title: Mô hình đàn nhạn bay

text:
Mô hình đàn nhạn bay là thuật ngữ chỉ một đặc trưng phát triển công nghiệp thường thấy ở các nước Đông Á. Về mặt từ nguyên, Akamatsu Kaname (赤松要) - một học giả kinh tế người Nhật - là người đã đưa ra tên gọi 雁行形態 (romaji: ganko keitai, phiên âm Hán-Việt: nhạn hành hình thái) từ thập niên 1930 và làm cho nó phổ biến từ thập niên 1960. Thuật ngữ này sau đó được các nhà kinh tế người Việt Nam dịch trực tiếp từ tiếng Nhật sang tiếng Việt thành "mô hình đàn nhạn bay" hoặc dịch qua tiếng Anh (flying-geese pattern, flying-geese paradigm, flying wild geese pattern) sang tiếng Việt thành "mô hình đàn sếu bay", "mô hình đàn ngỗng bay", v.v... mặc dù về ngôn ngữ cũng như nội hàm của thuật ngữ thì 形態 trong tiếng Nhật hay pattern hoặc paradigm trong tiếng Anh không phải là mô hình. Trong bài này, cách gọi "mô hình đàn nhạn bay" được sử dụng vì nó đã thành thói quen ở Việt Nam.

Mô hình đàn nhạn bay, theo ý tưởng của Akamatsu và những nhà kinh tế Nhật Bản khác có công phổ biến nó là Kojima Kiyoshi và Okita Saburo gồm có ba phiên bản. Phiên bản đầu tiên áp dụng cho trường hợp một nước và một sản phẩm. Phiên bản thứ hai áp dụng cho trường hợp một nước và nhiều sản phẩm. Phiên bản thứ ba áp dụng cho nhiều nước.

Phiên bản một nước - một sản phẩm
Akamatsu quan sát sự phát triển của ngành sản xuất sợi bông ở Nhật Bản từ nửa cuối thế kỷ 19 đến thập niên 1930 và phát hiện thấy một hiện tượng là đầu tiên Nhật Bản phải nhập khẩu sợi bông, sau đó sản xuất sợi bông trong nước phát triển, và tiếp theo đó là nhập khẩu sợi bông giảm và xuất khẩu sợi bông bắt đầu gia tăng, để rồi cuối cùng xuất khẩu lẫn sản xuất sợi bông trong nước đều suy thoái. Nếu biểu diễn nhập khẩu, sản xuất và xuất khẩu sợi bông của Nhật Bản trên một trục tọa độ với trục hoành là thời gian và trục tung là sản lượng sẽ thấy 3 đường cong hình chữ V ngược. Akamatsu tưởng tượng những đường cong đó giống như một đàn nhạn đang bay với con nhạn đầu đàn ở điểm đổi chiều của chữ V ngược và các con nhạn khác bay phía sau ở hai phía. Từ đó, ông đưa ra ý tưởng rằng sự phát triển của một ngành công nghiệp nào đó ở một nước nhất định có thể xảy ra theo hình đàn nhạn bay này. Những nước đang phát triển có thể công nghiệp hóa theo đường lối bắt đầu từ phát triển những ngành sơ khai mà lúc đầu có thể phải tích lũy tư bản bằng kinh doanh nhập khẩu rồi tiến tới tự sản xuất và sau đó xuất khẩu.

Akamatsu không giải thích tại sao lại có hình này. Kojima dựa trên lý luận Heckscher-Ohlin để giải thích rằng sau một thời gian phải phát triển bằng kinh doanh nhập khẩu, ngành công nghiệp được mô tả đã tích lũy đủ vốn để tiến hành tự sản xuất và dựa vào lý luận Ricardo để giải thích rằng sau khi học tập, đúc kết kinh nghiệm qua quá trình tự sản xuất ngành đã phát triển đến mức xuất khẩu được.

Phiên bản một nước - nhiều sản phẩm
Akamatsu phát triển ý tưởng của mình cho trường hợp một nước nhiều sản phẩm và phát biểu rằng những nước đang phát triển có thể phát triển những ngành sơ khai trước rồi tới những ngành phức tạp, từ phát triển hàng tiêu dùng không lâu bền trước rồi sang hàng tiêu dùng lâu bền và tiếp theo là tư liệu sản xuất. Khái quát hóa, các nhà kinh tế ủng hộ mô hình của Akamatsu giải thích rằng các nước đang phát triển sẽ phát triển những ngành hạ nguồn trước rồi mới tới những ngành thượng nguồn, ví dụ phát triển ngành may rồi mới phát triển ngành dệt, phát triển ngành đóng ô tô khách hay đóng tàu rồi mới phát triển ngành luyện kim. Logic này được cho là hợp lý vì sự phát triển của các ngành hạ nguồn sẽ tạo ra thị trường cho phát triển các ngành thượng nguồn. Và mỗi ngành có thể phát triển theo hướng từ nhập khẩu tới tự sản xuất và tiến tới xuất khẩu. Cứ như vậy, khi sản xuất trong nước của ngành này bắt đầu đi vào thoái trào thì đã có sản xuất trong nước của ngành kia thay thế làm ngành sản xuất chủ đạo; khi xuất khẩu của ngành này thoái trào thì đã có xuất khẩu của ngành kia thay thế làm mặt hàng xuất khẩu chủ đạo.

Khi diễn tả bằng sơ đồ giống như với phiên bản một nước - một sản phẩm, sẽ có một tập hợp các đường hình chữ V ngược. Pha đi xuống của đường này có thể trong cùng khoảng thời gian với pha đi lên của đường khác. Tuy mỗi đường có hình đàn nhạn bay, song khó có thể nói tập hợp các đường trên phân bố theo hình đàn nhạn bay. Dù vậy, phiên bản thứ hai này vẫn được gọi là mô hình đàn nhạn bay do nó được phát triển từ phiên bản thứ nhất.

Phiên bản nhiều nước
Phiên bản nhiều nước dùng để miêu tả sự bắt kịp của các nước ở khu vực Đông Á với những nước phát triển trước cũng trong khu vực tại một ngành công nghiệp cụ thể hoặc một nhóm ngành hàng. Akamatsu cũng chính là người đưa ra phiên bản này sau khi quan sát sự phát triển của các nước Đông Á.

Akamatsu hình dung rằng khi ngành công nghiệp này của Nhật Bản đang ở pha gia tăng xuất khẩu thì các nước Hàn Quốc, Đài Loan, Hong Kong, Singapore nhập khẩu sản phẩm công nghiệp đó. Cùng với thời gian, xuất khẩu của ngành này ở Nhật đạt tới đỉnh cao và bắt đầu giảm xuất khẩu cũng là lúc các nước kia đẩy mạnh tự sản xuất thay thế nhập khẩu. Khi các nước kia đẩy mạnh xuất khẩu thì cũng là lúc ngành công nghiệp này ở Nhật không còn lợi thế cạnh tranh và bắt đầu kết thúc xuất khẩu. Nhưng Nhật Bản lại có ngành công nghiệp khác thay thế làm ngành xuất khẩu chủ đạo. Cứ như vậy từ ngành này sang ngành khác (dệt tới đóng tàu và ô tô khách, tới hàng điện tử và ô tô cao cấp), từ Nhật Bản sang các nước NICs rồi sang các nước khác. Một số học giả kinh tế còn dùng phiên bản này để miêu tả sự phân công lao động quốc tế trong khu vực Đông Á. Tại một thời điểm nhất định, Nhật Bản sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm tiên tiến nhất, các nước NICs sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm trung bình, còn các nước đi sau sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm đơn giản hơn.

Phiên bản này cũng được gọi là mô hình đàn nhạn bay do nó được phát triển từ hai phiên bản gốc ở trên và theo hình dung của Akamatsu và không ít nhà kinh tế khác thì Đông Á là một đàn nhạn với Nhật Bản là con nhạn đầu đàn, các nước NICs ở hàng thứ hai, các nước ASEAN phát triển hơn ở hàng thứ ba, các nước khác như Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam ở hàng sau. Cứ thế đàn nhạn đi từ ngành này sang ngành khác. Tuy nhiên phiên bản này khó có thể diễn tả bằng sơ đồ sao cho có hình đàn nhạn bay.

Tham khảo

 Akamatsu, Kaname (1962), "Historical pattern of economic growth in developing countries," The Developing Economies, No. 1, pages 3–25.
 Kojima, Kiyoshi (2000), "The "flying geese" model of Asian economic development: orgin, theoretical extensions, and regional policy implication," Journal of Asian Economics, No. 11, pages 375-401.
 Kumagai, Satoru (2008), "A journey through the secret history of the flying geese model," IDE Discussion Paper 2008 Series, No. 158.

Xem thêm
 Công nghiệp hóa
 Chính sách công nghiệp
 Công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu
 Công nghiệp hóa theo hướng xuất khẩu

Quan hệ ngoại giao của Nhật Bản
Phát triển quốc tế
Lý thuyết thương mại quốc tế


title: Norrköping

text:
Norrköping là một thành phố ở đông nam Thụy Điển, ở hạt Östergötland, bên Bråviken, gần Stockholm. Thành phố có dân số 83.561 người vào năm 2005 còn dân số của đô thị là 127.059 người. Đây là thành phố lớn thứ 10 Thụy Điển và đô thị lớn thứ 8 quốc gia này. Đây là một hải cảng quan trọng phục vụ tàu biển thông qua kênh đào Lindö, một con kênh đào hoàn thành năm 1961. Thành phố này cũng là trung tâm thương mại và chế tạo với các sản phẩm như dệt, hóa chất, giấy, thiết bị điện. Thành phố có nhà thờ Hedvig xây năm 1675 là một công trình kiến trúc nổi bật. Norrköping đã được thành lập năm 1350 và đã trở thành một trung tâm dệt vào thế kỷ 17. Năm 1719, thành phố bị hỏa hoạn nghiêm trọng.

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển
Thủ phủ đô thị của hạt Östergötland
Thủ phủ đô thị Thụy Điển


title: Gnaphalium chimborazense

text:
Gnaphalium chimborazense là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gnaphalium chimborazense . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Rau khúc
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Mikania tafallana

text:
Mikania tafallana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Mikania tafallana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Mikania
Thực vật Ecuador


title: 2503 Liaoning

text:
2503 Liaoning (1965 UB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1965 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2503 Liaoning

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965


title: Hesperomannia arbuscula

text:
Hesperomannia arbuscula (tên tiếng Anh: Maui Hesperomannia) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae, là loài đặc hữu của các đảo Oahu và Maui ở Hawaii. Nó được tìm thấy ở các khu rừng ẩm hỗn hợp và rừng mưa nhiệt đới Hawaii ở độ cao . Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Arbuscula
Thực vật đặc hữu Hawaii


title: Cryptastria

text:
Cryptastria là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Zutulba ocellaris

text:
Zutulba ocellaris là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1847
Zygaeninae


title: Galerucella fairmairei

text:
Galerucella fairmairei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella


title: Hiện tượng cảm ứng điện từ

text:
Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng hình thành một suất điện động (điện áp) trên một vật dẫn khi vật dẫn đó được đặt trong một từ trường biến thiên. Năm 1831, Michael Faraday đã chứng tỏ bằng thực nghiệm rằng từ trường có thể sinh ra dòng điện. Thực vậy, khi cho từ thông gửi qua một mạch kín thay đổi thì trong mạch xuất hiện một dòng điện. Dòng điện đó được gọi là dòng điện cảm ứng.

Các định luật về hiện tượng cảm ứng điện từ

Thí nghiệm Faraday
Lấy một cuộn dây và mắc nối tiếp nó với một điện kế G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một thanh nam châm 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
 Nếu rút thanh nam châm ra, dòng điện cảm ứng có chiều ngược lại (hình b)
 Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, cường độ dòng điện cảm ứng Ic càng lớn.
 Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
 Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
Từ thông gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.
Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.
Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.
Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).

Định luật  Lenz

Đồng thời với Michael Faraday, Heinrich Lenz cũng nghiên cứu hiện tượng cảm ứng điện từ và đã tìm ra định luật tổng quát giúp ta xác định chiều của dòng điện cảm ứng, gọi là định luật Lenz. Nội dung định luật như sau
 Dòng điện cảm ứng phải có chiều sao cho từ trường do nó sinh ra có tác dụng chống lại nguyên nhân sinh ra nó

Nếu  là Dòng điện cảm ứng, có thể biểu diễn toán học như sau:

Điều này có nghĩa là khi từ thông qua mạch tăng lên, từ trường cảm ứng sinh ra có tác dụng chống lại sự tăng của từ thông: từ trường cảm ứng sẽ ngược chiều với từ trường ngoài. Nếu từ thông qua mạch giảm, từ trường cảm ứng (do dòng điện cảm ứng sinh ra nó) có tác dụng chống lại sự giảm của từ thông, lúc đó từ trường cảm ứng sẽ cùng chiều với từ trường ngoài.

Dưới đây, ta hãy vận dụng định luật đó để xác định chiều của dòng điện cảm ứng trong trường hợp ở trên (hình a), Cực Bắc của thanh nam châm di chuyển vào trong lòng ống dây làm cho từ thông (gửi qua ống dây tăng lên. Theo định luật Lenz, dòng điện cảm ứng phải sinh ra từ trường ngược chiều với từ trường của thanh nam châm để từ thông Fc sinh ra có tác dụng làm giảm sự tăng của là nguyên nhân sinh ra nó. Muốn vậy dòng điện cảm ứng phải có chiều như trên hình vẽ.

Bằng lý luận ta nhận thấy nếu dịch chuyển cực Bắc của thanh nam châm ra xa ống dây, dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch sẽ có chiều ngược với chiều của dòng điện cảm ứng trong trường hợp trên (Hình 15.1b).

Như vậy, theo định luật Lenz, dòng điện cảm ứng bao giờ cũng có tác dụng chống lại sự dịch chuyển của thanh nam châm. Do đó, để dịch chuyển thanh nam châm, ta phải tốn công. Chính công mà ta tốn được biến thành điện năng của dòng điện cảm ứng.

Định luật cơ bản của hiện tượng cảm ứng điện từ
"Suất điện động cảm ứng luôn luôn bằng về trị số, nhưng trái dấu với tốc độ biến thiên của từ thông gửi qua diện tích của mạch điện."

Suất điện động cảm ứng là suất điện động sinh ra do hiện tượng cảm ứng điện từ.

Để tìm biểu thức của Suất điện động cảm ứng, ta dịch chuyển một vòng dây dẫn kín (C) trong từ trường để từ thông gửi qua vòng dây thay đổi (hình). Khi đó công của lực từ tác dụng lên dòng điện cảm ứng có giá trị:

Theo định luật Lenz, công của từ lực tác dụng lên dòng điện cảm ứng là công cản có giá trị:

Công  này được chuyển thành năng lượng của dòng cảm ứng có giá trị:

Từ đó ta suy ra:

Đó là biểu thức của suất điện động mà ta phải tìm.

Ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ
Một ứng dụng quan trọng của hiện tượng cảm ứng điện từ là tạo ra dòng điện xoay chiều. Thực chất của quá trình này là biến đổi cơ năng thành điện năng.

Xét một khung dây dẫn gồm nhiều vòng quay trong một từ trường đều () với vận tốc góc không đổi (). Ta sẽ phải tốn một công để làm quay khung và nhận được điện năng của dòng điện cảm ứng chạy trong khung đó. Để dẫn được dòng điện ra ngoài, ta nối 2 đầu dây của khung với 2 hình trụ dẫn cách điện với nhau và cùng gắn với trục quay khung, sau đó dùng 2 chổi than tì vào 2 hình trụ đó để nối khung dây với mạch tiêu thụ ngoài.

Giả sử ban đầu () pháp tuyến  của mặt khung tạo với  một góc . Như vậy sau thời gian , góc đó thay đổi thành . Khi đó từ thông gửi qua khung là:

Trong đó  là tổng số vòng dây của khung,  là diện tích khung

Suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung theo định luật cơ bản của hiện tượng cảm ứng điện từ là:

Vậy khi cho khung quay đều trong từ trường đều, ta được một suất điện động xoay chiều hình sin, có chu kì là chu kì quay của khung:

Xem thêm
Định luật cảm ứng Faraday

Tham khảo

Vật lý học
Điện từ học
Khái niệm vật lý
Điện động lực học
Michael Faraday


title: Macroglossum avicula

text:
Macroglossum avicula là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Macroglossum


title: Lamia

text:
Lamia (tiếng Hy Lạp: Λάμια) là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp cổ đại, cô là một nữ hoàng xinh đẹp của xứ Libya chuyên bắt và ăn thịt trẻ em và đã trở thành một người quái thú daemon. Lamia trước là con của vua Belus của xứ Ai Cập và cô còn là cháu nội của thần biển Poseidon với Lybie.

Trong văn hóa
Nhà triết học Aristophanes khẳng định tên của cô bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp là thực quản (λαιμός; laimos), ám chỉ đến thói quen nuốt chửng trẻ em của cô. Một giả thuyết khác tin rằng cô có đuôi rắn ở phía dưới thắt lưng. Điều này được phổ biến từ một bài thơ do John Keats được xuất bản vào năm 1819. Antoninus Liberalis cũng đề cập đến cô, Diodorus Siculus thì mô tả cô như không có gì nhiều hơn một khuôn mặt bị bóp méo.

Trong truyền thống văn hóa dân gian, Lamia được coi là một con quái vật và có nhiều tương đồng với Ma cà rồng với một tính cách luôn thèm khát máu. Lamia chuyên bắt cóc trẻ con để ăn thịt và quyến rũ những đàn ông trẻ tuổi để hút máu. Trong bộ phim kinh dị của Mỹ năm 2009 có tựa đề Drag Me to Hell (kéo rê tôi xuống địa ngục) thì Lamila được miêu tả là con quỷ của địa ngục chuyên bắt linh hồn của con người, trong ba ngày đầu tiên, Lamila sẽ tạo các hiện tượng ảo giác để khủng bố tinh thần nạn nhân, đến ngày thứ tư nó sẽ xuất hiện và kéo linh hồn và thể xác nạn nhân xuống địa ngục.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Karl Kerényi, 1951. The Gods of the Greeks pp 38–40. Edition currently in print is Thames & Hudson reissue, February 1980, ISBN 0-500-27048-1.
 Theoi Project - Lamia

Thần thoại
Ma cà rồng
Quỷ
Sinh vật huyền thoại Hy Lạp


title: Evans, Colorado

text:
Evans là một thành phố thuộc quận Weld, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 9514 người, ước tính dân số thời điểm ngày 1/7/2008 là 18.842 người.

Tham khảo

Thành phố của Colorado
Thành phố ở quận Weld, Colorado


title: William Albert Noyes, Jr.

text:
William Albert Noyes, Jr. (18.4.1898 - 25.11.1980) là nhà hóa học người Mỹ, đã đoạt Huy chương Priestley và Giải Willard Gibbs.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Terre Haute, Indiana, là con của nhà hóa học nổi tiếng William A. Noyes. Họ cũng là 2 cha con duy nhất đều đoạt Huy chương Priestley.

Ông bắt đầu học hóa học ở Grinnell College năm 1914, sau sang học ở Đại học Illinois, nhưng gián đoạn vì gia nhập quân đội Hoa Kỳ trong thế chiến thứ nhất. Năm 1917, ông được đưa sang mặt trận ở Pháp, phục vụ trong ngành truyền tin. Năm 1919 ông giải ngũ, trở về học tiếp và đậu bằng cử nhân ở Grinnell College. Ông sang học tiếp 2 năm ở Đại học Sorbonne (Pháp) và đậu bằng tiến sĩ ở đây, dưới sự hướng dẫn của Henry Le Chatelier.

Trở về Mỹ, ông dạy học và nghiên cứu ở các Đại học Chicago, Đại học Brown, Đại học Rochester và Đại học Texas.

Ông là người tiên phong trong lãnh vực quang hóa học (photochemistry) và đã có trên 200 xuất bản phẩm.

Gia đình
Ông kết hôn với Sabine Onillon - người bạn gái mà ông gặp ở Paris - trong tháng 6 năm 1921.
Ông qua đời ngày 25.11.1980 tại Austin, Texas.

Giải thưởng và Vinh dự
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ (1943)
 Hội viên Hội Triết học Hoa Kỳ (1947)
 Huy chương Priestley (1954)
 Giải Willard Gibbs (1957)

Tham khảo

Liên kết ngoài
National Academy of Sciences, Memoirs, William Albert Noyes, Jr., 1898-1980, A Biographical Memoir by John M. White and Pamela J. Cook, 1994

Sinh năm 1898
Mất năm 1980
Nhà hóa học Hoa Kỳ

Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Sen Thủy

text:
Sen Thủy là một xã thuộc huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Sen Thủy nằm ở phía nam huyện Lệ Thủy, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Ngư Thủy
Phía tây giáp xã Thái Thủy và xã Tân Thủy
Phía nam giáp tỉnh Quảng Trị
Phía bắc giáp xã Hưng Thủy và xã Ngư Thủy.

Xã Sen Thủy có diện tích 75,20 km², dân số năm 2019 là 5.530 người, mật độ dân số đạt 74 người/km².

Quốc lộ 1 chạy qua xã này.

Hành chính
Xã Sen Thủy được chia làm 12 thôn bao gồm:

 Thôn Sen Đông, Thôn Sen Thượng 1, Thôn Sen Thượng 2, Thôn Thanh Sơn, Thôn Xóm Phường, Thôn Xóm Đồn, Thôn Nồm Bớc, Thôn Xóm Dum, Thôn Hòa Bình, Thôn Trung Tân, Thôn Sen Bình, Thôn Trầm Kỳ.

Kinh tế
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.

Di tích lịch sử
Miếu Thờ Bụt (Quán Bụt)  ở thôn Hòa Bình, xã Sen Thủy, huyện Lệ Thủy, Tỉnh Quảng Bình vốn có từ thời nhà Hồ (1400-1407). Miếu được quen gọi là Quán Bụt, khi xưa nằm trên đường "Thiên Lý" - là con đường cái quan chính kéo dài từ Bắc vào Nam. Sử cũ ghi năm 1404 Hồ Hán Thương cho đào qua vùng này một con sông gọi là Liên Càng, qua các triều đại sông được khơi thông nhiều lần nhưng vẫn bị cát lấp cạn dần. Cuối cùng chỉ còn lại Bàu Sen như ngày nay. Miếu được trùng tu và tôn tạo vào năm 2018.

Chú thích

Tham khảo


title: Tiếng Yiddish

text:
Tiếng Yiddish (,  hay , yidish/idish, nghĩa đen "(thuộc về) Do Thái",  ; trong tài liệu cổ ייִדיש-טײַטש Yidish-Taitsh, nghĩa là "[tiếng] Do Thái-Đức" hay "[tiếng] Đức Do Thái") là ngôn ngữ lịch sử của người Do Thái Ashkenaz. Nó hình thành vào khoảng thế kỷ IX ở Trung Âu, mang đến cho cộng đồng người Ashkenaz khi đó một ngôn ngữ German với những yếu tố lấy từ tiếng Hebrew và tiếng Aram. Tiếng Yiddish được viết bằng một dạng chữ Hebrew nguyên âm hoá.

Tài liệu cổ nhất nhắc đến ngôn ngữ có từ thế kỷ XII, gọi nó là  (loshn-ashknaz, "tiếng Ashkenaz"), hay  (taytsh), một biến thể của tiutsch - tên gọi đương thời của tiếng Thượng Đức trung đại. Thông tục thì ngôn ngữ này cũng được gọi là  (mame-loshn, nghĩa đen "tiếng mẹ đẻ"), trái với  (loshn koydesh, "tiếng Thánh"), tức tiếng Hebrew và Aram. Từ "Yiddish", rút gọn của Yidish Taitsh "tiếng Đức Do Thái", không thường xuyên được dùng để chỉ ngôn ngữ này cho đến tận thế kỷ XVIII.

Tiếng Yiddish hiện đại có hai dạng chính. Tiếng Yiddish Đông thường gặp hơn. Nó gồm những phương ngữ Đông Nam (Ukraina-Rômania), Trung Đông (Ba Lan–Galicia–Đông Hungary), và Đông Bắc (Litva–Belarus). Dạng Yid Đông mang trong mình nhiều từ vựng gốc Slav. Tiếng Yiddish Tây chia thành các phương ngữ Tây Nam (Thuỵ Sĩ–Alsace–Nam Đức), Tây Trung (Trung Đức), và Tây Bắc (Hà Lan–Bắc Đức). Tiếng Yiddish có mặt trong một số cộng đồng người Do Thái Haredi rải rác toàn cầu, là ngôn ngữ thứ nhất ở nhà, trường, cùng nhiều bối cảnh xã hội khác với nhiều người Do Thái Haredi.

Tham khảo

Đọc thêm

 YIVO Bleter, pub. YIVO Institute for Jewish Research, NYC, initial series from 1931, new series since 1991.
 Afn Shvel, pub. League for Yiddish, NYC, since 1940; אויפן שוועל, sample article אונדזער פרץ – Our Peretz
 Lebns-fragn, by-monthly for social issues, current affairs, and culture, Tel Aviv, since 1951; לעבנס-פראגן, current issue
 Yerusholaymer Almanakh, periodical collection of Yiddish literature and culture, Jerusalem, since 1973; ירושלימער אלמאנאך, new volume, contents and downloads
 Der Yiddisher Tam-Tam, pub. Maison de la Culture Yiddish, Paris, since 1994, also available in electronic format.
 Yidishe Heftn, pub. Le Cercle Bernard Lazare, Paris, since 1996, יידישע העפטן sample cover, subscription info.
 Gilgulim, naye shafungen, new literary magazine, Paris, since 2008; גילגולים, נייע שאפונגען

Tiếng Yiddish
Ngôn ngữ tại Nga
Ngôn ngữ tại Israel
Ngôn ngữ tại Ukraina
Phương ngữ tiếng Đức
Ngôn ngữ tại Ba Lan
Do Thái ở Đức
Chủ đề Do Thái Ashkenazi
Các ngôn ngữ Do Thái
Các ngôn ngữ Đức cao địa
Ngôn ngữ chủ-động-tân
Ngôn ngữ V2


title: Gonomyia efficiens

text:
Gonomyia efficiens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Oedostethus kadowakii

text:
Oedostethus kadowakii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Tetrapedia amplitarsis

text:
Tetrapedia amplitarsis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Tetrapedia
Động vật được mô tả năm 1899


title: Sarrigné

text:
Sarrigné là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 56 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Maine-et-Loire


title: Strongylognathus dalmaticus

text:
Strongylognathus dalmaticus là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Croatia.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Strongylognathus dalmaticus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Strongylognathus
Động vật cánh màng châu Âu
Động vật đặc hữu Croatia


title: Lưu Tri Kỷ

text:
Lưu Tri Kỷ (chữ Hán: 劉知幾; 661 - 721) là nhà sử học Trung Quốc, tác giả cuốn Sử thông thời Đường.

Thân thế
Lưu Tri Kỷ tự là Tử Huyền, người Bành Thành. Cha ông là Lưu Tàng Khí làm quan Thị ngự sử phụ trách việc giám sát bách quan thời Đường Cao Tông. Lưu Tàng Khí có ba người con trai, Lưu Tri Kỷ là con thứ 3.

Thời trẻ
Anh em Lưu Tri Kỷ được cha dạy dỗ từ nhỏ. Lên 10 tuổi, ông được cha cho đọc sách Thượng Thư. Vì Thượng thư khó học, Lưu Tri Kỷ học không tốt nên thường bị cha đánh mắng.

Một hôm Lưu Tri Kỷ thấy cha giảng Tả Truyện cho các anh nghe, bèn bỏ đọc Thượng thư xuống nghe lỏm, rất thích thú. Được một thời gian, Lưu Tri Kỷ có thể thuật lại lời cha giảng cho các anh nghe. Lưu Tàng Khí biết chuyện bèn mang sách Tả truyện ra giảng cho Tri Kỷ. Chỉ trong vòng 1 năm, Tri Kỷ đã học xong sách Tả truyện.

Ông cho rằng những sự kiện trong Tả truyện vẫn chưa tìm hiểu được, xin cha cho đọc thêm Sử ký, Hán thư và Tam quốc chí. Đọc các sách này xong, Tri Kỷ vẫn cảm thấy không thỏa mãn, ông tiếp tục đọc nhiều tạp sử. Đến năm 17 tuổi, ông đã đọc hầu hết các sách sử từ thời nhà Hán đến thời nhà Đường.

Dù còn ít tuổi, Lưu Tri Kỷ đã có chủ kiến rõ ràng. Ông không sùng bái bất cứ sách nào mà dám mạnh dạn nêu ý kiến của mình. Ông cho rằng:
Hán Thư của Ban Cố đã viết về lịch sử một thời Tây Hán thì không nên có mục "Cổ kim nhân biểu", Hậu Hán thư của Tạ Thừa không nên để Lưu Huyền - một tướng lĩnh khởi nghĩa thành một bản kỷ

Làm quan
Do Lưu Tàng Khí rất giỏi về từ chương, Lưu Tri Kỷ cùng anh là Lưu Tri Nhu được cha truyền đạt tận tình phương pháp học tập theo yêu cầu của con đường khoa cử. Cả hai anh em ông đều nổi tiếng về từ chương.

Năm 680, Lưu Tri Kỷ đỗ tiến sĩ, được nhận chức Chủ bạ ở huyện Hoạch Gia lúc ông 20 tuổi.

Lưu Tri Kỷ từng dành thời gian đến kinh thành Trường An và đông đô Lạc Dương mượn sách sử khắp nơi, từ cơ sở của triều đình đến chỗ tư nhân để đọc. Đó là quá trình ông tích lũy được nhiều kiến thức về lịch sử.

Thời Lưu Tri Kỷ làm quan chính là thời nữ hoàng Võ Tắc Thiên cai trị. Ông nhiều lần dâng sớ can ngăn các chính sách của Võ Tắc Thiên, dù được nữ hoàng khen ngợi là chính trực nhưng không áp dụng.

Do tính tình ông quá thẳng thắn và nóng nảy nên hay mất lòng quan trên. Vì vậy suốt 19 năm ông không được thăng chức.

Năm 699, Lưu Tri Kỷ được điều về Trường An làm Định vương phủ thương tào (phụ trách cung ứng hậu cần phủ Định vương) và tham gia biên soạn công trình "Tam giáo châu anh". Được 3 năm soạn sách, ông được thăng làm Trước tác Tả lang (phụ trách biên soạn bia văn, văn tế…) kiêm Tu quốc sử; không lâu sau lại thăng lên chức Tả sử phụ trách việc ghi chép lời nói việc làm của hoàng đế, sau mỗi quý thì giao lại cho sử quan làm căn cứ soạn sử.

Ông lần lượt tham gia biên soạn chú thích các công trình sử sách nhà Đường. Năm 708, ông được điều sang nhậm chức Mật thư chiếu giám, quản lý việc biên soạn sách sử cho triều đình. Do các quan viết sử thời kỳ này không thể tự ý biên soạn mà luôn phải xin ý kiến nên Lưu Tri Kỷ cảm thấy bị đè nén. Ông bất mãn và cáo quan về quê, tự soạn bộ Sử thông nổi tiếng để lại cho đời sau.

Năm 710, Sử thông hoàn thành, danh tiếng của ông càng nổi. Ông lại được mời ra làm quan, thăng chức Thái tử tả thứ tử kiêm Sùng văn quán đại học sĩ, tước Ngân thanh quang lộc đại phu.

Đường Huyền Tông lên ngôi (712), ông được phong làm Tán kị thường thị.

Năm 721, Lưu Tri Kỷ qua đời, thọ 61 tuổi.

Tác phẩm

Sử thông là tác phẩm nổi tiếng nhất của Lưu Tri Kỷ. Trong tác phẩm này, Lưu Tri Kỷ đã có những tư tưởng đột phá trong thời phong kiến cổ đại Trung Quốc: phản đối thuyết túc mệnh luận của lịch sử, cho rằng bất cứ Triều đại nào hưng thịnh hay suy vong đều do chính bản thân mình chứ không phải do trời quyết định; phản đối quan điểm lấy thành bại luận anh hùng; phản đối tư tưởng Đại Hán coi Trung Quốc là trung tâm thiên hạ còn các dân tộc xung quanh chỉ là man di mọi rợ.

Ngoài Sử thông nổi tiếng, Lưu Tri Kỷ còn tham gia soạn cách công trình:
 Đường thư: 80 quyển
 Cao Tông thực lục: 20 quyển
 Tắc Thiên hoàng hậu thực lục: 30 quyển

Xem thêm
 Nhị thập tứ sử
 Sử thông

Tham khảo
 Nguyễn Thanh Hà (2009), Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích

Sinh năm 661
Mất năm 721
Nhà sử học thời Đường
Nhân vật chính trị nhà Đường
Tiến sĩ nhà Đường


title: Vân Môn Khuông Chân Thiền sư quảng lục

text:
Vân Môn Khuông Chân Thiền sư quảng lục (zh. 雲門匡眞禪師廣錄) - còn có tên Đại Từ Vân Khuông Chân Hoằng Minh Thiền sư ngữ lục, Vân Môn Văn Yển Thiền sư quảng lục, Vân Môn quảng lục - là một bộ ngữ lục, gồm 3 quyển, được Thiền sư Vân Môn Văn Yển soạn vào đời nhà Đường, Thủ Kiên biên, được xếp vào Đại Chính Tân Tu Đại tạng kinh, tập. 47, số 1988. Sách này thu thập Pháp ngữ, Kệ tụng v.v... của Thiền sư Vân Môn. Cơ phong của Vân Môn Văn Yển cao vút, hay lạ, dụng ngữ giản dị trong sáng mà bất ngờ, hiển bày tông phong siêu việt. Sau đây là một vài pháp thoại tiêu biểu cho cơ phong này (Chân Nguyên dịch Hán-Việt):

Các tắc Vân Môn lộ trụ (zh. 雲門露柱), Vân Môn càn thỉ quyết (zh. 雲門幹屎橛) trong sách này khiến cho mọi người cảm thấy thích đọc. Phần hành lục của quyển hạ là truyện ký chân thật của thiền sư do Tập hiền điện Lôi Nhạc soạn. Cuối quyển có phụ lục Tụng Vân Môn Tam Cú ngữ với 8 bài tụng còn sót lại của Duyên Mật (đệ tử Vân Môn).

Tham khảo

Vân Môn Khuông Chân Thiền sư quảng lục 雲門匡真禪師廣錄, Taishō Vol. 47, No. 1988 (từ 545a16-546b2).
App, Urs (dịch & chú dẫn): Master Yummen. From the Record of the Chan Master "Gate off the Clouds". New York-Tokyo-London, 1994. (Vân Môn Khuông Chân Thiền sư quảng lục 雲門匡真禪師廣錄, Taishō Vol. 47, No. 1988)
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Từ điển Thiền Tông Hán Việt. Hân Mẫn & Thông Thiền biên dịch. Thành phố Hồ Chí Minh 2002.
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Triết lý Phật giáo
Thiền tông
Thiền ngữ


title: Hexatoma mesoxantha

text:
Hexatoma mesoxantha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Án treo

text:
Án treo là chế định pháp lý hình sự liên quan đến việc chấp hành hình phạt. Án treo được hiểu là việc tạm thời miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, hình phạt đối với người vi phạm luật ở mức độ ít nghiêm trọng, khi bị xử phạt tù không quá ba năm, có nhân thân tốt, có nhiều tình tiết giảm nhẹ (từ 2 tình tiết trở lên), và xét thấy không cần phải cách ly người phạm tội ra khỏi xã hội mà vẫn có thể cải tạo được tòa án có thể miễn chấp hành tại trại giam mà có thể tự cải tạo dưới sự giám sát, quản lý và giáo dục tại địa phương cư trú của chính quyền sở tại. Trong thời gian thử thách, nếu người bị án treo lại phạm tội mới thì toà án quyết định người bị án phải chấp hành hình phạt tù như đã ghi trong bản án cũ, tổng hợp với hình phạt của bản án mới. Nếu trong thời gian hưởng án treo, người được hưởng có tiến bộ thì tòa án có thể rút ngắn hoặc chấm dứt thời gian thử thách, người được hưởng án treo được miễn chấp hành toàn bộ hình phạt và được xóa án tích giống như các trường hợp vẫn phải cải tạo trong trại giam khác khi có đủ điều kiện do luật định. Mức độ vi phạm đủ nhẹ để hưởng án treo được quy định tùy theo luật pháp từng quốc gia. Tại Việt Nam, theo điều 65 của Bộ luật Hình sự năm 2017 thì tối đa là mức phạt không quá ba năm, thời gian thử thách từ 1 đến 5 năm.
Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật hình sự về án treo do Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành.

Tham khảo

Hình phạt
Thử thách (luật pháp)
Kết án


title: 3688 Navajo

text:
3688 Navajo (1981 FD) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 3 năm 1981 bởi Edward L. G. Bowell ở Anderson Mesa. It is one of very few asteroids located in the 2: 1 mean motion resonance with Sao Mộc. Tênd for Navajo people of the southwest United States.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: 2974 Holden

text:
2974 Holden (1955 QK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 8 năm 1955 bởi Đài thiên văn Goethe Link ở Brooklyn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2974 Holden

002974
19550823
002974
Tiểu hành tinh được đặt tên
002974


title: Ammavarikuppam

text:
Ammavarikuppam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thiruvallur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ammavarikuppam có dân số 9374 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Ammavarikuppam có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Ammavarikuppam, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Parammobatodes indicus

text:
Parammobatodes indicus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Parammobatodes
Động vật được mô tả năm 1919


title: Hylaeus auriferus

text:
Hylaeus auriferus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1918


title: Henriette Marie của Pháp

text:
Henriette Marie của Pháp (tiếng Pháp: Henriette Marie de France; 25 tháng 11, năm 1609 – 10 tháng 9, năm 1669) là một Vương hậu của Vương quốc Anh, Ireland và Scotland với tư cách là vợ của Charles I của Anh.

Nguyên là Vương nữ của Vương quốc Pháp, Henriette Marie là một người phụ nữ theo đạo Công giáo, do đó khi sang nước Anh bà đã gặp phải một làn sóng dè bỉu vì khác biệt tôn giáo, không những vậy mà chính điều này đã khiến bà không được làm lễ đăng quang với tư cách là Vương hậu Anh. Sự mâu thuẫn và ảnh hưởng tiêu cực về gốc gác của bà tiếp tục leo thang vào năm 1644, khi Henrietta Maria bị buộc phải rời khỏi Anh trở về Pháp vào lúc Cuộc nội chiến Anh lần thứ nhất của Nội chiến Anh đang bùng phát mạnh mẽ. Đến năm 1649, Vua Charles I bị xử tử hình, chế độ quân chủ Anh tưởng chừng cáo chung cho đến khi con trai bà, Charles II, thành công thiết lập lại trong Trung hưng quân chủ Anh. Dẫu vậy, sau một thời gian ngắn quay lại London, Henrietta Maria vẫn quyết định lưu vong và qua đời tại Pháp, cùng người con gái út Henrietta.

Henrietta Maria là vợ của Vua Charles I, do vậy là mẹ của hai vị Quốc vương liên tiếp sau đó là Charles II và James II. Cũng do vậy, bà là bà nội của 2 vị Nữ vương và 1 vị Quốc vương dẫn đến sự kết thúc của nhà Stuart trên ngai vàng Anh, đó là Mary II, William III và Anne của Anh. Thông qua con gái út Henrietta, bà cũng là tổ tiên của các quân chủ Pháp nhà Bourbon từ thời Louis XV của Pháp.

Tiểu sử

Henriette Marie sinh vào ngày 25 tháng 11 năm 1609 tại Cung điện Louvre ở Paris. Ngày sinh của bà có tranh cãi, một số sử gia cho là ngày 26 tháng 11, trong khi tại Anh khi ấy vẫn đang dùng lịch Julius, thì ngày sinh của bà là được viết thành ngày 16 tháng 11, chỉ có năm sinh không thay đổi.

Trong gia đình, Henriette Marie là con gái út của Quốc vương Henry IV của Pháp thuộc nhà Bourbon và Vương hậu thứ hai của ông, Marie de' Medici - một quý nữ xuất thân từ gia tộc quyền lực và danh giá người Ý, nhà Medici. Bà là một người nổi bật theo đạo Công giáo với đức tin ngoan đạo. Với việc là con gái của một vị Vua nhà Bourbon, Henrietta Maria là Fille de France, em gái của vị Vua tương lai của Pháp, Louis XIII. Quốc vương Henry, cha của bà đã bị ám sát vào ngày 14 tháng 5 năm 1610, lúc đó bà còn chưa đầy tuổi. Khi còn là một đứa trẻ, với địa vị công chúa của Pháp, Henrietta Maria được nuôi dưỡng dưới sự giám sát của phó mẫu là Françoir de Montglat.

Sau khi chị gái của bà là Christine Marie kết hôn với Victor Amadeus I, Công tước xứ Savoy và trở thành Công tước phu nhân, Henrietta Maria đã bắt đầu được đào tạo như một công chúa danh giá. Cùng với các chị em của mình, Henrietta Maria được tham gia các môn cưỡi ngựa, nhảy múa và ca hát, đồng thời còn được tham gia vào các vở kịch được biểu diễn trong triều đình Pháp. Mặc dù được dạy kèm về đọc và viết, Henrietta Maria không được biết đến là có thiên phú do Công chúa bị ảnh hưởng nặng nề bởi dòng Cát Minh. Đến năm 1622, Henrietta Maria đang sống ở Paris với một gia đình khoảng 200 người hầu và được bề trên nhen nhóm kế hoạch định hôn.

Vương hậu nước Anh

Sắp đặt hôn nhân

Lần đầu tiên Henrietta Maria gặp người chồng tương lai của mình, Charles I, là ở Paris vào năm 1623, khi ông đang đi du lịch tới Tây Ban Nha với Công tước Buckingham để thảo luận về một cuộc hôn nhân có thể với Infanta Maria Anna thuộc nhà Habsburg.

Vua Charles lần đầu tiên nhìn thấy Henrietta Maria là tại một buổi giải trí tại triều đình Pháp. Tuy nhiên, chuyến đi của Charles đến Tây Ban Nha đã kết thúc tồi tệ. Khi Vua Felipe IV của Tây Ban Nha yêu cầu ông chuyển sang Công giáo và sống ở Tây Ban Nha trong 1 năm sau đám cưới để đảm bảo sự tuân thủ của Anh đối với các điều khoản của hiệp ước, Charles đã cảm thấy bị xúc phạm và khi trở về Anh vào tháng 10, ông và Buckingham đã yêu cầu Vua James tuyên chiến với Tây Ban Nha. Từ đó, Charles bắt đầu kiếm tìm một cô dâu mới, và Henrietta Maria của nước Pháp là một gợi ý tuyệt vời. Cuộc hôn nhân cuối cùng đã được James Hay và Henry Rich đàm phán tại Paris. Henrietta Maria khi ấy 15 tuổi nhưng bà không quá trẻ so với tuổi kết hôn ở thời đại đó, thông thường là 14 tuổi. Dù được nhìn nhận chung là xinh đẹp, song quan điểm về ngoại hình của Henrietta Maria đương thời có nhiều ý kiến khác nhau, ví dụ cô cháu gái Sophia xứ Hanover cho rằng: "Sau khi nhin những tranh chân dung tuyệt đẹp của Van Dyck, tôi đã nhìn rất nhiều phụ nữ đẹp khắp nước Anh, nhưng vẫn ngạc nhiên khi thấy Vương hậu (chỉ Henrietta Maria). Người phụ nữ xinh đẹp và gầy gò, vẻ đẹp vượt trên tiêu chuẩn bình thường. Bà ấy mặc dù có cánh tay dài và săn chắc, đôi vai không đều... nhưng lại có đôi mắt, cái mũi và làn da xinh đẹp".

Ngày 1 tháng 5 năm 1625, lễ kết hôn chính thức giữa Quốc vương nước Anh Charles I và Henrietta Maria được tổ chức tại Cung điện ở Notre Dame. Đây là thời điểm ngắn sau khi Charles chính thức lên ngôi Vương nước Anh. Charles và Henrietta Maria sau đó đã trải qua đêm đầu tiên cùng nhau tại Tu viện Thánh Augustine, Canterbury, Kent vào ngày 13 tháng 6 năm 1625. Vào ngày 2 tháng 2 năm 1626, Vua Charles cùng Henrietta Maria dự định cùng làm lễ đăng quang ở Tu viện Westminster.

Tuy nhiên, vấn đề phát sinh khi Henrietta Maria là người Công giáo trong khi Nhà thờ nước Anh lúc này đều được cử hành lễ theo kiểu Tin Lành. Việc này càng khó khăn khi Henrietta Maria khăn khăn giữ lại đức tin Công giáo, và do vậy đã khiến bà không thể đồng thời được làm lễ cùng chồng trong ngày đăng quang - một điều chưa từng xảy ra trước đó. Khi nghe tin lễ nghi sẽ khác biệt, Henrietta Maria đã từng đề nghị Daniel de La Mothe Duplessis Houdancourt, Giám mục Mende, một người Pháp theo Công giáo, thay cho vị Giám mục thuộc nước Anh để bà có thể cử hành lễ đăng quang, nhưng điều này bị Charles và triều đình của ông phản đối. Và cuối cùng, Henrietta Maria chỉ được phép nhìn Charles đăng quang vương miện Anh, với khoảng cách xa và khuất khỏi tầm mắt.

Chính việc Henrietta Maria không đủ tư cách đăng quang đã khiến quần chúng Anh bất mãn và chỉ trích bà. Vị Vương hậu khi đến nước Anh đã đem theo một bộ phận của hồi môn khổng lồ với đầy kim cương, đá quý, ngọc trai, cùng những bộ quần áo đẹp đẽ bằng vải satanh và vải nhung. Bên cạnh đó, còn vô số trang sức đi kèm, tranh vẽ, sách vở liên quan đến tôn giáo cùng với 10.000 đồng livre bằng vàng. Bên cạnh đó, dĩ nhiên là các Thị tùng người Pháp, đặc biệt là hơn 10 Thầy tu dòng Oratorian. Thời điểm cuộc hôn nhân diễn ra, triều đình Anh có chiều hướng thân Pháp với sự ủng hộ Huguenot, nhưng danh tiếng của Henrietta Maria tại Anh vẫn rất thấp. Và sau thời gian đầu khá khó khăn thì bà cùng chồng mình cũng dần tận tâm về mặt tình cảm. Dẫu vậy, Henrietta Maria vẫn không thể hòa nhập mình với xã hội Anh, khi bà không thích nói tiếng Anh, và tận những năm cuối của thập niên 1640s thì bà vẫn rất khó khăn khi đọc và viết loại ngôn ngữ nhà chồng này.

Vấn đề tôn giáo và Hộ quản gia
Tôn giáo của Henriette Marie, đạo Công giáo, không được ưa chuộng ở Anh kể từ thời kỳ Henry VIII cùng các triều thần thực hiện cuộc Cải cách Anh. Ngay cả nhà chồng của bà là nhà Stuart, vào thời điểm tiếp nhận ngai vàng đã trở thành Anh giáo. Trước khi cưới Henrietta Maria, Vua Charles cũng đã từng cảm thấy bị xúc phạm khi Vua Tây Ban Nha yêu cầu ông chuyển sang đạo này nếu muốn cưới Công chúa Tây Ban Nha là Infanta Maria Anna. Điều này đã ngăn cản Henrietta Maria có một lễ đăng quang Vương hậu chính thức.

Những sự kiện trên, kết hợp với niềm tin Công giáo của bà đã khiến Henrietta Maria trở thành một "thế lực nguy hiểm" cho xã hội Anh thời đó, cũng như một vị Vương hậu không được lòng dân vì người ta lo sợ Công giáo sẽ lại thống trị cùng với âm mưu thuốc súng được suy diễn lan tràn. Nhân dân London thường chỉ trích Maria là một nhân vật "vô căn cứ, thiếu hiểu biết và phù phiếm" trong năm 1630, thế nhưng một số người có cái nhìn thiện cảm hơn về bà, cho rằng Henrietta Maria là một người thụ hưởng, có một sức mạnh cá nhân tiềm ẩn của nữ tính và thiên phú nghệ thuật.

Về quan điểm tôn giáo, rất hiển nhiên rằng Henrietta Maria cực kỳ có lòng tin về Công giáo, và trong suốt thời gian làm Vương hậu bà cũng cho thấy điều này. Vua Charles hay gọi bà là [Maria], còn dân chúng lại gọi [Queen Mary], ám chỉ và mỉa mai đến bà nội của nhà Vua, Mary, Nữ vương của người Scots, cũng là một người Công giáo nổi tiếng. Mặc cho các chỉ trích, Henrietta Maria rất cởi mở khi nói về tôn giáo của mình, bà đã cản trở việc nuôi dạy các con trai cả của gia đình Công giáo biến thành Tin Lành của triều đình Anh, thậm chí còn khuyến khích kết hôn kiểu Công giáo, và những việc làm này của bà gây tranh cãi dữ dội, ngoài ra hành động của bà cũng phạm vào luật lệ của Anh. Tháng 7 năm 1626, Henrietta Maria ngừng cầu nguyện cho những người Công giáo bị xử tử tại Tyburn, khiến một làn sóng phẫn nộ từ cộng đồng Công giáo tràn lan. Và mặc cho những người Công giáo vẫn hằng ngày bị xử tử tại Anh, Henrietta Maria vẫn rất chuyên tâm đam mê tín ngưỡng của mình. Với những sự kiện trên, bà đã không thành công khi thuyết phục người cháu theo thần học Calvin là Rupert xứ Rhine cải đạo trong thời gian ông ở nước Anh.

Thời điểm qua Anh để kết hôn, Henrietta Maria đã mang một đoàn Thị tùng rất đông đúc, tất cả đều là người Công giáo, đáng kể nhất là người bạn tâm giao của bà là Madame Jeanne de Harlay. Vua Charles nhiều lần chỉ trích đám Thị tùng này của vợ mình vì đã khiến cuộc hôn nhân giữa ông và bà gặp khó khăn trong thời gian đầu vì khác biệt tôn giáo. Điều này đã khiến ông trục xuất toàn bộ bọn họ khỏi triều đình Anh vào ngày 26 tháng 6 năm 1626, nhà Vua đã phải dùng đến vũ lực quân đội khi Henrietta Maria đã rất phản đối quyết định này. Sau cùng, bà cũng dàn xếp giữ lại 7 người, trong đó có thầy tu chứng tội của mình, Robert Phillip. Việc làm này của Vua Charles ngoài cắt sự ảnh hưởng của người Pháp tác động lên vợ mình, đồng thời cũng khiến sự tiêu xài hoang của Henrietta Maria được kiểm soát, khi chỉ mới vài năm hôn nhân mà bà đã phải mắc vào những món nợ khá lớn. Và dù nhà Vua đã gửi khá nhiều quà cho bà, Henrietta Maria vẫn rất thích sử dụng tiền riêng để mua sắm, đều là những bộ trang phục đắt tiền xa hoa, điều này được dẫn chứng bởi các hồ sơ tài chính trong Hộ quản gia riêng của bà, rất nhiều chi tiêu khổng lộ kéo dài đến tận thời kỳ Tiền nội chiến.

Chỉ trong vài năm sau, những thành viên trong Hộ quản gia của Henrietta Maria hình thành với toàn người Anh. Henry Jermyn, Bá tước xứ St Albans trở thành tâm phúc và Phó Trấn viên của bà, Susan Feilding, Bà Bá tước xứ Denbigh trở thành bạn thân và Trưởng thị tùng với tư cách ["Head of the Robes"] - chuyên phụ trách sửa soạn y phục cho Vương hậu trong các dịp đại lễ, và bà cũng bắt đầu sử dụng nhiều người mắc chứng thấp lùn trong triều, điển hình là Jeffrey Hudson. Theo điều kiện tặng phẩm mà Vua Charles dành cho bà, Henrietta Maria sở hữu Dinh thự Somerset, Cung điện Greenwich, Cung điện Oatlands, Cung điện Nonsuch, Cung điện Richmond và Dinh thự Holdenby. Sau đó ít lâu, bà còn được tặng thêm Dinh thự Wimbledon do chính Vua Charles mua cho bà. Ngoài ra, bà cũng còn một đàn thú cưng gồm chó, khỉ và chim được nuôi trong lồng.

Henrietta Maria và Charles
Henrietta Maria và Charles bắt đầu một mối quan hệ theo một cách không mấy tốt đẹp, khi Charles đã ngạo mạn từ chối người đàm phán Pháp được phái đến cho cuộc hôn nhân của hai người. Lúc đầu, hai người họ rất lạnh lùng và hay cãi vã. Henrietta Maria cũng tỏ ra không ưa Công tước Buckingham - một cận thần yêu thích của Charles.

Trong thời gian này, người thân thiết nhất với Henrietta Maria ở nước Anh chính là Lucy Hay, Bà Bá tước xứ Carlisle, một nữ quý tộc theo đạo Tin Lành và là vợ của James Hay, Bá tước xứ Carlisle thứ nhất. Bá tước Carlisle là người góp phần khiến cuộc hôn nhân giữa Henrietta Maria và Charles diễn ra thành công, còn Bà Bá tước Lucy là con gái của Henry Percy, Bá tước xứ Northumberland, sinh trưởng trong một gia đình danh giá và sớm đã nổi tiếng với vẻ đẹp quyến rũ cùng sự dí dỏm. Lucy trở thành vợ thứ hai của Bá tước Carlisle và nhân dịp Henrietta Maria đăng quang Vương hậu, bà được phong làm ["First Lady of the Bedchamber"] - một tước vị dành cho các Thị tùng cao cấp của các Vương hậu hoặc Công chúa của triều đình Anh.

Vào tháng 8 năm 1628, Công tước Buckingham bị ám sát, để lại một khoảng trống tại triều đình Anh. Mối quan hệ của Henrietta Maria với chồng nhanh chóng bắt đầu được cải thiện và hai người đã tạo nên mối liên kết sâu sắc về tình yêu và tình cảm, được đánh dấu bằng những trò đùa khác nhau của Henrietta Maria về Charles. Henrietta Maria mang thai lần đầu tiên vào cùng năm ấy, nhưng mất đứa con đầu lòng ngay khi sinh vào năm 1629, sau một cuộc chuyển dạ rất khó khăn. Năm 1630, Vua Charles II tương lai đã được sinh ra thành công, tuy nhiên, cuộc chuyển dạ này cũng cực kỳ khó khăn và thành công khi có sự can thiệp của vị bác sĩ nổi tiếng Theodore de Mayerne.

Và dù đã tống các thành viên người Pháp từng đi theo Henrietta Maria đến Anh, triều đình của Charles bị ảnh hưởng nặng nề bởi xã hội Pháp. Tiếng Pháp thường được sử dụng để ưu tiên cho tiếng Anh, được coi là một ngôn ngữ lịch sự hơn. Ngoài ra, Vua Charles sẽ thường xuyên viết thư cho Henrietta Maria gửi ["Tình yêu dấu"]. Những lá thư này thể hiện sự thân thiết trong mối quan hệ của họ, và Vua Charles cũng bắt đầu gọi bà là "Maria" một cách thân mật hơn nếu so với khi trước. Sau khi mối quan hệ giữa hai người được cải thiện, Maria với Lucy Hay không còn thân thiết như trước vì trước đó họ đã có sự khác biệt, Lucy theo đạo Tin Lành sôi nổi và mạnh mẽ, Henrietta Maria lại tuân theo sự hài hòa Công giáo.

Thú vui nghệ thuật
Henrietta Maria có niềm vui thích cực kỳ mạnh về hội họa, và việc bà bảo trợ cho vô số nghệ sĩ là một biểu trưng rất hiển nhiên chứng minh điều này. Bà đã cùng chồng mình dành nhiều thời gian đánh giá và sưu tầm các thể loại tranh cổ, sách vở từ nhiều nguồn, và bà nổi tiếng khi bảo trợ cho họa sĩ người Ý là Orazio Gentileschi, người đã đi theo cùng Henrietta Maria đến Anh trong đoàn tùy tùng mà bà mang theo khi trước, với tư cách là một thành viên trong hộ bảo trợ của François de Bassompierre - một sủng thần của Henrietta Maria.

Dưới sự bảo trợ của Vương hậu, Orazio cùng con gái là Artemisia Gentileschi đã phụ trách trang trí các ô trần nhà trong tòa nhà Queen's House thuộc Cung điện Greenwich do bà sở hữu. Những họa sĩ người Ý khác nhận sự bảo trợ của bà còn có Guido Reni, Jean Petitot và Jacques Bourdier. Bên cạnh đó, Henrietta Maria cũng tích cực trong nghệ thuật sân khấu thời Stuart, và những hoạt động này của bà được tán dương bởi Vua Charles - một người cũng yêu thích các loại hình nghệ thuật thị giác. Ngoài ra, bà cũng là người bảo trợ cho nhà soạn nhạc người Anh Nicholas Lanier và nhà điêu khắc Inigo Jones, những cái tên nổi tiếng thuộc phạm trù âm nhạc và điêu khắc của Anh.

Đối diện với Nội chiến Anh

Thời kỳ Tiền nội chiến
Trong những năm 1640, nước Anh rơi vào cuộc nội chiến khủng khiếp được biết đến là Nội chiến Anh hay Chiến tranh Ba Vương quốc, sự sung đột giữa phái ủng hộ vương triều là Cavalier và Roundhead ủng hộ Nghị viện Anh. Henrietta Maria, vợ của nhà Vua Charles I, theo lẽ thường cũng dính vào cuộc tranh đoạt này. Rất nhiều nghiên cứu cấp trường học ở Anh khi bàn về cuộc nội chiến này đều nêu lên vai trò của bà và mức độ mà bà chịu trách nhiệm để dẫn đến thất bại của phe bảo hoàng về sau.

Hầu hết ý kiến phổ thông đều đánh giá Henrietta Maria trong thời kỳ này là một người mạnh mẽ, áp chế người chồng có phần nhu nhược của mình. Nhà sử học Wedgwood còn nhấn mạnh rằng vai trò của Henrietta Maria chắc chắn rất lớn mạnh, "Nhà vua đều hỏi bà bất kỳ vấn đề chính trị nào, ngoại trừ tôn giáo", và kêu ca rằng nhà Vua Charles I không thành công khi đưa bà vào Cơ mật Hội đồng để dự chính một cách chính thức. Những năm 1970, nhiều sử gia nhận định vai trò của Henrietta Maria lại rất hạn chế, chỉ ra rằng nhiều vấn đề là do Vua Charles I tự mình ra quyết định. Trong khi đó, các sử gia hiện đại nhận định Henrietta Maria có tham dự vào cuộc nội chiến này, nhưng không phải thông qua sự ảnh hưởng chính trị mà là các hành động với công chúng, ảnh hưởng không ít đến quyền đưa ra lựa chọn mà Vua Charles có thể thực hiện.

Trước đó, từ những năm 1630, Henrietta Maria đã hành động nhiều vấn đề liên quan đến tôn giáo, mà về sau được nhìn nhận là chất xúc tác mạnh dẫn đến căng thẳng trước thời kỳ Nội chiến, và khiến bà trở thành "Một vị Vương hậu không được dân chúng kính trọng, một người chưa bao giờ thành công khiến triều thần của mình nể phục". Năm 1632, bà bắt đầu triển khai những dự án xây dựng những nhà thờ Công giáo trong khu vực Dinh thự Somerset. Trước đó, ở trong khu vực này cũng có một nhà thờ cũ và đã bị hạ đi vì dân chúng Tin Lành không thích thú, đến khi Henrietta Maria xây dựng nhà thờ mới thì tuy bề ngoài được che đậy kỹ càng, song bên trong phát sinh ra những buổi lễ cầu nguyện theo lối Công giáo ngày một mạnh mẽ. Đặc biệt ở năm 1636, một hoạt động tôn giáo lớn diễn ra ở đây, đã khiến người Tin Lành cảm thấy bị đe dọa và bắt đầu chỉ trích việc làm này của Vương hậu. Theo đó, hoạt động tôn giáo của Henrietta Maria chủ yếu là theo lối Công giáo ở Châu Âu lục địa vào thế kỉ 17 đương thời. Và theo như ghi nhận của nhà sử học Kevin Sharpe, một lượng lớn tầm 300.000 người Anh đã theo Công giáo do sự ảnh hưởng của Henrietta Maria, và con số này chắc chắn còn nhiều hơn nếu xét các dân số sống tại triều đình Anh khi ấy.

Hệ quả này khiến Vua Charles I bị chỉ trích mạnh mẽ từ Nghị viện do vô dụng trong việc can thiệp việc làm của vợ mình, và hành động tổ chức Requiem dành cho Richard Blount vào năm 1638 của Henrietta Maria tiếp theo đó càng khiến tình hình thêm phức tạp. Không chỉ dừng lại ở vấn đề tôn giáo gây tức giận dân chúng, Henrietta Maria còn tham gia các vở ca vũ kịch, động chạm đến hình ảnh toàn diện của mình và làm mất lòng những người theo Thanh giáo tại Anh. Trong hầu hết các vở kịch, Henrietta Maria sắm vai diễn truyền tải niềm tin của phong trào Đại kết. Những sự việc của Henrietta Maria được cho là "ngạo mạn và bất dung", thậm chí dấy lên những ý kiến và nhận xét thù ghét về Vương hậu ngay trong triều đình. Học giả người Scotland là Alexander Leighton đã bị tra khảo và bỏ tù vì sỉ nhục Henrietta Maria trong sách của mình, còn Luật sư phái Thanh giáo là William Prynne đã bị xẻo lỗ tai vì viết rằng "Thể loại nữ diễn viên chỉ là những con điếm", một dòng ám chỉ rõ ràng Henrietta Maria. Sau đó, triều đình Anh còn đổ cho Henrietta Maria chịu trách nhiệm trong Bạo loạn ở Ireland năm 1641, được tin rằng có liên quan đến các Tu sĩ dòng Tên mà Henrietta Maria là đại diện. Và cũng vì những hệ quả trên, Henrietta Maria rất ít khi hiện diện ở London từ những năm này.

Từ năm 1641, một liên minh của thành viên trực thuộc Nghị viện Anh đứng đầu bởi John Pym đã tăng sức ép lên Vua Charles I, sau những trận chiến bên ngoài đầy thảm bại. Tiếp đó, Nghị viện tiến hành bắt giam và xử tử Cố vấn của nhà Vua, Tổng giám mục William Laud cùng Thomas Wentworth, Bá tước xứ Strafford. Và như một phần kế hoạch, Pym lại tiếp tục hướng đến Henrietta Maria để tạo một sức ép nữa cho nhà Vua. Cuối năm ấy, một điều luật có tên Đại phản kháng (Grand Remonstrance) đã được Nghị viện Anh thông qua, đã yêu cầu không gọi trực tiếp tên của Henrietta Maria. Và tuy không trực tiếp đề cập, song rõ ràng bà là một phần của những kế hoạch tra khảo và xét xử sắp tới để tạo sức ép cho Vua Charles I. Một tâm phúc cải đạo Công giáo của bà, Henry Jermyn, đã bị buộc phải rời khỏi Anh sau sự kiện Âm mưu binh biến năm 1641 diễn ra.

Những động thái liên tiếp của Henrietta Maria chủ yếu là giúp đỡ chồng mình vạch ranh giới với Nghị viện Anh, và nhiều nguồn tin rằng chính bà đã khiến nhà Vua quyết định bắt giữ thành viên của Nghị viện vào tháng 1 năm 1642, mặc dù không có bằng chứng chắc chắn nào chứng minh. Đại sứ Pháp là Hầu tước de La Ferté-Imbault, trong tình thế cân bằng chính trị của mình khi ấy, đã muốn nhà Vua cùng Nghị viện hòa hoãn, khiến âm mưu bắt giữ của nhà Vua bị trục trặc, bên cạnh đó còn có lẽ do sự can thiệp của người bạn cũ Lucy Hay của Vương hậu, mà cuối cùng John Pym và các thành viên của Nghị viện Anh đều thoát khỏi sự bắt giữ này của nhà Vua. Kế hoạch này khiến lý do chống đối nền quân chủ Anh dâng cao hơn bao giờ hết, khiến Henrietta Maria cùng chồng mình phải chạy từ Whitehall đến Hampton Court, làm ngắp nghé bừng lên cuộc Nội chiến kinh khủng sắp xảy đến.

Tháng 2 năm ấy, Henrietta Maria giong buồm rời khỏi Anh để đến Den Haag, phần vì tự bảo vệ mình, phần vì để dân chúng Anh bớt vì sự có mặt của bà mà giương mũi giáo về phía Vua Charles I trong tình thế nhạy cảm này. Thành phố Den Haag là nơi quan trọng của gia tộc xứ Orange, do con rể tương lai của bà là William xứ Orange nắm giữ. Và trong chuyến chạy trốn này, Henrietta Maria cũng đem theo con gái cả Mary, người được định ước cho William để mang lại liên minh cho nước Anh.

Thời kỳ thứ nhất (1642 – 1646)

Thời kỳ thứ hai (1648 – 1651)

Thời kỳ Trung hưng

Tổ tiên

Hậu duệ

Chú thích

Tham khảo

 Britland, Karen. (2006) Drama at the courts of Queen Henrietta Maria. Cambridge: Cambridge University Press.
 Bone, Quinton. (1972) Henrietta Maria: Queen of the Cavaliers. Chicago: University of Illinois Press.
 Croft, Pauline (2003). King James. Basingstoke and New York: Palgrave Macmillan. .
 Everett Green, Mary Anne. (1855) Lives of the Princesses of England: From the Norman Conquest. Henry Colburn. V. 6
 Fritze, Ronald H. and William B. Robison. (eds) (1996) Historical dictionary of Stuart England, 1603–1689. Westport: Greenwood Press.
 Griffey, Erin. (2008) "Introduction" in Griffey (ed) 2008.
 Griffey, Erin. (2008) Henrietta Maria: piety, politics and patronage. Aldershot: Ashgate Publishing.

 Hibbard, Caroline. (2008) "'By Our Direction and For Our Use:' The Queen's Patronage of Artists and Artisans seen through her Household Accounts." in Griffey (ed) 2008.
 Kitson, Frank. (1999) Prince Rupert: Admiral and General-at-Sea. London: Constable.
 Maclagan, Michael Maclagan and Jiří Louda. (1999) Lines of Succession: Heraldry of the Royal Families of Europe. London: Little, Brown & Co. .

 Purkiss, Diane. (2007) The English Civil War: A People's History. London: Harper.
 Raatschan, Gudrun. (2008) "Merely Ornamental? Van Dyck's portraits of Henrietta Maria." in Griffey (ed) 2008.
 Smuts, Malcolm. (2008) "Religion, Politics and Henrietta Maria's Circle, 1625–41" in Griffey (ed) 2008.
Spencer, Charles. (2007) Prince Rupert: The Last Cavalier. London: Phoenix.
 Stewart, George R. (1967) 'Names on the Land: A Historical Account of Place-Naming in the United States, 3rd edition. Houghton Mifflin.

  online
 Wedgwood, C. V. (1966) The King's Peace: 1637–1641. London: C. Nicholls.
 Wedgwood, C. V. (1970) The King's War: 1641–1647. London: Fontana.
 White, Michelle A. (2006) Henrietta Maria and the English Civil Wars.'' Aldershot: Ashgate Publishing.

Liên kết ngoài

 A short profile of her alongside other influential women of her age
 British Civil Wars Page Biography
Vương nữ Pháp (Bourbon)
Vương nữ Pháp
Vương tộc Bourbon
Phối ngẫu Vương thất Anh
Vương hậu Anh
Phối ngẫu Vương thất Scotland
Vương hậu Scotland
Vương tộc Stuart
Vương nữ
Sinh năm 1609
Mất năm 1669
Người Paris
Người Anh gốc Pháp
Người Pháp gốc Ý
Người Pháp tại Anh


title: Adelocera takasago

text:
Adelocera takasago là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Adelocera


title: Andrena parnassiae

text:
Andrena parnassiae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1902


title: Glaucorhoe

text:
Glaucorhoe là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Xanthorhoini


title: Satyrimima

text:
Satyrimima là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Họ Bướm xanh

en:Satyrimima


title: 43 TCN

text:
Năm 43 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 43 TCN


title: Sohagpur

text:
Sohagpur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Hoshangabad thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Sohagpur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 323 mét (1059 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sohagpur có dân số 22.329 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sohagpur có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Sohagpur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Barkam

text:
Barkam hay Mã Nhĩ Khang (tiếng Tạng: འབར་ཁམས་ / 'Bar-khams, chữ Hán giản thể:马尔康市, âm Hán Việt: Mã Nhĩ Khang thị) là một thành phố cấp huyện thuộc châu tự trị A Bá, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có dân số năm 1999 là 54.735 người. Mã số bưu chính là 624000 Thành phố Mã Nhĩ Khang có nhiệt độ +1,1 °C trong những tháng lạnh nhất và +17,9 °C trong những tháng nóng nhất, với nhiệt độ trung bình năm là +10,3 °C (số liệu năm 1990). Lượng mưa trung bình năm là 774,5 mm (con số năm 1990).

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang web chính quyền

A Bá
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Pesmes

text:
Pesmes là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône
Plus Beaux Villages de France


title: Borgo San Siro

text:
Borgo San Siro là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 25 km về phía tây nam của Milan và khoảng 12 km về phía tây bắc của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.056 người và diện tích là 17,3 km².

Borgo San Siro giáp các đô thị sau: Bereguardo, Gambolò, Garlasco, Tromello, Vigevano, Zerbolò.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Harry Potter và Tù nhân Azkaban

text:
Harry Potter và tên tù nhân ngục Azkaban (tựa gốc tiếng Anh: Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) là bộ phim giả tưởng năm 2004, của đạo diễn Alfonso Cuarón và được Warner Bros. Pictures phát hành, dựa trên cuốn tiểu thuyết năm 1999 cùng tên của J. K. Rowling. Đây là phần tiếp theo của Harry Potter và Phòng chứa bí mật (2002) và là phần phim thứ ba của loạt phim nổi tiếng Harry Potter. Phim có sự tham gia của Daniel Radcliffe trong vai Harry Potter, cùng với Rupert Grint và Emma Watson trong vai những người bạn thân nhất của Harry lần lượt là Ron Weasley và Hermione Granger. Bộ phim kể về năm thứ ba của Harry tại Hogwarts và nhiệm vụ khám phá sự thật về quá khứ của cậu, bao gồm mối liên hệ giữa tên tù nhân Azkaban vừa trốn thoát mà Sirius Black có với Harry và cha mẹ quá cố của cậu.

Với Tên tù nhân ngục Azkaban, quá trình sản xuất phim Harry Potter chuyển sang chu kỳ mười tám tháng. Cuarón được chọn làm đạo diễn từ một danh sách bao gồm Callie Khouri và Kenneth Branagh. Dàn diễn viên của các phần trước đã trở lại cho bộ phim, với sự bổ sung của Gary Oldman, David Thewlis và Emma Thompson, trong số những diễn viên khác. Đây là lần xuất hiện đầu tiên của Michael Gambon trong vai Giáo sư Albus Dumbledore, sau cái chết của Richard Harris vào năm 2002. Công việc quay phim chính bắt đầu vào tháng 2 năm 2003 tại Leavesden Film Studios. Đây là phim đầu tiên trong loạt phim sử dụng rộng rãi các địa điểm ngoài đời thực, với bối cảnh được xây dựng ở Scotland và cảnh quay ở London. Việc quay phim kết thúc vào tháng 11 năm 2003.

Bộ phim được phát hành vào ngày 31 tháng 5 năm 2004 tại Vương quốc Anh và vào ngày 4 tháng 6 năm 2004 tại Bắc Mỹ. Đây là bộ phim Harry Potter đầu tiên sử dụng Công nghệ IMAX và được phát hành tại các rạp chiếu phim IMAX. Tên tù nhân ngục Azkaban thu về tổng cộng 797,5 triệu USD trên toàn thế giới, trở thành bộ phim có doanh thu cao thứ hai trong năm 2004. Bộ phim nhận được nhiều lời khen ngợi về sự chỉ đạo của Cuarón và diễn xuất của các diễn viên chính. Nó được cho là đã đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong giọng điệu và phong cách đạo diễn của nhượng quyền thương mại, và thường được các nhà phê bình cũng như người hâm mộ coi là bộ phim Harry Potter hay nhất. Nó đã được đề cử cho hai giải Oscar, Nhạc phim xuất sắc nhất và Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất, tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 77 năm 2005. Tiếp theo là Harry Potter và Chiếc cốc lửa vào năm 2005.

Nội dung

Sau năm thứ hai tại Hogwarts, Harry Potter lại trải qua một mùa hè không mấy vui vẻ với gia đình Dursley. Vào ngày sinh nhật thứ mười ba của mình, Marge, chị gái đến thăm của Vernon, lăng mạ Harry và cha mẹ của cậu một cách ác ý, và một Harry tức giận khiến bà bị thổi phồng và trôi đi. Trông đợi bị đuổi học vì sử dụng phép thuật bên ngoài trường học, Harry bỏ trốn với đồ đạc của mình.

Xe buýt Hiệp sĩ đưa Harry đến quán Cái vạc Lủng, nơi Bộ trưởng Bộ Pháp thuật Cornelius Fudge đảm bảo với Harry rằng cậu sẽ không bị trừng phạt. Đoàn tụ với những người bạn thân nhất của mình là Ron Weasley và Hermione Granger, Harry biết rằng Sirius Black, một kẻ bị kết án ủng hộ Chúa tể Voldemort, đã trốn thoát khỏi nhà tù Azkaban và có ý định giết cậu. Trong cuộc hành trình đến Hogwarts, bọn Giám ngục lên tàu tốc hành Hogwarts, những tên giám ngục ma quái đang tìm kiếm Black. Một kẻ bước vào khoang của Harry, khiến cậu ngất xỉu, nhưng giáo viên Phòng thủ mới chống lại Nghệ thuật Hắc ám, Remus Lupin đẩy lùi nó bằng Bùa hộ mệnh. Tại Hogwarts, Hiệu trưởng Albus Dumbledore thông báo rằng các Giám ngục sẽ tuần tra trường cho đến khi Black bị bắt.

Rubeus Hagrid được bổ nhiệm làm giáo viên môn Chăm sóc Sinh vật Huyền bí, nhưng buổi học đầu tiên của ông đã trở nên tồi tệ khi Draco Malfoy kích động một con Bằng Mã tên Buckbeak tấn công hắn, và cha hắn là Lucius đã kết án tử hình Buckbeak. Quay trở lại Tháp Gryffindor, các học sinh thấy bức chân dung của Bà Béo đã bị tấn công, và Bà Béo sợ hãi cảnh báo Dumbledore rằng Black đã vào lâu đài. Trong một trận đấu Quidditch bão táp, bọn Giám ngục khiến Harry rơi khỏi cán chổi của mình, cây chổi này đã bị Cây liễu Roi phá hủy. Cậu bị bắt khi cố gắng đến thăm Hogsmeade bởi Fred và George, những người đã đưa cho cậu Bản đồ Đạo tặc.

Sử dụng bản đồ, Harry lẻn vào Hogsmeade và biết rằng Black là cha đỡ đầu của mình, nhưng đã tiết lộ tung tích của gia đình Potter cho Voldemort và sát hại người bạn chung của họ là Peter Pettigrew. Với quyết tâm xua đuổi bọn Giám ngục, Harry thuyết phục Lupin dạy cho cậu Bùa hộ mệnh. Sau lớp học Tiên tri, anh chứng kiến Giáo sư Trelawney nhập vào trạng thái xuất thần và tiên tri rằng Chúa tể Hắc ám sẽ trở lại. Theo dõi cuộc hành quyết của Buckbeak, con chuột cưng của Ron là Scabbers đã cắn cậu và trốn thoát, nhưng một con chó đen lớn đã kéo cả hai vào một cái lỗ ở gốc Cây liễu Roi. Điều này dẫn bộ ba đi qua một lối đi ngầm vào Lều Hét, nơi con chó được tiết lộ là Black, một Hóa thú sư có thể biến thành động vật.

Lupin xuất hiện, ôm lấy Black như một người bạn cũ trước khi tiết lộ mình là một người sói. Snape đến bắt Black, nhưng bị đánh gục bởi bùa chú Giải giáp của Harry. Lupin và Black tiết lộ rằng Scabbers thực sự là dạng Hóa thú sư của Pettigrew, kẻ đã giả chết và buộc tội Black cho tội ác của mình. Biến Pettigrew trở lại hình dạng con người, cả nhóm quay trở lại lâu đài, nhưng trăng tròn khiến Lupin biến hình và Pettigrew trốn thoát. Khi Black chiến đấu chống lại Lupin trong hình dạng động vật của họ, bọ Giám ngục tấn công Black và Harry, nhưng một nhân vật vô hình đã biến một Thần hộ mệnh mạnh mẽ đuổi bọn Giám ngục. Harry bất tỉnh, thức dậy trong phòng y tế với cụ Dumbledore và Hermione.

Khi biết rằng Black đã bị bắt và sẽ bị kết án bởi Nụ hôn của Giám ngục, Harry và Hermione làm theo lời khuyên của Dumbledore và sử dụng chiếc xoay thời gian của Hermione, thiết bị giúp cô được cho tham gia nhiều lớp học cùng một lúc, để quay ngược thời gian ba giờ. Họ thấy mình đang sống lại các sự kiện trong đêm và giúp Buckbeak không bị hành quyết. Phát hiện ra quá khứ Harry và Black bị bọn Giám ngục tấn công, Harry giải cứu họ bằng bùa hộ mệnh và nhận ra cậu chính là nhân vật vô hình đã cứu họ trước đó. Cậu và Hermione giải thoát cho Black, người bay đi trên lưng Buckbeak, vẫn là kẻ chạy trốn mà không có bằng chứng về sự vô tội của mình. Harry và Hermione trở lại bệnh xá, trở lại dòng thời gian của chính họ.

Bị tiết lộ là người sói, Lupin từ chức dạy học và trả lại Bản đồ Đạo tặc cho Harry. Black gửi cho Harry một cây chổi Firebolt, cậu vui vẻ dung nó bay đi.

Phân vai

 Daniel Radcliffe trong vai Harry Potter: Một phù thủy người Anh 13 tuổi nổi tiếng vì sống sót sau khi cha mẹ mình bị giết dưới tay của phù thủy hắc ám độc ác Chúa tể Voldemort khi còn là một đứa trẻ, hiện đang bước vào năm thứ ba tại Trường Phù thủy và Pháp sư Hogwarts.
 Rupert Grint trong vai Ron Weasley: Bạn thân nhất của Harry tại Hogwarts và là thành viên trẻ hơn của gia đình phù thủy Weasley.
 Emma Watson trong vai Hermione Granger: Bạn thân khác của Harry và là bộ não của nhóm ba người bạn.
 Robbie Coltrane trong vai Rubeus Hagrid: Người quản trò và giáo viên Chăm sóc Sinh vật Huyền bí mới tại Hogwarts.
 Michael Gambon trong vai Albus Dumbledore:Hiệu trưởng trường Hogwarts và là một trong những pháp sư vĩ đại nhất mọi thời đại. Gambon đảm nhận vai này sau khi Richard Harris, người đóng vai Dumbledore trong hai bộ phim trước, qua đời vì bệnh Hodgkin vào ngày 25 tháng 10 năm 2002, ba tuần trước khi bộ phim thứ hai được phát hành. Bất chấp bệnh tật của mình, Harris vẫn quyết tâm quay phần của mình, nói với David Heyman đến thăm đừng diễn lại vai diễn này. Bốn tháng sau cái chết của Harris, Cuarón chọn Gambon làm người thay thế mình. Gambon không quan tâm đến việc cải tiến hay sao chép Harris, thay vào đó, đưa ra cách giải thích của riêng ông, nhưng đặt một giọng Ailen nhẹ cho vai diễn như một sự tôn kính đối với anh ấy. Ông đã hoàn thành các cảnh quay của mình trong ba tuần. Các nhà sản xuất ban đầu đề nghị vai diễn này cho Christopher Lee và Ian McKellen, nhưng xung đột về lịch trình đã buộc Lee phải từ chối trong khi McKellen từ chối vì ông đã đóng một nhân vật tương tự Gandalf trong bộ ba Chúa tể của những chiếc nhẫn. Ông cũng tuyên bố rằng sẽ không thích hợp để nhận vai Harris, vì ông đã gọi McKellen là một diễn viên "tồi tệ". Gia đình của Harris đã bày tỏ sự quan tâm khi thấy người bạn thân của Harris là Peter O'Toole được chọn làm người thay thế anh ấy, nhưng các nhà sản xuất cảm thấy rằng tuổi tác và sức khỏe của ông sẽ trở nên rắc rối.
Richard Griffiths trong vai Vernon Dursley: Ông chú Muggle của Harry.
 Gary Oldman trong vai Sirius Black:Cha đỡ đầu khét tiếng của Harry, người đã trốn thoát khỏi ngục Azkaban sau khi thụ án mười hai năm ở đó vì bị buộc tội sai là Tử thần Thực tử, kẻ đã phản bội cha mẹ của Harry cho Voldemort. Oldman chấp nhận phần này vì ông cần tiền, vì ông đã không thực hiện bất kỳ công việc lớn nào trong vài năm sau khi quyết định dành nhiều thời gian hơn cho các con của mình. Ông "ngạc nhiên vì nó khó diễn ra như thế nào", khi so sánh vai diễn với lời thoại của Shakespeare.
 Alan Rickman trong vai Severus Snape: Giáo viên môn Độc dược tại Hogwarts và là người đứng đầu nhà Slytherin.
 Fiona Shaw vai Petunia Dursley: Bà dì Muggle của Harry.
 Timothy Spall trong vai Peter Pettigrew:Một người bạn cũ của cha mẹ Harry được cho là đã bị giết bởi Sirius Black, nhưng sau đó được tiết lộ là Tử thần Thực tử thực sự đã phản bội cha mẹ của Harry cho Voldemort.
 David Thewlis trong vai Remus Lupin:Giáo viên mới môn Phòng chống Nghệ thuật Hắc ám tại Hogwarts và là một người sói. Thewlis, người trước đây đã thử vai Quirinus Quirrell trong Harry Potter và Hòn đá Phù thủy (2001), là lựa chọn đầu tiên của Cuarón cho vai Giáo sư Lupin. Anh ấy nhận vai theo lời khuyên từ Ian Hart, người được chọn vào vai Quirrell, và đã nói với anh ấy rằng Giáo sư Lupin là "phần hay nhất trong cuốn sách." Thewlis đã xem hai bộ phim đầu tiên và chỉ mới đọc một phần của cuốn đầu tiên, mặc dù anh đã đọc phần thứ ba sau khi nhận vai.
 Emma Thompson trong vai Sybill Trelawney: Giáo viên môn Bói toán tại Hogwarts.
 Maggie Smith trong vai Minerva McGonagall: Phó Hiệu trưởng trường Hogwarts, giáo viên môn Biến hình tại Hogwarts và là người đứng đầu nhà Gryffindor.
 Julie Walters trong vai Molly Weasley: Mẹ của Ron.
Một số diễn viên của bộ phim trước đó đã thể hiện lại vai diễn của họ trong Tên tù nhân ngục Azkaban. Harry Melling xuất hiện trong vai Dudley Dursley, anh họ của Harry. James và Oliver Phelps đóng vai Fred và George Weasley, cặp anh em sinh đôi của Ron; Chris Rankin xuất hiện trong vai Percy Weasley, anh trai khác của Ron và là một cậu bé đứng đầu trường Hogwarts; và Bonnie Wright đóng vai em gái Ginny của họ, trong khi Mark Williams đóng vai cha của họ, Arthur Weasley. Tom Felton đóng vai Draco Malfoy, đối thủ của Harry ở nhà Slytherin, trong khi Jamie Waylett và Josh Herdman xuất hiện trong vai Crabbe và Goyle, tay sai của Draco. Matthew Lewis và Devon Murray lần lượt đóng vai Neville Longbottom và Seamus Finnigan, hai học sinh trường Gryffindor cùng năm với Harry. David Bradley xuất hiện trong vai Argus Filch, người chăm sóc của Hogwarts, trong khi Robert Hardy đóng vai Cornelius Fudge, Bộ trưởng Bộ Pháp thuật.

Pam Ferris đóng vai dì Marge, chị gái của Vernon; Lee Ingleby đóng vai Stan Shunpike, phụ xe của Xe buýt Hiệp sĩ; và Jim Tavaré xuất hiện trong vai Tom, chủ quán trọ của The Leaky Cauldron, thay thế cho Derek Deadman từ phần phim đầu tiên. Dawn French đóng vai Bà Béo, một bức tranh ở Hogwarts, thay thế Elizabeth Spriggs trong phần phim đầu tiên. Julie Christie xuất hiện trong vai Madam Rosmerta, hầu gái tại quán Three Broomsticks. Warwick Davis xuất hiện với tư cách là nhạc trưởng của dàn hợp xướng Hogwarts. Vai diễn này do nhà sản xuất David Heyman đề nghị do Filius Flitwick, vai chính của Davis, vắng mặt trong kịch bản. Sự thay đổi về ngoại hình cho nhân vật mới sau đó đã trở thành cái nhìn của Flitwick đối với phần còn lại của bộ truyện.

Sản xuất

Cu to bằng dái tao

Phát hành

Tiếp thị
Cũng như các phần trước của loạt phim, Tên tù nhân ngục Azkaban là một cơ hội buôn bán lớn. Phiên bản trò chơi điện tử, do EA UK thiết kế, được phát hành vào ngày 25 tháng 5 năm 2004. Mattel phát hành phần kết phim bao gồm trò chơi hội đồng quản trị Quidditch Harry Potter Championship và các nhân vật hành động. Lego cũng mở rộng hoạt động buôn bán trước đó cho hai bộ phim đầu tiên với việc phát hành các bộ bao gồm Xe buýt Hiệp sĩ, Shrieking Shack và lâu đài Hogwarts mới.

Phương tiện tại gia
Harry Potter and the Prisoner of Azkaban được phát hành trên DVD và VHS vào ngày 23 tháng 11 năm 2004.  Các Phiên bản Đặc biệt 2 đĩa sau đó được phát hành trên DVD và Blu-ray vào ngày 4 tháng 10 năm 2016.  Bộ phim cũng được phát hành trên Ultra HD Blu-ray vào ngày 7 tháng 11 năm 2017.

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam phim được trình chiếu trên kênh HTV3 vào ngày 31 tháng 1 năm 2014 với phiên bản lồng tiếng Việt. Vào năm 2021 phim được chiếu lúc 20h tối ngày 11 tháng 12 năm 2021 nhưng với phiên bản thuyết minh tiếng Việt trên kênh Cartoon Network. Phim lần đầu được chiếu tại các rạp ở Việt Nam với tên Harry Potter và Tù Nhân Azkaban vào ngày 17 tháng 6 năm 2022.

Đón nhận

Phòng vé
Harry Potter và tên tù nhân ngục Azkaban tổ chức buổi ra mắt ở New York tại Radio City Music Hall vào ngày 23 tháng 5 năm 2004, tiếp theo là buổi công chiếu ở Luân Đôn tại Quảng trường Leicester vào ngày 30 tháng 5 năm 2004. Sau đó, bộ phim được khởi chiếu tại Vương quốc Anh vào ngày 31 tháng 5 năm 2004, và vào ngày 4 tháng 6 năm 2004 tại Hoa Kỳ. Đây là bộ phim đầu tiên trong loạt phim được phát hành ở cả rạp chiếu phim thông thường và rạp IMAX. Sau khi phát hành, bộ phim đã phá kỷ lục phim có doanh thu trong ngày lớn nhất trong lịch sử phòng vé Vương quốc Anh, kiếm được 5,3  triệu bảng Anh vào ngày thứ Hai. Nó đã tiếp tục phá kỷ lục cả khi có và không có bản xem trước, kiếm được 23,9 triệu bảng bao gồm cả bản xem trước  và 9,3 triệu bảng không bao gồm chúng. Tên tù nhân ngục Azkaban có doanh thu cuối tuần mở màn cao nhất tại phòng vé Vương quốc Anh, cho đến khi Spectre đánh bại kỷ lục vào năm 2015. Phim tiếp tục kiếm được tổng cộng 45,6  triệu bảng Anh ở Anh. Bộ phim đã kiếm được 93,7  triệu đô la trong tuần đầu công chiếu ở Hoa Kỳ và Canada tại 3.855  rạp chiếu, vào thời điểm đó, đây là tuần có doanh thu mở màn lớn thứ ba mọi thời đại. Phần mở đầu này cũng phá vỡ kỷ lục của Hulk (62,1 triệu đô la) về doanh thu cuối tuần cao nhất cho một bộ phim được phát hành vào tháng Sáu. Tên tù nhân ngục Azkaban giữ kỷ lục này trong 5 năm cho đến khi Transformers: Revenge of the Fallen đứng đầu năm 2009 với 109 triệu đô la.  Ngoài ra, nó còn vượt qua The Matrix Reloaded để có tuần mở màn lớn nhất cho mộtbộ phim của Warner Bros. Phim cũng đứng đầu phòng vé Bắc Mỹ trong hai ngày cuối tuần liên tiếp.

Tên tù nhân ngục Azkaban thu về tổng cộng 797,5  triệu đô la trên toàn thế giới, trở thành phim có doanh thu cao thứ hai trên toàn thế giới năm 2004 sau Shrek 2. Tại Hoa Kỳ và Canada, đây chỉ là phim có doanh thu cao thứ sáu trong năm, kiếm được 250,1  triệu đô la.  Tuy nhiên, đây là bộ phim quốc tế đứng đầu năm, kiếm được 547,4 triệu đô la so với 487,5 triệu đô la của Shrek 2. Mặc dù thành công về doanh thu phòng vé, The Prisoner of Azkaban là phim Harry Potter có doanh thu thấp nhất và là phim có doanh thu thấp thứ ba trong Thế giới phù thủy (trước Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald và Fantastic Beasts: The Secrets of Dumbledore).

Phê bình
Trên Rotten Tomatoes, bộ phim có điểm phê duyệt là 90% dựa trên 259 bài phê bình, với điểm đánh giá trung bình là 7,8 / 10. Sự đồng thuận quan trọng của trang web cho biết: "Dưới sự chỉ đạo đảm bảo của Alfonso Cuarón, Harry Potter và tên tù nhân ngục Azkaban chiến thắng tạo ra một sự cân bằng tinh tế giữa thuật thuật kỹ thuật và cách kể chuyện phức tạp." Trên Metacritic, bộ phim có điểm trung bình có trọng số là 82/100, dựa trên 40 nhà phê bình, cho thấy "sự hoan nghênh toàn cầu". Khán giả được thăm dò bởi CinemaScore đã cho bộ phim điểm trung bình là "A" trên thang điểm từ A + đến F.

Mick LaSalle của San Francisco Chronicle ca ngợi giai điệu trưởng thành hơn của bộ phim và nói rằng nó "đen tối hơn, phức tạp hơn, bắt nguồn từ nhân vật." The Hollywood Reporter gọi bộ phim là "sự chuyển thể sâu sắc hơn, đen tối hơn, bắt mắt và thỏa mãn hơn về mặt cảm xúc của hiện tượng văn học JK Rowling," đặc biệt là so với hai phần đầu tiên.  Peter Travers của Rolling Stone đã chấm cho bộ phim ba ngôi sao rưỡi trên tổng số bốn ngôi sao: "Bộ phim này không chỉ là bộ phim hay nhất và ly kỳ nhất cho đến nay, mà còn là bộ phim có thể tự đứng vững ngay cả khi bạn chưa bao giờ nghe nói về tác giả J. K. Rowling và anh hùng phù thủy trẻ tuổi của cô ấy." Stephanie Zacharek của Salon coi đây là "một trong những bộ phim giả tưởng hay nhất mọi thời đại."  Nicole Arthur của The Washington Post ca ngợi bộ phim là "phức tạp, đáng sợ, [và] nhiều sắc thái." Roger Ebert cho bộ phim ba sao rưỡi trong số bốn sao, nói rằng bộ phim không hoàn toàn hay bằng hai phần đầu, nhưng vẫn gọi nó là "thú vị, gây cười và tinh vi." Claudia Puig từ USA Today nhận thấy bộ phim là "một niềm vui về thị giác", và nói thêm rằng "Cuarón không ngại làm một bộ phim đen tối hơn và giải quyết những cảm xúc đau đớn";  trong khi Richard Roeper gọi bộ phim là "Sean Smith từ Newsweek cho biết: "Tên tù nhân ngục Azkaban tự hào có một đạo diễn hoàn toàn mới và một tầm nhìn mới táo bạo," và gọi bộ phim là "xúc động", ca ngợi màn trình diễn của ba diễn viên chính. Entertainment Weekly khen ngợi bộ phim đã trưởng thành hơn những phần trước của nó.

The Guardian đã cho bộ phim 3 sao trên 5 sao, nói rằng, "Phim Harry Potter mới này sẽ phù phép với cơ sở người hâm mộ của nó. Nhưng cán chổi đang mất dần độ cao." Nhà phê bình phim Roger Ebert khen ngợi dàn diễn viên, nhưng cảm thấy cần phải có một cốt truyện hay hơn. Screen Daily nhận xét, "Cuaron mang đến một cuộc phiêu lưu thực sự ma quái và liên quan đến cảm xúc, mang đến cho thế giới của Potter những nhân vật và bầu không khí vô cùng cần thiết". BBC khen ngợi các bộ và hướng đi, nhưng không thấy nó "hấp dẫn về mặt cảm xúc". Hollywood.com đã đánh giá tích cực, ca ngợi tình tiết và cốt truyện, mặc dù có sự sai lệch so với hai phần phim đầu tiên.

Giải thưởng
Phim được đề cử Best Original Music Score (John Williams) và Best Visual Effects tại 77th Academy Awards được tổ chức năm 2005.. Đây là bộ phim thứ hai trong loạt phim được đề cử Oscar.

Phim có thứ hạng thứ  471 trên Empire và nằm trong danh sách 500 phim hay nhất mọi thời đại của tạp chí 2008.
American Film Institute recognition
AFI's 100 Years...100 Movies – Nominated
AFI's 10 Top 10 – Nominated Fantasy Film

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trailer phim trên YouTube
  (US)
  (UK)

3
Phim năm 2004
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim lấy bối cảnh ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim tiếp nối
Phim đề tài du hành thời gian
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim IMAX
Phim của Warner Bros.
Nhạc nền phim của John Williams
Phim Mỹ
Phim tiếp nối Mỹ
Phim tiếp nối Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh ở Anh
Biến đổi hình dạng trong tác phẩm giả tưởng


title: Myurella (Terebridae)

text:
Myurella là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Các loài
Các loài thuộc chi Myurella bao gồm:

 Myurella affinis (Gray, 1834)
 Myurella cinctella (Deshayes, 1859)
 Myurella columellaris (Hinds, 1844)
 Myurella flavofasciata (Pilsbry, 1921)
 Myurella hiscocki (Sprague, 2004)
 Myurella joserosadoi (Bozzetti 2001)
 Myurella kilburni (Burch, 1965)
 Myurella lineaperlata Terryn & Holford, 2008
 Myurella minipulchra Bozzetti, 2008
 Myurella monicae (Terryn, 2005)
 Myurella nathaliae (Drivas & Jay, 1988)
 Myurella nebulosa (G.B. Sowerby I, 1825)
 Myurella ningaloensis (Aubry, 1999)
 Myurella orientalis (Aubry, 1999)
 Myurella parkinsoni (Cernohorsky & Bratcher, 1976)
 Myurella paucistriata E.A. Smith, 1873
 Myurella undulata (Gray, 1834)
 Myurella wellsilviae (Aubry, 1994)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Terebridae


title: Asiophrida flavicollis

text:
Asiophrida flavicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Asiophrida


title: Phân cấp hành chính Liên bang Micronesia

text:
Dưới đây là danh sách Các đơn vị hành chính của Liên bang Micronesia.

Bang

Đô thị

Colonia, Yap
Kolonia
Lelu
Palikir - Thủ đô
Tol
Weno

Khu tự quản

Chuuk
 Dublon (Tonowas)
 Eot
 Ettal
 Fala-Beguets
 Fananu
 Fefan
 Kutu
 Losap
 Lukunor
 Magur
 Moch
 Moen
 Murilo
 Nama
 Namoluk
 Nomwin
 Onari
 Oneop
 Ono
 Param
 Pis-Losap
 Pisaras
 Pulap
 Pulusuk
 Puluwat
 Romanum
 Ruo
 Satawan
 Ta
 Tamatam
 Tol
 Tsis
 Udot
 Ulul
 Uman

Kosrae
 Lelu
 Malem
 Tafunsak
 Utwa
 Walung

Pohnpei
 Kapingamarangi
 Kitti
 Kolonia
 Madolenihmw
 Mokil
 Nett
 Ngatik
 Nukuoro
 Oroluk
 Pingelap
 Sokehs
 Uh

Yap
 Dalipebinau
 Eauripik
 Elato
 Fais
 Fanif
 Faraulep
 Đảo Gaferut
 Gagil
 Gilman
 Ifalik
 Kanifay
 Lamotrek
 Map
 Ngulu
 Pikelot
 Rull
 Rumung
 Satawal
 Sorol
 Tomil
 Ulithi
 Weloy
 Woleai

Xem thêm
ISO 3166-2:FM

Liên kết ngoài

 Yapese.com - Connecting Islanders

Tham khảo

Liên bang Micronesia


title: Marlon Brando

text:
Marlon Brando, Jr. (3 tháng 4 năm 1924 - 1 tháng 7 năm 2004), thường được biết tới với tên Marlon Brando là một diễn viên nổi tiếng người Mỹ. Từng hai lần đoạt Giải Oscar Vai nam chính, Marlon Brando được coi là một trong những diễn viên có ảnh hưởng nhất của lịch sử điện ảnh Mỹ, ông được xếp thứ 4 trong Danh sách 100 ngôi sao điện ảnh của Viện phim Mỹ. Brando được biết tới nhiều nhất qua các vai diễn trong hai bộ phim thập niên 1950 của đạo diễn Elia Kazan, Chuyến tàu mang tên dục vọng (A Streetcar Named Desire, 1951), On the Waterfront (1954) và hai bộ phim khác của đạo diễn Francis Ford Coppola trong thập niên 1970 là Bố già (The Godfather, 1972) và Apocalypse Now (1979).

Bên cạnh sự nghiệp diễn xuất, Marlon Brando còn là nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng, đặc biệt là trong các hoạt động đấu tranh đòi quyền lợi cho người Mỹ gốc Phi và người Da đỏ thập niên 1960 và 1970. Để phản đối sự phân biệt đối xử với những người bản địa Mỹ, Marlon Brando đã từ chối nhận tượng vàng Oscar thứ hai cho vai diễn cực kì đáng nhớ của ông, Bố già Vito Corleone trong Bố già.

Năm 1999, ông được tạp chí Time (Mỹ) bình chọn là một trong những người có tầm ảnh hưởng nhất của thế kỷ XX.

Tiểu sử
Marlon Brando sinh ngày 3 tháng 4 năm 1924 tại Omaha, Nebraska trong gia đình của ông Marlon Brando Sr. (1895–1965]]) và bà Dorothy Pennebaker Brando (1897-1954). Năm 1935 khi Marlon được 11 tuổi thì bố mẹ cậu ly dị, một mình bà Dorothy chăm sóc cả ba đứa con, Marlon, Jocelyn (1919–2005) và Frances Brando (1922-1994), ở Santa Ana, California cho đến năm 1937 khi hai vợ chồng tái hợp và chuyển về sống tại Libertyville, Illinois, một ngôi làng phía Tây Bắc Chicago. Cha mẹ của Marlon Brando đều là những người làm về nghệ thuật, ông Marlon Sr. là một nhiếp ảnh gia nghiệp dư, còn bà Dodie là một diễn viên có tài nhưng mắc chứng nghiện rượu, chính bà là người giúp Henry Fonda bắt đầu sự nghiệp diễn viên và truyền tình yêu sân khấu cho con trai Marlon.

Brando có một tuổi thơ dữ dội, cậu bị đúp và sau đó bị đuổi khỏi trường phổ thông Libertyville High School. Ở tuổi 16, Marlon bị gửi tới Học viện Quân sự Shattuck ở Faribault, Minnesota, tại đây cậu đã chứng tỏ được tài năng nghệ thuật và sự thích ứng với môi trường học tập mới. Tuy nhiên đến năm học cuối (năm 1943) Marlon lại bị quản chế vì tội không tuân lệnh cấp trên trong một cuộc diễn tập. Theo hình phạt quản chế, Brando phải ở trong khu vực của học viện và không được phép ra ngoài, tuy vậy cậu vẫn tìm cách lẻn vào thành phố và bị bắt lại. Bị ban lãnh đạo khoa đuổi khỏi học viện, Marlon Brando nhận được sự ủng hộ từ các bạn học khi cho rằng hình phạt này quá khắc nghiệt, Brando được mời lại trường 1 năm sau đó nhưng đã quyết định không kết thúc việc học tập tại đây.

Rời khỏi trường quân sự, Marlon Brando trở được cha kiếm cho một công việc đào mương ở quê nhà nhưng quyết định lên New York lập nghiệp cùng hai chị gái. Một người chị của Brando dự định trở thành họa sĩ còn người kia tham gia diễn tại Sân khấu Broadway. Cảm thấy thích thú với nghề diễn, Brando tham gia khóa học diễn xuất của trường New School. Tại đây ông đã được học kĩ thuật diễn xuất theo Hệ thống Stanislavski do giảng viên danh tiếng Stella Adler đứng lớp.

Sự nghiệp

Khởi nghiệp

Brando bắt đầu nghiệp diễn xuất bằng việc tham gia các vở kịch ở nhà hát mùa hè (summer-stock) tại Sayville, New York trên đảo Long Island. Cách cư xử kì quặc khiến Brando bị loại khỏi vở kịch của trường New School ở Sayville, tuy vậy ông đã kịp tìm được một vở kịch khác. Năm 1946 với vai diễn trong vở kịch của Sân khấu Broadway Truckline Café, Brando được đánh giá là diễn viên triển vọng nhất của sân khấu Broadway. Một năm sau đó, Marlon thực sự trở thành một ngôi sao mới của sân khấu Mỹ với vai diễn Stanley Kowalski trong vở kịch của Tennessee Williams, Chuyến tàu mang tên dục vọng (A Streetcar Named Desire), vở kịch này do đạo diễn nổi tiếng Elia Kazan thực hiện. Khi tìm được vai Stanley Kowalski, Brando đã lập tức lái xe lên Provincetown, Massachusetts, nơi Williams đang nghỉ hè, để xin được thử vai, Williams đã nhớ lại rằng ngay khi ông mở cửa và quan sát chàng thanh niên này, ông nhận ra mình "đã có Stanley Kowalski". Kỹ thuật diễn có tính đột phá của Brando sau này đã trở thành hình mẫu cho nghệ thuật diễn xuất Mỹ.

Bộ phim điện ảnh đầu tiên của Brando là The Men (1950). Theo đúng phong cách diễn của mình, Brando đã dành 2 tháng trong bệnh viện dành cho các cựu chiến binh để vào vai một thương binh bị liệt cả hai chân. Sau thành công của Chuyến tàu mang tên dục vọng, Marlon Brando được hãng Warner Bros. mời thử vai cho bộ phim Rebel Without A Cause, vai diễn này sau đó đã thuộc về James Dean.

Vươn tới đỉnh cao
Nhân vật đưa Brando lên vị trí một ngôi sao màn bạc một lần nữa lại là Stanley Kowalski khi ông tham gia bộ phim Chuyến tàu mang tên dục vọng (1951) cũng do Elia Kazan làm đạo diễn, người đóng cặp với Brando là nữ diễn viên huyền thoại Vivien Leigh (người thủ vai Scarlett O'Hara trong Cuốn theo chiều gió). Với vai diễn này, Brando lần đầu tiên được đề cử Giải Oscar Vai nam chính xuất sắc nhất. 3 năm liên tiếp sau đó Brando đều được đề cử cho hạng mục này với các vai diễn trong Viva Zapata! (1952), Julius Caesar (1953) và On the Waterfront (1954). Trong số 4 lần liên tiếp được đề cử này thì Brando đã một lần mang về tượng vàng Oscar với vai Terry Malloy trong On the Waterfront (cũng được đạo diễn bởi Kazan). Ngoài ra ông cũng 3 lần liên tiếp giành Giải BAFTA Nam diễn viên chính nước ngoài xuất sắc nhất từ năm 1951 đến 1953.

Năm 1953, Marlon Brando bên cạnh hai bộ phim điện ảnh còn tham gia vở kịch Arms and the Man của Lee Falk, ông đã từ chối một vở diễn ở Broadway với thù lao 10.000 USD một tuần để cộng tác với Falk trong tác phẩm này (được diễn ở Boston) với chỉ 500 USD một tuần. Đây cũng là lần cuối cùng Brando tham gia một tác phẩm sân khấu. Hai bộ phim Brando đóng năm 1953 là Julius Caesar (vai Mark Antony) và The Wild One (vai Johnny Strabler). Hình tượng tay lái moto nổi loạn Johnny Strabler do Brando tạo nên đã trở thành hình mẫu cho thế hệ trẻ Mỹ những năm 1950, rất nhiều ca sĩ rock-and-roll đã bắt chước phong thái và cách ăn mặc của nhân vật này, trong đó có Elvis Presley.

Với chỉ 5 bộ phim Brando đã trở thành ngôi sao lớn của Hollywood. Thành công này được tiếp nối bằng các vai diễn của ông trong Guys and Dolls, The Teahouse of the August Moon, The Young Lions và Sayonara. Bộ phim cuối đem lại cho Marlon đề cử Oscar thứ 5 trong sự nghiệp tuy vậy có vẻ ngôi sao lớn đã mất đi nguồn năng lượng diễn xuất dồi dào trong các bộ phim đầu tay. Trong thập niên 1960 tuy vẫn tham gia một số bộ phim thành công như Mutiny on the Bounty (1962) nhưng vị trí ngôi sao của Marlon Brando dần mờ nhạt vì tính khí kì quặc trong quá trình quay phim cũng như "thành tích" kéo các bộ phim phải chi tiêu vượt ngân sách hoặc khó bán vé của ông.

Bố già

Năm 1972 Brando lại chói sáng với vai diễn trong bộ phim Bố già (The Godfather) của đạo diễn Francis Ford Coppola. Coppola đã phải đấu tranh với hãng sản xuấn để Brando có thể vào vai Bố già Vito Corleone vì Paramount Pictures lo sợ "thành tích" tham gia các bộ phim thua lỗ và sự khó tính của Marlon sẽ làm ảnh hưởng tới việc sản xuất Bố già. Quyết định của Coppola đã tỏ ra đúng đắn khi Brando đã khắc họa cực kì thành công hình tượng của một trùm mafia đầy mưu mô xảo quyệt nhưng cũng sống rất tình cảm với gia đình. Nhân vật Vito Corleone của Brando đã đi vào huyền thoại và mang lại cho ông Giải Oscar Nam diễn viên chính xuất sắc nhất thứ hai. Tuy nhiên Marlon Brando đã từ chối giải thưởng này (ông là người thứ hai sau George C. Scott từ chối giải Oscar), Brando tẩy chay buổi lễ trao giải khi không tham dự mà chỉ gửi diễn viên da đỏ ít tên tuổi Sacheen Littlefeather tới tuyên bố lý do từ chối tượng vàng, theo đó Brando phản đối việc Hollywood và các hãng truyền hình thường xuyên miêu tả lệch lạc hình tượng những người thổ dân bản địa như những kẻ dã man.

Thập niên 1970 còn chứng kiến hai vai diễn ấn tượng nữa của Brando, đầu tiên là vai nam chính trong bộ phim Last Tango in Paris của đạo diễn Ý Bernardo Bertolucci. Marlon được đề cử giải Oscar Vai nam chính thứ 7 cho vai diễn này, tuy nhiên thành công về mặt diễn xuất của ông đã bị phủ bóng bởi những tranh cãi xung quanh các cảnh quay tình dục lộ liễu trong phim giữa nhân vật của Brando và nhân vật do Maria Schneider diễn. Vai diễn đáng chú ý thứ hai của Brando là vai đại tá Kurtz trong bộ phim về Chiến tranh Việt Nam Apocalypse Now (1979) của Francis Ford Coppola. Brando một lần nữa gây ra rắc rối khi thân hình ông trở nên quá khổ so với nhân vật, vì lý do này phần lớn cảnh quay miêu tả đại tá Kurtz thường là cái bóng của ông này. Cuối cùng để thực hiện cảnh quay cận gương mặt của Brando thốt lên câu thoại "The horror, the horror", Coppola đã phải trả thêm cho Brando 75.000 USD chỉ để ông này luyện tập giảm cân. Sau Apocalypse Now Brando lại tăng cân và việc này đã làm hạn chế rất nhiều các vai diễn mà ông có thể nhận.

Giai đoạn cuối sự nghiệp
Năm 1978 Brando vào vai Jor-El, cha của Superman trong bộ phim cùng tên. Điều kiện nhận vai của Brando khá rắc rối, ông đòi được nhận thù lao cao dù chỉ xuất hiện trong phim với thời gian rất ngắn, Brando cũng yêu cầu không phải thuộc thoại mà được nhìn bản nhắc thoại từ bên ngoài. Brando cũng tham gia phần 2 của bộ phim này, Siêu nhân II (Superman II) nhưng khi nhà sản xuất không đồng ý trả khoản tiền tương ứng như phần I, Marlon đã không cho phép sử dụng các cảnh có sự xuất hiện của ông trong phim. Những cảnh này chỉ xuất hiện trong bản dựng lại của bộ phim, Superman II: The Richard Donner Cut, được phát hành năm 2006. Cũng năm 2006, 2 năm sau khi Brando qua đời (ông qua đời năm 2004), ngôi sao này đã "tái xuất" với vai Jor-El trong bộ phim Siêu nhân trở lại (Superman Returns), các nhà làm phim đã tái tạo vai diễn của Brando bằng cách sử dụng các đoạn quay trong hai phần trước cũng như phần thoại được thu âm trước đó của Marlon.

Mặc dù gần như rời bỏ nghiệp diễn từ những năm 1980, Marlon Brando vẫn có được những thành công nhất định trong các vai phụ, điển hình là vai diễn trong bộ phim A Dry White Season (1989), vai diễn này đã giúp ông có được đề cử Oscar đầu tiên ở hạng mục Vai nam phụ. Bộ phim cuối cùng Brando tham gia là The Score (2001), trong đó ông đóng chung với Robert De Niro, người cũng thủ vai Vito Corleone trong loạt phim Bố già.

Đời tư
Trong đời tư, Marlon Brando nổi tiếng là một ngôi sao nóng tính và nhiều tật xấu, tháng 6 năm 1973 Brando gây bê bối lớn khi nện vỡ hàm tay săn ảnh Ron Galella.

Gia đình riêng
Năm 1957 Marlon Brando làm đám cưới với nữ diễn viên Anna Kashfi (tên thật là Joan O'Callaghan), người xứ Wales. Chỉ sau 2 năm sống chung, hai người đã ly dị sau khi Anna sinh cho Brando đứa con đầu lòng, Christian Brando (sinh năm 1958). Người vợ thứ hai của Marlon, Movita Castaneda, cũng là một nữ diễn viên người México và hơn Marlon tới 7 tuổi. Điều đặc biệt là Castaneda đã tham gia đóng bộ phim Mutiny on the Bounty phiên bản 1935, đúng 27 năm sau đó Marlon cũng tham gia đóng phiên bản làm lại của bộ phim này. Castaneda và Brando làm đám cưới năm 1960, họ ly dị năm 1962 sau khi đã có hai người con chung là Miko C. Brando (sinh năm 1961) và Rebecca Brando Kotlinzky (sinh năm 1966). Điều đặc biệt là vào năm hai người ly dị, Brando đã tham gia bộ phim Mutiny on the Bounty năm 1962, đây là phiên bản làm lại của bộ phim cùng tên thực hiện năm 1935 trong đó có sự góp mặt của chính Castaneda.

Thời gian đóng Bounty cũng ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của Marlon khi ông bắt đầu cảm thấy yêu quý hòn đảo và con người Tahiti. Ông đã mua một vùng đảo san hô gồm 12 đảo nhỏ có tên Tetiaroa với dự định biến nơi đây thành khu sinh thái và nghỉ dưỡng. Cũng tại Tahiti ngôi sao Hollywood đã gặp người vợ thứ ba, đó là nữ diễn viên xinh đẹp người bản địa Tarita Teriipia. Hai người làm đám cưới tháng 10 năm 1962 khi Tarita mới 20 tuổi, tức là kém chồng cô tới 18 tuổi. Cuộc hôn nhân cuối cũng là cuộc hôn nhân dài nhất của Brando, hai người ly dị tháng 7 năm 1972. Marlon và Tarita có hai người con là Simon Teihotu Brando (sinh năm 1963) và Cheyenne Brando (sinh năm 1970, tự sát năm 1995).

Ngoài 5 đứa con chính thức, Brando còn có ba người con với người bạn gái không đăng ký kết hôn Maria Christina Ruiz, đó là Ninna Brando (sinh năm 1989), Myles Brando (sinh năm 1992) và Timothy Brando (sinh năm 1994). Ông cũng nhận làm con nuôi 3 đứa con nuôi là Petra Brando-Corval (sinh năm 1972, con gái của Caroline Barrett, người quản lý cho Brando), Maimiti Brando (sinh năm 1977) và Raiatua Brando (sinh năm 1982).

Vụ bê bối của Christian Brando
Tháng 5 năm 1990, Dag Drollet, người yêu của con gái Brando, Cheyenne (em cùng cha khác mẹ với Christian), đã chết vì trúng đạn từ khẩu súng của Christian trong lúc hai người đang cãi vã tại căn hộ của gia đình Brando trên Beverly Hills. Tuy thanh minh rằng vụ nổ súng chỉ là tai nạn nhưng Christian cuối cùng vẫn bị kết án 10 năm tù vì tội cố ý ngộ sát và sử dụng súng. Bi kịch này còn trở nên tồi tệ hơn 5 năm sau đó, khi Christian treo cổ tự tử tại Tahiti.

Những năm cuối đời
Tai tiếng của bản thân Brando, những rắc rối gia đình và bệnh béo phì đã khiến Brando gần như phải rời bỏ sự nghiệp những năm cuối đời. Ông là bạn thân của "Vua nhạc Pop" Michael Jackson và thường đến nghỉ tại dinh thự Neverland Ranch của Michael hàng tuần liền. Con trai của Brando, Miko, là vệ sĩ và trợ lý của Michael Jackson trong vài năm và cũng là một người bạn của ca sĩ này. Theo Miko thì cứ giai đoạn cuối đời cứ rời khỏi nhà riêng là Marlon đến chơi với Michael Jackson và ông cảm thấy thích thú với cuộc sống tại dinh thự của ngôi sao ca nhạc này.

Ngày 1 tháng 7 năm 2004, Marlon Brando đã qua đời tại Trung tâm y tế UCLA (UCLA Medical Center) ở tuổi 80. Tuy ban đầu lý do cái chết của Brando được các luật sư giữ kín với lý do bảo vệ quyền riêng tư, nhưng sau đó người ta cũng biết rằng ông qua đời vì mất khả năng hô hấp do xơ hóa phổi. Ông còn mắc chứng suy tim ứ huyết, lòa vì tiểu đường và khi qua đời cũng đang phải trị liệu ung thư. Marlon được hỏa táng, tro hỏa táng được rải một phần ở Tahiti và một phần ở thung lũng Chết (Death Valley).

Hoạt động chính trị

Bên cạnh sự nghiệp điện ảnh và sân khấu, Brando còn là một nhà hoạt động tích cực đòi quyền lợi cho người Da đỏ và người Mỹ gốc Phi mà sự kiện trao giải Oscar năm 1973 là điển hình.

Tháng 8 năm 1963, Brando đã tham gia Cuộc tuần hành vì Việc làm và Tự do ở Washington, D.C. cùng với các ngôi sao nổi tiếng khác như Harry Belafonte, James Garner, Charlton Heston, Burt Lancaster và Sidney Poitier. Sau vụ ám sát mục sư da đen Martin Luther King Jr. năm 1968, Marlon Brando là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho việc tiếp tục sự nghiệp dang dở vì quyền lợi của người da đen mà Luther King khởi xướng.

Các phim đã tham gia

Giải thưởng và đề cử

Giải Oscar
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Chuyến tàu mang tên dục vọng (1951)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Viva Zapata! (1952)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Julius Caesar (1953)
 Giành giải: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, On the Waterfront (1954)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Sayonara (1957)
 Giành giải: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Bố già (1972) (từ chối nhận giải)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Last Tango in Paris (1973)
 Đề cử: Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, A Dry White Season (1989)

Giải BAFTA
 Giành giải: Nam diễn viên chính nước ngoài xuất sắc nhất, Viva Zapata! (1953)
 Giành giải: Nam diễn viên chính nước ngoài xuất sắc nhất, Julius Caesar (1954)
 Giành giải: Nam diễn viên chính nước ngoài xuất sắc nhất, On the Waterfront (1955)
 Đề cử: Nam diễn viên chính nước ngoài xuất sắc nhất, The Young Lions (1959)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, The Nightcomers (1973)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Bố già (1973)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Last Tango in Paris (1974)
 Đề cử: Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, A Dry White Season (1990)

Giải Quả cầu vàng
 Giành giải: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất - Phim chính kịch, On the Waterfront (1955)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất - Phim hài hoặc phim ca nhạc, The Teahouse of the August Moon (1957)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất - Phim chính kịch, Sayonara (1958)
 Đề cử: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất - Phim chính kịch, The Ugly American (1964)
 Giành giải: Nam diễn viên chính xuất sắc nhất - Phim chính kịch, Bố già (1973)
 Đề cử: Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất - Phim chính kịch, A Dry White Season (1990)

Giải Emmy
 Giành giải: Vai nam phụ xuất sắc nhất trong loạt chương trình ngắn hoặc đặc biệt, Roots: The Next Generations (1979)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Marlon Brando
 Marlon Brando trên IMDb
 Marlon Brando trên TCMDb
 Marlon Brando trên IBDb
 Marlon Brando: Diễn viên của các diễn viên
 Premiere: Tưởng nhớ Brando
 Cáo phó về Marlon Brando trên The Washington Post

Sinh năm 1924
Mất năm 2004
Người giành giải BAFTA
Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Người giành giải Emmy
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Nhân vật giải trí LGBT Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Pháp
Người Mỹ gốc Scotland


title: Capital Cargo International Airlines

text:
Capital Cargo International Airlines, Inc. (mã IATA = PT, mã ICAO = CCI) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa của Hoa Kỳ, trụ sở ở Orlando, Florida. Hãng cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa theo yêu cầu và cho thuê máy bay. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Orlando.

Lịch sử

Capital Cargo International Airlines được Cargo Holdings International (CHI) thành lập từ tháng 9/1995 và bắt đầu hoạt động từ tháng 4/1996. Hãng do Peter Fox làm chủ tịch và được cấp giấy phép từ ngày 24.4.1996. Hãng hiện có 194 nhân viên (tháng 3/2007).

Ngày 2.11.2007, Cargo Holdings International, công ty mẹ của Capital Cargo International Airlines đã ký thỏa thuận bán hãng cho ABX Holdings, Inc.

Các nơi đến
Hoa Kỳ
Toledo, Ohio
Boston, Massachusetts
Orlando, Florida
Fort Lauderdale, Florida
Charlotte, Bắc Carolina
Harlingen, Texas
El Paso, Texas
Wilmington, Ohio
San Diego, California
Phoenix, Arizona
Minneapolis và St. Paul, Minnesota
Miami, Florida
Raleigh-Durham, Bắc Carolina
México
Guadalajara, Mexico
El Marques, Mexico

Đội máy bay
(Tháng 3/2007) :

Tham khảo

Liên kết ngoài
Capital Cargo International Airlines

Hãng hàng không Hoa Kỳ
Hãng hàng không vận tải


title: Tillandsia hirta

text:
Tillandsia hirta là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009

H
Thực vật Bolivia
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1984