title: Theopea sauteri

text:
Theopea sauteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Theopea


title: Andrena ferulae

text:
Andrena ferulae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1895


title: Liên kết hóa học

text:
Trong hóa học, liên kết hóa học là lực, giữ cho các nguyên tử cùng nhau trong các phân tử hay các tinh thể. Sự hình thành các liên kết hóa học giữa các nguyên tố để tạo nên phân tử được hệ thống hóa thành các lý thuyết liên kết hóa học.
 Thuyết liên kết hóa trị và khái niệm của số oxy hóa được dùng để dự đoán cấu trúc và thành phần phân tử.
 Thuyết vật lý cổ điển về Liên Kết Điện Tích và khái niệm của số điện âm dùng để dự đoán nhiều cấu trúc ion.

Với các hợp chất phức tạp hơn, chẳng hạn các phức chất kim loại, thuyết liên kết hóa trị không thể giải thích được và sự giải thích hoàn hảo hơn phải dựa trên các cơ sở của cơ học lượng tử.

Các đặc trưng không gian và khoảng năng lượng tương tác bởi các lực hóa học nối với nhau thành một sự liên tục, vì thế các thuật ngữ cho các dạng liên kết hóa học khác nhau là rất tương đối và ranh giới giữa chúng là không rõ ràng. Tuy vậy, Mọi liên kết hóa học đều nằm trong những dạng liên kết hóa học sau

 Liên kết ion hay liên kết điện hóa trị
 Liên kết cộng hóa trị
 Liên kết cộng hóa trị phối hợp
 Liên kết kim loại
 Liên kết hiđrô

Mọi liên kết hóa học phát sinh ra từ tương tác giữa các điện tử của các nguyên tử khác nhau đưa đến quá trình hình thành liên kết chính là sự giảm mức năng lượng. Điều này cho thấy, các quá trình hình thành liên kết luôn có năng lượng đính kèm entanpi < 0 (hệ toả năng lượng).

Trong liên kết điện tích, nguyên tố các điện tích liên kết với nhau qua lực hấp dẫn điện giữa hai điện tích. Vậy, các nguyên tố dễ cho hay nhận điện tử âm để trở thành điện tích dương hay âm sẻ dễ dàng liên kết với nhau. Liên kết điện tích ion được mô tả bởi vật lý cổ điển bằng lực hấp dẫn giữa các điện tích

Trong liên kết cộng hóa trị, Các dạng liên kết hóa học được phân biệt bởi khoảng không gian mà các điện tử tập trung hay phân tán giữa các nguyên tử của chất đó. Các điện tử nằm trong liên kết không gắn với các nguyên tử riêng biệt, mà chúng được phân bổ trong cấu trúc ngang qua phân tử, được mô tả bởi học thuyết phổ biến đương thời là các quỹ đạo phân tử. Không giống như liên kết ion thuần túy, các liên kết cộng hóa trị có thể có các thuộc tính không đẳng hướng. Trạng thái trung gian có thể tồn tại, trong các liên kết đó là hỗn hợp của các đặc trưng cho liên kết ion phân cực và các đặc trưng của liên kết cộng hóa trị với điện tử phân tán. Liên kết cộng hóa trị thì phải dựa chủ yếu vào các khái niệm của cơ học lượng tử về khoảng không gian mà các điện tử tập trung hay phân tán với một năng lượng nhiệt tương ứng

Các liên kết hóa học phải tuân theo định luật bảo tồn năng lượng

Năng lượng liên kết
Năng lượng liên kết đặc trưng cho độ bền của liên kết. Năng lượng liên kết
càng lớn thì liên kết càng bền và phân tử càng khó bị phân hủy.

Dưới đây là năng lượng liên kết trung bình của một số liên kết hoá học.

Quan hệ giữa độ âm điện với liên kết hóa học
Để đánh giá loại liên kết hóa học trong hợp chất,người ta có thể dựa vào hiệu độ âm điện. Các loại liên kết hóa học được phân loại tương đối theo quy ước kinh nghiệm dựa vào thang độ âm điện của Linus Pauling như sau:

Hiệu độ âm điện chỉ cho dự đoán loại liên kết hóa học trong phân tử về mặt lý thuyết. Dự đoán này còn phải được xác minh độ đúng đắn bởi nhiều phương pháp thực nghiệm khác.

Xem thêm
 Quỹ đạo nguyên tử
 Năng lượng liên kết
 Liên kết đôi
 Bảng tuần hoàn các nguyên tố
 Tam giác Van Arkel-Ketelaar

Tham khảo

Cuốn sách của Linus Pauling The Nature of the Chemical Bond (Bản chất tự nhiên của liên kết hóa học) có thể coi là cuốn sách có ảnh hưởng đáng kể nhất về hóa học trong số các sách đã được xuất bản.

Liên kết ngoài

Hóa học lượng tử


title: (7993) 1982 UD2

text:
{{DISPLAYTITLE:(7993) 1982 UD2}}

(7993) 1982 UD2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Antonín Mrkos ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 16 tháng 10 năm 1982.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1982
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vought F-8 Crusader

text:
F-8 Crusader (Thập Tự Quân), tên hiệu ban đầu là F8U, là máy bay tiêm kích 1 động cơ của Hoa Kỳ trang bị cho tàu sân bay được chế tạo bởi hãng Chance-Vought ở Dallas, Texas. Nó được sử dụng thay cho chiếc Vought F-7 Cutlass. Nguyên mẫu F-8 được hoàn thành vào tháng 2 năm 1955, và là chiếc máy bay tiêm kích Mỹ cuối cùng được trang bị pháo như là vũ khí căn bản. Phiên bản trinh sát hình ảnh RF-8 Crusader được phát triển và phục vụ lâu hơn trong quân đội Hoa Kỳ. RF-8 có vai trò chủ yếu trong Sự kiện tên lửa Cuba, cung cấp những không ảnh tầm thấp cần thiết không thể có được bằng những phương tiện khác. Những đơn vị Hải quân dự bị tiếp tục sử dụng RF-8 cho đến năm 1987.

Thiết kế và phát triển
Tháng 9 năm 1952, Hải quân Hoa Kỳ công bố yêu cầu cho một chiếc máy bay tiêm kích mới. Nó phải đạt tốc độ tối đa 1,2 Mach ở độ cao 9.150 m (30.000 ft), tốc độ lên cao 127 m/s (25.000 ft/min), và tốc độ hạ cánh không lớn hơn 160 km/h (100 mph). Kinh nghiệm Chiến tranh Triều Tiên cho thấy súng máy 12.7 mm (0.50 in) là không đủ và do đó chiếc máy bay mới sẽ mang pháo 20 mm (0.8 in). Để đáp ứng, nhóm thiết kế Vought do John Russell Clark lãnh đạo đã tạo ra chiếc V-383. Điểm khác thường đối với máy bay tiêm kích là nó có cánh gắn cao để chỉ cần bộ càng đáp ngắn và nhẹ.

Đổi mới trong thiết kế bên ngoài là cánh có góc tới thay đổi xoay được 7° khỏi thân khi cất và hạ cánh, cho phép gia tăng lực nâng vì có góc tấn công cao hơn mà không giảm tầm nhìn trước vì thân vẫn giữ nằm ngang. Cùng lúc, lực nâng được tăng cường bởi mép trước cánh hạ 25° và cánh tà duỗi ra 30°. Phần còn lại của máy bay được áp dụng các cải tiến khí động học hiện đại với thân máy bay thiết kế giảm sốc (area ruled), các cánh ổn định di động toàn bộ, mấu dạng "răng chó" trên cánh gấp để nâng cao tính ổn định ngang, và kim loại titan được dùng rộng rãi trong khung máy bay. Động lực được cung cấp bởi động cơ turbo phản lực Pratt & Whitney J57 có đốt sau và vũ khí, như yêu cầu của Hải quân, gồm 4 pháo 20 mm, 1 khay thu vào được mang 32 rocket Mighty Mouse FFAR không dẫn đường, và giá mang 2 tên lửa đối không AIM-9 Sidewinder. Hãng Vought cũng giới thiệu 1 phiên bản trinh sát chiến thuật đặt tên là V-382. F-8 Crusader là chiếc máy bay tiêm kích Hoa Kỳ cuối cùng trang bị pháo như là vũ khí căn bản.

Cạnh tranh chính đến từ Grumman với chiếc F-11 Tiger gắn động cơ General Electric J79, McDonnell với phiên bản nâng cấp F3H Demon 2 động cơ (sau này là F-4 Phantom II), và North American với chiếc F-100 Super Sabre cải biến để phục vụ trên tàu sân bay được đặt tên là Super Fury.

Tháng 5 năm 1953, thiết kế của Vought được công bố thắng thầu, và đến tháng 5 Vought nhận được đơn đặt hàng 3 nguyên mẫu XF8U-1 (sau khi áp dụng hệ thống đặt tên thống nhất vào tháng 9 năm 1962, F8U trở thành F-8). Chiếc nguyên mẫu đầu tiên bay vào ngày 25 tháng 3 năm 1955 do John Konrad cầm lái. Máy bay vượt tốc độ âm thanh ngay trong chuyến bay mở màn. Việc phát triển diễn tiến suôn sẽ và chiếc nguyên mẫu thứ hai, cùng với chiếc sản xuất thật F8U-1, bay lần đầu cùng vào ngày 30 tháng 9 năm 1955. Vào ngày 4 tháng 4 năm 1956, F8U-1 cất cánh lần đầu bằng máy phóng trên chiếc tàu sân bay USS Forrestal.

Crusader III
Song song với kiểu F8U-1 và -2, nhóm thiết kế cũng làm việc trên một chiếc máy bay lớn hơn với tính năng cao hơn, đặt tên nội bộ là V-401. Mặc dù F8U-3 Crusader III có bề ngoài tương tự Crusader và chia sẻ những yếu tố thiết kế như cánh có góc tới thay đổi, chiếc tiêm kích mới lớn hơn đáng kể chia sẻ rất ít thành phần chung.

Lịch sử hoạt động

Nguyên mẫu XF8U-1 được Phi đội Thử nghiệm VX-3 bắt đầu đánh giá từ cuối năm 1956, chỉ với ít sự cố ghi nhận. Vũ khí được phát triển tại căn cứ không lực Hải quân China Lake và tại đây một chiếc F8U-1 đã lập kỷ lục bay mới vào tháng 8 năm 1956. Trung tá "Duke" Windsor lập và tự phá một kỷ lục về tốc độ bay ngang là 1.015,428 dặm mỗi giờ vào ngày 21 tháng 8 năm 1956, phá kỷ lục cũ 822 dặm mỗi giờ của F-100 Super Sabre thuộc Không lực Hoa Kỳ.

Một chiếc F8U-1 thời kỳ đầu được cải tiến thành máy bay trinh sát hình ảnh, trở thành chiếc F8U-1P đầu tiên, sau này là RF-8A được trang bị máy ảnh thay cho pháo và tên lửa.

Những đơn vị trên hạm đội đầu tiên
Phi đội đầu tiên của hạm đội bay Crusader là VF-32 tại căn cứ không lực Hải quân Cecil Field, Florida, vào năm 1957, bố trí đến Địa Trung Hải cuối năm đó trên chiếc tàu sân bay USS Saratoga (CV-60)'. VF-32 được đặt tên lại là "Swordsmen" (Kiếm sĩ) cho hạp với tên Crusader (Thập Tự Quân). Hạm Đội Thái Bình Dương nhận được những chiếc Crusader đầu tiên tại căn cứ không lực Hải quân Moffett Field ở Bắc California và phi đội VF-154 "Grandslammers" (sau đổi tên là "Black Knights") bắt đầu hoạt động những chiếc F-8 của họ. Trễ hơn trong năm 1957 tại San Diego, Phi đội VMF-122 nhận được những chiếc Crusader đầu tiên cho Thủy quân Lục chiến.

Vào năm 1962 Bộ Quốc phòng chuẩn hóa việc đặt tên hiệu các máy bay quân sự theo trình tự của Không quân. Do đó, F8U trở thành F-8, và phiên bản F8U-1 gọi là F-8A.

Phục vụ hạm đội
Crusader trở nên máy bay tiêm kích ban ngày cơ bản, hoạt động trên các tàu sân bay. Thời ấy, các phi đoàn trên tàu sân bay trải qua một loạt các kiểu máy bay ngày và đêm khác nhau, vì sự tiến bộ nhanh chóng của động cơ và thiết bị bay. Một số phi đội sử dụng kiểu máy bay trong thời gian rất ngắn trước khi được trang bị kiểu máy bay mới tính năng tốt hơn. Crusader là chiếc máy bay đầu tiên sau chiến tranh Triều Tiên có thời gian sử dụng với hạm đội tương đối dài giống như chiếc F-105, một thiết kế hiện đại, và có lẽ đã được phục vụ lâu hơn nữa nếu cuộc chiến tại Việt Nam không làm tiêu hao do chiến đấu và thiệt hại trong sử dụng.

Phiên bản Crusader trinh sát không vũ trang hoạt động trên tàu sân bay dưới hình thức một chi đội (detachment) biệt phái từ các Phi đội VFP-62 hay VFP-63 để cung cấp khả năng trinh sát hình ảnh. Trong Sự kiện Tên lửa Cuba năm 1962, RF-8 đã bay những phi vụ trinh sát hình ảnh tầm thấp cực kỳ nguy hiểm trên không phận Cuba.

Tai nạn

Crusader không phải là máy bay dễ điều khiển, và hay xảy ra tai nạn khi hạ cánh trên tàu sân bay khi nó bị mất thăng bằng và hư hại bánh đáp trước. Không ngạc nhiên chút nào khi tần suất tai nạn tương đối cao so sánh với những máy bay thời đó như A-4 Skyhawk và F-4 Phantom II. Dù sao, máy bay cũng có những khả năng đáng phục, được chứng minh khi nhiều lần những phi công không may được phóng lên bằng máy phóng trong khi cánh còn gập lại. Chiếc Crusader vẫn bay được trong tình trạng đó, cho dù phi công được yêu cầu giảm tải trọng bằng cách bỏ rơi vũ khí và nhiên liệu rồi quay lại tàu.

Phục vụ tại Việt Nam
Khi xung đột xảy ra trên bầu trời miền Bắc Việt Nam, chính là những chiếc Crusader của Hải quân đầu tiên đối đầu với MiG Không quân Nhân dân Việt Nam vào tháng 8 năm 1965. Mặc dù MiG được cho là đã bắn rơi 1 chiếc Crusader, tất cả các máy bay đều trở về an toàn. Vào lúc đó, Crusader là máy bay không chiến tốt nhất mà Hoa Kỳ có để chống lại những chiếc MiG nhanh nhẹn của Bắc Việt Nam. Hải quân đã nâng cấp vai trò "tiêm kích đêm" của nó trong phi đoàn thành vai trò tiêm kích ngăn chặn trong mọi thời tiết. Chiếc F-4 Phantom II, được trang bị để chống máy bay ném bom từ tầm xa bằng tên lửa như AIM-7 Sparrow là vũ khí đối không duy nhất, và không đặt nặng độ cơ động trong thiết kế. Các nhà chuyên môn tin rằng thời đại của cận chiến đã kết thúc vì tên lửa đối không sẽ bắn hạ đối thủ trước khi nó đến gần đủ để cận chiến. Khi không chiến xảy ra trên bầu trời Bắc Việt Nam từ năm 1965 đến 1968, rõ ràng là cận chiến chưa kết thúc và F-8 Crusader với đội bay được huấn luyện kỹ để không chiến là yếu tố để thành công.

Cho dù là "máy bay tiêm kích bắn pháo" cuối cùng, F-8 chỉ giành được 4 thắng lợi với pháo — còn lại là do tên lửa AIM-9 Sidewinder, một phần là do xu hướng dễ bị kẹt của cơ cấu nạp đạn trên khẩu pháo Colt Mark 12 dưới tác động của lực G khi cơ động cận chiến tốc độ cao. Dù sao, Crusader được Hoa Kỳ ghi nhận có tỉ lệ thắng:thua cao nhất trong mọi máy bay Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam, 19:3. Trong số 19 máy bay bị hạ, có 16 chiếc MiG-17 và 3 chiếc MiG-21. Tuy nhiên các phi công Việt Nam lại tuyên bố đã bắn rơi 11 chiếc F-8.

Crusader của Hải quân không có nhiều và chỉ cất cánh từ những tàu sân bay nhỏ hạng Essex. Crusader của Thủy quân Lục chiến chỉ bay trong Miền Nam, đồng thời họ cũng bay những phi vụ hỗ trợ tấn công mặt đất.

Những phục vụ cuối cùng trong Hải quân
Phiên bản Crusader chiến đấu cuối cùng phục vụ trong Hải quân được nghỉ hưu khỏi phi đội VF-191 và VF-194 trên tàu sân bay USS Oriskany (CV-34) vào năm 1976 sau gần hai thập kỷ phục vụ là một kỷ lục của Hải quân. Phiên bản trinh sát hình ảnh RF-8G tiếp tục phục vụ thêm 11 năm nữa tại phi đội VFP-63 cho đến năm 1982, và lực lượng Hải quân Dự bị sử dụng RF-8 trong các phi đội VFP-206 và VFP-306 choh đến khi giải tán VFP-306 (1984) và VFP-206 ngày 29 tháng 3-1987, khi những chiếc Crusader hoạt động cuối cùng được chuyển cho Bảo tàng Quốc gia Hàng không và Không gian .

NASA
Nhiều chiếc F-8 cải tiến được NASA sử dụng vào đầu những năm 70, thử nghiệm tính khả thi của kỹ thuật điều khiển bằng dây dẫn kỹ thuật số (digital fly-by-wire) và cánh siêu-tới hạn.

Hải quân Pháp

F-8E(FN) là kiểu Crusader cuối cùng được sản xuất và 42 chiếc được Hải quân Pháp (Aéronavale) đặt hàng để sử dụng trên những chiếc tàu sân bay mới Clemenceau (R 98) và Foch (R 99). Chiếc Phantom II trở nên quá to cho những chiếc tàu sân bay nhỏ của Pháp, nên Crusader đã được chọn. Một chiến dịch đánh giá được thực hiện trên chiếc Clemenceau vào ngày 16 tháng 3 năm 1962 bởi 2 chiếc F-8 của phi đội VF-32 từ tàu sân bay Mỹ USS Saratoga.

Crusader Pháp trang bị vũ khí tương tự như F-8E Hải quân Mỹ, nhưng hệ thống cánh nhỏ được cải tiến và có thể mang 2 tên lửa Pháp Matra R.530 hay SRM hoặc 4 tên lửa tầm nhiệt Matra R550 Magic thay chỗ Sidewinder. Phi đội 12.F được tái hoạt động ngày 15 tháng 10 năm 1964 với 12 chiếc, và ngày 1 tháng 3 năm 1965 phi đội 14.F được nhận máy bay thể thay thế những chiếc Corsair cũ.

Trong tháng 10 năm 1974 (trên chiếc Clemenceau) và tháng 6-1977 (trên chiếc Foch), máy bay của phi đội 14.F tham gia những phi vụ Saphir tại Djibouti. Ngày 7 tháng 5 năm 1977, trong phi vụ huấn luyện, hai chiếc Crusader bay độc lập trong tuần tra chống lại những chiếc F-100 Super Sabre thuộc Không quân Pháp thuộc phi đội "4/11 Jura" đặt căn cứ tại Djibouti. Chỉ huy đội bay phát hiện 2 máy bay tiêm kích và tiếp cận không chiến (như bài tập huấn luyện), nhưng nhanh chóng gọi đồng đội đến hỗ trợ vì đã tiếp cận 2 chiếc Mig-21 Fishbed của Yemen. Hai máy bay tiêm kích Pháp đã bật cần gạt vũ khí chính lên vị trí "mở", nhưng cuối cùng mọi người quay về căn cứ. Đây là lần duy nhất Crusader Pháp tham gia đối đầu trong chiến đấu.

Crusader của Hải quân Pháp đã bay những phi vụ chiến đấu tại Liban năm 1983 hộ tống những chiếc máy bay cường kích Super Etendard. Tháng 10 năm 1984, Pháp gửi tàu sân bay Foch với phi đội 12.F đến ngoài khơi bờ biển Libya trong chiến dịch Mirmillon, trong một mâu thuẫn với Đại tá Ghaddafi. Tình hình căng thẳng leo thang tại vùng vịnh Ba Tư, do chiến tranh Iran-Iraq, dẫn đến việc bố trí lực lượng đặc nhiệm quanh chiếc Clemenceau cùng phi đội 12.F. Năm 1993 bắt đầu những phi vụ tại các nước thuộc Nam Tư cũ, Crusader bay từ cả hai tàu sân bay đang tuần tra trong biển Adriatic, những phi vụ này kết thúc vào tháng 6-1999 bằng chiến dịch Trident trên Kosovo.

Những chiếc Crusader được làm mới (nhưng không hiện đại hóa) bắt đầu từ năm 1991, 17 chiếc còn lại được kéo dài thời hạn sử dụng bao gồm năng cấp hệ thống điện tử, trong đó có hệ thống cảnh báo laser và được đặt tên lại là F-8P, P thay cho "Prolonge" (kéo dài) và không nên nhầm với F-8P của Philippines). Mặc dù Hải quân Pháp tham gia những chiến dịch năm 1991 trong Chiến tranh Vùng Vịnh và tại Kosovo năm 1999, những chiếc Crusader được giữ ở tuyến sau và sau đó được thay thế bằng Rafale M vào năm 2000, là những phục vụ quân sự cuối cùng của nó.

Không quân Philippines
Cuối năm 1977, chính phủ Philippines mua 35 chiếc F-8H cũ của Hải quân Mỹ trước đây đang chứa tại căn cứ không quân Davis-Monthan, Arizona. 25 chiếc được Vought tân trang và 10 chiếc còn lại được dùng làm phụ tùng thay thế dự trữ. Phía Mỹ huấn luyện phi công Philippines trên chiếc TF-8A như là một phần của thỏa thuận này. Những chiếc F-8 ngừng bay năm 1988 và cuối cùng ngừng phục vụ vào năm 1991 sau khi chúng bị tổn hại nghiêm trọng do vụ núi lửa Pinatubo phun trào, và từ đó được chào bán dưới dạng phế thải.

Các phiên bản
XF8U-1 (XF-8A) - hai chiếc nguyên mẫu không trang bị vũ khí.
F8U-1 (F-8A) - phiên bản sản xuất đầu tiên, 30 chiếc đầu tiên gắn động cơ J57-P-12, sau đó thay bằng động cơ J57-P-4A mạnh hơn, có 318 chiếc được chế tạo.
YF8U-1 (YF-8A) - một chiếc F8U-1 sử dụng để thử nghiệm phát triển.
YF8U-1E (YF-8B) - một chiếc F8U-1 cải tiến thành kiểu nguyên mẫu của F8U-1E.
F8U-1E (F-8B) - bổ sung tính năng hoạt động trong mọi thời tiết một cách giới hạn nhờ radar AN/APS-67, ngăn rocket được gắn kín vì không bao giờ dùng đến, bay lần đầu ngày 3 tháng 9 năm 1958, 130 chiếc được chế tạo.
YF8U-2 (YF-8C) - hai chiếc F8U-1 dùng thử nghiệm động cơ J57-P-16.
F8U-2 (F-8C) - trang bị động cơ J57-P-16 lực đẩy có đốt sau 16.900 lbf (75 kN), thêm vây bụng dưới thân để khắc phục sự mất ổn định trệch hướng, đế hình Y cho phép gắn hai tên lửa Sidewinder mỗi bên thân, bay lần đầu ngày 20 tháng 8 năm 1957, 187 chiếc được chế tạo. Phiên bản này đôi khi được gọi tên là Crusader II.
F8U-2N (F-8D) - phiên bản hoạt động trong mọi thời tiết, gói rocket không điều khiển được thay bằng thùng nhiên liệu bổ sung, trang bị động cơ J57-P-20 lực đẩy có đốt sau 18.000 lbf (80 kN), hệ thống hạ cánh tự động duy trì tốc độ khi tiếp cận, bay lần đầu ngày 16 tháng 2 năm 1960, 152 chiếc được chế tạo.
YF8U-2N (YF-8D) - một chiếc được sử dụng để phát triển kiểu F8U-2N.
YF8U-NE - một chiếc F8U-1 cải tiến thành kiểu nguyên mẫu của F8U-2NE.
F8U-2NE (F-8E) - trang bị động cơ J57-P-20A, radar AN/APQ-94 trong một chóp mũi lớn, một gù lưng giữa hai cánh chứa thiết bị điện tử dành cho tên lửa AGM-12 Bullpup, tải trọng tăng lên đến 2.270 kg (5.000 lb), ghế phóng kiểu Martin-Baker, bay lần đầu ngày 30 tháng 6 năm 1961, 286 chiếc được chế tạo.
F-8E(FN) - phiên bản tiêm kích chiếm ưu thế trên không dành cho Không lực Hải quân Pháp (Aéronavale), tăng cường đáng kể lực nâng của cánh nhờ tăng diện tích và độ lệch cánh lái, cánh ổn định được mở rộng, 42 chiếc được chế tạo.
F-8H - phiên bản nâng cấp F-8D với khung máy bay và càng đáp chắc hơn, 89 chiếc được tái chế.
F-8J - phiên bản nâng cấp F-8E, tương tự F-8D nhưng với các cải tiến cánh giống như F-8E(FN), các đế "ướt" mang các thùng nhiên liệu phụ bên ngoài, gắn động cơ J57-P-20A, 136 chiếc được tái chế.
F-8K – phiên bản nâng cấp F-8C mang được tên lửa Bullpup và gắn động cơ J57-P-20A, 87 chiếc được tái chế.
F-8L - phiên bản nâng cấp F-8B những đế gắn dưới cánh, 61 chiếc được tái chế.
F-8P – 17 chiếc F-8E(FN) của Aéronavale trải qua đại tu toàn bộ vào cuối những năm 1980 để kéo dài thời gian phục vụ thêm 10 năm. Cuối cùng chúng được nghỉ hưu năm 1999.
F8U-1D (DF-8A) - một số chiếc F-8A được cải tiến thành máy bay kiểm soát để thử nghiệm tên lửa hành trình SSM-N-8 Regulus. DF-8A cũng được cải tiến để sử dụng như là mục tiêu giả (F-9 Cougar) và được phi đội VC-8 sử dụng tại căn cứ Không lực Hải quân Roosevelt Rds, Puerto Rico.
DF-8F - một chiếc F-8A nghỉ hưu được cải tiến cho nhiệm vụ kéo mục tiêu giả.
F8U-1KU (QF-8A) - một chiếc F-8A nghỉ hưu được cải tiến thành mục tiêu giả lập điều khiển từ xa.
YF8U-1P (YRF-8A) - những chiếc nguyên mẫu được sử dụng trong việc phát triển phiên bản trinh sát hình ảnh F8U-1P.
F8U-1P (RF-8A) - phiên bản trinh sát hình ảnh không vũ trang của kiểu F8U-1E, 144 chiếc được chế tạo.
RF-8G - những chiếc RF-8A được hiện đại hóa
XF8U-1T - một chiếc XF8U-2NE dùng cho việc đánh giá phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi.
F8U-1T (TF-8A) - phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi dựa trên F8U-2NE, khung máy bay được kéo dài thêm 0,61 m (2 ft), vũ khí trang bị bên trong được rút gọn còn hai khẩu pháo, gắn động cơ J57-P-20, bay lần đầu tiên ngày 6 tháng 2 năm 1962. Không quân Hoàng gia Anh khởi đầu đã quan tâm đến một phiên bản của TF-8A gắn động cơ Rolls-Royce Spey, nhưng sau đó đã chọn Phantom II thay thế. Chỉ có một chiếc TF-8A được chế tạo, cho dù có nhiều chiếc F-8A nghỉ hưu được chuyển đổi sang kiểu máy bay huấn luyện hai chỗ ngồi tương tự.
F8U-3 Crusader III - thiết kế mới dựa trên một phần nhỏ từ những phiên bản của F-8, được chế tạo để cạnh tranh với F-4 Phantom II, gắn động cơ J75-P-5A công suất có đốt sau 131 kN (29.500 lbf), bay lần đầu tiên ngày 2 tháng 6 năm 1958, đạt được tốc độ Mach 2,6 trong các cuộc bay thử nghiệm, bị hủy bỏ sau khi chế tạo được 5 chiếc vì Phantom II đã thắng gói thầu của Hải quân.

Các nước sử dụng

 Không lực Hải quân Pháp

 Không quân Philippines

 Hải quân Hoa Kỳ
 Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
 NASA

Đặc điểm kỹ thuật (F-8E)

Tham khảo: The Great Book of Fighters và Quest for Performance

Đặc điểm chung
 Đội bay: 1 người
 Chiều dài: 16,53 m (54 ft 3 in)
 Sải cánh: 10,87 m (35 ft 8 in)
 Chiều cao: 4,80 m (15 ft 9 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 34,8 m² (375 ft²)
 Kiểu cánh: NACA 65A006 mod root, NACA 65A005 mod tip
 Diện tích cản: 0,46 m² (5,0 ft²)
 Hệ số nâng/lực cản: 0,0133
 Tỉ lệ dài/rộng cánh: 3,42
 Trọng lượng không tải: 7.956 kg (17.541 lb)
 Trọng lượng có tải: 13.000 kg (29.000 lb)
 Tải trọng vũ khí: 2.300 kg (5.000 lb)
 Động cơ: 1 × Động cơ Pratt & Whitney J57-P-20A turbo phản lực có tăng áp, lực đẩy: 47,6 kN (10.700 lbf), lực đẩy có tăng áp: 80,1 kN (18.000 lbf)
 Nhiên liệu chứa: 5.102 L (1.325 US gal)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 1,86 Mach (1.975 km/h; 1.225 mph) ở độ cao 11.000 m (36.000 ft)
 Tốc độ đường trường: 915 km/h (495 knot; 570 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.795 km (1.735 mi) với thùng dầu phụ
 Bán kính chiến đấu: 730 km (450 mi)
 Trần bay: 17.700 m (58.000 ft)
 Tốc độ lên cao: 162,3 m/s (31.950 ft/min)
 Áp lực cánh: 377,6 kg/m² (77,3 lb/ft²)
 Tỉ lệ lực đẩy/khối lượng: 0,62
 Tỉ lệ lực nâng/lực cản: 12,8

Vũ khí
 4 × pháo 20 mm Colt Mk 12 gắn dưới thân — với 125 quả đạn mỗi khẩu.
 Tên lửa:
 4 × Tên lửa đối không AIM-9 Sidewinder
 2 x Tên lửa đối đất AGM-12 Bullpup
 Rocket: 8 × Rocket Zuni gắn trên 4 đế cánh
 Bom:
 12 × bom 110 kg (250 lb) hoặc
 4 × bom 450 kg (1.000 lb) hoặc
 2 × bom 900 kg (2.000 lb)

Tham khảo

 Goebel, Greg. "Crusader in Development". The Vought F-8 Crusader.  Access date: 7 tháng 3 năm 2006.
 Grossnick, Roy A. and Armstrong William J. United States Naval Aviation, 1910–1995. Annapolis, Maryland: Naval Historical Center, 1997. ISBN 0-16-049124-X.
 Tillman, Barrett. MiG Master: Story of the F-8 Crusader (second edition). Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-87021-585-X.

Liên kết ngoài
F8U-1 Pilot'S web site
First F8U-1 Carrier Operations web page
Vought jets photos on vought.com
F-8 CRUSADER at Greg Goebel's Air Vectors
Crusader video
Super Crusader video

Xem thêm

Máy bay liên quan
 A-7 Corsair II
 F8U-3 Crusader III

Máy bay tương tự
 F-100 Super Sabre

Trình tự thiết kế
 Trình tự Hải quân (trước năm 1962): F4U - XF5U - F6U - F7U - F8U
 Trình tự Thống nhất các binh chủng (sau năm 1962): F-5 - F-6 - F-7 - F-8 - F-9 - F-10 - F-11

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Hoa Kỳ

F-8 Crusader
F-1008 Crusader
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay huấn luyện
Máy bay trinh sát
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay một động cơ phản lực


title: An Mỹ, Kế Sách

text:
An Mỹ là một xã thuộc huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Xã An Mỹ nằm ở phía đông nam huyện Kế Sách, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Long Phú
Phía tây giáp thị trấn Kế Sách
Phía nam giáp các huyện Châu Thành và Long Phú
Phía bắc giáp xã Nhơn Mỹ.

Xã có diện tích 29,31 km², dân số năm 1999 là 11.666 người, mật độ dân số đạt 398 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Giấy phép MIT

text:
Giấy phép MIT là một loại giấy phép sử dụng cho các phần mềm mã nguồn mở được phát triển dựa trên một loại giấy phép có nguồn gốc tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Là một giấy phép cấp phép, nó có rất ít các hạn chế sử dụng lại và do đó, có một khả năng tương thích giấy phép tuyệt vời. Các rủi ro cấp phép của MIT trong phần mềm sở hữu độc quyền được cung cấp bởi tất cả các bản sao của phần mềm được cấp phép bao gồm một bản sao các điều khoản của Giấy phép MIT và các điểm chú ý về bản quyền. Giấy phép MIT cũng tương thích với nhiều giấy phép copyleft, ví dụ như GNU General Public License (GPL). Phần mềm được cấp phép MIT có thể được tích hợp vào phần mềm GPL, nhưng không phải là cách khác.

, nó là giấy phép phần mềm phổ biến nhất trên GitHub, trước bất kỳ biến thể GPL nào và các giấy phép phần mềm tự do nguồn mở (FOSS) khác. Các dự án đáng chú ý sử dụng một trong các phiên bản của Giấy phép MIT bao gồm Ruby on Rails, Node.js, jQuery và Hệ thống X Window.

Giấy phép MIT còn có tên gọi khác là giấy phép X11. Một số phần mềm sử dụng cả hai loại giấy phép như thư viện jQuery được cấp giấy phép theo cả MIT và Giấy phép Công cộng GNU.

Lịch sử

Điều khoản cấp phép
Một hình thức phổ biến của Giấy phép MIT là này (được lấy từ trang web của Sáng kiến nguồn mở, điều này giống với "Giấy phép Expat", và khác với giấy phép được sử dụng trong mã nguồn X):
 Copyright (c) <year> <copyright holders>

 Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy
 of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal
 in the Software without restriction, including without limitation the rights
 to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell
 copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is
 furnished to do so, subject to the following conditions:

 The above copyright notice and this permission notice shall be included in all
 copies or substantial portions of the Software.

 THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR
 IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY,
 FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE
 AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER
 LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM,
 OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE
 SOFTWARE.
Một dạng giấy phép trung gian được X Consortium sử dụng cho X11 sử dụng từ ngữ sau đây:
 Copyright (C) <date> X Consortium

 Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal in the Software without restriction, including without limitation the rights to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is furnished to do so, subject to the following conditions:

 The above copyright notice and this permission notice shall be included in all copies or substantial portions of the Software.

 THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE X CONSORTIUM BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE.

 Except as contained in this notice, the name of the X Consortium shall not be used in advertising or otherwise to promote the sale, use or other dealings in this Software without prior written authorization from the X Consortium.

 X Window System is a trademark of X Consortium, Inc.

Biến thể
Bởi vì MIT đã sử dụng nhiều giấy phép cho phần mềm, Free Software Foundation đánh giá "Giấy phép MIT" không rõ ràng. "Giấy phép MIT" có thể tham khảo Giấy phép Expat (được sử dụng cho thư viện phân tích cú pháp XML Expat) hoặc Giấy phép X11 (còn được gọi là "Giấy phép MIT / X Consortium"; được dùng cho X Window System bởi MIT X Consortium). "Giấy phép MIT" được xuất bản bởi Sáng kiến nguồn mở  như là "Giấy phép Expat".

Giấy phép X11 và " Giấy phép MIT" được chọn cho ncurses bởi Free Software Foundation cả hai đều bao gồm mệnh đề sau, không có trong Giấy phép Expat:Trừ khi có trong thông báo này, (các) tên của chủ sở hữu bản quyền ở trên sẽ không được sử dụng trong quảng cáo hoặc cách khác để quảng bá việc bán, sử dụng hoặc các giao dịch khác trong Phần mềm này mà không có sự cho phép trước bằng văn bản.

So sánh với các giấy phép khác
Giấy phép BSD gốc cũng bao gồm một điều khoản yêu cầu tất cả quảng cáo của phần mềm để hiển thị thông báo ghi nhận tác giả của nó. "Điều khoản quảng cáo" này (kể từ khi bị từ chối bởi UC Berkeley) hiện diện trong Giấy phép MIT được sửa đổi được sử dụng bởi XFree86.

University of Illinois/NCSA Open Source License kết hợp văn bản từ cả giấy phép MIT và BSD; giấy phép cấp và từ chối trách nhiệm được lấy từ Giấy phép MIT.

Giấy phép ISC có những điểm tương đồng với cả giấy phép MIT và các giấy phép BSD đơn giản hóa, sự khác biệt lớn nhất là ngôn ngữ được coi là không cần thiết bởi Công ước Berne được bỏ qua.

Quan hệ với Bằng sáng chế
Giống như giấy phép BSD, giấy phép MIT không bao gồm giấy phép bằng sáng chế. Cả hai giấy phép BSD và MIT đều được soạn thảo trước khi khả năng cấp bằng sáng chế của phần mềm thường được công nhận theo luật pháp Mỹ. Giấy phép cho phép tương tự, bao gồm giấy phép bằng sáng chế của người đóng góp rõ ràng, là Giấy phép Apache phiên bản 2.0+. Giấy phép MIT chứa các điều khoản được sử dụng trong việc xác định quyền của chủ sở hữu bằng sáng chế ở 35 phần Mã Hoa Kỳ 154, cụ thể là "sử dụng" và "bán". Điều này đã được hiểu bởi một số nhà bình luận như là một giấy phép ngầm để sử dụng bất kỳ bằng sáng chế cơ bản nào.

Tiếp nhận
, Theo Black Duck Software và blog năm 2015 từ GitHub, giấy phép MIT là giấy phép phần mềm tự do phổ biến nhất, với GNU GPLv2 đứng thứ hai trong mẫu kho lưu trữ của họ. Vào tháng 6 năm 2016, một phân tích về các gói của Dự án Fedora cho thấy MIT là giấy phép được sử dụng nhiều nhất..

Các dự án đáng chú ý sử dụng một trong các phiên bản của Giấy phép MIT bao gồm Expat, một thư viện phân tích cú pháp XML, Ruby on Rails, một framework ứng dụng web; Node.js, môi trường chạy ứng dụng web; jQuery, một thư viện JavaScript; Ngôn ngữ lập trình Lua; và X Window System, với giấy phép được viết ban đầu. Framework.NET Core của Microsoft cũng được xuất bản theo Giấy phép MIT và kho lưu trữ mã nguồn trên GitHub bao gồm giấy phép cho bất kỳ ai truy cập tài nguyên.

Xem thêm

 Giấy phép GPL
 Giấy phép Apache
 Giấy phép BSD

Tham khảo

Liên kết ngoài
 MIT License variants
 The MIT License template (Open Source Initiative official site)
 Expat License
 X11 License

Giấy phép nội dung tự do
Hệ thống X Window
Viện Công nghệ Massachusetts


title: Zanclognatha lituralis

text:
Zanclognatha lituralis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Wisconsin tới Nova Scotia, phía nam đến Florida và Texas.

Sải cánh dài khoảng 21 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8. There is one generation ở phía bắc và ít nhấ một thế hệ thứ hai từng phần từ Ohio và Connecticut về phía nam.

Ấu trùng ăn detritus, bao gồm lá cây chết.

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Images
Bug Guide

Chú thích

Zanclognatha


title: 11371 Camley

text:
11371 Camley là một tiểu hành tinh vành đai chính thuộc hệ Mặt Trời. Được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998, nó có bán trục lớn là 2.2753025 AU, độ lệch tâm là 0.1230094, tốc độ trung bình là 19.74346864 km/s, và độ nghiêng quỹ đạo là 2.06989°.

Tiểu hành tinh này được đặt tên theo tên của Brian Andrew Camley, là người vào chung kết ở năm 2002 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel. Ông tham dự trường cấp 3 William J.Palmer ở Colorado springs, Colorado, Mỹ.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Giải Sao Thổ cho phim kỳ ảo hay nhất

text:
Giải Sao Thổ cho phim kỳ ảo hay nhất là một hạng mục của giải Sao Thổ. do Viện Hàn lâm phim khoa học viễn tưởng, kỳ ảo và kinh dị trao hàng năm từ năm 1972 dành cho bộ phim điện ảnh hay nhất năm thuộc thể loại kỳ ảo.

Danh sách cụ thể

Thập niên 2000

Thập niên 2010

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giải Sao Thổ
Phim kỳ ảo


title: Musashimurayama, Tokyo

text:
là một thành phố thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 3 tháng 11 năm 1970.

Địa lý
Thành phố giáp Higashiyamato, Tokyo về phía đông, thành phố Tokorozawa của tỉnh Saitama về phía bắc. Phía tây giáp Fussa, Tokyo và phía nam giáp Tachikawa, Tokyo.

Giáo dục
Các trường trung học công lập trong thành phố:
 Trung học Josui
 Trung học Mushashimurayama

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Musashimurayama
 Trang chủ của Diamond City
 Cột kỉ niệm những phi công trẻ tuổi

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo
Musashimurayama, Tokyo


title: Nogaret

text:
Nogaret là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Haute-Garonne, quận Toulouse (quận), tổng Revel. Tọa độ địa lý của xã là 43° 29' vĩ độ bắc, 01° 55' kinh độ đông. Nogaret có điểm thấp nhất là 188 mét và điểm cao nhất là 273 mét. Xã có diện tích 4 km², dân số vào thời điểm 1999 là 78 người; mật độ dân số là 20 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Allancastria lourisitana

text:
Allancastria lourisitana là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm phượng. Nó chỉ được tìm thấy ở miền tây Iran.

Tham khảo

Carbonell, F., Karbalaye, A., 1998. Contribution à la connaissance des genres Allancastria Bryk, 1934 et Archon Hübner, 1822 en Iran (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 16: 245-248.
Carbonell, F., 1996a. Contribution à la connaissance du genre Allancastria Bryk (1934): Morphologie, biologie et écologie d’Allancastria louristana (Le Cerf, 1908) (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 15: 231-236.
Carbonell, F., 1996b. Contribution à la connaissance du genre Allancastria Bryk (1934): Morphologie, biologie et écologie d’Allancastria cretica (Rebel, 1904) (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 15: 303-308.
Le Cerf, F., 1908. Description d’une variété nouvelle de Thais cerisyi God. (Lép.). Bulletin de la Société entomologique de France 1908: 21-22.Description.
Nazari, V., 2003. Butterflies of Iran. Dayereye-Sabz Publications, Tehran.

Liên kết ngoài
TOL

Allancastria
Bướm Iran
Động vật được mô tả năm 1908


title: Xylocopa binongkona

text:
Xylocopa binongkona là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được van der Vecht mô tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1953


title: Paraplatyptilia atlantica

text:
Paraplatyptilia atlantica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy Newfoundland và Labrador và Quebec.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7 và tháng 8 và at up to khoảng 1,100 mét on Mount Albert. The host plant is unknown.

Chú thích

Tham khảo

Paraplatyptilia
Côn trùng Bắc Mỹ


title: Nebraspis

text:
Nebraspis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1913 bởi Spaeth.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Nebraspis corticina (Boheman, 1850)
 Nebraspis viridimetallica Borowiec, 1999

Chú thích

Tham khảo

Stolaini


title: Aden

text:
Aden (  tiếng Yemen: ) là một thành phố cảng và thủ đô tạm thời của Yemen, tọa lạc ở bên bờ lối vào phía đông của biển Đỏ (Vịnh Aden), khoảng  về phía đông của eo biển Bab-el-Mandeb. Dân số của thành phố là khoảng 800.000 người. Bến cảng tự nhiên của Aden nằm trên miệng của một ngọn núi lửa đã tắt, nay là một bán đảo nối với đất liền bởi một eo đất nhỏ. Bến cảng này, Front Bay, được sử dụng bởi Vương quốc Awsan từ thế kỷ 7 tới thế kỷ 5 TCN. Bến cảng hiện đại nằm ở bờ kia của bán đảo.

Aden bao gồm một số khu vực đặc biệt: Craiter, thành phố cảng thời xưa; Mualla, cảng hiện nay; Tawahi, còn có tên gọi khác là "Steamer Point" vào thời thuộc địa; và các khu nghỉ mát của Gold Mohur. Khormaksar, địa danh nằm trên eo đất nối Aden với đất liền, là nơi có các tòa nhà ngoại giao, các văn phòng của Đại học Aden, cùng Sân bay quốc tế Aden (trước là căn cứ RAF Khormaksar của Không quân Hoàng gia Anh), sân bay lớn thứ hai của Yemen. Trên đất liền bao gồm các trung tâm lớn như Sheikh Othman, một cựu ốc đảo; Al-Mansura, một thị trấn được người Anh Quốc quy hoạch; và Madinat ash-Sha'b (tên cũ là Madinat al-Itihad), nơi từng là thủ đô của Liên bang Nam Ả Rập và nay là nơi đặt một nhà máy điện/khử muối lớn và các khoa của Đại học Aden.

Aden trước là thủ đô của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen cho tới khi nước này thống nhất với Cộng hòa Ả Rập Yemen vào năm 1990, và một lần nữa trở thành thủ đô tạm thời của Yemen sau khi phong trào Houthi nằm quyền ở Yemen, do Tổng thống Abdrabbuh Mansur Hadi tuyên bố sau khi nhóm Houthis chiếm đóng Sana'a. Từ tháng 3 tới tới tháng 7 năm 2015, xung đột tại Aden giữa Houthis và những người trung thành với Hadi. Nước uống, thực phẩm và thuốc men trở nên khan hiếm. Vào ngày 14 tháng 7, Lục quân Ả Rập Xê Út tổ chức tấn công nhằm giành lại Aden cho chính quyền của Hadi. Chỉ trong ba ngày nhóm Houthis đã bị đẩy lùi. Kể từ tháng 2 năm 2018, Aden được kiểm soát bởi Hội đồng Chuyển tiếp Phía nam, một tổ chức được UAE hậu thuẫn, được thành lập bởi Thị trưởng Aden ông Aidroos Alzubaidi sau khi ông bị Abdrabbuh Mansur Hadi cách chức cùng với cựu bộ trưởng và nhà lãnh đạo tôn giáo Salfi, Hani Bin Buraik.

Lịch sử

Cổ đại
Một truyền thuyết ở Yemen kể rằng thời gian tồn tại của Aden có lẽ cũng ngang với lịch sử nhân loại. Một số còn tin rằng Cain và Abel được chôn cất tại thành phố này.

Vị trí thuận tiện của bến cảng trên tuyến đường biển từ Ấn Độ tới châu Âu khiến Aden trở thành một vùng đất được các vị vua thèm muốn qua suốt chiều dài lịch sử. Được biết tới với tên gọi Eudaemon (, nghĩa là "hạnh phúc, thịnh vượng,") vào thế kỷ 1 TCN, đây là điểm trung chuyển cho các giao dịch thương mại tại biển Đỏ. Tuy nhiên Eudaemon gặp trở ngại lớn khi các tàu buôn quyết định bỏ qua nó và liều lĩnh đi thẳng tới Ấn Độ vào thế kỷ 1 CN, theo ghi chép trong bản ghi chép Periplus Maris Erythraei. Trong bản ghi chép này Aden được miêu tả là "một ngôi làng ven bờ biển." Đây chính là những miêu tả về thị trấn Crater khi nó vẫn còn chưa phát triển. Không có bất cứ đề cập nào về các pháo đài trong giai đoạn này, Aden vẫn còn là một hòn đảo do eo đất (hay một doi cát nối đảo) chưa được tạo ra.

Trung Cổ

Mặc dù nền văn minh Himyar tiền Hồi giáo có thể xây nên những công trình lớn, tuy nhiên không có nhiều pháo đài hay thành quách trong giai đoạn này. Các công trình phòng thủ tại Mareb và những nơi khác ở Yemen và Hadhramaut rõ ràng đã chứng minh các nền văn hóa Himyar và Saba hoàn toàn có thể xây dựng. Tuy vậy, các sử gia Ả Rập là Ibn al Mojawir và Abu Makhramah coi Beni Zuree'a là người đầu tiên xây dựng một công trình phòng thủ ở Aden. Abu Makhramah cũng có những ghi chép chi tiết về Muhammad Azim Sultan Qamarbandi Naqsh trong tác phẩm Tarikh ul-Yemen. Mục đích có lẽ là để ngăn chặn sự xâm lăng của ngoại bang và duy trì tiền thuế từ việc kiểm soát các hoạt động hàng hóa, do đó tránh nạn buôn bán lậu. Tuy vậy thời kỳ này các công trình này tỏ ra khá mỏng manh.

Sau năm 1175 CN, việc tái xây dựng tường thành một cách kiên cố hơn bắt đầu, và kể từ đây Aden trở thành một thành phố hấp dẫn đối với các thủy thủ và thương nhân từ Ai Cập, Sindh, Gujarat, Đông Phi và cả Trung Quốc. Theo Muqaddasi, phần lớn dân số của Aden vào thế kỷ 10 là người Ba Tư.

Vào năm 1421, Minh Thành Tổ từ Trung Quốc ra lệnh cho thái giám Lý Hưng và thái giám Chu Mãn trong đoàn thuyền của Trịnh Hòa để truyền đạt một chiếu lệnh với mũ miện và quần áo để tặng cho vua Aden. Đoàn sứ giả gồm ba bảo thuyền Trung Quốc và khởi hành từ Sumatra tới cảng Aden. Sự kiện này được ghi lại trong cuốn Doanh nhai thắng lãm của Mã Hoan, người đi cùng với đoàn.

Vào năm 1513, những người Bồ Đào Nha do thuyền trưởng Afonso de Albuquerque dẫn đầu, đã tổ chức một cuộc đánh chiếm Aden nhưng thất bại.

Chính quyền Anh Quốc 1839-1967

Trước khi người Anh tới cai trị, Aden bị Đế quốc Bồ Đào Nha kiểm soát trong giai đoạn 1513-1538 và 1547-1548 và là thuộc địa của Đế quốc Ottoman trong các giai đoạn 1538-1547 và 1548-1645.

Vào năm 1609 tàu The Ascension là tàu Anh đầu tiên viếng thăm Aden, trước khi căng buồm tới Mocha trong chuyến hành trình thứ tư của Công ty Đông Ấn Anh.

Sau thời kỳ Ottoman, Aden thuộc quyền quản lý của Vương quốc Lahej, thuộc chủ quyền tôn giáo của các imam Zaidi ở Yemen.

Người Anh bắt đầu quan tâm tới Aden vào năm 1796 sau khi Napoleon xâm lược Ai Cập, còn một hải đội của Anh sau đó neo tại Aden trong nhiều tháng theo lời mời của Sultan. Người Pháp thua trận ở Ai Cập năm 1801 và các tàu privateer của họ bị săn lùng trong suốt thập kỷ sau đó. Cho tới năm 1800, Aden vẫn chỉ là ngôi làng nhỏ với khoảng 600 người Ả Rập, người Somali, người Do Thái và người Ấn Độ. Họ chủ yết sống trong những túp lều bằng sậy được dựng lên giữa những tàn tích gợi lại một kỷ nguyên giàu có và thịnh vượng xưa kia. Do chưa có nhiều sự thông thương của người Anh ở biển Đỏ nên cho tới thập niên 1830 các chính khách người Anh không có quá nhiều mối quan tâm tại đây ngoại trừ việc trấn áp cướp biển. Tuy nhiên, một vài quan chức chính phủ và Công ty Đông Ấn Anh nghĩ rằng một căn cứ Anh Quốc tại đây sẽ là cần thiết để ngăn chặn bước tiến của quân Pháp nếu có thông qua Ai Cập hay sự bành trướng của Nga ở Ba Tư. Sự xuất hiện của Muhammad Ali, một nhân vật quyền lực địa phương, càng tăng thêm mối lo ngại. Thống đốc Bombay từ 1834 tới năm 1838, Sir Robert Grant, là một trong những người tin rằng Ấn Độ chỉ có thể được bảo vệ bằng việc nắm bắt trước 'các khu vực trọng yếu' ở khu vực Ấn Độ Dương.

Tầm quan trọng của biển Đỏ gia tăng sau khi tàu hơi nước Hugh Lindsay khởi hành từ Bombay tới eo đất Suez vào năm 1829 đã dừng chân ở Aden để tiếp than với sự đồng ý của sultan. Mặc dù hàng hóa vẫn phải chở qua Mũi Hảo Vọng bằng thuyền buồm, tuyến qua Suez bằng tàu hơi nước sẽ là lựa chọn nhanh hơn cho công tác vận chuyển và liên lạc. Grant nhận thấy các tàu chiến dọc tuyến Bombay-Suez sẽ giúp đảm bảo vững chắc lợi ích của Anh Quốc ở khu vực và dốc sức hiện thực hóa tham vọng của ông. Sau các cuộc thương lượng dai dẳng liên quan tới chi phí đầu tư công nghệ mới, chính phủ đồng ý trả nửa số tiền cho sáu hải trình một năm và ban lãnh đạo Công ty Đông Ấn chấp thuận yêu cầu mua thêm hai tàu hơi nước mới vào năm 1837. Grant ngay lập tức thông báo hàng tháng sẽ có các chuyến đi tới Suez, mặc dù không hề có trạm cung cấp than nào được thành lập.

Vào năm 1838, dưới thời Muhsin bin Fadl, Lahej cắt  đất trong đó có Aden cho Đế quốc Anh. Vào ngày 19 tháng 1 năm 1839, Công ty Đông Ấn Anh đưa Thủy quân lục chiến Hoàng gia tới Aden để đóng quân và ngăn chặn các vụ cướp biển đối với tàu của Anh British tới Ấn Độ. Vào năm 1850 Aden trở thành thương cảng tự do nhộn nhịp với việc buôn bán rượu, muối, vũ khí và thuốc phiện và tất cả các cuộc giao dịch cà phê từ Mokha. Khoảng cách từ cảng tới Kênh đào Suez, Mumbai và Zanzibar (đều là các thuộc địa của Anh) gần như bằng nhau. Aden trở thành nơi cung cấp các nhu yếu phẩm, đặc biệt là nước và than đá vào giữa thế kỷ 19. Đây cũng là lý do một trạm cung cấp than đá được xây dựng ở Steamer Point và Aden sau đó tiếp tục được người Anh kiểm soát cho tới tháng 11 năm 1967.

Cho tới năm 1937, Aden trực thuộc Ấn Độ thuộc Anh dưới danh nghĩa Khu định cư Aden (Aden Settlement). Lãnh thổ của Aden được mở rộng với  diện tích đảo Perim vào năm 1857,  diện tích Quần đảo Khuriya Muriya vào năm 1868, và thêm  diện tích của đảo Kamaran vào năm 1915. Khu định cư trở thành Tỉnh Aden (Aden Province) vào năm 1935.

Vào năm 1937, Khu định cư tách khỏi Ấn Độ và trở thành Thuộc địa Aden, một thuộc địa hoàng gia (crown colony). Sự thay đổ chế độ dẫn tới sự thay đổi về tiền tệ và tem thư. Khi Ấn Độ thuộc Anh độc lập vào năm 1947, rupee Ấn Độ (tiền xu gọi là annas) được thay thế bằng shilling Đông Phi. Khu vực nội địa của Aden và vùng Hadhramaut tạo thành Xứ bảo hộ Aden với trụ sở chính ở Aden.

Vị trí của Aden cũng thuận lợi cho việc trung chuyển thư từ giữa các khu vực quanh Ấn Độ Dương và châu Âu. Do đó, một con tàu từ Suez tới Bombay có thể gửi thư tới Mombasa bằng cách để thư ở Aden.

Cuộc nổi loạn Aden 1947 chứng kiến 80 người Do Thái bị giết hại, tài sản của họ bị phá hủy và trường học bị thiêu rụi bởi người Hồi giáo. Sau Khủng hoảng Kênh đào Suez năm 1956, Aden trở thành thành phố chính của người Anh ở khu vực này.

Năm 1962 Aden gửi hai vận động viên dự Commonwealth Games ở Perth.

Liên bang Nam Ả Rập và Khởi nghĩa Aden

Để ổn định tình hình Aden và xứ bảo hộ Aden khỏi sự ảnh hưởng của Bắc Yemen được Ai Cập chống lưng, người Anh nỗ lực thống nhất các quốc gia trong khu vực nhằm chuẩn bị cho độc lập. Vào ngày 18 tháng 1 năm 1963, Thuộc địa Aden được sáp nhập vào Liên bang Các Tiểu vương quốc Nam Ả Rập (Federation of Arab Emirates of the South) để đối phó với Bắc Yemen. Thành phố trở thành Nhà nước Aden và Liên bang được đổi tên thành Liên bang Nam Ả Rập (FSA).

Một cuộc khởi nghĩa chống chính quyền Anh (Khởi nghĩa Aden) bắt đầu với cuộc tấn công bằng lựu đạn của lực lượng Cộng sản Mặt trận Giải phóng Dân tộc (NLF) nhắm vào Cao ủy Anh Quốc diễn ra vào ngày 10 tháng 12 năm 1963, khiến một người chết và 50 người bị thương, đồng thời tình trạng khẩn cấp được ban bố.

Vào năm 1964, Anh Quốc tuyên bố muốn trao độc lập cho FSA vào năm 1968, tuy nhiên quân đội Anh vẫn được duy trì ở Aden. Tuy vậy tình trạng an ninh
càng ngày càng xấu đi khi NLF và FLOSY (Mặt trận Giải phóng Nam Yemen bị chiếm đóng) tỏ ra chiếm ưu thế.

Vào tháng 1 năm 1967 diễn ra nhiều cuộc nổi loạn quy mô lớn giữa hai phe NLF và FLOSY ở khu phố cổ Ả Rập của Aden. Xung đột tiếp diễn tới giữa tháng 2, bất chấp sự can thiệp của quân Anh. Vào ngày 20 tháng 6 năm 1967, 23 sĩ quan Lục quân Anh bị mai phục và tiêu diệt bởi các thành viên lực lượng Cảnh sát Aden trong cuộc Binh biến Aden ở Crater. Trong thời gian này số lượng các cuộc tấn công lên quân Anh từ cả hai phe nổi dậy và số lượng cuộc đụng độ nhau của hai phe là nhiều như nhau, dẫn tới một chiếc máy bay Douglas DC-3 chở khách của Aden Airways bị bắn hạ.

Bạo lực gia tăng buộc các gia đình người Anh phải di tản nhanh hơn dự kiến. Vào ngày 30 tháng 11 năm 1967 quân Anh rút quân, để lại Aden cho NLF kiểm soát. Thủy quân lục chiến Hoàng gia, những người lính đầu tiên của Anh tới đây vào năm 1839, là những người cuối cùng rời đi — ngoại trừ phân đội Công binh Hoàng gia (Royal Engineer) (Phi đội 10 Airfields rời Aden vào ngày 13 tháng 12 năm 1967).

Độc lập

Aden không còn là Thuộc địa trong Vương quốc Liên hiệp Anh và trở thành thủ đô của một quốc gia mới là Cộng hòa Nhân dân Nam Yemen. Vào năm 1970, quốc gia đổi tên thành Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen. Sau cuộc thống nhất Yemen giữa Bắc Yemen và Nam Yemen vào năm 1990, Aden không còn là thủ đô mả trở thành thủ phủ tỉnh Aden với lãnh thổ tương tự với Thuộc địa Aden.

Vào ngày 29 tháng 12 năm 1992, Al Qaeda tiến hành cuộc tấn công khủng bố đầu tiên tại Aden với vụ đánh bom Khách sạn Gold Mohur, nơi các quân nhân Hoa Kỳ nghỉ ngơi trên đường tới Somalia thực hiện Chiến dịch Restore Hope. Một người Yemen và một du khách Áo thiệt mạng.

Aden là thủ phủ của lực lượng ly khai Cộng hòa Dân chủ Yemen từ ngày 21 tháng 5 năm 1994 và trở về tay quân đội Yemen vào ngày 7 tháng 7 năm 1994.

Các thành viên của al Qaeda thực hiện kế hoạch phá hủy tàu khu trục gắn tên lửa The Sullivans tại cảng Aden, một phần trong âm mưu tấn công thiên niên kỷ 2000. Tuy nhiên chiếc xuồng mang chất nổ bị chìm và kế hoạch bị đổ bể.

Vụ đánh bom USS Cole diễn ra ở Aden vào ngày 12 tháng 10 năm 2000.

Vào năm 2007 do bất mãn đối với sự thống nhất, tổ chức ly khai Phong trào Nam Yemen được thành lập. Theo tờ The New York Times, các lãnh đạo ngầm của phong trào này gồm các nhà chính trị xã hội chủ nghĩa, Hồi giáo chủ nghĩa và các cá nhân mong muốn phục dựng lại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen.

Vào năm 2015 Tổng thống Abdrabbuh Mansur Hadi trốn chạy tới Aden, quê hương của ông, sau khi bị lật đổ trong một cuộc đảo chính. Ông tuyên bố mình vẫn là tổng thống hợp pháp của Yemen và kêu gọi các cơ quan nhà nước và quan chức trung thành với mình chuyển về Aden. Trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 21 tháng 3 năm 2015, ông tuyên bố Aden là "thủ đô kinh tế và tạm thời" trong thời gian Sana'a bị Houthis kiểm soát.

Aden chìm trong các cuộc đụng độ giữa các lực lượng của Hadi với các lực lượng trung thành với cựu tổng thống Ali Abdullah Saleh trong trận chiến giành Sân bay quốc tế Aden vào ngày 19 tháng 3 năm 2015. Sau cuộc chiến, toàn bộ thành phố tiếp tục trở thành chiến trường trận chiến Aden, phá hủy nhiều công trình xây dựng và làm ít nhất 198 người chết kể từ 25 tháng 3 năm 2015. Vào ngày 14 tháng 7 năm 2015, Lục quân Ả Rập Xê Út thực hiện cuộc tấn công vào thành phố. Trong ba ngày, thành phố sạch bóng phiến quân Houthis.

Từ ngày 28 tháng 1 năm 2018, các nhân vật ly khai trung thành với STC nắm quyền kiểm soát các trụ sở của chính phủ Yemen ở Aden trong cuộc đảo chính chống chính phủ của Hadi.

Chủ tịch STC ông Aidarus al-Zoubaidi thông báo tình trạng khẩn cấp ở Aden và tuyên bố "STC đã bắt đầu quá trình lật đổ sự cai trị của Hadi ở phía nam".

Khí hậu
Aden có khí hậu sa mạc nóng (BWh) theo hệ thống phân loại khí hậu Köppen-Geiger. Mặc dù Aden hầu như không có mưa quanh năm, thành phố luôn luôn ẩm ướt.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố cảng biển Đỏ
Thủ đô của châu Á
Căn cứ hải quân Nga và Liên Xô
Thành phố cảng bán đảo Ả Rập
Cảng Ấn Độ Dương
Thủ đô cựu quốc gia
Vịnh Aden
Thành phố ven biển Yemen
Khu dân cư ở tỉnh Aden


title: Conoderus ater

text:
Conoderus ater là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Scelida glabrata

text:
Scelida glabrata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Scelida


title: Gonomyia ravana

text:
Gonomyia ravana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Niue

text:
Niue (, ; tiếng Niue: Niuē) là một quốc đảo tự trị có liên kết tự do với New Zealand. Nó nằm ở Nam Thái Bình Dương và là một phần của Polynesia, và cư dân đảo chủ yếu là người Polynesia. Hòn đảo thường được gọi là "The Rock", xuất phát từ tên truyền thống "Rock of Polynesia".

Niue nằm trong tam giác giữa Tonga, Samoa và Quần đảo Cook. Nó cách New Zealand 2.400 km (1.500 mi) về phía Đông Bắc và cách Tonga 604 km (375 mi) về phía Đông Bắc. Diện tích đất của Niue là khoảng 261,46 km2 (100,95 dặm vuông) và dân số của nó là 1.689 người trong cuộc điều tra dân số năm 2022. Niue là một trong những đảo san hô lớn nhất thế giới. Địa hình của đảo có hai cấp độ đáng chú ý. Tầng cao hơn được tạo thành từ một vách đá vôi chạy dọc theo bờ biển, với cao nguyên ở trung tâm hòn đảo cao khoảng 60 m (200 ft) so với mực nước biển. Tầng thấp hơn là một thềm ven biển rộng khoảng 0,5 km (0,3 dặm) và cao khoảng 25–27 mét (80–90 feet), dốc xuống và gặp biển ở những vách đá nhỏ. Một rạn san hô bao quanh hòn đảo, với rạn san hô lớn duy nhất nằm ở bờ biển miền Trung Tây, gần thủ đô Alofi. Niue được chia thành 14 làng (đô thị). Mỗi làng có một hội đồng bầu ra chủ tịch. Các làng đồng thời là khu vực bầu cử; mỗi làng cử một đại biểu đến Hội đồng Niue (quốc hội).

Là một phần của Vương quốc New Zealand, New Zealand thay mặt Niue tiến hành hầu hết các mối quan hệ ngoại giao. Người Niue là công dân của New Zealand và Vua Charles III là nguyên thủ quốc gia của Niue với tư cách là Vua của New Zealand. Khoảng 90% đến 95% người Niue sống ở New Zealand, cùng với khoảng 70% người nói tiếng Niue. Niue là một quốc gia song ngữ, với 30% dân số nói cả tiếng Niue và tiếng Anh. Tỷ lệ người nói tiếng Anh đơn ngữ chỉ là 11%, trong khi 46% là người nói tiếng Niue đơn ngữ.

Là một nhà nước dân chủ nhỏ, người Niue tổ chức các cuộc bầu cử lập pháp Niue 3 năm một lần. Niue không phải là thành viên của Liên Hợp Quốc (LHQ), nhưng các tổ chức của Liên Hợp Quốc đã chấp nhận tư cách là một quốc gia liên kết tự do tương đương với sự độc lập vì mục đích của luật pháp quốc tế. Như vậy, Niue là thành viên của một số cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc (chẳng hạn như UNESCO và WHO), và được mời cùng với quốc gia không phải thành viên Liên Hợp Quốc khác như Quần đảo Cook, tham dự các hội nghị mở của Liên Hợp Quốc dành cho "tất cả các quốc gia". Niue là thành viên của Cộng đồng Thái Bình Dương từ năm 1980.

Năm 2003, Niue trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới phủ sóng wifi toàn bộ lãnh thổ của mình. Ngày 7 tháng 3 năm 2020, Hiệp hội Bầu trời tối Quốc tế công nhận Niue là Quốc gia Bảo tồn Bầu trời tối đầu tiên.

Lịch sử

Người Polynesia từ Samoa định cư ở Niue vào khoảng năm 900 sau Công Nguyên. Những người định cư khác đến từ Tonga vào thế kỷ XVI.

Cho đến đầu thế kỷ XVIII, Niue dường như không có chính phủ quốc gia hay người lãnh đạo quốc gia; Các thủ lĩnh và người đứng đầu các gia tộc thực hiện quyền lực đối với các bộ phận dân cư. Sự kế thừa của patu-iki (các vị vua) cai trị, bắt đầu từ Puni-mata. Tui-toga, người trị vì từ năm 1875 đến 1887, là vị vua theo đạo Cơ đốc đầu tiên.

Những người châu Âu đầu tiên nhìn thấy Niue đã đi thuyền dưới sự chỉ huy của Thuyền trưởng James Cook vào năm 1774. Cook đã 3 lần cố gắng cập vào đảo nhưng người dân từ chối điều này. Ông đặt tên hòn đảo là "Đảo man rợ" (Savage Island) bởi vì, như truyền thuyết kể lại, những người bản địa "chào đón" ông được vẽ bằng thứ gì đó trông giống như máu. Chất trên răng của họ là hulahula, một loại màu đỏ của loài chuối fe'i bản địa. Trong vài thế kỷ tiếp theo, Niue được biết đến với cái tên Savage Island cho đến khi tên ban đầu của nó là "Niue", tạm dịch là "nhìn thấy cây dừa", được sử dụng lại.

Các tàu săn cá voi là một trong những du khách thường xuyên đến hòn đảo nhất vào thế kỷ XIX. Con tàu đầu tiên được ghi nhận là Fanny đến vào tháng 2 năm 1824. Con tàu săn cá voi cuối cùng được biết đến là Albatross, đến đảo vào tháng 11 năm 1899.

Những vị khách châu Âu đáng chú ý tiếp theo đại diện cho Hiệp hội Truyền giáo Luân Đôn; họ đã đến trên chiếc tàu Sứ giả Hòa bình. Sau nhiều năm cố gắng chiêu mộ một nhà truyền giáo châu Âu, họ bắt cóc một người Niue tên là Nukai Peniamina và đào tạo anh ta thành mục sư tại Trường Cao đẳng Thần học Malua ở Samoa. Peniamina trở lại vào năm 1846 trên tàu John Williams với tư cách là một nhà truyền giáo với sự giúp đỡ của Toimata Fakafitifonua. Cuối cùng ông đã được phép cập bến ở Uluvehi Mutalau sau khi một số nỗ lực ở các làng khác đều thất bại. Các trưởng làng Mutalau cho phép ông đến và cử hơn 60 chiến binh bảo vệ ông ngày đêm tại pháo đài ở Fupiu.

Vào tháng 7 năm 1849, Thuyền trưởng John Erskine đến thăm hòn đảo trên chiếc HMS Havannah.

Cơ đốc giáo lần đầu tiên được dạy cho người Mutalau trước khi nó lan rộng ra tất cả các làng trên đảo. Ban đầu các ngôi làng lớn khác phản đối việc du nhập Cơ đốc giáo và đã tìm cách giết Peniamina. Người dân làng Hakupu, mặc dù là ngôi làng cuối cùng tiếp nhận Cơ đốc giáo, đã đến và cầu xin một "lời của Chúa"; do đó, ngôi làng của họ được đổi tên thành "Ha Kupu Atua" có nghĩa là "bất kỳ lời nào của Chúa", hay gọi tắt là "Hakupu".

Năm 1889, những tộc trưởng và nhà cai trị Niue, trong một bức thư gửi Nữ hoàng Victoria, đã yêu cầu bà "hãy dang rộng bàn tay hùng mạnh của bà về phía chúng tôi để Niue có thể ẩn mình trong đó và được an toàn".  Sau khi bày tỏ lo lắng rằng một số quốc gia khác sẽ chiếm hữu hòn đảo, bức thư tiếp tục có nội dung như sau: "Chúng tôi để ngài làm điều mà ngài thấy là tốt nhất. Nếu ngài gửi lá cờ của Anh thì tốt; hoặc nếu ngài gửi một Ủy viên đến hãy ở giữa chúng tôi, điều đó sẽ tốt thôi". Người Anh ban đầu không chấp nhận lời đề nghị. Năm 1900, người dân Quần đảo Cook yêu cầu sáp nhập Niue "nếu có thể". Trong một tài liệu ngày 19 tháng 10 năm 1900, "Nhà vua" và các thủ lĩnh của Niue đồng ý cho "Nữ hoàng Victoria chiếm hữu hòn đảo này". Một công văn gửi tới Bộ trưởng Bộ Thuộc địa từ Thống đốc New Zealand đề cập đến quan điểm được các Thủ lĩnh bày tỏ ủng hộ việc "thôn tính" và coi tài liệu này là "chứng thư chuyển nhượng". Một chế độ bảo hộ của Anh đã được tuyên bố, nhưng nó chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Niue được đưa cho New Zealand tiếp quản vào ngày 11 tháng 6 năm 1901 theo cùng một Sắc lệnh và Tuyên bố như Quần đảo Cook. Lệnh giới hạn các hòn đảo mà nó liên quan bằng cách tham chiếu đến một khu vực ở Thái Bình Dương được mô tả bằng tọa độ, và Niue, ở 19,02 N., 169,55 W, nằm trong khu vực đó.

Quốc hội New Zealand khôi phục quyền tự trị ở Niue bằng Đạo luật Hiến pháp Niue năm 1974, sau cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp Niue năm 1974, trong đó người dân Niue có 3 lựa chọn: độc lập, tự trị hoặc tiếp tục là lãnh thổ của New Zealand. Đa số lựa chọn chế độ tự trị, và hiến pháp thành văn của Niue được ban hành như luật tối cao. Robert Rex, người sở hữu 2 dòng mái châu Âu và Polynesia, được Hội đồng Niue bầu làm Thủ tướng đầu tiên của Niue, một chức vụ mà ông giữ trong suốt 18 năm, cho đến khi qua đời. Năm 1984, Rex trở thành người Niue đầu tiên được phong tước hiệp sĩ của Anh.

Vào tháng 1 năm 2004, Bão Heta tấn công Niue, giết chết 2 người và gây thiệt hại lớn cho toàn bộ hòn đảo, bao gồm cả việc quét sạch phần lớn phía Nam thủ đô Alofi.

Vào ngày 7 tháng 3 năm 2020, Hiệp hội Bầu trời tối Quốc tế thông báo rằng Niue đã trở thành Quốc gia bảo tồn bầu trời tối đầu tiên. Vào ngày 29 tháng 9 năm 2022, Tổng thống Joe Biden tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ công nhận Niue là một quốc gia có chủ quyền. Vào ngày 25 tháng 9 năm 2023, Tổng thống Biden tuyên bố công nhận và quan hệ ngoại giao Mỹ-Niue được thiết lập.

Chính trị

Đạo luật Hiến pháp Niue năm 1974 trao quyền hành pháp cho Quân chủ New Zealand và Toàn quyền New Zealand. Hiến pháp quy định rõ rằng thông lệ hàng ngày liên quan đến việc thực thi chủ quyền của Nội các chính phủ, bao gồm Thủ tướng (hiện là Dalton Tagelagi kể từ ngày 11 tháng 6 năm 2020) và 3 bộ trưởng khác. Thủ tướng và các bộ trưởng là thành viên của Hội đồng Niue, giữ vài trò là quốc hội của quốc đảo này.

Hội đồng bao gồm 20 thành viên, 14 người trong số họ được bầu bởi cử tri của mỗi khu vực bầu cử làng, và 6 người được bầu bởi tất cả cử tri đã đăng ký ở tất cả các khu vực bầu cử. Các đại cử tri phải là công dân New Zealand, cư trú ít nhất 3 tháng và các ứng cử viên phải là cử tri và cư trú trong 12 tháng. Mọi người sinh ra ở Niue đều phải đăng ký vào danh sách bầu cử.

Niue không có đảng phái chính trị; tất cả các thành viên Quốc hội đều độc lập. Đảng chính trị Niue duy nhất từng tồn tại là Đảng Nhân dân Niue (1987–2003), đã giành chiến thắng một lần (năm 2002) trước khi giải tán vào năm sau.

Hội đồng Lập pháp bầu ra một Chủ tịch làm quan chức đầu tiên trong phiên họp đầu tiên của Quốc hội sau cuộc bầu cử. Chủ tịch kêu gọi đề cử thủ tướng; ứng cử viên có số phiếu bầu cao nhất trong số 20 thành viên được bầu sẽ giữ ghế thủ tướng, và thủ tướng chọn ba thành viên khác để thành lập Nội các, cơ quan hành pháp của chính phủ. Cuộc tổng tuyển cử diễn ra 3 năm một lần, gần đây nhất là vào ngày 30 tháng 5 năm 2020.

Cơ quan tư pháp, độc lập với hành pháp và lập pháp, bao gồm Tòa án cấp cao và Tòa phúc thẩm, với các kháng cáo lên Ủy ban Tư pháp của Hội đồng Cơ mật ở London, Vương quốc Anh.

Quốc phòng và ngoại giao

Niue đã hoạt động như một quốc gia tự trị trong Quốc gia liên kếtliên kết tự do với New Zealand kể từ ngày 3 tháng 9 năm 1974, khi người dân tán thành Hiến pháp trong một cuộc trưng cầu dân ý. Niue hoàn toàn chịu trách nhiệm về công việc nội bộ của mình. Quan điểm của Niue liên quan đến các mối quan hệ đối ngoại của nó ít rõ ràng hơn. Mục 6 của Đạo luật Hiến pháp Niue quy định rằng: "Không có điều gì trong Đạo luật này hoặc trong Hiến pháp sẽ ảnh hưởng đến trách nhiệm của Nữ vương bệ hạ New Zealand đối với các vấn đề đối ngoại và bảo vệ Niue." Phần 8 giải thích thêm nhưng vẫn chưa rõ ràng:

Các quy định tại mục 6 và 7 [liên quan đến các vấn đề đối ngoại, quốc phòng, hỗ trợ kinh tế và hành chính] của Đạo luật này sẽ có hiệu lực và đối với bất kỳ khía cạnh nào khác của mối quan hệ giữa New Zealand và Niue mà đôi khi có thể yêu cầu sự hợp tác tích cực giữa New Zealand và Niue sau khi tham vấn giữa Thủ tướng New Zealand và Thủ tướng Niue, và phù hợp với chính sách của Chính phủ hai nước; và, nếu thấy mong muốn rằng bất kỳ điều khoản nào được đưa ra trong luật Niue để thực hiện các chính sách này, thì điều khoản đó có thể được thực hiện theo cách thức được quy định trong Hiến pháp, nhưng không được thực hiện theo cách khác."

Niue có cơ quan đại diện (Cao ủy) ở thủ đô Wellington, New Zealand.

Ban đầu, quan hệ đối ngoại và quốc phòng của Niue là trách nhiệm của New Zealand.[66]: 207 Tuy nhiên, Niue dần dần bắt đầu phát triển quan hệ đối ngoại của riêng mình, độc lập với New Zealand. However, Niue gradually began to develop its own foreign relations, independent of New Zealand.  Niue là thành viên của Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương và của một số tổ chức khu vực và quốc tế. Nó không phải là thành viên của Liên Hợp Quốc, nhưng là một quốc gia thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển, Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, Hiệp ước Ottawa và Hiệp ước Rarotonga. Nước này trở thành quốc gia thành viên của UNESCO vào ngày 26 tháng 10 năm 1993. Nó thiết lập quan hệ ngoại giao với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào ngày 12 tháng 12 năm 2007. Thông cáo chung do Niue và Trung Quốc ký có sự khác biệt trong cách xử lý vấn đề Đài Loan so với cách mà New Zealand và Trung Quốc đồng ý trước đó. New Zealand "thừa nhận" lập trường của Trung Quốc về Đài Loan nhưng chưa bao giờ đồng ý rõ ràng với điều này, nhưng Niue "thừa nhận rằng trên thế giới chỉ có một Trung Quốc, Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là chính phủ hợp pháp duy nhất đại diện cho toàn bộ Trung Quốc và Đài Loan là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Trung Quốc." Niue established diplomatic relations with India on 30 August 2012. Niue thiết lập quan hệ ngoại giao với Ấn Độ vào ngày 30 tháng 8 năm 2012.[69] Vào ngày 10 tháng 6 năm 2014, Chính phủ Niue tuyên bố Niue đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Thổ Nhĩ Kỳ. Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng danh dự Dalton Tagelagi đã chính thức hóa thỏa thuận tại cuộc họp Bộ trưởng Ngoại giao các quốc đảo nhỏ Thái Bình Dương ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Vào ngày 29 tháng 9 năm 2022, Tổng thống Joe Biden tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ công nhận Niue là một quốc gia có chủ quyền. Vào ngày 25 tháng 9 năm 2023, Tổng thống Biden tuyên bố công nhận và quan hệ ngoại giao Mỹ-Niue được thiết lập.

Người dân Niue đã chiến đấu như một phần của quân đội New Zealand. Trong Thế chiến thứ nhất (1914–1918), Niue cử khoảng 200 binh sĩ thuộc Tiểu đoàn Tiên phong New Zealand (Māori) trong lực lượng New Zealand.

Niue không phải là một nước cộng hòa, nhưng trong nhiều năm, danh sách tên viết tắt quốc gia ISO (ISO 3166-1) đã liệt kê tên đầy đủ của nó là "Cộng hòa Niue". Trong bản tin ngày 14 tháng 7 năm 2011, ISO thừa nhận rằng đây là một sai lầm và từ "Cộng hòa" đã bị xóa khỏi danh sách tên quốc gia của ISO.

Niue không có lực lượng quân sự bản địa thường xuyên; quốc phòng là trách nhiệm của New Zealand. Lực lượng Phòng vệ New Zealand có trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ cũng như vùng đặc quyền kinh tế ngoài khơi (EEZ). Tổng vùng đặc quyền kinh tế ngoài khơi của Niue là khoảng 317.500 km2 (122.600 dặm vuông). Các tàu của Hải quân Hoàng gia New Zealand có thể được sử dụng cho nhiệm vụ này, bao gồm cả các tàu tuần tra ngoài khơi thuộc lớp Protector. Các lực lượng hải quân này cũng có thể được hỗ trợ bởi máy bay của Không quân Hoàng gia New Zealand, bao gồm cả P-8 Poseidon. Lực lượng New Zealand cũng cung cấp thêm hậu cần và hỗ trợ chuyên biệt cho Niue.

Tuy nhiên, các lực lượng này bị giới hạn về quy mô, ví dụ như chỉ có lực lượng không quân thỉnh thoảng bay qua vùng EEZ. Năm 2023, lực lượng của New Zealand được Chính phủ mô tả là "không đủ sức" để ứng phó với các thách thức trong khu vực. "Tuyên bố Chiến lược và Chính sách Quốc phòng" được công bố sau đó của New Zealand lưu ý rằng việc định hình môi trường an ninh, "đặc biệt tập trung vào hỗ trợ an ninh trong và cho Thái Bình Dương" sẽ nhận được sự chú ý nhiều hơn.

Địa lý

Niue là một đảo san hô có diện tích 261,46 km2 (100,95 dặm vuông) toạ lạc ở phía Nam Thái Bình Dương, phía Đông Tonga. Có 3 rạn san hô xa xôi nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế, không có bất cứ điểm nổi nào là đất hoặc đá:

 Rạn san hô Beveridge, 240 km (150 mi) về phía Đông Nam, đảo san hô ngập nước khô khi thủy triều xuống, 9,5 km (5,9 mi) theo hướng Bắc-Nam, 7,5 km (4,7 mi) Đông-Tây, tổng diện tích 56 km2 (22 dặm vuông), không có đất liền, khu vực đầm phá sâu 11 mét (36 ft).
 Rạn san hô Antiope, cách 180 km (110 mi) về phía Đông Bắc, một cao nguyên hình tròn có đường kính khoảng 400 mét (1.300 ft), với độ sâu tối thiểu 9,5 mét (31 ft).
 Rạn san hô Haran (còn gọi là Rạn san hô Harans), cách 294 km (183 mi) về phía Đông Nam.

Bên cạnh đó, Rạn san hô Albert Meyer, (dài và rộng gần 5 km (3,1 mi), độ sâu tối thiểu 3 m (9,8 ft), cách 326 km (203 mi) về phía Tây Nam) không được Niue chính thức tuyên bố chủ quyền, và sự tồn tại của Haymet Rocks ( 1.273 km (791 dặm) về phía Đông-Đông Nam) đang bị nghi ngờ.

Niue là một trong những hòn đảo san hô lớn nhất thế giới. Địa hình bao gồm các vách đá vôi dốc dọc theo bờ biển với cao nguyên trung tâm cao khoảng 60 mét (200 ft) so với mực nước biển. Một rạn san hô bao quanh hòn đảo, với rạn san hô lớn duy nhất nằm ở bờ biển miền Trung Tây, gần thủ đô Alofi. Một số hang động đá vôi xuất hiện gần bờ biển.

Hòn đảo có hình bầu dục gần giống (với đường kính khoảng 18 km (11 mi)), với hai vịnh lớn nằm ở bờ biển phía Tây, Vịnh Alofi ở trung tâm và Vịnh Avatele ở phía Nam. Giữa những nơi này là mũi đất Halagigie. Một bán đảo nhỏ, TePā Point (Blowhole Point), gần khu định cư Avatele ở phía Tây Nam. Hầu hết dân số cư trú gần bờ biển phía Tây, xung quanh thủ đô và ở phía Tây Bắc.

Một số loại đất có đặc điểm địa hóa rất khác thường. Chúng là những loại đất nhiệt đới bị phong hóa cực độ, có hàm lượng sắt và nhôm oxit (oxisol) và thủy ngân cao, đồng thời chứa hàm lượng phóng xạ tự nhiên cao. Hầu như không có uranium, nhưng có sự hiện diện các hạt nhân phóng xạ Th-230 và Pa-231 đứng đầu chuỗi phân rã. Đây là sự phân bố giống nhau của các nguyên tố được tìm thấy trong tự nhiên dưới đáy biển rất sâu, nhưng bằng chứng địa hóa cho thấy nguồn gốc của các nguyên tố này là do sự phong hóa khắc nghiệt của san hô và sự chìm xuống biển trong thời gian ngắn cách đây 120.000 năm. Hiện tượng nước trồi thu nhiệt, trong đó hơi nóng nhẹ của núi lửa hút nước biển sâu qua san hô xốp, gần như chắc chắn góp phần gây ra.

Không có ảnh hưởng xấu nào đến sức khỏe con người do phóng xạ hoặc các nguyên tố vi lượng khác được chứng minh, và các tính toán cho thấy mức độ phóng xạ có lẽ quá thấp để có thể phát hiện được trong cộng đồng. Những loại đất đặc biệt này rất giàu phosphat nhưng thực vật không thể tiếp cận được dưỡng chất này, vì chúng ở dạng sắt phosphat hoặc crandallite rất khó hòa tan. Người ta cho rằng các loại đất phóng xạ tương tự có thể tồn tại ở Lifou và Mare gần New Caledonia và Rennell ở Quần đảo Solomon, nhưng không có địa điểm nào khác được biết đến.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người dân rõ ràng rất dễ bị ung thư da. Năm 2002, Niue báo cáo tỷ lệ tử vong do ung thư da là 2.482 trên 100.000 người - cao hơn nhiều so với bất kỳ quốc gia nào khác.

Niue được ngăn cách với New Zealand bởi Đường đổi ngày quốc tế. Sự chênh lệch múi giờ là 23 giờ trong mùa đông ở Nam bán cầu và 24 giờ khi New Zealand sử dụng Giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày.

Khí hậu
Hòn đảo có khí hậu xích đạo (Af) theo phân loại khí hậu Köppen với nhiệt độ cao và lượng mưa quanh năm. Mặc dù không có mùa mưa hay mùa khô thực sự, nhưng có một khoảng thời gian ẩm ướt hơn đáng kể từ tháng 10 đến tháng 5.

Hệ thực vật và động vật

Niue là một phần của vùng sinh thái trên cạn rừng ẩm nhiệt đới Tongan. Hòn đảo này là nơi sinh sống của khoảng 60 loài thực vật bản địa hoặc tiền châu Âu và khoảng 160 loài thực vật có hoa đến từ nơi khác. So với các đảo Polynesia khác, Niue có rất ít tài liệu về những loài thực vật được tìm thấy trên đảo (hầu như không tìm thấy tài liệu nào giữa tài liệu của đoàn thủy thủ của James Cook năm 1774 và cuộc khảo sát thực vật trên đảo của Truman G. Yuncker vào năm 1940).

Khu bảo tồn rừng Huvalu có diện tích 5.400 ha (20 dặm vuông) ở phía Đông của hòn đảo. Nó được thành lập vào năm 1992 và bảo vệ diện tích rừng nguyên sinh lớn nhất ở Niue. Nó đã được BirdLife International chỉ định là Vùng chim quan trọng (IBA) vì nó hỗ trợ các quần thể bồ câu vương miện đỏ thẫm, lorikeet vương miện xanh, sáo Polynesia và sáo Polynesia.

Nhân khẩu học
Số liệu thống kê nhân khẩu học sau đây được lấy từ The World Factbook cho đến năm 1980, số liệu từ năm 1981 trở đi là số liệu chính thức từ Niue Statscan tại các cuộc điều tra dân số liên quan.

Dân số

Tỷ lệ tăng dân số
 −0,03%

Tên gọi
 Niuean(s) (danh từ)
 Niuean (tính từ)

Các nhóm dân tộc
 Người Niue: 65,4%
 Có một phần dòng máu Niue: 14%
 Không phải người Niue: 20,6% (bao gồm 12% người châu Âu và châu Á và 8% người dân đảo Thái Bình Dương)

Tôn giáo
 Ekalesia Niue (Nhà thờ Thiên chúa giáo giáo đoàn Niue – một nhà thờ Tin Lành được thành lập bởi các nhà truyền giáo từ Hiệp hội Truyền giáo Luân Đôn): 61,7%
 Giáo hội các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kytô: 8,7%
 Giáo hội Công giáo: 8,4%
 Nhân Chứng Giê-hô-va: 2,7%
 Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm: 1,4%
 Tín ngưỡng khác: 8,2%
 Không tôn giáo: 8,9%

Ngôn ngữ
 Tiếng Niue (chính thức): 46% (một ngôn ngữ Polynesia có liên quan chặt chẽ với Tongan và Samoa)
 Song ngữ Tiếng Niue và tiếng Anh: 32%
 Tiếng Anh (chính thức): 11%
 Song ngữ tiếng Niue với 1 ngôn ngữ khác: 5%,
 Ngôn ngữ khác: 6%

Văn hoá

Niue là nơi sinh của nghệ sĩ và nhà văn người New Zealand John Pule. Là tác giả của The Shark That Ate the Sun, ông cũng vẽ các thiết kế lấy cảm hứng từ vải tapa trên canvas. Năm 2005, ông đồng sáng tác Hiapo: Past and Present in Niuean Barkcloth, một nghiên cứu về loại hình nghệ thuật truyền thống của người Niue, với nhà văn và nhà nhân chủng học người Úc Nicholas Thomas. Matafetu Smith thành lập nhóm dệt vải Niue đầu tiên dành cho phụ nữ ở Auckland.

Taoga Niue là cơ quan Chính phủ mới chịu trách nhiệm bảo tồn văn hóa, truyền thống và di sản. Nhận thức được tầm quan trọng của nó, Chính phủ đã bổ sung Taoga Niue làm trụ cột thứ 6 của Kế hoạch chiến lược tích hợp Niue (NISP).

Truyền thông
Niue có hai cơ quan phát sóng, Television Niue và Radio Sunshine, do Broadcasting Corporation of Niue quản lý và điều hành, và một tờ báo, Niue Star.

Bảo tàng
Năm 2004, Bảo Heta đã phá hủy Trung tâm Văn hóa & Bảo tàng Huanaki. Thiệt hại dẫn đến việc các tòa nhà bị phá hủy nhưng hơn 90% bộ sưu tập của bảo tàng cũng bị mất. Năm 2018, Bảo tàng Fale Tau Tāoga được khai trương, một bảo tàng quốc gia mới cho Niue.

Ẩm thực
Do vị trí của đảo và thực tế là Niue sản xuất nhiều loại trái cây và rau quả, các sản phẩm tự nhiên của địa phương, đặc biệt là dừa, đặc trưng trong nhiều món ăn của đảo cũng như hải sản tươi sống.

Kinh tế

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Niue là 17 triệu đô la New Zealand năm 2003, hay 10 triệu đô la Mỹ tính theo sức mua tương đương. GDP của nước này đã tăng lên 24,9 triệu USD vào năm 2016. Niue sử dụng đồng đô la New Zealand làm tiền tệ chính thức.

Kế hoạch chiến lược tích hợp Niue (NISP) là kế hoạch phát triển quốc gia, đặt ra các ưu tiên phát triển quốc gia. Bão Heta đã khiến hòn đảo này lùi lại khoảng 2 năm so với thời hạn dự kiến thực hiện NISP, vì nỗ lực quốc gia tập trung vào nỗ lực phục hồi. Năm 2008, Niue vẫn chưa bình phục hoàn toàn. Sau Heta, chính phủ đã đưa ra cam kết lớn nhằm khôi phục và phát triển khu vực tư nhân. Năm 2004, chính phủ New Zealand đã phân bổ 1 triệu đô la cho khu vực tư nhân, và chi số tiền đó để giúp đỡ các doanh nghiệp bị tàn phá bởi lốc xoáy và xây dựng Khu công nghiệp Fonuakula. Khu công nghiệp này hiện đã hoàn thành và một số các doanh nghiệp đã hoạt động từ đó. Khu công nghiệp Fonuakula được quản lý bởi Phòng Thương mại Niue, một tổ chức phi lợi nhuận cung cấp dịch vụ tư vấn cho các doanh nghiệp.

Hợp tác
Chính phủ và Tập đoàn Reef từ New Zealand đã bắt đầu hai liên doanh vào năm 2003 và 2004 để phát triển nghề cá và sản xuất nước ép quả Nhàu (noni) rộng 120 ha (300 mẫu Anh). Quả nhàu có danh pháp khoa học hai phần là Morinda citrifolia, một loại cây nhỏ có quả ăn được. Niue Fishprocessers Ltd (NFP) là công ty liên doanh chế biến cá tươi, chủ yếu là cá ngừ (vây vàng, mắt to và cá ngừ vây dài), để xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. NFP vận hành một nhà máy cá hiện đại ở Nam Amanau Alofi, hoàn thành và khai trương vào tháng 10 năm 2004.

Buôn bán
Niue đang đàm phán các hiệp định thương mại tự do với các quốc gia Thái Bình Dương khác, Thương mại Dịch vụ PICTA (PICTA TIS), Hiệp định hợp tác kinh tế với Liên minh Châu Âu và PACERPlus với Úc và New Zealand. Văn phòng Cố vấn trưởng Thương mại (OCTA) đã được thành lập để hỗ trợ Niue và các nước Thái Bình Dương khác trong quá trình đàm phán PACERPlus.

Khai thác mỏ
Vào tháng 8 năm 2005, một công ty khai thác mỏ của Úc, Yamarna Goldfields, cho rằng Niue có thể có trữ lượng uranium lớn nhất thế giới. Đến đầu tháng 9, những hy vọng này được coi là quá lạc quan, và vào cuối tháng 10, công ty đã hủy bỏ kế hoạch của mình, thông báo rằng hoạt động khoan thăm dò không xác định được giá trị thương mại. Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc đã đệ đơn tố cáo vào tháng 1 năm 2007 đối với hai giám đốc của công ty, hiện được gọi là Mining Projects Group Ltd, cáo buộc rằng hành vi của họ là lừa đảo và họ đã tham gia vào giao dịch nội gián. Vụ việc này được giải quyết bên ngoài tòa án vào tháng 7 năm 2008, cả hai bên đều rút lại yêu sách của mình.

Nông nghiệp

Nông nghiệp rất quan trọng đối với lối sống và nền kinh tế của người dân Niue, và có khoảng 204 km2 diện tích đất dành cho nông nghiệp. Nông nghiệp tự cung tự cấp là một phần quan trọng trong văn hóa của Niue, nơi gần như tất cả các hộ gia đình đều trồng khoai môn. Khoai môn là thực phẩm chủ yếu và khoai môn hồng hiện chiếm ưu thế trên thị trường khoai môn ở New Zealand và Úc là sản phẩm của Niue. Đây là một trong những giống khoai môn xuất hiện tự nhiên ở Niue và có khả năng kháng sâu bệnh tốt. Khoai môn Niue được biết đến ở Samoa với tên gọi "talo Niue" và trên thị trường quốc tế với tên gọi khoai môn hồng. Niue xuất khẩu khoai môn sang New Zealand. Khoai mì hoặc sắn, khoai mỡ và kumara cũng phát triển rất tốt, cũng như các loại chuối khác nhau. Thịt dừa, chanh dây và chanh thống trị xuất khẩu trong những năm 1970, nhưng năm 2008 thì vani, nhàu và khoai môn là những mặt hàng xuất khẩu chính.

Hầu hết các gia đình đều tự trồng cây lương thực để tự cung tự cấp và bán sản phẩm dư thừa của mình tại Niue Makete ở Alofi hoặc xuất khẩu sang New Zealand. Cua dừa hay còn gọi là uga cũng là một phần của chuỗi thức ăn; nó sống trong rừng và vùng ven biển.

Năm 2003, chính phủ đã cam kết phát triển và mở rộng sản xuất vani với sự hỗ trợ của NZAID. Vani đã mọc hoang ở Niue từ lâu. Ngành công nghiệp này bị tàn phá bởi Bão Heta vào đầu năm 2004, nhưng sau đó đã phục hồi.

Cuộc điều tra dân số nông nghiệp gần đây nhất là vào năm 1989.

Du lịch

Du lịch là một trong ba ngành kinh tế được ưu tiên phát triển (hai ngành còn lại là thủy sản và nông nghiệp). Năm 2006, chi tiêu ước tính của du khách đạt 1,6 triệu USD (tương đương khoảng 2 triệu USD vào năm 2022) khiến du lịch trở thành ngành công nghiệp chính của Niue. Niue sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trực tiếp từ chính phủ và các cơ quan tài trợ nước ngoài. Sân bay duy nhất trên đảo là Sân bay Quốc tế Niue. Air New Zealand là hãng hàng không duy nhất bay 2 lần mỗi tuần từ Auckland đến đảo. Vào đầu những năm 1990, Sân bay Quốc tế Niue được phục vụ bởi một hãng hàng không địa phương, Niue Airlines, nhưng nó đóng cửa vào năm 1992.

Có chiến lược phát triển du lịch nhằm tăng số lượng phòng dành cho khách du lịch ở mức bền vững. Niue đang cố gắng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào ngành du lịch bằng cách đưa ra các ưu đãi về thuế nhập khẩu và thuế doanh nghiệp. Doanh nhân người New Zealand là Earl Hagaman, người sáng lập Tập đoàn khách sạn Scenic, đã được trao hợp đồng vào năm 2014 để quản lý Khu nghỉ dưỡng Matavai ở Niue sau khi ông quyên góp chính trị 101.000 USD cho Đảng Quốc gia New Zealand, lúc đó đang lãnh đạo một chính phủ thiểu số ở New Zealand. Khu nghỉ dưỡng này được New Zealand trợ cấp nhằm thúc đẩy du lịch ở đó. Năm 2015, New Zealand công bố tài trợ bổ sung 7,5 triệu USD để mở rộng khu nghỉ dưỡng. Việc lựa chọn nhà thầu Matavai được thực hiện bởi Niue Tourism Property Trust, đơn vị được Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Murray McCully bổ nhiệm. Thủ tướng John Key cho biết ông không xử lý các khoản quyên góp cho chiến dịch tranh cử và Thủ tướng Niue Toke Talagi từ lâu đã theo đuổi du lịch như một chiến lược tăng trưởng. McCully phủ nhận bất kỳ mối liên hệ nào giữa khoản tài trợ, viện trợ nước ngoài và việc lựa chọn nhà thầu.

Niue trở thành quốc gia Bảo vệ bầu trời tối đầu tiên trên thế giới, được công nhận vào tháng 3 năm 2020. Toàn bộ hòn đảo duy trì các tiêu chuẩn phát triển ánh sáng và hạn chế ô nhiễm ánh sáng. Du khách sẽ có thể tận hưởng các chuyến tham quan Astro có hướng dẫn viên do các thành viên cộng đồng Niue đã qua đào tạo hướng dẫn. Các điểm quan sát được sử dụng để ngắm cá voi và tiếp cận biển cũng như các con đường đi qua đảo là những địa điểm quan sát lý tưởng.

Mùa chèo thuyền bắt đầu vào tháng 5. Vịnh Alofi có nhiều phao neo và thuyền viên có thể nghỉ tại Niue Backpackers. Khu neo đậu ở Niue là một trong những nơi ít được bảo vệ nhất ở Nam Thái Bình Dương. Những thách thức khác của nơi neo đậu chủ yếu là đáy san hô và nhiều điểm sâu. Phao neo được gắn vào phao lưới để hỗ trợ dây neo khỏi các vật cản dưới đáy biển.

Nợ công
Vào ngày 27 tháng 10 năm 2016, Niue chính thức tuyên bố rằng toàn bộ nợ chính phủ đã được trả hết. Chính phủ có kế hoạch chi số tiền tiết kiệm được từ các khoản vay để tăng lương hưu và đưa ra các ưu đãi để thu hút người Niue đang ở nước ngoài trở về đảo. Tuy nhiên, Niue không hoàn toàn độc lập. New Zealand trả 14 triệu USD viện trợ mỗi năm và Niue vẫn phụ thuộc vào New Zealand về mặt kinh tế. Thủ tướng Toke Talagi cho biết Niue đã trả được khoản nợ 4 triệu USD và "không có hứng thú" vay lại, đặc biệt là từ các cường quốc như Trung Quốc.

Công nghệ thông tin

Điều tra dân số và hộ gia đình năm 1986 là cuộc điều tra đầu tiên được xử lý bằng máy tính cá nhân với sự hỗ trợ của David Marshall, Cố vấn của FAO về Thống kê Nông nghiệp, cố vấn cho Nhà nhân khẩu học của UNFPA, Tiến sĩ Lawrence Lewis và Nhà thống kê Chính phủ Niue Bill Vakaafi Motufoou chuyển từ sử dụng cách lập bảng thủ công thẻ. Năm 1987, Thống kê Niue sử dụng máy tính cá nhân mới NEC PC AT để xử lý dữ liệu điều tra dân số năm 1986; nhân viên đã được cử đi đào tạo ở Nhật Bản và New Zealand để sử dụng máy tính mới. Chính sách máy tính đầu tiên được phát triển và thông qua vào năm 1988.

Năm 2003, Niue trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cung cấp [[Internet không dây do nhà nước tài trợ cho toàn bộ người dân.

Vào tháng 8 năm 2008, có thông tin cho rằng tất cả học sinh trong các trường trên đảo đều có OLPC XO, một máy tính xách tay chuyên dụng của dự án Một laptop cho mỗi trẻ em được thiết kế cho trẻ em ở các nước đang phát triển. Niue cũng là địa điểm thử nghiệm dự án OpenBTS, nhằm mục đích cung cấp các trạm gốc GSM chi phí thấp được xây dựng bằng phần mềm nguồn mở. Vào tháng 7 năm 2011, Telecom Niue đã ra mắt dịch vụ di động trả trước (Voice/EDGE – 2.5G) dưới tên Rokcell Mobile dựa trên sản phẩm GSM thương mại của nhà cung cấp Lemko. Ba trạm BTS sẽ phủ sóng trên toàn quốc. Chuyển vùng quốc tế hiện không có sẵn.

Vào tháng 1 năm 2015, Telecom Niue đã hoàn thành việc lắp đặt cáp quang quanh Niue kết nối tất cả 14 ngôi làng, cung cấp điện thoại cố định và kết nối Internet ADSL cho các hộ gia đình.

Niue được kết nối với Cáp quang Manatua One Polynesia vào năm 2021.

Thể thao

Mặc dù là một quốc đảo nhỏ nhưng một số môn thể thao lại được ưa chuộng và nổi tiếng. Bóng bầu dục liên hiệp là môn thể thao phổ biến nhất, được cả nam và nữ chơi; Niue là nhà vô địch Giải vô địch bóng bầu dục nam châu Đại Dương năm 2008. Bóng rổ chỉ được chơi bởi phụ nữ. Có một sân golf chín lỗ ở Fonuakula và một bãi cỏ duy nhất để chơi bowling. Bóng đá là một môn thể thao phổ biến, bằng chứng là Giải vô địch bóng đá Niue, mặc dù Đội tuyển bóng đá quốc gia Niue chỉ thi đấu hai trận. Giải Bóng bầu dục liên minh cũng là một môn thể thao phổ biến.

Niue tham gia Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung, nhưng không giống như Quần đảo Cook, Niue không phải là thành viên của Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) và không thi đấu tại Thế vận hội Olympic. Theo quy định của IOC, việc tham gia Thế vận hội đòi hỏi phải là "một Quốc gia độc lập được cộng đồng quốc tế công nhận".

Chú thích

Tham khảo

 HEKAU, Maihetoe & al., Niue: A History of the Island, Suva: Institute of Pacific Studies (USP) & the government of Niue, 1982 [no ISBN]

Xem thêm
Niue, the Pacific island struggling to cope as its population plummets
 Chapman, Terry M. (1976) – The Decolonisation of Niue.
Hekau, Maihetoe & al., Niue: A History of the Island, Suva: Institute of Pacific Studies (USP) & the government of Niue, 1982 [no ISBN]
 Loeb, Edwin M. (1926) – History and Traditions of Niue.
 Painter, Margaret and Kalaisi Folau (2000) – Tagi Tote e Loto Haaku, My Heart Is Crying a Little: Niue Island Involvement in the Great War, 1914–1918.
 Smith, Percy – Niue-fekai (or Savage) Island and its People.
 Sperlich, Wolfgang B. (2012) – Tohi Vagahau Niue/Niue Language Dictionary: Niuean-English, with English-Niuean Finderlist.
 Thomson, Basil C. (2012) – Savage Island: An Account of a Sojourn in Niue and Tonga.
 James P Terry and Warwick E Murray (edited by) - Niue Island: Geographical Perspectives on the Rock of Polynesia International Scientific Council for Island Development (INSULA), UNESCO, .
 SPREP, Rod Hay and Ralph Powlesland, Compiled by Joanna Sim –Guide to Birds of Niue
Tregear, Edward, "Niue: or Savage Island", The Journal of the Polynesian Society, vol.2, March 1893, pp. 11–16
 W R Sykes – Contributions to the Flora of Niue
 Dick Scott (1993) – Would a Good Man Die

Liên kết ngoài

Niuean Government official site
Niue Tourism
Niue Island.nu portal for the people of Niue
Open Directory Project - Niue  directory category
CIA World Factbook - Niue
Niue (Seafriends): history, geography, ecology, marine ecology, natural history, fish index, detailed maps (110pp)
Map of Niue
Environment Department
InvestNiue
Niue Companies Office
Niue Constitution Act 1974
Statistics Niue

Quốc gia Polynesia
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Đảo quốc
Lãnh thổ Tây Thái Bình Dương thuộc Anh
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Đại Dương
Quan hệ New Zealand-Thái Bình Dương
Khu dân cư thành lập thế kỷ 10
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1974
Vùng chim quan trọng của Niue
Quốc đảo nhỏ đang phát triển
Quốc gia Châu Đại Dương
Các nhà nước liên kết của New Zealand


title: Ecnomus pseudotenellus

text:
Ecnomus pseudotenellus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus