title: Lý thuyết trò chơi

text:
Lý thuyết trò chơi, hoặc gọi đối sách luận, lí luận ván cờ, là một phân nhánh mới của toán học hiện đại, cũng là một môn học trọng yếu của vận trù học, tác phẩm Lý thuyết trò chơi và hành vi kinh tế do John von Neumann viết chung với Oskar Morgenstern vào năm 1944, đã đánh dấu sự hình thành sơ bộ của hệ thống lí thuyết trò chơi hiện đại, do đó ông được gọi là "cha đẻ của lí thuyết trò chơi".

Lí thuyết trò chơi chủ yếu nghiên cứu tác dụng tương hỗ giữa các kết cấu phấn khích đã được công thức hoá, là lí luận và phương pháp toán học để nghiên cứu hiện tượng có sẵn tính chất đấu tranh hoặc cạnh tranh. Lí thuyết trò chơi đắn đo suy xét hành vi dự liệu và hành vi thực tế, đồng thời nghiên cứu sách lược ưu hoá của chúng. Các nhà sinh vật học sử dụng lí thuyết trò chơi để lí giải và suy đoán một số kết quả của học thuyết tiến hoá.

Lí thuyết trò chơi đã trở thành một trong những công cụ phân tích tiêu chuẩn của kinh tế học. Trước mắt đều có ứng dụng rộng khắp ở tài chính học, chứng khoán học, sinh vật học, kinh tế học, quan hệ quốc tế, khoa học máy tính, chính trị học, chiến lược quân sự và rất nhiều ngành học khác. Nguồn gốc của lí thuyết trò chơi hiện đại là do John von Neumann đưa ra ý tưởng và chứng minh điểm cân bằng của sách lược hỗn hợp đối với trò chơi có tổng bằng không của hai người.

Lịch sử ngành Lý thuyết trò chơi

Tiền thân
Những thảo luận đầu tiên được biết đến về lý thuyết trò chơi xuất hiện trong một lá thư viết bởi James Waldegrave vào năm 1713. Trong lá thư này, Waldegrave đưa ra lời giải chiến thuật hỗn hợp minimax cho một trò đánh bài hai người chơi le Her. Chỉ đến khi sự xuất bản Nghiên cứu về những Định luật toán học của lý thuyết Tài sản của Antoine Augustin Cournot vào năm 1838 thì những phân tích chung về lý thuyết trò chơi mới được theo đuổi. Trong tác phẩm này Cournot xem xét duopoly và đưa một phiên bản giới hạn của cân bằng Nash.

Sự ra đời và những phát triển ban đầu
nhỏ|John von Neumann
Mặc dù những phân tích của Cournot là tổng quát hơn là của Waldegrave, lý thuyết trò chơi chưa thật sự tồn tại như là một ngành duy nhất cho đến khi John von Neumann xuất bản một loạt các bài báo vào năm 1928. Những kết quả này sau này được mở rộng thêm ra trong cuốn sách xuất bản năm 1944 Lý thuyết trò chơi và các hành vi kinh tế của von Neumann và Oskar Morgenstern. Tác phẩm uyên thâm này chứa đựng phương pháp tìm những lời giải tối ưu cho những trò chơi tổng bằng không với hai người chơi. Trong suốt khoảng thời gian này, những tác phẩm về lý thuyết trò chơi chủ yếu tập trung vào lý thuyết các trò chơi hợp tác, phân tích về những chiến thuật tối ưu cho một nhóm các cá nhân, giả sử rằng họ có thể bảo đảm những thỏa thuận giữ họ với những chiến thuật thích hợp.
nhỏ|John Nash
Năm 1950, thảo luận đầu tiên của Prisoner's dilemma xuất hiện, và một thí nghiệm được làm về trò chơi này tại công ty RAND. Vào khoảng cùng thời gian đó, John Nash phát triển một định nghĩa về một chiến thuật "tối ưu" cho các trò chơi với nhiều người chơi, và chưa một tối ưu nào được định nghĩa trước đó, được biết đến như là cân bằng Nash. Cân bằng này là đủ tổng quát, cho phép sự phân tích về trò chơi không hợp tác thêm vào những trò chơi có hợp tác.

Lý thuyết trò chơi trải qua một thời gian sôi động trong những năm 1950, trong những năm đó những khái niệm về cốt lõi, dạng trò chơi bao quát, trò chơi giả, trò chơi lặp, và giá trị Shapley được phát triển. Thêm vào đó, những ứng dụng đầu tiên của lý thuyết trò chơi vào triết học và khoa học chính trị diễn ra trong thời gian này.

Thành tích đoạt giải
Vào năm 1965, Reinhard Selten giới thiệu khái niệm lời giải của các cân bằng lý tưởng của các trò chơi con, làm chính xác thêm cân bằng Nash equilibrium (sau đó cũng ông giới thiệu sự hoàn thiện rung tay). Vào năm 1967, John Harsanyi phát triển các khái niệm thông tin hoàn toàn và trò chơi Bayesian. Ông ta, cùng với John Nash và Reinhard Selten, đoạt giải thưởng Nobel về kinh tế vào năm 1994.

Trong những năm 1970, lý thuyết trò chơi được áp dụng rộng rãi vào sinh học, chủ yếu là do kết quả của các công trình của John Maynard Smith và chiến lược tiến hóa bền vững của ông. Thêm vào đó, những khái niệm về cân bằng liên quan, sự hoàn toàn rung tay, và kiến thức chung được giới thiệu và phân tích.

Năm 2005, những lý thuyết gia trò chơi Thomas Schelling và Robert Aumann đoạt giải thưởng Nobel về kinh tế. Schelling là về các mô hình động, các ví dụ ban đầu của lý thuyết tiến hóa trò chơi. Aumann đóng góp thêm vào trường cân bằng (equilibrium school), phát triển một cân bằng làm thô đi những cân bằng liên quan nhau và phát triển các phân tích chi tiết về giả sử của kiến thức chung.

Năm 2007, Leonid Hurwicz, Eric Maskin và Roger Myerson đã được trao giải Nobel Kinh tế "vì đã đặt nền móng cho lý thuyết thiết kế cơ chế". Những đóng góp của Myerson bao gồm khái niệm về trạng thái cân bằng thích hợp và một văn bản quan trọng sau đại học: Lý thuyết trò chơi, Phân tích xung đột. Hurwicz đã giới thiệu và chính thức hóa khái niệm khả năng tương thích khuyến khích.

Năm 2012, Alvin E. Roth và Lloyd S. Shapley đã được trao giải Nobel Kinh tế "cho lý thuyết phân bổ ổn định và thực hành thiết kế thị trường". Năm 2014,  Nobel đã thuộc về nhà lý thuyết trò chơi Jean Tirole.

Biểu diễn trò chơi
Các trò chơi được nghiên cứu trong lý thuyết trò chơi là các đối tượng toán học được xác định rõ ràng. Để được xác định đầy đủ, một trò chơi phải xác định các yếu tố sau: người chơi của trò chơi,  thông tin và hành động  có sẵn cho mỗi người chơi tại mỗi thời điểm quyết định, và payoffs cho mỗi kết quả. (Eric Rasmusen đề cập đến bốn "yếu tố thiết yếu" này bằng từ viết tắt "PAPI".) Một nhà lý thuyết trò chơi thường sử dụng các yếu tố này, cùng với giải pháp mà họ lựa chọn, để suy ra một tập hợp các điểm cân bằngchiến lược cho mỗi người chơi sao cho khi các chiến lược này được sử dụng, không người chơi nào có thể kiếm lợi bằng cách đơn phương đi chệch khỏi chiến lược của họ. Các chiến lược cân bằng này xác định trạng thái cân bằng cho trò chơi — một trạng thái ổn định trong đó một kết quả xảy ra hoặc một tập hợp các kết quả xảy ra với xác suất đã biết.

Hầu hết các trò chơi hợp tác được trình bày ở dạng chức năng đặc trưng, trong khi dạng mở rộng và dạng bình thường được sử dụng để xác định các trò chơi bất hợp tác.

Dạng chuẩn tắc

Trò chơi chuẩn tắc (hoặc dạng chiến lược (strategic form)) là một ma trận cho biết thông tin về các đấu thủ, chiến lược, và cơ chế thưởng phạt (xem ví dụ bên phải). Trong ví dụ, có hai đấu thủ, một người chọn hàng, người kia chọn cột. Mỗi đấu thủ có hai chiến lược, mỗi chiến lược được biểu diễn bởi một ô được xác định bởi số hiệu hàng và số hiệu cột của nó. Mức thưởng phạt được ghi trong ô đó. Giá trị thứ nhất là mức thưởng phạt cho đấu thủ chơi theo hàng (trong ví dụ là Đấu thủ 1); giá trị thứ hai là mức thưởng phạt cho đấu thủ chơi theo cột (trong ví dụ là Đấu thủ 2). Giả sử Đấu thủ 1 chơi hàng trên và Đấu thủ 2 chơi cột trái. Khi đó, Đấu thủ 1 nhận 4 điểm và Đấu thủ 2 nhận 3 điểm.

Khi một trò chơi được biểu diễn bằng dạng chuẩn tắc, người ta coi rằng mỗi đấu thủ hành động một cách đồng thời, hoặc ít nhất không biết về hành động của người kia. Nếu các đấu thủ có thông tin về lựa chọn của các đấu thủ khác, trò chơi thường được biểu diễn bằng dạng mở rộng.

Dạng mở rộng

Các trò chơi dạng mở rộng cố gắng mô tả các trò chơi có thứ tự quan trọng. Ở đây, các trò chơi được biểu diễn bằng cây (như trong hình bên trái). Mỗi đỉnh (hoặc nút) biểu diễn một điểm mà người chơi có thể lựa chọn. Người chơi được chỉ rõ bằng một số ghi cạnh đỉnh. Các đoạn thẳng đi ra từ đỉnh đó biểu diễn các hành động có thể cho người chơi đó. Mức thưởng phạt được ghi rõ tại đáy cây.

Trong trò chơi trong hình, có hai người chơi. Đấu thủ 1 đi trước và chọn F hoặc U. Đấu thủ 2 nhìn thấy nước đi của Đấu thủ 1 và chọn A hoặc R. Giả sử Đấu thủ 1 chọn U và sau đó Đấu thủ 2 chọn A. Khi đó, Đấu thủ 1 được 8 điểm và Đấu thủ 2 được 2 điểm.

Các trò chơi mở rộng còn có thể mô tả các trò chơi đi-đồng-thời. Hoặc có một đường chấm chấm hoặc một đường tròn vẽ quanh hai đỉnh khác nhau để biểu diễn rằng chúng đều thuộc cùng một tập hợp thông tin (nghĩa là, người chơi không biết họ đang ở điểm nào).

Các loại trò chơi

Trò chơi đối xứng và bất đối xứng

Một trò chơi đối xứng là một trò chơi mà phần lợi cho việc chơi một chiến thuật nào đó chỉ phụ thuộc vào các chiến thuật được sử dụng, chứ không phụ thuộc vào người nào đang chơi. Nếu như tính danh của những người chơi có thể thay đổi mà không làm thay đổi phần lợi đối với chiến thuật chơi, thì một trò chơi là đối xứng. Nhiều trò chơi 2×2 thường được nghiên cứu là đối xứng. Những biểu diễn chuẩn của trò chơi con gà, song đề tù nhân, đi săn nai là những trò chơi đối xứng.

Đa số những trò chơi bất đối xứng được nghiên cứu là những trò chơi mà
các tập hợp chiến thuật khác nhau được sử dụng bởi hai người chơi.
Chẳng hạn, trò chơi tối hậu thư và tương tự như vậy trò nhà độc tài có chiến thuật khác nhau cho mỗi người chơi. Tuy vậy, có thể xảy ra trường hợp một trò chơi có những chiến thuật giống nhau cho cả hai người chơi, nhưng vẫn bất đối xứng. Chẳng hạn, trò chơi được minh họa bên phải là bất đối xứng mặc dù cho có cùng tập các chiến thuật cho cả hai người chơi.

Trò chơi tổng bằng không và trò chơi tổng khác không

Trong trò chơi tổng bằng không, với mọi tổ hợp của các chiến lược chơi, tổng điểm của tất cả các người chơi trong ván chơi luôn bằng 0. Nói một cách không chính thức, đấu thủ này hưởng lợi trên thiệt hại của các đấu thủ khác. Một ví dụ là trò Poker, trong đó người này thắng số điểm bằng đúng số điểm mà người kia thua. Các loại cờ cổ điển như cờ vây, cờ vua và cờ tướng cũng là các trò chơi tổng bằng không
Nhiều trò chơi mà các nhà lý thuyết trò chơi nghiên cứu, trong đó có song đề tù nhân nổi tiếng, là các trò chơi tổng khác không, do có một số kết cục có tổng kết quả lớn hơn hoặc nhỏ hơn không. Nói một cách không chính thức, trong các trò chơi tổng khác không, một thu hoạch của đấu thủ này không nhất thiết tương ứng với một thiệt hại của một đấu thủ khác.
Có thể biến đổi một trò chơi bất kỳ thành một trò chơi tổng bằng không bằng cách bổ sung một đấu thủ "bù nhìn" sao cho các thiệt hại của đấu thủ này bù lại tổng thu hoạch của các đấu thủ khác.

Trò chơi đồng thời và trò chơi tuần tự

Trong các trò chơi đồng thời (simultaneous game), cả hai đấu thủ thực hiện các nước đi một cách đồng thời, hoặc nếu không thì đấu thủ này sẽ không biết về các hành động trước đó của các đối thủ khác (và như vậy cũng tạo "hiệu ứng" đồng thời). Trong các trò chơi tuần tự (sequential game), người đi sau có biết một số (nhưng không nhất thiết toàn bộ) thông tin về các nước đi trước.

Biểu diễn dạng chuẩn tắc được dùng để biểu diễn các trò chơi đồng thời, còn Biểu diễn dạng mở rộng được dùng cho các trò chơi tuần tự.

Trò chơi thông tin hoàn hảo và Trò chơi có thông tin không hoàn hảo

Các trò chơi thông tin hoàn hảo (games of perfect information) lập thành một tập con quan trọng của các trò chơi tuần tự. Một trò chơi được gọi là có thông tin hoàn hảo nếu mọi đấu thủ biết tất cả các nước đi mà tất cả các đấu thủ khác đã thực hiện. Trong thực tế, điều này có thể được áp dụng cho các công ty và người tiêu dùng có thông tin về giá cả và chất lượng của tất cả các hàng hóa có sẵn trên thị trường . Một trò chơi thông tin không hoàn hảo được chơi khi người chơi không biết tất cả các nước đi đã được thực hiện của đối phương, chẳng hạn như một trò chơi di chuyển đồng thời. Do vậy chỉ có các trò chơi tuần tự mới có thể là các trò chơi thông tin hoàn hảo. Hầu hết các trò chơi được nghiên cứu trong lý thuyết trò chơi là các trò chơi thông tin không hoàn hảo, tuy một số trò chơi hay như cờ vây, cờ vua lại là trò chơi thông tin hoàn hảo.

Tính chất thông tin hoàn hảo thường bị nhầm lẫn với khái niệm thông tin đầy đủ. Tính chất thông tin đầy đủ đòi hỏi rằng mỗi người chơi biết về các chiến lược và thành quả thu được của các người chơi khác, nhưng không nhất thiết biết về các hành động của họ.

Các trò chơi dài vô tận

Bởi các lý do hiển nhiên, các trò chơi được nghiên cứu bởi các kinh tế gia và những người chơi trong thế giới thực nhìn chung là kết thúc trò chơi trong hữu hạn các bước đi. Các nhà toán học lý thuyết không bị cản trở bởi điều đó, và lý thuyết gia về tập hợp đặc biệt nghiên cứu về các trò chơi kết thúc sau vô hạn các bước đi, bới người thắng (hay là phần lợi) là không biết được cho đến sau khi các bước đi đó đã hoàn thành.

Sự chú ý thường không phải là quá nhiều về cách nào tốt nhất để chơi trò chơi, mà đơn giản là chỉ phụ thuộc vào người chơi hay người kia có hay không một chiến thuật chiến thắng. (Có thể chứng minh rằng, sử dụng tiên đề chọn lựa,là có những trò chơi với—ngay cả là đầy đủ thông tin hoàn toàn, và chỉ có kết quả là "thắng" hay "thua"— và không người chơi nào có chiến thuật để chiến thắng.) Sự tồn tại của những chiến thuật như vậy, cho những trò chơi được thiết kế một cách thông minh, có những kết quả quan trọng trong lý thuyết miêu tả tập hợp.

Ứng dụng của lý thuyết trò chơi

Các trò chơi trong dạng này hay dạng khác được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành nghiên cứu khác nhau.

Kinh tế và kinh doanh

Các nhà kinh tế học đã sử dụng lý thuyết trò chơi để phân tích một diện rộng các hiện tượng kinh tế, trong đó có đấu giá, mặc cả, duopoly và oligopoly, các tổ chức mạng lưới xã hội và các hệ thống bầu cử. Nghiên cứu này thường tập trung vào một tập cụ thể các chiến lược được biết với tên các trạng thái cân bằng trong trò chơi. Nổi tiếng nhất là cân bằng Nash của nhà toán học John Nash, người đã được giải thưởng Nobel cho công trình nghiên cứu của ông về lý thuyết trò chơi.

Diễn tả

Công dụng đầu tiên là để cung cấp thông tin cho chúng ta về việc là toàn bộ dân số sẽ thực sự hành xử như thế nào. Một số học giả tin rằng bằng cách tìm ra những điểm cân bằng của những trò chơi họ có thể dự đoán được dân số sẽ hành xử như thế nào khi đối phó với những tình huống giống như trò chơi đang được nghiên cứu. Quan điểm đặc biệt này về lý thuyết trò chơi đã bị chỉ trích gần đây. Thứ nhất, nó bị chỉ trích bởi vì những giả sử được ra bởi các lý thuyết gia trò chơi thường bị vi phạm. Một số lý thuyết gia trò chơi có thể giả sử rằng những người chơi luôn hành xử hợp lý để làm tối ưu hóa phần thắng của anh ta (mô hình Homo economicus), nhưng người thật thường hành động hoặc là không hợp lý, hoặc là hành động hợp lý để là tối ưu phần thắng của một nhóm người lớn hơn (hành động vị tha). Những lý thuyết gia trò chơi trả lời bằng cách so sánh những giả sử của họ với những giả sử được sử dụng trong vật lý. Do vậy trong khi những giả sử của họ không phải luôn luôn đúng, họ có thể xem lý thuyết trò chơi như là một lý tưởng khoa học hợp lý giống như là các mô hình được sử dụng bởi các nhà vật lý. Tuy nhiên, những chỉ trích thêm của việc sử dụng này của lý thuyết trò chơi đã được giảm đi bởi vì một số thí nghiêm cho thấy rằng các cá nhân không chơi những chiến lược cân bằng. Ví dụ, trong trò chơi Centipede, Đoán 2/3 trung bình, và trò Nhà độc tài, người ta thường không chơi với cân bằng Nash. Sự tranh cãi vẫn tiếp diễn liên quan đến sự quan trọng của những thí nghiệm này.

Thay vào đó, một số tác giả cho rằng cân bằng Nash không đưa ra những dự đoán cho toàn dân số con người, nhưng thiên về cung cấp một lời giải thích tại sao những dân số chơi theo cân bằng Nash vẫn duy trì ở trong trạng thái đó. Tuy nhiên, câu hỏi tại sao dân số đạt đến những điểm đó vẫn là bài toán mở.

Một số lý thuyết gia trò chơi đã xoay qua lý thuyết tiến hóa trò chơi để lý giải những lo lắng này. Những mô hình này giả sử hoặc là không có sự hợp lý nào hoặc là hợp lý bị chặn trên phần của các người chơi. Mặc cho tên gọi, lý thuyết tiến hóa trò chơi không cần thiết giả sử chọn lọc tự nhiên theo nghĩa của sinh học. Lý thuyết tiến hóa trò chơi bao gồm cả sinh học cũng như là tiến hóa văn hóa và cũng như các mô hình học tập cá nhân (ví dụ, biến động của trò chơi giả).

Tính quy chuẩn

Theo ý kiến khác, một số học giả cho rằng lý thuyết trò chơi không phải là một công cụ dự đoán cho hành vi của con người, mà như là một đề nghị để người ta nên phải hành xử như thế nào. Bởi vì một cân bằng Nash của một trò chơi bao gồm những đáp lại tốt nhất cho những hành động của các người chơi khác, chơi một chiến thuật là một phần của một cân bằng Nash trông có vẻ là hợp lý. Tuy nhiên, việc sử dụng này của lý thuyết trò chơi cũng đã bị chỉ trích. Đầu tiên, trong một số trường hợp là hợp lý để chơi một chiến lược không cân bằng nếu như một người mong đợi những người khác cũng chơi những chiến lược không cân bằng. Ví dụ, xem Đoán 2/3 giá trị trung bình.

Thứ hai là, Song đề tù nhân đưa ra một phản ví dụ nổi bật khác. Trong Song đề tù nhân, mỗi người chơi đi theo sở thích riêng của anh ta dẫn đến cả hai người chơi đều bị thiệt thòi thêm nếu như họ không theo đuổi những sở thích riêng của họ. Một số học giả tin rằng điều này biểu diễn sự thất bại của lý thuyết trò chơi như là một khuyến cáo cho hành xử.

Sinh học

Không giống như trong kinh tế, phần lợi cho những trò chơi trong sinh học thường được diễn dịch như là tương ứng với sự thích nghi. Thêm vào đó, chú ý đã ít hơn về các cân bằng có liên quan đến khái niệm của sự hợp lý, nhưng là thiên về những thứ có thể duy trì được bởi các lực tiến hóa. Cân bằng được biết đến nhiều nhất trong sinh học được biết đến như là chiến lược tiến hóa bền vững (viết tắt ESS cho Evolutionary Stable Strategy), là được giới thiệu lần đầu bởi John Maynard Smith (mô tả trong cuốn sách năm 1982 của ông). Mặc đu động lực ban đầu của nó không liên quan đến bất cứ yêu cầu về tinh thần nào của cân bằng Nash, mỗi ESS là một cân bằng Nash.

Trong sinh học, lý thuyết trò chơi đã được sử dụng để hiểu được nhiều hiện tượng khác nhau. Nó được sử dụng lần đầu để giải thích sự tiến hóa (và bền vững) của tỷ lệ giới tính khoảng 1:1.Ronald Fisher (1930) đề nghị rằng tỉ lệ giới tính 1:1 là kết quả của những lực tiến hóa tác động lên những cá nhân là những người có thể được xem như là cố gắng làm tối đa số cháu chắt của mình.

Thêm vào đó, những nhà sinh vật đã sử dụng lý thuyết trò chơi tiến hóa và ESS để giải thích sự nổi lên của liên lạc giữa muông thú (Maynard Smith & Harper, 2003). Sự phân tích của các trò chơi tín hiệu và các trò chơi liên lạc khác đã cung cấp một số trực giác vào trong sự tiến hóa của việc liên lạc giữa muôn thú.

Cuối cùng, các nhà sinh vật đã sử dụng trò chơi diều hâu-bồ câu (cũng được biết đến như là con gà) để phân tích những hành vi đánh nhau và tranh giành lãnh thổ.

Khoa học máy tính và logic

Lý thuyết trò chơi đã đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong logic và trong khoa học máy tính. Một số lý thuyết logic có cơ sở trong ngữ nghĩa trò chơi. Thêm vào đó, những khoa học gia máy tính đã sử dụng trò chơi để mô phỏng những tính toán tương tác với nhau.

Chính trị học
Các nghiên cứu trong khoa học chính trị cũng có sử dụng lý thuyết trò chơi. Một thuyết trò chơi giải thích cho lý thuyết dân chủ hòa bình rằng tính công khai và tranh luận cởi mở trong các nền dân chủ sẽ gởi một thông điệp rõ ràng và khả tín về các mục tiêu đến những chế độ khác. Ngược lại, khó mà biết được những chủ đích của các lãnh đạo phi dân chủ (độc tài), rằng sẽ có sự nhượng bộ chung hiệu quả nào, và các lời hứa hẹn có được tôn trọng hay không. Do đó, sẽ tồn tại sự việc không tin tưởng và không mong muốn nhằm tạo ra sự nhượng bộ chung nếu ít nhất một trong các thành phần của sự bàn cãi này là thành phần phi dân chủ..

Triết học

Lý thuyết trò chơi đã được đưa vào một vài sử dụng trong triết học. Hai bài báo bởi W.V.O. Quine (1960, 1967), David Lewis (1969) sử dụng lý thuyết trò chơi để phát triển một triết lý của hội nghị. Khi làm việc đó, ông đã cung cấp những phân tích đầu tiên của kiến thức chung và sử dụng nó trong việc phân tích những cách chơi trong những trò chơi được quản lý. Thêm vào đó, ông lần đầu tiên đề nghị rằng người ta có thể hiểu được ý nghĩa dưới các điều kiện của trò chơi đánh tín hiệu. Đề nghị sau đã được theo đuổi bởi một vài triết gia tính từ
Lewis (Skyrms 1996, Grim et al. 2004).

Trong đạo đức, một số tác giả đã cố gắng theo đuổi dự án này, bắt đầu bởi Thomas Hobbes, bằng cách suy diễn ra đạo đức từ những lợi ích cá nhân. Bởi vì những trò chơi giống như Prisoner's Dilemma đưa ra những mâu thuẫn rõ ràng giữa đạo đức và lợi ích cá nhân, giải thích tại sao
hợp tác là cần thiết bởi lợi ích cá nhân là một phần quan trọng của dự án này. Chiến lược chung này là một phần của quan điểm hợp đồng xã hội tổng quát trong triết học chính trị (chẳng hạn, xem Gauthier 1987 và Kavka 1986).

Cuối cùng, một số tác giả khác đã cố gắng sử dụng lý thuyết tiến hóa trò chơi để giải thích sự phát triển trong quan điểm con người về đạo đức và những hành xử tương ứng của muông thú. Những tác giả này đã xem xét một số trò chơi bao gồm Song đề tù nhân, săn nai, và trò mặc cả của Nash như để cung cấp một lời giải thích về sự phát triển của các quan điểm về đạo đức(xem, e.g., Skyrms 1996, 2004; Sober và Wilson 1999).

Ghi chú

Xem thêm

 Đạo đức ứng dụng
 Nghịch lý Chainstore
 Thuật ngữ lý thuyết trò chơi
 Thương lượng nội bộ
 Luật pháp và kinh tế
 Sơ lược về trí tuệ nhân tạo
 Nghịch lý của Parrondo
 Nguyên tắc phòng ngừa
 Quản lý rủi ro
 Bi kịch của mảnh đất công
 Học thuyết Wilson (kinh tế học)

Danh sách
 Danh sách thành kiến nhận thức
 Danh sách công nghệ mới nổi
 Danh sách trò chơi trong lý thuyết trò chơi

Tham khảo

Tài liệu tham khảo và đọc thêm

Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo chung
 .
 , Description.
 . Suitable for undergraduate and business students. https://b-ok.org/book/2640653/e56341 .
 . Suitable for upper-level undergraduates.
 . Suitable for advanced undergraduates.
 Published in Europe as .

 . Presents game theory in formal way suitable for graduate level.
 Joseph E. Harrington (2008) Games, strategies, and decision making, Worth, . Textbook suitable for undergraduates in applied fields; numerous examples, fewer formalisms in concept presentation.

Maschler, Michael; Solan, Eilon; Zamir, Shmuel (2013), Game Theory, Cambridge University Press, . Undergraduate textbook.
 . Suitable for a general audience.
 . Undergraduate textbook.
 . A modern introduction at the graduate level.

 . A leading textbook at the advanced undergraduate level.

  Consistent treatment of game types usually claimed by different applied fields, e.g. Markov decision processes.

Các sách lịch sử quan trọng

reprinted edition:

 Shapley, L.S. (1953), A Value for n-person Games, In: Contributions to the Theory of Games volume II, H. W. Kuhn and A. W. Tucker (eds.)
 Shapley, L.S. (1953), Stochastic Games, Proceedings of National Academy of Science Vol. 39, pp. 1095–1100.
  English translation: "On the Theory of Games of Strategy," in A. W. Tucker and R. D. Luce, ed. (1959), Contributions to the Theory of Games, v. 4, p. 42. Princeton University Press.

Các tài liệu tham khảo khác

 Allan Gibbard, "Manipulation of voting schemes: a general result", Econometrica, Vol. 41, No. 4 (1973), pp. 587–601.

 ,  (2002 edition)
 . A layman's introduction.
 .

Liên kết ngoài

 James Miller (2015): Introductory Game Theory Videos.

 Paul Walker: History of Game Theory Page.
 David Levine: Game Theory. Papers, Lecture Notes and much more stuff.
 Alvin Roth:  — Comprehensive list of links to game theory information on the Web
 Adam Kalai: Game Theory and Computer Science — Lecture notes on Game Theory and Computer Science
 Mike Shor: GameTheory.net — Lecture notes, interactive illustrations and other information.
 Jim Ratliff's Graduate Course in Game Theory (lecture notes).
 Don Ross: Review Of Game Theory in the Stanford Encyclopedia of Philosophy.
 Bruno Verbeek and Christopher Morris: Game Theory and Ethics
 Elmer G. Wiens: Game Theory — Introduction, worked examples, play online two-person zero-sum games.
 Marek M. Kaminski: Game Theory and Politics — Syllabuses and lecture notes for game theory and political science.
 Websites on game theory and social interactions
 Kesten Green's  — See Papers for evidence on the accuracy of forecasts from game theory and other methods .
 McKelvey, Richard D., McLennan, Andrew M., and Turocy, Theodore L. (2007) Gambit: Software Tools for Game Theory.
 Benjamin Polak: Open Course on Game Theory at Yale  videos of the course
 Benjamin Moritz, Bernhard Könsgen, Danny Bures, Ronni Wiersch, (2007) Spieltheorie-Software.de: An application for Game Theory implemented in JAVA.
 Antonin Kucera: Stochastic Two-Player Games.
 Yu-Chi Ho: What is Mathematical Game Theory; What is Mathematical Game Theory (#2); What is Mathematical Game Theory (#3); What is Mathematical Game Theory (#4)-Many person game theory; What is Mathematical Game Theory ?( #5) – Finale, summing up, and my own view

Trí tuệ nhân tạo
Kinh tế học
Khoa học hình thức


title: Samurai Shodown

text:
Samurai Shodown, được gọi là Samurai Spirits tại Nhật Bản, là một trò chơi đối kháng được sản xuất bởi SNK vào năm 1993. Trái ngược với những trò chơi đối kháng khác, khi mà chúng được hình thành trong thời hiện đại và tập trung chủ yếu vào trận đánh "hand-to-hand", Samurai Shodown được tạo thành dựa trên thời phong kiến Nhật Bản (tương tự như Shogun Warriors của Kaneko) và là một trong những trò chơi đối kháng đầu tiên tập trung chủ yếu vào trận đánh có cơ sở là vũ khí sau thành công của hãng Capcom với trò chơi Street Fighter II.

Gameplay của trò chơi
Trò chơi lấy bối cảnh vào cuối thế kỉ 18 và tất cả các nhân vật của trò chơi đều sử dụng vũ khí. Trò chơi sử dụng âm nhạc của chính thời kì đó, dễ thấy trong trò chơi là âm thanh của những nhạc cụ truyền thống của Nhật Bản như shakuhachi và shamisen. Với việc sử dụng nhiều vũ khí là kiếm, trò chơi cũng có nhiều cảnh máu me.

Trò chơi nhanh chóng trở nên có tiếng tăm trong những bước đi đầu tiên, chủ yếu là ở tốc độ nhanh và những đòn tấn công mạnh mẽ. Để làm nổi bật nét độc đáo của trò chơi, những pha hành động chậm đã được thêm vào để làm tăng sự thiệt hại cho đối phương từ những đòn đánh khó. Trong suốt trận đấu, một trọng tài sẽ cầm các lá cờ tương ứng với từng người chơi (người chơi 1 là cờ trắng, người chơi 2 là cờ đỏ). Khi một người chơi tung ra được một cú đánh, trọng tài sẽ giơ lá cờ tương ứng để cho mọi người biết rằng ai là người tung ra cú đánh. Để hạn chế sự lặp lại của các cú đánh, một người chạy ở phía sau sẽ ném các thứ như con gà hoặc bom, có thể làm thay đổi kết quả trận đấu.

Các nhân vật
Các nhân vật có thể được chơi bao gồm:
 Haohmaru: người anh hùng chính, một samurai không còn chủ tướng đi du hành để nâng cao kiếm thuật và tinh thần võ sĩ đạo của mình.
 Nakoruru: là một vu nữ Ainu, người chiến đấu để bảo vệ mẹ thiên nhiên.
 Ukyo Tachibana: một tay kiếm ốm đau đi tìm bông hoa hoàn hảo cho người yêu, Kei.
 Wan-fu: một sức mạnh tổng hợp từ nhà Thanh trên đường tuyển mộ những chiến binh mạnh mẽ phục vụ cho sự thống nhất Trung Hoa.
 Tam Tam: một người hùng Maya nổi danh từ México (hay là "Green Hell" trong trò chơi), chiến đấu để lấy lại giả tượng thần thánh, viên đá Palenke.
 Charlotte Christine Colde: một người phụ nữ đánh kiếm quý phái đến từ Versailles, chiến đấu để cứu lấy đất nước của cô từ tay của Amakusa.
 Galford D.Weller: một thủy thủ người Mỹ trở thành ninja và chiến đấu nhân danh công lý.
 Kyoshiro Senryo: người biểu diễn ca vũ kỹ lừng danh với mong muốn củng cố những bước nhảy múa thông qua việc chơi kiếm.
 Earthquake: là một ninja người Mỹ và một tên cướp xu nịnh, muốn cướp tất cả các của báu trên thế giới.
 Hanzo Hattori: ninja phục vụ Tokugawa Ieyasu. Nhân vật hư cấu chiến đấu để cứu người con trai của mình, Shinzo.
 Jubei Yagyu: giống như các tính toán hư cấu khác, một samurai không còn chủ tướng được che giấu bởi Mạc chúa để hành hình một con quỷ. (Lấy cảm hứng từ Yagyū Jūbei)
 Genan Shiranui: một thành viên lập dị của thị tộc Shiranui, đấu tranh để làm cho mình thêm độc ác.
 Shiro Tokisada Amakusa: trùm cuối và là kẻ hung ác của trò chơi, trong vai hư cấu, nhân vật này được làm sống lại sau khi bị con quỷ giết chết, Ambrosia. Bởi hiệp ước với con quỷ, ông ta muốn làm Ambrosia sống lại để tiêu diệt thế giới.
 Kuroko: nhân vật riêng biệt dành cho Game Boy. Ông là trọng tài, là người thừa nhận người chiến thắng của trận đấu, trong Game Boy ông sử dụng các thanh kiếm dưới dạng lá cờ để làm vũ khí của mình. Ông không được điều khiển cho đến khi ông ta bắt chước chuyển động của một vài chiến binh trong những trò chơi khác của SNK. Chỉ ở Game Boy ông mới có những động tác nguyên bản của mình.
 Hikyaku: nhân vật riêng biệt dành cho Game Boy. Dưới sự ép buộc của Amakusa, ông ta là người chạy ở phía sau đài thi đấu và phá vỡ những đòn đánh của người chơi.

Sự tiếp nhận
Trong tờ tạp chí Gamest phát hành tháng 2 năm 1994 tại Nhật Bản, Samurai Spirits được trao giải trò chơi hay nhất năm 1993 trong giải Seventh Annual Gamest Grand Prize, trở thành trò chơi đầu tiên chiến thắng hạng mục trò chơi đối kháng hay nhất (Street Fighter II Dash, Trò Chơi Của Năm của năm ngoái, đã chiến thắng ở hạng mục trò chơi hành động hay nhất). Samurai Spirits đứng thứ nhất trong các hạng mục VGM tốt nhất, album hay nhất và điều khiển tốt nhất, đứng thứ 2 trong hạng mục đồ họa tốt nhất. Trong danh sách những nhân vật hay nhất, Nakoruru đứng ở vị trí số 1, Haohmaru đứng thứ 6, Jubei Yagyu đứng thứ 8, liên kết giữa Ukyo Tachibana, Galford và Poppy đứng thứ 11, Charlotte đứng thứ 16, Kuroko thứ 18, Tam Tam và Hanzo Hattori liên kết với nhau ở vị trí thứ 22, Gen-an Shiranui đứng thứ 29 và Wan-Fu liên kết với 5 nhân vật khác đứng thứ 45.

Samurai Shodown giành được nhiều giải thưởng từ Electronic Gaming Monthly vào năm 1993 nhiều thành công, bao gồm trò chơi Neo-Geo hay nhất, trò chơi đối kháng hay nhất và trò chơi của năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bài bình về Samurai Shodown tại Neo-Geo.com
 Website chính thức của Samurai Shodown
 Website của người hâm mộ Samurai Shodown

Game arcade
Trò chơi điện tử đối kháng
Trò chơi Game Boy
Trò chơi điện tử một người chơi và nhiều người chơi
Trò chơi Nintendo Switch
Trò chơi PlayStation
Trò chơi PlayStation Network
Trò chơi Super Nintendo Entertainment System
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Nhật Bản
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Pháp
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Trung Quốc
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Hoa Kỳ
Trò chơi Virtual Console
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản


title: 3897 Louhi

text:
3897 Louhi (1942 RT) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 9 năm 1942 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3897 Louhi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1942
Asteroids named from Finnish mythology


title: Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2011 - Vòng loại đơn nữ

text:
Hạt giống

  Anastasia Pivovarova (Vòng loại cuối cùng, Lucky Loser)
  Petra Cetkovská (Vòng loại cuối cùng)
  Petra Martić (Vòng 1))
  'Nuria Llagostera Vives (Vượt qua vòng loại)
  Yvonne Meusburger (Vòng 2)
  Heather Watson (Vượt qua vòng loại)
  Maria Elena Camerin (Vòng 2)
  '''Sabine Lisicki (Vượt qua vòng loại)
  Jamie Hampton (Vòng loại cuối cùng)
  Olga Govortsova (Vượt qua vòng loại)
  Lesia Tsurenko (Vòng 1)
  Eva Birnerová (Vòng 1)

<ol start="13">
 '''Chiêm Vịnh Nhiên (Vượt qua vòng loại)
 Doi Misaki ''(Vòng 2)
 Nara Kurumi ''(Vòng 2)
 Sophie Ferguson ''(Vòng 2)
 Zuzana Kučová ''(Vòng 1)
 Urszula Radwańska ''(Vòng 1)
 Han Xinyun ''(Vòng 1)
 Valeria Savinykh ''(Vòng 1)
 Sloane Stephens (Vượt qua vòng loại)
<li> Kathrin Wörle (Vòng 2)
<li> Alexandra Panova (Vòng 1)
<li> Chang Kai-chen ''(Vòng 2)
</ol>

Các tay vợt vượt qua vòng loại

  Sloane Stephens  Marina Erakovic  Chiêm Vịnh Nhiên  Nuria Llagostera Vives  Corinna Dentoni  Heather Watson<li> Mona Barthel
<li> Sabine Lisicki
<li> Aleksandra Wozniak
<li> Olga Govortsova
<li> Eleni Daniilidou
<li> Silvia Soler Espinosa

Lucky Losers
  Anastasia Pivovarova'''

Bốc thăm

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh 3

Nhánh 4

Nhánh 5

Nhánh 6

Nhánh 7

Nhánh 8

Nhánh 9

Nhánh 10

Nhánh 11

Nhánh 12

Liên kết khác
 Qualifying Draw

Tham khảo

Đơn nữ loại


title: Desertullia

text:
Desertullia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Centris cineraria

text:
Centris cineraria là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1854


title: Quận Boone, Indiana

text:
Quận Boone là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng tại thành phố Lebanon . Quận được thành lập ngày 29 tháng 2 năm 1830. Quận được đặt tên theo Daniel Boone. Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, dân số theo điều tra năm 2000 là 46.107người. Quận có diện tích 1096 km².

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Semiotus triplehorni

text:
Semiotus triplehorni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wells miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: (91150) 1998 QA30

text:
{{DISPLAYTITLE:(91150) 1998 QA30}}

(91150) 1998 QA30 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 26 tháng 8 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 91001–92000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hapalorchis

text:
Hapalorchis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
 Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
 Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Quận Delaware, Ohio

text:
Quận Delaware là một quận hạt thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thị trấn Delaware. Cả quận và thành phố quận lỵ đều được đặt tên theo bộ lạc da đỏ Lenape, còn gọi là bộ tộc Delaware, do họ sống dọc theo lưu vực sông Delaware.

Quận nằm trong khu vực thống kê đô thị Columbus, Ohio. Theo điều tra dân số năm 2010, quận có dân số 174.214 người, tăng 58,4% từ mức 109.989 năm 2000, là quận có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở Ohio.

Địa lý
Theo điều tra dân số năm 2010, quận có tổng diện tích , trong đó  (hay 96,89%) là diện tích mặt đất và  (hay 3,11%) là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh
Quận Morrow (bắc)
Quận Knox (đông bắc)
Quận Licking (đông)
Quận Franklin (nam)
Quận Union (tây)
Quận Marion (tây bắc)

Hồ và sông
Các dòng sông chính của quận sông Scioto, sông Olentangy, rạch Alum, rạch Big Walnut. Những tuyến đường thủy chạy từ Bắc vào Nam trên toàn quận. Hồ Alum Creek và hồ Delaware là các hồ chứa tạo ra lần lượt trên rạch Alum và sông Olentangy.

Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2000, quận có dân số 109.989 người, 39.674 hộ, và 30.668 gia đình sinh sống trong quận. Mật độ dân số là 249 người trên một dặm vuông (96/km ²). Có 42.374 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 96 trên mỗi dặm vuông (37/km ²). Cơ cấu chủng tộc của quận là 94,25% người da trắng, 2,52% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,14% người Mỹ bản xứ, 1,54% gốc châu Á, người Thái Bình Dương 0,03%, 0,38% từ các chủng tộc khác, và 1,14% từ hai hay nhiều chủng tộc. Hispanic hay Latino thuộc bất cứ chủng tộc nào là 1,01% dân số. 26,8% gốc Đức, 11,7% gốc Ailen, người gốc Anh chiếm 11,3%, người Mỹ 10,7% và 6,9% người gốc Ý theo điều tra dân số năm 2000.

Có 39.674 hộ, trong đó 40,10% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 67,70% cặp vợ chồng chung sống với nhau, 6,70% có một chủ hộ là nữ không có chồng, và 22,70% là không gia đình. 18,10% của tất cả các hộ gia đình đã được thực hiện của các cá nhân và 5,30% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là. Cỡ hộ trung bình là 2,70 và cỡ gia đình trung bình là 3,09.

Trong quận, dân số có cơ cấu với 28,20% dưới 18 tuổi, 7,60% từ 18 đến 24, 32,60% từ 25 đến 44, 23,30% từ 45 đến 64, và 8,20% là những người từ 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 35 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 98,00 nam giới. Đối với mỗi độ tuổi phụ nữ 100 18 và hơn, đã có 94,90 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận là 67.258 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 76.453 USD. Nam giới có thu nhập trung bình 51.428 USD so với 33.041 USD đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là 31.600 USD. Khoảng 2,90% gia đình và 3,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 4,40% của những người dưới 18 tuổi và 4,80% của những người 65 tuổi trở lên.

Chú thích

Liên kết ngoài

Quận của Ohio
Khởi đầu năm 1808
Ohio 1808


title: Availles-sur-Seiche

text:
Availles-sur-Seiche (, Gallo: Avaylh) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
 Cultural Heritage

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Konohana Sakuya Hime

text:
là một nhân vật trong thần thoại Nhật Bản, nàng công chúa của hoa nở, biểu tượng cho nét thanh nhã của trời đất. Nàng là con gái của thần núi  Ohoyamatsumi. Nàng thường được coi là hóa thân của đời sống người Nhật, đặc biệt là vì biểu tượng của nàng là hoa anh đào (sakura).

Nàng là vợ của thần Ninigi. Họ gặp và yêu nhau bên bờ biển; Ninigi đã xin Oho-yama được cưới nàng. Oho-Yama muốn gả con gái lớn Iwa-Naga nhưng trái tim Ninigi đã thuộc về Kono-hana. Oho-Yama miễn cưỡng phải chấp thuận, Ninigi và Kono-hana nên vợ nên chồng. Vì Ningi từ chối công chúa của đá Iwa-Naga nên đời sống con người mới ngắn ngủi và phù du như bông hoa anh đào chứ không lâu dài và vĩnh cửu như đá tảng. Bà là nữ thần của núi Phú Sĩ.

Kono-hana có mang chỉ sau một đên làm Ninigi nghi ngờ. Chàng băn khoăn không hiểu đây có phải con của một vị thần khác hay không. Kono-hana nổi giận trước lời buộc tội của Ninigi bèn vào trong một túp lều không cửa rồi phóng hỏa. Nàng thề rằng đứa trẻ sẽ không bị lửa thiêu nếu nó đúng là con của thần Ninigi. Kono-hana hạ sinh ba con trai Hoderi, Hosuseri và Hoori trong lều.

Các đền thờ tại núi Phú Sĩ đã được xây cất cho nữ thần Konohana Sakuya Hime. Người ta tin rằng bà sẽ giữ cho núi Phú Sĩ không phun trào.

Ghi chú

Thần Nhật Bản
Thần thoại Nhật Bản


title: Treplin

text:
Treplin là một đô thị ở huyện Märkisch-Oderland, bang Brandenburg, Đức. Đô thị này có diện tích 11,24 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 425 người.

Tham khảo


title: Torrubia de Soria

text:
Torrubia de Soria là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 81 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Megachile rotundiventris

text:
Megachile rotundiventris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Perris mô tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1852


title: Pierreville, Manche

text:
Pierreville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 73 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Myliobatis longirostris

text:
Myliobatis longirostris là một loài cá thuộc họ Myliobatidae. Loài này có ở Colombia, Costa Rica, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, México, Nicaragua, Panama, and Peru. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là shallow seas, subtidal aquatic beds, estuarine waters, intertidal đầm lầy, and coastal saline lagoons.

Hình ảnh

Nguồn
 Smith, W.D. & Bizzarro, J.J. 2005. Myliobatis longirostris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Myliobatis
Cá Guatemala


title: Quận Lonoke, Arkansas

text:
Quận Lonoke là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở Lonoke .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Arkansas

Vùng đô thị Little Rock–North Little Rock–Conway
Arkansas 1873
Khu dân cư thành lập năm 1873


title: Guzmania puyoensis

text:
Guzmania puyoensis là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Manzanares, J.M. & Pitman, N. 2003. Guzmania puyoensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

puyoensis
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Megachile crassepunctata

text:
Megachile crassepunctata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Yasumatsu & Hirashima mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1965


title: Limnephilus atlanticus

text:
Limnephilus atlanticus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Limnephilus


title: Nỉ lan lông trắng

text:
Nỉ lan lông trắng hay nỉ lan lông hay lan len (danh pháp hai phần: Eria lasiopetala) là một loài phong lan.

Cây phân bố từ Nam Á đến Đông Nam Á và Trung Quốc. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực từ Quảng Ninh đến Vũng Tàu.

Danh pháp đồng nghĩa
Callostylis lasiopetala (Willd.) ined.
Aerides lasiopetala Willd. (Basionym)
Dendrobium pubescens Hook.
Dendrolirium albidotomentosum Blume
Epidendrum flos-aeris J. König
Epidendrum lasiopetalum (Willd.) Poir.
Eria albidotomentosa (Blume) Lindl.
Eria flava Lindl.
Eria lanata Griff.
Eria polystachya Wight
Eria pubescens (Hook.) Lindl. ex Loudon
Eria pubescens var. lanata (Griff.) Karth.
Octomeria flava Wall. ex Steud.
Octomeria pubescens (Hook.) Spreng.
Pinalia albidotomentosa (Blume) Kuntze
Pinalia pubescens (Hook.) Kuntze

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

L
L
L
P
L
F
A


title: Casimiro de Abreu (định hướng)

text:
Casimiro de Abreu có thể chỉ:

 Casimiro de Abreu, một nhà thơ, nhà văn Brasil.
 Casimiro de Abreu, Rio de Janeiro, thành phố Brasil.
 Casimiro de Abreu Esporte Clube, một câu lạc bộ bóng đá Brasil.


title: Apophylia alluaudi

text:
Apophylia alluaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Bulbophyllum coweniorum

text:
Bulbophyllum coweniorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Enispa

text:
Enispa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Enispa albicosta Hampson, 1910
 Enispa albida Hampson, 1918
 Enispa albifrontata Moore, 1888
 Enispa albigrisea Warren, 1914
 Enispa albilineata Hampson, 1898
 Enispa albinellus Hampson, 1896
 Enispa albipuncta Hampson, 1910
 Enispa albitegulata Warren, 1913
 Enispa albolinearia Leech, 1897
 Enispa algae Hampson, 1910
 Enispa atriceps Hampson, 1910
 Enispa atricincta Hampson, 1907
 Enispa bilineata Wileman, 1916
 Enispa costisecta Warren, 1913
 Enispa croceicincta Hampson, 1903
 Enispa daphoena Hampson, 1910
 Enispa elegans Berio, 1960
 Enispa eosarialis Walker, [1866]
 Enispa erythroglauca Hampson, 1910
 Enispa etrocta Hampson, 1910
 Enispa ferreofusa Hampson, 1910
 Enispa flavicincta Hampson, 1910
 Enispa flavipars Hampson, 1916
 Enispa flavitincta Hampson, 1914
 Enispa griseipennis Hampson, 1891
 Enispa inversa Warren, 1913
 Enispa issikii Fukushima, 1944
 Enispa leprosa Hampson, 1910
 Enispa leucogramma Hampson, 1910
 Enispa leucosticta Hampson, 1910
 Enispa lichenostola Hampson, 1910
 Enispa lutefascialis Leech, 1889
 Enispa lycaugesia Hampson, 1910
 Enispa masuii Sugi, Sugi, Kuroko, Moriuti & Kawabe, 1982
 Enispa minuta Hampson, 1893
 Enispa niviceps Turner, 1909
 Enispa oblataria Walker, 1861
 Enispa oinistis Hampson, 1907
 Enispa oligochra Prout, 1926
 Enispa parva Bethune-Baker, 1906
 Enispa phaeopa Turner, 1945
 Enispa poliorhoda Hampson, 1907
 Enispa prolectus Turner, 1908
 Enispa purpurascens Hampson, 1907
 Enispa quadricostaria Walker, 1861
 Enispa regulata Walker, 1861
 Enispa rhodopleura Turner, 1945
 Enispa rosea Hampson, 1893
 Enispa roseata Hampson, 1902
 Enispa rosellus Hampson, 1893
 Enispa rubrescens Warren, 1913
 Enispa rubrifuscaria Hampson, 1903
 Enispa rufapicia Hampson, 1918
 Enispa simplex Berio, 1963
 Enispa terminipuncta Wileman & South, 1916
 Enispa vinacea Hampson, 1891
 Enispa violacea Lucas, 1894

Tham khảo

 Enispa at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Thap Sakae (huyện)

text:
Thap Sakae () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Prachuap Khiri Khan, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Khu vực Thap Sakae đã được tách ra từ Mueang Prachuap Khiri Khan và huyện Bang Saphan. Cư dân di cư tới đây là lập 3 làng Huai Yang, Ang Thong và Thap Sakae. Khi 3 làng này đông đúc hơn, chính quyền đã quyết định lập tiểu huyện (king amphoe) vào năm 1938. Đơn vị này đã được chính thức nâng thành huyện ngày 23 tháng 7 năm 1958.

Địa lý
Các huyện giáp ranh là Mueang Prachuap Khiri Khan về phía bắc và Bang Saphan về phía nam. Về phía tây là vùng Tanintharyi của Myanmar, về phía đông là vịnh Thái Lan.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 6 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 65 làng (muban). Thap Sakae là thị trấn (thesaban tambon), nằm trên một phần của tambon Thap Sakae. Có 6 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Thap Sakae


title: Simancas

text:
Simancas là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Cách thủ phủ tỉnh là Valladolid 8 dặm về phía tây nam, dân số xấp xỉ 4.009 (2002).

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Trithemis kirbyi

text:
Orange-winged Dropwing (Trithemis kirbyi) là một loài chuồn chuồn ngô trong họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Algérie, Angola, Bénin, Botswana, Burkina Faso, Tchad, Comoros, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ai Cập, Ethiopia, Gambia, Ghana, Guinea, Kenya, Liberia, Madagascar, Malawi, Maroc, Mozambique, Namibia, Nigeria, Senegal, Somalia, Nam Phi, Sudan, Tanzania, Togo, Uganda, Tây Sahara, Zambia, Zimbabwe, và có thể Burundi. Nó phổ biến ở nam châu Âu, vùng Trung Đông, các đảo Ấn Độ Dương và Nam Á - Ấn Độ.
Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xa van khô, xa van ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới và cận nhiệt đới, sông, và karst nội địa.

Hình ảnh

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Trithemis kirbyi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Trithemis


title: Trichosetodes ujiensis

text:
Trichosetodes ujiensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Trichosetodes


title: Mitrella verdensis

text:
Mitrella verdensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitrella (Columbellidae)
Động vật được mô tả năm 1956


title: Goncourt

text:
Goncourt có thể là:
Giải Goncourt, một giải thưởng văn học của Pháp
Goncourt, Haute-Marne, một huyện của Pháp thuộc Haute-Marne
Goncourt, Marne, một huyện cũ của Pháp thuộc Marne, hiện nay sáp nhập vào Matignicourt-Goncourt
Edmond de Goncourt, nhà văn Pháp, anh trai của Jules de Goncourt
Jules de Goncourt, nhà văn Pháp, em trai của Edmond de Goncourt
Viện Goncourt, tổ chức văn học trao giải Goncourt


title: Hyles malgassica

text:
Hyles malgassica là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Madagascar.

Chú thích

Tham khảo

Hyles


title: Borassodendron machadonis

text:
Borassodendron machadonis là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Ridl.) Becc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Borassodendron
Thực vật được mô tả năm 1914
Thực vật Malaysia
Thực vật Thái Lan
Thực vật dễ tổn thương
Cây Malaysia bán đảo


title: Leptothyra verruca

text:
Leptothyra verruca là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae, họ ốc xà cừ. The shells of this species, known in Ni'ihau as kahelelani'ila'ula, are used to make leis.

Chú thích

Tham khảo

 http://www.manandmollusc.net/Niihau/Leptothyra-verruca.html

Leptothyra
Động vật được mô tả năm 1845


title: Clocky

text:
Clocky là một loại đồng hồ báo thức có trang bị bánh xe, cho phép nó chạy trốn để bắt người dùng phải thức dậy để tìm nó. Gauri Nanda tạo ra nó trong một lớp thiết kế công nghiệp khi còn là một học viên cao học ở MIT Media Lab. Clocky đã được Giải Ig Nobel về kinh tế năm 2005. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ ở MIT, Nanda thành lập công ty Nanda Home để thương mại hóa Clocky và một số sản phẩm tiêu dùng khác.

Lịch sử
Phiên bản đầu tiên được làm trong 3 ngày và được bọc nhung để trông giống như một con thú cưng. Sau lớp thiết kế nói trên Nanda không định phát triển chiếc đồng hồ này thêm tuy nhiên, vài tháng sau khi thông tin về nó được đăng tải trên trang web của Media Lab, nó nhanh chóng được biết đến khắp Internet qua các blog công nghệ như Gizmodo, Engadget và BoingBoing. Sau 2 tuần chiếc đồng hồ đã trở thành một hiện tượng trên Internet và Nanda được mời giới thiệu về nó trên Good Morning America.

Nanda đã đăng ký bằng sáng chế cho Clocky và sau khi tốt nghiệp, với sự ủng hộ của gia đình, Nanda thành lập Nanda Home và thương mại hóa Clocky. Phiên bản hiện tại không được bọc nhung nhưng vẫn có hình dạng gần giống một con thú. Nó đã được chuyển giao để sản xuất ở Hồng Kông. Tính đến tháng 8 năm 2007 đã có 35.000 Clocky được bán.

Hoạt động
Clocky được dùng như một đồng hồ báo thức thông thường. Tuy nhiên, sau lần thứ 2 người dùng tắt chuông, Clocky tự di chuyển đi chỗ khác. Một bộ vi xử lý điều khiển chiếc đồng hồ di chuyển với vận tốc ngẫu nhiên, theo một hướng ngẫu nhiên và vòng quanh các vật cản; các bánh xe lớn của nó trên thiết bị chống sốc, kéo dài cao hơn cả phần đỉnh của nó giúp bảo vệ nó khỏi các va chạm nếu nó rơi xuống khỏi bàn. Thiết bị chỉ báo thức lần nữa khi đã trốn khỏi người sử dụng. Lúc này người dùng phải tìm xem nó ở đâu và có thể phải ra khỏi giường để tắt chuông. Lúc này người dùng đã bị buộc phải tỉnh ngủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 nandahome.com - Công ty của Nanda

Đồng hồ
Thành tựu đoạt giải Ig Nobel


title: An Khê (định hướng)

text:
An Khê có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
 Phường An Khê, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng
 Xã An Khê, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
 Thị trấn cũ An Khê, huyện lỵ huyện An Khê, tỉnh Gia Lai từ năm 1979 đến năm 2003; nay tương ứng với địa bàn 4 phường An Bình, An Phú, An Tân và Tây Sơn thuộc thị xã An Khê.
 Xã cũ An Khê thuộc huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang; nay tương ứng với hai xã Nhữ Hán và Nhữ Khê.
 Đầm An Khê: đầm nước ở thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, gắn với văn hóa Sa Huỳnh

Trung Quốc
 Huyện An Khê thuộc thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.


title: Quận Lee, Georgia

text:
Quận Lee là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Leesburg . Theo ước tinh dân số năm 2005 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là 31.099 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Cerithiopsis fusiformis

text:
Cerithiopsis fusiformis là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Vịnh Mexico và Biển Caribe. Nó được mô tả bởi C. B. Adams, năm 1850.

mô tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 3,3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 165 m.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1850


title: San Cipriano Po

text:
San Cipriano Po là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía nam của Milan và khoảng 12 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 435 người và diện tích là 8,7 km².

San Cipriano Po giáp các đô thị sau: Albaredo Arnaboldi, Belgioioso, Broni, Spessa, Stradella.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Hưng An

text:
Hưng An có thể là:
 Minh Hưng An (兴安盟) - một đơn vị hành chính cấp địa khu tại khu tự trị Nội Mông Cổ.
 Huyện Hưng An (兴安县) - một huyện thuộc thành phố Quế Lâm, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Quận Hưng An (兴安区) - một quận của địa cấp thị Hạc Cương, Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Huyện Hưng An (兴安县) - một huyện thuộc thành phố Quế Lâm, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Tỉnh Hưng An (興安省) - một tỉnh cũ của Trung Quốc thời Trung Hoa Dân Quốc
 Niên hiệu của Bắc Ngụy Văn Thành Đế Thác Bạt Tuấn.

Xem thêm
Hưng Yên


title: Chrysopida multisulcata

text:
Chrysopida multisulcata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Chrysopida