title: Vệ tinh tự nhiên của Sao Hải Vương

text:
Sao Hải Vương hiện có 14 vệ tinh, được đặt tên theo các nhân vật sống dưới nước trong thần thoại Hy Lạp và La Mã. Vệ tinh lớn nhất cho đến nay là Triton, được phát hiện bởi William Lassell chỉ 17 ngày sau khi Sao Hải Vương được phát hiện. Nhưng phải mất đến một trăm năm sau, Nereid, vệ tinh thứ hai mới được phát hiện. Vệ tinh ngoài cùng Neso có chu kỳ quỹ đạo khoảng 26 năm Julian, quay quanh hành tinh của nó nhiều hơn bất kỳ vệ tinh nào khác trong Hệ Mặt Trời.

Triton rất đặc biệt trong số các vệ tinh có khối lượng hành tinh ở chỗ quỹ đạo của nó nghịch hành so với hướng tự quay của Sao Hải Vương và nghiêng so với đường xích đạo của Sao Hải Vương, điều này cho thấy nó không hình thành quỹ đạo quanh Sao Hải Vương mà thay vào đó bị lực hấp dẫn của nó ''bắt giữ''. Vệ tinh lớn bất thường tiếp theo trong Hệ Mặt trời, vệ tinh Phoebe của Sao Thổ, chỉ có 0,03% khối lượng của Triton. Việc bắt giữ Triton, có lẽ xảy ra một thời gian sau khi Sao Hải Vương hình thành một hệ thống vệ tinh, là một sự kiện thảm khốc đối với các vệ tinh ban đầu của Sao Hải Vương, phá vỡ quỹ đạo của chúng để chúng va chạm với nhau tạo thành một đĩa vụn. Triton đủ lớn để đạt được trạng thái cân bằng thủy tĩnh và giữ được bầu không khí mỏng có khả năng hình thành các đám mây và các mối nguy hiểm.

Bên trong Triton là bảy vệ tinh nhỏ thuận hành, tất cả đều có quỹ đạo thuận hành trong các mặt phẳng nằm gần mặt phẳng xích đạo của sao Hải Vương; một số quỹ đạo trong số các vòng của sao Hải Vương. Lớn nhất trong số chúng là Proteus. Chúng được tích lũy lại từ đĩa đá vụn được tạo ra sau khi Triton bị bắt sau khi quỹ đạo của Triton trở thành hình tròn. Sao Hải Vương cũng có thêm sáu vệ tinh không đều bên ngoài ngoài Triton, bao gồm Nereid, có quỹ đạo cách xa Sao Hải Vương hơn rất nhiều và ở độ nghiêng cao: ba trong số chúng có quỹ đạo ngược, trong khi phần còn lại có quỹ đạo ngược. Đặc biệt, Nereid có quỹ đạo gần và lệch tâm khác thường đối với một vệ tinh không đều, cho thấy nó có thể đã từng là một vệ tinh thông thường bị nhiễu loạn đáng kể đến vị trí hiện tại khi Triton bị bắt. Hai vệ tinh bất thường ngoài cùng của sao Hải Vương, Psamathe và Neso, có quỹ đạo lớn nhất trong số các vệ tinh tự nhiên được phát hiện trong Hệ Mặt Trời cho đến nay.

Lịch sử

Khám phá
Triton được William Lassell phát hiện vào năm 1846, chỉ mười bảy ngày sau khi phát hiện ra Sao Hải Vương. Nereid được phát hiện bởi Gerard P. Kuiper vào năm 1949. Vệ tinh thứ ba, sau này được đặt tên là Larissa, lần đầu tiên được quan sát bởi Harold J. Reitsema, William B. Hubbard, Larry A. Lebofsky và David J. Tholen vào ngày 24 tháng 5 năm 1981. Các nhà thiên văn học đang quan sát cách tiếp cận gần của một ngôi sao với Sao Hải Vương, tìm kiếm những vành đai tương tự như những vành đai được phát hiện xung quanh Sao Thiên Vương bốn năm trước.

Không tìm thấy vệ tinh nào nữa cho đến khi Voyager 2 bay qua Sao Hải Vương vào năm 1989. Voyager 2 đã khám phá lại Larissa và phát hiện ra năm vệ tinh bên trong: Naiad, Thalassa, Despina, Galatea và Proteus. Năm 2001, hai cuộc khảo sát sử dụng kính viễn vọng trên mặt đất đã tìm thấy năm vệ tinh bổ sung bên ngoài, nâng tổng số lên mười ba. Các cuộc điều tra tiếp theo của hai đội trong năm 2002 và 2003 lần lượt quan sát lại tất cả năm mặt trăng này, đó là Halimede, Sao, Psamathe, Laomedeia và Neso. Một ứng cử viên vệ tinh thứ sáu cũng được tìm thấy trong cuộc khảo sát năm 2002 và đã bị mất sau đó: nó có thể là một centaur thay vì vệ tinh, mặc dù lượng chuyển động nhỏ của nó so với Sao Hải Vương trong một tháng cho thấy nó thực sự là một vệ tinh. Nó được ước tính có đường kính 33 km và cách Sao Hải Vương khoảng 25,1 triệu km (0,168 AU) khi được tìm thấy.

Mark Showalter đã phát hiện ra Hippocamp vào ngày 1 tháng 7 năm 2013 trong khi kiểm tra các hình ảnh của Kính viễn vọng không gian Hubble (HST) từ năm 2009. Ông đã sử dụng một kỹ thuật tương tự như xoay để bù cho chuyển động quỹ đạo và cho phép xếp chồng nhiều hình ảnh để làm nổi bật các chi tiết mờ. Sau khi quyết định "theo ý thích" để mở rộng khu vực tìm kiếm ra ngoài bán kính, ông đã tìm thấy "dấu chấm khá rõ ràng" đại diện cho vệ tinh mới. Sau đó, ông đã tìm thấy nó nhiều lần trong các hình ảnh HST lưu trữ khác từ năm 2004. Voyager 2, đã quan sát tất cả các vệ tinh bên trong khác của Sao Hải Vương, đã không phát hiện ra nó trong chuyến bay năm 1989 của nó, do độ mờ của nó.

Tên gọi
Triton đã không có một cái tên chính thức cho đến thế kỷ XX. Cái tên "Triton" được Camille Flammarion gợi ý trong cuốn sách Astronomie Populaire năm 1880 của ông, nhưng nó không được sử dụng phổ biến cho đến ít nhất là những năm 1930. Cho đến thời điểm này, nó thường được gọi đơn giản là "vệ tinh của Sao Hải Vương". Các vệ tinh khác của Sao Hải Vương cũng được đặt theo tên của các vị thần nước Hy Lạp và La Mã, phù hợp với vị trí của Neptune là thần biển: hoặc từ thần thoại Hy Lạp, thường là con của Poseidon, thần biển Hy Lạp (Triton, Proteus, Despina, Thalassa); những người tình của Poseidon (Larissa); các phân loại của các vị thần nước Hy Lạp nhỏ (Naiad, Nereid); hoặc các Nereid cụ thể (Halimede, Galatea, Neso, Sao, Laomedeia, Psamathe). Vệ tinh được phát hiện gần đây nhất, Hippocamp, không được đặt tên trên số chính thức cho đến tháng 2 năm 2019; khi nó được đặt tên theo Hippocamp, một sinh vật thần thoại là nửa ngựa và nửa cá.

Đối với các vệ tinh dị hình "bình thường", quy ước chung là sử dụng các tên kết thúc bằng "a" cho các vệ tinh thuận hành, các tên kết thúc bằng "e" cho các vệ tinh nghịch hành và các tên kết thúc bằng "o" cho các vệ tinh bị nghiêng đặc biệt, giống như quy ước cho các vệ tinh của Sao Mộc. Hai tiểu hành tinh có cùng tên với các vệ tinh của Sao Hải Vương là 74 Galatea và 1162 Larissa.

Đặc điểm

Các mặt trăng của sao Hải Vương có thể được chia thành hai nhóm: bình thường và không bình thường. Nhóm đầu tiên bao gồm bảy vệ tinh bên trong, đi theo quỹ đạo hình tròn nằm trong mặt phẳng xích đạo của Sao Hải Vương. Nhóm thứ hai bao gồm tất cả bảy vệ tinh khác bao gồm Triton. Chúng thường đi theo những quỹ đạo lệch tâm và thường lùi về phía xa Sao Hải Vương; ngoại lệ duy nhất là Triton, quỹ đạo gần với hành tinh theo quỹ đạo tròn, mặc dù ngược và nghiêng.

Bình thường (hay thông thường hoặc đều)
Theo thứ tự khoảng cách từ Sao Hải Vương, các vệ tinh bình thường là Naiad, Thalassa, Despina, Galatea, Larissa, Hippocamp và Proteus. Tất cả ngoại trừ hai vệ tinh bên ngoài đều nằm trong quỹ đạo đồng bộ của Sao Hải Vương (chu kỳ quay của Sao Hải Vương là 0,6713 ngày) và do đó đang bị giảm tốc độ. Naiad, vệ tinh đều gần nhất, cũng là vệ tinh nhỏ thứ hai trong số các vệ tinh bên trong (sau khi phát hiện ra Hippocamp), trong khi Proteus là vệ tinh bình thường lớn nhất và vệ tinh lớn thứ hai của Sao Hải Vương.

Các vệ tinh bên trong được liên kết chặt chẽ với các vành đai của Sao Hải Vương. Hai vệ tinh trong cùng, Naiad và Thalassa, quỹ đạo giữa các vành Galle và Le Verrier. Despina có thể là vệ tinh chăn cừu của vành Le Verrier, bởi vì quỹ đạo của nó nằm ngay bên trong vành này. Vệ tinh tiếp theo, Galatea, quỹ đạo ngay bên trong vành đai nổi bật nhất của Sao Hải Vương, vành đai Adams. Vành này rất hẹp, với chiều rộng không quá 50 km, và có năm vòng cung sáng nhúng. Trọng lực của Galatea giúp giữ các mảnh đá trong một khu vực giới hạn theo hướng xuyên tâm, duy trì vòng hẹp. Sự cộng hưởng khác nhau giữa các mảnh đá và Galatea cũng có thể có vai trò trong việc duy trì các cung.

Chỉ có hai vệ tinh đều lớn nhất được chụp với độ phân giải đủ để phân biệt hình dạng và đặc điểm bề mặt của chúng. Larissa, đường kính khoảng 200 km, bị kéo dài. Proteus không bị kéo dài đáng kể, nhưng cũng không hoàn toàn hình cầu: nó giống như một khối đa diện không đều, với một số mặt phẳng hoặc hơi lõm có đường kính 150 đến 250 km. Với đường kính khoảng 400 km, nó lớn hơn vệ tinh Mimas của Sao Thổ, có hình elip hoàn toàn. Sự khác biệt này có thể là do sự gián đoạn va chạm trong quá khứ của Proteus. Bề mặt của Proteus được xây dựng rất nhiều và cho thấy một số đặc điểm kiểu như đường kẻ. Miệng núi lửa lớn nhất của nó, Pharos, có đường kính hơn 150 km.

Tất cả các vệ tinh bên trong của Sao Hải Vương là các vật thể tối: suất phản chiếu hình học của chúng dao động từ 7 đến 10%. Phổ của chúng chỉ ra rằng chúng được làm từ nước đá bị ô nhiễm bởi một số vật liệu rất tối, có thể là các hợp chất hữu cơ phức tạp. Về mặt này, các vệ tinh trong của Sao Hải Vương tương tự như các vệ tinh trong của Sao Thiên Vương.

Không bình thường (hay bất thường hoặc không đều)
Theo thứ tự khoảng cách của chúng với hành tinh, các vệ tinh không đều là Triton, Nereid, Halimede, Sao, Laomedeia, Psamathe và Neso, một nhóm bao gồm cả các vật thể thuận hành và nghịch hành. Năm vệ tinh ngoài cùng tương tự như các vệ tinh bất thường của các hành tinh khổng lồ khác, và được cho là đã bị Sao Hải Vương bắt giữ, không giống như các vệ tinh thông thường, có thể hình thành tại chỗ.

Triton và Nereid là các vệ tinh không đều bất thường và do đó được xử lý tách biệt với năm mặt trăng sao Hải Vương bất thường khác, giống như các vệ tinh không đều bên ngoài của các hành tinh bên ngoài khác. Thứ nhất, chúng là hai vệ tinh bất thường lớn nhất được biết đến trong Hệ Mặt trời, với Triton gần như là một trật tự có độ lớn lớn hơn tất cả các mặt trăng bất thường đã biết khác. Thứ hai, cả hai đều có trục bán chính nhỏ không điển hình, với Triton có độ lớn nhỏ hơn so với tất cả các mặt trăng bất thường đã biết khác. Thứ ba, cả hai đều có độ lệch quỹ đạo khác thường: Nereid có một trong những quỹ đạo lệch tâm nhất của bất kỳ vệ tinh bất thường nào được biết đến, và quỹ đạo của Triton là một vòng tròn gần như hoàn hảo. Cuối cùng, Nereid cũng có độ nghiêng thấp nhất của bất kỳ vệ tinh bất thường nào đã biết.

Triton

Triton đi theo quỹ đạo ngược và bán nguyệt, và được cho là một vệ tinh bị bắt giữ. Đó là vệ tinh thứ hai trong Hệ Mặt trời được phát hiện có bầu khí quyển đáng kể, chủ yếu là nitơ với một lượng nhỏ khí mêtan và carbon monoxide. Áp lực trên bề mặt của Triton là khoảng 14 μbar. Năm 1989, tàu vũ trụ Voyager 2 đã quan sát những gì dường như là mây và khói mù trong bầu khí quyển mỏng này. Triton là một trong những vật thể lạnh nhất trong Hệ Mặt trời, với nhiệt độ bề mặt khoảng 38 K (−235,2 °C). Bề mặt của nó được bao phủ bởi nitơ, mêtan, carbon dioxide và băng nước và có suất phản chiếu hình học cao hơn 70%. Suất phản chiếu Bond thậm chí còn cao hơn, đạt tới 90%. Các đặc điểm bề mặt bao gồm nắp cực lớn phía nam, các mặt phẳng miệng núi lửa cũ bị cắt ngang bởi Graben và sẹo, cũng như các đặc điểm trẻ trung có thể được hình thành bởi các quá trình nội sinh như núi lửa băng. Các quan sát của Voyager 2 cho thấy một số mạch nước phun hoạt động trong nắp cực được Mặt trời làm nóng, đẩy ra các luồng gió lên độ cao lên tới 8 km. Triton có mật độ tương đối cao khoảng 2g/cm³ cho thấy đá chiếm khoảng hai phần ba khối lượng của nó và băng (chủ yếu là băng nước) chiếm một phần ba còn lại. Có thể có một lớp nước lỏng nằm sâu bên trong Triton, tạo thành một đại dương ngầm. Do quỹ đạo ngược và gần với Sao Hải Vương (gần Mặt Trăng hơn Trái Đất), sự giảm tốc của thủy triều đang khiến Triton xoắn ốc vào bên trong, điều này sẽ dẫn đến sự hủy diệt của nó trong khoảng 3,6 tỷ năm.

Nereid

Nereid là vệ tinh lớn thứ ba của Sao Hải Vương. Nó có quỹ đạo thuận hành nhưng bị nghiêng nhiều và được cho là một vệ tinh thông thường trước đây được phân tán vào quỹ đạo hiện tại của nó thông qua các tương tác hấp dẫn trong quá trình bắt giữ của Triton. Nước đá đã được phát hiện quang phổ trên bề mặt của nó. Các phép đo ban đầu của Nereid cho thấy sự thay đổi lớn, bất thường về cường độ có thể nhìn thấy của nó, được suy đoán là do suy đoán cưỡng bức hoặc xoay hỗn hợp kết hợp với hình dạng kéo dài và các điểm sáng hoặc tối trên bề mặt. Điều này đã bị từ chối vào năm 2016, khi các quan sát từ Kính viễn vọng không gian Kepler chỉ cho thấy các biến thể nhỏ. Mô hình nhiệt dựa trên các quan sát hồng ngoại từ Kính viễn vọng không gian Spitzer và Herschel cho thấy rằng Nereid chỉ có độ giãn dài vừa phải, làm biến dạng sự bắt buộc của vòng quay. Mô hình nhiệt cũng chỉ ra rằng độ nhám bề mặt của Nereid rất cao, có khả năng tương tự như vệ tinh Hyperion của Sao Thổ.

Vệ tinh không đều bình thường
Trong số các vệ tinh không đều còn lại, Sao và Laomedeia đi theo quỹ đạo thuận hành, trong khi Halimede, Psamathe và Neso đi theo quỹ đạo nghịch hành. Do sự giống nhau của quỹ đạo của chúng, người ta cho rằng Neso và Psamathe có thể có nguồn gốc chung trong sự tan vỡ của một vệ tinh lớn hơn. Psamathe và Neso có quỹ đạo lớn nhất trong số các vệ tinh tự nhiên được phát hiện trong Hệ Mặt trời cho đến nay. H mất 25 năm để quay quanh Sao Hải Vương với tốc độ trung bình gấp 125 lần khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trăng. Sao Hải Vương có quyển Hill lớn nhất trong Hệ Mặt trời, chủ yếu nhờ khoảng cách lớn từ Mặt Trời; điều này cho phép nó giữ quyền kiểm soát các mặt trăng ở xa như vậy. Tuy nhiên, vệ tinh S/2003 J 2 của Sao Mộc có tỷ lệ phần trăm lớn nhất trong bán kính Hill của tất cả các mặt trăng trong Hệ Mặt trời, và các vệ tinh Jovian trong các nhóm Carme và Pasiphae có tỷ lệ bán kính Hill của chúng lớn hơn Psamathe và Neso.

Bảng số liệu
Các vệ tinh của Sao Hải Vương được liệt kê ở đây theo thời kỳ quỹ đạo, từ ngắn nhất đến dài nhất. Vệ tinh dị hình (bị bắt) được đánh dấu bằng màu sắc. Triton, vệ tinh của Sao Hải Vương duy nhất đủ lớn để bề mặt của nó chuyển đổi thành một hình cầu, được tô đậm.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Neptune's Moons  by NASA's Solar System Exploration
Gazeteer of Planetary Nomenclature—Neptune (USGS)
Simulation showing the position of Neptune's Moon

Hải Vương


title: Königsberg (tàu tuần dương Đức)

text:
Königsberg là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp tàu tuần dương K được Hải quân Đức đưa ra hoạt động giữa hai cuộc thế chiến. Nó đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và đã bị máy bay của Không lực Hải quân Hoàng gia Anh đánh chìm tại cảng Bergen, Na Uy ngày 10 tháng 4 năm 1940 trong Chiến dịch Na Uy.

Thiết kế và chế tạo
Lớp tàu tuần dương K, vốn còn bao gồm các tàu chị em Karlsruhe và Köln, được thiết kế trong những năm 1920 trong giới hạn tải trọng 6.000 tấn đặt ra bởi Hiệp ước Versailles. Chúng sử dụng cả hai loại động cơ turbine hơi nước và động cơ diesel; và do 85% kết cấu con tàu được hàn thay vì nối bằng đinh tán, chúng mắc phải những vấn đề về độ bền kết cấu và độ ổn định khi đi biển.

Được đặt tên theo thành phố Königsberg (sau này là Kaliningrad), nó được đặt lườn tại xưởng tàu Reichsmarinewerft ở Wilhelmshaven vào ngày 12 tháng 4 năm 1926; được hạ thủy vào ngày 26 tháng 3 năm 1927 và được đưa ra hoạt động vào ngày 17 tháng 4 năm 1929.

Lịch sử hoạt động
Sau một số chuyến viếng thăm các cảng nước ngoài vào những năm 1930, Königsberg hoạt động dọc theo bờ biển Tây Ban Nha từ tháng 11 năm 1936 đến tháng 1 năm 1937 trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha. Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939, chiếc tàu tuần dương đảm nhiệm vai trò một tàu huấn luyện ngư lôi tại biển Baltic, rồi sau đó trong các hoạt động rải mìn tại Bắc Hải (Chiến dịch "Westwall").

Vào đầu tháng 4 năm 1940, Königsberg tham gia Chiến dịch Weserübung, cuộc tấn công chiếm đóng Na Uy. Nó nằm trong thành phần Đội đặc nhiệm 3 trong việc vận chuyển binh lính từ Wilhelmshaven đến Bergen, Na Uy cùng với chiếc tàu tuần dương chị em Köln, tàu huấn luyện pháo binh Bremse và các tàu phóng lôi Wolf và Leopard. Königsberg và Bremse bị hư hại bởi hỏa lực của các khẩu đội pháo phòng thủ duyên hải Na Uy bố trí tại pháo đài Kvarven vào ngày 9 tháng 4 năm 1940, khiến chúng phải ở lại cảng trong khi những con tàu khác quay trở về Đức. Ngày hôm sau, 16 máy bay ném bom bổ nhào Blackburn Skua của Không lực Hải quân Hoàng gia Anh (gồm 7 chiếc của Phi đội 800 và 9 chiếc của Phi đội 803) xuất phát từ Căn cứ Không lực Hải quân Hoàng gia Hatston, Orkney đã đánh trúng ba phát trực tiếp lên Königsberg. Con tàu lật nghiêng và chìm trong cảng Bergen.

Xác tàu đắm được cho nổi lên vào ngày 17 tháng 7 năm 1942, và sau khi được dựng đứng trở lại vào tháng 3 năm 1943, nó được sử dụng làm cầu tàu cho tàu ngầm U-boat. Nó bị lật úp một lần nữa vào ngày 22 tháng 9 năm 1944, và được tháo dỡ sau khi Thế Chiến II kết thúc tại Bergen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 German Naval History -  Light Cruiser Königsberg

Lớp tàu tuần dương K
Tàu tuần dương của Hải quân Đức
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Bắc Hải
Sự kiện hàng hải 1940


title: Michael Smith

text:
Michael Smith (26.4.1932 – 4.10.2000) là nhà hóa sinh người Canada gốc Anh đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1993 (chung với Kary Mullis).

Tiểu sử
Michael Smith sinh ngày 26.4.1932 tại Blackpool, Anh, và học ở "trường Arnold" tại Blackpool, rồi vào học ở Đại học Manchester và đậu bằng tiến sĩ năm 1956. Sau đó ông sang nghiên cứu sau tiến sĩ ở phòng thí nghiệm của Gobind Khorana tại Đại học British Columbia, Vancouver, Canada.

Sự nghiệp
Michael Smith đã phát triển một kỹ thuật để biến đổi gen bằng cách sắp xếp lại các phân tử nhỏ tạo thành gen được gọi là nucleotide. Việc sắp xếp lại các nucleotide trong một gen đã có thể gây ra một đột biến gen
Ông tiếp tục làm việc ở Đại học British Columbia từ năm 1956 cho tới khi nghỉ hưu năm 1997.

Năm 1981 ông đồng sáng lập công ty công nghệ sinh học ZymoGenetics. Năm 1987 ông thành lập và làm giám đốc Phòng thí nghiệm Công nghệ Sinh học của Đại học British Columbia.

Đời tư
Ông kết hôn với Helen (nhưng ly dị năm 1983). Họ có hai người con trai và hai con gái.

Giải thưởng và Vinh dự
Tháng 3 năm 1986 ông được bầu làm hội viên Hội hoàng gia Luân Đôn
Năm 1993 ông đoạt Giải Nobel Hóa học cho các đóng góp cơ bản của ông vào việc lập ra kỹ thuật biến đổi gen có hướng dẫn, dựa trên oligonucleotide , có lợi trong nghiên cứu di truyền học và protein cũng như kỹ thuật di truyền.
Ông đã tặng khoản tiền thưởng của giải Nobel cho việc nghiên cứu "bệnh tâm thần phân lập" (Schizophrenia) ở Trung tâm nghiên cứu khoa học Đại học British Columbia và cho "Hội Khoa học và Công nghệ Canada".
Từ năm 1994 "Hội đồng nghiên cứu kỹ thuật và khoa học tự nhiên Canada" đã lập ra Giải Michael Smith, thưởng cho các công dân và tổ chức Canada có thành tích trong xúc tiến khoa học.
Huân chương Canada.
Năm 2001 Michael Smith Foundation for Health Research được thành lập và đặt theo tên ông.
Năm 2004 Các phòng thí nghiệm Công nghệ sinh học của Đại học British Columbia được đặt tên lại là Michael Smith Laboratories  để vinh danh ông.
Canada's Michael Smith Genome Sciences Centre được đặt theo tên ông.
Năm 2004 "Trung tâm nghiên cứu khoa sinh học" mới lập ở Đại học Manchester được đặt tên là Michael Smith Building  để vinh danh ông.

Tác phẩm chọn lọc
 Ferrer, J.C., Turano, P., Banci, L., Bertini, I., Morris, I.K., Smith, K.M., Smith, M., Mauk, A.G. (1994). Active site coordination chemistry of the cytochrome c peroxidase Asp235Ala variant: Spectroscopic and functional characterization. Biochem. 33: (25) 7819-7829.
 Guillemette, J.G., Barker, P.D., Eltis, L.D., Lo, T.P., Smith, M., Brayer, G.D., Mauk, A.G. (1994). Analysis of the biomolecular reducation of ferricytochrome c by ferrocytochrome b5 through mutagenesis and molecular modelling. Biochimie 76: 592-604.
 Berghuis, A.M., Guillemette, J.G., Smith, M., and Brayer, G.D. (1994). Mutation of tyrosine-67 to phenylamaine in cytochrome c significantly alters the local heme environment. J. Mol. Biol. 235: 1326-1341.
 Rafferty, S.P., Guillemette, J.G., Smith, M., and Mauk, A.G. (1996). Azide binding and active site dynamics of position-82 variants of ferricytochrome c. Inorg. Chem. Acta.242: 171-177.
 Woods, A.C., Guillemette, J.G., Parraish, J.C., Smith, M., Wallace, C.J.A. (1996). Synergy in Protein Engineering. Mutagenic manipulation of protein structure to simplify semisynthesis. J. Biol. Chem. 271: (50) 32008-32015.
 Hildebrand, D.P., Ferrer, J.C., Tang, H.-L., Smith, M., and Mauk, A.G. (1996). Trans effects on cysteine ligation in the proximal His93Cys variant of horse heart myoglobin. Biocchemistry 34: 11598-11605.
 Hildebrand, D.P., Ferrer, J.C., Tang, H.-L., Luo, Y., Hunter, C.L., Brayer, G.D., Smith, M. and Mauk, A.G. (1996). Efficient coupled oxidation of heme by an active site variant of horse heart myoglobin. J. Am. Chem. Soc. 118: (51) 12909-12915.
 Maurus, R., Overall, C.M., Bogumil, R., Luo, Y., Mauk, A.G., Smith, M., and Brayer, G.D. (1997). Thermal stabilization of horse heart myoglobin through modification of ahydrophobic cluster in the proximal heme pocket. Biochem. Acta. 1341: 1-13.

Tham khảo

Liên kết
 Nobelprize.org, Giải Nobel Hóa học 1993
 Michael Smith Labs Biography of Michael Smith
 Nobel Autobiography

Xem thêm
Eric Damer and Caroline Astell. "No Ordinary Mike: Michael Smith, Nobel Laureate." Vancouver: Ronsdale Press, 2004.

Sinh năm 1932
Mất năm 2000
Nhà hóa sinh học
Nhà hóa học Canada
Người Canada đoạt giải Nobel
Người Anh đoạt giải Nobel
Nhà di truyền học
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Peyret-Saint-André

text:
Peyret-Saint-André là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Phà Cổ Chiên

text:
Phà Cổ Chiên là một tuyến phà nằm trên quốc lộ 60, nối liền 2 tỉnh Bến Tre và Trà Vinh, với bờ phía Bến Tre đặt tại ấp Tân Điền, xã Thành Thới B, huyện Mỏ Cày Nam, và bờ phía Trà Vinh đặt tại ấp Đức Mỹ A, xã Mỹ Đức, huyện Càng Long. Bến phà cách thị xã Bến Tre 25 km, cách thị trấn Mỏ Cày 12 km, và cách thị xã Trà Vinh 19 km.

Bến phà Cổ Chiên từng tồn tại trước năm 1975, sau đó ngưng hoạt động. Từ đầu năm 2002 bến phà được xây dựng lại và khánh thành vào ngày 25 tháng 2 năm 2008. Đây là bến phà quy mô bán vĩnh cửu, tiêu chuẩn bến phà cấp 4, hoạt động 24/24, thủy trình vượt sông Cổ Chiên dài 2,6 km, thời gian qua sông không quá 15 phút. Giai đoạn đầu có 3 phà hoạt động gồm 1 phà 60 tấn và 2 phà 25 tấn.. Vốn đầu tư xây dựng bến phà lúc đầu dự kiến là 32,2 tỷ đồng; sau đó vào tháng 11, 2006 được nâng lên thành 44,2 tỷ đồng.

Ngày 12 tháng 10 năm 2007 đã có đợt khảo sát xây dựng cầu Cổ Chiên với đoàn tư vấn của Nhật Bản.

Ngoài ra còn có tuyến phà nhỏ Đò Ngang, nối xã Cẩm Sơn, huyện Mỏ Cày Nam đến ấp Vĩnh Hưng, xã Long Đức, thị xã Trà Vinh. Bờ phía Mỏ Cày cách Quốc lộ 60 về phía đông khoảng 8 km đường đất giao thông nông thôn.

Huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long, cũng có bến phà Đình Khao băng qua sông Cổ Chiên.

Ghi chú

Cổ Chiên


title: Limnophila inculta

text:
Limnophila inculta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Leoš Janáček

text:
Leoš Janáček (3 tháng 7 năm 1854 – 12 tháng 8 năm 1928) là nhà soạn nhạc người Séc. Ông là một trong những nhà soạn nhạc opera vĩ đại.
Leoš Janáček sinh ngày 3 tháng 7 năm 1854 tại Hukvaldy, Moravia thuộc Đế quốc Áo. Cậu bé tỏ ra có tài trong một gia đình có điều kiện hạn chế. Nền giáo dục nghiêm khắc của gia đình Janáček vốn đã định hướng cho cậu đến với opera. Cả ông và cha của cậu đều là những nhạc sĩ kiêm giáo viên trường làng, mang trong mình một phần truyền thống "kantor" (ca sĩ chính của nhà thờ) mà Charles Burney (sinh 1726 – mất 1814, nhà sử học âm nhạc người Anh) ca ngợi và đã giữ cho văn hóa Séc sống qua thời kỳ thoái trào nhất của vận mệnh dân tộc.
Leoš Janáček là người có tài năng phát triển muộn, với vở opera đặc sắc đầu tiên (Jenůfa) được viết khi ông đã 50 tuổi và những vở opera lớn nhất được viết sau tuổi 65. Danh tiếng của ông đến cũng trễ như vậy. Janacek đã gần 62 tuổi khi Praha công diễn vở Jenůfa lần đầu, nó trở thành một vở được công diễn thường xuyên ở Czechoslovakia và các nước nói tiếng Đức trong suốt những thập niên 1920 và 1930.

Tham khảo

  (notes based on English summary)
 (notes based on English summary)
 BA 9502. ISMN M-2601-0365-8

  (notes based on English summary)

 Štědroň, Miloš (1998). Leoš Janáček a hudba 20. století. Brno: Nadace Universitas Masarykiana. ISBN 80-210-1917-4.

Liên kết ngoài

 A detailed site on Leoš Janáček created by Gavin Plumley
 Leoš Janáček on Find-A-Grave

 Leoš Janáček at Pytheas Center for Contemporary Music
 Editio Janáček
 Two Faces of Janáček. A Review of My Life with Janáček: the Memoirs of Zdenka Janáčková. Translated and Edited by John Tyrrell

Nhà soạn nhạc Séc
Nhà soạn nhạc opera
Sinh năm 1854
Mất năm 1928


title: Catocala delilah

text:
Catocala delilah là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Ohio phía nam đến Florida và phía tây đến Texas và Oklahoma, Arizona và Utah, qua México tới Honduras.

Sải cánh dài 60–65 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6 tùy theo địa điểm. Có thể có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Quercus gambeli, Quercus macrocarpus và Salix.

Phụ loài
Catocala delilah utahensis, được mô tả từ Utah, nay được xem là một đồng âm của Catocala desdemona. Phụ loài Catocala delilah desdemona đã được nâng cấp thành loại và nay là Catocala desdemona.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info

Catocala


title: 19597 Ryanlee

text:
19597 Ryanlee (1999 NJ32) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 7 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19597 Ryanlee

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Megalotica aphoristis

text:
Megalotica aphoristis là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó là loài đặc hữu của Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 7, Macrolepidoptera

Megalotica
Loài đặc hữu của Hawaii
Động vật được mô tả năm 1899


title: Nguyễn Thế Lộc

text:
Nguyễn Thế Lộc là tướng Nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông tham gia vào cuộc chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2 và lần thứ 3.

Tiểu sử
Nguyễn Thế Lộc người dân tộc Tày, không rõ sinh và mất năm nào.

Khi quân Nguyên-Mông xâm lược Đại Việt lần 2 (năm 1285), Nguyễn Thế Lộc chỉ huy cánh quân ở châu Ma Lục (Lạng Sơn),giúp đỡ cho Nguyễn Thế Lộc là một thủ lĩnh người Tày khác tên Nguyễn Lĩnh. Mùa hè năm 1285, quân Trần phản công quân Nguyên chiếm lại Thăng Long. Quân Nguyên bỏ chạy về nước kéo theo là tên phản quốc Trần Kiện. Quân Trần truy kích quân Nguyên đến biên giới, Trần Hưng Đạo lại phái một gia nô của mình là Nguyễn Địa Lô đến giúp đỡ Thế Lộc, một số tài liệu cho rằng Nguyễn Địa Lô đã bắn chết Trần Kiện, một số tài liệu khác lại cho rằng chính Nguyễn Thế Lộc đã dùng tên độc giết chết Chương Hiến Hầu Trần Kiện (con thứ của Tĩnh Quốc Đại Vương Trần Quốc Khang).

Cuối năm 1287, quân Nguyên sang đánh Đại Việt lần thứ ba. Đạo quân chủ lực của Thoát Hoan đi đường châu Tư Minh vượt qua biên giới, tiến vào Thăng Long. Tháng chạp năm đó, Lê Tắc và Lê An mang 5000 quân hộ tống con Trần Ích Tắc là Trần Dục mới 9 tuổi theo đúng đường đại quân Thoát Hoan đã đi. Nguyễn Thế Lộc chỉ huy cánh quân phục kích ở ải Nội Bàng. Cánh quân của Lê Tắc rơi vào trận phục kích bị tổn thất nhưng vẫn tiến qua biên giới. Nguyễn Thế Lộc bao vây, Lê Tắc phải dựa vào sông Lục Nam để bày trận chống trả. Nguyễn Thế Lộc khi bao vây chừa lại hướng bắc và vây chặt hai mặt. Lê Tắc và Lê An chống cự không nổi nên theo hướng bắc quay lại biên giới. Cánh quân của Lê Tắc chạy thoát về Nguyên đúng ngày Tết năm Mậu Tý (1288) còn chưa đầy 100 người.

Trong văn hóa
Tên ông được đặt cho con đường ở Phường 12, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, con đường ở phường Hoàng Văn Thụ, Thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn và
con đường ở quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Nguyễn Thế Lộc xuất hiện trong tiểu thuyết Lá cờ thêu sáu chữ vàng của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng. Trong tiểu thuyết, Nguyễn Thế Lộc là chủ trại Ma Lục, nhận làm anh em (kết nghĩa) với Hoài Văn hầu Trần Quốc Toản, cùng nhau chiến đấu chống quân Nguyên, bắn chết phản thần Trần Kiện.

Tham khảo
Quốc Chấn chủ biên (2006), Những danh tướng chống ngoại xâm thời Trần, Nhà xuất bản Giáo dục.

Chú thích

Xem thêm
Lê Tắc
Trần Ích Tắc
Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 2
Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 3

Võ tướng nhà Trần
Người Tày
Người Lạng Sơn
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: VfL Wolfsburg

text:
Verein für Leibesübungen Wolfsburg-Fußball GmbH, thường được biết đến với cái tên VfL Wolfsburg là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở ở Wolfsburg, bang Niedersachsen, nước Đức. Họ giành danh hiệu đầu tiên trong lịch sử ở mùa giải 08-09. Câu lạc bộ được dựng nên ban đầu là để cho công nhân của nhà máy Volkswagen trong thành phố Wolfsburg và được sở hữu 100% bởi tập đoàn Volkswagen.

Danh hiệu

Đội chính
  Bundesliga
 Vô địch (1): 2008-09
 Cúp quốc gia Đức
 Vô địch (1): 2014-15
 Siêu cúp bóng đá Đức
 Vô địch (1): 2014-15

Đội nữ
 Cúp các đội nữ vô địch bóng đá quốc gia châu Âu (UEFA Women's Champions League)
 Vô địch (2): 2013, 2014

Sân vận động
Wolfsburg thi đấu ở sân Volkswagen Arena, sân vận động có sức chứa 30,122 chỗ ngồi.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Cầu thủ cho mượn

Số áo vinh danh

 19  Junior Malanda, Tiền vệ (2013–15) – posthumous honour

Ban huấn luyện

Đội bóng đá nữ

Cựu cầu thủ đáng chú ý

  Mario Gomez
  Willi Giesemann
  Thomas Brdaric
  Martin Wagner
  Zoltán Sebescen
  Stefan Effenberg
  Mike Hanke
  Roy Präger
  Tobias Rau
  Albert Streit
  Stefan Schnoor

  Hans Sarpei
  Pablo Thiam
  Diego Klimowicz
  Andres D'Alessandro
  Facundo Hernán Quiroga
  Dietmar Kühbauer
  Peter Van Der Heyden
  Marcelinho
  Robson Ponte
  Marian Hristov
  Petar Mihtarski
  Martin Petrov
  Tomislav Marić

  Jesper Christiansen
  Peter Madsen
  Thomas Rytter
  Claus Thomsen
  Steve Marlet
  Charles Akonnor
  Isaac Boakye
  Kevin Hofland
  Jonathan Akpoborie
  Krzysztof Nowak
  Waldemar Kryger
  Andrzej Juskowiak

  Dorinel Munteanu
  Miroslav Karhan
  Brian O'Neil
  Claudio Reyna
  Brian McBride
  Chad Deering
  Mike Lapper
  Okubo Yoshito

  Kevin de Bruyne

Chú thích

Liên kết ngoài

Website chính thức

Câu lạc bộ bóng đá Đức
Câu lạc bộ bóng đá ở Niedersachsen
Câu lạc bộ thể thao
Tập đoàn Volkswagen
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1945


title: Tharamangalam

text:
Tharamangalam là một thị xã panchayat của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tharamangalam có dân số 22.092 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Tharamangalam có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Tharamangalam, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Hội nghị cấp cao Đông Á lần thứ 5

text:
Hội nghị cấp cao Đông Á là cuộc họp hàng năm giữa các quốc gia Đông Á và các quốc gia khách mời. Hội nghị cấp cao Đông Á lần 5 được tổ chức ở Việt Nam vào ngày 30 tháng 10 năm 2010.

Những người đại diện cho các nước tham gia
Có 18 nước đã tham gia hội nghị lần thứ 5 bao gồm 10 nước Đông Nam Á, 3 nước Đông Bắc Á là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản cùng với Ấn Độ, Úc, Tân Tây Lan, Nga và Mỹ:

Cùng với các Ngoại trưởng của Hoa Kỳ
và Nga

Chương trình nghị sự

Chú thích

Hội nghị cấp cao Đông Á
Việt Nam năm 2010
Quan hệ quốc tế năm 2010
Hội nghị ngoại giao ở Việt Nam


title: Agroecomyrmecinae

text:
Agroecomyrmecinaelà một phân họ kiến. Phân họ này ban đầu được phân loại vào năm 1930 bởi Carpenter như là tông Agroecomyrmecini trong phân họ Myrmicinae. Bolton đã nâng lên thành một phân họ vào năm 2003. Năm 2014, phân họ này phân thành 2 tông. Tông Ankylomyrmini được dời trở về phân họ Myrmicinae.

Tông và chi
Agroecomyrmecinae Carpenter, 1930
 Agroecomyrmecini Carpenter, 1930
 †Agroecomyrmex Wheeler, 1910
 †Agroecomyrmex duisburgi Wheeler, 1910
 †Eulithomyrmex Carpenter, 1935
†Eulithomyrmex rugosus Carpenter, 1930
†Eulithomyrmex striatus Carpenter, 1930
 Tatuidris Brown & Kempf, 1968
 Tatuidris tatusia Brown & Kempf, 1968 (=T. kapasi Lacau & Groc, 2012)
Ankylomyrmini
Ankylomyrma Bolton, 1973

Chú thích

Tham khảo


title: Figino Serenza

text:
Figino Serenza là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng  về phía bắc của Milano và khoảng  về phía đông nam của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.842 người và diện tích là 4,9 km².

Figino Serenza giáp các đô thị: Cantù, Carimate, Mariano Comense, Novedrate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: 25710 Petelandgren

text:
25710 Petelandgren (tên chỉ định: 2000 AL151) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 8 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Peter Chal Landgren, an American high school student whose environmental management team project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Vấn đề biên giới Việt-Trung thời Mạc

text:
Vấn đề biên giới Việt-Trung thời Mạc phản ánh những hoạt động quân sự - ngoại giao giữa nhà Mạc ở Việt Nam với nhà Minh của Trung Quốc xung quanh vấn đề biên giới phía bắc Đại Việt.

Bối cảnh
Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Hậu Lê, lập ra nhà Mạc. Năm 1533, Nguyễn Kim lập Lê Trang Tông lên ngôi, tái lập nhà Lê. Lê Trang Tông sai Trịnh Duy Liêu vượt biển sang Trung Quốc xin cầu viện nhà Minh đánh nhà Mạc. Chúa Bầu Vũ Văn Uyên ở Tuyên Quang cũng sai người sang tố cáo việc nhà Mạc cướp ngôi.

Sau một thời gian bàn bạc và trù tính, năm 1537, Minh Thế Tông giao quân cho Mao Bá Ôn chuẩn bị tiến xuống phía nam.

Nhà Mạc ở vào tình thế "lưỡng đầu thọ địch": nhà Minh uy hiếp ở phía bắc, nhà Hậu Lê uy hiếp ở phía nam.

Giải pháp của nhà Mạc

Sự uy hiếp của nhà Minh
Các nhà sử học đánh giá rằng: trên thực tế, Minh Thế Tông không hoàn toàn có ý định dụng binh đánh Đại Việt vì ở Trung Quốc khi đó cũng gặp những khó khăn: một số khởi nghĩa nông dân nổ ra ở Hoa Bắc, "nụy khấu" người Nhật gây rối dọc vùng ven biển Giang Tô, Chiết Giang, Phúc Kiến, Quảng Đông, được sự thông đồng của các phú thương người Hoa vừa buôn bán vừa cướp bóc; người Bồ Đào Nha bắt đầu nhòm ngó Áo Môn.

Chính vì vậy, vua Minh theo tờ tấu của Ngự sử Dư Quang đang giữ chức Tuần phủ Quảng Đông, lệnh cho Bộ Binh:
Phô trương lực lượng không sơ suất, hành động không được khinh suất, nếu không sẽ bị trọng tội

Năm 1538, nhà Minh dứt khoát đi đến chủ trương phô trương thanh thế bên ngoài, kích động cuộc nội chiến giữa nhà Hậu Lê và nhà Mạc và ép nhà Mạc hàng phục:
Tạm dừng việc chinh phạt An Nam. Hạ chiếu cho các viên đốc phủ Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây phải thăm dò đích xác nội tình nước Nam rồi tuỳ nghi phủ dụ hoặc đánh dẹp… Lại dụ Mạc Đăng Dung, khéo bó thân tự hàng, dâng sổ sách, bản đồ thì sẽ không chết...

Mao Bá Ôn và Cừu Loan theo lệnh, huy động binh lính ở Quảng Tây, Phúc Kiến, Hồ Quảng, tiến về phía biên giới Đại Việt, phao tin sẽ tiến đánh.

Nghe tin quân Minh sắp tiến vào cõi, thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung và Mạc Thái Tông rất lo lắng. Ý định chống cự quân Minh của nhà Mạc sớm tiêu tan vì không hề nắm bắt được những khó khăn mà nhà Minh đang phải đương đầu. Tháng 2 năm 1539, nhà Mạc dâng biểu sang nhà Minh xin hàng.

Nhà Minh tiếp tục dùng chính sách hư trương thanh thế, sai Mao Bá Ôn và Cừu Loan tiến áp sát biên giới, lấy danh nghĩa chỉ nhằm trừng phạt cha con Mạc Đăng Dung, rao lên rằng ai bắt chém được cha con vua Mạc sẽ được phong thưởng. Mặt khác, Bá Ôn và Cừu Loan cũng gửi hịch văn cho nhà Mạc, tuyên bố nếu tự trói nhận tội, dâng sổ sách dân số và dâng đất thì sẽ được tha chết.

Để tránh đổ máu, Mạc Đăng Dung chấp nhận đầu hàng. Ông sai người lên biên giới xin hàng quân Minh. Mao Bá Ôn hẹn đến ngày 3 tháng 11 năm 1540 thì vua Mạc phải đến hàng.

Khi đó Mạc Thái Tông lại vừa mất, thượng hoàng Đăng Dung lập cháu là Mạc Phúc Hải lên ngôi, tức là Mạc Hiến Tông.

Đầu hàng, cắt đất
Đúng hẹn, ngày 3 tháng 11 âm lịch năm 1540, Mạc Đăng Dung cùng các bầy tôi Nguyễn Như Quế, Đỗ Thế Khanh, Đặng Văn Trị lên cửa ải. Ông tự trói mình đến dâng biểu xin hàng quân Minh.

Trong biểu xin hàng, Mạc Đăng Dung nhấn mạnh 3 vấn đề:
Thoái thác việc họ Mạc sang Yên Kinh (Bắc Kinh)
Giao nộp đất, gồm 2 đô Như Tích, Chiêm Lãng và 4 động Tư Lẫm, Kim Lặc, Cổ Sâm, Liễu Cát
Xin ấn tín để được thừa nhận sự cai trị ở An Nam.

Mao Bá Ôn và Cừu Loan nhận biểu của Mạc Đăng Dung bèn lui binh, tâu lên Minh Thế Tông. Vua Minh hạ lệnh:
Lệnh cho Phiên ty Quảng Tây hằng năm cấp lịch Đại Thống cho nhà Mạc, quy định lệ 3 năm cống 1 lần
Nhận và nhập 2 đô Như Tích, Chiêm Lãng và 4 động Tư Lẫm, Kim Lặc, Cổ Sâm, Liễu Cát vào Khâm châu của Trung Quốc
Hạ An Nam quốc vương xuống An Nam Đô thống sứ ty, đúc ấn và ban cho nhà Mạc.

Từ đó tình hình biên giới phía bắc Đại Việt khá yên ổn, nhà Mạc không còn gặp phải sự uy hiếp của nhà Minh. Sự kiện đầu hàng cắt đất của Mạc Đăng Dung cũng là sự kiện duy nhất xảy ra trong vấn đề biên giới phía bắc giữa nhà Mạc và nhà Minh trong suốt 65 năm tồn tại của nhà Mạc.

Về vùng đất cắt cho nhà Minh
Trong những nội dung đầu hàng của Mạc Đăng Dung, việc cắt đất bị nhiều sử gia về sau lên án gay gắt.

Tuy nhiên, đến thế kỷ 19, học giả Nguyễn Văn Siêu, tác giả sách Phương Đình Dư Địa chí, đã thay đổi cách nhìn nhận về vấn đề này. Sau khi khảo cứu các sách địa lý Trung Quốc và Việt Nam, Nguyễn Văn Siêu viết:
… Xem sách Dư địa kỳ thắng, trị Như Tích ở phía tây Khâm châu cách 160 dặm, cách châu Vĩnh An của Giao Chỉ 20 dặm. Sách Thống chí chép: Phía tây châu có Như Tích, Liễu Cát, Chiêm Lãng, Tư Lẫm, Cổ Sâm, Thời La 7 động; đầu thời nhà Tống đều đặt động trưởng; niên hiệu Hồng Vũ nhà Minh mới đặt chức Tuần ty ở Như Tích để thống hạt cả. Đất ấy… phía nam giáp Giao Chỉ. Năm Gia Tĩnh thứ 19 (1540), Mạc Đăng Dung cầu hoà, trả lại cho nhà Minh… Quốc sử chép: Thời Lê Đại Hành, người đất Triều Dương là Văn Dũng làm loạn, trốn sang trấn Như Tích thuộc châu Khâm nhà Tống…

Nguyễn Văn Siêu kết luận:
Như vậy thì mấy động Như Tích thuộc châu Vĩnh An mới có từ niên hiệu Thuận Thiên. Nhà Mạc trả lại cho nhà Minh đất cũ đã lấn, không phải là cắt đất để đút lót vậy.

Các sử gia hiện đại đối chiếu các nguồn tài liệu cho rằng: Qua các sử sách Trung Quốc và Việt Nam, vấn đề chủ quyền đầu tiên với cũng như sự thay đổi địa lý hành chính của vùng đất này là rất phức tạp, hiện tại rất khó xác định rõ ràng.

Hậu kỳ
Xem thêm: Mạc Kính Khoan, Mạc Kính Vũ, Đinh Văn Tả

Khi Mạc Mậu Hợp lên ngôi, nhà Mạc đã suy yếu, thường thất thế trước quân Nam triều nhà Lê. Nhà Mạc dùng chính sách tăng cường ngoại giao, cống nạp cho nhà Minh để tranh thủ sự ủng hộ khi bị thất thế. Năm 1592, quân Nam triều do Trịnh Tùng chỉ huy chiếm được Thăng Long, bắt giết Mạc Mậu Hợp. Họ Mạc rút chạy lên Cao Bằng.

Sau khi chiếm được Thăng Long, nhà Hậu Lê xin cầu phong của nhà Minh. Sau lần hội khám năm 1597, nhà Minh vẫn chỉ phong cho Lê Thế Tông làm An Nam đô thống sứ ty như phong cho nhà Mạc trước đây. Đồng thời, nhà Minh dùng uy thế "thiên triều" ép họ Trịnh cắt đất Cao Bằng cho họ Mạc cát cứ trong nhiều năm, tới năm 1677 mới chấm dứt.

Xem thêm
 Nhà Hậu Lê
 Nhà Mạc
 Mạc Đăng Dung
 Vấn đề biên giới Việt-Trung thời Hậu Lê
 Vấn đề lãnh thổ biên giới Việt Nam-Trung Quốc

Tham khảo
 Viện sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Ngoại giao Việt Nam thời Lê trung hưng
Ngoại giao Việt Nam thời Mạc
Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc


title: Thadikombu

text:
Thadikombu là một thị xã panchayat của quận Dindigul thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thadikombu có dân số 16.091 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Thadikombu có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 52%. Tại Thadikombu, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Các đàn tế cổ tại Huế

text:
Các đàn tế trong quần thể di tích Cố đô Huế bao gồm:
Đàn Nam Giao
Đàn Sơn Xuyên
Đàn Xã Tắc
Đàn Tiên Nông
Đàn Âm Hồn

Trong các đàn trên chỉ có Đàn Nam Giao là còn nguyên trạng, và đàn Xã Tắc đã được phục dựng tầng trên còn các đàn còn lại hiện nay nằm trong tình trạng hoang phế hoặc chỉ còn nhắc đến trong thư tịch cổ.

Đàn Nam Giao

Đàn Nam Giao được xây dựng vào năm 1803, đặt tại làng An Ninh, thời vua Gia Long. Năm 1806, đàn được dời về phía nam của kinh thành Huế, trên một quả đồi lớn thuộc làng Dương Xuân, nay thuộc địa phận phường Trường An, thành phố Huế.

Đàn Xã Tắc

Vào năm Gia Long thứ 5 (tức năm 1806) đàn Xã Tắc đã được dựng lên bên trong kinh thành Huế (trước đây thuộc xã Hữu Niên, sau là phường Ngưng Tích), thuộc địa phận phường Thuận Hòa (thành phố Huế ngày nay) để tiến hành các nghi lễ cầu thần đất và lúa giúp mùa màng tốt tươi, quốc thái dân an. Trải qua thời gian và những biến động của lịch sử và không được quan tâm bảo quản đúng mức, đàn tế Xã Tắc ngày nay hầu như đã bị hủy hoại hoàn toàn.

Đàn Sơn Xuyên

Đàn được xây dựng vào năm 1852, thời vua Tự Đức. Đây là nơi cúng tế toàn bộ thần núi, thần sông của đất Thừa Thiên xưa. Việc xây dựng đàn được triều Nguyễn giao Bộ Công trực tiếp phụ trách. Điều quan trọng là di tích này được dựng theo khuôn mẫu của đàn Xã Tắc.

Đàn Sơn Xuyên hiện nay nằm trong khuôn viên Trường tiểu học Phường Đúc (245 Bùi Thị Xuân, thành phố Huế).

Theo Quốc Sử Quán, kiến trúc của Đàn Sơn Xuyên rất giống với đàn Nam Giao và đàn Xã Tắc vì đàn Sơn Xuyên hiện nay vẫn còn giữ những cấu trúc cơ bản, nhất là tầng trên. Cả hai tầng của đàn Sơn Xuyên vốn đều được xây bó quanh bằng gạch vồ và đá núi, giữa đổ đất nện chặt. Tầng trên cao hơn 1 m, mỗi cạnh rộng khoảng 22 m; tầng dưới cao gần 0,5 m, mỗi cạnh dài khoảng 45 m. Kích thước tuy nhỏ hơn nhưng về tỉ lệ giữa các tầng đàn thì khá giống đàn Xã Tắc.

Đàn hiện nay đang bị hủy hoại, nó chỉ còn lại một phần nhờ vào sự bảo vệ tự phát của thầy cô trường tiểu học Phường Đúc.

Như vậy, đàn Sơn Xuyên sẽ là khuôn mẫu rất tốt để nghiên cứu phục hồi đàn Xã Tắc. Ngoài ra, còn có thể tham khảo thêm hình ảnh tư liệu về đàn Tiên Nông, một đàn tế do triều Nguyễn xây dựng bên cạnh Tịch Điền (cũng nằm trong kinh thành) cũng với mục đích cầu khấn cho nông nghiệp phát triển. Đàn tế này tuy cũng không còn nhưng hình ảnh về nó khi còn nguyên vẹn vẫn được lưu trong Tập San Hội Người Yêu Huế Cổ, số 4 năm 1919.

Đàn Tiên Nông

Triều Nguyễn rất xem trọng việc phát triển nông nghiệp. Đàn Tiên Nông là nơi diễn ra nghi lễ chính trong Lễ Tịch điền là lễ nhà vua đích thân cày ruộng. Đàn Tiên Nông là một đàn tế ở kinh thành Huế chỉ còn lại hình ảnh trong thư tịch cổ.

Ruộng Tịch Điền dưới thời vua Gia Long được đặt ở hai phường Hòa Thái, Ngưỡng Trị trong Kinh thành, đến năm 1828 nhận thấy nơi đây là chổ đất thấp trũng, vua Minh Mạng ra lệnh chuyển về hai phường An Trạch và Hậu Sinh.

Theo sách Đại Nam Thực Lục Chính Biên, đệ nhị kỷ, để tôn vinh ngành nông nghiệp, vào tháng 2 năm Mậu Tý (1828), vua Minh Mạng hành lời Dụ về việc xây dựng đàn Tiên Nông để làm lễ Tịch Điền ở giữa hai phường Hậu Sinh và An Trạch, nay là phường Tây Lộc ở phía Tây Bắc trong kinh thành Huế:   “Vua bảo bầy tôi rằng: “Đời xưa vua cày ruộng tịch điền, để lấy gạo làm xôi tế Giao Miếu, nhân thể để xét thời tiết làm ruộng khuyên giúp nông dân, thực là việc lớn trong vương chính. Cái điển ba đường cày, sách vở còn chứng. Nước ta đời Trần đời Lê gián hoặc có làm nghi điển ấy, nhưng phần nhiều giản lược. Trẫm từ thân chính đến nay, chăm nghĩ đến dân, thường lấy việc dạy dân chăm nghề gốc làm gấp. Hiện nay triều đình nhàn rỗi, giảng tìm phép xưa, thực là việc nên làm trước. Nên chọn đất ở Kinh thành làm chỗ tịch điền” bèn sai đặt ở hai phường Hậu Sinh và An Trạch, bên tả dựng đài Quan Canh, đằng trước làm ruộng đế tịch, đằng sau làm điện thay áo, bên hữu đặt dàn Tiên Nông và đình Thần Thương thu thóc. Sai Trung Quân Tống Phước Lương coi làm. Thưởng tiền cho thợ và biền binh làm việc 5.000 quan. Lại đặt sở Diễn Canh (tập cày) ở phía Bắc cung Khánh Ninh, gọi là vườn Vĩnh Trạch. Sai bộ Lễ bàn định điển lệ. Hàng năm cứ tháng trọng Hạ (tháng 5) chọn ngày tốt làm lễ.”Đàn hình vuông, một tầng, quay về hướng nam, nền cao lát gạch, có làm sẵn các lỗ để cắm tàn lọng và cờ, xung quanh xây lan can bằng gạch, bốn mặt xây 9 bậc cấp đi lên xuống. Trên đàn có một ngôi nhà nhỏ để vua ngồi xem cày ruộng. Ngay phía trước đàn là khoảng ruộng để vua đích thân cày trong lễ Tịch điền.

Sách Khâm định Đại nam Hội điển sự lệ ghi lại triều Nguyễn quy định vào hạ tuần tháng 4 hàng năm, Khâm Thiên Giám sẽ chọn ngày tốt cày ruộng Tịch điền. Trước khi tiến hành, Bộ Lễ sẽ tâu lên vua tế đàn Tiên Nông. Vào đầu giờ Tý, ty bộ Lễ sẽ đến bày trí bài vị và lễ vật gồm trâu, dê, lợn, xôi và 5 mâm quả. Đầu giờ canh 5 ngày lễ Tịch điền, quan Phủ doãn Thừa Thiên mặc lễ triều phục đến đàn Tiên Nông thực hiện lễ tế, sau đó đến lễ Tịch điền của nhà vua.

Đàn Âm Hồn

Theo sách Đại Nam thực lục, ngày 23/5/1885, Kinh thành Huế thất thủ trước sự tấn công của quân Pháp, hàng nghìn quan quân và dân chúng chết trong cảnh binh đao hỗn loạn. Năm 1894, vua Thành Thái cho xây Đàn Âm Hồn và hàng năm vào ngày 23/5 Âm lịch, triều Nguyễn đều cử hành lễ tế.

Đàn được xây dựng tại địa điểm diễn ra trận tập kích với quy mô lớn do quan đại thần Tôn Thất Thuyết và em trai ông trực tiếp chỉ huy nhằm tiêu diệt đội quân hùng hậu của Pháp mới tăng cường. Theo sử sách, cuộc tập kích đã thất bại. Tại nơi xảy ra trận chiến, toàn bộ số binh sĩ triều đình tử trận, một phần bị quân Pháp vứt xuống sông, một số bị đem thiêu, làm cho cả kinh thành sống trong mùi xú uế hàng tháng trời. Trong khoảng thời gian sau đó, dân cư sống gần khu vực này không được yên ổn, liên tục xảy ra hỏa hoạn, bất an. Trong dân chúng bắt đầu xuất hiện tin đồn rằng vong hồn những người chết trận đã gây nên hỏa hoạn do không được thờ cúng. Để trấn an người dân, vào năm 1895, triều đình Huế đã cho lập đàn thờ các binh sĩ tử trận, gọi là đàn Âm hồn.

Đàn này lúc đầu được đắp bằng đất, sau được xây cất tử tế, trở thành ngôi đền trong đó có đặt bài vị ghi danh các chiến sĩ đã hy sinh trong ngày kinh đô thất thủ. Sau này, triều đình cho làm thêm một ngôi nhà ba gian để giữ đồ thờ cúng gọi là tự khí và các tài liệu liên quan, đồng thời cắt một đội quân nhỏ để coi sóc chung cho cả đàn.

Lễ tế Đàn Âm hồn lúc bấy giờ được xem như quốc lễ, quan Đề đốc kinh thành làm chủ tế. Nghi thức này kéo dài cho đến năm 1945. Sau năm 1945, do sự tan rã của nhà Nguyễn, đàn Âm hồn không còn được bảo vệ như xưa. Các công trình của đàn tế dần dần đổ nát do chiến tranh cũng như sự xâm hại của con người. Dù vậy, việc tế Đàn Âm hồn vẫn được người dân trong khu vực duy trì cho đến nay qua việc hình thành Phổ Phước Lợi (ban cúng tế) với sự tham gia của khoảng 100 hộ gia đình.

Đàn Âm Hồn hiện nay tọa lạc tại số 73, đường Ông Ích Khiêm, phường Thuận Hòa, thành phố Huế.

Di tích đàn Âm Hồn đã bị xấm lấn và chiếm dụng vào mục đích khác trong nhiều thập niên qua. Di tích này đã được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế công nhận là di tích cấp tỉnh vào ngày 15/12/2013. Đến thời điểm tháng 05/2017, toàn bộ diện tích của di tích này đã được thu hồi.

Tháng 5/2018 lần đầu tiên lễ tế Âm hồn được diễn ra đúng với nghi lễ của triều đình trên mảnh đất di tích lịch sử này.

Chú thích

Tham khảo
 Phan Thanh Hải - Đàn Xã Tắc - Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

Di tích ngoài Kinh Thành Huế
Đàn tế cổ ở Huế
Di tích Cố đô Huế


title: Praga-Południe

text:
Praga Południe (Nam Praga) là một quận của Warszawa, thủ đô Ba Lan nằm bên bờ đông của sông Vistula. Quận này là một bộ phận của khu vực Praga rộng hơn bao gồm các quận ngoại thành cũ hơn ở phía đông của sông Vistula.

Lịch sử

Khu vực ngày nay là Praga Południe đã có người sinh sống ít nhất từ thế kỷ 7, sớm hơn cả chính thành phố Warsaw. Tuy nhiên, khu vực lầy lội này đã bị bỏ hoang sau khi thành phố Warsaw được thành lập. Từ thế kỷ 16, khu vực này lại có dân cư sinh sống nhưng do thiếu giao thông nối với thành phố Warszawa (đến thế kỷ 19) vì không có cây cầu vĩnh cửu nào bắc qua sông Vistula tại Warsaw, khu vực này là một ngoại vi không quan trọng.

Cả khu vực Praga cũng giống như Nam Praga. Đến thế kỷ 17 thì một trong những khu vực của Praga Południe được dùng làm doanh trại quân đội. Thế kỷ 18, một phần của Saska Kępa đã được đặt tên theo vệ binh Saxon của vua Ba Lan đóng quân ở đó.

Đến đầu thế kỷ 20, khu vực này vẫn mang tính chất thôn quê. Khu vực này chính thức thành một bộ phận của Warsaw năm 1916. Quận này đã trở thành một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất của Warsaw và Saska Kępa đã trở thành trung tâm của nó. Đến thập niên 1920 và 1930, quận này là một trong những nơi có nhiều biệt thự của giới trung lưu Warsaw.

Trong và sau Thế chiến II, quận này không bị tàn phá.

Tham khảo

Quận của Warszawa


title: Perikles

text:
Perikles (còn gọi là Pericles, tạm dịch ra tiếng Việt là bị sự huy hoàng bám lấy) (khoảng 495 – 429 TCN) là một nhà chính trị, nhà hùng biện, tướng lĩnh tài ba và có nhiều ảnh hưởng của Athena trong Thời đại Hoàng kim của thị quốc này - đặc biệt là khoảng thời gian giữa các cuộc chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư và chiến tranh Peloponnesus. Ông là hậu duệ của gia tộc Alcmaeonid có nhiều quyền lực và ảnh hưởng trong lịch sử, thông qua người mẹ của mình.

Perikles là một trong những người có ảnh hưởng sâu sắc với xã hội Athena mà Thucydides, sử gia đương thời, gọi ông là "người con dân đầu tiên của thành Athena". Perikles biến liên minh Délos thành đế quốc Athena và lãnh đạo nhân dân trong hai năm đầu của cuộc chiến tranh Peloponnesus. Thời ông trị vì Athena, cụ thể hơn là từ 461 TCN đến 429 TCN, thỉnh thoảng được gọi là "kỷ nguyên Perikles", dù thời kì này được tính từ cuộc chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư đến thế kỉ sau đó.

Perikles khuyến khích mĩ thuật và văn học; đó là nguyên nhân chính mà Athena trở thành một trung tâm của nền văn hóa & giáo dục của thế giới Hy Lạp cổ đại. Ông đã bắt đầu một kế hoạch tham vọng: xây dựng những công trình kiến trúc (phần lớn còn tồn tại đến ngày nay) ở Acropolis (có cả đền Parthenon). Kế hoạch này làm cho Athena đẹp và huy hoàng hơn, đồng thời giúp nhân dân có nơi làm ăn. Ngoài ra, Perikles khuyến khích sự mở rộng của nền dân chủ Athena khiến cho các nhà phê bình gọi ông là người theo chủ nghĩa dân túy.

Tuổi trẻ
Pericles ra đời c. 495 TCN, ở Athens, Hy Lạp. Ông là con trai của chính trị gia Xanthippus, người, mặc dù bị tẩy chay vào năm 485–484 TCN, đã quay trở lại Athens để chỉ huy quân đội Athen trong chiến thắng của Hy Lạp tại Mycale chỉ 5 năm sau đó. Mẹ của Pericles, Agariste, là một thành viên của gia đình quý tộc quyền lực và gây tranh cãi Alcmaeonidae, và các mối quan hệ gia đình của bà đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp bắt đầu sự nghiệp chính trị của Xanthippus. Agariste là chắt gái của bạo chúa xứ Sicyon, Cleisthenes, và là cháu gái của nhà cải cách người Athens Cleisthenes.

Theo Herodotus và Plutarch, vài đêm trước khi Pericles chào đời, Agariste đã mơ thấy mình sinh ra một con sư tử. Truyền thuyết kể rằng Philip II của Macedon cũng có một giấc mơ tương tự trước khi sinh con trai của ông, Alexander Đại đế. Một cách giải thích về giấc mơ coi sư tử là biểu tượng truyền thống của sự vĩ đại, nhưng câu chuyện cũng có thể ám chỉ đến kích thước hộp sọ lớn bất thường của Pericles, thứ đã trở thành mục tiêu phổ biến của các diễn viên hài đương đại (người gọi anh ta là "Đầu mực", sau mực hoặc hành biển). Mặc dù Plutarch tuyên bố rằng dị tật này là lý do khiến Pericles luôn được miêu tả đội mũ bảo hiểm, nhưng thực tế không phải vậy; mũ bảo hiểm Corinthian thực sự là biểu tượng của cấp bậc chính thức của anh ấy với tư cách là chiến lược gia (tướng quân).

Pericles thuộc về bộ tộc Acamantis (Ἀκαμαντὶς φυλή). Những năm đầu đời của anh thật yên tĩnh; Pericles trẻ hướng nội tránh xuất hiện trước công chúng, thay vào đó thích dành thời gian cho việc học của mình.

Sự quý phái và giàu có của gia đình ông đã cho phép ông hoàn toàn theo đuổi khuynh hướng giáo dục của mình. Ông đã học nhạc từ những bậc thầy thời bấy giờ (Damon của Pythocleides có thể là thầy của ông) và ông được coi là chính trị gia đầu tiên coi trọng triết học. Anh ấy rất thích bầu bạn với các triết gia Protagoras, Zeno xứ Elea và Anaxagoras. Đặc biệt, Anaxagoras đã trở thành một người bạn thân và có ảnh hưởng rất lớn đến ông.

Cách suy nghĩ và sức lôi cuốn hùng biện của Pericles có thể một phần là sản phẩm của việc Anaxagoras nhấn mạnh vào sự bình tĩnh về cảm xúc khi đối mặt với rắc rối và sự hoài nghi về các hiện tượng thần thánh. Tính cách điềm tĩnh và tự chủ của ông cũng thường được coi là sản phẩm của ảnh hưởng của Anaxagoras.

Sự nghiệp chính trị cho đến năm 431 TCN

Bước vào chính trị
Vào mùa xuân năm 472 trước Công nguyên, Pericles trình bày Người Ba Tư của Aeschylus tại Greater Dionysia như một nghi lễ, chứng tỏ rằng ông là một trong những người đàn ông giàu có hơn của Athens. Simon Hornblower đã lập luận rằng việc Pericles lựa chọn vở kịch này, thể hiện một bức tranh hoài cổ về chiến thắng nổi tiếng của Themistocles tại Salamis, cho thấy rằng chính trị gia trẻ tuổi đang ủng hộ Themistocles chống lại đối thủ chính trị của ông là Cimon, người mà phe của ông đã thành công trong việc khiến Themistocles bị tẩy chay ngay sau đó.

Plutarch nói rằng Pericles đứng đầu trong số những người Athen trong bốn mươi năm. Nếu đúng như vậy, Pericles hẳn đã đảm nhận vị trí lãnh đạo vào đầu những năm 460 trước Công nguyên - vào đầu hoặc giữa những năm ba mươi. Trong suốt những năm này, anh ấy đã cố gắng bảo vệ quyền riêng tư của mình và thể hiện mình như một hình mẫu cho đồng bào của mình. Ví dụ, anh ấy thường tránh yến tiệc, cố gắng sống thanh đạm.

Năm 463 TCN, Pericles là công tố viên hàng đầu của Cimon, thủ lĩnh phe bảo thủ bị buộc tội bỏ bê quyền lợi sống còn của Athens ở Macedon. Mặc dù Cimon được trắng án, cuộc đối đầu này đã chứng minh rằng đối thủ chính trị lớn của Pericles là dễ bị tổn thương.

Tẩy chay Cimon
Khoảng năm 461 trước Công nguyên, ban lãnh đạo của đảng dân chủ quyết định đã đến lúc nhắm vào Areopagus, một hội đồng truyền thống do tầng lớp quý tộc Athen kiểm soát, từng là cơ quan quyền lực nhất trong bang. Thủ lĩnh nhóm và người cố vấn của Pericles, Ephialtes, đã đề xuất giảm bớt quyền hạn của Areopagus. Ecclesia (Hội đồng Athen) đã thông qua đề xuất của Ephialtes mà không bị phản đối. Cải cách này báo hiệu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới của "dân chủ cấp tiến".

Đảng dân chủ dần dần chiếm ưu thế trong nền chính trị Athen, và Pericles dường như sẵn sàng tuân theo chính sách dân túy để lấy lòng công chúng. Theo Aristotle, lập trường của Pericles có thể được giải thích bởi thực tế là đối thủ chính trị chính của ông, Cimon, vừa giàu có vừa hào phóng, và có thể giành được sự ưu ái của công chúng bằng cách chia một phần tài sản cá nhân khá lớn của mình một cách xa hoa. Tuy nhiên, nhà sử học Loren J. Samons II lập luận rằng Pericles có đủ nguồn lực để tạo dấu ấn chính trị bằng các phương tiện cá nhân, nếu ông đã chọn như vậy.

Vào năm 461 trước Công nguyên, Pericles đã loại bỏ được đối thủ này về mặt chính trị bằng cách tẩy chay. Lời buộc tội là Cimon đã phản bội thành phố của mình bằng cách giúp đỡ Sparta.

Sau sự tẩy chay của Cimon, Pericles tiếp tục thúc đẩy chính sách xã hội dân túy. Đầu tiên, ông đề xuất một sắc lệnh cho phép người nghèo xem các vở kịch sân khấu mà không phải trả tiền, với việc nhà nước đài thọ chi phí vào cửa của họ. Với các sắc lệnh khác, ông đã hạ thấp yêu cầu về tài sản đối với chức vụ tổng tài vào năm 458–457 trước Công nguyên và ban tặng mức lương hậu hĩnh cho tất cả các công dân làm bồi thẩm đoàn tại Heliaia (tòa án tối cao của Athens) một thời gian ngay sau năm 454 trước Công nguyên. Tuy nhiên, biện pháp gây tranh cãi nhất của ông là luật năm 451 trước Công nguyên giới hạn quyền công dân của người Athen đối với những người có nguồn gốc Athen ở cả hai bên.

Những biện pháp như vậy đã thúc đẩy những người chỉ trích Pericles buộc ông phải chịu trách nhiệm về sự suy thoái dần dần của nền dân chủ Athen. Constantine Paparrigopoulos, một nhà sử học lớn của Hy Lạp hiện đại, lập luận rằng Pericles tìm cách mở rộng và ổn định tất cả các thể chế dân chủ. Theo đó, ông đã ban hành luật cho phép các tầng lớp thấp hơn tiếp cận hệ thống chính trị và các cơ quan công quyền, những điều mà trước đây họ đã bị cấm.

Theo Samons, Pericles tin rằng cần phải nâng cao các bản demo, trong đó ông nhìn thấy một nguồn sức mạnh chưa được khai thác của người Athen và yếu tố quan trọng của sự thống trị quân sự của người Athen. (Hạm đội, xương sống của quyền lực Athen kể từ thời của Themistocles, được điều khiển gần như hoàn toàn bởi các thành viên của tầng lớp thấp hơn.)

Ngược lại, Cimon rõ ràng tin rằng không còn không gian trống nào cho sự tiến hóa dân chủ tồn tại. Ông chắc chắn rằng nền dân chủ đã đạt đến đỉnh cao và những cải cách của Pericles đang dẫn đến sự bế tắc của chủ nghĩa dân túy. Theo Paparrigopoulos, lịch sử đã minh oan cho Cimon, bởi vì Athens, sau cái chết của Pericles, đã chìm vào vực thẳm của tình trạng hỗn loạn chính trị và mị dân. Paparrigopoulos khẳng định rằng một sự thụt lùi chưa từng có đã giáng xuống thành phố, nơi vinh quang đã lụi tàn do các chính sách dân túy của Pericles.

Theo một nhà sử học khác, Justin Daniel King, nền dân chủ cấp tiến mang lại lợi ích cho cá nhân người dân, nhưng gây hại cho nhà nước. Ngược lại, Donald Kagan khẳng định rằng các biện pháp dân chủ mà Pericles đưa ra có hiệu lực đã tạo cơ sở cho một sức mạnh chính trị không thể có được. Rốt cuộc, Cimon cuối cùng đã chấp nhận nền dân chủ mới và không phản đối luật công dân, sau khi ông trở về sau cuộc sống lưu vong vào năm 451 trước Công nguyên.

Lãnh đạo Athens
Vụ giết người của Ephialtes vào năm 461 trước Công nguyên đã mở đường cho Pericles củng cố quyền lực của mình. Ông vẫn nắm quyền cho đến khi qua đời vào năm 429 trước Công nguyên.

Chiến tranh Peloponnesia lần thứ nhất
Bài chi tiết: Chiến tranh Peloponnesian lần thứ nhất

Pericles thực hiện chuyến du ngoạn quân sự đầu tiên của mình trong Chiến tranh Peloponnesian lần thứ nhất, một phần là do liên minh của Athens với Megara và Argos gây ra và phản ứng sau đó của Sparta. Năm 454 TCN, ông tấn công Sicyon và Acarnania. Sau đó, ông cố gắng chinh phục Oeniadea trên vịnh Corinth nhưng không thành công, trước khi quay trở về Athens. Năm 451 TCN, Cimon sau cuộc lưu đày trở về và thương lượng một thỏa thuận đình chiến kéo dài 5 năm với Sparta sau một đề xuất của Pericles, một sự kiện cho thấy sự thay đổi trong chiến lược chính trị của Pericles. Pericles có thể đã nhận ra tầm quan trọng của sự đóng góp của Cimon trong các cuộc xung đột đang diễn ra chống lại người Peloponnesus và người Ba Tư. Tuy nhiên, Anthony J. Podlecki lập luận rằng sự thay đổi vị trí bị cáo buộc của Pericles là do các nhà văn cổ đại phát minh ra để hỗ trợ cho "một quan điểm thiên về sự gian trá của Pericles".

Plutarch tuyên bố rằng Cimon đã ký một thỏa thuận chia sẻ quyền lực với các đối thủ của mình, theo đó Pericles sẽ đảm nhận các công việc nội bộ và Cimon sẽ là thủ lĩnh của quân đội Athen, vận động ở nước ngoài. Nếu nó thực sự được thực hiện, món hời này sẽ là một sự nhượng bộ của Pericles rằng ông không phải là một chiến lược gia vĩ đại. Quan điểm của Kagan là Cimon tự thích nghi với các điều kiện mới và thúc đẩy một cuộc hôn nhân chính trị giữa những người theo chủ nghĩa tự do Periclean và những người bảo thủ Cimonian.

Vào giữa những năm 450, người Athen đã phát động một nỗ lực không thành công để hỗ trợ cuộc nổi dậy của người Ai Cập chống lại Ba Tư, dẫn đến một cuộc bao vây kéo dài một pháo đài của Ba Tư ở Đồng bằng sông Nile. Chiến dịch lên đến đỉnh điểm trong thảm họa; quân bao vây bị đánh bại và bị tiêu diệt. Vào năm 451–450 trước Công nguyên, người Athen đã gửi quân đến đảo Síp. Cimon đã đánh bại quân Ba Tư trong Trận Salamis-in-Cyprus, nhưng ông qua đời vì bệnh tật vào năm 449 TCN. Pericles được cho là đã khởi xướng cả hai cuộc thám hiểm ở Ai Cập và Síp, mặc dù một số nhà nghiên cứu, chẳng hạn như Karl Julius Beloch, cho rằng việc cử một hạm đội lớn như vậy phù hợp với tinh thần chính sách của Cimon.

Làm phức tạp thêm câu chuyện về thời kỳ này là vấn đề Hòa bình Callias, được cho là đã chấm dứt tình trạng thù địch giữa người Hy Lạp và người Ba Tư. Bản thân sự tồn tại của hiệp ước đang bị tranh cãi gay gắt, các chi tiết cụ thể cũng như quá trình đàm phán của nó còn mơ hồ.[47] Ernst Badian tin rằng hòa bình giữa Athens và Ba Tư lần đầu tiên được phê chuẩn vào năm 463 trước Công nguyên (làm cho sự can thiệp của người Athen vào Ai Cập và Síp vi phạm hòa bình), và được đàm phán lại khi kết thúc chiến dịch ở Síp, có hiệu lực trở lại vào năm 449–448 trước Công nguyên.

Ngược lại, John Fine cho rằng nền hòa bình đầu tiên giữa Athens và Ba Tư đã được ký kết vào năm 450–449 TCN, do tính toán của Pericles rằng xung đột đang diễn ra với Ba Tư đang làm suy yếu khả năng mở rộng ảnh hưởng của Athens ở Hy Lạp và Aegean. Kagan tin rằng Pericles đã sử dụng Callias, anh rể của Cimon, như một biểu tượng của sự đoàn kết và thuê anh ta nhiều lần để đàm phán các thỏa thuận quan trọng.

Vào mùa xuân năm 449 trước Công nguyên, Pericles đề xuất Nghị định của Quốc hội, dẫn đến một cuộc họp ("Đại hội") của tất cả các quốc gia Hy Lạp để xem xét vấn đề xây dựng lại các ngôi đền đã bị người Ba Tư phá hủy. Đại hội thất bại vì lập trường của Sparta, nhưng ý định của Pericles vẫn chưa rõ ràng. Một số nhà sử học cho rằng ông muốn thành lập một liên minh với sự tham gia của tất cả các thành phố Hy Lạp; những người khác nghĩ rằng ông muốn khẳng định ưu thế vượt trội của Athen. Theo nhà sử học Terry Buckley, mục tiêu của Sắc lệnh Quốc hội là một nhiệm vụ mới cho Liên đoàn Delian và việc thu "phoros" (thuế).

Trong Chiến tranh Thần thánh lần thứ hai, Pericles đã lãnh đạo quân đội Athen chống lại Delphi và phục hồi quyền chủ quyền của Phocis đối với nhà tiên tri. Năm 447 trước Công nguyên, Pericles tham gia vào chuyến du ngoạn được ngưỡng mộ nhất của mình, trục xuất những người man rợ khỏi bán đảo Gallipoli của người Thracia, để thành lập thực dân Athen trong khu vực. Tuy nhiên, vào thời điểm này, Athens đang bị thách thức nghiêm trọng bởi một số cuộc nổi dậy giữa các thần dân của nó. Năm 447 TCN các nhà tài phiệt Thebes âm mưu chống lại phe dân chủ. Người Athen yêu cầu họ đầu hàng ngay lập tức, nhưng sau Trận chiến Coronea, Pericles buộc phải chấp nhận mất Boeotia để thu hồi các tù binh bị bắt trong trận chiến đó. Boeotia nằm trong tay thù địch, Phocis và Locris trở nên bất ổn và nhanh chóng nằm dưới sự kiểm soát của các nhà tài phiệt thù địch.

Năm 446 trước Công nguyên, một cuộc nổi dậy nguy hiểm hơn đã nổ ra. Euboea và Megara nổi dậy. Pericles cùng quân của mình vượt qua Euboea, nhưng buộc phải quay trở lại khi quân Spartan xâm lược Attica. Thông qua hối lộ và đàm phán, Pericles đã xoa dịu mối đe dọa sắp xảy ra, và người Sparta trở về nhà. Khi Pericles sau đó được kiểm toán về việc xử lý tiền công, khoản chi 10 nhân tài là không đủ chính đáng, vì các tài liệu chính thức chỉ đề cập rằng số tiền này được chi cho một "mục đích rất nghiêm túc". Tuy nhiên, "mục đích nghiêm trọng" (cụ thể là hối lộ) đã quá rõ ràng đối với các kiểm toán viên nên họ đã phê duyệt khoản chi mà không cần sự can thiệp của chính quyền và thậm chí không cần điều tra bí ẩn.

Sau khi mối đe dọa của người Spartan đã bị loại bỏ, Pericles quay trở lại Euboea để dẹp tan cuộc nổi dậy ở đó. Sau đó, ông trừng phạt những chủ đất của Chalcis, những người đã bị mất tài sản. Trong khi đó, cư dân của Histiaea, những người đã tàn sát thủy thủ đoàn của một chiếc trireme của Athen, đã bị nhổ bật gốc và thay thế bằng 2.000 người định cư Athen. Cuộc khủng hoảng đã chính thức kết thúc bởi Hòa bình Ba mươi năm (mùa đông năm 446–445 TCN), trong đó Athens từ bỏ hầu hết tài sản và quyền lợi trên lục địa Hy Lạp mà họ đã giành được từ năm 460 TCN, và cả Athens và Sparta. đồng ý không cố gắng thu phục đồng minh của bang khác.

Trận chiến cuối cùng với những người bảo thủ
Năm 444 TCN, phe bảo thủ và phe dân chủ đối đầu nhau trong một cuộc đấu tranh gay gắt. Nhà lãnh đạo mới đầy tham vọng của những người bảo thủ, Thucydides (đừng nhầm với nhà sử học cùng tên), đã buộc tội Pericles về sự hoang phí, chỉ trích cách ông chi tiền cho kế hoạch xây dựng đang diễn ra. Thucydides ban đầu cố gắng kích động niềm đam mê của giáo hội liên quan đến những cáo buộc có lợi cho mình. Tuy nhiên, khi Pericles phát biểu, những lập luận kiên quyết của ông đã đặt Thucydides và những người bảo thủ vào thế phòng thủ. Cuối cùng, Pericles đề xuất hoàn trả cho thành phố tất cả các chi phí đáng ngờ từ tài sản riêng của mình, với điều kiện là ông sẽ thực hiện các dòng chữ cống hiến dưới tên của chính mình. Lập trường của anh ấy đã được hoan nghênh bằng những tràng pháo tay, và Thucydides đã bị đánh bại một cách rõ ràng, nếu bất ngờ. Vào năm 442 trước Công nguyên, công chúng Athen đã bỏ phiếu tẩy chay Thucydides khỏi thành phố trong 10 năm và Pericles một lần nữa trở thành người cai trị chính trường Athen không bị thách thức.

Sự cai trị của Athens đối với liên minh của nó
Pericles muốn ổn định sự thống trị của Athens đối với liên minh của nó và thực thi ưu thế của nó ở Hy Lạp. Quá trình mà Liên minh Delian chuyển đổi thành một đế chế Athen thường được coi là đã bắt đầu từ rất lâu trước thời của Pericles, vì nhiều đồng minh trong liên minh đã chọn cống nạp cho Athens thay vì điều khiển tàu cho hạm đội của liên minh, nhưng quá trình biến đổi đã được tăng tốc và đưa đến kết luận bởi Pericles.

Những bước cuối cùng trong quá trình chuyển đổi sang đế chế có thể đã được kích hoạt bởi thất bại của Athens ở Ai Cập, thất bại này đã thách thức sự thống trị của thành phố ở Aegean và dẫn đến cuộc nổi dậy của một số đồng minh, chẳng hạn như Miletus và Erythrae. Vì lo sợ thực sự cho sự an toàn của mình sau thất bại ở Ai Cập và các cuộc nổi dậy của đồng minh, hoặc là cái cớ để giành quyền kiểm soát tài chính của Liên minh, Athens đã chuyển ngân khố của liên minh từ Delos đến Athens vào năm 454–453 TCN.

Đến năm 450–449 TCN, các cuộc nổi dậy ở Miletus và Erythrae bị dập tắt và Athens khôi phục quyền cai trị đối với các đồng minh của mình. Khoảng năm 447 trước Công nguyên, Clearchus đề xuất Nghị định tiền đúc, trong đó áp đặt tiền đúc, trọng lượng và thước đo bằng bạc của Athen đối với tất cả các đồng minh. Theo một trong những điều khoản nghiêm ngặt nhất của sắc lệnh, thặng dư từ hoạt động đúc tiền phải được đưa vào một quỹ đặc biệt, và bất kỳ ai đề xuất sử dụng nó theo cách khác đều phải chịu án tử hình.

Chính từ kho bạc của liên minh, Pericles đã huy động được số tiền cần thiết để thực hiện kế hoạch xây dựng đầy tham vọng của mình, tập trung vào "Thành cổ Periclean", bao gồm Propylaea, đền Parthenon và bức tượng vàng của nữ thần Athena, được điêu khắc bởi Phidias, bạn của Pericles. Năm 449 TCN Pericles đề xuất một sắc lệnh cho phép sử dụng 9.000 nhân tài để tài trợ cho chương trình tái thiết lớn các ngôi đền Athen. Angelos Vlachos, một Viện sĩ người Hy Lạp, chỉ ra việc sử dụng ngân khố của liên minh do Pericles khởi xướng và thực hiện, là một trong những vụ tham ô lớn nhất trong lịch sử loài người; Tuy nhiên, sự biển thủ này đã tài trợ cho một số sáng tạo nghệ thuật kỳ diệu nhất của thế giới cổ đại.

Chiến tranh Samia
Bài chi tiết: Trận Samian

Chiến tranh Samian là một trong những sự kiện quân sự quan trọng cuối cùng trước Chiến tranh Peloponnesian. Sau sự tẩy chay của Thucydides, Pericles được bầu lại hàng năm vào chức vụ tướng quân, chức vụ duy nhất mà ông từng chính thức nắm giữ, mặc dù ảnh hưởng của ông lớn đến mức khiến ông trở thành người cai trị trên thực tế của bang. Vào năm 440 trước Công nguyên, Samos gây chiến với Miletus để giành quyền kiểm soát Priene, một thành phố cổ của Ionia ở chân đồi Mycale. Bị chiến tranh làm cho tồi tệ nhất, người Milesia đến Athens để bào chữa cho vụ kiện của họ chống lại người Samian.

Khi người Athen ra lệnh cho hai bên ngừng đánh nhau và đưa vụ việc ra phân xử ở Athens, người Samia đã từ chối. Đáp lại, Pericles đã thông qua một sắc lệnh gửi một đoàn thám hiểm đến Samos, "cáo buộc chống lại người dân của nó rằng, mặc dù họ được lệnh ngừng cuộc chiến chống lại người Milesian, nhưng họ đã không tuân thủ".

Trong một trận hải chiến, người Athen dưới sự chỉ huy của Pericles và chín vị tướng khác đã đánh bại lực lượng của Samos và áp đặt lên hòn đảo một chính quyền Athen. Khi người Samia nổi dậy chống lại sự cai trị của Athen, Pericles đã buộc quân nổi dậy phải đầu hàng sau một cuộc bao vây cam go kéo dài 8 tháng, dẫn đến sự bất mãn đáng kể trong các thủy thủ Athen. Pericles sau đó đã dập tắt một cuộc nổi dậy ở Byzantium và khi trở về Athens, ông đã tổ chức tang lễ để vinh danh những người lính đã hy sinh trong cuộc viễn chinh.

Giữa năm 438 và 436 TCN Pericles lãnh đạo hạm đội của Athens ở Pontus và thiết lập quan hệ hữu nghị với các thành phố Hy Lạp trong khu vực. Pericles cũng tập trung vào các dự án nội bộ, chẳng hạn như việc củng cố Athens (việc xây dựng "bức tường ở giữa" vào khoảng năm 440 trước Công nguyên), và vào việc thành lập các giáo sĩ mới, chẳng hạn như Andros, Naxos và Thurii (444 trước Công nguyên) cũng như Amphipolis (437–436 TCN).

Cuộc sống cá nhân
Pericles, theo phong tục của người Athens, lần đầu tiên kết hôn với một trong những người thân nhất của ông, người mà ông có hai con trai, Paralus và Xanthippus, nhưng vào khoảng năm 445 trước Công nguyên, Pericles đã ly dị vợ. Anh ta gả cô cho một người chồng khác, với sự đồng ý của những người họ hàng nam của cô. Tên của người vợ đầu tiên của ông không được biết đến; thông tin duy nhất về cô ấy là cô ấy là vợ của Hipponicus, trước khi kết hôn với Pericles, và là mẹ của Callias từ cuộc hôn nhân đầu tiên này.

Sau khi Pericles ly dị vợ, ông có mối quan hệ lâu dài với Aspasia of Miletus, người mà ông có một con trai, Pericles the Younger.[118] Trong khi Aspasia được nhiều người trong xã hội Athens đánh giá cao, thì việc cô không phải là người Athen đã khiến nhiều người công kích mối quan hệ của họ. Ngay cả con trai của Pericles, Xanthippus, người có tham vọng chính trị, đã không ngần ngại nói xấu cha mình.[119] Tuy nhiên, những phản đối như vậy không làm suy giảm đáng kể sự nổi tiếng của cặp đôi và Pericles sẵn sàng chống lại những lời buộc tội rằng mối quan hệ của anh với Aspasia đang làm băng hoại xã hội Athen.

Em gái và cả hai người con trai hợp pháp của ông, Xanthippus và Paralus, đã chết trong Đại dịch Athens. Ngay trước khi ông qua đời, người Athen đã cho phép thay đổi luật năm 451 trước Công nguyên khiến người con lai Athen của ông với Aspasia, Pericles the Younger, trở thành công dân và là người thừa kế hợp pháp, một quyết định nổi bật khi xét đến chính Pericles đã đề xuất luật giới hạn quyền công dân đối với những người có nguồn gốc Athen ở cả hai bên.

Thanh danh
Perikles là người sáng lập đế quốc Athena. Athena không phải là một đế quốc được cả thế giới biết đến, với những nhà chinh phạt vĩ đại như Alexandros Đại đế, Julius Caesar, Timur Lenk, v.v… Athena dần dần thu phục các thị quốc Hy Lạp khác.

5 tuổi trong khi nhân dân Hy Lạp đánh đuổi quân Ba Tư xâm lược tại Marathon, ở tuổi dậy thì khi quân Ba Tư chinh phạt Hy Lạp lần 2 và 20 tuổi khi thế lực Athena trở nên hùng mạnh, Perikles cho rằng Athena phải có nền dân chủ, trong khi giới quý tộc Athena thường tranh chấp quyền lực. Nhưng ông cũng cho rằng, nền dân chủ cần phải có đường lối lãnh đạo đúng đắn, kiên quyết. Năm 430 TCN, ông giữ một chức lớn trong hội đồng lập pháp Athena, nắm mọi quyết định trong việc trị quốc. Sử gia Thucydides đã mô tả Perikles ở cương vị này như sau:

Xem thêm
 Nghệ thuật Hy Lạp cổ
 Văn hoá Hy Lạp
 Điêu khắc Hy Lạp cổ
 Biên niên sử Hy Lạp cổ

Chú thích

Tham khảo
 Hamish Aird (2004) Pericles: The Rise and Fall Athenian Democracy, The Rosen Publishing Group.

Sinh năm 495 TCN
Mất năm 429 TCN
Năm 429 TCN
Năm 495 TCN
Chính khách Hy Lạp cổ đại
Người Athena cổ đại
Sinh thập niên 490
Tướng Hy Lạp cổ đại
Văn hóa Hy Lạp
Người Hy Lạp


title: Quận Wright, Iowa

text:
Quận Wright là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Clarion. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: Danh sách đơn vị quân đội Liên Xô tham gia chiến dịch sông Dniepr

text:
Trận sông Dniepr là một chuỗi các chiến dịch tấn công chiến lược của Quân đội Liên Xô trong các giai đoạn mở đầu cho thời kỳ thứ ba của cuộc chiến tranh Xô-Đức, đồng thời là một trận đánh lớn của Chiến tranh thế giới thứ hai. Diễn ra trên phần phía Nam của khu vực trung tâm và suốt chiều dài cánh Nam mặt trận Xô-Đức với tổng độ dài mặt trận lên đến hơn 1.600 km trên toàn bộ phần tả ngạn sông Dniepr và vùng Donbas, chuỗi các chiến dịch này đã thu hút khoảng 3.900.000 sĩ quan và binh sĩ của cả hai bên tham chiến. Quân đội Đức Quốc xã huy động 8 tập đoàn quân, trong đó có 2 tập đoàn quân xe tăng và 2 tập đoàn quân không quân với hơn 70 sư đoàn tham chiến. Ngoài ra, còn có 6 sư đoàn quân Romania chiến đấu trong đội hình Tập đoàn quân 17 (Đức). Quân đội Liên Xô đã huy động 5 phương diện quân với 38 tập đoàn quân trong đó 4 tập đoàn quân xe tăng và 5 tập đoàn quân không quân tham gia trận đánh này với 2.650.000 quân, một khối lượng binh lực lớn nhất kể từ khi khởi đầu cuộc Chiến tranh Xô-Đức. Nhưng với trận tuyến dài đến trên 1600 km, mật độ binh lực chỉ được phân bố đậm đặc trên các hướng tấn công chính. Hình thế binh lực của quân đội Liên Xô bố trí từ Bắc xuống Nam cũng không đồng đều giữa các phương diện quân: Tham chiến bên phía quân đội Liên Xô còn có Lữ đoàn Tiệp Khắc 1 tham gia trong đội hình Phương diện quân Voronezh (từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 đổi thành Phương diện quân Ukraina 1).

Phương diện quân Trung tâm

Từ ngày 20 tháng 10 năm 1943, Phương diện quân Trung tâm đổi tên thành Phương diện quân Belorussia 1 do đại tướng K. K. Rokossovsky làm tư lệnh; thượng tướng M. S. Malinin làm tham mưu trưởng; trung tướng K. F. Teleghin là ủy viên hội đồng quân sự với 7 tập đoàn quân trong đội hình ở thời điểm khai trận:

Tập đoàn quân xe tăng 2
Do các trung tướng A. G. Rodin và I. S. Bogdanov lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn xe tăng 3
 Các lữ đoàn xe tăng 49, 50 và 103;
 Lữ đoàn cơ giới 57;
 Trung đoàn pháo tự hành 1540;
 Trung đoàn pháo chống tăng 881;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát 74;
 Trung đoàn pháo tầm xa 728;
 Trung đoàn lựu pháo 234;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 126
 Lữ đoàn phòng không 121.

Quân đoàn xe tăng 16
 Các lữ đoàn xe tăng 107, 109, 164;
 Lữ đoàn cơ giới 15;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1441, 1542;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát 51;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 298;
 Trung đoàn lựu pháo 729;
 Trung đoàn súng cối 226;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 89;
 Lữ đoàn phòng không 1721.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo binh 86 (từ ngày 20 tháng 10 là Sư đoàn pháo binh cận vệ 4);
 Lữ đoàn xe tăng độc lập 11;
 Lữ đoàn cơ giới độc lập 87.

Tập đoàn quân 13
Do trung tướng N. P. Pukhov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 27
 Các sư đoàn bộ binh 140, 149 và 287;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 130 và 645;
 Trung đoàn súng cối 128;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 5.

Quân đoàn bộ binh 28
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 4, 70 và các sư đoàn bộ binh 246, 415;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 23;
 Trung đoàn súng cối 476;
 Trung đoàn phòng không 1287.

Quân đoàn bộ binh 76
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 6, 121 và sư đoàn bộ binh 112;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 868 và 1643;
 Trung đoàn súng cối 477;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 47.

Quân đoàn bộ binh 77
 Các sư đoàn bộ binh 143, 181 và 397;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1645 và 1660;
 Trung đoàn súng cối 497;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 323.

Quân đoàn xe tăng 25
 Các lữ đoàn xe tăng 111, 162 và 175;
 Lữ đoàn cơ giới 20;
 Các trung đoàn pháo tự hành 53 và 1497;
 Trung đoàn pháo binh 746;
 Trung đoàn súng cối 459;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 2;
 Trung đoàn phòng không 1701.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo binh cận vệ 19;
 Sư đoàn phòng không 10;
 Các lữ đoàn xe tăng độc lập 129 và 150;
 Các trung đoàn pháo tự hành độc lập 999, 1889 và 1890.

Tập đoàn quân 48

Do trung tướng P. L. Romanenko chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 6
 Các sư đoàn bộ binh 41, 73, 80 và 81;
 Trung đoàn pháo tự hành 1168;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 84;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 3;
 Trung đoàn phòng không 461.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 8

 Các sư đoàn bộ binh 118, 122, 211 và 280;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 220 và Trung đoàn pháo chống tăng 1170;
 Trung đoàn súng cối 479.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng 202;
 Sư đoàn phòng không 31.

Tập đoàn quân 60
Do trung tướng I. D. Chernyakhovsky chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 15
 Các sư đoàn bộ binh 141, 322 và 336;
 Trung đoàn cơ giới 37;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 350 và 563;
 Trung đoàn súng cối 138;
 Trung đoàn phòng không 217.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 18
 Các sư đoàn bộ binh 108, 280 và 351;
 Trung đoàn cơ giới 49;
 Các trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 7 và 28;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 88.

Quân đoàn bộ binh 23
 Các sư đoàn bộ binh 8, 147 và 226;
 Trung đoàn cơ giới 58;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 640 và 1075;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 98;

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo chống tăng 59 gồm các trung đoàn 1178, 1506 và 1646;
 Sư đoàn phòng không 23 gồm các trung đoàn 1064, 1336, 1342 và 1348;
 Trung đoàn pháo tự hành 1219.

Tập đoàn quân 65
Do tướng P. I. Batov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 18
 Các sư đoàn bộ binh 69, 115, 162, 193;
 Sư đoàn pháo binh hỗn hợp 5 (trong đó có trung đoàn 10 sử dụng BM-13);
 Trung đoàn pháo chống tăng 20;
 Trung đoàn súng cối 487;
 Trung đoàn cơ giới phòng không 255.

Quân đoàn bộ binh 19
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 38 và 82;
 Sư đoàn pháo binh hỗn hợp 12;
 Trung đoàn pháo chống tăng 41;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 37;
 Trung đoàn pháo tự hành 1816.

Quân đoàn bộ binh 95
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 37, 44 và sư đoàn bộ binh 172;
 Sư đoàn pháo binh cận vệ 5;
 Trung đoàn pháo chống tăng 543;
 Trung đoàn súng cối 92;
 Trung đoàn pháo tự hành 1888.

Quân đoàn bộ binh 105
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 75 và các sư đoàn bộ binh 132, 253;
 Sư đoàn pháo binh 22;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 143;
 Các trung đoàn súng cối cận vệ 311 và 313.

Quân đoàn xe tăng cận vệ 1
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 15, 16 và 17;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 1;
 Các trung đoàn pháo tự hành 237, 1001, 1541;
 Lữ đoàn bộ binh cận vệ 1;
 Lữ đoàn kỵ binh 65;
 Trung đoàn pháo binh 732;
 Trung đoàn súng cối 455;
 Trung đoàn pháo phản lực cận vệ 43;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 80.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn phòng không cận vệ 2 gồm các trung đoàn 302, 303, 304 và 306;
 Sư đoàn phòng không cận vệ 3 gồm các trung đoàn 297, 307, 308 và 309.

Tập đoàn quân không quân 16
Do thượng tướng S. I. Rudelko chỉ huy.

Phương diện quân Voronezh
(Từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 là Phương diện quân Ukraina 1) do đại tướng N. F. Vatutin làm tư lệnh, trung tướng S. P. Ivanov làm tham mưu trưởng, thiếu tướng K. S. Krainyukov làm ủy viên hội đồng quân sự với 9 tập đoàn quân ở thời điểm khai trận:

Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3
Do trung tướng P. S. Rybalko chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn xe tăng cận vệ 6
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 51, 52, 53;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 22;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1441 và 1893;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 3;
 Trung đoàn pháo binh cận vệ 55;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 272;
 Lữ đoàn phòng không cận vệ 286.

Quân đoàn xe tăng cận vệ 7
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 54, 55, 56;
 Lữ đoàn cơ giới 23;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 2;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1419 và 1894.
 Các trung đoàn pháo binh 31 và 91.
 Các trung đoàn phòng không 1381 và 1394.

Quân đoàn cơ giới cận vệ 9
 Các lữ đoàn cơ giới 69, 70, 71;
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 47 và 59;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1454 và 1823;
 Tiểu đoàn trinh sát cơ giới 100;
 Trung đoàn pháo binh 396;
 Trung đoàn súng cối 616;
 Trung đoàn phòng không 1719.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo binh cận vệ 4 gồm trung đoàn pháo tầm xa cận vệ 56, trung đoàn súng cối cận vệ 467, trung đoàn phòng không cận vệ 387;
 Trung đoàn cơ giới trinh sát 166;
 Lữ đoàn xe tăng cận vệ 91;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1835 và 1836.

Tập đoàn quân 38
Do trung tướng N. E. Chibisov và thượng tướng K. S. Moskalenko (từ tháng 10 năm 1943) lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 17
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 68 và các sư đoàn bộ binh 211, 240;
 Lữ đoàn pháo binh tầm xa cận vệ 24;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 7;
 Trung đoàn lựu pháo 805;
 Trung đoàn pháo chống tăng 222;
 Trung đoàn súng cối cơ giới 3;
 Trung đoàn phòng không 1288;

Quân đoàn bộ binh 21
 Các sư đoàn bộ binh 100, 135 và 155;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 9;
 Lữ đoàn pháo binh tầm xa cận vệ 76;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 315;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1076 và 1593;
 Trung đoàn súng cối 419.

Quân đoàn bộ binh 74
 Các sư đoàn bộ binh 167, 183 và 305;
 Trung đoàn cơ giới 39;
 Trung đoàn pháo binh tầm xa 628;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 316;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1663 và 1689;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 314;

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo binh 13 gồm trung đoàn pháo tầm xã 42, trung đoàn lựu pháo 47, các trung đoàn pháo chống tăng 88 và 91, trung đoàn pháo phản lực 101 sử dụng BM-13, trung đoàn súng cối 17;
 Sư đoàn phòng không 21 gồm các trung đoàn 1044, 1334, 1340 và 1346.

Tập đoàn quân 40
Do trung tướng K. S. Moskalenko và trung tướng F. F. Zhmachenko (từ tháng 10 năm 1943) lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 50
 Các sư đoàn bộ binh 74, 163, 241;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 8;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 4;
 Các trung đoàn súng cối cận vệ 9, 10;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 16.

Quân đoàn bộ binh 51
 Các sư đoàn bộ binh 107, 232 và 340;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận 317;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1666 và 1667;
 Trung đoàn súng cối 493;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 328.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn bộ binh độc lập Tiệp Khắc 1 (từ tháng 10 năm 1943 được chuyển thuộc Tập đoàn quân 38);
 Trung đoàn pháo tự hành 1812;
 Sư đoàn pháo binh 33;
 Lữ đoàn pháo phản lực 25 sử dụng BM-13;
 Sư đoàn phòng không 9 gồm các trung đoàn 800, 974, 981 và 993.

Tập đoàn quân 27
Do trung tướng S. G. Trofimenko chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 46
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 6 và các sư đoàn bộ binh 166, 241;
 Trung đoàn pháo chống tăng 680;
 Trung đoàn súng cối 480;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 33.

Quân đoàn bộ binh 47
 Các sư đoàn bộ binh 38, 136, 180;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1672;
 Trung đoàn súng cối 492;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 83.

Các đơn vị trực thuộc
 Các sư đoàn bộ binh 206, 309, 337;
 Sư đoàn phòng không 249.

Tập đoàn quân 47
Do các trung tướng P. P. Korzun, F. F. Zhmachenko và V. S. Polenov lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 106
 Các sư đoàn bộ binh 58, 133 và 359;
 Trung đoàn pháo tầm xa 123;
 Trung đoàn lựu pháo 1167;
 Trung đoàn súng cối 460;
 Trung đoàn phòng không 253.

Quân đoàn bộ binh 102
 Sư đoàn bộ binh 339 và các lữ đoàn bộ binh 16 và 103;
 Các trung đoàn pháo binh 25 và 547;
 Trung đoàn súng cối 460;
 Trung đoàn phòng không 1488.

Tập đoàn quân cận vệ 4
Do các trung tướng A. I. Zyghin và I. V. Galanin lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 20
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 5, 6 và sư đoàn bộ binh 375;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 33;
 Trung đoàn xe tăng cận vệ 47.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 21
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 69 và sư đoàn bộ binh 138;
 Trung đoàn pháo chống tăng 452;
 Trung đoàn súng cối 466;
 Trung đoàn xe tăng cận vệ 59.

Các đơn vị trực thuộc
Sư đoàn phòng không 27 gồm các trung đoàn 1354, 1358, 1364 và 1370.

Tập đoàn quân cận vệ 6
Do trung tướng I. M. Chistyakov chỉ huy, trung biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 23
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 51, 52 và sư đoàn bộ binh 37;
 Các trung đoàn cơ giới cận vệ 3, 27, 30;
 Lữ đoàn pháo binh cận vệ 19;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 6;
 Lữ đoàn súng cối cận vệ 21;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 64.

Quân đoàn bộ binh 96
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 67, 71 và sư đoàn bộ binh 165;
 Các trung đoàn cơ giới 32, 38, 65;
 Trung đoàn pháo binh 25;
 Trung đoàn pháo chống tăng 496;
 Trung đoàn súng cối 295;
 Các trung đoàn phòng không cận vệ 26, 27.

Quân đoàn bộ binh 97
 Các sư đoàn bộ binh 1, 186 và 391;
 Các trung đoàn cơ giới 221 và 249;
 Trung đoàn pháo binh 1235;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1240;
 Các trung đoàn phòng không cận vệ 42 và 70.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn bộ binh 150;
 Sư đoàn pháo tầm xa 20 gồm lữ đoàn pháo tầm xa 53, lữ đoàn pháo chống tăng 93, lữ đoàn pháo phản lực 102 sử dụng BM-13, lữ đoàn súng cối 20, trung đoàn phòng không 1478;
 Sư đoàn lựu pháo 27 gồm các lữ đoàn lựu pháo 76, 78; lữ đoàn pháo phản lực 74, các tiểu đoàn phòng không 386 và 467;
 Sư đoàn phòng không 47 gồm các trung đoàn 1585, 1586, 1591, 1592;
 Lữ đoàn xe tăng cận vệ 38 được tăng cường tiểu đoàn pháo tự hành 1539.

Tập đoàn quân xe tăng 1
Do trung tướng M.E. Katukov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn xe tăng cận vệ 8
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 19, 20, 21;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 1;
 Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 354 và trung đoàn pháo tự hành 1451;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 8;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 353;
 Trung đoàn pháo binh 762;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 265;
 Các trung đoàn phòng không cận vệ 358 và 405.

Quân đoàn xe tăng cận vệ 11
 Các lữ đoàn xe tăng 40, 44, 45;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 27;
 Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 293 và trung đoàn pháo tự hành 1535;
 Tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 9;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 362;
 Trung đoàn pháo binh 391;
 Các trung đoàn phòng không cận vệ 53 và 270.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng cận vệ 64;
 Trung đoàn trinh sát cơ giới 81;
 Sư đoàn phòng không 8, gồm các trung đoàn 797, 848, 978, 1063 và trung đoàn bộ binh cận vệ 79.

Tập đoàn quân không quân 2
Do thượng tướng S. S. Krasovsky chỉ huy

Phương diện quân Thảo nguyên
(Từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 là Phương diện quân Ukraina 2) do đại tướng I. S. Koniev làm tư lệnh, trung tướng M. V. Zakharov làm tham mưu trưởng, trung tướng I. Z. Susaykov làm ủy viên hội đồng quân sự với 5 tập đoàn quân ở thời điểm khai trận:

Tập đoàn quân cận vệ 5
Do trung tướng A. S. Zhadov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 32
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 6, 96, 97, 110 và sư đoàn bộ binh 214;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 8;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 11 và Trung đoàn pháo chống tăng 301;
 Trung đoàn pháo binh cận vệ 256;
 Trung đoàn pháo phản lực 1110;
 Trung đoàn phòng không 225.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 33
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 9, 13 và sư đoàn bộ binh 111;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 27;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 34 và trung đoàn pháo chống tăng 444;
 Trung đoàn súng cối 469;
 Trung đoàn pháo phản lực 1327.

Các đơn vị trực thuộc
 Các lữ đoàn pháo binh 13, 16;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 308;
 Trung đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 57;
 Sư đoàn phòng không 29.

Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5
Do trung tướng P. A. Rotmistrov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn xe tăng 18
 Các lữ đoàn xe tăng 110, 170 và 181;
 Lữ đoàn cơ giới 32;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1438 và 1543;
 Tiểu đoàn trinh sát cơ giới 78;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1000;
 Trung đoàn pháo binh 292;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 106;
 Trung đoàn phòng không 1694.

Quân đoàn xe tăng 29
 Các lữ đoàn xe tăng 25, 31 và 32;
 Lữ đoàn cơ giới 53;
 Tiểu đoàn trinh sát cơ giới 75;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1446 và 1549;
 Trung đoàn pháo binh 108;
 Trung đoàn súng cối 271;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 11.

Quân đoàn cơ giới cận vệ 5
 Các lữ đoàn cơ giới cận vệ 10,11 và 12;
 Các lữ đoàn xe tăng cận vệ 24 và 104;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1447 và 1529;
 Tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 2;
 Trung đoàn pháo binh 737;
 Trung đoàn súng cối 285;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 409.

Các đơn vị trực thuộc
 Các trung đoàn cơ giới cận vệ 1 và 53 (trực thuộc tập đoàn quân);
 Trung đoàn pháo tầm xa 678;
 Trung đoàn pháo chống tăng 689;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 76;
 Sư đoàn phòng không 6 gồm các trung đoàn 146, 366, 516 và 1062;
 Phi đội không quân trinh sát 994 (trực thuộc tập đoàn quân).

Tập đoàn quân cận vệ 7
Do trung tướng M. S. Sumilov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 24
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 8, 36 và 41;
 Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 161;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 97;
 Các trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 114 và 115;
 Các trung đoàn súng cối 263;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 162.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 25
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 72, 81 và sư đoàn bộ binh 409;
 Các trung đoàn cơ giới cận vệ 302 và 309;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 30;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1661 và 1669;
 Trung đoàn súng cối 290.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn bộ binh 303;
 Lữ đoàn xe tăng 27;
 Các trung đoàn trinh sát cơ giới 34 và 38;
 Sư đoàn phòng không 5 gồm các trung đoàn 670, 743, 1119 và 1181.

Tập đoàn quân 53
Do trung tướng I. M. Mangarov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 48
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 14 và các sư đoàn bộ binh 252, 299;
 Lữ đoàn pháo binh 31;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 6;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 89.

Quân đoàn bộ binh 75
 Các sư đoàn bộ binh 116, 213, 233;
 Trung đoàn pháo binh 1328;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 232 và 1316;
 Các trung đoàn súng cối cận vệ 96 và 461.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn pháo binh 30 gồm các trung đoàn 1361, 1367, 1373 và 1375;
 Các tiểu đoàn trinh sát 63 và 122.

Tập đoàn quân 57
Do trung tướng N. A. Gaghen chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 49
 Các sư đoàn bộ binh 19, 223;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 80;
 Trung đoàn pháo chống tăng 374;
 Tiểu đoàn trinh sát pháo 227

Quân đoàn bộ binh 64
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 73, 78 và sư đoàn bộ binh 52;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 258;
 Trung đoàn pháo chống tăng 595;
 Trung đoàn phòng không 227.

Quân đoàn bộ binh 68
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 80; các sư đoàn bộ binh 93 và 113;
 Trung đoàn súng cối 523;
 Tiểu đoàn trinh sát 93;
 Trung đoàn phòng không 71.

Các đơn vị trực thuộc
Lữ đoàn xe tăng 96;
Trung đoàn đổ bộ đường không 56.

Tập đoàn quân 69
Do trung tướng V. D. Kryuchenkin chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 31
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 4, 34, 40 và 108;
 Trung đoàn pháo binh cận vệ 68;
 Trung đoàn pháo chống tăng 22.

Quân đoàn bộ binh 67
 Các sư đoàn bộ binh 151, 221 và 302;
 Trung đoàn súng cối 256;
 Trung đoàn phòng không 594.

Tập đoàn quân không quân 5
Do tướng S. K. Goryunov chỉ huy

Phương diện quân Tây Nam
(Từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 đổi thành Phương diện quân Ukraina 2) do đại tướng R. Ya. Malinovsky làm tư lệnh, trung tướng F. I. Kozhenevich làm tham mưu trưởng, trung tướng A. S. Zhentov là ủy viên hội đồng quân sự, đội hình tại thời điểm khai trận gồm có:

Tập đoàn quân 46
Do trung tướng V. V. Glagolev chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 6
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 20 và các sư đoàn bộ binh 152, 353;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 61;
 Trung đoàn pháo binh cận vệ 109;
 Trung đoàn pháo chống tăng 437;
 Trung đoàn súng cối 462;
 Trung đoàn phòng không 1384.

Quân đoàn bộ binh 34
 Các sư đoàn bộ binh 195, 236 và 394;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 301;
 Lữ đoàn pháo binh 115;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1312;
 Trung đoàn súng cối 563;
 Trung đoàn phòng không 1651.

Các đơn vị trực thuộc
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 4;
 Các tiểu đoàn trinh sát cơ giới 52, 187;
 Trung đoàn pháo phản lực cận vệ 42;
 Sư đoàn phòng không 139.

Tập đoàn quân cận vệ 1
Do thượng tướng V. I. Kuznetsov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 11
 Các sư đoàn bộ binh 271, 276, 316;
 Trung đoàn pháo binh 518;
 Trung đoàn pháo chống tăng 163;
 Lữ đoàn súng cối 12;

Quân đoàn bộ binh 94
 Các sư đoàn bộ binh 30, 99, 350;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 65;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1642;
 Trung đoàn súng cối 496.

Quân đoàn bộ binh 107
 Các sư đoàn bộ binh 127, 304, 328;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1644;
 Trung đoàn súng cối 525;
 Trung đoàn phòng không 580.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng 93;
 Các trung đoàn pháo tự hành 1831, 1831;
 Sư đoàn pháo binh 3 gồm các lữ đoàn pháo tầm xa 5, 15; các lữ đoàn lựu pháo 1 và 116; lữ đoàn súng cối 9;
 Sư đoàn phòng không 25 gồm các trung đoàn 1067, 1356, 1362 và 1368.

Tập đoàn quân 6 (gồm cả tập đoàn quân 12 sáp nhập vào)
Do trung tướng I. T. Slemin chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 66
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 60 và các sư đoàn bộ binh 203, 244;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 35;
 Trung đoàn pháo tầm xa cận vệ 103;
 Trung đoàn súng cối 531;
 Trung đoàn phòng không 1353.

Quân đoàn bộ binh 67
 Các sư đoàn bộ binh 172, 333 và 350;
 Trung đoàn lựu pháo 152;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1248;
 Trung đoàn phòng không 1587;

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn cơ giới cận vệ 1;
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 3 và 8;
 Trung đoàn cơ giới 28.

Tập đoàn quân cận vệ 8
Do thượng tướng V. I. Chuikov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 4
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 35, 47 và 57;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 45;
 Lữ đoàn pháo binh cận vệ 170;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 19;
 Trung đoàn súng cối 251;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 271;

Quân đoàn bộ binh cận vệ 28
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 39, 79 và 88;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 58;
 Trung đoàn pháo phản lực cận vệ 40;
 Lữ đoàn pháo binh 99;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 266;
 Trung đoàn súng cối 141.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 29
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 27, 74 và 82;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 87;
 Trung đoàn pháo binh 547;
 Trung đoàn pháo chống tăng 184;
 Trung đoàn súng cối 524.
 Trung đoàn phòng không 878.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng 11;
 Trung đoàn xe tăng trinh sát 10;
 Trung đoàn pháo tự hành 991;
 Trung đoàn cơ giới 53;
 Sư đoàn pháo binh 9 gồm lữ đoàn pháo tầm xa 26, lữ đoàn lựu pháo 30, các lữ đoàn pháo phản lực 23 và 113 sử dụng BM-13, lữ đoàn súng cối 10;
 Sư đoàn phòng không 3 gồm các trung đoàn 1084, 1089, 1114 và 1118.

Tập đoàn quân 12
Do thiếu tướng A. I. Danilov chỉ huy, từ ngày 30 tháng 10 sáp nhập vào Tập đoàn quân 6.

Tập đoàn quân cận vệ 3
Do trung tướng D. D. Lelyutsenko chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn cơ giới cận vệ 4
 Các lữ đoàn cơ giới cận vệ 13, 14, 15;
 Lữ đoàn xe tăng 36;
 Các tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 5 và 62;
 Các trung đoàn pháo tự hành cận vệ 292 và 1828;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1512;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 348;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 160.

Quân đoàn xe tăng 19
 Các lữ đoàn xe tăng 79, 101, 202;
 Lữ đoàn cơ giới 26;
 Trung đoàn pháo tự hành 1824;
 Trung đoàn pháo chống tăng 1511;
 Trung đoàn súng cối 179;
 Trung đoàn phòng không 1717.

Quân đoàn bộ binh 32
 Các sư đoàn bộ binh 259, 266, 279;
 Tiểu đoàn cơ giới trinh sát 4;
 Trung đoàn pháo tầm xa 312;
 Lữ đoàn pháo chống tăng cận vệ 5;
 Trung đoàn súng cối 488;
 Trung đoàn phòng không 1257.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 34
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 59, 61 và sư đoàn bộ binh 243;
 Các tiểu đoàn cơ giới trinh sát 21 và 22;
 Trung đoàn lựu pháo 506;
 Trung đoàn súng cối 526.

Quân đoàn bộ binh 37
 Các sư đoàn bộ binh 248, 416 và 417;
 Các tiểu đoàn cơ giới trinh sát 51 và 100;
 Trung đoàn lựu pháo 1231;
 Trung đoàn pháo chống tăng 179.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn bộ binh 130;
 Lữ đoàn xe tăng cận vệ 32;
 Lữ đoàn cơ giới cận vệ 5;
 Trung đoàn cơ giới trinh sát 243;
 Sư đoàn pháo binh 7 gồm lữ đoàn pháo tầm xa 11, các lữ đoàn lựu pháo cận vệ 9 và 17, các lữ đoàn pháo phản lực 25 và 105 sử dụng BM-13, lữ đoàn súng cối 3;
 Sư đoàn pháo binh 26 gồm lữ đoàn pháo tầm xa 75, lữ đoàn lựu pháo 56 và lữ đoàn pháo phản lực 77;
 Sư đoàn phòng không 2 gồm các trung đoàn 1069, 1086, 1113 và 1117.

Tập đoàn quân không quân 17
Do thượng tướng V. S. Sudets chỉ huy.

Phương diện quân Nam
(từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 đổi thành Phương diện quân Ukraina 3) do thượng tướng F. I. Tonbukhin chỉ huy, trung tướng S. S. Biryuzov làm tham mưu trưởng, thượng tướng E. A. Shadenko làm ủy viên hội đồng quân sự. Đội hình ở thời điểm khai trận gồm có:

Tập đoàn quân 51
Do trung tướng Ya. G. Kreyzer chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 10
 Các sư đoàn bộ binh 216, 257, 263 và 346;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 2;
 Trung đoàn pháo tầm xa 647;
 Trung đoàn lựu pháo cận vệ 85;
 Trung đoàn pháo chống tăng 746.

Quân đoàn bộ binh 54
 Các sư đoàn bộ binh 91, 126 và 315
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 67;
 Trung đoàn pháo tầm xa 1105;
 Trung đoàn lựu pháo 331;
 Trung đoàn pháo chống tăng 14;
 Trung đoàn phòng không 126

Quân đoàn bộ binh 55
 Các sư đoàn bộ binh 87, 347 và 387;
 Trung đoàn cơ giới trinh sát 512;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 1246 và 1250;
 Trung đoàn súng cối 125.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng cận vệ 6;
 Các tiểu đoàn bộ binh trinh sát 25, 30 và 33;
Sư đoàn pháo binh cận vệ 2 gồm lữ đoàn pháo binh tầm xa 114, các lữ đoàn pháo phản lực cận vệ 5 và 20 sử dụng BM-13, lữ đoàn súng cối 33;
 Sư đoàn phòng không 15 gồm các trung đoàn 281, 342, 723 và 1264;
 Sư đoàn phòng không 18 gồm các trung đoàn 116 (cận vệ) và 297.

Tập đoàn quân cận vệ 2
Do trung tướng G. F. Zakharov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 1
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 33, 86 và sư đoàn bộ binh 295;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 19;
 Trung đoàn pháo tầm xa 377;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 113.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 13
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 3, 49 và 87;
 Trung đoàn pháo tầm xa 1095;
 Trung đoàn súng cối 483;
 Trung đoàn phòng không 1530.

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn bộ binh cận vệ 1;
 Tiểu đoàn trinh sát 116.

Tập đoàn quân xung kích 5
Do thượng tướng V. D. Tsvetayev chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh cận vệ 3
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 50, 54 và 96;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 48;
 Trung đoàn pháo tầm xa 1162;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 7;
 Trung đoàn súng cối 489.

Quân đoàn bộ binh 63
 Các sư đoàn bộ binh 118 và 267;
 Trung đoàn xe tăng trinh sát cận vệ 14;
 Các trung đoàn pháo chống tăng 507 và 521;
 Các trung đoàn súng cối 484 và 485;
 Trung đoàn phòng không 1617.

Các đơn vị trực thuộc
 Lữ đoàn xe tăng 238;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 270;
 Tiểu đoàn bộ binh trinh sát 28.

Tập đoàn quân 28
Do thiếu tướng A. N. Melnikov chỉ huy, trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 9
 Các sư đoàn bộ binh 61, 230 và 301;
 Lữ đoàn pháo tầm xa cận vệ 4;
 Trung đoàn lựu pháo 880;
 Trung đoàn pháo phản lực 274;
 Trung đoàn pháo chống tăng 530.

Quân đoàn bộ binh cận vệ 10
 Các sư đoàn bộ binh cận vệ 24, 109 và sư đoàn bộ binh 77;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 25;
 Lữ đoàn pháo tầm xa cận vệ 6;
 Lữ đoàn pháo phản lực cận vệ 92 sử dụng BM-13;
 Trung đoàn lựu pháo 1101;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 133

Các đơn vị trực thuộc
 Sư đoàn bộ binh 320;
 Trung đoàn phòng không cận vệ 607;
 Các tiểu đoàn xe tăng trinh sát 34 và 40.

Tập đoàn quân 44
Do thiếu tướng V. A. Khomenko chỉ huy; đến tháng 10 năm 1943, sáp nhập vào Tập đoàn quân xung kích 5; trong biên chế có:

Quân đoàn bộ binh 3
 Các sư đoàn bộ binh 9, 60, 155;
 Lữ đoàn cơ giới 13;
 Lữ đoàn pháo chống tăng 15;
 Trung đoàn pháo binh cận vệ 4;
 Lữ đoàn súng cối 19;
 Trung đoàn phòng không 1485.

Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4
 Các sư đoàn kỵ binh cận vệ 9, 10 và sư đoàn kỵ binh 30;
 Trung đoàn pháo tự hành 1815;
 Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 152;
 Trung đoàn súng cối cận vệ 68;
 Trung đoàn cơ giới cận vệ 12;
 Trung đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 4;
 Các trung đoàn phòng không 223 và 416.

Tập đoàn quân không quân 8
Do trung tướng T. T. Khryukin chỉ huy

Chú thích

Quân đội Liên Xô