title: Quận Bucks, Pennsylvania

text:
Quận Bucks là một quận trong tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Pennsylvania. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích kilômét vuông, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Pennsylvania


title: Euchromalia

text:
Euchromalia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Crameria

text:
Crameria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Crameria amabilis Drury, 1773

Tham khảo

 Crameria at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Amphineurus fergusoni

text:
Amphineurus (Amphineurus) fergusoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Amphineurus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Uttleya marwicki

text:
Uttleya marwicki là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Uttleya


title: Chimarra yskal

text:
Chimarra yskal là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Hủ tiếu Mỹ Tho

text:
Hủ tiếu Mỹ Tho là loại hủ tiếu do người Mỹ Tho chế biến, nguyên liệu chính là hủ tiếu khô, nước dùng chính là thịt bằm nhỏ, lòng heo nấu cùng xương tủy heo. Sau đó trụng sơ mì với nước dùng và cho các nguyên liệu phụ vào như giá, hẹ, thịt bằm cùng lòng heo vào. Năm 2009, Hủ tiếu Mỹ Tho của Tổ hợp tác sản xuất hủ tiếu Mỹ Tho (ấp Hội Gia, xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang) được Trung tâm Thương hiệu Việt, thuộc Hội liên hiệp Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cấp giấy chứng nhận "Thương hiệu Việt" .

Đặc điểm
Hủ tiếu Mỹ Tho bao gồm thịt lát, thịt bằm, xương và gan heo, có tiệm còn thêm tôm khô vào để nước dùng ngọt hơn. Vị ngọt đậm đà từ nước hầm xương và các phụ gia khác khiến hủ tiếu Mỹ Tho đậm chất miền Tây Nam Bộ. Hủ tiếu Mỹ Tho thường được ăn kèm với phụ gia là giá sống, hành phi, chanh ớt, tiêu, nước tương. Nước chấm là nước tương, pha chút giấm và đường, có nơi sẽ có thêm tép mỡ và hành phi. Hủ tiếu Mỹ Tho ngoài nổi tiếng nhờ nước lèo thơm ngọt vị miền Tây, còn nổi tiếng nhờ cọng hủ tiếu trong và dai, khi nấu không bị bở, hay mềm đi, chỉ trừ khi nấu lâu quá.

Hủ tiếu bò viên hay hủ tiếu Sa tế cũng dùng loại bánh này. Ngoài ra, hủ tiếu Mỹ Tho còn nấu chung với mì, hủ tiếu mì, hoặc nước lèo ăn bánh canh, bột sò, nui.. rất đa dạng và phong phú. Ngoài ra, còn có thể ăn hủ tiếu khô, tức là không chan nước lèo vào tô hủ tiếu, mà để riêng ở chén, cho hành và tiêu vào, có thể thêm 1 quả trứng gà, còn hủ tiếu sẽ được người bán trộn với nước tương, giấm đường vừa ăn, khi đó, nước lèo sẽ ngon và ngọt hơn so với nước lèo được chan vào hủ tiếu. Đặc biệt là hủ tiếu Mỹ Tho không ăn với salad, hay cần tây, trứng cút, tuy nhiên sau này vào Sài Gòn, hủ tiếu Mỹ Tho có điểm con tôm thẻ, lột xẻ đôi, hoặc thêm lòng heo, sườn heo và trứng cút nữa, có thể ăn với thịt bò viên và tương ớt, tương đen..

Sợi hủ tiếu Mỹ Tho to và trong, làm từ gạo thơm, dẻo (nổi tiếng là thứ gạo Gò Cát của làng Mỹ Phong), phải dùng trong ngày, do vậy có mùi thơm của gạo, trụng nước sôi thì mềm nhưng không bị bở, nhai dai dai, nên gọi là hủ tiếu dai, ăn không có mùi chua. Và cọng hủ tiếu sẽ có mùi hơi chua, vì vậy sẽ được trụng riêng ở nước sôi chứ không trụng trực tiếp vào nước lèo. Hủ tiếu Mỹ Tho có thể được bán dạo bình dân, gọi là Hủ tiếu gõ. Và có thể bán theo kiểu hủ tiếu khô, với chén nước lèo kèm theo.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hủ tiếu Mỹ Tho, vang danh khắp chốn . Đinh Hữu Chí 19 Tháng Giêng 2010 7:00 SA
 Hủ tíu: Đặc sản miền Nam - Hủ tiếu Mỹ Tho - Hủ tíu Nam Vang Lam Sơn Vn.net 27/12/17

Ẩm thực Tiền Giang
Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Mỹ Tho


title: Megalopta atra

text:
Megalopta atra là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 2006


title: 1661

text:
Năm 1661 (Số La Mã:MDCLXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Tháng 2
 Tại Hạ Môn, Trịnh Thành Công và các tướng lĩnh bí mật thương nghị quyết định đông chinh Đài Loan.
 Hoàng tử Ái Tân Giác La Huyền Diệp lên ngôi hoàng đế tại Bắc Kinh, niên hiệu Khang Hy.

Tháng 4
 Ngày 30: Trịnh Thành Công soái lĩnh tướng sĩ  25000 người xuất binh từ vịnh Liêu Hà (đảo Kim Môn) đông chinh Đài Loan.

Tháng 5
 Ngày 2:  Trịnh Thành Công vượt qua Lộc Nhỉ Môn đổ bộ lên đảo Đài Loan bắt đầu cuộc chiến tranh giải phóng Đài Loan.

Tháng 8
 Triều đình nhà Thanh thi hành "Thiên giới lệnh" tại các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang, Giang Tô.

Tháng 10
 Chúa Trịnh Tạc cùng Lê Thần Tông dẫn đại quân vào nam đánh Chúa Nguyễn Phúc Tần.

Sinh

Mất
Ngày 5 tháng 2, Thuận Trị đế băng hà.

Ngày 24 tháng 11, Trịnh Chi Long và gia quyến bị nhà Thanh xử tử tại Bắc Kinh

Tham khảo

Năm 1661


title: U (định hướng)

text:
U là chũ cái trong tiếng Việt. Ngoài ra có thể chỉ:
 U (mẫu tự)
 U (trò chơi)
 Khối u
 Tên một địa danh cổ ở Bắc Kinh, Thiên Tân, và Hà Bắc, Trung Quốc ngày nay: châu U.
 Từ để gọi mẹ
 Tên nghệ danh của thành viên nhóm ONF
Ký hiệu của nguyên tố urani
Đơn vị khối lượng nguyên tử, xem Dalton (đơn vị)


title: Hydromanicus nieuwenhuisi

text:
Hydromanicus nieuwenhuisi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydromanicus


title: Exomalopsis compta

text:
Exomalopsis compta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1980


title: Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục

text:
Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục là một quảng trường ở phía Đông Bắc quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, thuộc phường Lê Thái Tổ.  Khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục trước đây vốn là một bãi đất hoang trồng dừa ven hồ Hoàn Kiếm nên người dân xung quanh thường gọi là Vườn dừa. Sau khi thực dân Pháp sang Việt Nam, quảng trường này được đổi tên thành Place Négrier. Quảng trường này từng là nơi những người yêu nước chống Pháp liên tục bị cho chém đầu, xử tử.

Hiện nay, khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đã trở thành một phần của phố đi bộ Hồ Gươm, là nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện văn hóa, nghệ thuật lớn của thành phố, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân Hà Nội và du khách.

Vị trí
Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục nằm đối diện tòa nhà Hàm Cá Mập, là cửa ngõ vào phố cổ Hàng Ðào, Hàng Ngang, Hàng Ðường, Ðồng Xuân.

Lịch sử
Tên gọi của quảng trường gắn liền với một phong trào yêu nước mang tên Đông Kinh Nghĩa Thục của các sĩ phu tại Hà Nội đầu thế kỷ 20. Khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục trước đây là một bãi đất hoang trồng dừa ven hồ Hoàn Kiếm nên người dân xung quanh thường gọi là Vườn dừa. Sau khi thực dân Pháp sang Việt Nam, quảng trường này được đổi tên thành Place Négrier. Thực dân Pháp đã xem trọng vị trí của quảng trường và coi đây như trung tâm của Hà Nội. Tuy nhiên, sự ưu ái đã kết thúc không lâu sau đó khi những người yêu nước chống Pháp bị chém đầu, xử tử ở ngay tại quảng trường.

Năm 1907, một số sĩ phu yêu nước Việt Nam như Lương Văn Can, Nguyễn Văn Vĩnh đã mở một trường học tư thục mang tên Đông Kinh Nghĩa Thục. Ngôi trường này chủ yếu dạy chữ Quốc ngữ miễn phí cho các học sinh thời Pháp thuộc. Không những là nơi để dạy học, sau đó ngôi trường còn trở thành một địa bàn hoạt động của các sĩ phu yêu nước khắp Hà Nội và một số vùng xung quanh. Để kỉ niệm và tôn vinh ngôi trường này, thị trưởng Trần Văn Lai đã cho đổi tên quảng trường thành Đông Kinh Nghĩa Thục vào năm 1945. Đôi khi, quảng trường này còn được người dân Hà Nội gọi là Đài Phun nước Bờ Hồ.

Theo một nguồn tin ghi nhận, quảng trường Đông kinh Nghĩa Thục còn từng là cột đồng hồ trước khi trở thành đài phun nước như hiện nay. Tháng 5 năm 2010, trước khi Đại Lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội được diễn ra, nhà sử học Đinh Xuân Lâm từng đề xuất với lãnh đạo thành phố Hà Nội cho xây dựng tượng đài tưởng niệm Lương Văn Can, người đứng đầu trong phong trào cách mạng Đông Kinh Nghĩa Thục tại chính giữa quảng trường.

Năm 2013, một cuộc thi về ý tưởng kiến đã được tổ chức với mục tiêu nhằm đưa ra phương án cho việc khôi phục Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và phố Hàng Đào. Theo đó cuộc thi này được mở ra nhằm thu thập các ý tưởng kiến trúc đáp ứng được việc khôi phục cảnh quan đô thị, kiến trúc, giao thông nhưng tiêu chí bắt cuộc là vẫn giữ được yếu tố kinh doanh và thủ công một cách chặt chẽ với việc sử dụng không gian công cộng. Sau cùng, có 1 phương án đã đạt giải Nhất, còn lại là 1 giải Nhì, 1 giải Ba và 3 giải khuyến khích.

Năm 2017, một tuyến xe buýt 2 tầng ở Hà Nội sẽ có lộ trình từ Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đến Quảng trường Nhà hát Lớn với 14 điểm dừng đỗ được lên kế hoạch. Tuyến xe này chính thức khai trương vào ngày 30 tháng 5 năm 2018.

Kiến trúc

Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục cũng là nơi điều tiết giao thông của những con đường Hàng Ngang, Hàng Đào, Lương Văn Can, Hàng Gai, Lê Thái Tổ, Đinh Tiên Hoàng. Tạp chí Kiến trúc của Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã đưa ra nhận định những quảng trường quan trọng tại Hà Nội như Quảng trường Cách mạng tháng Tám, Quảng trường Đông kinh Nghĩa thục hay Quảng trường 1-5 đều gặp phải hạn chế "thiếu sự đa dạng về hình thái không gian và sự đơn điệu trong chức năng của quảng trường", qua đó đã làm giảm đi đáng kể sức hút của các không gian công cộng.

Đài phun nước tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục được thiết kế đơn giản. Rào chắn cũ được dỡ bỏ, thay vào đó được trang bị các thiết bị phun nước hiện đại cùng hệ thống đèn LED chiếu sáng. Trong các sự kiện lớn của Việt Nam hay các ngày lễ, tết, đài phun nước này còn được trang trí bằng hoa tươi hoặc gắn thêm những hệ thống trang trí.

Di sản

Hiện nay, khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đã trở thành một phần của phố đi bộ Hồ Gươm, là nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện văn hóa, nghệ thuật lớn của thành phố, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân Hà Nội và du khách.

Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục thường là địa điểm tụ họp cho việc xem bắn pháo hoa đêm giao thừa, cũng là nơi thu hút nhiều người trẻ trong những ngày lễ hội trọng đại của Hà Nội và Việt Nam. Quảng trường này cũng được nhận định là một phần của "di sản sống", là không gian mở cho đời sống nhân dân và hoạt động văn hóa tại thành phố Hà Nội.

Danh sách một số sự kiện

Sự việc liên quan
Năm 2014, đứng trước lo ngại việc xây dựng Trung tâm văn hóa Hồ Gươm sẽ ảnh hưởng kiến trúc Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, lãnh đạo quận Hoàn Kiếm khẳng định khu vực này chưa được công nhận di tích văn hóa và công trình nằm ngoài phạm vi di tích Hồ Gươm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch Việt Nam cũng cho rằng phương án kiến trúc công trình Trung tâm thông tin văn hóa hồ Gươm "không ảnh hưởng xấu tới cảnh quan chung, phù hợp với kiến trúc chung của khu vực" bất chấp các ý kiến trái chiều. Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc cũng đã lên tiếng phản đối công trình này, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cũng khẳng định "chưa bao giờ được Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội và Ủy ban Nhân dân quận Hoàn Kiếm xin ý kiến về công trình này". Dù vậy, sau đó 1 tuần, có thông tin tuyên bố công trình Trung tâm Thông tin văn hóa Hồ Gươm không nằm trong khu Di tích đặc biệt Hồ Gươm nên không cần phải xin ý kiến.

Tết Nguyên đán năm 2016, đài hoa trang trí tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục bị trang trí những cột sắt gắn hoa giả và hệ thống đèn led nhấp nháy được cho là "kỳ quặc", gây nên sự phản ánh gay gắt từ cộng đồng và bị buộc phải tháo dỡ.

Năm 2022, một người bán hàng rong trên vỉa hè quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục đã bán đồ ăn với giá quá cao so với giá trị thực, sau đó người này đã bị tố cáo lên công an quận Hoàn Kiếm và bị xử phạt.

Tham khảo

Quảng trường tại Hà Nội
Hoàn Kiếm


title: Atopsyche huainacapac

text:
Atopsyche huainacapac là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Ninh Hà, Thiên Tân

text:
Ninh Hà (chữ Hán giản thể: 宁河区) là một quận thuộc thành phố Thiên Tân, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ninh Hà có diện tích 1414 ki-lô-mét vuông, dân số 360.000 người, mã số bưu chính 301500. Chính quyền quận đóng ở trấn Lư Đài. Về mặt hành chính, quận Ninh Hà được chia thành các đơn vị hành chính gồm 11 trấn và 3 hương.
 Trấn: Lư Đài, Phong Đài, Nhạc Long, Bản Kiều, Miêu Trang, Ninh Hà, Đông Cức Đà, Đại Bắc Gian Cô, Phan Trang, Thất Lý Hải, Tạo Giáp Thành.
 hương: Liêm Trang, Biểu Khẩu, Bắc Hoài Định.
 Nông trường Thanh Hà.
 Khu phát triển kinh tế Lư Đài.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thiên Tân
Thiên Tân


title: Saint-Paulien

text:
Saint-Paulien là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số người.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Hydromanicus emeiensis

text:
Hydromanicus emeiensis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydromanicus


title: Heterogena

text:
Heterogena là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Chimarra izabala

text:
Chimarra izabala là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Neptunea communis

text:
Neptunea communis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Neptunea
Động vật được mô tả năm 1848


title: Khoa học vật liệu

text:
Khoa học vật liệu là một khoa học liên ngành nghiên cứu về mối quan hệ giữa thành phần, cấu trúc, các công nghệ chế tạo, xử lý và tính chất của các vật liệu. Các khoa học tham gia vào việc nghiên cứu chủ yếu là vật lý, hóa học, toán học. Thông thường đối tượng nghiên cứu là vật liệu ở thể rắn, sau đó mới đến thể lỏng, thể khí. Các tính chất được nghiên cứu là cấu trúc, tính chất điện, từ, nhiệt, quang, cơ, hoặc tổ hợp của các tính chất đó với mục đích là tạo ra các vật liệu để thỏa mãn các nhu cầu trong kỹ thuật.

Nghiên cứu vật liệu tạo ra vô vàn ứng dụng trong đời sống chính vì thế mà các ngành khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu ngày càng trở nên phổ biến và phát triển rộng rãi.

Phân loại vật liệu
Vật liệu là đối tượng của ngành khoa học vật liệu gồm rất nhiều loại khác nhau về bản chất vật liệu, về cấu trúc vật liệu, về các tính chất,... Thông thường, nếu phân chia theo bản chất vật liệu thì chúng ta có các loại sau:
 Vật liệu kim loại
 Vật liệu silicat
 Vật liệu polymer
 Vật liệu composite
 Vật liệu tổng hợp
Nếu chia Vật liệu ra theo các ngành ứng dụng thì có:
 Vật liệu điện
 Vật liệu điện tử
 Vật liệu xây dựng
 Vật liệu Cơ khí

Xem thêm
 Công nghệ nano
 Vật liệu
 Vật lý ứng dụng
 Vật lý thực nghiệm
 Luyện kim

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vật liệu
Vật lý học
Sinh học
Luyện kim


title: Xylocopa nigrocincta

text:
Xylocopa nigrocincta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1854


title: Monthou-sur-Cher

text:
Monthou-sur-Cher là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Monthousurcher


title: Kunashir

text:
Đảo Kunashir (tiếng Nga: Кунаши́р; kanji: 国後島, âm Hán Việt: Quốc Hậu đảo; romaji: Kunashiri-tō, }}, có nghĩa là Hòn đảo đen trong Tiếng Ainu, là một trong những hòn đảo cực nam của Quần đảo Kuril. Đảo do Nga kiểm soát nhưng Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền (xem thêm Tranh chấp Quần đảo Kuril).

Đảo nằm giữa các eo biển Kunashir, Catherine, Izmena, và Nam Kuril. Kunashir có thể nhìn thấy được từ hòn đảo lân cận Hokkaidō của Nhật Bản qua eo biển Nemuro.
Diện tích: 1,490 km²
Dài: 123 km
Rộng: 4–30 km

Kunashir được hình thành bởi bốn ngọn núi lửa tạo ra các hòn đảo riêng biệt nhưng dần dần nối lại với nhau bởi các khu vực trũng thấp với hồ và suối nước nóng. Tất cả các núi lửa vẫn còn hoạt động: Tyatya (1.819 m), Smirnov, Mendeleev (Ruasu-Yama), và Golovnin (Tomari-Yama)).

Các hoạt động kinh tế chủ yếu là thủy sản và ngành đánh bắt cá.

Sau trận động đất năm 1994, khoảng một phần ba dân số Kunashir di cư đi nơi khác và không trở lại. Đến năm 2002, dân số của đảo là khoảng 7.800. Tổng dân số của quần đảo Kuril đang tranh chấp là khoảng 17.000.

Chú thích

Xem thêm
Pictures
Geographic data
Flights to Kunashir Island banned

Liên kết ngoài
Sakhalin Oblast

Đảo tranh chấp

Đảo của quần đảo Kuril
Đảo tại Thái Bình Dương
Đảo Viễn Đông Nga
Quan hệ Liên Xô-Nhật Bản
Nam Kuril


title: Calyptocephala punctata

text:
Calyptocephala punctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Calyptocephala


title: Trận Ngọc Hồi

text:
Trận Ngọc Hồi là trận tấn công then chốt của hướng chính binh Tây Sơn vào ngày 30 tháng 1 năm 1789 do Quang Trung chỉ huy trong cuộc chiến chống quân Thanh can thiệp ở phía Bắc Đại Việt.

Tiền đề
Sau khi đồn Hà Hồi cách Thăng Long 20 km về phía nam bị bao vây bức hàng (28 tháng 1), đồn Ngọc Hồi do Hứa Thế Hanh, Thượng Duy Thăng, Trương Triều Long chỉ huy được tăng cường, lên đến 30.000 quân tinh nhuệ, hỏa lực mạnh, ngoài lũy đất còn có hàng rào chông sắt, địa lôi, là tiền đồn kiên cố, then chốt trong hệ thống phòng thủ bảo vệ nam thành Thăng Long, ngăn chặn quân Tây Sơn.

Sáng 29 tháng 1, đại quân Quang Trung triển khai lực lượng thành hai cánh: cánh chính do Quang Trung chỉ huy, tập kết ở cánh đồng Cung phía nam Hà Hồi, cánh phối hợp do đô đốc Bảo chỉ huy, tập kết ở Đại Áng, bố trí mai phục tại cánh đồng gần Đầm Mực (thuộc Thanh Trì, Hà Nội ngày nay).

Diễn biến

Ngày 29 tháng 1, Quang Trung dùng các toán quân nhỏ đánh khiêu khích ngoại vi Ngọc Hồi tạo sự căng thẳng cho quân Thanh và nghi binh cho cánh quân đô đốc Long đánh đồn Đống Đa. Mờ sáng 30 tháng 1 (mùng 5 Tết), quân Tây Sơn bắt đầu tấn công từ hướng nam: mở đầu, đội voi chiến (trên 100 voi chiến) đánh tan phản kích của kỵ binh Hứa Thế Hanh; tiếp sau, bộ binh (gồm 600 quân cảm tử chia làm 20 toán), trang bị đoản đao, ván chắn bằng gỗ quấn rơm ướt che mình, tiến thành hàng ngang áp sát chiến luỹ, tạo điều kiện cho đại quân Quang Trung tiến lên giáp chiến. Quân Thanh chống không nổi, chết và bị thương quá nửa. Đề đốc Hứa Thế Hanh và tả dực Thượng Duy Thăng bị giết.

Tôn Sĩ Nghị vội vã cùng vài võ quan sang Gia Lâm, Đô đốc Long - viên cận thần của Quang Trung - sai quân đánh quân Thanh, Tôn Sĩ Nghị rút chạy về kinh thành của Càn Long

Số tàn quân do tiên phong Trương Triều Long chỉ huy bỏ chạy về Thăng Long, nhưng bị chặn trên đường rút (gần Văn Điển ngày nay) buộc phải chạy theo hướng Đầm Mực. Tại đây, quân của đô đốc Bảo đã phục kích sẵn, tiêu diệt toàn bộ.

Kết quả
Ngọc Hồi thất thủ, quân Tây Sơn thừa thắng đánh chiếm đồn Văn Điển và tiến thằng vào Thăng Long.Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử.

Tham khảo

Liên kết ngoài
9 nhân vật thời Tây Sơn được đúc tượng thờ tại Tây Sơn điện
Ve Nguon Camp 2004

Quân sự Việt Nam thời Tây Sơn
Chiến tranh Thanh–Đại Việt
Lịch sử Hà Nội
Việt Nam năm 1789


title: Angous

text:
Angous là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 177 mét trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Galeottiella

text:
Galeottiella là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Salazar, G.A., M.W. Chase and M.A. Soto Arenas. 2002. Galeottiellinae, a new subtribe and other nomenclatural changes in Spiranthinae (Orchidaceae, Cranichideae). Lindleyana 17: 172-176.
Salazar, G.A., M.W. Chase, M.A. Soto Arenas and M. Ingrouille. 2003. Phylogenetics of Cranichideae with emphasis on Spiranthinae (Orchidaceae, Orchidoideae): evidence from plastid and nuclear DNA sequences. American Journal of Botany 90: 777-795.
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Cranichideae
Thực vật Guatemala
Thực vật México


title: (16571) 1992 EE

text:
(16571) 1992 EE là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 2 tháng 3 năm 1992.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Taiwanomyia lativertex

text:
Taiwanomyia lativertex là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Taiwanomyia
Taiwanomyia ở miền Ấn Độ - Mã Lai


title: Nomada grandis

text:
Nomada grandis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1875


title: Bucculatrix cidarella

text:
Bucculatrix cidarella là một loài bướm đêm thuộc họ Bucculatricidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, ngoại trừbán đảo Iberia và bán đảo Balkan.

Sải cánh dài 8–9 mm. Con trưởng thành bay tháng 5 đến tháng 6. Đôi khi có một lứa thứ hai vào tháng 8.

Ấu trùng ăn lá của các loài Alnus glutinosa, Alnus incana, Alnus viridis hoặc Myrica gale.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Swedish Moths
UKmoths
bladmineerders.nl
Fauna Europaea

Bucculatrix
Côn trùng châu Âu


title: Taphinellina chujoi

text:
Taphinellina chujoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Nakane miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: 18928 Pontremoli

text:
18928 Pontremoli (2000 QH9) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18928 Pontremoli

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Onifai

text:
Onifai là một đô thị ở tỉnh Nuoro thuộc vùng Sardinia, tọa lạc khoảng 200 km về phía bắc của Cagliari, khoảng 40 km về phía đông Nuoro và 5 km vào trong nội địa so với vịnh Orosei. Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp. Đô thị này nổi tiếng với pho mát percorino. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2004 khoảng 765 người và diện tích là 43 km².

Onifai giáp các đô thị: Galtellì, Irgoli, Orosei, Siniscola.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Fuentelapeña

text:
Fuentelapeña là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 938 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Tillandsia jalisco-monticola

text:
Tillandsia jalisco-monticola là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Giống
 Tillandsia 'Amigo'
 Tillandsia 'Nellie Rose'
 Tillandsia 'Silver Queen'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

J
Thực vật đặc hữu Mexico
Thực vật Jalisco


title: Manobia striata

text:
Manobia striata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Joué-du-Bois

text:
Joué-du-Bois là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 213 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Jouedubois


title: Diabrotica fallaciosa

text:
Diabrotica fallaciosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Dicranomyia magninota

text:
Dicranomyia magninota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Copelatus tucuchiensis

text:
Copelatus tucuchiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Agriades zullichi

text:
Agriades zullichi là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Gimenez Dixon, M. 1996. Agriades zullichi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Agriades
Động vật đặc hữu Tây Ban Nha
Động vật được mô tả năm 1933


title: Santans

text:
Santans là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 290.Ước lượng dân số năm 2004 là 300.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Amegilla madecassa

text:
Amegilla madecassa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Saussure mô tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1890


title: Beaulieu, Isère

text:
Beaulieu là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Moruya charadra

text:
Moruya charadra là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Moruya


title: Cam Nam, Cam Túc

text:
Châu tự trị dân tộc Tạng Cam Nam (tiếng Trung: 甘南藏族自治州, Hán Việt: Cam Nam Tạng tộc Tự trị châu) là một châu tự trị tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Các đơn vị hành chính
Châu tự trị dân tộc Cam Nam có các đơn vị cấp huyện sau:
 Thành phố cấp huyện Hợp Tác (合作市)
 Huyện Lâm Đàm (臨潭縣)
 Huyện Trác Ni (卓尼縣)
 Huyện Chu Khúc (舟曲縣)
 Huyện Điệt Bộ (迭部縣)
 Huyện Mã Khúc (瑪曲縣)
 Huyện Lục Khúc (碌曲縣)
 Huyện Hạ Hà (夏河縣)

Tham khảo

Châu tự trị Tây Tạng


title: Phaedranassa viridiflora

text:
Phaedranassa viridiflora là một loài thực vật thuộc họ Amaryllidaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Oleas, N. & Pitman, N. 2003. Phaedranassa viridiflora . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Phaedranassa


title: Tillandsia roland-gosselinii

text:
Tillandsia roland-gosselinii là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Giống
 Tillandsia 'Fireworks'
 Tillandsia 'Flagstaff'
 Tillandsia 'Madre'
 Tillandsia 'Padre'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

R
Thực vật đặc hữu Mexico


title: (5525) 1991 TS4

text:
{{DISPLAYTITLE:(5525) 1991 TS4}}

(5525) 1991 TS4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Nobuhiro Kawasato ở Uenohara Observatory ngày 15 tháng 10 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lớp Quyết lá thông

text:
Lớp Quyết lá thông (danh pháp khoa học: Psilotopsida) là một lớp thực vật trông tương tự như dương xỉ. Theo định nghĩa của Smith và ctv. (2006) nó chứa 2 họ là Psilotaceae và Ophioglossaceae (có thể tách họ Botrychiaceae riêng ra), đặt tương ứng trong 2 bộ là Psilotales và Ophioglossales. Mối quan hệ thân thuộc của hai nhóm này trước đây được coi là không rõ ràng và chỉ được xác nhận gần đây trông qua các nghiên cứu hệ thống hóa ở mức phân tử. Lớp Psilotopsida là nhóm chị-em đối với nhóm chứa toàn bộ các dạng "dương xỉ" khác (bao gồm cả Marattiaceae và Equisetopsida).

Phân loại
Ngành Dương xỉ
Lớp Quyết lá thông
Ophioglossales
Họ Ophioglossaceae
Họ Botrychiaceae
Psilotales
Psilotaceae
Cladoxylopsida
Equisetopsida
Marattiopsida
Pteridopsida

Hình ảnh

Tham khảo

Pryer Kathleen M., Eric Schuettpelz, Paul G. Wolf, Harald Schneider, Alan R. Smith và Raymond Cranfill. 2004. Phylogeny and evolution of ferns (monilophytes) with a focus on the early leptosporangiate divergences. American Journal of Botany 91:1582-1598 (tóm tắt trực tuyến tại đây ).


title: Phyllonorycter ganodes

text:
Phyllonorycter ganodes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Ấn Độ.

Ấu trùng ăn Malus domestica, Malus pumila và Malus sylvestris. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Vụ sát hại du học sinh Vũ Anh Tuấn

text:
Vụ sát hại du học sinh Vũ Anh Tuấn (1984-2004),  tai Nga là một vụ giết người này  gây căm phẫn trong dư luận xã hội Nga và các nước có sinh viên theo học tại Nga.

Vụ án
Vào khoảng 11 giờ đêm ngày 13 tháng 10 năm 2004, Vũ Anh Tuấn  trên đường trở về nhà sau khi dự sinh nhật bạn mình,  đến bến tàu điện ngầm gần Quảng trường Lev Tolstoi thì bất ngờ bị một đám người từ 16 đến 18 tên, mặc quần áo đen, đuổi đánh và dùng dao đâm nhiều nhát làm Tuấn chết ngay tại chỗ. Vụ giết người này đã gây căm phẫn trong dư luận xã hội Nga và các nước có sinh viên theo học tại Nga.

Viện kiểm sát thành phố St. Peterburg đã khởi tố 17 bị can liên quan đến vụ án mạng. 14 tên trong số đó bị khởi tối với tội cố ý giết người vì kỳ thị chủng tộc.

Xử án
Ngày 17 tháng 10 năm 2006, tòa án thành phố St. Petersburg tuyên bố vô tội cho toàn bộ 17 nghi phạm trong vụ giết hại Vũ Anh Tuấn. Trong đó, 8 bị cáo được tuyên trắng án hoàn toàn và 9 người còn lại bị buộc tội liên quan đến các vụ tấn công khác nhằm vào người nước ngoài, trong đó có công dân Ghana, Azerbaijan, Palestine và Trung Quốc. Trong số 9 bị cáo kể trên, chỉ có hai người bị buộc tội hằn thù dân tộc, những tên còn lại bị buộc tội côn đồ và cướp của. Theo báo Tuổi trẻ , phán quyết này ngược với kết luận điều tra của cảnh sát St. Petersburg và bản cáo trạng của công tố nhà nước của Nga.

Phản ứng
Tối ngày 17-10, Viện Dumar quốc gia Nga đánh giá phán quyết của Hội đồng bồi thẩm là "quá nhẹ, đến mức không thể biện luận được".

Ngày 19-10, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại LB Nga, ông Nguyễn Văn Ngạnh, đã gặp đại diện Bộ Ngoại giao Nga để bày tỏ quan điểm của phía Việt Nam.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Dũng ra tuyên bố:
"Chúng tôi rất lấy làm tiếc khi thủ phạm sát hại sinh viên VN Vũ Anh Tuấn vẫn chưa được kết luận và trừng trị đích đáng. Việc sát hại dã man sinh viên Vũ Anh Tuấn ngày 13-10-2004 ở Saint Petersburg là một vụ án rất nghiêm trọng, gây xúc động trong dư luận VN và Liên bang Nga và đi ngược lại quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa nhân dân VN và nhân dân Liên bang Nga."
Ông đề nghị các cơ quan bảo vệ pháp luật thành phố Saint Petersburg nói riêng và của Liên bang Nga nói chung nhanh chóng điều tra, tìm ra thủ phạm đã sát hại sinh viên Vũ Anh Tuấn. Bên cạnh đó, Việt Nam yêu cầu các cơ quan chức năng của Liên bang Nga cần có những biện pháp cấp bách, hữu hiệu nhằm bảo đảm an ninh cho cộng đồng người Việt Nam nói chung và sinh viên Việt Nam đang theo học tại Liên bang Nga nói riêng.

Ngày 25-10, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gửi Công hàm tới Đại sứ quán Liên bang Nga tại Hà Nội yêu cầu phía Nga thực hiện các biện pháp cần thiết, nhanh chóng điều tra tìm ra thủ phạm đã sát hại sinh viên Vũ Anh Tuấn, xét xử nghiêm minh và trừng trị thích đáng theo quy định của pháp luật. Công hàm còn nói rằng phán quyết của Tòa án thành phố Saint Petersburg có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình cảm sâu đậm giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Nga.

Các sinh viên tại Nga kêu gọi tổ chức các cuộc biểu tình vào ngày 23-10-2006.

Chú thích

Liên kết ngoài
Tin về vụ giết Vũ Anh Tuấn đăng trên báo Vietnam Net
Ngày 24-4: xét xử vụ giết hại Vũ Anh Tuấn
Nga xử trắng án cho nghi phạm giết Vũ Anh Tuấn

Vụ án
Quan hệ Nga - Việt


title: Saint-Cyr-les-Champagnes

text:
Saint-Cyr-les-Champagnes là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 15,81 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 276 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 385 m trên mực nước biển.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Cyr-les-Champagnes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Cyr-les-Champagnes


title: .cv

text:
.cv là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) của Cabo Verde.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA .cv whois information

C v
Cv

sv:Toppdomän#C


title: Opan

text:
Opan (tiếng Anh: Opal), còn gọi là ngọc mắt mèo hoặc miêu nhãn thạch, là một chất rắn hydrat hóa vô định hình có thành phần chính là silic (công thức hóa học: SiO2·nH2O). Opan từ lâu đã được biết đến và sử dụng trong việc trang trí các đền đài và cung điện. Bên cạnh đó, một khối lượng lớn opan cũng được dùng làm đồ trang sức. Trang sức đá opan có giá trị cao, thậm chí còn quý hơn cả kim cương và hồng ngọc. Opan là biểu tượng của chòm sao Thiên Bình trong cung hoàng đạo.

Thành phần hoá học
Với công thức hoá học SiO2·nH2O, opan có tỉ lệ thành phần không cố định. Nó chứa từ 1-5% nước, đôi khi có thể lên đến 34%. Loại đá opan quý thường chứa khoảng 6-10% nước. Khi nung nóng, nước trong opan rất dễ thoát ra ngoài kèm với việc bị nứt vỡ, mất màu và giảm độ tinh khiết.

Cấu trúc tinh thể
Opan thường thấy ở dạng khối đặc khít giống thủy tinh, bề ngoài như thạch nhũ. Opan cũng là thành phần chính trong cơ thể của một số sinh vật như xác diatomit, gai của hải miên, bộ xương của trùng tia do các giống này ăn các dung dịch keo silit. Nhờ có bộ xương silit, các sinh vật đó được bảo quản thành hoá thạch, ngay trong các lớp trầm tích thời cổ nhất.

Loại đá này thường tạo thành các mạch nhỏ nhiều khi tới 10 cm hoặc hơn, dạng viên nhỏ bên trong các lỗ trống hoặc khe nứt trong các khối đá giàu silica. Ta cũng có thể gặp opan ở dạng giả hình của các khoáng vật khác.

Dưới kính hiển vi điện tử, cấu trúc của opan bao gồm các vi tinh SiO2 ở dạng hình cầu nằm chồng khít lên nhau và sắp xếp theo từng lớp. Sự giao thoa và nhiễu xạ của ánh sáng trên bề mặt các lớp vi cầu này đã làm cho opan có hiện tượng lưỡng sắc. Phụ thuộc vào kích thước của các vi cầu mà mỗi viên đá opan sẽ cho các màu khác nhau.

Tính chất vật lý
 Độ cứng: 5 - 5,5
 Tỷ trọng: 1,9 - 2,5; loại opan quý thường có tỷ trọng trong khoảng 2,1 - 2,2 (tỷ trọng của opan thay đổi tuỳ thuộc vào lượng nước trong thành phần).
 Cát khai: Không
 Vết vỡ: Vỏ sò

Tính chất quang học
 Chiết suất: 1,4 - 1,45
 Lưỡng chiết: Không
 Tính đa sắc: Không
 Độ tán sắc: Không
 Phổ hấp thụ: Không đặc trưng
 Màu sắc: Opan là á khoáng vật có màu tự sắc, bình thường chúng không màu nhưng do lẫn các tạp chất mang màu, nhất là Fe và một số tạp chất mang màu khác nên chúng có các màu khác nhau vàng, nâu, đỏ, lục và đen. Opan quý thường có màu sặc sỡ như cầu vồng.
 Ánh: Thủy tinh tới bán thủy tinh. Loại opan thường thông thường có ánh nhựa.

Nguồn gốc và phân bố
Opan đọng trong các suối nhiệt dịch và suối phun ở các khu vực núi lửa (tup silit, greyserit...), hoặc tập hợp thành những thạch nhũ trắng, trong suốt, có quang thái ngọc. Opan thường sinh ra từ các loại đá macma phun trào như ryolit, andezit và trachit, nơi chúng được lắng đọng trong các lỗ hổng ở nhiệt độ thấp. Ở Úc, opan sinh ra sau phun trào trachit và bazan, trong sa thạch silic mà chúng được tái lắng đọng.

Ở Việt Nam thường phát hiện opan tại một số tỉnh thuộc Tây Nguyên. Tuy nhiên, chất lượng của loại opan này không thích hợp cho việc sản xuất hàng trang sức, chỉ để làm tranh đá quý.

Phân loại
Người ta phân loại opan ra làm hai loại dựa vào đặc điểm của chúng là opan quý và opan thường.

Opan quý
Đặc trưng nổi bật của loại opan này là hiệu ứng lưỡng sắc opan (opalescence), tức là khi ta quan sát viên đá ở các góc khác nhau sẽ thấy hiện tượng như cầu vồng xuất hiện trên bề mặt viên đá.

Mãi cho tới thập niên 1960 người ta vẫn cho rằng nguyên nhân của hiện tượng này là do sự khúc xạ ánh sáng trên các lớp bề mặt rất mỏng của viên đá. Tuy nhiên gần đây bằng việc nghiên cứu cấu trúc của opan dưới kính hiển vi điện tử ở độ phóng đại đến 20.000 lần cho thấy opan được cấu tạo bởi các hình cầu SiO2 rất nhỏ sắp xếp thành các lớp cực kỳ đều đặn. Màu của opan sẽ xuất hiện khi đường kính của các quả cầu này nhỏ hơn các bước sóng khả kiến. Điều kiện dễ nhiễu xạ có màu là khi khoảng cách giữa các lớp xấp xỉ bằng bước sóng của màu đó chia cho hệ số phản xạ của hình cầu. Hệ quả là bước sóng nhiễu xạ sẽ tỷ lệ thuận với kích thước của các hạt. Ví dụ, màu đỏ đậm tạo bởi các hạt kích thước 250 nm, các màu khác tạo ra bởi cá hạt nhỏ hơn với đường kính cỡ 140 nm. Khi khoảng cách giữa các hàng cầu quá lớn thì hiệu ứng tán sắc sẽ không còn nữa khi đó chúng trở thành loại opan thường.

 Nguồn gốc: Opan quý được khai thác nhiều ở Úc, tại các vùng New South Wales và Queensland, một số khác cũng được khai thác ở Brasil, Nhật Bản...
 Dấu hiệu nhận biết: Rất dễ nhận biết bởi hiệu ứng lưỡng sắc opan.
 Giả và tổng hợp: Khó có loại đá nào làm giả opan quý. Tuy vậy đôi khi cũng gặp một số loại thủy tinh được làm giả opan và khá giống với tự nhiên. Do được ưa chuộng nên opan quý thường gặp ở dạng ghép đôi (doublet) và ghép 3 (triplet). Ở dạng ghép đôi phần trên thường là một tấm mỏng opan quý còn phần dưới là opan thường hoặc onix. Ở dạng ghép 3 thì lớp trên mặt thường là thạch anh pha lê. Hiện nay opan cũng đã được tổng hợp trong công nghiệp bởi một số nhà sản xuất, tuy nhiên dấu hiệu để nhận biết opan tổng hợp cũng không khó lắm.

Opan thường
Là loại opan khá phổ biến và không có các hiệu ứng màu như ở opan quý và chúng mang một số loại tên khác nhau trên thương trường như: agat, hyalit (không màu, trong), opan mật ong khi chúng có màu vàng mật ong, opan sữa (bán trong màu trắng, ánh ngọc), chrysopa (đục, xanh táo),...

Các đặc tính cơ lý và ngọc học của opan thường cũng tương tự như opan quý.

Ứng dụng trong đời sống
Người Hindu cho rằng, opan có thể giúp cho trẻ em mau lớn. Các nhà thạch học trị liệu hiện đại cho rằng, opan phát triển trực giác và có ảnh hưởng tốt tới hệ thần kinh, tuyến yên và đầu xương, và opan điều hòa tất cả các chức năng của cơ thể và bảo vệ chống bệnh nhiễm khuẩn.

Nhờ có sự phong phú về màu sắc mà từ thời cổ opan đã là biểu tượng của sự thất thường, tượng trưng cho số phận hay thay đổi, nó làm cho trực giác trở nên tinh nhạy và giúp tạo ra cảm hứng. Ở Phương Đông, nhất là Ấn Độ, opan từ lâu đã được coi là đá của tình yêu, sự tin tưởng và lòng trắc ẩn. Bằng ánh lấp lánh trên bề mặt viên đá opan soi sáng trí tuệ, xua đuổi những ý nghĩ u tối và sợ hãi. Khi nhìn vào opan những thầy pháp Ấn Độ hồi tưởng những hóa thân của mình trước kia. Opan là biểu tượng của hạnh phúc, hy vọng và tình yêu trìu mến dịu dàng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Opal
 Gemstones of Vietnam: a review
 ICA's Opal Page: International Colored Stone Association
 Ảnh của một viên opan quý với hiện tượng opalesence

Đá quý
Biến thể của thạch anh
Thủy tinh trong tự nhiên
Biểu tượng quốc gia Úc


title: Xenarthra (Chrysomelidae)

text:
Xenarthra là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1861 bởi Baly.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Xenarthra cervicornis Baly, 1861
 Xenarthra lewisi Jacoby, 1887
 Xenarthra mirabilis Jacoby, 1887
 Xenarthra unicolor Jacoby, 1887

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Perriers-en-Beauficel

text:
Perriers-en-Beauficel  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Perriersenbeauficel


title: Nokia E65

text:
Nokia E65 là một chiếc điện thoại của hãng Nokia. Nó hỗ trợ những giải pháp email, thoại kinh doanh, làm việc và giải trí phổ biến nhất, hoạt động trên nhiều lục địa khác nhau với bốn băng tần GSM và 3G, cung cấp khả năng kết nối dữ liệu băng thông rộng với 3G WCDMA và WLAN.

Tham khảo

Điện thoại di động Nokia
Điện thoại thông minh

de:Nokia Eseries#Nokia E65


title: Hoài Hải

text:
Hoài Hải là một xã thuộc thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, Việt Nam.

Địa lý
Hoài Hải là một xã vùng ven biển của thị xã Hoài Nhơn, cách thành phố Quy Nhơn 100 km về phía bắc và cách Quốc lộ 1 14 km về phía đông, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp phường Hoài Hương và xã Hoài Mỹ
Phia nam giáp xã Hoài Mỹ
Phía bắc giáp phường Hoài Hương qua cửa biển An Dũ của sông Lại Giang.

Xã Hoài Hải có diện tích 4,70 km², dân số năm 2018 là 7.190 người, mật độ dân số đạt 1.530 người/km².

Địa bàn xã Hoài Hải có dạng như một bán đảo, là một xã bãi ngang ven biển.

Lịch sử
Xã Hoài Hải được thành lập vào ngày 11 tháng 7 năm 1994 trên cơ sở thôn Kim Giao thuộc xã Hoài Hương và thôn Diêu Quang thuộc xã Hoài Mỹ.

Ngày 1 tháng 6 năm 2020, thành lập thị xã Hoài Nhơn trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Hoài Nhơn. Xã Hoài Hải thuộc thị xã Hoài Nhơn như hiện nay.

Hành chính
Xã Hoài Hải được chia thành 5 khu: Diêu Quang, Kim Giao Bắc, Kim Giao Nam, Kim Giao Trung, Kim Thiện.

Kinh tế
Nghề nghiệp chính của người dân nơi đây là ngư nghiệp, bao gồm đánh bắt gần bờ và đánh bắt xa bờ.

Tuy nhiên, với xu hướng hiện nay, người dân dần dần thay nghề biển thành nghề bờ như: nuôi trồng thủy sản, trồng rừng, buôn bán... ngày một phát triển.

Mũi Gành ở ấp Diêu Quang là một thắng cảnh du lịch của xã.

Chú thích

Xem thêm


title: Đấu bò

text:
Đấu bò (tiếng Tây Ban Nha toreo, corrida de toros hay tauromaquia; tiếng Bồ Đào Nha tourada, corrida de touros hay tauromaquia) là một trò biểu diễn truyền thống của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, một vài thành phố phía nam nước Pháp, và ở nhiều quốc gia Mỹ Latin khác. Người ta không rõ nguồn gốc của trò này dù một mối liên hệ với nền văn hóa cổ Crete được cho là nguồn gốc sinh ra môn này.

Cách thức
Các tay đấu bò chuyên nghiệp (tiếng Tây Ban Nha gọi là torero hay matador, tiếng Bồ Đào Nha là toureiro) mặc trang phục quần áo chẽn truyền thống, thêu chỉ kim tuyến lấp lánh nên gọi là bộ quần áo ánh sáng traje de luces. với một thanh kiếm sắc gọi là estoque và một tấm vải đỏ. Các đấu sĩ đi xung quanh một con bò đực, thực hiện các động tác quy thức trong sân đấu trông như vũ khúc, khéo léo và hùng dũng. Màn biểu diễn kết thúc khi đấu sĩ rút gươm đâm một nhát vào vai xuyên qua tim để hạ con bò.

Giá trị văn hóa
Môn đấu bò bấy lâu đã gây nhiều tranh cãi nảy lửa ở nhiều khu vực trên thế giới, ngay cả Tây Ban Nha, nơi môn đấu bò truyền thống ra đời. Những người ủng hộ môn này cho rằng đấu bò một nét văn hóa truyền thống, coi như quốc hồn của dân tộc. Nhóm bảo vệ quyền động vật thì cho rằng đây là một môn thể thao tàn bạo, giết sinh vật chỉ để mua vui.

Chú thích

Chi Bò
Quyền lợi động vật
Quyền động vật
Môn thể thao thú vật
Giết động vật
Ngược đãi động vật
Môn thể thao truyền thống
Giết mổ theo nghi thức


title: Văn học Ý

text:
Văn học Ý là nền văn học viết bằng tiếng Ý, chủ yếu là nền văn học của nước Ý. Cũng có thể kể đến văn học viết bởi người Ý hoặc là văn học viết ra ở nước Ý nhưng bằng ngôn ngữ khác, thường là các ngôn ngữ gần gũi với tiếng Ý hiện đại.

Văn học La Tinh trước thời Trung Cổ

Khi đế chế Lã Mã phương Tây suy yếu, các truyền thống La Mã đã được gìn giữ nhờ công lao của các tác giả như Cassiodorus, Anicius Manlius Severinus Boethius, và Quintus Aurelius Symmachus. Nghệ thuật tự do nở rộ tại Ravenna dưới thời Theodoric Đại Đế, còn các vị vua Gô -tíc dùng rất nhiều bậc thầy về thuật hùng biện và ngữ pháp. Vài trường dạy sáng tác thi ca vẫn còn lại đến ngày nay ở Ý, trong đó các học giả nổi tiếng gồm: Magnus Felix Ennodius (một nhà thơ ngoại đạo), Arator, Venantius Fortunatus, nhà ngữ pháp học Felix, Peter của Pisa, Paulinus của Aquileia, và nhiều người khác.

Những người Ý quan tâm đến thần học đều hướng đến Paris. Những người ở lại đều bị việc nghiên cứu luật La Mã hấp dẫn. Điều này là nền tảng cho sự ra đời của các trường đại học vào thời Trung Cổ sau này: Bologna, Padua, Vicenza, Naples, Salerno, Modena và Parma. Các trường này đóng góp vào việc phổ biến văn hóa, chuẩn bị nền tảng cho văn học bản xứ phát triển. Các truyền thống cổ điển không bị mất đi, mà kết hợp cùng các ảnh hưởng quá khứ của La Mã, thiên hướng chính trị và sự thực hành các lý luận đã tạo nên sự phát triển cho văn học Ý.

Văn học thời thượng Trung cổ

Người hát rong
Truyền thống văn chương bản xứ sớm nhất ở Ý được viết bằng tiếng Occita, một ngôn ngữ được nói ở các vùng miền tây bắc nước Ý. Truyền thống thi ca (thơ có đệm nhạc) nở rộ tại Poitou vào đầu thế kỷ 12 và lan ra miền nam và miền đông, cuối cùng đến Ý vào cuối thế kỷ đó. Những người hát rong đầu tiên ở Ý (tiếng Ý: trovatori), chính là những nhà thơ Occita, đều đến từ nơi khác, nhưng giới quý tộc ở Lombardy vẫn sẵn lòng đỡ đầu cho họ.was ready to patronise them. Không lâu sau đó, người Ý bản xứ đã biết cách dùng thơ nhạc như người Occita để diễn đạt ý tưởng thi vị hơn, dù rằng từ "người Occia" chưa được sử dụng cho đến năm 1300, người ta thích dùng từ "langue d'oc" hoặc "provenzale" hơn.

Văn bản gốc
De Sanctis, F., Storia della letteratura italiana. Napoli, Morano, 1870
Gardner, E. G., The National Idea in Italian Literature, Manchester, 1921
Momigliano, A., Storia della letteratura italiana. Messina-Milano, Principato, 1936
Sapegno, N., Compendio di storia della letteratura italiana. La Nuova Italia, 1936–47
Croce, B., La letteratura italiana per saggi storicamente disposti. Laterza, 1956–60
Russo, L., Compendio storico della letteratura italiana. Messina-Firenze, D'Anna, 1961
Petronio, G., Compendio di storia della letteratura italiana. Palermo, Palumbo, 1968
Asor Rosa, A., Sintesi di storia della letteratura italiana. Firenze, La Nuova Italia, 1986
AA.VV., Antologia della poesia italiana, ed. C. Segre and C. Ossola. Torino, Einaudi, 1997
De Rienzo, Giorgio, Breve storia della letteratura italiana. Milano, Tascabili Bompiani, 2006 [1997], ISBN 88-452-4815-1
Giudice, A., Bruni, G., Problemi e scrittori della letteratura italiana. Torino, 1973
Bruni F., Testi e documenti. Torino, UTET, 1984
Bruni, F. L'Italiano nelle regioni. Torino, UTET, 1997
Ferroni, G, Storia della letteratura italiana, Milano, Mondadori, 2006

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liber Liber(progetto Manuzio) Italian literature texts.
www.StoriaDellaLetteratura.it - Storia della letteratura italiana (history of italian literature, full text, by Antonio Piromalli)
Original and unabridged italian versions of italian literature


title: Erfurt

text:
Erfurt () là thủ phủ của tiểu bang Thüringen nằm ở trung tâm nước Đức, cách thành phố Leipzig 100 km về phía tây nam, Nuremberg 150 km về phía bắc và cách Hannover 180 km về phía đông nam. Erfurt cùng với hai thành phố lân cận Weimar và Jena tạo thành vùng đô thị trung tâm của bang Thuringia với tổng cộng xấp xỉ 500.000 người. Các cơ quan quan trọng nhất bên cạnh công sở của tiểu bang là Tòa án Lao động Liên bang Đức, trường Đại học Erfurt (Universität Erfurt), Đại học khoa học ứng dụng Erfurt (Fachhochschule Erfurt) và giáo xứ Công giáo Erfurt với nơi chính là Nhà thờ chính tòa Erfurt (Erfurter Dom). Những công trình nổi tiếng khác bao gồm cầu Krämerbrücke với dân cư sống ở hai bên cầu, và nhà giáo hội Erfurt là một trong những công trình cổ nhất tại châu Âu xây dựng từ thế kỷ 11. Ở trung tâm thành phố có những ngôi nhà bằng gỗ và 25 nhà thờ kiến trúc Gothic từ thời Trung cổ.

Erfurt hình thành từ năm 742 khi Thánh Boniface thành lập ra giáo phận tại đây. Mặc dù thị trấn không thuộc về sự quản lý của thành bang Thüringen, nó nhanh chóng trở thành trung tâm kinh tế của vùng. Cho đến thời Napoleon nó thuộc về Tuyển đế hầu xứ Mainz và sau đó thuộc về quốc gia Phổ cho đến tận 1945. Trường đại học đầu tiên được thành lập từ năm 1392, nó đã bị đóng của vào năm 1816 và được tái lập lại năm 1994 sau khi nước Đức tái thống nhất. Một số nhà sử học cho rằng Đại học Erfurt là trường đại học lâu đời nhất ở Đức. Martin Luther là một trong những sinh viên nổi tiếng của trường.

Khi nạn dịch hạch lan tràn ở châu Âu, tại Erfurt, ngày 21 tháng 3 năm 1349, 3.000 người Do Thái đã bị giết trong các cuộc thanh trừ vì bị cho rằng là nguyên nhân gây ra đại dịch này.

Kinh tế của thành phố chủ yếu là dịch vụ và công nghiệp vi điện tử. Với vị trí trung tâm về mặt địa lý của Đức, Erfurt có vị trí quan trọng trong giao thông hàng hóa của Đức cũng như của trung tâm châu Âu. Ngành kinh tế truyền thống khác của đô thị là trồng trọt. Không những Erfurt là thành phố có trao đổi thương mại lớn thứ hai (sau Leipzig) ở Đông Đức mà nó còn là đầu mối giao thông tàu điện và đường bộ. Kênh truyền hình công cộng cho trẻ em KiKa có trụ sở tại Erfurt.

Về mặt địa lý, thành phố này thuộc phần phía nam của lòng chảo Thüringen trong thung lũng lớn có sông Gera chảy qua.

Tham khảo

Thành viên Liên minh Hanse
Xã của bang Thüringen
Thủ phủ bang Đức
Tỉnh Sachsen
Tỉnh Erfurt
Địa điểm Holocaust ở Đức
Kiến trúc Đức trung cổ


title: Canthotrypes

text:
Canthotrypes là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Canthonini


title: Xenophora peroniana

text:
Xenophora peroniana là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Xenophoridae, the carrier shells.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Xenophora


title: Hồ quang điện

text:
Hồ quang điện là quá trình phóng điện tự lực xảy ra trong chất khí ở áp suất thường hoặc áp suất thấp giữa hai điện cực có hiệu điện thế không lớn. Trên thực tế, hồ quang điện là dạng đặc biệt thứ tư của plasma, được tạo ra qua sự trao đổi điện tích liên tục. Nó thường sản sinh ra ánh sáng nhìn thấy được và sự tỏa nhiệt mạnh. Hồ quang điện đặc trưng bởi điện áp thấp hơn sự phóng điện phát sáng (hiện tượng xảy ra trong các bóng đèn khí như đèn neon từ 100 V đến vài nghìn V) và phụ thuộc vào sự phát xạ nhiệt của các electron từ hai điện cực.

Dòng điện chạy qua chất khí giữa hai cực chủ yếu là dòng electron (và cả ion âm) đi từ cathode đến anode, nhưng cũng có một phần là dòng ion dương đi từ anode đến cathode. Các ion âm và electron tới đập vào anode, làm anot nóng lên, nhiệt độ có thể lên đến 3500℃. Do đó, anode phát sáng mạnh ; tại đó hầu hết vật liệu bị nóng chảy và thậm chí bay hơi, nên anode bị lõm vào, làm cho mạch điện bị nối tắt. Còn các ion dương khi tới đập vào cathode thì cũng làm cho cathode duy trì được trạng thái nóng đỏ ban đầu và phát ra các electron (phát xạ nhiệt electron). Chất khí giữa 2 cực ở nhiệt độ cao nên bị ion hóa và dẫn điện tốt, nhờ đó điện trở của khí trong hồ quang điện rất nhỏ. Cường độ dòng điện trong mạch có thể khá lớn, đạt hàng chục ampe.

Nó có rất nhiều ứng dụng trong kĩ thuật. Nhờ nhiệt độ cao của các cặp điện cực, người ta dùng hồ quang trong việc hàn điện : một cực của hồ quang là tấm kim loại cần hàn, còn cực kia là que hàn. Do nhiệt độ cao giữa hai cực, que hàn nóng chảy và lấp chỗ cần hàn lên tấm kim loại.

Tia hồ quang điện có sức mạnh rất lớn. khi chúng ta nhìn vào thì tia hồ quang làm chết các tế bào niêm mạc mắt, dẫn tới đau mắt hàn. Nếu một ai đó không trang bị mặt nạ bảo hộ trong quá trình hàn thì có thể làm bong da mặt nguyên nhân do chết hết tế bào bên ngoài

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Unusual Arcing Photos
 Some more info about making electric arcs  using a welder.
 Videos of 230 kV 3-phase "Jacobs Ladder" and unintentional 500 kV power arc
 High Voltage Arc Gap Calculator  to calculate the length of an arc knowing the voltage or vice versa
 Electric Arc Calculator

Hồ quang điện
Dòng điện trong chất khí


title: Villemotier

text:
Villemotier là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Enallagma pallidum

text:
Enallagma pallidum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Enallagma pallidum được Root miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Enallagma


title: Sâm Ngọc Linh

text:
Sâm Ngọc Linh (danh pháp hai phần: Panax vietnamensis) là một loài cây thuộc Họ Cuồng cuồng (Araliaceae), còn gọi là sâm Việt Nam, sâm Khu Năm (sâm K5), sâm trúc (sâm đốt trúc, trúc tiết nhân sâm), củ ngải rọm con hay cây thuốc giấu, là loại sâm quý được tìm thấy tại miền Trung Trung Bộ Việt Nam, mọc tập trung ở các huyện miền núi Ngọc Linh thuộc huyện Đăk Tô và huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum, huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam. Ngoài Ngọc Linh, sâm còn phân bố tại núi Ngọc Lum Heo thuộc xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn và còn có thể có ở đỉnh Ngọc Am tỉnh Quảng Nam theo những kết quả điều tra mới nhất. Trên độ cao 1.200 đến 2.100m, sâm Ngọc Linh mọc dày thành đám dưới tán rừng dọc theo các suối ẩm trên đất nhiều mùn.

Sâm Ngọc Linh cũng là loại nhân sâm thứ 20 được tìm thấy trên thế giới. Theo kết quả nghiên cứu từ năm 1978 của Bộ Y tế Việt Nam, phần thân rễ của cây sâm Ngọc Linh Việt Nam chứa 26 hợp chất saponin có cấu trúc hóa học đã biết và 24 saponin có cấu trúc mới không có trong các loại sâm khác, trong khi sâm Triều Tiên có khoảng 25 saponin. Những kết quả nghiên cứu, phân lập thành phần hóa học mới nhất được công bố còn kéo dài danh sách saponin của sâm Ngọc Linh hơn nữa, lên tổng cộng 52 loại. Như vậy, sâm Việt Nam là một trong những loại sâm có hàm lượng saponin nhiều nhất, tương tự một số cây sâm quý đã từng được nghiên cứu sử dụng từ lâu trên thế giới. Hợp chất hóa học đa dạng và tác dụng thực tiễn đối với sức khỏe của con người khiến sâm Ngọc Linh hiện nay được bán trên thị trường với giá càng ngày càng cao, thậm chí còn cao hơn sâm Triều Tiên nhiều lần.

Lịch sử phát hiện
Trước khi có sự phát hiện từ phía các nhà khoa học, sâm Ngọc Linh đã được các đồng bào dân tộc thiểu số Trung Trung bộ Việt Nam, đặc biệt là dân tộc Xê Đăng, sử dụng như một loại củ rừng, mà họ gọi là củ ngải rọm con hay cây thuốc giấu, chữa nhiều loại bệnh theo các phương thuốc cổ truyền. Dựa trên những thông tin lưu truyền trong cộng đồng các dân tộc thiểu số Quảng Nam, Kon Tum về một loại củ quý hiếm trên núi Ngọc Linh có tác dụng tốt đối với sức khỏe con người, và do nhu cầu của kháng chiến đã khiến ngành dược khu Trung Trung Bộ quyết phải tìm ra cây sâm chi Panax tại miền Trung, mặc dù trước đó nhiều nhà khoa học cho rằng chi Panax chỉ có ở miền Bắc.

Năm 1973, khu Y tế Trung Trung Bộ cử một tổ 4 cán bộ do dược sĩ Đào Kim Long làm trưởng đoàn, kỹ sư Nguyễn Bá Hoạt, dược sĩ Nguyễn Châu Giang, dược sĩ Trần Thanh Dân là thành viên, đi điều tra phát hiện cây sâm theo hướng chân núi Ngọc Linh thuộc huyện Đắc Tô tỉnh Kon Tum. Khi đoàn lên tỉnh Kon Tum, Ban Dân y Kon Tum cử thêm dược tá Nguyễn Thị Lê trợ giúp cho đoàn, dẫn đường lên núi Ngọc Linh. Sau nhiều ngày vượt suối băng rừng, đến 9 giờ sáng ngày 19 tháng 3 năm 1973, ở độ cao 1.800 mét so với mặt biển, đoàn đã phát hiện hai cây sâm đầu tiên và ngay buổi chiều cùng ngày đã phát hiện được một vùng sâm rộng lớn thuộc phía Tây núi Ngọc Linh. Sau 15 ngày nghiên cứu toàn diện về hình thái, sinh thái, quần thể, quần lạc, phân bố, di cư và phát tán, dược sĩ Đào Kim Long đã xác định núi Ngọc Linh là quê hương của cây sâm mới, đặc biệt quý hiếm, chưa từng xuất hiện tại bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Theo đánh giá của Tiến sĩ Trần Chí Liêm, Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam: đây là cống hiến quan trọng cho khoa học, bổ sung tri thức mới về vùng phân bố chi Panax xuống tới vĩ tuyến 15 và bổ sung cho chi Panax họ Araliaceae một loài mới. Sau khi sâm được phát hiện, Khu uỷ Khu 5 đã chỉ đạo Ban Dân y bí mật bảo vệ và khai thác, giao cho xưởng Dược Trung Trung Bộ chế biến làm thuốc phục vụ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; đồng thời gửi mẫu ra Bộ Y tế, Viện Dược liệu Hà Nội nghiên cứu.

Những năm sau khi hòa bình lập lại, tháng 10 năm 1978 một tổ công tác thứ hai lên vùng núi Ngọc Linh với nhiệm vụ ước lượng sơ bộ diện tích sâm mọc. Kết quả chuyến đi là việc tìm ra được một vùng dài hàng chục kilômét, có trữ lượng khoảng 6.000-7.000 cây sâm mọc dày đặc với mật độ từ 1 mét vuông một cây đến 7,8 mét vuông một cây.

Nǎm 1979, Ty Y tế Quảng Nam tổ chức điều tra ở 5 xã của huyện Trà My với sự giúp đỡ của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả đợt điều tra là việc tìm thấy 1.337 cây trong 211 ô tiêu chuẩn. Trọng lượng trung bình thân rễ sâm là 5,26 gam; số thân có trọng lượng trên 25 gam là 7,39% và số thân rễ có trên 10 sẹo (ước tính trên 8 năm tuổi) là 36,9%. Đợt điều tra này đã thu được 1 thân rễ có tới 52 sẹo (ước tính cây trên 50 năm tuổi), đường kính 1,2 cm, tuy đây chưa phải là thân rễ sống lâu nhất. Trong những đợt tìm kiếm, điều tra về sau còn phát hiện ra cây khoảng 82 năm tuổi có rễ, củ và thân rễ dài hơn nửa mét.

Danh pháp khoa học
Ngày 8 tháng 6 năm 1973 tại văn phòng ban dân y quân khu 5 dược sĩ Đào Kim Long, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu sâm Ngọc Linh đã nêu rõ đặc điểm hình thái, sinh thái học, quần thể, thảm thực vật, khả năng thích nghi, cách phát tán, khả năng tái sinh của cây nhân sâm này, kèm theo báo cáo có các tiêu bản mẫu cây ép khô, ảnh chụp và 3 kg sâm đã phơi khô. Đào Kim Long đã tự đặt danh pháp khoa học cho loài sâm Ngọc Linh là Panax articulatus KL Dao. Năm 1985 loài Nhân sâm Việt Nam được chính thức công bố tại Viện Thực vật Kamarov (Liên Xô cũ) bởi Hà Thị Dung và I. V. Grushvistky với danh pháp khoa học là Panax vietnamesis Ha & Grushv. (1985), thuộc họ Araliaceae. Năm 2004 danh pháp đầy đủ và đúng nhất của Sâm Ngọc Linh được ngành thực vật học thế giới công nhận là Panax vietnamensis Ha & Grushv., Bot. Zhurn. (Moscow & Leningrad) 70: 519 (1985).

Năm 2003, tại khu vực núi cao khoảng 1.800 m ở huyện tự trị Kim Bình, châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc phát hiện quần thể được mô tả là một thứ của loài này với danh pháp khoa học Panax vietnamensis var. fuscidiscus K.Komatsu, S.Zhu & S.Q.Cai (2003). Phân bố: Kim Bình (Hồng Hà, Vân Nam, Trung Quốc), Phong Thổ, Mường Tè, Tam Đường, Sìn Hồ (Lai Châu, Việt Nam). Tại Việt Nam thứ này được gọi là sâm Lai Châu, còn tại Trung Quốc thì thứ này được gọi là 野三七 (dã tam thất).

Năm 2016, tại khu vực Lang Bian (Lâm Đồng) người ta phát hiện một thứ khác là Panax vietnamensis var. langbianensis Duy, V.T.Tran & L.N.Trieu (2016)

Đặc điểm
Cây sâm được phát hiện ở độ cao từ 1.200m trở lên (có tài liệu cho biết cao độ tìm thấy sâm Ngọc Linh là khoảng 1.500m), đạt mật độ cao nhất ở khoảng từ 1.700-2.000m dưới tán rừng già, và cho tới nay chỉ có hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam là có cây sâm này. Sâm mọc tập trung dưới chân núi Ngọc Linh, một ngọn núi cao 2.578m với lớp đất vàng đỏ trên đá granit dày trên 50 cm, có độ mùn cao, tơi xốp và rừng nguyên sinh còn rộng, nên được gọi là sâm Ngọc Linh, tuy những nghiên cứu thực địa mới nhất cho thấy sâm còn mọc cả ở núi Ngọc Lum Heo thuộc xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, đỉnh núi Ngọc Am thuộc Quảng Nam, Đắc Glây thuộc Kontum, núi Langbian ở Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng cũng rất có thể có loại sâm này. Đây là một loại cây thân thảo sống lâu năm, cao 40 cm đến 100 cm, thoạt nhìn rất giống nhân sâm Triều Tiên, nhưng nhìn kỹ sẽ thấy thân rễ có sẹo và các đốt như đốt trúc do thân khí sinh rụng hàng năm để lại.

Sâm Ngọc Linh có dạng thân khí sinh thẳng đứng, màu lục hoặc hơi tím, nhỏ, có đường kính thân độ 4-8mm, thường tàn lụi hàng năm tuy thỉnh thoảng cũng tồn tại một vài thân trong vài năm. Thân rễ có đường kính 1–2 cm, mọc bò ngang như củ hoàng tinh trên hoặc dưới mặt đất độ 1–3 cm, mang nhiều rễ nhánh và củ. Các thân mang lá và tương ứng với mỗi thân mang lá là một đốt dài khoảng 0,5-0,7 cm, tuy sâm chỉ có một lá duy nhất không rụng suốt từ năm thứ 1 đến năm thứ 3 và chỉ từ năm thứ 4 trở đi mới có thêm 2 đến 3 lá. Trên đỉnh của thân mang lá là lá kép hình chân vịt mọc vòng với 3-5 nhánh lá. Cuống lá kép dài 6-12mm, mang 5 lá chét, lá chét ở chính giữa lớn hơn cả với độ dài 12–15 cm, rộng 3–4 cm. Lá chét phiến hình bầu dục, mép khía răng cưa, chóp nhọn, lá có lông ở cả hai mặt. Cây 4-5 năm tuổi có hoa hình tán đơn mọc dưới các lá thẳng với thân, cuống tán hoa dài 10–20 cm có thể kèm 1-4 tán phụ hay một hoa riêng lẻ ở phía dưới tán chính. Mỗi tán có 60-100 hoa, cuống hoa ngắn 1-1.5 cm, lá đài 5, cánh hoa 5, màu vàng nhạt, nhị 5, bầu một ô với 1 vòi nhụy. Quả mọc tập trung ở trung tâm của tán lá, dài độ 0,8 cm-1 cm và rộng khoảng 0,5 cm-0,6 cm, sau hai tháng bắt đầu chuyển từ màu xanh đến xanh thẫm, vàng lục, khi chín ngả màu đỏ cam với một chấm đen không đều ở đỉnh quả. Mỗi quả chứa một hạt, một số quả chứa 2 hạt và số quả trên cây bình quân khoảng 10 đến 30 quả.

Mọc dưới tán rừng ẩm, nhiều mùn, thích hợp với nhiệt độ ban ngày từ 20 °C-25 °C, ban đêm 15 °C-18 °C, sâm Ngọc Linh có thể sống rất lâu, thậm chí trên 100 năm, sinh trưởng khá chậm. Bộ phận dùng làm thuốc chủ yếu là thân rễ, củ và ngoài ra cũng có thể dùng lá và rễ con. Vào đầu tháng 1 hàng năm, sâm xuất hiện chồi mới sau mùa ngủ đông, thân khí sinh lớn dần lên thành cây sâm trưởng thành có 1 tán hoa. Từ tháng 4 đến tháng 6, cây nở hoa và kết quả. Tháng 7 bắt đầu có quả chín và kéo dài đến tháng 9. Cuối tháng 10, phần thân khí sinh tàn lụi dần, lá rụng, để lại một vết sẹo ở đầu củ sâm và cây bắt đầu giai đoạn ngủ đông hết tháng 12. Chính căn cứ vào vết sẹo trên đầu củ mỗi mùa đông đến mà người ta có thể nhận biết cây sâm bao nhiêu tuổi, phải ít nhất 3 năm tuổi tức trên củ có một sẹo (sau 3 năm đầu sâm chỉ rụng một lá) mới có thể khai thác, khuyến cáo là trên 5 năm tuổi. Mùa đông cũng là mùa thu hoạch tốt nhất phần thân rễ của sâm.

Dược tính
Từ năm 1973 đến nay, đã có nhiều cơ quan, nhà khoa học trong và ngoài nước nghiên cứu về sâm Ngọc Linh, và gần 50 nghiên cứu sinh đã bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ, tiến sĩ từ các công trình nghiên cứu về loài cây quý hiếm này.

Trong hai năm 1974 và 1975, Viện Dược liệu thuộc Bộ Y tế nghiên cứu thấy thành phần saponin triterpen của tam thất, nhân sâm và sâm Ngọc Linh có 9 hoặc 11 chất có Rf ngang nhau, màu giống nhau ở hai hệ dung môi khác nhau. Theo đánh giá của Nguyễn Minh Đức, Võ Duy Huấn trong nǎm 1994 thì từ sâm Ngọc Linh đã chiết được 50 hợp chất, xác định cấu trúc hóa học cho thấy 26 hợp chất có cấu trúc đã biết (thường thấy ở sâm Triều Tiên, sâm Mỹ, sâm Nhật) và 24 saponin pammaran có cấu trúc mới không bắt gặp tại các loại sâm khác trên thế giới. Sâm Ngọc Linh chứa chủ yếu các saponin triterpen, nhưng cũng là một trong những cây sâm có hàm lượng saponin khung pammaran cao nhất (khoảng 12-15%) và số lượng saponin nhiều nhất so với các loài khác của chi Panax. Ngoài ra trong sâm Ngọc Linh còn có 14 axít béo, 16 amino acid (trong đó có 8 amino acid không thay thế được) và 18 nguyên tố đa lượng, vi lượng.

Những kết quả nghiên cứu mới nhất bổ sung thêm danh sách saponin và amino acid dài hơn nữa. Theo tiến sĩ Nguyễn Bá Hoạt cán bộ Viện Dược liệu thì về mặt hoá học, thân rễ và rễ củ sâm Ngọc Linh hiện nay (2007) đã phân lập được 52 saponin trong đó 26 sanopin thường thấy ở sâm Triều Tiên, sâm Mỹ, sâm Nhật. Trong lá và cọng đã phân lập được 19 saponin pammaran, trong đó có 8 saponin có cấu trúc mới. Đã xác định được trong sâm Ngọc Linh 17 amino acid, 20 chất khoáng vi lượng và hàm lượng tinh dầu là 0,1%.

Tác dụng

Trước khi có những nghiên cứu kỹ lưỡng về tác dụng đối với sức khỏe của sâm Ngọc Linh, sâm đã được các dân tộc thiểu số Việt Nam, như người Xê Đăng, dùng như một loại thuốc trong những bài thuốc cổ truyền cầm máu, lành vết thương, làm thuốc bổ, trị sốt rét, đau bụng. Theo tiến sĩ Nguyễn Bá Hoạt, Phó viện trưởng Viện Dược liệu Việt Nam, những kết quả nghiên cứu dược lý thực nghiệm sâm Ngọc Linh đã chứng minh tác dụng chống stress vật lý, stress tâm lý và trầm cảm, kích thích hệ miễn dịch, chống oxy hóa, lão hóa, phòng chống ung thư, bảo vệ tế bào gan. Nghiên cứu dược lý lâm sàng của sâm Ngọc Linh cũng cho kết quả tốt: bệnh nhân ăn ngon, ngủ tốt, lên cân, tăng thị lực, hoạt động trí tuệ và thể lực cải thiện, gia tăng sức đề kháng, cải thiện các trường hợp suy nhược thần kinh và suy nhược sinh dục, nâng cao huyết áp ở người bị huyết áp thấp. Ngoài ra sâm hiệp lực tốt với thuốc kháng sinh, thuốc trị bệnh tiểu đường.

Bảo tồn và nhân giống

Sau khi dược tính và tác dụng đối với sức khỏe của sâm Ngọc Linh được công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, những năm 80 của thế kỷ XX, trên thị trường tự do giá sâm Ngọc Linh tương đương giá sâm Triều Tiên và vào những năm 90, giá sâm Ngọc Linh còn đắt hơn sâm Triều Tiên nhiều lần. Theo dược sĩ Đào Kim Long thì ngay cả dân Hàn Quốc, Nhật Bản, xứ sở của sâm, cũng qua đây tìm cho được sâm Ngọc Linh để chữa bệnh. Việc khai thác, mua bán và sử dụng tràn lan chưa có quy định quản lý, bảo vệ cùng các chính sách, giải pháp đầu tư, quy hoạch phát triển khiến trên 108 vùng sâm mọc tự nhiên giữa Quảng Nam và Kon Tum dần cạn kiệt, kéo theo hàng ngàn hecta rừng nguyên sinh bị tàn phá nặng nề.

Trước nguy cơ tuyệt chủng của giống sâm quý, Chính phủ Việt Nam đã quyết định thành lập vùng cấm quốc gia ở khu vực có sâm mọc tập trung tại 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam, đồng thời xếp sâm Ngọc Linh vào danh sách các loại cây cấm khai thác, mua bán bất hợp pháp.

Để bảo vệ và phát triển cây thuốc này cùng một số cây dược liệu khác, Trại dược liệu Trà Linh được thành lập tại Quảng Nam. Tính đến tháng 4 năm 1987, trại đã thu được 53,3 kg thân rễ, trồng được 81.000 cây sâm và đến tháng 9 nǎm 1992 trại đã có 100.000 cây. Từ nǎm 1985, Trại đã áp dụng các biện pháp bón phân và chǎm sóc để tǎng nǎng suất thân rễ, tǎng tỷ lệ nảy mầm và tỷ lệ cây sống.

Từ tháng 1 năm 1995, công việc nghiên cứu gieo trồng sâm Ngọc Linh được tiến hành một cách có hệ thống hơn tại Trại Dược liệu Trà Linh, với việc nhân giống bằng cây lai hữu tính và vô tính, gia tăng diện tích trồng, vận động bà con dân tộc thiểu số trong vùng nhận giống về nuôi. Kết quả của những nỗ lực từ Trại Dược liệu đã giúp tăng số lượng hạt đậu trên cây, tỷ lệ nảy mầm của hạt cao đến 75% khi gieo trồng và tỷ lệ cây sống khi trồng đại trà lên tới 95%. Đặc biệt, với việc áp dụng thành công phương pháp nhân giống vô tính bằng cách ươm đoạn đầu của thân rễ trong túi polyethylen hoặc ươm trên đất mùn cho tỷ lệ sống và đâm chồi tới 65%. Cây nhân bản vô tính mọc khỏe, nhanh, ra hoa sớm và năng suất thân rễ và củ cao hơn so với cây mọc từ hạt.

Đến nay, trại Trà Linh đã quản lý điểm trồng sâm trên 3ha với hơn 270.000 cá thể, trong đó gần 100.000 cây đang ra hoa đậu quả (cây trên 4 tuổi); đồng thời gieo ươm 50-70 ngàn cây giống mỗi năm. Trong khi đó, tại Kon Tum, lâm trường Ngọc Linh đang lưu giữ 4.000 mét vuông cây sâm ở xã Măng Ri (huyện Đăk Tô) nhưng trồng chưa đúng kỹ thuật nên cây còi cọc, ra hoa đậu quả không đáng kể nên trước mắt còn chưa sản xuất được giống.

Thương hiệu sâm Việt Nam

Tuy cây sâm Ngọc Linh đã thoát nguy cơ tuyệt chủng nhưng độ an toàn còn thấp và mức độ đe dọa vẫn ở bậc E trong sách đỏ Việt Nam. Chính phủ Việt Nam và Bộ Y tế đang từng bước nghiên cứu giải pháp đầu tư phát triển bền vững cho công nghiệp dược phẩm và xuất khẩu với việc đưa sâm Ngọc Linh trở thành cây trồng chính cho vùng cao, khai thác lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng để trồng sâm theo hướng sản xuất hàng hóa và tạo vùng nguyên liệu, hướng tới khẳng định một thương hiệu "sâm Việt Nam"  như "sâm Triều Tiên", "sâm Trung Quốc", "sâm Nhật Bản", "sâm Mỹ". Cùng với hướng mở rộng diện tích trồng sâm là sự nghiêm cấm khai thác khi cây sâm còn non, chưa đủ 6 tuổi, và các nhà khoa học cũng đồng thời tiến hành nghiên cứu thăm dò tại những vùng núi khác có khí hậu, cao độ tương đương thuộc Trung Trung bộ, để xác định và mở rộng vùng sinh trưởng của sâm.

Tuy vậy, loại sâm quý này bị làm giả và bày bán trên thị trường. Sâm giả là củ tam thất vũ diệp, mọc nhiều ở vùng núi cao thuộc một số tỉnh phía bắc Việt Nam và vùng Vân Nam (Trung Quốc). Lá củ tam thất nhọn hơn, lông tơ của lá cứng hơn, nhưng củ thì giống y sâm Ngọc Linh. Khi nấu nước uống, củ tam thất đắng nghét chứ không có vị đắng lẫn ngọt mát đặc trưng của sâm Ngọc Linh. Loại củ này chỉ có giá chừng vài trăm nghìn đồng/kg nhưng khi đội lốt sâm Ngọc Linh, giá lên đến vài chục triệu đồng/kg.

Những củ tam thất này được bơm chất kích thích trong quá trình trồng để lên mầm sớm, giúp vòng đời của cây nhanh hơn so với tự nhiên nhằm tạo nên những mắt giống củ sâm Ngọc Linh thật. Ngoài ra, vị đắng ngọt của sâm cũng được làm giả rất nguy hiểm bằng cách tẩm hóa chất vào củ tam thất hay tiêm chất bảo quản để giữ củ tươi lâu.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sâm Ngọc Linh  trên trang GRIN

 Sâm Ngọc Linh, trang sinh vật rừng Việt Nam
 Làm thế nào để khẳng định loài thực vật giống Sâm Ngọc Linh!
 Tràn lan sâm Ngọc Linh giả

V
Thực vật được sử dụng trong Đông y

Thực vật Việt Nam
Thực vật Trung Quốc


title: Villaviciosa, Asturias

text:
Villaviciosa là một đô thị trong cộng đồng tự trị của Công quốc Asturias, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ayuntamiento de Villaviciosa

Đô thị ở Asturias


title: Coleophora gibberosa

text:
Coleophora gibberosa là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Canaria (Fuerteventura) and in Algérie.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora


title: Musa ingens

text:
Loài thực vật Musa ingens là thành viên lớn nhất của họ Chuối. Mọc trong các khu rừng nhiệt đới trên núi ở New Guinea - Arfak Mountains Regency - Indonesia, lá của nó có thể đạt chiều dài 5 m và chiều rộng 1 m. "Thân cây" (thực sự là các cuống lá cuộn chặt (hoặc cuống) của lá; cuống lá dài nhất của bất kỳ loài thực vật nào được biết đến) thường cao tới 15 m và với các lá có tổng chiều cao 20 m. Tuy nhiên, kể từ khi được phát hiện vào năm 1954, những cá thể cao hơn tới 30 m đã được báo cáo, nhưng những phép đo này vẫn chưa được xác nhận bởi một nghiên cứu khoa học cụ thể nào. Các hình ảnh tồn tại của thân cây M. ingens có đường kính lên tới 94 cm ngang ngực. Trái của nó, trong một chùm nặng tới 60 kg, ngọt, có thể ăn được. Cụm hoa này sinh ra trên một chùm dày tới 10 cm và dài tới 15 m, một lần nữa là cây dài nhất so với bất kỳ loài thực vật nào được biết đến.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/musa_ingens.htm
 "Musa Ingens - The Tallest Banana Plant in the World"

Chi Chuối


title: Tipula miranha

text:
Tipula miranha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Như Cao

text:
Như Cao (chữ Hán phồn thể: 如皋市, chữ Hán giản thể:如皋市) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Nam Thông, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1477 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 1,45 triệu người. Mã số bưu chính là 226500, mã vùng điện thoại là 0513. Chính quyền thành phố đóng ở. Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 23 trấn. Tổng cộng có 532 thôn hành chính.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Nam Thông
Thành phố tỉnh Giang Tô


title: Ozodicera pumila

text:
Ozodicera pumila là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ozodicera


title: Bondigoux

text:
Bondigoux  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

di tích

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Triaenodes allax

text:
Triaenodes allax là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Quân đội Hoa Kỳ

text:
Quân đội Hoa Kỳ hay Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ () là tổng hợp các lực lượng quân sự thống nhất của Hoa Kỳ. Các lực lượng này gồm có Lục quân, Hải quân, Thủy quân lục chiến, Không lực, Tuần duyên và Lực lượng Vũ trụ.

Hoa Kỳ có một truyền thống dân sự kiểm soát quân sự mạnh mẽ. Trong lúc Tổng thống Hoa Kỳ là người lãnh đạo tổng thể về quân sự thì Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, một bộ hành chính liên bang, đóng vai trò là cơ quan chính nơi mà các chính sách quân sự được thực hiện. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ lãnh đạo. Bộ trưởng là một người thuộc giới dân sự và là một thành viên trong Nội các Hoa Kỳ. Bộ trưởng cũng phục vụ trong vai trò tư lệnh quân sự đứng thứ hai sau Tổng thống Hoa Kỳ. Để điều phối hành động quân sự với ngoại giao, Tổng thống Hoa Kỳ có một Hội đồng An ninh Quốc gia với một vị cố vấn an ninh quốc gia lãnh đạo để hội ý. Cả Tổng thống Hoa Kỳ và Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ được cố vấn bởi một Bộ Tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ gồm sáu thành viên là lãnh đạo của các quân chủng. Bộ Tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ do Tổng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ và Tổng tham mưu phó Liên quân Hoa Kỳ lãnh đạo.

Tất cả năm quân chủng được đặt dưới quyền hướng dẫn của Bộ Quốc phòng, trừ Tuần duyên Hoa Kỳ được đặt dưới quyền của Bộ Nội an Hoa Kỳ vào năm 2003 sau khi có việc tái tổ chức chính phủ theo sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001. Tuần duyên Hoa Kỳ có thể được thuyên chuyển sang Bộ Hải quân Hoa Kỳ theo lệnh của Tổng thống hay Quốc hội Hoa Kỳ trong thời chiến. Tất cả năm lực lượng vũ trang là trong số 7 lực lượng đồng phục của Hoa Kỳ; hai lực lượng còn lại là Đoàn Ủy nhiệm Y tế Công cộng Hoa Kỳ và Đoàn Ủy nhiệm Quản trị Khí quyển và Đại dương Quốc gia.

Từ lúc lập quốc, quân sự đã đóng vai trò quyết định trong lịch sử Hoa Kỳ. Ý nghĩa mang tính định hình và sự thống nhất quốc gia đã được hình thành từ các chiến thắng như các cuộc chiến chống hải tặc Barbary cũng như Chiến tranh 1812. Mặc dù vậy, những người sáng lập ra Hoa Kỳ vẫn nghi ngờ về một lực lượng quân sự thường trực (vì lo sợ một kẻ độc tài nào đó có thể dùng lực lượng quân sự để thao túng đất nước) cho đến khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ thì một quân đội hiện dịch lớn mạnh mới được chính thức thiết lập

Đạo luật An ninh Quốc gia Hoa Kỳ 1947, được thông qua sau Chiến tranh thế giới thứ hai và trong thời gian bắt đầu xảy ra Chiến tranh lạnh, đã tạo nên khung sườn cho Quân đội Hoa Kỳ hiện đại. Đạo luật này đã sáp nhập các bộ cấp nội các là Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ và Bộ Hải quân Hoa Kỳ thành Tổ chức Quân sự Quốc gia (sau đó đổi tên thành Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ vào năm 1949). Đạo luật này cũng lập ra Bộ Không quân Hoa Kỳ (đặt dưới quyền của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ) và Hội đồng An ninh Quốc gia.

Quân đội Hoa Kỳ là một trong các quân đội lớn nhất tính theo quân số. Nguồn nhân lực của Quân đội Hoa Kỳ là từ con số lớn những người tự nguyện phục vụ mặc dù chính sách quân dịch cũng từng được sử dụng nhiều lần trong quá khứ cả thời chiến cũng như thời bình nhưng nó đã không được dùng kể từ năm 1972. Tính đến năm 2010, Hoa Kỳ chi tiêu khoảng 692 tỷ đô la Mỹ mỗi năm để tài trợ cho các lực lượng quân sự của mình, chiếm khoảng 42 phần trăm chi tiêu quân sự thế giới. Tính chung, các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ sở hữu số lượng lớn các trang bị mạnh và tiên tiến mà giúp cho họ khả năng lớn cả về phòng thủ và tấn công.

Lịch sử

Lịch sử Quân đội Hoa Kỳ bắt đầu từ năm 1775, thậm chí trước khi Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ ra đời để đánh dấu việc thiết lập nên quốc gia Hoa Kỳ. Lục quân Lục địa, Hải quân Lục địa, và Thủy quân lục chiến Lục địa đã được thành lập khi kết thúc thành công Đệ nhị Quốc hội Lục địa để bảo vệ quốc gia non trẻ khỏi Đế quốc Anh trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Mỹ.

Các lực lượng vũ trang này bị giải thể vào năm 1784 sau Hiệp định Paris (1783) kết thúc chiến tranh giành độc lập. Quốc hội Hợp bang thành lập Lục quân Hoa Kỳ vào ngày 14 tháng 6 năm 1784, tuy nhiên trong một thời gian dài Hoa Kỳ không có một quân đội thường trực sẵn sàng chiến đấu. Việc thông qua Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787 đã cho Quốc hội Hoa Kỳ quyền lực "xây dựng và hỗ trợ các lực lượng lục quân", "tạo ra và duy trì một lực lượng hải quân" và "tạo ra những luật lệ cho chính phủ và quy định đối với các lực lượng hải quân và bộ binh" cũng như quyền tuyên chiến và giao cho Tổng thống Hoa Kỳ trách nhiệm làm tổng tư lệnh quân đội.

Các vụ căng thẳng gia tăng vào nhiều thời điểm khác nhau với Đế quốc Anh và Pháp qua Chiến tranh Quasi và Chiến tranh 1812 đã làm cho Hải quân Hoa Kỳ (thành lập vào ngày 13 tháng 10 năm 1775) và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ (thành lập 10 tháng 11 năm 1775) phát triển nhanh chóng. Tuần duyên Hoa Kỳ có nguồn gốc từ việc thành lập Sở Quan thế Biển Hoa Kỳ (Revenue Cutter Service) năm 1790; cơ quan này được nhập với Sở Cứu cấp Nhân mạng Hoa Kỳ (United States Life-Saving Service) năm 1915 để thành lập Tuần duyên Hoa Kỳ. Không quân Hoa Kỳ được thành lập như một quân chủng độc lập vào năm 1947; nó có nguồn gốc từ việc thành lập Sư đoàn Không gian thuộc Binh chủng Truyền tin năm 1907 và là một bộ phận thuộc Lục quân Hoa Kỳ trước khi nó trở thành một quân chủng độc lập.

Ngân sách

Hoa Kỳ có ngân sách quốc phòng lớn nhất trên thế giới. Năm ngân sách 2010, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ có ngân sách căn bản là 533,8 tỷ đô la Mỹ. Bộ quốc phòng xin thêm 130,0 tỷ đô la để dùng cho các hoạt động ở hải ngoại trong cuộc Chiến tranh chống khủng bố và xin thêm 33 tỷ đô la trọn năm để chi tiêu thêm cho việc tài trợ các hoạt động ở hải ngoại. Ngoài chi tiêu trực tiếp của Bộ Quốc phòng, Hoa Kỳ còn chi tiêu thêm từ 218–262 tỷ hàng năm cho các chương trình có liên quan đến quốc phòng khác như chương trình phúc lợi cho cựu chiến binh, an ninh nội địa, bảo trì vũ khí hạt nhân, và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Theo quân chủng, 225,2 tỷ dành cho Lục quân Hoa Kỳ, 171,7 tỷ cho Hải quân Hoa Kỳ và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, 160,5 tỷ cho Không quân Hoa Kỳ và 106,4 tỷ chi tiêu tổng quát cho quốc phòng. Theo bộ phận chức năng, 154,2 tỷ cho nhân sự, 283,3 tỷ cho hoạt động và bảo trì, 140,1 tỷ chi tiêu cho trang thiết bị vũ khí, 79,1 tỷ nghiên cứu và phát triển, 23,9 tỷ chi tiêu cho xây cất quân sự và 3,1 tỷ chi tiêu cho gia cư.

Năm ngân sách 2009, các chương trình quốc phòng chính cũng tiếp tục được tài trợ. 4,1 tỷ được dùng cho các phi cơ F-22 Raptor thế hệ mới với thêm 22 phi cơ xuất xưởng trong tài khóa 2009. 6,7 tỷ dùng cho phi cơ F-35 Lightning II vẫn đang được phát triển. 16 phi cơ sẽ được giao theo ngân sách này. Chương trình "hệ thống tác chiến tương lai" có thể tiêu tốn khoảng 3,6 tỷ dành cho phát triển nó. Tổng số 12,3 tỷ dùng cho phòng không chống tên lửa bao gồm các hệ thống phòng không "Patriot CAP", PAC-3 và SBIRS-High. 720 triệu cũng được chi tiêu để thiết lập một nơi phòng không chống tên lửa thứ ba ở châu Âu. 4,2 tỷ cũng được dùng để tiếp tục chương trình thay thế các hàng không mẫu hạm. Với sự thiết lập Bộ tư lệnh Hoa Kỳ ở châu Phi, 389 triệu được dùng để phát triển và duy trì bộ tư lệnh mới này.

Năm 2019, ngân sách chi tiêu cho quân sự của Hoa Kỳ tăng 5,3% so với năm 2018. Tổng chi tiêu là 732 tỷ USD (chiếm 38% tổng chi tiêu quân sự của toàn thế giới)

Năm 2022, ngân sách tăng 4,8% so với năm 2021. Tổng ngân sách là 813,3 tỷ USD

Nhân sự

Tính đến ngày 28 tháng 2 năm 2009 có đến 1.454.515 người đang phục vụ trong Quân đội Hoa Kỳ và khoảng thêm 848.000 người đang trong 7 thành phần trừ bị. Tuy nhiên tất cả đều là những người tình nguyện phục vụ quân sự. Chính sách quân dịch cưỡng bách có thể được thực hiện theo lệnh của Tổng thống Hoa Kỳ và phải được sự chấp thuận của Quốc hội Hoa Kỳ. Quân đội Hoa Kỳ có binh sĩ trú đóng khắp nơi trên thế giới, và đứng hạng 2 trên thế giới sau Quân đội Giải phóng Nhân dân của Trung Quốc tính theo quân số.

Đầu năm 2007, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates đã đề nghị với Tổng thống Hoa Kỳ gia tăng quân số của Lục quân và Thủy quân lục chiến để đáp ứng nhu cầu Chiến tranh chống khủng bố. Hiện tại các kế hoạch là gia tăng Lục quân lên đến 547.400 và Thủy quân lục chiến lên đến 202.000 vào năm 2012. Việc gia tăng quân số sẽ tiêu tốn tổng số tiền là 90,7 tỷ từ năm 2009 đến 2013 trong khi đó Hải quân và Không quân phải cắt giảm có giới hạn chế lực lượng của họ.

Giống như đa số quân đội, các thành viên Quân đội Hoa Kỳ đều giữ một cấp bậc quân sự như sĩ quan, cấp chuẩn úy, hạ sĩ quan hay binh sĩ và có thể được thăng cấp.

Nhân sự theo quân chủng
Tính đến tháng 2 năm 2018.

Đóng quân

Hải ngoại

Tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2008, Quân đội Hoa Kỳ đồn trú tại hơn 820 căn cứ và cơ sở ở ít nhất 135 quốc gia. Một số nơi có quân số đông nhất là ở Iraq với 142.000 quân, Đức với 56.222 quân, Nhật Bản với 33.122 quân, Hàn Quốc với 28.500 quân, Afghanistan với 31.100 quân và tại Ý và Vương quốc Anh mỗi nơi có khoảng 9.700 quân. Các số liệu này thường thay đổi vì các đơn vị luôn được triển khai và rút đi thường xuyên.

Tổng cộng có chừng 84.488 quân nhân đóng quân tại châu Âu, 154 tại các quốc gia cựu Liên Xô, 70.719 tại Đông Á và Thái Bình Dương, 7.850 tại Bắc Phi, Cận Đông, và Nam Á, 2.727 tại Hạ-Sahara châu Phi và 2.043 tại Tây Bán cầu trừ Hoa Kỳ.

Quốc nội
Bao gồm các vùng quốc hải Hoa Kỳ và các tàu nổi trong hải phận của Hoa Kỳ.

Tổng số 1.118.027 quân nhân đang phục vụ tại Hoa Kỳ và các vùng lãnh thổ của mình (bao gồm các tàu nổi). Phần lớn khoảng 883.430 quân nhân đóng quân tại nhiều căn cứ bên trong Hoa Kỳ Lục địa. Có thêm 36.827 tại Hawaii và 19.828 tại Alaska. Có khoảng 90.218 quân nhân trên các vùng biển trong khi đó có 2.970 quân nhận tại đảo Guam và 137 tại Puerto Rico.

Các cấp bậc nhân sự
Ghi chú tiếng Anh:
Enlisted rank hay chính xác hơn enlisted rate: có nghĩa là bậc lương cho nhóm quân nhân có cấp bậc từ tân binh cho đến hạ sĩ quan cao cấp nhất. Trong thứ tự bậc lương bắt đầu từ bậc lương E-1 (tân binh) cho đến bậc lương cao nhất là E-9 (thượng sĩ cao cấp)
Enlisted: để chỉ riêng nhóm binh sĩ. Bậc lương của nhóm này có thể từ E-1 đến E-3 hoặc E-4
Non-commissioned officers (sát nghĩa là các viên chức không ủy nhiệm): để chỉ nhóm hạ sĩ quan. Bậc lương của nhóm này có thể từ E-4 đến E-9
Warrant officers: có thể nói tương đương chuẩn úy trong tiếng Việt vì trên hạ sĩ quan và dưới sĩ quan. Tuy nhiên có sự khác biệt với cấp bậc trong tiếng Việt là nhóm chuẩn úy này có một số cấp bậc phụ nữa, thí dụ như chuẩn úy 1, chuẩn úy 2,...
Commissioned officers (sát nghĩa là viên chức ủy nhiệm): để chỉ nhóm sĩ quan từ thiếu úy lên đến đại tướng (thống tướng và đại thống tướng là 2 trường hợp đặc biệt)

Binh sĩ

Những binh sĩ phục vụ tương lai thường được tuyển mộ từ các trường trung học và đại học, tuổi tuyển mộ được nhắm vào là từ 17 đến 39. Những người nộp đơn xin có thể ghi danh lúc 17 tuổi nhưng với sự chấp thuận của một trong hai phụ huynh là cha mẹ hay người giám hộ và sau đó sẽ tham dự vào chương trình nhập ngũ trì hoãn. Trong chương trình này, những người nộp đơn được cho cơ hội tham dự vào các hoạt động có liên quan đến quân sự được bảo trợ tại địa phương mà có thể gồm có từ các môn thể thao đến tranh tài được hướng dẫn bởi các nhân viên tuyển mộ nhập ngũ hay những văn phòng liên lạc quân sự khác.

Sau khi nhập ngũ, những tân binh này trải qua sự huấn luyện cơ bản (còn được biết với tên gọi "boot camp" trong Hải quân, Tuần duyên và Thủy quân lục chiến), theo sau đó là học ngành chuyên nghiệp quân sự chính của mình tại một trong nhiều cơ sở huấn luyện trên khắp thế giới. Mỗi quân chủng tiến hành huấn luyện tân binh khác nhau.

Ban đầu, các tân binh không có trình độ giáo dục cao hay bậc đại học sẽ có bậc lương E-1, và thường sẽ được thăng bậc lên E-2 ngay sau khi hoàn thành xong huấn luyện cơ bản. Các quân chủng khác nhau có các chương trình khuyến khích khác nhau đối với các tân binh, thí dụ như cấp bậc ban đầu cao hơn nếu có học đại học và giới thiệu bạn bè đăng ký nhập ngũ. Tham dự vào chương trình nhập ngũ trì hoãn là một cách những người nhập ngũ có thể có được cấp bậc trước khi họ khởi sự đi huấn luyện cơ bản.

Có một số tiêu chuẩn bậc lương được cho phép khác nhau trong mỗi nhóm bậc lương binh sĩ (từ E-1 đến E-3) và mỗi quân chủng cũng khác nhau. Những người đầu quân trong Lục quân có thể được bậc lương ban đầu E-4 nếu có một bằng cấp bốn năm tuy nhiên bậc lương ban đầu cao nhất thường là E-3.

Hạ sĩ quan
Rất ít ngoại lệ, để trở thành một hạ sĩ quan trong Quân đội Hoa Kỳ các quân nhân phải thực hiện từ từ qua các cấp bậc từ binh sĩ. Tuy nhiên, không giống như thăng cấp trong nhóm binh sĩ, thăng cấp trong nhóm hạ sĩ quan thường là nhờ vào năng lực cạnh tranh với đồng đội. Các cấp bậc hạ sĩ quan bắt đầu từ bậc lương E-4 hay E-5, tùy thuộc quân chủng và thường đạt đến bậc lương này trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 năm tại ngũ. Các hạ sĩ quan cấp thấp đóng vai trò như những người quản lý cấp 1 đối với nhóm binh sĩ hay vai trò của tiểu đội trưởng, huấn luyện các binh sĩ về nhiệm vụ của họ và hướng dẫn họ thăng tiến.

Trong khi được xem là thuộc nhóm hạ sĩ quan theo luật, các hạ sĩ quan cao cấp trong tiếng Anh gọi là senior non-commissioned officer (SNCOs) hay Chief Petty Officer trong Hải quân Hoa Kỳ và Tuần duyên Hoa Kỳ và staff non-commissioned officers trong Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, thực hiện các nhiệm vụ thiên về lãnh đạo hơn là chuyên môn kỹ thuật. Thăng cấp lên đến hạ sĩ quan cao cấp có cấp bậc từ E-7 đến E-9 (E-6 đến E-9 trong Thủy quân lục chiến) là do phấn đấu cao của bản thân. Bậc lương từ E-8 và E-9 bị giới hạn theo luật liên bang là đến 2,5 phần trăm cho toàn quân đội và một phần trăm toàn lực lượng binh sĩ và hạ sĩ quan của một quân chủng. Các hạ sĩ quan cao cấp đóng vai trò lãnh đạo các đơn vị nhỏ và làm việc trong bộ tham mưu. Một số hạ sĩ quan cao cấp điều hành các chương trình có cấp bậc tổng hành dinh và một số ít được chọn nắm giữ các trách nhiệm ở cấp bậc cao nhất trong cơ cấu tổ chức quân đội. Đa số các tư lệnh đơn vị có một viên hạ sĩ quan cao cấp làm cố vấn. Tất cả các hạ sĩ quan cao cấp được trông mong là chỉ dẫn cho các hạ sĩ quan cấp thấp cũng như các binh sĩ trong bộ phận trách nhiệm của mình. Một tân binh thông thường phải mất 10 đến 16 năm quân ngũ để thăng chức đến cấp bậc hạ sĩ quan cao cấp.

Mỗi quân chủng trong năm quân chủng đều có một hạ sĩ quan cao cấp làm cố vấn ở cấp bậc bộ quân chủng. Người này là thành viên có cấp bậc hạ sĩ quan cao nhất trong quân chủng của mình và phục vụ trong vai trò cố vấn trưởng cho bộ trưởng, tham mưu trưởng quân chủng đó và Quốc hội Hoa Kỳ về các vấn đề có liên quan đến nhóm binh sĩ và hạ sĩ quan của quân chủng. Những hạ sĩ quan cao cấp này mang trọng trách và tính cách tương đương như các sĩ quan cấp tướng và sĩ quan mang quân kỳ. Họ là những người có cấp bậc như sau:

Sergeant Major of the Army: tạm dịch là "đại thượng sĩ Lục quân Hoa Kỳ"
Sergeant Major of the Marine Corps: tạm dịch là "đại thượng sĩ Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ"
Master Chief Petty Officer of the Navy: tạm dịch là "thủy sư thượng sĩ Hải quân Hoa Kỳ"
Chief Master Sergeant of the Air Force: tạm dịch là "đại thượng sĩ Không quân Hoa Kỳ"
Master Chief Petty Officer of the Coast Guard: tạm dịch là "thủy sư thượng sĩ Tuần duyên Hoa Kỳ"

Cấp bậc chuẩn úy
Ngoài ra, tất cả các quân chủng trừ Không quân Hoa Kỳ có cấp bậc chuẩn úy đang sử dụng. Trên cấp bậc chuẩn úy 1 (warrant officer one) các quân nhân này có thể được xem là cấp sĩ quan, nhưng thường phục vụ trong một vai trò chuyên nghiệp và kỹ thuật của đơn vị mình. Tuy nhiên gần đây hơn, các quân nhân này cũng có thể phục vụ trong những vai trò lãnh đạo truyền thống hơn như các sĩ quan thông thường khác. Có một ngoại lệ đáng ghi nhận, thí dụ như các phi công trực thăng của Lục quân Hoa Kỳ, những quân nhân này thông thường đã có mặt trong quân đội và từng phục vụ trong vai trò các hạ sĩ quan cao cấp trong ngành mà mình sau đó sẽ phục vụ với cấp bậc chuẩn úy với tư cách là chuyên viên kỹ thuật. Đa số các phi công Lục quân Hoa Kỳ đã từng phục vụ một thời gian trong cấp bậc hạ sĩ quan. Cũng có thể họ đã từng đăng vào tân binh, hoàn thành khóa huấn luyện căn bản, rồi đi thẳng vào trường ứng viên chuần úy tại Trại Rucker, Alabama để sau đó tiếp tục học lái phi cơ.

Cấp bậc chuẩn úy trong Quân đội Hoa Kỳ có cùng tập tục và tác phong giống như cấp bậc sĩ quan. Họ có thể tham dự các câu lạc bộ sĩ quan, nhận vai trò chỉ huy, và được các quân nhân cấp chuẩn úy dưới bậc và toàn thể hạ sĩ quan binh sĩ chào khi gặp mặt.

Không quân Hoa Kỳ không còn sử dụng cấp bậc chuẩn úy từ năm 1959 khi bậc lương E-8 và E-9 ra đời. Đa số các nhiệm vụ không bay do các quân nhân cấp chuẩn úy đảm nhiệm trong các quân chủng khác được Không quân Hoa Kỳ thay thế bằng các quân nhân hạ sĩ quan cao cấp.

Sĩ quan

Có năm cách thông thường để được ủy nhiệm thành một sĩ quan của một trong 5 quân chủng (mặc dù cũng có các con đường khác).
Quân đoàn Huấn luyện Sĩ quan Trừ bị (Reserve Officers' Training Corps)
Trường Ứng viên Sĩ quan (OCS): là các học viện dành cho quân nhân đang tại ngũ, hay, trong trường hợp của Vệ binh Quốc gia thì do các học viện được tiểu bang tài trợ.
Các học viện quân chủng (Học viện Quân sự Hoa Kỳ ở West Point, New York; Học viện Hải quân Hoa Kỳ ở Annapolis, Maryland; Học viện Không quân Hoa Kỳ ở Colorado Springs, Colorado; Học viện Tuần duyên Hoa Kỳ ở New London, Connecticut; và Học viện Thương mại Biển Hoa Kỳ ở Kings Point, New York.)
Được ủy nhiệm trực tiếp - những người trong giới dân sự có các kỹ năng mà quân đội cần cho việc hoạt động và hỗ trợ binh sĩ có thể được ủy nhiệm trực tiếp thành sĩ quan. Các sĩ quan này giữ các chức vụ lãnh đạo trong ngành sau đây: luật, y tế, nha khoa, dược khoa, quân y, tình báo, vận tải-tiếp liệu, công binh, công cộng sự vụ, tuyên úy, đại dương học, và những ngành khác.
Ủy nhiệm tại mặt trận - dưới một số điều kiện nào đó, các hạ sĩ quan có kỹ năng hơn các đồng sự của họ có thể trở thành sĩ quan theo sự ủy nhiệm trực tiếp của một vị tư lệnh. Kiểu ủy nhiệm này hiếm khi xảy ra và chỉ dành riêng cho các cá nhân tài giỏi nhất và thông thường chỉ có vào thời chiến. Không có ủy nhiệm trực tiếp tại mặt trận kể từ Chiến tranh Việt Nam.
Sĩ quan công vụ hạn chế - vì lẽ tự nhiên thiếu một số sĩ quan có kỹ thuật cao nên Hải quân Hoa Kỳ có mở một hệ thống thăng chức dành cho các quân nhân hạ sĩ quan cao cấp có tài vào các chức vụ sĩ quan. Họ đáp ứng nhu cầu tương tự nhưng đặc biệt so với các nhu cầu mà quân nhân cấp chuẩn úy đảm nhiệm. Trong khi các quân nhân cấp chuẩn úy vẫn là các chuyên viên kỹ thuật thì các sĩ quan công vụ hạn chế đảm trách vai trò tổng thể hơn, giống như các sĩ quan.

Các quân nhân nhận ủy nhiệm từ Tổng thống Hoa Kỳ để trở thành sĩ quan (với sự ưng thuận của Thượng viện Hoa Kỳ). Để chấp nhận sự ủy nhiệm này, tất cả sĩ quan phải tuyên thệ nhận chức (từ commissioned officer có nghĩa là viên chức được ủy nhiệm tương đương nghĩa sĩ quan trong tiếng Việt).

Trong đời binh nghiệp, các sĩ quan sẽ phải trải qua các khóa huấn luyện cao hơn tại một hoặc nhiều trường đại học tham mưu.

Các sĩ quan cấp đại đội có bậc lương từ O-1 (thiếu úy) đến O-3 (đại úy) đảm nhận vai trò lãnh đạo các đơn vị nhỏ hoặc một bộ phận nào của một đơn vị, thông thường họ có một quân nhân hạ sĩ quan cao cấp có kinh nghiệm làm người hướng dẫn và trợ tá.

Các sĩ quan cấp bậc chiến trường có bậc lương từ O-4 (thiếu tá) đến O-6 (đại tá) chỉ huy các cuộc hành quân phức tạp hơn và lớn hơn. Các sĩ quan có bậc lương từ O-1 (thiếu úy) đến O-3 (đại úy) được xem không chính thức là các sĩ quan cấp thấp; những sĩ quan có bậc lương từ O-4 (thiếu tá) đến O-6 (đại tá) đôi khi được công nhận là sĩ quan cao cấp.

Các sĩ quan cấp tướng hay các sĩ quan mang quân kỳ phục vụ ở các cấp bậc chỉ huy cao nhất.

Cấp bậc 5-sao
Đây là các cấp bậc vinh dự và trách nhiệm cao nhất trong quân đội nhưng gần như không được cấp trong lúc phục vụ thời bình và chỉ được rất ít sĩ quan mang trong thời chiến:

Thống tướng lục quân
Thủy sư đô đốc
Thống tướng không quân

Không có cấp bậc tương đương cho Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ hay Tuần duyên Hoa Kỳ. Giống như cấp bậc 3 và 4-sao, Quốc hội Hoa Kỳ là nơi có quyền chấp thuận xác nhận một cấp bậc 5-sao.

Cấp bậc đại thống tướng lục quân được xem là cao hơn thống tướng lục quân nhưng chưa có một vị sĩ quan nào giữ khi đang tại ngũ và có các sĩ quan khác giữ cấp bậc thống tướng. Có hai người được phong cấp bậc này là: John J. Pershing được phong cấp bậc này năm 1919 sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và George Washington được phong cấp bậc này sau khi mất vào năm 1976 đúng lúc kỷ niệm 200 năm lập quốc Hoa Kỳ. Pershing, được phong đại thống tướng lục quân khi còn sống vào thời gian có các sĩ quan được phong cấp thống tướng lục quân trong thời Chiến tranh thế giới thứ hai. George Washington được phong đại thống tướng theo công luật 94-479 và theo văn bản thì "cấp bậc này cao hơn bất cứ cấp bậc nào khác của lục quân trong quá khứ cũng như hiện tại". Như vậy theo văn bản thì cấp bậc của Washington chẳng những cao hơn Pershing mà còn vĩnh viễn cao hơn bất cứ cấp bậc nào của Lục quân Hoa Kỳ.

Đối với Hải quân Hoa Kỳ, cấp bậc tương đương đại thống tướng lục quân theo lý thuyết là Admiral of the Navy hay đại thủy sư đô đốc. Cấp bậc này chưa từng có vị sĩ quan hải quân tại ngũ nào giữ trong lúc có các sĩ quan mang quân hàm fleet admiral hay thủy sư đô đốc. George Dewey là người duy nhất từng giữ cấp bậc này. Sau khi cấp bậc thủy sư đô đốc được thiết lập vào năm 1944, Bộ Hải quân Hoa Kỳ nói rõ rằng cấp bậc cấp bậc thủy sư đô đốc đứng sau cấp bậc đại thủy sư đô đốc. Tuy nhiên từ khi Dewey qua đời nằm 1917 trước khi cấp bậc thủy sư đô đốc được lập ra, tình trạng của cấp bậc 6-sao vẫn hoàn toàn chưa được xác nhận.

Chú thích

Xem thêm
 Lính Mỹ
 Quân đội
 NATO
 Tội ác của quân đội Hoa Kỳ
 Chính sách Không hỏi, không nói
 Đế quốc Mỹ

Liên kết ngoài

 Official U.S. DOD site
 United States Order of Battle
 Kamouflage.net > U.S. Military camouflage patterns
 Global Security on U.S. Military Operations
 Military News

Các quân chủng
 Lục quân Hoa Kỳ
 Thủy quân lục chiến
 Hải quân Hoa Kỳ
 Không quân Hoa Kỳ
 Tuần duyên Hoa Kỳ

Chính phủ Hoa Kỳ

Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ
Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ


title: Acrocercops serrigera

text:
Acrocercops serrigera là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador, quần đảo Galápagos và Peru.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops