title: Trà Bồng

text:
Trà Bồng là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Trà Bồng là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc của tỉnh Quảng Ngãi, có độ cao từ 80 - 1.500 m so với mực nước biển.

Huyện có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bình Sơn và huyện Sơn Tịnh
Phía tây giáp huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam
Phía nam giáp huyện Sơn Tây
Phía bắc giáp hai huyện Bắc Trà My và Núi Thành thuộc tỉnh Quảng Nam.

Huyện lỵ của huyện là thị trấn Trà Xuân, cách thành phố Quảng Ngãi khoảng 50 km về phía tây bắc theo Quốc lộ 1 và tỉnh lộ 622.

Trà Bồng nằm ở vùng khí hậu á nhiệt đới, nhiệt độ trung bình 26-27 °C, có 2 mùa mưa nắng tương đối rõ rệt. Mùa nắng từ tháng 2 đến tháng 8 (âm lịch), khí hậu mát mẽ, mưa nhiều, lượng mưa trung bình 50-60mm/tháng. Mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 1 năm sau, thường hay gây lũ, lụt, sạt lở núi gây khó khăn trở ngại cho đời sống nhân dân các dân tộc trong huyện.

Là một huyện miền núi nên diện tích đồi núi chiếm phần lớn đất đai trong huyện, vùng đồng bằng nằm ở phía Đông huyện, giáp với huyện Bình Sơn và phía hữu ngạn sông Trà Bồng, nằm ở các xã Trà Phú, Trà Bình và thị trấn Trà Xuân.

Địa hình huyện Trà Bồng khá phức tạp, bị chia cắt mạnh bởi các khối núi và sông suối chằng chịt trong các thung lũng nhỏ hẹp, núi ở đây có độ dốc lớn.

Dân tộc Kinh sống tập trung chủ yếu ở các xã Trà Phú, Trà Bình và thị trấn Trà Xuân. Người Kor sống rải rác ở các xã còn lại của huyện. Người Kor ở Trà Bồng thuộc nhóm ngữ hệ Môn – Khmer. Người Kor sống thành từng Nóc (làng), có đến vài chục hộ gia đình cùng quần cư trong 1 Nóc, Nóc của người Kor thường ở trên lưng chừng núi hay ven các dòng sông suối hoặc ở giữa thung lũng. Phương thức sản xuất canh tác cũng gần giống với các dân tộc khác ở dọc Trường Sơn - Tây Nguyên, chủ yếu là sản xuất lúa nước kết hợp với kinh tế nương rẫy. Bên cạnh đó người Kor còn săn bắt, hái lượm, đánh cá dọc theo các sông, suối.

Trong quá trình phát triển bên cạnh nét văn hóa chung với các dân tộc khác nhau ở miền Tây Quảng Ngãi, người Kor ở Trà Bồng vẫn bảo lưu và phát triển được vốn văn hóa cổ truyền giàu bản sắc của dân tộc mình như: các lễ hội truyền thống, Nghệ thuật Dân ca, Dân nhạc, Dân vũ, Nghệ thuật Điêu khắc, đan lát, trang sức, trang phục độc đáo riêng có của Trường Sơn – Tây Nguyên.

Trên địa bàn huyện có trên 4 dân tộc cùng sinh sống gồm Kinh, Kor, Hrê và Ca Dong, ngày nay còn có dân tộc Mường và các dân tộc khác... Về tín ngưỡng, tâm linh các dân tộc Trà Bồng đều theo Đảng và Bác Hồ, người Kor Trà Bồng tôn thờ vạn vật hữu linh, một số theo 4 tôn giáo nhỏ là Thiên Chúa, Tin Lành, Phật giáo, Cao Đài.

Lịch sử
Theo sách Đại Nam Nhất Thống Chí, Trà Bồng xưa là một trong bốn nguồn (nguyên) của tỉnh Quảng Ngãi, được gọi là "Nguồn Đà Bồng". Năm Minh Mạng thứ 13 (1832), triều Nguyễn đổi tên thành "Nguồn Thanh Bồng". Năm 1915 Thực dân Pháp đổi thành "Đồn Trà Bồng" gồm 3 tổng: Sơn Bồng, Sơn Thuận và Sơn Thọ, chia làm 34 sách (làng).

Năm 1930, Thực dân Pháp đặt tại đây Đồn kiểm lý, dưới đồn kiểm lý có " Chánh, phó tổng dịch Man" ở các tổng và "Sách trưởng" ở các sách. Sau đó "Đồn Trà Bồng" được đổi tên thành " Châu Trà Bồng". Ở các xã vùng thấp, đồng bào Kinh sinh sống (lúc này thuộc huyện Bình Sơn) gồm: Làng Xuân Khương, ấp Đại An; làng Đông Phú, ấp Phú Tài; làng Bình Hòa, làng An Phong, ấp Thạch Bích; ở mỗi làng Thực dân Pháp đặt một Lý trưởng đứng đầu.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chính quyền cách mạng đổi tên châu Trà Bồng thành huyện Trà Bồng, các sách cũ nhập thành các xã mới, các làng ở phía tây huyện Bình Sơn nhập vào huyện Trà Bồng, hình thành 10 xã đồng bào dân tộc thiểu số là: Trà Khê, Trà Phong, Trà Quân, Trà Lâm, Trà Giang, Trà Thanh, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Thủy, Trà Sơn. Đối với các làng, ấp người Kinh, chính quyền tổ chức lại thành 3 xã: Xuân Khương và Đại An hợp thành xã Nguyễn Lang; Đông Phú và Phú Tài hợp thành xã Đào Yển; Bình Hòa, Vinh Hòa, An Phong, Thạch Bích hợp thành xã Nguyễn Hiệt. Đầu năm 1946, ba xã Nguyễn Lang, Nguyễn Hiệt, Đào Yển hợp nhất thành xã có tên là Võ Cẩn.

Cuối năm 1955, sau khi tiếp quản Trà Bồng, chính quyền Sài Gòn đổi huyện Trà Bồng thành quận Trà Bồng, lập nên 7 xã và 13 ấp. ba xã người Kinh đổi tên gọi là Trà Khương, Trà An, Trà Hòa. Về phía chính quyền cách mạng, để xây dựng căn cứ địa phục vụ cho lãnh đạo, chỉ đạo, vào năm 1957, Tỉnh ủy Quảng Ngãi quyết định tách 4 xã người Kor của huyện Sơn Hà là: Sơn Thọ, Sơn Hiệp, Sơn Bùi, Sơn Tân, sáp nhập vào huyện Trà Bồng và lần lượt đổi tên thành: Trà Thọ, Trà Hiệp, Trà Tân, Trà Bùi.

Tháng 5 năm 1958, để thuận lợi cho việc lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng, Tỉnh ủy Quảng Ngãi quyết định tách các xã Đông Bắc của huyện, thành lập khu I (Trà Xuân, Trà Phú, Trà Bình, Trà Sơn, Trà Thủy, Trà Giang) các xã vùng núi Cà Đam thành lập khu II (Trà Tân, Trà Bùi, Trà Phong, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Thọ, Trà Xinh, các xã phía Tây thành lập khu IV (Trà Khê, Trà Thanh, Trà Hiệp, Trà Lâm).

Đầu năm 1970, Trà Bồng được chia làm 2 huyện là Đông Trà và Tây Trà. Cuối năm 1970, Khu ủy V nhập huyện Trà Bồng và Sơn Tây thành Khu Sơn Trà trực thuộc Khu A của Khu ủy V. Cuối năm 1972, Khu Sơn Trà giải thể, các xã Sơn Tây trở lại Sơn Tây, các xã thuộc huyện Trà Bồng được tái lập như cũ.

Sau năm 1975, sau nhiều lần tách, nhập các đơn vị hành chính cơ sở, huyện Trà Bồng thuộc tỉnh Nghĩa Bình, gồm 20 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Tây, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh và Trà Xuân.

Ngày 20 tháng 4 năm 1978, sáp nhập ba xã Trà Tây, Trà Xinh và Trà Trung vào xã Trà Thọ.

Ngày 30 tháng 6 năm 1989, tỉnh Quảng Ngãi được tái lập từ tỉnh Nghĩa Bình, huyện Trà Bồng thuộc tỉnh Quảng Ngãi. gồm 19 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh và Trà Xuân.

Ngày 23 tháng 6 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 39/1999/NĐ-CP về việc thành lập xã, thị trấn thuộc các huyện Sơn Tây, Đức Phổ, Ba Tơ và Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi. Theo đó, thành lập thị trấn Trà Xuân trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Trà Xuân.

Năm 2002, huyện Trà Bồng có thị trấn Trà Xuân và 18 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh.

Ngày 1 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 145/2003/NĐ-CP. Theo đó, tách 9 xã: Trà Khê, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Quân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Trung, Trà Xinh để thành lập huyện Tây Trà.

Huyện Trà Bồng còn lại thị trấn Trà Xuân và 9 xã: Trà Phú, Trà Bình, Trà Tân, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Thủy, Trà Hiệp, Trà Lâm, Trà Sơn.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 867/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Quảng Ngãi (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập toàn bộ 339,10 km² diện tích tự nhiên và 20.168 người của huyện Tây Trà (gồm 9 xã: Trà Khê, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Quân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Trung, Trà Xinh) trở lại huyện Trà Bồng.
Hợp nhất hai xã Trà Quân và Trà Khê thành xã Sơn Trà.
Hợp nhất hai xã Trà Nham và Trà Lãnh thành xã Hương Trà.
Hợp nhất hai xã Trà Trung và xã Trà Thọ thành xã Trà Tây.

Huyện Trà Bồng có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Trà Bồng có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Trà Xuân (huyện lỵ) và 15 xã: Hương Trà, Sơn Trà, Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Lâm, Trà Phong, Trà Phú, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Tây, Trà Thanh, Trà Thủy, Trà Xinh.

Kinh tế
Kinh tế Trà Bồng nhìn chung còn chậm phát triển so với mặt bằng chung của các địa phương khác trong tỉnh. Hoạt động kinh tế chủ yếu của nhân dân Trà Bồng là Nông – Lâm nghiệp, Công – Thương nghiệp và Dịch vụ, hiện đang trong quá trình trên đà phát triển.
Trong những năm qua mặc dù đời sống kinh tế của nhân dân tuy gặp nhiều khó khăn, nhưng nhờ sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Đảng và Nhà nước, nhiều chương trình được triển khai trên địa bàn: Chương trình 134, 135, 30a, Nông thôn mới từng bước cơ sở hạ tầng được xây dựng khang trang, nhiều hợp phần hỗ trợ sản xuất, cũng như hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo và các chương trình khác được đầu tư trên địa bàn huyện, cho nên nền kinh tế có bước phát triển theo hướng tích cực, từng bước thực hiện công tác giảm nghèo nhanh và bền vững.

Nông nghiệp của huyện chủ yếu là dựa vào trồng lúa, mía, khoai, mì, bắp và trồng quế….chăn nuôi gia súc, gia cầm ở huyện Trà Bồng phổ biến là bò, trâu, gà, vịt.

Tiểu thủ công nghiệp ở Trà Bồng chủ yếu vẫn là các nghề mang tính thủ công tự túc, tự cấp của người Kor, trong đó chủ yếu là đan lát các vật dụng dùng cho sinh hoạt và sản xuất như gùi các loại, chiếu nằm, chiếu phơi lúa… với những nét đan lát tinh xảo, vật liệu chủ yếu dùng mây, cây lùng, nứa sẵn có tại địa phương. Nghề thủ công của người Kinh thì chủ yếu là các nghề thông dụng như hồ, mộc, làm gạch ngói, rèn, khai thác đá và nghề sản xuất đồ thủ công mĩ nghệ từ vỏ quế như bình ly, ống đựng tăm, tinh dầu quế, quả bánh bằng vỏ quế già, sản xuất nhang quế.

Nhiều nhà máy, công ty, xí nghiệp ra đời và phát triển, điển hình là nhà máy sản xuất chế biến quế của công ty TNHH Hương Quế Trà Bồng, có nguồn nước khoáng Thạch Bích tại xã Trà Bình hiện được công ty Đường Quảng Ngãi đang đầu tư khai thác……

Thương mại và dịch vụ Trà Bồng đã và đang được quan tâm đầu tư phát triển. Huyện đã chủ động đầu tư, nâng cấp, mở rộng chợ Trà Bồng, và các chợ khác ở các xã và trung tâm cụm xã. Các loại hình dịch vụ như: internet, karaoke, nhà nghỉ… cũng đang trên đã xây dựng, hình thành và phát triển.

Hạ tầng
Cách khu kinh tế Dung Quất 22 km về phía tây.
Quý III năm 2006, Bộ Giao thông vận tải sẽ khởi công tuyến Dung Quất - Trà Bồng - Bắc Trà My (Quảng Nam) nối khu kinh tế Dung Quất với Tây Nguyên, các tỉnh Đông Bắc Campuchia và Lào.

Cơ sở hạ tầng ở huyện đã có bước phát triển khá, hệ thống điện, đường, trường, trạm đã được chú trọng đầu tư, xây dựng và nâng cấp đồng bộ rộng khắp từ thị trấn đến các thôn xã.

Công tác thông tin liên lạc cũng được phát triển, ở huyện đã có Bưu điện huyện, các xã đều có điểm bưu điện văn hóa xã. Hệ thống Viễn thông được đầu tư, mạng cáp quang đã được kéo đến các xã, phục vụ cho việc hiện đại hóa về Công nghệ thông tin. Trung tâm huyện lỵ đã có đường 1 chiều, hệ thống điện đường từng bước được hiện đại hóa, Đường liên xã từ huyện về được nhựa hóa, phục vụ đắc lực cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của cán bộ và nhân dân;

Tính đến nay hầu hết các xã điều có điện, điện kéo về đã góp phần làm thay đổi lớn diện mạo của vùng đất quế, đời sống vật chất và tinh thần của người dân tăng lên rõ rệt.

Cùng với sự phát triển đó, các cơ sở công cộng như cơ quan, trường học, trạm y tế, bệnh viện cũng được đầu tư xây dựng khang trang. Các xã đồng bằng đều đã có nhà xây kiên cố, ở các làng đồng bào Kor, một số hộ gia đình cũng đã xây dựng được cho mình những ngôi nhà ngói khang trang kiên cố. Tuy nhiên việc phát triển không đồng đều giữa người Kinh và người Kor cũng là một trở ngại trên con đường phát triển của huyện nhà.

Văn hóa
Điểm nổi bật trong văn hóa ở Trà Bồng là các di sản văn hóa cổ truyền và hoạt động văn hóa. Ở dân tộc Kor, di sản văn hóa khá phong phú, đậm nét còn lưu giữ nguyên vẹn. Trà Bồng là nơi cư trú chính của dân tộc Kor, nhà của người Kor thường ở trên lưng chừng núi, hay ven các dòng sông suối, nhà được chia dọc làm hai phần, một nửa chạy dọc suốt từ cầu thang đầu hồi bên này tới đầu hồi cầu thang bên kia gọi là gưl tức nơi sinh hoạt cộng đồng hay nhà khách. Phần còn lại gọi là tum, là nơi sinh hoạt thiêng liêng của từng gia đình,không ai được vào, nếu không có sự đồng ý của gia chủ,nhiều tum gộp lại trở thành 1 nóc (nhà dài hay còn gọi là nhà tàu lửa), đứng đầu mỗi nóc là một già làng. Nơi đây, người dân vẫn bảo tồn được các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể quý báu.

Người Kor vốn có tín ngưỡng nguyên thủy vạn vật hữu linh, thờ những đỉnh núi cao gọi là núi Ông, núi Bà. Trong di sản văn hóa dân tộc Kor có truyện cổ tích (đã được sưa tầm, dịch thuật và xuất bản), có các làn điệu như xà ru, a giới, cà ru, a lát, a-rợp… Người Kor thích đánh chiêng và có nhiều giai điệu chiêng đặc sắc, lễ hội của người Kor thì có lễ ăn lúa mới, làm nhà mới, lễ giã rạ, đặc sắc có lễ cưới, lễ rước hồn lúa, lễ hội hiến trâu rất đậm màu sắc dân tộc. Trong lễ hiến trâu có cây nêu và cây gu, 2 công trình điêu khắc hết sức độc đáo riêng có của Người Kor. Cây nêu của dân tộc Kor được dựng khá cao, với nhiều nét hoa văn, đan, khắc tinh xảo, có hình tượng chim chèo bẻo trên đầu nêu, thể hiện quan niệm thẩm mĩ và bàn tay khéo léo của các nghệ nhân Kor. Riêng bộ gu trong nhà là di sản riêng có của dân tộc Kor, không thể tìm thấy ở các dân tộc khác. Gu có gu pi và gu pô thể hiện giống nòi, sự sinh tồn của dân tộc được treo giữa nhà, có con chim đại bàng lớn được khắc vạch các hoa văn đỏ, trắng trên nền đen. Gu dẹt hay la vang treo ở cửa trước tum. Trên la vang là cả một bức tranh liên hoàn, trong đó có vẽ các hình ảnh, hoa lá, sinh hoạt rất đặc thù. Người Kor giỏi đan lát, trồng trọt, chăn nuôi, săn bắt và hái lượm, những sản phẩm đồ đan của người Kor thật sự là những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, đẹp mắt. Những kinh nghiệm về trồng, chế biến, khai thác quế, kinh nghiệm chữa bệnh…. cũng là những tri thức dân gian quý báu. Về di sản văn hóa Việt ở Trà Bồng thì có thể kể đến những bài ca dao, các điệu hát dân ca còn lưu truyền tới ngày nay. Giữa người Kor và người Việt ở Trà Bồng cũng có sự giao thoa văn hóa với nhau khá đậm nét đó là người Kor cũng có bộ lễ phục áo dài vốn là sản phẩm của miền xuôi, ở Điện Trường Bà người Kinh, người Kor đều tới cúng lễ, tưởng niệm bà Thánh Mẫu Thiên Y A Na, biểu tượng cho tinh thần đại đoàn kết các dân tộc ở Trà Bồng. Lăng thờ Bạch Hổ ở Thị trấn Trà Xuân cũng là biểu tượng của giao lưu văn hóa Việt – Kor.

Các hoạt động Văn hóa, Thể thao từng bước được đầu tư và phát triển, các thiết chế văn hóa được đầu tư xây dựng từ huyện đến cơ sở, các công trình tiêu biểu: Quảng Trường 28/8, Trung tâm Văn hóa – Thể thao. Sắp đến đầu tư Sân vận động, Khu bảo tồn Văn hóa các dân tộc huyện Trà Bồng, Cung Văn hóa thiếu nhi, Công viên 28/8.

Hoạt động Du lịch được hình thành và từng bước phát triển, góp phần phục vụ nhu cầu tham quan của nhân dân và du khách trong và ngoài tỉnh như. Huyện ủy ban hành Nghị quyết chuyên đề, Hội đồng nhân dân phê duyệt Đề án phát triển Du lịch Trà Bồng giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020.

Hoạt động Y tế, giáo dục được quan tâm đặc biệt, từng bước phát triển.

Du lịch
Các di tích của cuộc khởi nghĩa Trà Bồng ở miền tây Quảng Ngãi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lich Việt Nam xếp hạng
Thác Cà Đú
Khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng Cà Đam đang trong quá trình khảo sát đầu tư.

Chú thích

Xem thêm


title: Ectamenogonus matobai

text:
Ectamenogonus matobai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Ectamenogonus


title: Bornhagen

text:
Bornhagen là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld, Đức. Đô thị này có diện tích 18,65 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 466 người. Đô thị này gồm 2 khu dân cư Bornhagen và Weilrode.

Thư viện hình ảnh

Tham khảo


title: Porto Alegre

text:
Porto Alegre là một thành phố ở phía nam Brasil, thủ phủ của bang Rio Grande do Sul, là một thành phố cảng bên hồ dos Patos. Thành phố nằm ở nơi giao cắt của năm con sông. Porto Alegre là trung tâm thương mại lớn của Brasil ở phía nam São Paulo. Porto Alegre có diện tích km², dân số người. Các ngành chính của Porto Alegre là: chế biến thực phẩm, đóng tàu, dệt. Đại học Liên bang Rio Grande do Sul (thành lập năm 1934) và Đại học Công giáo (thành lập năm 1948). Porto Alegre đã được thành lập năm 1742.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Official homepage (some pages available in )
  PUC-RS - the Pontifical Catholic University of Rio Grande do Sul
  UFRGS - Federal University of Rio Grande do Sul
  ULBRA - Lutheran University of Brazil
  Escola Pan Americana de Porto Alegre - (Pan American School of Porto Alegre)
 Images of Porto Alegre

  Maplink - Porto Alegre Street Guide and Maps
  Calendar of Events and Histories of the Neighborhoods of Porto Alegre

Thành phố cảng Brasil

Khởi đầu năm 1772


title: Araeopteron

text:
Araeopteron là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Araeopteron acidalica Hampson, 1910
 Araeopteron adeni Fibiger & Hacker, 2001
 Araeopteron alboniger Fibiger & Hacker, 2001
 Araeopteron amoena Inoue, 1958
 Araeopteron aulombardi Fibiger & Hacker, 2001
 Araeopteron betie Dyar, 1914
 Araeopteron canescens Walker, 1866
 Araeopteron diehli Fibiger, 2002
 Araeopteron ecphaea Hampson, 1914
 Araeopteron elam Schaus, 1911
 Araeopteron epiphracta Turner, 1902
 Araeopteron fasciale Hampson, 1896
 Araeopteron flaccida Inoue, 1958
 Araeopteron fragmenta Inoue, 1965
 Araeopteron goniophora Hampson, 1907
 Araeopteron griseata Hampson, 1907
 Araeopteron imbecilla Turner, 1933
 Araeopteron koreana Fibiger & Kononenko, 2008
 Araeopteron kurokoi Inoue, 1958
 Araeopteron leucoplaga Hampson, 1910
 Araeopteron makikoae Fibiger & Kononenko, 2008
 Araeopteron micraeola Meyrick, 1902
 Araeopteron microclyta Turner, 1920
 Araeopteron minimale Freyer, 1912
 Araeopteron nebulosa Inoue, 1965
 Araeopteron nivalis Hampson, 1907
 Araeopteron obliquifascia Joanis, 1910
 Araeopteron papaziani Guillermet, 2009
 Araeopteron patella Fibiger & Kononenko, 2008
 Araeopteron pictale Hampson, 1893
 Araeopteron pleurotypa Turner, 1902
 Araeopteron poliobapta Turner, 1925
 Araeopteron poliphaea Hampson, 1910
 Araeopteron proleuca Hampson, 1907
 Araeopteron rufescens Turner, 1910
 Araeopteron schreieri Fibiger & Hacker, 2001
 Araeopteron sterrhaoides Fibiger & Hacker, 2001
 Araeopteron ussurica Fibiger & Kononenko, 2008
 Araeopteron vilhelmina Dyar, 1916
 Araeopteron xanthopis Hampson, 1907
 Araeopteron yemeni Fibiger & Hacker, 2001

Tham khảo

 Dyar (1914). Proceedings of the United States National Museum 47: 184.
 Dyar (1916). Proceedings of the United States National Museum 51: 18.
 Hampson (1893). Illustrations of Typical Specimens of Lepidoptera Heterocera in the Collection of the British Museum 9: 33.
 Hampson (1896). The Fauna of British India, Including Ceylon và Burma Moths 4: 543.
 Hampson (1907). Journal of the Bombay Natural History Society 17: 670-672.
 Hampson (1910). Catalogue of the Lepidoptera Phalaenae in the British Museum 10: 22, fig. 9.
 Hampson (1910). Catalogue of the Lepidoptera Phalaenae in the British Museum 10: 27.
 Hampson (1910). Catalogue of the Lepidoptera Phalaenae in the British Museum 10: 29. pl. 149: 19.
 Hampson. Annals và Magazine of Natural History 8(13): 167.
 Fibiger, M. (2002). Heterocera Sumatrana 12(3): 129.
 Fibiger, M. & Hacker, H.H. (2001). Esperiana Buchreie zur Entomologie 8: 1-944.
 Fibiger, M. & Kononenko, V. (2008). "A revision of the subfamily Araeopteroninae Fibiger, 2005 in the Russian Far East và neighbouring countries with a description of four new species (Lepidoptera, Noctuidae)." Zootaxa 1891: 39-54.
 Freyer (1912). Transactions of the Linnaean Society of London (Zool) 15(1): 11.
 Inoue (1958). Tinea 4: 229-230.
 Inoue (1965). Tinea 7: 81.
 Joanis (1910). Bulletin de la Société Entomologique de France 1910: 201.
 Meyrick (1902). Transactions of the Entomological Society of London 35: 36.
 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Schaus (1911). Annals và Magazine of Natural History 8(8): 108
 Turner (1902). Proceedings of the Linnean Society of New South Wales 27: 132-133.
 Turner (1910). Catalogue of the Lepidoptera Phalaenae in the British Museum 10: 27.
 Turner (1920). Transactions và Proceedings of the Royal Society of South Australia 44: 161.
 Turner (1925). Transactions và Proceedings of the Royal Society of South Australia 44: 39.
 Turner (1933). Transactions và Proceedings of the Royal Society of South Australia 57: 161.
 Walker (1866). Illustrations of Typical specimens of Lepidoptera Heterocera in the Collection of the British Museum 34: 1318.

Araeopteronini


title: Fuchsia hypoleuca

text:
Fuchsia hypoleuca là một loài thực vật thuộc họ Onagraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 León-Yánez, S. & Pitman, N. 2004. Fuchsia hypoleuca . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

hypoleuca
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Đường Minh Hoàng

text:
Yu, Pauline (2002). "Chinese Poetry and Its Institutions", in Hsiang Lectures on Chinese Poetry, Volume 2, Grace S. Fong, editor. Montreal: Center for East Asian Research, McGill University.

  các quyển. 204, 205, 209, 210, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222.

 Wu, John C. H. (1972). The Four Seasons of Tang Poetry. Rutland, Vermont: Charles E. Tuttle.
 Đường Nhạn Sinh, Bạo Thúc Diễm, Chu Chính Thư (Ông Văn Tùng dịch) (2003), Mưu trí thời Tùy Đường, Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. HCM
 Beckwith, Christopher I. (2009): Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present. Princeton: Princeton University Press. .

Chú thích nguồn

Ghi chú

Liên kết ngoài

|-

|-

Thái thượng hoàng Trung Quốc
Sinh năm 685
Mất năm 762
Hoàng đế nhà Đường
Vua châu Á thế kỉ VIII
Hoàng đế Trung Quốc thế kỉ VIII
Tể tướng thời Đường Duệ Tông
Tể tướng thời Đường Thương Đế
Người chơi pipa
Nhạc công thời nhà Đường
Nhạc công Trung Quốc
Tết Trung thu
Đường thi tam bách thủ
Người Lạc Dương
Nhạc công Hà Nam
Chánh trị gia Hà Nam
Nhà thơ Trung Quốc thế kỉ VIII
Đường Minh Hoàng


title: Valmunster

text:
Valmunster là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Boulay-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 14' vĩ độ bắc, 06° 30' kinh độ đông. Valmunster nằm trên độ cao trung bình là 215 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 209 mét và điểm cao nhất là 320 mét. Xã có diện tích 3,14 km², dân số vào thời điểm 1999 là 94 người; mật độ dân số là 29 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Euchloe naina

text:
Green Marble (Euchloe naina) là một loài butterfly that occurs in northern North America và Siberia.

Sải cánh dài từ 30 đến 36 mm.

Phân loài
E. n. jakutia Back, 1990
E. n. naina Kozhantshikov, 1923
E. n. occidentalis Verity, 1908

Chú thích

Euchloe
Bướm Bắc Mỹ


title: Brionne

text:
Brionne là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Liên kết ngoài
Site officiel de la Mairie de Brionne (official site of the mayor's office) (french)
Blog about Brionne (french)

Xã của Eure


title: Định Tường (định hướng)

text:
Định Tường có thể là một trong số các địa danh sau:

Tỉnh cũ Định Tường ở miền Nam Việt Nam, tồn tại dưới thời nhà Nguyễn và trong giai đoạn 1956-1975
Xã cũ Định Tường thuộc huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần thị trấn Quán Lào.


title: Hylaeus cuneiferus

text:
Hylaeus cuneiferus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1919


title: Miloš Forman

text:
Jan Tomáš "Miloš" Forman (; 18 tháng 2 năm 1932 – 13 tháng 4 năm 2018) là một đạo diễn phim, biên kịch, diễn viên và giáo sư người Mỹ gốc Séc nhập cư từ Tiệp Khắc. Hai bộ phim của ông kể từ khi rời Tiệp Khắc, Bay qua tổ chim cúc cu và Amadeus đều trở thành những tác phẩm điện ảnh nổi tiếng, cả hai đều mang lại cho ông giải Oscar cho đạo diễn xuất sắc nhất. Riêng Bay trên tổ chim cúc cu là bộ phim thứ hai trong lịch sử từng chiến thắng cả năm hạng mục chính của Oscar (Phim hay nhất, Nam diễn viên chính, Nữ diễn viên chính, Đạo diễn và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất) kể từ It Happened One Night vào năm 1934, một thành tích không lặp lại cho đến năm 1991 bởi Sự im lặng của bầy cừu.

Forman cũng từng nhận được một đề cử Oscar cho Đạo diễn xuất sắc nhất với The People vs. Larry Flynt. Ông cũng từng giành giải Quả cầu vàng, giải Cannes, giải Berlin, giải BAFTA, giải César và Sư tử Séc.

Tiểu sử
Forman sinh ra tại Čáslav, Tiệp Khắc (Cộng hòa Séc ngày nay). Ông là con trai của Anna (née Švábová), một nhà điều hành khách sạn mùa hè. Khi còn nhỏ, ông tin rằng cha ruột của Rudolf Forman, một giáo sư. Forman qua đời tại Bệnh viện Danbury gần nhà ông, tại Warren, Connecticut sau một thời gian bị ốm vào đêm ngày thứ sáu, 13 tháng 4 năm 2018, thọ 86 tuổi.

Danh sách phim

Kịch
Laterna magika (1958, biên kịch)
Laterna magika II (1960, biên kịch)
The Little Black Book (1972, đạo diễn)
A Walk Worthwhile (2007, đạo diễn)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bibliography of books and articles about Forman via UC Berkeley Media Resources Center
Milos Forman, BBC News of March 2001
Interview with Milos Forman: Defender of the Artist and the Common Man

Sinh năm 1932
Mất năm 2018
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Giải Oscar cho đạo diễn xuất sắc
Nam biên kịch Mỹ
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Người đoạt giải Quả cầu vàng cho Đạo diễn xuất sắc nhất
Nhà sản xuất phim Mỹ
Người Mỹ gốc Séc
Người Mỹ gốc Do Thái
Đạo diễn phim tiếng Anh
Người giành giải BAFTA cho Đạo diễn xuất sắc nhất


title: Kỹ sư thiết kế

text:
Là loại kỹ sư thiết lập, tính toán, vẽ ra nguyên lý, kết cấu, chi tiết các cơ cấu, cụm cơ cấu, máy móc, công trình hay phần mềm thể hiện qua tài liệu thiết kế (bao gồm các bản vẽ, sơ đồ, bảng biểu, lưu đồ) làm cơ sở cho kỹ sư công nghệ lập ra quy trình công nghệ chế tạo ra các sản phẩm phục vụ cho một ngành nào đó. Kỹ sư thiết kế thường được đào tạo tại các trường Đại học Kỹ thuật. Các Kỹ sư thiết kế không những nắm chắc các quá trình và hiện tượng diễn ra trong hệ thống kỹ thuật chuyên ngành mà còn được đào tạo các kiến thức về toán ứng dụng, vật lý kỹ thuật, lập trình và sử dụng phần mềm thiết kế thành thạo. Các kỹ sư thiết kế thường làm việc tại các phòng thiết kế thuộc các viện nghiên cứu thiết kế hoặc nhà máy, xí nghiệp.

Chủ trì thiết kế ở Việt Nam
Trong các thiết kế chuyên ngành ở Việt Nam, muốn đứng đầu ký tên tác giả các đồ án thiết kế theo quy định của pháp luật, người chủ trì thiết kế phải có chứng chỉ hành nghề thiết kế chuyên ngành do cơ quan quản lý nhà nước cấp dựa vào thâm niên công tác và số công trình tham gia thực hiện nhất định tùy theo ngành.

Kỹ sư thiết kế ở Việt Nam trong các chuyên ngành
 kỹ sư thiết kế giao thông, tốt nghiệp ngành giao thông cầu đường, chuyên thiết kế cầu đường.
 kỹ sư xây dựng dân dụng, chuyên thiết kế kết cấu nhà ở, văn phòng, bệnh viện, trường học, nhà công nghiệp, tốt nghiệp ở ngành xây dựng dân dụng.
 kỹ sư công trình cảng biển.
 kỹ sư công trình thủy lợi.
 kỹ sư thủy điện.
 kỹ sư cơ khí chế tạo máy.
 kỹ sư điện hệ thống hoặc thiết bị điện.
 kỹ sư địa chất.
 kỹ sư trắc đạc địa chính.
 kỹ sư hàng không.
 kỹ sư điện tử, tin học.
 kỹ sư thiết kế trang thiết bị quân sự và vũ khí.
 kỹ sư thiết kế máy bay, tên lửa, tàu vũ trụ
 kỹ sư đóng tàu
 kỹ sư thiết kế hệ thống thông tin
 kỹ sư thiết kế cơ điện tử

Tham khảo

Kỹ sư
Thiết kế


title: Lochwiller

text:
Lochwiller là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Guttannen

text:
Guttannen là một đô thị ở huyện Oberhasli ở bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 200,7 km², dân số năm 2005 là 327 người.

Guttannen nằm ở Bernese Oberland gần đèo Grimsel. Đây là khu định cư ở nơi cao nhất Haslital. Cá đô thị giáp ranh theo chiều kim đồng hồ là: Innertkirchen, Gadmen, Oberwald, Obergesteln, Ulrichen, Münster-Geschinen, Fieschertal và Grindelwald.

Sông Aare chảy từ núi băng ở Guttannen. Có 4 hồ ở đô thị này: hồ Oberaar, hồ Grimsel, hồ Räterichsboden và hồ Gelmer. Ở phía tây là núi Schreckhorn, Lauteraarhorn và Finsteraarhorn. Guttannen cũng có các sông băng Finsteraar, sông băng Lauteraar, sông băng Unteraar, sông băng Grueben, và sông băng Bächli.

Chú thích

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Mirosternus debilis

text:
Mirosternus debilis là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Mirosternus trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

debilis


title: Diano San Pietro

text:
Diano San Pietro là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 90 km về phía tây nam của Genoa và khoảng 6 km về phía đông bắc của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.057 người và diện tích là 11 km².

Diano San Pietro giáp các đô thị sau: Diano Arentino, Diano Castello, San Bartolomeo al Mare, Stellanello, và Villa Faraldi.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Imperia


title: Tân Tây Ban Nha

text:
Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha ( ) là vùng lãnh thổ thiết yếu của Đế quốc Tây Ban Nha, được thành lập bởi nhà Habsburg Tây Ban Nha. Nó bao phủ một khu vực rộng lớn bao gồm các vùng lãnh thổ ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Châu Á và Châu Đại Dương. Thuộc địa được thành lập năm 1521 sau khi thành Tenochtitlan thất thủ, sự kiện quyết định của cuộc chinh phạt Mexico, và là bàn đạp để Tây Ban Nha tiếp tục bành trướng lên bắc và xuống nam. Nó được chính thức công nhận vào ngày 18 tháng 8 năm 1521 là một vương quốc (reino), đầu tiên trong bốn Phó vương quốc mà Tây Ban Nha lập ra ở Châu Mỹ. Phó vương đầu tiên của thuộc địa là Antonio de Mendoza y Pacheco, đóng đô ở Thành phố Mexico trên đống tro tàn của thành Tenochtitlan.

Lãnh thổ của phó vương quốc bao gồm Mexico và các tiểu bang của Mỹ như California, Nevada, Colorado, Utah, New Mexico, Arizona, Texas, Oregon, Washington, Florida và một phần của Idaho, Montana, Wyoming, Kansas, Oklahoma, Alabama, Mississippi, và Louisiana; phần phía tây nam của British Columbia thuộc Canada ngày nay; Đô đốc phủ Guatemala (bao gồm các quốc gia hiện tại là Guatemala, Belize, Costa Rica, El Salvador, Honduras, Nicaragua và bang Chiapas của Mexico); Đô đốc phủ Cuba (Cuba hiện tại, Cộng hòa Dominica, Puerto Rico, Trinidad và Tobago); và Đô đốc phủ Philippine (bao gồm Philippines, đảo Guam, Quần đảo Bắc Mariana, Quần đảo Caroline, Liên bang Micronesia, Palau, Quần đảo Marshall và Formosa thuộc Tây Ban Nha ở phía bắc Đài Loan ngày nay và trong một thế kỷ, bao gồm cả đảo Tidore và Hồi quốc Ternate bị chiếm đóng trong một thời gian ngắn, đều ở Indonesia ngày nay).

Tồn tại các vương quốc khác của Đế quốc Tây Ban Nha giáp Tân Tây Ban Nha và chúng đều được trao quyền bầu đại diện cao cấp nhất trình lên nhà vua. Các vương quốc này độc lập khỏi Tân Tây Ban: Nueva Galicia (1530), Đô đốc phủ Guatemala (1540), Nueva Vizcaya (1562), Tân vương quốc León (1569), Santa Fe de Nuevo México (1598), Nueva Extremadura (1674) và Nuevo Santander (1746). Tân Tây Ban Nha được tổ chức thành các capitanía general (tạm dịch: đô đốc phủ) bao gồm: Đô đốc phủ Philippines (1574), Đô đốc phủ Cuba, Đô đốc phủ Puerto Rico và Đô đốc phủ Santo Domingo. Các vương quốc độc lập và các phân khu lãnh thổ đều có các thống đốc và tướng lĩnh riêng (ở Tân Tây Ban Nha chính là phó vương). Ở Guatemala, Santo Domingo và Nueva Galicia, các quan chức này được gọi là thống đốc chủ trì, vì họ thường yết kiến trước hoàng gia.

Có hai bất động sản lớn ở Tân Tây Ban Nha. Quan trọng nhất là thuộc về Hầu tước Thung lũng Oaxaca, tài sản của Hernán Cortés và con cháu của ông, bao gồm một loạt các vùng đất rộng lớn, nơi các hầu tước có quyền hạn phán xét việc dân sự và hình sự, và quyền cấp đất, nước và rừng, trong số đó đều là tài sản của các hầu tước (trang trại gia súc, nông nghiệp, nhà máy đường và cảng đóng tàu). Bất động sản khác là của Công tước Atlixco, được vua Philip V cấp cho ông Jose Sarmiento de Valladares, cựu phó vương của Tân Tây Ban Nha kết hôn với Nữ bá tước Moctezuma (dòng dõi quý tộc Aztec), với quyền phán dân sự và hình sự đối với lãnh thổ Atlixco, Tepeaca, Guachinango, Tula de Allende.

Tân Tây Ban Nha cho thấy sự phân chia khu vực cao, phản ánh tác động của khí hậu, địa hình, sắc tộc bản địa và tài nguyên khoáng sản. Các khu vực của miền trung và miền nam Mexico có dân số bản địa dày đặc với tổ chức xã hội, chính trị và kinh tế phức tạp. Khu vực phía bắc Mexico, khu vực dân cư bản địa du mục và bán du mục, thường không có lợi cho các khu định cư dày đặc, nhưng việc phát hiện ra bạc ở Zacatecas vào những năm 1540 đã thu hút sự định cư ở đó để khai mỏ. Khai thác bạc không chỉ trở thành đầu tàu của nền kinh tế Tân Tây Ban Nha, mà còn khiến Tây Ban Nha giàu có hơn và làm thay đổi nền kinh tế toàn cầu. Tân Tây Ban Nha là điểm dừng chân của cuộc giao thương với Philippine, khiến vương quốc này trở thành một mối liên kết quan trọng giữa thuộc địa ở Tân thế giới của Tây Ban Nha và thuộc địa châu Á của nó.

Lịch sử

Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha được thành lập năm 1535 sau khi lật đổ Đế quốc Aztec và tồn tại cho đến năm 1821. Đây là một trong hai phó vương quốc được người Tây Ban Nha thành lập ở Tân thế giới (cái còn lại là Phó vương quốc Peru ở Nam Mỹ). Trong thế kỷ 18, hai phó vương quốc khác cũng được người Tây Ban Nha thành lập là Phó vương quốc Tân Granada và Phó vương quốc Rio de la Plata.

Năm 1821, México và các nước Trung Mỹ giành được độc lập từ tay Tây Ban Nha. Những bộ phận còn lại của Phó vương quốc tiếp tục ở lại với Tây Ban Nha cho đến khi cuộc chiến tranh Mỹ-Tây Ban Nha nổ ra năm 1898 và Tây Ban Nha mất nốt những thuộc địa cuối cùng cho Hoa Kỳ.

Phạm vi lãnh thổ
Tân Tây Ban Nha bao gồm các vùng lãnh thổ ở phía bắc nước ngoài "Septentrion", từ Bắc Mỹ và Caribe, đến Philippines, Mariana và quần đảo Caroline. Ở mức độ lớn nhất, vương thất Tây Ban Nha tuyên bố trên lục địa Châu Mỹ của phần lớn Bắc Mỹ phía Nam của Canada, đó là: toàn bộ México ngày nay và Trung Mỹ trừ Panama hầu hết ngày nay ở Hoa Kỳ phía tây sông Mississippi, cộng với Florida.

Ở phía Tây lục địa, Tây Ban Nha bao gồm Tây Ấn Tây Ban Nha (Quần đảo Philippines, Mariana, Caroline, một phần của Đài Loan và của Moluccas). Ở phía đông của lục địa, bao gồm Tây Ấn Tây Ban Nha (Cuba, Hispaniola (gồm các quốc gia Haiti hiện đại và Cộng hòa Dominica), Puerto Rico, Jamaica, Quần đảo Cayman, Trinidad).

Cho đến thế kỷ 18, khi Tây Ban Nha chứng kiến những tuyên bố của họ ở Bắc Mỹ bị đe dọa bởi các cường quốc châu Âu khác, phần lớn những gì được gọi là biên giới Tây Ban Nha bao gồm lãnh thổ hiện nay là một phần của Hoa Kỳ. Đây không phải là chiếm đóng của nhiều người Tây Ban Nha định cư và được coi là cận biên để lợi ích của Tây Ban Nha hơn các khu vực đông dân cư và sinh lợi nhất của miền trung México. Để mở rộng các tuyên bố của mình ở Bắc Mỹ bắt đầu vào cuối thế kỷ 18, các cuộc thám hiểm Tây Ban Nha đến Tây Bắc Thái Bình Dương đã khám phá và tuyên bố bờ biển của những gì bây giờ là British Columbia và Alaska. Trên đất liền, các đơn vị hành chính bao gồm Las Californias, đó là bán đảo Baja California, vẫn là một phần của México và chia thành Baja California và Sur Alta California (Arizona hiện nay, California, Nevada, Utah, phía tây Colorado, và nam Wyoming); (từ những năm 1760) Louisiana (bao gồm lưu vực sông Mississippi phía tây và lưu vực sông Missouri); Nueva Extremadura (bang hiện tại của Coahuila và Texas); và Santa Fe de Nuevo México (thuộc Texas và New Mexico).

Mở rộng sau này
Trong thế kỷ 16, nhiều thành phố Tây Ban Nha được thành lập ở Bắc và Trung Mỹ. Tây Ban Nha đã cố gắng thiết lập các nhiệm vụ ở miền Nam Hoa Kỳ bao gồm Georgia và Nam Carolina từ năm 1568 đến năm 1587. Những nỗ lực này chủ yếu thành công ở vùng Florida ngày nay, nơi thành phố St. Augustine được thành lập năm 1565, thành phố châu Âu lâu đời nhất ở Hoa Kỳ.

Khi đến nơi, phó vương Antonio de Mendoza mạnh mẽ nắm lấy nhiệm vụ được vua giao phó và khuyến khích thăm dò lãnh thổ mới của Tây Ban Nha. Ông đã ủy thác các chuyến thám hiểm của Francisco Vásquez de Coronado vào ngày Tây Nam Mỹ hiện nay vào năm 1540–1542. Viceroy đã ủy thác Juan Rodríguez Cabrillo trong chuyến thăm Tây Ban Nha đầu tiên lên Thái Bình Dương vào năm 1542–1543. Cabrillo đi thuyền xa bờ biển, trở thành người châu Âu đầu tiên nhìn thấy ngày nay California, Hoa Kỳ. Phó vương cũng gửi López de Villalobos đến Tây Ấn thuộc Tây Ban Nha trong 1542–1543. Khi những vùng lãnh thổ mới này được kiểm soát, chúng được mang theo sự giám sát của Phó Vương quốc Tân Tây Ban Nha. Những người định cư Tây Ban Nha mở rộng đến Nuevo México, và khu định cư chính của Santa Fe được thành lập năm 1610.

Việc thành lập các nhiệm vụ tôn giáo và các chủ tịch quân sự trên biên giới phía bắc đã trở thành hạt nhân của khu định cư Tây Ban Nha và việc thành lập các thị trấn Tây Ban Nha.

Mở rộng đến quần đảo Philippines và thương mại Manila
Tìm kiếm để phát triển thương mại giữa Đông Ấn và Châu Mỹ trên Thái Bình Dương, Miguel López de Legazpi thành lập khu định cư Tây Ban Nha đầu tiên tại Quần đảo Philippines năm 1565, trở thành thị trấn San Miguel (thành phố Cebu ngày nay). Andrés de Urdaneta đã phát hiện ra một tuyến đường đi thuyền hiệu quả từ Quần đảo Philippines đến México, tận dụng lợi thế của dòng chảy Kuroshio. Vào năm 1571, thành phố Manila đã trở thành thủ đô của Đông Ấn thuộc Tây Ban Nha, với thương mại sớm bắt đầu qua tuyến Galleons Manila-Acapulco. Tuyến thương mại Manila-Acapulco vận chuyển các sản phẩm như lụa, gia vị, bạc, sứ và vàng đến châu Mỹ từ châu Á. Tác phẩm mới cho thấy rằng lãi suất đang tăng lên. Tầm quan trọng của Philippines đối với đế quốc Tây Ban Nha có thể được nhìn thấy bởi sự sáng tạo của nó như là một Đại uý Thuyền trưởng riêng biệt.

Các sản phẩm mang từ châu Á được gửi đến Acapulco, sau đó đến Veracruz, và sau đó được vận chuyển đến Tây Ban Nha trên Hạm đội Tây Ấn. Sau đó họ được giao dịch trên khắp châu Âu

Quốc phòng Tây Ban Nha chống lại các cuộc tấn công vào vận chuyển
Vương thất Tây Ban Nha tạo ra một hệ thống các đoàn tàu vận tải (gọi là flota) để ngăn chặn các cuộc tấn công của các tư nhân châu Âu. Một số cuộc tấn công bị cô lập trên các lô hàng này đã diễn ra tại Vịnh México và Biển Caribe của các hải tặc và tư nhân người Anh và Hà Lan. Một trong những hành vi vi phạm bản quyền như vậy được dẫn dắt bởi Francis Drake vào năm 1586, và một tác phẩm khác của Thomas Cavendish vào năm 1587. Trong một tập phim, các thành phố Huatulco (Oaxaca) và Barra de Navidad ở Jalisco. Tỉnh México bị sa thải. Tuy nhiên, những tuyến đường hàng hải này, cả trên khắp Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, đã thành công trong vai trò phòng thủ và hậu cần mà họ chơi trong lịch sử của Đế quốc Tây Ban Nha. Trong hơn ba thế kỷ, Hải quân Tây Ban Nha hộ tống các đoàn tàu vận tải biển đi thuyền vòng quanh thế giới.

Lope Díez de Armendáriz, sinh tại Quito, Ecuador, là phó vương đầu tiên của Tây Ban Nha mới sinh ra trong "Tân Thế giới mới". Ông đã thành lập "Hải quân Barlovento" (Armada de Barlovento), có trụ sở tại Veracruz, để tuần tra vùng ven biển và bảo vệ bến cảng, thị trấn cảng và tàu thương mại từ cướp biển và tư nhân.

Cuộc nổi dậy nội bộ ở Tân Tây Ban Nha
Sau cuộc chinh phục trung tâm México, chỉ có hai cuộc nổi loạn lớn của người da đỏ thách thức cai trị Tây Ban Nha. Trong chiến tranh Mixtón năm 1541, thủ lĩnh Antonio de Mendoza dẫn đầu một đội quân chống lại cuộc nổi dậy của Caxcanes. Trong cuộc khởi nghĩa Pueblo năm 1680, người da đỏ ở 24 khu định cư ở New Mexico đã trục xuất người Tây Ban Nha, người đã rời Texas, một người lưu vong kéo dài một thập kỷ. Chiến tranh Chichimeca kéo dài hơn năm mươi năm, 1550-1606, giữa Tây Ban Nha và các nhóm bản địa khác nhau của miền bắc Tân Tây ban Nha, đặc biệt là ở các khu vực khai thác bạc và các tuyến đường vận chuyển. Người Bắc Ấn không định cư hoặc bán ít cố định khó kiểm soát khi họ có được sự di chuyển của con ngựa. Năm 1616, Tepehuan nổi dậy chống lại người Tây Ban Nha, nhưng nó đã bị đàn áp tương đối nhanh chóng. Người da đỏ Tarahumara đã nổi loạn ở vùng núi Chihuahua trong nhiều năm. Năm 1670 Chichimecas xâm lược Durango, và thống đốc Francisco González đã từ bỏ quốc phòng.

Ở khu vực phía nam của Tây Ban Nha mới, người Maya Tzeltal và các nhóm bản địa khác, kể cả Tzotzil và Chol đã nổi dậy vào năm 1712. Đó là một cuộc nổi dậy đa sắc tộc gây ra bởi các vấn đề tôn giáo ở một số cộng đồng. Năm 1704, thủ lĩnh Francisco Fernández de la Cueva đã đàn áp một cuộc nổi dậy của người da đỏ Pima ở Nueva Vizcaya.

Kinh tế trong thời đại Habsburg

Trong kỷ nguyên của sự chinh phục, để trả hết các khoản nợ phát sinh do việc xâm lược và các công ty của họ, các thống đốc Tân Tây Ban Nha trao trợ cấp người đàn ông của họ về tri ân bản địa và lao động, được gọi là encomiendas. Ở Tân Tây ban Nha, các khoản tài trợ này được mô hình hóa sau khi cống nạp và lao động mà các nhà cai trị México đã yêu cầu từ các cộng đồng bản địa. Hệ thống này đã biểu hiện sự đàn áp và bóc lột người bản xứ, mặc dù những người khởi xướng của nó có thể không có ý định như vậy. Theo thứ tự ngắn, các cấp trên của khách hàng quen và linh mục trong xã hội đã sống ngoài công việc của các tầng lớp thấp hơn. Do một số trường hợp khủng khiếp của lạm dụng chống lại các dân tộc bản địa, Đức Giám mục Bartolomé de las Casas đề nghị mang theo nô lệ da đen để thay thế chúng. Fray Bartolomé sau đó đã ăn năn khi thấy sự đối xử tồi tệ hơn đối với những nô lệ da đen.

Ở Peru, phát hiện khác duy trì hệ thống lao động cưỡng bức, mit'a, là mỏ bạc đơn cực kỳ giàu có được phát hiện tại Potosí, nhưng ở Tân Tây Ban Nha, tuyển dụng lao động khác nhau đáng kể. Ngoại trừ các mỏ bạc đã làm việc trong thời kỳ Aztec tại Taxco, phía tây nam của Tenochtitlan, khu vực khai thác mỏ của México nằm ngoài khu định cư bản địa dày đặc. Lao động cho các mỏ ở phía bắc México có lực lượng lao động nô lệ đen và lao động tiền lương bản địa, không phải lao động dự thảo. Người bản địa bị lôi cuốn vào các khu vực khai thác mỏ là từ các vùng khác nhau của trung tâm México, với một số ít từ phía bắc. Với sự đa dạng như vậy họ không có một bản sắc dân tộc hay ngôn ngữ chung và nhanh chóng đồng hóa với văn hóa Tây Ban Nha. Mặc dù khai thác rất khó khăn và nguy hiểm, nhưng tiền lương là tốt, đó là điều đã thu hút lao động bản địa.

Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha là nguồn thu nhập chính cho Tây Ban Nha trong thế kỷ 18, với sự hồi sinh khai thác dưới sự cải cách Bourbon. Các trung tâm khai thác quan trọng như Zacatecas, Guanajuato, San Luis Potosí và Hidalgo đã được thành lập vào thế kỷ XVI và bị suy giảm vì nhiều lý do trong thế kỷ 17, nhưng khai thác bạc ở México đã thực hiện tất cả các lãnh thổ ở nước ngoài khác của Tây Ban Nha về doanh thu cho hoàng gia kho bạc.

Rệp son thuốc nhuộm màu đỏ nhanh chóng là một xuất khẩu quan trọng trong các lĩnh vực như trung tâm México và Oaxaca về doanh thu cho vương miện và kích thích của thị trường nội địa của Tân Tây ban Nha. Cacao và chàm cũng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng đối với Tây Ban Nha mới, nhưng được sử dụng thông qua thay vì tiền bản quyền thay vì liên lạc với các nước châu Âu do vi phạm bản quyền và buôn lậu. Ngành công nghiệp indigo nói riêng cũng đã giúp tạm thời kết hợp các cộng đồng khắp Vương quốc Guatemala do buôn lậu.

Có hai cảng chính ở Tân Tây Ban Nha, Veracruz là cảng chính của đại lộ trên Đại Tây Dương, và Acapulco trên Thái Bình Dương, ga cuối của Malina Galleon. Tại Manila, Philippines gần Biển Đông là cảng chính. Các cảng này là nền tảng cho thương mại ở nước ngoài, kéo dài tuyến thương mại từ châu Á, qua Manila Galleon đến lục địa Tây Ban Nha.

Đây là những con tàu đã thực hiện chuyến đi từ Philippines đến México, sau đó hàng hóa được vận chuyển từ Acapulco đến Veracruz và sau đó được chuyển từ Veracruz sang Cádiz ở Tây Ban Nha. Sau đó, các tàu đi từ Veracruz thường được chở hàng hóa từ Đông Ấn có nguồn gốc từ các trung tâm thương mại của Philippines, cộng với kim loại quý và tài nguyên thiên nhiên của México, Trung Mỹ và Caribe. Trong thế kỷ thứ 16, Tây Ban Nha tổ chức tương đương với 1,5 nghìn tỷ đô la Mỹ (thuật ngữ 1990) trong vàng và bạc nhận được từ Tân Tây ban Nha.

Tuy nhiên, những tài nguyên này không chuyển thành sự phát triển cho Chính quốc (quốc gia mẹ) do mối lo ngại thường xuyên của quân đội Công giáo Roma Tây Ban Nha với các cuộc chiến tranh châu Âu (số tiền khổng lồ của tài sản này đã được chi cho thuê lính đánh thuê để chống lại Cải cách Tin lành), cũng như sự sụt giảm không ngừng trong giao thông vận tải ở nước ngoài gây ra bởi các cuộc tấn công từ các công ty của người Anh cướp biển Hà Lan và cướp biển có nguồn gốc khác nhau. Những công ty này ban đầu được tài trợ bởi, đầu tiên, bởi thị trường chứng khoán Amsterdam, người đầu tiên trong lịch sử và có nguồn gốc nợ chính xác đến sự cần thiết phải tài trợ để tài trợ cho cuộc thám hiểm cướp biển, như sau đó bởi thị trường Luân Đôn. Trên đây là những gì một số tác giả gọi là "quá trình lịch sử của việc chuyển giao của cải từ phía nam đến phía bắc".

Cải cách Bourbon

Chế độ quân chủ Bourbon bắt tay vào một chương trình sâu rộng để khôi phục nền kinh tế của các lãnh thổ của nó, cả trên bán đảo và các tài sản ở nước ngoài. Vương miện đã tìm cách tăng cường sự kiểm soát và hiệu quả hành chính của mình, và để giảm quyền lực và đặc quyền của Giáo hội Công giáo Roma trước nhà nước.

Việc Anh chiếm đóng cả Manila và La Habana năm 1762, trong cuộc xung đột toàn cầu của Chiến tranh Bảy năm, có nghĩa là vương thất Tây Ban Nha phải suy nghĩ lại về chiến lược quân sự của mình để bảo vệ tài sản của mình. Vương thất Tây Ban Nha đã gắn bó với Anh trong nhiều năm trong chiến tranh cường độ thấp, với các cảng và tuyến đường thương mại bị quấy rối bởi những người tư nhân Anh. Vương miện tăng cường phòng thủ của Veracruz và San Juan de Ulúa, Jamaica, Cuba, và Florida, nhưng các cảng của Anh bị cướp phá vào cuối thế kỷ XVII. Santiago de Cuba (1662), St. Augustine Spanish Florida (1665) và Campeche 1678 và như vậy với sự mất mát của La Habana và Manila, Tây Ban Nha nhận ra rằng cần phải thực hiện các bước quan trọng. Bourbon đã tạo ra một đội quân thường trực ở Tân Tây Ban Nha, bắt đầu từ năm 1764 và tăng cường cơ sở hạ tầng phòng thủ, như pháo đài.

Vương thất đã tìm kiếm thông tin đáng tin cậy về Tân Tây Ban Nha và phái José de Gálvez là Tổng thanh tra, người đã quan sát các điều kiện cần cải cách, bắt đầu từ năm 1765, để tăng cường kiểm soát vương miện đối với vương quốc.

Một đặc điểm quan trọng của Cải cách Bourbon là họ đã chấm dứt lượng kiểm soát cục bộ đáng kể, đó là một đặc điểm của bộ máy quan liêu dưới thời Habsburg, đặc biệt là thông qua việc bán văn phòng. Bourbon đã tìm cách quay trở lại với lý tưởng quân chủ khi có những người không kết nối trực tiếp với giới tinh hoa địa phương với tư cách là quản trị viên, về lý thuyết nên không quan tâm, nhân viên của chính quyền khu vực. Trong thực tế, điều này có nghĩa là đã có một nỗ lực phối hợp để bổ nhiệm hầu hết bán đảo, thường là những người quân nhân có hồ sơ phục vụ lâu dài (trái ngược với sở thích của Habsburg dành cho linh mục), những người sẵn sàng di chuyển khắp đế chế toàn cầu. Các dự định là một văn phòng mới có thể được bố trí nhân viên bán đảo, nhưng trong suốt thế kỷ 18, những thành tựu đáng kể đã đạt được nhờ số lượng các tướng lĩnh - tổng thống, thẩm phán và giám mục thính phòng, ngoài các chức vụ khác, người gốc Tây Ban Nha.

Năm 1766, vương thất đã chỉ định Carlos Francisco de Croix, marqués de Croix làm cha đẻ của Tân Tây Ban Nha. Một trong những nhiệm vụ ban đầu của ông là thi hành quyết định của vương thất nhằm trục xuất Dòng Tên khỏi tất cả các lãnh thổ của mình, hoàn thành vào năm 1767. Kể từ khi Dòng Tên có quyền lực đáng kể, sở hữu haciendas lớn, được quản lý tốt, giáo dục những chàng trai trẻ ưu tú của Tân Tây Ban Nha, và giáo dục những chàng trai trẻ ưu tú của Tân Tây Ban Nha, và giáo dục như một trật tự tôn giáo chống lại sự kiểm soát vương thất, Dòng Tên là mục tiêu chính để khẳng định quyền kiểm soát vương thất. Croix đã đóng cửa ô tô tôn giáo của Văn phòng Tòa án Dị giáo để xem công khai, báo hiệu sự thay đổi trong thái độ của vương thất đối với tôn giáo. Những thành tựu quan trọng khác dưới sự quản lý của Croix là thành lập Đại học Phẫu thuật vào năm 1768, một phần trong nỗ lực của vương miện để đưa ra các cải cách thể chế quy định các ngành nghề. Vương thất cũng quan tâm đến việc tạo thêm thu nhập cho các kho bạc của mình và Croix đã lập ra xổ số hoàng gia vào năm 1769. Croix cũng khởi xướng cải tiến thủ đô và chỗ dựa của sự độc đoán, tăng quy mô của công viên trung tâm, Alamada.

Một nhà hoạt động xã hội khác đang tiến hành cải cách là Antonio María de Bucareli y Ursúa, marqués de Valleheroso y conde de Jerena, người phục vụ từ năm 1771 đến 1779, và chết tại chức. Ông Jose de Gálvez, hiện là Bộ trưởng Ấn sau khi được bổ nhiệm làm Tổng khách của Tây Ban Nha, đã thông báo ngắn gọn về vị cha xứ mới được bổ nhiệm về các cải cách sẽ được thực hiện. Năm 1776, một bộ phận lãnh thổ phía bắc mới được thành lập, Tổng chỉ huy của các Tỉnh bang được gọi là Provincias Internas (Tổng chỉ huy các tỉnh nội địa phía Bắc, ). Teodoro de Croix (cháu trai của cựu cha xứ) được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh đầu tiên của các tỉnh nội địa, độc lập với Viceroy của New Spain, để cung cấp chính quyền tốt hơn cho các tỉnh biên giới phía bắc. Họ bao gồm Nueva Vizcaya, Nuevo Santander, Sonora y Sinaloa, Las Californias, Coahuila y Tejas (Coahuila và Texas), và Nuevo México. Bucareli đã phản đối kế hoạch của Gálvez để thực hiện ý định tổ chức hành chính mới, mà ông tin rằng sẽ gây gánh nặng cho các khu vực có dân cư thưa thớt với chi phí quá cao cho bộ máy quan liêu mới.

Các vị vua Bourbon mới đã không phân chia sự trung thành của người Tây Ban Nha mới thành các đơn vị hành chính nhỏ hơn như họ đã làm với Viceroyalty of Peru, khắc chế Phó vương quốc Río de la Plata và Phó vương quốc Tân Granada, nhưng Tây Ban Nha mới được tổ chức lại về mặt hành chính và những người đàn ông Tây Ban Nha gốc Hoa được thông qua cho chức vụ cao. Vương thất cũng thành lập một quân đội thường trực, với mục đích bảo vệ các lãnh thổ hải ngoại của nó.

Giới thiệu đổi mới chính của các vị vua Bourbon của Tây Ban Nha về ý định, một tổ chức mô phỏng theo Bourbon Pháp. Chúng lần đầu tiên được giới thiệu trên quy mô lớn ở New Tây Ban Nha, bởi Bộ trưởng Ấn José de Gálvez, vào những năm 1770, ban đầu họ đã hình dung rằng họ sẽ thay thế hoàn toàn hệ thống cha mẹ (sự phụ thuộc). Với quyền hạn rộng lớn về thu thuế và kho bạc công cộng và với nhiệm vụ giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trên các quận của họ, các bên tham gia đã xâm phạm vào các quyền lực truyền thống của các nhà lãnh đạo, thống đốc và quan chức địa phương, là Corregidor, đã bị loại bỏ ra như ý định được thành lập. Vương thất đã xem những người có ý định kiểm tra những sĩ quan khác. Theo thời gian chỗ ở đã được thực hiện. Ví dụ, sau một thời gian thử nghiệm, trong đó một người độc lập được chỉ định đến thành phố México, văn phòng sau đó đã được trao cho cùng một người, người đồng thời giữ chức vụ của cha đẻ. Tuy nhiên, việc tạo ra nhiều điểm của các ý định tự trị trong suốt thời gian của phó vương, tạo ra rất nhiều sự phân cấp, và trong Tổng đội trưởng Guatemala, đặc biệt, ý định này đã đặt nền móng cho các quốc gia độc lập trong tương lai của thế kỷ 19. Năm 1780, Bộ trưởng Ấn José de Gálvez đã gửi một công văn hoàng gia tới Teodoro de Croix, Tổng tư lệnh các tỉnh nội bộ Tân Tây Ban Nha (Provincias Internas), yêu cầu tất cả các đối tượng quyên góp tiền giúp cách mạng Mỹ. Hàng triệu peso đã được đưa ra.

Sự tập trung vào nền kinh tế (và các khoản thu mà nó cung cấp cho các kho bạc hoàng gia) cũng được mở rộng cho xã hội nói chung. Các hiệp hội kinh tế đã được thúc đẩy, chẳng hạn như Hiệp hội kinh tế những người bạn quốc gia. Các xã hội kinh tế "Những người bạn của đất nước" tương tự đã được thành lập trên khắp thế giới Tây Ban Nha, bao gồm Cuba và Guatemala.

Vương thẩ đã gửi một loạt các cuộc thám hiểm khoa học đến các tài sản ở nước ngoài của nó, bao gồm cuộc thám hiểm thực vật hoàng gia đến Tây Ban Nha mới, dẫn đầu bởi Martín de Sessé và José Mariano Mociño (1787–1808).

Cải cách Bourbon không phải là một chương trình thống nhất hoặc hoàn toàn thống nhất, mà là một loạt các sáng kiến vương miện được thiết kế để khôi phục nền kinh tế của tài sản ở nước ngoài và giúp chính quyền kiểm soát vương thiện hiệu quả hơn và vững chắc hơn. Lưu trữ hồ sơ được cải thiện và hồ sơ được tập trung hơn. Bộ máy quan liêu được bố trí với những người đàn ông có trình độ tốt, hầu hết là người Tây Ban Nha sinh ra ở bán đảo. Sở thích của họ có nghĩa là sự phẫn nộ từ những người đàn ông ưu tú sinh ra ở Mỹ và gia đình của họ, những người bị loại khỏi chức vụ. Việc thành lập một quân đội có nghĩa là một số người Tây Ban Nha Mỹ đã trở thành sĩ quan trong các dân quân địa phương, nhưng hàng ngũ chứa đầy những người đàn ông nghèo, đa chủng tộc, đã phẫn nộ phục vụ và tránh điều đó nếu có thể.

Xung đột quân sự

Thế kỷ đầu tiên chứng kiến Bourbon trên ngai vàng Tây Ban Nha trùng khớp với một loạt xung đột toàn cầu mà chủ yếu đọ sức với Pháp chống lại Vương quốc Anh. Tây Ban Nha với tư cách là đồng minh của Bourbon Pháp đã bị lôi kéo vào những cuộc xung đột này. Trên thực tế, một phần động lực của Cải cách Bourbon là nhu cầu nhận thức về việc chuẩn bị đế chế về mặt hành chính, kinh tế và quân sự cho cuộc chiến dự kiến tiếp theo. Chiến tranh Bảy Năm đã được chứng minh là chất xúc tác cho hầu hết các cải cách về tài sản ở nước ngoài, giống như Chiến tranh kế vị Tây Ban Nha đã dành cho các cải cách trên Bán đảo.

Vào năm 1720, thám hiểm biệt thự từ Santa Fe đã gặp gỡ và cố gắng đấu tranh với Pháp - đồng minh người Pawnee trong những gì bây giờ Nebraska. Các cuộc đàm phán đã không thành công, và một trận chiến xảy ra sau đó; người Tây Ban Nha đã bị đánh bại nặng nề, chỉ có mười ba quản lý để trở về New Mexico. Mặc dù đây chỉ là một cam kết nhỏ, nhưng điều quan trọng là nó là sự thâm nhập sâu nhất của người Tây Ban Nha vào Đại Bình nguyên, thiết lập giới hạn cho sự bành trướng và ảnh hưởng của Tây Ban Nha ở đó.

Chiến tranh Jenkins' Ear nổ ra vào năm 1739 giữa Tây Ban Nha và Anh và bị giới hạn trong Caribe và Georgia. Hành động quan trọng trong Cuộc chiến tai Jenkins là một cuộc tấn công đổ bộ do người Anh khởi xướng dưới thời Đô đốc Edward Vernon vào tháng 3 năm 1741 chống lại Cartagena de Indias, một của các cảng giao dịch vàng lớn của Tây Ban Nha ở vùng biển Caribe (ngày nay Colombia). Mặc dù tập phim này phần lớn bị lãng quên, nhưng nó đã kết thúc trong một chiến thắng quyết định cho Tây Ban Nha, người đã tìm cách kéo dài sự kiểm soát của mình đối với vùng biển Caribbean và thực sự bảo đảm Chính Tây Ban Nha cho đến thế kỷ 19.

Sau Chiến tranh Pháp và người da đỏ/Chiến tranh Bảy Năm, quân đội Anh đã xâm chiếm và chiếm các thành phố La Habana của Tây Ban Nha tại Cuba và Manila ở Philippines vào năm 1762. Hiệp ước Paris (1763) đã trao cho Tây Ban Nha quyền kiểm soát phần Louisiana của Tân Pháp bao gồm New Orleans, tạo ra một đế chế Tây Ban Nha kéo dài từ Sông Mississippi đến Thái Bình Dương; nhưng Tây Ban Nha cũng nhượng lại Florida cho Vương quốc Anh để giành lại Cuba, nơi người Anh chiếm đóng trong chiến tranh. Những người định cư Louisiana, hy vọng khôi phục lại lãnh thổ cho Pháp, trong cuộc nổi loạn Nổi loạn năm 1768 đã buộc Thống đốc Louisiana Antonio de Ulloa phải chạy trốn sang Tây Ban Nha. Cuộc nổi dậy đã bị nghiền nát vào năm 1769 bởi thống đốc kế tiếp Alejandro O'Reilly, người đã xử tử năm kẻ âm mưu. Lãnh thổ Louisiana sẽ được quản lý bởi cấp trên ở Cuba với một thống đốc tại chỗ ở New Orleans.

21 nhiệm vụ phía bắc ở California (Hoa Kỳ) được thành lập dọc theo El Camino Real từ năm 1769. Trong một Nỗ lực loại trừ Anh và Nga khỏi phía đông Thái Bình Dương, Quốc vương Carlos III của Tây Ban Nha đã gửi từ México một số các chuyến thám hiểm đến Tây Bắc Thái Bình Dương từ 1774 đến 1793. Tây Ban Nha dài các yêu sách được giữ lại và quyền điều hướng đã được tăng cường và một khu định cư và pháo đài được xây dựng tại Nootka Sound, Alaska.

Tây Ban Nha tham gia Chiến tranh Cách mạng Mỹ với tư cách là đồng minh của Hoa Kỳ và Pháp vào tháng 6 năm 1779. Từ tháng 9 năm 1779 đến tháng 5 năm 1781, Bernardo de Galvez đã lãnh đạo một đội quân trong một chiến dịch dọc theo Bờ biển vùng vịnh chống lại người Anh. Quân đội của Galvez bao gồm các nhà cầm quyền Tây Ban Nha từ khắp châu Mỹ Latinh và một lực lượng dân quân bao gồm chủ yếu là Học giả cùng với Creoles, người Đức và người Mỹ bản địa. Quân đội của Galvez đã giao chiến và đánh bại người Anh trong các trận chiến tại Manchac và Baton Rouge, Louisiana, Natchez, Mississippi, Mobile, Alabama và Pensacola, Florida. Mất Mobile và Pensacola khiến người Anh không còn căn cứ dọc theo Bờ biển vùng vịnh. Năm 1782, các lực lượng dưới sự chỉ huy chung của Galvez đã chiếm được căn cứ hải quân Anh tại Nassau trên đảo New Providence ở Bahamas. Galvez tức giận vì chiến dịch đã tiến hành chống lại lệnh hủy bỏ của anh ta, và ra lệnh bắt giữ và tống giam Francisco de Miranda, aide-de-camp của Juan Manuel Cajigal, chỉ huy của Cuộc hành trình. Miranda sau đó đã gán cho hành động này về phía Galvez để ghen tị với thành công của Cajigal.

Trong lần thứ hai Hiệp ước Paris (1783), kết thúc cuộc Cách mạng Hoa Kỳ, Vương quốc Anh đã trả lại quyền kiểm soát Florida trở lại Tây Ban Nha để đổi lấy Bahamas. Tây Ban Nha sau đó đã kiểm soát sông Mississippi ở phía nam 32°30' vĩ độ bắc, và, trong cái được gọi là Âm mưu Tây Ban Nha, hy vọng sẽ giành được quyền kiểm soát lớn hơn đối với Louisiana và toàn bộ phía tây. Những hy vọng này đã chấm dứt khi Tây Ban Nha bị áp lực ký Hiệp ước Pinckney vào năm 1795. Pháp tái chiếm Louisiana từ Tây Ban Nha trong bí mật Hiệp ước San Ildefonso vào năm 1800. Hoa Kỳ đã mua lãnh thổ từ Pháp trong Vụ mua Louisiana năm 1803.

Tây Ban Nha mới tuyên bố toàn bộ bờ biển phía tây Bắc Mỹ và do đó coi hoạt động buôn bán lông thú của Nga ở Alaska, bắt đầu từ giữa đến cuối thế kỷ 18, một sự xâm lấn và đe dọa. Tương tự như vậy, việc thám hiểm bờ biển phía tây bắc của Thuyền trưởng James Cook của Hải quân Anh và các hoạt động buôn bán lông thú sau đó của các tàu Anh được coi là một sự xâm lấn vào lãnh thổ Tây Ban Nha. Để bảo vệ và củng cố yêu sách của mình, New Spain đã gửi một số các cuộc thám hiểm đến Tây Bắc Thái Bình Dương trong khoảng từ 1774 đến 1793. Năm 1789, một tiền đồn hải quân được gọi là Santa Cruz de Nuca (hoặc gọi tắt là Nuca) được thành lập tại Vịnh Friendly trong Nootka Sound (nay là Yuquot), Đảo Vancouver. Nó được bảo vệ bởi pháo pin mặt đất được gọi là Pháo đài San Miguel. Santa Cruz de Nuca là cơ sở cực bắc của Tân Tây Ban Nha. Đây là thuộc địa châu Âu đầu tiên ở nơi hiện là tỉnh British Columbia và là khu định cư Tây Ban Nha duy nhất tại nơi hiện là Canada. Santa Cruz de Nuca vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Tân Tây Ban Nha cho đến năm 1795, khi nó bị bỏ rơi theo các điều khoản của Công ước Nootka thứ ba. Một tiền đồn khác, dự định thay thế Santa Cruz de Nuca, được xây dựng một phần tại Vịnh Neah ở phía nam của Eo biển Juan de Fuca ở nơi hiện là tiểu bang Washington. Vịnh Neah được gọi là Bahía de Núñez Gaona ở Tân Tây Ban Nha, và tiền đồn ở đó được gọi là "Fuca". Nó đã bị bỏ hoang, hoàn thành một phần vào năm 1792. Nhân viên, gia súc, đại bác và đạn dược của nó đã được chuyển đến Nuca.

Năm 1789, tại Santa Cruz de Nuca, một cuộc xung đột đã xảy ra giữa sĩ quan hải quân Tây Ban Nha Esteban José Martínez và thương nhân người Anh James Colnett, gây ra Nootka Crisis, đã phát triển thành sự cố quốc tế và mối đe dọa chiến tranh giữa Anh và Tây Ban Nha. Công ước Nootka đầu tiên đã ngăn chặn chiến tranh nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cụ thể chưa được giải quyết. Cả hai bên đã tìm cách xác định một ranh giới phía bắc cho Tân Tây Ban Nha. Tại Nootka Sound, đại diện ngoại giao của Tân Tây Ban Nha, Juan Francisco de la Bodega y Quadra, đã đề xuất một ranh giới tại eo biển Juan de Fuca, nhưng đại diện của Anh, George Vancouver từ chối chấp nhận bất kỳ ranh giới nào phía bắc San Francisco. Không có thỏa thuận nào có thể đạt được và ranh giới phía bắc của New Tây Ban Nha vẫn chưa được xác định cho đến khi Hiệp ước Adams–Onís với Hoa Kỳ (1819). Hiệp ước đó cũng đã nhượng lại Florida cho Hoa Kỳ.

Kết thúc
Hiệp ước San Ildefonso thứ ba đã nhượng lại cho Pháp lãnh thổ rộng lớn mà Napoléon sau đó được bán cho Hoa Kỳ vào năm 1803, được gọi là Vụ mua Louisiana. Hoa Kỳ đã thu được Florida thuộc Tây Ban Nha vào năm 1819 trong Hiệp ước Adams–Onís. Hiệp ước đó cũng xác định một biên giới phía bắc cho Tân Tây Ban Nha, ở phía bắc 42 (hiện là ranh giới phía bắc của các tiểu bang Hoa Kỳ California, Nevada và Utah).

Vào năm 1821 Tuyên ngôn độc lập Đế quốc México, cả México và Trung Mỹ đều tuyên bố độc lập sau ba thế kỷ cai trị của Tây Ban Nha và thành lập Đệ nhất Đế quốc México, mặc dù Trung Mỹ đã nhanh chóng từ chối liên minh. Sau khi linh mục Miguel Hidalgo y Costilla năm 1810 Grito de Dolores (kêu gọi độc lập), quân đội nổi dậy bắt đầu một cuộc chiến kéo dài mười một năm. Lúc đầu, lớp Crioche đã chiến đấu chống lại phiến quân. Nhưng vào năm 1820, một cuộc đảo chính quân sự ở Tây Ban Nha đã buộc Fernando VII phải chấp nhận quyền lực của tự do Hiến pháp Tây Ban Nha. Bóng ma của chủ nghĩa tự do có thể làm suy yếu uy quyền và quyền tự trị của Giáo hội Công giáo Roma đã khiến hệ thống cấp bậc của Giáo hội ở New Tây Ban Nha nhìn độc lập ở một khía cạnh khác. Trong một quốc gia độc lập, Giáo hội dự đoán sẽ giữ được quyền lực của mình. Sĩ quan quân đội Hoàng gia Agustín de Iturbide đề nghị hợp nhất với quân nổi dậy mà anh ta đã chiến đấu, và có được liên minh của Vicente Guerrero, lãnh đạo phe nổi dậy ở một khu vực hiện mang tên ông. Chính phủ hoàng gia sụp đổ ở New Tây Ban Nha và Quân đội ba người được bảo đảm đã diễu hành chiến thắng vào Thành phố México năm 1821.

Đế quốc México đã trao vương miện cho Fernando VII hoặc cho một thành viên của hoàng gia Tây Ban Nha mà ông sẽ chỉ định. Sau khi từ chối chế độ quân chủ Tây Ban Nha công nhận nền độc lập của Mexico,  (Quân đội của ba bảo lãnh), do Agustín de Iturbide và Vicente Guerrero, cắt đứt mọi quan hệ chính trị và kinh tế với Tây Ban Nha và trao vương thất cho Iturbide là hoàng đế Agustín của México. Trung Mỹ ban đầu được dự định là một phần của Đế quốc Mexico; nhưng nó đã được bảo tồn một cách hòa bình vào năm 1823, tạo thành Các tỉnh của Trung Mỹ theo Hiến pháp năm 1824.

Điều này chỉ còn lại Cuba và Puerto Rico trong Tây Ấn Tây Ban Nha và Đông Ấn Tây Ban Nha trong Đế quốc Tây Ban Nha; cho đến khi họ thua Hoa Kỳ trong Chiến tranh Mỹ-Tây Ban Nha (1898).

Văn hóa

Thư viện học thuật đầu tiên của Mỹ, Thư viện Nhà thờ Chính tòa, được thành lập tại thành phố México năm 1534. Thư viện công cộng đầu tiên của châu Mỹ, , được phân loại trong Ký ức về ghi danh thế giới của UNESCO, được thành lập tại Tân Tây ban Nha, đến Puebla, năm 1646. Nhà in đầu tiên tại Tân Thế giới, chi nhánh của xưởng  tại Seville, được thành lập tại thành phố México, tại Casa de las Campanas, bởi nhà văn Bologna Giovanni Paoli (được đổi tên thành Juan Pablos trong tiếng Tây Ban Nha), năm 1539, và cùng năm đó lần đầu tiên được in ở đó cuốn sách của lục địa Mỹ.

Trường đại học đầu tiên Tân Tây Ban Nha, (la Real y Pontifica Universidad de México), sau này trở thành Đại học Tự trị Quốc gia México (UNAM), được thành lập tại thành phố México trong sự phụ thuộc của Luís de Velasco, trên sắc lệnh hoàng gia của hoàng tử Felipe II, vào ngày 21 tháng 9 naem 1551 các khóa học đã được khánh thành ở đó vào ngày 25 tháng 1 năm 1553.

Các quốc gia
Các quốc gia hiện nay từng là một phần của Tân Tây Ban Nha:

  (Hoa Kỳ)

Xem thêm
 Trung Mỹ
 Cộng hòa Liên bang Trung Mỹ

Chú thích

Tham khảo
 Bakewell, P.J. A History of Latin America (Oxford U.P., 1997)
 Bethell, Leslie, ed. The Cambridge History of Latin America (Vols. 1–2. Cambridge UP, 1984)
 Cañeque, Alejandro. "The Political and Institutional History of Colonial Spanish America" History Compass (April 2013) 114 pp 280–291, DOI: 10.1111/hic3.12043
 Collier, Simon. From Cortes to Castro: An Introduction to the History of Latin America, 1492–1973 (1974)
 Haring, Charles Henry. The Spanish Empire in America (Oxford UP, 1947)
 Liss, Peggy K. México under Spain. 1521–1556 (1975)
 Lockhart, James. Spanish Peru, 1532–1560: A Colonial Society (1974)
 Lockhart, James, and Stuart B. Schwartz. Early Latin America (1984)
 Muldoon, James. The Americas in The Spanish World Order (1994)
 Parry, J.H. The Spanish Seaborne Empire (1974)
 Parry, J.H. The Spanish Theory of Empire in the Sixteenth Century (1974)

Liên kết ngoài
México'S COLONIAL ERA—PART I: The Settlement of Tân Tây Ban Nha  at mexconnect.com
Index to the DeWitt Colony Region under Tân Tây Ban Nha  at Texas A&M University
1492 – Middle America at ibiblio.org the public's library and digital archive
Encyclopædia Britannica: Hispanic Heritage in The Americas
Map of the Border of the King's Dominion in the Northern America is a map by José de Urrútia and Nicolas de la Fora from 1771

Lịch sử Tân Tây Ban Nha
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Lịch sử México
Cựu quốc gia Bắc Mỹ
Bắc Mỹ năm 1821
Lịch sử Bắc Mỹ
Lịch sử Mỹ Latinh
Cựu thuộc địa ở Bắc Mỹ
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha
Cựu quốc gia của Hoa Kỳ
Phó vương quốc của Đế quốc Tây Ban Nha
Thuộc địa Hoa Kỳ (Tây Ban Nha)
Tây Ấn thuộc Tây Ban Nha
México thuộc địa
Lịch sử thuộc địa Hoa Kỳ
Lịch sử tiền bang Arizona
Lịch sử tiền bang New Mexico
Las Californias
Lịch sử Philippines (1521-1898)
Thực dân Tây Ban Nha tại châu Mỹ
Texas thuộc Tây Ban Nha
Tây Ban Nha trong Thời đại khám phá


title: Civitanova Marche

text:
Civitanova Marche là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 40 km về phía đông nam của Ancona và khoảng 25 km về phía đông của Macerata.

Civitanova Marche giáp các đô thị: Montecosaro, Porto Sant'Elpidio, Potenza Picena, Sant'Elpidio a Mare.

Civitanova có lẽ đã được bộ lạc Ý Piceni thành lập tại cửa sông Chienti vào khoảng thế kỷ 8 trước Công nguyên với tên gọi Cluana. Người La Mã đã chiếm khu vực này năm 268 trước Công nguyên và lập khu định cư mới vào năm 50 với tên gọi Cluentis Vicus (frazione Civitanova Alta ngày nay trên một ngọn đồi gần biển.

Biến động dân số qua các năm

Đô thị kết nghĩa
 Esine, Italia
 Šibenik, Croatia
 San Martin, Argentina
 Skawina, Ban Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Macerata


title: Rhipidia neomystica

text:
Rhipidia neomystica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ngói

text:
Ngói là loại vật liệu được thường sử dụng để lợp mái các công trình xây dựng. Tùy theo cách thức chế tạo, phương pháp sản xuất, nguyên liệu sản xuất, công nghệ sản xuất hoặc phạm vi sử dụng để có thể phân thành nhiều loại và nhiều tên gọi khác nhau.

Từ nguyên
Từ ngói là một từ Hán Việt cổ, bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của một từ tiếng Hán được viết bằng chữ Hán là “瓦”. Chữ Hán “瓦” có âm Hán Việt tiêu chuẩn hiện đại là ngoã. William H. Baxter và Laurent Sagart phục nguyên cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của từ “瓦” là *C.ŋʷˤra[j]ʔ.

Phân loại ngói lợp

Ngói đất nung
Được chế tạo chủ yếu từ đất sét, qua các công đoạn phức tạp như ủ đất, cán, nhào, đùn ép, hút khí... để tạo thành những tấm nhỏ (galet). Sau quá trình phơi ủ sẽ chuyển sang tạo hình bằng phương pháp dập dẻo. Tùy theo hình dáng và vị trí sử dụng của sản phẩm cuối cùng, ngói được đặt những tên gọi khác nhau.

Ngói mộc được sấy tự nhiên hoặc cưỡng bức đến một độ ẩm cần thiết. Sản phẩm ngói mộc sau khi khô có thể tráng men hoặc không tráng men, được xếp vào lò nung. Dưới tác dụng của nhiệt, thông thường khoảng 1000 °C –1150 °C, đất sét kết khối, rắn chắc lại nên có độ hút nước thấp và hình dáng ổn định.

Một số công nghệ có thể thêm thiết bị, ngược lại một số lại bỏ bớt một vài công đoạn, tất cả đều có ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Có thể nung ngói trong các lò thủ công hoặc lò tự động, lò liên tục hay gián đoạn. Ngói không tráng men chỉ cần nung 1 lần, riêng ngói tráng men có thể nung 1 hoặc 2 lần.

Ngói đất nung không tráng men (ngói đất truyền thống)
Ngói 22 v/m². Đây là loại ngói tuy không có tên gọi cụ thể nhưng là loại thông dụng nhất.
Ngói 20 v/m².
Ngói 10 v/m².
Ngói vảy cá, vảy rồng.
Ngói con sò.
Ngói hếch còn gọi là ngói mũi hài đơn (và kép).
Ngói liệt: còn gọi là ngói ván hoặc ngói bằng.
Ngói âm.
Ngói dương.
Ngói chữ S.
Ngói ống (hay ngói tiểu) – Ngói câu đầu.
Ngói úp nóc, ngói chạc 3, chạc 4, ngói đuôi, ngói rìa...

Ngói đất nung tráng men
 Ngói tráng men: Các loại ngói đất nếu được phủ men gốm thông thường, sau khi nung xong được gọi là ngói tráng men.
Ngói lưu ly: Các loại ngói âm, dương, ống, câu đầu, trích thủy, liệt nếu được tráng men thanh lưu ly(青琉璃), hoàng lưu ly(黃琉璃) hoặc bích lưu ly(碧琉璃) thì được gọi là ngói lưu ly.
Ngói vỏ quế, tên chữ là ngói la-qua (羅堝瓦): là loại ngói ống tráng men nhưng nhỏ và dài hơn, không có chuôi ngói như ở ngói lưu ly

Ngói trang trí
Một số loại ngói trên được chế tạo với kích thước nhỏ, có thể tráng men hoặc không dùng để dán trên mái đã được đúc sẵn (thường là mái betông) được gọi là ngói trang trí vì chúng không có tác dụng chính là lợp (chống mưa nắng).

Ngói xi măng, ngói không nung hay ngói màu
Được chế tạo bởi vữa xi măng và sơn phủ bột màu. Vữa xi măng sau khi trộn được đổ vào khuôn kim loại, được nén chặt bằng búa gỗ (sản xuất thủ công) hoặc rung bằng máy (sản xuất công nghiệp). Sau đó chuyển sang công đoạn bảo dưỡng trong một thời gian nhất định.

Hiện nay, tại Việt Nam, các nhà sản xuất sử dụng hai loại công nghệ chính cho việc sơn phủ lên ngói xi măng: công nghệ khô và công nghệ ướt.

Với công nghệ phủ màu khô: Sơn acrylic được phun lên bề mặt ngói trong trạng thái khô sau khi sấy. Tiến trình này đơn giản như sơn nhà và việc chọn lựa màu sắc phun cho ngói cũng rất dễ dàng. Tuy nhiên, công nghệ này không đáp ứng được nhu cầu về độ bền của màu sắc cho sản phẩm. Sự gắn kết lỏng lẻo giữa lớp sơn acrylic và bề mặt ngói sẽ sớm bị bong tróc theo thời gian. Hơn thế nữa, màu sắc sẽ rất chóng phai do sơn acrylic có tính nhạy cảm cao với tia cực tím.

Trái ngược với công nghệ nêu trên là công nghệ phủ màu ướt WET on WET hiện đang được các nhà sản xuất ngói bê tông hàng đầu thế giới áp dụng. Công nghệ ướt nổi bật ở chỗ bột màu được hoà lẫn với vữa hồ và phun trực tiếp lên bề mặt viên ngói còn ướt, ngay sau khi ngói vừa được định dạng, nhằm tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa lớp màu sơn và bề mặt ngói. Thực tế kiểm nghiệm cho thấy với công nghệ này, màu sắc ngói được giữ lâu bền hơn so với ngói màu làm từ công nghệ khô.

Ngói composite
Một số nơi còn dùng ngói composite vì nó có hệ số giãn nở nhiệt tương thích khí hậu vùng đó, điều mà các loại ngói xi măng hay ngói đất nung không thể đáp ứng.

Ngói Ác - đoa
Ngói Ác - đoa (Ardoise): là loại ngói khai thác từ đá trầm tích của Pháp, có màu đen nhánh như than đá, hình dáng như kiểu ngói mũi hài hoặc có hình chữ nhật.

Một số kiểu lợp ngói

Kiểu lợp ngói xi măng

1. Lắp đặt cây mè sao cho khoảng cách giữa các cây mè đều nhau và nằm trong khoảng 320 – 340 mm. Riêng cây mè dưới cùng phải cách điềm mái 345 mm và cặp 2 cây mè trên nóc cách nhau chừng 40 – 60 mm.

2. Đặt lần lượt từng viên ngói vào khung theo chiều hướng lên từ hàng thấp nhất.

3. Lắp vít vào ngói để giữ viên ngói ổn định tại mỗi 2 hàng.

4. Không trám vữa vào khoảng trống rìa cũng như không tạo những lỗ nhỏ với đường kính 6mm tại rãnh thoát nước trên viên ngói dọc theo chiều dài rìa.

5. Cắt ngói dọc hông sao cho rãnh của chúng càng nhỏ càng tốt. Không trét vữa phủ lên khoảng trống hông mái và không cần tạo lỗ dọc theo hông mái.

6. Phải dùng miếng xốp hay giẻ khô để làm sạch vết vữa xi-măng trên ngói chính và ngói nóc khi vữa có màu trắng (vữa khô).

7. Sơn phủ vữa bằng sơn lên vữa dọc theo nóc và hông mái, đồng thời không là sơn rớt lên ngói chính và ngói nóc.

8. Khoảng cách ngói tại khe mái khoảng chừng 30-50mm và dùng sơn để sơn tại gờ viên ngói được cắt.

9. Không dùng vữa gắn giữa 2 viên ngói nóc, tại giữa ngói nóc với ngói hông mái và xung quanh khe mái bằng mọi cách.

Kiểu lợp thông thường
Trên một mái đã được lắp đặt gỗ hoàn chỉnh, người thợ tính chỉ cần đặt những viên ngói sát nhau hoặc chồng lên nhau theo các gờ chỉ đã được định hình trên viên ngói. Tại các vị trí như nóc, bờ quyết hoặc các chỗ giao của mái, người ta có thể dùng ngói úp nóc, ngói chạc 3, chạc 4 để úp vào và dán lại bằng hồ vữa xi măng.

Một số vùng hay có gió bão, người ta phải xâu dây thép vào những lỗ đã được đục sẵn trên viên ngói và cố định chúng bằng cách buộc vào phần gỗ hoặc sắt bên dưới.

Kiểu lợp ngói lưu ly

Một số thuật ngữ
Nê ngõa tượng cục: xưởng chuyên sản xuất gạch ngói.
Nê ngõa tượng: thợ lợp ngói.
Ngõa Tượng (nghĩa đen là thợ ngói): là một cựu tích được lưu lại qua địa danh Ngõa Tượng, là tên gọi một xóm nhỏ nằm giữa hai làng La Khê và Địa Linh, thuộc xã Hương Vinh, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên-Huế, nơi có nhiều người làm nghề này.
Ngày nay, người ta dùng thuật ngữ nghệ nhân hoặc thợ chính, thợ kép... để chỉ những người thợ có khả năng lợp ngói lưu ly.
Ví dụ: Trương Văn Ấn được phong là nghệ nhân nề ngoã, gia đình ông đã có 7 đời làm nghề này.

Gầy nóc (hay còn gọi là gầy mái)
Trên một mái đã được lắp đặt gỗ hoàn chỉnh, người thợ tính toán để đặt những viên ngói đầu tiên tại nóc và khoá chặt chúng bằng hồ vữa truyền thống hoặc vữa xi măng. Thực chất chính là thao tác sắp xếp, định vị và liên kết các viên ngói tại vị trí góc trên của mái (bờ nóc, bờ quyết)cho công đoạn lợp mái sau này. Trong quá trình gầy mái, ngoài việc định vị, sắp xếp các ngói theo quy cách truyền thống, người thợ còn phải căn chỉnh cho các viên ngói được nằm trên cùng một mặt phẳng, tạo bằng vữa lợp và ngói liệt không men. Dùng hồ vữa truyền thống hoặc vữa xi măng để hoàn thiện bờ nóc, bờ quyết.

Trên đây là những công đoạn khó khăn nhất, đòi hỏi kỹ thuật cao và chiếm nhiều thời gian nhất, bởi những viên đầu tiên sẽ làm căn cứ hay làm chuẩn để lợp ngói phần mái còn lại. Dựa theo hàng ngói đã được định vị ở bờ nóc, bờ quyết, các viên ngói âm dương tiếp tục được xếp dần từ trên xuống dưới. Viên cuối cùng được khóa lại, và cũng để trang trí bằng các viên ngói câu đầu và trích thủy.

Lắp dựng con giống

Các con giống như rồng, phụng, tứ linh... hoặc các hình khối trang trí khác có thông thường được chế tạo từ trước được vận chuyển và lắp dựng tại những vị trí cần thiết như đỉnh nóc, đầu hồi...

Lợp ngói liệt chiếu
Liệt chiếu là loại ngói liệt được phủ men toàn bộ một mặt ngói; khi lợp, phần men hướng xuống dưới. Ngói liệt chiếu có tác dụng làm thành một mặt phẳng để dán các loại ngói khác lên trên; mặt men hướng xuống dưới để làm đẹp cho mái khi nhìn từ dưới lên.

Theo chiều dốc mái từ trên xuống, cứ cách khoảng vài lối ngói liệt chiếu, người ta phải đóng thêm những thanh gỗ nhỏ, dài (gọi là lách chặn) để ngăn chặn sự trượt của mái ngói, nếu mái càng dốc, số lượng lách chặn phải tăng.

Kích thước cơ bản là: 180 mm × 140 mm.

Lợp ngói liệt độn hay liệt thí
Là loại ngói liệt không men, được dán trên lớp liệt chiếu, có thể từ 1 đến 3 lớp. Tác dụng của nó là khoá chặt lớp liệt chiếu, tạo mặt phẳng (hơn) để dán các loại ngói khác lên trên.

Lợp mái ngói chính

Mái ngói âm dương (Ngói lưu ly)

Từ ngàn xưa thì ngói âm dương đã gắn liền với các công trình kiến trúc của Việt Nam. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp bất cứ nơi đâu trên đất Việt, từ phố cổ Hội An với những ngôi nhà cổ kính, hay những mái nhà quen thuộc nơi phố xá hay làng quê. Ngói âm dương ra đời tại Việt Nam là một thành quả, một sự sáng tạo của con người trong suốt quá trình lao động miệt mài. Đây là thành quả đáng trân trọng trong lĩnh vực kiến trúc xây dựng. Nó được sử dụng khá phổ biến trên khắp vùng miền chữ S này. Mái ngói cùng đường nét hoa văn chạm khắc nâng niu được xuất hiện từ các tỉnh miền núi phía Bắc, đến miền Trung, miền Nam. Chính mái ngói đã khiến ngôi nhà mang một vẻ đẹp hoài cổ, sang trọng, trở thành một nét đẹp văn hóa trong bản sắc người Việt.

Ngói âm và ngói dương có hình như là một phần của hình chóp cụt bị cắt bởi một mặt phẳng song song trục tâm, nó có một đầu lớn và một đầu bé. Ngói dương là ngói được tráng men một phần ở mặt lồi, còn ngói âm là ngói được tráng men một phần ở mặt lõm.

Kích thước cơ bản (đầu lớn nhất - đầu bé nhất - chiều dài viên ngói) là: 240-220-240 hoặc 210-190-210 mm. Chưa thấy có tài liệu nào nói về bán kính cong của loại ngói này.

Khi lợp ngói, các viên hàng trên lợp trùm lên 2/3 viên ở ngay hàng sát dưới. Ngói âm lợp dưới, ngói dương lợp úp lên trên khe tạo bởi hai viên ngói âm trên cùng hàng ngang để làm kín nước. Trọng lượng của 1 m² ngói âm dương từ 160–180 kg trong trường hợp ngói hoàn toàn khô.

Liên kết giữa ngói âm và ngói dương là lớp vôi vữa truyền thống hoặc vữa xi măng thông thường. Nếu chất lượng ngói và kỹ thuật lợp không tốt, đặc biệt vào mùa mưa ở Huế, trọng lượng mái thường tăng do độ hút nước của ngói, điều này có thể làm ảnh hưởng đến hệ khung kết cấu công trình. Kinh nghiệm của thợ lợp để mái khỏi bị dột vào mùa mưa là làm sao tạo một độ rỗng nhất định phía dưới viên ngói dương. Ở hàng ngói cuối cùng (tính từ trên xuống), người ta sử dụng ngói câu đầu (鉤頭瓦) hoặc trích thủy (滴水瓦) để tăng độ thẩm mỹ của mái ngói.

Trong xây dựng, đối với các lớp ngói hoàn thiện trên cùng, cần có chú trọng đặc biệt về đường phân thủy và số lượng hàng ngói đếm theo chiều dọc công trình. Số lượng trung bình số viên ngói (cả âm và dương) cho 1 m² mái lợp là 84 viên khi lợp theo đúng công nghệ truyền thống.

Ngói âm dương với ưu điểm độ bền cao, cấu trúc thiết kế lợp đặc biệt mang đến sự thoáng mát vào mùa hè ấm áp vào mùa đông thường được sử dụng cho các công trình hành chính nhà nước hoặc nhà tầng lớp cao, quan lại, kiến trúc tôn giáo.

Mái ngói âm ống

Gọi là mái ngói âm ống vì dùng hai loại ngói: ngói âm (tương tự trên) và ngói ống. Ngói ống là loại ngói có hình ống hai bậc hoặc hình chóp cụt bị cắt bởi mặt phẳng trùng với tâm ống, và được tráng men một phần của mặt lồi.

Kích thước cơ bản (chiều dài toàn bộ - chiều dài hữu ích - đường kính lớn nhất) là: 300-240-170 hoặc 230-180-120 mm.

Về cách lợp, có thể nói tương tự kiểu lợp ngói âm dương. Tuy nhiên vì kích thước viên ngói ống có khác so với ngói dương nên số lượng ngói khác nhau.

Ở hàng ngói cuối cùng (tính từ trên xuống), người ta sử dụng ngói câu đầu hoặc trích thủy để tăng độ thẩm mỹ của mái ngói.

Mái ngói liệt men

Gọi là mái ngói liệt men là do dùng lớp ngói liệt tráng men. Khác với ngói liệt chiếu, viên ngói liệt này chỉ được tráng men một phần trên bề mặt.

Kích thước cơ bản (chiều dài - chiều dài hữu ích - chiều rộng) là: 180-10-180 mm.

Khi lợp, các viên ngói được đan cài nhau theo kiểu lòn ba hoặc lòn tư (lóng ba, lóng tư).

Một số kiểu đặc biệt khác
Với một mái đã được đúc bêtông, người ta có thể tạo hình mái ngói bằng hồ vữa hoặc dán lên bất cứ loại ngói nào người ta yêu thích và có thể gọi đó là mái ngói giả hay mái giả ngói hay giả mái ngói...

Trong trường hợp này, ngói có chức năng trang trí là chủ yếu. Chức năng bao che chống mưa nắng chỉ còn là yếu tố phụ

Tham khảo

Vật liệu xây dựng


title: Cuq-Toulza

text:
Cuq-Toulza là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 270 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Buckow

text:
Buckow là một đô thị thuộc huyện Märkisch-Oderland, bang Brandenburg, Đức.

Thành phố kết nghaix
  Brilon, Đức
  Łagów, Ba Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Brecht-Weigel-Haus


title: Salizzole

text:
Salizzole là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 100 km về phía tây của Venice và khoảng 20 km về phía đông nam của Verona.

Salizzole giáp các đô thị: Bovolone, Concamarise, Isola della Scala, Nogara và Sanguinetto.

Các công trình nổi bật

Nhà thờ
Santa Maria Assunta (thế kỷ 15)
S. Caterina di Alessandria (thế kỷ 15)
S.Martino (thế kỷ 16)

Villa
Corte Busa (thế kỷ 15)
Villa Sagramoso-Campostrini-Malafatti (thế kỷ 16)
Villa Zanetti (thế kỷ 16)
Villa Franceschini (thế kỷ 16))
Villa Pullè (thế kỷ 17)

Lâu đài
Lâu đài (thế kỷ 12)

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.triveneto.it/salizzole/

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto
Lâu đài Ý


title: Megachile mitchelli

text:
Megachile mitchelli là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Raw mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 2004


title: Khemarat (huyện)

text:
Khemarat () là huyện (amphoe) cực bắc của tỉnh Ubon Ratchathani, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Mueang Khemarat là một thành phố cổ. Đây là thành phố cấp một trong  thời kỳ Rattanakosin và báo cáo trực tiếp Bangkok. Trong cuộc cải cách thesaphiban đầu thế kỷ 20, đơn vị này thuộc Ubon Ratchathani.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông nam theo chiều kim đồng hồ) là: Na Tan, Pho Sai, Kut Khaopun của tỉnh Ubon Ratchathani, Pathum Ratchawongsa và Chanuman của Amnat Charoen province. Về phía đông bắc bên kia sông Mekong là tỉnh Salavan Lào.

Nguồn nước quan trọng ở huyện này là sông Mekong.

Hành chính
Huyện này được chia thành 9 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 117 làng (muban). Khemarat là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Khemarat. Có 9 Tổ chức hành chính tambon.

Các số không có trong bảng là tambon nay tạo thành huyện Na Tan.

Tham khảo

Khemarat


title: Kbk wz. 2002 BIN

text:
Kbk wz. 2002 BIN là loại súng trường tấn công bullpup của Ba Lan và khoang chứa đạn của nó sử dụng loại đạn 5,56×45mm NATO. Nó là bản thiết kế lại của khẩu Kbs wz. 1996 vốn đã được chứng minh trong các cuộc chiến với hình dáng thiết kế của một khẩu súng bullpup. Nó là mẫu thử nghiệm nên có báng súng bằng gỗ để dùng tạm tiết kiệm chi phí thử nghiệm nhưng có cơ chế hoạt động hoàn hảo. Từ mẫu thử nghiệm này máy tính đã vẽ lên một thiết kế thử nghiệm khác là BIN-21, loại mà sau này làm nền tảng cho khẩu kbk wz. 2005 Jantar.

Liên kết ngoài
Securityarms.com

Súng trường tấn công
Súng trường bullpup
Súng Ba Lan


title: Nguyễn Thành Nam (doanh nhân)

text:
Nguyễn Thành Nam (sinh 17 tháng 8 năm 1961 tại Nam Định) là một doanh nhân Việt Nam, cựu Tổng Giám đốc FPT và hiện là Phó Chủ tịch HĐQT trường Đại học FPT. Ông có học vị tiến sĩ toán tại Liên Xô.

Tiểu sử
Ông sinh tại Nam Định nhưng quê ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Ông là anh cả trong một gia đình có 3 anh em trai.

Học vấn
Ông từng là học sinh trường THCS Trần Đăng Ninh Thành phố Nam Định.  Ông còn là cựu học sinh Khối chuyên Toán, Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên khóa 11 (1976-1979). Năm 1988, ông bảo vệ luận án tiến sĩ toán tại trường Đại học Lomonosov, Liên Xô.

Sự nghiệp
Ngày 13 tháng 9 năm 1988 sau khi ông về nước và đã cùng với 12 người khác, đứng đầu là Trương Gia Bình, sáng lập ra FPT.

Từ 1988 đến 1994, ông là giám đốc dự án. Từ 1995 đến 1999, Nguyễn Thành Nam là giám đốc Trung tâm Giải pháp Phần mềm của FPT. Từ 2000 đến 2004, ông là giám đốc Trung tâm Xuất khẩu Phần mềm của FPT. Từ 2005, ông trở thành thành viên Hội đồng quản trị của FPT, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phần mềm FPT (FSOFT) hiện nay là Công ty TNHH Phần mềm FPT (FPT Software).

Từ 13 tháng 4 năm 2009 đến 23 tháng 2 năm 2011, Nguyễn Thành Nam giữ chức Tổng giám Đốc FPT. Người kế nhiệm ông là Trương Đình Anh.

Hiện tại ông Nguyễn Thành Nam là Cố vấn Sáng tạo của Tập đoàn FPT đồng thời là Phó Chủ tịch HĐQT trường Đại học FPT.

Với biệt danh "Nam già", ông còn được coi là thủ lĩnh phong trào của Tập đoàn FPT đồng thời là nhân vật nối tiếng, biểu trưng cho văn hóa STCo FPT.

Xem thêm
FPT
Trương Gia Bình

Tham khảo

Liên kết ngoài
FPT thay Tổng Giám đốc

Sinh năm 1961
Người Nam Định
Người Quảng Nam
Tập đoàn FPT
Doanh nhân Việt Nam
Lãnh đạo doanh nghiệp
Học sinh trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Trường Sĩ quan Đặc công

text:
Trường Đại học Sĩ quan Đặc công (DCH) là một đơn vị sự nghiệp trực thuộc Binh chủng Đặc công của Bộ Quốc phòng có chức năng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, sĩ quan, hạ sĩ quan và nhân viên chuyên môn kỹ thuật cho binh chủng đặc công và các đơn vị trong toàn quân.

Lịch sử
Cùng với sự phát triển, trưởng thành về quy mô lực lượng của toàn Binh chủng trong cuộc chống Mỹ cứu nước và trước nhu cầu đội ngũ cán bộ trong xây dựng, phát triển lực lượng Đặc công, ngày 20 tháng 7 năm 1967, Tổng Tham mưu trưởng ra quyết định thành lập Trường Bổ túc cán bộ Đặc công trực thuộc Bộ Tư lệnh Binh chủng. Tiếp đến ngày 12 tháng 2 năm 1974, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 13 chuyển Trường bổ túc cán bộ Đặc công thành Trường Đại học Sĩ quan Đặc công. Từ năm 1993 Nhà trường đào tạo sĩ quan chỉ huy có trình độ cao đẳng. Đến tháng 9 năm 1998 cùng với các trường sĩ quan trong toàn quân thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Nhà trường đào tạo sĩ quan Đặc công có trình độ đại học theo ba chuyên ngành: Đặc công Nước, Đặc công Bộ và Đặc công Biệt động. Hiện nay Nhà trường đứng chân trên địa bàn xã Tân Tiến, huyện Chương Mỹ, thủ đô Hà Nội.

- Chức năng của Nhà trường là: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hạ sĩ quan chỉ huy, nhân viên chuyên môn kỹ thuật Đặc công theo yêu cầu, nhiệm vụ cấp trên giao và nghiên cứu, ứng dụng, phát triển Khoa học Nghệ thuật Quân sự Đặc công, các lĩnh vực liên quan đến tác chiến Đặc công và Khoa học giáo dục - đào tạo quân sự.

- Nhiệm vụ của Nhà trường được giao là:

+ Tuyển sinh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ; hạ sĩ quan chỉ huy, nhân viên chuyên môn kỹ thuật Đặc công Việt Nam và Quốc tế.

+ Tổ chức nghiên cứu Khoa học Nghệ thuật Quân sự Đặc công.

+ Xây dựng nhà trường cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có môi trường văn hoá lành mạnh.

+ Sẵn sàng chiến đấu, phòng chống “DBHB”- BLLĐ và chống khủng bố; phòng chống bão lụt, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn.

+ Trình diễn kỹ, chiến thuật Đặc công phục vụ các phái đoàn trong nước và quốc tế nghiên cứu, học tập.

+ Huấn luyện dự bị động viên.

+ Trong những năm gần đây Nhà trường được giao thêm nhiệm vụ đào tạo lực lượng Đặc công chống khủng bố và liên kết đào tạo trình độ cao đẳng cho Bộ Công an.

- Trải qua gần 50 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, Nhà trường luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao đặc biệt là:

+ Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Nhà trường đã bổ túc, đào tạo được hàng vạn cán bộ Đặc công cho Binh chủng, cho các chiến trường, cho toàn quân và bạn bè quốc tế. Bổ túc, đào tạo được nhiều cán bộ chỉ huy tham mưu, nhân viên chuyên môn kỹ thuật trực tiếp tham gia chiến đấu trong nhiều chiến dịch lớn như: Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, Đường 9 Nam Lào 1971, cuộc Tiến công Chiến lược năm 1972, cuộc Tổng tiến công, nổi dậy mùa xuân 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, 2 cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.

+ Trong giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ sau năm 1975 đến năm 1986, Nhà trường đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đào tạo, bổ túc cán bộ, đáp ứng nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, góp phần cùng quân, dân cả nước bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền dân tộc. Đồng thời làm tròn nhiệm vụ quốc tế vẻ vang của Đảng và Quân đội ta, góp phần xây đắp truyền thống “Đặc biệt tinh nhuệ, anh dũng tuyệt vời, mưu trí táo bạo, đánh hiểm thắng lớn” của Binh chủng Đặc công anh hùng.

+ Trong thời kỳ đổi mới, nhất là trong những năm gần đây xuất phát từ đặc điểm tình hình trong nước, khu vực và trên thế giới, nhiệm vụ chính trị của Nhà trường thường xuyên có sự bổ sung, phát triển mới, nhất là nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, trình diễn phục vụ các phái đoàn trong nước và quốc tế theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng giao. Với yêu cầu nhiệm vụ được giao, Trường Đại học Sĩ quan Đặc công đã phát huy tốt tinh thần chủ động, tích cực, năng động, sáng tạo, xây dựng Nhà trường từng bước trưởng thành, lớn mạnh về mọi mặt, luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, Quân đội và Binh chủng giao cho, có nhiều đóng góp vào sự nghiệp đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

+ Cùng với thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị được giao, là cụm trưởng Cụm an ninh trong khu vực, Nhà trường đã cùng với cấp uỷ, chính quyền và nhân dân địa phương làm tốt công tác giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Tích cực tham gia giúp đỡ nhân dân phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ, chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí cho nhân dân, góp phần thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới. Các phong trào văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, tăng gia sản xuất trong đơn vị được duy trì và thực hiện có hiệu quả góp phần nâng cao đời sống vật chất, văn hóa tinh thần cho cán bộ, giáo viên, học viên, QNCN, CNV, HSQ-CS Nhà trường.

Tổ chức nhà trường
Chỉ huy:
 Hiệu trưởng: Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Bình .
 Phó Hiệu trưởng đào tạo: Đại tá Nguyễn Ngọc Lương
 Phó Hiệu trưởng: Đại tá Vũ Hồng Thám.
 Chính ủy: Đại tá, Tiến sĩ Trần Trọng Tiến.
 Phó Chính ủy: Đại tá Phan Ích Dân.

Các Phòng:
 Phòng Đào tạo
 Phòng Chính trị
 Phòng Tham mưu - Hành chính
 Phòng Hậu cần
 Phòng Kỹ thuật

Các Ban:
 Ban Tài chính
 Ban Khoa học quân sự
 Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục - đào tạo

Các khoa:
 Khoa Khoa học Cơ bản
 Khoa Khoa học xã hội và nhân văn
 Khoa Quân sự chung
 Khoa Chiến thuật
 Khoa Kỹ thuật chiến đấu Đặc công
 Khoa Võ-Thể lực
 Khoa Đặc công Biệt động
 Khoa Đặc công Nước-Nhái

Các tiểu đoàn học viên:
 Tiểu đoàn 1
 Tiểu đoàn 2
 Tiểu đoàn 3
 Tiểu đoàn 4

Đào tạo
- Đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu đặc công cấp phân đội trình độ đại học các chuyên ngành:
 Đặc công bộ
Đặc công nước-nhái
 Đặc công biệt động
- Đào tạo hoàn thiện đại học
Đào tạo bậc cao đẳng:
 Cao đẳng chính trị
 Cao đẳng công an
- Đào tạo trung cấp chuyên nghiệp
 Trung cấp Võ chiến đấu
 Trung cấp Chống khủng bố
- Đào tạo bậc sơ cấp
 Sỹ quan dự bị
 Tiểu đội trưởng đặc công chuyên ngành bộ
 Tiểu đội trưởng đặc công chuyên ngành nước
- Đào tạo văn bằng hai (hiện nay không còn tuyển sinh, đào tạo theo hình thức này).

- Trường cũng tổ chức đào tạo cho học viên quốc tế từ Cuba, Lào, Campuchia, Triều Tiên tổ chức đào tạo liên kết sinh viên trình độ Cao đẳng cho Bộ Công An.

Hiệu trưởng qua các thời kỳ
 Nguyễn Chí Dũng
 Nguyễn Kim Huống
 Đào Ngọc Tú
 Vũ Đình Hòe
 Đàm Trọng
 Hoàng Bản.
 Giáp Văn Thiện.
 Vũ Hồng Sơn
 TS Vũ Văn Nghiệp.
 ThS Nguyễn Đình Thiện
 TS Lê Thế Thu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lò luyện "đặc biệt"

Đặc Công
Sĩ quan Đặc công
Sĩ quan Đặc công
Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam


title: Lê Cẩn

text:
Lê Cẩn (? - 1872), là một võ quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Theo thông tin trên trang website tỉnh Vĩnh Long, thì ông và Nguyễn Giao là đồng thủ lĩnh của cuộc khởi nghĩa kháng Pháp ở Vũng Liêm năm 1872.

Tiểu sử sơ lược
Chưa rõ quê quán Lê Cẩn, chỉ biết ông nguyên là một võ quan nhà Nguyễn, làm đến chức Đề đốc, nên còn được gọi là Đốc binh Lê Cẩn.

Năm 1858, tàu chiến Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng, kể từ đó, nhiều tỉnh thành ở Nam Kỳ lần lượt mất vào tay quân ngoại xâm.

Ngày 20 tháng 6 năm 1867, quân Pháp tấn công tỉnh thành Vĩnh Long lần thứ hai, dẫn đến cái chết của Phan Thanh Giản, một đại quan có trọng trách giữ thành. Ngay sau đó, quân Pháp ra sức bình định và thiết lập bộ máy cai trị ở đây. Căm hận, một số quan lại đã tập hợp người dân yêu nước cùng đứng lên đánh đuổi quân xâm lược ở nhiều nơi, trong đó có cuộc khởi nghĩa do Đốc binh Lê Cẩn và ông Nguyễn Giao cùng chủ xướng.

Khởi đầu, hai ông cho quân và dân đào hào đấp lũy để ngăn tàu chiến Pháp từ ngoài vàm sông Cổ Chiên chạy vào. Cùng lúc đó, hai ông cũng cho đắp ở ấp Vạn Điền một thành cao để làm nơi đóng quân.

Một đêm vào năm Nhâm Thân (1872), Lê Cẩn và Nguyễn Giao đã tổ chức trận đánh chiếm huyện Vũng Liêm, đốt chợ và giết chết viên Chủ quận tên Thực . Tuy thu được một số thắng lợi nhưng nghĩa quân buộc phải rút đi, khi hay tin quân Pháp đang rầm rộ kéo đến.

Để nhanh chóng ổn định tình hình, nhà cầm quyền Pháp sai Tôn Thọ Tường về Vũng Liêm làm chủ quận. Đồng thời sai Trần Bá Lộc hiệp cùng với Tham biện Alix Salicetty (tục gọi là Bồi Xê  dẫn quân đi trấn áp.

Lê Cẩn và Nguyễn Giao liền giả chước trá hàng. Theo sách Vĩnh Long xưa thì mặc dù Tôn Thọ Tường đã khuyên ngăn nhưng Alix Salicetty vẫn chủ quan, nghênh ngang đến Cầu Vông để nhận sự "đầu hàng" của quân khởi nghĩa. Tác giả kể:
"Đúng ngày hẹn, nhằm ngày 15 tháng 2 năm 1872, Salicetty thân đến vùng Cầu Vông. Nghĩa quân phục kích giết chết Salicetty tại đó" .

Để trả thù, quân Pháp hiệp với lực lượng của Trần Bá Lộc mở cuộc càn quét, và họ đã đốt sạch nhà cửa và bắt giết hết già trẻ gái trai ở nơi ấy .

Một mình làm thủ lĩnh, Nguyễn Giao dẫn tàn quân đi ẩn náu một thời gian, sau cố dấy lên lần nữa nhưng thất bại. Ông bị bắn chết (không rõ năm), khi đang vượt sông Cổ Chiên sang Bến Tre, để tiếp tục chiến đấu.

Hiện nay, phần mộ Đốc binh Lê Cẩn vẫn chưa tìm được, còn thân thể của Nguyễn Giao thì đã trôi mất tích ngay khi ông bị bắn chết.

Tưởng nhớ
Ở ấp Đầu Giồng (thuộc xã Bình Phú, huyện Càng Long), vào ngày mồng ba Tết hàng năm đều có tổ chức ngày "giỗ hội". Theo lời kể, thì có khoảng 200 người dân đã bị đối phương bắt đưa về đây hành hạ, giết chết rồi vùi xác nơi đây

Năm 2005, ngành Văn hóa Thông tin Vĩnh Long đã xây dựng tượng đài Đốc binh Lê Cẩn - Nguyễn Giao tại ngã ba An Nhơn, thị trấn Vũng Liêm.

Tồn nghi
Tuy nhiên, trong bài viết có tựa đề là: Khởi Nghĩa Láng Thé (Vũng Liêm, Vĩnh Long) năm 1872 - Những vấn đề tồn nghi, tác giả Đinh Kim Phúc đã đưa ra một ý kiến như sau:
"Cuộc khởi nghĩa chống Pháp năm 1872 tại Vũng Liêm, Vĩnh Long là một sự thật lịch sử...Về hai nhân vật Lê Cẩn, Nguyễn Giao gắn liền với cuộc khởi nghĩa năm 1872 được trình bày bởi các tài liệu lịch sử địa phương ở Vĩnh Long từ sau năm 1975 là xuất phát từ tài liệu duy nhất "Vĩnh Long xưa" của Huỳnh Minh từ năm 1966. Cho đến nay chúng tôi thấy rằng trong khoảng thời gian từ năm 1947 cho đến năm 1966 không có một tài liệu lịch sử nào khi nhắc đến cuộc khởi nghĩa năm 1872 tại Vĩnh Long mà có tên hai nhân vật Lê Cẩn, Nguyễn Giao".

"Căn cứ vào các tài liệu của giáo sư Trần Văn Giàu, chúng tôi thấy rằng tên nhân vật Nguyễn Văn Chất trong cuộc khởi nghĩa năm 1872 tại Vĩnh Long xuất hiện trước tên hai nhân vật Lê Cẩn, Nguyễn Giao ít nhất là 20 năm và được nhiều tài liệu lịch sử nhắc đến. Điều này bước đầu có thể đặt ra giả thiết: Nguyễn Văn Chất, 60 tuổi chính là thủ lĩnh chỉ huy cuộc khởi nghĩa năm 1872 tại Vũng Liêm, Vĩnh Long."

Cuối cùng, tác giả kiến nghị:
"Để góp phần làm sáng tỏ tính chất và người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 1872 tại Vũng Liêm, Vĩnh Long, chúng tôi đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh Vĩnh Long sớm tổ chức các cuộc hội thảo khoa học về chủ đề này để giải mã những tồn nghi mà chúng tôi đặt ra".

Chú thích

Sách tham khảo
 Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.
 Huỳnh Minh, Vĩnh Long xưa. Nhà xuất bản Thanh Niên in lại năm 2002.

Người Vĩnh Long
Quan lại nhà Nguyễn
Nghĩa quân chống Pháp


title: Le Meillard

text:
Le Meillard là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D28, khoảng 12 dặm Anh về phía đồng bắc của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le Meillard trên trang mạng của INSEE
 Le Meillard trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Phalaenopsis lindenii

text:
Phalaenopsis lindenii là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Đây là loài đặc hữu của hòn đảo Luzon, Philippines. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Agoo, E.M.G., Cootes, J., Golamco, A., Jr., de Vogel, E.F. & Tiu, D. 2004. Phalaenopsis lindenii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
L


title: Đảo Đại Đảm

text:
Đại Đảm (tại Đài Loan gọi là: , tại đại lục gọi là: ) nằm ở tây nam hương Liệt Tự, nằm cách đảo Tiểu Kim Môn 12.000 m và chỉ cách đảo Hạ Môn của Trung Quốc đại lục khoảng 4.000 m. Đảo Đại Đảm do chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan quản lý và được đặt trực thuộc hương Liệt Tự của huyện Kim Môn. Với vị trí đặc biệt của mình, đảo được mệnh danh là "tiền tuyến của tiền tuyến". Vào ngày 26 tháng 7 năm 1950, tại đảo đã diễn ra chiến dịch đảo Đại Đảm lần thứ I, và đến ngày 26 tháng 8 năm 1958 lại tiếp tục diễn ra chiến dịch đảo Đại Đảm lần II.

Địa hình
Tổng diện tích của đảo Đại Đảm là 0,97 km². Phần phía bắc và nam của hòn đảo cao hơn phần giữa bao gồm các dải cát ven biển. Đỉnh cao nhất của đảo là Nam Sơn, cao 92 m so với mực nước biển.

Địa điểm
Hải đăng Đại Đảm tại Nam Sơn và hải đăng Đông Dẫn được xây dựng cùng một thời điểm, nhưng đã bị quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc phá hủy và hiện nay trở thành phế tích.
Đại Đảm tự tại Nam Sơn, Bắc An tự tại Bắc Sơn
Bức tường tâm lý chiến mang dòng chữ "Tam Dân chủ nghĩa thống nhất Trung Quốc" tại Bắc Sơn.
Khối đá "Đảo cô nhân bất cô" ở công viên tượng Kinh Quốc tiên sinh tại Nam Sơn.
Công viên Minh Uy nằm xung quanh cứ điểm 11, là nơi chính diện với Trung Quốc đại lục.
Phường trà Thần Tuyền tại Bắc Sơn.
Thần Kê mọ tại mặt tiền Bắc An tự tại Bắc Sơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tìm hiểu quá khứ tại đảo Đại Đảm

Kim Môn
Đảo Trung Hoa Dân Quốc


title: Dicranomyia obscuripennis

text:
Dicranomyia obscuripennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Sân bay Split

text:
Sân bay Split Kaštela/Resnik  là sân bay phục vụ Split và Kaštela ở hạt Split-Dalmatia, Croatia.

Đây là sân bay lớn thứ hai ở Croatia về số lượt khác (1.190.551 lượt năm 2007). Đây là trung tâm quan trọng của hãng Croatia Airlines với các tuyến đi châu Âu như: London, Amsterdam, Frankfurt, Roma và Paris.

Các hãng hàng không bay theo lịch trình và các tuyến điểm
 Aeroflot (Moscow) [bắt đầu tháng 6 năm 2008]
 Alitalia
 Alitalia operated by Air Alps (Milan-Malpensa)
 Austrian Airlines (Vienna) [theo mùa]
 Croatia Airlines (Amsterdam, Berlin-Schönefeld, Brussels, Dubrovnik, Düsseldorf, Frankfurt, London-Gatwick, London-Heathrow, Lyon, Munich, Osijek [theo mùa], Paris-Charles de Gaulle, Rome-Fiumicino, Skopje, Vienna, Zagreb, Zürich)
 Czech Airlines (Prague) [theo mùa]
 Dubrovnik Airline (Belfast-International, Geneva, Zürich, Basel) [theo mùa]
 easyJet (Bristol, Geneva [bắt đầu 28 tháng 6], London-Gatwick) [theo mùa]
 Flybe (Birmingham) [theo mùa]
 Germanwings (Berlin-Schönefeld, Cologne/Bonn, Dortmund, Hamburg, Stuttgart)
 InterSky (Friedrichshafen, Graz) [theo mùa]
 Luxair (Luxembourg) [theo mùa]
 Norwegian Air Shuttle (Bergen, Oslo, Stavanger, Stockholm-Arlanda, Trondheim, Warsaw [begins June 1]) [theo mùa]
 Scandinavian Airlines System (Stockholm-Arlanda, Göteborg) [theo mùa]
 Sterling Airlines (Copenhagen)
 Thomas Cook Airlines (London-Gatwick, Manchester) [theo mùa]
 Ukraine International Airlines (Kiev) [theo mùa]

Số liệu thống kês

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Airport website

Sân bay Croatia
Split


title: Michael Learns to Rock (album năm 1991)

text:
Michael Learns to Rock là album đầu tay của ban nhạc soft rock và pop rock Đan Mạch Michael Learns to Rock. Album phát hành vào tháng 8 năm 1991.

Danh sách track
"My Blue Angel" (Michael Price, Jascha Richter, Richard Scher) - 3:55
"Looking at Love" (Price, Richter, Scher) - 4:30
"A Kiss in the Rain" (Price, Richter, Scher) - 4:45
"The Actor" (Richter) - 4:34
"Messages" (Richter) - 4:32
"I Still Carry On" (Richter) - 4:36
"Crazy Dream" (Terry Lupton, Price, Richter) - 3:59
"African Queen" (Maribeth Derry, Richter) - 4:10
"Come on and Dance" (Price, Richter) - 4:44
"Let's Build a Room" (Richter) - 3:25
"Gone After Midnight" (Derry, Richter) - 4:10

Bảng xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Michael Learns To Rock official website

Album năm 1991
Album của Michael Learns to Rock
Album đầu tay năm 1991