title: Thác Bạt Đức Minh

text:
Thác Bạt Đức Minh hay Lý Đức Minh (chữ Hán: 李德明; 981–1032) là thủ lĩnh của bộ tộc Đảng Hạng và là một trong những người sáng lập ra triều đại Tây Hạ. Theo Liêu sử, để tránh húy Liêu Mục Tông là Da Luật Minh, nên còn tên khác là Lý Đức Chiêu. Đức Minh là cha của Lý Nguyên Hạo, vị vua hùng cường của Tây Hạ. Khi cha ông, thủ lĩnh Thác Bạt Kế Thiên (拓跋繼遷), hoặc Lý Kế Thiên (李繼遷), qua đời trong trận chiến trong năm 1004, Thác Bạt Đức Minh đã thay thế cha trở thành nhà lãnh đạo của những người Tây Hạ, và trong vòng hai mươi năm tiếp theo, ông bành trướng một cách đáng kể lãnh thổ được kiểm soát bởi bộ tộc mình. Ông có một người vợ tên là Vệ Mộ, họ là Mộ Dung (Mộ Dung là dòng họ lập ra nước Nam Yên (398-410) thời Ngũ Hồ thập lục quốc). Năm 1028, ông đặt tên con trai của ông Lý Nguyên Hạo và phong làm thái tử. Ông chết vào năm 1032, và sau khi chết, Đức Minh được truy phong Thụy hiệu là Quang Thánh Hoàng đế (光聖皇帝), Miếu hiệu là Thái Tông (太宗).

Tham khảo

Lịch sử
Tây Hạ
Sinh năm 981
Mất năm 1032


title: Gonjo

text:
Gonjo, (; , Hán Việt: Cống Giác huyện) là một huyện của địa khu Qamdo (Xương Đô), khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc.

Trấn
 Mạc Lạc (莫洛镇)

Hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tây Tạng
Qamdo


title: Gymnacranthera maliliensis

text:
Gymnacranthera maliliensis là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Gymnacranthera maliliensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Indonesia
Gymnacranthera
Thực vật đặc hữu Sulawesi


title: Villers-Châtel

text:
Villers-Châtel là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Villers-Châtel có cự ly khoảng  về phía tây bắc Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D73E.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Lâu đài thế kỷ 14.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Villers-Châtel on the Quid website

Villerschatel


title: Ancy-le-Libre

text:
Ancy-le-Libre là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ancy-le-Libre trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Ancy-le-Libre trên trang mạng của Insee

Ancy-le-Libre


title: Ceraclea corbeti

text:
Ceraclea corbeti là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Ceraclea


title: Atopsyche janethae

text:
Atopsyche janethae là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Hygrotus disjectus

text:
Hygrotus disjectus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Scudder miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hygrotus


title: Elaterites

text:
Elaterites là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1847 bởi Heer.

Các loài
Chi này có các loài:
 Elaterites lavateri Heer, 1847

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Maurecourt

text:
Maurecourt là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Maurecourtois.

Xã này nằm ở phía bắc của tỉnh Yvelines, tiếp giáp với tỉnh Val-d'Oise, về phía tây giáp với Oise. Xã này có cự ly khoảng 32 km về phía tây bắc Paris, 27 km về phía bắc của Versailles và14 km về phía bắc của quận lỵ Saint-Germain-en-Laye.
Các xã giáp ranh là: Conflans-Sainte-Honorine về phía đông, qua tả ngạn sông Oise, Andrésy về phía nam, Triel-sur-Seine về phía tây, Jouy-le-Moutier về phía bắc và Neuville-sur-Oise về phía đông bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức của thị trấn de Maurecourt
Trang mạng chính thức du club de football de Maurecourt
Vue aérienne de la commune de Maurecourt trên trang mạng của IAURIF
Maurecourt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Maurecourt trên trang mạng của INSEE
Plan d'intendance de la paroisse d'Andresy et Morecour sur le site des archives des Yvelines

Xã của Yvelines


title: Anchastomorphus phedrus

text:
Anchastomorphus phedrus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Anchastomorphus


title: Roquefort-des-Corbières

text:
Roquefort-des-Corbières là một xã của Pháp nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Roquefortois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Roquefort-des-Corbières trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Roquefort-des-Corbieres


title: Nasa aequatoriana

text:
Nasa aequatoriana là một loài thực vật thuộc họ Loasaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Cornejo, X., Suin, L. & Pitman, N. 2004. Nasa aequatoriana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Nasa


title: Authezat

text:
Authezat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Ibrahim Touré

text:
Ibrahim Oyala Touré (27 tháng 9 năm 1985 – 19 tháng 6 năm 2014) là một cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà. Anh là em trai của cầu thủ Manchester City "Yaya Touré" và cầu thủ Liverpool "Kolo Touré"

Sự nghiệp
Sinh ra tại Bouaké, Touré bắt đầu sự nghiệp cao cấp của mình với Toumodi. Anh đã chuyển đến phía Ucraina Metalurh Donetsk vào năm 2005, chi tiêu một năm cho mượn tại Pháp đội OGC Nice, sau khi thành công, Năm 2008 anh trở về thanh thiếu niên câu lạc bộ Mimosas, chuyển sang Syria câu lạc bộ Al-Ittihad một năm sau đó. Anh đã ký hợp đồng cho Makasa trong năm 2010. Sau đó, anh trở thành cầu thủ Bờ Biển Ngà hiếm hoi xuất thân trong một gia đình danh tiếng sang Liban để chơi cho CLB Al-Safa' SC. Anh có 6 bàn ở Liban.

Qua đời
Sau thời gian ngắn chống chọi với căn bệnh ung thư, tiền đạo người Bờ Biển Ngà đã ra đi ở tuổi 28. Anh ra đi trong lúc 2 người anh đều đang thi đấu World Cup 2014.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Oyala Touré

Sinh năm 1985
Năm 2014
Chết vì ung thư
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp


title: Montboucher

text:
Montboucher là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 516 mét trên mực nước biển.

Dân số

Liên kết ngoài
 Montboucher on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Rolbing

text:
Rolbing là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Volmunster. Tọa độ địa lý của xã là 49° 10' vĩ độ bắc, 07° 26' kinh độ đông. Rolbing nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 247 mét và điểm cao nhất là 348 mét. Xã có diện tích 5,97 km², dân số vào thời điểm 1999 là 250 người; mật độ dân số là 41 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Villefranche-de-Conflent

text:
Villefranche-de-Conflent là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales, quận Prades, tổng Prades. Tọa độ địa lý của xã là 42° 35' vĩ độ bắc, 02° 22' kinh độ đông. Villefranche-de-Conflent nằm trên độ cao trung bình là 432 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 390 mét và điểm cao nhất là 1.395 mét. Xã có diện tích 4,46 km², dân số vào thời điểm 1999 là 225 người; mật độ dân số là 50 người/km². Xã nằm khoảng 50 Kilometer về phía tây của Perpignan và khoảng 5 km về phía tây của Prades. Villefranche-de-Conflent là một trong những làng đẹp nhất Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Tường thành thời Trung cổ vẫn còn nguyên vẹn.
 Pháo đài Libéria

Tham khảo

Xã của Pyrénées-Orientales
Các pháo đài do Vauban thiết kế tại Pháp


title: Ankara

text:
Ankara () trước đây gọi là Ancyra () hoặc Angora, thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ và là thành phố lớn (büyük şehir) thứ hai của quốc gia này sau Istanbul. Là thủ đô hành chính từ thập niên 1920, Ankara đã có vai trò là trung tâm hành chính, nơi ở của các chính khách, viên chức hành chính và công chức Thổ Nhĩ Kỳ. Các nhánh Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ cũng đặt cơ sở ở thành phố Ankara.

Địa lý
Thành phố này nằm ở độ cao trung bình 938 mét trên mực nước biển, trên vùng đồng bằng rộng lớn ở miền trung Anatolia, với những khu rừng trên núi về phía bắc và đồng bằng khô hạn Konya ở phía nam. Các sông chính là các hệ thống Kızılırmak và sông Sakarya. 50% diện tích đất được sử dụng cho nông nghiệp, 28% là rừng và 10% là các đồng cỏ. Hồ nước mặn lớn nhất là Tuz Golu nằm một phần trong thành phố này. Đỉnh cao nhất với độ cao 2.015m là Işık Dağı.

Phát triển đô thị
Thành phố Ankara là một trong 3 đại đô thị tự quản (büyük şehir) đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ, thành lập năm 1984, tương ứng với các huyện Etimesgut, Yenimahalle, Çankaya, Keçiören, Altındağ, Akyurt và Sincan. Do tốc độ phát triển đô thị cao, vùng đô thị nhanh chóng mở rộng ra toàn bộ tỉnh. Năm 2012, Thổ Nhĩ Kỳ thông qua luật, công nhận các tỉnh có dân số trên 750.000 người là những đại đô thị, do đó có quyền tự chủ hơn so với cái tỉnh (il) khác. Thành phố Ankara chính thức được hợp nhất với tỉnh Ankara.

Dân số
Năm 2014, Ankara có dân số 5.150.000 người. Hầu như toàn bộ dân ở đây nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, ngôn ngữ chính thức của quốc gia này. Đa số dân thành phố là tín độ Hồi giáo Sunni.

Lịch sử
Ankara đã là một trung tâm thương mại từ thời cổ đại. Những người Hittite đã chiếm khu vực này từ năm 2000 trước Công Nguyên. Những người Phrygians đã kế tục người Hittite khoảng năm 1000 trước Công Nguyên. Alexander Đại Đế đã chinh phục thành phố năm 333 trước Công Nguyên. Sau khi ông mất, những bộ lạc Gallic (Galatian) đã chọn đây làm kinh đô của họ (xem thêm Galatia). Với tên gọi Ancyra, thành phố này bị Đế quốc La Mã cai trị năm 189 trước Công Nguyên và trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Galatia Prima. Sau này nó trở thành một thành phố lớn của Đế quốc Byzantine và tiếp theo đó nó bị xâm chiếm bởi người Ba Tư, Ả Rập, Seljuk Turks, và quân Thập Tự Chinh Latin. Thành phố được đổi tên Angora bởi người Seljuk, rơi vào tay người Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman năm 1360. Thành phố bị chiếm đóng trong một thời gian ngắn bởi Tamerlane người Thổ năm 1402, nhưng lại trở lại Đế quốc Ottoman năm sau đó.

Năm 1923, sau khi thiết lập Cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ, Atatürk đã dời đô từ Istanbul đến Angora, một sự di chuyển phá bỏ truyền thống và thiết lập một vị trí trung tâm cho thủ đô. Một nỗ lực lớn nhằm hiện đại hoá thành phố bắt đầu và tên thành phố đã được đổi thành Ankara năm 1930. Thành phố phát triển nhanh chóng trong nhiều thập kỷ và sớm trở thành một trong những trung tâm đô thị lớn của Thổ Nhĩ Kỳ. Trong những năm gần đây, thành phố đã sáp nhập thêm những vùng ngoại ô xung quanh để giải quyết vấn đề của những khu nhà lụp xụp của hàng ngàn người nhập cư từ những vùng kém phát triển khác của đất nước. Ankara đang thực hiện nhiều dự án giao thông lớn để giải quyết nạn tắc nghẽn giao thông.

Khí hậu

Tham khảo

Thư mục

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Governorate of Ankara
 Municipality of Ankara
 GCatholic – (former and) Latin titular see
 GCatholic – former and titular Armenian Catholic see
 Ankara Development Agency
 Esenboğa International Airport

Thủ đô của châu Á
Khu dân cư ở tỉnh Ankara
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Chrysocentris urania

text:
Chrysocentris urania là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocentris


title: Alucita acalyptra

text:
Alucita acalyptra là một loài bướm đêm thuộc họ Alucitidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Alucita


title: Cờ thư tín

text:
Cờ thư tín là hình thức thi đấu cờ vua trong đó các đấu thủ không gặp mặt trực tiếp mà thông báo nước đi của mình qua một hệ thống truyền tin. Các hệ thống truyền tin phổ biến là máy chủ cờ thư tín, thư điện tử hoặc (hiện nay đã ít phổ biến hơn) thư bưu điện.

So với thể thức thi đấu cờ vua thông thường, trong cờ thư tín, các ván cờ kéo dài hơn, trung bình là vài ngày, vài tuần (đối với hệ thống máy chủ hoặc thư điện tử) đến vài tháng / năm (đối với thư gửi qua bưu điện). Bù lại, các đấu thủ có thể cùng một lúc chơi nhiều ván cờ khác nhau. Do có thời gian suy nghĩ lâu hơn nên trong các ván cờ thư tín, các lỗi mà đấu thủ mắc phải cũng ít hơn.

Các giải đấu cờ thư tín quốc tế được tổ chức bởi . Tổ chức này phong các danh hiệu Kiện tướng quốc tế và Đại kiện tướng Cờ thư tín, tương đương với các danh hiệu của hình thức thi đấu cờ truyền thống do FIDE đảm nhiệm.

Tham khảo

Hình thức chơi cờ vua


title: Cophixalus infacetus

text:
Cophixalus infacetus là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Nó là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Alford, R., Cunningham, M., Hoskin, C. & McDonald, K. 2004. Cophixalus infacetus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Cophixalus
Động vật lưỡng cư Queensland


title: Flavigny-sur-Moselle

text:
Flavigny-sur-Moselle  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Flavignysurmoselle


title: Giorgio Armani

text:
Giorgio Armani (sinh ngày 11 tháng 7 năm 1934) là một nhà tạo mẫu thời trang người Italia. Ông nổi tiếng trong việc thiết kế cho các dòng sản phẩm y phục nam giới.

Tiểu sử

Giorgio Armani sinh tại Piacenza, Emilia-Romagna. Ông đã từng được học về y dược, sau đó từ bỏ nghề này để chuyển sang nhiếp ảnh, trước khi bị gọi đi nghĩa vụ quân sự năm 1957. Sau đó ông làm việc bày biện cửa sổ trong một cửa hiệu tổng hợp, La Rinascente. Từ 1961 tới 1970, Armani trở thành nhà thiết kế thời trang cho hãng thời trang Nino Cerruti, ông rời hãng này để làm tự do sau một thời gian. Năm 1974, cùng người yêu và đồng nghiệp, Sergio Galeotti, Armani thành lập Giorgio Armani S.p.A. với nhãn hiệu thời trang nam giới đồng thời giới thiệu một dòng sản phẩm thời trang nam năm 1975. Chị ông, Rosanna Armani cũng gia nhập công ty. Người yêu và người đồng sáng lập với ông là Galeotti qua đời vì AIDS năm 1985.

Giorgio Armani cũng được biết đến là một cổ động viên của CLB bóng đá AC Milan.. Hiện tại Armani là chủ tịch của đội bóng rổ Olimpia Milano, cho đến nay ông nổi tiếng bởi các dòng sản phẩm thanh lịch và may thủ công (thợ may). Ông có được danh tiếng quốc tế nhờ đã may trang phục cho vô số các tên tuổi của Hollywood, đặc biệt là cho Richard Gere trong bộ phim American Gigolo năm 1980. Armani có một biệt thự sang trọng trên đảo Antigua thuộc Caribbe, ông cũng là một trong số những nhà tạo mẫu đầu tiên cấm các người mẫu với chỉ số khối cơ thể (body mass index (BMI))dưới 18 (chỉ số tối thiểu của BMI) sau khi người mẫu Ana Carolina Reston nhịn đói tới chết vì bệnh chán ăn tâm thần. Vào tháng 1 năm 2007, Armani trở thành nhà tạo mẫu đầu tiên trình chiếu một buổi biểu diễn thời trang sang trọng trên internet.

Các nhãn hiệu nổi tiếng
 Armani Exchange (A|X)
 Armani Jeans
 Armani Casa
 Armani Junior
 Emporio Armani
 Armani Collezioni
 Giorgio Armani
 Armani Privé
 Armani Cosmetics

Nước Hoa
 Nam giới
 Armani Code
 Armani Mania
 Acqua Di Gio
 Attitude
 Emporio Armani
 Remix
 White
 Nữ giới
 Sensi
 Acqua Di Gio
 Armani Le Perfum
 Armani Code
 Emporio Armani
 Emporio Armani Diamonds (Beyonce Knowles)
 White

Các cửa hàng chi nhánh tại Mỹ
 New York
 Beverly Hills
 Bal Harbor
 Boston
 San Francisco
 South Coast Plaza
 Atlanta
 Americana Manhasset
 Chicago
 Las Vegas
 Dallas
 Houston
 Atlantic City
 Natick Collection [opening soon]

Xem thêm
 Danh sách các nhà tạo mẫu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Giorgio Armani - Biography
 "The Wisdom of King Giorgio"
 The gentle touch (Suzie Mackenzie, Guardian, 11 tháng 12 2004)
 Giorgio Armani, UNHCR Goodwill Ambassador
 CNN interview with Giorgio Armani
 Armani Hotel at Burj Dubai, United Arab Emirates

Sinh năm 1934
Nhà tạo mẫu Ý
Nhân vật còn sống
Nhà thiết kế thời trang LGBT
Người LGBT Ý
Người song tính nam
Đại sứ thiện chí của Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn
Tỷ phú Ý


title: Bufo koynayensis

text:
Xanthophryne koynayensis là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Biju, S.D., Dutta, S. & Inger, R. 2004. Bufo koynayensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

K
Ếch Ấn Độ


title: Untershausen

text:
Untershausen là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Untershausen có diện tích 1,92 km², dân số là 523 người (31/12/2006).

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Bombardier CRJ700

text:
Bombardier CRJ, CRJ900, và CRJ1000 là các loại máy bay thương mại khu vực dựa trên phiên bản thành công Bombardier CRJ200. Máy bay này đã bay biểu diễn tại Hà Nội ngày 10 tháng 9 năm 2007 và tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 11 tháng 9 năm 2007. Hãng hàng không Air Mekong cũng sử dụng loại Bombardier CRJ 900 để làm loại máy bay chủ lực cho các đường bay nội địa của mình.

Phát triển
Tiếp theo thành công của xê ri CRJ-100/-200, Bombardier đã quyết định tiến hành tiếp việc sản xuất hai biến thể lớn hơn nhằm cạnh tranh với các loại máy bay thương mại nhỏ như Boeing 717, Boeing 737-600, Embraer E-Jets và những loại tương tự.

CRJ700

Phiên bản mở rộng với 70 chỗ ngồi. CRJ700 được trang bị động cơ CF34-8C1 General Electric. Tốc độ tối đa là Mach.85 với độ cao tối đa là 41.000 foot (12.500 m). Tùy theo tải trọng, CRJ-700 có thể bay xa với một khoảng cách 3600 km với các động cơ hiện nay, và một biến thể mới với các động cơ CF34-8C5 có thể cho phép bay đến 2895 dặm (4660 km). CRJ700 có một cánh mới với gờ cánh mỏng chủ đạo (leading edge slats) và một thân hơi rộng và dài, với sàn được hạ thấp. Những đặc điểm này giúp máy bay có thể chứa được 78 hành khách với một tổ lái cộng thêm hai phi hành đoàn. Chuyến bay đầu tiên được thực hiện năm 1999 và được đưa vào phục vụ năm 2001. Máy bay này cạnh tranh vừa với Embraer 170. CRJ700 có hai biến thể - Series 701 và Series 705.

Series 705 thực ra là CRJ900, với một hạng thương gia và một số ghế ngồi tối đa được giảm bớt cho phép vận hành đối với các hãng hàng không tầm khu vực. Một số hãng hàng không khu vực đã ký hợp đồng với các hãng hàng không lớn có giới hạng công suất hành khách tối đa của máy bay vận hành. Air Canada Jazz là khách hàng đầu tiên của loại máy bay này năm 2005 với loại máy bay được bố trí 10 ghế thương gia và 65 ghế hạng tiết kiệm.

Tháng 8 năm 2006, tổng cộng 260 máy bay CRJ700 (tất cả các biến thể) đang hoạt động trong các hãng hàng không, với 29 đơn hàng chắc chắn nữa. Các hãng vận hành chính loại máy bay này có Lufthansa CityLine (20), American Eagle Airlines (25), Atlantic Southeast Airlines (35), Comair (15), Horizon Air (21), Mesa Airlines (18), PSA Airlines (14), Air Canada Jazz (15), và SkyWest Airlines (57). Có 9 hãng hàng không khác vận hành loại máy bay này nhưng với số lượng ít hơn.

CRJ1000
Ngày 19 tháng 2 năm 2007, Bombardier đã đưa ra loại CRJ1000, trước đây được đặt tên là CRJ900X, là một phiên bản kéo dài của CRJ900, với tổng số ghế lên đến 100. Loại máy bay này theo kế hoạch sẽ vào hoạt động cuối năm 2009. Bombardier tuyên bố loại máy bay này có tính năng vận hành tốt hơn và khả năng sinh lời trên mỗi ghế cao hơn loại máy bay đối thủ của nó là Embraer E-190.

MyAir đã đặt hàng mua 15 chiếc CRJ-900X được chuyển đổi thành CRJ1000. Atlasjet cũng bày tỏ mối quan tâm loại máy bay mới này. Hiện đã có 38 đơn hàng xác nhận và 23 đơn hàng theo dạng hợp đồng mua bán trước đối với loại máy bay này.

Operators

Các thông số

Thông tin về CRJ-1000 có thể thay đổi.
Number of Orders for series 705 and CRJ-900 are combined.

CRJ-700:

Kích thước:
Diện tích cánh (net) 	760 ft2 	70,61 m2
Đường kính thân tối đa 	8 ft 10 in 	2,69 m
Turning Circle 	75 ft 	22,86 m

CRJ-900

Kích thước:
Diện tích cánh (net) 	760 ft2 	70.61 m2
Height overall 	24 ft 7 in 	7,51 m

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CRJ series on the Bombardier homepage
 Complete Productionlist

Nội dung liên quan

Máy bay tương tự
 ACAC ARJ21
 Antonov An-148
 BAe 146
 Embraer ERJ 145 family
 Embraer E-Jets
 Fairchild-Dornier 328JET
 Fairchild-Dornier 528
 Sukhoi Superjet 100
 Danh sách máy bay dân sự

Sản phẩm của Bombardier
Máy bay phản lực
Máy bay hai động cơ phản lực


title: Golßen

text:
Golßen là một thị xã ở huyện Dahme-Spreewald, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Golßen có diện tích 63,29 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2746 người. Đô thị này nằm bên sông Dahme, 15 km về phía tây bắc Luckau.

Tham khảo


title: Donacia akiyamai

text:
Donacia akiyamai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Komiya miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Donacia


title: Kumai Yurina

text:
là một trong những ca sĩ hát chính trong nhóm Berryz Koubou của Hello! Project. Cô đặc biệt nổi tiếng về chiều cao của mình, và cũng là thành viên có chiều cao đứng đầu trong Hello! Project.

Tiểu sử
Kumai Yurina đã gia nhập Hello! Project với tư cách là một trong 15 thành viên của Hello! Project Kids. Vào năm 2004, là một trong 8 thành viên được chọn để hợp thành Berryz Koubou. Kumai cũng là một trong các ca sĩ hát chính.

Cô ấy là một thành viên của Little Gatas và bây giờ cô ấy là thành viên dự bị cho Gatas Brilhantes H.P.

Photobooks
 [2007.08.29] Yurina

Công việc khác

Đóng phim
 [2002] 仔犬ダンの物語 (Koinu Dan no Monogatari)
 [2004] ほたるの星 (Hotaru no Hoshi)

Sân khấu kịch
 [2003] リトル・ホスピタル (Little Hospital)

CM
 [2003] 日本食肉消費総合センタ - (Japan Meat Information Service Center)

Thông tin thêm
 Hello! Project Kids Audition song: Koi wo Shichaimashita! (Tanpopo)
 Cô ấy đặc biệt nổi tiếng về chiều cao của mình, và cũng là thành viên có chiều cao đứng đầu trong Hello! Project.
 Có một cậu em trai.
 Có một chú cún tên là "Mint".
 Các nghệ sĩ ưa thích của cô ấy là ayaka, Crystal Kay, UNJASH và Sakurazuka Yakkun.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang của Fan hâm mộ Hello! Project Kids - Phần của Kumai Yurina-chan
 Hỏi đáp với Kumai Yurina B.L.T U-17
 Hello! Project.com

Thành viên Berryz Kobo
Sinh năm 1993
Nữ ca sĩ Nhật Bản
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Trống Paranưng

text:
Trống Paranưng là một loại nhạc cụ họ màng rung, chi gõ vỗ của người Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận, Việt Nam.

Theo NSƯT Đàng Năng Đức, trống Paranưng và các nhạc cụ Chăm khác đều do người Chăm Bàlamôn (Ấn Độ giáo) ở vùng Panduranga sáng tạo.

Đặc điểm
Trống Paranưng chỉ có một mặt bịt bằng da hoẵng hoặc da dê, đường kính khoảng 44–50 cm. Tang trống sử dụng gỗ lim hoặc gỗ cà chỉ liền khối đục rỗng có độ cao chỉ khoảng 9 cm. Mặt trống được cǎng bằng hai đai tròn làm từ một đoạn mây song và một hệ thống dây chằng đan chéo nhau để cǎng mặt trống. Từ giữa tang đến vành phía dưới là những con nêm để cǎng trống khi bị trùng.

Sử dụng
Trống được sử dụng trong các lễ hội của người Chăm, thường vỗ nhịp đệm cho hát. Trong các lễ hội, trống được hòa âm cùng kèn Xaranai và trống Ghì Nằng . Người đánh trống được gọi là "ông thầy vỗ" do khi diễn tấu trống được đặt trước bụng, vành trống tì vào đùi, dùng các ngón tay vỗ vào mặt trống để tạo ra những âm thanh vang rền, trầm bổng khác nhau chứ không sử dụng dùi trống.

Tùy theo vị trí của mặt trống, tiếng trống thường tạo 3 sắc âm được miêu tả bằng tên: Tìn (âm vang rền), Tin (âm cao hơn âm Tìn) và Tắc (âm ngắt và đục).

 Tìn: Dùng các đầu ngón tay phải khép lại, vỗ vào mặt trống cách vành khoảng 12cm, rút tay lên ngay tạo âm vang rền.

 Tin (hoặc tâm): Dùng các đầu ngón tay phải mở ra vỗ vào mặt trống cách vành 5-6cm, rút tay lên ngay tạo âm cao hơn Tìn.

 Tắc: Dùng các đầu ngón tay trái khép lại vỗ vào mặt trống cách vành 5 - 6cm, nhưng ấn giữ nguyên tạo âm ngắt và đục.

Paranưng trong âm nhạc
Ca ngợi văn hóa Chăm với chiếc khăn Mat’ra, tiếng ca Atidza và tiếng trống Paranưng, Nhạc sĩ Trần Tiến đã sáng tác bài hát "Tiếng trống Paranưng" với những câu như sau:

Pa ra paranưng, ôi tiếng trống ru lòng tôi
Ru êm ru êm con thuyền
mênh mông bờ sông vắng
Pa ra paranưng, ôi tiếng trống những chàng trai
thương ai thương ai đợi chờ
thoi đưa bóng dừa xa
Tôi yêu tiếng em ca
Tôi yêu paranưng

Chú thích

Nhạc cụ dân gian Việt Nam


title: Monselice

text:
Monselice là một đô thị ở đông bắc Italia, vùng Veneto. Đô thị này thuộc tỉnh Padova, có cự ly khoảng 20 km về phía đông nam của thành phố Padova, tại rìa nam của đồi Euganea (Colli Euganei).

Các sân bay gần nhất là Venice (VCE) (60 km) và Bologna (BLQ) (100 km).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lâu đài Monselice (Ca' Marcello)
Touristic Promotion Board (Pro Loco, in Italian)

Đô thị tỉnh Pavoda
Lâu đài Ý
Đô thị tỉnh Padova
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Nguyễn Minh Châu (nhà văn)

text:
Nguyễn Minh Châu (20 tháng 10 năm 1930 - 23 tháng 1 năm 1989),  tên thật là Nguyễn Thí,  là một nhà văn có ảnh hưởng quan trọng đối với văn học Việt Nam trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam và thời kỳ đầu của đổi mới. Ông là một trong những cây bút văn xuôi tiêu biểu của nền văn học Việt Nam 1954 - 1975.

Tiểu sử
Nguyễn Minh Châu sinh ngày 20 tháng 10 năm 1930, quê ở làng Văn Thái, tên nôm là làng Thơi, xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Theo lời kể của vợ ông, bà Nguyễn Thị Doanh, tên khai sinh của Nguyễn Minh Châu là Nguyễn Thí. Chỉ tới khi đi học, bố mẹ mới đổi tên cho ông thành Minh Châu. Trong những ghi chép cuối cùng, Ngồi buồn viết mà chơi ông viết trong những ngày nằm viện ở Bệnh viện Quân y 108, Nguyễn Minh Châu tự nhận xét về mình: "Từ lúc còn nhỏ tôi đã là một thằng bé rụt rè và vô cùng nhút nhát. Tôi sợ từ con chuột nhắt cho đến ma quỷ. Sau này lớn lên, đến gần sáu chục tuổi, đến một nơi đông người tôi chỉ muốn lẻn vào một xó khuất và chỉ có như thế mới cảm thấy được yên ổn và bình tâm như con dế đã chui tọt vào lỗ".

Năm 1945, ông tốt nghiệp trường Kỹ nghệ Huế với bằng Thành chung. Tháng 1 năm 1950, ông học chuyên khoa trường Huỳnh Thúc Kháng tại Nghệ Tĩnh và sau đó gia nhập quân đội, học ở trường sĩ quan lục quân Trần Quốc Tuấn. Từ năm 1952 đến 1956, ông công tác tại Ban tham mưu các tiểu đoàn 722, 706 thuộc sư đoàn 320. Từ năm 1956 đến 1958, Nguyễn Minh Châu là trợ lý văn hóa trung đoàn 64 thuộc sư đoàn 320. Năm 1961, ông theo học trường Văn hóa Lạng Sơn. Năm 1962, Nguyễn Minh Châu về công tác tại phòng Văn nghệ quân đội, sau chuyển sang tạp chí Văn nghệ quân đội. Ông được kết nạp vào Hội nhà văn Việt Nam năm 1972.

Nhà văn Nguyễn Minh Châu qua đời ngày 23 tháng 1 năm 1989 do bệnh ung thư máu tại Hà Nội, hưởng dương 58 tuổi. Năm 2000, ông được Nhà nước truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Sự nghiệp văn học
Năm 1960, Nguyễn Minh Châu viết truyện ngắn đầu tay Sau một buổi tập. Trong sự nghiệp sáng tác kéo dài ba thập kỷ (1960-1989), khép lại với truyện vừa Phiên chợ Giát viết năm 1989, ông để lại 13 tập văn xuôi và một tiểu luận phê bình. Các tác phẩm chính của ông là Cửa sông (tiểu thuyết, 1966), Những vùng trời khác nhau (truyện ngắn, 1970), Dấu chân người lính (tiểu thuyết, 1972), Miền cháy (tiểu thuyết, 1977), Lửa từ những ngôi nhà (tiểu thuyết, 1977) Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành (truyện ngắn, 1983), Bến quê (truyện ngắn, 1985), Mảnh đất tình yêu (tiểu thuyết, 1987), Cỏ lau (truyện vừa, 1989)...

Các tác phẩm
Cửa sông (tiểu thuyết, 1967)
Những vùng trời khác nhau (tập truyện ngắn, 1970)
Dấu chân người lính (tiểu thuyết, 1972)
Miền cháy (tiểu thuyết, 1977)
Lửa từ những ngôi nhà (tiểu thuyết, 1977)
Những người đi từ trong rừng ra (tiểu thuyết, 1982)
Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành (tập truyện ngắn, 1983)
Bến quê (tập truyện ngắn, 1985)
Mảnh đất tình yêu (tiểu thuyết, 1987)
Chiếc thuyền ngoài xa (tập truyện ngắn, 1987)
Hãy đọc lời ai điếu cho một giai đoạn văn nghệ minh hoạ (tiểu luận phê bình, 1987)
Phiên chợ Giát (truyện vừa, 1988)
Cỏ lau (truyện vừa, 1989)
Trang giấy trước đèn (tiểu luận phê bình, 1994)
Nguyễn Minh Châu toàn tập (Nhà xuất bản Văn Học, 2001)
Di cảo Nguyễn Minh Châu (Nhà xuất bản Hà Nội, 2009)

Đánh giá
 Nhà văn Nguyễn Khải: "Nguyễn Minh Châu là người kế tục xuất sắc những bậc thầy của nền văn xuôi Việt Nam và cũng là người mở đường rực rỡ cho những cây bút trẻ tài năng sau này".
 Nhà phê bình Nikolai Nikulin: "Niềm tin vào tính bất khả chiến bại của cái đẹp tinh thần, cái thiện đã được khúc xạ ở chỗ, anh (Nguyễn Minh Châu) đã tắm rửa sạch sẽ các nhân vật của mình, họ giống như được bao bọc trong một bầu không khí vô trùng".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nguyễn Minh Châu, người viết văn và thời đại- Vương Trí Nhàn

Nguyễn Minh Châu
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976
Người Nghệ An
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Sinh năm 1930
Mất năm 1989
Nhà văn Việt Nam
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Grange-de-Vaivre

text:
Grange-de-Vaivre là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (tiếng Anh: Chairman of the Board of Governors of the Federal Reserve System) là người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Chức này hay được gọi tắt là Chủ tịch Fed.

Khái quát
Chức này được đặt ra theo Luật Ngân hàng của Hoa Kỳ năm 1935 và là chức vụ do Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm và phải được Thượng viên Hoa Kỳ chấp thuận. Tuy nhiên, chức vụ này không phải là một vị trí trong nội các. Nhiệm kỳ của Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang là 4 năm. Mỗi năm 2 lần, vị chủ tịch này phải chịu điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ về các vấn đề liên quan đến chính sách tiền tệ.

Chủ tịch Hội đồng Thống đốc cũng thường (nhưng không nhất định) là Chủ tịch Ủy ban Thị trường Mở Liên bang.

Đương kim Chủ tịch là Jerome Powell do Donald Trump bổ nhiệm. Người giữ cương vị này lâu năm nhất cho đến nay là William McChesney Martin, Jr., suốt gần 19 năm.

Danh sách các Chủ tịch Fed

Tham khảo

Danh sách nhân vật


title: Dracula polyphemus

text:
Dracula polyphemus là một loài lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

polyphemus


title: Lê Trang Tông

text:
Lê Trang Tông (chữ Hán: 黎莊宗 1515 - 9 tháng 3 năm 1548), hay còn gọi là Trang Tông Dụ Hoàng đế (莊宗裕皇帝), tên thật là Lê Ninh (黎寧), là vị Hoàng đế thứ 12 của nhà Hậu Lê và là vị Hoàng đế đầu tiên của nhà Lê Trung hưng trong lịch sử Việt Nam. Ông còn được dân gian ưu ái đặt cho mỹ danh nghèo nàn là Chúa Chổm.

Trang Tông là con của Chiêu Tông. Lúc Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê, ông được Lê Quán cõng chạy sang Ai Lao. Đến năm 1533, được Lại Thế Vinh, Nguyễn Kim đón về làm vua, tái lập triều đại. Đến khoảng đầu thập niên 1540, quân Lê chiếm lại hai vùng Thanh Hóa và Nghệ An làm căn cứ chống lại nhà Mạc, mở ra giai đoạn Nam - Bắc triều. Ông qua đời vào năm 1548, ngôi Hoàng đế được truyền cho Thái tử Lê Huyên, tức Lê Trung Tông.

Thân thế
Đầu thế kỷ 16, nhà Hậu Lê suy yếu. Sau khi các cuộc khởi nghĩa Trần Tuân, cha con Trần Cảo bị dẹp, quyền hành lọt vào tay các tướng lĩnh. Các tướng chia bè phái đánh lẫn nhau. Cuối cùng, Mạc Đăng Dung giành được thắng lợi, giết hai anh em vua Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng, lập ra nhà Mạc (1527).

Lê Ninh là con trai duy nhất của vua Lê Chiêu Tông, mẫu thân là bà Phạm Thị Ngọc Quỳnh người sách Cao Trĩ, huyện Thụy Nguyên, trấn Thanh Hóa. Sách “Tân Hưng phủ chí” ghi chép đại lược: “...Cuối đời Lê sơ, quốc gia ly loạn, Lê Chiêu Tông phải lánh về Ngự Thiên, cuộc sống ngày thường thiếu cơm, thiếu áo, bên vua chỉ có mình ngự nữ Ngọc Quỳnh...” Người làng Mỹ Xá (nay là thị trấn Hưng Nhân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) kể rằng Lê Chiêu Tông từng nương náu ở điện Thuần Mỹ tại làng này. Trước vận nước nguy nan, ngự giá xiêu dạt, vua cùng ngự nữ Ngọc Quỳnh khấn rằng: “Nếu lòng trời còn trông về họ Lê, xin cho được giọt máu truyền đời, trước lo phụng thờ tông miếu, cùng trăm quan lo việc trung hưng”. Lòng thành cảm động đến Trời cao, ngự nữ Ngọc Quỳnh mang thai, sau sinh ra Lê Ninh, là người con trai duy nhất của Chiêu Tông.

Thần tích cũng kể rằng: Ngày 12 tháng 2 năm Bính Tuất (1526), khi vua em (Lê Cung Hoàng) về tế Tiên đế ở Lam Kinh, vua Lê Chiêu Tông xin đi theo. Khi về đến cửa Hải Thị (nay là xã Tân Lễ, huyện Hưng Hà), vua xin ở lại để hương khói tổ tông ở Thuần Mỹ điện và Quang Hiếu điện. Lê Cung Hoàng chiều ý Hoàng huynh, Mạc Đăng Dung cho quân giám sát nghiêm ngặt. Mạc Đăng Dung chỉ cho một mình ngự nữ Ngọc Quỳnh ngày ngày được phép đem nước cho vua Chiêu Tông cầm hơi. Bà phải lấy hồ nếp bôi vào yếm (phơi khô), vào trong điện đem giặt yếm lấy hồ nấu cháo. Chiêu Tông cảm động dặn dò bà Ngọc Quỳnh:
“Ninh là giọt máu Hoàng gia, Tông miếu mai sau trông vào nó cả. Vận mệnh nhà ta dài ngắn khó biết, một ngày Trẫm có mệnh hệ nào, nàng nên biệt xứ giữ lấy con nối dõi, một lạy này tỏ lòng biết ơn trước, vậy gắng ghi lòng...”.

Cuối năm 1526, Mạc Đăng Dung nghi ngờ Chiêu Tông, cho quân đến sát hại ông. Chiêu Tông biết việc dữ đã đến, gói ghém ít tư trang còn lại, rồi bảo Ngọc Quỳnh nhân đêm dẫn con trốn đi. Lính của Đăng Dung đi lùng bắt Ngọc Quỳnh. Bà bị đuổi gấp quá, liền ôm con nhảy vào bụi rậm. Quân Mạc thấy cành lá gẫy sinh nghi, lấy giáo đâm vào giữa bụi, Ngọc Quỳnh lấy thân che cho Ninh. Vừa may có con cáo lớn nhẩy ra, lính Mạc ngỡ mình đâm nhầm tổ cáo, bỏ đi. Ngọc Quỳnh lấy khăn băng bó vết thương, rồi cứ đêm chạy ngày trốn, lần về quê ngoại tại sách Cao Trĩ, châu Ngọc Lặc, trấn Thanh Hóa. Nhà Mạc tiếp tục truy tìm về tận quê ngoại, bà Ngọc Quỳnh phải dắt con ra phường Thọ Xuân để tránh truy lùng.

Năm 1527, Mạc Đăng Dung soán ngôi nhà Lê. Lê Cung Hoàng và Hoàng thái hậu cũng bị Mạc Đăng Dung ép phải tự sát. Thái hậu khấn trời rằng: "Đăng Dung là kẻ bề tôi, manh tâm cướp ngôi, lại giết mẹ con ta, ngày sau con cháu nó cũng lại bị như thế." Rồi bà và vua Cung Hoàng treo cổ tự vẫn.

Bấy giờ có Lại bộ Thượng thư Vũ Duệ, Lại bộ Thượng thư Ngô Hoán, Đô Ngự sử Nguyễn Văn Vận, Hàn lâm Hiệu lý Nguyễn Thái Bạt, Lễ bộ Thượng thư Lê Tuấn Mậu, Lại bộ Thượng thư Đàm Thận Huy, Tham chính sứ Nguyễn Duy Tường, Quan sát sứ Nguyễn Tự Cường, Bình Hồ bá Nghiêm Bá Ký, Đô Ngự sử Lại Kim Bảng, Hộ bộ Thượng thư Nguyễn Thiệu Tri, Phó Đô Ngự sử Nguyễn Hữu Nghiêm, Lễ bộ Tả Thị lang là Lê Vô Cương là những vị trung thần của nhà Lê, người thì nhổ vào mặt hay là lấy nghiên mực ném Mạc Đăng Dung, hay chửi mắng, bị Đăng Dung giết đi. Có người thì theo vua không kịp, nhảy xuống sông mà chết, người thì quay đầu về Lam Sơn vái lạy rồi tự tử.

Lê Ninh cùng mẹ thì được quan đại thần Lê Quán cõng chạy trốn sang Ai Lao để bảo tồn dòng dõi còn lại của nhà Lê, tránh bị nhà Mạc tận diệt.

Năm 1533, cựu thần trung thành với nhà Hậu Lê là Nguyễn Kim, Lại Thế Vinh, Trịnh Kiểm, Trịnh Công Năng, quyết tâm chống nhà Mạc. Họ tiến vào Thanh Hóa lập lực lượng riêng rồi đón lập Lê Ninh lên ngôi tại Ai Lao, tức là Lê Trang Tông. Về bà Ngọc Quỳnh thì chính sử không ghi rõ bà mất ở đâu, khi nào, chỉ biết bà mất trước khi Trang Tông lên ngôi và được truy tôn làm Hoàng thái hậu. Nhà Hậu Lê được tái lập, còn gọi là nhà Lê Trung hưng.

Sử sách ghi Trang Tông là con của Chiêu Tông, sinh năm 1515 đó khiến các nhà nghiên cứu nghi ngờ vì khoảng cách tuổi tác giữa vua cha Chiêu Tông và vua con Trang Tông quá ngắn, chỉ có 9 năm. Nhà Mạc, trong biểu tâu nhà Minh, phân trần về việc cướp ngôi nhà Lê nói rằng: Nguyễn Kim dựng con mình lên ngôi, nói dối là con của Chiêu Tông.

Nối lại nhà Lê

Nguyễn Kim
Vừa lên ngôi, Trang Tông bàn luận về công tôn phò, lập Nguyễn Kim làm Thượng phụ, Thái sư Hưng quốc công, nắm giữ binh quyền; Đinh Công làm Thiếu úy Hùng quốc công, các tướng tá khác đều được phong thưởng theo thứ bậc. Nhà vua dựa vào vua Sạ Đẩu (Phothisarath) nước Ai Lao để mộ quân, trưng lương chống lại họ Mạc.

Đại Việt Sử ký Toàn thư đánh giá:
“Vua gặp vận gian truân, nhờ được bề tôi cũ tôn lập, bên ngoài kết giao nước láng giềng, bên trong dùng được tướng giỏi, cho nên người người đều vui lòng làm việc, nền móng trung hưng bắt đầu từ đấy.”
Trang Tông sai Trịnh Duy Liêu đi sứ nước Minh, vượt biển từ Chiêm Thành đi ghé thuyền buôn Quảng Đông. Theo Minh sử, đến năm 1537 mới đến Yên Kinh, tâu lên Gia Tĩnh Đế nhà Minh về việc thoán nghịch của họ Mạc và xin nhà Minh giúp quân. Vua Minh có ý nghi ngờ, bọn Duy Liêu liền viết thư dài để trình bày, tự sánh mình với Thân Bao Tư và Trương Tử Phòng ngày xưa.

Vì Trịnh Duy Liêu đi sứ đã lâu mà không thấy tăm hơi, nên đến năm 1536, Trang Tông lại sai Trịnh Viên sang nhà Minh, thỉnh cầu nhà Minh phát binh đánh họ Mạc. Các đại thần nhà Minh đều chủ trương thảo phạt họ Mạc. Tháng 2 âm lịch năm 1537, Gia Tĩnh Đế hạ lệnh cho Cừu Loan và Mao Bá Ôn cùng đánh Mạc Đăng Dung. Mùa hạ cùng năm, tướng nhà Mạc là Tây An hầu Lê Phi Thừa cai quản bảy huyện Thanh Hoa, thu vén vơ vét chỗ đinh tam ti mà sang Ai Lao quy thuận nhà Lê, được nhà vua cho giữ nguyên chức cũ, nhưng về sau vì kiêu ngạo mà bị giết.

Năm 1539, Trang Tông dùng con rể Nguyễn Kim là Trịnh Kiểm làm Dực quốc công, cùng Trịnh Công Năng và Lại Thế Vinh cùng đánh họ Mạc. Quân Lê đánh bại quân Mạc ở Lôi Dương. Mùa đông năm 1540, quân Minh do Mao Bá Ôn chỉ huy kéo quân đến sát biên giới với nước ta. Mạc Đăng Dung dâng biểu xin hàng, tự cởi trần, trói mình cùng với hơn 40 quan lại đến ải Nam Quan thú tội, tình nguyện dâng nạp sáu động thuộc châu Vĩnh An quy về Khâm châu của nhà Minh. Năm 1541, Gia Tĩnh Đế đổi An Nam quốc thành An Nam Đô thống sứ ty, trao cho Đăng Dung chức Đô thống sứ; đổi đặt toàn quốc làm mười ba Tuyên phủ ti, cho lệ thuộc vào đất nhà Minh. Từ đó nhà Minh đồng ý công nhận họ Mạc cai trị Đại Việt.

Mùa xuân năm 1542, nhà vua đích thân làm tướng ra đánh Thanh Hoa, dùng quận Thụy Hà Thọ Tường làm Ngự doanh đề thống. Nguyễn Kim dẫn quân đi trước, tấn công Thanh - Nghệ, nhiều người hưởng ứng theo, thanh thế rất lẫy lừng. Năm 1543, vua tiến quân ra từ thành Tây Đô, tướng Mạc là Trung Hậu hầu Dương Chấp Nhất đầu hàng. Nhà vua sai Trịnh Công Năng đem chiếu thư gọi Nguyễn Kim về nước. Nguyễn Kim vào gặp vua ở sông Nghĩa Lộ, được phong làm Thái tể, Đô tướng tiết chế tướng sĩ chư doanh, lại đem quân bình định vùng đất phía tây nam, thường giành thắng lợi. Về sau Trịnh Công Năng làm phản, Trang Tông sai Dực quận công Trịnh Kiểm đi đánh, giết được Năng.

Trịnh Kiểm

Tháng 4 âm lịch năm 1545, Trang Tông tiến quân đến Yên Mô. Dương Chấp Nhất mời Nguyễn Kim đến chỗ mình rồi bí mật đánh thuốc độc giết chết, quay lại với nhà Mạc. Nhà vua truy tặng Nguyễn Kim là Chiêu Huân Tĩnh công, thụy Trung Hiến, dùng con là Nguyễn Uông làm Lãng quận công, Nguyễn Hoàng làm Hạ Khê hầu, cầm quân đánh họ Mạc.

Mùa thu năm đó, ông dùng Trịnh Kiểm làm Đô tướng, tiết chế các doanh quân thủy quân bộ, kiêm Tổng nội ngoại Bình chương quân quốc trọng sự, gia phong Thái sư, tước Lạng quốc công. Mọi việc trong nước hết thảy do Trịnh Kiểm quyết đoán, sau mới tâu lên vua. Theo đề nghị của Trịnh Kiểm, vào đầu năm 1546, nhà vua cho lập hành điện ở sách Vạn Lại là chỗ hiểm trở.

Ngày 9 tháng 3 năm 1548, Trang Tông qua đời, hưởng dương 34 tuổi. Trịnh Kiểm lập con ông là Thái tử Lê Huyên lên nối ngôi, tức là Lê Trung Tông, táng di thể của ông lại Cảnh lăng (景陵), phía nam Lam Sơn.

Niên hiệu
 Nguyên Hòa: 1533 - 1548.

Giai thoại về Chúa Chổm và câu thành ngữ
Xung quanh cuộc đời vua Lê Trang Tông có nhiều giai thoại dân gian. Tương truyền rằng, khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi đã giam vua Lê Chiêu Tông ở phường Đông Hà, nhà vua giấu được ấn “Ngọc tỷ truyền quốc”. Có cô bán rượu xinh đẹp, ăn nói có duyên, người làng Lủ (Kim Lũ) gần bên sông Tô Lịch thường mang rượu, bánh đến bán cho lính canh ngục, thấy vua bị giam cô rất thương tình. Cha cô trước là một viên quan nhỏ của nhà Lê, đau lòng trước cảnh nhà Lê gặp vận suy vong mà vua chưa có con trai nối nghiệp, nên đã bày cho con gái chuốc rượu cho quân canh, rồi lẻn vào với vua. Khi được tin cô có thai, Chiêu Tông lén giao cho cô chiếc ấn Ngọc tỷ truyền quốc và dặn trốn đi, sau này nếu sinh được con trai thì tức là Thiên mệnh của nhà Lê vẫn còn chưa dứt, ý Trời vẫn còn cho nhà Lê cơ hội trung hưng. Đứa con trai đó sẽ có ngày khôi phục giang sơn, báo thù cho nhà Lê.

Sau đó, Chiêu Tông bị Mạc Đăng Dung giết. Cô gái làng Lủ nhớ lời dặn của vua, trốn đi nơi khác, sinh ra một con trai đặt tên là Chổm. Nhà nghèo, Chổm phải đi làm thuê và kiếm củi nuôi mẹ. Những lần vào thành bán củi thường la cà vào ăn ở các quán cơm cửa ô, ăn chịu rất nhiều. Chổm lớn lên nhà nghèo, phải đi vay mọi người để sống qua ngày và hứa sẽ trả đủ nợ khi thành đạt.

Sau đó vài năm, có Nguyễn Kim là vị tướng trung thành với triều Lê, muốn phù Lê diệt Mạc. Ông muốn tìm dòng dõi vua Lê để tái lập triều đình nên đã cải trang ra Bắc thăm dò. Một đêm, có vị thần báo mộng “Đón ở sông Tô, thấy ai "cờ son, nón sắt" đấy chính là nhà vua đấy!”. Hôm sau, Nguyễn Kim chờ đến trưa mới thấy một bè củi lờ đờ trôi đến. Trời mưa, anh chàng trên bè đội chảo gang nấu kẹo thay nón, tay cầm cây sào có quấn cái khố đỏ. Ông đoán ra "cờ son, nón sắt" chắc là đây, bèn gọi vào hỏi gia thế và nhờ đưa về gặp mẹ. Mẹ Chổm khi biết rõ đây là vị tướng trung thành có chí phò tá nhà Lê thì mới đưa Ngọc tỷ truyền quốc ra và kể đầu đuôi. Ngọc tỷ truyền quốc là vật tượng trưng cho Đế nghiệp nhà Lê, Nguyễn Kim khi đó mới chắc chắn Chổm là hậu duệ Chiêu Tông. Hai mẹ con Chổm được ông bí mật đưa về Ái châu (Thanh Hóa), Chổm được tôn lên làm vua.

Công cuộc diệt Mạc thắng lợi, Chổm trở lại kinh thành Thăng Long. Khi đi qua làng cũ chỗ mẹ con Lê Ninh lánh nạn, một số người bán chịu cho Ninh ngày xưa đổ lại đòi tiền. Họ không biết Lê Ninh làm chức gì nhưng thấy được đi xe giá, quân lính hộ vệ thì chắc là Ninh đã thành đạt, nên họ nhắc lại lời hứa của Ninh. Có nhiều người không phải là chủ nợ nhưng cũng đổ xô lại yêu cầu, đòi hỏi. Người người tấp nập đầy đường, chỉ tay vào nhà vua mà đòi nợ.

Nhà vua không biết mình nợ ai và cũng không biết làm sao mà trả cho hết nên truyền miễn thuế một năm cho dân cả làng để trừ. Mặt khác, triều đình ra lệnh cấm những người đòi nợ không được khi quân chỉ tay xúc phạm nhà vua. Do đó con đường nhỏ có tên là Cấm Chỉ - ngõ có tên tồn tại đến ngày nay ở Hà Nội.

"Nợ như chúa Chổm" trở thành một thành ngữ chỉ những người thiếu nợ quá nhiều. Người đời có câu ca dao:
Vua Ngô ba sáu tấn vàng,
Thác xuống âm phủ chẳng mang được gì.
Chúa Chổm mắc nợ tì tì,
Thác xuống âm phủ kém gì vua Ngô?

Giai thoại này có một số tình tiết dựa trên lịch sử, một số tình tiết lại là hư cấu. Lịch sử ghi lại mẹ của Lê Ninh là ngự nữ Phạm Thị Ngọc Quỳnh, bà đã gắn bó với Chiêu Tông được vài năm chứ không phải là người con gái bán rượu chỉ gặp vua 1 lần. Khi Chiêu Tông bị sát hại thì Lê Ninh đã 11 tuổi chứ không phải mới sinh (nhưng đúng là bà Ngọc Quỳnh đã nhận ủy thác của Chiêu Tông, đưa con trai chạy trốn sự truy đuổi của quân Mạc, rồi mẹ con được vị trung thần là Nguyễn Kim đón về, đưa lên ngôi lập lại nhà Lê). Đoạn kết giai thoại chắc chắn là không có thật, vì Lê Ninh qua đời năm 1548, khi đó nhà Lê vẫn chưa khôi phục được kinh thành Thăng Long.

Gia quyến

 Thân phụ: Lê Chiêu Tông
 Thân mẫu: Phạm Thị Ngọc Quỳnh
 Phối ngẫu: Trinh Thục Dụ Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Cửu
 Con cái: Lê Huyên (Trung Tông Vũ Hoàng đế)

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú nhận xét về vua Lê Trang Tông:

"Vua lấy trại Sầm Hạ làm nơi hành tại, phong Chiêu Huân công (Nguyễn Kim) làm Thái sư Hưng quốc công, lưu lại Phụ chính; đi lại các động người Man, khoảng gần mười năm, dọn dẹp cỏ rậm lập nên triều đình, thế nước lại nổi lên... cơ nghiệp Trung hưng thực sự bắt đầu từ đây".

Xem thêm
Lê Chiêu Tông
Trịnh Kiểm
Lê Trung Tông
Nguyễn Kim

Chú thích

Liên kết ngoài

Nợ như Chúa Chổm
SỰ TÍCH ĐẤT NƯỚC VIỆT TẬP 2 - Nợ Như Chúa Chổm của Nguyễn Đổng Chi
Vì sao có tục bán mở hàng ? bán mở hàng thế nào cho đắt khách ? - Một trăm điều nên biết về phong tục Việt Nam

Trang Tông, Lê
Sinh năm 1514
Mất năm 1548
Người Hà Nội
Vua nhà Hậu Lê


title: Acianthera bicarinata

text:
Acianthera bicarinata là một loài phong lan.

Chú thích

Tham khảo

 Forzza, R. C. & et al. et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ .
 Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las Plantas Vasculares del Cono Sur (Argentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguay). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1–983; 107(2): i–xx, 985–2286; 107(3): i–xxi, 2287–3348.
 Pridgeon, A.M. & Chase, M.W., (2001). Lindleyana 16: 242.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.C. & Rasmussen, F.N. (2006) Epidendroideae (Part One). Genera Orchidacearum 4: 328 ff. Oxford University Press.
 Chiron, G. R., Guiard, J. & Van Den Berg, C. (2012) Phylogenetic relationships in Brazilian Pleurothallis sensu lato (Pleurothallidinae, Orchidaceae): evidence from nuclear ITS rDNA sequences, Phytotaxa 46: 34–58.

B


title: Phòng tắm

text:
Phòng tắm hay nhà tắm là một căn phòng được thiết kế xây dựng, bố trí để phục vụ cho nhu cầu tắm rửa, vệ sinh hay thư giãn của con người; đây là một cấu trúc phòng tương đối khép kín để cá nhân có chút riêng tư. Phòng tắm thường có bồn tắm và vòi hoa sen; trong phòng tắm ở một số nước có thể thiết kế cả nhà vệ sinh và bồn rửa mặt (lavabo) có khi cả bình nóng lạnh. Một số vật dụng thường có trong phòng tắm như gương, lược, kem đánh răng, bàn chải đánh răng (bóp đánh răng), khăn mặt, khăn tắm, giấy vệ sinh, xà bông, xà phòng, dầu gội đầu, nước hoa...

Ở Bắc Mỹ từ "phòng tắm" thường được sử dụng chỉ một phòng có chứa một nhà vệ sinh hoặc có thể là một nhà vệ sinh công cộng (chính xác hơn thì nó được gọi là một "nhà vệ sinh"). Phòng tắm đã hình thành từ hơn 3000 năm trước. Về cấu trúc, phòng tắm thường được đặt chỗ kín gió, tránh nhìn thẳng ra cửa vì dễ bị gió lùa, ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe những người sinh sống trong nhà. Hầu hết các phòng cho thuê trong các khách sạn, nhà khách, nhà trọ đều bố trí phòng tắm, một số kết hợp cả phòng tắm và phòng vệ sinh. Ngày nay ở các khách sạn lớn việc bố trí bình nóng lạnh trong nhà tắm trở nên phổ biến.

Hình ảnh

Xem thêm
 Accessible toilet
 Bình phong
 Furo - phòng tắm Nhật Bản
 Washstand

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Phòng
Tắm


title: Lịch sử hiến pháp Pháp

text:
Lịch sử hiến pháp Pháp bắt đầu vào năm 1789, khi nổ ra Cách mạng Pháp. Tới nay, trải qua hơn hai thế kỷ, nước Pháp có khoảng 15 bản hiến Pháp dưới một số chế độ tạm thời, 2 hoàng đế, 4 vua và 22 tổng thống của 5 nền cộng hòa. Điểm khác nhau chính của các chế độ này là tìm ra một sự cân bằng giữa lập pháp và hành pháp sau khi đã chọn thể chế cộng hòa. Có thế nhận thấy hai thời kỳ lớn của lịch sử hiến pháp Pháp. Thời kỳ đầu tiên thừa kế từ chế độ cũ và kéo dài cho tới sự thành lập nên cộng hòa thứ 3 vào năm 1875. Thời kỳ này kéo dài gần một thế kỷ với các chế độ phần lớn là chuyên chế nối tiếp nhau. Năm 1875 đánh dấu một bước ngoặt, ghi nhận sự bén rễ của cộng hòa và dân chủ. Nền cộng hòa thứ ba và thứ tư chưa phải là một hình ảnh hoàn thiện của dân chủ, và cả hai đã kết thúc trong những bối cảnh khủng hoảng khác nhau.

Từ cách mạng Pháp tới cuối nền Đệ nhị cộng hòa (1789–1870)
Thời kỳ này được đánh dấu bởi một sự kế thừa của thể chế chính trị. Một vài trong số đó đã có tính dân chủ. Cuộc cách mạng 1789 đã có những thay đổi về quyền lực, nhưng nước Pháp chưa sẵn sàng cho một thể chế cộng hòa. Một số nhân vật mạnh thử áp đặt cái nhìn của họ lên kẻ khác, những người yếu hơn, dẫn dắt bằng các sự kiện.

Các hiến pháp của thời kỳ Cách mạng
Những nhà cách mạng là những người đầu tiên tạo nên một hiến pháp của nước Pháp. Trong 4 năm từ 1791 tới 1795, họ đã tạo nên ba bản hiến pháp, con số nhiều nhất trong lịch sử nước Pháp.

Hiến pháp ngày 3 tháng 9 năm 1791: Dựa theo Bản tuyên ngôn về quyền con người và công dân được thông qua vào ngày 26 tháng 8 năm 1789, bản hiến pháp bao gồm cả lời mở đầu của bản tuyên ngôn đó. Nó công nhận lần đầu tiên một số quyền cá nhân, gồm ba điểm chính: tự do, bình đẳng và sử hữu. Bản tuyên ngôn về quyền con người và công dân khẳng định nguyên tắc chính phủ đại diện tối cao của pháp luật và sự phân chia quyền lực. Hiến pháp thiết lập một nền quân chủ lập hiến.
Hiến pháp ngày 04/10/1958 (La Constitution du 4 octobre 1958)

Tham khảo


title: Drepanosticta

text:
Drepanosticta là một chi chuồn chuồn kim thuộc họ Platystictidae.

Các loài
Chi này có các loài sau:
 Drepanosticta adami
 Drepanosticta austeni
 Drepanosticta emtrai
 Drepanosticta hilaris
 Drepanosticta montana
 Drepanosticta submontana

Chú thích

Tham khảo


title: Caloptilia isochrysa

text:
Caloptilia isochrysa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Meghalaya), Nhật Bản (Honshū, Kyūshū và quần đảo Ryukyu) và Nepal.

Sải cánh dài 14–15 mm.

Ấu trùng ăn Cleyeria japonica. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Colletes dentiventris

text:
Colletes dentiventris là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Dours mô tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1872


title: Lyciasalamandra atifi

text:
Lyciasalamandra atifi là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới và vùng nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Tok, V., Ugurtas, I.H., Sevinç, M., Crochet, P.-A., Papenfuss, T., Sparreboom, M., Kuzmin, S., Anderson, S., Denoël, M., Eken, G., Kiliç, T. & Gem, E. 2006. Lyciasalamandra atifi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

A
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Động vật được mô tả năm 1967


title: Danh sách đĩa nhạc của Big Bang

text:
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc Big Bang kể từ khi ra mắt đã phát hành 6 album phòng thu, 7 EP, 26 đĩa đơn và 36 video âm nhạc.

Dưới đây là danh sách đĩa nhạc của Big Bang.

Album

Album phòng thu

Đĩa mở rộng

Album đĩa đơn

Album trực tiếp

Album tổng hợp

Đĩa đơn

Đĩa đơn quảng bá

Các bài hát được xếp hạng khác

Album video

Video âm nhạc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 YG Entertainment
 Trang chính thức của Big Bang tại Nhật

Big Bang
Big Bang (ban nhạc Hàn Quốc)


title: USS Honolulu

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Honolulu, theo tên thành phố Honolulu, thủ phủ tiểu bang Hawaii:
 USS Honolulu (ID-1843) là một tàu hàng được trưng dụng từ năm 1917 đến năm 1919
 USS Honolulu (CL-48) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Brooklyn đã hoạt động từ năm 1938 đến năm 1947
 USS Honolulu (SSN-718) là một tàu ngầm tấn công chạy năng lượng hạt nhân thuộc lớp Los Angeles đã hoạt động từ năm 1985 đến năm 2007

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Horaia laevigata

text:
Horaia laevigata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Horaia


title: Hoplitis epeoliformis

text:
Hoplitis epeoliformis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1899


title: Akaike Hirotsugu

text:
(5 tháng 11 năm 1927 – 4 tháng 8 năm 2009) là nhà thống kê người Nhật.

Vào đầu thập niên 1970 ông đã làm thành công thức một tiêu chuẩn thông tin cho việc nhận dạng mẫu, đã được gọi là Tiêu chuẩn thông tin Akaike (Akaike information criterion).

Giải thưởng
Năm 2006 Akaike được thưởng Giải Kyoto cho công trình đóng góp chủ yếu vào khoa học thống kê và việc tạo mô hình trong việc phát triển Tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

Tác phẩm

Selected papers of Hirotugu Akaike (edited by Emanuel Parzen, Kunio Tanabe, Genshiro Kitagawa), New York: Springer, 1998. ISBN 0-387-98355-4.
Akaike Hirotugu và Nakagawa Toichiro (1988), Statistical analysis and control of dynamic systems, Tokyo, Dordrecht: KTK Scientific; London: Kluwer. ISBN 90-277-2786-4. (Translation of 1972 book in Japanese.)

Phỏng vấn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Giáo sư danh dự Akaike Hirotugu ;
 Viện trưởng đời thứ 8  của Viện Toán Thống kê tại Tokyo;
 Remarks on writing the 1974 paper;
 Kyoto Prize Citation ;

Nhà khoa học Nhật Bản
Người Shizuoka
Nhà toán học Nhật Bản


title: Wine (phần mềm)

text:
Bài này nói về phần mềm Wine. Xem thêm nghĩa khác về wine (tiếng Anh) tại rượu vang
Wine (viết tắt của Wine is not an emulator - Wine không phải là chương trình giả lập) là một phần mềm tự do nguồn mở dùng để chạy các phần mềm viết cho Windows trên các hệ điều hành tương tự Unix (Linux, FreeBSD,...). Wine cũng cung cấp một thư viện phần mềm, được gọi là Winelib, dựa vào đó các nhà phát triển có thể biên dịch các ứng dụng Windows để giúp port chúng sang các hệ thống tương tự Unix.
Wine cung cấp môi trường runtime Windows riêng để chuyển các lời gọi hệ thống Windows thành các lời gọi hệ thống tuân thủ POSIX, tạo lại cấu trúc thư mục của hệ thống Windows và cung cấp các triển khai thay thế của các thư viện hệ thống, dịch vụ hệ thống Windows thông qua wineserver và nhiều thành phần khác (như Internet Explorer, Windows Registry Editor, và msiexec). Wine chủ yếu được viết bằng kỹ thuật đảo ngược thử nghiệm hộp đen, để tránh các vấn đề bản quyền.
Việc lựa chọn "Wine is Not an Emulator" làm tên của Wine Project là kết quả của một cuộc thảo luận đặt tên vào tháng 8 năm 1993 và ghi danh cho David Niemi. Có một số nhầm lẫn gây ra bởi FAQ khi sử dụng Windows Emulator và các nguồn không hợp lệ khác xuất hiện sau khi tên Wine Project được đặt. Không có mô phỏng mã hoặc ảo hóa xảy ra khi chạy một ứng dụng Windows trong Wine. Mô phỏng "thường sẽ đề cập đến việc thực thi mã được biên dịch dành cho một bộ xử lý (ví như x86) bằng cách giải thích/biên dịch lại phần mềm chạy trên một bộ xử lý khác (ví như PowerPC).
Mặc dù tên đôi khi xuất hiện trong các biểu mẫu WINE và wine, các nhà phát triển dự án đã đồng ý tiêu chuẩn hóa mẫu Wine.

Wine được phát triển chủ yếu cho Linux và macOS, và () các gói được duy trì tốt có sẵn cho cả hai nền tảng.

Trong một khảo sát năm 2007 bởi desktoplinux.com với 38.500 người dùng máy tính để bàn Linux, 31,5% số người được hỏi đã báo cáo sử dụng Wine để chạy các ứng dụng Windows. Con số này lớn hơn tất cả các chương trình ảo hóa x86 cộng lại, cũng như lớn hơn 27,9% người báo cáo không chạy các ứng dụng  Windows.

Lịch sử

Dự án Wine khởi đầu năm 1993 nhằm hỗ trợ chạy các phần mềm của Windows 3.1 trên nền Linux. Người điều hành ban đầu là Bob Amstadt, sau đó là Alexander Julliard. Các bản phiên bản Wine sau này được mở rộng cho Unix, và hỗ trợ Win32.

Bob Amstadt, người lãnh đạo dự án ban đầu và Eric Youngdale bắt đầu dự án Wine vào năm 1993 như một cách để chạy các ứng dụng Windows trên Linux. Nó lấy cảm hứng từ hai sản phẩm của Sun Microsystems, Wabi cho hệ điều hành Solaris, và Public Windows Initiative, đó là một nỗ lực để Windows API được triển khai lại hoàn toàn trong phạm vi công cộng dưới dạng tiêu chuẩn ISO nhưng bị từ chối do áp lực từ Microsoft năm 1996. Wine ban đầu hướng đến các ứng dụng 16-bit cho Windows 3.x, nhưng  tập trung vào các phiên bản 32-bit và 64 bit đã trở thành tiêu chuẩn trên các hệ điều hành mới hơn. Dự án bắt nguồn từ các cuộc thảo luận trên Usenet comp.os.linux vào tháng 6 năm 1993. Alexandre Julliard has led the project since 1994.

Dự án đã được chứng minh là tốn thời gian và khó khăn cho các nhà phát triển, chủ yếu là do tài liệu không đầy đủ và không chính xác của Windows API. Mặc dù Microsoft cung cấp tài liệu rộng rãi cho hầu hết các chức năng Win32, một số lĩnh vực như định dạng file và giao thức không có thông số kỹ thuật có sẵn công khai từ Microsoft và Windows cũng bao gồm các chức năng cấp thấp không có docs, hành vi không có docs và che giấu lỗi mà Wine phải sao chép chính xác để cho phép một số ứng dụng hoạt động đúng. Do đó, nhóm Wine đã dò ngược nhiều lệnh gọi chức năng và định dạng file trong các lĩnh vực như thunk.

Dự án Wine ban đầu phát hành Wine theo cùng Giấy phép MIT với X Window System, nhưng do lo ngại về các phiên bản độc quyền của Wine không đóng góp các thay đổi của họ trở lại dự án cốt lõi, các hoạt động kể từ tháng 3 năm 2002 đã sử dụng LGPL để cấp phép.

Wine chính thức bước vào phiên bản beta với phiên bản 0.9 ngày 25/10/2005. Phiên bản 1.0 được phát hành ngày 17/6/2008, sau 15 năm phát triển. Phiên bản 1.2 được phát hành ngày 16/7/2010, version 1.4 ngày 7/3/2012, Phiên bản 1.6 ngày 18/7/2013. và phiên bản 1.8 ngày 19/12/2015. Phiên bản phát triển được phát hành khoảng hai tuần một lần.

Wine-staging là một tập hợp các bản vá tương đối tích cực được duy trì một cách tương đối độc lập mà các nhà phát triển WineHQ coi là đã sẵn sàng để sáp nhập vào wine repository, nhưng vẫn được coi là hữu ích bởi phân nhánh wine-compholio. Nó chủ yếu bao gồm các chức năng thử nghiệm và sửa lỗi. Kể từ tháng 1 năm 2017, các bản vá trong wine-staging bắt đầu được tích cực sáp nhập vào thượng nguồn WineHQ khi wine-compholio chuyển giao dự án cho Alistair Leslie-Hughes, một nhà phát triển chính của WineHQ.

Tài trợ doanh nghiệp
Nhà tài trợ chính của Wine là CodeWeavers, công ty thuê Julliard và nhiều nhà phát triển Wine khác để làm việc trên Wine và trên CrossOver, phiên bản Wine được hỗ trợ của CodeWeavers. CrossOver bao gồm một số điều chỉnh dành riêng cho ứng dụng không được coi là phù hợp với phiên bản WineHQ, cũng như một số thành phần độc quyền bổ sung.

Sự tham gia của Corel trong một thời gian đã hỗ trợ dự án, chủ yếu bằng cách thuê Julliard và những người khác làm việc với nó. Corel đã quan tâm đến việc port WordPerfect Office, bộ ứng dụng văn phòng của họ, sang Linux (đặc biệt là Corel Linux). Corel sau đó đã hủy tất cả các dự án liên quan đến Linux sau khi Microsoft đầu tư lớn vào Corel, dừng nỗ lực Wine của họ.

Các nhà tài trợ khác của công ty bao gồm Google, đã thuê CodeWeavers để sửa Wine để Picasa chạy đủ tốt để port trực tiếp sang Linux bằng cách sử dụng cùng một nhị phân như trên Windows; Google sau đó đã trả tiền để cải thiện sự hỗ trợ của Wine cho Adobe Photoshop CS2. Wine ũng là người thụ hưởng thường xuyên của chương trình Summer of Code của Google.

Thiết kế
Mục tiêu của Wine là triển khai các Windows API đầy đủ hoặc một phần được yêu cầu bởi các chương trình mà người dùng Wine muốn chạy trên hệ thống tương tự Unix.

Kiến trúc cơ bản
Các giao diện lập trình của họ hệ điều hành Microsoft Windows bao gồm phần lớn thư viện liên kết động (DLL). Chúng chứa một số lượng lớn các wrapper sub-routines cho các lời gọi hệ thống của kernel, chương trình NTOS kernel-mode (ntoskrnl.exe). Một chương trình Windows thông thường gọi một số Windows DLLs, lần lượt gọi các thư viện gdi/user32 ở chế độ người dùng, lần lượt sử dụng kernel32.dll (hệ thống con win32) chịu trách nhiệm xử lý kernel thông qua các cuộc gọi hệ thống. Lớp lời gọi hệ thống được coi là riêng tư đối với các lập trình viên Microsoft vì tài liệu không có sẵn công khai và tất cả các giao diện được xuất bản đều dựa vào các hệ thống con chạy trên kernel. Bên cạnh đó, có một số giao diện lập trình được triển khai như các dịch vụ chạy dưới dạng các tiến trình riêng biệt. Các ứng dụng giao tiếp với các dịch vụ chế độ người dùng thông qua RPC.

Wine triển khai giao diện nhị phân ứng dụng Windows (ABI) hoàn toàn trong không gian người dùng, thay vì dưới dạng mô-đun hạt nhân. Wine chủ yếu phản ánh hệ thống phân cấp, với các dịch vụ thường được cung cấp bởi kernel trong Windows thay vào đó được cung cấp bởi một daemon được gọi là wineserver, có nhiệm vụ thực hiện chức năng cơ bản của Windows, cũng như tích hợp với X Window System, và dịch tín hiệu thành bản địa Windows ngoại lệ. Mặc dù Wineserver triển khai một số khía cạnh của Windows kernel, nhưng không thể sử dụng trình điều khiển Windows gốc với nó, do kiến trúc cơ bản của Wine. Điều này ngăn các ứng dụng và trò chơi nhất định hoạt động, ví dụ: những ứng dụng sử dụng tính năng chống sao chép StarForce yêu cầu các driver ảo hóa thiết bị để cài đặt.

Các thư viện và ứng dụng
Wine cho phép tải cả Windows DLL và các đối tượng chia sẻ Unix cho các chương trình Windows của nó. Việc triển khai dựng sẵn của nó đối với Windows DLL cơ bản nhất, cụ thể là NTDLL, KERNEL32, GDI32, USER32, sử dụng phương thức đối tượng dùng chung vì họ phải sử dụng các hàm trong hệ điều hành máy chủ là tốt. Các thư viện cấp cao hơn, chẳng hạn như WineD3D, được sử dụng định dạng DLL tự do. Trong nhiều trường hợp, người dùng có thể chọn tải DLL từ Windows thay vì cài đặt bằng wine. Làm như vậy có thể cung cấp các chức năng chưa được thực hiện bởi wine, nhưng cũng có thể gây ra trục trặc nếu nó phụ thuộc vào một thứ khác không có trong wine.

Wine theo dõi trạng thái thực hiện thông qua kiểm thử đơn vị được thực hiện tại mỗi lần commit git.

Đồ họa và gaming
Mặc dù hầu hết các phần mềm văn phòng không sử dụng các API đồ họa tăng tốc GPU phức tạp, các trò chơi máy tính làm vậy. Để chạy các trò chơi này một cách chính xác, Wine sẽ phải chuyển tiếp các hướng dẫn vẽ tới hệ điều hành chủ và thậm chí dịch chúng sang thứ mà hệ điều hành chủ có thể hiểu.

DirectX là một bộ sưu tập các API của Microsoft cho render, âm thanh và đầu vào. Kể từ năm 2019, Wine 4.0 chứa triển khai DirectX 12 cho API Vulkan và DirectX 11.2 cho OpenGL. Wine 4.0 cũng cho phép Wine chạy các ứng dụng Vulkan bằng cách trao các lệnh vẽ cho hệ điều hành chủ hoặc trong trường hợp macOS, bằng cách dịch chúng sang Metal API bằng MoltenVK.

 XAudio
, Wine 4.3 sử dụng thư viện FAudio (và Wine 4.13 bao gồm một bản sửa lỗi cho nó) để triển khai API âm thanh XAudio2 (và hơn thế nữa).
 XInput và Raw Input
 Wine, từ 4.0 (2019), hỗ trợ bộ điều khiển trò chơi thông qua các triển khai dựng sẵn của các thư viện này. Chúng được xây dựng dưới dạng các đối tượng chia sẻ Unix khi chúng cần truy cập vào các giao diện điều khiển của HĐH cơ bản, đặc biệt thông qua SDL.
 Direct2D
 Wine 4.0 hỗ trợ Direct2D 1.2.

Direct3D
Phần lớn nỗ lực DirectX của Wine tập trung vào việc xây dựng WineD3D, một lớp dịch từ các lệnh gọi Direct3D và DirectDraw API vào OpenGL. Kể từ năm 2019, thành phần này hỗ trợ tối đa DirectX 11. Kể từ , wine đủ tốt để chạy Overwatch với D3D11. Bên cạnh việc được sử dụng trong Wine, WineD3D DLLs cũng hữu ích trong chính Hệ điều hành Windows, cho phép các card đồ họa cũ hơn chạy các trò chơi bằng các phiên bản DirectX mới hơn và cho các trò chơi dựa trên DDraw cũ để hiển thị chính xác.

Một số công việc đang diễn ra để chuyển phụ trợ Direct3D sang API Vulkan. Hỗ trợ Direct3D 12 trong 4.0 được cung cấp bởi tiểu dự án "vkd3d", and WineD3D has in 2019 been experimentally ported to use the Vulkan API.

Wine, khi được vá, có thể chạy Direct3D 9 mà không cần dịch thông qua ứng dụng tự do nguồn mở Gallium3D State Tracker for DX9. Lớp Gallium3D cho phép truyền trực tiếp các lệnh vẽ.

Giao diện người dùng

Wine thường được gọi từ trình thông dịch dòng lệnh: wine [program.exe].

winecfg
Có tiện ích winecfg khởi động giao diện người dùng đồ họa với các điều khiển để điều chỉnh các tùy chọn cơ bản. Nó là một tiện ích cấu hình GUI đi kèm với Wine. Winecfg giúp cấu hình Wine dễ dàng hơn bằng cách không cần chỉnh sửa trực tiếp registry, mặc dù, nếu cần, điều này có thể được thực hiện với trình chỉnh sửa sổ đăng ký đi kèm (tương tự như regedit của Windows).

Ứng dụng bên thứ 3

Một số ứng dụng yêu cầu nhiều tinh chỉnh hơn là chỉ cài đặt ứng dụng để hoạt động chính xác, chẳng hạn như cấu hình thủ công Wine để sử dụng một số Windows DLLs. Dự án Wine không tích hợp các cách giải quyết đó vào codebase của Wine, thay vào đó chỉ muốn tập trung vào việc cải thiện việc triển khai Windows API của Wine. Mặc dù cách tiếp cận này tập trung phát triển Wine vào khả năng tương thích lâu dài, nhưng nó khiến người dùng gặp khó khăn khi chạy các ứng dụng yêu cầu giải pháp. Do đó, nhiều ứng dụng của bên thứ ba đã được tạo để giảm bớt việc sử dụng những ứng dụng không hoạt động ngoài hộp trong chính Wine. Wine wiki duy trì một trang các ứng dụng của bên thứ ba hiện tại và trước đây.
 Winetricks là một tập lệnh để cài đặt một số thành phần cơ bản (điển hình là Microsoft DLL và phông chữ) và chỉnh sửa cài đặt cần thiết cho một số ứng dụng để chạy chính xác trong Wine Wine. Nó hoàn toàn có thể tự động cài đặt một số ứng dụng và trò chơi, bao gồm áp dụng bất kỳ cách giải quyết cần thiết nào. Winetricks có GUI. Dự án Wine sẽ chấp nhận báo cáo lỗi cho người dùng Winetricks, không giống như hầu hết các ứng dụng của bên thứ ba. Nó được duy trì bởi nhà phát triển Wine Austin English.
 Q4Wine là một GUI mở để thiết lập nâng cao của Wine.
 Wine-Doors là một công cụ quản lý ứng dụng cho desktop Gnome có thêm chức năng cho Wine. Wine-Door là một giải pháp thay thế cho WineTools nhằm cải thiện các tính năng của WineTools và mở rộng ý tưởng ban đầu với phương pháp thiết kế hiện đại hơn.
 IEs4Linux là một tiện ích để cài đặt tất cả các phiên bản Internet Explorer, bao gồm phiên bản 4 đến 6 và phiên bản 7 (bản beta).
 Wineskin là một tiện ích để quản lý các phiên bản công cụ Wine và tạo trình bao cho macOS.
 PlayOnLinux là một ứng dụng giúp dễ dàng cài đặt các ứng dụng Windows (chủ yếu là các trò chơi). Ngoài ra còn có một phiên bản Macintosh tương ứng được gọi là PlayOnMac.
 Lutris là một ứng dụng mã nguồn mở giúp dễ dàng cài đặt các trò chơi Windows trên Linux.
 Bordeaux là trình quản lý cấu hình Wine GUI độc quyền chạy các ứng dụng winelib.  Nó cũng hỗ trợ cài đặt các tiện ích của bên thứ ba, cài đặt các ứng dụng và trò chơi và khả năng sử dụng các cấu hình tùy chỉnh. Bordeaux hiện đang chạy trên Linux, FreeBSD, PC-BSD, Solaris, OpenSolaris, OpenIndiana, và macOS.

Chức năng
Các nhà phát triển phần Direct3D của Wine đã tiếp tục triển khai các tính năng mới như shader pixel để tăng hỗ trợ trò chơi. Wine cũng có thể sử dụng DLL gốc trực tiếp, do đó tăng chức năng, nhưng sau đó cần có giấy phép cho Windows trừ khi DLL được phân phối cùng với ứng dụng.

cũng bao gồm các triển khai nguồn mở của riêng mình đối với một số chương trình Windows, chẳng hạn như notepad, wordpad, control, iexplore, và explorer.

The Wine Application Database (AppDB) là một cơ sở dữ liệu trực tuyến được cộng đồng duy trì về các chương trình Windows hoạt động với Wine và chúng hoạt động tốt như thế nào.

Tương thích ngược
Wine đảm bảo tốt khả năng tương thích ngược với các ứng dụng Windows cũ, bao gồm cả những ứng dụng được viết cho Windows 3.1x.  Wine có thể bắt chước các phiên bản Windows khác nhau cần thiết cho một số chương trình, đi xa như phiên bản Windows 2.0. Tuy nhiên, hỗ trợ Windows 1.x và Windows 2.x đã bị xóa khỏi phiên bản phát triển Wine 1.3.12. Nếu DOSBox được cài đặt trên hệ thống, phiên bản phát triển Wine 1.3.12 và sau đó sẽ hiển thị tùy chọn "Windows 2.0" để phiên bản Windows bắt chước, nhưng Wine vẫn không chạy hầu hết các chương trình Windows 2.0 vì các chức năng MS-DOS và Windows hiện chưa được tích hợp.

Khả năng tương thích ngược trong Wine vượt trội so với Windows, vì các phiên bản Windows mới hơn có thể buộc người dùng nâng cấp các ứng dụng Windows cũ. Trong nhiều trường hợp, Wine có thể cung cấp hỗ trợ kế thừa tốt hơn so với các phiên bản Windows mới hơn với  "Compatibility Mode". Wine có thể chạy các ứng dụng Windows 16-bit trên hệ điều hành 64-bit, sử dụng CPU x86-64 (64-bit), một chức năng không có trong các phiên bản 64 bit của Microsoft Windows.

Wine hỗ trợ một phần các ứng dụng console Windows và người dùng có thể chọn sử dụng phụ trợ nào để quản lý console (các lựa chọn bao gồm raw streams, curses và user32). Khi sử dụng raw streams hay curses backends, các ứng dụng Windows sẽ chạy trong Unix terminal.

Ứng dụng 64-bit
Hỗ trợ sơ bộ cho các ứng dụng Windows 64 bit đã được thêm vào Wine 1.1.10, vào tháng 12 năm 2008. , sự hỗ trợ được coi là ổn định. Hai phiên bản wine được built riêng biệt và kết quả là chỉ bản built Wine64 tạo ra một môi trường chỉ có khả năng chạy các ứng dụng x86-64.

, Wine có hỗ trợ ổn định cho bản build WoW64, cho phép cả ứng dụng Windows 32 bit và 64 bit chạy trong cùng một phiên bản Wine. Để thực hiện quá trình xây dựng như vậy, trước tiên người ta phải build phiên bản 64 bit, sau đó build phiên bản 32 bit tham chiếu phiên bản 64 bit. Giống như WoW64 của Microsoft, quy trình build 32 bit sẽ thêm các phần cần thiết để xử lý các chương trình 32 bit vào bản build 64 bit. This functionality is seen from at least 2010.

MS-DOS
Các phiên bản đầu tiên của Microsoft Windows chạy trên MS-DOS và các chương trình Windows có thể phụ thuộc vào các chương trình MS-DOS có thể chạy được. Wine không hỗ trợ tốt cho MS-DOS, nhưng bắt đầu với phiên bản phát triển 1.3.12, Wine thử chạy các chương trình MS-DOS trong DOSBox nếu DOSBox có sẵn trên hệ thống. Tuy nhiên, do lỗi., các phiên bản hiện tại của Wine xác định không chính xác các chương trình Windows 1.x và Windows 2.x là các chương trình MS-DOS, cố gắng chạy chúng trong DOSBox (không hoạt động).

Winelib
Wine cung cấp Winelib, cho phép các triển khai đối tượng dùng chung của Windows API được sử dụng làm thư viện thực tế cho chương trình Unix. Điều này cho phép mã Windows được tích hợp vào các file thực thi Unix gốc. Kể từ tháng 10 năm 2010, Winelib cũng hoạt động trên nền tảng ARM.

Kiến trúc phi-x86
Hỗ trợ cho Solaris SPARC đã bị loại bỏ trong phiên bản 1.5.26.

ARM, Windows CE, và Windows RT
Wine cung cấp một số hỗ trợ cho bộ xử lý ARM (cũng như ARM64/AArch64) và các bản Windows chính thức chạy trên nó. , Wine có thể chạy cá ứng dụng ARM/Win32 dành cho các thiết bị đã mở khóa Windows RT (nhưng không phải chương trình Windows RT). Không hỗ trợ Windows CE (x86 hoặc ARM), nhưng không chính thức, một bản concept tiền alpha được gọi là WineCE cho phép một số hỗ trợ.

Wine cho Android

Ngày 3 tháng 2 năm 2013 tại buổi hội nghị FOSDEM ở Brussels, Alexandre Julliard đã trình diễn bản demo đầu tiên của Wine chạy trên hệ điều hành [Android (hệ điều hành)|Android] của Google.

Các bản build thử nghiệm của WINE cho Android (x86 và ARM) đã được phát hành vào cuối năm 2017. Nó đã được cập nhật thường xuyên bởi các nhà phát triển chính thức kể từ đó. Các bản build mặc định không triển khai mô phỏng kiến trúc chéo thông qua QEMU và kết quả là các phiên bản ARM sẽ chỉ chạy các ứng dụng ARM sử dụng Win32 API.

Ứng dụng Microsoft
Wine, mặc định, sử dụng các bản dựng Windows chuyên dụng của Gecko và Mono để thay thế cho Internet Explorer và .NET Framework của Microsoft. Wine có các triển khai tích hợp của JScript và VBScript. Có thể tải xuống và chạy trình cài đặt của Microsoft cho các chương trình đó thông qua winetricks hoặc thủ công.

Wine được biết là không có hỗ trợ tốt cho hầu hết các phiên bản Internet Explorer. Trong tất cả các phiên bản gần đây, Internet Explorer 8 cho Windows XP là phiên bản duy nhất báo cáo xếp hạng có thể sử dụng trên AppDB của Wine, vượt trội. Winetricks cung cấp cài đặt tự động cho Internet Explorer 6 đến 8, vì vậy các phiên bản này có thể được mong đợi hoạt động tốt với các cách giải quyết tích hợp của nó.

Một cách khác để cài đặt Internet Explorer trực tiếp là sử dụng IEs4Linux không còn tồn tại. Nó không tương thích với các phiên bản mới nhất của Wine, và sự phát triển của IEs4Linux không hoạt động.

Các phiên bản khác của Wine
Sự phát triển cốt lõi của Wine nhằm mục đích triển khai chính xác toàn bộ API Windows và đôi khi bị tụt lại trong một số lĩnh vực tương thích với các ứng dụng nhất định. Ví dụ như Direct3D vẫn chưa được triển khai cho đến năm 1998, mặc dù các bản phát hành mới hơn đã có một triển khai ngày càng hoàn thiện.

CrossOver

CodeWeavers  tiếp thị CrossOver đặc biệt để chạy Microsoft Office và các ứng dụng Windows lớn khác, bao gồm một số trò chơi. CodeWeavers thuê Alexandre Julliard để làm việc trên Wine và đóng góp phần lớn mã của nó cho dự án Wine theo LGPL. CodeWeavers cũng đã phát hành một phiên bản mới có tên CrossOver Mac cho các máy tính Apple Macintosh dựa trên chip Intel ngày 10 tháng 1 năm 2007.

CrossOver hiện bao gồm chức năng của cả hai dòng CrossOver Games và CrossOver Pro, do đó CrossOver Games và CrossOver Pro không còn có sẵn dưới dạng các sản phẩm đơn lẻ.

CrossOver Games đã được tối ưu hóa để chạy video game Windows. Không giống CrossOver, nó không tập trung vào việc cung cấp phiên bản Wine ổn định nhất. Thay vào đó, các tính năng thử nghiệm được cung cấp để hỗ trợ các trò chơi mới hơn.

Cedega/WineX

Findev Inc. sản xuất phần mềm Cedega độc quyền. sản xuất phần mềm Cedega độc quyền. Trước đây được biết đến với tên WineX, Cedega là một phân nhánh từ phiên bản Wine được cấp phép cuối cùng của MIT vào năm 2002. Giống như CrossOver Games, Cedega của Findev được nhắm đến để chạy các trò chơi video của Windows. Vào ngày 7 tháng 1 năm 2011, Findev Inc. đã công bố tiếp tục phát triển Cedega Technology dưới GameTree Developer Program. Findev Inc. cho phép các thành viên tiếp tục sử dụng ID và mật khẩu Cedega của họ cho đến ngày 28 tháng 2 năm 2011.

Cider

Findev cũng đã sản xuất Cider, một thư viện cho các máy Macintosh chạy chip Intel của Apple. Thay vì là một sản phẩm của người dùng cuối, Cider (giống với Winelib) là một trình bao cho phép các nhà phát triển điều chỉnh các trò chơi của họ để chạy tự nhiên trên máy  Macintosh chạy chip Intel mà không có bất kỳ thay đổi nào về mã nguồn.

WINE@Etersoft
Công ty Nga Etersoft đã phát triển phiên bản độc quyền của Wine từ năm 2006. WINE@Etersoft hỗ trợ các ứng dụng phổ biến của Nga (ví dụ như, 1C:Enterprise của 1C Company). , Etersoft sẽ phát hành WINE @ Etersoft CAD, được định hướng theo hệ thống CAD, chẳng hạn như AutoCAD, BricsCAD và Compass-3D.

Darwine
Darwine là một port của các thư viện Wine đến Darwin và macOS cho cả kiến trúc PowerPC và Intel x86. Tất cả các bản vá cho phiên bản x86 đã được sáp nhập trở lại vào nhánh chính của Wine vào năm 2009. Phát triển trên phiên bản PPC đã bị hủy bỏ. Mike Kronenberg trước đây đã tạo WineHelper cho Darwine để thêm ứng dụng kiểu GUI và macOS để tương tác với Wine, sau này được thay thế bởi WineBottler. Darwine hiện cung cấp các gói tương thích macOS được biên dịch từ kho lưu trữ Wine.

Pipelight
Pipelight Team đã tạo một phiên bản tùy chỉnh của Wine (Wine-compholio) hoạt động như một trình bao cho các plugin Windows NPAPI trong trình duyệt Linux. Công cụ này cho phép người dùng Linux chạy Microsoft Silverlight, tương đương với Microsoft Adobe Flash và Unity web plugin, cùng với nhiều plugin NPAPI khác. Dự án cung cấp một bộ các bản vá rộng rãi chống lại dự án Wine thượng nguồn, một số trong đó đôi khi được phê duyệt và thêm vào thượng nguồn Wine. Pipelight phần lớn đã lỗi thời, vì các trình duyệt hiện đại không còn hỗ trợ các plugin NPAPI và Silverlight đã bị Microsoft phản đối.

Proton
Vào ngày 21 tháng 8 năm 2018, Valve đã công bố một biến thể mới của Wine, có tên Proton, được thiết kế để tích hợp với phiên bản Linux của phần mềm Steam (bao gồm cả cài đặt Steam được tích hợp trong hệ điều hành SteamOS dựa trên Linux của họ và máy tính Steam Machine). Mục tiêu của Valve đối với Proton là cho phép người dùng Steam trên Linux chơi các trò chơi thiếu port Linux gốc (đặc biệt là các trò chơi có mục lục), và cuối cùng, thông qua tích hợp với Steam cũng như các cải tiến để hỗ trợ trò chơi so với dòng chính Wine, để cung cấp cho người dùng "cùng trải nghiệm plug-and-play đơn giản" mà họ có được khi họ chơi trò chơi tự nhiên trên Linux. Proton bước vào phiên bản beta công khai ngay sau khi được công bố.

Valve đã hợp tác với CodeWeavers từ năm 2016 để phát triển các cải tiến cho hiệu suất chơi trò chơi của Wine, một số trong đó đã được sáp nhập vào dự án Wine thượng nguồn. Một số cải tiến cụ thể được tích hợp vào Proton bao gồm triển khai Direct3D 10, 11 và 12 dựa trên Vulkan thông qua vkd3d và DXVK, cải tiến hiệu suất đa luồng thông qua esync, cải thiện xử lý các trò chơi toàn màn hình và hỗ trợ phần cứng bộ điều khiển trò chơi tự động tốt hơn.

Proton là nguồn mở hoàn toàn và có sẵn thông qua GitHub.

Các dự án khác sử dụng mã nguồn của Wine
Các dự án khác sử dụng mã nguồn của Wine bao gồm:
 ReactOS, một dự án nhằm tạo một hệ điều hành tương thích với Windows NT phiên bản 5.x trở lên (bao gồm Windows 2000 và những phiên bản kế nhiệm của nó) xuống mức trình điều khiển thiết bị. ReactOS sử dụng mã nguồn Wine đáng kể, nhưng do sự khác biệt về kiến trúc, mã ReactOS (như DLL được viết riêng cho nó, như ntdll, user32, kernel32, gdi32 và advapi) thường không được sử dụng lại trong Wine. Tháng 7 năm 2009, Aleksey Bragin, trưởng dự án ReactOS, bắt đầu một nhánh ReactOS mới gọi là Arwinss, và nó đã được công bố chính thức vào tháng 1 năm 2010. Arwinss là một triển khai thay thế của các thành phần cốt lõi Win32 và sử dụng hầu hết các phiên bản không thay đổi user32.dll và gdi32.dll của Wine.
 WineBottler, a wrapper around Wine in the form of a normal Mac Application. Manages multiple wine configurations for different programs in the form of "bottles."
 Wineskin, một trình quản lý cấu hình Wine GUI mã nguồn mở cho macOS. Wineskin tạo ra một trình bao bọc xung quanh Wine dưới dạng Ứng dụng Mac thông thường. Trình bao bọc cũng có thể được sử dụng để tạo ra một "porting" phần mềm có thể phân phối.
 Odin, một dự án để chạy các nhị phân Win32 trên OS/2 hoặc chuyển đổi chúng sang định dạng gốc OS/2. Dự án cũng cung cấp API Odin32 để biên dịch các chương trình Win32 cho OS/2.
 E/OS, một dự án cố gắng cho phép mọi chương trình được thiết kế cho bất kỳ hệ điều hành nào được chạy mà không cần phải thực sự cài đặt bất kỳ hệ điều hành nào khác.
 Các sản phẩm ảo hóa như Parallels Desktop for Mac và VirtualBox sử dụng WineD3D để sử dụng GPU.
 WinOnX, gói thương mại của Wine cho macOS bao gồm GUI để bổ sung và quản lý các ứng dụng và máy ảo.

Tiếp nhận
Dự án Wine đã nhận được một số khiếu nại và quan tâm về kỹ thuật và triết học trong những năm qua.

Bảo mật
Do khả năng chạy mã nhị phân Windows của Wine, các mối lo ngại đã được đặt ra đối với các vi-rút và phần mềm độc hại của Windows ảnh hưởng đến các hệ điều hành tương tự Unix. Wine có thể chạy hầu hết các phần mềm độc hại, nhưng các chương trình chạy trong Wine bị giới hạn trong các đặc quyền của người dùng hiện tại, hạn chế một số hậu quả không mong muốn. Vì lý do này, các nhà phát triển của Wine khuyên không bao giờ chạy nó bằng superuser. Phần mềm nghiên cứu phần mềm độc hại như ZeroWine chạy Wine trên Linux trong máy ảo, để tách phần mềm độc hại hoàn toàn khỏi hệ thống chủ.
Một cách khác để cải thiện bảo mật mà không bị chậm sử dụng máy ảo, là chạy Wine trong bộ chứa LXC, như phần mềm Anbox đang hoạt động theo mặc định với Android.

Một mối quan tâm bảo mật khác là khi các thông số kỹ thuật được triển khai không được thiết kế và cho phép thỏa hiệp bảo mật. Bởi vì Wine thực hiện các thông số kỹ thuật này, nó cũng sẽ thực hiện bất kỳ lỗ hổng bảo mật nào mà chúng chứa. Một ví dụ của vấn đề này là lỗ hổng Windows Metafile năm 2006, đã cho thấy Wine thực hiện lối thoát SETABORTPROC dễ bị tổn thương.

Wine với các ứng dụng Unix thuần
Một mối quan tâm chung về Wine là sự tồn tại của nó có nghĩa là các nhà cung cấp ít có khả năng viết các ứng dụng Linux, macOS và BSD thuần. Một ví dụ về điều này, đáng để xem xét hệ điều hành năm 1994 của IBM, OS/2 Warp. Một bài viết mô tả những điểm yếu của OS/2 đã giết chết nó, cái đầu tiên là:

Dự án Wine tự trả lời các khiếu nại này trên một trong các trang wiki của nó:

Ngoài ra, trang Wine Wiki tuyên bố rằng Wine có thể giúp phá vỡ vấn đề con gà và quả trứng cho Linux trên máy tính để bàn:

Việc sử dụng Wine để chơi game đã gây tranh cãi đặc biệt trong cộng đồng Linux, vì một số người cảm thấy điều đó đang ngăn chặn hoặc ít nhất là cản trở sự phát triển hơn nữa của trò chơi Linux gốc trên nền tảng này.

Microsoft
Microsoft đã không đưa ra tuyên bố công khai về Wine. Tuy nhiên, phần mềm Windows Update sẽ chặn các bản cập nhật cho các ứng dụng Microsoft đang chạy trong Wine.Vào ngày 16 tháng 2 năm 2005, Ivan Leo Puoti phát hiện ra rằng Microsoft đã bắt đầu kiểm tra Windows Registry cho khóa cấu hình Wine và sẽ chặn Windows Update bất kỳ thành phần nào. Như Puoti đã lưu ý: "Đây cũng là lần đầu tiên Microsoft thừa nhận sự tồn tại của Wine."

Xem thêm

 WineTools
 Wine-Doors
 WineXS
 CrossOver Linux
 Cedega
 PlayOnLinux

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Wine Development HQ - Trang chủ của Wine.
 Cơ sở dữ liệu trình ứng dụng - thông tin về tương thích ứng dụng với Wine (các bí quyết, bản vá lỗi, v.v...)
 Wine newsgroup (giao diện Google web)
 Jeremy White trả lời về Wine - Slashdot phỏng vấn Jeremy White đến từ CodeWeavers.
 Jeremy White interview  về trang web "Mad Penguin".
 Việc chỉ định Trung tâm Luật Tự do Phần mềm như là đại diện hợp pháp cho dự án Wine.
 Wine trên Freshmeat
 Thông tin về Wine

Phần mềm
Phần mềm hệ thống tự do
Nền tảng máy tính
Phần mềm đa nền tảng
Phần mềm miễn phí
Phần mềm ứng dụng
Chương trình máy tính
Phần mềm nguồn mở


title: Koutougou

text:
Koutougou là một tổng thuộc tỉnh Soum ở tây bắc Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Koutougou.

Các thị xã và làng xã
Arra-Fulbé, Djamo, Djayel, Gaskindé, Gomdé-Fulbé, Gomdé–Mossi, Hamayala, Hoka, Houkoulourou, Kékelnoda, Kékénéné, Souma, Soum-Bellah, Tounté và Tongomayel-Sirgné.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Soum


title: Pollex spina

text:
Pollex spina là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở miền nam Bali.

Sải cánh dài 10–11 mm.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: Plastingia

text:
Plastingia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Cryptomphalina sulcata

text:
Cryptomphalina là một chi nấm thuộc họ Polyporaceae. Là một chi đơn loài, nó chứa loài duy nhất Cryptomphalina sulcata.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cryptomphalina at Index Fungorum

Cryptomphalina


title: Hippotion irregularis

text:
Hippotion irregularis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Hippotion.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Hippotion
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Động vật Cộng hòa Congo


title: Melissodes perlusa

text:
Melissodes perlusa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1925


title: Xã của tỉnh Haute-Vienne

text:
Đây là danh sách 201 xã của tỉnh Haute-Vienne ở Pháp.

 (CAL) Communauté d'agglomération Limoges Métropole, created in 2003.

Tham khảo


title: Kiểng Phước

text:
Kiểng Phước là một xã thuộc huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Kiểng Phước có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Vàm Láng và Thành phố Hồ Chí Minh
Phía tây giáp các xã Tân Tây và Tân Đông
Phía nam giáp các xã Bình Ân và Tân Điền
Phía bắc giáp xã Gia Thuận.

Xã có diện tích 40,39 km², dân số năm 2010 là 15.384 người, mật độ dân số đạt 381 người/km².

Hành chính
Xã Kiểng Phước được chia thành 11 ấp: Bồ Đề, Cầu Xây, Chợ, Đôi Ma, Giá Dưới, Giá Trên, Xóm Chủ, Xóm Đình, Xóm Mới, Xóm Rẫy, Xóm Tựu.

Lịch sử
Sau năm 1975, Kiểng Phước là một xã thuộc huyện Gò Công cũ.

Ngày 13 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 155-CP. Theo đó, chia huyện Gò Công thành hai huyện Gò Công Đông và Gò Công Tây, xã Kiểng Phước thuộc huyện Gò Công Đông.

Ngày 30 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 37/NQ-CP. Theo đó, điều chỉnh 1.282,76 ha diện tích tự nhiên và 1.205 người còn lại của xã Vàm Láng vừa giải thể về xã Kiểng Phước quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Kiểng Phước có 4.038,74 ha diện tích tự nhiên và 15.384 người.

Chú thích

Tham khảo


title: Kiều Quán Hoa

text:
Kiều Quán Hoa (Tiếng Trung: 乔冠华 Qiáo Guānhuá, 1913 - 1983) từng là Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ năm 1974 đến năm 1976. Ông sinh ra trong một gia đình địa chủ giác ngộ cách mạng tại Diêm Thành, Giang Tô và từng theo học tại Đại học Thanh Hoa.

Một người phụ nữ tên là Chương Hàm Chi đã kết hôn với ông sau khi bà li hôn với người chồng cũ (là nhà kinh tế của Đại học Bắc Kinh) vào năm 1973. Hồng Hoảng là con gái riêng của vợ ông.. Chương Hàm Chi là giáo viên dạy tiếng Anh cho Chủ tịch Mao Trạch Đông và làm phiên dịch cho Tổng thống Mỹ Richard Nixon trong chuyến thăm lịch sử của ông này đến Trung Quốc năm 1972, bà mất năm 2008.

Tham khảo

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc
Mất năm 1983
Cựu sinh viên Đại học Thanh Hoa
Cựu sinh viên Đại học Tokyo


title: Trĩ đỏ

text:
Trĩ đỏ (Phasianus colchicus) là một loài chim thuộc họ Trĩ. Danh pháp chi bắt nguồn từ tiếng Latinh phasianus, "trĩ". Danh pháp loài colchicus là tiếng Latinh của "Colchis" ( Georgia ngày nay), một quốc gia trên Biển Đen nơi mà chim trĩ đem đến châu Âu. Phasianus tách ra từ chi Gallus, một chi của gà rừng và gà thuần hóa, khoảng 20 triệu năm trước.

Chim có nguồn gốc từ châu Á và vài nơi tại châu Âu như chân đồi phía bắc của Kavkaz và Balkan. Chúng được du nhập rộng rãi đến nơi khác như một loài chim săn tiêu khiển. Ở nhiều nơi trong phạm vi, cụ thể ở những nơi không có họ hàng, chẳng hạn tại châu Âu, nơi chúng được nhập tịch, chúng chỉ được gọi đơn giản là "chim trĩ". Trĩ khoang cổ vừa là tên được sử dụng cho loài trên khắp Bắc Mỹ và cũng là tên chung cho một số phân loài và các phân lớp của chúng có vòng cổ trắng.

Đây là một loài chim săn tiêu khiển nổi tiếng, trong số những loài địa phương có tầm quan trọng hơn, có lẽ là loài phổ biến và cổ xưa nhất trên toàn thế giới. Trĩ đỏ là một trong những loài chim bị săn lùng nhiều nhất trên thế giới. Chúng được du nhập với mục đích đó ở nhiều vùng và cũng phổ biến ở các trang trại thú săn nơi chúng được nhân giống thương mại. Đặc biệt, trĩ đỏ khoang cổ được nuôi phổ biến và được đưa đến nhiều nơi trên thế giới; đàn vật nuôi của trang trại thú săn, mặc dù chưa có giống khác biệt nào được phát triển, có thể được coi là đã bán thuần dưỡng. Trĩ đỏ khoang cổ là bang điểu của bang Nam Dakota, một trong ba loài chim duy nhất của bang Hoa Kỳ không phải là loài có nguồn gốc từ Hoa Kỳ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

C
Sách đỏ Việt Nam
Chim Azerbaijan
Chim Trung Quốc
Chim Triều Tiên
Chim Pakistan
Chim châu Á
Chim châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
Gia cầm


title: Thuần Nguyên Vương hậu

text:
Thuần Nguyên Vương hậu (chữ Hán: 純元王后; Hangul: 순원왕후; 8 tháng 6 năm 1789 - 21 tháng 9 năm 1857) hay Thuần Nguyên Túc hoàng hậu (純元肅皇后, 순원숙황후), là Vương hậu dưới thời Triều Tiên Thuần Tổ. Bà là sinh mẫu của Hiếu Minh Thế tử Lý Thái, cha của Triều Tiên Hiến Tông; và cũng là dưỡng mẫu của Triều Tiên Triết Tông.

Bà từng là nhiếp chính của Triều Tiên 2 lần, đợt 1 từ năm 1834 đến năm 1841, nhiếp chính cho cháu trai Hiến Tông đại vương; đợt thứ 2 từ năm 1849 đến năm 1852 cho dưỡng tử Triết Tông đại vương. Trong thời đại này, gia đình của bà là An Đông Kim thị (安東金氏) nắm đại quyền, khuynh đảo chính quyền Triều Tiên trong một thời gian dài hơn 20 năm.

Xuất thân
Thuần Nguyên Vương hậu xuất thân thế gia từ dòng họ An Đông Kim thị (安東金氏), hậu duệ của Cao Ly Thái sư Kim Tuyên Bình (金宣平), cháu trai của Tân La Hiếu Cung Vương. Bà là con gái của Vĩnh An phủ viện quân Kim Tổ Thuần (永安府院君金祖淳) và Tĩnh Dương phủ phu nhân họ Thẩm ở Thanh Tùng (靑陽府夫人靑松沈氏).

Bà sinh vào ngày 15 tháng 5, năm 1789, những năm cai trị của Triều Tiên Chính Tổ; được sinh ra tại tư đệ ở phường Dưỡng Sinh (養生坊).

Vương phi và ngoại thích An Đông Kim thị
Năm 1788, dưới triều Chính Tổ năm thứ 22, xuất hiện nhiều đảng phái tranh giành quyền lực trong triều đình. Kim Tổ Thuần giữ thân mình trung lập, chủ trương hòa hoãn giữa các phe phái. Việc làm của ông được Chính Tổ khen ngợi và tín nhiệm. Vào năm 1789, Tổ Thuần đi sứ sang nhà Thanh, sau khi về nước được nhà vua hết mực đề bạt.

Năm 1800, Chính Tổ quy thiên, Thế tử Lý Công kế vị, tức Triều Tiên Thuần Tổ. Ngày 2 tháng 8 năm đó, Đại vương đại phi Kim thị lên nhiếp chính, đề bạt Kim Tổ Thuần làm Binh tào Phán thư (兵曹判書). Về sau dần thăng lên Nghệ Văn quán Đề học (藝文館提學), Lại tào Phán thư (吏曹判書), Hoằng Văn quán Đại đề học (弘文館大提學) rồi trở thành Phán sử Nghĩa Cấm phủ (判義禁府事).

Năm 1802, ngày 6 tháng 9, con gái của Kim Tổ Thuần là Kim thị tham gia "Tam giản trạch" (三揀擇), được Đại vương đại phi Kim thị chọn làm Vương phi cho Thuần Tổ đại vương. Ngay theo đó, Tổ Thuần trở thành Vĩnh An phủ viện quân (永安府院君), còn mẹ bà là Thẩm thị trở thành Tĩnh Dương phủ phu nhân (靑陽府夫人).

Năm đó, ngày 13 tháng 10, hôn lễ giữa Kim thị và Thuần Tổ diễn ra, khi ấy bà chỉ vừa 13 tuổi.

Những năm sau đó, gia tộc bà dần dần được lãnh nhiều chức vụ quan trọng. Cha bà dần dần nắm nhiều binh quyền, trở thành Đại tướng quân (大將軍). Các em trong tộc của bà như Kim Vấn Căn (金汶根), Kim Tả Căn (金左根), Kim Tổ Căn (金祖根) hay Kim Hoằng Căn (金弘根) cũng dần được tham dự triều chính. Họ kết bè phái, tuyên dương Nho giáo mà trấn áp bốc lột bách tín.

Năm 1809, ngày 9 tháng 8, Vương phi Kim thị sinh hạ con trai đầu lòng tên Lý Thái (李旲). Ngôi vị trung cung của Vương phi Kim thị vững chắc, thế lực của An Đông Kim thị khi đó đã đạt đến đỉnh điểm vinh hoa và quyền thế. Năm 1812, ngày 6 tháng 7, con trai bà được sách phong làm Vương thế tử (王世子).

Năm 1819, Vương thế tử kết hôn với con gái của đại thần Triệu Vạn Vĩnh (趙萬永), gia phong Triệu thị làm Vương thế tử tần (王世子嬪). Năm 1824, Thế tử tần Triệu thị sinh ra Vương thế tôn Lý Hoán (李奐) ở Xương Khánh cung, Cảnh Xuân điện. Về sau, đứa trẻ chính là Triều Tiên Hiến Tông.

Năm 1830, ngày 6 tháng 5, Thế tử Lý Thái qua đời khi chỉ vừa 22 tuổi, truy thụy Hiếu Minh Thế tử (孝明世子). Cũng năm đó, sách phong Lý Hoán làm Vương thế tôn (王世孫).

Quốc mẫu và An Đông Kim thị cực thịnh
Năm 1834, ngày 13 tháng 12 dương lịch, Thuần Tổ đại vương qua đời tại Hội Tường điện của Khánh Hi cung. Khoảng 5 ngày sau, Thế tôn Lý Hoán kế vị, tức Hiến Tông đại vương. Tổ mẫu Vương phi Kim thị được tôn làm Vương đại phi (王大妃), trở thành nhiếp chính cho cháu trai 8 tuổi của mình. Không lâu sau, Đại phi ra ý chỉ truy tôn cho Thuần Tổ, truy thụy cho Hiếu Minh Thế tử thành Dực Tông (翼宗), lại tự tôn Vương đại phi trở thành Đại vương đại phi (大王大妃) với tư cách là tổ mẫu, Thế tử tần Triệu thị trở thành Vương đại phi. Quyền lực chính trị tại vương quốc này vẫn còn trong tay của gia đình bà.

Sau khi Kim Tổ Thuần qua đời vào năm 1832, gia tộc An Đông Kim thị nhất thời không có thủ lĩnh, bị ngoại thích mới là Phong Nhưỡng Triệu thị của Vương đại phi Triệu thị lấn át. Sau nhiều đợt đấu đá nhau, Kim Tổ Căn (金祖根) đánh bại được con trai trưởng của Kim Tổ Thuần, cũng là em họ của ông, là Kim Tả Căn (金左根), giành quyền thủ lĩnh của An Đông Kim thị. Kim Tổ Căn nhân đó được quyền thế, họ Kim cũng nhân đó đưa con gái vào tham gia Giản trạch tuyển Phi cho Tân vương Hiến Tông.

Năm 1837, ngày 8 tháng 3, Kim thị và Hiến Tông bái hành gia lễ, trở thành Vương phi, tức Hiếu Hiển Vương hậu. Nắm địa vị quốc trượng, Kim tổ Căn thuận lợi nắm đại quyền triều chánh. Đương lúc đó, Đại vương đại phi là em gái ruột của Kim Tả Căn, còn Đại phi Triệu thị là con gái của Triệu Vạn Vĩnh (趙萬永), hai đối thủ đáng gờm khiến Kim Tổ Căn chưa thể khống chế triều đình hoàn toàn.

Năm 1843, ngày 25 tháng 8, Vương phi Kim thị qua đời, trạng thái giữa 2 đại gia tộc ngoại thích bất phân thắng bại.

Qua đời và Ngoại thích suy yếu
Năm 1844, ngày 3 tháng 1, Kim Tổ Căn qua đời, em trai của Đại vương đại phi là Kim Tả Căn (金左根) trở thành thủ lĩnh của An Đông Kim thị. Như thế, dòng họ An Đông Kim thị tiếp tục hồi sinh, đạt được đại quyền thế khuynh đảo trong triều đình.

Năm 1849, ngày 6 tháng 6, Hiến Tông qua đời mà không có con trai kế thừa vương vị. Đại vương đại phi Kim thị lệnh cho con trai thứ ba của Toàn Khê quân (全溪君), tức Đức Hoàn quân (德完君) làm người kế vị, trở thành Triều Tiên Triết Tông. Đại vương đại phi Kim thị được tôn làm Mẫu phi (母妃), vì nhân do Triết Tông còn nhỏ tuổi, tiếp tục thực hiện Thùy liêm thính chánh. Thế lực hùng mạnh của Kim Tả Căn lại gia tăng, giữ các chức Phán thư (判書), đả kích đối thủ chính trị, cũng là thủ lĩnh của Phong Nhưỡng Triệu thị là Triệu Bỉnh Quỳ (趙秉夔). Sau khi dưỡng phụ của Bình Quỳ là Lĩnh nghị chánh Triệu Dần Vĩnh (趙寅永) qua đời, Kim Tả Căn ngay lập tức đoạt lấy chức Lãnh nghị chánh (領議政), độc bá triều cương, khiến Phong Nhưỡng Triệu thị và bá tính ác cảm ra mặt.

Đạt được quyền thế, nội bộ An Đông Kim thị lại trở nên lục đục. Do Kim Tả Căn và em họ là Kim Vấn Căn (金汶根) tranh chấp gia tài, lại mâu thuẫn chuyện đưa con gái vào cung tham gia Giản trạch tuyển Phi. Năm 1851, Triết Tông sách lập con gái của Kim Vấn Căn làm Vương phi, do đó Kim Vấn Căn lãnh tước Vĩnh Ân phủ viện quân (永恩府院君), trở thành quốc trượng, đối đầu với thế lực của Kim Tả Căn. Giữa lúc đó, Đại vương đại phi Kim thị sức khỏe không tốt, hay mắc bệnh.

Năm 1857, ngày 4 tháng 8, Đại vương đại phi Kim thị bệnh nặng, không lâu sau thì qua đời ở Dưỡng Tâm các (養心閣) của Xương Đức cung, hưởng thọ 68 tuổi. Khoảng 5 ngày sau, quần thần dâng thụy hiệu là Thuần Nguyên (純元).

Sau khi Thuần Nguyên vương hậu qua đời, gia tộc An Đông Kim thị hoàn toàn mất đi chỗ dựa, đối với Kim Tả Căn là một đả kích lớn. Ngay sau đó, Vương đại phi Triệu thị được tôn làm Đại vương vương phi, Phong Nhưỡng Triệu thị lại "đông sơn tái khởi". Năm 1862, sau biến loạn chính trị, An Đông Kim thị và Kim Tổ Căn bị hoạch tội lạm quyền, dần mất quyền thế. Đến năm 1863, Triều Tiên Cao Tông được Triệu Đại phi lập lên ngôi, Phong Nhưỡng Triệu thị hoàn toàn nắm đại quyền, dòng tộc An Đông Kim thị hoàn toàn giải thể.

Về sau, Triều Tiên Cao Tông truy tôn Triều Tiên Thuần Tổ làm Thuần Tổ Túc hoàng đế (純祖肅皇帝), Thuần Nguyên vương hậu được tôn làm Thuần Nguyên Túc hoàng hậu (純元肅皇后, 순원숙황후).

Thụy hiệu
 명경문인광성융희정렬선휘영덕자헌현륜홍화신운수목예성홍정순원숙황후
 明敬文仁光聖隆禧正烈宣徽英德慈獻顯倫洪化神運粹穆睿成弘定純元肅皇后
 Minh Kính Văn Nhân Quang Thánh Long Hi Chính Liệt Tuyên Hy Anh Đức Từ Hiến Hiển Luân Hồng Hóa Thần Vận Túy Mục Duệ Thành Hoằng Định Thuần Nguyên Túc hoàng hậu

Trong văn hoá đại chúng
Được diễn bởi Seo Jeong-yeon trong phim truyền hình Mây hoạ ánh trăng (KBS 2016).

Được diễn bởi bea jong ok trong phim truyền hình Chàng hậu (tvN 2020-2021)

Gia quyến
 Phụ thân: Kim Tổ Thuần (金祖淳; 1765 - 1832), Vĩnh An phủ viện quân Lãnh nghị chánh Trung Văn công (永安府院君領議政忠文公).
 Mẫu thân: Thanh Dương phủ phu nhân Thanh Tùng Thẩm thị (青陽府夫人靑松沈氏).
 Anh trai: Phụ quốc sùng lộc đại phu Phán đôn ninh phủ sứ Kim Thượng Căn (金逌根).
 Anh trai: Tham phán Kim Nguyên Căn (金元根).
 Em trai: Lĩnh nghị chánh Trung Dực công Kim Tả Căn (金左根).
 Em gái: Kim thị (金氏), lấy Phán quan Nam Cửu Thần (南久淳).
 Em gái: Kim thị (金氏), lấy Phán quan Lý Khiêm Tại (李謙在).
 Em gái: Kim thị (金氏), lấy Thừa chỉ Lý Khẳng Ngu (李肯愚).
 Em gái: Kim thị(金氏), lấy Tiền quận thủ Lý Bỉnh Ích (李秉益).
 Con cái:
 Trưởng tử Hiếu Minh Thế tử (孝明世子, 1809 -1830), tên Lý Thái (李旲). Phối ngẫu là Thần Trinh Vương hậu của Phong Nhưỡng Triệu thị, sinh hạ Triều Tiên Hiến Tông.
 Trưởng nữ Minh Uẩn công chúa (明溫公主, 1810 - 1832), hạ giá lấy Đông Ninh úy Kim Hiền Căn (金賢根).
 Thứ nhị nữ Phúc Uẩn công chúa (福溫公主, 1818 - 1832), hạ giá lấy Xương Ninh úy Kim Bỉnh Trù (金炳疇).
 Thứ tử Đại quân (大君), sinh vào năm 1820 và chết trong năm đó.
 Thứ tam nữ Đức Uẩn công chúa (德溫公主, 1822 - 1844), hạ giá lấy Nam Ninh úy Doãn Nghi Thiện (尹宜善).
 Dưỡng tử Triều Tiên Triết Tông Lý Biện (李昪), con trai của Toàn Khê Đại viện quân Lý Khoáng (李壙) và Long Thành phủ đại phu nhân Liêm thị ở Long Đàm (龍城府大夫人龍潭廉氏). Ông là hậu duệ của Trang Hiến Thế tử Lý Huyên, thông qua người con của Thế tử là Ân Ngạn quân (恩彦君).

Tham khảo

 Triều Tiên vương triều thực lục - 《朝鮮王朝實錄》
 Thuần Nguyên vương hậu Kim thị truyện

Sinh năm 1789
Mất năm 1857
Hoàng hậu Triều Tiên


title: Liên họ Người

text:
Liên họ Người (danh pháp khoa học: Hominoidea) là một liên họ gồm hai họ "khỉ không đuôi dạng người" hay "vượn dạng người" (tiếng Anh: ape còn được gọi là khỉ hay khỉ không đuôi) đang tồn tại là Hominidae (họ Người) và Hylobatidae (họ Vượn), và có thể bao gồm cả bốn họ tuyệt chủng trong tiểu bộ Catarrhini, bộ Linh trưởng.

Phân loại
Tiểu bộ Khỉ mũi hẹp
 Liên họ Cercopithecoidea
 Họ Cercopithecidae: Khỉ Cựu thế giới
 Liên họ Hominoidea
 Họ †Chororapithecus cũng được cho là thuộc họ Hominidae
 Họ Hylobatidae: vượn
 Chi †Bunopithecus: †Bunopithecus sericus
 Chi Hylobates
 Hylobates agilis: Vượn tay đen
 Hylobates albibarbis: Vượn râu trắng Borneo
 Hylobates klossii: Vượn Kloss, vượn Mentawai hay Bilou
 Hylobates lar: Vượn tay trắng
 Hylobates moloch: Vượn bạc
 H. moloch moloch: Vượn bạc miền tây hay vượn Java miền tây
 H. moloch pongoalsoni: Vượn bạc miền đông hay vượn Trung Java
 Hylobates muelleri: Vượn Borneo Müller
 H. muelleri muelleri: Vượn xám Müller
 H. muelleri abbotti: Vượn xám Abbott
 H. muelleri funereus: Vượn xám miền bắc
 Hylobates pileatus: Vượn pilê
 Chi Hoolock
 Hoolock hoolock: Vượn mày trắng miền tây
 Hoolock leuconedys: Vượn mày trắng miền đông
 Chi Nomascus: Vượn mào
 Nomascus annamensis: Vượn mào đen má hung Trung bộ
 Nomascus concolor: Vượn đen tuyền tây bắc
 N. concolor concolor: Bắc Bộ, Việt Nam
 N. concolor lu: Lào
 N. concolor jingdongensis: Trung Vân Nam
 N. concolor furvogaster: Tây Vân Nam
 Nomascus nasutus: Vượn đen Đông Bắc
 N. nasutus hainanus: Vượn mào đen Hải Nam
 N. nasutus nasutus: Vượn Cao Vít
 Nomascus siki: Vượn Siki hay vượn má trắng phương nam
 Nomascus leucogenys: Vượn đen má trắng
 Nomascus gabriellae: Vượn đen má hung
 Chi Symphalangus
 Symphalangus syndactylus: Vượn ngón chân hợp
 Họ Hominidae: khỉ dạng người loại lớn
 Chi Pongo: đười ươi
 Pongo pygmaeus: Đười ươi Borneo
 Pongo abelii: Đười ươi Sumatra
 Chi Gorilla: gôrila, khỉ đột, đại tinh tinh
 Gorilla gorilla
 Gorilla beringei
 Chi Homo: người
 Homo sapiens: người
 Chi Pan: tinh tinh, hắc tinh tinh
 Pan troglodytes: Tinh tinh thông thường
 Pan paniscus: Tinh tinh lùn
 Vượn Bili, mới phát hiện, chưa phân loại
 Họ †Proconsulidae
 Họ †Pliobatidae
 Chưa rõ ràng

Xem thêm

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hominoid systematics: The soft evidence  by David Pilbeam . Agreement between cladograms based on molecular and anatomical data.
 Dirtpage: Apes


title: 4722 Agelaos

text:
4722 Agelaos (4271 T-3) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1977 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4722 Agelaos

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Washim

text:
Washim là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Washim thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Washim có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 546 mét (1791 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Washim có dân số 62.863 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Washim có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Washim, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Bulbophyllum coniferum

text:
Bulbophyllum coniferum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Terebra intumescyra

text:
Terebra intumescyra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 2007


title: Piper truman-yunckeri

text:
Piper truman-yunckeri là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Tham khảo

 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Piper truman-yunckeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
T


title: Denticollis shirozui

text:
Denticollis shirozui là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Denticollis