title: Lục địa

text:
Lục địa (tiếng Anh: continent) hay Đại lục là một mảng đất liền nằm trên bề mặt lớp vỏ Trái Đất, có nước vây quanh. Lục địa chiếm tổng diện tích khoảng hơn 148,647 triệu km² hay khoảng 29% diện tích bề mặt Trái Đất (510.065.600 km²). Trên thế giới có tất cả sáu lục địa, bao gồm Lục địa Á-Âu, lục địa Phi, lục địa Úc, lục địa Bắc Mỹ, lục địa Nam Mỹ và lục địa Nam Cực nhưng đây chỉ là cách phân chia tương đối và không mang tính tiêu chuẩn. Sự chuyển động của các lục địa, như va chạm và vỡ ra được giải thích bằng thuyết trôi dạt lục địa và đã trở thành một chủ đề nghiên cứu trong địa chất học.

Định nghĩa
Lục địa (陸地) hay đại lục (大陸) là từ Hán Việt chỉ vùng đất liền rộng lớn, được bao bọc xung quanh bởi các biển và đại dương. Trong đó lục địa Á-Âu và lục địa Phi được gọi là cựu đại lục, còn lục địa Úc, Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Nam Cực được gọi là tân đại lục. Hiện nay có một sự lộn xộn trong cách hiểu và dùng từ giữa lục địa và châu lục, trong khi lục địa là tổ hợp lớn về đất đai mang tính chất địa lý tự nhiên, thì châu lục lại được phân chia dựa trên các yếu tố chính trị, kinh tế, văn hóa và lịch sử; một châu lục bao gồm nhiều quốc gia với các phần diện tích nằm trong lục địa lẫn các đảo xung quanh. Ví dụ, lục địa Á-Âu được coi là một lục địa chung nhưng lại chia làm hai châu lục riêng biệt là châu Á và châu Âu; còn lục địa Bắc Mỹ và lục địa Nam Mỹ là hai lục địa riêng biệt nhưng lại được gộp làm một châu lục là Châu Mỹ.

Sáu lục địa thường được phân chia dựa trên diện tích địa lý nên cũng tạo ra nhiều sự phân chia tùy tiện. Ví dụ, lục địa Úc có địa hình giống với đảo Greenland, nhưng lục địa Úc được xếp vào loại "lục địa nhỏ nhất" với diện tích 7,617,930km2 chứ không bị coi là hòn đảo; còn Greenland lại được coi là "hòn đảo lớn nhất" với diện tích 2,166,086km2 mà không được gọi là lục địa, lí giải cho sự phân chia này đến nay vẫn chưa được giải thích rõ ràng.

Các cách hiểu về lục địa
Nghĩa hẹp của từ lục địa là một vùng đất liền liên tục, có các đường bờ biển và bất kỳ ranh giới nào tạo thành rìa của lục địa. Trong ngữ cảnh này, thuật ngữ lục địa châu Âu được dùng để ám chỉ phần đất liền của châu Âu, không bao gồm các đảo như Great Britain, Ireland, Malta và Iceland, và thuật ngữ lục địa châu Úc có thể đề cập đến phần đất liền của Úc, không bao gồm Tasmania và New Guinea. Tương tự, Hoa Kỳ lục địa bao gồm 48 tiểu bang liền kề ở trung Bắc Mỹ và có thể bao gồm Alaska ở tây bắc lục địa, không bao gồm Hawaii ở giữa Thái Bình Dương.

Về khía cạnh địa chất học hoặc địa lý tự nhiên, lục địa có thể kéo dài ra liên tục ra bên ngoài đường bờ biển đến khu vực nước nông gần kề (gọi là thềm lục địa) và các đảo trên thềm lục địa, vì chúng là một phần cấu trúc kéo dài của lục địa. Theo cách hiểu này, rìa của thềm lục địa là rìa thực sự của lục địa, do các đường bờ thay đổi khi mực nước biển dâng hay hạ. Trong ngữ cảnh này các đảo như Great Britain và Ireland là một phần của lục địa châu Âu, trong khi Úc và đảo New Guinea là cùng một lục địa.

Về khía cạnh văn hóa, khái niệm lục địa có thể vượt ra khỏi ranh giới thềm lục địa, bao gồm các đảo trong đại dương và các mảnh vỡ của luc địa. Theo cách hiểu này, Iceland được xem là một phần của lục địa châu Âu và Madagascar là một phần của lục địa châu Phi. Vượt ra ngoài khái niệm này, các nhà địa lý xếp mảng lục địa Á-Úc cùng với các quần đảo khác trong Thái Bình Dương thành một lục địa gọi là Oceania. Cách định nghĩa này chia toàn bộ phần đất trên bề mặt Trái Đất thành các lục địa hoặc bán lục địa.

Số lục địa
Có nhiều cách phân biệt các lục địa như: (nguồn địa lý)

{| class="wikitable" style="margin:auto;"
|-
! colspan="9" | Mô hình
|-
| style="background:#fff;" colspan="9"|Bản đồ màu thể hiện các lục địa khác nhau. Các khu vực mờ hơn thể hiện phân chia của các lục địa.
|-
|4 lục địa
|colspan="3" |          Á-Âu-Phi
|colspan="2" |       Mỹ
||    Nam Cực
||    Úc
|-
|5 lục địa
||    Phi
|colspan="2" |       Á-Âu
|colspan="2" |       Mỹ
||    Nam Cực
||    Úc
|-
|6 lục địa
||    Phi
||    Âu
||    Á
|colspan="2" |       Mỹ
||    Nam Cực
||    Úc/Đại Dương
|-
|6 lục địa
||    Phi
|colspan="2" |       Á-Âu
||    Bắc Mỹ
||    Nam Mỹ
||    Nam Cực
||    Úc/Đại Dương
|-
|7 lục địa
||    Phi
||    Âu
||    Á
||    Bắc Mỹ
||    Nam Mỹ
||    Nam Cực
||    Úc/Đại Dương
|}

 Mô hình 7 lục địa được dùng ở Trung Quốc, Ấn Độ, một vài phần ở Tây Âu và hầu hết các nước nói tiếng Anh, bao gồm cả Australia và Anh.
 Mô hình 6 lục địa với Châu Á-Âu kết hợp được dùng ở Nga, Đông Âu, và Nhật Bản.
 Mô hình 6 lục địa với Châu Mỹ kết hợp được dùng ở Việt Nam, Pháp, các quốc gia từng chịu ảnh hưởng của Pháp, Ý, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha, Hy Lạp và các quốc gia thuộc Mỹ Latin.

Thuật ngữ Châu Đại Dương hoặc Australasia để chỉ một vùng bao gồm lục địa Úc và các quần đảo trên Thái Bình Dương, trừ những đảo nằm gần lục địa Á hoặc Mỹ thì được gồm vào Châu Á và Châu Mỹ. Châu Đại Dương thường được dùng thay cho Châu Úc. Ví dụ, Atlas of Canada sử dụng Châu Đại Dương,.

Đặc trưng địa chất
Đặc trưng của lục địa là có cấu trúc vỏ lục địa (quyển sial) với bề dày 20 – 70 km và có giới hạn dưới là ranh giới Moho. Lớp vỏ lục địa chủ yếu chứa các loại đá nhẹ như granit với tỷ trọng trung bình khoảng 2,7-2,8 g/cm³. Kiến tạo mảng là tiến trình địa chất chính trong việc gây ra chuyển động, va chạm và phân chia của các khối lục địa.

Xem thêm
 Châu lục
 Đảo
 Đại dương và biển
 Đất liền

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài cơ bản dài trung bình


title: BLU-82

text:
BLU-82B/C-130 là một loại bom phát quang, thông thường, có khối lượng 15.000 pound (6800 kg), được thả từ máy bay MC-130. Ban đầu nó được thiết kế để phát quang, tạo ra một vùng trống trong các cánh rừng ở Việt Nam, nó cũng từng được sử dụng ở Afghanistan như một loại vũ khí chống người và có tác dụng răn đe do bán kính sát thương rất lớn của nó (từ 300 đến 900 foot tùy theo từng trường hợp) kết hợp với anh sáng chói và âm thanh lớn có thể nghe được từ khoảng cách xa. Nó là loại bom thường lớn nhất trong vài thập kỷ. Hiện nay, loại bom thường lớn nhất là GBU-43 Massive Ordnance Air Blast bomb, chứa 18.700 pound (8470 kg) thuốc nổ, mặc dù cả hai loại này còn thua xa so về khối lượng và kích thước so với loại bom động đất T12 Cloud Maker được phát triển từ bom Grand Slam bomb của Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai. T12 có khối lượng 43.600 pound, khoảng gần 20 tấn.

Độ cao nhỏ nhất khi ném loại bom này mà máy bay không bị ảnh hưởng bởi các mảnh văng từ vụ nổ của quả bom là 6.000 foot (1.800 m). Quả bom chứa 12.600 pound (5.700 kg) thuốc nổ (hỗn hợp của ammonium nitrat, bột nhôm và một loại nhựa polystyrene), nổ cách mặt đất 965mm. Khi nổ ở khoảng cách đó, nếu thuận lợi, nó chỉ phá hủy các cây cối trên mặt đất mà không khoan sâu xuống đất tạo ra hố bom.

Mẫu BLU-82 ban đầu để phát quang một vùng đất cho việc cất hạ cánh các máy bay trực thăng và để đặt các ụ pháo ở Việt Nam. Tuy nhiên, tại trận Xuân Lộc trong những ngày cuối cùng của Chiến tranh Việt Nam, các máy bay Quân lực Việt Nam Cộng hòa đã thả hai quả bom BLU-82 xuống đội hình của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Mười một quả BLU-82 cũng được thả xuống trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, tất cả đều được thả từ các chuyên cơ C-130. Các quả bom thả lúc đầu được cho là để kiểm tra khả năng, độ tin cậy của loại bom này cho việc rà phá hay chọc thủng các bãi mìn;. Sau đó, các quả bom được thả chủ yếu cho mục đích gây ảnh hưởng về tâm lý và hiệu quả sát thương của chúng . Không quân Hoa Kỳ cũng đã thả một số quả BLU-82 trong chiến dịch phá hủy các mạng lưới khủng bố Taliban và al-Qaeda ở Afghanistan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Air Force Museum fact sheet
 BLU-82B at Federation of American Scientists / Military Analysis Network

Bom hiện đại của Mỹ
Bom

cs:Daisy cutter
ja:デイジーカッター


title: Hilarocassis bordoni

text:
Hilarocassis bordoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Hilarocassis


title: Tipula daitenjoensis

text:
Tipula daitenjoensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Amarpur, Tripura

text:
Amarpur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận South Tripura thuộc bang Tripura, Ấn Độ.

Địa lý
Amarpur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 24 mét (78 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Amarpur có dân số 10.863 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Amarpur có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Amarpur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tripura


title: Tipula crastina

text:
Tipula crastina là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Lasioglossum fulvitarse

text:
Lasioglossum fulvitarse là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1876


title: Villers-Stoncourt

text:
Villers-Stoncourt là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle

en:Villers-Stoncourt


title: Megachile rufolobata

text:
Megachile rufolobata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1913


title: Cinguloterebra lima

text:
Cinguloterebra lima là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cinguloterebra


title: Taufkirchen an der Trattnach

text:
Taufkirchen an der Trattnach là một đô thị ở huyện Grieskirchen bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 24,6 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2054 người.

Tham khảo


title: Melhania milleri

text:
Melhania milleri là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Melhania milleri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Melhania
Thực vật Yemen


title: Tyrannasorus rex

text:
Tyrannasorus rex là một loài bọ cánh cứng đã tuyệt chủng trong Miocene. Nó được đặt theo tên loài khủng long Tyrannosaurus rex, mặc dù những người phát hiện ra nó đặt tên dự theo chi Hybosorus trong họ Hybosoridae. Mẫu hóa thạch được tìm thấy trong hổ phách của Hymenaea protera ở Cộng hòa Dominica.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 2001
Côn trùng tuyệt chủng


title: Đạo luật về người làm công 1351

text:
Đạo luật về người làm công là luật được thông qua bởi Quốc hội Anh dưới thời vua Edward III vào năm 1351 nhằm đối phó lại sự thiếu hụt lao động. Nó được giới thiệu bởi John Hale.
Nạn Cái chết đen hay Nạn dịch hạch giết chết hơn một phần ba dân số Châu Âu (hầu hết là nông dân) đã gây ra sự suy giảm nghiêm trọng trong nguồn cung lao động. Các chủ đất đột nhiên phải đối mặt với sự tăng vọt trong cạnh tranh giành người lao động. Những người làm công đã có quyền mặc cả cao hơn và đòi hỏi những mức lương cao hơn. Chi phí cho lao động tăng cao đã dẫn tới lạm phát trong cả nền kinh tế. Tầng lớp tinh hoa than vãn về sự chuyển dịch đột ngột trong quyền lực kinh tế. Trong nỗ lực kiểm soát chi phí lao động và các mức giá, Edward đã ban hành Sắc lệnh về người làm công vào năm 1394. Quốc hội đã nỗ lực để củng cố cho Sắc lệnh với Đạo luật về người làm công.
Đạo luật đặt ra mức lương tối đa cho người làm công tương xứng với mức lương được trả trước Cái chết đen. Những thay đổi này, tuy nhiên, đã thất bại trong việc tính đến những điều kiện kinh tế thay đổi trong suốt thời kỳ bệnh dịch, và hơn nữa, thời kỳ mà các mức lương được sử dụng lại là thời kỳ suy thoái kinh tế ở Anh do kết quả của Chiến tranh Trăm năm. Do đó, lương trong suốt thời kỳ bệnh dịch được đặt ra thậm chí còn thấp hơn để phù hợp với mức trong thời kỳ suy thoái. Đạo luật cũng quy định rằng những người đàn ông và đàn bà khỏe mạnh phải làm việc, và áp đặt mức phạt nghiêm khắc đối với những người còn nhàn rỗi. Trong thực tế, đạo luật được thực thi một cách yếu kém và thất bại, nhưng nó đã đặt ra tiền lệ phân biệt giữa những người làm công đủ sức khỏe làm việc và những người không thể làm việc do một lý do bất kỳ. Sự phân biệt này lại nổi lên trong những bộ luật sau này liên quan đến đói nghèo.
Sắc lệnh về người làm công và Đạo luật về người làm công đương nhiên là không được ưa chuộng bởi những người nông dân muốn những mức lương cao hơn và những tiêu chuẩn sống tốt hơn, và là nhân tố đóng góp cho những cuộc nổi dậy của nông dân sau này, đáng lưu ý nhất là cuộc nổi dậy của nông dân Anh năm 1381. Những quá trình tương tự cũng diễn ra trên khắp châu Âu - mức trần lương theo sau sự thiếu hụt lao động sau nạn Cái chết đen dẫn đến cuộc Khởi nghĩa nhân dân tại châu Âu nửa sau thời Trung Cổ.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Text of the statute
 Another source of the text
 Another source, annotated, see (D)

Đạo luật của Nghị viện Anh
Luật pháp năm 1351
Lịch sử Vương quốc Liên hiệp Anh
Chính sách định giá
Luật năm 1351


title: Triepeolus laticaudus

text:
Triepeolus laticaudus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 1921


title: Cardiocondyla

text:
Cardiocondyla là một chi kiến thuộc họ Formicidae.

Các chi có họ hàng gần là Leptothorax, Stereomyrmex và Romblonella.

Các loài
 C. atalanta
 C. batesii
 C. bicoronata
 C. brachyceps
 C. breviscapus
 C. britteni
 C. bulgarica
 C. carbonaria
 C. cristata
 C. elegans
 C. emeryi
 C. fajumensis
 C. gallagheri
 C. gallilaeica
 C. gibbosa
 C. goa
 C. insutura
 C. israelica
 C. jacquemini
 C. kagutsuchi
 C. koshewnikovi
 C. kushanica
 C. littoralis
 C. longiceps
 C. longinoda
 C. luciae
 C. mauritanica
 C. melana
 C. minutior
 C. monardi
 C. nana
 C. neferka
 C. nigra
 C. nigrocerea
 C. nivalis
 C. nuda
 C. obscurior
 C. opaca
 C. opistopsis
 C. papuana
 C. paradoxa
 C. paranuda
 C. parvinoda
 C. persiana
 C. pirata
 C. rugulosa
 C. sahlbergi
 C. sekhemka
 C. semirubra
 C. shagrinata
 C. shuckardi
 C. sima
 C. stambuloffii
 C. strigifrons
 C. tenuifrons
 C. thoracica
 C. tibetana
 C. tiwarii
 C. tjibodana
 C. ulianini
 C. unicalis
 C. venustula
 C. weserka
 C. wheeleri
 C. wroughtonii
 C. yemeni
 C. yoruba
 C. zoserka

Xem thêm
 Danh sách các chi kiến

Chú thích

Tham khảo
 Emery, C. 1869: Enumerazione dei Formicidi che rinvengonsi nei contorni di Napoli. Annali dell'Accademia degli Aspiranti Naturalisti, (2)2: 1-26.
 Collingwood. 1985: Hymenoptera: Fam. Formicidae of Saudi Arabia. Động vật Saudi Arabia, 7: 230-302.
 Rigato. 2002: Three new Afrotropical Cardiocondyla Emery, with a revised key to the workers (Hymenoptera Formicidae). Bollettino della Societa Entomologica Italiana, 134(2): 167-173.
 Bolton, B. 2003: Synopsis and classification of Formicidae. Memoirs of the American Entomological Institute, 71: 1-370.
 Seifert, B. 2003: The ant genus Cardiocondyla (Insecta: Hymenoptera: Formicidae) - a taxonomic revision of the C. elegans, C. bulgarica, C. batesii, C. nuda, C. shuckardi, C. stambuloffii, C. wroughtonii, C. emeryi and C. minutior species groups. Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien, 104B: 203-338. PDF
 Heinze J., Cremer S., Eckl N. & Schrempf A. 2006: Stealthy invaders: the biology of Cardiocondyla tramp ants. Insectes sociaux, 53(1): 1-7. .

Liên kết ngoài

Crematogastrini


title: Acrocrypta violaceicuprea

text:
Acrocrypta violaceicuprea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang in Wang & Li miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Acrocrypta


title: Caryedes canthylogaster

text:
Caryedes canthylogaster là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Caryedes


title: Perdita distincta

text:
Perdita distincta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Hans Sloane

text:
Hans Sloane (16 tháng 4 năm 1660 – 11 tháng 1 năm 1753) là một nhà vật lý, nhà tự nhiên học và nhà sưu tập người Ireland. Bộ sưu tập hơn 71.000 vật phẩm của ông là những viên gạch nền móng đầu tiên cho sự hình thành Bảo tàng Anh nổi tiếng ngày nay. Hans Sloane cũng là người phát minh ra đồ uống sô cô la nóng (Hot Chocolate). Tên ông được đặt cho một quảng trường ở London và một quảng trường khác ở Killyleagh, Ireland, nơi ông chào đời.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 About Hans Sloane, Natural History Museum, London
"Index to the Sloane manuscripts in the British Museum", in the British Museum in various formats, at Archive.org
A Voyage… on Botanicus
Catalogus Plantarum...on Botanicus
Bloomsbury 1759 Exhibition

Sinh năm 1660
Mất năm 1753
Bảo tàng Anh
Nhà thực vật học với tên viết tắt
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Waiting for My Rocket to Come

text:
Waiting for My Rocket to Come là album đầu tay với một nhãn hiệu lớn của ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ Jason Mraz, phát hành năm 2002.

Danh sách track

Phiên bản tại Nhật

13. Tonight, Not Again (Phiên bản trực tiếp)

Bảng xếp hạng
Album - Billboard (Bắc Mỹ)

Đĩa đơn - Billboard (North America)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Album của Jason Mraz
Album năm 2002
Album đầu tay năm 2002
Albums do John Alagía sản xuất
Album của hãng Elektra Records


title: Granulina marginata

text:
Granulina marginata là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granulina


title: Eugenysa unicolor

text:
Eugenysa unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec & Dabrowska miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Eugenysa


title: Longitarsus pallidicornis

text:
Longitarsus pallidicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kutschera miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Anisophyllea corneri

text:
Anisophyllea corneri là một loài thực vật]] thuộc họ Anisophylleaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Anisophyllea corneri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Bất đẳng diệp
Thực vật được mô tả năm 1958


title: Atremaea

text:
Atremaea là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Anomologini


title: Kalundre

text:
Kalundre là một thị trấn thống kê (census town) của quận Raigarh thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kalundre có dân số 7581 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kalundre có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Kalundre, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Hebeloma syrjense

text:
Hebeloma syrjense là một loài nấm ở Hymenogastraceae.

Chú thích

Tham khảo

Hebeloma
Nấm Bắc Mỹ


title: Neodymi

text:
Neodymi (tên Latinh: Neodymium) là một nguyên tố hóa học với ký hiệu Nd và số nguyên tử bằng 60.

Đặc trưng
Neodymi, một kim loại đất hiếm, có mặt trong Misch metal ở hàm lượng tới khoảng 18%. Kim loại này có ánh kim màu trắng bạc sáng, tuy nhiên, là một trong số các kim loại đất hiếm nhóm Lanthan rất dễ phản ứng hóa học nên nó nhanh chóng bị oxy hóa trong không khí. Lớp oxide trên bề mặt sau đó dễ bị tách ra làm kim loại này tiếp tục bị oxy hóa. Mặc dù thuộc về nhóm gọi là "kim loại đất hiếm", nhưng neodymi hoàn toàn không hiếm. Nó chiếm khoảng 38 ppm khối lượng lớp vỏ Trái Đất.

Tính hóa học
Kim loại neodymi bị xỉn từ từ trong không khí và cháy dễ dàng ở nhiệt độ 150 ℃ và tạo thành neodymi(III) oxide:
4Nd + 3O2 → 2Nd2O3

Neodymi có tính điện dương khá cao, nó phản ứng từ từ với nước lạnh, phản ứng khá nhanh với nước nóng để tảo thành neodymi(III) hydroxide:
2Nd (r) + 6H2O (l) → 2Nd(OH)3 (r) + 3H2 (k)

Kim loại neodymi phản ứng với tất cả các halogen:
2Nd (r) + 3F2 (k) → 2NdF3 (r) (màu tím)
2Nd (r) + 3Cl2 (k) → 2NdCl3 (r) (màu hoa cà)
2Nd (r) + 3Br2 (k) → 2NdBr3 (r) (màu tím)
2Nd (r) + 3I2 (k) → 2NdI3 (r) (màu lục)

Neodymi hòa tan dễ dàng trong acid sunfuric loãng để tạo thành dung dịch chứa ion Nd(III) màu hoa cà, tồn tại dưới dạng phức [Nd(H2O)9]3+:

2Nd (r) + 3H2SO4 (dd) → 2Nd3+ (dd) + 3SO (dd) + 3H2 (r)

Các hợp chất
Neodymi tồn tại ở các trạng thái oxy hóa +2, +3, +4. Nd2+ có màu lục, Nd3+ có màu hồng, còn Nd4+ có màu vàng. Dưới đây là danh sách một số hợp chất của neodymi:
Neodymi(III) nitrat [Nd(NO3)3]
Neodymi(II) oxide (NdO)
Neodymi(III) oxide (Nd2O3)
Neodymi(III) hydroxide [Nd(OH)3]
Neodymi(III) fluoride (NdF3)
Neodymi(IV) fluoride (NdF4)
Neodymi(III) phosphat (NdPO4)
Neodymi(III) sunfat [Nd2(SO4)3]
Neodymi(II) chloride (NdCl2)
Neodymi(III) chloride (NdCl3)
Neodymi(IV) chloride (NdCl4)
Neodymi(II) bromide (NdBr2)
Neodymi(III) bromide (NdBr3)
Neodymi(II) iodide (NdI2)
Neodymi(III) iodide (NdI3)

Xem thêm Bản mẫu: Hợp chất neodymi.

Ứng dụng
Các nam châm neodymi là các nam châm vĩnh cửu mạnh nhất hiện đã biết – Nd2Fe14B. Các nam châm này rẻ hơn, nhẹ hơn và mạnh hơn so với các nam châm samari-coban. Các nam châm neodymi xuất hiện trong các sản phẩm như microphone, các loa chuyên nghiệp, trong tai nghe, ghi-ta và các đầu cảm biến của ghi-ta bass cũng như đầu đọc của ổ đĩa cứng máy tính trong đó cần có khối lượng nhỏ, dung tích bé hay từ trường mạnh.
Neodymi là thành phần hợp thành của đidymi được sử dụng để tạo màu cho thủy tinh dùng làm kính bảo hộ trong nghề hàn và thổi thủy tinh. Dải hấp thụ sắc nét của nó trùng với tần số bức xạ của natri ở bước sóng 589 nm.
Neodymi có nhiệt dung riêng lớn bất thường ở ngưỡng nhiệt độ của heli lỏng, vì thế nó là hữu ích trong các thiết bị siêu lạnh.
Các đèn neodymi là các đèn nóng sáng chứa neodymi trong thủy tinh để lọc ánh sáng vàng, tạo ra ánh sáng trắng hơn so với ánh sáng mặt trời.
Neodymi tạo màu cho thủy tinh với các sắc thái nằm trong khoảng từ tía tới đỏ rượu vang và xám nóng. Ánh sáng truyền qua thủy tinh như vậy thể hiện các dải hấp thụ sắc nét bất thường; thủy tinh như thế được sử dụng trong thiên văn học để tạo ra các dải sắc nét, trong đó các vạch quang phổ có thể được xác định. Neodymi cũng được sử dụng để loại bỏ màu xanh lục của thủy tinh do các tạp chất sắt gây ra.
Các muối neodymi được dùng như là chất tạo màu cho men thủy tinh.
Có lẽ là do các tính chất tương tự như ion Ca2+, nên Nd3+ đã được thông báo là hỗ trợ tăng trưởng của thực vật. Các hợp chất của nguyên tố đất hiếm này cũng thường xuyên được sử dụng tại Trung Quốc như là phân bón.
Xác định niên đại bằng samari-neodymi là hữu ích để xác định các mối liên hệ về niên đại của các loại đá và của vẫn thạch.
Quy mô và cường độ của phun trào núi lửa có thể được dự đoán bằng cách quét các đồng vị neodymi. Các phun trào núi lửa nhỏ và lớn sinh ra dung nham với thành phần khác nhau về các đồng vị neodymi. Từ thành phần của các đồng vị, các nhà khoa học có thể dự báo sự phun trào sắp xảy ra có thể mạnh ở mức nào và sử dụng thông tin này để cảnh báo dân cư về cường độ của đợt phun trào.
Một số vật liệu trong suốt nhất định với hàm lượng nhỏ các ion neodymi có thể được sử dụng trong các laser như là vật liệu laser cho các bước sóng hồng ngoại (1.054–1.064 nm), chẳng hạn như Nd:YAG (thạch lựu ytri nhôm), Nd:YLF (fluoride ytri lithi), Nd:YVO4 (orthovanadat ytri), và thủy tinh Nd. Laser hiện thời tại Atomic Weapons Establishment (AWE) của Vương quốc Anh là laser thủy tinh neodymi HELEN 1-TW, có thể tiếp cận các điểm giữa của các khu vực áp suất và nhiệt độ và được sử dụng để thu được các dữ liệu cho việc lập mô hình về việc tỷ trọng, nhiệt độ và áp suất tương tác như thế nào bên trong các đầu đạn hạt nhân. HELEN có thể tạo ra plasma có nhiệt độ khoảng 106 K, mà từ đó độ chắn và sự truyền của nguồn bức xạ được đo đạc.

Thủy tinh neodymi

Thủy tinh neodymi (thủy tinh Nd) được tạo ra bằng việc đưa vào neodymi(III) oxide (Nd2O3) trong thủy tinh nóng chảy. Trong ánh sáng ban ngày hay ánh sáng của các đèn nóng sáng thì thủy tinh neodymi có màu tím oải hương, nhưng nó trở thành màu lam nhạt khi được chiếu sáng bằng ánh sáng của đèn huỳnh quang.

Các laser trạng thái rắn thủy tinh neodymi được sử dụng trong các hệ thống nhiều tia cực cao công suất (cỡ terawatt), cao năng lượng (cỡ megajoule) cho nhiệt hạch hãm quán tính. Các laser thủy tinh Nd thông thường là nhân ba tần số cho họa ba thứ ba ở bước sóng 351 nm trong các thiết bị nhiệt hạch laser.

Thủy tinh neodymi được sử dụng rộng rãi trong các đèn nóng sáng để tạo ra ánh sáng "tự nhiên" hơn. Thủy tinh neodymi cũng đã được cấp bằng sáng chế để sử dụng trong các gương chiếu hậu của ô tô để giảm sự chói lòa về ban đêm.

Sử dụng thương mại đầu tiên của neodymi tinh chế là trong tạo màu thủy tinh, bắt đầu với các thực nghiệm của Leo Moser trong tháng 11 năm 1927. Thủy tinh "Alexandrite" được tạo ra vẫn là màu dấu hiệu của các công xưởng thủy tinh Moser cho tới nay. Thủy tinh neodymi được các xưởng thủy tinh tại Mỹ mô phỏng rộng rãi trong đầu thập niên 1930, đáng chú ý nhất có Heisey, Fostoria ("wisteria"), Cambridge ("heatherbloom") và Steuben ("wisteria") cũng như ở một vài nơi khác (chẳng hạn Lalique ở Pháp hay Murano). Thủy tinh "twilight" của Tiffin còn trong sản xuất từ khoảng 1950 tới khoảng 1980. Các nguồn hiện tại bao gồm các nhà sản xuất kính tại Cộng hòa Séc, Hoa Kỳ và Trung Quốc; Caithness Glass ở Scotland cũng sử dụng rộng rãi chất tạo màu này.

Các dải hấp thụ sắc nét của neodymi làm cho màu thủy tinh thay đổi theo các điều kiện chiếu sáng khác nhau, từ có màu tía hơi đỏ dưới ánh sáng ban ngày hay dưới ánh sáng của đèn nóng sáng vàng, nhưng trở thành màu lam dưới ánh sáng trắng của đèn huỳnhg quang, hoặc ánh xanh lục dưới điều kiện chiếu sáng ba màu. Hiện tượng thay đổi màu này được các nhà sưu tập thủy tinh đánh giá cao. Neodymi kết hợp với praseodymi tạo ra thủy tinh "Heliolite" của Moser. Khi kết hợp với vàng hay seleni nó tạo ra màu đỏ đẹp cho thủy tinh, chẳng hạn "Royalite" của Moser hay "Wistaria" của Tiffin hay một số màu khác mà Fenton thu được. Do sự tạo màu của neodymi phụ thuộc vào các sự chuyển tiếp f-f "hãm" sâu bên trong nguyên tử, nên ở đây có ảnh hưởng tương đối ít đối với màu sắc từ môi trường hóa học, vì thé màu là không thấm qua được đối với lịch sử nhiệt của thủy tinh. Tuy nhiên, để có màu tốt nhất, các tạp chất chứa sắt cần phải ở mức tối thiểu trong cát được dùng để nấu thủy tinh. Cùng một "mức hãm" của các chuyển tiếp f-f làm cho các chất tạo màu từ kim loại đất hiếm ít gắt hơn so với các chất tạo màu từ các nguyên tố có chuyển tiếp chủ yếu là lớp d, vì thế cần phải dùng nhiều hơn trong thủy tinh để đạt được cường độ màu mong muốn. Công thức gốc của Moser sử dụng khoảng 5% oxide neodymi trong thủy tinh nóng chảy, một lượng vừa đủ như vậy được Moser nói tới như là thủy tinh "kích thích bằng đất hiếm". Là một base đủ mạnh, mức như vậy của neodymi có thể ảnh hưởng tới các tính chất nóng chảy của thủy tinh và hàm lượng calci trong thủy tinh có thể cũng phải điều chỉnh theo.

Lịch sử
Neodymi được nam tước Carl Auer von Welsbach, một nhà hóa học người Áo, phát hiện tại Viên năm 1885. Ông tách neodymi cũng như nguyên tố praseodymi từ vật liệu được gọi là didymi bằng cách kết tinh phân đoạn của nitrat amoni tetrahydrat kép từ acid nitric, trong khi tuân theo việc chia tách bằng phân tích quang phổ; tuy nhiên, nó đã không được cô lập ở dạng tương đối tinh khiết cho tới tận năm 1925. Tên gọi neodymi có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp neos nghĩa là mới và didymos nghĩa là kép, đôi.

Kết tinh nitrat kép từng là phương thức tinh chế neodymi thương mại cho tới tận thập niên 1950. Lindsay Chemical Division của American Potash and Chemical Corporation, một thời từng là nhà sản xuất các kim loại đất hiếm lớn nhất trên thế giới, cung cấp oxide neodymi tinh chế theo kiểu này ở phẩm cấp 65%, 85% và 95% độ tinh khiết, với mức giá trong khoảng từ 2 tới 20 USD mỗi pao (USD năm 1960). Lindsay cũng là cơ sở đầu tiên thương mại hóa quá trình tinh chế bằng trao đổi ion ở quy mô lớn để sản xuất neodymi, sử dụng công nghệ do Frank Spedding tại Đại học bang Iowa và Phòng thí nghiệm Ames phát triển; một pao oxide độ tinh khiết 99% có giá 35 USD vào năm 1960; còn phẩm cấp 99,9% chỉ tăng thêm 5 USD nữa. Bắt đầu từ thập niên 1950, neodymi độ tinh khiết cao (như 99+%) chủ yếu thu được bằng công nghệ trao đổi ion từ cát monazit ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO4), một vật liệu giàu các nguyên tố đất hiếm. Bản thân kim loại này thu được bằng điện phân các muối halide của nó. Hiện tại, phần lớn neodymi được chiết ra từ bastnaesit, (Ce,La,Nd,Pr)CO3F, và được tinh chế bằng chiết dung môi. Tinh chế trao đổi ion được dùng để điều chế neodymi với các độ tinh khiết cao hơn (thông thường > 4 N, do khi Molycorp lần đầu tiên đưa ra oxide neodymi của họ có phẩm cấp 98% vào năm 1965, điều chế bằng chiết dung môi từ bastnaesit thu được tại mỏ Mountain Pass, California, nó chỉ có giá ở mức 5 USD mỗi pao đối với các lượng nhỏ, do vậy Lindsay nhanh chóng ngừng không sản xuất nữa). Công nghệ phát triển và độ tinh khiết được nâng cao của oxide neodymi có sẵn ở quy mô công nghiệp được phản ánh bằng sự xuất hiện của thủy tinh neodymi được làm từ đó vẫn tồn tại trong các bộ sưu tập ngày nay. Các miếng kính thời kỳ đầu của Moser và các loại thủy tinh neodymi khác sản xuất trong thập niên 1930 bị pha màu cam hay hơi đỏ nhiều hơn so với các loại thủy tinh neodymi ngày nay (có màu tía thuần khiết hơn), do các khó khăn trong việc loại bỏ các dấu vết cuối cùng của praseodymi khi người ta còn phải dựa vào công nghệ kết tinh phân đoạn.

Phổ biến
Neodymi không được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng nguyên tố tự do mà nó thường xuất hiện trong các loại quặng như cát monazit ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO4) và bastnasit ((Ce,La,Th,Nd,Y)(CO3)F) trong đó chứa các lượng nhỏ của mọi nguyên tố đất hiếm. Neodymi cũng có thể tìm thấy trong misch metal; nó rất khó tách ra từ các nguyên tố đất hiếm khác.

Đồng vị

Neodymi phổ biến trong tự nhiên là hợp thành của 5 đồng vị ổn định, bao gồm Nd142, Nd143, Nd145, Nd146 và Nd148, với Nd142 là phổ biến nhất (27,2%), và 2 đồng vị phóng xạ là Nd144 và Nd150. Tổng cộng 31 đồng vị phóng xạ của neodymi đã được nêu đặc trưng cho tới nay, với ổn định nhất là các đồng vị có trong tự nhiên Nd144 (phân rã alpha với chu kỳ bán rã (T½) bằng 2,29×1015 năm) và Nd150 (phân rã beta kép, T½ bằng 7×1018 năm). Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 11 ngày và phần lớn trong số đó có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 70 giây. Nguyên tố này cũng có 13 trạng thái giả ổn định đã biết với ổn định nhất là Nd139m (T½ bằng 5,5 giờ), Nd135m (T½ bằng 5,5 phút) và Nd133m1 (T½ ≈ 70 giây).

Phương thức phân rã chủ yếu trước đồng vị phổ biến nhất (Nd142) là bắt điện tử và phân rã positron còn phương thức chủ yếu sau đồng vị ổn định phổ biến nhất là phân rã beta trừ. Sản phẩm phân rã chủ yếu trước Nd142 là các đồng vị của nguyên tố Pr (praseodymi) còn sản phẩm phân rã chủ yếu sau Nd142 là các đồng vị của nguyên tố Pm (prometi).

Phòng ngừa
Bụi của neodymi kim loại có nguy hiểm cháy và nổ.

Các hợp chất của neodymi, giống như các muối của mọi kim loại đất hiếm khác, có độc tính từ nhẹ tới vừa phải; tuy nhiên độc tính của chúng vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Bụi neodymi và các muối của nó kích ứng mạnh đối với mắt và các màng nhầy và kích ứng vừa phải đối với da. Hít thở phải bụi có thể gây ra tắc mạch phổi và sự phơi nhiễm tích tụ gây nguy hiểm cho gan. Neodymi cũng đóng vai trò như là tác nhân chống đông máu, đặc biệt là khi truyền vào theo đường ven.

Các nam châm neodymi đã được thử nghiệm để sử dụng trong y học, chẳng hạn như các vòng từ tính và chỉnh sửa xương, nhưng các vấn đề về tương thích sinh học đã không cho phép các ứng dụng này được phổ biến.

Xem thêm
Nam châm neodymi (NIB hay Nd2Fe14B)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phòng thí nghiệm quốc gia Hoa Kỳ Los Alamos - Neodymi
"The Industrial Chemistry of the Lanthanons, Ytrium, Thorium and Uranium" của R.J. Callow, Nhà in Pergamon, 1967.
Lindsay Chemical Division, American Potash and Chemical Corporation, Bảng giá, 1960.
"Chemistry of the Lanthanons" của R.C. Vickery, Butterworths, 1953.

USGS Rare Earth Commodity Summary 2006
WebElements.com – Neodymium
It's Elemental – Neodymium

Nguyên tố hóa học
Họ Lanthan


title: Warwickshire

text:
Warwickshire là một hạt của Anh. Hạt có diện tích 1975 km², dân số 536.100 người.

Warwickshire là hạt không giáp biển ở West Midlands của Anh. Thị trấn thủ phủ là Warwick, mặc dù thị trấn lớn nhất là Nuneaton. Hạt này nổi tiếng là nơi sinh của William Shakespeare. Các chữ viết tắt thường dùng cho hạt là Warks hoặc Warwicks.

Hạt được chia thành 5 quận của Bắc Warwickshire, Nuneaton và Bedworth, Rugby, Warwick và Stratford-on-Avon. Các ranh giới của quận hạt hiện nay được đặt ra năm 1974 theo Đạo luật Chính quyền Địa phương năm 1972. Các ranh giới của quận hạt lịch sử cũng bao gồm Coventry và Solihull cũng như nhiều thành phố Birmingham.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hạt không thuộc vùng đô thị


title: I Want It All (định hướng)

text:
I Want It All có thể đề cập tới:

I Want It All, bài hát của Queen
I Want It All, bài hát trong High School Musical
I Want It All (album), album năm 1999 album của Warren G
"I Want It All" (bài hát của Eve's Plum), từ album 1993 Envy
"I Want It All", bài hát của ban nhạc punk rock Flamethrower.


title: Diêu Văn Nguyên

text:
Diêu Văn Nguyên () (12 tháng 1 năm 1931 – 23 tháng 12 năm 2005) (tiếng Trung: 姚文元) là một nhà phê bình văn học và là một nhà chính trị, đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông là một thành viên trong nhóm Tứ nhân bang trong thời kỳ Cách mạng văn hóa ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1966-1976).

Tiểu sử
Diêu Văn Nguyên sinh ra ở Chư Kỵ, Chiết Giang, với một gia đình trí thức. Cha của ông, Yao Pengzi (姚 蓬 子) là một nhà văn, biên dịch viên và nhà phê bình nghệ thuật. [1]

Ông bắt đầu nghề phê bình văn học của mình tại Thượng Hải và đã chỉ trích đồng nghiệp một cách quyết liệt như tháng 6 năm 1957, ông đã chỉ trích phê bình Văn Hối báo. Kể từ thời điểm đó, ông bắt đầu cộng tác chặt chẽ với các nhà chính trị cánh tả Thượng Hải, bao gồm Trưởng ban Tuyên huấn Trương Xuân Kiều. Bài báo của ông Hải Thụy bãi quan'" (tiếng Trung: 海瑞罷官; pinyin: Hăi Ruì bà guān), được xuất bản trên nhật báo Văn Hối báo ngày 10 tháng 11 năm 1965 là một trong những bài báo khởi đầu của Cách mạng văn hóa. Diêu Văn Nguyên sớm được thăng chức lên Nhóm Cách mạng Văn hóa.

Vào tháng 4 năm 1969, ông gia nhập Bộ Chính trị của Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, làm công tác tuyên truyền.

Tháng 10 năm 1976, ông bị bắt vì đã tham gia Cách mạng Văn hóa và bị kết án 20 năm tù. Ông được thả ra vào ngày 23 tháng 10 năm 1996, và dành phần còn lại của cuộc đời mình viết sách và nghiên cứu lịch sử Trung Quốc. Ông sống ở quê nhà Thượng Hải và trở thành thành viên còn sống sót cuối cùng của Tứ nhân bang sau khi Trương Xuân Kiều qua đời vào tháng 4 năm 2005. Theo tin tức chính thức của Tân Hoa Xã, ông qua đời vào ngày 23 tháng 12 năm 2005, ở tuổi 74.

Tham khảo

Người thời đại cách mạng Văn hóa
Sinh năm 1931
Mất năm 2005


title: Zorochros anatolicus

text:
Zorochros anatolicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Mertlik miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Zorochros


title: Cụm sao Nhân Mã

text:
Messier 22 (còn gọi là M22 hay NGC 6656) là một cụm sao cầu hình elip nằm trong chòm sao Nhân Mã, gần vùng chỗ phình thiên hà.  Nó là một trong những cụm sao cầu sáng nhất trên bầu trời.

Lịch sử

M22 là cụm sao cầu đầu tiên được Abraham Ihle phát hiện năm 1665 và được đưa vào danh lục của Charles Messier như là một thiên thể giống sao chổi vào ngày 5 tháng 6, 1764.

Nó cũng là một trong những cụm sao cầu được Harlow Shapley nghiên cứu cẩn thận vào năm 1930. Ông đã khám phá ra gần 70.000 sao và một lõi đậm đặc trong M22.
Sau đó Halton Arp và William G. Melbourne tiếp tục nghiên cứu cụm sao này vào năm 1959.
Bởi vì màu sắc của nó trải rộng trên dãy sao khổng lồ đỏ, tương tự như cụm sao cầu Omega Centauri, nó đã được tập trung nghiên cứu bởi James E. Hesser và các cộng sự vào năm 1977.

Đặc trưng

M22 là một cụm sao cầu gần với Trái Đất ở khoảng cách 10.600 năm ánh sáng. Nó trải rộng 32' trên bầu trời tương ứng với đường kính 99 ± 9 năm ánh sáng. Người ta đã phát hiện 32 sao biến quang nằm trong M22. Khi nhìn từ Trái Đất, nó nằm phía trước chỗ phình thiên hà  nên M22 rất hữu ích cho hiệu ứng vi thấu kính hấp dẫn đối với các ngôi sao trong chỗ phình thiên hà.

Mặc dù khá gần chúng ta, ánh sáng của cụm sao chứa các ngôi sao già này bị giới hạn bởi sự tiêu tán bụi, và nó có cấp sao biểu kiến là 5,5 khiến nó trở thành cụm sao cầu sáng nhất nhìn thấy từ các vĩ độ trung ở bán cầu Bắc (ví dụ châu Âu, Bắc Mỹ, Trung Quốc...). Tuy nhiên, do xích vĩ thuộc bán cầu Nam, M22 không bao giờ lên cao trên bầu trời và ít nhìn thấy hơn các cụm sao cầu M13 và M5 vào bầu trời mùa hè.

Tinh vân hành tinh
M22 là một trong bốn cụm sao cầu (ngoài ra gồm M15, NGC 6441 và Palomar 6) được biết tới có chứa một tinh vân hành tinh. Tinh vân hành tinh này được Fred Gillett và cộng sự phát hiện ra nhờ vệ tinh quan sát IRAS vào năm 1986 với tên gọi (IRAS 18333-2357)
và sau đó Gillett và cộng sự xác nhận nó là một tinh vân hành tinh vào năm 1989.
Ngôi sao ở trung tâm của tinh vân là một sao xanh. Tinh vân này (được định danh là GJJC1) được các nhà thiên văn ước lượng có tuổi khoảng ~6.000 năm.

Xem thêm
 Đại Danh lục Mới
 Thiên thể Messier
 Cụm sao cầu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Messier 22, SEDS Messier pages
 Messier 22, Galactic Globular Clusters Database page

Messier 022
Messier 022
022
Messier 022


title: Horistonotus rotundicollis

text:
Horistonotus rotundicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Holorusia flava flava

text:
Holorusia flava là một loài ruồi trong họ Tipulidae. Loài này được phát hiện ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Holorusia


title: Bulbophyllum resupinatum

text:
Bulbophyllum resupinatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

resupinatum]]

R


title: Tridens melanops

text:
Tridens melanops là một loài cá da trơn trong họ Trichomycteridae, and loài duy nhất trong chi Tridens. This fish có nguồn gốc từ Amazon River basin in Brasil.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật Amazon
Động vật Brasil
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1889
Cá Nam Mỹ
Động vật đặc hữu Brasil


title: Exomalopsis heteropilosa

text:
Exomalopsis heteropilosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1910


title: 17286 Bisei

text:
17286 Bisei (2000 NB6) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17286 Bisei

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia Việt Nam

text:
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia hay giải hạng Nhì (tiếng Anh: V.League 3) là một giải bóng đá bán chuyên nghiệp cao thứ 3 trong hệ thống giải đấu bóng đá nam của Việt Nam, xếp sau V.League 1 (Giải Vô địch Quốc gia) và V.League 2 (Giải hạng Nhất), và xếp trên Giải hạng Ba. Giải đấu được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Việt Nam và được tổ chức hàng năm.

Mùa giải 2022, hai câu lạc bộ Hòa Bình và Bình Thuận được thăng hạng đến Giải bóng đá Hạng Nhất Quốc gia 2023.

Các trận chung kết

Mùa giải 2022

Bình Thuận và Hòa Bình thăng hạng và sẽ tham gia V.League 2 mùa sau.

Mùa giải 2021

Mùa giải 2020

Do đội bóng Gia Định xin rút khỏi V.League 2 2021 nên suất tham dự còn lại sẽ thuộc về đội bóng Công An Nhân Dân

Mùa giải 2019

Mùa giải 2018

Phố Hiến được thăng hạng lên chơi tại V.League 2 mùa 2019.

Mùa giải 2017

Mùa giải 2016
PVF đánh bại Bình Định ở loạt sút luân lưu 11m với tỷ số 5-4 và được quyền thăng hạng mùa bóng tới.

Mùa giải 2015
Viettel 3 - 0 Cà Mau

Tây Ninh 2 - 0 Bình Định

Đội được thăng hạng: Vietel, Tây Ninh, Cà Mau (sau khi thắng Bình Định trong trận Playoff)

Mùa giải 2014

Mùa giải 2013
Vòng chung kết được xác định với sự góp mặt của 6 đội bóng nhất-nhì mỗi bảng (A, B và C), đội thắng trận đầu tiên sẽ là nhà vô địch. Ba đội còn lại tranh hai suất dự Giải hạng nhất năm sau.
Đội vô địch: Huế, Sanna Khánh Hòa, XM Fico Tây Ninh;
Đội thăng hạng: Huế, Sanna Khánh Hòa, XM Fico Tây Ninh, TP.HCM và Đắk Lắk.

Mùa giải 2012

Mùa giải 2011

Mùa giải 2010

Mùa giải 2009

Mùa giải 2008

Mùa giải 2007

Mùa giải 2006
Đội lên hạng: Than Quảng Ninh (nhất bảng A), Thành Nghĩa Dung Quất Quảng Ngãi (nhất bảng B), Cần Thơ (nhất bảng C). Xếp hạng Nhất - Nhì - Ba toàn giải cho 3 đội xếp thứ nhất tại ba bảng, riêng 2 bảng A và C do cùng có 6 đội tham dự nên không tính kết quả của đội xếp thứ nhất gặp đội thứ 6. Theo đó, BTC giải xác định các danh hiệu toàn giải như sau:
 Vô địch: Thành Nghĩa Dung Quất Quảng Ngãi (18 điểm)
 Á quân: Than Quảng Ninh (16 điểm)
 Hạng ba: Cần Thơ (14 điểm)

Mùa giải 2005

Giành quyền thăng hạng nhất: Quân khu 5, Tây Ninh, TP.Hồ Chí Minh, Quân khu 4 và Lâm Đồng.

Mùa giải 2004
Không có trận chung kết nhưng vòng chung kết xác định Khánh Hòa vô địch, đội xếp thứ hai Strata Đồng Nai.
Đội vô địch: Khánh Hòa;
Đội á quân: Strata Đồng Nai;
Đội thăng hạng: Khánh Hòa và Strata Đồng Nai.

Mùa giải 2003

Lên hạng nhất: Quảng Nam, Khách sạn Khải Hoàn.
Xuống hạng ba: Thanh niên Hà Nội và Vạn Chinh.

Mùa giải 2002
Không có trận chung kết, các đội chỉ đá vòng tròn một lượt theo hai bảng A-B để xếp hạng.
Lên hạng nhất: Đắk Lắk, Quân khu 5 (bảng A), Bưu điện Hồ Chí Minh và An Giang (bảng B).
Xuống hạng ba: Quảng Ninh (bảng A) và Quân khu 9 (bảng B).

Mùa giải 2001
Không có trận chung kết, các đội chỉ đá vòng tròn một lượt theo hai bảng A-B để xếp hạng.
Đội vô địch: Thanh Hóa (Nhất Bảng A) và Cần Thơ (Nhất Bảng B)
Đội thăng hạng: Thanh Hóa và Cần Thơ lên chơi tại Giải hạng Nhất Quốc gia 2001-2002.

Mùa giải 2000

Tham khảo

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá hạng Nhất Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam

Liên kết ngoài

Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Giải bóng đá hạng nhì quốc gia Việt Nam
Giải bóng đá Việt Nam


title: Chicopee, Massachusetts

text:
Chicopee, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Hampden trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts

Khu dân cư thành lập năm 1640


title: Nephrotoma fulani

text:
Nephrotoma fulani là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Tipula wahlgreni

text:
Tipula wahlgreni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: (79536) 1998 QM29

text:
{{DISPLAYTITLE:(79536) 1998 QM29}}

(79536) 1998 QM29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 8 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 79001–80000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đinh Kiến

text:
Đinh Kiến(丁建) là thủ lĩnh quân khởi nghĩa chống lại chính quyền nhà Đường thời Bắc thuộc lần III trong lịch sử Việt Nam.

Kế tục Lý Tự Tiên
Đinh Kiến vốn là một vị hào trưởng cũng là một thuộc tướng của Lý Tự Tiên, thời Bắc thuộc lần III. Hiện vẫn chưa rõ quê quán cũng như năm sinh, năm mất của Đinh Kiến.

Do chính sách thuế hà khắc của Lưu Diên Hựu, Lý Tự Tiên mưu sự chống lại. Đinh Kiến cùng tham gia dưới quyền Lý Tự Tiên. Mưu sự nổi dậy chưa phát thì bị Lưu Diên Hựu biết được, mang quân giết Lý Tự Tiên. Đinh Kiến liền đứng lên kế tục Tự Tiên lãnh đạo quân khởi nghĩa.

Đinh Kiến cùng một thủ lĩnh khác là Tư Thận họp quân tiến công, bao vây phủ đô hộ là thành Tống Bình. Quân của Lưu Diên Hựu bị cắt làm hai, một nửa ở ngoài và một nửa cố thủ trong thành, không liên lạc được với nhau. Diên Hựu vì trong thành còn ít quân, liệu thế không chống cự được, phải cố thủ và sai người đi cầu cứu tướng trấn giữ Quảng Châu của nhà Đường là Phùng Tử Du.

Phùng Tử Du tuy nhận lời, nhưng vốn có sự ganh ghét với Lưu Diên Hựu trên quan trường nên mặc kệ không cứu, muốn mượn tay Đinh Kiến giết Hựu.

Đinh Kiến tấn công mạnh mẽ vào thành Tống Bình, cuối cùng phá được thành và giết Diên Hựu. Quân khởi nghĩa làm chủ được phủ thành Tống Bình.

Thất bại
Nghe tin Tống Bình thất thủ, nhà Đường bèn phái Tư mã Quế châu là Tào Huyền Tĩnh mang quân dẹp.

Chính quyền Đinh Kiến mới lập, quân lính mới họp và chưa có kinh nghiệm trận mạc. Tào Huyền Tĩnh tổ chức tấn công lớn vào quân khởi nghĩa. Đinh Kiến không đủ sức chống cự. Cuối cùng, ông bị quân Đường giết chết. Nhà Đường tái lập sự cai trị ở Việt Nam.

Xem thêm
 Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
 Lý Tự Tiên
 Nhà Đường

Tham khảo
 Nguyễn Khắc Thuần (2007), Danh tướng Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản giáo dục

Chú thích

Nhân vật lịch sử Việt Nam
Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
Nhân vật quân sự nhà Đường


title: Sphecodes patruelis

text:
Sphecodes patruelis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1913


title: Dulhipur

text:
Dulhipur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Chandauli thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dulhipur có dân số 7744 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Dulhipur có tỷ lệ 34% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 42%, và tỷ lệ cho phái nữ là 26%. Tại Dulhipur, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Đấu tranh bất bạo động

text:
Đấu tranh bất bạo động hay phản kháng phi bạo lực là một hình thức đấu tranh không dùng vũ khí mà sử dụng việc tập hợp số đông quần chúng làm sức mạnh để gây áp lực và hóa giải một thế lực đối kháng với họ.

Mahatma Gandhi được coi như là người đầu tiên áp dụng thể đấu tranh này để giải phóng dân tộc Ấn Độ ra khỏi sự đô hộ của Anh mà dân Ấn không phải hy sinh một giọt máu nào cho sự độc lập của quốc gia họ. Đấu tranh bất bạo động cũng được biết đến từ cuộc nổi dậy của sắc dân da đen ở Mỹ, lãnh đạo bởi Tiến sĩ Martin Luther King., và cũng đã được nhiều dân tộc trên thế giới áp dụng như tại các nước Đông Âu như những cuộc biểu tình vào ngày thứ hai tại Leipzig

Từ năm 1966 đến năm 1999, các cuộc đấu tranh bất bạo động của công dân đóng vai trò quan trọng trong 50 trong số 67 lần chuyển tiếp từ chế độ độc tài. Cuộc đấu tranh bất bạo động hiện nay bao gồm hoạt động biểu tình phản chiến hoặc phản đối thực trạng bất công của xã hội như Phong trào Chúng tôi thuộc về 99% (We are the 99%) nhằm phản đối bất bình đẳng thu nhập tại Hoa Kỳ. Nhiều phong trào thúc đẩy các triết lý về bất bạo động hoặc hòa bình đã áp dụng một cách thực tế các phương pháp hành động bất bạo động như một cách hiệu quả để đạt được các mục tiêu xã hội hoặc chính trị.

Tuy nhiên, các phong trào “phản kháng phi bạo lực” như biểu tình đông người vẫn có thể chuyển sang sử dụng các biện pháp bạo lực (bạo động, đốt phá, tấn công vũ trang) quyết liệt, nhất là khi các tổ chức tình báo nước ngoài đứng sau phong trào đó. Các nhà tổ chức các cuộc “Đấu tranh bất bạo động” ở Gruzia, “cách mạng cam” ở Ucraina và Mùa xuân Ả Rập ở các nước Bắc Phi và Trung Đông... là các cơ quan tình báo của các nước phương Tây, các tổ chức phi chính phủ, các "quỹ tài trợ dân chủ", thậm chí cả các lực lượng đặc nhiệm từ bên ngoài có chức năng huấn luyện chiến thuật quân sự cho các lực lượng đối lập. Ban đầu là "Đấu tranh bất bạo động", nhưng nếu không đạt mục tiêu đề ra thì các lực lượng đối lập sẵn sàng chuyển sang sử dụng bạo động, đốt phá, gây chiến tranh để lật đổ chính phủ. Trên thực tế, nhiều cuộc chính biến ở Đông Âu, Trung Đông đã chuyển từ "phi bạo lực" ban đầu sang chiến tranh quy mô lớn (nội chiến Syria, nội chiến Ucraina, nội chiến Libya...)

Các ứng dụng

Đấu tranh bất bạo động có thể và đã được dùng để:
 Để cải thiện một khiếm khuyết trong xã hội hay bày tỏ một quan điểm của mình về một vấn đề nào đó
 Để phản đối một nhà độc tài, một thể chế chính trị không được đa số người dân ủng hộ: có phạm vi rộng lớn, với sự tham gia của nhiều thành phần quần chúng. Hoạt động này còn có mục đích kêu gọi tiến hành Tổng tuyển cử trước thời hạn để bầu lên nhà lãnh đạo mới được đa số người dân ủng hộ.

Các nguyên tắc
 Đây là một biện pháp hữu hiệu cho một khối đông yếu thế chống lại một thiểu số có quyền lực trong tay.
 Có nhiều phương thức đấu tranh bất bạo động nhưng tựu trung có thể bao gồm các nguyên tắc sau:
 Bất tuân dân sự: Tức là người tham gia đấu tranh có thể từ chối thực hiện những việc mà họ vẫn thường làm, hoặc được trông đợi sẽ làm.
 Hành động cố ý thực hiện: Tức là người tham gia đấu tranh có thể thực hiện những việc mà họ thường không làm, hoặc không được trông đợi sẽ làm, hoặc bị cấm thực hiện.
 Thuyết phục và thương lượng: để bắt đối phương chấp nhận các điều kiện của mình. Điều này chỉ thực hiện ở giai đoạn cuối cùng, khi phe đối lập đã bị dồn vào thế phải nhượng bộ.
 Thượng tôn pháp luật: Tức là không được xâm phạm lợi ích chung của xã hội và lợi ích hợp pháp của các cá nhân khác trong xã hội. Hoạt động đấu tranh bất bạo động được pháp luật điều chỉnh và bảo vệ nhưng những người tham gia đấu tranh cũng phải tuân thủ pháp luật.
 Tôn trọng và thương yêu đối phương: Tức là tránh tư tưởng bạo lực bên ngoài (cơ thể) mà còn tránh bạo lực bên trong (tinh thần) nữa, không những không tiêu diệt đối phương mà còn không căm ghét đối phương nữa.

Tuy nhiên, do thành phần tham gia phức tạp nên các nguyên tắc này nhiều khi không được tuân theo đầy đủ. Ví dụ như các cuộc biểu tình đòi quyền bình đẳng cho người da đen ở Mỹ năm 2020, ban đầu là bất bạo động, nhưng về sau thì nhiều nhóm quá khích đã chuyển sang dùng bạo lực, cướp phá đường phố và hành hung người khác.

Những phương thức hành động

Có ba phương pháp chính là:

Lên tiếng và thuyết phục: Tức là một nhóm người nhằm thể hiện sự ủng hộ hay phản đối nhằm thay đổi nhận thức của cộng đồng tới một vấn đề nào đó. Mục đích chính của hành động này là gửi thông điệp tới đối phương hoặc những người có khả năng thực hiện những thay đổi cần thiết trong xã hội. Hoạt động này chỉ sử dụng tiếng nói, không sử dụng hung khí và vũ lực để gây mất trật tự xã hội.
Bất hợp tác: Tức là từ chối thực hiện hoặc gây trở ngại cho các hoạt động đang gây phương hại cho xã hội hoặc trái với lợi ích, nguyện vọng chung của xã hội. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn phải tuân thủ luật pháp của xã hội nhằm tránh những xung đột bạo lực không cần thiết.
Can thiệp: Tức là phản kháng trực tiếp khi đối phương có dấu hiệu sử dụng vũ lực để đàn áp. Tuy nhiên, những người tham gia phản kháng vẫn không được sử dụng hung khí và vũ lực mà chỉ được sử dụng các phương thức phi vũ lực như lời nói, áp phích, truyền đơn, nhưng nội dung tuyên truyền phải đúng sự thật và được kiểm chứng.

Tiến sĩ Gene Sharp, một nhà nghiên cứu của học viện Albert Einstein, đã tổng hợp kinh nghiệm đấu tranh bất bạo động hữu hiệu của nhiều nước trên thế giới đã đưa ra bảng liệt kê gần 200 phương cách đấu tranh trong cuốn sách Từ độc tài đến dân chủ của ông . Trên tổng thể, các phương cách này dựa vào 4 phương thức lớn sau:

1. Phương thức phản đối và thuyết phục bất bạo động, phương thức bất tuân dân sự.2. Phương thức bất hợp tác kinh tế: như tẩy chay kinh tế và đình công (tuy nhiên, hoạt động này phải theo tinh thần thượng tôn pháp luật)3. Phương thức bất hợp tác chính trị4. Phương thức can dự bất bạo động.

Có một điều cần chú ý là khi tiến hành các phương pháp này cần tuân thủ các nguyên tắc của hoạt động đấu tranh bất bạo động để giữ tính chính danh.

Các câu nói nổi tiếng

" Dân chủ không thể có bằng sự ban ơn mà bằng sự đấu tranh."
Luật sư Nguyễn Hữu Thọ (1910 – 1996), Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1980-1981), Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969-1976).

Hoạt động giả danh đấu tranh bất bạo động

Hoạt động đấu tranh bất bạo động có ý nghĩa tốt, nhưng nhiều lúc đã bị lợi dụng để phục vụ các mục tiêu chính trị ngầm phía sau nhằm gây bất ổn chính trị, tiến tới lật đổ chính phủ hoặc mở đường cho ngoại quốc xâm lược một quốc gia. Việc lợi dụng khác với đấu tranh chống bạo động chân chính ở điểm là: hoạt động lợi dụng danh nghĩa đấu tranh bất bạo động không có người tổ chức, không có lãnh tụ uy tín (hoặc người tổ chức ngầm đứng phía sau thao túng, không lộ diện). Nếu so sánh với hoạt động đấu tranh bất bạo động của Mahatma Gandhi thì sẽ thấy rõ ràng là những sự kiện tại Ấn Độ đều có sự lãnh đạo, hướng dẫn của lãnh tụ đòi độc lập dân tộc của Ấn Độ là Mahatma Gandhi, ông đã phải tổ chức những phong trào đấu tranh có tổ chức rộng khắp trên Ấn Độ chứ không chỉ ở một địa điểm nào đó để đánh bóng tên tuổi. Đấu tranh bất bạo động chân chính sử dụng nguồn tin được kiểm chứng, được mọi người công nhận tính đúng đắn để đấu tranh; còn hoạt động giả danh đấu tranh bất bạo động thường sử dụng thông tin bị bóp méo, vu khống, bịa đặt để kích động đám đông mù quáng tin theo

Các cuộc cách mạng bất bạo động đầu thập niên 2010 bao gồm Mùa xuân Ả Rập là tiêu biểu của việc giả danh đấu tranh bất bạo động. Ban đầu là một loạt các hành vi bất tuân dân sự, biểu tình ngồi, và cuộc tổng đình công được tổ chức bởi các phong trào đối lập. Tuy nhiên, sau giai đoạn "bất bạo động" ban đầu, lực lượng đối lập sẽ thực hiện bạo loạn loạt đổ hoặc chiến tranh quân sự quyết liệt nếu thấy cần thiết, đẩy đất nước vào nội chiến hoặc bị quân đội nước ngoài tấn công, điển hình là ở Syria, Libya, Yemen...

Các sách, bài nên đọc
 From dictatorship to democracy: a conceptual framework for liberation (Gene Sharp)
  From Dictatorship to Democracy (pdf)
  VỀ ĐẤU TRANH BẤT BẠO ĐỘNG CHIẾN LƯỢC(pdf)  Robert L. Helvey, Viện Albert Einstein
  The Politics of Nonviolent Action  Gene Sharp, Viện Albert Einstein
  198 Methods of Nonviolent Action  Gene Sharp, Viện Albert Einstein
  Gewaltloser Widerstand (PDF)  Martin Heidenreich (tiếng Đức)

Chú thích

Liên kết ngoài
GENE SHARP A Biographical Profile (tiếng Anh)
THE ALBERT EINSTEIN INSTITUTION(tiếng Anh)
At HLS, Gene Sharp offers insights on nonviolent struggles(TS Gene Sharp thuyết giảng về đấu tranh bất bạo động tại Trường Luật Harvard)

Lý thuyết tổ chức xã hội
Thuật ngữ chính trị
Nhân quyền
Bất bạo động


title: Hastula lineopunctata

text:
Hastula lineopunctata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hastula
Động vật được mô tả năm 2008


title: Trận Thượng Hải (1937)

text:
Trận Thượng Hải (ở Nhật gọi là Sự kiện Thượng Hải lần thứ 2 (tiếng Nhật: 第二次上海事變) trong khi ở Trung Quốc gọi là Chiến dịch 813 (tiếng Trung: 八一三戰役) hoặc Hội chiến Tùng Hộ (淞沪会战)) là trận đầu tiên trong 22 trận giao chiến lớn giữa Quốc quân Trung Hoa Dân Quốc và Lục quân Đế quốc Nhật Bản, kéo dài hơn 3 tháng, từ ngày 13 tháng 8 đến ngày 26 tháng 11 năm 1937. Đây là một trong những trận đánh lớn nhất và đẫm máu nhất trong Chiến tranh Trung-Nhật, cả hai bên đã huy động tới 90 vạn quân tham chiến và số thương vong của cả hai bên lên đến 32 vạn người. Trong trận này, đầu tiên quân Trung Quốc tấn công các đơn vị hải quân Nhật Bản đang đóng ở Thượng Hải. Tiếp theo, hải quân và lục quân Nhật kéo đến đánh trả và hai bên giằng co nhau từng góc phố. Cuối cùng, quân Trung Quốc phải rút lui khỏi Thượng Hải.

Nguyên nhân
Từ năm 1931, giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã có nhiều cuộc giao tranh nhỏ mà hậu quả là Trung Quốc mất dần từng phần lãnh thổ. Tuy nhiên, cả hai phía đều không muốn chiến sự leo thang, nên những giao tranh trên thường kết thúc bằng các thỏa hiệp ngừng bắn. Đến tháng 8 năm 1937, sự kiện cầu Lư Câu xảy ra và Trung Quốc đánh mất quyền kiểm soát cây cầu quan trọng này trên đường dẫn tới Bắc Kinh. Ngay sau đó, Lục quân Nhật chiếm được Bắc Kinh và Thiên Tân. Tổng tư lệnh Tưởng Giới Thạch cho rằng đây là một hành động cho thấy rõ ràng mưu toan xâm lược của Nhật Bản đối với các tỉnh phía Bắc Trung Quốc. Ông liền quyết định tiến hành chiến tranh tổng lực chống lại quân Nhật mặc dù không chính thức tuyên chiến.

Nguyên nhân quân sự
Tưởng Giới Thạch và bộ tham mưu của ông dự đoán rằng hành động logic tiếp theo của quân Nhật là sẽ từ phía Bắc tiến dọc các tuyến đường sắt Bắc Bình-Hán Khẩu và Bắc Bình-Phổ Khẩu tới miền Trung và Đông Trung Quốc. Phía Trung Quốc khó có thể ngăn chặn quân Nhật Nam tiến vì thực lực quân sự yếu hơn. Trong khi sức mạnh của Nhật ở Trung Quốc tập trung chủ yếu ở phương Bắc, thì sức mạnh của Trung Quốc lại tập trung chủ yếu ở phía Đông tại vùng châu thổ sông Dương Tử. Phía Trung Quốc lại kém cơ động. Đồng thời, khi di chuyển quân đội từ phía Đông lên phía Bắc, quân Nhật có thể thừa cơ từ Nhật sang đánh phía Đông. Vì thế, việc chuyển quân từ phía Đông lên phía Bắc chặn quân Nhật là điều không thể. Mặt khác, nếu quân Nhật Nam tiến và chiếm được Vũ Hán trong khi lực lượng của họ ở phía Đông vẫn còn, thì vùng Thượng Hải-Nam Kinh sẽ dễ bị quân Nhật hợp vây. Lúc đó, quân Trung Quốc chỉ còn đường chạy ra biển, nhưng như vậy thì càng không được vì Trung Quốc không có hải quân nên hải quân Nhật Bản đã khống chế hoàn toàn mặt biển.

Tính toán như thế, phía Trung Quốc quyết định mở mặt trận thứ hai ở Thượng Hải nhằm kéo đối phương tới chiến trường phía Đông và Trung Trung Quốc. Như thế, Trung Quốc sẽ còn miền Tây Nam để rút lui phòng khi Thượng Hải, Nam Kinh và Vũ Hán thất thủ. Kế hoạch của phía Trung Quốc là kìm chân quân Nhật càng lâu càng tốt để có thời gian di chuyển các cơ sở công nghiệp vào sâu trong nội địa. Ngoài ra, khu vực quanh Thượng Hải với nhiều sông ngòi sẽ tạo bất lợi với xe tăng Nhật hơn là những vùng trống trải khác ở Trung Quốc.

Tưởng và bộ tham mưu của ông còn tin rằng Trung Quốc sẽ có lợi thế kinh nghiệm bởi vì họ đã tham chiến trong sự kiện Thượng Hải ngày 28 tháng 1 năm 1932. Sau sự kiện này, tuy Trung Quốc phải rút lực lượng quân sự của mình khỏi Thượng Hải, song họ đã xây dựng một lực lượng cảnh sát vũ trang gọi là lực lượng bảo an được huấn luyện các kỹ năng chiến đấu trong điều kiện chiến tranh. Tướng Trương Trị Trung, một trong những người tâm phúc nhất của Tưởng Giới Thạch vốn là một chỉ huy của phía Trung Quốc trong sự kiện ngày 28 tháng 1, lại được giao xây dựng kế hoạch tấn công Thượng Hải. Tướng Trương cho rằng vì quân Trung Quốc yếu hơn về xe, pháo nên sẽ phải sử dụng ưu thế quân số, ra tay trước và đánh quân Nhật đồn trú ở Thượng Hải bật ra biển trước khi quân tăng viện của Nhật kịp tới.

Nguyên nhân chính trị
Công luận và lòng yêu nước dâng lên trong quần chúng là những nhân tố quan trọng thúc đẩy Tưởng Giới Thạch chiến tranh tổng lực. Suốt thập niên 1930, chính quyền Trung Quốc đã đánh mất lòng tin ở công chúng. Người ta cho rằng chính quyền đã ưu tiên việc đánh dẹp Đảng cộng sản hơn là kháng chiến chống Nhật. Sau sự kiện Tây An và Quốc-Cộng hợp tác lần hai, Tưởng Giới Thạch lại được lòng công chúng và được xem là người duy nhất có thể lãnh đạo Trung Quốc chống lại quân Nhật.

Mặt khác, các tỉnh Giang Tô, Triết Giang là trung tâm kinh tế của vùng châu thổ sông Dương Tử. Nhiều cơ sở công nghiệp quan trọng đã hình thành ở đây trong Thập kỷ Nam Kinh. Khu vực này còn là nơi mà chính quyền trung ương Quốc dân Đảng vững chân nhất, chứ những nơi khác đều nằm trong tay các quân phiệt địa phương, Quốc dân đảng không quản lý được. Tưởng Giới Thạch thấy không thể để mất vùng này.

Lực lượng trước khi chiến sự nổ ra

Trung Quốc
Trong thành phố, phía Trung Quốc chính thức không có các đơn vị quân đội. Song lực lượng bảo an của Trung Quốc ở đây được huấn luyện không khác gì quân đội. Bên ngoài thành phố Thượng Hải, Trung Quốc có 6 sư đoàn và 1 lữ đoàn quân đội. Hơn một nửa số đơn vị quân đội này có cố vấn Đức giúp tái tổ chức. Đây là những sư đoàn thiện chiến và trang bị tốt nhất của quân đội Trung Hoa Dân Quốc.

Quân Trung Quốc dù đông hơn nhiều nhưng về mặt trang bị và huấn luyện thì họ thua xa quân Nhật. Về thiết giáp, họ chỉ có 12-16 chiếc ở Thượng Hải (cộng thêm mấy chục chiếc khác tới chi viện sau đó), không quân thì chỉ có 200 máy bay các loại do Liên Xô viện trợ, và Trung Quốc hoàn toàn không có hải quân, vì thế lúc trận đánh nổ ra họ chẳng có lấy một chiến hạm nào để đương đầu với quân Nhật.

Ngoài ra, trong vùng châu thổ sông Dương Tử, Trung Quốc còn có 3 quân khu, đó là quân khu Nam Kinh, Nam Kinh-Hàng Châu, và Nam Kinh-Thượng Hải. Từ năm 1934, Đức đã giúp Trung Quốc tổ chức lại 3 quân khu này và bố trí các tuyến phòng thủ sâu.

Nhật Bản
Quân Nhật đồn trú ở Thượng Hải là Hạm đội 3 của hải quân. Ngoài khá nhiều tàu chiến, hạm đội này có 2 lữ đoàn bộ binh dự bị và 6 tiểu đoàn hải quân đánh bộ. Lục quân Nhật không muốn chia quân xuống miền Trung và Đông Trung Quốc phần vì sợ miền Bắc sẽ không có đủ quân phòng ngừa Liên Xô tấn công, phần vì sợ làm thế là ép Trung Quốc liên minh với các cường quốc phương Tây, phần vì cho rằng Tưởng Giới Thạch muốn dẹp quân Cộng sản hơn là mạo hiểm đối đầu với ưu thế quân sự của lục quân Nhật. Trong khi đó, hải quân Nhật lại cho rằng cần đưa quân Nhật tới miền Đông để tiêu diệt các đơn vị quân Trung Quốc từ đó tiến lên phía Bắc. Trong một cuộc họp của Nội các Nhật, tư lệch hải quân Nhật là Yonai Mitsumasa đòi mở mặt trận thứ hai ở Thượng Hải, nhưng các tướng lĩnh lục quân đã phản đối. Sau đó, quân đội Nhật nhất trí rằng Thượng Hải sẽ do hải quân Nhật phụ trách. Bắt đầu từ ngày 10 tháng 8 năm 1937, hải quân Nhật bắt đầu tăng cường vào Thượng Hải.

Ở Thượng Hải còn có nhiều nhà máy của Nhật. Chúng dễ dàng chuyển đổi để phục vụ cho mục đích quân sự. Hải quân Nhật có khoảng hơn 80 đồn bốt và công sự ở trong thành phố, các công sự được trang bị các khẩu pháo cỡ nòng 20-47mm và súng máy hạng nặng. Quân Nhật cũng biết cách lợi dụng những đống đổ nát trong thành phố, tạo ra nhiều phòng tuyến lý tưởng cho lực lượng đồn trú. Vài khẩu đội pháo 150mm cũng được bổ sung cho quân phòng thủ, tàu chiến của Hạm đội 3 hải quân Nhật thường xuyên tuần tiễu dòng sông chảy qua thành phố và pháo của hạm đội này có thể bắn tới khắp thành phố. Tóm lại, quân Nhật được trang bị tốt, thiện chiến và kỷ luật cao để có thể chống lại quân Trung Quốc mặc dù đông nhưng trang bị kém.

Diễn biến

Giai đoạn 1

Giai đoạn 1 từ ngày 13 đến ngày 22 tháng 8 năm 1937. Đây là giai đoạn quân Trung Quốc ồ ạt tấn công quân Nhật đang đồn trú ở Thượng Hải.

Lúc 9 giờ sáng ngày 13, lực lượng bảo an phía Trung Quốc bắt đầu đấu súng với quân Nhật trong thành phố. Đến 3 giờ chiều cùng ngày, quân Nhật bắt đầu vượt cầu Bát Tự tấn công các chốt của quân Trung Quốc ở trung tâm thành phố. Sư đoàn 88 của Trung Quốc bắt đầu sử dụng súng máy tấn công đối phương. Tàu chiến của hải quân Nhật trên sông Dương Tử và sông Hoàng Phố nã pháo vào thành phố Thượng Hải giáng trả.

Sáng ngày 14, quân Trung Quốc bắt đầu tấn công. Máy bay của Trung Quốc ném bom vào các vị trí của quân Nhật. Đến chiều, quân Trung Quốc bắt đầu tấn công ồ ạt. Cùng ngày, chính phủ Trung Quốc ra thông báo rằng cuộc chiến đấu của họ là cuộc kháng chiến tự vệ. Trận Thượng Hải chính thức bắt đầu. Quân Nhật cũng gọi máy bay từ Đài Loan tới ném bom Thượng Hải, gây ra cái chết cho hàng nghìn dân thường ở khu trung tâm thành phố. Tuy nhiên, 6 máy bay của quân Nhật đã bị không quân Trung Quốc bắn rơi. Sau này, chính quyền Trung Quốc lấy ngày 14 tháng 8 là ngày không quân Trung Quốc.

Trương Trị Trung đưa sư đoàn 88 tấn công trụ sở hải quân Nhật và sư đoàn 87 tấn công bộ chỉ huy quân Nhật ở Thượng Hải. Trương dự tính là sau 1 tuần sẽ đẩy quân Nhật xuống sông và khóa được bờ biển, buộc quân Nhật phải rút ra biển. Tuy nhiên, không như dự tính của Trương, quân Nhật kháng cự rất hiệu quả sau các lô-cốt bê-tông dày với sự yểm trợ của lựu pháo 150mm. Trong khi đó, quân Trung Quốc chỉ có thể tiến lên với sự yểm trợ của súng máy và tấn công lô cốt Nhật bằng lựu đạn. Yếu tố bất ngờ vì thế không thể phát huy được. Trương liền thay đổi chiến thuật, cho quân chiếm các đường phố xung quanh các đồn bốt của quân Nhật và dựng chiến lũy bằng bao cát để vây chặt quân Nhật rồi bắn phá. Chiến thuật mới đã có hiệu quả cho đến khi xe tăng của Nhật đến chiếm lại các đường phố. Đến ngày 18, quân Trung Quốc phải ngừng tấn công.

Phía Trung Quốc đưa thêm sư đoàn số 37 và xe tăng vào chiến đấu. Tuy nhiên, hợp đồng binh chủng giữa bộ binh và xe tăng của Trung Quốc không tốt, nên xe tăng tiến quá nhanh không được bộ binh yểm trợ theo kịp đã bị tổn thất nặng bởi súng chống tăng và lựu đạn của quân Nhật. Những nhóm quân Trung Quốc đi theo xe tăng vượt qua được phòng tuyến của quân Nhật bị quân Nhật bao vây trở lại, bị súng phun lửa và súng máy của Nhật tiêu diệt. Mặc dù gần đẩy được quân Nhật xuống sông Hoàng Phố, nhưng quân Trung Quốc bị thương vong rất nhiều. Riêng trong ngày 22, sư đoàn 37 mất tới hơn 90 sĩ quan và cả ngàn binh sĩ.

Ngày 15, quân Nhật tái thành lập Quân đoàn Viễn chinh Thượng Hải gồm 3 sư đoàn lục quân 3, 8 và 11 do đại tướng lục quân Matsui Iwane chỉ huy và lập tức lên đường sang Trung Quốc. Ngày 19, Thủ tướng Nhật Konoe Fumimaro tuyên bố, rằng mâu thuẫn Nhật-Trung chỉ có thể giải quyết bằng chiến tranh. Ngày 22, Quân đoàn Viễn chinh Thượng Hải bắt đầu đổ bộ lên bờ biển phía Đông Bắc, cách trung tâm thành phố chừng 59 km. Quân Trung Quốc buộc phải chuyển một bộ phận quân từ trung tâm thành phố ra bờ biển chặn địch. Điều này khiến sức tấn công của quân Trung Quốc ở trung tâm thành phố bị giảm đi một nửa.

Suốt giai đoạn 1, hai bên dùng máy bay tấn công nhau. Không quân Trung Quốc đã bắn rơi 85 máy bay và bắn chìm 51 tàu bè của quân Nhật. Còn phía Nhật bắn rơi 91 máy bay, tức là một nửa số máy bay của Trung Quốc, đến giai đoạn 2 của cuộc chiến thì Trung Quốc gần như đã mất quyền làm chủ bầu trời và họ không thể sử dụng số máy bay ít ỏi còn lại để yểm trợ bộ binh hay tấn công quân Nhật, khiến cho thương vong của quân Trung Quốc ngày càng tăng cao, đến nỗi họ không còn đủ sức giữ phòng tuyến nữa. Sang giai đoạn 2, Trung Quốc chỉ còn 109 máy bay so với 415 máy bay của Nhật, hơn nữa không quân Trung Quốc chẳng những thua kém về số lượng mà còn về chất lượng, trong khi quân Nhật lại sở hữu lực lượng không quân đông đảo và linh hoạt cùng với đội ngũ phi công dày dạn kinh nghiệm hơn.

Trước hiệu quả chiến đấu thấp và thương vong lớn, Tưởng Giới Thạch đã truất quyền chỉ huy của tướng Trương Trị Trung, tự mình làm chỉ huy chiến trường.

Giai đoạn 2
Giai đoạn 2 của trận Thượng Hải là giai đoạn quân Trung Quốc cố gắng ngăn chặn tiếp viện của quân Nhật đổ bộ lên bờ biển phía Đông Bắc Thượng Hải và cố gắng kìm chân quân Nhật tại Thượng Hải. Giai đoạn này kéo dài từ ngày 23 tháng 8 đến ngày 26 tháng 10.

Ngày 23 tháng 8, Quân đoàn Viễn chinh Thượng Hải của lục quân Nhật đổ bộ lên bờ biển phía Đông Bắc của Thượng Hải tại các thị trấn Lưu Hà, Ngô Tùng, và Quý Dương cảng. Nguyên soái Tưởng Giới Thạch đã dự đoán quân Nhật sẽ đổ bộ vào các thị trấn này, nên đã phái Trần Thành dẫn quân đoàn số 18 đến các nơi đó. Tuy nhiên, quân Nhật rất mạnh, họ thường khai hỏa dữ dội bằng đại bác và máy bay ném bom vào các chiến lũy của quân Trung Quốc trước khi đổ bộ. Quân Trung Quốc thì không ngừng củng cố đội hình sau mỗi trận bắn phá của quân Nhật để có thể ngăn chặn quân Nhật.

Suốt 2 tuần liên tục, hai bên giao chiến dữ dội tại các thị trấn và làng mạc dọc bờ biển. Quân Trung Quốc được vũ trang kém hơn, lại thiếu sự hỗ trợ của không quân, và gần như không có hải quân. Hơn nữa, công sự của Trung Quốc không đủ kiên cố vì nhiều chỗ chỉ mới được xây cấp tốc để ngăn chặn quân Nhật đổ bộ. Chúng không có hiệu quả cao trong việc bảo vệ quân sĩ. Công tác hậu cần yếu khiến cho việc vận chuyển nguyên vật liệu tới xây dựng và sửa chữa những nơi bị hư hỏng do sự công phá liên tục của hỏa lực Nhật khó thực hiện. Nhiều khi, quân Trung Quốc phải lấy gạch của các nhà bị bom phá để đem xây dựng công sự. Vì thế, thương vong của phía Trung Quốc rất lớn. Có khi cả một lữ đoàn chỉ còn vài chiến sĩ sống sót. Tuy nhiên, quân Trung Quốc chiến đấu rất ngoan cường, thế trận thường thấy là quân Nhật chiếm được thị trấn và làng mạc vào ban ngày nhờ có hỏa lực mạnh yểm hộ, nhưng đến đêm thì quân Trung Quốc phản công tái chiếm lại.

Phòng tuyến của Trung Quốc chỉ thật sự bị chọc thủng khi thị trấn Bảo Sơn rơi vào tay quân Nhật ngày 11 tháng 9. Quân Trung Quốc phải rút về La Điếm phòng thủ. La Điếm là một trấn nhỏ, nhưng án ngữ con đường cao tốc nối Bảo Sơn với trung tâm Thượng Hải, Gia Định, Tùng Giang và một loạt thị trấn khác. Vì thế, an ninh của Tô Châu và Thượng Hải phụ thuộc rất nhiều vào việc La Điếm còn hay mất. Tướng người Đức làm tham mưu cho Tưởng Giới Thạch là Alexander von Falkenhausen đã đề nghị quân Trung Quốc phải giữ được La Điếm bằng mọi giá. Quân Trung Quốc bố trí khoảng 3000 quân phòng ngự ở đây. Quân Nhật thì có khoảng 1000 quân nhưng có tàu chiến, xe tăng và máy bay hỗ trợ.

Quân Nhật cho áp dụng chiến thuật ném bom cường độ lớn, rồi thả khinh khí cầu để phát hiện các điểm có quân Trung Quốc ẩn náu mà gọi pháo bắn vào, sau đó bộ binh Nhật phun khói mù và nấp sau xe thiết giáp tiến lên. Máy bay Nhật bay thấp để yểm trợ bộ binh và tấn công quân Trung Quốc.

Quân Trung Quốc chiến đấu rất ngoan cường. Họ bố trí ít quân ở tuyến trên để giảm thương vong trước hỏa lực của quân Nhật và tấn công vào sườn đội hình quân Nhật tiến công vào sau mỗi đợt bắn phá. Ban đêm, quân Trung Quốc gài mìn vào các con đường từ bờ biển dẫn tới La Điếm và tấn công các đơn vị tiền phương của quân Nhật. Dù vậy, quân Trung Quốc phải chịu thương vong lớn bởi hỏa lực bắn phá của quân Nhật. Quân đoàn của tướng Trần Thành bị thương vong tới một nửa. Đến cuối tháng 9, quân Trung Quốc không còn đủ sức ngăn địch và đành từ bỏ La Điếm.

Ngày 1 tháng 10, Thủ tướng Nhật Konoe quyết định đẩy mạnh chiến tranh ở cả mặt trận Bắc Trung Quốc lẫn mặt trận Nam Trung Quốc và tiến hành một chiến dịch tấn công trong tháng 10 nhằm kết thúc chiến tranh. Quân Nhật ở Thượng Hải đã tăng lên đến 200.000 người. Ngoài La Điếm, quân Nhật còn chiếm được thị trấn Lưu Hành trên đường từ La Điếm về Thượng Hải, đẩy trận tuyến lùi xuống sát bờ sông Uẩn Tảo. Quân Nhật dự định sẽ vượt sông Uẩn Tảo để chiếm trấn Đại Trường.

Trấn Đại Trường nằm trên đường nối trung tâm thành phố Thượng Hải với các thị trấn ở phía Tây Bắc. Nếu Đại Trường bị chiếm, quân Trung Quốc ở trong thành phố và các thị trấn ở phía Tây Bắc sẽ bị chia cắt. Thượng Hải sẽ có nguy cơ bị bao vây. Vì thế, bảo vệ Đại Trường có ý nghĩa sống còn.

Quân Nhật vài lần chiếm được Đại Trường rồi lại bị quân Trung Quốc đánh bật ra. Đến ngày 17 tháng 10, Quân đoàn Quảng Tây do Lý Tông Nhân và Bạch Sùng Hy chỉ huy đã đến được Thượng Hải và hội quân với Quân đoàn Trung tâm của Tưởng Giới Thạch. Quân Trung Quốc liền quyết định tổ chức một cuộc phản công để củng cố vị trí của mình ở Đại Trường và tái chiếm bờ sông Uẩn Tảo. Song, quân Trung Quốc phối hợp kém và trang bị yếu, quân Nhật thì huy động tới 700 khẩu pháo và 150 máy bay ném bom để tấn công Đại Trường, biến thị trấn thành đống vụn, trong trận đánh ngoài việc ném bom cường độ lớn thì quân Nhật còn sử dụng hơi độc, hơi gas làm chết ngạt hàng nghìn người, không những binh lính mà còn cả dân thường Trung Quốc. Cứ mỗi giờ lại có đến cả nghìn quân Trung Quốc bị thương vong. Có sư đoàn chỉ sau vài ngày đã không còn đủ quân để chiến đấu. Cuối cùng, ngày 25 tháng 10, Đại Trường hoàn toàn rơi vào tay quân Nhật. Quân Trung Quốc không còn cách nào khác ngoài việc rút khỏi thành phố Thượng Hải.

Giai đoạn 3
Giai đoạn 3 là giai đoạn quân Trung Quốc rút chạy khỏi Thượng Hải, còn quân Nhật truy kích.

Đêm ngày 26 tháng 10, Tưởng Giới Thạch ra lệnh cho quân Trung Quốc rút lui khỏi trung tâm Thượng Hải và các thị trấn Áp Bắc, Giang Loan. Sư đoàn 88 được lệnh chốt ở khu nhà kho Tứ Hành ở Áp Bắc phía Bắc bờ sông Ngô Tùng để kìm chân quân Nhật cho đại quân rút lui.

Khu nhà kho Tứ Hành nằm sát khu vực tô nhượng của nhiều nước phương Tây. Cuộc chiến đấu ở đây không chỉ ngăn chân quân Nhật mà còn để thu hút sự chú ý của các nước phương Tây trong khi hy vọng rằng các nước phương Tây sẽ có thể can thiệp theo Công ước Chín Nước. Lực lượng của sư đoàn số 88 quân Trung Quốc chiến đấu ở khu nhà kho Tứ Hành thực chất chỉ là tiểu đoàn 1 trung đoàn 524 của sư đoàn 88 chứ không phải cả sư đoàn. Biên chế chính thức của tiểu đoàn 1 có 800 chiến sĩ, nhưng trên thực tế chỉ còn 432 binh sỹ sau những thương vong (do chỉ huy Tạ Tấn Nguyên không muốn để lộ lực lượng cho quân Nhật nên đã nói với cô hướng đạo sinh Yang Huimin con số 800 để công bố với công chúng). Bên phía Nhật là sư đoàn 3 của Quân đoàn Viễn chinh Thượng Hải. Sư đoàn này cũng bị thương vong khá nhiều, nhưng tổ chức của sư đoàn, đội ngũ sĩ quan và chỉ huy vẫn còn kiện toàn, lại được yểm trợ tích cực bởi không quân, hải quân và tăng thiết giáp.

432 binh sĩ đã cố thủ để đoạn hậu cho quân đội Quốc dân đảng rút lui khỏi Thượng Hải. Vào lúc kết thúc trận đánh, có tổng cộng 10 binh sĩ tử trận, 37 người bị thương, trong đó có 20 người bị thương quá nặng nên đã tình nguyện ở lại dùng súng máy chặn địch cho đồng đội rút chạy.

Cuộc chiến đấu ở khu nhà kho Tứ Hành và bờ Nam sông Ngô Tùng diễn ra trong vòng 4 ngày, quân Trung Quốc phòng thủ hoàn toàn bị tiêu diệt. Sau cùng, ngày 30 tháng 10, quân Nhật vượt được qua sông Ngô Tùng và tiến hành truy đuổi quân Trung Quốc.

Mặc dù đã rất cảnh giác đề phòng bị quân Nhật bao vây, nên Tưởng ra lệnh cho các đơn vị Trung Quốc phải tìm cách giữ thị trấn Kim Sơn Vệ ở phía Bắc vịnh Hàng Châu. Tuy nhiên, vì để mất Đại Trường, nên quân Trung Quốc không thể tăng cường cho Kim Sơn Vệ. Ngày 5 tháng 11, quân đoàn số 10 của Nhật Bản do Yanagawa Heisuke từ Thái Nguyên đến đã dễ dàng chiếm được Kim Sơn Vệ. Thị trấn này chỉ cách nơi quân Trung Quốc tập hợp lại sau khi rút khỏi Đại Trường chừng 40 km.

Tiếp sau Kim Sơn Vệ, quân Nhật lại chiếm được Côn Sơn. Quân Trung Quốc đã kiệt quệ và có nguy cơ mất phòng tuyến. Đến ngày 13 tháng 11, nhiều đơn vị quân Trung Quốc đã tan vỡ. Khi quân Trung Quốc rút về đến phòng tuyến Ngô Phúc (giữa Thượng Hải và Nam Kinh) thì họ phát hiện ra chính quyền và dân chúng địa phương ở đây đã trốn hết. Tinh thần quân Trung Quốc bị sa sút ghê gớm. Phòng tuyến Ngô Phúc được xây dựng tốn kém với sự giúp đỡ của Đức và được ví là phòng tuyến Hindenberg của Trung Quốc chỉ giữ được trong vòng 2 tuần.

Kết quả
Trận Thượng Hải kết thúc với thắng lợi của quân Nhật nhưng với thương vong nặng nề của cả hai bên, trong đó có hàng ngàn dân thường Trung Quốc chết do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Trận chiến Thượng Hải được sử sách Trung Quốc nhắc tới là "máu chảy thành sông". Có 1 sư đoàn Trung Quốc tham chiến chỉ trong hai ngày đã hoàn toàn bị tiêu diệt. Có những tân binh chỉ mới bước chân vào quân ngũ, chỉ được dạy cách bắn súng rồi tung ngay vào Thượng Hải.

Trong trận chiến Thượng Hải, các sỹ quan Trung Quốc cấp thượng úy trở lên tử trận hơn nghìn người, hơn 10 sĩ quan cấp tướng bị chết. Trong đó Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 264 thuộc Sư đoàn 88 Hoàng Mai Hưng là viên tướng đầu tiên tử trận; Sư đoàn trưởng Sư đoàn 18 Chu Diệu Hoa tự sát; Sư trưởng Sư đoàn 67 Ngô Khắc Nhân tử trận khi yểm hộ cho binh lính rút lui.

Dù được yểm trợ mạnh mẽ, quân Nhật cũng hứng chịu tổn thất nặng nề. Trận Thượng Hải đôi khi được so sánh với trận đánh nổ tiếng ở Stalingrad trong Thế chiến 2, bởi binh sĩ Nhật và Trung Quốc cũng phải giành giật từng căn nhà, góc phố trong môi trường tác chiến đô thị.

Chú thích

Tham khảo

 Nationalist China At War 1937-1945 published by the University of Michigan, Ann Arbor, in 1982.
 Doctoral dissertation on the Shanghai-Nanking Campaign from the National Taiwan University.

Lịch sử Thượng Hải
Chiến tranh Trung–Nhật
Năm 1937
Xung đột năm 1937
Nhật Bản năm 1937


title: Kirchdorf im Wald

text:
Kirchdorf im Wald là một đô thị ở huyện Regen bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: 6456 Golombek

text:
6456 Golombek (1992 OM) là một tiểu hành tinh Amor được phát hiện ngày 27 tháng 7 năm 1992 bởi Eleanor F. Helin, K. Lawrence ở Palomar. For the chess player and author, see Harry Golombek.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6456 Golombek

Golombek
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Felixdorf

text:
Felixdorf là một đô thị thuộc huyện Wiener Neustadt-Land trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Cafasse

text:
Cafasse là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 25 km về phía tây bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.636 và diện tích 10,0 km².

Cafasse giáp các đô thị: Balangero, Mathi, Lanzo Torinese, Germagnano, Villanova Canavese, Vallo Torinese, và Fiano.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cafasse.to.it

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Cycloprorodes

text:
Cycloprorodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Cycloprorodes melanoxysta (Meyrick, 1892)

Chú thích

Tham khảo

 Cycloprorodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nacophorini
Ennominae


title: Pyrochroidae

text:
Bọ cánh cứng màu lửa là bọ cánh cứng thuộc họ Pyrochroidae, bao gồm cả bọ cánh cứng đỏ. Họ này có tất cả 150 loài. Nhiều loài trong phân họ Pyrochroinae có râu giống cái lược hay gạc nai. Họ này nay cũng bao gồm các thành viên của họ đã hết hiệu lực Pedilidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Pyrochroidae


title: Lasioglossum stellatifrons

text:
Lasioglossum stellatifrons là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1945


title: Vindusara

text:
Vindusara là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae