title: Constantinus Đại đế

text:
Flavius Valerius Aurelius Constantinus (sinh vào ngày 27 tháng 2 khoảng năm 280 – mất ngày 22 tháng 5 năm 337), thường được biết đến là Constantinus I, Constantinus Đại Đế hay Thánh Constantinus (đối với các tín hữu Chính thống giáo Đông phương), là hoàng đế La Mã từ năm 306 đến khi mất. Constantinus I là vua La Mã đầu tiên cải đạo sang Ki-tô giáo và là người đã ban bố Sắc lệnh Milano chấm dứt thảm sát tín đồ Ki-tô giáo trong toàn đế quốc

Constantinus I là con của vua Constantius Chlorus, đã lên kế vị tại York (nước Anh ngày nay) sau khi phụ hoàng chết năm 306. Ông là nhà lãnh đạo đầu tiên trong lịch sử phương Tây thực hiện chính sách tự do tôn giáo; nhưng trên thực tế, Constantinus không phải là một tín đồ Kitô giáo và sử dụng hình ảnh của Chúa trong việc đánh bại các phe đối lập trong nước và củng cố quyền lực của mình. Lịch phụng vụ nghi lễ Byzantium, được Giáo hội Chính thống giáo Đông phương và các giáo hội Công giáo Đông phương tuân giữ, liệt kê cả Constantinus I và mẹ của ông là Helena là hai vị Thánh. Mặc dù không được kể vào danh sách các vị Thánh của Giáo hội Công giáo Latinh (Tây phương) nhưng Constantinus I vẫn được họ kính trọng với danh hiệu "Đại Đế" vì những đóng góp của ông cho Kitô giáo. Nhiều giáo dân Ki-tô coi Constantinus I cùng với Chúa Giêsu và Thánh Phaolô là 3 nhân vật quan trọng nhất trong quá trình thành lập và phát triển của giáo hội Ki-tô giáo.

Về đối ngoại, triều đại Constantinus chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh giữa La Mã với các man tộc phía bắc. Constantinus đã đánh bại các bộ tộc Frank, Sarmatia và Goth và ép nhiều người thuộc các sắc dân này gia nhập quân đội La Mã. Năm 324, Constantinus I tuyên bố đổi tên thành phố Byzantium thành Tân La Mã (Nova Roma) và vào 11 tháng 5 năm 330 ông chính thức dời đô về Nova Roma. Sau khi Constantinus chết năm 337, chính phủ La Mã đã đổi tên thủ đô mới thành Constantinopolis, có nghĩa là Thành phố của Constantinus. Thành Constantinopolis vẫn là thủ đô của Đế quốc Đông La Mã trên hơn một ngàn năm, chỉ bị ngắt quãng tạm thời bởi sự đốt phá và chiếm đóng của quân Thập tự chinh lần thứ tư năm 1204, cho đến khi rơi vào người Thổ Nhĩ Kỳ năm 1453. Mặc dù là một hoàng đế có công tích lừng lẫy, Constantinus đã bị nhiều người thời hậu cổ đại và cận đại (trong đó có cả cháu ông là vua Julianus sau này) phê phán như một hôn quân bạo chúa, đã gây nhiều tai họa đối với thần dân và ích kỷ chỉ theo đuổi lợi ích riêng của mình.

Cuộc đời

Đầu đời

Flavius Valerius Aurelius Constantinus được sinh ra ở Naissus (nay là Niš, Serbia) ở tỉnh Moesia Superior vào 27 tháng 2 khoảng 280. Cha của ông là Flavius Constantius, một cư dân bản địa của Moesia (sau này là Dacia Ripensis). Constantinus có thể đã dành ít thời gian với cha mình. Constantius đã là một sĩ quan trong quân đội La Mã vào năm 272, thành viên trong lực lượng cận vệ hoàng gia của Hoàng đế Aurelianus. Constantius đã thăng tiến qua nhiều cấp bậc, ông ta đã nhận được chức Thống đốc Dalmatia dưới triều đại Hoàng đế Diocletianus, một người đồng hương khác của Aurelianus từ Illyricum, vào năm 284 hoặc 285. Mẹ ông là Helena. Helena, người có ảnh hưởng to lớn xuyên suốt cuộc đời của con trai, xuất thân từ một gia đình khiêm tốn; Ambrose viết rằng bà làm việc trong một quán rượu.

Trong năm 285, Diocletianus đã tuyên bố Maximianus, một đồng nghiệp đến từ Illyricum, là đồng hoàng đế của ông ta. Mỗi hoàng đế sẽ có triều đình riêng của mình, quân đội và bộ máy hành chính riêng, và mỗi người sẽ cai trị cùng với một praetorian prefect riêng biệt.. Maximianus cai trị ở phía Tây, từ kinh đô của ông ta tại Mediolanum (Milan, Italy) hoặc Augusta Treverorum (Trier, Đức), trong khi Diocletianus cai trị ở phía Đông, từ Nicomedia (İzmit, Thổ Nhĩ Kỳ). Việc phân chia chỉ đơn thuần là sự thực dụng: Đế quốc vẫn được coi là "không hề chia tách" trong những bài văn ca ngợi chính thức, và cả hai vị hoàng đế có thể tự do di chuyển khắp đế quốc  Năm 288, Maximianus bổ nhiệm Constantius vào chức vụ praetorian prefect của ông ta ở Gaul. Constantius sau đó bỏ vợ vào khoảng năm 288 hoặc 289 để thành hôn với Flavia Maximiana Theodora, con gái riêng của Hoàng đế Tây La Mã Maximian, mặc dù vậy Constantinus đã tái lập mẹ ông, bà Helena, như là "Augusta, mẹ của Caesar" sau khi cha ông qua đời. Theodora cho ra đời sáu người anh em kế của Constantine, trong đó có cả Julius Constantius.

Ở phía Đông
Cậu bé Constantinus được giáo dục tốt, trở thành người nói thông thạo tiếng Hy Lạp, và rất am hiểu về triết học. Ông phục vụ trong triều đình của Diocletianus ở Nicomedia, sau khi cha ông được phong như là một trong hai caesares (hoàng đế trẻ) của Tứ đầu chế năm 293. Năm 305, cả augusti (hoàng đế cả), Diocletianus và Maximianus, thoái vị, và Constantius lên nối ngôi Maximianus với vai trò là Augustus phía tây. Mặc dù con trai hợp pháp của hai hoàng đế là có ở đó (Constantinus và Maxentius, con của Maximianus), cả hai đều không được để ý tới trong quá trình chuyển giao quyền lực. Thay vào đó, Severus và Maximinus Daia được phong hai vị caesar. Bởi vì Diocletianus không hoàn toàn tin tưởng Constantius - không ai trong số các Tetrarch hoàn toàn tin cậy các đồng nghiệp của họ - Constantinus đã giữ vai trò như là của một con tin, một công cụ để đảm bảo cho một thái độ tốt nhất của Constantius. Constantinus dù sao cũng là thành viên nổi bật của triều đình: ông đã chiến đấu cho Diocletianus và Galerius ở châu Á, ông cũng đã tham gia chiến dịch chống lại người rợ ở phía bên kia sông Danube vào năm 296, và chiến đấu với người Ba Tư dưới trướng Diocletianus ở Syria (297) và dưới quyền Galerius ở vùng Lưỡng Hà (năm 298-99)

Constantinus sau đó đã quay trở lại Nicomedia từ mặt trận phía Đông vào mùa xuân năm 303, chỉ để chứng kiến sự khởi đầu của cuộc "Đại Bách hại" do Diocletianus khởi xướng trong thời gian này, cuộc bức hại nghiêm trọng nhất đối với các Kitô hữu trong lịch sử La Mã Vào cuối năm 302, Diocletianus và Galerius đã phái một sứ giả để hỏi vị tiên tri của Apollo tại Didyma về các tín đồ Kitô giáo. Constantinus có thể nhớ được sự có mặt của mình khi sứ giả trở về, Diocletianus chấp nhận yêu cầu của triều đình muốn một cuộc bách hại rộng khắp. Ngày 23 tháng 2 năm 303, Diocletianus ra lệnh san bằng nhà thờ mới của Nicomedia, những bản kinh thánh tại đây bị đốt cháy, và tài sản của nhà thờ bị chiếm giữ. Trong những tháng sau đó, nhà thờ và các bản kinh thánh đã bị phá hủy, các tín đồ Kitô giáo bị loại bỏ khỏi hàng ngũ quan lại, và các linh mục bị cầm tù.

Nhà cai trị phía Tây

Constantinus sau đó rời khỏi Nicomedia để ở cùng cha ở xứ Gaul của La Mã; tuy vậy, Constantius lâm bệnh trong một cuộc viễn chinh tiến đánh người Pict của xứ Caledonia, và qua đời vào 25 tháng 7, 306 ở Eboracum (York). Tướng Chrocus, gốc người Alamanni, và quân lính trung thành với Constantius lập tức tôn Constantinus lên làm Augustus. Dưới chế độ Tứ đầu chế, sự kế ngôi của Constantinus có vẻ không rõ ràng cho lắm. Trong khi Constantius với tư cách hoàng đế cả có thể "tạo ra" một Caesar mới, tuyên bố của Constantinus (hay, quân lính của ông ta) lên danh hiệu Augustus đã mặc kệ hệ thống truyền ngôi thiết lập vào năm 305. Do đó, Constantinus đã yêu cầu Galerius, vị Augustus phía đông, công nhận ông là người thừa kế ngôi vị của cha để lại. Galerius đã phong Constantinus danh hiệu Caesar, khẳng định quyền cai trị của Constantinus trên vùng lãnh thổ của cha ông, và tấn phong cho Severus trở thành Augustus của phía Tây.

Phần lãnh thổ của Constantinus trong đế quốc bao gồm Britain, Gaul, các tỉnh Germania, và Tây Ban Nha. Ông do đó nắm trong tay một trong những đội quân La Mã hùng mạnh nhất, đóng dọc theo biên giới Rhine quan trọng. Khi Gaul là một vùng giàu có của đế quốc, nó đã chịu đựng nhiều thứ trong Khủng hoảng ở Thế kỉ thứ 3. Trong những năm đóng tại Gaul, từ 306 đến 316, Constantinius tiếp tục những cố gắng của phụ hoàng Constantius Chlorus để trấn giữ biên giới Rhine và xây dựng lại những tỉnh Gallia. Nơi cư ngụ chính của ông trong thời gian đó là Trier.

Ngay sau khi được phong là hoàng đế, Constantinus I bỏ chiến dịch đánh Anh của phụ hoàng Constantius Chlorus và quay lại xứ Gaul để dập tắt cuộc khởi nghĩa của người Frank. Một cuộc viễn chinh càn quét các bộ tộc người Frank theo sau vào năm 308. Sau chiến thắng này, ông bắt đầu cho xây dựng một cây cầu bắt ngang sông Rhine tại Köln để thiết lập một căn cứ vĩnh viễn ở phía phải của bờ sông. Một chiến dịch mới năm 310 đã bị bãi bỏ bởi sự nổi loạn của Maximian mô tả ở đoạn dưới. Những cuộc chiến cuối cùng của Constantinus trên chiến tuyến sông Rhine diễn ra vào năm 313, sau khi ông quay lại từ Ý, và một lần nữa ông lại chiến thắng.

Mục đích chính của Constantinus I là sự ổn định, mà ông cố gắng đạt được bằng những cuộc viễn chinh nhanh chóng, thường tàn bạo, trừng phạt các bộ tộc nổi loạn, phô diễn sức mạnh quân sự của ông bằng cách chinh phục kẻ thù trên phía bờ sông Rhine của họ, và thảm sát nhiều tù binh chiến tranh trong các trận đấu trong đấu trường (arena). Chiến thuật này chứng tỏ khá thành công, vì chiến tuyến Rhine khá là yên lặng trong phần còn lại của thời gian ông trị vì.

Trong những mâu thuẫn nội bộ của Triều đình Tứ đầu chế, Constantine cố gắng giữ quan điểm trung lập. Năm 307, hoàng đế cả Maximianus (vừa quay lại vũ đài chính trị sau khi thoái vị năm 305) ghé thăm Constantinus để tranh thủ sự ủng hộ của ông trong chiến tranh của Maxentius, con trai ông ta, chống lại Severus và Galerius. Constantinus thành hôn với con gái của Maximian tên là Fausta để kết mối liên minh và được phong lên chức Augustus bởi Maximianus. Tuy nhiên ông không can thiệp chính trị cho danh nghĩa của Maxentius.

Maximianus quay trở lại vào năm 308 sau khi ông ta không lật đổ được con trai mình. Cuối năm đó, tại hội nghị Carnuntum giữa Diocletianus, Galerius và Maximianus, Maximianus bị buộc thoái vị một lần nữa và Constantinus I giảm chức xuống caesar. Vào năm 310, Maximianus có liên quan đến một âm mưu ám sát con rể của mình khi Constantinus I quay lại sau chiến dịch đánh người Frank. Cuộc mưu sát bị dập tắt nhanh chóng khi Constantinus I phát giác, và Maximianus bị giết hay bị buộc phải tự tử. Cả Constantinus I và Maximinus Daia đều thất vọng vì thấy bị hạ chức xuống caesar và sự bổ nhiệm của Licinius, và sau đó đã chống lại sắc lệnh đó và tự phong là Augustus, vì đã được phong bởi Galerius vào năm 310, do đó chính thức tạo ra bốn Augusti. Khi Galerius mất năm 311, người cai trị với đủ quyền lực để tiếp tục hệ thống Tứ đầu chế đã từ giã sân khấu, và do đó hệ thống nhanh chóng suy giảm. Trong cuộc tranh chấp quyền lực sau đó, Constantinus I liên minh với Licinius, trong khi Maximinus tiếp cận Hoàng đế Maxentius, người vẫn chính thức được xem là có quyền cao hơn.

312 đến 324

Đầu năm 312 Constantinus I đem quân vượt qua dãy Alps và tấn công Maxentius. Ông nhanh chóng chinh phục vùng Bắc Ý trong các trận Turin và Verona, sau đó thẳng tiến về thành La Mã. Nơi đó, Constantinua I với một đội quân gồm gần 10 vạn người (9 vạn nộ binh và 8 nghìn kỵ binh) đã đánh bại Maxentius trong trận Cầu Milvian, mà kết quả là ông trở thành Augustus phía Tây, hay là người cai trị toàn bộ Đế quốc La Mã phía Tây. Trận đánh này được coi là bước ngoặt chuyển biến Constantinus từ là 1 người theo tôn giáo cổ truyền La Mã thành 1 tín đồ Ki-tô giáo. Tương truyền Constantinus I đã cho quân khắc lên khiên những ký hiệu mà những người theo Kitô giáo tin là ký hiệu labarum, mặc dù các sử gia vẫn còn tranh cãi rằng là liệu những ký hiệu đó có phải là Kitô giáo rõ rệt hay là ký hiệu cổ của thần mặt trời.. Ký hiệu labarum và khẩu hiệu đi kèm theo In Hoc Signo Vinces (trong dấu hiệu này, Người sẽ chinh phục) được kể là từ kết quả của hình ảnh hiện ra trước Constantinus I tại Saxa Rubra, là nguyên nhân mà cuối cùng ông thuận chuyển sang Kitô giáo. Trên đường rút chạy, Maxentius bị rơi xuống nước và chết chìm dưới sông Tiber. Sau trận đánh Constantinus I ca khúc khải hoàn tiến vào Roma và phá vỡ kế hoạch của Maxentius nhằm kỷ niệm lễ đăng quang của mình bằng 1 thắng lợi quân sự lớn. Trong những kế tiếp, Constantinus đã dần dần chiếm được sự thiện cảm của cư dân Tây La Mã, ngoài ra ông cũng phát triển quân đội của mình mạnh hơn tất cả các đối thủ trong hệ thống Tứ đầu chế đang suy yếu. Cứ đến ngày 28 tháng 10, thị dân Roma lại làm lễ kỷ niệm chiến thắng cầu Milvian - "cuộc đánh đuổi tên bạo chúa" và ngày hôm sau là ngày 29 tháng 10, họ tiếp tục kỷ niệm - "cuộc tiến quân của vị thần linh" (đó chính là Constantinus I).

Năm 313, ông gặp Licinius ở kinh thành Milano để kết chặt liên minh giữa họ bằng sự thành hôn của Licinius và em gái kế của Constantinus là Constantia. Trong cuộc gặp gỡ này, hai vị hoàng đế đã đồng ý về sắc lệnh bây giờ gọi là Sắc lệnh Milan, chính thức cho phép tất cả mọi tôn giáo hoạt động tự do trong toàn đế quốc, đặc biệt là Kitô giáo. Tuy nhiên cuộc hội nghị đã bị cắt ngắn khi tin tức đến tai Licinius rằng đối thủ của ông ta là Maximinus Daia đã vượt qua Bosporus và xâm lược vào lãnh thổ thuộc Licinius. Licinius từ biệt và cuối cùng đã đánh bại Maximinus, nắm lại toàn quyền điều khiển phần phía đông của Đế quốc La Mã. Tuy nhiên những quan hệ giữa hai vị hoàng đế còn lại ngày càng xấu đi và hoặc là năm 314 hay 316, Constantinus và Licinius đánh lẫn nhau trong chiến tranh Cibalae, với Constantinus (với 3 vạn quân) là người chiến thắng. Họ đụng độ lần nữa ở trận Campus Ardiensis năm 317, và đi tới thỏa thuận rằng con trai của Constantine là Crispus và Constantinus II, và con trai của Licinius là Licinianus được phong caesars.

Vào năm 320, Licinius đã hạn chế tự do tôn giáo được hứa bởi Sắc lệnh Milan năm 313 và bắt đầu một cuộc giết hại những người theo Kitô giáo.. Điều đó đã thách thức Constantinus ở phía tây, mà đỉnh cao là nội chiến lớn năm 324. Vào khoảng AD 323, Constantine I đánh bại đoàn chiến thuyền của Licinius với khoảng 200 tàu chiến. Licinius, được giúp bởi lính đánh thuê người Goth, tượng trưng cho quá khứ và niềm tin cổ đại của Đa Thần giáo. Constantinus I và người Frank của ông hành quân ngọn cờ Kitô giáo của labarum, và cả hai đều nhìn những trận đánh dưới danh nghĩa tôn giáo. Dù là yếu hơn về lực lượng, nhưng được cổ vũ với niềm tin, đội quân của Constantinus I đã chiến thắng trong những trận đánh Hadrianopolis, Hellespont, và Chrysopolis.
 Với thất bại và cái chết của Licinius một năm sau đó (ông bị kết tội mưu sát Constantine và bị xử tử), Constantinus I trở thành hoàng đế duy nhất của toàn bộ Đế quốc La Mã.

Thiết lập thành Tân La Mã
Thất bại của Licinius đại diện cho sự qua đi của Đế quốc La Mã cũ, và sự bắt đầu của vai trò của Đế quốc Đông La Mã như là trung tâm học tập, phát triển, và bảo toàn văn hóa. Chính quyền Constantinus I ban chiếu chỉ cho người xây dựng lại thành phố Byzantium, và đổi tên tân đô thành Tân La Mã (tức Nova Roma) là cho ban hành những đồng xu kỉ niệm năm 330 để kỉ niệm sự kiện trọng đại này. Ông cho xây cất Nghị viện và các văn phòng dân sự tại thủ đô Nova Roma, giống như những văn phòng ở cố đô Roma. Thủ đô mới được bảo vệ bằng Thập Tự thật(True Cross), gậy của Moses và các thánh vật, dù cho một vật trang sức đá chạm bây giờ ở Bảo tàng Ermitaz (Nga) cũng đã minh họa việc Constantinus I được Tyche (tức vị thần nữ cai quản tân đô) đội chiếc Vương miện lên đầu  . Hoàng đế cũng ban huấn dụ cho thay thế hình vẽ chư thần của tín ngưỡng Đa Thần giáo xưa và thường hòa nhập các bức vẽ này vào các biểu tượng của Kitô giáo. Nơi nền cũ của miếu thờ thần nữ Aphrodite, Nhà thờ của các Thánh tông đồ được xây lên. Nhiều thế hệ sau đó có một câu chuyện rằng bóng của một bậc thánh đã dẫn Constantinus I đến địa điểm này, và một vị thiên sứ mà không ai khác có thể nhìn thấy, đã dẫn ông tới địa điểm của những bức tường mới mẻ. Sau khi ông qua đời, người La Mã đặt tên lại cho thủ đô là Nova Roma Constantinopolitana (còn gọi là Constantinopolis hoặc là Constantinople trong tiếng Anh, có nghĩa là "thành phố của Constantinus I").

326 – qua đời

Vào năm 326, Hoàng đế Constantinus I cho tra khảo con trai cả là Crispus và truyền lệnh cho hành quyết chàng, bởi vì ông tin vào các lời cáo buộc rằng Crispus đã tư tình với Fausta, thứ phi của Constantinus I. Nhưng, ông hãy còn ba Hoàng nam khác (sẽ nối ngôi vua sau này). Một vài tháng sau, ông cũng ra lệnh xử tử Fausta vì bà ta là kẻ tung ra những cáo buộc sai sự thật đó. Vào năm 330, Đế quốc La Mã đã trở nên cường thịnh hơn so với nhiều thập kỷ trước: hai Đế quốc Đông và Tây đã được hợp nhất. Đất nước thái bình thịnh trị. Những cải cách của ông ít nhất đã mang lại những giây phút xả hơi cho Đế quốc La Mã sau bao nhiêu cơn binh lửa. Lực lượng Quân đội thì cũng dễ dàng được nhà vua kiểm soát. Việc xây cất những cung điện xa hoa của Constantinus I, kết hợp với việc ông sửa sang cơ cấu bưu điện và đường sá, đã khiến ông áp đặt thuế đất hà khắc lên muôn dân.

Eusebius viết rằng Constantinus I được rửa tội chỉ không lâu trước khi chết vào năm 337. Ông di chuyển từ thủ đô đến nhà tắm nước nóng ở gần đó để lấy nước, và sau đó đến thành phố của mẹ ông là Helenopolis, nơi ông cầu nguyện trong một ngôi nhà thờ lớn bà đã cho xây để vinh danh thánh tông đồ Lucian. Với điều này, ông đã theo một phong tục thời đó là trì hoãn việc rửa tội tới tuổi già hay lúc gần chết. Theo như Jerome, Constantine đã lựa chọn giám mục Eusebius của Nicomedia làm lễ rửa tội cho ông. Sau khi ông mất, xác của ông được chuyển về lại Constantinopolis và được chôn trong Nhà thờ các Thánh tông đồ ở nơi đó.

Truyền ngôi
Constantinus I không hề có biện pháp phòng tránh những cuộc chiến tranh giành quyền thừa kế sau này. Hai năm trước khi qua đời, ông lại phân chia Đế quốc và phong các con ông làm Phó Hoàng đế (Caesar). Sau khi ông qua đời, ba người con trai của ông và Fausta là các Hoàng đế Constantinus II, Constantius II và Constans ra đích thân chấp chính. Cả ba ông vua này đều chẳng đền đáp xứng đáng gì cho ân huệ của phụ hoàng Constantinus I: thay vì đó, Constantinus II trận vong khi cho quân xâm phạm lãnh thổ của Constans. Constans bị tên vua cướp ngôi Magnentius hạ sát. Còn Constantius II thì xuống lệnh thảm sát những thân quyến của tiên hoàng Constantinus I, đồng thời giành lại Đế quốc từ tay Magnentius. Ông cũng có hai cô con gái, Constantina và Helena, vợ của Hoàng đế Julianus.

Constantinus I và Công giáo

Constantinus I có lẽ được biết đến nhiều nhất như là Hoàng đế đầu tiên theo Công giáo của Đế quốc La Mã. Triều đại của ông là một bước ngoặt lịch sử của Kitô giáo. Vào năm 313, Constantinus I công bố chấp nhận Công giáo trong Sắc chỉ Milanô, bãi bỏ những trừng phạt đối với những người theo Công giáo (mà vì vậy nhiều người đã tử vì đạo trong các cuộc thảm sát người theo Công giáo trước đây và trả lại các tài sản đã bị tịch thu của Giáo hội. Tuy một sắc lệnh tương tự đã được ban hành vào năm 311 bởi Galerius, lúc đó là hoàng đế cả của Tứ đầu chế (Tetrarchy), triều đại lâu dài của Constantinus, sự cải đạo của ông, và sự bảo trợ Giáo hội của ông đã thiết lập lại vị thế mới của Công giáo trong toàn đế quốc.

Các học giả vẫn còn tranh cãi liệu là Constantinus đã chuyển theo Công giáo thời trẻ theo mẹ ông là bà Helena, hay là ông chuyển dần sang Kitô giáo trong suốt cuộc đời. Constantinus trên 40 tuổi khi cuối cùng ông tuyên bố rằng mình theo Kitô giáo. Khi viết cho những người Kitô giáo, Constantinus nói rõ là ông tin là những sự thành công của ông là do sự bảo vệ của Thiên Chúa vĩ đại của Kitô giáo. Trong suốt triều đại của ông, Constantinus đã bảo trợ Giáo hội về mặt tài chính, xây dựng nhiều vương cung thánh đường khác nhau, ban những đặc quyền (như miễn một số thuế), thăng chức những người Kitô giáo tới những chức vụ cao, và trả lại những tài sản tịch thu trong Đại thảm sát thời Diocletian. Những công trình nổi tiếng của ông bao gồm Nhà thờ Mộ Thánh và Vương cung thánh đường Thánh Phêrô (nhà thờ cũ).

Triều đại của Constantinus đã thiết lập một tiền lệ cho một vị trí Giáo hoàng trong Giáo hội Công giáo; Constantinus tự cho mình có trách nhiệm với Thiên Chúa về sức khỏe ở mặt tâm linh của thần dân của ông ta, và do đó ông có trách nhiệm duy trì sự chính thống. Đối với Constantinus, hoàng đế không quyết định ra giáo lý - đó là trách nhiệm của các giám mục - mà đúng hơn vai trò của ông là bảo vệ giáo lý, diệt bỏ những điều dị giáo, và ủng hộ một sự thống nhất về các vấn đề tôn giáo. Hoàng đế đảm bảo rằng Thiên Chúa được tôn thờ đúng cách trong đế quốc của ông; và tôn thờ thế nào là đúng đắn là do Giáo hội quyết định.

Vào năm 316, chính phủ Constantinus I đảm nhiệm vai trò trọng tài trong cuộc tranh cãi ở Bắc Phi về sự lạc giáo của giáo thuyết Donatus tại Bắc Phi. Ba công đồng địa phương và một phiên tòa khác có mặt Constantinus đã kết án Donatus và phong trào cùng tên. Năm 317, Constantinus ban hành một chiếu chỉ tịch thu tài sản của các nhà thờ theo Donatus và cho lưu đày các giáo sĩ của phái này. Quan trọng hơn, năm 325 ông triệu tập Công đồng Nicaea, là Công đồng đại kết đầu tiên (không kể Công đồng Jerusalem nếu như sự kiện này được tính vào), chủ yếu để đối phó với giáo thuyết Arius, bị coi là dị giáo.

Constantinus và người Do Thái
Constantinus đã ban hành một số đạo luật có liên quan tới người Do Thái: họ bị cấm không được sở hữu nô lệ theo Kitô giáo và không được cắt bì nô lệ của họ. Chuyển đạo từ Kitô giáo sang Do Thái giáo bị cấm. Hội họp nghi lễ tôn giáo bị giới hạn, nhưng người Do Thái được phép vào Jerusalem vào dịp Tisha B'Av, Tưởng niệm ngày Đền thờ ở Jerusalem bị phá hủy. Constantinus cũng thực thi nghị quyết của Công đồng Nicaea cấm kỷ niệm Lễ Tiệc ly trước Lễ Vượt qua của người Do Thái (ngày 14 tháng Nisan) (xem thêm Quartodecimanism và tranh cãi lễ Phục sinh.

Các cải cách

Tư tưởng và biểu tượng của Constantinus

Các đồng xu cho đúc bởi các hoàng đế thường cho thấy các chi tiết về các hình tượng cá nhân của họ. Trong phần đầu của triều Constantinus, các biểu tượng đầu tiên của Mars (thần chiến tranh) và sau đó (từ 310) là Apollo như là thần Mặt trời luôn luôn xuất hiện trên mặt trái của đồng xu. Mars đã là biểu tượng của Tứ đầu chế (Tetrarchy), và Constantinus sử dụng biểu tượng này để nhấn mạnh sự hợp pháp của quyền lực của ông. Sau khi phá vỡ liên minh với bạn cũ của cha ông là Maximian năm 309–310, Constantine bắt đầu tuyên bố sự truyền ngôi là hợp pháp từ vị Hoàng đế thế kỉ thứ 3 là Marcus Aurelius Claudius Gothicus (Claudius II), người anh hùng chiến thắng của Trận đánh Naissus (Tháng 9, 268).

Gothicus đã tuyên bố về sự bảo vệ linh thiêng của Apollo-Sol Invictus (Thần Mặt trời). Constantinus cũng tuyên bố liên minh với Sol Invictus, là vị thần linh cuối cùng xuất hiện trên các đồng xu của ông ta. Mặt trái của những đồng xu thời ông liên tục trong nhiều năm là "người bạn, Mặt trời không thể bị chinh phục" của ông — dòng chú thích là SOLI INVICTO COMITI.

Triều đình
Constantinus tôn trọng văn hóa Kitô giáo, triều đình của ông ta đã bao gồm những người khả kính. Những gia đình đầu triều không chấp nhận Kitô giáo không được bổ nhiệm vào chức vụ quan trọng, nhưng 2/3 chính quyền cấp cao của ông không phải là Kitô giáo.

Di sản

Constanstinus I là người đã góp phần Kitô giáo trở thành tôn giáo lớn nhất của nền văn minh phương Tây trong nhiều thế kỷ. Ngoài ra, việc Constantinus dời đô về Constantinopolis cũng giúp duy trì sự tồn tại của đế quốc La Mã thêm hàng nghìn năm nữa. Mặc dù ông được các gán danh hiệu "Đại đế" là vì lòng mộ đạo của ông đối với Ki-tô giáo, Constantinus cũng là 1 chỉ huy quân sự tài ba. Không chỉ thống nhất đế quốc dưới sự cai trị của 1 vị vua duy nhất, Constantinus đã đánh bại người Frank và người Alamanni trong những trận đánh đẫm máu vào các năm 306 – 308, người Frank một lần nữa vào các năm 313 – 314, người Tervingian Goth vào năm 332 và người Sarmatia năm 334. Bằng những chiến thắng này, Constantinus đã thu hồi hầu hết các tỉnh đã bị mất từ lâu như Dacia, Hoàng đế Aurelianus đã bị buộc phải bỏ tỉnh này năm 271. Vào thời gian ông qua đời, ông đang chuẩn bị tiến hành một xâm lược Ba Tư để trả đũa các cuộc cướp phá của họ vào lãnh thổ phía đông La Mã.

Trên phương diện văn hóa, Constantinus đã có nhiều đóng góp cho sự hồi sinh của phong tục cạo râu của các nguyên thủ La Mã từ thời Augustus đến Traianus. Phong tục này đã được đại tướng Scipio Africanus khởi xướng từ trước Tây lịch, và sau khi Constantinus chết, nó tiếp tục tồn tại cho tới thời kỳ Phocas cai trị Đông La Mã.

Bên cạnh đó, Constantinus đã bị cháu là hoàng đế-triết gia Julianus chỉ trích kịch liệt. Julianus coi Constantinus I là một tên hôn quân vô độ, và điều này dẫn đến tranh cãi về ông ngay từ thời Hậu Cổ đại. Nhà sử học Đa thần giáp Zosimus coi Constantinus là 1 kẻ có tội với sự tồn tại và phát triển của La Mã, là tác nhân khiến đế quốc Tây La Mã sụp đổ. Tuy nhiên, học giả Kitô giáo như Lactantius và Eusebius đã tán thưởng Constantinus I là người bảo vệ của toàn nhân loại, do Chúa phái xuống trần gian. Trong suốt thời kỳ Trung Cổ, ông vẫn luôn được ca ngợi theo luận điểm ấy. Đế quốc Đông La Mã đã xem Constantinus I là vị vua khai quốc và Đế quốc La-Đức cũng xem ông là một trong những bậc tiền bối đáng tôn kính. Tại Đông La Mã, các hoàng đế kế nghiệp Constantinus luôn mong muốn và tỏ ra vinh dự khi được tôn xưng là "Constantinus mới". Có 10 hoàng đế Đông La Mã, kể cả vị hoàng đế cuối cùng, đã lấy đế hiệu là Constantinus. Hầu hết các giáo hội Kitô giáo Đông phương đều xem Constantinus là một vị thánh. Ở phía đông đôi khi ông được gọi là "Ngang với thánh tông đồ" (isapostolos) hay là "thánh tông đồ thứ 13" .

Nhưng bước sang thời kỳ cận đại, ông bị chỉ trích thậm tệ trong sử sách. Nhà sử học người Anh là Edward Gibbon, trong kiệt tác "Lịch sử suy tàn và sụp đổ của Đế quốc La Mã" (The Decline and Fall of the Roman Empire) thì tố cáo Constantinus là một "ông vua tàn ác và phóng đãng", là kẻ có thể "xóa bỏ mọi quy định của công lý và cảm xúc của tự nhiên, với không chút do dự, để đặt được niềm đam mê hoặc là quyền lợi của mình". Cũng theo Gibbon, vị Hoàng đế chẳng có chút thiện cảm gì với tôn giáo và ông chỉ tâng Kitô giáo lên về vấn đề chính trị. Trong công trình khảo cứu "The Age of Constantine the Great" (1852), nhà sử học Thụy Sĩ Jacob Burckhardt lên án Constantinus I là một vị Hoàng đế đặc biệt không trọng tín ngưỡng, bị đầu độc nặng nề bởi tham vọng và nỗi thèm khát quyền lực của mình: thậm tệ hơn nữa, Burckhardt đánh giá ông là một tên vua "ích kỷ gớm ghiếc" và chỉ giỏi phá vỡ những lời thề. Cũng theo Burckhardt, Constantinus I chẳng hề thiết tha gì với các vấn đề tôn giáo, mà còn ứng xử tuyệt đối thiếu lô-gíc.<ref

Nhưng trong cuốn sử "Constantine the Great and the Christian Revolution" (1930), tác giả George Philip Baker nhận định Constantinus là 1 người hùng tài đại lược và cuộc cách mạng Kitô giáo do ông lãnh đạo là một trong những cuộc cách mạng lớn nhất trong suốt chiều dài lịch sử La Mã. Trong lịch sử, không phải cuộc cách mạng nào cũng gây nên được thay đổi quy mô lớn cho lịch sử nhân loại: chẳng hạn, cuộc cách mạng Pháp mặc dù được nhắc đến nhiều nhưng thực chất chỉ thay đổi được thể chế chính trị ở Pháp vốn là một trong nhiều nước toàn thể châu Âu. Trái lại, cuộc cách mạng Kitô giáo của Constantinus I đã ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển của toàn bộ nền văn minh Tây Âu. Ngày nay, Kitô giáo là một tôn giáo lớn ở các nước phương Tây. Không những thế, Baker cũng đánh giá việc dời đô về Constantinopolis là 1 đóng góp lớn cho sự vững mạnh của nền văn minh La Mã và Ki-tô giáo. Thời nay, các nhà nghiên cứu về thời kỳ Hậu Cổ đại đã nỗ lực khảo cứu, để có nhận định khách quan về ông, không quá tâng bốc hay hạ thấp.

Để vinh danh vị hoàng đế này, chính phủ Serbia đã đặt tên sân bay Niš là "Konstantin Veliki", tức Constantinus Đại đế. Nhà cầm quyền Serbia cũng từng lên kế hoạch xây một thập tự lớn cũng mang tên "Konstantin Veliki" trên ngọn đồi nhìn xuống Niš, nhưng dự án đã bị bãi bỏ. Năm 2012, người Serbia xây 1 đài tưởng niệm Constantinus tại Niš. Lễ kỷ niệm Sắc chỉ Milan cũng được tiến hành tại Niš năm 2013.

Truyền tụng

Những năm về sau, các sự kiện lịch sử được che phủ bởi các truyền thuyết. Người ta cho rằng sẽ là không thích hợp khi nói rằng Constantinus I được một vị giám mục bị nghi vấn về sự chính thống đến rửa tội vào giây phút hấp hối của ông, và do đó nổi lên một truyền thuyết rằng Giáo hoàng Sylvester I (314-335) đã chữa vị Hoàng đế ngoại giáo khỏi bệnh phong cùi. Theo như truyền thuyết này, Constantinus I được rửa tội sau đó và ban tặng nhiều tòa nhà cho Giáo hoàng. Vào thế kỉ thứ tám, một tài liệu gọi là "Donatio Constantini" (Ân huệ của Constantinus I) xuất hiện lần đầu tiên, trong đó nói rằng Constantinus I sau khi chuyển sang Kitô giáo xong đã trao lại quyền hành phía Đông cho thành La Mã, Ý và quyền lực phía Tây cho chế độ Giáo hoàng. Trong thời Thượng Trung cổ, tài liệu này được sử dụng và được công nhận như là cơ sở cho quyền lực thế tục của Giáo hoàng, mặc dù nó bị tuyên bố là giả mạo bởi Hoàng đế La Mã Thần thánh Otto III và đại thi hào nước Ý là Dante Alighieri đã than khóc rằng thư tịch này là gốc rễ của những ham muốn thế tục của chế độ Giáo hoàng. Vào thế kỉ 15, nhà ngữ văn Lorenzo Valla đã chứng minh rằng tài liệu này là giả mạo.

Constantinus I trong Historia của Geoffrey người xứ Monmouth
Vì tiếng tăm lừng lẫy của ông và vì ông được phong Hoàng đế trên lãnh thổ nước Anh ngày nay, Constantinus I sau này cũng được xem như là một vị vua nước Anh thời cổ. Vào thế kỉ thứ 11, nhà văn người Anh là Geoffrey người xứ Monmouth viết một cuộc sách tựa đề là Historia Regum Britanniae, trong đó ông kể lại những chuyện được cho là lịch sử của người Briton và các vị vua của họ từ Chiến tranh thành Troia, vua Arthur và những cuộc chinh phạt của người Anglo-Saxon. Trong cuốn này, Geoffrey nói rằng thật ra mẹ của Constantine, bà Helena thật ra là con gái của "Vua Cole", một vị vua trong truyền thuyết của người Briton và là người lập ra thành phố Colchester mang tên ông. Một người con gái của vua Cole chưa được nhắc đến trước đây trong truyền thuyết, ít nhất là trong văn viết, và câu chuyện về phả hệ này đã phản ánh mong muốn của Geoffrey tạo ra một hậu duệ hoàng gia có tính liên tục. Geoffrey cho rằng thật ra không phải đạo lý khi một vị vua có tổ tiên không được cao quý cho lắm. Geoffrey cũng nói rằng Constantinus I được phong làm "Vua của người Briton" tại York, chứ không phải là Hoàng đế của Đế quốc La Mã.

Trong văn hóa đại chúng
Vai diễn Constantinus được diễn viên Cornel Wilde đảm nhận trong bộ phim Constantine and the Cross (tên ở Hoa Kỳ)/Constantine the Great (tên ở Anh quốc).

Constantine: The Miracle of the Flaming Cros là một tác phẩm viết về cuộc đời của Constantinus. Tác phẩm được viết bởi tác giả người Mỹ Frank G. Slaughter và được xuất bản vào năm 1965. Tác phẩm được viết dựa theo tác phẩm Lịch sử suy tàn và sụp đổ của Đế quốc La Mã của Edward Gibbon và cũng như các tác phẩm của nhà sử học La Mã cùng thời với Constantinus, Eusebius thành Caesarea.

Tham khảo

Nguồn cổ đại

 Athanasius thành Alexandria.
Apologia conta Arianos (Defence against the Arians) ca. 349.
Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. Apologia Contra Arianos. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.
Epistola de Decretis Nicaenae Synodi (Letter on the Decrees of the Council of Nicaea) ca. 352.
Newman, John Henry, trans. De Decretis. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2009.
Historia Arianorum (History of the Arians) ca. 357.
Atkinson, M., and Archibald Robertson, trans. Historia Arianorum. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.
 Sextus Aurelius Victor, Liber de Caesaribus (Book on the Caesars) ca. 361.
Codex Theodosianus (Theodosian Code) 439.
Mommsen, T. and Paul M. Meyer, eds. Theodosiani libri XVI cum Constitutionibus Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianum pertinentes2 (in Latin). Berlin: Weidmann, [1905] 1954. Complied by Nicholas Palmer, revised by Tony Honoré for Oxford Text Archive, 1984. Prepared for online use by R.W.B. Salway, 1999. Preface, books 1–8. Online at University College London  and the University of Grenoble . Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2009.
Unknown edition (in Latin). Online at AncientRome.ru. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
Codex Justinianus (Justinianic Code or Code of Justinian).
Scott, Samuel P., trans. The Code of Justinian, in The Civil Law. 17 vols. 1932. Online at the Constitution Society. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.
Krueger, Paul, ed. Codex Justinianus (in Latin). 2 vols. Berlin, 1954. Online at the University of Grenoble . Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2009.
 Epitome de Caesaribus (Epitome on the Caesars) ca. 395.
Banchich, Thomas M., trans. A Booklet About the Style of Life and the Manners of the Imperatores. Canisius College Translated Texts 1. Buffalo, NY: Canisius College, 2009. Online at De Imperatoribus Romanis. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
 De Rebus Bellicis (On Military Matters) fourth/fifth century.
 Eunapius, History from Dexippus first edition ca. 390, second edition ca. 415. [Fragmentary]
 Eusebius of Caesarea.
Historia Ecclesiastica (Church History) first seven books ca. 300, eighth and ninth book ca. 313, tenth book ca. 315, epilogue ca. 325.
Williamson, G.A., trans. Church History. London: Penguin, 1989. ISBN 0-14-044535-8
McGiffert, Arthur Cushman, trans. Church History. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 1. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2009.
 Oratio de Laudibus Constantini (Oration in Praise of Constantine, sometimes the Tricennial Oration) 336.
Richardson, Ernest Cushing, trans. Oration in Praise of Constantine. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 1. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2009.
 Vita Constantini (The Life of the Blessed Emperor Constantine) ca. 336–39.
 Richardson, Ernest Cushing, trans. Life of Constantine. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 1. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2009.
 Life of the Blessed Emperor Constantine. 2009. Reprint of Bagster edition [1845]. Evolution Publishing. ISBN 978-1-889758-93-0.
 Cameron, Averil and Stuart Hall, trans. Life of Constantine. 1999. Oxford University Press. ISBN 0-19-814924-7.
 Eutropius, Breviarium ab Urbe Condita (Abbreviated History from the City's Founding) ca. 369.
Watson, John Henry, trans. Justin, Cornelius Nepos and Eutropius. London: George Bell & Sons, 1886. Online at Tertullian. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2009.
 Rufus Festus, Breviarium Festi (The Abbreviated History of Festus) ca. 370.
Banchich, Thomas M., and Jennifer A. Meka, trans. Breviarium of the Accomplishments of the Roman People. Canisius College Translated Texts 2. Buffalo, NY: Canisius College, 2001. Online at De Imperatoribus Romanis. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
 Jerome, Chronicon (Chronicle) ca. 380.
Pearse, Roger, et al., trans. The Chronicle of St. Jerome, in Early Church Fathers: Additional Texts. Tertullian, 2005. Online at Tertullian. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.
 Jordanes, De origine actibusque Getarum [Getica] (The Origin and Deeds of the Goths) ca. 551.
Mierow, Charles C., trans. The Origins and Deeds of the Goths. Princeton: Princeton University Press, 1915.
Online at the University of Calgary. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2009.
The Gothic History of Jordanes. 2006. Reprint of 1915 edition. Evolution Publishing. ISBN 978-1-889758-77-0.
 Lactantius, Liber De Mortibus Persecutorum (Book on the Deaths of the Persecutors) ca. 313–15.
 Fletcher, William, trans. Of the Manner in Which the Persecutors Died. From Ante-Nicene Fathers, Vol. 7. Edited by Alexander Roberts, James Donaldson, and A. Cleveland Coxe. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1886. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2009.
 Libanius, Orationes (Orations) ca. 362–65.
 Optatus, Libri VII de Schismate Donatistarum (Seven Books on the Schism of the Donatists) first edition ca. 365–67, second edition ca. 385.
 Vassall-Phillips, O.R., trans. The Work of St. Optatus Against the Donatists. London: Longmans, Green, & Co., 1917. Transcribed at tertullian.org by Roger Pearse, 2006. Online at Tertullian. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2009.
 Edwards, Mark, trans. Optatus: Against the Donatists. Liverpool: Liverpool University Press, 1997.
 Origo Constantini Imperiatoris (The Lineage of the Emperor Constantine) ca. 340–90.
Rolfe, J.C., trans. Excerpta Valesiana, in vol. 3 of Rolfe's translation of Ammianus Marcellinus' History. Loeb ed. London: Heinemann, 1952. Online at LacusCurtius. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2009.
 Orosius, Historiarum Adversum Paganos Libri VII (Seven Books of History Against the Pagans) ca. 417.
 XII Panegyrici Latini (Twelve Latin Panegyircs) relevant panegyrics dated 289, 291, 297, 298, 307, 310, 311, 313 and 321.
 Philostorgius, Historia Ecclesiastica (Church History) ca. 433.
Walford, Edward, trans. Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, Compiled by Photius, Patriarch of Constantinople. London: Henry G. Bohn, 1855. Online at Tertullian. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
 Praxagoras of Athens, Historia (History of Constantine the Great) ca. 337. [Fragmentary]
 Socrates of Constantinople (Socrates Scholasticus), Historia Ecclesiastica (Church History) ca. 443.
Zenos, A.C., trans. Ecclesiastical History. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 2. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.
 Sozomen, Historia Ecclesiastica (Church History) ca. 445.
Hartranft, Chester D. Ecclesiastical History. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 2. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
 Theodoret, Historia Ecclesiastica (Church History) ca. 448.
Jackson, Blomfield, trans. Ecclesiastical History. From Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Vol. 3. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Revised and edited for New Advent by Kevin Knight. Online at New Advent. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.
 Zosimus, Historia Nova (New History) ca. 500.
Unknown, trans. The History of Count Zosimus. London: Green and Champlin, 1814. Online at Tertullian. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2009.

Nguồn hiện đại

 Alföldi, Andrew. The Conversion of Constantine and Pagan Rome. Translated by Harold Mattingly. Oxford: Clarendon Press, 1948.
 Anderson, Perry. Passages from Antiquity to Feudalism. London: Verso, 1981 [1974]. ISBN 0-86091-709-6
 Arjava, Antii. Women and Law in Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press, 1996. ISBN 0-19-815233-7
 Armstrong, Gregory T. "Church and State Relations: The Changes Wrought by Constantine." Journal of Bible and Religion 32 (1964): 1–7.
 Armstrong, Gregory T. "Constantine's Churches: Symbol and Structure." The Journal of the Society of Architectural Historians 33 (1974): 5–16.
 Barnes, Timothy D. "Lactantius and Constantine." The Journal of Roman Studies 63 (1973): 29–46.
 Barnes, Timothy D. Constantine and Eusebius. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1981. ISBN 978-0-674-16531-1
 Barnes, Timothy D. The New Empire of Diocletian and Constantine. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982. ISBN 0-7837-2221-4
 Barnes, Timothy D. "Constantine and the Christians of Persia." The Journal of Roman Studies 75 (1985): 126–136.
 Bowman, Alan K. "Diocletian and the First Tetrarchy." In The Cambridge Ancient History, Volume XII: The Crisis of Empire, edited by Alan Bowman, Averil Cameron, and Peter Garnsey, 67–89. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-30199-8
 Cameron, Averil. "The Reign of Constantine, A.D. 306–337." In The Cambridge Ancient History, Volume XII: The Crisis of Empire, edited by Alan Bowman, Averil Cameron, and Peter Garnsey, 90–109. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-30199-8
 Cameron, Averil and Stuart G. Hall. Life of Constantine. Oxford: Clarendon Press, 1999. Hardcover ISBN 0-19-814917-4 Paperback ISBN 0-19-814924-7
 Carrié, Jean-Michel & Rousselle, Aline. L'Empire Romain en mutation- des Sévères à Constantin, 192–337. Paris: Seuil, 1999. ISBN 2-02-025819-6
 Christol, M. & Nony, D. Rome et son Empire. Paris: Hachette, 2003. ISBN 2-01-145542-1
 Corcoran, Simon. The Empire of the Tetrarchs: Imperial Pronouncements and Government, AD 284–324. Oxford: Clarendon Press, 1996. ISBN 0-19-815304-X
 Curran, John. Pagan City and Christian Capital. Oxford: Clarendon Press, 2000. Hardcover ISBN 0-19-815278-7 Paperback ISBN 0-19-925420-6
 Dagron, Gilbert. Naissance d'une Capitale: Constantinople et ses instititutions de 330 a 451. Paris: Presses Universitaires de France, 1984. ISBN 2-13-038902-3
 Digeser, Elizabeth DePalma. The Making of A Christian Empire: Lactantius and Rome. London: Cornell University Press, 2000. ISBN 0-8014-3594-3
 Downey, Glanville. "Education in the Christian Roman Empire: Christian and Pagan Theories under Constantine and His Successors." Speculum 32 (1957): 48–61.
 Drake, H. A. "What Eusebius Knew: The Genesis of the "Vita Constantini"." Classical Philology 83 (1988): 20–38.
 Drake, H. A. "Constantine and Consensus." Church History 64 (1995): 1–15.
 Drake, H. A. "Lambs into Lions: Explaining Early Christian Intolerance." Past & Present 153 (1996): 3–36.
 Drake, H. A. Constantine and the Bishops: The Politics of Intolerance. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2000. ISBN 0-8018-6218-3
 Elliott, T. G. "Constantine's Conversion: Do We Really Need It?" Phoenix 41 (1987): 420–438.
 Elliott, T. G. "Eusebian Frauds in the "Vita Constantini"." Phoenix 45 (1991): 162–171.
 Elliott, T. G. The Christianity of Constantine the Great. Scranton, PA: University of Scranton Press, 1996. ISBN 0-940866-59-5
 Elsner, Jás. Imperial Rome and Christian Triumph. Oxford & New York: Oxford University Press (Oxford History of Art), 1998. ISBN 0-19-284201-3
 Fowden, Garth. "Between Pagans and Christians." The Journal of Roman Studies 78 (1988): 173–182.
 Fowden, Garth. "The Last Days of Constantine: Oppositional Versions and Their Influence." The Journal of Roman Studies 84 (1994): 146–170.
 Fubini, Riccardo. "Humanism and Truth: Valla Writes against the Donation of Constantine." Journal of the History of Ideas 57:1 (1996): 79–86.
 Gibbon, Edward. Decline and Fall of the Roman Empire. Chicago: Encyclopædia Britannica, 1952 ("Great Books" collection), in 2 volumes.
 Goldsworthy, Adrian. How Rome Fell. New Haven & London: Yale University Press, 2009. Hardcover ISBN 978-0-300-13719-4
 Grant, Robert M. "Religion and Politics at the Council at Nicaea." The Journal of Religion 55 (1975): 1–12.
 Guthrie, Patrick. "The Execution of Crispus." Phoenix 20: 4 (1966): 325–331.
 Harries, Jill. Law and Empire in Late Antiquity. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2004. Hardcover ISBN 0-521-41087-8 Paperback ISBN 0-521-42273-6
 Hartley, Elizabeth. Constantine the Great: York's Roman Emperor. York: Lund Humphries, 2004. ISBN 978-0-85331-928-3.
 Heather, Peter J. "Foedera and Foederati of the Fourth Century." In From Roman Provinces to Medieval Kingdoms, edited by Thomas F.X. Noble, 292–308. New York: Routledge, 2006. Hardcover ISBN 0-415-32741-5 Paperback ISBN 0-415-32742-3
 Helgeland, John. "Christians and the Roman Army A.D. 173–337." Church History 43 (June 1974): 149–163.
 Jones, A.H.M. Constantine and the Conversion of Europe. Buffalo: University of Toronto Press, 1978 [1948].
 Jordan, David P. "Gibbon's "Age of Constantine" and the Fall of Rome" History and Theory 8:1 (1969), 71–96.
 Lenski, Noel, ed. The Cambridge Companion to the Age of Constantine. New York: Cambridge University Press, 2006. Hardcover ISBN 0-521-81838-9 Paperback ISBN 0-521-52157-2
 Lieu, Samuel N.C. and Dominic Montserrat. From Constantine to Julian: Pagan and Byzantine Views; A Source History. New York: Routledge, 1996.
 Mackay, Christopher S. "Lactantius and the Succession to Diocletian." Classical Philology 94:2 (1999): 198–209.
 MacMullen, Ramsay. Constantine. New York: Dial Press, 1969. ISBN 0-7099-4685-6
 MacMullen, Ramsay. Christianizing the Roman Empire A.D. 100–400. New Haven, CT; London: Yale University Press, 1984. ISBN 978-0-300-03642-8
 MacMullen, Ramsay. Christianity and Paganism in the Fourth to Eighth Centuries. New Haven: Yale University Press, 1997. ISBN 0-300-07148-5
 Mattingly, David. An Imperial Possession: Britain in the Roman Empire. London: Penguin, 2007. ISBN 978-0-14-014822-0
 Nicholson, Oliver. "Constantine's Vision of the Cross." Vigiliae Christianae 54:3 (2000): 309–323.
 Odahl, Charles Matson. Constantine and the Christian Empire. New York: Routledge, 2004. Hardcover ISBN 0-415-17485-6 Paperback ISBN 0-415-38655-1
 Pears, Edwin. "The Campaign against Paganism A.D. 324." The English Historical Review 24:93 (1909): 1–17.
 Pohlsander, Hans. "Crispus: Brilliant Career and Tragic End". Historia 33 (1984): 79–106.
 Pohlsander, Hans. The Emperor Constantine. London & New York: Routledge, 2004a. Hardcover ISBN 0-415-31937-4 Paperback ISBN 0-415-31938-2
 Pohlsander, Hans. "Constantine I (306 – 337 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (2004b). Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2007.
 Potter, David S. The Roman Empire at Bay: AD 180–395. New York: Routledge, 2005. Hardcover ISBN 0-415-10057-7 Paperback ISBN 0-415-10058-5
 Rees, Roger. Layers of Loyalty in Latin Panegyric: AD 289–307. New York: Oxford University Press, 2002. ISBN 0-19-924918-0
 Rodgers, Barbara Saylor. "The Metamorphosis of Constantine." The Classical Quarterly 39 (1989): 233–246.
Scheidel, Walter. "The Monetary Systems of the Han and Roman Empires". In Scheidel, ed., Rome and China: Comparative Perspectives on Ancient World Empires. Oxford: Oxford University Press, 2010, ISBN 978-0-19-975835-7
 Seidel, Lisa. "Constantine 'and' Charlemagne." Gesta 15 (1976): 237–239.
 Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine. New York: Routledge, 2001. ISBN 0-415-23944-3
 Storch, Rudolph H. "The "Eusebian Constantine"." Church History 40 (1971): 1–15.
 Treadgold, Warren. A History of the Byzantine State and Society. Stanford: Stanford University Press, 1997. ISBN 0-8047-2630-2
 Udoh, Fabian E. "Quand notre monde est devenu chretien", review, Theological Studies, June 2008
Veyne, Paul. L'Empire Gréco-Romain, Paris: Seuil, 2005. ISBN 2-02-057798-4
Veyne, Paul.Quand notre monde est devenu chrétien, Paris: Albin Michel, 2007. ISBN 978-2-226-17609-7
 Warmington, Brian. "Some Constantinian References in Ammianus." In The Late Roman World and its Historian: Interpreting Ammianus Marcellinus, edited by Jan Willem Drijvers and David Hunt, 166–177. London: Routledge, 1999. ISBN 0-415-20271-X
 Weiss, Peter. "The Vision of Constantine." Translated by A.R. Birley in Journal of Roman Archaeology 16 (2003): 237–59.
 Wiemer, Hans-Ulrich. "Libanius on Constantine." The Classical Quarterly 44 (1994): 511–524.
 Williams, Stephen. Diocletian and the Roman Recovery. New York: Routledge, 1997. ISBN 0-415-91827-8
 Woods, David. "On the Death of the Empress Fausta." Greece & Rome 45 (1988): 70–86.
 Woods, David. "Where Did Constantine I Die?" Journal of Theological Studies 48:2 (1997): 531–535.
 Wright, David H. "The True Face of Constantine the Great." Dumbarton Oaks Papers 41 (1987): 493–507
 The Cambridge Companion to the Age of Constantine (Cambridge Companions to the Ancient World), edited by Noel Lenski. New York: Cambridge University Press, 2005 (hardcover, ISBN 0-521-81838-9; paperback, ISBN 0-521-52157-2).
 Dam, Raymond Van. Remembering Constantine at the Milvian Bridge, Cambridge University Press, 2011. ISBN 1-107-09643-X.
 Baker, G. P. Constantine the Great and the Christian Revolution. Kessinger Publishing, 2003. ISBN 0-7661-7292-9.
 Barnes, T.D. 1981 Constantine and Eusebius. Cambridge, MA, London.
 Chuvin, Pierre; Archer, B. A. (translator). A Chronicle of the Last Pagans. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1990 (ISBN 0-674-12970-9).
 Chapman, John. "Donatists", The Catholic Encyclopedia (1909).
 "Constantine", Encyclopaedia Britannica (1911).
 Dodds, Eric Robertson. The Greeks and the Irrational. Berkeley: University of California Press, 1964.
 Dodds, Eric Robertson. Pagan and Christian in an Age of Anxiety: Some Aspects of the Religious Experience from Marcus Aurelius to Constantine. Cambridge University Press, 1965.
 Eusebius of Caesarea. The Life of the blessed Emperor Constantine in four books from 306 to 337.
 Fowden, Garth. "The Last Days of Constantine: Oppositional Versions and Their Influence", The Journal of Roman Studies, Vol. 84. (1994), pp. 146–170.
 Herbermann, Charles G.; Grupp, Georg. "Constantine the Great", The Catholic Encyclopedia (1908).
 Holloway, R. Ross. Constantine and Rome. New Heaven, CT; London: Yale University Press, 2004 (hardcover, ISBN 0-300-10043-4).
 Jones, A.H.M. Constantine and the Conversion of Europe. London: English University Press, 1948; London: Macmillan, 1949.
 Kousoulas, D.G. The Life and Times of Constantine the Great: The First Christian Emperor. Bethesda, MD: Provost Books, 2003 (paperback, ISBN 1-887750-61-4).
 Lactantius, (240–320). Of the Manner the in Which the Persecutors Died.
 MacMullen, Ramsay. Constantine. Dial Press, 1969.
 MacMullen, Ramsay. Christianizing the Roman Empire A.D. 100–400. New Heaven, CT; London: Yale University Press, 1984.
 MacMullen, Ramsay. Changes in the Roman Empire: Essays in the Ordinary. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1990.
 MacMullen, Ramsay. Enemies of the Roman Order: Treason, Unrest, and Alienation, Harvard, 1966.
 Monmouth, Geoffrey of, The History of the Kings of Britain, translated by Lewis Thorpe. London: Penguin, 1966. ISBN 0-14-044170-0
 Odahl, Charles Matson. Constantine and the Christian Empire. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2004.
 Pohlansander, Hans. The Emperor Constantine. London & New York: Routledge, 1996. ISBN 0-415-13178-2
 Rassias, Vlassis R. Es Edafos Ferein, 2nd edition. Athens, 2000 (ISBN 960-7748-20-4).
 Wilken, Robert L., Christians As the Romans Saw Them. New Heaven, CT; London: Yale University Press, 1436.
 Sources on the Antonine Plague:
 Galen. On the Natural Faculties.
 Marcus Cornelius Fronto. Letters of Marcus Cornelius Fronto.

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sắc lệnh Milano năm 313
 Letters of Constantine: Book 1, Book 2, & Book 3
 Encyclopaedia Britannica, Constantine I
 RomanEmperors.org Vita of Constantine; with bibliography
 Ammianus Marcellinus on-line project
 12 Byzantine Rulers  by Lars Brownworth of Stony Brook School (grades 7-12). 40 minute audio lecture on Constantine.
 Constantine I in the 1911 Encyclopædia Britannica
 Constantine the Great A site about Constantine the Great and his bronze coins emphasizing history using coins, with many resources including reverse types issued and reverse translations.
 House of Constantine bronze coins Illustrations and descriptions of coins of Constantine the Great and his relatives.
 BBC North Yorkshire's site on Roman York, Yorkshire and Constantine the Great

Sinh năm 272
Mất năm 337
Hoàng đế La Mã
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Bài cơ bản dài
Sinh thế kỷ 3
Thánh Chính Thống giáo Đông phương


title: Abbaretz

text:
Abbaretz là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 26-91 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 1747 người. Xã này có cự ly 50 km về phía bắc Nantes và 80 km về phía nam Rennes.
Các đô thị giáp ranh gồm Nozay, Puceul, Saffré, Joué-sur-Erdre, La Meilleraye-de-Bretagne, Issé và Treffieux.

Liêt kết ngoàis
 Website của thi trấn
 Abbaretz trên trang mạng của IGN (maps...)

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Tipula leucosticta

text:
Tipula leucosticta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Australia.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Libnotes ladogensis

text:
Libnotes ladogensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Danh sách nước chư hầu thời Chu

text:
Danh sách nước chư hầu thời Chu bao gồm các nước chư hầu của nhà Chu tồn tại từ thời Tây Chu đến thời Xuân Thu và Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Các nước chư hầu thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc bằng với họ của các nước chư hầu, vị trí, tước vị, và niên biểu từ lúc bắt đầu cho tới diệt vong, đồng thời là bản tóm tắt dữ liệu biên soạn từ nguồn tài liệu và nước tiêu diệt.

Các nước chư hầu thời Tây Chu, Xuân Thu

Nhà Chu

Các nước chư hầu quan trọng

Thái ấp con cháu quan khanh nhà Chu hoặc các nước chư hầu trong lãnh thổ nhà Chu

Các nước chư hầu tại tỉnh Sơn Đông

Các nước chư hầu tại tỉnh Hà Nam

Các nước chư hầu tại tỉnh Sơn Tây

Các nước chư hầu tại tỉnh Thiểm Tây

Các nước chư hầu tại tỉnh Hồ Bắc

Các nước chư hầu tại tỉnh An Huy

Các nước chư hầu tại tỉnh Hà Bắc

Các nước chư hầu tại tỉnh Tứ Xuyên

Các nước chư hầu tại tỉnh Giang Tô

Bộ tộc và quốc gia Tứ Duệ (Nhung Địch Man Di)

Các nước chư hầu thời Chiến Quốc

Nhà Chu

Các nước chư hầu chủ yếu

Các nước chư hầu khác

Bộ tộc và quốc gia Tứ Duệ (Nhung Địch Man Di)

Xem thêm
Danh sách vua chư hầu thời Chu

Chú thích

Tham khảo
Tả Truyện - Lỗ Ai công thập thất niên, Lỗ Ẩn công nhị niên
Tư Mã Thiên: Sử ký - Chu bản kỷ, Tần bản kỷ, Tần Thủy Hoàng bản kỷ, Tề thế gia, Lỗ thế gia, Trịnh thế gia, Tống thế gia, Vệ thế gia, Trần Kỷ thế gia, Quản Sái thế gia, Ngô thế gia, Câu Tiễn thế gia, Tấn thế gia và Sở thế gia
Dương Bá Tuấn: Xuân Thu Tả truyện chú, Trung Hoa Thư Cục
Dương Khoan: Chiến Quốc sử,Chiến Quốc sử liệu biên niên tập chứng, Tây Chu sử, Đài Loan Thương Vụ Ấn Thư Quán
Hứa Trác Vân: Tây Chu sử", Nhà Xuất Bản Công ty Liên Kinh
Phương Thi Minh: Trung Quốc lịch sử ký niên biểu, Thượng Hải Nhân dân Xuất Bản Xã
Vương Quý Dân: Xuân Thu hội yếu'', Trung Hoa Thư Cục

Danh sách
Lịch sử Trung Quốc
Xuân Thu
Chiến Quốc


title: Quasimus satoi

text:
Quasimus satoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: Lingayen

text:
Lingayen là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Pangasinan trên đảo Luzon ở Philippines. Đây là tỉnh lỵ tỉnh Pangasinan. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 95.773 người trong 16.467 hộ.

Khí hậu

 </center>

Barangay
Lingayen được chia thành 32 barangay.

Chú thích
 Trang mạng chính thức của Lingayen
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Tham khảo

Đô thị của Pangasinan


title: Laccophilus bifasciatus

text:
Laccophilus bifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Desmocerus aureipennis

text:
Desmocerus aureipennis là một loài bọ cánh cứng thuộc phân họ Lepturinae, trong họ Cerambycidae. Loài này phân bố ở Hoa Kỳ và Canada.

Phân loài
There are four subspecies included in Desmocerus aureipennis species:
 Desmocerus aureipennis aureipennis Chevrolat, 1855
 Desmocerus aureipennis cribripennis Horn, 1881
 Desmocerus aureipennis lacustris Linsley & Chemsak, 1972
 Desmocerus aureipennis piperi Webb, 1905

Chú thích

Tham khảo

Derobrachus
Động vật được mô tả năm 1855


title: Tượng Lĩnh (định hướng)

text:
Tượng Lĩnh có thể là một trong số các địa danh sau:

 Xã Tượng Lĩnh, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam.
 Xã Tượng Lĩnh, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.


title: Cheumatopsyche truncata

text:
Cheumatopsyche truncata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Hagneck

text:
Hagneck là một đô thị ở huyện Nidau trong bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 1,8 km², dân số năm 2005 là 416 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: 198

text:
Năm 198 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Trần Cung (Đông Hán)

Tham khảo

Năm 198


title: Poecilopsyche bhimasena

text:
Poecilopsyche bhimasena là một loài Trichoptera thuộc họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Poecilopsyche


title: Warchalowskianus rubriventris

text:
Warchalowskianus rubriventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel, Platia & Tarnawski miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Warchalowskianus


title: Danh sách vô địch đôi nam Giải quần vợt Roland-Garros

text:
Vô địch

Tham khảo

Giải quần vợt Pháp Mở rộng


title: Batna (tỉnh)

text:
Batna ( / Tamaẓlayt n Tbatent, ) là một wilaya của Algérie. Tỉnh lỵ là Batna. Vườn quốc gia Belzma nằm ở tỉnh này.

Các đơn vị hành chính
Tỉnh này gồm 22 huyện và 61 đô thị. Các huyện bao gồm:
 Ras El Aioun
 Barika
 Aïn Touta
 Merouana
 Seriana
 N'Gaous
 El Madher
 Tazoult
 Théniet El Abed
 Arris
 Timgad
 Chemora
 Aïn Djasser
 Ouled Salem
 T'Kout
 Djezzar
 Bouzina
 Menaâ
 Ichmoul
 Seggana
 Ouled Si Slimane
 Batna

Các đô thị của tỉnh Batna

 Aïn Djasser
 Aïn Touta
 Aïn Yagout
 Amantan
 Amdoukal
 Arris
 Barika
 Batna
 Ben Foudhala El Hakania
 Bitam
 Boulhilat
 Boumagueur
 Boumia
 Bouzina
 Djerma
 Djezzar
 Draa Etine
 El Hassi
 El Madher
 Fesdis
 Foum Toub
 Ghassira
 Chemora
 Gosbat
 Guigba
 Hidoussa
 Hayat
 Ichmoul
 Inoughissen
 Kimmel
 Ksar Bellezma
 Larbaa
 Lazrou
 Lemsane
 Maafa
 Menaa
 Merouana
 Metkaouak
 N'Gaous
 Nouader
 Oued Chaaba
 Oued El Ma
 Oued Taga
 Ouled Ammar
 Ouled Aouf
 Ouled Fadel
 Ouled Sellam
 Ouled Si Slimane
 Ouyoun El Assafir
 Rahbat
 Ras Ei Aioun
 Sefiane
 Seggana
 Seriana
 Talkhamt
 Taxlent
 Tazoult
 Teniet El Abed
 Tighanimine
 Tigherghar
 Tilatou
 Timgad
 Tkoutt
 Zanat El Beida

Tham khảo

Tỉnh của Algérie


title: Conoderus undatus

text:
Conoderus undatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Rhea

text:
Rhea có thể là:
Nữ thần Rhea của sự sinh sản, màu mỡ trong thần thoại Hy Lạp
Vệ tinh Rhea lớn thứ hai của Sao Thổ
 Danh pháp khoa học của chi duy nhất trong họ Đà điểu Nam Mỹ.


title: Acrocercops clinogramma

text:
Acrocercops clinogramma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Việt Nam. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Trochidrobia smithi

text:
Trochidrobia smithi là một loài động vật chân bụng thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo

Động vật chân bụng Úc
Trochidrobia
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật được mô tả năm 1989


title: Sceloenopla cayennensis

text:
Sceloenopla cayennensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Dufourea exigua

text:
Dufourea exigua là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 2008


title: HMS Jamaica

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được mang cái tên HMS Jamaica, được đặt theo hòn đảo thuộc địa Jamaica:
 HMS Jamaica (1710) là một tàu xà lúp 14 khẩu pháo hạ thủy năm 1710 và bị đắm năm 1715
 HMS Jamaica (1744) là một tàu xà lúp 14 khẩu pháo hạ thủy năm 1744 và bị đắm năm 1770 ngoài khơi Jamaica
 HMS Jamaica (1779) là một tàu xà lúp 16 khẩu pháo được mua năm 1779 và bị bán năm 1783
 HMS Jamaica (1796) là một tàu chiến hạng sáu 26 khẩu pháo, nguyên là chiếc Percente của Pháp chiếm được năm 1796 và bị bán năm 1814
 HMS Jamaica (1825) dự định là một tàu chiến hạng tư 52 khẩu pháo, được đặt hàng năm 1825 và bị hủy bỏ năm 1829
 HMS Jamaica (44) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Crown Colony hạ thủy năm 1940 và bị tháo dỡ năm 1960

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Parachondrostoma arrigonis

text:
Parachondrostoma arrigonis là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Loài này chỉ có ở Tây Ban Nha.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Chondrostoma arrigonis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Động vật đặc hữu Tây Ban Nha
A
Động vật được mô tả năm 1866
Cá nước ngọt châu Âu


title: Limoges-Le Palais (tổng)

text:
Tổng Limoges-Le Palais là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Haute-Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine của Pháp.

Hành chính

Phân chia đơn vị hành chính

|-
| Limoges || align="right" | 133 968 (1) || align="right" | 87280 || align="right" | 87085
|-
| Le Palais-sur-Vienne || align="right" | 5 726 || align="right" | 87410 || align="right" | 87113
|}
(1) một phần của xã.

Xem thêm
 Haute-Vienne
 Quận của Haute-Vienne
 Tổng của Haute-Vienne
 Xã của Haute-Vienne
 Danh sách các tổng ủy viên của Haute-Vienne

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limoges-Le Palais


title: Haplochromis artaxerxes

text:
Haplochromis artaxerxes là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Uganda.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis artaxerxes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Haplochromis
Động vật được mô tả năm 1962
Cá hồ Victoria


title: Blangy-le-Château

text:
Blangy-le-Château là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Blangylechateau


title: Calliphora augur

text:
Calliphora augur là một loài ruồi xanh trong họ Calliphoridae bản địa của Úc. Nó tương tự như common brown blowfly như hơi nhỏ hơn và bụng của nó có một đốm màu xanh đen ở giữa.

Hình ảnh

Tham khảo

Department of Primary Industries: Sheep blowflies of Victoria
CSIRO: Calliphora augur (Fabricius)

Calliphora
Côn trùng Úc


title: Cardiorhinus thoracicus

text:
Cardiorhinus thoracicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Golbach miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: 152 Atala

text:
Atala  (định danh hành tinh vi hình: 152 Atala) là một tiểu hành tinh lớn và tối ở vành đai chính, thuộc kiểu D, nghĩa là gồm cacbon, silicate giẩu hợp chất hữu cơ và có thể có băng (nước). Ngày 2 tháng 11 năm 1875, anh em nhà thiên văn học người Pháp Paul Henry và Prosper Henry phát hiện tiểu hành tinh Atala khi họ thực hiện quan sát tại Đài thiên văn Paris, nhưng ghi tên người phát hiện là Paul Henry. Nó được đặt theo tên Atala, nhân vật nữ anh hùng trong tiểu thuyết của François-René de Chateaubriand năm 1801.

Một lần Atala che khuất một ngôi sao đã được quan sát thấy từ Nhật Bản vào ngày 11 tháng 3 năm 1994 và một lần tiếp theo vào năm 2006.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java)
 Occultation of TYC 5558-01048-1 bởi (152) Atala vào ngày 7 tháng 5 năm 2006 UT
 (152) Atala occultation of TYC 6180-01003-1  ngày 30 tháng 9 năm 2006
 (152) Atala near opposition ngày 5 tháng 7 năm 2007 (2,38AU từ Trái Đất)

Atala
18751102
Thiên thể được quan sát bởi che khuất sao
Atala
Tiểu hành tinh kiểu I (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quá trình thực nghiệm

text:
Quá trình thực nghiệm là công cụ quan trọng để giải các bài toán ước lượng và kiểm định giả thiết thống kê. Đây là công cụ đặc biệt quan trọng khi mô hình thống kê là phi tham số hay bán tham số, đó là mô hình có một hay nhiều thành phần chưa biết là một hàm đo được hay một đại lượng vô hạn chiều. Các phương pháp quá trình thực nghiệm là kỹ thuật công hiệu để đánh giá các tính chất của ước lượng dựa trên mô hình bán tham số như tính vững, sự hội tụ theo phân phối và sự hiệu lực của bootstrap.

Quá trình thực nghiệm

Cho  là các phần tử ngẫu nhiên độc lập cùng phân phối, xác định trên không gian xác suất , nhận giá trị trong không gian đo được , với phân phối xác suất  trên  xác định bởi . Khi đó

được gọi là độ đo thực nghiệm của  trên , ở đây

Giả sử , ta ký hiệu  là hàm đặc trưng của tập . Khi đó,  có thể viết dưới dạng

và ký hiệu  là độ đo thực nghiệm với tập chỉ số .

Đặt

Khi đó,  được gọi là quá trình thực nghiệm với tập chỉ số  hay -quá trình thực nghiệm.

Tham khảo
 Peter Gaenssler, Empirical processes, Mathematical Institute of the University of München, 1983.
 Jon A. Wellner, Empirical processes: Theory and Applications, Delft Technical University, Washington, 2005.

Tham khảo

Lý thuyết xác suất và thống kê Toán học


title: Bọ ngựa châu Âu

text:
Bọ ngựa Châu Âu (danh pháp hai phần: Mantis religiosa) ở Châu Âu và nơi khác gọi loài này bằng tên Bọ ngựa cầu nguyện là một trong những loài bọ ngựa được biết nhiều nhất và rộng rãi nhất trong bộ Bộ Bọ ngựa.

Mô tả
Xuất phát từ Nam Âu, bọ ngựa Châu Âu đã được du nhập đến Bắc Mỹ vào năm 1899 trên một lô hàng của các nhà máy. Ngày nay, chúng được tìm thấy trải dài từ miền Đông Bắc Hoa Kỳ và Canada đến Tây Bắc Thái Bình Dương. Bọ ngựa Châu Âu thường dài 5-7,5 cm và có màu xanh lá cây. Nó có thể được nhận biệt dễ dàng bằng một chấm đen bao quanh bên dưới mũi. Đây là một trong những trường hợp mà tên gọi được sử dụng ở châu Âu để tham khảo một loài côn trùng duy nhất ("bọ ngựa cầu nguyện") đã trở thành phổ biến và được áp dụng trên toàn thế giới dùng để tham chiếu nhóm côn trùng lớn hơn của mà bọ ngựa Châu Âu là thành viên. Mặc dù là một loài được du nhập, nó là côn trùng chính thức của bang Connecticut..

Bọ ngựa được xem là loài côn trùng có lợi nhiều hơn có hại vì chúng tiêu diệt nhiều côn trùng có hại, đặc biệt chúng còn ăn rất nhiều các loài rệp hại cây (Aphididae).

Trên lãnh thổ Việt Nam, theo các tài liệu đã tìm thấy loài Bọ ngựa Châu Âu ở Lạng Sơn,Tuyên Quang, Quảng Ninh, Ninh Bình, Quảng Bình, Đây là loài duy nhất thuộc bộ bọ ngựa Mantodea được đưa vào sách đỏ Việt Nam.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mỹ
R
Động vật được mô tả năm 1758


title: Danh sách tiểu hành tinh: 1401–1500

text:
|-
| 1401 Lavonne || 1935 UD || 22 tháng 10 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1402 Eri || 1936 OC || 16 tháng 7 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1403 Idelsonia || 1936 QA || 13 tháng 8 năm 1936 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1404 Ajax || 1936 QW || 17 tháng 8 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1405 Sibelius || 1936 RE || 12 tháng 9 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1406 Komppa || 1936 RF || 13 tháng 9 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1407 Lindelöf || 1936 WC || 21 tháng 11 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1408 Trusanda || 1936 WF || 23 tháng 11 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1409 Isko || 1937 AK || 8 tháng 1 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1410 Margret || 1937 AL || 8 tháng 1 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1411 Brauna || 1937 AM || 8 tháng 1 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1412 Lagrula || 1937 BA || 19 tháng 1 năm 1937 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1413 Roucarie || 1937 CD || 12 tháng 2 năm 1937 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1414 Jérôme || 1937 CE || 12 tháng 2 năm 1937 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1415 Malautra || 1937 EA || 4 tháng 3 năm 1937 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1416 Renauxa || 1937 EC || 4 tháng 3 năm 1937 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1417 Walinskia || 1937 GH || 1 tháng 4 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1418 Fayeta || 1903 RG || 22 tháng 9 năm 1903 || Heidelberg || P. Götz
|-
| 1419 Danzig || 1929 RF || 5 tháng 9 năm 1929 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1420 Radcliffe || 1931 RJ || 14 tháng 9 năm 1931 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1421 Esperanto || 1936 FQ || 18 tháng 3 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1422 Strömgrenia || 1936 QF || 23 tháng 8 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1423 Jose || 1936 QM || 28 tháng 8 năm 1936 || Uccle || J. Hunaerts
|-
| 1424 Sundmania || 1937 AJ || 9 tháng 1 năm 1937 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1425 Tuorla || 1937 GB || 3 tháng 4 năm 1937 || Turku || K. A. Inkeri
|-
| 1426 Riviera || 1937 GF || 1 tháng 4 năm 1937 || Nice || M. Laugier
|-
| 1427 Ruvuma || 1937 KB || 16 tháng 5 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1428 Mombasa || 1937 NO || 5 tháng 7 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1429 Pemba || 1937 NH || 2 tháng 7 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1430 Somalia || 1937 NK || 5 tháng 7 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1431 Luanda || 1937 OB || 29 tháng 7 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1432 Ethiopia || 1937 PG || 1 tháng 8 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1433 Geramtina || 1937 UC || 30 tháng 10 năm 1937 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1434 Margot ||  || 19 tháng 3 năm 1936 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1435 Garlena || 1936 WE || 23 tháng 11 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1436 Salonta || 1936 YA || 11 tháng 12 năm 1936 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1437 Diomedes || 1937 PB || 3 tháng 8 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1438 Wendeline || 1937 TC || 11 tháng 10 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1439 Vogtia || 1937 TE || 11 tháng 10 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1440 Rostia || 1937 TF || 11 tháng 10 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1441 Bolyai || 1937 WA || 16 tháng 11 năm 1937 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1442 Corvina || 1937 YF || 29 tháng 12 năm 1937 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1443 Ruppina || 1937 YG || 29 tháng 12 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1444 Pannonia || 1938 AE || 6 tháng 1 năm 1938 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1445 Konkolya || 1938 AF || 6 tháng 1 năm 1938 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1446 Sillanpää || 1938 BA || 26 tháng 1 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1447 Utra || 1938 BB || 26 tháng 1 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1448 Lindbladia || 1938 DF || 16 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1449 Virtanen || 1938 DO || 20 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1450 Raimonda || 1938 DP || 20 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1451 Granö || 1938 DT || 22 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1452 Hunnia ||  || 26 tháng 2 năm 1938 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1453 Fennia ||  || 8 tháng 3 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1454 Kalevala || 1936 DO || 16 tháng 2 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1455 Mitchella || 1937 LF || 5 tháng 6 năm 1937 || Heidelberg || A. Bohrmann
|-
| 1456 Saldanha || 1937 NG || 2 tháng 7 năm 1937 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1457 Ankara || 1937 PA || 3 tháng 8 năm 1937 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1458 Mineura || 1937 RC || 1 tháng 9 năm 1937 || Uccle || F. Rigaux
|-
| 1459 Magnya || 1937 VA || 4 tháng 11 năm 1937 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1460 Haltia || 1937 WC || 24 tháng 11 năm 1937 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1461 Jean-Jacques || 1937 YL || 30 tháng 12 năm 1937 || Nice || M. Laugier
|-
| 1462 Zamenhof || 1938 CA || 6 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1463 Nordenmarkia || 1938 CB || 6 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1464 Armisticia || 1939 VO || 11 tháng 11 năm 1939 || Williams Bay || G. Van Biesbroeck
|-
| 1465 Autonoma || 1938 FA || 20 tháng 3 năm 1938 || Hamburg-Bergedorf || A. Wachmann
|-
| 1466 Mündleria || 1938 KA || 31 tháng 5 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1467 Mashona || 1938 OE || 30 tháng 7 năm 1938 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1468 Zomba || 1938 PA || 23 tháng 7 năm 1938 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1469 Linzia || 1938 QD || 19 tháng 8 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1470 Carla || 1938 SD || 17 tháng 9 năm 1938 || Heidelberg || A. Bohrmann
|-
| 1471 Tornio ||  || 16 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1472 Muonio || 1938 UQ || 18 tháng 10 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1473 Ounas || 1938 UT || 22 tháng 10 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1474 Beira || 1935 QY || 20 tháng 8 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1475 Yalta || 1935 SM || 21 tháng 9 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 1476 Cox || 1936 RA || 10 tháng 9 năm 1936 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1477 Bonsdorffia || 1938 CC || 6 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1478 Vihuri || 1938 CF || 6 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1479 Inkeri || 1938 DE || 16 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1480 Aunus || 1938 DK || 18 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1481 Tübingia || 1938 DR || 7 tháng 2 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1482 Sebastiana ||  || 20 tháng 2 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1483 Hakoila ||  || 24 tháng 2 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1484 Postrema || 1938 HC || 29 tháng 4 năm 1938 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1485 Isa || 1938 OB || 28 tháng 7 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1486 Marilyn || 1938 QA || 23 tháng 8 năm 1938 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1487 Boda || 1938 WC || 17 tháng 11 năm 1938 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1488 Aura || 1938 XE || 15 tháng 12 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1489 Attila || 1939 GC || 12 tháng 4 năm 1939 || Konkoly || G. Kulin
|-
| 1490 Limpopo || 1936 LB || 14 tháng 6 năm 1936 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1491 Balduinus || 1938 EJ || 23 tháng 2 năm 1938 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1492 Oppolzer || 1938 FL || 23 tháng 3 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1493 Sigrid || 1938 QB || 26 tháng 8 năm 1938 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1494 Savo || 1938 SJ || 16 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1495 Helsinki || 1938 SW || 21 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1496 Turku ||  || 22 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1497 Tampere ||  || 22 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1498 Lahti ||  || 16 tháng 9 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1499 Pori || 1938 UF || 16 tháng 10 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1500 Jyväskylä || 1938 UH || 16 tháng 10 năm 1938 || Turku || Y. Väisälä
|-

Tham khảo


title: Alipurduar Rly.Jnc.

text:
Alipurduar Rly.Jnc. là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jalpaiguri thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Alipurduar Rly.Jnc. có dân số 15.895 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Alipurduar Rly.Jnc. có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 75%. Tại Alipurduar Rly.Jnc., 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Chabria obscura

text:
Chabria obscura là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Chabria


title: Saulaspis

text:
Saulaspis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1913 bởi Spaeth.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Saulaspis bistrilineata (Boheman, 1854)
 Saulaspis trivittata Swietojanska, 2002

Chú thích

Tham khảo

Cassidini


title: Stern Hu

text:
Stern Hu (; âm Hán Việt: Hồ Sĩ Thái; sinh năm 1963, tại Thiên Tân) là một thương gia Úc, đại diện cho hãng khai thác mỏ sắt Rio Tinto tại Thượng Hải. Ông tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh trước khi sang định cư và nhập quốc tịch Úc năm 1994. Ngày 5 tháng 7 2009 ông và ba người Trung Quốc khác bị nhà nước Trung Quốc bắt giữ không bản án, với tội hối lộ và gián điệp.

Vụ bắt giữ Sturn Hu làm căng thẳng liên hệ giữa Úc và Trung Quốc, báo chí hai bên liên tục đăng tải tin tức về vụ này. Theo cơ quan của Trung Quốc thì máy tính cá nhân của Hu có những thông tin về thiết kế và thương mại của các hãng sở liên hệ rất chi tiết và quan trọng. Những thông tin này không thể tìm được bằng những phương pháp hợp lệ. Từ đó họ đưa đến kết luận rằng Hu đã mua thông tin bất hợp pháp, và là gián điệp.

Trong khi đó người chủ trước của Hu thì e ngại rằng vụ bắt giữ này có vấn đề.

Thủ tướng Úc ông Kevin Rudd, trước kia từng làm cho bộ ngoại giao của Úc tại Trung Quốc, bị chất vấn về cách phản ứng của chính quyền Úc trong vấn đề này. Nhưng ông từ chối không can thiệp, nhất là không chịu liên hệ thẳng với nhân viên cấp cao của chính quyền Trung Quốc. Ông còn cho rằng báo chí Úc làm to chuyện. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Úc là Stephen Smith đã được sang thăm Stern Hu, và ông cho biết Hu vẫn còn khỏe mạnh.

Vụ bắt giữ này xảy ra không lâu sau khi chính phủ Úc bác bỏ không cho hãng Chinalco của Trung Quốc tăng cổ phần trong hãng Rio Tinto.

Tên Stern là do ông tự đặt cho mình. Ông học vĩ cầm từ bé và rất hâm mộ tay vĩ cầm nổi tiếng Isaac Stern.

Chú thích

Thương gia Úc
Người Úc gốc Hoa
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Trung Quốc năm 2009


title: Molpré

text:
Molpré là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Nozeroy. Tọa độ địa lý của xã là 46° 47' vĩ độ bắc, 06° 04' kinh độ đông. Molpré nằm trên độ cao trung bình là 786 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 739 mét và điểm cao nhất là 878 mét. Xã có diện tích 2.73 km², dân số vào thời điểm 2006 là 29 người; mật độ dân số là 11 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Chimarra bimbltona

text:
Chimarra bimbltona là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Troisvilles

text:
Troisvilles là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Alaior

text:
Alayor (tiếng catalán: Alaior) là một đô thị trên đảo Menorca, thuộc quần đảo Baleares, Tây Ban Nha.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Página oficial del Ajuntament d'Alaior

Đô thị ở Menorca


title: Thierville-sur-Meuse

text:
Thierville-sur-Meuse là một xã thuộctỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 204 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 2748 người.

Tham khảo

Thiervillesurmeuse


title: Athripsodes angriamani

text:
Athripsodes angriamani là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Athripsodes


title: Protohelius cisatlanticus

text:
Protohelius cisatlanticus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

<references>

Protohelius
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Air Alps

text:
Air Alps tên đầy đủ là Air Alps Aviation (mã IATA = A6, mã ICAO = LPV) là hãng hàng không dặt trụ sở ở Innsbruck, (Áo). Hãng có căn cứ chính ở Sân bay Innsbruck và 2 căn cứ phụ ở Sân bay quốc tế Malpensa (Milano) và Sân bay quốc tế Leonardo da Vinci (Roma).

Lịch sử

Air Alps được thành lập năm 1998 do công ty "Air Angadina" sở hữu 49% vốn, số 51% vốn còn lại thuộc về Dietmar Leitgreb - chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Air Angadina. Hãng bắt đầu hoạt động từ ngày 28.3.1999 với 2 máy bay Dornier 328. Năm 2000 hãng mua thêm 3 máy bay Dornier nữa. Năm 2001 một nhóm nhà đầu tư ở tỉnh Bolzano-Bozen (Ý) thuộc Tập đoàn "Alpen-Air" mua 89,82% vốn, Sudtiroler Transportstrukturen mua 7% và Beteiligungs-und Finanzierungs mua 3,18%. Hãng hiện có 160 nhân viên, trong đó 60 người ở Innsbruck và 100 người ở Ý.

Các nơi đến
(Tháng 12/2007):

 Áo
 Innsbruck
Ý
 Ancona
 Bolzano
 Cuneo
 Foggia
 Milano
 Palermo
 Perugia
 Rimini
 Roma

Ngoài ra, hãng cũng có các chuyến bay theo mùa tới Dortmund, Hanover (Đức) và các chuyến bay thuê bao.

Đội máy bay

 7 Dornier 328-110

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Air Alps
 Đội máy bay của Air Alps

Hãng hàng không Áo


title: Los Baños, Laguna

text:
Los Baños là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Laguna, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007 của Philipin, đô thị này có dân số 98.631 dân. Tổng diện tích 56,5 km2, phía nam và tây nam giáp núi Makiling, phía bắc giáp Laguna de Bay, tây bắc là Thành phố Calamba còn phía đông là thị xã Bay. Thị xã này có cự ly 63 km về phía đông nam Manila.

Các đơn vị hành chính

Los Baños được chia ra 14 barangay.
Anos
Bagong Silang
Bambang
Batong Malake
Baybayin¹
Bayog
Lalakay
Maahas
Malinta
Mayondon
Putho-Tuntungin
San Antonio
Tadlac
Timugan¹

Tham khảo

Liên kết ngoài
Municipality of Los Baños official
Mã địa lý chuẩn Philipin
Los Baños History
Philippine Carabao Center

Đô thị của tỉnh Laguna
Khu dân cư trên Laguna de Bay


title: Agrypnella eburnea

text:
Agrypnella eburnea là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnella


title: Steniodes

text:
Steniodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Steniodes acuminalis (Dyar, 1914)
Steniodes costipunctalis Snellen, 1899
Steniodes declivalis (Dyar, 1914)
Steniodes deltoidalis (Snellen, 1875)
Steniodes dominicalis Schaus, 1924
Steniodes gelliasalis (Walker, 1859)
Steniodes mendica (Hedemann, 1894)
Steniodes nennuisalis (Schaus, 1924)
Steniodes suspensa (Meyrick, 1936)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Steniini


title: Chiến tranh Anh–Miến Điện

text:
Chiến tranh Anh Miến là tên chung của ba cuộc chiến giữa vương quốc Anh và Miến Điện (Myanma bây giờ) vào những năm 1823-1826, 1852-1853 và 1885.

Diễn tiến
Từ suốt thế kỷ 17 và 18 vương quốc Anh đã chiếm cứ những tiểu vương quốc Ấn Độ khiến quân đội Anh và Miến buộc phải giáp mặt ở biên giới Ấn-Miến. Vì đường biên giới không được phân định rõ rệt nên việc va chạm tiến tới gây hấn và hai nước khai chiến vào năm 1823. Ba năm sau, triều đình Miến buộc phải ký hòa ước Yandabo công nhận chủ quyền Anh ở Ấn đồng thời nhượng hai xứ Arakan và Tenasserim cho Anh.

Năm 1852-1853 hai nước lại giao chiến. Triều Konbaung lại thua lần nữa và lần này Miến Điện phải chấp nhận để Anh chiếm Hạ Miến, tức là miền đồng bằng sông Ayeyarwaddy khiến nước Miến không có đường thông ra biển.

Hơn 30 năm sau, lợi dụng việc triều chính Konbaung hỗn loạn chia bè phái, chính quyền Anh lại cất quân tiến đánh, bắt được quốc vương Miến là Thibaw đem đày sang Ấn Độ, chấm dứt triều Konbaung. Phần còn lại của nước Miến tức Thượng Miến bị sáp nhập vào xứ Ấn Độ thuộc Anh, chấm dứt thể chế Miến Điện độc lập vào năm 1886.

Tham khảo

Chiến tranh liên quan tới Myanmar
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Triều Konbaung
Xung đột thế kỷ 19
Chiến tranh Anh–Myanmar


title: Pseudocrepidophorus concavifrons

text:
Pseudocrepidophorus concavifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wurst miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Pseudocrepidophorus


title: 1719

text:
Năm 1719 (số La Mã: MDCCXIX) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Sinh

 Lê Ý Tông

Mất

Tham khảo

Năm 1719


title: Myrmica faniensis

text:
Myrmica faniensis là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Bỉ.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Myrmica faniensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Myrmica
Động vật đặc hữu Bỉ


title: Polycentropus irroratus

text:
Polycentropus irroratus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Polycentropus


title: Quận Dakota, Nebraska

text:
Quận Dakota là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: Monclar, Gers

text:
Monclar  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Quận St. Johns, Florida

text:
Quận St. Johns là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở St. Augustine.
Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 254.261 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2130 km2, trong đó có 570 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Lãnh thổ Florida 1821
Khu dân cư thành lập năm 1821
Bắc Florida
Quận ở vùng đô thị Jacksonville


title: Quảng Phú Cầu

text:
Quảng Phú Cầu là một xã thuộc huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Điều kiện tự nhiên
Quảng Phú Cầu có diện tích 8,91 km2, gồm 6 thôn là Xà Cầu, Quảng Nguyên, Phú Lương Thượng, Phú Lương Hạ, Cầu Bầu, Đạo Tú; Nằm ở phía đông bắc huyện Ứng Hòa, phía đông giáp xã Phú Túc (huyện Phú Xuyên); phía tây và bắc giáp xã Hồng Dương (huyện Thanh Oai); phía tây nam giáp xã Trường Thịnh và Liên Bạt. Tính đến năm 2012, dân số của xã đạt 11.143 người.

Nằm ở vị trí tiền đồn của huyện về phía bắc, lại có 2 trục giao thông huyết mạch chạy qua là quốc lộ 21B từ Hà Đông qua Vân Đình đi Hòa Bình và Hà Nam, và đường 429A từ Quán Tròn qua Phú Xuyên nối liền với Quốc lộ 1. Ngoài ra, còn có sông Nhuệ ở phía bắc xã chảy vào sông Đáy ở Vân Đình và kênh Bắc Quảng Hoa nối sông Nhuệ và sông Đáy theo hướng đông tây. Vì vậy, Quảng Phú Cầu có điều kiện giao thông thuận lợi để giao lưu kinh tế và văn hóa. Mặt khác, vị trí và điều kiện giao thông thủy, bộ như thế cũng có ý nghĩa về mặt quân sự.

Lịch sử hình thành
Quảng Phú Cầu được thành lập từ 3 xã là Quảng Nguyên, Phú Lương và Xà Cầu. Trong đó, xã Quảng Nguyên gồm các làng Quảng Nguyên và Đạo Tú; xã Phú Lương gồm các làng Phú Lương Thượng, Phú Lương Hạ, làng Bầu và làng Bỏi; xã Xà Cầu có một làng là Xà Cầu. Đây là vùng đất sớm có cộng đồng dân cư sinh sống, và đời sống kinh tế - xã hội cũng đã phát triển từ sớm.

Ngọc phả thôn Phú Lương ghi lại rằng, vào thời Thục Phán – An Dương Vương, một tù trưởng có tên Bạch Lợi do có nhiều công lao dẹp giặc đã được vua gả cho hai nàng công chúa. Sau đó, ông cáo quan về làng Phú Lương chiêu dân, lập làng. Theo thần phả làng Xà Cầu, khi giặc Hán xâm lược nước ta ở đây đã có nghĩa quân của bà Chiêu Nương cùng hai em trai là Nguyễn Hồng, Nguyễn Tuyền hợp cùng nghĩa quân của hai Bà Trưng đánh giặc. Thần tích làng Quảng Nguyên cũng nói, vào thế kỷ thứ nhất sau công nguyên đã có một số dòng họ về đây sinh sống.

Trải qua các thời kỳ lịch sử, các làng xã ở Quảng Phú Cầu đã nhiều lần đổi tên gọi, Bưỡi Lũng đổi tên là Quảng Nguyên, Táu đổi thành Đạo Tú, Nàng Xá đổi thành Phú Lương, Xà Kiều Trại đổi tên là Xà Cầu. Trước Cách mạng tháng Tám (1945), các xã Quảng Nguyên, Phú Lương, Xà Cầu đều thuộc tổng Xà Cầu, huyện Sơn Lãng, phủ Ứng Hòa. Đến tháng 8-1948, ba xã được hợp nhất lấy thành một xã lấy tên là Quảng Phú Cầu cho đến ngày nay.

Truyền thống văn hóa

Được lập nên từ ba xã, nhưng từ xưa Quảng Phú Cầu đã hình thành nên nhiều giá trị văn hóa chung, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong đó, nổi bật là tinh thần yêu nước và truyền thống hiếu học.

Là vùng quê hình thành và phát triển từ lâu đời, Quảng Phú Cầu đã sớm hình thành truyền thống hiếu học, thôn nào cũng có văn chỉ, học điền. Nhờ có nhiều người đỗ đạt nên Quảng Nguyên được vua ban tặng 4 chữ vàng “Mỹ Tục Khả Nhân”  và Xà Cầu được tặng 5 chữ vàng “Xà Cầu Xã Nghĩa Dân”. Văn bia ở Xà Cầu còn ghi lại, vào thời vua Lê Thánh Tông làng có hai người đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, là các cụ Phạm Hòa Xuân (1487) và Nguyễn Hà Thục (1490). Hay, cụ Lý Đình Cao cũng ở Xà Cầu làm nghề bốc thuốc và dạy học nổi tiếng, đã từng chữa bệnh cho vua Tự Đức và giữ chức Đốc học tỉnh Sơn Tây…Thời Nhà Lê ở Quảng nguyên có Danh y Nguyễn Huyền Diệu tức Nguyễn Trọng Hầu làm Thái y viện dưới triều Lê, chữa bệnh cho vua được phong tước Hầu; lớp sau là các cụ đồ Nguyễn Bá Toại, Nguyễn Bá Khoa, cụ đồ Thinh…

Tinh thần yêu nước nồng nàn cũng là đặc điểm nổi bật của nhân dân Quảng Phú Cầu. Từ xa xưa, khi giặc Hán xâm lược nước ta, ba chị em bà Chiêu Nương đã về Xà Cầu tụ nghĩa, chiêu binh để trả thù nhà, đền nợ nước. Sau đó lại hợp cùng nghĩa quân của hai Bà Trưng đánh giặc. Tuy thất bại, nhưng ba chị em bà Chiêu Nương đã được dân làng lập đền thờ và suy tôn là Thành hoàng làng. Khi thực dân pháp xâm lược nước ta lần thứ nhất, nhân dân Quảng Phú Cầu đã liên tiếp vùng lên chiến đấu chống quân thù. Nổi bật là cuộc khởi nghĩa nông dân do Tư Khẩn người làng Phú Lương làm thủ lĩnh. Cuộc khởi nghĩa tuy không kéo dài (từ 1885 đến 1889) nhưng đã mở rộng ra khắp một vùng rộng lớn thuộc các huyện Ứng Hòa, Phú Xuyên, Thanh Oai, Chương Mỹ với hàng ngàn người tham gia và gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Quảng Phú Cầu cũng có những người con ưu tú làm rạng rõ quê hương. Thế kỷ hai mươi, nhà cách mạng Trần Đăng Ninh (Người Làng Quảng Nguyên)- học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà lãnh đạo quân đội tài ba.

Với những truyền thống tốt đẹp được đúc kết qua hàng ngàn năm lịch sử, nhân dân Quảng Phú Cầu lại tiếp tục phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới trên quê hương. Và, hứa hẹn sẽ tiếp tục viết lên những trang sử hào hùng mới.

Kinh tế
Xã Quảng Phú cầu có kinh tế phát triển mạnh, chủ yếu tiểu thủ công nghiệp, sản xuất tăm hương là chủ đạo, nơi đây đã thu hút một lượng lớn lao động địa phương và lao động từ các nơi khác. Với hơn 13000 dân, mức thu nhập bình quân từ 1,5 đến 2 triệu đồng/người/tháng; trong đó chiếm hơn 75% thu nhập từ nghề tăm hương và thu gom phế liệu

Làng nghề truyền thống làm tăm hương, tăm VIP xỉa răng, và cả sản xuất hương sử dụng trong các nhu cầu tâm linh. Ngày nay sản lượng sản xuất tăm nói chung cho nhu cầu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu giao thương là rất lớn (có thể lên tới một nửa hay tới cả ngàn tấn nứa vầu nguyên liệu cung cấp tiêu thụ trong ngày. Những ông chủ nổi tiếng, có xưởng sản xuất đồ sộ, đầu tư máy móc hiện đại, thu nhập cao, như cha con ông Nguyễn Hữu Truyền- Nguyễn Hữu Quyến (thôn Phú Thượng), hay như các ông chủ trẻ Nguyễn Dương Thực, Lê Văn Bình ở thôn Đạo Tú... Cũng lại từ đây, nhiều lao động có tay nghề cao đã đi làm thầy truyền nghề khắp nơi.

Danh nhân, người nổi tiếng
Thế kỷ hai mươi, nhà cách mạng Trần Đăng Ninh- học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nguyên là Uỷ viên Trung ương Đảng. Trần Đăng Ninh (tên thật là Nguyễn Tuấn Đáng), nhà hoạt động cách mạng và quân sự, Chủ nhiệm đầu tiên của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Đảng, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, Chủ nhiệm đầu tiên của Tổng cục Cung cấp- sau là Tổng cục Hậu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam, Ủy viên BCH TƯ Đảng Cộng sản Đông Dương, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Ông cũng chính là người xây dựng hệ thống dân công tiếp tế- một yếu tố dẫn đến thắng lợi cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Tên của ông được đặt cho một con đường ở Hà Nội và ở Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Sau khi ông mất, để tưởng nhớ ông, tháng 7 năm 1956, Bưu điện Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã phát hành một bộ tem gồm 4 mẫu in hình chân dung của ông. Năm 2002, quê hương xã Quảng Phú Cầu và huyện Ứng Hòa đã xây dựng Khu tưởng niệm Trần Đăng Ninh.

Trong chống Mỹ, các thiếu tướng Lê Đông, Lê Thanh, Đan Thành và nhiều cán bộ cao cấp của quân đội... đã làm rạng danh quê hương.

Thiếu tướng Trần Ngọc Hà cục trưởng cục cảnh sát hình sự Bộ Công an người Xà Cầu,đã có công phá nhiều vụ án lớn cho đất nước.

Đình Quảng Nguyên
Đình làng Quảng Nguyên ở xã Quảng Phú Cầu thờ Đống Củ Đại vương, là tướng tài danh của Đinh Tiên Hoàng Đế, có công giúp vua đánh dẹp 12 sứ quân.

Tham khảo


title: Leioproctus jenseni

text:
Leioproctus jenseni là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1906


title: Lasioglossum orphnaeum

text:
Lasioglossum orphnaeum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được McGinley mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Thép không gỉ dùng cho dụng cụ y tế

text:
Thép dụng cụ y tế là thép không gỉ chuyên dùng có hàm lượng bao gồm sắt, carbon, chromi (12-20%), molypden (0,2-3%), và đôi khi có cả nickel (8-12%).

Thành phần chromi trong hợp kim sẽ giúp cải thiện khả năng chống chịu sự ăn mòn, nickel sẽ giúp cho hợp kim có khả năng sáng bóng và thẩm mỹ. molypden tăng thêm độ cứng cho hợp kim và duy trì sự sắc bén lâu dài.

Tham khảo

Hợp kim của sắt
Thép
Thép không gỉ


title: Hayekpenthes

text:
Hayekpenthes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1970 bởi Ôhira.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Hayekpenthes babakinsanus Kishii, 1991
 Hayekpenthes flavus Schimmel, 2004
 Hayekpenthes girardi Schimmel, 2004
 Hayekpenthes indicus Schimmel, 2004
 Hayekpenthes pallidus (Lewis, 1894)
 Hayekpenthes parallelaris (Miwa, 1927)

Chú thích

Tham khảo

Megapenthini


title: Bonemerse

text:
Bonemerse là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Milan và khoảng 4 km về phía đông nam của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.203 người và diện tích là 5,9 km².

Bonemerse giáp các đô thị: Cremona, Malagnino, Pieve d'Olmi, Stagno Lombardo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Grozon

text:
Grozon là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Dolichopeza pyramidata

text:
Dolichopeza pyramidata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Dolichopeza


title: 6689 Floss

text:
6689 Floss (1981 EQ24) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6689 Floss

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Ceratoxanthis

text:
Ceratoxanthis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Ceratoxanthis adriatica Elsner & Jaro, 2003
Ceratoxanthis argentomixtana (Staudinger, 1871)
Ceratoxanthis externana (Eversmann, 1844)
Ceratoxanthis iberica Baixeras, 1992
Ceratoxanthis rakosyella Wieser & Huemer, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Rismethus nigritulus

text:
Rismethus nigritulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Rismethus


title: Rhipidia miosema

text:
Rhipidia miosema là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 13610 Lilienthal

text:
13610 Lilienthal (1994 TS16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 10 năm 1994 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Freimut Börngen
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Herophydrus endroedyi

text:
Herophydrus endroedyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström & Nilsson miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Herophydrus


title: 3838 Epona

text:
3838 Epona (1986 WA) là mộtn Apollo asteroid, Mercury grazer, and vật thể gần Trái Đất được phát hiện ngày 27 tháng 11 năm 1986 bởi Maury, A. ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Apollo
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Coptocephala kantneri

text:
Coptocephala kantneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erber & Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Coptocephala


title: Maria, Siquijor

text:
Maria là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Siquijor, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 12.275 người trong 2.679 hộ.

Barangay

Maria được chia thành 22 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Siquijor


title: Ormoy, Haute-Saône

text:
Ormoy là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Bulbophyllum lilianae

text:
Bulbophyllum lilianae là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

lilianae]]

L


title: Beauvernois

text:
Beauvernois là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 82 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Arsèguel

text:
Arsèguel là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Urgell, tỉnh Lleida, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida
Alt Urgell


title: Guasila

text:
Guasila là một đô thị ở tỉnh Cagliari, vùng Sardinia của Italia, có vị trí cách khoảng 40 km về phía bắc của Cagliari. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.871 và diện tích là 43,5 km².

Guasila giáp các đô thị: Furtei, Gesico, Guamaggiore, Ortacesus, Pimentel, Samatzai, Segariu, Serrenti, Villamar, Villanovafranca.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cagliari


title: 10132 Lummelunda

text:
10132 Lummelunda là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1206.1460782 ngày (3.30 năm).

Nó được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1993.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Nunimeus

text:
Nunimeus là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Nunimeus numenius Razowski & Becker, 2001

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Phương pháp tô bóng Phong

text:
Phương pháp tô bóng Phong (tiếng Anh: Phong shading) là một tập hợp các kỹ thuật trong đồ họa 3D bao gồm: một mô hình phản xạ ánh sáng từ các bề mặt và một phương pháp dùng để ước lượng màu sắc của điểm ảnh bằng cách nội suy véc-tơ trực giao bề mặt.

Các mô hình và phương pháp trên được phát triển bởi Bùi Tường Phong tại Đại học Utah và được công bố trong luận án Tiến sĩ của ông vào năm 1973.

Mô hình phản xạ Phong
Mô hình phản xạ thường được biết tới với tên gọi Mô hình Phản xạ Phong (Phong reflection model), Mô hình Chiếu sáng Phong (Phong illumination) hay là Mô hình thắp sáng Phong (Phong lighting).

Nội suy Phong
Phương pháp nội suy thường được gọi là Nội suy Phong (Phong interpolation). Phương pháp này còn được biết đến là phương pháp thắp sáng mỗi điểm ảnh (per-pixel lighting).

Đồ họa máy tính
Đồ họa 3D
Phát minh của Việt Nam


title: Quận Logan, Colorado

text:
Quận Logan là một quận thuộc tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo John A. Logan. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 22709 người. Quận lỵ đóng ở Sterling.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 4779 km2, trong đó có 16 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Colorado

Colorado 1887
Khu dân cư thành lập năm 1887
Eastern Plains