc Hà Lan
 Argentina
 Armenia
 Aruba
 Azerbaijan
 Ả Rập Xê Út
 Ấn Độ
 Đảo Bouvet
 Đảo Christmas
 Đảo Heard và Quần đảo McDonald
 Đảo Norfolk
 Bahamas
 Bahrain
 Bangladesh
 Barbados
 Belarus
 Belize
 Bénin
 Bermuda
 Bhutan
 Bolivia
 Botswana
 Brasil
 Brunei
 Burkina Faso
 Burundi
 Cabo Verde
 Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
 Cameroon
 Campuchia
 Châu Nam Cực
 CHDCND Triều Tiên
 Chile
 Colombia
 Comoros
 Costa Rica
 Bờ Biển Ngà
 Cuba
 Cộng hòa Congo
 Cộng hòa Dân chủ Congo
 Cộng hòa Dominicana
 Cộng hòa Trung Phi
 Djibouti
 Dominica
 Ecuador
 El Salvador
 Eritrea
 Ethiopia
 Fiji
 Gabon
 Gambia
 Guadeloupe
 Ghana
 Greenland
 Grenada
 Gruzia
 Guam
 Guatemala
 Guinea
 Guinea Xích đạo
 Guinea-Bissau
 Guyana
 Guyane thuộc Pháp
 Haiti
 Hoa Kỳ
 Honduras
 Iceland
 Iran
 Iraq
 Jamaica
 Jordan
 Kazakhstan
 Kenya
 Kiribati
 Kosovo
 Kuwait
 Kyrgyzstan
 Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh
 Lào
 Liban
 Liberia
 Libya
 Liên bang Micronesia
 Macedonia
 Madagascar
 Malawi
 Malaysia
 Maldives
 Mali
 Malta
 Maroc
 Martinique
 Mauritanie
 Mauritius
 Mayotte
 México
 Moldova
 Mông Cổ
 Montenegro
 Montserrat
 Mozambique
 Myanma
 Namibia
 Nauru
 Nepal
 Nouvelle-Calédonie
 Nicaragua
 Niger
 Nigeria
 Niue
 Oman
 Pakistan
 Palau
 Panama
 Papua New Guinea
 Paraguay
 Peru
 Philippines
 Polynésie thuộc Pháp
 Qatar
 Quần đảo Bắc Mariana
 Quần đảo Cayman
 Quần đảo Cocos
 Quần đảo Cook
 Quần đảo Falkland
 Quần đảo Faroe
 Quần đảo Marshall
 Quần đảo Midway
 Quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich
 Quần đảo Pitcairn
 Quần đảo Solomon
 Quần đảo Turks và Caicos
 Quần đảo Virgin thuộc Anh
 Reunion
 România
 Rwanda
 Saint Helena
 Saint Kitts và Nevis
 Saint Lucia
 Saint Pierre và Miquelon
 Saint Vincent và Grenadines
 Samoa
 São Tomé và Príncipe
 Sénégal
 Serbia
 Seychelles
 Sierra Leone
 Síp
 Somalia
 Sri Lanka
 Sudan
 Suriname
 Svalbard và Jan Mayen
 Swaziland
 Syria
 Tajikistan
 Tanzania
 Tây Sahara
 Tchad
 Đông Timor
 Togo
 Tokelau
 Tonga
 Trinidad và Tobago
 Tunisia
 Turkmenistan
 Tuvalu
 Uganda
 Uruguay
 Uzbekistan
 Vanuatu
 Venezuela
 Việt Nam
 Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp
 Wallis và Futuna
 Yemen
 Zambia
 Zimbabwe

Vẽ bản đồ không được kích hoạt cho quốc gia nào không có đủ dữ liệu bản đồ. Không phải mọi vùng ở trên đều có hình vệ tinh chất lượng cao, nên việc vẽ bản đồ không dễ dàng.

Các phá hoại và tạm ngưng
Google đã nhiều lần phải gỡ nội dung phá hoại. Một nội dung người dùng tạo ra là "Android Robot đi tiểu vào trái táo cắn dở". Một chức năng riêng bị sửa thành tuyên bố "chính sách xem xét lại của Google là đống phân". Nhà Trắng tại Washington DC thì được ghi là một cửa hàng bàn trượt tuyết có tên Edwards Snow Den.

Google ngưng việc người dùng tự động công nhận (auto-approval). Ngày 8 tháng 5 có tuyên bố là Map Maker bị khóa tạm thời trên toàn thế giới bắt đầu từ ngày 12 tháng 5. Ngày 10 tháng 8, chỉnh sửa mở lại cho Bangladesh, Brazil, Canada, Ấn Độ, Philippines, và Ukraine. Ngày 26 tháng 8 năm 2015, Google Map Maker mở lại đến 45 quốc gia khác.

Xem thêm
OpenStreetMap
WikiMapia
Hướng dẫn sử dụng Google Map Maker

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Google Map Maker website
 Map Maker Pulse
 Google Map Maker forum
 Cộng đồng Map Maker Việt Nam
 Mapmaker Pedia
 Google Map Maker Issue Tracker
 Google MapUp
 Bài viết: Google Want to be TeleAtlas
 Google Map code generator

Map Maker
Bản đồ trực tuyến
Dịch vụ bản đồ web
Google Maps


title: Họ Đào lộn hột

text:
Họ Đào lộn hột hay còn gọi là họ Xoài (danh pháp khoa học: Anacardiaceae) là một họ thực vật có hoa có quả là loại quả hạch. Các loài trong họ này có cây gỗ, bụi hoặc dây leo thân gỗ; lá mọc cách, thường kép một lần lông chim; đặc trưng bởi cây có nhựa mủ. Hoa của cây trong họ nhỏ, đều, mẫu (3)5(7); bộ nhị xếp thành 2 vòng (diplostemon) hoặc 1 vòng (haplostemon), hiếm khi 2 vòng với các nhị vòng ngoài đối diện các cánh hoa (obdiplostemon); có triền ở trong hay ngoài nhị. Bộ nhụy thường gồm 3 lá noãn hợp quả tụ (hợp nguyên lá noãn), đôi khi lá noãn 1 hoặc 4-6, rời nhau. Quả của cây trong họ thường là dạng hạch hay quả mọng. Hạt có phôi cong. Một số loài tiết ra urushiol là một chất gây dị ứng. Chi điển hình là Anacardium (đào lộn hột). Các loài khác trong họ này còn có xoài, điều, sơn độc, sơn, hoa khói và hồ trăn. Hồ trăn đôi khi còn được đưa vào họ riêng là Pistaciaceae.

Các chi
Theo APG III, họ này chứa khoảng 80 chi với khoảng 882 loài, đôi khi được chia thành hai phân họ là Spondoideae (đồng nghĩa: Spondiadaceae) với khoảng 20 chi và 147 loài và Anacardioideae với khoảng 60 chi và 735 loài.

 Euleria
 Anacardioideae
 Actinocheita
 Amphipterygium (bao gồm cả Juliania)
 Anacardium: đào lộn hột
 Androtium
 Apterokarpos
 Astronium (bao gồm cả Myracrodruon)
 Baronia
 Blepharocarya
 Bonetiella
 Bouea (bao gồm cả Tropidopetalum)
 Buchanania (bao gồm cả Coniogeton)
 Campnosperma (bao gồm cả Cyrtospermum)
 Campylopetalum
 Cardenasiodendron
 Comocladia
 Cotinus: cây hoa khói
 Dobinea (bao gồm cả Podoon)
 Drimycarpus (bao gồm cả Comeurya)
 Euroschinus
 Faguetia
 Fegimanra
 Gluta (bao gồm cả Melanorrhoea, Stagmaria, Syndesmis)
 Haplorhus
 Heeria (bao gồm cả Anaphrenium)
 Holigarna
 Laurophyllus (bao gồm cả Botryceras)
 Lithraea (cách viết khác Lithrea)
 Loxopterigium (bao gồm cả Apterokarpos)
 Loxostylis
 Malosma
 Mangifera (bao gồm cả Phanrangia): xoài
 Mauria
 Melanochyla
 Metopium
 Micronychia
 Mosquitoxylum
 Nothopegia
 Ochoterenaea
 Orthopterygium
 Ozoroa
 Pachycormus (bao gồm cả Veatchia)
 Parishia
 Pentaspadon (bao gồm cả Microstemon, Nothoprotium)
 Pistacia: hồ trăn
 Protorhus
 Pseudosmodingium
 Rhodosphaera
 Rhus (bao gồm cả Duckera, Melanococca, Neostyphonia, Terminthia, Trujanoa): cây sơn, cây muối, cây sơn độc, thường xuân độc, sồi độc
 Schinopsis (bao gồm cả Quebrachia)
 Schinus (bao gồm cả Duvaua): tiêu Peru
 Searsia
 Semecarpus (bao gồm cả Melanocommia, Nothopegiopsis, Oncocarpus)
 Smodingium
 Sorindeia (bao gồm cả Sorindeiopsis)
 Swintonia (bao gồm cả Anauxanopetalum, Astropetalum)
 Thyrsodium
 Toxicodendron
 Trichoscypha (bao gồm cả Emiliomarcetia)
 Spondoideae
 Antrocaryon
 Choerospondias
 Cyrtocarpa (bao gồm cả Dasycarya)
 Dracontomelon
 Haematostaphis
 Harpephyllum
 Koordersiodendron
 Lannea (bao gồm cả Lanneoma, Odina, Scassellatia)
 Operculi
 Pegia (bao gồm cả Phlebochiton)
 Pleiogynium
 Poupartia
 Poupartiopsis
 Pseudospondias
 Sclerocarya
 Solenocarpus
 Spondias (bao gồm cả Allospondias, Skoliostigma): cóc
 Tapirira

Phát sinh chủng loài
Spondiadoideae-Spondiadeae và một vài chi thuộc Rhoeeae, bao gồm Pegia, Tapirira và Cyrtocarpa đã từng được phục hồi như là nhóm chị em với phần còn lại của họ này. Tuy nhiên, tình thế hiện tại là khá phức tạp. Trong một số phân tích thì Buchanania được hỗ trợ khá tốt như là nhóm chị em của phần còn lại của phân họ Anacardioideae, phù hợp cả về mặt thành phần hóa học và giải phẫu vỏ quả trong (nó không có vỏ quả trong phân tầng), số lượng lá noãn 4-6, và vị trí khác biệt của lá noãn có khả năng sinh sản, nhưng vị trí phát sinh chủng loài của nó lại không được ấn định trong các phân tích khác. Campnosperma, ban đầu được gộp trong chỉ một phân tích: việc lấy mẫu hạn chế, các mối quan hệ khác biệt với các quan hệ trong các nghiên cứu khác, không có giá trị hỗ trợ), có vỏ quả trong tương tự như của Buchanania và quả đôi khi là 2 ngăn; nhưng nó lại không được lập trình tự trong nghiên cứu của Pell (2004). Pell et al. (2011) gợi ý rằng Spondiadoideae là đa ngành, và Weeks et al. (2014) tìm thấy rằng Spondiadoideae là cận ngành, với Campnosperma nằm giữa hai phần; Buchanania là chị em với một trong hai phần này, và Pentaspadon là chị em với toàn thể cả họ - tuy nhiên, mức độ hỗ trợ là không mạnh.

Trong phần còn lại của họ, có bốn nhánh chính, với [Dobinaea + Campylopetalum] là chị em với toàn bộ phần còn lại, với mức độ hỗ trợ khá tốt. Trong Anacardioideae cũ các đơn vị phân loại có kiểu phát tán nhờ gió không tạo thành một nhóm duy nhất.

Về các mối quan hệ trong phạm vi chi Rhus sensu lato, mà từ đó chi gây dị ứng là Toxicodendron được tách ra, xem trong nghiên cứu của Andrés-Hernández et al. (2014).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Anacardiaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa.


title: Tetraloniella nanula

text:
Tetraloniella nanula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1932


title: Brachyhesma trichopterota

text:
Brachyhesma trichopterota là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Brachyhesma
Động vật được mô tả năm 1968


title: Bulbophyllum stellatum

text:
Bulbophyllum stellatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

stellatum]]

S


title: Chimarra prisna

text:
Chimarra prisna là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Egeln

text:
Egeln ilà một đô thị thuộc huyện Salzland, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Thành phố kết nghĩa
  Mûrs-Erigné (Pháp)
  Bzenec (Cộng hòa Séc)
  Rüthen (North Rhine-Westphalia, Đức)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site


title: Calomicrus miyamotoi

text:
Calomicrus miyamotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Scinax v-signatus

text:
Scinax v-signatus là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Peixoto, O.L. & Potsch de Carvalho-e-Silva, S. 2004. Scinax v-signatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Scinax
Động vật đặc hữu Brasil


title: Ibahernando

text:
Ibahernando là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 591 người.

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Centris maculifrons

text:
Centris maculifrons là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1854


title: Biscutella rotgesii

text:
Biscutella rotgesii (tên tiếng Pháp là Lunetière de Rotgès) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Brassicaceae.

Loài này chỉ có ở Corse, Pháp.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Gamisans, J. 2006. Biscutella rotgesii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 14 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài
Photo at ARKive.org website

Biscutella
Thực vật Pháp


title: Papilio euchenor

text:
Papilio euchenor là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở Papua New Guinea, Celebes, Sumatra and various surrounding islands.

Sải cánh dài 100–130 mm.

Ấu trùng ăn Evodia và có thể also Citrus species.

Phụ loài
Papilio euchenor euchenor (West Irian to Papua, Waigeu, Dampier)
Papilio euchenor godarti Montrouzier, 1856 (D'Entrecasteaux, Woodlark)
Papilio euchenor eutropius Janson, 1886 (Jobi)
Papilio euchenor obsolescens Rothschild, 1895 (Aru)
Papilio euchenor depilis Rothschild, 1895 (New Britain, Duke of York Group)
Papilio euchenor naucles Rothschild, 1908 (Kai Islands)
Papilio euchenor misolensis Rothschild, 1908 (Misool Islands)
Papilio euchenor comma Joicey & Noakes, 1915 (Biak)
Papilio euchenor rosselanus Rothschild, 1908 (Rossel Islands)
Papilio euchenor sudestensis Rothschild, 1908 (Sudest Island)
Papilio euchenor misimanus Rothschild, 1898 (Misima Island)
Papilio euchenor novohibernicus Rothschild, 1896 (New Ireland)
Papilio euchenor neohannoveranus Rothschild, 1898 (New Hanover Island)
Papilio euchenor subcoerulea Rothschild, 1915 (Dampier Island)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Threatened swallowtail butterflies of the world: the IUCN red data book
Butterfly Corner

E


title: Đặng Chiêm

text:
Tiến sĩ Đặng Chiêm sinh 1428, không rõ năm mất. Ông thuộc dòng dõi Đặng Dung đời Hậu Trần, quê huyện Thiên Lộc, tỉnh Hà Tỉnh, nay là huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, sau dời ra ở xã Mạc Bồ, huyện Sơn Vi, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.

Ông đỗ Nhị giáp tiến sĩ khoa thi Quý Dậu 1453. Đặng Chiêm làm đến Thừa Chính sứ ti Tham nghị ở đất Hóa Châu. Ông có dâng sớ điều trần 5 việc:

1. Tăng cường phòng thủ cửa bể Tư Dung (nay là cửa Tư Hiền tỉnh Thừa Thiên).

2. Lấp Nhuyễn hải khẩu (nay là cửa Thuận An ở Thừa Thiên).

3. Mở cửa bể Liên Cừ (nay thuộc xã Thủy Liên, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình).

4. Bãi bỏ chức Nguyên đầu thuế sứ vì không ích lợi và hao tốn công quỹ.

5. Chiêu tập những người lưu lạc để đưa vào khai khẩn ruộng hoang ở châu Bố Chính (Quảng Bình).

Ông hết lòng mưu phúc lợi cho dân cho nước, được sĩ phu trọng vọng.

Con là Đặng Minh Khiêm nổi tiếng thơ văn đương thời, làm đến Thượng thư Bộ Lễ

Chú thích

Tham khảo

Việt Sử Lược
Đại Việt Sử Ký Toàn Thư
Đặng Tộc Đại Tông Phả, Yến Quận công Đặng Tiến Thự viết năm 1683, Tiến sĩ Ứng Quận công Đặng Đình Tướng tục biên năm 1686, Thái Nhạc Quận công Đặng Sĩ Hàn tiếp tục tục biên năm 1745, Nguyễn Văn Thành giới thiệu, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2002
Họ Đặng "Nam bang vượng tộc" thời Lý đến thời Lê, Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng phả học Việt Nam

Xem thêm

Đặng Tất
Đặng Dung
Đặng Minh Khiêm

Người Phú Thọ
Người Hà Tĩnh
Quan lại nhà Lê sơ
Hoàng giáp Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Đại hồi

text:
Cây đại hồi hay đại hồi hương hoặc bát giác hồi hương hoặc đơn giản chỉ là cây hồi hay tai vị hoặc hoa hồi, danh pháp khoa học Illicium verum, (tiếng Trung: 八角, pinyin: bājiǎo, có nghĩa là "tám cánh") là một loài cây gia vị có mùi thơm tương tự như cây tiểu hồi, thu được từ vỏ quả hình sao của Illicium verum, một loại cây xanh quanh năm có nguồn gốc ở Trung Quốc và đông bắc Việt Nam. Các quả hình sao được thu hoạch ngay trước khi chín. Nó được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực Trung Hoa và ở mức độ ít hơn ở vùng Đông Nam Á và Indonesia. Đại hồi là một thành phần của ngũ vị hương truyền thống trong cách nấu ăn của người Trung Quốc. Nó cũng là một thành phần được sử dụng trong nấu nước dùng cho món phở của người Việt Nam.

Đại hồi chứa anethol (C10H12O), cùng thành phần tương tự để tạo ra mùi vị như cây tiểu hồi vốn không có quan hệ họ hàng gì. Gần đây, đại hồi được người phương Tây sử dụng như là chất thay thế rẻ tiền hơn cho tiểu hồi trong việc nướng bánh cũng như trong sản xuất rượu mùi.

Đại hồi cũng được sử dụng trong trà như là liệu pháp chữa đau bụng và thấp khớp, và các hạt của nó đôi khi cũng được nhai sau bữa ăn để giúp tiêu hóa.

Tây y dùng hồi làm thuốc trung tiện, giúp tiêu hóa, lợi sữa, làm dịu đau, dịu co bóp, được dùng trong đau dạ dày, đau ruột và những trường hợp dạ dày và ruột co bóp quá mạnh. Ngoài ra, nó còn được dùng làm rượu mùi, làm thơm thuốc đánh răng. Tuy nhiên, nếu dùng nhiều và liều quá cao sẽ gây ngộ độc với hiện tượng say, run chân tay, sung huyết não và phổi; trạng thái này có khi dẫn tới co giật như động kinh.

Theo tài liệu cổ và Giáo sư Đỗ Tất Lợi thì đại hồi vị cay, tính ôn, có tác dụng đuổi hàn kiện tỳ, khai vị, dùng chữa nôn mửa, đau bụng, bụng đầy chướng, giải độc thịt cá. Những người âm hư, hỏa vượng không dùng được. Hiện nay, đại hồi thường được dùng làm thuốc trợ giúp tiêu hóa, ăn uống không tiêu, nôn mửa, đau nhức tê thấp. Mỗi ngày dùng 4-8 g dưới dạng thuốc sắc. Dùng ngoài ngâm rượu xoa bóp chữa đau nhức, tê thấp xem ở đây .

Mặc dù được sản xuất trong các sinh vật tự dưỡng, nhưng đại hồi là nguồn công nghiệp quan trọng nhất để sản xuất axít shikimic, thành phần quan trọng cơ bản để sản xuất thuốc điều trị bệnh cúm Tamiflu. Tamiflu hiện đang được coi là dược phẩm có triển vọng nhất để làm giảm tác hại của bệnh cúm gia cầm (H5N1); tuy nhiên, các báo cáo cũng đã chỉ ra rằng một số dạng của virus này đã kháng thuốc Tamiflu.

Sự thiếu hụt của đại hồi là một trong những lý do quan trọng nhất giải thích tại sao hiện nay thế giới đang thiếu Tamiflu nghiêm trọng (thời điểm năm 2005). Đại hồi chỉ mọc ở bốn tỉnh của Trung Quốc là Quảng Đông, Quảng Tây, Phúc Kiến, Vân Nam và các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn của Việt Nam (Các tỉnh như Hà Giang, Tuyên Quang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Quảng Ninh) có trồng song diện tích và sản lượng không đáng kể), quả hồi (dân gian gọi là hoa hồi) được thu hoạch trong khoảng thời gian từ tháng 7-9 hay tháng 11-12. Axít shikimic được chiết ra từ hạt trong công nghệ sản xuất 10 công đoạn. Các báo cáo chỉ ra rằng 90% sản lượng thu hoạch đã được nhà sản xuất dược phẩm Thụy Sĩ là Roche dùng để sản xuất Tamiflu, nhưng một số báo cáo khác lại cho rằng vẫn còn rất nhiều sản lượng của gia vị này trong các khu vực trồng chủ yếu - Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây và Vân Nam.

Hồi Nhật Bản (Illicium anisatum) và hồi núi ( Illicium griffithii) là các loại cây tương tự, nhưng không ăn được do chúng có độc tính cao; thay vì thế, chúng được sử dụng để đốt như là hương. Các trường hợp ngộ độc, như "các tổn thương thần kinh nghiêm trọng, chẳng hạn chứng co giật", được báo cáo sau khi sử dụng trà có chứa đại hồi có thể là do bị lẫn các loại hồi này. Hồi Nhật Bản chứa anisatin, là chất gây ra các chứng viêm sưng nghiêm trọng đối với thận, đường tiết niệu và các cơ quan tiêu hóa.

Liên kết ngoài

 Đại hồi trên Saigonnet.vn
 Đại hồi trên VnExpress.net
 ITIS 505892
 Bài tư vấn của FDA về "trà" đại hồi

Tham khảo

V
Cây thuốc
Cây gia vị
Gia vị
Cây thuốc châu Á
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1888
Ẩm thực Trung Quốc
Ẩm thực Việt Nam


title: Holocentropus affinis

text:
Holocentropus affinis là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Holocentropus


title: (11036) 1989 AW5

text:
{{DISPLAYTITLE:(11036) 1989 AW5}}

(11036) 1989 AW5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 4 tháng 1 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bid

text:
Bid là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Bid thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Bid có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 530 mét (1738 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bid có dân số 138.091 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Bid có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Bid, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Protandrena marstoni

text:
Protandrena marstoni là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Protandrena
Động vật được mô tả năm 1976


title: Epinomeuta

text:
Epinomeuta là một chi bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae.

Các loài
Epinomeuta acutipennella - Rebel, 1935
Epinomeuta inversella - Rebel, 1935
Epinomeuta minorella - Rebel, 1935
Epinomeuta truncatipennella - Rebel, 1935

Chú thích

Tham khảo

Yponomeutidae