title: Thuật ngữ văn học Nhật Bản

text:
Thuật ngữ văn học Nhật Bản được trình bày theo thứ tự abc dưới đây là một số thuật ngữ, khái niệm, danh từ riêng thường gặp trong văn học Nhật Bản, bao gồm trong đó cả những tên nhân vật, tên tác phẩm, những khái niệm và thuật ngữ của các bộ môn khoa học khác (như Mỹ học, Phật giáo, Thiền tông) và những sự kiện lịch sử có liên quan đến tiến trình phát triển của văn học Nhật Bản trong lịch sử.

Thể loại
 Azuma uta (Đông ca): một nhóm những bài thơ hoặc ca từ, chủ yếu trong quyển (maki) thứ 14 của Manyōshū do dân chúng vùng phía Đông Nhật Bản sáng tác.
 Banka (Vãn ca): tên chung cho các bài vãn ca, ai điếu, điếu văn người đã mất trong thi tập Manyōshū.
 Buraku (Vũ nhạc): một hình thức cổ xưa của lễ nhạc cung đình du nhập từ Trung Quốc đời Đường.
 Bunraku (Văn nhạc): thuật ngữ sau này của Ningyō jōruri, bắt nguồn từ nhà hát Buragaku ở Ōsaka (nay là nhà hát Asahi-za).
 Sadō (Trà đạo): nghi thức uống trà được nâng lên thành tôn giáo, nghệ thuật sống của dân tộc Nhật Bản.
 Chika renga (Địa hạ liên ca): một nhánh của thơ renga, mang tính bình dân, đối lập với quý tộc, đại diện là nhà sư Guzai.
 Chōka (Trường ca): lối thơ xen lục ngôn (5 âm tiết) với thất ngôn (7 âm tiết), kết thúc bằng một câu thất ngôn. Một trong số ít hình thức thơ ca Nhật Bản mà độ dài bài thơ không hạn định. Sau thời Heian, lối thơ này ít được sử dụng.
 Dengaku (Điền lạc): hình thức vũ đạo giải trí có nguồn gốc thôn quê, được dùng từ rất sớm, nhưng tàn lụi vào thế kỷ 17. Thuật nhào lộn là một phần quan trọng của Dengaku, loại hình được coi là một trong những cội nguồn của sân khấu kịch nō.
 Emakimono (Hội quyển vật): là loại sách có tranh minh họa, xuất hiện ở thời Heian, Kamakura và Muromachi, như Genji emaki.
 Fūzoku uta (Phong tục ca): là một trong những loại hình văn hóa dân gian có tên gọi chung là kodai kayō (cổ đại ca dao). Đây là loại dân ca thời kỳ tiền Nara, đặc biệt gắn với các tỉnh phía Đông.
 Gabuntai (Nhã văn thể): thể văn chương tao nhã Nhật Bản, thường dựa theo mẫu mực là văn chương chữ kana thời Heian.
 Gagaku (Nhã nhạc): một hình thức ca vũ chính thống du nhập vào cung đình Nhật Bản cổ đại từ Trung Quốc đời Đường.
 Gidaiyū (Nghĩa thái phu): một kiểu Jōruri (kịch hát), bắt nguồn từ diễn viên Òsaka Takemono Gidayù cuối thế kỷ 17.
 Gozan bungaku (Ngũ sơn văn học): tên chung chỉ văn chương viết bằng chữ Hán do Thiền sư ở các chùa Gozan sáng tác.
 Gozan ban (Ngũ sơn bản): tên chung cho những sách in ở chùa Gozan của Kamakura và Kyōto (đặc biệt là Kyōto), từ thời Kamakura đến Muromachi. Các ngôi chùa Gozan là của phái Thiền tông, nhưng không chỉ sách Thiền mà cả kinh điển Trung Quốc, thậm chí cả những tác phẩm y học cũng được in ở đây.
 Gō (Kỳ): cờ vây, một trò chơi phổ biến của người Nhật bắt nguồn từ Trung Quốc.
 Gunki monogatari (Quân ký vật ngữ): tên chung cho các tác phẩm, như Heike monogatari và Taiheiki thời Trung đại, lấy chiến tranh làm đề tài cơ bản.
 Haibun (Bài văn): một hiện tượng văn học thời Edo. Haibun là sự hòa trộn giữa thơ haiku và văn xuôi, trong đó văn xuôi (như nhật ký đi đường của Basho) được dùng để kết nối thơ.
 Haikai (Bài hài): loại thơ ngắn theo kết cấu âm tiết 5+7+5. Sau này được Masaoka Shiki gọi là haiku.
 Haikai renga hay Haikai no renga (Bài hài liên ca): thơ theo phong cách renga hài hước.
 Handayū bushi: một phong cách của jōruri, bắt nguồn từ diễn viên Handayū ở Edo, phổ biến từ những năm 1680 đến 1770.
 Haiku (Bài cú): xem Haikai.
 Hanka (Phản ca): thơ đi sứ, còn có tên kaesi uta. Là hình thức thơ gồm một bài chòka có thêm một bài waka làm kết. Hanka gần như độc quyền gắn với tập Manyōshū.
 Heimin bungaku (bình dân văn học): những tác phẩm thuộc loại thể văn chương bình dân, đối lập với văn chương bác học và văn chương tao nhã.
 Honkadori (Bản ca thủ): chỉ một bài waka dựa trên một bài waka trước đó. Cách thức là: sáng tác một bài mới theo cách đưa ra một cách nhìn khác về một tác phẩm cũ sau đó so sánh bài thơ mới này với nguyên tác. Honkadori đặc biệt gắn với tập Shinkokinshū.
 Jōruri (Tĩnh lưu ly): một loại kịch hát có sự trình diễn của những con rối, khởi nguồn từ thế kỷ 17.
 Joshi (Tự từ): lời đề từ cho một bài tanka, thường gắn với bài thơ này bằng một từ then chốt.
 Jūhutsu (tùy bút): thể loại văn chương viết theo lối ngẫu hứng, thịnh hành từ các nữ sĩ cung đình thời Heian.
 Kabuki (Ca vũ kỹ): một trong những hình thức sân khấu chủ yếu của Nhật Bản khởi đầu từ thế kỷ 17, chiếm ưu thế vào cuối thế kỷ 18 và tiếp tục phát triển sau cải cách Minh Trị. Hình thức ban đầu của Kabuki là onnakabuki (Kabuki nữ), nhưng sau khi bị cấm thì có wakashū kabuki (Kabuki nam thiếu nhi). Từ nửa sau thế kỷ 17 kịch mục kabuki bắt đầu có phân cảnh và các màn múa dần dần nhường chỗ cho lời thoại và kỹ năng diễn xuất.
 Kaesi uta, xem Hanka.
 Kagura (Thần nhạc): còn gọi là kamiasobi, một hình thức vũ nhạc sơ khai gắn với việc tế lễ thần Shintò, ra đời ít nhất là từ thế kỷ 9.
 Kakemono (Quải vật): tranh cuộn hoặc bức thư pháp treo tường.
 Kambun (Hán văn): văn bản chữ Hán với những dấu ký hiệu chỉ cách đọc, cho phép tiếng Nhật có thể cấu trúc lại câu chữ Hán theo ngữ pháp của mình.
 Kanshi (Hán thi): một số thể thơ Nhật Bản viết bằng chữ Hán, có thể theo niêm luật và phong cách Đường thi.
 Kana monogatari: loại tiểu thuyết bản địa viết bằng chữ kana.
 Kana majiri: lối viết dùng hỗn hợp chữ Hán và âm tiết bản địa.
 Kanazōshi (Thảo chỉ): truyện ngắn viết bằng một thứ tiếng Nhật giản dị, cổ điển, phổ biến ở cuối thế kỷ 17.
 Katarimono (Ngữ vật): một loại chuyện kể có nhạc phụ họa.
 Kika (Quý ca): những bài thơ xếp theo chủ đề ca ngợi bốn mùa, trong đó có Haru no uta (xuân ca), natsu no uta (hạ ca), aki no uta (thu ca) và fuyu no uta (đông ca).
 Kikō (kỷ hành): nhật ký hành trình, thường kết hợp giữa thơ và các đoạn tùy bút. Nổi tiếng có Oku no hoshomichi của Bashō Matsuo.
 Koka (Cổ ca): những bài thơ lấy đề tài về lịch sử cổ xưa của Nhật Bản.
 Kouta: những bài dân ca ngắn thời Muromachi, được tầng lớp trí thức tiếp thu và cải tác cho nhiều tác phẩm, như Kanginshū.
 Kodai kayō (Cổ đại ca dao): thuật ngữ chỉ chung các loại thơ ca thời kỳ trước Nara có trong những tác phẩm như Kojiki.
 Kyōgen (Cuồng ngôn): những vở kịch ngắn hài hước xen giữa những màn trình diễn kịch nō.
 Kyōka (Cuồng ca): một kiểu tanka hài hước.
 Mondo (Vấn đáp): chỉ loại thơ vấn đáp, đối đáp trong Manyōshū.
 Monogatari (Vật ngữ): nghĩa đen là "nói về sự vật". Thuật ngữ này chỉ những chuyện kể, đặc biệt là loại truyện hư cấu bản địa, gắn với các thời đại Heian, Kamakura và Muromachi.
 Monogatari e (Vật ngữ hội): là monogatari có minh họa. Về căn bản, nó giống như emakimono nhưng được dùng riêng cho thể loại monogatari.
 Mushin renga (Vô tâm liên ca): loại thơ renga theo khuynh hướng nhẹ nhàng đùa cợt, cội nguồn của haikai no renga.
 Nō: một trong những hình thức sân khấu dân tộc của Nhật Bản, bắt nguồn từ thế kỷ 14.
 Ninjōbon (Nhân tình bản): sách về tình cảm con người. Dùng cho loại tiểu thuyết tình cảm lãng mạn phổ biến vào nửa đầu thế kỷ 19.
 Rakugo (Lạc ngữ): những màn kịch độc thoại hài hước.
 Renga (Liên ca): vốn từ một bài tanka, trong đó 3 câu đầu 5-7-5 âm tiết do một người làm còn 2 câu kết 7-7 âm tiết do người khác làm. Đoạn thơ mở đầu của thể Renga được gọi là Hokku (Phát cú) gồm các âm tiết được ngắt nhịp 5-7-5. Sau khi vị khách chính đặt xong phần Hokku, chủ đặt phần Wakiku (phần bên hông) ngắt nhịp 7-7 trong đó có lặp lại một yếu tố của phần Hokku. Kế đó là phần Daisan (đệ tam) ngắt nhịp 5-7-5 phát triển bài thơ theo hướng khác dù chỉ giữ một ít liên hệ với các phần đầu. Khi nó được tiếp nối đến lần thứ ba mươi sáu thì gọi là Kasen (Ca Tiên), lần thứ bốn mươi bốn thì gọi là Yoyoshi (Thế cát), lần thứ năm mươi thì gọi là Gojuuin (Ngũ thập vận), lần thứ một trăm thì gọi là Hyaku-in (Bách vận), lần thứ một ngàn thì gọi là Toppyakuin (Thập bách vận), lần thứ một vạn thì gọi là Manku (Vạn cú). Phần kết bài thơ được gọi là Ageku (Cử cú) ngắt nhịp với 7-7. Tất cả những phần thơ ở giữa đều gọi là Hiraiku (Bình cú). Tên gọi Renga này từ thế kỷ 13 trở đi được mở rộng cho một chuỗi 100 bài thơ cổ điển do nhiều thi sĩ lần lượt chọn và phát triển tứ thơ của bài "khai đề". Mỗi thi sĩ sau phải tìm cho mình chủ đề từ bài thơ mà người trước vừa làm xong. Thể loại này đạt được đỉnh cao với thiền sư Sogi (1421-1502).
 Sangaku (Tán nhạc): hình thức giải trí sơ khai bắt nguồn từ Trung Quốc, gồm nhạc, múa, ảo thuật, leo dây, tung hứng, uốn dẻo phổ biến ở Nhật thế kỷ 10.
 Sakimori no uta: những bài ca lính thú trong Manyōshū.
 Sansui (Sơn thủy): tranh phong cảnh thường lấy đề tài là núi và sông, hồ, biển.
 Sarugaku (Viên nhạc): "Nhạc khỉ". Một trong những tiền đề của sân khấu kịch nō. Một số người cho rằng sarugaku phát triển từ sangaku, số khác lại tin rằng nó đồng thời với sangaku. Về bản chất, nó rất giống sangaku song dường như khát vọng nghệ thuật lại cao hơn. Đây là loại hình giải trí, phổ biến ở thời Heian.
 Sedōka (Tuyền đầu ca): những bài thơ, đặc biệt gắn với thời trước Manyōshū và Manyōshū. Mỗi bài gồm 6 câu theo cấu trúc âm tiết 5+7+7 / 5+7+7, câu kết của mỗi khổ có một nửa câu giống nhau.
 Senryū (Xuyên liễu): một loại đoản thi trào phúng.
 Setsuwa (Thuyết thoại): những truyện mang chất thế tục hoặc tôn giáo, nở rộ ở Nhật Bản từ thế kỷ 8 và qua suốt thời trung đại. Mặc dù không phải là văn học dân gian đích thực, vì không hướng đến công chúng bình dân, song chúng đưa ra một cái nhìn khám phá về đời sống bình dân đương thời. Setsuwa tôn giáo thường mô phỏng những truyện cũ và thêm lời chú giải mang tính chất Phật giáo. Nihon ryōiki và Konjaku monogatari có lẽ là những tập setsuwa nổi bật.
 Sewamono (Thế tục vật): một loại múa rối hoặc Kabuki nói về cuộc sống của người dân thường như một sự tương phản với những nhân vật thần kỳ và hành động trong các vở kịch lịch sử.
 Shōsetsu (tiểu thuyết): tiểu thuyết theo nghĩa hiện đại, bắt nguồn từ monogatari truyền thống nhưng trải rộng từ những truyện cực ngắn "trong lòng bàn tay" (Tanagokoro no shōsetsu, thường được biết đến dưới tên gọi Tenohira no Shōsetsu) đến tiểu thuyết trường thiên.
 Sōmonka (Tương văn ca): tên chung cho những bài thơ tình trong Manyōshū.
 Sōrōbun (Hầu văn): một phong cách văn chương Nhật Bản, đặc biệt ở nhiều từ ngữ gốc Trung Hoa và dùng động từ có đuôi sōrō.
 Suiboku ga (Thủy mặc họa): hội họa bằng bút lông-mực tàu, theo kiểu Trung Hoa, phát triển mạnh vào thời Muromachi.
 Sumi e (Thủy mặc hội): tranh vẽ bằng bút lông và mực tàu.
 Suiboku (Thủy mặc): một phong cách tranh mực tàu (ban đầu gắn với phong cảnh), theo Phật giáo Thiền tông vào Nhật Bản.
 Shuka (Tú ca): chỉ những bài thơ thuộc loại tuyệt tác của thể waka. Nổi tiếng có Kindai shuka (Cận đại tú ca) của Fujiwara Teika (1162-1241).
 Nikki (nhật ký): một thể loại văn chương Nhật Bản có lịch sử phát triển lâu đời từ các nữ sĩ cung đình thời Heian đến nay. Tác phẩm đầu tiên của thể loại này là Tosa Nikki của Tsurayuki sáng tác năm 935.
 Ningyō (Nhân hình) jōruri: loại múa rối có hát jōruri phụ họa.
 Nyobō bungaku (Nữ phòng văn học): văn chương của phụ nữ cung đình. Mặc dù tên gọi này được dành những tác phẩm của nữ quý tộc thời Heian, song nó đặc biệt dành cho tác phẩm văn chương của phụ nữ trong cung.
 Rekishi monogatari (Lịch sử vật ngữ): những chuyện kể lịch sử. Tên gọi này có từ thời kỳ Minh Trị (1868-1912), dành cho 8 tác phẩm chuyện kể về lịch sử sáng tác vào thời Heian, Kamakura và Nambokucho, tập trung nói về cuộc sống cung đình. Những tác phẩm quan trọng nhất là Eiga monogatari và Okagami.
 Saibara (Thôi mã nhạc): những bài hát có nguồn gốc cổ xưa, vào thời Heian được soạn lại cho đàn koto trình diễn ở cung đình.
 Sharebon (Tửu lạc bản): chỉ những tác phẩm kể lại rạch ròi và cụ thể cuộc sống ở các khu vui chơi.
 Shiranami mono (Bạch lãng vật): một loại sân khấu kabuki, trong đó nhân vật chính là một tên cướp. Loại hình sân khấu này gắn nhiều với nhà viết kịch Kawatate Mokuami (1816-1893).
 Shōmyō (Thanh minh): là những bài ca của Phật giáo (có nguồn gốc từ Ấn Độ) thời cổ xưa.
 Tanka (Đoản ca): vốn là lối thơ theo kết cấu âm tiết 5+7+5+7+7, hình thức chủ yếu của thơ trữ tình Nhật Bản. Waka là tên gọi chung hơn không chỉ đích danh thể loại tanka mà cả những hình thức khác như sedōka.
 Ukiyo e (Phù thế hội): tranh khắc gỗ thế kỷ 18, 19, thường vẽ những gái điếm thượng lưu, ca kỹ nổi tiếng, phong cảnh hoặc cảnh sinh hoạt.
 Uta: bài ca, cội nguồn của waka.
 Uta monogatari (Ca vật ngữ): tên gọi những tiểu thuyết, như Ise monogatari, trong đó văn xuôi được dùng làm nền liên kết các bài thơ waka. Tuy nhiên, đến thời của tác phẩm Genji monogatari, dù có đến trên 800 bài thơ, phần văn xuôi nhiều hơn đã tạo cho tác phẩm khuôn mẫu của tiểu thuyết.
 Ushin renga (Hữu tâm liên ca): thơ renga sáng tác theo phong cách truyền thống, đối lập với mushin renga (vô tâm liên ca).
 Yamato e (Đại Hòa hội): gọi khái quát tranh Nhật Bản nói chung. Tên này (dùng đầu tiên vào năm 999) đặt cho phong cách phát sinh của hội họa Nhật Bản đang thay thế phong cách mô phỏng trực tiếp Trung Hoa. Loại tranh này không chịu ảnh hưởng của Trung Hoa mà sử dụng những chủ đề thuần túy Nhật Bản lấy từ thơ văn Nhật Bản.
 Waka (Hòa ca): tên gọi chung cho thơ ca Nhật Bản, sau này dùng riêng cho loại tanka.
 Watakushi shōsetsu (Tư tiểu thuyết): Tiểu thuyết tự truyện, một hình thức tiểu thuyết ra đời vào thời kỳ Minh Trị, kể chuyện ở ngôi thứ nhất và trực tiếp dựa trên những cảm xúc, trải nghiệm riêng của chính tác giả. Thể loại này còn gọi là shinkyo shōsetsu (tâm cảnh tiểu thuyết) hay shishōsetsu.
 Yomohon (Độc bản): một loại tiểu thuyết phổ biến ở nửa đầu thế kỷ 19, chủ yếu là tiểu thuyết lịch sử chịu ảnh hưởng của tiểu thuyết bạch thoại Trung Quốc.
 Yūsoku kojitsu (Hữu chức cố thực): những tác phẩm liên quan đến hành vi và nghi thức trong cung đình hay tổ chức quân sự.
 Zoka (tạp ca): chỉ các bài thơ có đề tài phức tạp, khác nhau trong Manyōshū.
 Zuihitsu (Tùy bút): tiểu luận, viết về những đề tài, chủ đề khác nhau, nổi tiếng là Makura no shoshi (Chẩm thảo tử, Sách gối đầu) của Sei Sonagon giữa thời Heian

Phong cách, trường phái
 Bushidō (Võ sĩ đạo): phép ứng xử không thành văn của các thành viên thuộc đẳng cấp võ sĩ (samurai). Những phẩm hạnh phải có là: trung thành, quên mình, khiêm nhượng, đúng mực, cần kiệm, thượng võ, trọng danh dự và tình yêu thương. Tinh thần võ sĩ đạo là cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn chương gunki (quân ký) Nhật Bản mà đặc sắc nhất là Truyện kể Heike.
 Danrin (Đàm Lâm) trường phái thơ Haikai do Nishiyama Soin (1605-1682) khởi xướng và phát triển thời Edo.
 Jōdo shinshū (Tịnh độ Chân tông): một tông phái do Shinran phát triển vào thế kỷ 13, nằm ngoài Tịnh độ tông.
 Jōdo shū (Tịnh độ tông): một tông phái Phật giáo do Hōnen lập ra vào cuối thế kỷ 12. Giáo lý căn bản là hoàn thiện đức tin vào Phật A-di-đà và sự cứu rỗi tương lai ở miền Tịnh độ. Theo đó, tự tu chỉnh là không cần thiết, đây là nét riêng của tông phái này.
 Han-shizenshugi (Phản tự nhiên chủ nghĩa): các khuynh hướng văn học đối kháng với chủ nghĩa tự nhiên trong giai đoạn nửa đầu thế kỷ 20 ở Nhật.
 Kanha: trường học (trường phái) hội họa do Kanò Masanobu (1454-1550) lập vào thời Muromachi và được giới quý tộc phong kiến bảo trợ.
 Kokugaku (Quốc học): trường phái nghiên cứu triết học thời Edo nhấn mạnh truyền thống và văn hóa Nhật Bản bản địa, đối lập với Nho học do chính quyền trung ương đỡ đầu.
 Kōdō (Hương đạo): một lối giải trí tao nhã, trong đó người thành thạo thưởng thức và xác định các loại hương nhang khác nhau. Có những cuộc chơi có thể kết hợp kỹ năng Kōdō với sự hiểu biết về các nghệ thuật khác.
 Lan học (Rangaku): thời Tokugawa những người nước ngoài duy nhất mà người Nhật tiếp xúc là người Hà Lan ở Nagasaki. Có nghĩa là ngôn ngữ trung gian cho những ai quan tâm nghiên cứu văn hóa châu Âu là tiếng Hà Lan và việc nghiên cứu như thế gọi là Lan học.
 Mono awase (Vật hợp): chỉ những cuộc thi nghệ thuật giải trí nói chung, xem thêm Uta awase.
 Nanga (Nam họa): phong cách hội họa bằng mực, đơn sắc bắt nguồn từ môn phái Thiền tông ở Nam Trung Quốc. Tinh tế, gợi cảm và linh động về đường nét - đây là phong cách được ưa chuộng của các họa sĩ bunjin Nhật Bản.
 Ōbaku shū: một phái Thiền vào Nhật Bản trong thời kỳ đóng cửa đất nước theo chính sách của Bakufu và mang phong cách Trung Hoa.
 Puroretaria bungaku: văn học vô sản Nhật Bản. Trường phái văn học hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng cộng sản Nhật Bản và Quốc tế cộng sản, phát triển vào những năm trước 1945 với các nhà văn Miki Kiyoshi (1897-1940), Nakano Shigeharu (1902-1979), Kurahara Korehito (1902-?) và Kobayashi Takiji (1903-1933).
 Shingaku (Tâm học): một loại triết học đạo đức, luân lý do Ishida Baigan (1685-1744) đưa ra vào thời Edo.
 Shōfu (Tiêu phong): trường phái thơ do Bashō Matsuo khởi xướng.
 Shin-genjitsushugi (tân hiện thực chủ nghĩa): Văn phái do Akutagawa Ryūnosuke khởi xướng và lãnh đạo.
 Shizenshugi (Tự nhiên chủ nghĩa): đặc biệt phổ biến trong những thập kỷ đầu của thế kỷ 20. Đó chính là phong cách của tiểu thuyết văn xuôi, bắt chước theo chủ nghĩa tự nhiên châu Âu, nhất là Pháp, thế kỷ 19.
 Shinkankakuha (Tân cảm giác phái), trường phái văn học ảnh hưởng của mà Kawabata Yasunari, Yokomitsu Riichi là chủ soái. Những nhà văn này bị hấp dẫn bởi hình tượng và hiệu quả hình ảnh của thơ ca tượng trưng, siêu thực Pháp do Horiguchi Daigaku (1892-1981) chuyển dịch, đã tìm cách tạo ra những thành quả tương tự trong văn xuôi của mình.
 Shirakaba (Bạch hoa) văn phái với những đại diện như Arishima Takeo (1878-1923), Arishima Ikuma (1882-1974), Nagayo Yoshirō (1888-1961), thể hiện đường lối cải lương "nhân đạo chủ nghĩa", "lạc quan chủ nghĩa".
 Tanbishugi (Duy mĩ chủ nghĩa) đề cao giá trị thẩm mỹ và nhục cảm trong nghệ thuật, ra đời hậu bán thế kỷ 19 tại Nhật Bản với các tác giả Kitahara Hakushū (1885-1942), Kinoshita Mokutarō (1885-1945), Nagai Kafū (1879-1959), Tanizaki Jun’ichirō (1886-1965)
 Teimon (Trinh Môn): trường phái thơ Haikai do Matsunaga Teitoku (1571-1653) khởi xướng thế kỷ 17.
 Uta awase (Ca hợp): sinh hoạt thơ ca phổ biến ở Nhật từ đầu thế kỷ 10 trở đi. Các thi sĩ nhận một đầu đề và mỗi người phải làm một bài thơ theo đầu đề đó. Sau đó một (hoặc hai) giám khảo sẽ chọn ra bài hay nhất.
 Yoyūha (Dư dụ phái), một văn phái thuộc nhóm phản tự nhiên chủ nghĩa, chủ trương sáng tác những tác phẩm chan chứa tình cảm bằng lối văn hoa mỹ, trau truốt, nổi tiếng với các đại diện Natsume Sōseki (1867-1916), Mori Ōgai (1862-1922), Masaoka Shiki (1867-1902).

Tác phẩm kinh điển
 Fudoki (Phong thổ ký): là những từ điển địa lý về từng vùng của Nhật Bản, được biên soạn theo sắc lệnh của chính quyền trung ương năm 713. Mỗi Fudoki (có đôi nét giống với loại sách Domesday book của Anh) gồm thông tin về khí hậu của vùng đất đó, mùa màng, đường sá, cầu cống, lịch sử. Izumo fudoki là cuốn duy nhất còn lại có hình thức gần như hoàn chỉnh.
 Heikyoku (Bình khúc): tuyển tập những bài ca nói về sự hưng khởi và suy tàn của dòng họ Taira, được đọc trên nền Biwa hōshi phụ họa và là cơ sở tạo nên tác phẩm Heike monogatari.
 Genji monogatari: Truyện kể Genji, tiểu thuyết của Murasaki Shikibu, đỉnh cao của văn chương cổ điển Nhật, di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được đánh giá là tiểu thuyết theo nghĩa hiện đại đầu tiên trong văn chương thế giới.
 Kokinshū (Cổ kim tập) hay Kokinwakashū (Cổ kim hòa ca tập): hợp tuyển thi ca đầu tiên được biên soạn theo sắc lệnh của triều đình vào năm 905, đứng đầu trong nhị thập thất đại tập (21 tập thơ lớn ứng với 21 Triều đại).
 Kindai shuka (Cận đại tú ca), thi tập nổi tiếng của Fujiwara Teika (1162-1241).
 Manyōshū (Vạn diệp tập): tuyển tập thơ đầu tiên của Nhật Bản, hoàn thành vào giữa thế kỷ 8.
 Kojiki (Cổ sự ký): tác phẩm chép sử cổ xưa nhất hiện còn. Hoàn thành vào thế kỷ 8, chủ yếu là lịch sử mang tính huyền thoại và truyền thuyết về hoàng gia.
 Nihon shoki (Nhật Bản thư kỷ): bộ lịch sử Nhật Bản hình thành vào đầu thế kỷ 8.
 Otogi zōshi: đặc biệt dành cho số 23 truyện ngắn thời Muromachi do chủ xuất bản Ōsaka là Shibukawa Seieimon in khoảng năm 1770. Mở rộng ra là toàn bộ số truyện ngắn thời Muromachi mà Shibukawa dùng để tuyển chọn.
 Shinkokinshū (Tân cổ kim tập), hoàn thành thế kỷ 13, sau thi tập Kokinshū khoảng 300 năm.

Quan niệm thẩm mỹ
 Aware (bi ai, bi cảm): cảm thức xao xuyến trước mọi cái đẹp của sự vật mà bản chất là vô thường. Đây là một trực giác thẩm mỹ chịu ảnh hưởng của Phật giáo.
 Ekō (Hồi hướng): một khái niệm thiết yếu trong giáo lý Phật giáo Tịnh độ tông của Shinran. Ý nghĩa cơ bản của nó là "chuyển dịch giá trị", có thể gắn với những hoạt động như sao chép sách v.v. Đến Shinran, nó có nghĩa là đưa kho báu giá trị của Phật A-di-đà đến nhân loại.
 Fuga (phong nhã): lối sống và sáng tác của tao nhân mặc khách đạt độ hào hoa, toàn thiện.
 Giri (Nghĩa lý): bổn phận đối với xã hội nói chung, một trong những nguyên tắc sống được giới võ sĩ đạo đề cao.
 Hòa, kính, thanh, tĩnh: bốn chữ vàng, nguyên tắc và mục tiêu của nghệ thuật Trà đạo Nhật Bản.
 Honji suijaku (Bản địa thùy): quan niệm cho rằng kami (thần) của Shintō có thể đồng nhất được với Phật. Chẳng hạn thần Hachiman được coi là hiện thân của Phật A-di-đà.
 Iki: một chuẩn mực thời Edo biểu thị sự nhã nhặn ở dáng vẻ, tinh tế và từng trải trong đời sống tình cảm.
 Karma (Nghiệp): thuật ngữ Phật giáo thường được dịch là "số phận". Nghĩa thực của nó là những việc làm trong cuộc đời một con người được báo ứng ở kiếp này hoặc kiếp sau. Những gì xảy ra với một người ở cuộc đời này là hệ quả của karma trước đó.
 Kokoro (Tâm): cốt lõi của bất kỳ hiện tượng nào ở con người là tâm trí/trái tim, tinh thần. Theo quan niệm trong văn học Nhật Bản, thơ ca là con đường đi từ kokoro (tâm) đến kotoba (từ ngữ).
 Kotodama (Ngôn linh): những câu thơ, những lời nói được người Nhật quan niệm rằng nó có tính hiển linh, thiêng liêng.
 Kou (yêu), động từ chỉ tình yêu cụ thể có yếu tố nhục cảm trong Manyōshū. Đến Kokinshū động từ này được thay bằng mono-omou (tương tư), khác với ai (ái) chỉ tình yêu nói chung. Sự chuyển hóa này phản ánh tiến trình "đi từ yêu đương như một hành động cụ thể đến yêu đương như một tâm trạng, từ thế giới của ngoại động từ sang nội động từ".
 Michi (Đạo): thuật ngữ mỹ học chỉ sự hòa hợp của đời sống và tôn giáo, đỉnh cao của nghệ thuật, cái đích mà mọi hành trình hướng thiện của con người đều hướng tới.
 Mono no aware (vật ai): là cảm xúc não lòng trước cái vô thường, phù của cuộc đời, xu hướng hướng thượng đưa văn học từ chỗ tầm thường lên trình độ thẩm mỹ hàm dưỡng những gì thanh cao, thiện và mỹ để đem lại sự thư thái cho con người. Khái niệm này thường được dịch theo nghĩa đen là "thương cảm" hay "buồn thương". Có lẽ thành ngữ tiếng Latin gần với nó nhất là lacrimae rerum.
 Ninjō (Nhân tình): tình cảm con người, đặc biệt là những tình cảm riêng tư.
 Sama (pháp, phép) (thể, thể cách): khái niệm do Tsurayuki đưa ra, nhằm chỉ sự sáng tạo nghệ thuật, con đường nghệ thuật hướng tới sự hoàn thiện về thi pháp.
 Sabi (tịch, cô tịch, tịch liêu): một khái niệm mỹ học về cơ bản không dịch được, song ý nghĩa của nó có phần giống sự giản dị, tao nhã, khổ hạnh nhuốm vẻ u sầu gần giống với yūgen (u huyền). Đó là tiêu chuẩn mà mọi thứ, từ thơ ca đến trà đạo, đều muốn đạt tới. Sabi đặc biệt gắn với thơ của Matsuo Bashō và trường phái Shōfu (Tiêu phong) của ông.
 Shinjū (Tâm trung): tự tử vì tình hay về sau còn được gọi bằng tên "tự sát ngày đính hôn". Hành động tự tử của những cặp tình nhân mà tình yêu của họ không được xã hội chấp nhận và của những người chọn cái chết như một biểu hiện của sự say đắm. Phần lớn được thể hiện một cách cao cả trong tác phẩm của Chikamatsu Monzaemon (1653-1724) và một số nhà văn trong thế kỷ 20.
 Sokushin Jōbutsu (Tức thân thành Phật): khái niệm của Phật giáo Chân tông về việc "thành Phật" ở cuộc đời này bằng tu luyện.
 Ushin (Hữu tâm, Tâm linh): khái niệm mỹ học nhấn mạnh sự tao nhã và thanh khiết. Fujiwara Teika (1162-1241) trong đoạn 128 của cuốn Maigetsusho (Mỗi nguyệt sao), nói: "Chỉ khi nào thanh lọc được toàn vẹn tâm hồn và bước vào một tâm cảnh duy nhất, người ta mới làm nên được tâm linh ca, nhưng quả là hiếm hoi. Chính vì vậy tôi chỉ gọi tú ca là những bài nào sâu thẳm tâm linh".
 Wabi (đà): chỉ trạng thái hoặc tính chất tĩnh lặng yên bình, đặc biệt là sự yên bình của thiên nhiên thôn dã. Wabi gắn trực tiếp với nghệ thuật chadō (trà đạo) và thơ haikai.
 Yabo (Dã mộ): thô dã, ngược lại với iki.
 Yume (mộng): liên quan đến nhân sinh và Phật giáo chỉ sự phù du, mộng ảo của cõi thế, là khái niệm được người Nhật yêu thích như một trong những mã khóa của thi ca Nhật Bản.
 Yōen (Yêu diễm): cái đẹp dịu dàng ngọt ngào nữ tính hơi pha màu sắc tôn giáo trong thi ca Nhật Bản từ khoảng thế kỷ 12. Phong cách thơ yōen được Fujiwara Teika khởi xướng, đạt được đỉnh cao với nhà thơ Seigan Shotetsu (1381-1459).
 Yūgen (U huyền): khái niệm mỹ học nhấn mạnh sự chuyển tải cảm xúc trong một bài thơ không qua trình bày trực tiếp. Tuy nhiên thiền sư thi sĩ lớn nhất của thể loại waka trong thế kỷ 15, Seigan Shotetsu, lại phát triển một phong cách đi từ yōen (yêu diễm) đến yūgen (u huyền) và gọi bằng tên yūgen nhưng với nghĩa khác hẳn: yêu huyền (yêu kiều và huyền ảo).

Dụng cụ nghệ thuật, tiết đoạn, vai diễn
 Ato shite: diện mạo thứ hai của vai chính trong một vở kịch nō, thường là ma.
 Biwa (Tỳ bà): một nhạc cụ dây truyền thống Nhật Bản.
 Chasitsu (Trà thất): nơi diễn ra nghi lễ trà đạo.
 Engo (duyên ngữ): còn gọi là "từ phối hợp", cách liên kết các yếu tố khác nhau trong một bài thơ tanka, cho chúng hô ứng với nhau dạng chơi chữ.
 Hanafuda (Hoa trát): quân bài đánh dấu bằng những bông hoa, sử dụng trong một trò chơi.
 Haigon (Hài ngôn): ngôn từ hài hước trong các bài thơ Haikai.
 Hokku (Khai cú, Phát cú): những câu thơ mở đầu cho một bài renga có cú pháp 5+7+5.
 Kaeri ten: một hình thức đánh dấu cách đọc, cho phép tiếng Nhật có thể phiên diễn được văn bản chữ Hán.
 Jokotoba (Tự từ) hay lời dẫn, cách dùng vài hàng trong bài waka để chuẩn bị cho ý tưởng theo sau, liên kết với nhau bằng ám dụ, âm thanh hay lý lẽ.
 Kami no ku (thượng cú): phần đầu bài thơ tanka gồm 3 câu 5+7+5.
 Kakekotoba (quải từ): kỹ thuật bắc cầu trong thơ waka, kiểu chơi chữ dựa vào sự đồng âm dị nghĩa và chữ ấy làm thành cái trục hay một cây cầu đứng giữa mệnh đề trước và mệnh đề sau. Kakekotoba cũng thường được dùng trong một vở kịch để kết nối hai cụm từ liên tiếp nhau sao cho nghĩa của nó ở cụm từ thứ hai khác với cụm từ thứ nhất.
 Kana: chỉ hai lối chữ Nhật Bản là Hiragana và Katakana.
 Kokin denju (Cổ kim truyền thụ): những phương thức bí truyền về cách hiểu của Kokinshū.
 Iroha karuta: các quân bài ghi âm tiết tiếng Nhật dùng trong một trò chơi mà người chơi trổ tài bằng cách nhìn vào từng quân bài để hoàn chỉnh một bài thơ nổi tiếng hoặc xướng lên câu mở đầu.
 Koto (Cầm): loại nhạc cụ 13 dây - tam thập lục - Nhật Bản.
 Mae shite: diện mạo đầu tiên của nhân vật chính trong một vở kịch nō.
 Maki (Quyển): giống như chương (hồi), nhưng dài hơn.
 Makura kotoba (Chẩm từ): một thứ tính ngữ (thường gồm 5 âm tiết), xác định đặc tính cho một cái tên trong bài Tanka.
 Mana (Chân danh): hệ thống diễn đạt tiếng Nhật sang dạng chữ viết bằng phương tiện là chữ Hán phiên âm.
 Michiyuki (Đạo hành): đoạn văn trong nō hoặc trong jōruri, đặc biệt là jōruri miêu tả cảnh chạy trốn khỏi sự đe dọa, cái chết của những cặp tình nhân; phong cách giàu chất thơ, cảm xúc.
 Okurigana kana: thể hiện chữ Hán theo kiểu ngôn ngữ Nhật Bản.
 Shamisen: Đàn ba dây của Nhật Bản.
 Shōji (Chướng tử): cửa kéo hoặc rèm làm bằng giấy.
 Shimo no ku (hạ cú): 2 câu 7+7 cuối bài thơ tanka.
 Taisaku (Đối sách): những câu hỏi (như trong Keikokushū) đặt ra cho thí sinh dự kỳ thi tuyển vào bộ máy quan liêu.
 Uta makura (Ca chẩm): chiếc gối thơ ca, chỉ những tên địa danh được dùng lặp đi lặp lại trong thơ nhờ sự liên tưởng lãng mạn và thơ ca của chúng.
 Waki: vai chính thứ hai trong một vở kịch nō.

Giai tầng xã hội
 Ainu: thổ dân Nhật Bản, thời cổ gọi là Ezo. Thời Tokugawa, họ bị dồn đến sống ở Honshū và Hokkaidō, phía Bắc Nhật Bản.
 Anh em Soga: trong lịch sử hai anh em này đã báo thù cho cái chết của người cha năm 1193. Trên sân khấu và trong tiểu thuyết sau này, họ trở thành điển hình cho đức hiếu thuận và chủ nghĩa anh hùng. Chủ đề báo thù cũng như hai nhân vật này được đan dệt thành những cốt truyện khác, thường là sai lệch về niên đại, không đáng tin về sử liệu.
 Amaterasu (Ōmikami): thần mặt trời trong truyền thuyết Nhật Bản, gắn với hoàng gia và đền thờ Ise.
 Ashigaru: vốn chỉ binh lính nói chung. Thời Tokugawa, là ngạch thấp nhất của samurai.
 Bakufu (Mạc phủ): nghĩa đen là "chính phủ trong màn trướng". Tên gọi bộ máy chính quyền quân sự thời Kamakura, Muromachi và Edo.
 Biwa hōshi (Tỳ bà pháp sư): nhà sư mù Nhật Bản thời cổ, lang thang đây đó, đọc thơ vè có đàn tỳ bà phụ họa. Ở một số nét, những người này tương đồng với nghệ sĩ hát rong châu Âu thời Trung cổ. Biwa hōshi là người đưa tin và đóng một vai trò quan trọng trong việc sáng tạo ra những tác phẩm như Heike monogatari.
 Benkei: xem Yoshitsune (trong trang thảo luận).
 Bugyō (Cử hành): chức quan bộ máy trong chính quyền trung ương, cai quản một địa phương hoặc mang một trách nhiệm đặc biệt nào đó - một "pháp quan".
 Bunjin (Văn nhân): mẫu nghệ sĩ Nhật Bản thích tìm cảm hứng từ văn chương Trung Quốc và thu nạp một có ý thức phong cách đó.
 Burakumin (Bộ lạc dân): thiểu số người vô gia cư thời Tokugawa, tập hợp thành những cộng đồng khép kín. Những năm đầu thời kỳ Minh Trị các hình luật chống lại họ có thay đổi song địa vị của họ được cải thiện rất chậm chạp.
 Chajin (Trà nhân): chỉ những người dốc lòng cho nghi lễ trà, nghệ nhân trà.
 Chōnin (Đinh nhân): tên dành cho tầng lớp thị dân và thương nhân thời Edo, sống trong những thị tứ và thành phố lớn. Đây là tầng lớp thấp nhất trong bậc thang chính thống thời Tokugawa.
 Chūnagon (Trung nạp ngôn): hàng ngũ quan lại cung đình thời Heian.
 Daimyō (Đại danh): lãnh chúa phong kiến cuối thời Muromachi và Edo.
 Geisha (Nghệ giả): vốn là người giải trí cho khách. Về sau chỉ dành gọi những người phụ nữ được trau dồi về nghệ thuật, học vấn để làm công việc đó. Sau khi Âu hóa lan ra khắp nơi, geisha thành một loại giải trí xã hội mang dấu ấn hoài niệm.
 Gokenin (Ngự gia nhân): các chiến binh miền Đông Nhật Bản tự coi mình là những gia nhân của riêng Minamoto Yoritomo.
 Handen nōmin (Ban điền nông dân): nông dân có đất đai nhờ thể chế Handen shujū.
 Kami (Thần): bất kỳ vật gì hay con vật nào hay người nào có phẩm chất siêu việt đều được đạo Shintō coi là kami.
 Kenpeitai (Hiến binh đội): cảnh sát quân sự, một lực lượng có quyền lực đặc biệt trong những năm 30, thời quân phiệt chủ nghĩa ở Nhật Bản.
 Kokushi (Quốc ty): quan lại địa phương do chính quyền trung ương quản lý.
 Machi shū: thuật ngữ dùng cho chōnin ở vùng Kyōto-Ōsaka lúc ban đầu và trước thời Tokugawa.
 Miko (Vu nữ): nữ tiên tri của Thần đạo.
 Rōnin (Lãng nhân): là samurai vô chủ đối lập với samurai tận tâm phục vụ chủ, rất thường gặp trong thế kỷ 15-16.
 Samurai (Thị): võ sĩ, chiến binh Nhật Bản.
 Sei i Taishōgun (Chinh di đại tướng quân): danh phong cho những viên tướng Nhật Bản từ cuộc chiến đàn áp người Ainu thế kỷ 8 trở đi. Từ thời Minamoto Yorimoto thường được dùng làm tên gọi vị đứng đầu chính quyền quân sự và được gọi tắt là shōgun.
 Sensei (Tiên sinh): từ thể hiện ý nghĩa tôn kính: thầy.
 Sessuō (Nhiếp chính): danh xưng dành cho người thay vai trò hoàng đế khi hoàng đế chưa đến tuổi trưởng thành.
 Shikken (Chấp quyền): một cách gọi khác của "nhiếp chính". Tuy nhiên, tên gọi này được dòng họ Hōjō áp dụng đầu tiên cho shōgun chứ không phải cho hoàng đế.
 Shite: diễn viên chính hay nhân vật chính trong một vở nō.
 Shōgun (Tướng quân): xem Si i Taishōgun.
 Udaijin (Hữu đại thần): chức quan trong cung đình thời Heian, thường được dịch là Hữu lại bộ Thượng thư.

Chú thích

Văn học Nhật Bản


title: Chimarra dulitensis

text:
Chimarra dulitensis là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Coleophora brandbergella

text:
Coleophora brandbergella là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Namibia.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora


title: Siavana

text:
Siavana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: VRSAP

text:
VRSAP, viết tắt của Vietnamese River System and Plain, là một mô hình toán thủy lực một chiều, do phó giáo sư Nguyễn Như Khuê xây dựng vào cuối thập niên 1970. Mô hình VRSAP có thể được áp dụng cho hệ thống sông tự nhiên/kênh dẫn kết hợp với các ô ruộng hai bên bờ. Các số liệu đầu vào bao gồm:
 sơ đồ hệ thống sông và ruộng
 hình dạng mặt cắt và đặc trưng thủy lực của lòng sông
 một số đặc trưng hình học của ruộng
 các biên lưu lượng, biên mực nước, biên độ mặn
 lượng mưa rơi trên mặt ruộng

Kết quả tính toán bao gồm:
 quá trình mực nước và lưu lượng tại các vị trí khác nhau trên sông
 diễn biến của mực nước trên các khu ruộng
 lượng nước trao đổi giữa sông và ruộng
 quá trình biến đổi độ mặn tại các vị trí khác nhau trên sông

Phần mềm
Phần mềm tính toán thủy lực đầu tiên trên cơ sở mô hình VRSAP được GS. Nguyễn Như Khuê viết bằng Fortran 77. Các file đầu vào và kết quả tính toán đều có dạng văn bản (text).

Trước đây phần mềm còn có tên là KRSAL.

Ứng dụng
Mô hình VRSAP trên thực tế đã được sử dụng tính toán xâm nhập mặn cho đồng bằng sông Cửu Long, thoát lũ cho hệ thống sông Hồng và một số hệ thống sông khác ở Việt Nam.

Tham khảo

Mô hình hóa toán học
Thủy lực


title: 5210 Saint-Saëns

text:
5210 Saint-Saëns là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1391.3461285 ngày (3.81 năm).

Nó được phát hiện ngày 7 tháng 3 năm 1989.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Tanaophysa

text:
Tanaophysa là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Tanaophysa adornatalis Warren, 1892
Tanaophysa rufiscripta (Hampson, 1913)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Udeini


title: Melanotus venalis

text:
Melanotus venalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Besta (máy tính)

text:
Besta () — là một máy trạm sử dụng hệ dựa trên Unix đồ họa của Liên Xô. Được bắt đầu sản xuất từ năm 1988. Hơn 1.000 máy trạm Besta đã được sản xuất.

Đã có một vài thay đổi trong hệ thống máy tính này.
Besta-88 sử dụng CPU Motorola 68020 và VME bus.

Hệ điều hành là một phiên bản hợp lệ chuyển thể từ AT&T UNIX System V bản 3.2, hay còn gọi là Bestix.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 «Беста-88», Natalia Dubova (tiếng Nga)
 Linux in Russia (in russian)


title: Karambakkam

text:
Karambakkam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thiruvallur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karambakkam có dân số 14.591 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Karambakkam có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Karambakkam, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Tipula athabasca

text:
Tipula athabasca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Stigmella johanssonella

text:
Stigmella johanssonella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Áo và Bulgaria to Ý và Hy Lạp.

Ấu trùng ăn Ostrya carpinifolia. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

J
Côn trùng châu Âu


title: Nephelina

text:
Nephelina là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Cupidoliva adiorygma

text:
Cupidoliva adiorygma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cupidoliva


title: Écluzelles

text:
Écluzelles là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 83 mét trên mực nước biển. Dân số năm 1999 là 168 người.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Aspasia lunata

text:
Aspasia lunata là một loài lan bản địa của Nam Mỹ, được tìm thấy ở đông nam và nam Brasil đến Bolivia và Paraguay ở độ cao 200–750 m..

Xem thêm
Aspasia (orchid)

Hình ảnh

Ghi chú

lunata
Thực vật Bolivia
Thực vật Brasil
Thực vật Paraguay
Lan Brasil


title: Acrocercops alysidota

text:
Wattle Miner (Acrocercops alysidota) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Queensland.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Chum Saeng (huyện)

text:
Chum Saeng () là một huyện (amphoe) ở tỉnh Nakhon Sawan, phía bắc Thái Lan.

Lịch sử
Chum Saeng là một huyện cũ của Nakhon Sawan. Chính phủ đã tách một số khu vực của huyện Mueang Nakhon Sawan để lập tambon Koei Chai. Năm 1903, Bộ nội vụ Thái Lan đã nâng tambon này thành huyện Phan Lan, đặt tên theo tambon trung tâm. Vài năm sau, tên đã được đổi thành Koei Chai. Trụ sở huyện đã được dời đến bờ tây sông Nan và huyện được đổi tên thành Chum Saeng năm 1915.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Pho Thale và Bang Mun Nak của tỉnh Phichit, Nong Bua, Tha Tako, Mueang Nakhon Sawan và Kao Liao của tỉnh Nakhon Sawan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 12 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 131 làng (muban). Chum Saeng là thị xã (thesaban mueang) nằm trên toàn bộ tambon Chum Saeng. Thap Krit là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon cùng tên. Có 11 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Chum Saeng


title: 10956 Vosges

text:
10956 Vosges là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1317.8961808 ngày (3.61 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Jura-Nord vaudois (huyện)

text:
Jura-North Vaudois là một huyện ở bang Vaud. Huyện này có các đô thị sau:

Tham khảo

Huyện của Thụy Sĩ


title: Weitendorf

text:
Weitendorf là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Acacia furcatispina

text:
Acacia furcatispina là một loài thực vật thuộc họ Fabaceae. Nó được tìm thấy ở Argentina, Bolivia, và Paraguay.

Hình ảnh

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Acacia furcatispina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

F


title: 10152 Ukichiro

text:
10152 Ukichiro (1994 RJ11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1994 bởi S. Otomo ở Kiyosato, Yamanashi Prefecture. Nó được đặt theo tên the Japanese physicist và low-temperature scientist Ukichiro Nakaya.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10152 Ukichiro

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Lasioglossum kangeani

text:
Lasioglossum kangeani là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1980


title: Nassarina rolani

text:
Nassarina rolani là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarina


title: Daniel Marvin

text:
Daniel Marvin (1933–2012), còn gọi là Dan Marvin, là một cựu Trung tá Lục quân Hoa Kỳ từng tham gia tại chiến trường Việt Nam.

Năm 2003, ông cho xuất bản quyển hồi ký Expendable Elite – One Soldier’s Journey Into Covert Warfare (tạm dịch: Biệt đội tinh nhuệ – Hành trình trong cuộc chiến bí mật) trong đó có tiết lộ thông tin vào giữa thập niên 1960, CIA đã chuẩn bị kế hoạch ám sát Quốc trưởng Campuchia Trung lập là Norodom Sihanouk. Thông tin này đã gây nhiều tranh cãi về vai trò của người Mỹ với cuộc Chiến tranh Đông Dương.

Ban đầu, Marvin tham gia quân đội Mỹ ở lĩnh vực hậu cần, sau đó tham gia khóa đào tạo sĩ quan mũ nồi xanh (Green Berets) của Lục quân Hoa Kỳ.

Trong thời gian tham gia Chiến tranh Việt Nam, Dan Marvin mang quân hàm Đại úy và được bạn bè gọi với biệt danh "Dangerous Dan" (tạm dịch: "Dan Nguy hiểm"). Tại Việt Nam, Marvin được bổ nhiệm chỉ huy phân đội lính Mỹ tại trại biệt kích Dân Nam (tới năm 1966 đổi tên thành trại An Phú) ở quận An Phú, tỉnh Châu Đốc (nay là huyện An Phú, tỉnh An Giang) từ tháng 11 năm 1965 tới ngày 2 tháng 8 năm 1966.

Nhờ biết tận dụng người dân (đa số theo đạo Hòa Hảo) ở địa phương làm lính đánh thuê, Marvin đã cùng các sĩ quan Việt Nam cộng hòa địa phương sử dụng họ trong "Lực lượng dân sự chiến đấu (CIDG)" (còn gọi là dân vệ) để hỗ trợ cho hoạt động của mình.

Tại An Phú, đơn vị của Marvin đã hỗ trợ cho các sĩ quan Việt Nam cộng hòa trong chiến đấu chống lại quân Giải phóng và làm các công tác xã hội.

Daniel Marvin rất được lòng giáo phái Hòa Hảo, được mệnh danh là "King of the Hoa Haos" (tạm dịch: ông vua của lực lượng dân sự chiến đấu Hòa Hảo), ông là người Mỹ duy nhất được ghi tên danh dự khi ghé thăm tổ đình của đạo Hòa Hảo và được tổ đình trao tặng huy chương Hoa Phiên lộ tía.

Giữa năm 1966, đặc vụ CIA là Walter McKem ra lệnh cho Marvin đi ám sát quốc trưởng Campuchia là Sihanouk. Lúc bấy giờ chính phủ của tổng thống Jonhson công nhận nền trung lập của Campuchia và tuyên bố quân đội Mỹ sẽ không mở rộng chiến tranh sang Campuchia. Điều này đồng nghĩa với việc Marvin và người của mình sẽ không được chính phủ hậu thuẫn vì vi phạm luật, mặc dù đó chính là lệnh của CIA.

Marvin chấp nhận với điều kiện: chính phủ Việt Nam Cộng hòa ân xá cho các dân vệ vì tội trốn quân dịch, chính phủ Mỹ công khai việc tấn công quân Giải Phóng trong lãnh thổ Campuchia. Tuy nhiên, sau khi không đạt được thỏa thuận với đặc phái viên CIA, Mavin đã hủy bỏ nhiệm vụ. Tức giận trước hành động bất tuân của Marvin và để che giấu vụ việc ám sát, CIA và thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ lệnh cho một trung đoàn Việt Nam Cộng hòa từ Cần Thơ tập trung lên Châu Đốc và chuẩn bị tấn công trại An Phú. Marvin và cộng sự người Việt nhờ người xin sự giúp đỡ từ trung tướng vùng 4 chiến thuật Đặng Văn Quang. Ông Quang nhận thấy nếu làm như vậy sẽ phải giết nhiều quân nhân Việt Nam Cộng hòa ở đây và mất đi sự ủng hộ của người dân nên đã đích thân tới ngăn cản vụ tấn công và đảm bảo lệnh an xá cho dân vệ.

Sau khi xuất ngũ với quân hàm Trung tá, Daniel Marvin về nghỉ hưu ở Cazenovia, New York. Năm 2003, Marvin cho xuất bản cuốn Expendable Elite – One Soldier’s Journey Into Covert Warfare kể về giai đoạn hoạt động tại An Phú cùng với các mẩu chuyện về các nhân vật liên quan như Lê Văn Phồi, Đặng Văn Quang... Với những thông tin trong sách, Hiệp hội Lực lượng đặc biệt Hoa Kỳ và 7 trong số 8 cựu binh thuộc Lực lượng đặc biệt Hoa Kỳ từng hoạt động tại trại An Phú (trừ Marvin) đã kiện Marvin vì cho rằng mình bị bôi nhọ khi cuốn sách cáo buộc họ "phạm tội, hành động phạm pháp, vi phạm điều luật của tòa án binh cũng như luật pháp quốc tế", với tổng số tiền bồi thường thiệt hại ít nhất 700.000 USD. Tuy nhiên, toà án đã kết luận rằng không có bên nào bị phỉ báng trong vụ kiện này.

Mục đích của Marvin khi xuất bản quyển sách:
 Kể về sự dũng cảm của nhân dân Việt Nam, đặc biệt là những người theo đạo Hòa Hảo ở An Phú.
 Kể lại những công việc khó khăn mà đội của ông đã phải hoàn thành trong cuộc chiến.
 Tố cáo những tội ác mà một số binh lính Hoa Kỳ gây ra tại Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
Người tiết lộ âm mưu ám sát Thái tử Sihanouk bị kiện
Libel Lawsuit Nears for LTC Dan Marvin
An Phú và những bí mất chiến tranh

Sinh năm 1933
Mất năm 2012
Quân nhân Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam
Lục quân Hoa Kỳ


title: Nogaredo

text:
Nogaredo là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 20 km về phía tây nam của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.747 người và diện tích là 3,6 km².

Nogaredo giáp các đô thị: Villa Lagarina, Isera và Rovereto.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Tillandsia landbeckii

text:
Tillandsia landbeckii là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Chile.

Chú thích

Tham khảo

Chilean Bromeliaceae: diversity, distribution and evaluation of conservation status (Xuất bảnline: 10 tháng 3 năm 2009)

L
Thực vật Chile


title: Ngày gia đình Việt Nam

text:
Ngày gia đình Việt Nam là một ngày lễ tôn vinh gia đình Việt Nam, là ngày mọi người trong gia đình quan tâm đến nhau, xã hội quan tâm đến trẻ nhỏ và những người không có cha mẹ, cặp vợ chồng phải hiểu được giá trị mái ấm và cùng nhau vượt qua sóng gió để có một gia đình hạnh phúc "Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc".

Từ năm 2001, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Gia Khiêm ký ban hành Quyết định 72/2001/QĐ-TTG chọn ngày 28 tháng 6 hàng năm là ngày gia đình Việt Nam.

Xem thêm
 Ngày Gia đình (enwiki)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Quyết định về Ngày Gia đình Việt Nam Báo Gia đình và Xã hội, 28 Tháng 12, 2006 | 05:26 PM
 Ý nghĩa và nguồn gốc Báo Người đưa tin, 28 Tháng 6, 2015 | 05:26 PM

Gia đình
Ngày lễ Việt Nam
Tháng sáu


title: Octhispa carinifrons

text:
Octhispa carinifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Suối Tiên (định hướng)

text:
Suối Tiên là tên của nhiều thắng cảnh tại Việt Nam, tiêu biểu là:

Suối Tiên (Hạ Hòa): thắng cảnh tại Phú Thọ
Suối Tiên (Ba Vì): thắng cảnh tại Hà Nội
Suối Tiên (Hồng Lĩnh): thắng cảnh tại Hà Tĩnh
Suối Tiên (Đà Nẵng): thắng cảnh tại Đà Nẵng
Suối Tiên (Quế Sơn): thắng cảnh tại Quảng Nam
Suối Tiên (Đạ Huoai): thắng cảnh tại Lâm Đồng
Suối Tiên (Diên Khánh): thắng cảnh tại Khánh Hòa
Suối Tiên (Ninh Thuận): suối ở xã Công Hải huyện Ninh Hải tỉnh Ninh Thuận, nơi có Thác Tiên Ninh Thuận.
Suối Tiên (Phan Thiết): thắng cảnh tại Phan Thiết
Suối Tiên (Bà Rịa): thắng cảnh tại Bà Rịa-Vũng Tàu
Khu du lịch Văn hóa Suối Tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh

Địa danh:
 Xã Suối Tiên, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa.


title: Hemicrepidius chinensis

text:
Hemicrepidius chinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii & Jiang miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Hemicrepidius


title: Notting Hill (phim)

text:
Notting Hill là bộ phim hài hước lãng mạn Anh phát hành vào năm 1999, do Roger Michell làm đạo diễn và Duncan Kenworthy sản xuất. Được Richard Curtis viết kịch bản, phim kể về câu chuyện tình giữa William "Will" Thacker (Hugh Grant), một người chủ hiệu sách du lịch đã ly hôn và nữ minh tinh Hollywood, Anna Scott (Julia Roberts). Phim còn có diễn xuất của Rhys Ifans, Emma Chambers, Tim McInnerny, Gina McKee và Hugh Bonneville.

Lấy bối cảnh chính tại Notting Hill, Luân Đôn, phim bắt đầu khởi quay vào ngày 17 tháng 4 năm 1998. Sau khi ra mắt tại Odeon, Leicester Square, Universal Pictures phát hành Notting Hill rộng rãi vào ngày 28 tháng 5 năm 1999. Phim nhận được các phản hồi tích cực từ các nhà phê bình, giành đề cử giải Quả cầu vàng cho "Phim ca nhạc hoặc phim hài hay nhất". Đây từng là bộ phim đạt doanh thu cao nhất của Anh, vượt ngưỡng 360 triệu đô-la Mỹ trên toàn cầu.

Nội dung
William Thacker (Hugh Grant) là chủ một hiệu sách du lịch ở Notting Hill. Anh vẫn tự dằn vặt mình về người vợ đã ra đi với một người đàn ông trông giống hệt Harrison Ford. William ở cùng nhà với một người lập dị gốc xứ Welsh tên là Spike (Rhys Ifans). Thacker tình cờ gặp minh tinh Hollywood Anna Scott (Julia Roberts) khi cô tạt qua hiệu sách để mua một cuốn sách. Sau đó, cả hai va vào nhau trên phố và vô tình dây nước cam lên áo nhau. Anh đề nghị Anna về nhà mình ngay gần đó để thay áo và sau đó cô tặng William một nụ hôn.

Vài ngày sau, Spike nhớ "Có cô gái người Mỹ tên là Anna" đã gọi đến, mời William tới thăm ở khách sạn the Ritz, với tên giả được đăng ký là "Flintstone". Khi đến nơi, anh hoảng sợ tự nhận mình làm cho tạp chí Chó và Ngựa vì phòng của cô đang là nơi họp báo, khiến anh phải phỏng vấn cùng đoàn làm phim Helix của Anna dù chưa bao giờ xem phim này. Sau đó, William mời Anna tới dự sinh nhật em gái mình, Honey (Emma Chambers) tại nhà của Max (Tim McInnerny) và Bella (Gina McKee). Ở đó, họ chia sẻ câu chuyện của người mà họ cho là khốn khổ nhất và cả hai trèo đến một quảng trường khi bữa tiệc kết thúc. Hai người bắt đầu hẹn hò nhiều hơn, đi xem phim và đi ăn cùng nhau. Khi William đến phòng của Anna, anh gặp Jeff King (Alec Baldwin), người bạn trai là diễn viên mà Anna tưởng đã chia tay, đang ở sẵn trong phòng. Anna tỏ vẻ hối lỗi, trong khi William giả vờ làm người bồi bàn và bỏ đi.

Sau khi Anna và King chia tay, những bức ảnh nhạy cảm của cô bị rò rỉ ra bên ngoài và cô cần phải tránh đi một thời gian. Cô tìm đến nhà William và mong muốn ở lại đó. Sau khi cả hai ở cùng nhau cả ngày và có một đêm mặn nồng, William tìm thấy rất nhiều phóng viên chờ trước ngưỡng cửa nhà mình vào sáng sớm, do lời tiết lộ bất cẩn của Spike tại quán rượu. Giận dữ vì nghĩ William phản bội mình, Anna bảo rằng vụ bê bối này sẽ theo cô cả đời. Bị bất ngờ và tổn thương, William để cô đi mà không buồn tranh cãi.

Một năm sau, Anna tình cờ gặp lại William và mời anh vào phim trường khi đến Luân Đôn để thực hiện bộ phim của Henry James. William tình cờ nghe thấy bản ghi của bộ phim, nơi Anna khẳng định với bạn diễn rằng anh chỉ là "một chàng trai trong quá khứ", khiến William rời khỏi đó trong buồn bã. Ngày hôm sau, Anna đến hiệu sách của William và tặng anh bức họa La Mariée nguyên bản của Marc Chagall với hy vọng hàn gắn mối quan hệ của họ. William, trong lúc đang bị tổn thương, đã từ chối cô. Bạn bè của William sau đó khiến anh nhận ra mình đã phạm phải sai lầm và họ cùng nhau tìm kiếm Anna khắp Luân Đôn trên chiếc xe của Max. Khi đến được buổi họp báo của Anna tại Khách sạn Savoy, William đã thuyết phục cô ở lại Luân Đôn với anh. Cuối cùng, Anna và William kết hôn cùng nhau, với cảnh kết thúc bộ phim khi William và Anna đang có thai ngồi trên 1 chiếc ghế công viên tại Notting Hill.

Diễn viên
Julia Roberts trong vai Anna Scott, một nữ minh tinh Hollywood. Cô gặp William khi tạt vào mua tại hiệu sách của anh. Roberts là lựa chọn "duy nhất" cho vai này mặc dù cả Roger Michell và Duncan Kenworthy đều không kỳ vọng cô nhận đóng. Người đại diện của Roberts bảo với cô rằng "đây là kịch bản hài hước lãng mạn hay nhất mà cô từng đọc". Roberts chia sẻ mình "quyết định sẽ phải đóng phim này bằng được" sau khi đọc xong kịch bản.
Hugh Grant trong vai William Thacker, người chủ hiệu sách chuyên về đề tài du lịch vừa li dị vợ. Lý do chọn Grant là dễ hiểu, khi Grant và Richard Curtis có mối quan hệ "kịch bản/diễn viên rất ăn ý". Michell cho rằng "Hugh đóng phim của Richard đạt hơn bất kỳ ai khác và Richard viết kịch bản cho Hugh cũng hay hơn bất kỳ ai".
Emma Chambers trong vai Honey Thacker, em gái William và là người hâm mộ Anna Scott. Vào cuối phim, cô kết hôn cùng Spike.
Hugh Bonneville trong vai Bernie, một tay môi giới chứng khoán thất bại và bạn của William. Ông không nhận ra Anna Scott khi gặp cô và vô tình hỏi Anna kiếm được bao nhiêu cho bộ phim cuối cùng.
Rhys Ifans trong vai Spike, một người lập dị ở chung nhà với William và luôn mơ trở thành nghệ sĩ. Sau này, anh kết hôn cùng Honey và trở thành em rể William. William miêu tả anh ta là "người ngu đần nhất thế giới và nhân lên hai lần".
Tim McInnerny trong vai Max, người bạn thân nhất của William. William thường ở lại nhà Max, trong khi Max và Bella tổ chức tiệc sinh nhật của Honey tại nhà mình.
Gina McKee trong vai Bella, một luật sư bị liệt hai chi và đã kết hôn cùng Max. Cô là một trong hai người phụ nữ mà Will từng yêu.
James Dreyfus trong vai Martin, gã trợ lý vô dụng của William tại hiệu sách.

Việc tuyển vai những người bạn của Will: Bonneville, McInnerny, McKee, Chambers và Ifans giống như "lắp ráp một gia đình". Michell mô tả rằng: "Khi bạn tuyển vai một nhóm bạn, bạn phải xem xét sự cân bằng giữa chất lượng, loại hình và sự đa cảm. Chúng như những miếng ghép cần được ráp lại hoàn thiện và tôi nghĩ chúng tôi có một vài người ăn ý một cách thực tế."

Các nhân vật khác
Richard McCabe trong vai Tony, một chủ hiệu ăn thất bại. Cả nhóm thường tụ tập ở quan ăn của Tony.
Alec Baldwin trong vai bạn trai Anna nhưng không được ghi nhận.
Sanjeev Bhaskar trong vai nhà phê bình phim to mồm và ác ý, người nhắc tới Meg Ryan trong When Harry Met Sally (1989) là diễn viên đạt cực khoái mỗi khi được mời đi uống cà phê trong quán ăn mà Anna và William hẹn gặp.
Mischa Barton trong vai diễn viên nhí mà William phải giả vờ phỏng vấn cho tạp chí Chó và Ngựa.
Emily Mortimer trong vai "Cô gái hoàn hảo", một người mà William có thể hẹn hò để kết hôn.

Sản xuất
Richard Curtis phát triển bộ phim từ những ý tưởng xuất hiện trong một đêm không ngủ. Ông miêu tả điểm bắt đầu là "ý tưởng một người hết sức bình thường hẹn hò với một người cực kỳ nổi tiếng và điều đó thay đổi cuộc đời họ thế nào". Mike Newell, đạo diễn của Bốn đám cưới và một đám ma (1994) được mời nhưng từ chối vì bận thực hiện dự án phim Pushing Tin (1999). Mike sau này thừa nhận đã lựa chọn sai lầm nhưng không hối hận về điều đó. Nhà sản xuất Duncan Kenworthy sau đó tìm đến Roger Michell, cho rằng "Tìm một người giỏi như Roger, giống hệt như tìm một diễn viên phù hợp cho mỗi nhân vật. Roger thực sự tỏa sáng."

Curtis chọn bối cảnh tại Notting Hill vì ông sống ở đó và biết rõ địa hình xung quanh, gọi đây là "nơi hoàn hảo để thực hiện một bộ phim". Điều này buộc nhà sản xuất phải quay phim trong một khu rất đông dân cư. Kenworthy nhận định "Ban đầu, chúng tôi có ý tưởng xây dựng một bối cảnh bên ngoài lớn. Như vậy ta có thể kiểm soát tốt hơn, vì chúng tôi lo ngại nếu Julia Roberts và Hugh Grant quay trên các tuyến phố, sẽ có hàng nghìn người đứng xem." Michell cho rằng khi "Hugh và Jula xuất hiện trên phố Portobello để quay phim có thể làm tắc đường do hàng nghìn người dân và các tay săn ảnh, gây ảnh hưởng tới việc quay phim". Tuy nhiên, một đội cảnh vệ được điều động để ngăn chặn điều này cũng như tránh gây ảnh hưởng tới người dân. Giám đốc địa điểm Sue Quinn mô tả việc tìm địa điểm và xin phép quay phim là "một nhiệm vụ khổng lồ". Quinn và đội ngũ của cô đã viết hàng nghìn lá thư đến người dân và hứa đóng góp cho quỹ từ thiện yêu thích của họ. Kết quả là có 200 quỹ từ thiện nhận được tiền đóng góp.

Được cộng tác trong một bộ phim đương đại, nhà thiết kế sản xuất Stuart Craig cho rằng "chúng tôi đang đối mặt với những con phố hàng nghìn người, nhũng người kinh doanh, chủ các cửa hiệu và những người dân, khiến công việc trở nên phức tạp hơn." Bộ phim khởi quay vào ngày 17 tháng 4 năm 1998 ở Tây London và trường quay Shepperton. Cửa hàng sách của Will nằm trên phố Portobello, một trong những địa điểm chính thực hiện bộ phim. Một vài địa điểm khác ở Notting Hill cũng được sử dụng, bao gồm đường Westbourne Park, đường Golborne, đường Landsdowne và rạp chiếu phim Coronet. Ngôi nhà của nhân vật Will do chính Richard Curtis sở hữu, nằm ở số 280 đường Westbourne Park, với cánh cửa màu xanh đã gỡ ra để quyên góp từ thiện. Ở phía sau lối vào có 1 ngôi nhà nguy nga, thay vì căn hộ trong phim được dựng từ xưởng phim. Sau khi quay 6 tuần tại Notting Hill, đoàn làm phim chuyển tới khách sạn Ritz để ghi hình vào ban đêm, Khách sạn Savoy, Nhà hàng Nobu, Zen Garden của Khách sạn Hempel Hotel và tại Kenwood House. Đoàn làm phim gặp khó khăn khi ghi hình tại một buổi ra mắt phim, một trong những cảnh quay cuối cùng thực hiện. Michell muốn ghi hình tại Leicester Square nhưng bị từ chối, sau đó cảnh sát bắt gặp một vài người hâm mộ gây cản trở tại một buổi công chiếu phim của Leonardo DiCaprio và lo ngại chuyện tượng tự có thể lặp lai một lần nữa. Để đảm bảo an toàn, bộ phim cho phép dựng cảnh và ghi hình trong vòng 24 giờ đồng hồ. Bối cảnh cuối cùng ghi hình ngoại cảnh tại trường quay Shepperton. Bản nháp sau cùng của phim dài đến 3.5 tiếng, được biên tập lại còn 90 phút trong phiên bản phát hành chính thức.

Phim có xuất hiện bức họa La Mariée (1950) của Marc Chagall. Anna nhìn thấy bản in của bức tranh này tại nhà William, sau đó đã tặng anh bản gốc của bức tranh. Michell chia sẻ trên tuần báo Entertainment Weekly rằng bức tranh đó được chọn vì Curtis là một người hâm mộ của các tác phẩm của Chagall và La Mariée "mô tả 1 khao khát về một thứ gì đó đã mất". Nhà sản xuất định dùng bản vẽ lại nhưng phải được sự cho phép của người giữ bản quyền, cũng như sự thông qua của "Hiệp hội bản quyền Thiết kế và Nghệ sĩ". Sau cùng, Kenworthy cho biết "Chúng tôi nhất trí hủy bỏ nó. Họ lo ngại nếu bản giả của chúng tôi quá tốt, nó có thể lưu hành trên thị trường và làm nảy sinh một số vấn đề". Một vài chuyên gia cho rằng giá trị thực của bức tranh có thể lên tới khoảng từ 500.000 dến 1 triệu đô-la Mỹ.

Âm nhạc

Âm nhạc trong phim được sáng tác bởi Trevor Jones. Một vài ca khúc bổ sung là những sáng tác bởi các nghệ sĩ khác, như phiên bản Elvis Costello trình bày lại ca khúc "She" của Charles Aznavour hay bản phối lại ca khúc "You've Got A Way" của Shania Twain. Phiên bản bản trình bày lại "When You Say Nothing at All" của Ronan Keating trích từ bộ phim đạt ngôi quán quân UK Singles Chart. Ban đầu, phiên bản gốc của "She" do Charles Aznavour trình bày được sử dụng trong phim, nhưng do không có kết quả khả quan từ các cuộc thử nghiệm với khán giả Mỹ, Richard Curtis đã đề nghị Costello thu âm ca khúc này.

Phát hành
Bộ phim có buổi ra mắt tại Odeon, Leicester Square vào ngày 27 tháng 4 năm 1999. Hãng Universal Pictures phát hành phim rộng rãi vào ngày 28 tháng 5 năm 1999. Notting Hill từng là bộ phim đạt doanh thu cao nhất của Anh, thu về 116.089.678 đô-la Mỹ ở khu vực nội địa và tổng cộng 363.889.678 đô-la Mỹ trên toàn thế giới. Trong tuần đầu phát hành tại Hoa Kỳ, phim đạt doanh thu 27.700.000 đô-la Mỹ, phá vỡ kỷ lục mở màn lớn nhất đối với một bộ phim hài hước lãng mạn của Đám cưới của bạn tôi (1997), cũng do chính Roberts diễn xuất. Một tháng sau khi phát hành, phim lại để mất danh hiệu này vào tay Cô dâu bỏ trốn, lần nữa do Roberts đóng vai chính. Notting Hill thu về thêm 15.000.000 đô-la Mỹ trong tuần lễ kế tiếp. Đây là bộ phim có doanh thu cao thứ 16 vào năm 1999 và xếp thứ 251 trong danh sách phim ăn khách nhất mọi thời đại, tính đến tháng 9 năm 2015.

Đánh giá chuyên môn

Notting Hill nhận được những phản hồi tích cực từ các nhà phê bình điện ảnh. Phim đạt "Chứng nhận tươi" với 85% đánh giá tích cực trên trang mạng tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes, dựa trên 98 bài bình luận mẫu và đạt số điểm trung bình 7.1. trên 10. Tại Metacritic, một trang chuyên cho điểm số trung bình dựa trên 100 đánh giá hàng đầu từ các nhà phê bình chính thống, bộ phim nhận được số điểm 66 dựa trên 33 bài đánh giá, xếp hạng "nhìn chung là ý kiến tán thành", là phim có đánh giá cao thứ 70 trong năm 1999. Dù vậy, phim chỉ đạt điểm B- theo cuộc khảo sát khán giả của trang mạng CinemaScore.

Derek Elle từ Variety gọi bộ phim "tài tình và e lệ" và so sánh một cách tiêu cực trước Bốn đám cưới và một đám ma. Bob Graham của San Francisco Chronicle khen ngợi cách mà phim đề cập đến bức tranh về "con dao hai lưỡi khi là người nổi tiếng" và đề cao dàn diễn viên. Trong bài đánh giá về bản DVD, John J. Puccio gọi bộ phim là "một câu chuyện cổ tích và Richard Curtis biết công chúng yêu thích một câu chuyện cổ tích đến nhường nào", đồng thời xem đây một bộ phim "ngọt ngào". Desson Howe của tờ Washington Post cho một đánh giá tích cực, đặc biệt ca ngợi diễn xuất của Rhys Ifans trong vai Spike. Roger Ebert khen ngợi "nét tươi sáng, hội thoại dí dỏm và thông minh, cùng sự dễ mến của nhân vật của Roberts và Grant". Paul Clinton của CNN cho rằng Notting Hill "nổi bật như một câu chuyện khôi hài và cảm động về tình yêu chống lại mọi thứ".

Janet Maslin từ The New York Times cho rằng bộ phim mang nét "lôi cuốn hào nhoáng" và đánh giá cao việc "không cưỡng ép dàn diễn viên phụ khôi hài thành những kẻ phiền nhiễu thường thấy trong thể loại hài kịch tình huống". Trong một bài đánh giá A- trên tờ Entertainment Weekly, Lisa Schwarzbaum cho rằng Notting Hill "tin tưởng một thế giới lý tưởng, nơi ngay cả đặc ân cũng được phép hưởng hạnh phúc". Trang BBC News chỉ trích tính thương mại mà các nhà phân phối phim thực hiện nhằm phục vụ cho khán giả Hoa Kỳ, với "cảm giác dàn dựng, mang đến sự lôi cuốn nhưng ở khía cạnh ngọt ngào đến mức phi thực tế về cuộc sống ở Luân Đôn và nước Anh lạ thường" của phim.
Notting Hill từng xuất hiện trong "Top 100 bộ phim xuất sắc nhất mọi thời đại" theo Viện Phim Anh.

Giải thưởng

Tại Liên hoan phim Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc năm 2000, Notting Hill giành giải thưởng cho "Phim phổ biến nhất", trong khi được đề cử giải The Alexander Korda cho "Phim Anh Quốc nổi bật" và Rhys Ifans được đề cử cho "Diễn viên nam phụ xuất sắc nhất". Sau khi giành giải British Comedy Awards 1999 cho "Phim hài xuất sắc nhất", phim tiếp tục giành giải Brit cho "Nhạc phim hay nhất" tại buổi lễ diễn ra ở Earl's Court, Luân Đôn. Trong mùa giải Empire năm 2000, phim đoạt 3 giải cho "Phim hay nhất", "Đạo diễn xuất sắc nhất" cho Roger Michell và "Nam diễn viên xuất sắc nhất" cho Hugh Grant. Phim giành thêm 3 đề cử nữa tại giải Quả cầu vàng lần thứ 57 cho "Phim ca nhạc hoặc phim hài hay nhất", "Nam diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất" cho Hugh Grant và "Nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất" cho Julia Roberts.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức

Phim năm 1999
Phim của Universal Pictures
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim quay tại Luân Đôn
Phim hãng Working Titles Films
Phim hài lãng mạn thập niên 1990
Phim hài lãng mạn Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim về diễn viên
Phim của PolyGram Filmed Entertainment
Kịch bản phim của Richard Curtis
Phim hài thập niên 1990
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim lãng mạn thập niên 1990
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 1990
Phim hài-chính kịch Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim chính kịch lãng mạn Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Rhophitulus aeneiventris

text:
Rhophitulus aeneiventris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Rhophitulus
Động vật được mô tả năm 1908


title: Hoa hậu Thế giới 1968

text:
Hoa hậu Thế giới 1968, là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 18 được tổ chức tại nhà hát Lyceum, Luân Đôn, Vương quốc Anh ngày 14 tháng 11 năm 1968. 53 đã tham gia cuộc tranh tài gình vương miện. Cuối cùng, Madeline Hartog-Bel của Peru đã trao lại vương miện cho Penelope Plummer của Úc.

Kết quả

Thứ hạng

Thí sinh

 - Viviana Roldan
 - Penelope Plummer
 - Brigitte Krüger
 - Rose Helena Dauchot
 - Sonja Doumen
 - Angela Carmelia Stecca
 - Nancy Wilson
 - Nilanthie Wijesinghe
 - Carmen Smith
 - Beatriz Sierra Gonzalez
 - Patricia Diers
 - Diana Dimitropoulou
 - Yet Schaufuss
 - Ingrid García
 - Marcia Virginia Ramos Christiansen
 - Leena Sipilä
 - Nelly Gallerne
 - Margot Schmalzriedt
 - Lovell Rosebud Wordie
 - Sandra Sanguinetti
- Lia Malta
 - Adrienne Harris
 - Alida Grootenboer
 - Jane Coelho
 - June MacMahon
 - Miri Zamir
 - Maria Pia Gianporcaro

 - Karlene Waddell
 - Ryoko Miyoshi
 - Josephine Moikobu
 - Lee Ji-eun
 - Wilhelmina Nadieh Brownell
 - Irene Siedler
 - Ursulina (Lina) Grech
 - Ana Maria Magaña
 - Zakia Chamouch
 - Christine Mary Antunovic
 - Margine Davidson Morales
 - Foluke Ogundipe
 - Hedda Lie
 - Ana Rosa Berninzon Devéscovi
 - Arene Cecilia Amabuyok
 - Mitsianna Stander †
 - Gunilla Friden
 - Jeanette Biffiger
 - Pinnarut Tananchai
 - Zohra Boufaden
 - Mine Kurkcuoglu
 - Joy Lehai
 - Kathleen Winstanley
 - Johnine Leigh Avery
 - Cherry Nuñez Rodriguez
 - Ivona Puhlera

Liên kết ngoài
Trang chủ của cuộc thi Hoa hậu Thế giới

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới


title: Sân bay quốc tế Luhansk

text:
Sân bay quốc tế Luhansk là một sân bay ở Luhansk, Nga . Sân bay này có một đường băng dài 2840 m rải asphalt.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Aerosvit Airlines (Kiev-Boryspil)
Lugansk Airlines (Kiev-Boryspil, Kiev-Zhulani, Moscow-Vnukovo)
UTair Aviation (Moscow-Vnukovo)
Um Air (Baku, Dusseldorf, Instanbul-Aturk)

Tham khảo

Sân bay Ukraina


title: Grabels

text:
Grabels là một commune thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Hérault

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Hérault


title: Blosville

text:
Blosville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 33 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Gymnastes hyalipennis

text:
Gymnastes hyalipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gymnastes
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Apatania isimongolica

text:
Apatania isimongolica là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Apatania


title: Jeju Air

text:
Jeju Air là một hãng hàng không Hàn Quốc có trụ sở tại thành phố Jeju, Jeju-do, Hàn Quốc. Hãng có trung tâm hoạt động tại Sân bay quốc tế Jeju và Sân bay quốc tế Gimpo. Jeju Air cung cấp dịch vụ vận chuyển hành khách bay theo lịch trình trong nước và một vài điểm đến quốc tế như Bangkok, Philipines, Hồng Kông, Nhật Bản. Jeju Air được thành lập vào tháng 1 năm 2005 và bắt đầu hoạt động vào ngày 02 tháng 6 năm 2006. Nó thuộc sở hữu của Tập đoàn Aekyung (81.7%) và Chính quyền tỉnh Jeju (4.54%). Ngày 11 tháng 7 năm 2008, Jeju Air thực hiện chuyến bay quốc tế đầu tiên của nó từ Jeju đến Hiroshima.

Đội máy bay
Tính đến tháng 6/2021:

Các điểm đến

Việt Nam
Hà Nội-Sân bay quốc tế Nội Bài
Hồ Chí Minh-Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất
Đà Nẵng-Sân bay quốc tế Đà Nẵng
Khánh Hòa-Sân bay quốc tế Cam Ranh
Phú Quốc-Sân bay quốc tế Phú Quốc
Đài Loan
Đào Viên-Sân bay quốc tế Đào Viên Đài Loan
Đài Trung-Sân bay Đài Trung
Hồng Kông
Hồng Kông-Sân bay quốc tế Hồng Kông
Trung Quốc
Thanh Đảo-Sân bay quốc tế Lưu Đình Thanh Đảo
Nhật Bản
Nagoya-Sân bay quốc tế Chubu Centrair
Osaka-Sân bay quốc tế Kansai
Fukuoka-Sân bay quốc tế Fukuoka
Philipines
Manila-Sân bay quốc tế Ninoy Aquino
Hàn Quốc
Busan-Sân bay quốc tế Gimhae
Cheongju-Sân bay Cheongu
Jeju-Sân bay quốc tế Jeju
Seoul-Sân bay quốc tế Gimpo
Seoul-Sân bay quốc tế Incheon
Thái Lan
Bangkok-Sân bay quốc tế Suvarnabhumi
Chiang Mai-Sân bay quốc tế Chiang Mai

Các tai nạn
Vào ngày 12 tháng 8 năm 2008 (9 giờ 37 giờ địa phương) một chiếc máy bay Bombardier Dash 8 Q400 của Jeju Air trong chuyến bay từ Jeju đi Busan đã trượt khỏi đường băng Sân bay quốc tế Gimhae, Busan. Máy bay đã trượt ra khỏi trong khi có gió to, làm bị thương 6 người và làm các bộ phận của máy bay.

Tham khảo

Hãng hàng không Hàn Quốc


title: Corinne Rottschafer

text:
Corinne Rottschafer là một hoa hậu đến từ Hà Lan. Bà đại diện cho Hà Lan tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1959 tổ chức tại Luân Đôn và đã đoạt danh hiệu này. Bà đã trở thành người phụ nữ Hà Lan đầu tiên đăng quang danh hiệu Hoa hậu Thế giới.

Trước đó, bà đã từng đoạt danh hiệu Hoa hậu châu Âu (Miss Europe) vào năm 1957 và lọt vào top 15 cũng như thắng giải Hoa hậu Ảnh trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1958.

Bà đã trở thành một siêu mẫu nổi tiếng quốc tế. Sau này, bà đã thành lập hãng người mẫu ở Amsterdam, Corine's Agency.

Người kế vị của bà là Norma Gladys Cappagli, hoa hậu thế giới 1960 đến từ Argentina.

Tham khảo

Rottschafer, Corinne
Rottschafer, Corinne
Sinh năm 1938
Nhân vật còn sống
Người Amsterdam


title: Brachyglossula virescens

text:
Brachyglossula virescens là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Trucco Aleman mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Brachyglossula
Động vật được mô tả năm 1999


title: Y Moan

text:
Nghệ sĩ nhân dân Y Moan (6 tháng 9 năm 1957 – 1 tháng 10 năm 2010) là một nhạc sĩ, ca sĩ Việt Nam. Giọng ca của ông đã được đông đảo công chúng đón nhận và đạt nhiều giải thưởng cao khu vực và toàn quốc và được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào ngày 16 tháng 9 năm 2010. Ngoài ra, ông cũng nhận được 1 đề cử cho giải Cống hiến.

Sự nghiệp
Y Moan tên đầy đủ là Y Moan Êñuôl, tên thật là Y Bliêo, sinh ngày 6 tháng 9 năm 1957 tại buôn M’Đrắk (nay là huyện M'Drắk, Đắk Lắk) trong một gia đình dân tộc Ê Đê, sau chuyển về sinh sống tại buôn Dhă, xã Lạc Giao, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Nhà nghèo, cuối lớp 6 ông phải bỏ học để giúp cha mẹ làm nương rẫy.

Năm 1975, khi 18 tuổi, ông được tuyển vào Đoàn văn công giải phóng Đắk Lắk, làm quen dần với âm nhạc chính thống và nhanh chóng trở thành một ca sĩ hát chính của Đoàn. Năm 1976, ông đoạt huy chương vàng tại hội diễn ca múa nhạc toàn quốc.

Năm 1979, ông vào học ở Nhạc viện Hà Nội. Tại đây, nhạc sĩ Nguyễn Cường đã phát hiện ra tài năng của Y Moan và bồi dưỡng cho ông. Sau đó, Y Moan cũng đã tiếp tục được tu nghiệp tại Bulgaria, Đức, Nga, Hungary, Romania.

Năm 1981, Sở Văn hóa – Thông tin Đắk Lắk mời nhạc sĩ Nguyễn Cường vào Đắk Lắk để sáng tác các ca khúc cho tỉnh và đây cũng được coi như một bước ngoặt lớn đưa sự nghiệp của Y Moan lên đến đỉnh cao. Tên tuổi của Y Moan được khẳng định từ đây, không chỉ trong phạm vi cộng đồng các buôn làng Tây nguyên mà còn đưa Tây nguyên đến với công chúng Việt Nam và một số nước trên thế giới.

Ông thành công với các nhạc sĩ sáng tác phong cách Tây Nguyên như: Trần Tiến, Nguyễn Cường, Y Phôn Ksor, Mạnh Trí, Linh Nga, Đức Hùng, Quang Dũng, Vũ Lân, Sĩ Hùng... Những ca khúc của Nguyễn Cường được Y Moan biểu diễn rất thành công như "Ơi M’Đrắk", "Ly cà phê Ban Mê", "Anh muốn sống bên em trọn đời",...

Y Moan đã từng biểu diễn ở nhiều nước như Trung Quốc, Triều Tiên, Hàn Quốc, Thái Lan, Đức, Ba Lan, Tiệp Khắc, Pháp, v.v...

Không chỉ ca hát, ông còn sáng tác nhiều bài hát về Tây Nguyên, như Bài ca quê hương, Đi chơi với gió.

Năm 1997, Y Moan được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú, ngày 4 tháng 8 năm 2010 (khoảng 2 tháng trước khi ông mất), ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vì những đóng góp cho sự nghiệp âm nhạc. Ông mất ngày 1 tháng 10 năm 2010 tại Buôn Ma Thuột bởi căn bệnh ung thư dạ dày, hưởng dương 53 tuổi.

Gắn bó với quê hương
Y Moan cả một đời gắn trọn và yêu thương mảnh đất Tây Nguyên, không bao giờ chịu xa rời nó. Ông vẫn sống cùng gia đình trong một ngôi nhà của buôn làng Tây Nguyên vừa ca hát, vừa làm cà phê. Ông có lần phát biểu cảm nghĩ:

Đời thường, Y Moan là một người nông dân thực thụ. Hàng ngày, ông vẫn lên nương, lên rẫy và dạy cho con em biết đàn, biết hát.

Các ca khúc thành công
 Nhạc sĩ Nguyễn Cường
 Ơi M’Drak
 Ly cà phê Ban Mê
 Xôn xang mênh mang cao nguyên
 H’Zen (H’Ren) lên rẫy
 Thênh thênh ọ ơi
 Còn thương nhau thì về Buôn Ma Thuột
 Nhạc sĩ Y Phôn Ksor
 Đi tìm lời ru nữ thần mặt trời
 Đôi chân trần
 Nhạc sĩ Y Sơn Niê
 Hoa suối
 Nhạc sĩ Trần Tiến
 Giấc mơ Chapi

Đánh giá

Giải thưởng và danh hiệu
 Huy chương Vàng Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc tại Quy Nhơn (1977)
 Huy chương Bạc Hội diễn ca múa nhạc toàn quốc tại Hà Nội (1980)
 Giải Nhì liên hoan ca múa nhạc toàn quốc tại Hà Nội (1983)
 Huy chương Vàng Hội diễn ca múa nhạc toàn quốc (1985)
 Giải Ca sĩ xuất sắc tại Hội diễn ca nhạc nhẹ tại Nha Trang (1989)
 Giải nhì Cuộc thi đơn ca nhạc nhẹ toàn quốc (1991)
 Huy chương vàng Hội thi ca múa nhạc dân tộc (1992)
 Huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc toàn quốc tại Đà Nẵng (1995)
 Phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú (1997)
 Huy chương vàng Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên (2002)
 Huy chương vàng hội diễn ca múa nhạc toàn quốc tại TP. Hồ Chí Minh (2005)
 Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa Việt Nam (Bộ Văn hóa – Thông tin tặng năm 2000)
 Huy chương Vì sự nghiệp âm nhạc (2010)
 Đề cử Giải Cống hiến Album của năm cho "Ngọn lửa cao nguyên" (2010)
 Phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (2010)

Gia đình
Năm 1979, Y Moan cưới một cô gái cùng đoàn nghệ thuật, người gốc Bắc là Nguyễn Thị Minh Ngẫu. Hai ông bà có với nhau hai con trai: Y Vol Ênuôl (sinh 1980), Y Garia Ênuôl (sinh 1983) và một con gái H’Dresden Ênuôl (sinh 1992).

Chú thích

Liên kết ngoài
Mỹ Dung; Điều diệu kỳ đưa Y Moan lên sân khấu ; Chuyên mục văn hoá giải trí của VnExpress, cập nhật ngày 7/8/2010, truy cập ngày 19/9/2010.
Ngọc Như; Ca sĩ Y Moan, những ngày trên giường bệnh ; Báo Công an nhân dân điện tử – CAND Online, cập nhật ngày 17/06/2010, truy cập ngày 19/9/2010.

Người Đắk Lắk
Người Ê Đê
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 20
Ca sĩ nhạc dân gian Việt Nam
Chết vì ung thư dạ dày
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 21
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ thế kỷ 20
Ca sĩ thế kỷ 21
Tín hữu Tin Lành Việt Nam


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Liberia

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Liberia () là đội tuyển cấp quốc gia của Liberia do Hiệp hội bóng đá Liberia quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Liberia là trận gặp đội tuyển Tchad vào năm 1963. Đội đã 2 lần tham dự cúp bóng đá châu Phi vào các năm 1996 và 2002, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Danh hiệu
 Vô địch WAFU Cup: 0
 Á quân: 2011

Thành tích tại giải vô địch thế giới
 1930 đến 1962 - Không tham dự
 1966 - Bỏ cuộc
 1970 đến 1978 - Không tham dự
 1982 đến 1990 - Không vượt qua vòng loại
 1994 - Bỏ cuộc khi tham dự vòng loại
 1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Cúp bóng đá châu Phi
Liberia đã 2 lần tham dự vòng chung kết Cúp bóng đá châu Phi, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Thứ hạng ngoài bốn hạng đầu (không chính thức) dựa trên so sánh thành tích giữa những đội tuyển vào cùng vòng đấu
Tính cả những trận hoà ở vòng đấu loại trực tiếp phải giải quyết bằng sút luân lưu
Do đặc thù châu Phi, có những lúc tình hình chính trị hoặc kinh tế quốc gia bất ổn nên các đội bóng bỏ cuộc. Những trường hợp không ghi chú thêm là bỏ cuộc ở vòng loại

Đội hình
Đội hình dưới đây được triệu tập tham dự vòng loại World Cup 2022 gặp  và  vào tháng 11 năm 2021.

Số liệu thống kê tính đến ngày 16 tháng 11 năm 2021.

Từng được triệu tập

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Liberia  trên trang chủ của FIFA

Liberia


title: Shannonomyia pomerantzi

text:
Shannonomyia pomerantzi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Megachile anograe

text:
Megachile anograe là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1908


title: Nordstromia

text:
Nordstromia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Drepaninae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Drepanidae


title: Fissipunctia

text:
Fissipunctia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Fissipunctia ypsillon (Denis & Schiffermüller, 1775)

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Fissipunctia at funet

Xylenini


title: Sars-et-Rosières

text:
Sars-et-Rosières là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 2,6 km², dân số năm 1999 là 378 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 19 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Sarsetrosieres


title: Ellen Johnson Sirleaf

text:
Ellen Johnson Sirleaf (sinh ngày 29 tháng 10 năm 1938) là Tổng thống Liberia thứ 24. Bà từng là Bộ trưởng Bộ Tài chính dưới thời Tổng thống William Tolbert từ năm 1979 đến cuộc đảo chính năm 1980, sau đó bà rời Liberia và giữ những vị trí cấp cao tại các tổ chức tài chính khác nhau. Bà xếp thứ nhì rất xa ứng cử viên thứ nhất trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1997. Sau đó, bà được bầu làm Tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2005 (thắng cựu danh thủ George Weah) và nhậm chức ngày 16 tháng 1 năm 2006. Sirleaf là một nguyên thủ nữ đầu tiên và duy nhất được bầu của nhà nước ở châu Phi.

Bà cùng với Leymah Roberta và Tawakkul Karman, đã giành được giải Nobel Hòa bình năm 2011 "cho cuộc đấu tranh bất bạo động cho sự an toàn của phụ nữ và quyền của phụ nữ với sự tham gia đầy đủ trong công tác xây dựng hòa bình".

Hiện nay bà cũng là thành viên của Hội đồng Phụ nữ lãnh đạo thế giới.

Vào tháng 12 năm 2021, James Sirleaf, một trong những người con trai của Ellen Sirleaf đã chết tại nơi ở của ông ở Liberia trong một hoàn cảnh không rõ.

Tham khảo

Sinh năm 1938
Tổng thống Liberia
Nhà văn Liberia
Người đoạt giải Nobel Hòa bình
Nhà hoạt động nữ quyền
Nữ nguyên thủ quốc gia
Nữ thủ tướng
Nhân vật còn sống
Nữ chính khách Liberia
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống


title: Ceraclea robertella

text:
Ceraclea robertella là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Cổ bắc
Ceraclea


title: Sialkot

text:
Sialkot là một thành phố thuộc Punjab, Pakistan. Thành phố có dân số ước tính năm 2010 là 510.863 người. Đây là thành phố lớn thứ 13 quốc gia này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Pakistan
Punjab (Pakistan)
Sialkot


title: Nothobranchius palmqvisti

text:
Nothobranchius palmqvisti là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là swamps and intermittent đầm lầy nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Hanssens, M. 2005. Nothobranchius palmqvisti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

P


title: 115 Thyra

text:
Thyra  (định danh hành tinh vi hình: 115 Thyra)  là một tiểu hành tinh khá lớn và sáng ở vành đai chính. Ngày 6 tháng 8 năm 1871, nhà thiên văn học người Mỹ gốc Canada James C. Watson phát hiện tiểu hành tinh Thyra khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Detroit và đặt tên nó theo tên Thyra, vợ Vua Gorm của Đan Mạch.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thyra
18710806
Thyra
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lasioglossum tamulicum

text:
Lasioglossum tamulicum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1926


title: Dermomurex antecessor

text:
Dermomurex antecessor là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dermomurex


title: Diabrotica confraterna

text:
Diabrotica confraterna là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Hespera lijiangana

text:
Hespera lijiangana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Hespera


title: Étrépilly, Aisne

text:
Étrépilly là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Etrepilly


title: Chimarra angolensis

text:
Chimarra angolensis là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Microdytes pasiricus

text:
Microdytes pasiricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Csiki miêu tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Microdytes


title: Kolbsheim

text:
Kolbsheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Quang Kim

text:
Quang Kim là một xã thuộc huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quang Kim nằm ở phía đông nam huyện Bát Xát, cách thị trấn Bát Xát khoảng 3 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Lào Cai
Phía tây giáp xã Bản Qua
Phía nam giáp thành phố Lào Cai và các xã Phìn Ngan, Tòng Sành
Phía bắc giáp Trung Quốc và thị trấn Bát Xát.

Xã Quang Kim có diện tích 28,77 km², dân số năm 2019 là 5.327 người, mật độ dân số đạt 185 người/km².

Xã Quang Kim là xã vùng thấp, địa hình gồm nhiều dải đồi liên tiếp, giữa là các thung lũng thấp dần từ tây nam đến đông bắc. Độ cao trung bình là 250 m đến 300 m.

Sông Hồng là đoạn biên giới quốc gia tự nhiên giữa xã Quang Kim với Trung Quốc. Bên kia biên giới là trấn Hà Khẩu (河口镇) thuộc huyện Hà Khẩu, châu tự trị Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Hành chính
Xã Quang Kim được chia thành 12 thôn.

Lịch sử
Ngày 28 tháng 5 năm 1981, sáp nhập thôn Tả Trang của xã Tả Ngảo vào xã Quang Kim.

Đến năm 2019, xã Quang Kim có diện tích 30,82 km², dân số là 5.977 người, mật độ dân số đạt 194 người/km².

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 896/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Lào Cai (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó, điều chỉnh 2,05 km² diện tích tự nhiên và 650 người thuộc hai thôn: Kim Thành 1, Kim Thành 2 của xã Quang Kim vào thành phố Lào Cai.

Sau khi điều chỉnh, xã Quang Kim có diện tích 28,77 km², dân số là 5.327 người.

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Aurillac-3 (tổng)

text:
Tổng Aurillac là một tổng của Pháp, thuộc tỉnh Cantal trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes.

Các đơn vị trực thuộc
Tổng Aurillac 3 nằm trong một phần xã Aurillac với 10.360 dân.

Lịch sử

Xem thêm
Tổng của Cantal|Xã của Cantal

Tham khảo

Aurillac 3


title: Thái Ninh, Tam Minh

text:
Thái Ninh (tiếng Trung: 泰宁县, Hán Việt: Thái Ninh huyện) Là một huyện của thành phố Tam Minh (三明市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1535 km2, dân số 130.000 người, mã số bưu chính 354400. Huyện lỵ Thái Ninh đóng tại trấn Sam Thành. Huyện Thái Ninh được chia thành 3 trấn,8 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Tam Minh


title: Aesopus stearnsii

text:
Aesopus stearnsii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Aesopus


title: Tosny

text:
Tosny là một xã trong vùng hành chính Normandie, thuộc tỉnh Eure, quận Les Andelys, tổng Gaillon-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 13' vĩ độ bắc, 01° 22' kinh độ đông. Tosny nằm trên độ cao trung bình là 32 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 7 mét và điểm cao nhất là 78 mét. Xã có diện tích 15,02 km², dân số vào thời điểm 1999 là 569 người; mật độ dân số là 38 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Eure


title: Dị nhân Benjamin

text:
Dị nhân Benjamin (tên gốc tiếng Anh: The Curious Case of Benjamin Button) là một phim về một cậu bé có chu trình sinh học ngược với bình thường của đạo diễn David Fincher, với sự tham gia diễn xuất của ngôi sao màn bạc Brad Pitt, dựa trên một truyện ngắn cùng tên của nhà văn Mỹ F. Scott Fitzgerald xuất bản năm 1922. Phim chính thức ra mắt khán giả tại Mỹ ngày 25/12/2008 và tại Việt Nam ngày 13/2/2009.

Nội dung

Năm 2005 trong bệnh viện New Orleans, một phụ nữ già đang trong cơn hấp hối, tên bà là Daisy; bà yêu cầu con gái mình, Caroline đọc to một cuốn nhật ký của một người có tên Benjamin Button. Qua lời đọc của Caroline, một buổi tối ngày 11, tháng 11 năm 1918, có một cậu bé được sinh ra trong hình dạng và tình trạng sức khỏe của một ông già. Mẹ của đứa trẻ đã chết sau khi sinh, còn cha đứa bé, Thomas Button, bỏ rơi đứa trẻ trước cửa một viện dưỡng lão. Queenie và "Tizzy" Weathers là những nhân viên của viện dưỡng lão đã tìm thấy đứa trẻ. Queenie sau đó quyết định chăm sóc đứa trẻ như con mình, và đặt tên nó là Benjamin.

Benjamin tập đi năm 1925, ông miêu tả nó như là một phép màu, lúc đầu ông phài ngồi xe lăn, sau đó có thể dùng một đôi nạng để đi lại. Tại lễ Tạ ơn năm 1930, Benjamin gặp một bé gái 6 tuổi tên là Daisy, bà của Daisy sống trong viện dưỡng lão. Dần dần Benjamin và Daisy trở nên thân thiết. Một thời gian sau, Benjamin làm việc trên một con tàu lai dắt, thuyền trưởng tàu là Mike Clark, cũng trong khoảng thời gian này, ông gặp Thomas Button, nhưng lúc đó Thomas chưa nói cho Benjamin biết họ chính là cha con. Vào mùa thu năm 1936, Benjamin rời New Orleans trong một hợp đồng làm việc dài hạn cùng với nhóm thủy thủ trên tàu; ít lâu sau Daisy được nhận vào một vũ đoàn tại New York do một biên đạo múa có tên George Balanchine quản lý.

Năm 1941, Benjamin đến Murmansk, tại nơi này ông bắt đầu một mối quan hệ tình cảm với Elizabeth Abbott, vợ của Bộ trưởng thương mại Anh quốc. Tháng 12 năm đó, Nhật tấn công Trân Châu Cảng, đẩy nước Mỹ tham dự vào Chiến tranh Thế giới thứ hai. Thuyền trưởng Mike tình nguyện đưa thuyền của mình gia nhập Hải quân Mỹ, đoàn thủy thủ nhận trách nhiệm cứu hộ. Trong quá trình đi tuần tra, nhóm gặp một con tàu vận chuyển của Mỹ đang chìm, rất nhiều xác chết trôi nổi trên biển. Một tàu ngầm của Đức đột ngột nổi lên, Mike đã lái chiếc thuyền lao thẳng vào chiếc tàu ngầm, trong khi hỏa lực từ phía quân Đức dội đến tới tấp, giết chết hầu hết thủy thủ đoàn, trong đó có cả Mike. Chiếc tàu lao vào tàu ngầm tạo ra một vụ nổ và cả hai cùng bị chìm, tuy nhiên 2 người còn sống sót là Benjamin và một thủy thủ khác được Hải quân Mỹ cứu ngày hôm sau.

Tháng 5, năm 1945, Benjamin quay trở lại New Orleans đoàn tụ với Queenie, vài tuần sau ông gặp lại Daisy, họ đã đi ăn tối cùng nhau. Sau khi quyến rũ Benjamin nhưng bị ông cự tuyệt, Daisy rời đi. Còn Benjamin ít lâu sau được Thomas Button, lúc này đang ốm nặng, thổ lộ rằng 2 người chính là cha con. Thomas để lại toàn bộ tài sản và nhà máy sản xuất khuy áo nhiều đời của gia đình cho Benjamin sau khi chết.

Năm 1947, Benjamin đến thăm Daisy tại New York mà không thông báo trước, nhưng sớm tạm biệt cô khi thấy cô đang yêu một người khác. Năm 1954, sự nghiệp múa của Daisy kết thúc khi cô gặp tai nạn tại Pari, chân cô bị gãy do bị một chiếc ô tô cán. Khi Benjamin đến thăm cô, Daisy kinh ngạc trước vẻ trẻ trung của ông, nhưng do thất vọng với tình trạng của mình, cô bảo ông đừng quan tâm đến cô nữa.

Mùa xuân năm 1962, Daisy trở lại New Orleans và gặp Benjamin. Giờ đây, hình dáng bên ngoài của 2 người mới phù hợp nhau, họ yêu nhau và lái thuyền buồm du ngoạn nhiều nơi. Khi họ quay trở lại thì hay tin Queenie đã chết. Sau đó họ dọn đến ở với nhau trong một căn nhà của riêng 2 người. Năm 1967, Daisy mở một lớp học dạy ba-lê, và cô cũng có thai trong thời gian này. Mùa xuân năm 1968, đứa bé ra đời và được đặt tên là Caroline. Nhưng sau đó Benjamin bỏ đi vì nghĩ rằng không thể làm cha đứa bé, do tuổi tác của ông ngược với người thường, ông bán hết tài sản và để lại cho 2 mẹ con Daisy, Caroline. Benjamin đi khắp nơi trong suốt những năm 70.

Benjamin quay trở lại thăm Daisy năm 1980, giờ đây đã kết hôn với một người đàn ông khác. Benjamin được Daisy giới thiệu với chồng và con gái là một người bạn của gia đình. Sau đó Daisy đến thăm Benjamin tại một khách sạn, 2 người lại một lần nữa đắm chìm trong đam mê và cũng một lần nữa phải chia tay nhau.

Năm 1990, Daisy lúc này là một góa phụ, nhận được một cuộc điện từ nhân viên công tác xã hội thông báo họ tìm thấy Benjamin, lúc này có hình dạng là một thiếu niên. Khi bà đến nơi, họ giải thích rằng ông đang sống tại một tòa nhà bỏ không và được đưa đến bệnh viện trong tình trạng không nhớ mình là ai. Họ tìm được tên bà trong cuốn nhật ký của Benjamin, lúc này đang có nhiều biểu hiện của chứng mất trí nhớ. Daisy chuyển đến ở cùng Benjamin trong viện dưỡng lão năm 1997 và chăm sóc ông trong suốt phần đời còn lại. Mùa xuân năm 2003, Benjamin chết trong vòng tay Daisy trong hình dáng một đứa trẻ sơ sinh nhưng đã sống một cuộc đời 84 năm. Daisy sau đó cuối cùng cũng trút hơi thở cuối cùng trong bệnh viện, lúc cơn bão Katrina đang đến gần.

Diễn viên

Sản xuất

Một bộ phim tinh tế trong 2 nội dung: tình yêu và cuộc sống

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang thiếu chú thích trong bài
Phim năm 2008
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim của Warner Bros.
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1910
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1920
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1930
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1940
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1950
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1960
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1970
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1980
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim về tuổi già
Phim tiếng Anh
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim giành giải Oscar cho hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất
Tác phẩm hư cấu được thuật lại bởi người đã mất
Phim lấy bối cảnh năm 1918
Phim lấy bối cảnh năm 1925
Phim lấy bối cảnh năm 1930
Phim lấy bối cảnh năm 1936
Phim lấy bối cảnh năm 1941
Phim lấy bối cảnh năm 1945
Phim lấy bối cảnh năm 1954
Phim lấy bối cảnh năm 1962
Phim lấy bối cảnh năm 1968
Phim lấy bối cảnh năm 1970
Phim lấy bối cảnh năm 1981
Phim lấy bối cảnh năm 1991
Phim lấy bối cảnh năm 1997
Phim lấy bối cảnh năm 2002
Phim lấy bối cảnh năm 2003
Phim lấy bối cảnh năm 2005
Phim quay tại New Orleans
Phim đoạt giải Oscar ở hạng mục trang điểm xuất sắc nhất
Phim của Paramount Pictures
Phim quay tại Los Angeles
Phim có đạo diễn nghệ thuật giành giải Oscar cho chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất


title: Baarin Hữu

text:
Hữu kỳ Baarin (, Hán Việt: Ba Lâm Hữu kỳ) là một hữu kỳ của địa cấp thị Xích Phong, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nằm ở phía đông khu tự trị và cách trung tâm Xích Phong  về phía nam-đông nam. Phương ngữ Mông Cổ của khu vực kỳ được gọi là phương ngữ Baarin.

Trấn
 Đại Bản (大板镇)
 Ba Ngạn Hổ Thạc (巴彦琥硕镇)
 Bảo Nhật Vật Tô (宝日勿苏镇)
 Ba Ngạn Hán (巴彦汉镇)

Hương
 Triều Dương (朝阳乡)
 Dương Trường (羊场乡)

Tô mộc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Xích Phong


title: Blender, Verden

text:
Blender là một xã ở huyện Verden, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Xã Blender, Verden có diện tích 38,31 km².

Ngoài thôn Blender cùng tên ra thì xã còn có các thôn khác như Adolfshausen, Amedorf, Einste, Gahlstorf, Hiddestorf, Holtum-Marsch, Intschede, Oiste, Reer, Ritzenbergen, Seestedt, Varste và Winkel.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Verden


title: Pectinifera

text:
Pectinifera là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: 18768 Sarahbates

text:
18768 Sarahbates (1999 JE22) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18768 Sarahbates

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Rangsia

text:
Rangsia là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1996 bởi Calder.

Các loài
Chi này có các loài:
 Rangsia macleayi (Candèze, 1893)

Chú thích

Tham khảo

Elaterini


title: Sponholz

text:
Sponholz là một đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Mecklenburg-Strelitz), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 26,96 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 là 836 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Ptychadena wadei

text:
Ptychadena wadei là một loài ếch trong họ Ptychadenidae. Chúng là loài đặc hữu của Ethiopia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Largen, M. 2004. Ptychadena wadei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Wadei
Động vật lưỡng cư Ethiopia
Động vật đặc hữu Ethiopia


title: Sangat

text:
Sangat là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Bathinda thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sangat có dân số 5396 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sangat có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 57%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Sangat, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Begonia ludwigii

text:
Begonia ludwigii là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống và Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Quintana, C. & Pitman, N. 2003. Begonia ludwigii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
L


title: Sericus formosanus

text:
Sericus formosanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Sericus


title: Lancetes dacunhae

text:
Lancetes dacunhae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brinck miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lancetes


title: Bulbophyllum insulsum

text:
Bulbophyllum insulsum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

insulsum]]

I


title: Gonioctena katsuyai

text:
Gonioctena katsuyai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Gonioctena


title: Mìn chống tăng

text:
Mìn chống tăng là một loại mìn được thiết kế để làm hư hỏng hay phá huỷ các phương tiện, xe cơ giới như xe tăng, xe bọc thép, thiết giáp.

So với mìn chống người, mìn chống tăng là loại mìn có kích thước lớn hơn, chứa nhiều thuốc nổ hơn. Các ngòi nổ của các loại mìn chống tăng thông thường chỉ bị tác động khi chịu áp lực lớn nên mìn chỉ bị gây nổ bởi các phương tiện cơ giới. Bên cạnh đó, một số loại mìn có khả năng lắp các ngòi nổ phụ có lực gây nổ nhỏ hơn nhằm mục đích gài bẫy các lực lượng dò gỡ, phá, khắc phục mìn.

Thiết kế
Các mìn chống tăng hiện đại ngày nay ngày càng có nhiều phát triển, được cải tiến hơn so với các loại mìn trước đây. Các đặc điểm cải tiến và phát triển của mìn gồm:
 Sử dụng những loại thuốc nổ có uy lực nổ lớn hơn (các thuốc nổ như Hexogen).
 Sử dụng lượng nổ lõm để tăng hiệu quả xuyên vào vỏ sắt, thép của các xe tăng, xe bọc thép.
 Hệ thống rải mìn phát triển hơn: các mìn chống tăng có thể được rải bằng các xe rải mìn, cũng có thể rải mìn bằng các bom chùm, đạn mẹ.
 Việc kích nổ mìn phát triển hơn, đặc biệt hơn.

Hầu hết các mìn chống tăng hiện đại ngày nay có vỏ làm bằng chất dẻo để tránh việc bị phát hiện.

Các loại mìn chống tăng

Mìn chống tăng hạng nặng vỏ thép
Mìn chống tăng hạng nặng vỏ thép thường có kích thước lớn, năng lượng xuyên được hình thành chủ bởi các loại thuốc nổ mạnh với khối lượng lớn. Năng lượng này đẩy một lượng lớn thép từ vỏ mìn với tốc độ đủ lớn để xuyên thủng các vỏ giáp của xe tăng hay xe bọc thép.

Mìn chống tăng hạng nặng vỏ nhựa
Mìn loại này có kích thước lớn, có vỏ làm bằng nhựa, chứa nhiều thuốc nổ. Các loại mìn này rất khó phát hiện bằng các máy dò mìn.

Mìn chống tăng hạng nhẹ

Mìn chống tăng sử dụng lượng nổ lõm

Mìn chống tăng loại Off-route

Biện pháp đối phó

Xem thêm
Mìn
Mìn chống người
Danh sách mìn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 German mines of World War 2.
 Mines laid in Bosnia during the 1990s civil war.
 How Stuff Works
German anti-tank mines

Mìn
Vũ khí
Vũ khí chống tăng
Mìn chống tăng
Vũ khí nổ

ja:地雷#対戦車地雷


title: Puéchoursi

text:
Puéchoursi là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 275 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Grobbendonk

text:
Grobbendonk là một đô thị ở tỉnh Antwerp (). Đô thị này gồm các thị trấn Bouwel và nội ô Grobbendonk. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Grobbendonk có dân số 10.747 người. Tổng diện tích là 28,36 km² với mật độ dân số là 379 người trên mỗi km².

Cư dân nổi tiếng
 Rik Van Looy, tuyển thủ đua xe đạp, hai lần vô địch thế giới
 Herman Van Springel, tuyển thủ đua xe đạp, thừ nhì Tour de France

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức - Bằng tiếng Hà Lan

Xã của Antwerpen


title: Latirus acuminatus

text:
Latirus acuminatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus


title: Cattleya warneri

text:
Cattleya warneri là một loài lan trong chi Cattleya. Số nhiễm sắc thể lưỡng bội của C. warneri là 2n = 40.

Footnotes and Liên kết ngoài

Hình ảnh

Liên kết ngoài

warneri
warneri
warneri
Chi Cát lan


title: Tổ Đinh

text:
Tổ Đinh (chữ Hán: 祖丁, trị vì: 1465 TCN - 1434 TCN), tên thật Tử Tân (子新), là vua thứ 16 nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Tổ Đinh là con của Tổ Tân, vua thứ 14 nhà Thương và là cháu của Ốc Giáp (沃甲) - vua thứ 15 nhà Thương. Khoảng năm 1466 TCN, Ốc Giáp qua đời, Tổ Đinh lên nối ngôi.

Trị vì
Sử sách không chép rõ hành trạng của Tổ Đinh trong thời gian trị vì. Khoảng năm 1439 TCN, Tổ Đinh qua đời. Ông ở ngôi tất cả 32 năm. Người em họ ông, con của vua Ốc Giáp, tên là Nam Canh (南庚), lên nối ngôi .

Sử ký Tư Mã Thiên có đề cập đến việc biến loạn trong cung đình nhà Thương trong việc truyền ngôi giữa các anh em Trọng Đinh và con cháu họ. Việc tranh chấp kéo dài trong nhiều thế hệ vua nhà Thương mà sử sách không nêu chi tiết. Sử ký chỉ cho biết tranh chấp trong nội tộc nhà Thương kéo dài thêm 2 đời nữa mới chấm dứt.

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ 15 của nhà Thương .

Mốc thời gian
Hạ Thương Chu đoạn đại công trình công bố vào năm 2000 xếp Tổ Đinh trong cùng niên đại với pharaoh Ai Cập Akhenaton, người lên ngôi trễ hơn nhưng cùng chấm dứt vào giữa những năm 1330 trước Công nguyên.

Xem thêm
 Ốc Giáp
 Nam Canh

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
Ân bản kỷ
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Thương


title: Anoplischius bicarinatus

text:
Anoplischius bicarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Paragria

text:
Paragria là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Tài tử

text:
Trong tiếng Việt, từ "tài tử" có nghĩa là không phải chuyên nghiệp. Ví dụ ca sĩ tài tử để chỉ người đi hát không chuyên, có thể không lấy tiền. Tính từ "tài tử" cũng chỉ lối làm việc thiếu cố gắng, như học tài tử.

"Tài tử" còn được dùng với nghĩa diễn viên điện ảnh, thường dùng ở miền Nam trước đây. Ngày nay mọi người thường hiểu là diễn viên ngôi sao, ví dụ tài tử Tom Cruise.

Tài tử cũng là tên một thể loại âm nhạc ở Nam bộ, nhạc tài tử. Chữ "tài tử" được dùng đúng với nghĩa của từ này, nhạc tài tử là nhạc của những người không chuyên chơi.

Từ nguyên
Có nguồn cho rằng chữ "tài tử" vốn được dùng như danh từ với nghĩa là "nghệ sĩ", "người tài hoa". Người miền Nam Việt Nam xưa dùng chữ "tài tử" để chỉ diễn viên điện ảnh, với ý nói họ là người tài hoa. Về sau, chữ "tài tử" được dùng như tính từ để chỉ cách sống của như những người "tài tử" (nghệ sĩ). Cách sống này được cho là ít ràng buộc vào thông lệ xã hội, tự do theo ý muốn hay sự đam mê cá nhân. Theo quan điểm này, nhạc tài tử là loại nhạc mang tính nghệ sĩ, ngẫu hứng, ứng tác ứng tấu, chỉ chơi giữa những nghệ sĩ tâm đầu ý hợp.

Tham khảo

Danh từ tiếng Việt
Tính từ tiếng Việt
Nghề nghiệp


title: Theopea kedenburgi

text:
Theopea kedenburgi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Theopea


title: Chimarra hoogstraali

text:
Chimarra hoogstraali là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra