title: Lính dù

text:
Lính dù là một lực lượng tác chiến đặc biệt dùng dù nhảy vào các chiến tuyến, thuộc lực lượng lục quân hoặc không quân. Lính dù có khả năng tác chiến đặc biệt vì họ có thể triển khai nhanh, hoặc tiến vào và tác chiến ở những khu vực không thể vào bằng đường bộ hay đường biển. Lính dù được sử dụng trong rất nhiều chiến trường của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tổng quan
Lính dù nhảy ra khỏi máy bay và sử dụng dù để hạ cánh an toàn xuống mặt đất. Đây là một trong ba loại kĩ thuật chiến lược "bắt buộc nhập cuộc" để bước vào mặt trận; hai là đường bộ và đường thủy. Lợi thế chiến thuật của lính dù khi tiến vào chiến trường từ trên không là họ có thể tấn công các khu vực không thể tiếp cận trực tiếp bằng các phương tiện vận tải khác. Khả năng trực thăng vận vào trận địa từ bất cứ vị trí nào cho phép lính dù né tránh các công sự xây dựng nhằm bảo vệ khỏi sự tấn công từ một hướng cụ thể. Việc sử dụng lính dù cũng buộc quân phòng thủ phải tản ra để bảo vệ các khu vực khác.

Học thuyết này lần đầu tiên được áp dụng vào chiến tranh bởi người Ý và Liên Xô. Hoạt động nhảy dù quân sự đầu tiên từ độ cao 1.600 feet được ghi lại vào đêm ngày 8 tháng 8 năm 1918 bởi quân xung kích Ý. Trung úy Arditi Alessandro Tandura đã nhảy từ một chiếc máy bay Savoia-Pomilio SP.4 của  do Thiếu tá người Canada William George Barker và Đại úy người Anh William Wedgwood Benn (cả hai đều là phi công của Không quân Hoàng gia Anh) lái, Tandura nhảy xuống đằng sau các phòng tuyến của Áo-Hung gần Vittorio Veneto trong một nhiệm vụ do thám và phá hoại, theo sau là Ferruccio Nicoloso và Pier Arrigo Barnaba.

Việc sử dụng rộng rãi lính dù đầu tiên là của người Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai (Fallschirmjäger). Sau đó, lính dù được sử dụng rộng rãi bởi lực lượng Đồng Minh. Máy bay chở hàng trong thời kì đó (ví dụ như chiếc Ju 52 của Đức và chiếc C-47 của Mĩ) là loại nhỏ, nếu có thì hiếm khi các lính dù nhảy theo nhóm lớn hơn 20 người từ một máy bay.

Chiến tranh thế giới thứ hai

Lính dù Đức
 là tên gọi lính dù Đức Quốc Xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. (tiếng Đức: Fallschirm: dù; Jäger: thợ săn - từ chỉ khinh binh).Khác với quân đội Hoa Kỳ và Anh Quốc, lính dù Đức không thuộc quyền chỉ huy bộ binh mà là một phần của không quân Đức (Luftwaffe). Khởi đầu cuộc chiến, Đức chỉ có vài tiểu đoàn lính dù, nhưng sau đó phát huy lên thành sư đoàn - gọi là Sư đoàn dù 7. Sư đoàn này dần dần cải tiến để phục vụ nhiều chiến thuật khác nhau của Đức. Thuộc dạng linh động, lính dù được sử dụng như "lính chữa lửa" trên nhiều mặt trận - huy động và tác chiến độc lập (ngoài chỉ huy của các binh chủng khác cùng đang chiến đấu) trong mọi hoàn cảnh, mọi thời điểm.

Nửa sau của 1944, vì thay đổi tình hình chiến trường, lính dù Đức không nhảy dù nữa mà xung phong vào bộ binh. Tuy thế họ vẫn giữ uy danh của lính dù. Gần cuối cuộc chiến, quân đội Đức thành lập nhiều đơn vị binh chủng dù nhưng với khả năng tác chiến thua kém các thế hệ trước. Sư đoàn dù 9 là đơn vị sau cùng, và bị đập tan trong trận đánh nội thành Berlin tháng 4 năm 1945.

Hơn 54.449 lính dù tử trận và 8.000 mất tung tích.

Hành quân

Fallschirmjäger tham chiến nhiều nơi, điển hình là cuộc tiến chiếm pháo đài Eben-Emael, nhảy dù xuống Na Uy trong chiến dịch Weserübung năm 1940, và chống quân Đồng Minh trong vùng Normandy năm 1944. Nhưng lính dù Đức nổi bật nhất trong cuộc tấn công đảo Kríti năm 1941, khi toàn thể sư đoàn dù số 7 tham chiến cùng Sư đoàn đổ bộ 22. Cuộc chiến tại đây đã kết thúc với chiến thắng của các lực lượng không vận Đức, buộc quân đội Khối Thịnh vượng chung Anh phải rút lui khỏi hòn đảo. Tuy nhiên, lãnh tụ Đức Quốc xã (Führer) Adolf Hitler không hài lòng vì số tử trận của lính dù Đức khá cao. Bên đồng minh cũng nhận thấy khuyết điểm của lính dù là tử số khá cao trong những đợt thả dù xuống địa phận bên địch.

Trong hai năm tới, quân dù Đức chiến đấu tại Liên Xô, nơi họ được giao án ngữ những vị trí trọng yếu ở miền Bắc Trung Bộ Nga và chịu nhiều tổn thất. Các lực lượng nhảy dù khác của Đức cũng tham chiến trên mặt trận Bắc Phi. Vào năm 1943, Sư đoàn Dù số 7 được đổi tên thành Sư đoàn Dù số 1 và 9 sư đoàn nhảy dù khác được thành lập với vai trò là lực lượng đánh bộ. Giữa tháng 12 năm 1943, trong Chiến dịch Ý, Sư đoàn Dù số 1 đã chống trả dữ dội cuộc tấn công của quân Canada thuộc Tập đoàn quân số 8 (Anh) vào thị trấn Ortona, gây cho địch thiệt hại nặng nề mặc dù Ortona cuối cùng cũng thất thủ ngày 28 tháng 12 năm 1944. Ngoài ra, lính dù Đức còn được biết đến vì đã can đảm chống lại quân Đồng minh suốt mấy tháng trong trận Monte Cassino. Trong những đống gạch vụn sau khi nhà cửa bị đồng minh dội bom, quân Đức sử dụng chiến thuật du kích, cố thủ trong thành phố khu Monte Cassino. Các lực lượng không vận Đức liên tục bẻ gãy các cuộc tấn công của quân đội Đồng minh, gây cho đối phương những thiệt hại hết sức to lớn. Nhưng cuối cùng, ưu thế về quân số và súng đạn đã tạo điều kiện cho quân Đồng minh đánh bọc sườn quân đội Đức tại Monte Cassino. Dưới làn đạn pháo của quân Ba Lan tự do, phần lớn lính dù Đức đã triệt thoái trong trật tự..

Trong các chiến trường Tunisia và Ý, quân dù Đức được quân Đồng Minh đặt biệt danh là "Quỷ Xanh", dựa trên màu của chiếc áo khoác lính dù ngụy trang dài 3/4 cơ thể của họ. Sau các cuộc đổ bộ của quân Đồng minh lên eo biển Normandie, lính dù Đức đã đánh một số trận lớn ở Pháp, mà cụ thể là cuộc tử thủ Brest. Tập đoàn quân số 3 của Mỹ cuối cùng cũng chiếm được Brest, nhưng với cái giá rất đắt.

Đức Quốc Xã ngoài ra còn huấn luyện lính dù loại biệt kích cảm tử cho cho hai đội quân Waffen-SS và Brandenburg.

Trang bị
Lính trong binh chủng Fallschirmjäger sử dụng loại súng máy FG42 và phóng lựu không giật được quân đội Đức chế tạo riêng cho họ.

Mũ sắt của lính dù cũng được cải tiến cho hợp với khung cách tác chiến nhảy dù (vành che mắt và ót ngắn hơn loại thông thường, mũ sâu hơn, lót da bên trong và khuy cài dưới cằm để dễ xoay xở và có khả năng quan sát chung quanh cao hơn).

Dù của Đức được thiết kế kém xa dù của đồng minh. Loại dù này có một dây từ lưng người lính, khi rơi xuống người lính có tư thế nằm sấp, phải dùng cùi chỏ và đầu gối để chạm đất - vì thể hay gây thương tích và người dùng không thể mang dụng cụ hay vũ khí trên bụng.

Dù đồng minh có hai dây trên vai, khi rơi tư thế đứng thẳng, khi chạm đất có thể dùng hai bàn chân để chạy tới được và có thể sử dụng súng và dụng cụ khi đang rơi và khi vừa chạm đất.

Lính dù Đồng Minh

Trận Normandie
Đêm trước ngày đổ bộ vào Normandie 6 tháng 6 năm 1944, lực lượng đồng minh thả nhiều toán lính dù vào sâu trong lòng đất Pháp lúc bấy giờ đang bị quân Đức chiếm đóng với nhiều mục đích nhưng phần lớn là để phân tán sức quân của đối phương. Những toán lính dù này có nhiệm vụ do thám, yểm trợ cuộc đổ bộ, phá hủy đường rút lui của quân Đức, phá cầu và cắt dây liên lạc, đồng thời liên lạc các lực lượng kháng chiến địa phương, v.v...
 Sư đoàn Không vận số 6 (6th Airborne Division) Anh quốc nhảy vào miền đông sông Orne

Trong cuộc hành quân mang tên Tonga vào những giờ cuối ngày 5 thánh 6 năm 1944, máy bay vận tải và tàu lượn chở các đơn vị của Sư đoàn 6 sang Normandy, bỏ vào phía trong bãi Sword Beach với nhiệm vụ giữ vững mạng phía Đông, chiếm cầu Pegasus và cầu Horsa và phá đồn đóng quân của Đức tại Merville. Đây là những toán lính đầu tiên của trận Normandy. Cuộc thả dù thành công tuy nhiều toán bị gió thổi rớt tứ tung khắp Normandy. Sư đoàn 6 chiếm hai cầu Pegasus và Horsa và cố thủ chống lại nhiều đợt tấn công của quân Đức cho đến khi có quân đến tiếp viện và thay thế.

Từ tháng 6 đến tháng 8 năm 1944, Sư đoàn 6 chiến đấu bảo vệ khu vực phía đông sông Orne. Ngày 2 tháng 8, sư đoàn này được nhập vào Quân đoàn I Đồng Minh. Sau đó sư đoàn này tham gia cuộc tiến chiếm vùng sông Seine cho đến tháng 9 1944 khi trở về Anh. Hơn 4.000 binh sĩ, sĩ quan của Sư đoàn 6 tử trận, bị thương hoặc mất tích.
 Sư đoàn Không vận 101 (101st Airborne Division) Hoa Kỳ thả vào làng Vierville để yểm trợ đổ bộ tại bãi Utah.
 Sư đoàn Không vận 82 (82nd Airborne Division) Hoa Kỳ thả vào Sainte-Mère-Église
Cùng lúc với Sư đoàn Không vận số 6 của Anh, Sư đoàn Không vận 82 Hoa Kỳ đã nhảy dù nhảy xuống Normandy vào rạng sáng ngày 6 tháng 6 năm 1944. Đây là cuộc hành quân từ trên không lớn nhất lịch sử quân đội Hoa Kỳ. Sau 33 ngày chiến đấu, sư đoàn 82 tổn thất 5.245 binh sĩ, sĩ quan (chết, bị thương hoặc mất tích). Trong phần báo cáo quân sự có đoạn "... 33 ngày chiến đấu không ngưng nghỉ, không có tiếp trợ. Mọi sứ mệnh hoàn thành. Không để mất một phần đất nào đã chiếm được...".

Lính dù nộm
Trong cuộc thả dù sâu vào lòng địch chung quanh trận đổ bộ Normandy, quân Đồng Minh có thả hàng trăm các lính dù hình nộm làm bằng gỗ rơm. Trên những hình nộm có những cơ quan tự động tạo tiếng súng và kêu ầm ĩ khi chạm đất, đồng thời bắn hỏa châu tứ phía. Mục đích là đánh lạc hướng và làm hoảng loạn quân Đức đang bối rối trước cuộc đổ bộ bất ngờ của đồng minh.

Phương thức tác chiến lính dù hiện đại

Lính dù Úc
Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Hoàng gia Úc (3rd Battalion, The Royal Australian Regiment - 3 RAR) là lực lượng nhảy dù duy nhất của Quân đội Úc thành lập từ năm 1945 tại Sydney và từng tham chiến tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Việt Nam, và Đông Timor. Hiện đang sắp sáp nhập vào bộ binh Úc và dời về Townsville năm 2011.

Chiến tranh Việt Nam
nhỏ|Lính dù Tiểu đoàn 3 RAR thao diễn năm 2004
Tiểu đoàn 3 nhảy dù Úc tham chiến tại Việt Nam qua hai đợt. Lần đầu vào năm 1967 - 1968, và đánh trận chính tại Phước Tuy. Tiểu đoàn này còn có nhiệm vụ do thám, gỡ mìn và pháo kích bắn trả. Trong hai ngày 25 - 26 tháng 5 năm 1968, tiểu đoàn 3 được cho là đã đánh bật được một lực lượng cấp trung đoàn của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong trận đánh tại xã Long Tân, 18 lính Úc tử trận, 24 bị thương trong khi 80 lính QĐNDVN tử trận . Năm 1971 tiểu đoàn 3 trở lại Phước Tuy nhưng không đụng trận lớn. Sau đó trở về Úc.

Iraq
Gần đây báo chí nêu tên Tiểu đoàn 3 vì vụ Binh nhì Jacob Kovco bị chết trong tình huống đáng nghi tại Iraq.

Chú thích

Quân sự
Nhảy dù
Bộ binh


title: Anthodioctes lourdes

text:
Anthodioctes lourdes là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Anthodioctes
Động vật được mô tả năm 1999


title: Cheumatopsyche pali

text:
Cheumatopsyche pali là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Tháng 6 năm 2007

text:
Trang này liệt kê những sự kiện quan trọng vào tháng 6 năm 2007.

Thứ sáu, ngày 1 tháng 6
Một bộ lạc thổ dân mới, mang tên "Metyktire", được khám phá ra tại rừng Amazon. AP

Thứ hai, ngày 4 tháng 6

Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố rằng Nga có thể nghĩ đến nhắm vũ khí hạt nhân vào một số vị trí châu Âu nếu Hoa Kỳ tiếp tục hướng vào hệ thống phòng thủ tên lửa trên lục địa này. BBC
Bão Gonu bắt 7.000 người phải di tản khỏi đảo Masirah cách bờ biển Oman sau khi trở thành xoáy thuận nhiệt đới tại biển Ả Rập mạnh nhất trong lịch sử. AP
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa xuất bản Kế hoạch Quốc gia về Thay đổi Khí hậu đầu tiên, có mục đích giảm mức phát khí nhà kính trong nước xuống 1,5 tấn mỗi năm từ 2010.
Cựu Tổng thống Liberia Charles Taylor bắt đầu ra tòa vì tội phạm chiến tranh tại Tòa án Đặc biệt cho Sierra Leone của Liên Hợp Quốc ở La Hay.
Biểu trưng của Thế vận hội Mùa hè 2012 tại Luân Đôn được tuyên bố. BBC

Thứ năm, ngày 7 tháng 6

Các nhà lãnh đạo G8 họp tại hội nghị thượng đỉnh ở Heiligendamm (Đức) và thỏa thuận giảm nửa mức phát dioxide cacbon vào năm 2050, trong khi Tổng thống Mỹ George W. Bush và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau để thảo luận về hệ thống phòng thủ tên lửa.
Cảnh sát Sri Lanka đuổi hàng trăm người thuộc dân tộc thiểu số Tamil khỏi thủ đô Colombo dùng lý do chống lại Những con Hổ giải phóng Tamil.

Thứ sáu, ngày 8 tháng 6

Hội đồng châu Âu xuất bản một bản báo cáo cho rằng các nước thành viên România và Ba Lan cộng tác với Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ để mở tù bí mật cho những nghi can khủng bố.

Thứ tư, ngày 13 tháng 6

Shimon Peres được bầu làm Tổng thống Israel sau khi cả hai đối thủ rút khỏi vòng hai cuộc bầu cử.
Vũ Tự Gia Anh - Cầu thủ bóng rổ, HLV bóng đá của FC 9C ra đời tại Hà Nội, Việt Nam

Thứ năm, ngày 14 tháng 6
Nhóm Hamas chiếm giữ Dải Gaza, khiến Tổng thống Mahmoud Abbas phải giải tán Chính phủ Palestine và tuyên bố tình trạng khẩn cấp.

Chủ nhật, ngày 17 tháng 6

Người dân Pháp tham gia vòng hai cuộc Tổng tuyển cử, một tháng sau cuộc bầu cử tổng thống; dự đoán đảng UMP của Tổng thống Nicolas Sarkozy sẽ giành đa số trong Quốc hội.

Thứ tư, ngày 20 tháng 6

Tòa án Đặc biệt cho Sierra Leone ở La Hay tuyên án ba người trong Hội đồng Cách mạng Lực lượng Vũ trang vì tội sử dụng trẻ em làm lính trong Nội chiến Sierra Leone, lần đầu tiên mà một tòa án quốc tế tuyên án vì tội này.
Theo Cơ quan Đánh giá Môi trường Hà Lan, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã vượt qua Hoa Kỳ theo mức phát khí nhà kính trong nước.

Thứ bảy, ngày 23 tháng 6

Hội đồng các nhà lãnh đạo của 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu tán thành quá trình tạo ra Hiệp ước Cải cách để thay cho Hiến pháp châu Âu đã bị bác bỏ.

Chủ nhật, ngày 24 tháng 6

Ali Hassan al-Majid, biệt danh Ali hóa học, em họ của Saddam Hussein, bị kết án tử hình cùng với hai người khác vì vai trò trong Chiến dịch Al-Anfal chống lại người Kurd tại Iraq.

Thứ tư, ngày 27 tháng 6

Bộ trưởng Tài chính Gordon Brown trở thành tân Thủ tướng Anh thay thế ngài Tony Blair. Sau 10 năm làm tại nhiệm, ông Blair đảm nhận vai trò phái viên của Bộ tứ về Trung Đông (Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Liên Hợp Quốc, và Nga).
Một xác ướp được phát hiện trong một mộ không tên được nhà Ai Cập học Zahi Hawass định dạng là của nữ pharaon Hatshepsut.

Thứ bảy, ngày 30 tháng 6

Vương quốc Anh và Bắc Ireland nâng cảnh báo khủng bố lên mức cực kỳ nghiêm trọng sau vụ tấn công Sân bay quốc tế Glasgow bằng một chiếc ô tô Jeep Cherokee. Một ngày trước đó đã có hai vụ tấn công bằng xe chở bom không thành công ở Luân Đôn.
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc quyết định chấm dứt chương trình thanh sát vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Iraq được bắt đầu từ năm 1999.
Đông Timor tổ chức bầu cử Quốc hội.

Tham khảo

Tháng sáu
Năm 2007


title: Oliva bifasciata

text:
Oliva bifasciata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Danilia angulosa

text:
Danilia angulosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Danilia


title: Mulsanteus shirozui

text:
Mulsanteus shirozui là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Procraerus girardi

text:
Procraerus girardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: Langres

text:
Langres là một xã trong tỉnh Haute-Marne, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 9.586 người (thời điểm 1999).

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Ellwangen (Jagst), Baden-Württemberg, Đức
  Abbiategrasso, Ý

Những người con của thành phố
 Jules Violle
 Denis Diderot

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Ếch cây bụng đốm

text:
Ếch cây bụng đốm (tên khoa học Kurixalus baliogaster) là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Loài này có ở Lào và Việt Nam.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Chúng đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 van Dijk, P.P. & Chan-ard, T. 2004. Rhacophorus baliogaster. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

B
Động vật được mô tả năm 1999
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Lào


title: Jacobyana serainae

text:
Jacobyana serainae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Sprecher-Uebersax miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Jacobyana


title: (69449) 1996 TD2

text:
{{DISPLAYTITLE:(69449) 1996 TD2}}

(69449) 1996 TD2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 3 tháng 10 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 69001–70000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Castillon (tổng của Arthez-de-Béarn)

text:
Castillon (tên chính thức Castillon (tổng của Arthez-de-Béarn), đôi khi được gọi là Castillon-d'Arthez) là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Villafufre

text:
Villafufre là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 30,1 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 1109 người với mật độ 36,84 người/km². Đô thị này có cự ly 30,1 km so với tỉnh lỵ Santander.

Tham khảo

Đô thị ở Cantabria


title: Capoterra

text:
Capoterra () là một đô thị ở tỉnh Cagliari, Sardinia, Italia. Đô thị này nằm ở nhành tây của Golfo degli Angeli, cách Cagliari khoảng 15 km. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Ngành du lịch đã tăng tầm quan trọng đối với đô thị này trong các thập niên gần đây.

Tham khảo

Cities and towns in Sicilia
Thành phố ven biển Ý


title: Toxorhina luteibasis

text:
Toxorhina luteibasis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tramonti di Sopra

text:
Tramonti di Sopra là một đô thị ở tỉnh Pordenone trong vùng Friuli-Venezia Giulia, có cự ly khoảng 110 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 40 km về phía đông bắc của Pordenone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 406 người và diện tích là 123,9 km².

Đô thị Tramonti di Sopra có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Maleon and Chievolis.

Tramonti di Sopra giáp các đô thị: Claut, Forni di Sotto, Frisanco, Meduno, Socchieve, Tramonti di Sotto.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pordenone


title: Phó bảng

text:
Phó bảng (; Tiến sĩ Ất khoa) là một học vị trong hệ thống khoa bảng Việt Nam trong thời Nguyễn, được áp dụng từ 1829 đến 1919.

Cống sĩ đã dự thi Hội khi đậu đại khoa chia 2 hạng: hạng dưới gọi là Phó bảng/Tiến sĩ Ất khoa, hạng trên gọi là Chính bảng/Tiến sĩ Giáp khoa.

Lịch sử
Học vị Phó bảng được cho là xuất phát từ danh hiệu "Phụ bảng" trong hệ thống khoa cử nhà Thanh, trong đó, những người đỗ Phụ bảng là những sĩ tử giỏi, có năng lực, nhưng số lượng quá nhiều, dẫn đến vượt quá giải ngạch mà triều đình đương thời cho phép. Áp dụng tương tự cho hệ thống khoa cử trong nước, vua Minh Mạng phê chuẩn thiết lập danh hiệu Phó bảng nhằm “ngoài những quyển trúng cách, thể văn quyển nào đầy đủ, tuy không bằng người có tên trong chính bảng, nhưng cũng có thực học thì xin vào Phó bảng” để “không để sót nhân tài”. Tuy mượn hình thức Phụ bảng của Trung Quốc, nhưng triều Nguyễn đã thay đổi theo cách riêng của mình nhằm tìm ra nhân tài phục vụ bộ máy chính quyền, chẳng hạn như ở Trung Quốc, Phụ bảng thấp hơn Cử nhân, tuy nhiên ở Việt Nam thì Phó bảng thấp hơn Tiến sĩ nhưng lại cao hơn Cử nhân.

Năm 1807, vua Gia Long sau khi lên ngôi, với việc chú trọng tuyển chọn nhân tài nhằm kiến thiết đất nước, đã cho tổ chức khoa thi Hương đầu tiên, nhưng chưa tổ chức kỳ thi Hội. Từ thời Minh Mạng, hệ thống khoa cử được tổ chức quy củ hơn với hai kỳ thi Hương và thi Hội được định lệ mỗi ba năm một lần. Khoa thi Hương và thi Hội diễn ra nối tiếp nhau, cứ năm trước thi Hương thì năm sau thi Hội, thi Đình. Đến năm 1829, Minh Mạng quy định đỗ Đại khoa chia thành hạng Chính bảng (hạng trên) và Phó bảng (hạng dưới). Những người đỗ Chính bảng gọi là "trúng cách", được tiếp tục dự thi Đình. Những người đỗ Thứ bảng, gọi là "thứ trúng cách", được trao học vị Phó bảng và dừng lại ở kỳ thi Hội.

Tuy nhiên, đến thời Tự Đức, quy định tuyển chọn Phó bảng đã thay đổi về cách tính điểm và thể lệ dự thi ở các kỳ thi Hội và thi Đình nhằm mở rộng quy mô tìm kiếm nhân tài phục vụ chính quyền. Chẳng hạn, những người chỉ đỗ "thứ trúng cách", tức Phó bảng, đều được cho vào thi Đình chứ không dừng lại ở kỳ thi Hội và tên của họ cũng được ghi danh chung một bảng với "trúng cách". Ở kỳ thi Đình thì những sĩ tử thứ trúng cách không gọi là Phó bảng, đợi sau khi thi Đình xong mới xác định Chính bảng và Phó bảng. Đến năm 1873, quy định cho phép Phó bảng vào thi Đình bị bãi bỏ vì triều đình tuy muốn tuyển chọn càng nhiều nhân tài càng tốt nhưng lo ngại việc "lấy nhiều không thể không lạm".

Ân điển và phẩm chức

Trong lịch sử khoa bảng triều Nguyễn, ở một số kỳ thi Đình, Phó bảng được dự thi cùng với những người đỗ Chính bảng để chọn ra Tiến sĩ (gồm Cập đệ Tam khôi, Hoàng giáp, Đồng tiến sĩ xuất thân), những người không đủ điểm sẽ được ban học vị Phó bảng. Khi đó, ân điển mà triều đình dành cho người thi đỗ Tiến sĩ và Phó bảng, như lễ Truyền lô, ban yến, ân tứ vinh quy, tương đối khác biệt. Trong đại lễ Truyền lô được tổ chức sau mỗi kỳ thi Đình, tên của những người đỗ Tiến sĩ được ghi trên giấy vàng (long đằng hoặc long tiên), gọi là danh sách Hoàng bảng (bảng vàng) đặt ở điện Thái Hòa; còn những người đỗ Phó bảng được ghi tên vào danh sách Phó bảng, viết trên giấy đỏ (hồng điều), đặt ở Tả Đãi Lậu Viện. Sau khi lễ Truyền lô kết thúc, bảng vàng ghi danh các Tiến sĩ được treo ở Phu Văn Lâu; danh sách Phó bảng chỉ được treo ở cánh hữu Phu Văn Lâu. Tuy nhiên, càng về sau, ân điển của triều đình dành cho Phó bảng càng gần giống với Tiến sĩ.

Về phẩm chức, khi mới được lập vào đời vua Minh Mạng, những sĩ tử đỗ học vị Phó bảng được bổ làm Hàn lâm viện Kiểm thảo, tương đương Tòng thất phẩm. Đến các đời vua triều Nguyễn sau, vị trí bổ nhiệm quan chức cho học vị Phó bảng càng lúc càng tăng. Theo Cao Xuân Dục, vị trí cao nhất mà các Phó bảng triều Nguyễn từng nắm giữ lên đến chức Thượng thư, phẩm hàm tương đương Chánh nhị phẩm.

Một số danh nhân

 Nguyễn Văn Siêu (1799–1872), Phó bảng năm 40 tuổi, khoa thi Hội năm Mậu Tuất – Minh Mạng thứ 19 (1838), làm quan đến Thị giảng học sĩ (hàm Tòng tứ phẩm), phụ trách giảng dạy hoàng tử, từng làm Ất sứ sang nhà Thanh.
 Vũ Duy Thanh (1807–1859), đỗ Phó bảng năm 44 tuổi, đỗ Thủ khoa Chế khoa, làm Tư nghiệp rồi Tế tửu Quốc tử giám Huế.
 Đỗ Đăng Đệ (1814–1888), đỗ Phó Bảng năm 29 tuổi, khoa Nhâm Dần – Thiệu Trị thứ 2 (1842), làm quan đến Lễ bộ Thượng thư, là nhà thơ.
 Hoàng Diệu (1829–1882), đỗ Phó Bảng năm 25 tuổi, khoa Quý Sửu – Tự Đức thứ 6 (1853), từng giữ chức Tổng đốc Hà Ninh (bao gồm Hà Nội và vùng phụ cận).
 Nguyễn Thuật (1842–1911), đỗ Phó bảng năm 27 tuổi, khoa thi Hội năm Mậu Thìn – Tự Đức thứ 21 (1868), từng làm đến chức Thượng thư, Tổng đốc Thanh Hóa.
 Nguyễn Sinh Sắc (1862–1929), Phó bảng năm 40 tuổi, làm quan Thừa biện bộ Lễ là thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
 Phan Châu Trinh (1872–1926), đỗ Phó bảng năm 30 tuổi, khoa thi năm Tân Sửu (1901).
 Phạm Hy Lượng (1834-1886) , đỗ Phó bảng năm 29 tuổi, Án sát Ninh Bình

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Lịch sử hệ thống giáo dục Việt Nam
Thi cử Nho học
Học vị Nho học
Nho giáo Việt Nam


title: .ug

text:
.ug là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Uganda.

Đăng ký trước đây ở các tên miền cấp 2 sau:

 .co.ug: Cơ quan thương mại
 .ac.ug: Cơ quan giáo dục cấp bằng đại học, hoặc cao học
 .sc.ug: Trường cấp 1, 2 hoặc thấp hơn
 .go.ug: Đại diện chính phủ và các tổ chức độc lập của chính phủ
 .ne.ug: Nhà cung cấp mạng hoặc những thiết bị đặc biệt của mạng
 .or.ug: Các cơ quan phi chính phủ

Tuy nhiên, hiện nay đã cho phép đăng ký trực tiếp ở cấp 2

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.ug whois information

U g
Ug

sv:Toppdomän#U


title: Abraxas labraria

text:
Abraxas labraria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được Guenée miêu tả năm 1857. Loài này có ở Java.

Chú thích

Tham khảo

Abraxas


title: Aoria

text:
Aoria là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Baly miêu tả khoa học năm 1863.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Aoria carinata Tan, 1993
 Aoria costata Tan, 1992
 Aoria lushuiensis Tang, 1992
 Aoria montana Tang, 1992
 Aoria nepalica Medvedev & Sprecher-Uebersax, 1997

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Melilotus altissimus

text:
Melilotus altissimus là loài thực vật thuộc chi Nhãn hương Melilotus. Loài nhiều có nhiều nhóm dưới loài, phân bố ở châu Á, châu Âu, Ai Cập và hiện nay là trên toàn thế giới.

Hình ảnh

Tham khảo

Chi Nhãn hương
Thực vật được mô tả năm 1799


title: Comptella devia

text:
Comptella devia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Comptella
Động vật chân bụng New Zealand


title: Empis livida

text:
Empis livida là một loài ruồi trong họ Empididae. Con đực dài , con cái dài . Bụng con đực màu nâu và hai cánh có màu nâu và mờ. Bụng con cái có màu xám và cánh trong.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1758
Empididae
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Borée

text:
Borée là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Boree


title: Schorbach

text:
Schorbach là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 07° 24' kinh độ đông. Schorbach nằm trên độ cao trung bình là 415 mét trên mực nước biển. Xã có diện tích 13,36 km², dân số vào thời điểm 1999 là 621 người; mật độ dân số là 46 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ Saint Rémi

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Cophixalus pulchellus

text:
Cophixalus pulchellus là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài chỉ gặp ở vùng núi Hunstein, Papua New Guinea, ở độ cao 1.000m trên mực nước biển.
Nó được IUCN xếp vào danh sách đỏ do nó được phát hiện gần đây, và có rất ít thông tin về sự xuất hiện của chúng, tình trạng, và yêu cầu môi trường sinh thái. Hiện trang của nó được xếp năm 2004.

Nguồn
 Richards, S. & Allison, A. 2004. Cophixalus pulchellus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mongo Bay Article
 IUCN Red List Data

Cophixalus
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Toxorhina noeliana

text:
Toxorhina noeliana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Brimeura duvigneaudii

text:
Brimeura duvigneaudii là một loài thực vật thuộc họ Hyacinthaceae. Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha. Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải and vùng bờ biển nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Bibiloni, G. & Mus, M. 2006. Brimeura duvigneaudii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Tây Ban Nha
D


title: 4418 Fredfranklin

text:
4418 Fredfranklin (1931 TR1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1931 bởi Karl Reinmuth ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4418 Fredfranklin

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: The Amazing Race 10

text:
The Amazing Race 10 là chương trình thứ 10 của loạt chương trình truyền hình thực tếThe Amazing Race. The Amazing Race 10 bao gồm 12 đội hai người đã quen biết từ trước trong cuộc đua vòng quanh thế giới.
Bạn thân Tyler & James đã giành chiến thắng chung cuộc trong Cuộc đua lần này.

Sản xuất

Quay phim
Chương trình bắt đầu ghi hình ngày 27/5/2006 và hoàn tất ngày 24/6/2006.

The Amazing Race 10 đi hơn 64000 km vòng quanh 4 châu lục và 13 quốc gia, kỉ lục về số quốc gia mà chương trình từng đi đến trong một chương trình. Đây là lần đầu tiên Cuộc đua đi đến 6 trong số 13 quốc gia này: Mông Cổ, Kuwait, Mauritius, Madagascar, Phần Lan và Ukraina. Việt Nam là quốc gia duy nhất mà chương trình giành trọn 2 tập lần lượt tại Hà Nội và Hạ Long. Không như những lần trước, cuộc đua lần này gần như đi trọn vẹn một vòng trái đất theo hướng tây sang đông. Chương trình vượt Thái Bình Dương trong chặng đầu tiên và Đại Tây Dương trong chặng chung kết.

The Amazing Race 10 lần đầu tiên chứng kiến 2 đội bị loại trong cùng một chặng: ở giữa chặng và cuối chặng. Intersection – Giao điểm cũng ra đời trong chương trình này. Intersection xuất hiện cùng với Fast Forward, cho phép đội bắt cặp đầu tiên hoàn thành thử thách Tăng tốc sẽ giành quyền đi thẳng đến Trạm dừng cho cả hai đội thành viên.
Ngoài ra, hình phạt do về chót trong chặng an toàn cũng được thay đổi. Đội bị đánh dấu loại sẽ phải chịu hình phạt 30 phút khi điểm danh tại cuối chặng tiếp theo, trừ khi họ về nhất.

Trong 2 chặng ở Việt Nam, tất cả các route marker có màu vàng – trắng thay vì vàng – đỏ để tránh sự nhầm lẫn với cờ của Việt Nam Cộng hòa (khác với cờ hiện tại của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Chặng 4 diễn ra tại Việt Nam là chặng đầu tiên nhà tổ chức cung cấp cho các đội tiền địa phương tại điểm xuất phát.

Lyn trả lời phỏng vấn sau cuộc đua rằng nhà của cô đã bị trộm và cô đã tái hôn với chồng trước, Chris.

Chặng 4 tại Hạ Long được kênh truyền hình CBS chọn để tranh cử giải Emmy 2007. Chặng thi này giành được tổng cộng 5 đề cử, bao gồm Chương trình truyền hình thực tế xuất sắc và đã giành được giải này lần thứ 5 liên tiếp.

Đội thi
Hạn chót nộp đọn đăng ký được gia hạn tới 20/1/2006 (trễ một tuần so với dự kiến). Các đội thi vượt qua vòng loại được mời phỏng vấn vào khoảng cuối tháng hai, đầu tháng ba. Đợt phỏng vấn cuối cùng diễn ra tại Los Angeles vào cuối tháng ba, đầu tháng tư.
The Amazing Race 10 có tổng cộng 12 đội thi. Nhóm thí sinh của chương trình lần này được nhiều người đáng giá là đa dạng nhất trong lịch sử các chương trình truyền hình thực tế. Các đội thi tiêu biểu có thể kể đến như đôi bạn thân đạo Hồi, cặp tình nhân gốc Ấn, đội hoạt náo viên, đội hoa hậu.

Dustin đã kết hôn với tình nhân thời đại học của cô. Cô và đồng đội Kandice cùng với David & Mary đã được chọn tham gia trong cuộc đua The Amazing Race Kì cựu. David & Mary còn xuất hiện trên chương trình The View, họ đã được tặng một chuyến du lịch và một ngôi nhà mới. Jamie đạt danh hiệu Hoa hậu bang Nam Carolina năm 2008 và đã tham dự vào trong cuộc thi Hoa hậu Mỹ tại Las Vegas vào 11/4/2008. Dustin và Kandice là ban cùng phòng khi tham dự vào cuộc thi sắc đẹp này vào năm 2004 và đã trở thành bạn thân.

Lyn & Karlyn là đội toàn nữ đầu tiên lọt vào chặng chung kết của một cuộc đua. Tuy nhiên, đến chương trình 17, đội toàn nữ đầu tiên, Nat & Kat đã giành chiến thắng chung cuộc của một kì "The Amazing Race".

Kết quả
Các đội sau đã tham gia vào cuộc đua và được sắp xếp theo thứ hạng sau kết thúc chặng đua. Quan hệ giữa 2 thành viên trong một đội được ghi nhận vào lúc cuộc đua diễn ra. Bảng sau không hoàn toàn ghi lại tất cả những sự kiện xảy ra trong cuộc đua mà chỉ là những thông tin tiêu biểu và chính yếu nhất trong từng chặng.

 Chặng 1 là chặng loại kép đầu tiên trong lịch sử cuộc đua. Bilal & Sa'eed bị loại ở giữa chặng một trong khi Vipul & Arti bị loại tại Trạm dừng của chặng này.
 Kellie không thể thực hiện Roadblock trong chặng 2. Khi đã là đội về chót, họ điểm danh tại Trạm dừng và bị loại.
 Tom & Terry ban đầu về thứ 2 nhưng chịu hình phạt 30 phút do đã sử dụng xe gắn máy để di chuyển tới các địa điểm thi trong khi phương tiện này đã bị cấm vì lý do an toàn. 6 đội đã điểm danh trong khoảng thời gian này, làm họ rơi xuống vị trí thứ 8.
 Peter & Sarah chưa hoàn thành thử thách Lựa chọn kép nhưng do tất cả các đội đã điểm danh tại Trạm dừng nên họ được hướng dẫn đi thẳng đến Trạm dừng và bị loại.
 Số lượng Roadblock không bao gồm những thử thách không được phát sóng.
 Hai đội cùng nhau hoàn thành Tăng tốc nên được phép bỏ hết các thử thách còn lại và đi thẳng đến Trạm dừng.
 David & Mary ban đầu về thứ 5 nhưng chịu hình phạt 30 phút do bị đánh dấu loại và không về nhất trong chặng này. Trong khoảng thời gian này, Lyn & Karlyn – đội duy nhất đang bám theo David & Mary – đã kịp điểm danh, dẫn đến David & Mary bị loại khi thời gian phạt của họ vẫn còn 20 phút.
 Chặng 9 là một chặng dài, gồm có 2 Detour, 2 Roadblock và được chiếu trong 2 tập.
 Tuy Dustin & Kandice đã bị đánh dấu loại nhưng do họ đã về chót nên đã bị loại trực tiếp mà không phải chịu hình phạt 30 phút.

Màu xanh lá biểu thị đội đã bị loại.
Dấu * biểu thị đội về chót trong một chặng an toàn.
^ biểu thị đội giành được Fast Forward.
>/< biểu thị đội sử dụng Yield/đội bị Yield tác động.
>< biểu thị chặng đua có Yield nhưng không đội nào sử dụng.
Màu đỏ biểu thị đội về nhất.
() biểu thị trình tự của các đội bắt cặp được thành lập. Các đội có cùng số thứ tự trong dầu ngoặc là hai đội bắt cặp cùng nhau.

Tổng hợp cuộc đua

Chặng 1 (Hoa Kỳ → Cộng hòa nhân dân Trung Hoa)

Seattle, Washington,  (Công viên Gas Works) (Điểm xuất phát)
  Seattle (Sân bay quốc tế Seattle-Tacoma) đi Bắc Kinh,  (Sân bay quốc tế Thủ Đô Bắc Kinh)
Bắc Kinh (Nhà hàng Gold House)
Bắc Kinh (Tử Cấm Thành – Ngọ Môn) (Điểm loại)
Bắc Kinh (Hậu Hải)
Bắc Kinh (Vạn lý trường thành – Cư Dụng Quan)

Roadblock của chặng một yêu cầu một thành viên của mỗi đội phải ăn hết một chén mắt cá, đặc sản quen thuộc của ẩm thực Trung Hoa. Detour là lựa chọn giữa Lao động và Thư giãn (Labor or Leisure). Trong Lao động, các đội phải đi một đoạn  bằng xe kéo đến chợ Run De Li. Tại đây, các đội sử dụng gạch để xây một đoạn đường theo phước thức Trung Quốc. Trong Thư giãn, các đội đi xe kéo tới công viên Beihai để tham gia vào một phương pháp thư giãn của người Trung Quốc, được biết dưới tên gọi Taiji Bailong. Các đội phải giữ thăng bằng một quả bong trên một thanh giầm.

Thử thách phụ
 Tại Ngọ Môn, các đội lần lượt đăng ký vào một trong ba giờ khởi hành vào sang hôm sau. Đội cuối cùng đến đây sẽ bị loại.
 Trước khi vào Vạn Lý Trường Thành, các đội phải sử dụng dây thừng để trèo đến Trạm dừng đầu tiên.

Chặng 2 (Cộng hòa nhân dân Trung Hoa → Mông Cổ)

 Erenhot, Nội Mông (Trạm xe lửa Erlian) đi Ulaanbaatar,  (Trạm xe lửa Ulaanbaatar)
Ulaanbaatar (Tu viện Choijin Lama)
Terelj (Công viên quốc gia Gorkhi-Terelj)
Gachuurt, Ulaanbaatar (Hotel Mongolia )
Lựa chọn kép gồm Tháo xuống và Rót đầy (Take It Down or Fill It Up). Trong Tháo xuống, các đội phải tháo những tấm vải bạt được dùng làm tường và mái của những chiếc lều du mục truyền thống được biết dưới tên gọi yurt, cuộn chúng lại và thồ lên một con lạc đà. Trong Fill it Up, các đội lấy một xe đẩy, được kéo bởi một con hynik và chở bốn chiếc lu đi đến một con sông. Tại đây họ phải rót đầy 4 chiếc lu này và trở về vị trí ban đầu. Chướng ngại vật yêu cầu các thí sinh phải sử dụng một cây cung truyền thống của Mông Cổ bắn một cây tên đang cháy vào đúng mục tiêu các đó . Sau khi hoàn thành, các đội chạy đền Trạm dừng là một mái đình nằm trên đồi.

Thử thách phụ
 Khi đến Công viên quốc gia, các đội phải đội chiếc mũ truyền thống của quân đội Mông Cổ và cưỡi ngựa một đoạn dài 4 km.

Chặng 3 (Mông Cổ → Việt Nam)

Ulaanbaatar (Khách sạn Chinggis Khaan)
 Ulaanbaatar (Sân bay quốc tế Thành Cát Tư Hãn) đi Hà Nội,  (Sân bay quốc tế Nội Bài)
Hà Nội (Hỏa Lò)
Hà Nội (Phố cổ ở quận Hoàn Kiếm – Tiệm hoa Thoa ở 55 Hàng Mã)
 Hà Nội (Bến xe Gia Lâm) đi Phố Vác
Phố Vác (chùa Dinh Vác)
Phố Vác (Cánh đồng Đĩa)

Trong Roadblock của chặng này, các thí sinh phải chạy xe đạp để bán 80,000 đồng tiền hoa. Họ được phép giữ số tiền này cho chặng tiếp theo.Trong Detour, các đội lực chọn giữa Chất đốt và Lồng chim (Fuel or Fowl). Thử thách Chất đốt yêu cầu các đội đi đến nhà của Nguyĕn Văn Thuý, dùng một công cụ ép truyền thống để tạo ra 30 bánh than tròn từ than ướt. Thử thách Lồng chim yêu cầu các đội đi đến Nhà Thò và phải làm một lồng chim truyền thống từ các vật liệu địa phương.

Thử thách phụ
 Tại Hỏa lò, các đội phải tìm ra được chiếc áo bay của John McCain để nhận được đầu mối tiếp theo.

Chặng 4 (Việt Nam)

Hà Nội (Công viên Lý Thái Tổ)
 Hà Nội (Bến xe Gia Lâm) đi Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh (Bến xe Bãi Cháy)
Hạ Long (Bến tàu cánh ngầm)  (không được sử dụng, không được phát sóng)
Hạ Long (Vịnh Hạ Long – Hòn Yên Ngựa)
Hạ Long (Vịnh Hạ Long – Hang Sửng Sốt)
Ha Long (Vịnh Hạ Long – Đảo Soi Sim)

Chướng ngại vật của chặng này đòi hỏi các thí sinh phải leo một vách đá cao  để lấy được đầu mối kế tiếp. Lựa chọn kép gồm Trên và Dưới (Over or Under). Các đội được đưa ra giữa vịnh bằng thuyền buồm, sau đó mỗi đội sẽ phải chèo một chiếc xuồng nhỏ để thực hiện thử thách Lựa chọn kép của chặng này. Trong Trên, các đội chèo đến một chiếc thuyền phân phối. Tới nơi, các đội phải chất đủ hàng hóa rồi chèo đến một làng nổi để chuyển số hàng đến đúng địa chỉ được giao. Khi đã hoàn thành, họ phải chèo trở lại chiếc thuyền phân phối, người thuyền trưởng sẽ đưa cho họ đầu mối tiếp theo. Trong Dưới, các đội chèo đến một trại nuối cấy ngọc trai. Tại đây, họ phải chọn một dãy phao và thu hồi 30 chiếc vỉ nuôi cây ngọc trai. Sau đó họ phải mang 30 chiếc vỉ này về trại nuôi cấy ngọc trai để nhận đầu mối tiếp theo.

 Thử thách phụ

Ở đầu chặng, các đội nhận được 588,000₫.
Tại công viên Lý Thái Tổ, các đội lằng nghe địa điểm kế tiếp được thông báo qua một chiếc loa lớn: Bến xe Bãi Cháy ở vịnh Hạ Long.

Chặng 5 (Việt Nam → Ấn Độ)
 Hải Phòng (Ga Hải Phòng) đi Hà Nội (Ga Hà Nội)
 Hà Nội (Sân bay quốc tế Nội Bài) đi Chennai, bang Tamil Nadu,  (Sân bay quốc tế Chennai)
Mamallapuram (Cửa tiệm Mĩ thuật & Thủ công mỹ nghệ Vallavar)
 Chennai (Trường dạy lái xe Karthik)
 Chennai (Nhà Chettinad )

Detour của chặng gồm Wild Things và Wild Rice. Để thực hiện Wild Things, các đội đi tới Trại nuôi cá sấu Madras, tìm đến ô 16. Tại đây, các đội phải giúp các nhân viên trói một con cá sấu đầm lầy và mang nó đến một ô mới. Trong Wild Rice, các đội đi đến đền Sri Sthala Sayana Perumal và chọn một mẫu trang trí hình hoa nằm trên sàn. Dựa trên mẫu này, các đội phải hoàn thành mẫu trang trí bằng gạo có tẩm màu. Roadblock của chặng này yêu cầu một thí sinh của mỗi đội phải hoàn thành một bài học lái xe ở Ấn Độ khi chạy ở bên trái làn đường.

Chặng 6 (Ấn Độ → Kuwait)
 Chennai (Sân bay quốc tế Chennai) đi Thành phố Kuwait,  (Sân bay quốc tế Kuwait)
 Thành phố Kuwait (Tháp Kuwait)
Jahra (Giếng dầu – Đường vòng quanh số 6)
 Thành phố Kuwait (Souk Al-Gharabally)
 Thành phố Kuwait (Tháp nước Al Sadiq)

Trong thử thách Tăng tốc của chặng này, các đội phải mặc đồ bảo hộ và mang một tấm chắn lửa để tiếp cận đầu mối bên cạnh một đám cháy dầu dựng sẵn có nhiệt độ trên 530 độ C. Để hoàn thành Chướng ngại vật, thành viên của mỗi đội phải leo thang lên mái của tòa Kuwait ở độ cao . Khi đã ở trên đỉnh tháp, họ sẽ được phát một bao nhỏ đựng các miếng ghép. Sau khi đã leo trở xuống mặt đất, họ phải sắp xếp các miếng ghép thành hình hoàn chỉnh, chính là tên con đường mà họ phải đi đến. Lựa chọn kép của chặng là Bằng tay hoặc Tự động (Manual or Automatic). Trong Bằng tay, các đội chạy xe đến Souk Sulabiya và phải xúc đầy 10 bao thức ăn dành cho lạc đà. Khi đã hoàn tất, họ phải khiêng chúng đến nơi quy định, chất gọn gàng để nhận được đầu mối tiếp theo. Trong Tự động, các đội đi đến Trường đua Lạc đà Kuwait. Tại đây, họ phải điều khiển một con robot bằng giọng nói. Người máy này sẽ mô phỏng lại động tác của người cưỡi lạc đà. Khi lạc đà chạy được , họ sẽ nhận được đầu mối tiếp theo.

Chặng 7 (Kuwait → Mauritius)

 Thành phố Kuwait (Sân bay quốc tế Kuwait) đi Plaine Magnien,  (Sân bay Sir Seewoosagur Ramgoolam)
Grand Baie (Tàu Isla Mauritia)  (không được phát sóng)
Case Noyale (Bưu điện)
Bel Ombre (Château Bel Ombre )

Detour yêu cầu các đội chọn giữa Muối và Biển (Salt or Sea). Trong Muối, mỗi đội phải tìm trong bãi muối một chiếc chai có chứa đầu mối kế tiếp. Trong Biển, mỗi đội chọn một chiếc thuyền rồi đi đến đảo Île aux Benitiers. Khi đã đến nơi, các đội sử dụng bản đồ để tìm ra buồm rồi mang về thuyền của mình. Sau khi đã dựng buồm, họ phải cho thuyền đi về đất liền. Dù không có Roadblock nào được chiếu, một đầu mối Chướng ngại vật đã được nhìn thấy trên tay của Dustin & Kandice trên trang web của chương trình.

 Thử thách phụ
 Khi đến bến cảng, họ phải bơi ra tàu được neo tại Grand Baie.

Chặng 8 (Mauritius → Madagascar)

 Plaine Magnien (Sân bay Sir Seewoosagur Ramgoolam) đi Antananarivo,  (Sân bay Ivato)
Antananarivo (Lac Anosy – tượng Black Angel)
Antananarivo (Tohotohobato Ambondrona Analakely)
Antananarivo (Nhà thờ Andohalo)

Tại Giao điểm, mỗi đội phải bắt cặp với một đội khác để cùng thực hiện các thử thách tiếp theo tới khi có yêu cầu kế tiếp. Để giành được Tăng tốc, các đội bắt cặp phải đi  đến một ngôi chợ. Tại đây họ phải ăn hết một phần đặc sản địa phương, môi bò. Lựa chọn kép gồm có Long Sleep và Short Letter. Trong Long Sleep, các đội đi đến một ngôi chợ ngoài trời và mang 8 tấm nệm đến một địa chỉ cho trước, xuyên qua đường phố của Antananarivo. Khi đã giao đủ 8 tấm nệm, người chủ sẽ đưa cho các đội đầu mối tiếp theo. Trong Short Letter, các đội đi đến một cơ sở làm giấy và hoàn thành 28 mảng giấy thủ công. Khi người nghệ sĩ hài lòng, các đội sẽ nhận được đầu mối kế tiếp. Sau khi hoàn thành Detour, các đội sẽ không còn phải thực hiện thử thách cùng nhau nữa.Chướng ngại vật yêu cầu một thành viên của các đội thu thập đầy đủ bốn con dấu mang hình tàu thủy, tàu hỏa, máy bay và ô tô từ các người hàng rong. Thành viên còn lại của mỗi đội sẽ đi đến Trạm dừng trước và đợi đồng đội của mình, sau khi hoàn thành Roadblock đến điểm danh tại Trạm dừng.

Chặng 9 (Madagascar → Phần Lan → Ukraina)

 Antananarivo (Sân bay Ivato) đi Helsinki,  (Sân bay Helsinki-Vantaa)
Helsinki (Kappeli Café)
 Helsinki (Nhà ga xe lửa trung tâm Helsinki) đi Tampere (Nhà ga xe lửaTampere)
Ylöjärvi (Soppeenharjun koulu  )
 Tampere (Nhà ga xe lửaTampere) đi Turku (Nhà ga xe lửa trung tâm Turku)
Lohja (Mỏ đá vôi Tytyri )
Helsinki (Tháp Sân vận động Olympic Helsinki) (Điểm giữa chặng; các đội được yêu cầu "Tiếp tục cuộc đua!" ("Keep racing!"))
 Helsinki (Sân bay Helsinki-Vantaa) đi Kiev,  (Sân bay Boryspil)
Oster (Khu 169 Trung tâm huấn luyện xe tăng Oster)
Kiev (Căn hộ số 33)
Kiev (Bảo tàng Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại)

Trong Lựa chọn kép đầu tiên, các đội phải lựa chọn giữa Swamp This và Swamp That. Cả hai thử thách đều mô phỏng cách mà các vận độn gvie6n Phần Lan tập luyện thể lực trong những tháng ấm áp. Trong Swamp This, các đội phải mang những đôi giày trượt tuyết vượt địa hình để đi xuyên qua một bãi bùn dài . Trong Swamp That, các đội phải mang theo một chướng ngại vật để đến đích đến cuối cùng. Chướng ngại vật đòi hỏi một thành viên của mỗi đội phải đổ dốc bằng xe đạp xuống một hầm mỏ để tìm một tảng đá vôi. Khi đã tìm được, họ phải mang trở về điểm xuất phát. Tại đây, sử dụng dụng cụ được cung cấp, họ phải phá vỡ tảng đá để thu hồi được đầu mối nằm trong đó.

Trong nửa sau của chặng dài, Roadblock yêu cầu các thí sinh phải điều khiển một chiếc xe tăng T-64 của Nga vượt qua đoạn đường được sử dụng cho viêc luyện tập của quân đội Ukraina. Detour gồm có Sáng tác nhạc và Tìm kiếm nhạc (Make the Music or [http://www.nmau.com.ua/ Find the Music). Trong Sáng tác nhạc, các đội di chuyển  đến Dance & Groove, một club nhảy hip hop ở Kiev. Tại đây, họ phải sáng tác rồi biểu diễn một bài hát rap mà trong đó có tên của tất cả các quốc gia mà họ đã đến trong suốt cuộc đua tính đến thời điểm đó. Trong Tìm kiếm nhạc, các đội di chuyển  đến Học viện Âm nhạc Quốc gia Ukraina. Khi đã đến nơi, họ cần phải tìm ra bản nhạc (sheet music) Concert Fantasy của of Tchaikovsky dành cho Piano và dàn nhạc. Khi đã tìm thấy, họ phải tìm ra một trong 6 nghệ sĩ dương cầm trong 120 phòng tập để giúp họ chơi bản nhạc. Trong cả hai lựa chọn, các đội d96e2u phải thay đổi trang phục để hòa hợp với không gian xung quanh.

Thử thách phụ
 Tại Kappeli Cafe, các đội phải truy cập vào hộp mail AOL của họ để nhận một e-mail cũng chính là đầu mối kế tiếp từ gia đình họ.
 Tại Sân vận động Olympic Helsinki, các đội phải đi rappel dọc theo tháp Olympic Helsinki.

Chặng 10 (Ukraina → Maroc)

 Kiev (Sân bay Boryspil) đi Ouarzazate,  (Sân bay Ouarzazate Airport)
Ouarzazate, Quận Kasbah (Antiquittés du Sud)
Ouarzazate (Phim trường Atlas)
Idelssan (Café La Pirgola)
gần Marrakech, dãy núi Atlas (Trại du mục Berber)

Yield tại phim trường trong chặng này là Yield duy nhất được lên song trong cuộc đua lần này. Chướng ngại vật của chặng yêu cầu các thí sinh hóa thân thành những võ sĩ giác đấu và đua bằng những xe ngựa kiển. Trong khi đang đua, họ phải giật được 2 lá cờ cùng màu với xe của họ. Lựa chọn kép là lựa chọn giữa This leg's Detour was Throw It or Grind It. In Throw It, các đội đi đến Guedara và tìm tiệm gốm được chỉ định. Để hoàn thành thử thách, họ phải làm được hai cái bình gốm. Trong Grind it, các đội đi tới North African Horse, Ouarzazate. Họ đã phải lựa chọn một máy nghiền lớn sử để xay ô liu. Khi đã cho ô liu vào túi áp suất, họ sẽ nhận được đầu mối tiếp theo. Mỗi lựa chọn chỉ có ba máy và được dành cho 3 đội đầu tiên đến địa điểm thi. Sau khi hoàn thành Lựa chọn kép, các đội lái xe đến Marrakech cho đến khi nhìn thấy marker của chương trình.

Chặng 11 (Maroc → Tây Ban Nha)

Casablanca (Quartier des Habous)
 Casablanca (Sân bay quốc tế Mohammed V) đi Barcelona,  (Sân bay Barcelona)
Barcelona (Parc del Laberint d'Horta)
Barcelona (Palau Nacional de Montjuic)

Roadblock của chặng yêu cầu các đội đi vào chợ, tìm đến quầy số 11. Tại đây, mỗi thí sinh của các đội phải xay thịt lạc đà rồi xâu chúng thành xiên, đưa cho đầu bếp chuẩn bị theo công thức nấu ăn của Maroc. Khi các thí sinh đã hoàn thành phần thức ăn của mình, họ sẽ nhận được đầu mối kế tiếp. Lựa chọn kép gồm Lug It và Lob It. Trong Lug It, các đội mặc trang phục của người khổng lồ được biết đến với tên "gigantes y cabezudos". Họ phải đi dọc theo Las Ramblas để tìm ra Plaça de Sant Felip Neri  và nhận đầu mối tiếp theo. Trong Lob It, các đội đi đến Colònia Güell và tham gia vào Lễ hội cà chua. Họ phải tìm trong một chồng cà chua một trái có chứa đầu mối kế tiếp trong khi mọi người xung quanh ném cà chua vào họ như trong lễ hội này của Tây Ban Nha.

Chặng 12 (Tây Ban Nha → Pháp → Hoa Kỳ)

Barcelona (Sagrada Família)
 Barcelona (Sân bay Barcelona) đi Paris,  (Sân bay quốc tế Charles-de-Gaulle / Sân bay Orly)
Paris (Tháp Eiffel)
 Paris (Gare Saint-Lazare) đi Caen, Basse-Normandie (Gare de Caen)
Carpiquet (Sân bay Caen-Carpiquet)
 Bayeux (Gare de Bayeux) đi Paris (Gare Saint-Lazare) thông qua Caen
Paris (Place de la Concorde)
 Paris (Sân bay quốc tế Charles-de-Gaulle) đi Thành phố New York, New York,  (Sân bay quốc tế John F. Kennedy) / Newark, New Jersey (Sân bay quốc tế Newark Liberty)
 Thành phố New York (Tòa nhà Daily News)
 Thành phố New York (Tượng Alamo)
Garrison (Học viện St. Basil)  (Finish Line)

Trong Roadblock cuối cùng của cuộc đua, một thành viên của mỗi đội phải nhảy dù tự do từ máy bay ở độ cao  cùng với một hướng dẫn viên. Khi đáp xuống mặt đất, các thí sinh sẽ được chở đến Trạm xe lửa Bayeux bằng xe jeep quân đội. Thành viên còn lại của cá đội sẽ đi taxi đến địa điểm trên đển hội ngộ với đồng đội của mình. Detour cuối cùng là sự lựa chọn giữa Nghệ thuật và Thời trang (Art and Fashion). Để hoàn thành thử thách Nghệ thuật, các đội phải đi đến một studio, chọn một bức tranh rồi mang nó đến chỗ người họa sĩ đang đợi họ cạnh sông Seine. Để hoàn thành thử thách Thời trang, các đội đi bộ đến Anatomy Fashion Studio. Các đội phải làm một chiếc áo khoác với những dụng cụ và vật liệu được cung cấp sao cho vừa vặn với mannequin.
Khi bay đến Paris, Rob & Kimberly và Tyler & James chọn bay đến Sân bay quốc tế Charles-de-Gaulle, trong khi Lyn & Karlyn bay đến Sân bay Orly. Khi bay đến New York, trong khi hai đội kia bay chuyến bay sớm hơn đến Sân bay quốc tế John F. Kennedy, Lyn & Karlyn bay chuyến bay sau đến Sân bay quốc tế Newark Liberty. Do khoảng cách thời gian giữa 2 chuyến bay khá lớn, hình ảnh Lyn & Karlyn thực hiện các thử thách ở Thành phố New York đã không được chiếu.

Thử thách phụ
Đầu mối đầu tiên của chặng hướng dẫn các đội đi đến "Nhà thờ đang được xây dựng từ 124 năm về trước tới nay" cũng chính là Sagrada Família.
Khi đến Tượng Alamo, các đội phải tìm một cô gái đội nón vàng, người sẽ đưa cho họ đầu mối cuối cùng của cuộc đua.

Tham khảo

Mùa truyền hình 2006
Amazing Race 10
Mùa truyền hình năm 2006


title: Sabicea pyramidalis

text:
Sabicea pyramidalis là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Tham khảo

Thực vật Ecuador
Sabicea
Thực vật dễ tổn thương


title: Asatte no Hōkō.

text:
Asatte no Hōkō. (あさっての方向。) là loạt manga do Yamada J-ta thực hiện. Loạt manga này đã đăng trên tạp chí Comic Blade Masamune của Mag Garden từ ngày 03 tháng 3 năm 2005 đến ngày 15 tháng 6 năm 2007. Các chương sau đó được tập hợp lại và phát hành thành 5 tankōbon. J.C.Staff đã tiến hành thực hiện chuyển thể anime của tác phẩm và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 05 tháng 10 đến ngày 21 tháng 12 năm 2006. Câu truyên xoay quanh hai cô gái một trưởng thành và một cô bé, cô bé thì ước mình trở nên trưởng thành còn cô gái trưởng thành ước mình trở lại thành một cô bé bên một hòn đá ước nguyện. Điều ước của hai cô gái được thực hiện và họ bắt đầu làm quen với cuộc sống mới cũng như bắt đầu nhận ra giá trị thật của cuộc sống mà mình đã có trước đó. Animax Asia đã phát sóng bộ anime trên hệ thống của mình từ ngày 02 tháng 1 năm 2009.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật

Iokawa Karada (五百川 からだ, いおかわ からだ)

Nogami Shōko (野上 椒子, のがみ しょうこ)

Iokawa Hiro (五百川 尋, いおかわ ひろ)

Amino Tetsumasa (網野 徹允, あみの てつまさ)

Amino Tōko (網野 透子, あみの とうこ)

Shiozaki Kotomi (汐崎 琴美, しおざき ことみ)

Isogai Tadashi (磯貝 正, いそがい ただし)

Isogai Yuka(磯貝 由香, いそがい ゆか)

Truyền thông

Manga
Asatte no Hōkō. được viết và minh họa bởi Yamada J-ta đã đăng trên tạp chí Comic Blade Masamune của Mag Garden từ ngày 03 tháng 3 năm 2005 đến ngày 15 tháng 6 năm 2007. Các chương sau đó được tập hợp lại và phát hành thành 5 tankōbon. Akiko đã phát hành loạt manga này tại Pháp và Tong Li Publishing đã đăng ký bản quyền phát hành tại Đài Loan.

Anime
J.C.Staff đã tiến hành thực hiện chuyển thể anime với sự đạo diễn của Sakurabi Katsushi. Bộ anime đã phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 05 tháng 10 đến ngày 21 tháng 12 năm 2006 trên kênh TBS với 12 tập. Animax đã phát sóng phiên bản tiếng Anh trên hệ thống của mình từ ngày 02 tháng 1 năm 2009 và Sentai Filmworks đã đăng ký bản quyền phát hành phiên bản tiếng Anh của bộ anime.

Âm nhạc
Bộ anime có hai bài hát chủ đề chính, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tên Hikari no Kisetsu (光の季節) trình bày bởi Suara và bài hát kết thúc có tên Sweet Home Song (スイートホームソング, Suīto Hōmu Songu) trình bày bởi Yūmao. Lantis đã phát hành hai album do nhân vật trình bày. Album thứ nhất phát hành vào ngày 06 tháng 12 năm 2006 với hầu hết các bài hát được trình bày bởi Fujimura Ayumi (lồng tiếng cho nhân vật Iokawa Karada) thì bài hát Namida Gumo được trình bày bởi Suara. Album thứ hai phát hành vào ngày 11 tháng 1 năm 2007 với các bài hát được trình bày bởi Itō Shizuka (lồng tiếng cho nhân vật Nogami Shōko)

Đón nhận

Liên kết ngoài
Anime official website

Manga năm 2005
Anime năm 2006
Shōnen manga
Anime và manga kỳ ảo
Manga dài tập
Chương trình Tokyo Broadcasting System


title: Eupanacra metallica

text:
Eupanacra metallica là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở tây bắc Ấn Độ across Nepal, Bhutan, Bangladesh và miền bắc Myanma tới tây nam Trung Quốc.

Sải cánh dài 60–73 mm. Nó giống với Eupanacra sinuata, nhưng màu nền phía trên có màu cam đậm hơn.

Ấu trùng ăn Arisaema tortuosum ở Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo

Eupanacra


title: Loubers

text:
Loubers  là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 285 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Zama, Kanagawa

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Kanagawa, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Kanagawa


title: Ceratina sericea

text:
Ceratina sericea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Fontaine, Territorio di Belfort

text:
Fontaine là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 524.The estimation for 2007 was 602.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Trận Châlons

text:
Trận Châlons, hay còn gọi là trận đồng bằng Catalaunian hoặc trận Campus Mauriacus, diễn ra vào năm 451 giữa một bên là người Hung cùng các đồng minh do vua Attila chỉ huy đối đầu với một liên minh do Đại tướng quân La Mã Flavius Aetius thống suất, bao gồm đế quốc Tây La Mã, người Visigoth cùng một số quốc gia khác của người German. Đây là trận đánh lớn cuối cùng của đế quốc Tây La Mã và cũng là trận thắng làm nên đỉnh cao vinh quang cho danh tướng Flavius Aetius - ông đã thể hiện bản lĩnh đẹp đẽ của một bậc đại anh hùng của thời đại trong chiến thắng. Nhiều nhà sử học xem đây là một trong những trận đánh quan trọng nhất trong lịch sử châu Âu, và ít ra thì chiến thắng này của Aetius đã trở nên một trong những trận chiến tiêu biểu nhất của thời kỳ Trung Cổ. Ngoài ra, đây cũng là một trong những trận thư hùng mãnh liệt nhất, một trong những thắng lợi quyết định hơn cả trong lịch sử nhân loại. Trận đánh này được xem là một thất bại về mặt chiến lược của người Hung và đã ngăn trở kế hoạch xâm chiếm Tây Âu của Attila. Vì tính chất vô cùng trọng đại của trận ấy ghi hằn trong sử sách, nó cũng đã chấm dứt huyền thoại về một Attila bất khả chiến bại, khiến cho vua Attila vô cùng tức giận. Đại bại này cũng chính là trận thua đầu tiên và duy nhất trong suốt võ nghiệp của ông. Có lẽ, chiến thắng quyết định của Aetius trong trận này không những bảo vệ được nền văn minh La Mã, mà đã giải cứu toàn bộ nền văn minh Tây Âu thoát khỏi nguy cơ rơi vào ách đô hộ của người châu Á. Do đó, thắng lợi này không chỉ đẩy lùi rợ Hung ra khỏi xứ Gaul mà còn trở thành một bước ngoặt của lịch sử thế giới, đại diện cho chiến thắng của thế giới văn minh trước các rợ tộc.

Đoàn quân La Mã - German của Aetius đã thẳng tay tàn sát quân Hung. Trận đánh kịch liệt này chấm dứt khi màn đêm buông xuống, quân ông đã tiêu diệt được hữu quân và buộc trung quân của Attila phải lui về trại. Attila thất thế lại suýt nữa thì bị tận diệt, phải đóng cứ thật chắc trong trại và sau đã ra lệnh thoái binh, để lại chiến thắng vang dội cho Aetius. Thấy nơi chiến địa máu chảy thành sông, Attila không còn dám ra quân thêm một lần nữa, rồi bắt đầu tháo chạy. Do mục đích chính trị nên Aetius đã không truy đuổi quân Hung để họ an toàn triệt binh. Dù sao đi chăng nữa, khả năng triệu tập một đội quân đa sắc tộc của ông đã đem lại cho ông chiến thắng quyết định này. Tuy trận huyết chiến này được coi là một trong những chiến dịch quân sự cuối cùng của Đế quốc Tây La Mã, các chiến binh Visigoth là đội quân chính yếu của quân Liên minh. Vua Visigoth là Theodoric I đã hy sinh trong chiến đấu. Trận đánh này hết sức là đẫm máu và tục truyền rằng có khoảng từ 162 nghìn cho tới 30 vạn chiến binh đã hy sinh. Nhiều huyền thoại có sức hút lâu dài về trận chiến khốc liệt này, chẳng hạn như chuyện vong hồn các tử sĩ đánh nhau ác liệt trong khói bụi trong một thời gian lâu sau khi Attila thua trận. Flavius Aetius đã làm nên thời khắc huy hoàng của Đế quốc La Mã. Tuy Đế quốc La Mã chiến thắng không thể mở ra một kỷ nguyên chinh phạt mới hay thịnh vượng, trận thắng này giữ vững đức tin Ki-tô giáo và quyết định dân tộc nào sẽ chia nhau di sản đồ sộ của Đế quốc La Mã. Với chiến thắng lớn lao này, nhiều người Giéc-man đã có ý thức được rằng họ có thể đánh thắng người Hung ngay cả khi người Hung được các tộc Giéc-man khác hỗ trợ, do đó chiến thắng ác liệt này đã đặt nền tảng cho chiến thắng quyết định của quân Giéc-man trong trận Nedao một năm sau khi Attila qua đời, dẫn đến sự sụp đổ của Đế quốc Hung. Thành thử, dù chiến thắng lừng lẫy tại Châlons cứu nguy nền văn minh La Mã trong một thời gian nhưng thắng lợi cũng mở ra thời kỳ oanh liệt của các man tộc Giéc-man tại châu Âu. Nhà vua Merovech của người Frank, vốn dĩ đã cùng san sẻ chiến thắng với Aetius, bắt đầu xưng hùng xưng bá kể từ sau trận đánh.

Bối cảnh

Vào năm 395, trước khi qua đời không lâu, Hoàng đế Theodosius I đã chia Đế quốc La Mã thành 2 bộ phận là Đế quốc Tây La Mã và Đế quốc Đông La Mã, và giao cho hai người con trai của mình cai quản. Hai nhà nước Đông và Tây này về sau trải qua những số phận khác nhau.

Trong khi Đế quốc Đông La Mã, dù diện tích nhỏ hơn nhưng lại thừa hưởng những vùng đất màu mỡ và đông dân cư (Ai Cập, Tiểu Á, Hy Lạp, v.v...) tiếp tục trụ vững thêm một thời gian dài, Đế quốc Tây La Mã nhanh chóng bộc lộ sự khủng hoảng và suy yếu. Những phần đất nó thừa hưởng tuy rộng lớn nhưng không có những lợi thế như Đông La Mã. Chính sự rộng lớn của Đế quốc Tây La Mã đã dẫn đến sự khó kiểm soát của chính quyền trung ương. Hơn nữa Đế quốc Tây La Mã lại phải hứng chịu hậu quả các đợt di dân của các bộ tộc German vào các thế kỷ 4 và 5. Đã quá suy yếu do các cuộc nội chiến liên miên, những cuộc khởi nghĩa của nô lệ và các tầng lớp bị trị, do sự phân liệt cát cứ của các thế lực quý tộc và sự rệu rã của quân đội, đế quốc không còn đủ sức ngăn chặn các làn sóng xâm nhập này nữa. Họ buộc phải cho phép các bộ tộc người German định cư trên các vùng đất của mình và, từ đó, mất luôn những vùng đất này về tay các bộ tộc xâm nhập.

Hoàng đế Valentinianus III lên kế vị Honorius, và cũng chỉ là một ông vua bù nhìn như tiên đế. Vào năm 450, Đế quốc Tây La Mã đang trải qua những khoảnh khắc cuối cùng của nó. Các vùng đất của người Tây La Mã ở Gaul cũng như ở ngoài bán đảo Ý gần như đã mất kiểm soát. Vùng Armorica hầu như chỉ còn được kiểm soát trên danh nghĩa. Vùng phía bắc Gaul giữa hai con sông Rhine và Marne đã lọt vào tay người Frank. Người Visigoth đã chiếm giữ Gallia Aquitania và sau đó là bán đảo Iberia. Người Burgundy sống gần dãy Alps mặc dù tỏ vẻ phục tùng nhưng sẽ sẵn sàng nổi loạn bất cứ lúc nào. Tây La Mã lúc này chỉ còn kiểm soát phần đất ven biển Địa Trung Hải kéo dài từ Aurelianum (ngày nay là Orléans) cho tới thượng lưu sông Loire và hạ lưu sông Rhine.

Lúc bấy giờ thì người Hung ở phía đông đã trở thành một mối hiểm họa thực sự cho cả hai Đế chế Tây và Đông La Mã. Dưới sự chỉ huy của vua Attila, người Hung đã nhiều lần vượt sông Danube cướp phá Đông La Mã, buộc các Hoàng đế ở thành Constantinopolis phải cống nạp cho họ rất nhiều của cải. Nhà sử học Jordanes ghi nhận rằng Attila đã bị vua Gaiseric của người Vandal xúi giục để phát động chiến tranh với người Visigoth. Đồng thời, Gaiseric sẽ cố gắng để gây xung đột giữa người Visigoth và Đế chế Tây La Mã .

Các tác giả đương thời khác cung cấp những động cơ khác. Honoria, nguyên là một người chị gái rắc rối của Hoàng đế Valentinianus III, lúc đó đang bị giam lỏng và hứa gả cho một thành viên Viện nguyên lão. Năm 450, bà đã gửi một bức thư cho vua Hung yêu cầu sự giúp đỡ của Attila giải thoát cho bà khỏi tình trạng giam cầm. Đáp lại bà sẽ kết hôn với ông và dâng tặng một nửa đế chế như của hồi môn. Attila yêu cầu Honoria sẽ được đưa tới cùng với của hồi môn. Valentinianus III từ chối những yêu cầu này, và Attila sử dụng nó như một cái cớ để đem một lực lượng lớn tiến quân sang phía tây, phát động một chiến dịch tàn phá xứ Gaul. Ban đầu, với tư cách là vị "cứu tinh" của Công chúa Honoria, Attila phân vân không biết nên tiến đánh kinh thành La Mã hay là Constantinopolis, cũng giống như vua Alaric I của người Goth trước thời ông. Và cuối cùng, ông đã quyết định tấn công La Mã, nhưng trước đó phải thâu được xứ Gaul.

Vua Attila vượt qua sông Rhine vào đầu năm 451 với những người lính của ông và một số lượng lớn các đồng minh, cướp phá miền Divodurum (Metz) vào ngày 7 tháng 4. Việc các thành phố khác bị tấn công có thể được xác định qua các ghi chép được viết để tưởng nhớ các giám mục của họ: Nicasius đã bị giết trước bàn thờ trong nhà thờ của ông tại Rheims; Servatus được cho là đã bảo vệ Tongeren với lời cầu nguyện của mình, cũng như Genevieve được cho là đã bảo vệ Paris. Lupus, giám mục của Troyes, cũng được ghi nhận là đã bảo vệ thành phố của mình bằng cách gặp trực tiếp Attila. Theo nhà chép sử Prosper xứ Gaul, sau khi Attila băng qua sông Rhine, nhiều thành phố tại Gaul đã phải hứng chịu sự tàn phá ghê gớm nhất của ông.

Vào tháng 6, quân đội của Attila tiến tới Aurelianum (Orléans). Thành phố vững chãi này là cửa ngõ quan trọng để vượt qua sông Loire. Theo sử gia Jordanes, vị vua người Alan là Sangiban đã hứa sẽ mở cổng thành để quy hàng. Tuy nhiên, dân trong thành Aurelianum đã đóng kín cổng thành trước những kẻ xâm lược. Attila bắt đầu vây hãm thành phố, trong lúc chờ Sangiban thực hiện lời hứa. Cuộc vây hãm cũng được xác nhận bởi những tài liệu của Vita S. Anianus và Gregory thành Tours, mặc dù họ không nhắc đến tên của Sangiban.

Trận chiến

Sau khi nắm được tình hình, Đại tướng quân Flavius Aetius mau chóng đưa đại quân từ Ý tới xứ Gaul. Aetius cố gắng thuyết phục vua Theodoric I của người Visigoth tham gia cùng mình. Vua Visigoth nghĩ rằng lực lượng của Aetius là không đủ, và dự định sẽ chờ tới lúc người Hung tới đất mình rồi mới chiến đấu với họ. Aetius xoay sang một người rất có tiếng nói là Avitus để nhờ giúp đỡ. Avitus không những thuyết phục được Theodoric I mà còn lôi kéo thêm được một số man tộc khác ở xứ Gaul cùng tham gia. Liên quân này tiến về Aurelianum và tới nơi vào ngày 14 tháng 6.

Theo tác giả Vita S. Anianus, họ chỉ tới Aurelianum vừa kịp lúc, khi đó quân của Attila đã xâm nhập được vào tường thành. Lúc này người Hung đã biết về việc quân địch đang kéo tới. Họ đã sắp chiếm được thành, nhưng đóng quân lại tại thành phố này cũng có nghĩa là sẽ bị vây hãm bên trong thành (đó là một điều bất lợi, vì người Hung quen với việc vây thành hơn là bị vây trong thành). Vì vậy mà họ đã nhổ trại và rút quân, hẳn nhiên là để tìm một vị trí thuận lợi để giao chiến. Theodoric và Aetius bám theo sát nút, và hai đội quân cuối cùng đã giáp mặt tại những cánh đồng Catalaunian vào ngày 20 tháng 6. Ngày này được sử gia J.B. Bury nêu ra và nhiều người chấp nhận, mặc dù một số tin rằng đó là ngày 20 tháng 9.

Đêm trước trận chiến, một đội quân người Frank thuộc phe La Mã đã đụng độ một nhóm người Gepid trung thành với Attila. Jordanes ghi nhận 15.000 quân mỗi bên đã tử trận, nhưng con số này chưa được xác thực.

Theo phong tục người Hung, sáng sớm hôm đó, Attila lệnh cho các thầy pháp của mình dùng những bộ lòng để tiên đoán kết quả trận đánh. Họ tiên đoán một thảm họa sẽ xảy ra cho người Hung và một kẻ chỉ huy của phe địch sẽ tử trận. Sẵn sàng đánh liều với tính mạng mình và hy vọng rằng Aetius sẽ là kẻ phải chết, Attila cuối cùng cũng ra lệnh xung trận, nhưng trì hoãn tới giờ thứ 9, để việc mặt trời lặn có thể giúp quân đội của ông rút lui, nếu bại trận.

Theo Jordanes, đồng bằng Catalaunian nhô lên về một phía theo một sườn dốc, tới một dãy đồi. Địa hình này là trung tâm của trận chiến. Người Hung chiếm bên phải còn liên quân La Mã chiếm bên trái dãy đồi, còn phần đỉnh đồi chưa thuộc về ai. Cũng theo Jordanes, quân Visigoth đóng ở cánh phải, quân La Mã ở cánh trái, còn Sangiban với lòng trung thành vẫn trong vòng nghi vấn, cùng người Alan của ông ta, bị kẹp ở trung tâm của liên quân. Bên phía quân Hung, Attila đích thân chỉ huy ở trung tâm, còn người Ostrogoth ở cánh trái và người Gepid ở cánh phải.

Khởi đầu cuộc chiến, quân Visigoth đã chiếm được ngọn đồi nhỏ chiến lược. Attila đã cho một số binh lính từ trung tâm qua hỗ trợ người Ostrogoth, còn bản thân ông mang quân tiến đánh trung tâm của liên quân. Khi quân Hung tiến đánh vị trí ở giữa mang tính chất quyết định, họ đã bị đồng minh Alan của La Mã chặn lại. Aetius cũng từ từ đẩy lui cánh của người Gepid. Ở bên cánh kia, quân Visigoth lúc này đã đánh bật cánh của Ostrogoth. Các chiến binh rút chạy hỗn loạn về chỗ đóng quân, làm rối đội hình của Attila. Attila cố gắng tập hợp lại lực lượng và giữ vị trí, nhưng quân Visigoth xoay sang tấn công chính ông, khi mà lực lượng của Attila đã bị phân tán. Khi đang dẫn đầu người của mình truy đuổi quân địch hỗn loạn, Theodoric đã bất ngờ tử trận mà chẳng ai hay biết. Sử gia Jordanes cho rằng Theodoric đã bị ngã ngựa và bị chính người của mình từ phía sau tràn lên giẫm chết, nhưng ông cũng kể một câu chuyện khác rằng Theodoric có thể đã bị giết bởi Andag người Ostrogoth, thuộc phe Attila (nhưng nên nhớ Jordanes là cận thần dưới quyền con của Andag là Gunthigis). Sách khác thì viết rằng Theodoric I bị trúng tên của địch, và bị chết khi lực lượng Kỵ binh của liên quân La Mã - Giéc-man ồ ạt tấn công.

Người Visigoth đã đuổi lên nhanh hơn những người Alan bên cạnh họ và giáp mặt với lực lượng thân cận của chính Attila. Attila suýt nữa thì bị hạ sát, và trong lúc này ông đành phải lui về ẩn náu trong trại của mình, nơi mà ông đã gia cố với những cỗ xe. Liên quân La Mã-Goth càn quét tới tận trại quân Hung. Khi đêm xuống, con trai của vua Theodoric là Thorismund quay về với quân mình, nhưng lại đi nhầm tới trại của Attila và bị thương trong trận giáp lá cà trước khi được những quân lính đi theo giải cứu. Bóng tối cũng đã chia cắt Aetius khỏi lực lượng của ông. Lo sợ tai họa đã xảy ra với họ, ông trú lại qua đêm cùng những người Goth đồng minh.

Đến đây, đội tả quân của Attila vẫn chưa bị đánh bại, nhưng đội hữu quân của ông đã bị đánh tan tác còn trung quân thì phải lui về. Nhìn chung, quân lực của ông đã bị đại bại. Ngày hôm sau, nhận thấy thây lính chết chất cao như núi và người Hung không dám mạo hiểm tiến lên, người Goth và La Mã phải quyết định hành động tiếp theo. Biết rằng Attila không có đủ nguồn dự trữ và e ngại không dám lao lên bởi trận mưa tên từ phía La Mã, họ quyết định tấn công trại của ông ta. Trong tình hình tưởng như tuyệt vọng này, Attila vẫn không chịu khuất phục và thậm chí là đã chuẩn bị sẵn giàn thiêu cho mình để không bị địch thủ bắt giữ và hành hạ nếu thất trận.

Khi Attila bị vây khốn trong trại, người Visigoth đi tìm vị vua bị mất tích cùng con trai của ông là Thorismund. Sau một thời gian dài tìm kiếm, họ thấy xác Theodoric nằm dưới một đống xác chết khác, và đã tiễn đưa ông với những bài ca anh hùng ngay trước mắt kẻ thù. Sau khi biết cha mình đã chết, Thorismund muốn đánh thẳng vào trại của Attila. Quân Visigoth căm giận tột độ, họ đồng loạt kêu gào lên "Hãy báo thù cho Đức Vua !" khi một người lính hô lên rằng "Bọn giặc đã sát hại Đức Vua của chúng ta". Quân Hung và quân Ostrogoth không thể nào cầm chặn được họ. Thế nhưng, Đại tướng quân Aetius đã ngăn Thorismund lại. Theo Jordanes, Aetius sợ rằng nếu người Hung bị tiêu diệt hoàn toàn, người Visigoth của Thorismund sẽ phá vỡ liên minh với La Mã và trở thành một đối thủ đáng gờm khác. Ông không muốn Thorismund - vốn là một vị vua giỏi về quân sự, sẽ là một Alaric I khác đối với Đế quốc Tây La Mã. Vì vậy nên Aetius đã thuyết phục Thorismund quay trở về quê nhà để bảo vệ ngôi vị khỏi tay những người anh em của ông ta, nếu không thì có thể sẽ xảy ra nội chiến. Thorismund sau đó trở về Tolosa (Toulouse ngày nay) và lên ngôi mà không gặp khó khăn gì. Gregory thành Tours cho rằng Aetius cũng dùng mưu kế tương tự để giải tán những đồng minh người Frank, và thu các chiến lợi phẩm từ chiến trường cho riêng mình.

Khi người Visigoth rút lui, lúc đầu Attila nghĩ đó là âm mưu để dụ quân của ông ta ra khỏi trại. Vì vậy ông ta án binh bất động và cố thủ thêm một thời gian nữa. Khi thấy không có tình hình mới nào diễn ra, Attila cho nhổ trại và trở về quê nhà. Những tổn thất quá lớn của cả hai phía khiến Aetius và Attila đều không chắc chắn vào một chiến thắng để tiếp tục trận chiến. Theo biên niên sử của Hydatius, Attila "nổi cáu lên vì chiến bại khó thể đoán trước được của ông ta tại Gaul".

Lực lượng hai bên
Số quân tham chiến trên trận địa Châlons phải nói là hết sức đông đảo. Quân đội của cả hai bên gồm nhiều chiến binh từ các dân tộc khác nhau. Jordanes nêu ra các đồng minh của Aetius (ngoài Visigoth) gồm người Salic Frank và Ripuarian Frank, Sarmatian, Armorican, Litician, Burgundy, Saxon, một số tộc Celt và German khác.

Bên phía Attila thì Jordanes nêu ra các đồng minh bao gồm người Gepid dưới quyền vua Ardaric, người Ostrogoth do anh em Valamir, Theodemir (cha của Theodoric Đại đế sau này) lãnh đạo, và người Widimer, một nhánh của người Amali.

Một số sử gia khác nêu ra những danh sách dài hơn. Sử gia E.A. Thompson thì giữ quan điểm cho rằng người Burgundy đã ngả theo phe Attila. Mặc dù vậy, con số chính xác về số lượng người đã tham gia cuộc chiến thì đến nay vẫn chỉ là phỏng đoán. Các sử gia như Jordanes và Hydatius đưa ra những con số mà các sử gia sau này cho là quá cao. A.H.M. Jones đưa ra con số tổng binh lính của hai bên là dưới 100.000, không tính tới những người hầu và tùy tùng đi theo.

Dầu sao đi chăng nữa, quân Giéc-man chiếm số đông trong cả hai đoàn binh. Phần lớn quân tinh nhuệ La Mã là người gốc Giéc-man, và Aetius đã tuyển mộ nhiều người rợ Giéc-man vào quân ngũ. Ông đã nỗ lực hết mình để tuyển mộ cả quân Visigoth hùng mạnh do vua Theodoric I lãnh đạo.

Địa điểm chiến trường
Đây cũng là một vấn đề mà các sử gia còn tranh cãi. Thomas Hodgkin cho rằng nó nằm gần Méry-sur-Seine, nhưng một số người khác lại nghĩ rằng nó ở Châlons-en-Champagne. Achille Peigné-Delacourt (1797–1881) khẳng định một bộ hài cốt tìm thấy ở Pouan-les-Vallées (Aube), một làng nằm ở bờ nam sông Aube, là của vua Theodoric I, nhưng các sử gia thế kỷ 20 đã nghi ngờ chuyện này.

Tầm quan trọng trong lịch sử
Trận đánh Châlons, là chiến thắng của Đại tướng quân Flavius Aetius, trở thành một trong những trận chiến lớn nhất của thời kỳ Trung Cổ, đã đánh lùi cuộc xâm lược của rợ Hung vào xứ Gaul. Thắng lợi vang dội ấy là thành quả của công lao xây cất một đội quân đa sắc tộc của ông, họ đã mặc sức tàn sát quân Hung trong trận đánh đẫm máu này.

Quan điểm truyền thống: trận Châlons có ý nghĩa lịch sử quan trọng
Trận chiến này, đặc biệt là khi được Edward Gibbon nêu ra trong cuốn The History of the Decline and Fall of the Roman Empire và Edward Creasy đưa vào trong cuốn The Fifteen Decisive Battles of the World, đã được rất nhiều sử gia xem là một trong những trận chiến quan trọng nhất của thời Hậu Cổ đại, ít nhất là với thế giới nói tiếng Latinh.

Sử gia John Julius Norwich thì nói rằng mặc dù trận đánh Châlons không có thắng lợi quyết định nghiêng về bên nào, nhưng nó đã cản bước được người Hung. Nếu không có trận đánh này thì có thể thủ lĩnh của họ đã chiếm được kinh đô Ravenna và thành La Mã, và qua đó thì cả xứ Gaul và Ý sẽ bị suy tàn nghiêm trọng về mặt văn hóa (khác với các man tộc khác là người Goth hay Vandal, người Hung của Attila không hề tin vào Thiên chúa hay có chút sự kính trọng nào đối với văn hóa La Mã). Arthur Ferrill thì cho rằng trận đánh này có ý nghĩa quan trọng vì nó là trận đánh quan trọng đầu tiên diễn ra giữa hai liên minh lớn chứ không phải chỉ là hai quốc gia.

Bàn đến uy danh đáng sợ của Attila, và tầm quan trọng của trận chiến, Gibbon cho rằng những gì viết về Attila là từ phe đối địch, vì vậy mà không có lý do gì để phóng đại nỗi kinh hoàng mà Attila gieo rắc cho đối phương và tầm quan trọng của trận Châlons trong việc chứng minh rằng Attila là một ông vua bất khả chiến bại (hiểu là: không có lý do gì để các sử gia La Mã nói quá và dựng chuyện lên rằng Aetius phải trải qua một trận đánh khốc liệt mới chặn được Attila, nếu thiên lệch mà muốn ca ngợi "phe mình" thì có thể đã viết rằng Aetius chiến thắng huy hoàng và dễ dàng rồi).

Theo tác giả Edward Creasy thì chiến thắng lẫy lừng của Aetius tại Châlons chính là khoảnh khắc huy hoàng cuối cùng của Đế quốc La Mã. Tuy nhiên, khác với những chiến tích khác của các Binh đoàn La Mã, thắng lợi này không mở ra một kỷ nguyên chinh phạt mới hay là ngăn ngừa quá trình suy yếu và sụp đổ của Đế quốc La Mã. Thực chất, nền văn minh La Mã đã hoàn thành sứ mệnh kế thừa tinh hoa văn hóa Hy Lạp cổ đại của mình. Song, chiến thắng ở Châlons lại định đoạt cho câu hỏi: Ai sẽ là người phân chia di sản đồ sộ của Đế quốc La Mã ? Xét về trận thắng, các chiến binh Visigoth của vua Theodoric I đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trên chiến địa, cũng đóng góp lớn. Không những trận thắng cứu nguy được Đế quốc La Mã trong một thời gian, mà nó còn quyết định đến thời đại huy hoàng của người Giéc-man lấn át cả nền văn minh châu Âu. Gần đây, tác giả Spencer Tucker trong cuốn A global chronology of conflict: from the ancient world to the modern Middle East đánh giá rằng trận chiến ở Châlons là một trong những chiến thắng quyết định hơn cả trong suốt lịch sử nhân loại, vì nhờ đó mà có lẽ nền văn minh Tây Âu đã được cứu thoát khỏi người châu Á.

Ngoài ra, chiến thắng này còn tạo điều kiện cho Vương triều Merovingian của người Frank được kiến lập, dưới quyền vua Meroveus. Vị vua này đã chiến đấu sát cánh với Aetius trong trận chiến ở Châlons ấy. Theo bài viết của tác giả Ralph W. Mathisen của Medieval Italy: an encyclopedia, Tập 1, chiến thắng của liên quân La Mã - Giéc-man tại trận Châlons có ý nghĩa trọng đại như là một bước ngoặt trong suốt bề dày lịch sử nhân loại, trở thành một thắng lợi của thế giới văn minh trước các tộc người man rợ. Trong cuốn sách Profiles in leadership, tác giả Alan Axelrod cũng ghi nhận rằng Attila đã thua to trong trận đánh vô cùng trọng đại này: đây là trận quyết chiến vì sự tồn vong của nền văn minh La Mã và Ki-tô giáo, vậy mà cuối cùng Attila đã phải tháo chạy.

Quan điểm đối lập: trận Châlons không có ý nghĩa lịch sử quan trọng
Tuy nhiên, theo tác giả Charles Kingsley, trận thắng này cũng như chiến thắng của quân German tại trận Nedao sau này đều không có ý nghĩa cứu nguy cả châu Âu. Sau thất bại tại trận Châlons, Attila vẫn chưa bị tận diệt, và lại Đế quốc Tây La Mã vẫn không thể vững tồn được lâu. Tuy nhiên, ông cũng cho biết chiến thắng này thể hiện bản lĩnh thường thấy của vị anh hùng chiến thắng Aetius như một vị dũng tướng - một Marlborough của thời đại. Ngoài ra, J.B. Bury có ý kiến khác. Ông cho rằng tầm quan trọng của sự kiện này đã bị phóng đại lên. Quan điểm của ông là trận chiến này diễn ra khi Attila thực ra đã đang trên đường rút quân, và giá trị của nó chỉ nằm ở chỗ làm tổn thương thanh thế của một kẻ chinh phục bất khả chiến bại trước đó mà thôi. Ông cũng dẫn chứng rằng tới năm sau Attila vẫn đủ sức mạnh để dẫn quân trực tiếp vào Ý, và tới tận gần thành La Mã thì mới dừng lại quay về. Ngoài ra thì Bury cũng cho rằng nếu có thắng thì người Hung cũng không đủ sức thống trị lâu dài ở Tây Âu vì sức mạnh của họ chỉ xoay quanh một vị vua vĩ đại duy nhất. Một vài sử gia khác cũng có quan điểm tương tự.

Kết quả và danh tiếng của trận chiến
Người La Mã nói sau trận chiến: "Cadavera vero innumera," ("Thật sự là vô số xác chết!"). Tục truyền rằng tổng thương vong của hai bên bao gồm từ 162 nghìn cho tới 30 vạn chiến binh, dù con số này hẳn là phóng đại. Song, ít nhất thì nó cũng nêu lên sự hết sức đẫm máu của trận đánh này, dẫu cho người ta cũng xem những con số nhỏ hơn là phóng đại.

Theo Gibbon, việc vua Attila rút quân qua bên kia sông Rhine đã chứng tỏ chiến thắng lớn lao cuối cùng của Đế chế Tây La Mã. Chiến thắng vang dội này cũng làm cho tiếng tăm của Đại tướng quân Flavius Aetius - một danh nhân xuất sắc trong giai đoạn cuối của Đế quốc La Mã - trở nên bất hủ.

Một năm sau, Attila lại đòi Honoria và các vùng của Tây La Mã. Lần này ông nghĩ rằng đánh thẳng vào Ý sẽ hợp lý hơn. Vượt dãy Alps, Attila chinh phục Aquileia, Vicetia, Verona, Brixia, Bergomum, và Milano. Khi đã đến gần thành La Mã thì ông quay về, nguyên do của việc này có thể là do sự kết hợp giữa dịch bệnh đang hoành hành trong nội bộ quân Hung, cuộc đàm phán sáng suốt của Giáo hoàng Lêô I và việc quân Đông La Mã tấn công vùng đất của ông ta từ phía sau. Mối nguy hiểm từ người Hung chỉ hoàn toàn kết thúc sau cái chết của Attila vào năm 453. Tuy nhiên, sau chiến bại của Châlons thì sức tàn phá khủng khiếp của Attila vào thế giới văn minh đã giảm hơn hẳn. Thực chất, trong thời điểm Attila qua đời, người Hung không thể đe dọa nghiêm trọng đến Đế quốc Tây La Mã được nữa. Về phần danh tướng Aetius, Hoàng đế La Mã Valentinianus III giết hại ông vào năm 454 để rồi một năm sau chính hoàng đế bị ám sát chết bởi những người ủng hộ viên tướng này. Hình như Aetius đã bị thất sủng do ông không truy sát quân Hung sau chiến thắng tại trận Châlons. Người Vandal nhân cơ hội đó để tiến vào cướp phá thành La Mã (năm 455).

Mặt khác, với chiến thắng lớn lao tại Chalons thì nhiều người Giéc-man đã ý thức được khả năng đánh bại người Hung của họ, dù trong trận Chalons quân Hung được quân các tộc Giéc-man khác hỗ trợ. Ấy thế là, chỉ một năm sau khi Attila qua đời, các tộc Giéc-man thần phục Attila đã dấy binh đè bẹp Đế quốc Hung trong trận Nedao. Thế cho nên chiến thắng ở trận Chalons mới tạo tiền đề cho sự sụp đổ của Đế quốc Hung là vậy. Một lý do khiến trận Châlons (và cả chiến dịch) để lại ấn tượng sâu đậm đối với những người đương thời là vì mức độ tàn bạo và sự tàn sát của nó. Hai sử gia sống trong thời đó đã miêu tả về sự thảm khốc của trận chiến như sau. Jordanes viết rằng dòng sông nơi trận chiến xảy ra ngập tràn máu đỏ hòa với nước sông. Damascius thì viết rằng chỉ có chỉ huy của hai bên cùng một vài binh sĩ là trở về an toàn, còn linh hồn của các tử sĩ vẫn tiếp tục hung hãn chiến đấu với nhau suốt nhiều ngày đêm sau đó, như thể họ đang còn sống. Bức tranh tuyệt đẹp "Trận chiến của người Hung" (Hunnenschlacht) của nhà họa sĩ Wilhelm von Kaulbach (người Đức) đã khắc họa rõ nét cảnh tượng này. Trong đó, cứ mỗi đêm, những chiến binh trận vong của hai phe trỗi dậy từ nấm mồ của họ. Ở nơi chiến địa hoang vu, họ giáp chiến với nhau trong mây mù, trong khi khắp vùng phải ớn lạnh trước những tiếng gào thét ghê rợn của họ. Đây là một trong những huyền thoại có sức hút lâu dài về trận chiến kinh hoàng này. Và trận chiến đã trở thành một trong những cuộc giao tranh khốc liệt nhất trong suốt bề dày lịch sử nhân loại.

Ngoài ra, trong võ nghiệp của Attila, trận thua lớn này cũng chính là chiến bại đầu tiên và duy nhất của ông. Một lý do nữa để trận chiến trở nên nổi tiếng là vì nó là trận chiến lớn đầu tiên kể từ thời Đại Đế Constantinus I diễn ra giữa một lực lượng theo Thiên chúa giáo và một thế lực ngoại đạo. Suy nghĩ này rõ ràng là có hiện hữu ở những người đương thời, khi những người này cho rằng việc cầu nguyện đã đóng góp không nhỏ đến kết cục trận chiến. Nhưng sử cũ cho thấy sau chiến thắng này, chính các dân rợ German mới trở thành mối hiểm họa chính yếu của Đế quốc Tây La Mã, dẫu họ không đến nỗi quái ác như rợ Hung. Sau này, khi quân Đồng minh Anh - Pháp bẻ gãy cuộc tiến công của quân Đức trong trận sông Marne lần thứ nhất vào năm 1914 trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất, có viên tướng Pháp đã nêu ý định đặt tên thắng lợi quyết định ấy là trận đồng Catalaunian, để ghi dấu sự thất trận của một "tân Attila" (ở đây chỉ Quân đội Đức) với Đại tướng Joseph Joffre.

Chú thích

Tham khảo
J.F.C. Fuller, "The Battle of Chalons", A Military History of the Western World: From he Earliest Times To The Battle of Lepanto, Da Capo Press, New York, vol. 1. pp. 282–301 ISBN 0-306-80304-6.
Man, John, Attila: The Barbarian King Who Challenged Rome New York: Thomas Dunne Books, 2006.
 Christopher Kleinhenz, Medieval Italy: an encyclopedia, Tập 1, Routledge, 2004. ISBN 0-415-93930-5.

Những trận đánh lớn trong lịch sử
Lịch sử Pháp
Trận đánh liên quan tới Đế quốc La Mã


title: Piploda

text:
Piploda là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Ratlam thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Piploda có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 470 mét (1541 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Piploda có dân số 7302 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Piploda có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Piploda, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Jeremy Bentham

text:
Jeremy Bentham ( hoặc ) (15 tháng 2 năm 1748 – 6 tháng 6 năm 1832) là một luật gia, nhà triết học người Anh. Ông nổi tiếng nhất là người sáng lập ra Chủ nghĩa vị kỷ. Ông là anh trai của Samuel Bentham, một kỹ sư, nhà phát minh kém nổi tiếng hơn.

Cuộc đời

Tuổi ấu thơ và niên thiếu
Jeremy Bentham sinh ra tại Spitalfield, Luân Đôn, Anh. Cậu được sinh ra trong một gia đình giàu có. Cậu bé Jeremy được gọi là thần đồng khi mới chỉ bước đi lẫm chẫm. Bằng chứng là cậu đã đọc hết bộ lịch sử nhiều tập về nước Anh trên bàn làm việc của cha mình. Và cậu được học tiếng Latin khi mới sang tuổi thứ ba.

Jeremy Bentham vào trường Westminster School và vào năm 1760, ông được cha gửi vào Queen's College, thành phố Oxford. Ở nơi đây Jeremy lấy bằng cử nhân năm 1763 và thạc sĩ năm 1766.

Khi trưởng thành
Jeremy Bentham đi học để trở thành một vị luật sư và ông đã tham gia phiên tòa trong cuộc đời mình vào năm 1769. Cha ông buộc Bentham theo nghề luật như mình và tin chắc rằng đứa con cực kỳ thông minh của ông sẽ trở thành một vị đại pháp quan xuất sắc. Nhưng không, Bentham đã ngừng công việc của mình và ước mơ của cha, không phải vì ông cảm thấy mình không có tài mà vì luật pháp nước Anh lúc đó quá rắc rối. Bentham biết được sự thật này sau khi nghe Sir William Blackstone giảng dạy môn này. Vậy là, thay vì làm cái nghề tuân theo luật, ông lại quyết định phê phán và thay đổi luật.

Năm 1792, cha Bentham qua đời. Điều đó khiến Bentham buộc phải độc lập về tài chính. Trong hoàn cảnh đó, ông trở thành một tác gia của vùng Westminster. Công việc của Bentham khá đều đặn: 40 năm ở đo là 40 năm ông viết không ngừng, mỗi ngày từ một chục đến hai chục tờ bản thảo, ngay cả khi bước sang tuổi 80.

Qua đời
Jeremy Benthem qua đời vào ngày 6 tháng 6 năm 1832. Ở trường đại học đầu tiên của Anh kể từ thời Trung cổ, University College London, tại tiền sảnh, trong một cái hòm kính, xác của Bentham được ướp nằm ở trong đó. Ông vẫn mặc trang phục thường ngày trên người, tuy nhiên cái đầu lại được thay thế bằng mô hình bằng sáp. Có một lời mô tả thú vị rằng ông "đang hiện diện nhưng không bỏ phiếu".

Tính cách
Jeremy Bentham được coi là một người lập dị.

Tổng quan về sự nghiệp của Bentham
Bentham có hai sự nghiệp lớn: triết học và luật pháp. Về triết học, ông nổi bật với thuyết vị lợi, hay còn gọi là chủ nghĩa công lợi; ông được coi là cha đẻ trường phái triết học này. Triết học của ông chủ yếu dựa vào các nhà tư tưởng trước Cách mạng Pháp. Về luật pháp, như đã nói ở trên, trước ông làm luật sư, sau ông trở thành người cải cách pháp luật. Ấy là chưa kể ông có những cải cách về xã hội.

Chủ nghĩa công lợi

Chủ nghĩa công lợi xác định chân lý Chân-Thiện-Mỹ dưới hình thức lạc thú, giống như triết lý khoái lạc đã làm, nhưng nguyên tắc chân lý này nhiều hơn. Bentham đã dựa vào ý này để triển khai một hệ thống đức tin xác tín. Theo hệ thống này, hành động đúng hay sai phải được dựa vào kết quả để phán xét. Cụ thể hơn đó là: kết quả tốt là đem lại hạnh phúc, kết quả xấu là gây ra đau khổ; vì vậy, hành động đúng là gia tăng hạnh phúc, hành động là gây thêm đau khổ.

Benthem đã viết như thế này:

Nếu nhìn vào đoạn văn này, ta thấy Bentham xác định lợi ích là hạnh phúc, là niềm vui, là tiện nghi, là tiến bộ hay đại loại là cái gì đó ngăn chặn đau khổ, tội ác và bất hạnh.

Nói một cách lý thuyết, sự chính đáng của hành vì còn tùy thuộc vào sự vị lợi của nó. Ngược lại, sự vị lợi là thước đo của kết quả của những hành vi. Nói về kết quả, Bentham hay dùng hai từ đau khổ và lạc thú, đơn giản là vì, theo suy nghĩ của Bentham, chúng ngắn gọn, dễ hiểu và có thể đưa ra ý nghĩa súc tích. Đối với nhà triết học người Anh, dùng hai từ này để diễn tả giá trị là thích đáng nhất vì chúng là những từ toàn diện duy nhất.

Có thể nhiều người hiểu rõ những gì Bentham, nhưng thật không may cho ông là không phải ai cũng chọn lạc thú và hưởng thụ nó một cách có chừng mực. Nhưng có thể ông đã lường trước việc này nên đưa ra 7 tiêu chuẩn của cái mà ông gọi là "phép tính lạc thú" và 4 hình thức của sự trừng phạt. Chúng là:
 7 tiêu chuẩn của lạc thú:
 Cường độ: Mức độ tác động.
 Thời lượng: Thời gian diễn ra.
 Xác định hoặc bất định: Mức độ đảm bảo rằng kinh nghiệm sẽ dẫn đến cảm giác khoái lạc khi hưởng lạc thú.
 Khoảng cách: Mức độ gần gui, chặt chẽ của lạc thú.
 Phong phú: Khả năng tiếp cận với những thú vui khác.
 Độ thuần thục: Khả năng loại trừ gây khó chịu hay đau đớn.
 Phạm vi: Mức độ chia sẻ với những người khác
 4 hình thức trừng phạt:
 Thể xác: Nếu ăn uống quá độ, anh ta sẽ bị bội thực hoặc chán ứ hoặc đổ bệnh.
 Pháp lý: Nếu vui bất hợp pháp, anh ta sẽ bị phạt
 Công đạo: Nếu vui bất công, anh ta hoặc bị loại trừ khỏi xã hội, hoặc bị chỉ trích.
 Tôn giáo: Nếu buông thả mình loan luân, Thượng đế sẽ trừng phạt.

Cải cách pháp luật và xã hội

Pháp luật
Bentham sống trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt. Thời đại ông sống là thời đại diễn ra hai sự kiện lớn: Cách mạng Pháp và Cách mạng công nghiệp. Trước những biến động của hai sự kiên này, Bentham nổi lên như gương mặt quan trọng nhất trong phong trào cải cách luật pháp. Bentham đã giảm bớt tính chất kỹ thuật và tăng sự gần gũi của những điều trong pháp luật.

Bentham đã không ngần ngại chỉ trích những bộ luật bịa đặt và những điều không bình thường khác liên quan đến lịch sử. Ông cải cách pháp luật theo đúng tư tưởng chủ nghĩa công lợi mà ông theo đuổi: pháp luật phải đảm bảo hai điều: được các vị luật sư biên soạn và phải thay đổi phù hợp với hoàn cảnh.

Soạn luật là một trong những chủ đề mà Bentham quan tâm nhiều nhất. Tham vọng của ông đó là soạn một vài bộ luật cho Anh và vài quốc gia; tuy nhiên, ông hay bị chỉ trích không chú ý đến khó khăn của công việc và không để ý đến việc cần có thiết chế riêng cho mỗi quốc gia.

Dự phóng lớn nhất mà Bentham đề cập đến là pháp chế: thăm dò và tạo nên nền tảng cho luật pháp và chính quyền hoàn chỉnh. Xuất phát từ đó, Bentham cần một biện pháp hoàn thiện hoặc có giá trị. Và ông đã bộc lộ tư tưởng chủ nghĩa công lợi khi đưa ra định nghĩa rằng pháp chế là nguyên tắc đem lại hạnh phúc nhiều nhất.

Xã hội
Gia tăng hạnh phúc cũng là mục tiêu để Bentham cải cách xã hội. Và nó hoàn toàn thực tế. Chẳng thế mà ông đề xuất xe lửa mã lực nối giữa Luân Đôn và Edinburgh, êknh đào Panama, kỹ thuật bảo quản đông lạnh đậu Hà Lan. Ấy là chưa kể ông thiết kế nhà tù mà ông gọi là panopticon.

Ông dẫn đầu một nhóm nhà triết học được biết đến là những nhà triết học cấp tiến kêu gọi cải cách nhà tù, chế độ kiẻm duyệt, giáo dục, luật lệ tình dục, thể chế công cộng. Đó luôn là chương trình nghị sự của cánh tả về chính sách xã hội.

Tổng kết
Rất tiếc là tư tưởng của Bentham lại có nhiều nhược điểm.
 Ông định nghĩa quá đơn giản hoặc hàm hồ hoặc vừa quá đơn giản vừa hàm hồ về những khái niệm cơ bản của đạo đức.
 "Phép tính hạnh phúc" của ông cũng khó mà áp dụng, đây là ý kiến mà nhiều người, trong đó có cả những người hâm mộ Bentham nhiều nhất.
 Các luận chứng của ông, dù công phu, vẫn dựa vào quá nhiều những tiền đề bất túc và hàm hồ.
 Những phân tích của ông về các khái niệm giải thích hành vi nhân bản còn quá đơn giản.

Ảnh hưởng
Bentham có ảnh hưởng đến sự ra đời của chủ nghĩa xã hội Anh.

Tác phẩm
 Tản luận về chính quyền (1776)
 Dẫn nhập vào các nguyên tắc luân lý và pháp chế (1789)
 Trừng phạt và tưởng thưởng (1811)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Online Library of Liberty - Jeremy Bentham, partially including Bowring's (1843) The Works of Jeremy Bentham, and additional titles.
 Jeremy Bentham, "Critique of the Doctrine of Inalienable, Natural Rights," in  Anarchical Fallacies, vol. 2 of Bowring (ed.), Works, 1843.
 Jeremy Bentham, "Offences Against One's Self: Paederasty", kh. 1785, free audiobook from LibriVox.
 The Bentham Project at University College London. Includes a history  and a FAQ  on the Auto-Icon, and details of Bentham's will.
 Bentham Index, a rich bibliographical resource
 Jeremy Bentham . Extensive collection of links to writings by and about Bentham.
 Jeremy Bentham , categorized links
 Jeremy Bentham's Life and Impact
 Benthamism - Catholic Encyclopedia article
 The Internet Encyclopedia of Philosophy has an extensive biographical reference of Bentham.
 Utilitarianism as Secondary Ethic  A concise review of Utilitarianism, its proponents and critics.
 "Jeremy Bentham at the Edinburgh Festival Fringe 2007"  A play-reading of the life and legacy of Jeremy Bentham.
 Introduction to the Principles of Morals and Legislation

Sinh năm 1748
Mất năm 1832
Nhà triết học Anh
Xác ướp
Người hoạt động xã hội vì quyền động vật
Người Anh theo chủ nghĩa nữ giới
Nhà hoạt động quyền LGBT Anh
Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới


title: Diastreptoneura

text:
Diastreptoneura là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Sivas

text:
Sivas (,  là một thành phố nằm trong tỉnh Sivas của Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố Sivas có diện tích km2, dân số thời điểm năm 2009 là 282.984 người. Đây là thành phố lớn thứ 26 tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa
Sivas kết nghĩa với:
 Grozny, Nga
 Gradačac, Bosnia và Herzegovina
 Adama, Ethiopia
 Baku, Azerbaijan
 Alicante, Tây Ban Nha
 Clermont-Ferrand, Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sivas Haber
 Sivas Portal

Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Sivas
Huyện thuộc tỉnh Sivas


title: Neopolyptychus prionites

text:
Neopolyptychus prionites là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở các khu rừng vùng đất thấp và heavy woodland from Guinea to the Congo và miền tây Uganda.

Chú thích

Tham khảo

Neopolyptychus
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Động vật Cộng hòa Congo
Côn trùng Angola


title: Colaspoides minimus

text:
Colaspoides minimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Limnonectes micrixalus

text:
Limnonectes micrixalus là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.

Nguồn
 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Dolino, C., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Paguntalan, L., Pedregosa, M., Ubaldo, D. & Gutierrez, B. 2004. Limnonectes micrixalus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Limnonectes
Động vật lưỡng cư Philippines


title: Danh sách giống khoai tại Việt Nam

text:
Trong tiếng Việt, khoai là từ chung để chỉ các loại củ thuộc nhiều họ thực vật khác nhau như khoai lang, khoai sọ, khoai môn, khoai từ, khoai mỡ, khoai vạc, khoai tây...

Sau đây là danh sách giống khoai tại Việt Nam.

Tham khảo

Danh sách thực vật
Danh sách (Việt Nam)

Giống cây trồng Việt Nam


Danh sách 10 phim hay nhất thuộc 10 thể loại của Viện phim Mỹ (tiếng Anh: AFI's 10 Top 10) là 10 danh sách 10 phim hay nhất theo bầu chọn của Viện phim Mỹ thuộc 10 thể loại kinh điển của điện ảnh Hoa Kỳ. Danh sách này được công bố trên kênh truyền hình CBS ngày 17 tháng 6 năm 2008.

Danh sách cụ thể

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách đầy đủ trên trang của Viện phim Mỹ

Danh sách của Viện phim Mỹ
Điện ảnh Mỹ
Chương trình mạng CBS
Danh sách phim


title: Alexis Sinduhije

text:
Alexis Sinduhije (sinh ngày 5 tháng 5 năm 1967) là nhà báo và chính trị gia người Burundi. Ông sáng lập đài phát thanh "Radio Publique Africaine" dùng làm phương tiện mang lại hòa bình giữa các người sắc tộc Tutsi và Hutu trong một đất nước thường bị chiến tranh xâu xé. Ông có ý tưởng lập ra đài phát thanh này khi làm việc ở đài phát thanh quốc gia, nhằm mục đích "nhân đạo hóa các quan hệ giữa các nhóm sắc tộc" Tiền để tiến hành dự án đài phát thanh này do "Quỹ Ford" tài trợ, với sự quan tâm đặc biệt tới việc khuyến khích sự truyền thông giữa các người Burundi trong nước và các người Burundi trong các trại tỵ nạn ở Tanzania.

Năm 2003, đài phát thanh này đã bị chính phủ cấm trong 3 ngày do phát một cuộc phỏng vấn người phát ngôn của quân nổi dậy.

Là một ứng cử viên trong cuộc "bầu cử tổng thống Burundi năm 2010", tạp chí Time coi Sinduhije là một trong số "100 người có ảnh hưởng lớn nhất thế giới năm 2008".

Ngày 11 tháng 11 năm 2008, Sinduhije đã bị bắt và bị giam tù về tội "lăng mạ tổng thống" Pierre Nkurunziza, nhưng được thả ngày 11.03.09 vì không đủ chứng cứ buộc tội.

Giải thưởng
2004 Giải Tự do Báo chí Quốc tế của Ủy ban bảo vệ các nhà báo

Tham khảo

Nhà báo Burundi
Giải thưởng tự do báo chí
Tù nhân lương tâm


title: Scaphyglottis stellata

text:
Scaphyglottis stellata là một loài lan mọc từ Trung Mỹ đến Nam Mỹ nhiệt đới.

Hình ảnh

Tham khảo

stellata


title: (12728) 1991 RP1

text:
{{DISPLAYTITLE:(12728) 1991 RP1}}

(12728) 1991 RP1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 10 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Culoptila denningi

text:
Culoptila denningi là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Loài này có ở Neotropisch và miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera vùng Neotropic
Trichoptera miền Tân bắc
Culoptila


title: Galeandra styllomisantha

text:
Galeandra styllomisantha là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

styllomisantha
Thực vật được mô tả năm 1831


title: Annitella cabeza

text:
Annitella cabeza là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Annitella


title: Orimarga farriana

text:
Orimarga farriana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Neotropic