title: Costera

text:
Costera là một ’’comarca’’ trong tỉnh Valencia, Cộng đồng Valencian, Tây Ban Nha.

Các đô thị bên trong

L'Alcúdia de Crespins
Barxeta
Canals
Cerdà
Estubeny
La Font de la Figuera
Genovés
La Granja de la Costera
Llanera de Ranes
Llocnou d'En Fenollet
La Llosa de Ranes
Moixent/Mogente
Montesa
Novetlè/Novelé
Rotglà i Corberà
Torrella
Vallada
Vallès
Xàtiva

Tham khảo

Comarca của Cộng đồng Valencia

Địa lý tỉnh Valencia


title: Vieillespesse

text:
Vieillespesse là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Tham khảo

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Liên kết ngoài

 La commune de Vieillespesse
 Vieillespesse sur le site de l'Institut géographique national
 Vieillespesse sur le site de l'Insee
 Vieillespesse sur le site du Quid
 Localisation de Vieillespesse sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vieillespesse sur Mapquest

Vieillespesse


title: Priopus waterstradti

text:
Priopus waterstradti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Palpoxena abdominalis

text:
Palpoxena abdominalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Palpoxena


title: Kelhauri(chachai)

text:
Kelhauri(chachai) là một thị trấn thống kê (census town) của quận Shahdol thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kelhauri(chachai) có dân số 9502 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kelhauri(chachai) có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Kelhauri(chachai), 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Castelpoto

text:
Castelpoto là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 50 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 7 km về phía tây của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.450 người và diện tích là 11,8 km².

Castelpoto giáp các đô thị: Apollosa, Benevento, Campoli del Monte Taburno, Foglianise, Vitulano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunedicastelpoto.it/

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Microtropis sabahensis

text:
Microtropis sabahensis là một loài của thực vật thuộc họ Celastraceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Microtropis sabahensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Microtropis
Thực vật dễ tổn thương


title: Amastra tenuispira

text:
†Amastra tenuispira là một loài ốc đất thân mềm chân bụng có phổi hô hấp không khí thuộc họ Amastridae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Amastra tenuispira. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Amastra


title: IGN

text:
IGN (theo tên viết tắt của tên cũ của là Imagine Games Network)  là một trang web về phương tiện giải trítrò chơi video do IGN Entertainment Inc., một công ty con của Ziff Davis, Inc điều hành. Công ty có trụ sở tại quận SoMa San Francisco và do cựu tổng biên tập viên Peer Schneider lãnh đạo. Trang web IGN là sản phẩm trí tuệ của doanh nhân Chris Anderson và ra mắt vào ngày 29 tháng 9 năm 1996. Trang tập trung vào trò chơi, phim, truyền hình, truyện tranh, công nghệ và các phương tiện truyền thông khác. Ban đầu là một mạng lưới các trang web máy tính để bàn, IGN hiện cũng được phân phối trên các nền tảng di động, các chương trình trên Xbox và PlayStation, FireTV, Roku, thông qua YouTube, Twitch, Hulu và Snapchat.

Ban đầu, IGN là trang web hàng đầu của IGN Entertainment, một trang web sở hữu và vận hành một số trang web khác hướng đến sở thích, trò chơi và giải trí của người chơi, chẳng hạn như Rotten Tomatoes, GameSpy, GameStats, VE3D, TeamXbox, Vault Network, FilePlanet và AskMen. IGN đã được bán cho công ty xuất bản Ziff Davis vào tháng 2 năm 2013 và hiện hoạt động như một công ty con của J2 Global.

Lịch sử

Tháng 9 năm 1996, giám đốc điều hành xuất bản Jonathan Simpson-Bint thành lập trang mạng chuyên về nội dung trò chơi điện tử với tên Imagine Games Network, sau này là IGN, và bắt đầu như một trong năm trang web riêng lẻ của Imagine Media: N64.com (sau đổi tên thành ign64.com), PSXPower, Saturnworld, Next-Generation.com và Ultra Game Players Online. Imagine mở rộng trên các trang web được sở hữu và vận hành bằng cách tạo một mạng liên kết bao gồm một số trang dành cho người hâm mộ độc lập nhưPSX Nation.com, Sega-Saturn.com, Game Sages, và GameFAQs.

Năm 1998, mạng ra mắt một trang chủ mới, hợp nhất các trang web riêng lẻ dưới dạng các kênh hệ thống dưới thương hiệu IGN. Trang chủ  tổng hợp nội dung từ hơn 30 kênh khác nhau. Next-Generation và Ultra Game Players Online không thuộc sự hợp nhất này; U.G.P.O. đã giải thể với việc hủy bỏ tạp chí và Next-Generation được "tạm dừng" khi Imagine quyết định tập trung vào việc ra mắt thương hiệu Daily Radar, cũng tồn tại trong thời gian ngắn.

Tháng 2 năm 1999, PC Magazine vinh danh IGN là một trong những trang web tốt nhất, cùng với các đối thủ cạnh tranh là GameSpot và CNET Gamecenter. Cùng tháng đó, Imagine Media đã kết hợp một spin-off bao gồm IGN và các kênh liên kết của nó thành Affiliation Networks, trong khi Simpson-Bint vẫn ở công ty cũ. Đến tháng 9, công ty ra mắt một công ty truyền thông internet độc lập, đổi tên thành Snowball.com. Đồng thời, trang web giải trí nhỏ là The Den đã hợp nhất thành IGN và thêm những nội dung không chơi game vào trang mạng đang phát triển. Snowball đã tổ chức IPO vào năm 2000, nhưng loại bỏ hầu hết các tài sản khác của nó trong bong bóng dot-com. IGN chiếm ưu thế với số lượng khán giả ngày càng tăng và một dịch vụ đăng ký mới được thành lập có tên là IGN Insider (sau này là IGN Prime), dẫn đến việc cái tên "Snowball" bị biến mất và nhập thành IGN Entertainment vào ngày 10 tháng 5 năm 2002.

Tháng 6 năm 2005, IGN báo cáo có 24.000.000 khách truy cập mỗi tháng, với 4,8 triệu người dùng đã đăng ký thông qua tất cả các bộ phận của trang web. IGN nằm trong danh sách 500 trang web được truy cập nhiều nhất theo Alexa.

Tháng 9 năm 2005, đế chế kinh doanh đa phương tiện của Rupert Murdoch là News Corporation đã mua lại IGN với giá 650 triệu đô la Mỹ.

IGN đã kỷ niệm 10 năm thành lập vào ngày 12 tháng 1 năm 2008. IGN có trụ sở văn phòng tại Marina Point Parkway ở Brisbane, California, cho đến khi nó được chuyển đến một tòa nhà văn phòng nhỏ hơn gần AT&T Park tại San Francisco ngày 29 tháng 3 năm 2010.

Ngày 25 tháng 5 năm 2011, IGN đã bán bộ phận Direct2Drive cho Gamefly với số tiền không được tiết lộ.

Mua lại UGO, bán cho Ziff Davis
Năm 2011, IGN Entertainment đã mua lại đối thủ UGO Entertainment (chủ sở hữu 1Up.com) từ Hearst Corporation. Cuối cùng, News Corp đã lên kế hoạch loại bỏ IGN Entertainment như một công ty giao dịch công khai, tiếp tục một loạt các khoản thoái vốn cho các tài sản kỹ thuật số mà nó đã mua trước đó (bao gồm MySpace và Photobucket).

Ngày 4 tháng 2 năm 2013, sau một nỗ lực thất bại để loại bỏ IGN như một công ty riêng biệt thì News Corp. thông báo rằng họ đã bán IGN Entertainment cho công ty xuất bản Ziff Davis, gần đây đã được J2 Global mua lại. Chi tiết tài chính liên quan đến việc thương thảo không được tiết lộ. Trước khi bị UGO mua lại thì 1UP.com cũng từng thuộc sở hữu của Ziff Davis. Ngay sau khi mua lại, IGN ra thông báo sa thải nhân viên và đóng cửa GameSpy, 1UP.com và UGO để tập trung vào các thương hiệu hàng đầu là IGN và AskMen.

Công ty con và spin-off
Năm 1999 IGN đã mua lại trang web dành cho người hâm hộ trò chơi video nhập vai Vault Network.

Năm 2004 IGN thành lập GameStats, trang web tổng hợp đánh giá. GameStats bao gồm hệ thống xếp hạng "GPM" (Số liệu mức độ phổ biến của trò chơi) kết hợp điểm trung bình báo chí và điểm số game thủ, cũng như số lần truy cập trang cho trò chơi. Tuy nhiên, trang web không còn được cập nhật. Trang web dành cho người hâm mộ Xbox, TeamXbox và trang web trò chơi PC VE3D đã được mua lại vào năm 2003.

Năm 2005, IGN Entertainment sát nhập với GameSpy Industries. Việc sáp nhập cũng dẫn đến việc trang web tải xuống trò chơi FilePlanet gia nhập vào IGN; kể từ năm 2011, cả FilePlanet và trang web GameSpy vẫn hoạt động như các trang web liên quan đến trò chơi video. IGN Entertainment mua lại tạp chí trực tuyến AskMen chuyên về lối sống của đàn ông vào năm 2005.

Năm 2004, IGN đã mua trang tổng hợp đánh giá phê bình điện ảnh Rotten Tomatoes và năm 2010 rồi  bán trang web này cho Flixster.

Tháng 10 năm 2017, Humble Bundle thông báo đã bán lại cho IGN.

Hệ thống tính điểm

Thang đo gốc
Một thành viên của đội ngũ nhân viên IGN viết đánh giá cho một trò chơi và cho điểm số từ 0.1 đến 10.0, điều này được chỉ định theo gia số 0.1 và xác định mức độ trò chơi được khuyến nghị. Điểm số được đưa ra theo "các khía cạnh cá nhân của một trò chơi, như trình bày, đồ họa, âm thanh, lối chơi và sức hấp dẫn lâu dài". Mỗi trò chơi được cho một số điểm trong mỗi loại này, nhưng điểm tổng thể của trò chơi là một đánh giá độc lập, không phải là điểm trung bình của mỗi loại.

Thang điểm 20

Tháng 3 tháng 8 năm 2010, IGN thông báo trang web sẽ thay đổi sang thang điểm mới. Thay vì thang điểm 100, trong đó các trò chơi được ghi với gia số 0,1, tất cả các đánh giá trong tương lai sẽ sử dụng thang điểm 20 trong đó các trò chơi được ghi nhận với gia số 0,5. Trong cả hai hệ thống, điểm tối đa mà một trò chơi có thể nhận được là 10,0. Thay đổi điểm không hồi tố: tất cả các điểm trên các đánh giá được viết trước khi thay đổi sẽ giữ nguyên. Thay đổi này cũng không ảnh hưởng đến hệ thống tính điểm cho đánh giá của độc giả.

Thang điểm 100
Ngày 13 tháng 9 năm 2012, IGN đã tiết lộ một phần của định dạng đánh giá mới là tất cả các đánh giá trong tương lai sẽ lại tuân theo thang điểm 100, nhưng lần này không sử dụng số thập phân, có nghĩa là điểm 8,5 bây giờ sẽ là 85. Không giống như chuyển đổi trước đó sang thang điểm 20, thay đổi hệ thống tính điểm mới nhất này là hồi tố và tất cả các điểm đánh giá IGN trước đó sẽ được cập nhật để theo hệ thống mới. Mặc dù đã ra thông báo nhưng bài viết có một bổ sung ngắn sau khi phát hành; rằng sau nhiều cuộc thảo luận, họ đã quyết định giữ lại dấu thập phân trong tất cả các điểm sắp tới.

Chính sách đánh giá lại
Đầu năm 2014, IGN giới thiệu một chính sách mới, trong đó điểm đánh giá của trò chơi có thể được xem xét lại và cải thiện, với điều kiện là các bản cập nhật liên tục phải tạo thành một sự thay đổi đáng kể trong trò chơi so với thời điểm ra mắt trò chơi. Ví dụ về các trò chơi đã được đánh giá lại là League of Legends, Heroes of the Storm, Warframe, và Minecraft phiên bản bỏ túi.

Thang điểm 10
Tháng 1 năm 2020, IGN tiết lộ các đánh giá sẽ được hoàn nguyên theo thang điểm 10, từ 1 đến 10, nhận thấy rằng sự khác biệt tốt hơn của thang điểm 100 rất khó duy trì, trong khi thang điểm 10 vẫn sẽ trung thực với các đánh giá của nó và dễ dàng hơn để quảng bá.

Giải thưởng IGN 'Best of'

IGNs 'Best of' là một sự kiện cuối năm để tôn vinh các trò chơi, phim, chương trình truyền hình và truyện tranh hay nhất trong năm. Nhân viên của IGN sẽ chọn ra hạng nhất của mỗi hạng mục từ danh sách được đề cử, trong khi độc giả có thể bỏ phiếu trực tuyến để xác định giải thưởng 'Lựa chọn của công chúng' cho từng hạng mục.

Lĩnh vực khác
Cùng với các nội dung phổ biến trên trang web, IGN cũng xuất bản nhiều podcast khác nhau trên cả trang web và trên iTunes. Một số podcast bao gồm các chương trình hướng đến các hệ máy chơi game như "Podcast Beyond" tập trung vào PlayStation và "Podcast Unlocked" theo định hướng Xbox, "Nintendo Voice Chat" theo định hướng Nintendo và Game Scoop!, một podcast nơi nhiều biên tập viên thảo luận về tin tức và chủ đề xung quanh ngành công nghiệp trò chơi video.

Trang web theo khu vực
IGN có 28 phiên bản bằng 25 ngôn ngữ, tính đến năm 2021. Các công ty con của Ziff Davis điều hành các phiên bản US & Canada, UK & Ireland, và Australia & New Zealand với tất cả đều là xuất bản theo nhượng quyền. Từ năm 2006, IGN Entertainment bắt đầu tung ra các phiên bản trang web theo từng khu vực cho các quốc gia và khu vực khác nhau. Ban đầu, IGN mở các văn phòng mới bên ngoài Hoa Kỳ để hỗ trợ các trang web khu vực đó, nhưng sau đó IGN bắt đầu nhượng quyền thương hiệu như một phương tiện toàn cầu hóa mang lại hiệu quả hơn về mặt chi phí, trong đó công ty đã cấp phép cho các nhà xuất bản truyền thông khác nhau ở nhiều quốc gia sử dụng  thương hiệu IGN và tự quản lý các trang web khu vực. Các nhà xuất bản khu vực được cấp phép làm việc trên các máy chủ của riêng họ, mặc dù có thể liên kết với cơ sở dữ liệu trung tâm của IGN, nơi họ có thể nhập hoặc dịch bài viết và sử dụng video được tải lên trên các máy chủ của IGN sử dụng trình phát video được lưu trữ riêng của IGN.

IGN Pro League
Năm 2011, IGN ra mắt IGN Pro League, một mạch thể thao điện tử chuyên nghiệp để chạy các giải đấu cho StarCraft II: Wings of Liberty, ShootMania Storm và League of Legends. Ngày 6 tháng 3 năm 2013, chỉ vài tuần trước sự kiện, IGN đột ngột hủy bỏ trận chung kết IPL 6được tổ chức tại Las Vegas từ ngày 28 đến 31 tháng 3 và ngừng giải đấu. IGN chỉ ra rằng công ty không còn ở vị thế đủ để có thể cạnh tranh với số lượng sự kiện thể thao điện tử hiện đang được tổ chức. Ngày 8 tháng 4 năm 2013, Blizzard Entertainment thông báo đã mua lại nhân viên và tài sản của IPL từ IGN; nhân viên cũ được chỉ định lại để làm việc trên các sản phẩm thể thao điện tử trong nhà.

Tranh cãi

Cáo buộc đạo văn
Tháng 8 năm 2018, chủ sở hữu kênh YouTube Boomstick Gamin cáo buộc nhà phê bình Filip Miucin của IGN đã đạo văn đánh giá video của ông về trò chơi Dead Cells. Ngày 7 tháng 8, IGN đã thay thế đánh giá bằng một tuyên bố rằng các cây viết của họ "coi việc đạo văn là rất nghiêm trọng" và đang điều tra. Cuối ngày hôm đó, IGN tuyên bố rằng họ đã tìm thấy "sự tương đồng đáng kể" giữa các đánh giá, đã xin lỗi và thông báo đã cho Miucin thôi việc. Ngày 10 tháng 8, IGN xuất bản một đánh giá mới của Brandin Tyrrel, trong đó bao gồm một ghi chú của biên tập viên về việc xin lỗi một lần nữa và nói rằng "đánh giá này (và điểm số của nó) chỉ đại diện cho ý kiến của người mới ".

Trong một video chưa được báo cáo sau đó, Miucin đã trả lời rằng trong khi ông "hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì đã xảy ra", sự tương đồng này không phải là do cố ý. Trang web Kotaku đã tìm thấy sự tương đồng giữa các đánh giá khác của Miucin với Nintendo Life và Engadget, và tài liệu được đăng trên diễn đàn thảo luận trò chơi NeoGAF. Ngày 14 tháng 8, IGN tuyên bố sẽ xóa tất cả các công việc đang chờ xét duyệt của Miucin. Ngày 19 tháng 4 năm 2019, Miucin đã thừa nhận đạo văn và đưa ra lời xin lỗi trên kênh YouTube của ông.

Rút lại bài báo ủng hộ viện trợ Palestine

Trong cuộc khủng hoảng Israel-Palestine năm 2021, trang IGN chính đã đăng một bài báo vào ngày 14 tháng 5, kêu gọi độc giả quyên góp cho các tổ chức từ thiện giúp đỡ thường dân Palestine như Quỹ cứu trợ trẻ em Palestine và liên kết với báo cáo tin tức liên quan. Một lá cờ Palestine cũng được thêm vào bên cạnh logo IGN. Ngay sau khi bài báo được đăng lên, IGN Israel đã đưa ra tuyên bố trên phương tiện truyền thông xã hội lên án bài báo. Cờ Palestine bị thay thế bằng cờ Hội Chữ thập đỏ. Ngày 16 tháng 5, bài viết đã bị xóa và một tuyên bố được đưa ra trên tài khoản Twitter của IGN nói rằng thật sai lầm khi chỉ nêu một mặt của cuộc xung đột. Một phiên bản được đăng lại trên IGN Châu Phi có trụ sở tại Nam Phi cũng đã bị xóa. Ngày 17 tháng 5, hơn 60 thành viên của đội ngũ nhân viên của IGN đã ký một bức thư ngỏ lên án việc xóa bài viết vì đi ngược lại quyền tự do biên tập và chính sách của trang web về việc rút lại hoặc sửa bài viết, cũng như thiếu giao tiếp với nhân viên IGN. IGN đã khôi phục bài viết vào ngày 24 tháng 8 dưới một tiêu đề mới bên cạnh tuyên bố chính thức hóa về các chính sách biên tập mới.

Truyền hình và phim
 100 Girls (2000)
 Gamer Nation (2003–)
 Bill Fillmaff's Secret System (2006 Video)
 Game Scoop! (2006–)
 IGN Originals (2008–)
 IGN Daily Fix (2009–)
 Up at Noon with Greg Miller (2012–)
 Cheap Cool Crazy (2012–)
 IGN Presents (2012–)
 Castlevania: Hymn of Blood (2012–)
 IGN Live (2012–)
 Project: SERA (2013–)
 Not Another Zombie Apocalypse (2013–)
 Dave Gorman: Modern Life Is Goodish: Badgers Don't Vote (2013)
 Assassin's Creed 4: Making Black Flag (2013–)
 9 Reasons We're Excited for Destiny (2013 Video)
 Optimus Prime in Titanfall (2014 Video)
 Making Assassin's Creed Unity: A New Beginning (2014)
 Fast to the Future (2015 Video)
 Star Wars on Netflix (2016 Video)
 IGN Access NYCC Cosplay (2016–2017)
 The 20th Annual D.I.C.E. Awards (2017 TV Special)
 IGN Now (2019-) Developers React to Speedruns (2019-)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website đánh giá trò chơi điện tử
Website
Dịch vụ lưu trữ blog
Mạng lưới đa kênh


title: Hyposmocoma veterella

text:
Hyposmocoma veterella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai. Loài địa phương ở Halemanu, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Melissodes leprieuri

text:
Melissodes leprieuri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Blanchard mô tả khoa học năm 1849.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1849


title: Aphthonoides keralaensis

text:
Aphthonoides keralaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doeberl miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Aphthonoides


title: Dịch hạch

text:
Dịch hạch (plague) là một loại bệnh do vi khuẩn Yersinia pestis hình que thuộc họ Enterobacteriaceae gây ra. Từ nguyên của từ "plague" được cho là đến từ plāga Latin ("vết thương") và plangere ("tấn công, đánh"), cf. Plage Đức ("phá hoại").

Tùy theo nhiễm trùng phổi, hoặc điều kiện vệ sinh, dịch hạch có thể lây lan trong không khí, bằng cách tiếp xúc trực tiếp, hoặc ít khi bị ô nhiễm thức ăn chưa chế biến. Các triệu chứng của bệnh dịch hạch phụ thuộc vào các khu vực mà vi khuẩn tập trung gây nên bên các bộ phận nhiễm trùng ở mỗi người: bệnh dịch hạch ở hạch lympho, bệnh dịch hạch nhiễm khuẩn huyết trong mạch máu, bệnh dịch hạch khí phổi ở phổi.

Trước kia dịch hạch là bệnh nan y, nhưng ngày nay nó có thể được chữa khỏi với tỷ lệ thành công cao nếu phát hiện sớm. Bệnh dịch hạch vẫn còn phổ biến ở một số vùng sâu vùng xa trên thế giới.

Cho đến tháng 6 năm 2007, dịch hạch là một trong ba bệnh dịch đặc biệt báo cáo với Tổ chức Y tế Thế giới (cùng với cholera và sốt vàng). Loại vi khuẩn này được đặt theo tên của nhà nghiên cứu sinh học người Pháp - Thụy Sĩ Alexandre Yersin, người đã khám phá ra nó. Căn bệnh đã gây nhiều trận dịch bệnh kinh hoàng với tỉ lệ tử vong rất cao trong lịch sử nhân loại (nếu không được điều trị, tử vong ở thể hạch là 75%, ở thể nhiễm khuẩn huyết và thể phổi là gần 100%), như là trận Đại dịch hạch (1665 ở Anh với 60.000 người chết) và Cái chết Đen (giữa thế kỷ 14, giết chết khoảng 1/3 dân số châu Âu tức là 25 triệu người). Việc sử dụng dịch tễ học của thuật ngữ dịch hạch hiện đang được áp dụng cho bất kỳ viêm bọt nào gây ra do nhiễm trùng với Y. pestis. Về mặt lịch sử, việc sử dụng thuật ngữ bệnh dịch hạch đã được áp dụng cho các bệnh truyền nhiễm nói chung. Các tên khác đã được sử dụng để mô tả bệnh này, chẳng hạn như Black Scourge và Cái chết Đen; cái tên thứ hai hiện nay được sử dụng chủ yếu bởi các học giả để mô tả những trận đại dịch do bệnh gây ra.

Nguyên nhân
Việc truyền Y. pestis tới cá thể không bị nhiễm bệnh có thể thực hiện được bằng bất kỳ phương tiện nào sau đây:
Giọt tiếp xúc - ho hay chất nhầy mũi vào người khác.
Tiếp xúc trực tiếp - chạm vào người bị bệnh, kể cả khi tiếp xúc tình dục.
Tiếp xúc gián tiếp - thường là bằng cách chạm vào đất bị ô nhiễm hoặc bề mặt bị ô nhiễm.
Lây truyền qua không khí - nếu vi sinh vật có thể tồn tại trong không khí trong thời gian dài.
Truyền qua đường miệng - thường là từ thức ăn bị ô nhiễm hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.
Sự lây truyền qua sinh vật - do côn trùng hoặc các động vật khác thực hiện.
Yersinia pestis lây truyền trong các hồ chứa động vật, đặc biệt là ở loài gặm nhấm, trong các vùng ở tất cả các lục địa ngoại trừ Úc. Các khu vực tự nhiên của bệnh dịch hạch nằm trong một vành đai rộng ở vĩ độ nhiệt đới và cận nhiệt đới và phần ấm hơn của vĩ độ ôn đới trên toàn cầu, giữa hai đường 55 độ Bắc và 40 độ Nam.

Trái ngược với thông tin phổ biến, chuột không trực tiếp bắt đầu sự lây lan của bệnh dịch hạch. Nó chủ yếu là một bệnh trong bọ chét (Xenopsylla cheopis) làm nhiễm bệnh cho chuột, làm cho chuột trở thành nạn nhân đầu tiên của bệnh dịch hạch. Nhiễm trùng ở người xảy ra khi một người bị cắn bởi một con bọ chét hoặc bị cắn bởi một loài gặm nhấm mà chính nó đã bị nhiễm trùng bởi vết cắn của một con bọ mang bệnh. Các vi khuẩn nhân lên trong bọ chét, gắn bó với nhau để tạo thành một phiến chặn dạ dày của nó và làm cho nó đói. Bọ chét cắn một cá thể chủ và vẫn tiếp tục hút máu, mặc dù nó không thể ngăn được cơn đói của nó, và con bọ chét có thể sẽ chuyển sang hút máu ở một vật chủ khác. Theo vết cắn, các vi khuẩn bệnh dịch hạch lây nhiễm vào một cá thể mới, cứ như vậy trước khi con bọ chét chết đói. Sự bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng thường xảy ra do các vụ dịch bệnh khác ở loài gặm nhấm, hoặc sự gia tăng dân số của động vật gặm nhấm.

Năm 1894, hai nhà nghiên cứu vi khuẩn, Alexandre Yersin của Pháp và Kitasato Shibasaburō của Nhật Bản, đã phân lập được vi khuẩn ở Hồng Kông, nơi diễn ra trận đại dịch thứ ba. Mặc dù cả hai nhà điều tra đã báo cáo kết quả của họ, một loạt các tuyên bố mập mờ và mâu thuẫn của Kitasato cuối cùng đã dẫn đến việc chấp nhận Yersin là người phát hiện ra vi khuẩn. Yersin đã đặt tên nó là Pasteurella pestis để tôn vinh Viện Pasteur, nơi ông làm việc, nhưng năm 1967 nó đã được chuyển sang một chi mới, đổi tên thành Yersinia pestis để tôn vinh Yersin. Yersin cũng lưu ý rằng những con chuột này bị ảnh hưởng bởi dịch hạch không chỉ trong các vụ dịch bệnh dịch mà còn thường xảy ra trước những vụ dịch như thế ở người, và dịch bệnh này đã được nhiều người dân địa phương coi là bệnh của chuột: người dân ở Trung Quốc và Ấn Độ khẳng định rằng khi một số lớn chuột đã được tìm thấy đã chết, dịch bệnh bùng phát ngay sau đó.

Năm 1898, nhà khoa học người Pháp Paul-Louis Simond (người cũng đã đến Trung Quốc để chống lại đại dịch thứ ba) đã phân lập rầy, chim chóc gây bệnh. Ông đã lưu ý rằng nhiều người bị bệnh đã không tiếp xúc gần gũi với nhau để mắc căn bệnh này. Ở Vân Nam, Trung Quốc, người dân sẽ chạy trốn khỏi nhà ngay khi nhìn thấy chuột chết, và trên đảo Formosa (Đài Loan), người dân đã xem xét việc xử lý những con chuột chết làm tăng nguy cơ mắc bệnh dịch hạch. Những quan sát này khiến ông nghi ngờ rằng bọ chét có thể là một yếu tố trung gian trong việc truyền bệnh dịch hạch, vì người ta mắc bệnh dịch hạch chỉ khi họ tiếp xúc với chuột chết gần đây, những con chết cách đây chưa đầy 24 giờ. Trong một thử nghiệm cổ điển hiện nay, Simond đã chứng minh làm thế nào một con chuột khỏe mạnh chết vì bệnh dịch hạch sau khi con bọ chét đã bám lấy nó.

Bệnh học

Bệnh dịch hạch thể hạch (bubonic)
Khi một con bọ cắn một người và gây ô nhiễm vết thương, bệnh dịch hạch mang vi khuẩn được đưa vào mô. Y. pestis có thể sinh sản bên trong các tế bào, do đó, ngay cả khi thực bào, chúng vẫn có thể sống sót. Một khi trong cơ thể, vi khuẩn có thể xâm nhập vào hệ thống bạch huyết. Vi khuẩn bệnh dịch hạch tiết ra một số độc tố, một trong số đó được biết đến là gây ra sự phong bế beta-adrenergic nguy hiểm. Y. pestis lây lan qua các mạch bạch huyết của người bị nhiễm bệnh cho đến khi nó đạt đến một hạch bạch huyết, nơi nó kích thích viêm sưng tấy nghiêm trọng gây ra các hạch bạch huyết để mở rộng phạm vi sinh sống. Các hạch lympho sưng lên tạo thành những bong bóng đặc trưng liên quan đến bệnh. Nếu nút bạch huyết bị quá tải, nhiễm trùng có thể xâm nhập vào máu, gây ra bệnh dịch hạch lần thứ hai và nếu phổi bị xâm hại, nó có thể gây ra bệnh nhiễm trùng máu dịch hạch.

Bệnh dịch hạch thể máu (septicemic)
Lymphatics cuối cùng chảy vào máu, do đó, vi khuẩn bệnh dịch hạch có thể đi vào máu và đi đến hầu như bất kỳ phần nào của cơ thể. Trong bệnh nhiễm trùng huyết, các vi khuẩn endotoxin gây ra đông máu nội mạch lan ra (DIC), gây ra các cục máu nhỏ trên khắp cơ thể và có thể gây ra hoại tử vì thiếu máu cục bộ (do các cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu). DIC còn dẫn đến kết quả là cạn kiệt nguồn làm đông máu của cơ thể, do đó người bệnh không còn kiểm soát được sự chảy máu. Vậy nên, có chảy máu vào da và các cơ quan khác, có thể gây phát ban đỏ và màu đen, chảy máu hoại huyết (ho hoặc nôn mửa ra máu). Thường sẽ có những vết sưng trên da trông giống như côn trùng cắn; chúng thường đỏ, và đôi khi trắng ở giữa.

Nếu không chữa trị kịp thời, bệnh dịch hạch thể máu sẽ gây hoại tử và thường gây tử vong. Điều trị sớm bằng kháng sinh làm giảm tỉ lệ tử vong xuống còn 4 đến 15%. Dạng bệnh này diễn tiến rất nhanh, người bệnh thường chết trong cùng một ngày khi các triệu chứng xuất hiện lần đầu tiên.

Bệnh dịch hạch thể phổi (pneumonic)

Hình thức viêm phổi gây ra do nhiễm trùng phổi. Nó gây ra ho và hắt hơi, do đó tạo ra các giọt không khí chứa các tế bào vi khuẩn và có khả năng lây nhiễm sang người hít phải chúng. Thời kỳ ủ bệnh dịch hạch là ngắn, thường là từ hai đến bốn ngày, nhưng đôi khi chỉ cần vài giờ. Các dấu hiệu ban đầu không thể phân biệt được với một số bệnh hô hấp khác; chúng bao gồm nhức đầu, suy nhược, ho ra máu hoặc hematemesis (chứng ngứa hoặc nôn mửa máu). Quá trình tiến triển nhanh chóng; trừ khi được chẩn đoán và điều trị sớm, thường trong vòng vài giờ, tử vong có thể kéo dài trong một đến sáu ngày; ở những trường hợp không điều trị thì tử vong có tỉ lệ gần 100%.

Dịch hạch ở hầu
Đây là một dạng không phổ biến của bệnh dịch hạch tương tự như viêm amiđan được phát hiện trong trường hợp tiếp xúc gần gũi của bệnh nhân với các dạng bệnh dịch hạch khác.

Bệnh dịch hạch màng não
Hình thức bệnh dịch hạch xảy ra khi vi khuẩn vượt qua hàng rào máu-não, dẫn đến viêm màng não nhiễm trùng.

Các hình thức lâm sàng khác
Có một vài biểu hiện hiếm hoi khác của bệnh dịch hạch, bao gồm bệnh dịch hạch không triệu chứng và bệnh dịch hạch. Nhiễm trùng da cam đôi khi dẫn đến nhiễm trùng da và mô mềm, thường quanh chỗ cắn của bọ chét.

Phòng ngừa
Do bệnh dịch hạch ở hầu hết các nơi trên thế giới thì không cần chủng ngừa trừ những người có nguy cơ cao bị phơi nhiễm, cũng như đối với những người sống trong các khu vực có dịch hạch kinh niên, có nghĩa là nó xảy ra ở mức bình thường và có thể đoán trước ở quần thể và các khu vực, chẳng hạn như miền tây Hoa Kỳ. Nó thậm chí không được chỉ định cho hầu hết các du khách đến các quốc gia với các trường hợp được báo cáo gần đây đã được báo cáo, khi đó việc du lịch của họ sẽ được giới hạn ở khu vực thành thị với các khách sạn hiện đại. CDC chỉ đề nghị chủng ngừa cho: tất cả nhân viên phòng thí nghiệm và nhân viên hiện trường đang làm việc với các sinh vật Y. pestis kháng thuốc kháng sinh; người tham gia thử nghiệm aero với Y. pestis; và người tham gia vào các hoạt động thực địa tại các khu vực có dịch hạch thể ở nơi không thể tiếp xúc với phơi nhiễm (như một số khu vực thiên tai).Tổng quan có hệ thống của Tổ chức Cochrane đã không tìm ra chất lượng đủ để đưa ra bất kỳ tuyên bố nào về hiệu quả của văcxin. Waldemar Haffkine, một bác sĩ làm việc ở Bombay, Ấn Độ, là người đầu tiên phát minh ra và thử nghiệm một loại văcxin phòng bệnh dịch hạch vào năm 1897. Xem thêm: Vắc-xin bệnh dịch hạch.

Điều trị
Nếu được chẩn đoán kịp thời, các dạng bệnh dịch hạch khác nhau thường đáp ứng cao với liệu pháp kháng sinh. Thuốc kháng sinh thường sử dụng là streptomycin, chloramphenicol và tetracycline. Trong số các loại thuốc kháng sinh thế hệ mới, gentamicin và doxycycline đã chứng minh hiệu quả trong điều trị đơn trị bệnh dịch hạch.

Gần đây xuất hiện các vi khuẩn bệnh dịch hạch có thể chịu được thuốc kháng sinh, và một lần nữa căn bệnh trở thành một mối đe dọa sức khỏe lớn. Một trường hợp có dạng vi khuẩn chống được thuốc kháng sinh đã được tìm thấy ở Madagascar vào năm 1995. Sự bùng phát thêm ở Madagascar được báo cáo vào tháng 11 năm 2014.

Dịch tễ học

1994 dịch ở Surat, Ấn Độ
Bài chi tiết: Dịch bệnh dịch hạch ở Surat năm 1994

Năm 1994, có một dịch bệnh dịch hạch ở tỉnh Surat, Ấn Độ đã gây ra 52 ca tử vong và trong một cuộc di cư nội bộ rộng khoảng 300.000 người, người đã trốn chạy vì sợ kiểm dịch. Sự kết hợp của mưa gió lớn và các ống cống bị tắc nghẽn đã dẫn đến lũ lụt khổng lồ gây ra tình trạng mất vệ sinh và một số xác động vật chưa được xác định rõ ràng. Người ta tin rằng tình trạng này làm cho dịch này trở nên trầm trọng.

Có một nỗi lo sợ lan rộng rằng người dân ở khu vực này có thể lây lan sang các vùng khác của Ấn Độ và thế giới, nhưng giả thiết đó đã được bác bỏ, có lẽ là kết quả của sự đáp ứng y tế công cộng hiệu quả do các cơ quan y tế Ấn Độ. Một số nước, đặc biệt là các nước vùng Vịnh gần đó, đã thực hiện bước hủy bỏ một số chuyến bay và tạm dừng chuyến hàng từ Ấn Độ.

Giống như Cái chết đen lan rộng khắp châu Âu thời trung cổ, một số câu hỏi vẫn chưa được giải đáp về dịch bệnh 1994 ở Surat. Các câu hỏi ban đầu về việc đó là một dịch bệnh dịch hạch phát sinh vì các cơ quan y tế Ấn Độ không thể nuôi Yersinia pestis để nghiên cứu, nhưng điều này có thể là do các quy trình phòng thí nghiệm đang ở chất lượng kém. Tuy nhiên, một số bằng chứng cho thấy đó là một dịch bệnh dịch hạch: xét nghiệm máu cho Yersinia là dương tính, một số cá thể cho thấy các kháng thể chống lại Yersinia và các triệu chứng lâm sàng được hiển thị bởi những người bị ảnh hưởng đều phù hợp với bệnh dịch hạch.

Các trường hợp khác hiện tại
Vào ngày 31 tháng 8 năm 1984, các Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh đã báo cáo trường hợp bệnh dịch hạch ở Claremont, California. CDC tin rằng bệnh nhân, một bác sĩ thú y, đã mắc bệnh dịch hạch từ một con mèo hoang. Vì con mèo không có trong quá trình hoại tử nên điều này không thể khẳng định được.
Từ năm 1995 đến năm 1998, hàng năm dịch bệnh dịch hạch đã được chứng kiến ở Mahajanga, Madagascar.
Trong năm 1995, dịch hạch đã được khẳng định tại Hoa Kỳ từ 9 tiểu bang miền tây. Hiện nay, 5 đến 15 người ở Hoa Kỳ được ước tính bắt bệnh mỗi năm - thường là ở các tiểu bang phương tây. Vật lây truyền bệnh được cho là con chuột. Ở Mỹ, khoảng một nửa số ca tử vong do dịch hạch kể từ năm 1970 xảy ra ở bang New Mexico.
Tháng 2 năm 2002, một đợt dịch hạch nhỏ xảy ra ở quận Shimla thuộc bang Himachal Pradesh, miền bắc Ấn Độ.
Vào tháng 11 năm 2002, một cặp vợ chồng ở bang New Mexico, Mỹ đã mắc bệnh dịch hạch khi đang đi thăm New York sau khi bị các con bọ chét nhiễm bệnh ở nhà. Cả hai đều được điều trị bằng thuốc kháng sinh, nhưng người chồng đã phát triển bệnh dịch hạch thể hoại tử ở hai chân dưới đầu gối. Sau khi hôn mê kéo dài 3 tháng, bệnh nhân vẫn sống sót.
Vào ngày 19 tháng 4 năm 2006, CNN News và những người khác báo cáo trường hợp bệnh dịch ở Los Angeles, California, trường hợp đầu tiên được báo cáo tại thành phố này từ năm 1984.
Vào tháng năm 2006, KSL Newsradio báo cáo một trường hợp bệnh dịch hạch được tìm thấy trong chuột đồng chết và sóc tại Cầu Đài tưởng niệm Quốc gia, cách khoảng 40 dặm (64 km) về phía tây thành phố Blanding ở San Juan County, Utah.
Tháng 5 năm 2006, các phương tiện truyền thông của bang Arizona đã báo cáo một trường hợp dịch hạch tìm thấy trong một con mèo.
Tháng 6 năm 2006, một trăm người chết do bệnh dịch hạch gây ra đã được báo cáo ở quận Ituri thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo. Việc kiểm soát dịch bệnh rất khó khăn do xung đột đang diễn ra ở Cộng hòa Dân Chủ Congo.
Theo báo cáo tháng 9 năm 2006, ba con chuột bị nhiễm trùng Yersinia pestis dường như đã biến mất khỏi phòng thí nghiệm của Viện Nghiên cứu Y tế Công Cộng, nằm trong khuôn viên trường Đại học Y khoa và Nha khoa New Jersey, nơi tiến hành nghiên cứu chống khủng bố sinh học cho chính phủ Hoa Kỳ.
Vào ngày 16 tháng 5 năm 2007, một chú khỉ mũ trùm đầu 8 tuổi ở vườn thú Denver đã chết vì bệnh dịch hạch. Năm con sóc và một con thỏ cũng được tìm thấy đã chết trong vườn sở thú và được kiểm tra dương tính với căn bệnh này.
Vào ngày 5 tháng 6 năm 2007 tại Torrance, New Mexico, một phụ nữ 58 tuổi bị bệnh dịch hạch.
Vào ngày 2 tháng 11 năm 2007, Eric York, một nhà sinh vật học động vật hoang dã 37 tuổi thuộc Chương trình Bảo tồn Chim Mèo của Tổ chức Bảo tồn Gia đình và Quỹ Bảo tồn Felidae, đã chết ở nhà tại Vườn Quốc gia Grand Canyon. Vào ngày 27 tháng 10, York đã nghi ngờ một con sư tử núi có thể đã chết vì bệnh này và ba ngày sau đó York đã phàn nàn về các triệu chứng giống như cúm và mệt mỏi. Ông đã được điều trị tại một phòng khám địa phương nhưng không được chẩn đoán mắc bệnh nặng. Phát hiện ra cái chết của ông ta gây ra một sự sợ hãi về sức khoẻ, với các quan chức tuyên bố ông có thể đã chết vì bệnh dịch hantavirus và 49 người tiếp xúc với York đã được điều trị kháng sinh mạnh. Không ai trong số họ bị ốm. Kết quả khám nghiệm tử thi phát hành vào ngày 9 tháng 11, khẳng định sự có mặt của Y. pestis trong cơ thể, xác nhận bệnh dịch hạch là nguyên nhân tử vong.
Vào tháng 1 năm 2008, ít nhất 18 người đã chết vì bệnh dịch hạch ở Madagascar.
Vào ngày 16 tháng 6 năm 2009, các nhà chức trách Libya đã báo cáo một ổ dịch hạch ở Tobruk, Libya. 16-18 ca bệnh được báo cáo, trong đó có 1 ca tử vong.
Vào ngày 2 tháng 8 năm 2009, các nhà chức trách Trung Quốc đã kiểm dịch thành phố Ziketan, huyện Xinghai thuộc quận tự trị Tây Tạng Hải Nam, tỉnh Thanh Hải (tây bắc Trung Quốc) sau khi dịch hạch gây ra bệnh viêm phổi. Khi viết bài này, ba người đã chết và mười người nữa đang ốm, đang được điều trị tại bệnh viện.
Vào ngày 13 tháng 9 năm 2009, Tiến sĩ Malcolm Casadaban qua đời sau một lần phơi nhiễm phòng thí nghiệm ngẫu nhiên với một dòng virus suy yếu. Điều này là do bệnh hemochromatosis di truyền thừa của ông (tình trạng thừa sắt). Ông là Phó Giáo sư về Di truyền học phân tử và Tế bào Sinh học và Sinh học Vi khuẩn tại Đại học Chicago.
Vào ngày 1 tháng 7 năm 2010, có 8 trường hợp dịch hạch Bubonic được báo cáo ở người ở Quận Chicama, Peru. Một người đàn ông 32 tuổi bị ảnh hưởng, cũng như ba chàng trai và bốn cô gái tuổi từ 8 đến 14. 425 ngôi nhà đã được khử trùng và 1210 con lợn guinea, 232 con chó, 128 con mèo và 73 con thỏ đã được điều trị chống lại bọ chét trong một nỗ lực để ngăn chặn dịch.
Vào ngày 3 tháng 5 năm 2012, một con sóc đất bị mắc kẹt trong quá trình thử nghiệm thường lệ tại một khu cắm trại nổi tiếng trên núi Palomar ở quận San Diego, bang California, Mỹ. Con sóc được xét nghiệm dương tính với vi khuẩn bệnh dịch hạch.
Vào ngày 2 tháng 6 năm 2012, một người đàn ông ở Crook County, Oregon, cố gắng giải cứu một con mèo bị nghẹn một con chuột, người này bị cắn và bị nhiễm bệnh dịch hạch. [51]
Vào ngày 16 tháng 7 năm 2013, một chú sóc bị mắc kẹt ở Khu cắm trại Table Mountain của Khu rừng Quốc gia ở Angeles được kiểm tra dương tính với bệnh dịch hạch, thúc đẩy một lời khuyên về sức khoẻ và đóng cửa khu cắm trại, trong khi các nhà điều tra đã thử nghiệm những con sóc khác và quét bụi trên khu vực cho những con bọ chét nhiễm bệnh. [52]
Vào ngày 26 tháng 8 năm 2013, Temir Isakunov (một thiếu niên) đã chết vì bệnh dịch hạch ở phía bắc Kyrgyzstan.
Tháng 12 năm 2013 báo cáo dịch bệnh dịch hạch ở 5 trong số 112 huyện của Madagascar, được cho là do các đám cháy lớn khiến chuột nhốt vào các thị trấn.
Vào ngày 13 tháng 7 năm 2014, một người đàn ông Colorado được chẩn đoán mắc bệnh viêm phổi.
Vào ngày 22 tháng 7 năm 2014, thành phố Yumen, Trung Quốc bị phong toả và 151 người bị cách ly sau khi một người đàn ông chết vì bệnh dịch hạch.
Vào ngày 21 tháng 11 năm 2014, Tổ chức Y tế Thế giới đã báo cáo rằng đã có 40 người chết và 80 người khác bị nhiễm trên đảo Madagascar, với vụ tai nạn đầu tiên được biết đến vào cuối tháng 8 năm 2014.

Vào ngày 22 tháng 5 năm 2015 của Idaho Sở Y tế và Phúc lợi báo cáo tìm bệnh dịch hạch ở sóc đất chết trong 24 nơi ở phía nam Boise trong một khu vực gần tròn khoảng 45 dặm (72 km) trên. Vào ngày 27 tháng 5 năm 2016, Bộ đã báo cáo thêm nhiều con sóc sống trên đất liền chết vì bệnh dịch hạch ở cùng khu vực. [60] Vào tháng 12, sáu con mèo - năm con ở vùng Boise, ở phía tây nam Idaho, và một ở phía Đông Nam của tiểu bang - bị phát hiện có bệnh dịch hạch. Bốn trong số các con mèo chết; hai người còn lại được điều trị bằng kháng sinh. Không có trường hợp nào được báo cáo ở người. Các cơ quan y tế đang cảnh báo mọi người tránh xa khu vực bị ảnh hưởng và đưa ra lời khuyên về phòng ngừa lây nhiễm ở người và vật nuôi.
Tại New Mexico, bốn người được chẩn đoán mắc dịch hạch vào năm 2015; một người chết. Năm 2016, bốn người khác được chẩn đoán và tất cả đều được điều trị thành công. Theo Paul Ettestad thuộc sở y tế công cộng New Mexico, ba loài khác được chẩn đoán vào cuối tháng 6 năm 2017. Thực vật như cây pinyon và cây bách xù được cho là hỗ trợ cho động vật gặm nhấm như con chó đồng cỏ và sóc đá, cùng với bọ chét của chúng. Cũng vậy, vật nuôi có thể mang lại bọ chét khỏi loài gặm nhấm chết, ông nói. CDC chỉ ra rằng trong thế kỷ qua, bệnh dịch hạch ở Hoa Kỳ đã phổ biến nhất ở các khu vực phía bắc New Mexico, tây bắc Arizona và miền nam Colorado.

Lịch sử
Thông tin thêm: Lịch trình bệnh dịch hạch

Cổ xưa
Cấu trúc gen của Y. pestis đã được phát hiện trong các mẫu khảo cổ của răng của bảy người thời đại đồ đồng từ 5.000 năm trước (3.000 TCN), trong nền văn hoá Afanasievo ở Siberia, văn hóa Corded Ware ở Estonia, văn hóa Sintashta ở Nga, Unetice văn hoá Ba Lan và nền văn hoá Andronovo ở Siberia.

Y. pestis đã tồn tại ở lục địa Á - Âu trong Thời đại đồ đồng. Ước tính tuổi của tổ tiên gần đây nhất của tất cả các chủng Y. pestis ước tính là 5.783 năm trước đây. Chất độc chuột Yersinia (ymt) cho phép vi khuẩn lây nhiễm từ bọ chét, sau đó có thể truyền bệnh dịch hạch. Các phiên bản tổ tiên của Y. pestis không có gen ymt, nó chỉ được phát hiện trong một mẫu vật được định cỡ 951 TCN. Các ghi chép từ thời Amarna và Mursili II đã mô tả sự bùng phát của một căn bệnh ở nước Hittites, mặc dù một số nguồn hiện đại nói nó có thể là bệnh sốt do thỏ. Sách đầu tiên của Samuel mô tả một vụ dịch có thể xảy ra ở Philistia, và bản Septuagint nói nó là do "sự tàn phá của chuột".
Trong năm thứ hai của cuộc chiến Peloponnesian (430 TCN), Thucydides đã mô tả một căn bệnh dịch được bắt đầu ở Ethiopia, lan qua Ai Cập và Libya, sau đó đến thế giới Hy Lạp. Trong bệnh dịch thành Athens, thành phố này đã mất khoảng 1/3 dân số, bao gồm cả Pericles. Các sử gia hiện đại không đồng ý về việc liệu bệnh dịch hạch có là một yếu tố quan trọng trong việc Athen thất bại trong cuộc chiến tranh này. Mặc dù bệnh dịch này từ lâu đã được coi là do dịch hạch, nhiều học giả hiện đại tin rằng bệnh sốt thương hàn, bệnh đậu mùa hay bệnh sởi có thể phù hợp hơn với những mô tả còn sót lại. Một nghiên cứu gần đây về DNA tìm thấy trong bột giấy nha khoa của các nạn nhân bị bệnh dịch cho thấy thương hàn đã thực sự có trách nhiệm.

Vào thế kỷ thứ nhất, Rufus ở Ephesus, một nhà giải phẫu học người Hy Lạp, đề cập đến một vụ bùng phát dịch hạch ở Libya, Ai Cập và Syria. Ông ghi nhận các bác sĩ của Alexandria tên là Dioscorides và Posidonius mô tả các triệu chứng bao gồm sốt cấp tính, đau, kích động, và mê sảng. Vết sưng tấy lớn, cứng - phát triển phía sau đầu gối, xung quanh khuỷu tay, và "ở những nơi bình thường". Số người chết vì những người bị nhiễm bệnh rất cao. Rufus cũng viết rằng những vết sưng tấy tương tự đã được báo cáo bởi một Dionysius Curtus, người có thể đã thực hành y học ở Alexandria vào thế kỷ thứ ba trước Công nguyên. Nếu điều này là chính xác, thế giới Địa Trung Hải phía Đông có lẽ đã quen thuộc với bệnh dịch hạch ở giai đoạn sớm.

Vào thế kỷ thứ hai, bệnh dịch Antonine, được đặt tên theo tên gia đình của hoàng đế La Mã Marcus Aurelius và Antoninus, và còn được gọi là bệnh dịch hạch của Galen, tên vị bác sĩ đã ghi lại thông tin về căn bệnh này, thực ra có thể là bệnh đậu mùa. Galen đã ở Rôma khi nó xảy ra vào năm 166 sau Công Nguyên, và cũng có mặt vào mùa đông 168-169 trong một vụ bùng phát dịch bệnh giữa các doanh trại quân đội đóng tại Aquileia. Ông đã có kinh nghiệm về bệnh dịch, và đã đề cập đến nó rất dài, và mô tả các triệu chứng và điều trị của ông về nó. Thật không may, tài liệu tham khảo của ông là rải rác và ngắn gọn. Theo Barthold Georg Niebuhr, "bệnh dịch này phải có sức tàn phá đáng kinh ngạc, nó đã lôi đi vô số nạn nhân. Thế giới cổ đại không bao giờ hồi phục sau cơn bùng phát bệnh dịch mà nó viếng thăm dưới thời trị vì của M. Aurelius". Tỉ lệ tử vong của bệnh dịch hạch là 70-80%; sự bùng phát vào các năm 165 - 168 có lẽ đã gây ra khoảng 3,5 đến 5 triệu người chết. Otto Seek tin rằng hơn một nửa số dân cư của đế chế La Mã đã thiệt mạng. JF Gilliam tin rằng bệnh dịch Antonine có thể gây tử vong nhiều hơn bất kỳ bệnh dịch nào khác trong đế chế trước giữa thế kỷ thứ 3.

Các vụ dịch bệnh trung cổ và hậu trung cổ
Các ổ dịch địa phương của dịch hạch được chia thành 3 đại dịch bệnh dịch, trong đó ngày bắt đầu và ngày kết thúc tương tự với nhau và sự phân bố của một số đợt dịch cho cả hai đại dịch vẫn đang được thảo luận. Theo Joseph P. Byrne từ Đại học Belmont, các đại dịch là:
đại dịch bệnh dịch đầu tiên từ 541 đến 750, lan rộng từ Ai Cập đến Địa Trung Hải (bắt đầu với bệnh dịch Justinian) và Tây Bắc Châu Âu.
đại dịch bệnh dịch thứ hai từ 1345 đến 1840, lan rộng từ Trung Á đến Địa Trung Hải và châu Âu (bắt đầu với Cái Chết Đen), và có lẽ cũng lan đến Trung Quốc.
đại dịch dịch hạch thứ ba từ năm 1866 đến những năm 1960, lan rộng từ Trung Quốc đến các nơi khác trên thế giới, đặc biệt là Ấn Độ và Bờ Tây Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, cái chết Đen cuối thời đôi khi không phải là bắt đầu từ lần thứ hai, nhưng là khi kết thúc đại dịch đầu tiên - trong trường hợp đó, đại dịch thứ hai bắt đầu là 1361; cũng thay đổi ngày kết thúc của đại dịch thứ hai, ví dụ như 1890 thay vì 1840.

Đại dịch đầu tiên: Đầu Trung Cổ
Bài chi tiết: Bệnh dịch Justinian

Bệnh dịch Justinian trong năm 541-542 là vụ tấn công đầu tiên được biết đến, và đánh dấu mô hình ghi nhận mạnh mẽ đầu tiên của bệnh dịch hạch. Bệnh này được cho là có nguồn gốc ở Trung Quốc. Sau đó nó lan sang Bắc Phi, là nơi mà thành phố lớn Constantinople nhập khẩu một khối lượng ngũ cốc lớn, chủ yếu từ Ai Cập, để nuôi sống công dân của mình. Các tàu chở ngũ cốc là nguồn lây nhiễm cho thành phố, với các kho lương thực khổng lồ nuôi dưỡng chuột và bọ chét. Vào thời đỉnh điểm, Procopius nói rằng bệnh dịch hạch đã giết chết 10.000 người ở Constantinople mỗi ngày. Con số thực có nhiều khả năng gần 5.000 một ngày. Bệnh dịch hạch cuối cùng giết chết có lẽ là 40% dân cư của thành phố, và sau đó tiếp tục giết chết tới 1/4 dân số ở phía đông Địa Trung Hải.

Vào năm 588, một làn sóng dịch bệnh lớn thứ hai lan rộng khắp Địa Trung Hải, lan sang cả vùng là nước Pháp hiện nay. Ước tính rằng bệnh dịch hạch thời Justinian đã giết chết khoảng 100 triệu người trên toàn thế giới. Nó làm cho dân số châu Âu giảm khoảng 50% giữa 541 và 700. Nó cũng có thể đã góp phần vào thành công của các cuộc chinh phục của người Hồi giáo Ả Rập. Sự bùng nổ của nó vào năm 560 được mô tả trong năm 790 như là nguyên nhân gây ra "sưng phồng trong các tuyến... giống như một quả hạch ở háng và ở những nơi khác, theo sau là một cơn sốt không thể chịu nổi". Mặc dù sự bùng phát trong mô tả này đã được một số người xác định là vết sưng tấy do dịch hạch, vẫn có một số tranh cãi về việc liệu đại dịch này có phải là do bệnh dịch hạch, Yersinia pestis, được biết đến trong thời hiện đại.

Cái Chết Đen

Vào đầu thế kỷ 20, theo nhận dạng của Yersin và Kitasato về vi khuẩn bệnh dịch hạch đã gây ra bệnh dịch hạch cuối năm 19 và đầu thế kỷ 20 (Đại dịch lần thứ ba), hầu hết các nhà khoa học và sử gia tin rằng Cái chết Đen chính là bệnh dịch hạch, với sự hiện diện mạnh mẽ của nhiều loại bệnh viêm phổi và nhiễm khuẩn lây truyền, tăng tốc độ lây lan, lan rộng bệnh sâu vào trong đất liền của lục địa. Một số nhà nghiên cứu hiện đại đã lập luận rằng bệnh này có nhiều khả năng liên quan đến virus hơn, chỉ ra sự vô can của những con chuột ở một số khu vực ở Châu Âu bị ảnh hưởng nặng và sự tin chắc của người dân vào thời điểm đó căn bệnh đã lây lan qua tiếp xúc trực tiếp của con người. Theo các báo cáo đương thời về Cái chết Đen, nó đã cực kỳ nguy hiểm, không giống như dịch bệnh Henny vào đầu thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Samuel K. Cohn đã có một nỗ lực toàn diện để bác bỏ lý thuyết bệnh dịch hạch.

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một mô hình toán học dựa trên sự thay đổi nhân khẩu học của châu Âu từ năm 1000 đến năm 1800 cho thấy dịch bệnh dịch hạch từ năm 1347 đến năm 1670 có thể đã tạo ra áp lực tuyển chọn tăng tần suất đột biến lên mức hiện nay, HIV xâm nhập vào các đại thực bào và các tế bào T CD4 + mang đột biến (tần số trung bình của allele này là 10% ở các nước châu Âu). Người ta gợi ý rằng đột biến đơn đầu tiên đã xuất hiện cách đây hơn 2.500 năm và dịch bệnh sốt xuất huyết liên tục xảy ra ở các nền văn minh cổ đại thời kỳ đầu.

Tuy nhiên, có bằng chứng cho thấy hai loại clades chưa biết trước đó (chủng biến thể) của Y. pestis chịu trách nhiệm về Tử vong Đen. Nhóm nghiên cứu đa quốc gia đã thực hiện các cuộc điều tra mới sử dụng cả các phân tích DNA cổ đại và phát hiện protein cụ thể để tìm các DNA và các protein đặc trưng cho Y. pestis trong bộ xương người từ những ngôi mộ tập thể được phân bố rộng rãi ở miền bắc, trung và nam châu Âu có liên quan đến khảo cổ học với cái chết Đen với sự hồi sinh sau đó. Các tác giả kết luận rằng nghiên cứu này, cùng với các phân tích trước đây từ phía nam của Pháp và Đức, "... kết thúc cuộc tranh luận về căn nguyên của Cái Chết Đen, và rõ ràng chứng minh rằng vi khuẩn Y. pestis là tác nhân gây ra dịch bệnh dịch hạch đã tàn phá châu Âu trong thời Trung Cổ".

Nghiên cứu cũng xác định hai dòng virus Y. pestis chưa từng biết đến nhưng liên quan đến những ngôi mộ tập thể khác biệt thời trung cổ. Chúng được tìm thấy là tổ tiên của các dòng phân lập hiện đại của các chủng Y. pestis 'Orientalis' và 'Medievalis' hiện nay, cho thấy các chủng biến thể này (hiện đang bị tuyệt chủng) có thể đã tiến vào châu Âu theo hai đợt. Các cuộc khảo sát về hố ô nhiễm vẫn còn ở Pháp và Anh cho thấy phiên bản đầu tiên được đưa vào châu Âu qua cảng Marseille vào khoảng tháng 11 năm 1347 và lan rộng khắp Pháp trong hai năm tới, cuối cùng đến Anh vào mùa xuân năm 1349, nơi nó lan rộng khắp đất nước với ba dịch liên tiếp.

Đại dịch thứ ba: thế kỷ 19 và 20
Đại dịch thứ ba bắt đầu ở tỉnh Vân Nam của Trung Quốc vào năm 1855, lây lan bệnh dịch sang tất cả các lục địa có người ở và cuối cùng giết chết hơn 12 triệu người ở Ấn Độ và Trung Quốc. Các mô hình thương vong cho thấy sóng của đại dịch này có thể đến từ hai nguồn khác nhau. Người thứ nhất chủ yếu là bị sưng tấy sau đó mang đi vòng quanh thế giới thông qua thương mại đường biển, vận chuyển người nhiễm bệnh, chuột và hàng chở chôm chôm. Thứ hai, dòng virut độc hại hơn chủ yếu là viêm phổi, có sự lây nhiễm từ người sang người. Sự căng thẳng này chủ yếu tập trung ở Mãn Châu và Mông Cổ. Các nhà nghiên cứu trong suốt "đại dịch thứ ba" đã xác định được các phương hướng dịch hạch và vi khuẩn bệnh dịch hạch (xem ở trên), dẫn tới các phương pháp điều trị hiện đại.

Bệnh dịch hạch đã xảy ra ở Nga vào năm 1877-1889 ở vùng nông thôn gần dãy núi Ural và biển Caspian. Các nỗ lực vệ sinh và cách ly bệnh nhân làm giảm sự lây lan của bệnh, với khoảng 420 người tử vong trong khu vực. Đáng chú ý là khu vực Vetlianka trong khu vực này gần quần thể chuột rút bobak, một loài gặm nhấm nhỏ được xem là một hồ chứa dịch bệnh nguy hiểm. Dịch hạch quan trọng cuối cùng của Nga đã xảy ra tại Siberia vào năm 1910 sau khi nhu cầu về vỏ sò (thay thế cho sable) đã làm tăng 400% giá trị. Các thợ săn truyền thống sẽ không săn mồi mệt mỏi và điều cấm không cho ăn chất béo từ dưới cánh tay (tuyến bạch huyết ở nách thường có chứa bệnh dịch hạch) do đó sự bùng phát có xu hướng bị giới hạn ở những người đơn lẻ. Tuy nhiên, sự gia tăng giá này đã thu hút hàng nghìn thợ săn Trung Quốc từ Mãn Châu không chỉ bắt được những con vật bệnh tật mà còn ăn mỡ, được coi là món ăn tinh khiết. Bệnh dịch hạch lan rộng từ các khu vực săn bắn đến trạm cuối của Tuyến đường sắt phía Đông Trung Quốc và sau đó đi theo tuyến đường dài 2.700 km. Bệnh dịch kéo dài 7 tháng và giết chết 60.000 người. Các bệnh dịch hạch bốc cháy tiếp tục lưu thông qua các cảng khác nhau trên toàn cầu trong năm mươi năm tới; tuy nhiên nó chủ yếu được tìm thấy ở Đông Nam Á.

Một đợt dịch ở Hồng Kông vào năm 1894 có tỷ lệ tử vong đặc biệt cao, 90%. Cuối năm 1897, các cơ quan y tế ở các cường quốc châu Âu đã tổ chức một cuộc hội nghị ở Venice, tìm cách để ngăn ngừa bệnh dịch hạch ra khỏi châu Âu. Bệnh dịch đã lan tới lãnh thổ của Hawaii vào tháng 12 năm 1899, và quyết định của Hội đồng thẩm định về sức khỏe tiến hành kiểm soát các tòa nhà được chọn tại khu phố Tàu của Honolulu đã biến thành một ngọn lửa không kiểm soát dẫn đến đến sự đốt cháy vô ý của hầu hết các khu phố Tàu vào ngày 20 tháng 1 năm 1900. Ngay sau đó, bệnh dịch hạch đến lục địa Hoa Kỳ, bắt đầu bệnh dịch ở San Francisco vào năm 1900-1904. Dịch bệnh đã tồn tại ở Hawaii trên các hòn đảo bên ngoài của Maui và Hawaii (The Big Island) cho đến khi nó được loại bỏ hoàn toàn vào năm 1959.

Mặc dù sự bùng phát bắt đầu ở Trung Quốc vào năm 1855 thường được gọi là đại dịch thứ ba (xem ở trên), vẫn chưa rõ ràng là có ít hơn hoặc nhiều hơn ba vụ bùng phát bệnh dịch hạch. Hầu hết các bệnh dịch hạch đang lan rộng hiện đại ở người đã đứng trước một tỷ lệ tử vong đáng chú ý ở chuột, tuy nhiên hiện tượng này không có trong mô tả về một số bệnh dịch sớm nhất, đặc biệt là Tử vong đen. Bong bóng, hoặc sưng ở háng, đặc biệt đặc trưng của bệnh dịch hạch, cũng là một đặc tính của các bệnh khác. Nghiên cứu của một nhóm các nhà sinh học từ Viện Pasteur ở Paris và Đại học Johannes Gutenberg ở Mainz, Đức bằng cách phân tích DNA và protein từ các hố bệnh dịch đã được công bố vào tháng 10 năm 2010, cho thấy rằng tất cả 'ba trận dịch chính' ít nhất là từ hai dòng virut Yersinia pestis chưa được biết đến và có nguồn gốc từ Trung Quốc. Một nhóm các nhà di truyền học y khoa do Mark Achtman thuộc trường đại học Cork Cork đã tái tạo lại họ vi khuẩn và kết luận trên tạp chí Nature Genetics số ngày 31 tháng 10 năm 2010 rằng cả ba làn sóng dịch bệnh lan truyền từ Trung Quốc.

Vũ khí sinh học
Bệnh dịch hạch có một lịch sử lâu dài như một vũ khí sinh học. Các tài liệu lịch sử từ Trung Quốc cổ đại và Trung Âu thời Trung cổ đã mô tả chi tiết việc sử dụng các xác động vật nhiễm bệnh như bò hay ngựa và xác người, do quân Hung Nô/Huns, Mông Cổ, Thổ Nhĩ Kỳ và các nhóm khác nhằm gây ô nhiễm nguồn nước của đối phương. Tướng quân nhà Hán là Hoắc Khứ Bệnh được ghi lại là đã chết vì bị ô nhiễm như vậy trong khi tham gia vào cuộc chiến chống lại Hung Nô. Xác những nạn nhân của bệnh dịch hạch cũng được báo cáo là đã bị phóng từ máy bắn đá vào các thành phố bị bao vây, nhằm làm lây nhiễm bệnh cho người trong thành phố.

Năm 1347, người Genova nắm giữ Caffa, một trung tâm thương mại lớn trên bán đảo Crimea, bị bao vây bởi một đội quân của các chiến binh Mông Cổ của Hãn quốc Kim Trướng dưới sự chỉ huy của Janibeg. Sau một cuộc bao vây kéo dài, trong đó quân đội Mông Cổ đang bị bệnh dịch, họ quyết định sử dụng các xác chết bị nhiễm bệnh làm vũ khí sinh học. Xác chết được phóng lên trên các bức tường thành phố, lây nhiễm cho người dân. Các thương gia Genova đã chạy trốn, làm lây lan bệnh dịch hạch (Cái Chết Đen) qua các con tàu của họ vào phía nam châu Âu, từ đó căn bệnh lây lan nhanh chóng.

Trong Thế chiến II, quân đội Nhật Bản đã phát triển dịch hạch vũ khí, dựa trên sự sinh sản và giải phóng một số lượng lớn bọ chét. Trong thời Nhật chiếm đóng Mãn Châu, đơn vị 731 đã cố ý gây nhiễm các thường dân và tù binh Trung Quốc, Hàn Quốc và Mãn Châu cùng với vi khuẩn bệnh dịch hạch. Những người này, được gọi là "maruta", hay "khúc gỗ", sau đó được nghiên cứu bằng cách mổ xẻ, những người khác bằng cách quan sát triệu chứng trong khi vẫn tỉnh táo. Các thành viên của đơn vị như Shiro Ishii đã được Douglas MacArthur miễn tội từ tòa án Tokyo, nhưng 12 người trong số họ đã bị truy tố trong vụ Kharabovsk vào năm 1949, trong đó có một số người thừa nhận đã phát tán bệnh dịch hạch trong vòng bán kính 36 km quanh thành phố Thường Đức. Ishii đã cải tiến bom có chứa chuột và bọ chét sống, với trọng tải rất nhỏ, để phân phát các vi khuẩn bằng vũ khí, vượt qua được vấn đề của chất nổ giết chết động vật và côn trùng bị nhiễm bệnh bằng cách sử dụng một vật thuộc gốm hơn là kim loại, vỏ bọc cho đầu đạn. Trong khi không có hồ sơ tồn tại về việc sử dụng thực tế của nó, nguyên mẫu tồn tại và được cho là đã được sử dụng trong các thí nghiệm trong Thế chiến II.

Sau Thế chiến II, cả Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết đã phát triển phương tiện vũ khí mang mầm bệnh dịch hạch. Các thí nghiệm bao gồm các phương pháp phân phối khác nhau, sấy chân không, định cỡ vi khuẩn, phát triển các dòng kháng kháng sinh, kết hợp vi khuẩn với các bệnh khác (như bạch hầu) và kỹ thuật di truyền. Các nhà khoa học làm việc trong các chương trình vũ khí sinh học của Liên Xô đã tuyên bố rằng nỗ lực của Liên Xô là rất đáng gờm và các kho vũ khí sinh học đã được sản xuất. Thông tin về nhiều dự án của Liên Xô hầu như không có. Tuy nhiên, không có dấu hiệu cho thấy Liên Xô đã từng sử dụng chúng.

Tháng 9 năm 1952, Ủy ban Khoa học Quốc tế về điều tra các sự kiện về chiến tranh vi khuẩn ở Triều Tiên và Trung Quốc (ISC) đã đưa ra một báo cáo cho thấy Mỹ đã tiến hành chiến tranh sinh học trong chiến tranh Triều Tiên. Một báo cáo công bố vào tháng 2 năm 2018 đề cập đến việc Hoa Kỳ đã sử dụng vũ khí sinh học đối với thường dân Triều Tiên. Máy bay Hoa Kỳ đã thả những con bọ chét nhiễm mầm bệnh dịch hạch vào Bắc Triều Tiên vào tháng 2 năm 1952. Kể từ đầu năm 1952, nhiều ổ bệnh dịch hạch đã xuất hiện ở Bắc Triều Tiên. Ví dụ như làng Bal-Nam-Ri bắt đầu xảy ra nạn dịch hạch vào ngày 25/2/1952, trong số 600 người trong làng, 50 người bị bệnh dịch hạch và 36 người đã chết

Bệnh dịch hạch có thể điều trị bằng thuốc kháng sinh, một số nước như Hoa Kỳ, có nguồn cung cấp kháng sinh lớn trong tay nếu như cuộc tấn công đó xảy ra, do đó làm cho mối đe dọa ít nghiêm trọng hơn.

Chú thích

Tham khảo

Bệnh truyền nhiễm
Vũ khí sinh học
Dịch bệnh
Bệnh lây qua không khí

de:Pest#Beulenpest
it:Peste#Peste bubbonica
pl:Dżuma#Patogeneza, objawy i rozpoznawanie


title: 8086 Peterthomas

text:
8086 Peterthomas (1989 RB6) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1989 bởi E. Bowell ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8086 Peterthomas

Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Semecarpus nigro-viridis

text:
Semecarpus nigro-viridis là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Semecarpus nigro-viridis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Nigroviridis
Thực vật dễ tổn thương


title: Laigné

text:
Laigné  là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 68 mét trên mực nước biển.

 Laigné  được nhắc đến trong bộ phim "những năm cuối cùng bên Laigne" và cuốn tiểu thuyết cùng tên.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Bùi Thanh Liêm

text:
Bùi Thanh Liêm (30 tháng 6 năm 1949 - 26 tháng 9 năm 1981) là một Thiếu tá phi công bay thử nghiệm của Không quân nhân dân Việt Nam. Ông là phi hành gia dự bị cho chuyến bay Soyuz 37 trong chương trình khoa học không gian "Interkosmos" của Liên Xô. Năm 1980, ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.

Thân thế và sự nghiệp
Bùi Thanh Liêm sinh ngày 30 tháng 6 năm 1949 tại Hà Nội; cha ông là liệt sĩ Bùi Đình Lợi - Trưởng ban Quân báo thuộc Trung đoàn 148, mặt trận Tây Bắc. Cha ông qua đời vào năm 1950 khi Bùi Thanh Liêm mới tròn 6 tháng tuổi và chị gái ông chỉ mới lên hai.

Năm 1966, Bùi Thanh Liêm tốt nghiệp Trung học phổ thông (cấp 3), ông tình nguyện gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Ông trúng tuyển phi công, được quân đội cử đi đào tạo tại Liên Xô trở thành phi công tiêm kích MIG-21. Về nước ông được biên chế thuộc Trung đoàn không quân Sao Đỏ 921, Quân chủng Phòng không - Không quân.

Trong chiến tranh Việt Nam ông đã bắn rơi 2 chiếc máy bay của không lực Hoa Kỳ, chiến công đầu của ông là bắn rơi một máy bay F-4E  và ông đã được tặng thưởng 2 Huy hiệu Bác Hồ.

Năm 1973, ông được bổ nhiệm làm Phi đội trưởng.

Từ năm 1974 đến năm 1978, ông được cử đi học tại Học viện Không quân mang tên Yuri Alekseyevich Gagarin (tại Monino, Liên Xô).

Năm 1978, trở về nước ông được bổ nhiệm làm Trung đoàn phó - Tham mưu trưởng trung đoàn không quân Sao Đỏ 921, Quân chủng Phòng không - Không quân.

Tháng 4 năm 1979, ông được tuyển chọn là một trong hai ứng viên Du hành vũ trụ Việt Nam theo chương trình khoa học không gian Interkosmos của Liên Xô. Được đào tạo tại Trung tâm huấn luyện phi hành gia mang tên Yuri A. Gagarin (TsPK im. Y.A.Gagarin.

Sau khi hoàn thành xuất sắc khóa huấn luyện vũ trụ tổng hợp và chuẩn bị cho chuyến bay trên tàu vũ trụ "Liên hợp". Anh hùng phi công Phạm Tuân được chỉ định vào đội bay chính của tàu vũ trụ Soyuz-37, còn Bùi Thanh Liêm được chỉ định vào phi hành đoàn thứ hai (dự bị cho phi hành gia Phạm Tuân).

Năm 1980, Sau khi hoàn thành chương trình Interkosmos ông trở lại vị trí công tác tại Đoàn không quân Sao Đỏ 921 và tiếp tục phục vụ cho đến khi hy sinh trong khi thi hành nhiệm vụ.

Ngày 4 tháng 9 năm 1980, Bùi Thanh Liêm được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Lao động hạng Nhất.

Ngày 26 tháng 9 năm 1981, ông đã hy sinh trong một tai nạn máy bay MiG-21 khi đang thực thi nhiệm vụ huấn luyện trên vịnh Bắc Bộ.

Gia đình

 Cha: Bùi Đình Lợi, liệt sĩ trong giai đoạn Kháng Chiến Chống Pháp.
 Mẹ: bà Ngọc Yến, từng là trưởng phòng Tổ chức của Nhà máy Bánh kẹo Hải Hà, Hà Nội. Bà có chồng và con trai là liệt sĩ và đã được Nhà nước tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
 Vợ: Dương Thị Tuyến, làm việc trong cơ quan của Bộ Nội vụ, bà là con gái của nhà Cách mạng Dương Quang Đông - nguyên Ủy viên thường vụ Xứ ủy Nam Bộ giai đoạn 1943-1945.

Lịch sử thụ phong quân hàm

Huân chương

 Huân chương Hồ Chí Minh hạng Nhất.
 Huân chương Lao động hạng Nhất.
 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba.
 Huân chương Chiến sỹ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.
 2 Huy hiệu Bác Hồ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Spacefacts biography of Liem Bui
 List of Vietnamese Cosmonauts

Người Hà Nội
Phi công Quân đội nhân dân Việt Nam
Thiếu tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Nhà du hành vũ trụ Việt Nam
Huân chương Hồ Chí Minh
Sinh năm 1949
Mất năm 1981
Phi công tử nạn


title: Quần đảo Cook

text:
Quần đảo Cook (Tiếng Māori quần đảo Cook: Kūki 'Āirani) (Tiếng Anh: Cook Island) là một nền dân chủ nghị viện tự trị trong liên minh tự do với New Zealand. Mười lăm đảo nhỏ trong quốc gia ở Nam Thái Bình Dương này có diện tích đất liền tổng cộng 240 km² (92,7 sq mi), Khu vực Kinh tế Độc quyền (EEZ) của Quần đảo Cook bao phủ đến 1,8 triệu km² (0,7 triệu dặm vuông) đại dương.

Trung tâm đông dân nhất là đảo Rarotonga (khoảng 10.572 người vào năm 2011), nơi có một sân bay quốc tế. Cũng có nhiều dân cư quần đảo này sống ở New Zealand, cụ thể là ở Đảo Bắc; trong điều tra năm 2013, 61.839 người tự nhận mình là hậu duệ của người Māori đảo Cook.

Với 90.000 du khách viếng thăm đảo vào năm 2006, du lịch là ngành công nghiệp số một của đất nước, và yếu tố hàng đầu của nền kinh tế, bỏ xa ngành ngân hàng, khai thác ngọc, hải sản và xuất khẩu cây ăn quả.

Phòng vệ là trách nhiệm của New Zealand, theo sự hội ý với Quần đảo và có sự yêu cầu từ Quần đảo. Trong thời gian gần đây, Quần đảo Cook đã đưa vào những chính sách ngoại giao ngày càng độc lập.

Với khoảng 100.000 du khách đến các đảo trong năm tài chính 2010-2011, du lịch là ngành công nghiệp chính của đất nước và là yếu tố hàng đầu của nền kinh tế, hơn các lĩnh vực ngân hàng, ngọc trai và xuất khẩu hàng hải và hoa quả.

Địa lý

Quần đảo Cook nằm ở Nam Thái Bình Dương, đông bắc New Zealand, giữa Samoa thuộc Mỹ và Polynésie thuộc Pháp. Với 15 hòn đảo chính trải dài trên 2,2 triệu km² mặt biển, có 2 nhóm đảo riêng biệt: Quần đảo Nam Cook và Quần đảo Bắc Cook. Các hòn đảo được tạo thành từ các hoạt động của núi lửa; nhóm đảo phía bắc lâu đời hơn và bao gồm 6 đảo san hô vòng (san hô phát triển vùng trũng của miệng núi lửa). Khí hậu mang kiểu nhiệt đới.

Quần đảo Cook bao gồm 15 hòn đảo và hai rạn san hô.

Lịch sử

Quần đảo Cook có dân định cư lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 6 bởi những người Polynesia di cư từ Tahiti, một hòn đảo cách 1.154 km về phía đông bắc.

Tàu Tây Ban Nha đã đến thăm các đảo trong thế kỷ 16; bản ghi đầu tiên về các đảo xuất hiện vào năm 1595, một trong số đó là đảo Pukapuka bởi thủy thủ người Tây Ban Nha Álvaro de Mendaña de Neira, ông gọi nó là San Bernardo (Saint Bernard). Pedro Fernandes de Queirós, một thuyền trưởng người Bồ Đào Nha làm việc cho Tây Ban Nha, đã thực hiện chuyến cập cảng của người châu Âu đầu tiên được ghi nhận khi ông đặt chân lên Rakahanga vào năm 1606 và ông gọi nó là Gente Hermosa (Người đẹp).

Nhà hàng hải người Anh, thuyền trưởng James Cook đến vào năm 1773 và 1777 và đặt tên cho hòn đảo Manuae là đảo Hervey. Sau đó, tên Quần đảo Hervey được áp dụng cho toàn bộ nhóm phía nam; cái tên "Quần đảo Cook", để vinh danh thuyền trưởng Cook, lần đầu tiên xuất hiện trên biểu đồ hải quân Nga được xuất bản vào những năm 1820.

Các hòn đảo là một khu nghỉ mát phổ biến cho các tàu săn cá voi từ Mỹ, Anh và Úc trong thế kỷ 19. Họ đã đến thăm, từ 1826, để lấy nước, thực phẩm và củi. Những hòn đảo yêu thích của họ là Rarotonga, Aitutaki, Mangaia và Penrhyn.

Quần đảo Cook trở thành một nước bảo hộ của Anh vào năm 1888, phần lớn do lo ngại của cộng đồng rằng Pháp có thể chiếm lãnh thổ vì nó có Tahiti. Vào ngày 6 tháng 9 năm 1900, những người dân đảo đã trình bày một kiến nghị yêu cầu các đảo (bao gồm cả Niue "nếu có thể") nên được sáp nhập thành lãnh thổ của Anh. Vào ngày 8 tháng 9 năm 1900, họ nhượng lại Rarotonga và các đảo khác đã được ký bởi thủ lĩnh và người dân của họ; và bởi một Tuyên ngôn của Anh được ban hành cùng lúc, các đảo được tuyên bố là một phần của Hoàng đế Anh, ngoại trừ Aitutaki. Dường như, mặc dù người dân tự coi mình là chủ thể của Anh, nhưng danh hiệu là không chắc chắn, và hòn đảo đã chính thức bị thôn tính bởi Tuyên ngôn ngày 9 tháng 10 năm 1900. Các hòn đảo được bao gồm trong ranh giới thuộc địa của New Zealand vào năm 1901 theo Lệnh trong Hội đồng theo Đạo luật Ranh giới thuộc địa, 1895 của Vương quốc Anh. Thay đổi ranh giới bắt đầu có hiệu lực vào ngày 11 tháng 6 năm 1901 và Quần đảo Cook đã có mối quan hệ chính thức với New Zealand kể từ đó.

Khi Đạo luật Quốc tịch Anh và Quốc tịch New Zealand 1948 có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 1949, những người dân đảo Cook là những người Anh đã có quốc tịch New Zealand. Đất nước này vẫn là một lãnh thổ phụ thuộc của New Zealand cho đến năm 1965, khi Chính phủ New Zealand quyết định đưa ra tình trạng tự trị cho thuộc địa của mình. Vào năm đó, Albert Henry của Đảng Quần đảo Cook được bầu làm Thủ tướng đầu tiên. Henry lãnh đạo đất nước cho đến khi ông bị buộc tội gian lận phiếu bầu.

Chính trị và quan hệ đối ngoại

Quần đảo Cook là một nền dân chủ đại nghị với hệ thống nghị viện trong mối liên kết với New Zealand. Quyền hành pháp được thực thi bởi chính phủ, với Bộ trưởng là người đứng đầu chính phủ. Quyền lập pháp được trao cho cả chính phủ và Quốc hội Quần đảo Cook. Có một hệ thống đa đảng. Tư pháp độc lập với hành pháp và lập pháp. Nguyên thủ quốc gia là Quốc vương New Zealand, người được đại diện tại Quần đảo Cook là Đại diện của Quốc vương.

Các hòn đảo tự quản trong "hiệp hội tự do" với New Zealand. New Zealand vẫn chịu trách nhiệm chính cho các vấn đề đối ngoại, với sự tham khảo ý kiến với chính phủ Quần đảo Cook. Công dân Quần đảo Cook là công dân của New Zealand và có thể nhận các dịch vụ của chính phủ New Zealand, nhưng ngược lại thì không. Mặc dù vậy, kể từ năm 2014, Quần đảo Cook có quan hệ ngoại giao dưới tên riêng của mình với 43 quốc gia khác. Quần đảo Cook không phải là một quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, nhưng cùng với Niue, đã có "năng lực thực hiện hiệp ước" đầy đủ của họ và được Ban thư ký Liên hợp quốc công nhận. Quần đảo Cook là thành viên đầy đủ của WHO, UNESCO và các cơ quan chuyên trách của LHQ, là thành viên liên kết của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc (UNESCAP) và là thành viên của Hội đồng các Quốc gia của Tòa án Hình sự Quốc tế.

Vào ngày 11 tháng 6 năm 1980, Hoa Kỳ đã ký một hiệp ước với Quần đảo Cook chỉ định biên giới trên biển giữa Quần đảo Cook và Samoa thuộc Mỹ và cũng từ bỏ mọi yêu sách của Mỹ đối với Penrhyn, Pukapuka, Manihiki và Rakahanga. Năm 1990, Quần đảo Cook và Pháp đã ký một hiệp ước phân định ranh giới giữa Quần đảo Cook và Polynesia thuộc Pháp. Vào cuối tháng 8 năm 2012, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã đến thăm các đảo.

Quyền con người

Đồng tính luyến ái nam là bất hợp pháp ở Quần đảo Cook và bị trừng phạt với mức án tối đa là bảy năm tù.

Phân khu hành chính

Có các hội đồng đảo trên tất cả các hòn đảo có người ở (Đạo luật Chính quyền Địa phương Quần đảo năm 1987 với những sửa đổi đến năm 2004 và Đạo luật Chính quyền Địa phương Đảo Palmerston năm 1993) ngoại trừ Nassau, được điều hành bởi chính quyền đảo Pukapuka (đảo Suwarrow, chỉ có hai người sống trên hòn đảo, cũng được cai trị bởi chính quyền Pukapuka). Mỗi hội đồng được lãnh đạo bởi một thị trưởng.

Ba hội đồng Vaka của Rarotonga được thành lập năm 1997 (Đạo luật chính quyền địa phương Rarotonga 1997), cũng do các thị trưởng đứng đầu, đã bị bãi bỏ vào tháng 2 năm 2008, mặc dù có nhiều tranh cãi.

Ở cấp độ thấp nhất là các ủy ban thôn. Nassau, được điều hành bởi Pukapuka, có một ủy ban đảo (Ủy ban đảo Nassau), cố vấn cho Hội đồng đảo Pukapuka về các vấn đề liên quan đến hòn đảo của mình.

Nhân khẩu học

Kinh tế

Nền kinh tế bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi địa lý. Nó bị cô lập với thị trường nước ngoài, và có một số cơ sở hạ tầng không đầy đủ; nó thiếu tài nguyên thiên nhiên lớn, sản xuất hạn chế và vừa phải chịu đựng do thiên tai. Du lịch cung cấp cho nền kinh tế chiếm khoảng 67,5% GDP. Ngoài ra, nền kinh tế được hỗ trợ bởi viện trợ nước ngoài, phần lớn từ New Zealand. Trung Quốc cũng đã đóng góp viện trợ nước ngoài, trong số đó có các dự án khác như tòa nhà Trụ sở Cảnh sát. Quần đảo Cook đang mở rộng các lĩnh vực nông nghiệp, khai thác mỏ và đánh cá với những thành công khác nhau.

Kể từ khoảng năm 1989, Quần đảo Cook đã trở thành một địa điểm chuyên về cái gọi là ủy thác bảo vệ tài sản, theo đó các nhà đầu tư che chở khối tài sản khỏi tầm với của các chủ nợ và cơ quan pháp lý. Theo tờ New York Times, Cooks có "luật đặt ra để bảo vệ tài sản của người nước ngoài khỏi các yêu sách pháp lý ở nước họ", vốn rõ ràng được tạo ra để ngăn chặn cánh tay dài của công lý Mỹ; chủ nợ phải đi đến Quần đảo Cook và tranh luận về trường hợp của họ theo luật Cooks. Không giống như các khu vực pháp lý nước ngoài khác như Quần đảo Virgin thuộc Anh, Quần đảo Cayman và Thụy Sĩ, Cooks "thường coi thường các lệnh của tòa án nước ngoài" và không yêu cầu tài khoản ngân hàng, bất động sản hoặc các tài sản khác được bảo vệ khỏi sự giám sát (việc tiết lộ tên là bất hợp pháp hoặc bất kỳ thông tin nào về tín thác của Cooks).

Trong những năm gần đây, Quần đảo Cook nổi tiếng là thiên đường của con nợ, thông qua việc ban hành luật cho phép con nợ bảo vệ tài sản của họ khỏi yêu sách của các chủ nợ.

Văn hóa

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ trên quần đảo gồm có tiếng Anh, tiếng Maori quần đảo Cook hay còn gọi là "Rarotongan", và tiếng Pukapukan. Có rất nhiều phương ngữ khác nhau tùy theo mỗi đảo. Tiếng Maori quần đảo Cook gần gũi với cả tiếng của đảo Tahiti, Polynésie thuộc Pháp và tiếng Maori ở New Zealand. Ngược lại, tiếng Pukapukan có quan hệ gần gũi với tiếng Samoa. Cả tiếng Anh và tiếng Maori ở Quần đảo Cook đều được coi là ngôn ngữ chính thức, theo Đạo luật Te Reo Maori.

Âm nhạc

Âm nhạc ở Quần đảo Cook rất đa dạng, với các bài hát thiên chúa khá phổ biến, nhưng các bài hát và điệu nhảy truyền thống trong các ngôn ngữ Polynesia vẫn phổ biến.

Ngày lễ

Nghệ thuật

Điêu khắc
Điêu khắc gỗ là một hình thức nghệ thuật phổ biến ở Quần đảo Cook. Sự gần gũi của các hòn đảo trong nhóm phía nam đã giúp tạo ra một phong cách điêu khắc đồng nhất nhưng điều đó có sự phát triển đặc biệt ở mỗi hòn đảo. Rarotonga được biết đến với các vị thần của ngư dân, Atiu là những chiếc ghế gỗ, Mitiaro, Mauke và Atiu là các vị thần chùy và phiến và Mangaia là các nghi lễ của mình. Hầu hết các tác phẩm chạm khắc bằng gỗ nguyên bản đều bị các nhà sưu tập đầu tiên ở châu Âu xua đuổi hoặc bị các nhà truyền giáo đốt cháy với số lượng lớn. Ngày nay, chạm khắc không còn là hình thức nghệ thuật chính. Tuy nhiên, có những nỗ lực để thu hút những người trẻ tuổi theo đuổi ngành nghề này dưới sự hướng dẫn của thợ khắc lành nghề. Atiu, đặc biệt có một truyền thống thủ công mạnh mẽ cả về điêu khắc như tapa. Mangaia là nguồn gốc của nhiều quảng cáo tinh xảo được chạm khắc theo phong cách đặc biệt, bình dị với thiết kế được gọi là double-k.

Dệt
Các hòn đảo sản xuất dệt truyền thống thường là chiếu, basketware và mũ. Chúng được làm từ sợi chưa trưởng thành của cây dừa và có chất lượng rất cao. Tương đương với mũ Polynesia của Panama, chúng được đánh giá cao và được tìm kiếm nhiều bởi du khách Polynesia từ Tahiti. Thông thường, chúng được trang trí với những chiếc mũ làm bằng vỏ nhộng nhỏ được vẽ và khâu bằng tay. Mặc dù con nhộng được tìm thấy trên các hòn đảo khác.Nó là một "đặc sản" của Mangaia. Việc dệt rito là một "đặc sản" của các hòn đảo phía bắc như Manihiki, Rakahanga và Penrhyn.

Tivaeva
Một hình thức nghệ thuật chính ở Quần đảo Cook là tivaevae. Về bản chất, nghệ thuật của phong cảnh đảo thủ công. Được giới thiệu bởi những người vợ của các nhà truyền giáo trong thế kỷ 19, nghề thủ công đã phát triển thành một hoạt động chung, có lẽ là một trong những lý do chính cho sự phổ biến của nó.

Thiên nhiên

 Quốc hoa của Quần đảo Cook là Tiare māori hoặc Tiale māoli (Penrhyn, Nassau, Pukapuka).
 Quần đảo Cook có một quần thể Kiore toka (Chuột đen) không phải là giống bản địa và chuột Polynesia. Những con chuột đã làm giảm đáng kể số lượng chim trên đảo.
 Vào tháng 4 năm 2007, 27 con vini kuhlii hóa thạch đã được giới thiệu lại từ Atiu tới Rimatara. Hóa thạch chỉ ra rằng loài này trước đây xuất hiện ít nhất trên năm hòn đảo thuộc nhóm phía nam. Khai thác quá mức cho bộ lông đỏ của nó là lý do rất có thể cho sự tuyệt chủng của loài này ở Quần đảo Cook.

Thể thao

Bóng bầu dục là môn thể thao phổ biến nhất ở Quần đảo Cook.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Cook Islands Government
 Cook Islands Government (summary)
 Cook Islands Tourism Corporation
 Open Directory Project - Cook Islands directory category
 Comprehensive Cook Islands site with news section
 Detailed and non-commercial website
 Cook Islands National Environment Service
 Cook Islands Biodiversity Database
 Photographs of CI banknotes including unique 3 dollar bill

Quan hệ New Zealand-Thái Bình Dương
Lãnh thổ Tây Thái Bình Dương thuộc Anh
Quần đảo Thái Bình Dương
Quốc gia Polynesia
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Đảo quốc
Lãnh thổ phụ thuộc của New Zealand


title: Atlanta peronii

text:
Atlanta peronii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Atlantidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 11 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 3338 m.

Chú thích

Tham khảo

Atlantidae


title: Huân chương Hồ Chí Minh

text:
Huân chương Hồ Chí Minh là huân chương bậc cao thứ nhì của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam), được đặt ra lần đầu theo Sắc lệnh 58-SL ngày 6 tháng 6 năm 1947 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt ra lần hai theo Luật Thi đua - Khen thưởng được ban hành ngày 26 tháng 11 năm 2003).

Huân chương Hồ Chí Minh để tặng cho tập thể lập được thành tích xuất sắc; tặng hoặc truy tặng cho cá nhân có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc ở một trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn học, nghệ thuật, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh, ngoại giao hoặc các lĩnh vực khác. Thẩm quyền tặng, truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh do Chủ tịch nước quyết định.

Khi mới được đặt ra lần đầu, Huân chương Hồ Chí Minh có 3 hạng được phân biệt bằng số sao đính trên dải và cuống huân chương: hạng Nhất có 3 sao, hạng Nhì có 2 sao, hạng Ba có 1 sao. Theo Pháp lệnh số 10-HĐNN ngày 28 tháng 3 năm 1981 của Hội đồng Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và theo Luật Thi đua - Khen thưởng thì Huân chương Hồ Chí Minh không chia hạng.

Huân chương Hồ Chí Minh không chia hạng. Đến nay Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã tặng và truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh cho trên 600 tập thể, cá nhân trong nước và trên 50 tập thể cá nhân nước ngoài.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người đầu tiên được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh và cũng là người 2 lần được tặng thưởng (lần thứ nhất năm 1950 và lần thứ hai năm 1979).

 Đối tượng và tiêu chuẩn khen thưởng
Huân chương Hồ Chí Minh để tặng hoặc truy tặng cho cá nhân có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc ở một trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn học, nghệ thuật, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh, ngoại giao hoặc các lĩnh vực khác, đạt một trong các tiêu chuẩn sau:
Người tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1935 về trước, hoạt động liên tục, có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc trong sự nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam, của dân tộc, không phạm khuyết điểm lớn, đã đảm nhiệm một trong các trọng trách: Bí thư, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Phó ban Đảng ở Trung ương, Thứ trưởng hoặc chức vụ tương đương, Trung tướng Lực lượng vũ trang nhân dân;
Người tham gia hoạt động cách mạng trước năm 1945, hoạt động liên tục, có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, không phạm khuyết điểm lớn, đã đảm nhiệm một trong các trọng trách: Trưởng ban Đảng ở Trung ương, Xứ ủy viên, Khu ủy viên, Bộ trưởng hoặc chức vụ tương đương, Thượng tướng Lực lượng vũ trang nhân dân;
Người có quá trình tham gia liên tục trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ (từ 1945 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975), có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, không phạm khuyết điểm lớn, đã đảm nhiệm một trong các trọng trách: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc chức vụ tương đương 1 nhiệm kỳ, Đại tướng Lực lượng vũ trang nhân dân;
Người có quá trình công tác liên tục từ kháng chiến chống Mỹ (từ 1954 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975) và thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (từ ngày 30 tháng 4 năm 1975 đến nay), có công lao to lớn, có nhiều thành tích xuất sắc, không phạm khuyết điểm lớn, đã đảm nhiệm một trong các trọng trách:
Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ 1 nhiệm kỳ.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc các chức vụ tương đương liên tục 2 nhiệm kỳ, Đại tướng Lực lượng vũ trang nhân dân 10 năm trở lên.
Người có công lao to lớn, có công trình, tác phẩm đặc biệt xuất sắc có tác động sâu rộng thúc đẩy sự phát triển một trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn học, nghệ thuật, khoa học công nghệ, quốc phòng, an ninh, ngoại giao… được nhà nước thừa nhận, tôn vinh;Người nước ngoài'' có công lao to lớn đối với dân tộc Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam thừa nhận, tôn vinh.
Huân chương Hồ Chí Minh để tặng cho tập thể đạt các tiêu chuẩn sau:
Đã được tặng Huân chương Độc lập hạng nhất hoặc Huân chương Quân công hạng nhất;
Có quá trình xây dựng và phát triển từ 35 năm trở lên (trường hợp chưa được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng nhất hoặc Huân chương Quân công hạng nhất phải có quá trình xây dựng và phát triển từ 40 năm trở lên);
Lập được thành tích xuất sắc liên tục từ 5 năm trở lên trước thời điểm đề nghị, trong thời gian đó 3 lần được tặng Cờ Thi đua của Chính phủ hoặc Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; nội bộ đoàn kết, tổ chức Đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh.
Huân chương Hồ Chí Minh để tặng cho tập thể nước ngoài có nhiều thành tích xuất sắc đối với dân tộc Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam thừa nhận, tôn vinh.

Mô tả

Quy định mẫu huân chương Hồ Chí Minh
Điều 7 Nghị định số 50/2006/NĐ-CP ngày 19 tháng 5 năm 2006 của Chính phủ quy định mẫu Huân chương, Huy chương, Huy hiệu, Bằng Huân chương, Bằng Huy chương, Cờ Thi đua, Bằng khen, Giấy khen:

Cuống Huân chương viền ngoài màu vàng, trong bằng tơ Rayon dệt màu đỏ cờ, có ba vạch vàng, cốt bằng đồng đỏ mạ vàng hợp kim Nico dày 3 micron; kích thước 28mm x 14mm.

Dải Huân chương hình chữ A cách điệu, bằng tơ Rayon dệt màu đỏ cờ có ba vạch vàng, cốt bằng đồng đỏ mạ vàng hợp kim Nico dày 3 micron; kích thước 28mm x 51mm x 41mm x 51mm.

Thân Huân chương hình tròn đường kính bằng 39mm, giữa là hình Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt trên đài Hoa sen, phía trên có dòng chữ "Huân chương Hồ Chí Minh", phía dưới có dòng chữ "Việt Nam" (dập nổi), chất liệu bằng đồng đỏ mạ vàng hợp kim Nico dày 3 micron.

Danh sách các tập thể và cá nhân được trao Huân chương Hồ Chí Minh

Chú thích

Huân chương Hồ Chí Minh
Huân chương và huy chương Việt Nam
Khởi đầu năm 1947 ở Việt Nam


title: Dichorda

text:
Dichorda là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Dichorda consequaria (H. Edwards, 1884)
 Dichorda illustraria (Hulst, 1886)
 Dichorda iridaria (Guenée, 1857)
 Dichorda rectaria (Grote, 1877)

Chú thích

Tham khảo

 Dichorda at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nemoriini

Geometrinae


title: Heterispa

text:
Heterispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1875 bởi Chapuis.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Heterispa apicalis (Pic, 1927)
 Heterispa costipennis (Boheman, 1858)
 Heterispa infuscata (Chapuis, 1875)
 Heterispa limonensis (Uhmann, 1930)
 Heterispa vinula (Erichson, 1847)

Chú thích

Tham khảo

Chalepini


title: Callistola freycinetiae

text:
Callistola freycinetiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Callistola


title: Carroll, New South Wales

text: Carroll là một đô thị thuộc New England, New South Wales, Úc.


title: Sono

text:
Sono là một tổng thuộc tỉnh Kossi ở phía tây Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Sono. Dân số năm 2006 là 7.276 người.

Các thị xã và các làng
 Sono (3 241 indân) (thủ phủ)
 Bantombo	(571 indân)
 Botte (302 dân)
 Dankoumana	(790 dân)
 Kallé	(812 indân)
 Koury	(713 dân)
 Lanfiera-koura	(67 dân)
 Siéla	(460 dân)
 Soro	(241 dân)
 Zampana	(123 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kossi


title: Ayutthaya

text:
Ayutthaya  có thể là:
 Vương quốc Ayutthaya
 Công viên lịch sử Ayutthaya
 Tỉnh Ayutthaya
 Ayutthaya (thành phố)
 Phra Nakhon Si Ayutthaya (huyện)

Khởi đầu năm 1350


title: Oecetis selene

text:
Oecetis selene là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Oecetis


title: Hyponephele davendra

text:
Hyponephele davendra là một loài bướm thuộc họ Nymphalidae. Nó có thể được tìm thấy từ Iran đến Afghanistan, Ấn Độ, và Pakistan, Himalaya, Tây Tạng, và Trung Á..

Sải cánh dài 38–45 mm. Con trưởng thành bay thành nhiều lứa trong năm.

Phụ loài
Hyponephele davendra seravschana (Ghissarsky, Zeravshansky, Turkestansky Mountains)
Hyponephele davendra fergana (Alaisky Mountains, norther and Inner Tian-Shan)
Hyponephele davendra latistigma (Kopet-Dagh, miền nam Ghissar)

Chú thích

Tham khảo

Beitrag zur Lepidopteren-Fauna Afghanistans

Hyponephele
Động vật Pakistan
Bướm tại Ấn Độ
Bướm Iran


title: Mehlbach

text:
Mehlbach là một đô thị ở huyện Kaiserslautern, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mehlbach có diện tích 9,01 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kaiserslautern


title: Pessans

text:
Pessans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Boreotrophon disparilis

text:
Boreotrophon disparilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Boreotrophon
Động vật được mô tả năm 1891


title: Anterastria teratophora

text:
Anterastria teratophora là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Quebec phía tây đến miền trung Alberta, phía nam đến Florida và Arizona.

Sải cánh dài khoảng 25 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn các loài Mentha và Monarda.

Liên kết ngoài
Images
Species info
Bug Guide

Chú thích

Anterastria
Động vật được mô tả năm 1854


title: Lasioglossum crepusculum

text:
Lasioglossum crepusculum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 2008


title: Bộ lọc cơ học

text:
Một bộ lọc cơ học là một bộ lọc xử lý tín hiệu thường được sử dụng như một bộ lọc điện tử trong tần số vô tuyến.  Mục đích của nó giống như của một bộ lọc điện tử bình thường: thông quan một khoảng tần số tín hiệu, nhưng sẽ chặn các tần số còn lại.  Bộ lọc hoạt động theo các dao động cơ học tương tự như tín hiệu điện. Tại các đầu vào và đầu ra của bộ lọc có những bộ chuyển đổi mà chuyển đổi tín hiệu điện, và sau đó chuyển lại, thành những dao động cơ học.
Các thành phần của một bộ lọc cơ học tương tự như các yếu tố khác nhau được tìm thấy trong mạch điện.  Các yếu tố cơ học tuân theo các nguyên tắc toán học giống hệt như những yếu tố điện tử tương ứng với chúng.  Điều này dẫn đến việc có thể áp dụng phân tích mạng lưới điện và các phương pháp thiết kế bộ lọc cho bộ lọc cơ học. Lý thuyết điện đã phát triển một thư viện lớn gồm các hình thức toán học sản xuất ra các bộ lọc đáp ứng tần số hữu ích và người thiết kế bộ lọc cơ học có thể sử dụng trực tiếp những hình thức này. Nó chỉ cần thiết để thiết lập các thành phần cơ học thành những giá trị thích hợp để tạo ra bộ lọc phản ứng đồng nhất với bộ phận điện tương ứng.

Thép và hợp kim niken-sắt là vật liệu phổ biến cho các thành phần bộ lọc cơ học; niken đôi khi được dùng cho các khớp nối đầu vào và đầu ra.  Các bộ cộng hưởng trong bộ lọc được làm từ các những vật liệu này cần phải được gia công để điều chỉnh chính xác tần số cộng hưởng trước công đoạn lắp ráp cuối cùng.

Mặc dù ý nghĩa của bộ lọc cơ học trong bài viết này là bộ lọc được sử dụng trong vai trò cơ điện, vẫn hoàn toàn có thể sử dụng thiết kế cơ học để lọc trực tiếp dao động cơ học hoặc sóng âm thanh (mà cơ bản cũng là cơ khí). Ví dụ, việc lọc đáp ứng tần số âm thanh trong thiết kế thùng loa phóng thanh có thể đạt được bằng các thành phần cơ học.  Trong ứng dụng điện, ngoài các thành phần cơ khí tương ứng với các chi tiết đối xứng của chúng, bộ biến đổi là cần thiết để chuyển đổi giữa các lĩnh vực cơ và điện.  Có rất nhiều dạng thành phần và cấu trúc liên kết dành cho các bộ lọc cơ học, một lựa chọn đại diện trong số đó sẽ được trình bày trong bài viết này.

Lý thuyết của các bộ lọc cơ học lần đầu tiên được áp dụng để cải thiện bộ phận cơ khí của máy hát đĩa trong những năm 1920.  Vào những năm 1950 các bộ lọc cơ học đã được sản xuất như những bộ phận độc lập cho ứng dụng trong máy phát vô tuyến và máy thu cao cấp. "hệ số chất lượng" cao, Q, mà các bộ cộng hưởng cơ khí có thể đạt được, cao hơn rất nhiều so với một mạch LC, tạo ra khả năng xây dựng các bộ lọc cơ học với tính chọn lọc xuất sắc. Tính chọn lọc tốt, trở nên quan trọng trong máy thu vô tuyến, khiến cho bộ lọc có tính hấp dẫn cao.  Các nhà nghiên cứu đương đại đang làm việc trên bộ lọc cơ điện siêu nhỏ, các thiết bị cơ khí tương ứng với các mạch điện tích hợp.

Các yếu tố
Những yếu tố của một mạng điện tử tuyến tính thụ động bao gồm các điện cảm, tụ điện và điện trở có các thuộc tính tự cảm, nghịch dung (điện dung ngược) và điện trở tương ứng. Các phần tương ứng cơ học của các thuộc tính này là khối lượng, độ bền và sự giảm chấn. Trong hầu hết các thiết kế bộ lọc điện tử, chỉ có cuộn cảm và tụ điện được sử dụng trong phần thân của bộ lọc (mặc dù bộ lọc có thể được ngắt với điện trở ở đầu vào và đầu ra). Điện kháng không tồn tại trong một bộ lọc lý thuyết bao gồm các thành phần lý tưởng và chỉ phát sinh trong các thiết kế thực tế như một chấn tử thụ động không mong muốn. Tương tự như vậy, một bộ lọc cơ học lý tưởng sẽ chỉ bao gồm các thành phần với các thuộc tính khối và bền, nhưng trong thực tế giảm chấn cũng tồn tại.

Tham khảo

Thuật ngữ điện tử
Mạch tương tự
Thiết kế điện tử
Công nghệ ghi âm
Cơ học
Kỹ thuật cơ khí điện


title: Rotor

text:
Rotor, từ tiếng Anh (gốc từ rotate: quay), để chỉ phần chuyển động, phần động, phần quay của máy như trong động cơ điện hay máy phát điện, là phần ngược lại của stator.
Rotor của động cơ điện được chia ra làm nhiều loại:
1. Rotor của động cơ điện 3 pha (trình bày sau)
2. Rotor của động cơ điện 1 pha, gồm hai loại là Rotor lồng sóc và Rotor dây quấn:
a. Rotor lồng sóc có cấu tạo như sau:
- Lõi thép: được ghép bởi các lá thép kĩ thuật điện.
- Thanh dẫn: được làm bằng đồng hoặc nhôm.
- Vòng đoản mạch (gồm 2 vòng)ở hai đầu Rotor (thanh dẫn được nối với vòng đoản mạch).
b. Rotor dây quấn (dùng cho động cơ có công suất lớn)
- Lõi thép: được ghép bởi các lá thép kĩ thuật điện (có rãnh để quấn dây).
- Dây quấn: là dây điện từ, được quấn quanh lõi thép.

Tham khảo

Động cơ điện


title: Litoria multiplica

text:
Litoria multiplica (tên tiếng Anh: Kassam Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Richards, S. & Bickford, D. 2004. Litoria multiplica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

M
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Estandeuil

text:
Estandeuil là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 526 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Không chốn dung thân

text:
Không chốn dung thân (tựa gốc tiếng Anh: No Country for Old Men) là một bộ phim giật gân tội phạm Viễn Tây ra mắt năm 2007 của Mỹ, do Anh em nhà Coen chuyển thể kịch bản kiêm đạo đạo và được nhận vai bởi Tommy Lee Jones, Josh Brolin cùng Javier Bardem. Bộ phim này dựa trên một tiểu thuyết cùng tên của tác giả đoạt Giải Pulitzer Cormac McCarthy. No Country for Old Men kể về một kẻ giết người bí ẩn truy tìm 2 triệu USD bị mất sau một phi vụ mua bán ma túy, ba người đàn ông truy lùng chéo nhau trong cảnh sa mạc Tây Texas năm 1980. Đây là bộ phim thứ 12 mang phong cách độc đáo và có phần kỳ dị mang dấu ấn của anh em nhà Coen.

Bộ phim đã nhận được lời khen ngợi từ các nhà phê bình. Roger Ebert của Chicago Sun-Times đã gọi phim này là "bộ phim tốt nhất mà anh em Coen từng sản xuất".

Nội dung

Vào năm 1980 ở Texas, tên sát nhân Anton Chigurh đã giết hại một viên cảnh sát để trốn khỏi nơi giam giữ và sử dụng một khẩu súng có hình dạng bình hơi, bắn người tài xế gần đó nhằm cướp chiếc xe của ông ta. Tuy nhiên, y lại tha mạng cho một chủ trạm xăng sau khi ông này đoán đúng mặt trong trò tung đồng xu.

Trong lúc đi săn linh dương, Llewelyn Moss vô tình phát hiện ra hiện trường của một vụ buôn ma túy bất thành. Tại đây, anh thấy nhiều xác chết, một người đàn ông Mexico bị thương đang xin nước uống, rất nhiều ma túy trong xe tải, cùng với chiếc vali chứa 2 triệu USD. Sau một hồi đắn đo, anh quyết định lấy chiếc vali rồi trở về nhà. Đêm đó, Moss quay lại hiện trường và đem theo bình nước cho gã người Mexico, nhưng lại bị truy đuổi bởi hai gã lạ mặt và đã tẩu thoát thành công. Ngay lập tức Moss đặt vé máy bay để đưa vợ mình là Carla Jean đến ở với mẹ cô, sau đó lái xe đến một nhà nghỉ ở Del Rio, nơi anh giấu chiếc vali trong lỗ thông gió của một căn phòng.

Chigurh, được thuê để lấy lại số tiền, đến khám xét nhà của Moss, nơi y dùng khẩu súng bình hơi thổi bay chốt khóa cửa. Khi điều tra vụ đột nhập, cảnh sát trưởng quận Terrell là Ed Tom Bell, cùng với cộng sự Carson Wells, để ý rằng chốt khóa đã bị thổi bay khỏi tay nắm cửa. Lần theo vị trí của Moss thông qua thiết bị theo dõi, Chigurh đến phòng nhà nghỉ của Moss rồi dùng súng shotgun giết một nhóm người Mexico đang chờ phục kích Moss. Moss đã thuê thêm căn phòng thứ hai liền kề với phòng của nhóm người Mexico, với lối vào thông với chỗ chứa chiếc vali. Anh kịp lấy nó ngay trước khi Chigurh mở lỗ thông gió ra.

Moss di chuyển đến một khách sạn ở thị trấn biên giới Eagle Pass, đồng thời phát hiện ra thiết bị theo dõi trong chiếc vali, nhưng Chigurh đã tìm ra anh, cuộc đấu súng giữa hai "cao thủ" diễn ra khiến một thường dân thiệt mạng và cả hai đều bị thương. Moss chạy sang Mexico và được một ban nhạc norteño đưa đến bệnh viện. Carson Wells đến thuyết phục Moss giao lại số tiền, đổi lại anh sẽ nhận được sự bảo vệ, nhưng lại không thành công. Chigurh tự làm sạch và khâu vết thương bằng những vật dụng mà y ăn cắp được, rồi lẻn đến khách sạn của Wells. Wells cố gắng thương thuyết với Chigurh hòng giữ lại mạng sống của mình, nhưng tên sát nhân đã bắn chết Wells ngay khi Moss gọi điện đến. Chigurh nhấc máy lên và thề sẽ giết Carla Jean trừ khi Moss giao lại số tiền cho y.

Moss tìm lại chiếc vali từ bờ sông Rio Grande rồi hẹn gặp Carla Jean tại một nhà nghỉ ở El Paso, nơi anh định giao tiền cho cô và đưa cô đến nơi an toàn. Cảnh sát trưởng Bell sau đó tiếp cận Carla Jean và hứa sẽ bảo vệ Moss. Tuy nhiên, mẹ của Carla Jean lại vô tình tiết lộ vị trí của Moss cho một nhóm người Mexico đang theo dõi họ. Bell đến điểm hẹn ở El Paso, nghe tiếng súng nổ và nhìn thấy một chiếc xe bán tải phóng nhanh ra ngoài đường. Khi đi vào bãi đậu xe, ông nhìn thấy Moss nằm gục trên vũng máu. Sau đó, Carla Jean đến và bật khóc khi biết chồng mình đã không còn trên đời.

Đêm đó, Bell quay lại hiện trường vụ án và nhận ra chốt khóa cửa đã bị thổi bay. Khi đó, Chigurh đang nấp sau cánh cửa sau khi lấy lại số tiền. Sau một hồi đắn đo, Bell quyết định bước vào căn phòng và thấy lỗ thông gió đã bị tháo ra. Vài ngày sau, Bell đến thăm chú của mình là Ellis, một cựu luật sư, rồi nói với ông rằng Bell dự định nghỉ hưu vì cảm thấy "quá sức" trước vụ bạo lực gần đây. Ellis phản bác và cho rằng khu vực này luôn luôn ngập tràn bạo lực.

Nhiều tuần sau, Carla Jean trở về nhà sau khi dự đám tang của mẹ mình, người vừa qua đời do căn bệnh ung thư. Cô thấy Chigurh đang ngồi trong phòng ngủ, tên sát nhân nói rằng y đến đây là vì lời đe dọa của y đối với Moss: giết chết Carla Jean. Cô từ chối lời đề nghị tung đồng xu của Chigurh, đồng thời nói rằng tên sát nhân không thể phó mặc cho sự may rủi, rằng quyền lựa chọn nằm trong tay y. Chigurh sau đó bước ra khỏi căn nhà, kiểm tra đôi ủng của mình nhằm xem nó có bị dính máu hay không. Trong lúc Chigurh lái xe qua khu phố thì một chiếc ô tô đâm trúng y và làm y bị thương. Chigurh bèn hối lộ hai đứa trẻ nhân chứng để chúng im lặng, rồi rời đi.

Một thời gian sau, Bell nghỉ hưu và sống một cuộc sống bình lặng. Vào một lần tâm sự với vợ, ông kể cho bà nghe về hai giấc mơ của mình. Trong giấc mơ đầu tiên, ông đã đánh mất một số tiền mà bố ông đã cho ông. Trong giấc mơ thứ hai, Bell cùng bố ông cưỡi ngựa đi qua một con đèo đầy tuyết; khi đó, bố ông đã đi trước để thắp ngọn lửa chỉ đường và chờ đợi Bell.

Diễn viên

Sản xuất
Nhà sản xuất Scott Rudin mua bản quyền từ tiểu thuyết của McCarthy để anh em nhà Coen chuyển thể, vào thời điểm đó anh em nhà Coen đang chuyển thể tiểu thuyết To the White Sea của James Dickey. Vào tháng 8 năm 2005, anh em nhà Coen đã đồng ý trực tiếp chuyển thể cuốn tiểu thuyết Không chốn dung thân. Joel Coen nói về cách tiếp cận độc đáo cuốn tiểu thuyết khi hai anh em chuyển thể "Cuốn tiểu thuyết này rất quen thuộc, và rất thích hợp với chúng tôi, chúng tôi cố gắng để tiếp cận nó một cách tự nhiên nhất. Có một thực tế mà chúng tôi rất thích, đó là những người xấu thì sẽ không bao giờ gặp được những người tốt, không bao giờ. McCarthy luôn có lối viết rất đặc biệt, không theo một thể thức thông thường nào và người đọc thường không đoán trước được sự việc".

Âm nhạc
No Country for Old Men gần như không có âm nhạc, và tập trung vào âm thanh – nhân tố tạo sự hồi hộp và sởn gai ốc của phim.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim giành giải Oscar cho phim hay nhất
Phim năm 2007
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim giành giải BAFTA
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 1980
Phim về người bị loạn thần kinh nhân cách
Phim có đạo diễn giành giải Oscar cho Đạo diễn xuất sắc nhất
Phim của Paramount Pictures
Phim có diễn xuất giành giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Phim có diễn xuất giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Phim có đạo diễn giành giải BAFTA cho đạo diễn xuất sắc nhất
Phim có biên kịch giành giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất
Phim về tội phạm


title: Acidromodes

text:
Acidromodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Tham khảo

Microloxiini


title: Chụp cắt lớp vi tính

text:
Chụp cắt lớp vi tính (thường được viết tắt là chụp CT; trước đây được gọi là chụp cắt lớp trục vi tính hoặc quét CAT) là một kỹ thuật hình ảnh dùng trong y tế được sử dụng để có được hình ảnh bên trong chi tiết của cơ thể. Nhân viên thực hiện chụp CT được gọi là kỹ thuật viên chụp X quang hoặc kỹ thuật viên X quang.

Máy quét CT sử dụng một đèn phát tia X quay và một dãy máy dò được đặt trong khung cổng để đo độ suy giảm tia X của các mô khác nhau bên trong cơ thể. Nhiều phép đo tia X được thực hiện từ các góc độ khác nhau sau đó được xử lý trên máy tính bằng thuật toán tái tạo chụp cắt lớp để tạo ra hình ảnh chụp cắt lớp (mặt cắt ngang) ("lát cắt ảo") của cơ thể.

CT scan có thể được sử dụng ở những bệnh nhân cấy ghép kim loại hoặc máy điều hòa nhịp tim, những người bị chống chỉ đỉnh chụp cộng hưởng từ (MRI).

Kể từ khi được phát triển vào những năm 1970, chụp CT đã được chứng minh là một kỹ thuật hình ảnh linh hoạt. Mặc dù CT được sử dụng phổ biến nhất trong chẩn đoán y tế, nhưng cũng có thể được ứng dụng để tạo hình ảnh của các vật thể không sống.

Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 1979 được trao chung cho nhà vật lý người Mỹ gốc Nam Phi, Allan MacLeod Cormack và kỹ sư điện người Anh là Godfrey Hounsfield "vì sự phát triển của kỹ thuật chụp cắt lớp có sự hỗ trợ của máy tính"

Từ nguyên
Thuật ngữ này trong tiếng Anh gọi là computed tomography scan (quét hình cắt lớp dùng máy tính), thường viết tắt là CT scan, nên ở Việt Nam thường gọi  nôm na là chụp xi-ti.  Trong lịch sử y học, thuật ngữ này cũng còn gọi là  computed axial tomography (chụp cắt lớp vi tính theo trục) hoặc computed axial tomographicy scan (viết tắt là CAT scan).

Nguyên lý
Máy CT chạy vòng quanh thân thể bệnh nhân, phát sóng X quang và đo độ hấp thụ năng lượng tia x của các cấu trúc khác nhau của cơ thể. Sau đó sử dụng các thông tin này và ráp lại với vi tính hình ảnh của cơ thể trên không gian 2 hoặc 3 chiều.

Phép chụp cắt lớp vi tính tận dụng sự kết hợp của nhiều phép đo bằng tia X được chiếu từ nhiều góc độ để tạo nên hình cắt mặt ngang của vật được chụp, từ đó cho phép người chụp có thể nhìn được bên trong của vật mà không cần mổ. Các thuật ngữ khác bao gồm chụp cắt lớp trục (CAT scan) và chụp cắt lớp điện toán.

Xử lý kĩ thuật số được sử dụng để tạo ra thêm một khối ba chiều bên trong vật thể từ một loạt lớn các hình ảnh X quang hai chiều được chụp xung quanh một trục xoay đơn.

Tạo ra những hình ảnh trong Y học là ứng dụng phổ biến nhất của máy CT. Hình ảnh cắt ngang của nó được sử dụng cho mục đích chẩn đoán và điều trị trong các ngành y tế khác nhau.

Thuật ngữ "chụp cắt lớp vi tính" (CT) thường được dùng để chỉ chụp X-quang, bởi vì nó là dạng phổ biến nhất được biết đến. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều loại CT khác tồn tại, như chụp cắt lớp phát xạ positron (PET) và chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn photon (SPECT). Chụp X quang là một dạng sơ khai của CT.

Tham khảo

Chẩn đoán hình ảnh y khoa


title: Nemanthias regalis

text:
Nemanthias regalis là một loài cá biển thuộc chi Nemanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981.

Từ nguyên
Tính từ định danh regalis trong tiếng Latinh mang nghĩa "như vương giả, hoàng đế", hàm ý đề cập đến màu tím nhạt, màu tượng trưng cho bậc đế vương phương Tây, trên thân của loài cá này.

Phân loại học
N. regalis trước đây được xếp vào chi Pseudanthias, nhưng theo kết quả phân tích dữ liệu hình thái và phân tử mới đây vào đầu năm 2022 thì loài này được chuyển sang chi Nemanthias.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
N. regalis là loài đặc hữu của quần đảo Marquises (Polynésie thuộc Pháp), được thu thập các rạn san hô ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở N. regalis là 9 cm.

Nửa đầu trên và thân trước (từ gai vây lưng thứ 9 xuống gốc vây ngực) của cá đực là màu vàng cam, phần thân còn lại màu tím hồng, nhạt hơn dưới bụng và phớt đỏ ở lưng và thân sau. Từ môi trên có một sọc hồng cam viền tím băng qua dưới mắt kéo dài đến gốc vây ngực. Vây lưng tím nhạt, viền xanh óng ở rìa. Vây hậu môn màu tím trong, cũng có viền xanh óng. Vây bụng và vây ngực tím nhạt. Vây đuôi màu đỏ ở gốc, trở nên vàng hơn ở giữa, rìa trên và dưới viền tím với các tia đỏ.

Cá cái có màu vàng cam sẫm, ửng đỏ hơn ở đầu, tím nhạt ở dưới hầu và bụng, phớt đỏ ở thân sau. Sọc đỏ cam từ mõm kéo dài xuống gốc vây ngực. Vây lưng đỏ tươi, vàng ở gốc. Vây hậu môn cam nhạt, trong suốt. Vây đuôi đỏ, vàng hơn ở giữa. Vây bụng tím nhạt. Vây ngực hồng nhạt với đốm đỏ ở gốc.

Cá mào gà Ecsenius midas có thể bắt chước kiểu hình của N. regalis và lẫn vào đàn của loài cá mú này, bên cạnh đó E. midas còn bắt chước cả Nemanthias bartlettorum và Nemanthias dispar ở khu vực quần đảo Line và quần đảo Phoenix.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 17–18; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 21–22; Số vảy đường bên: 56–62.

Sinh thái học
Thức ăn của N. regalis là các loài động vật phù du.

Tham khảo

R
Cá Thái Bình Dương
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật được mô tả năm 1981


title: Melanotus verus

text:
Melanotus verus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Tokoname

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Tính đến 2010, thành phố có dân số ước tính 54.719 và mật độ dân số 984 người/km². Tổng diện tích là 55,63 km².

Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1954.

Sân bay quốc tế Chubu in Tokoname khai trương ngày 17 tháng 2 năm 2005.

Vùng
, , , .

Kinh tế
Làm gốm là ngành công nghiệp truyền thống của thành phố.

Người nổi tiếng
Tanikawa Tetsuzo (nhà triết học, cha Tanikawa Shuntarō)
Ishida Taizo (Công ty Motor Toyota)
Morita Akio (Sony)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Tokoname

Thành phố tỉnh Aichi


title: Hyposmocoma lineata

text:
Hyposmocoma lineata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 5,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii