title: Phaeomorpha

text:
Phaeomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Callispa nigripennis

text:
Callispa nigripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Yu miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Sindo

text:
Sindou là một tổng của tỉnh Kénédougou ở tây nam Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Sindou. Dân số năm 2006 là 17.073 người.

Các thị xã và các làng
Bleni, Din, Doh Diassa, Fama, Fanfiela, Fignana, Gordaga, Lerasso, Niamana, N’gorlani và Senasso.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kénédougou


title: Lính chuột cống

text:
Chuột địa đạo (Tiếng Anh: Tunnel rat), hay còn được dịch là lính chuột cống, là những binh sĩ của quân đội Mỹ, Úc và New Zealand trong Chiến tranh Việt Nam thực hiện nhiệm vụ tiến nhập vào các hầm ngầm của Quân Giải Phóng để tìm kiếm và tiêu diệt đối phương. Trong thời gian chiến tranh, những người Quân Giải phóng đã xây dựng một hệ thống phức tạp đường hầm dưới lòng đất, đặc biệt là ở Củ Chi. Khi phát hiện một hầm như vậy, những lính chuột cống được phái xuống để tiêu diệt đối phương nằm bên trong và đặt thuốc nổ phá hủy hầm. Trang bị của lính chuột cống là súng lục M1911 và đèn pin.

Những căn hầm đều là nơi chốn vô cùng nguy hiểm với bẫy chông và đối phương nằm phục bên trong. Những đoạn uốn cong hình chữ U để giữ không khí bên trong hầm. Những người bảo vệ hầm còn làm những lỗ bên thành hầm để chọc lao, dao, v.v.. vào kẻ xâm nhập. Trong hầm không chỉ có đối phương mà còn cả rắn, nhện, bò cạp, kiến, dơi.

Bởi không gian hẹp, các chuột địa đạo không ưa dùng súng ngắn M1911 bởi tiếng nổ lớn có thể làm ù tai họ. Những súng lục của Liên Xô, hay Đức được ưa dùng hơn hoặc sử dụng nòng giảm thanh.

Lính chuột cống thường là người có thể hình nhỏ, ví dụ người gốc Puerto Rico.

Tham khảo

Chiến tranh Việt Nam
Chiến thuật quân sự


title: Hán Chiêu Đế

text:
Hán Chiêu Đế (chữ Hán: 汉昭帝, 95 TCN – 74 TCN), tên thật là Lưu Phất Lăng (劉弗陵), là vị Hoàng đế thứ tám của triều đại nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc. Khi ông kế vị chỉ mới 8 tuổi, đại thần Hoắc Quang (霍光) đảm nhận vai trò nhiếp chính. Ông là vị Hoàng đế tài ba, tuy chỉ trị vì được 13 năm (87 TCN - 74 TCN) nhưng được xem như một vị quân chủ có công của nhà Hán. Thời đại của ông cùng với Hán Tuyên Đế được gọi chung là Chiêu Tuyên chi trị (昭宣之治).

Thời đại trị vì của Hán Vũ Đế đã đem lại cho nhà Hán một lãnh thổ rộng lớn, tuy vậy cũng do đó khiến quốc khố cạn kiệt, nạn đói hoành hành, triều đình đứng trước bờ vực phá sản. Sau khi Hán Vũ Đế qua đời, Chiêu Đế dựa vào Hoắc Quang đã thi hành chính sách tiết kiệm, an dân, giảm thuế, kinh tế của nhà Hán dần khôi phục. Trong thời gian ở ngôi, Chiêu Đế tích cực duy trì hòa bình ban giao, dân chúng hoàn toàn hưởng thái bình trong thời gian này.

Năm 74 TCN, Hán Chiêu Đế băng hà ở tuổi 21. Hoắc Quang lập Xương Ấp Vương Lưu Hạ kế vị, nhưng mau chóng phế bỏ. Họ Hoắc bèn tìm trong dân gian Lưu Bệnh Dĩ, một người cháu của Lệ Thái tử Lưu Cứ trước đây lập lên ngôi, tức Hán Tuyên Đế.

Thân thế
Lưu Phất Lăng là con trai thứ sáu của Hán Vũ Đế Lưu Triệt, sinh vào năm Thái Thủy thứ 3 (94 TCN). Mẹ ông là Câu Dặc phu nhân Triệu thị, một sủng thiếp vào cuối đời của Hán Vũ Đế, nên khi còn nhỏ ông có hiệu [Câu Dặc tử; 钩弋子]. Do mất mẹ từ nhỏ, ông được chị gái là Ngạc Ấp công chúa chăm sóc.

Năm Chinh Hòa thứ 2 (91 TCN), phát sinh Họa Vu cổ. Lệ Thái tử Lưu Cứ cùng Hoàng hậu Vệ Tử Phu đều bị hạ bệ, ngôi vị Thái tử của Hán Vũ Đế bị để trống. Vào lúc này, những người con trai khác của Hán Vũ Đế bắt đầu có ý ngó đến ngôi vị Thái tử. Con trai thứ hai của Hán Vũ Đế là Tề Hoài vương Lưu Hoành đã mất sớm. Sau họa Vu cổ, những người con trai còn sống của Hán Vũ Đế là Yên vương Lưu Đán, Quảng Lăng vương Lưu Tư, Xương Ấp vương Lưu Bác (刘髆) cùng Lưu Phất Lăng.

Không lâu sau khi Lưu Cứ mất, Yên vương Lưu Đán dâng thư, nói xin về kinh sư đảm nhiệm chức Thị vệ bảo vệ hoàng cung. Hán Vũ Đế nhìn ra Lưu Đán có âm mưu với ngôi vị Thái tử, liền rất tức giận, ở cửa Bắc giết chết sứ giả của Lưu Đán, cũng ra chỉ tước đi 3 huyện của nước Yên. Còn Quảng Lăng vương Lưu Tư, vốn là người xa xỉ, không có tài cán lại thích làm càn làm quấy, từ lâu đã không phải người có thể trở thành Thái tử. Còn Xương Ấp vương Lưu Bác, ông vốn là do Lý phu nhân sinh ra. Lý phu nhân là một sủng phi của Hán Vũ Đế, nhưng hai anh trai của Lý phu nhân là Lý Diên Niên cùng Lý Quảng Lợi liên tiếp đắc tội với Hán Vũ Đế. Đặc biệt là Lý Quảng Lợi tuy đã được tha thứ, cuối cùng lại đầu hàng Hung Nô, dẫn đến toàn bộ nhà họ Lý bị tru di. Xương Ấp vương Lưu Bác có một nhà mẹ như vậy, không cần nói cũng thấy khả năng ông kế vị rất thấp. Hoàng lục tử Lưu Phất Lăng là đứa con trai còn lại, nhỏ nhất của Hán Vũ Đế, và cũng là nhân tuyển khả dĩ nhất của Hán Vũ Đế. Trong khoảng năm Chinh Hòa thứ 3 đến thứ 4 (90 TCN đến 89 TCN), Hán Vũ Đế cho rằng Lưu Phất Lăng tuy chỉ mới 6 tuổi, nhưng thân thể cực tốt, hơn nữa lại rất thông minh, dự bị lập làm Thái tử.

Năm Hậu Nguyên thứ 2 (87 TCN), Hán Vũ Đế Lưu Triệt sau 54 năm cai trị đã băng hà, Hoàng thái tử Lưu Phất Lăng lên ngôi tức Hán Chiêu Đế.

Cai trị

Những năm đầu tiên
Trong 6 năm đầu, Hán Chiêu Đế còn nhỏ, quyền hành chủ yếu tập trung trong tay Tư mã đại tướng quân Hoắc Quang. Hoắc Quang giúp ấu đế trị nước yên bình. Thế lực nhà Hán vẫn rất cường thịnh. Bên trong hậu cung, Ngạc Ấp công chúa được vời vào cung điện để dạy dỗ Chiêu Đế, từ đó trở thành người cai quản hậu cung.

Yên vương Lưu Đán (劉旦), vốn rất không vừa ý việc lên ngôi của Chiêu Đế bèn nuôi ý định làm phản. Năm 86 TCN, Lưu Đán lôi kéo hai thành viên khác của hoàng tộc là Lưu Trường (劉長) và Lưu Trạch (劉澤). Đầu tiên 2 người sẽ tố cáo Chiêu Đế không phải con ruột của Hán Vũ Đế, rồi Lưu Trạch sẽ phát động binh biến từ Lâm Truy (臨淄, nay là Truy Bác, Sơn Đông, trong khi đó Lưu Đán sẽ dấy binh từ nước Yên. Sự việc bại lộ, nhưng Lưu Đán không bị trách phạt trong khi 2 hoàng thân kia và quân đội theo phản đều bị xử trảm.

Thượng Quan Kiệt và Hoắc Quang đồng nhiếp chính nhưng Thượng Quan Kiệt luôn bị lép vế hơn. Không cam lòng, ông ta luôn ra sức thâu tóm quyền hành trong tay hơn so với Hoắc Quang, dù cả hai đã thông gia với nhau khi con trai Thượng Quan Kiệt là Thượng Quan An (上官安) đã lấy con gái Hoắc Quang làm vợ, cả hai sinh được một con gái.

Năm 84 TCN, Thượng Quan Kiệt muốn dựa vào thế lực của Hoắc Quang để đưa cháu gái vào cung làm Hoàng hậu của Chiêu Đế, nhưng bị Hoắc Quang phản đối. Thượng Quang An vốn là bạn của người tình của Ngạc Ấp công chúa là Đinh Ngoại Nhân (丁外人), Thượng Quan An đã nhờ họ Đinh thuyết phục công chúa và hứa sẽ cho Đinh chức tước, công chúa đồng ý và sau đó Thượng Quan thị trở thành Tiệp dư (婕妤).

Năm 83 TCN, Thượng Quan thị được phong làm Hoàng hậu. Năm đó Hoàng hậu mới 6 tuổi và Hán Chiêu Đế cũng mới 12 tuổi.

Trong khoảng thời gian này, với sự gợi ý của Đỗ Diên Niên (杜延年), Hoắc Quang bắt đầu giải quyết những hậu quả chiến tranh mà thời Hán Vũ Đế đã đem lại.

Sau nhiều cuộc tranh luận về sự độc quyền các mặt hàng muối, sắt và rượu, thì sắt và rượu đã được bãi bỏ lệnh độc quyền của triều đình và các thương nhân có thể thu được lợi nhuận từ các mặt hàng này. Đời sống kinh tế của dân chúng dần được cải thiện sau nhiều năm chiến tranh. Người đứng đầu chính sách độc quyền mặt hàng là Tang Hoằng Dương (桑弘羊) cảm thấy bực bội và sinh oán hận Hoắc Quang.

Diệt trừ cha con Thượng Quan
Năm 81 TCN, Thượng Quan An được phong chức tước Hầu, vì tước phong hiển hách và là cha của Hoàng hậu, ông trở nên ngông cuồng trong triều đình.

Năm 80 TCN, Thượng Quan An và Thượng Quan Kiệt càng có tư thù sâu sắc với Hoắc Quang. Như đã hứa với Đinh Ngoại Nhân, Thượng Quan An muốn phong ông ta tước Hầu, nhưng Hoắc Quang nhất lực từ chối, không cho họ Đinh làm quan triều đình. Việc này không những mất lòng 2 cha con Thượng Quan mà cả Ngạc Ấp công chúa cũng trở nên căm ghét Hoắc Quang.

Nhà Thượng Quan, Ngạc Ấp công chúa, Yên vương Lưu Đán và Tang Hoằng Dương trở thành các thế lực muốn dẹp trừ Hoắc Quang. Họ lập mưu tạo phản, trừ khử Hoắc Quang rồi phế bỏ Chiêu Đế, lập Yên vương Lưu Đán đăng cơ. Kế hoạch của họ là vu cáo Hoắc Quang mưu phản, chỉ chờ khi Hán Chiêu Đế tiến hành điều tra thì sẽ dụng binh ập đến bắt ngay Hoắc Quang.

Một hôm, Hoắc Quang kiểm tra cấm binh rồi điều một viên hiệu úy đến phủ tướng quân nhậm chức. Cha con Thượng Quan giả danh Yên vương, dâng thư cho Chiêu Đế vu cáo Hoắc Quang tạo phản. Không ngờ hoàng đế trẻ nói với họ:

Xong Chiêu Đế truyền chỉ: "Bắt kẻ đưa thư, điều tra xem ai vu cáo." Cha con Thượng Quan An vô cùng ngạc nhiên và khiếp sợ, vội tâu với vua rằng chuyện ấy không cần điều tra. Hán Chiêu Đế không nói gì, cho bãi triều. Từ đó Chiêu Đế luôn cảnh giác đề phòng cha con Thượng Quan.

Không lâu sau, cha con Thượng Quan lại tiến hành kế hoạch khác. Họ nhân danh Ngạc Ấp công chúa, dự tính mời Hoắc Quang đến dự tiệc và trong buổi tiệc đó bắt trói và giết chết Hoắc Quang. Sau đó Thượng Quan Kiệt sẽ thủ tiêu luôn Công chúa và Lưu Đán, tự lập làm Hoàng đế. Hoắc Quang được mật báo kế hoạch, tất cả âm mưu đều bị dẹp, Ngạc Ấp công chúa và Yên vương bị buộc tự sát, còn nhà Thượng quan bị tru di tam tộc. Từ đó Hoắc Quang trao trả quyền lực cho Chiêu Đế.

Những năm cuối
Sau sự việc trên, Hoắc Quang cho thanh trừng và nghiêm khắc trừng trị những phe phái có liên quan đến nhà Thượng Quan, cũng như thẳng tay những ai có âm mưu tạo phản. Hán Chiêu Đế chăm lo trị quốc, phát triển kinh tế. Vì thế, nhà Hán giữ vững được thời toàn thịnh.

Tháng 7 năm 74 TCN, Hán Chiêu Đế đột ngột ngã bệnh rồi qua đời tại Vị Ương cung (未央宮), năm đó ông mới 20 tuổi, ở ngôi 13 năm. Ông truy tôn thụy hiệu là Hiếu Chiêu Hoàng đế (孝昭皇帝), được táng ở Bình Lăng (平陵).

Sau đó, Hoắc Quang lập Xương Ấp vương Lưu Hạ (劉賀) làm Hoàng đế, nhưng mới có 27 ngày đã dâm loàn vô đạo, triều cương nhà Hán rối loạn. Hoắc Quang vội tụ tập đại thần rồi tuyên bố phế Lưu Hạ, lập Lưu Tuân làm Hoàng đế, tức Hán Tuyên Đế, nhà Hán tiếp tục thịnh trị.

Niên hiệu
Đời Hán Chiêu Đế đặt 3 niên hiệu:
 Thủy Nguyên (始元; 87 TCN - 80 TCN)
 Nguyên Phượng (元鳳; 80 TCN - 75 TCN)
 Nguyên Bình (元平; 74 TCN)

Gia quyến

 Thân phụ: Hán Vũ Đế Lưu Triệt.
 Thân mẫu: Câu Dặc phu nhân Triệu thị (钩弋夫人趙氏, 113 TCN - 88 TCN), bị Hán Vũ Đế ép chết.
 Hậu cung:
 Hiếu Chiêu hoàng hậu Thượng Quan thị (孝昭皇后上官氏, 89 TCN - 37 TCN).
 Mông cung nhân (蒙宫人), cùng Lưu Hạ dâm đãng trong cung.

Tham khảo
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, XNB Hà Nội
 Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 3, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Chiêu đế
Vua thiếu nhi cổ đại
Sinh năm 95 TCN
Mất năm 74 TCN
Vua thế kỉ 1 TCN
Mất thập niên 70 TCN
Năm 74 TCN
Năm 94 TCN
Sinh năm 94 TCN
Hoàng đế Tây Hán


title: Pentacalia palaciosii

text:
Pentacalia palaciosii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Pentacalia palaciosii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Pentacalia
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Cerithium coralium

text:
Cerithium coralium là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố
The distribution của Cerithium coralium bao gồms hải vực Ấn Độ Dương-Tây Thái Bình Dương.
 Philippines
 Indonesia
 Guam

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

C


title: Tân Phú Tây

text:
Tân Phú Tây là một xã thuộc huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Phú Tây có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Tân Thành Bình
Phía tây giáp thị trấn Phước Mỹ Trung
Phía nam và đông nam giáp xã Thành An
Phía bắc giáp xã Thạnh Ngãi và xã Phú Mỹ.

Xã Tân Phú Tây cách trung tâm huyện 3,5 km, có 6 ấp; diện tích tự nhiên 10,20 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Tân Phú Tây có dân số 7.262 người .

Hành chính
Xã Tân Phú Tây được chia thành 6 ấp: Tân Thạnh, Tân Lợi, Tân Thuận Trong, Tân Thuận Ngoài, Tân Hòa Trong, Tân Hòa Ngoài.

Lịch sử
Người dân bắt đầu định cư tại khu vực xã Tân Phú Tây ngày nay bắt đầu từ thế kỷ thứ 18, đến năm 1892 người Pháp sắp xếp lại các đơn vị hành chính và làng Tân Phú Tây được hình thành thuộc tổng Minh Thiện.

Tháng 6 năm 1969, cơ quan lãnh đạo và các ngành của Đặc khu Sài Gòn- Gia Định (Y4) đã được đặt tại địa bàn xã Tân Phú Tây và Thành An.

Ngày 31 tháng 12 năm 2000, nhân dân và Lực lượng vũ trang nhân dân xã Tân Phú Tây đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 17 tháng 11 năm 2009, Tân Phú Tây được công nhận là Xã văn hóa.

Kinh tế
Xã Tân Phú Tây có 212 ha dừa, 305 ha vườn cây ăn trái, 194 ha ruộng lúa.

Hiện xã có 367 hộ giàu (đạt tỷ lệ 20,8%); 742 hộ khá (40,6%); 234 hộ nghèo (12,8%). Bình quân thu nhập đầu người 12,5 triệu đồng/năm. Trong việc phát triển kinh tế, cơ cấu cây trồng được chuyển đổi đúng hướng, hiệu quả, tăng thu nhập, nâng cao mức sống cho người dân. Trên lĩnh vực văn hóa- xã hội, chất lượng giáo dục được nâng cao, đạt phổ cập tiểu học và trung học cơ sở đúng độ tuổi. Trường lớp phát triển, xã hội hóa giáo dục được quan tâm. Xã thực hiện tốt chương trình y tế quốc gia; thực hiện tốt chính sách đền ơn đáp nghĩa, xây dựng nhà tình nghĩa, tình thương vượt chỉ tiêu; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Toàn xã có 19,64 km đường giao thông chính, đã hoàn thành chương trình bê-tông các cầu và trục đường giao thông: 77 cây cầu, 6,05 km đường nhựa, 11,59 km đường bê tông, với tổng kinh phí gần 7,8 tỷ đồng; trong đó, dân đóng góp gần 2,6 tỷ đồng và trên 3 triệu ngày công lao động. Đường bê-tông ở Tân Phú Tây được thi công có chiều rộng từ 2,5m trở lên nên xe ô-tô có thể lưu thông đến tận các ấp.

Chợ Tân Phú Tây được đặt tại ấp Tân Lợi, với diện tích 3.000 m².

Văn hóa
Sau hơn một năm tập trung xây dựng xã văn hóa, mới đây, ngày 17 tháng 11 năm 2009, Ban chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa tỉnh, huyện đã đến tổng kiểm tra, thẩm định các tiêu chí và bỏ phiếu đồng ý đề nghị ủy ban nhân dân tỉnh công nhận Xã văn hóa Tân Phú Tây.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Molophilus binnaburra

text:
Molophilus binnaburra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Ecnomus gada

text:
Ecnomus gada là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Gillmeria scutata

text:
Gillmeria scutata là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Honshu).

Chiều dài cánh trước là 11–13 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Taxonomic And Biological Studies Of Pterophoridae Of Japan (Lepidoptera)
Japanese Moths

Gillmeria
Động vật đặc hữu Nhật Bản


title: Giải thâm mật kinh

text:
Giải thâm mật kinh  (zh. 解深密經, sa. saṃdhinirmocana-sūtra, bo. dgongs pa nges par `grel pa`i mdo དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་), phiên âm Hán-Việt là  San-địa-niết-mô-chiết-na-tu-đa-la  (zh. 刪地涅謨折那修多羅), là một bộ kinh Đại thừa. Cùng với kinh Nhập Lăng-già, Giải thâm mật là bộ kinh căn bản của Duy thức tông, nói về A-lại-da thức (sa. ālaya-vijñāna), Tam tự tính (sa. trisvabhāva) của thế giới hiện hữu theo Duy thức học.

Kinh này bao gồm tám phẩm. Phẩm thứ nhất là phẩm mở đầu, nói về thời điểm, nguyên do Phật thuyết kinh này. Phẩm thứ hai nói về sắc thái của chân lý tuyệt đối (thắng nghĩa đế tướng), về lý Bất nhị và tính siêu việt của Tâm. Phẩm 3-5 nói về Tâm ý, Thức tướng, về Tự tính và Vô tự tính tướng, nói bao gồm là "Tâm chính là cảnh sở quán". Phẩm 6-7 nói rằng Tâm chính là hạnh năng quán và phẩm 8 nói về Phật sự, quả sở đắc.

Kinh này có nhiều bản Hán dịch. Bản dịch đầu tiên được Cầu-na-bạt-đà-la (sa. guṇabhadra) hoàn tất năm 443 (hoặc 453) – chỉ có hai phẩm 7 và 8 được dịch – dưới tên Tương tục giải thoát liễu nghĩa kinh. Năm 515, Bồ-đề-lưu-chi (sa. bodhiruci) dịch trọn bộ dưới tên Thâm mật giải thoát kinh, bản này được gọi là bản Nguỵ dịch. Năm 561, Chân Đế (sa. paramārtha) dịch phẩm một. Tam Tạng Pháp sư Huyền Trang dịch trọn bộ năm 647 dưới tên Giải thâm mật kinh, bản này được gọi là Đường dịch.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo
Kinh văn Phật giáo Đại thừa


title: Thủy triều đỏ

text:
Tránh nhầm lẫn với Thủy triều hồng
Thủy triều đỏ là tên gọi chung cho những hiện tượng được biết đến như là những đợt bùng phát tảo biển nở hoa, nó gây ra bởi một số loại tảo sống và nở hoa mang đến màu đỏ hoặc nâu. Thủy triều đỏ là sự kiện thường xảy ra ở các cửa sông, cửa biển hoặc tảo nước ngọt tích lũy nhanh chóng trong các cột nước. Thủy triều đỏ dễ dàng nhận biết nhanh chóng bằng trực quan khi nước biển thường có chất dính và mùi tanh hôi.

Những tảo này, đặc biệt là thực vật phù du, là những sinh vật nguyên sinh đơn bào, các sinh vật như thảo mộc có thể hình thành những đám dày đặc, các vết có thể nhìn thấy ở gần bề mặt nước. Một số loài thực vật phù du, tảo chứa sắc tố quang hợp khác nhau về màu sắc từ xanh sang nâu đỏ.

Khi mật độ tảo tập trung cao, nước sẽ đổi màu hay xỉn lại, từ tím đến gần như màu hồng, thường là màu đỏ hoặc màu xanh lá cây. Không phải tất cả việc nở rộ tảo đều dày đặc đủ để làm cho nước đổi màu, và không phải tất cả những nước đổi màu có liên quan đến nở rộ tảo đều đỏ. Ngoài ra, thủy triều đỏ không thường gắn liền với hoạt động thủy triều của nước, do đó tốt hơn là tham khảo các nhà khoa học để dùng từ nở rộ tảo.Một số thủy triều đỏ có liên quan đến việc tăng sản xuất các độc tố tự nhiên, sự giảm oxy hòa tan hoặc các tác hại khác, và thường được mô tả như tảo nở hoa gây hại. Các hậu quả dễ thấy nhất của thủy triều đỏ là làm chết các loài động vật ở biển và các loài sống ven biển như cá, chim, động vật có vú biển, và các sinh vật khác.

Định nghĩa

Thủy triều đỏ là một thuật ngữ thông dụng được dùng để chỉ một trong một loạt các hiện tượng tự nhiên được gọi là tảo nở hoa gây hại hay HABs (viết tắt của cụm từ tiếng Anh Harmful Algal Blooms). Thuật ngữ Thủy triều đỏ được sử dụng đặc biệt để đề cập đến sự nở hoa của một loài tảo có tên là Karenia brevis. Thuật ngữ này đôi khi cũng được sử dụng để chỉ tới nhiều dạng loại tảo nở hoa khác.

Thuật ngữ Thủy triều đỏ đang dần được loại bỏ trong giới nghiên cứu vì những lý do như sau:

 Thủy triều đỏ không nhất thiết phải có màu đỏ và trong rất nhiều trường hợp không hề có sự đổi màu nào xảy ra cả.
 Chúng không liên quan đến chuyển động của thủy triều.
 Thuật ngữ này thiếu độ chính xác khi được dùng để chỉ cho nhiều dạng tảo nở hoa.

Những thuật ngữ thay thế có độ chính xác hơn bao gồm một thuật ngữ khái quát chung tảo nở hoa gây hại dành cho các dạng sinh vật gây hại và tảo nở hoa dành cho các sinh vật tảo không nguy hại.

Nhân tố gây ra thủy triều đỏ

Năm 1985, nhà hóa học Koji Nakanishi tại Đại học Columbia đã đề xuất một chu trình sinh ra thủy triều đỏ, theo đó các phản ứng hóa học xảy ra theo từng bước, nhờ đó nhóm tảo dinoflagellates sinh ra thành phần độc tố chính trong thủy triều đỏ là brevetoxin cùng các độc tố khác. Theo các nhà khoa học, phản ứng ban đầu được kích hoạt bởi một enzyme và nước có thể là thành phần liên hệ trực tiếp với quá trình sinh ra độc tố hoặc đóng vai trò quan trọng do tảo dinoflagellates là một thực thể sống của biển.

Sự xuất hiện của thủy triều đỏ tại một số địa điểm dường như là hoàn toàn tự nhiên (tảo nở hoa theo chu kỳ mùa như kết quả từ hiện tượng nước trồi dọc bờ biển vốn là hệ quả tự nhiên của sự di chuyển của các dòng hải lưu nhất định) trong khi trong các trường hợp khác chúng xuất hiện là do kết quả của việc gia tăng hàm lượng chất dinh dưỡng trong nước từ các hoạt động của con người. Sự phát triển của phù du thường sẽ bị giới hạn bởi sự có mặt nitrat và phosphat vốn có thể được gia tăng do thất thoát từ các hoạt động nông nghiệp cũng như trong khu vực xuất hiện hiện tượng nước trồi. Những yêu tố khác như bụi giàu sắt đến từ các vùng sa mạc rộng lớn như sa mạc Sahara được cho là đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra thủy triều đỏ. Một số sự kiện tảo nở hoa tại bờ biển Thái Bình Dương được cho là có mối liên hệ với sự xuất hiện của các biến đổi khí hậu quy mô lớn, ví dụ như các sự kiện El Nino. Trong khi thủy triều đỏ ở vịnh Mexico đã được ghi nhận bởi các nhà thám hiểm thời kì đầu như Cabeza de Vaca, vẫn chưa rõ ràng điều gì làm khởi phát cho sự nở hoa của tảo cũng như mức độ của các tác nhân của tự nhiên lẫn con người đóng vai trò lớn tới đâu trong sự phát triển của chúng. Và ngoài ra vẫn còn có những cân nhắc rằng Sự gia tăng của Sự kiện thủy triều đỏ về tần suất và mức độ nghiêm trọng của sự nở hoa của tảo trong các phần khác nhau của thế giới liệu có thực sự đang diễn ra trong thực tế hay đó chỉ là do sự gia tăng của những nỗ lực quan sát đi cùng những tiến bộ trong phương pháp nhận dạng loài.

Có nhiều nguyên nhân gây ra Thủy triều đỏ (TTD), như sử dụng các hoạt chất hóa học nông nghiệp như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tác động biến đổi khí hậu, tác động do chất thải các khu công nghiệp như công nghiệp Sắt Thép cũng gây ra hiện tượng Tảo nở hoa (TTD).

Chứng bệnh liên quan
Nhiều thành phần độc tố trong thủy triều đỏ bao gồm chuỗi mắt xích dài gồm 6 mạch vòng móc nối với nhau liên tiếp tạo thành những hợp chất cao phân tử và đều có khả năng gây tê liệt hệ thần kinh rất mạnh.

Những sự cố đáng chú ý
 1793: Trường hợp đầu tiên được ghi nhận xảy ra ở British Columbia, Canada.
 1840: Không có trường hợp tử vong của con người đã được quy cho thủy triều đỏ tại Florida, nhưng người dân có thể bị kích ứng đường hô hấp (ho, hắt hơi và chảy nước mắt) khi các sinh vật thủy triều đỏ (Karenia brevis) hiện diện dọc theo bờ biển và gió phát tán đi những chất độc lơ lửng trong không khí của chúng vào bầu không khí. Việc bơi lội vẫn an toàn song kích ứng da hay tồi tệ hơn là cháy da có thể xảy ra trong khu vực tập trung cao của thủy triều đỏ.
 1972: Thủy triều đỏ xuất hiện ở New England bởi một loài tảo độc có tên  Alexandrium (Gonyaulax) tamarense . Thủy triều đỏ gây ra bởi tảo Gonyaulax là nghiêm trọng bởi vì sinh vật này tạo saxitoxin và gonyautoxins sẽ tích tụ trong động vật có vỏ và nếu ăn vào có thể dẫn đến ngộ độc gây liệt cơ (PSP) và cuối cùng dẫn đến tử vong.
 1976: Trường hợp đầu tiên có biểu hiện của ngộ độc liệt cơ là ở Sabah, Borneo nơi 202 nạn nhân đã được báo cáo có tình trạng trên, 7 người đã tử vong.
 Đợt thủy triều đỏ bùng phát năm 2005 tại bang New England (Mỹ) đã giết chết 30 con lợn biển dọc theo bờ biển bang Florida trong mùa xuân và làm ngành công nghiệp chế biến sò của New England thiệt hại hàng triệu đô-la Mĩ
 2011: Bắc California
 2011: Vịnh Mexico
 2013: Tháng Một, một đợt thủy triều đỏ xảy ra một lần nữa tại bờ biển Đông thuộc bang Sabah nằm trên đảo Borneo của Malaysia. Hai trường hợp tử vong đã được báo cáo sau khi họ tiêu thụ một dạng động vật có vỏ đã bị nhiễm độc tố từ thủy triều đỏ.
 2013: Tháng Một, một đợt thủy triều đỏ xảy ra ở bãi biển Sarasota - chủ yếu tại chuỗi đảo Siesta Key, Florida gây ra hiện tượng cá chết gây ra tác động tiêu cực đối với khách du lịch, và gây ra các vấn đề về đường hô hấp cho du khách
 2014: Vào tháng 8 một đợt thủy triều đỏ không lồ xảy ra tại Florida có độ dài 90 dặm (khoảng 145 km) và rộng 60 dặm (khoảng 96 km).
 2015: Tháng Sáu, 12 người nhập viện ở Bohol do ngộ độc thủy triều đỏ
 2015: Tháng Tám, xảy ra ở một số bãi biển Hà Lan giữa Katwijk và Scheveningen..
 2015: Tháng Chín, thủy triều đỏ xảy ra tại Vịnh Mexico, ảnh hưởng đến Đảo Padre (Đảo Bắc Padre và Đảo Nam Padre) ở Texas

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tin tức về Rong mơ (tảo nước mặn) có hại và Hồng Triều tại Trung tâm nghiên cứu bờ đại dương (Coastal Ocean Institute), Viện nghiên cứu hải dương học Woods Hole
Hoa độc: Am hiểu về Hồng Triều , chuyên đề báo cáo của Viện nghiên cứu hải dương học Woods Hole
Hồng Triều và Vùng chết vịnh Mê-hi-cô (Gulf of Mexico Dead Zone)
Tin cập nhật về Hồng Triều tại vịnh bờ biển Florida  cung ứng bởi Mote Marine Laboratory tại Sarasota, FL
Chuyên đề về giám sát và theo dõi PhycoToxins khoanh vùng địa phương tại California , Sở y tế California và Trường Đại Học California, Santa Cruz
Hồng Triều thường thức , Viện nghiên cứu sinh thái và thủy sản Florida (Florida's Fish and Wildlife Research Institute)
Tin tức về Hồng Triều tại Florida  Một tổ hợp các báo cáo của nhân dân, báo chí, và chính quyền về vị trí và mức nguy hiểm của sự nở hoa Hồng Triều.
Hồng Triều tại Florida  Một chuyên nhóm dân sự chú tâm vào việc bố cáo, tuyên tryền nhằm gây thức tỉnh trong nhân dân về ảnh hưởng của Hồng Triều, thông giải những bí truyền về nó, giáo dục quần chúng và thực thi các hành động nhằm nâng cao và duy trì tình trạng sức khỏe của đại dương, đồng thời giúp đỡ việc ngăn ngừa Hồng Triều.
Nghiên cứu của NIEHS về ảnh hưởng trong không khí của Hồng Triều tại Florida
Chương trình nghiên cứu về sinh độc tố của các loài sò hến
Tiến trình cứu giúp đang được vận hành sau cái chết của con cá heo thứ năm
abs-cbnnews.com, Tái công bố về chủ trương cấm ăn các loài sò hến trong năm tỉnh thành phố của BFAR

Tảo
Thủy sinh thái học
Khoa học thủy sản

pl:Zakwit wody


title: Burjassot

text:
Burjassot (valencian: Burjassot) là một đô thị ở comarca Horta Nord cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 3,44 km², dân số thời điểm năm 2006 là 37.756 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Horta Nord
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Người Hồi

text:
Người Hồi () là một dân tộc thiểu số tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Họ là một trong 56 dân tộc được nhà cầm quyền chính thức công nhận. Hầu hết những người Hồi có ngoại hình và văn hóa giống người Hán, nhưng họ theo Hồi giáo (Islam) và vì thế có một số đặc điểm văn hóa riêng. Ví dụ, họ bị cấm ăn thịt lợn, loại thịt được ăn nhiều nhất tại Trung Quốc, ngoài ra họ cũng không ăn thịt chó, ngựa, và uống rượu. Y phục của họ khác người Hán vì đàn ông người Hồi đội mũ trắng và đàn bà người Hồi đội khăn quàng và thỉnh thoảng dùng mạng che mặt.

Theo cách hiểu hiện đại, định nghĩa về thế nào là Hồi không bao hàm các nhóm dân tộc như Duy Ngô Nhĩ, một dân tộc cũng sống trên đất nước Trung Hoa và theo đạo Hồi nhưng dân tộc này hoàn toàn khác biệt về văn hóa nếu so sánh với người Hán. Ví dụ, tại Tân Cương (新疆), nơi khoảng 10 phần trăm số dân là người Hồi, thì người Hồi có đặc điểm đặc trưng về dân tộc hoàn toàn rất khác so với người Duy Ngô Nhĩ, Kazakh, và Kyrgyz, là những dân tộc có đặc điểm gần gũi với người Turk sinh sống ở Trung Á ở cả trong và ngoài phạm vi lãnh thổ của Trung Quốc.

Trong số người Hồi còn có một số người Trung Quốc theo đạo Hồi, không giống người Hán, nhưng không được liệt kê thành một nhóm dân tộc riêng, như những người Hồi ở đảo Hải Nam (người Utsul) đang sử dụng một ngôn ngữ trong ngữ hệ Nam Đảo (tiếng Tsat) tương tự như tiếng của người Chăm ở Việt Nam và được cho là hậu duệ của người Chăm di cư đến Hải Nam.

Trong tiếng Việt, tên của tôn giáo của họ được xuất phát từ tên của nhóm này, có nguồn gốc Hán-Việt (回教 Huíjiào; Hồi giáo). Trong tiếng Trung Quốc hiện đại, tôn giáo của họ thường được gọi là Y Tư Lan giáo (伊斯蘭教 Yīsīlán jiào), trong đó "Y Tư Lan" (伊斯蘭 Yīsīlán) là phiên âm bằng tiếng Quan thoại của "Islam".

Nguồn gốc

Người Hồi xuất thân từ nhiều nguồn gốc. Người Hồi vùng đông nam là hậu duệ của các thương nhân Ả Rập định cư ở Trung Quốc, kết hôn với người Trung Quốc và dần dần bị đồng hóa, chỉ còn giữ lại tôn giáo của mình.

Một cách giải thích hoàn toàn khác biệt nữa là một số cộng đồng người Hoa ở Vân Nam và người Hồi phía Bắc vốn là hậu duệ của những người Mông Cổ, người Đột Quyết và một số sắc tộc khác có gốc Trung Á đã chuyển sang đạo Hồi sau khi bị chính quyền các triều đại nhà Minh, nhà Thanh thi hành chính sách Hán hóa. Trước khi theo đạo Hồi, những cộng đồng này theo Mani giáo và Cảnh giáo, một phái Kitô giáo theo thuyết của Nestorius (386-451) đã từng phát triển mạnh mẽ ở phương Đông thời trung đại, nhưng bị các giáo hội Kitô giáo khác coi là lạc giáo. Từ Hồi hồi (回回), được cho là có nguồn gốc từ các tên Hồi Cốt (回鶻) hay Hồi Hột (回紇) dùng để chỉ Hãn quốc Hồi Cốt (thế kỷ VIII và IX), là thuật từ chung dùng để chỉ người Hồi giáo Trung Quốc trong suốt thời nhà Minh và nhà Thanh.

Điều này giải thích tại sao từ "Hồi" ("Hui") theo nghĩa dân tộc học lại rất gần với "Uygur", mặc dù từ "Hồi" đã được Hán hóa và được dùng hoàn toàn khác so với "Uyghur" (người Uyghur cổ không phải là người Hồi giáo). Từ "Hồi" ("Hui") mặc dù được dùng trong suốt cả một thời gian dài (ít ra là từ đời nhà Thanh) như là một từ chung để chỉ người Trung Quốc theo đạo Hồi ở mọi nơi và ở một phạm trù rộng hơn được dùng để chỉ người Hồi giáo nói chung (ví dụ, người Trung Quốc đời Thanh có thể miêu tả một người Uygur là một "Chantou" theo đạo Hồi - "Hui"), nhưng lại không được sử dụng ở Đông Nam nhiều bằng từ "Qīngzhēn" (Thanh Chân), một từ vẫn còn được dùng phổ biến cho đến ngày nay, đặc biệt là trong trường hợp để chỉ chế độ ăn theo các luật lệ Hồi giáo (Halal trong tiếng A rập, tiếng Hán Phổ thông Mandarin gọi là qīngzhēn cài 清真菜) và để chỉ các nhà thời Hồi giáo (qīngzhēn sì - 清真寺 (Thanh Chân tự) theo tiếng Hán Phổ thông Mandarin).

Người Hồi giáo ở Đông Nam cũng có lịch sử bị đồng hóa bởi Khổng giáo lâu đời hơn lịch sử tiếp thu các giáo lý của đạo Hồi, luật Sharia (tiếng A rập: شريعة - luật lệ của đạo Islam) và kinh Koran (tiếng A rập القرآن – kinh thánh của đạo Islam), như được ghi chép trong các văn bản là ngay từ thời Đường đã tham gia đóng góp vào hàng ngũ khoa cử Nho học. Ngược lại, người Hồi miền Bắc, lại chịu ảnh hưởng sâu đậm từ Trung Á với các giáo phái Sufi (tiếng Ả rập:صوف hay còn được gọi là Irfan trong tiếng Ả rập/Ba Tư: عرفان là một trào lưu Hồi giáo truyền thống thần bí) như Kubrawiyya, Qadiriyya, Naqshbandiyya (Khufiyya và Jahriyya) v.v... mà phần lớn đều là các giáo phái Hanafi Madhab (Madhab tiếng Ả rập là مذهب có nghĩa là giáo phái và Hanafi – tiếng Ả rập حنفي là một trong bốn giáo phái của Hồi giáo Sunni). Trong khi tại các cộng đồng ở miền Đông nam thì giáo phái Shafi’i Madhhab lại phổ biến hơn (Shāfi‘ī - tiếng Ả rập là شافعي cũng là một trong bốn giáo phái của Hồi giáo Sunni). Trước khi có phong trào "Ihwani", một biến thể Trung Quốc của phong trào Salafi theo tiếng Ả rập - سلفي là một phong trào trờ về "cội nguồn"(Salaf-tiếng Ả rập سلف có nghĩa là người hoặc thế hệ đi trước) trong Hồi giáo Sunni, thì người Hồi Sufi ở miền Bắc lại đã từng rất ưa chuộng kết hợp Đạo giáo và võ thuật với triết lý của Hồi giáo Sufi. Vào đầu thời hiện đại, các làng mạc của người Hồi miền Bắc Trung Hoa vẫn còn có các tên gọi như khu vực của "người Hồi Hột mũ xanh", "người Hồi Hột mũ đen" và "người Hồi Hột mũ trắng" như đã để lộ tẩy nguồn gốc có thể trước đây của họ là Kitô giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo, cho dù đến tận ngày nay các nghi thức tôn giáo của người Hồi ở miền Bắc Trung Hoa vẫn phần lớn là các nghi thức Islam. Hồi (Hui) cũng còn được sử dụng như một từ để chỉ chung tất cả các nhóm người ở Trung Quốc theo đạo Hồi mà không thuộc một nhóm dân tộc riêng biệt nào.

Danh xưng của người Hồi
Cách gọi "người Hồi Trung Hoa" gây ra một số vấn đề cả về định nghĩa cũng như hành chính và chính trị. Trước nhất, về mặt danh nghĩa, việc này xem ra có va chạm với "nguyên tắc" rằng Trung Quốc là một nhà nước vô thần. Thứ hai, một khi đã coi đây là một dân tộc nằm trong gia đình 56 dân tộc của Trung Hoa thì cách thức quan niệm với những người cũng là dân Trung Hoa nhưng theo Phật giáo hay Kitô giáo như thế nào? Trong "định nghĩa" về "dân tộc Hồi", chính phủ thiên về sự độc đáo và đặc sắc của họ so với định nghĩa về một tộc dân, cũng như sự đồng nhất về phong tục, lối sống và lịch sử của tộc dân đó để coi người Hồi là một dân tộc. Như vậy thì dường như chính phủ Trung Hoa đã "bỏ quên" hoặc chưa xem xét thực sự thấu đáo tới khía cạnh rằng hầu như toàn bộ những sự độc đáo, đặc sắc hay đồng nhất đó đều chỉ dựa trên tôn giáo của họ, chứ không dựa trên những yếu tố về chủng tộc, nguồn gốc dân tộc - những yếu tố nhân chủng học tối cần thiết.

Tuy vậy, đa số người Hồi cũng như những sắc tộc khác cho rằng việc xác nhận họ là một trong 56 dân tộc Trung Hoa là hợp lý vì lịch sử của họ, truyền thống văn hóa của họ gắn "đủ" để coi rằng họ là một tộc dân riêng rẽ, thực tế đã cho thấy rằng không phải đơn giản cứ chuyển sang đạo Hồi là một người Trung Quốc được coi là một người Hồi. Việc anh ta có được coi là một người Hồi không, trong trường hợp này còn tùy thuộc vào môi trường anh ta sinh sống, những mối quan hệ của anh ta với cộng đồng người Hoa theo Hồi giáo có đủ chặt chẽ, có đủ mức độ để cộng đồng chấp nhận anh ta là một người Hồi hay không? Rõ ràng, yếu tố cộng đồng, mối quan hệ đối với cộng đồng là một trong những điểm cơ bản nhất để hình thành "dân tộc Hồi", một dân tộc được hình thành mà không dựa trên những yếu tố dị biệt về chủng tộc hay nhân chủng học.

Những người Thổ Nhĩ Kỳ và người Tajik gọi người Hồi là "người Dungan", dẫu rằng học giả Tây phương đã chỉ ra rằng chỉ duy nhất có một nhóm thuộc tộc dân Hồi ở Kyrgyzstan mới là người Dungan mà thôi. Ở Thái Lan, người Hồi giáo có gốc gác Trung Quốc được gọi là "Chin Ho", trong khi họ gọi người Trung Hoa là "Chin". Ở Myanmar và Vân Nam, người Hồi được là "Panthay". Trong cộng đồng Hoa kiều hoặc có gốc gác Trung Hoa ở Malaysia chỉ có một thiểu số đổi sang đạo Hồi. Về mặt chính thức, những người Hoa Hồi (theo như cách gọi của một số người, trong đó có người Việt) này được coi là một nhánh của người Bumiputra, tức là được xem như một "dân tộc" nằm trong cộng đồng người Malaysia - cộng đồng người Bumiputra. Dẫu vậy, bản thân những người Hồi này chỉ cho rằng họ nằm trong cộng đồng người Hoa ở hải ngoại mà thôi, họ nằm trong cộng đồng đó chứ không phải tồn tại riêng rẽ như cách mà chính phủ Malaysia xác định cho họ.

Người Hồi nổi tiếng

Trương Vân Lôi , quê ở Thiên Tân, diễn viên tướng thanh nổi tiếng tại Đức Vân Xã, Trung Quốc
 Trịnh Hòa, có thể là người Hồi nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Hoa
 Bạch Sùng Hy, tướng quân, bộ trưởng bộ quốc phòng Trung Hoa Dân Quốc
 Mã Kiến, quê ở Vân Nam - TQ, người có công dịch cuốn Thiên Kinh Koran ra tiếng Trung Quốc.
 Lưu Thi Thi, nữ diễn viên, vũ công múa ba lê nổi tiếng của Trung Quốc.
 Mã Thiên Vũ, nam ca sĩ, diễn viên nổi tiếng của Trung Quốc.
 Mã Tư Thuần, nữ diễn viên nổi tiếng của Trung Quốc, từng đoạt giải Ảnh Hậu tại LHP Kim Mã lần thứ 53.
 Tưởng Hân, nữ diễn viên nổi tiếng người Trung Quốc.
Kim Thần, diễn viên múa và là nữ diễn viên nổi tiếng của những bộ phim điện ảnh trên mạng Trung Quốc
Vũ Lỗi, cầu thủ của Espanyol

Tham khảo

Hồi giáo Trung Quốc
Cộng đồng người Hồi giáo Trung Quốc
Nhóm sắc tộc tôn giáo châu Á


title: Austrolimnophila striopleura

text:
Austrolimnophila striopleura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Synodontis njassae

text:
Synodontis njassae là một loài cá thuộc họ Mochokidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Xem thêm
Danh sách các loài cá cảnh nước ngọt

Chú thích

Tham khảo
 Kazembe, J., Magombo, Z. & Kaunda, E. 2005. Synodontis njassae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

N
Động vật được mô tả năm 1908
Động vật Mozambique
Động vật Zambia
Động vật Zimbabwe
Cá châu Phi
Cá nước ngọt châu Phi


title: Pillanallur

text:
Pillanallur là một thị xã panchayat của quận Namakkal thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pillanallur có dân số 9213 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Pillanallur có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Pillanallur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Cavaglio d'Agogna

text:
Cavaglio d'Agogna là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 20 km về phía tây bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.337 người và diện tích là 9,8 km².

Cavaglio d'Agogna giáp các đô thị: Barengo, Cavaglietto, Fara Novarese, Fontaneto d'Agogna, Ghemme, và Sizzano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Poulaines

text:
Poulaines là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 46,32 km², dân số thời điểm năm 1999 là 838 người. Khu vực này có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Giáo hoàng Gioan XVII

text:
Gioan XVII (Latinh: Joannes XVII) là người kế nhiệm Giáo hoàng Silvester II và là vị giáo hoàng thứ 140.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 1003 và ở ngôi Giáo hoàng trong 4 tháng 22 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ tháng 6 năm 1003 cho tới tháng 12 năm 1003.

Giáo hoàng Joannes XVII sinh tại Rôma. Ông đã lập gia đình trước khi được lựa chọn làm Giáo hoàng và có ba người con, tất cả họ đều trở thành linh mục..

Ông được bầu chọn vào giai đoạn bất ổn khủng khiếp theo sau cái chết của hoàng đế nước Đức, Otto III. Ông được bầu làm Giáo hoàng do ý muốn của John Crescentius.

Triều Giáo hoàng của ông tồn tại được 6 tháng, và không có biến cố gì quan trọng xảy ra. Cho đến nay, người ta vẫn không biết nơi mai táng ông.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.

G
Mất năm 1003
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý


title: Porcheux

text:
Porcheux là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 194 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Oberhausen bei Kirn

text:
Oberhausen bei Kirn là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Oberhausen bei Kirn có diện tích 4,58 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 976 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Druillat

text:
Druillat là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Phaedon cheni

text:
Phaedon cheni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Phaedon


title: Nomada sanctaecrucis

text:
Nomada sanctaecrucis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Colletes guadalajarensis

text:
Colletes guadalajarensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Metz mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1910


title: Estavar

text:
Estavar là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1293 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Muides-sur-Loire

text:
Muides-sur-Loire là một commune thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loir-et-Cher


title: Stigmella androflavus

text:
Stigmella androflavus là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1978. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở Pretoria).

Chú thích

Tham khảo

A


title: Limnephilus argenteornatus

text:
Limnephilus argenteornatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: Dendrophorbium solisii

text:
Dendrophorbium solisii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Dendrophorbium solisii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Dendrophorbium
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Saint-Thierry

text:
Saint-Thierry  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 145 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintthierry


title: Athroolopha

text:
Athroolopha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Athroolopha chrysitaria (Geyer, 1831)
 Athroolopha pennigeraria (Hübner, 1813)

Chú thích

Tham khảo

 Athroolopha at funet.fi

Boarmiini


title: Kesfeld

text:
Kesfeld là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Pioz

text:
Pioz là một đô thị thuộc tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 864 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Hyposmocoma progressa

text:
Hyposmocoma progressa là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Chamalychaeus

text:
Chamalychaeus là một chi ốc nhiệt đới có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Cyclophoridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Chamalychaeus bao gồm:
 Chamalychaeus expanstoma
 Chamalychaeus miyazakii
 Chamalychaeus takahashii
 Chamalychaeus yanoshigehumii

Chú thích

Tham khảo

Cyclophoridae


title: Kami-Amakusa, Kumamoto

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Kumamoto, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 31 tháng 3 năm 2004.

Đến năm 2003, dân số thành phố là 35.314 người trên diện tích 126,06 km², mật độ 280người/ km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kami-Amakusa official site

Thành phố tỉnh Kumamoto


title: Carsac-de-Gurson

text:
Carsac-de-Gurson (trong tiếng Occitan Carsac de Gurçon) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 6,91 km2, dân số năm 1999 là 189 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 104 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

năm 1864: 326

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Carsac-de-Gurson trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Carsac-de-Gurson


title: Diplectrona afra

text:
Diplectrona afra là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Diplectrona


title: Myristica simulans

text:
Myristica simulans là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica simulans. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Papua New Guinea
simulans
Thực vật dễ tổn thương


title: Dercetina

text:
Dercetina là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Dercetina abdominalis (Jacoby, 1884)
 Dercetina amoena (Weise, 1922)
 Dercetina antennata (Jacoby, 1892)
 Dercetina apicata (Jacoby, 1894)
 Dercetina apicicornis (Weise, 1926)
 Dercetina apicipennis (Jacoby, 1887)
 Dercetina apicipes (Jacoby, 1896)
 Dercetina azumai Kimoto & Gressitt, 1966
 Dercetina balyi (Jacoby, 1884)
 Dercetina basalis (Jacoby, 1886)
 Dercetina beccarii (Jacoby, 1886)
 Dercetina bifasciata (Clark, 1865)
 Dercetina birmanica (Jacoby, 1889)
 Dercetina blanchardi (Allard, 1891)
 Dercetina bopeng Mohamedsaid, 1999
 Dercetina braekeli (Laboissiere, 1932)
 Dercetina bretinghami (Baly, 1879)
 Dercetina candezei (Duvivier, 1885)
 Dercetina capitata (Jacoby, 1884)
 Dercetina carinipennis Gressitt & Kimoto, 1963
 Dercetina castanea (Jacoby, 1896)
 Dercetina celebensis (Jacoby, 1886)
 Dercetina chiengmaica Kimoto, 1989
 Dercetina chinensis (Weise, 1889)
 Dercetina collina (Weise, 1924)
 Dercetina costata (Baly, 1879)
 Dercetina cruciata (Jacoby, 1896)
 Dercetina cyanipennis (Chen, 1942)
 Dercetina depressa (Clark, 1865)
 Dercetina dilaticornis (Jacoby, 1884)
 Dercetina dimidiaticornis (Jacoby, 1891)
 Dercetina discoidalis (Baly, 1879)
 Dercetina femoralis (Weise, 1922)
 Dercetina flavescens (Allard, 1889)
 Dercetina flavifrons (Jacoby, 1886)
 Dercetina flaviventris (Jacoby, 1890)
 Dercetina flavocincta (Hope, 1831)
 Dercetina frontalis (Baly, 1879)
 Dercetina fruhstorferi (Jacoby, 1895)
 Dercetina fulvomaculata Takizawa, 1990
 Dercetina fulvomaculata Takizawa, 1990
 Dercetina hainana (Gressitt & Kimoto, 1963)
 Dercetina histrio (Baly, 1879)
 Dercetina inclusa (Jacoby, 1896)
 Dercetina indica (Duvivier, 1891)
 Dercetina inornata (Jacoby, 1892)
 Dercetina itoi Kimoto, 1969
 Dercetina laetifica (Weise, 1922)
 Dercetina laevicollis (Jacoby, 1892)
 Dercetina latefasciata (Jacoby, 1896)
 Dercetina longicornis (Jacoby, 1894)
 Dercetina mandarensis (Jacoby, 1900)
 Dercetina marginella (Allard, 1889)
 Dercetina marginicollis (Jacoby, 1895)
 Dercetina melanocephala Mohamedsaid, 1999
 Dercetina metallica (Weise, 1922)
 Dercetina miniaticollis (Hope, 1831)
 Dercetina minor Gressitt & Kimoto, 1963
 Dercetina modesta (Allard, 1889)
 Dercetina multicolor (Jacoby, 1887)
 Dercetina nakanei Kimoto, 1969
 Dercetina nathani Takizawa, 1985
 Dercetina nictneri Baly, 1879
 Dercetina nigricornis (Weise, 1922)
 Dercetina obesa (Laboissiere, 1932)
 Dercetina obsoleta (Allard, 1889)
 Dercetina orientalis (Jacoby, 1904)
 Dercetina ornata (Jacoby, 1891)
 Dercetina pallida (Allard, 1889)
 Dercetina permagna Kimoto, 1989
 Dercetina picipes (Baly, 1865)
 Dercetina posticata (Baly, 1879)
 Dercetina pretiosa (Baly, 1879)
 Dercetina pulchella (Baly, 1879)
 Dercetina punctata (Allard, 1889)
 Dercetina purpurea (Bryant, 1954)
 Dercetina quadrimaculata (Jacoby, 1891)
 Dercetina quadriplagiata (Allard, 1889)
 Dercetina rufipennis (Weise, 1922)
 Dercetina rugosa Medvedev, 2000
 Dercetina sangirensis (Jacoby, 1894)
 Dercetina seminigra (Jacoby, 1884)
 Dercetina shirozui Kimoto, 1969
 Dercetina shona (Maulik, 1936)
 Dercetina similis (Jacoby, 1896)
 Dercetina soluta (Weise, 1913)
 Dercetina subcaerulea (Jacoby, 1891)
 Dercetina subrugosa (Jacoby, 1895)
 Dercetina taeniata (Weise, 1924)
 Dercetina tenuimarginata (Jacoby, 1896)
 Dercetina terminata (Allard, 1889)
 Dercetina tibialis (Allard, 1889)
 Dercetina travancorensis (Maulik, 1936)
 Dercetina tricolor (Chujo, 1965)
 Dercetina unicolor (Bryant, 1954)
 Dercetina unifasciata (Allard, 1889)
 Dercetina variabilis (Jacoby, 1886)
 Dercetina varipennis (Jacoby, 1890)
 Dercetina varipes (Laboissiere, 1925)
 Dercetina viridipennis (Duvivier, 1887)
 Dercetina wallacei (Jacoby, 1899)
 Dercetina wallardia (Maulik, 1936)

Chú thích

Tham khảo

Sermylini


title: Quận Bamberg, South Carolina

text:
Quận Bamberg là một quận trong tiểu bang South Carolina. Năm 2000, dân số quận là 16.658 người; năm 2005 dân số ước tính là 15.880 người. Quận lỵ đóng ở thành phố Bamberg.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 395 dặm Anh vuông (1.024 km²), trong đó, 393 dặm Anh vuông (1.019 km²) là diện tích đất và 2 dặm Anh vuông (6 km²) trong tổng diện tích (0.56%) là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh
Quận Orangeburg, South Carolina - Bắc
Quận Dorchester, South Carolina - Đông
Quận Colleton, South Carolina - Đông nam
Quận Hampton, South Carolina - Nam
Quận Allendale, South Carolina - Tây nam
Quận Barnwell, South Carolina - Tây

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 16,658 người, 6,123 hộ, và 4,255 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 42 người trên mỗi dặm Anh vuông (16/km²). Đã có 7,130 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 18 trên mỗi dặm Anh vuông (7/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 36.47% người da trắng, 62.50% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0.16% người thổ dân châu Mỹ, 0.19% người gốc châu Á, 0.01% người các đảo Thái Bình Dương, 0.14% từ các chủng tộc khác, và 0.53% từ hai hay nhiều chủng tộc.  0.71% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 6,123 hộ trong đó có 31.10% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 43.60% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 21.30% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 30.50% là không gia đình. 27.80% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 11.60% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2.55 còn quy mô trung bình của gia đình là 3.10.

In the county, the population was spread out with 25.40% dưới độ tuổi 18, 12.90% từ 18 đến 24, 24.60% từ 25 đến 44, 23.20% từ 45 đến 64, và 13.90% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 35 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 88.70 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 84.00 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $24,007, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $29,360. Nam giới có thu nhập bình quân $25,524 so với mức thu nhập $19,191 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $12,584. Khoảng 23.90% gia đình và 27.80% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 35.00% những người có độ tuổi 18 và 25.80% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị trấn
Bamberg
Denmark
Ehrhardt
Govan
Olar

Chú thích

Tham khảo

Quận Bamberg
B


title: Menandros I

text:
Menandros I Soter (; Ménandros A' ho Sōtḗr, "Menandros I Vua cứu độ"; còn được biết đến là Milinda trong tiếng Pali Ấn Độ, có thể được dịch ra tiếng Việt là Mi Lan Đà hay Di Lan Đà) là là vua của vương quốc Ấn-Hy Lạp, trị vì từ khoảng năm 165/ 155 trước Công nguyên đến năm 130 trước Công nguyên. Ông là người đã thiết lập nên một đế chế lớn ở Nam Á và là một người hộ pháp của Phật giáo.

Menandros sinh ra ở vùng Alexandria Caucasia (Hindu Kush), và ban đầu làm vua xứ Bactria (Đại Hạ). Sau khi chinh phục miền Punjab (nay thuộc vùng biên giới Ấn Độ-Pakistan), ông đã thiết lập nên một đế chế ở tiểu lục địa Ấn Độ kéo dài từ thung lũng sông ở phía tây đến sông Ravi ở phía đông, và từ thung lũng sông Swat ở miền bắc đến Arachosia (tỉnh Helmand) phía nam. Các sử gia Ấn Độ cổ cho biết rằng, ông đã từng phát động những cuộc viễn chinh về phía nam tới vùng Rajasthan và những vùng xa về phía đông ở thung lũng sông Hằng như thành Pataliputra (Patna). Nhà địa lý người Hy Lạp Strabo viết rằng ông "chinh phục nhiều bộ lạc hơn Alexandros Đại đế." (mặc dù đây có thể chỉ là những bộ lạc nhỏ, và ông đã không xâm chiếm nhiều đất đai)

Số lượng lớn các đồng tiền của Menandros đã được khai quật, chứng nhận cho một giai đoạn hưng thịnh của vương quốc. Menandros cũng là một người bảo trợ của Phật giáo, và cuộc đối thoại của ông với tỳ-kheo Na Tiên được ghi nhận là một trong những tác phẩm Phật giáo quan trọng, bộ Milinda Panha ("Di Lan Đà vấn đạo"). Sau khi ông qua đời năm 130 TCN, ông đã được kế vị bởi vương hậu Agathokleia trên cương vị nhiếp chính cho con trai là Strato I. Truyền thống Phật giáo thuật lại rằng ông bàn giao lại vương quốc của mình cho con trai và lui về sống ẩn dật, tuy nhiên sử gia Plutarchus cho rằng ông đã chết trong doanh trại khi đang tiến hành một chiến dịch quân sự, và hài cốt của ông được chia đều cho các thành phố và được cất giữ trong các lăng mộ, rất có thể là những phù đồ, trên vương quốc của ông.

Sự bất đồng
Giữa các học giả có sự bất đồng đáng kể về triều vua Menandros. Theo Smith thì ông sống vào giữa thế kỷ II trước Công Nguyên. H. C. Raychaudhuri thì đặt ông vào thế kỷ I TCN. Trong cuốn Milinda-panha thì nói rằng Parinibbanato pancavassasate atikkante, có nghĩa là vua Milinda đã xuất hiện 500 năm sau khi đức Phật Thích-ca Mâu-ni nhập diệt (parinirvana). Do đó, nói ông cai trị vào thế kỉ I TCN có lẽ hợp lý, và điều này cũng được nhiều sự kiện khác nhau hậu thuẫn.

Vua Ấn-Hy Lạp

Menandros là người Ấn Độ gốc Hy Lạp, sinh ra tại làng Kalasia gần miền Alexandria Caucasica (ngày nay là Bagram, Afghanistan). Ông cai trị một quốc độ bao gồm những vùng đất phía đông của đế chế Hy Lạp ở Bactria (ngày nay là ولایت بلخ hay tỉnh Bactria) và mở rộng đến Ấn Độ (khu vực mà nay là tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, Punjab ở Pakistan và Punjab, Haryana và các bộ phận của tiểu bang Himachal Pradesh và khu vực Jammu ở Ấn Độ).

Sau khi thôn tính miền Punjab (Ngũ Hà), ông thiên đô về Sagala (Xá Kiệt), một thành phố giàu có ở miền Bắc Punjab (được cho là Sialkot hiện đại), ngày nay thuộc Pakistan. Sau đó, ông đã chu du khắp miền bắc Ấn Độ và đã viếng thăm kinh đô Patna Đế quốc Maurya. Mọi ý định chiếm toà thành này đã phải gạt sang một bên khi vua Eucratides I vua của Vương quốc Hy Lạp-Bactria bắt đầu phát động chiến tranh ở biên giới tây bắc của Ấn-Hy Lạp. Ông là một trong số ít các vị vua xứ Bactria được nhắc đến bởi các sử Hy Lạp, trong số họ có Appollodorus của Artemita. Nhà sử học La Mã Trogus Pompeius đã đề cập đến các vua Appolotus và Menandros I trong bộ sử khá dày của ông ta. Ngoài ra, hai nhà sử học nổi tiếng người Hy Lạp là Strabo và Plutarch cũng viết khá nhiều về công đức của vua Menandros, cho thấy ông không chỉ nổi danh ở Tiểu Á và vùng Tây Bắc Ấn mà còn được đề cập trong thế giới Hy Lạp và La Mã cổ đại. Theo Strabo, người Hy Lạp ở Bactria đã chinh phục được nhiều bộ lạc Ấn Độ hơn cả Alexandros Đại đế, và Menandros là một trong hai vị vua Bactria, cùng với Demetrios, là những người mở rộng quyền lực của mình vào sâu Ấn Độ nhất:

Strabo cũng cho thấy rằng những cuộc viễn chinh của người Hy Lạp còn xa tới tận cố đô Pataliputra vốn ở đông bắc Ấn Độ (ngày nay là Patna):
 "Những người đến sau Alexandros đã đi đến sông Hằng và Pataliputra" (Strabo, 15.698).

Các nguồn Ấn Độ khác nhau cũng mô tả các cuộc tấn công của người Hy Lạp vào Mathura, Panchala, Saketa và Pataliputra. Đặc biệt là những đề cập của Patanjali vào khoảng năm 150 TCN và Yuga Purana về một cuộc xâm lược của ngoại bang, trong đó mô tả các sự kiện lịch sử Ấn Độ dưới hình thức của một lời tiên tri:

 "Sau khi đã chinh phục Saketa, đất nước của người Panchala và Mathuras, những người Yavana (Hy Lạp), độc ác và can đảm, sẽ chiếm được Kusumadhvaja. Nhũng tường thành bằng bùn tại Pataliputra đã bị tiếp cận, tất cả các tỉnh sẽ rối loạn, không cần phải nghi ngờ. Cuối cùng, một trận chiến lớn sẽ diễn ra tiếp theo, cùng với các công cụ giống như cây (vũ khí đánh thành)." (Gargi-Samhita, Chương Yuga Purana, số 5).

Ở phía Tây, Menandros dường như đã đẩy lùi các cuộc xâm lược của vua Eukratides xứ Hy Lạp-Bactria, và đuổi quân Hy Lạp-Bactria xa tới tận vùng Paropamisadae, qua đó củng cố quyền lực của các vị vua Ấn-Hy Lạp ở phía bắc của tiểu lục địa Ấn Độ.

Di Lan Đà vấn đạo đã đưa ra một số cái nhìn thoáng qua các phương pháp quân sự của ông:

"Có nước cừu địch nào lăm le xâm chiếm nước của Ðại vương không?-Có, dĩ nhiên.
-Thế thì Ðại vương có chờ cho đến khi giặc quân đến công phá ngoài thành rồi mới lo rèn đúc binh khí, luyện tập binh mã, hay phải lo toan dự phòng các việc ấy từ trước?-Phải lo dự phòng từ trước.
-Giặc chưa đến thì dự phòng làm gì?-Vì giặc đến bất thình lình.
-Cũng thế, khổ đau đến với kiếp sống không thể nào lường trước được. Nếu không chuẩn bị thì không kịp thời đối phó."

Menandros trị vì 35 năm qua đó trở thành quân chủ trị vì lâu dài và thành công nhất của vương quốc Ấn-Hy. Theo sách "Những hộ pháp vương của Phật giáo trong Lịch sử Ấn Độ" của tác giả Trần Trúc Lâm (2007), Menandros được thần dân ngưỡng mộ vì có tư cách đạo đức, có tài điều binh khiển tướng, cai trị công minh, không phân biệt đối xử giữa các dân tộc Hy Lạp, Phật giáo, Ấn Độ giáo và Bái Hỏa giáo, làm cho dân giàu nước mạnh. Một loạt những phát hiện của những đồng tiền mang hình ông là bằng chứng cho sự thịnh vượng và mở rộng của đế chế vào thời kỳ này: những đồng tiền của ông có số lượng nhiều nhất và phổ biến nhất trong số những đồng tiền của các vị vua Ấn-Hy Lạp đã được khai quật. Tuy nhiên, về ngày tháng chính xác về triều đại của ông, cũng như nguồn gốc của ông, thì vẫn còn còn rất mơ hồ. Một số sử gia cho rằng, Menandros hoặc là một cháu trai hoặc một cựu tướng của vua Hy Lạp-Bactria Demetrios I, nhưng khoảng cách thời gian tại vị của hai vị vua được cho là cách nhau ít nhất ba mươi năm. Ngoài ra, cũng có người cho rằng ông là con rể của Demetrios II. Người tiền nhiệm của Menandros tại Punjab dường như là vua Apollodotos I.

Đế chế của Menandros còn tồn tại một cách phân mảnh cho đến khi vua người Hy Lạp cuối cùng là Strato II biến mất vào khoảng năm 10 CN.

Cuốn Periplus biển Erythraei tiếp tục chứng minh cho triều đại của Menandros và ảnh hưởng của Ấn-Hy Lạp ở Ấn Độ:

Menandros là vị vua Ấn-Hy Lạp đầu tiên ban hình đồng tiền mang hình Athena Alkidemos ("Athena, vị cứu tinh của bá tánh"), hình ảnh này có thể tham chiếu đến một bức tượng tương tự của Athena Alkidemos tại Pella, thủ đô xứ Macedonia. Tiền mang phong cách này đều đã được sử dụng bởi hầu hết các vị vua Ấn-Hy Lạp sau đó.

 Menandros và Phật giáo
Phật giáo giữ một địa vị rất cao trong quốc độ Ấn-Hy thời Menandros. Bộ sách Mahavamsa của các vua xứ Tích Lan đã đề cập:

 Bộ kinh Di Lan Đà vấn đạo

Theo truyền thống, Menandros quy y theo cửa Phật, như những gì được mô tả trong Di Lan Đà vấn đạo, một văn bản Phật giáo cổ điển bằng tiếng Pali (các văn bản tiếng Phạn gốc đã bị mất) về một cuộc đối thoại giữa Di Lan Đà và tỳ kheo Na Tiên. Na Tiên được mô tả là liên tục được bảo vệ bởi 500 vệ sĩ Hy Lạp ("Yonaka"), và hai cố vấn của ông được đặt tên Demetrius và Antiochus. Đây là loại thảo luận đã được biết đến Hy Lạp cổ đại như là một "sozo", điều quan trọng là Phật tử hiểu được bối cảnh văn hóa khi mà cuộc thảo luận này diễn ra.

Trong Di Lan Đà vấn đạo (Mi Tiên Vấn Ðáp), Menandros được giới thiệu như sau:

"Ông người gốc Hy-lạp, là một viên đại tướng lừng danh, vô địch, theo đoàn quân viễn chinh xâm lăng Ấn-độ. Sau khi đã đặt nền thống trị trên một đế quốc rộng lớn, viên thủ lĩnh bị giặc giết, ông lên kế vị làm vua, đóng đô tại Sàgala...Giữ yên bên ngoài, nhà vua lo việc bên trong, chăm lo đến cơm no áo ấm cho muôn dân. Kế hoạch phát triển đất nước, nhà vua chú trọng nông nghiệp, có chính sách khuyến nông đúng đắn và hữu hiệu. Các ngành nghề lao động, thủ công đều được tuyên truyền, vận động, cổ súy nâng cao. Không bao lâu sau, đất nước này sống đời thái bình và thịnh trị, giàu mạnh và hùng cường...Kinh thành của đức vua Mi-lan-đà hưởng phước cực kỳ sung sướng, được ví như Bắc-cu-lưu-châu hoặc như huê viên Alakam Manda ở cõi trời cũng không ngoa vậy. Về quốc độ thì như thế, còn về cá nhân thì ngài có sức học uyên thâm, tài cao chí lớn, lại là người rất đạo đức nên được quần chúng tôn sùng, ngưỡng mộ.(Mi Tiên Vấn Ðáp, Dịch bởi Hòa thượng Giới Nghiêm)

Về sau, ông truyền ngôi cho con trai, lui về ẩn dật:

Người ta cho rằng bộ kinh "Di Lan Đà vấn đạo" (Milinda Panha) đã được khẩu tập ít lâu sau khi quốc vương Menandros I qua đời. Thời gian ấy các vua kế vị là nữ hoàng Agathocleia rồi vua Strabo I Soter ở ngôi khoảng 40 năm nữa, trước khi xứ Bactria bị chia cắt thành nhiều vương quốc. Nội dung của bộ kinh này nói về những câu đối đáp giữa vua Menandros I và tỳ kheo Nàgasena. Sau đó, bộ "Di Lan Đà vấn đạo" đã được kết tập ở vùng Bắc Ấn vào khoảng giữa thế kỷ I. Đặc điểm của bộ kinh này là được xem như một cuộc giao lưu đầu tiên giữa người Âu-Á, cũng như cuộc học đạo giữa một người phương Tây (vua Menandros) với văn hóa Hy Lạp muốn học hỏi giáo pháp uyên áo của đạo Phật phương Đông qua sự giải đáp của một vị tăng (tỳ kheo Nàgasena) ở thung lũng sông Ấn. Qua đó Phật pháp được trình bày một cách thuyết phục và dễ nhớ. Vốn là người dòng dõi Hy Lạp, quốc vương Menandros đã hỏi khá nhiều câu hỏi mà người phương Tây thường thắc mắc về những đề tài rất cấp thiết đại loại như "Nếu không có linh hồn thì cái gì sẽ tái sanh?", hoặc là "Nếu không có cái ta thì ai đang trò chuyện với ngài", cho nên đối với những người Âu muốn tìm hiểu Phật pháp, bộ kinh "Di Lan Đà vấn đạo" rất gần gũi.

 Quân đội Ấn-Hy Lạp thời Menandros I
Trong Bộ kinh "Di Lan Đà Vấn đạo" có đoạn trích lời tâu của Tỳ kheo Na Tiên, nói lên cấu trúc quân sự của Vương quốc Ấn - Hy Lạp đời vua Menandros I:

Ngoài ra, bộ kinh còn tái hiện cuộc đàm luận giữa nhà vua và Na Tiên, nêu ra đường lối quân sự đúng đắn của ông:

-Trước đây, đại vương từng là một đại tướng lãnh bách chiến bách thắng, ngài đã từng chỉ huy bốn loại quân binh một cách thiện xảo, thiên tài, ngài đã từng chiến thắng những "trận địa chiến" rất lớn. Bần tăng xin được hỏi là đại vương thường thiết lập, bố trí "trận địa chiến" ấy ra sao?-Không giấu gì đại đức, chuyện ấy đối với trẫm thì dễ dàng như mặc áo, ăn cơm vậy. Đầu tiên trẫm quan sát các thế núi, sông, rừng, sa mạc, đồng ruộng, thôn làng. Rồi dự định chỗ tấn, chỗ thoái, chỗ lập đồn lũy, chỗ hư binh, chỗ phục binh v.v.. sau đó, lập sa bàn, tập trận giả, rồi tập trận thật trên địa thế núi sông tương tự...; rồi còn chiến thuật, tâm lý... và nhiều lãnh vực chuyên môn khác nữa.-Chừng đó là bần tăng hiểu rồi, tâu đại vương! Muốn chiến thắng, bách chiến bách thắng, đại vương phải thiết lập vững vàng trận địa, nơi thế đất này, thế núi kia... tất cả đều được chuẩn bị, dự phòng sẵn. Dường thế ấy, từ Giới lập trận thế, từ Giới lập chiến thuật, chiến lược; từ Giới lập sa bàn; từ Giới mà tiêu diệt đối phương... thì mười đội binh ma quân phiền não sẽ cởi giáo quy hàng. Nhờ Giới mà tín sẽ vững chắc không xao động. Nhờ Giới mà tấn không thối thất. Nhờ Giới mà niệm không buông lơi. Nhờ Giới mà định tâm thêm kiên cố. Nhờ Giới mà tuệ càng càng thêm sáng tỏ. Các đồng tiền của Menandros I

Menanderos đã để lại cho hậu thế một số lượng tiền xu bằng bạc và bằng đồng khổng lồ, nhiều hơn so với bất kỳ vị vua Ấn-Hy Lạp khác. Trong suốt triều đại của ông, các chuẩn mực của tiền Ấn Độ và Hy Lạp đã được hợp nhất và đã đạt đến đỉnh cao. Bộ sưu tập cổ vật của Mir Zakah gồm 521 đồng tiền dưới triều Menandros đã được công bố gần đây cho thấy nội thương phát triển thịnh vượng trong triều đại lâu dài của Menandros. Nhiều đồng tiền đã được khai quật ở Afghanistan đến Trung Ấn đều có khắc hình Menandros qua nhiều thời kì, từ lúc trẻ đến già cùng với bánh xe pháp. Phần lớn, các đồng tiền đều mang dòng chữ khắc ""Vua cứu độ Menandros" (tiếng Hy Lạp: ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ Basileos Soteros Menandrou), còn mặt kia thì mang dòng chữ "Maharaja TRATARASA MENADRASA" (Đức vua vĩ đại Menandros truyền bá Phật giáo'') bằng chữ Prakrit và Kharoshthi.

Qua đời
Theo văn học truyền thống của Phật giáo Ấn Độ thì sau khi hỏi đạo với tôn giả Na-tiên, ông đã truyền ngôi cho con và lui về ẩn cư trong tăng viện, hay nói cách khác là xuất gia, tu học và chứng thánh quả A-la-hán.

Tuy nhiên, theo sử gia Hy Lạp Plutarchus thì Menandros qua đời ở một lều nhỏ trên chiến trường, trong một cuộc viễn chinh tái chiếm Bactria bất thành vào khoảng năm 130 TCN. Plutarch xem ông là hình mẫu về một quốc vương được lòng thần dân, khác với tên bạo chúa đáng ghét Dionysius. Cụ thể hơn, Plutarchus (Praec. reip. ger. 28, 6) đã viết về vua Menandros như sau:

Sau khi vua Menandros qua đời, vương quốc của ông bị đã bị phân chia thành nhiều tiểu quốc.

Xem thêm

 A-dục vương
 Kanishka
 Vương quốc Ấn-Hy Lạp
 Phật giáo thời kỳ Hy Lạp hóa
 Vương quốc Ấn-Scythia

Ghi chú

Tham khảo
 "Monnaies Gréco-Bactriennes et Indo-Grecques, Catalogue Raisonné", Osmund Bopearachchi, 1991, Bibliothèque Nationale de France, ISBN 2-7177-1825-7
 Trần Trúc-Lâm-Những hộ pháp vương của Phật-giáo trong lịch sử Ấn-Độ, Nhà xuất bản Phương Đông 2007
 Tôn giáo & văn minh nhân loại: 2500 năm Phật giáo, Gs. P. V. Bapat chủ biên, Người dịch: Nguyễn Đức Tư - Hữu Song. Chương VIX: Một số tín đồ Phật giáo nổi tiếng sau A-dục vương

Liên kết ngoài
 Coins of King Menander
 More coins of Menander

Tín đồ Phật giáo Hy Lạp
Tín đồ Phật giáo
Vua Ấn-Hy Lạp
Vua thế kỉ 2 TCN
Cựu quốc gia châu Á


title: Montceau-les-Mines

text:
Montceau-les-Mines là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng hành chính Burgund của nước Pháp, có dân số là 20.634 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Geislingen an der Steige, Đức

Tham khảo

Xã của Saône-et-Loire


title: (180537) 2004 EB1

text:
{{DISPLAYTITLE:(180537) 2004 EB1}}

(180537) 2004 EB1 là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 3 năm 2004 bởi James Whitney Young ở Đài thiên văn Núi bàn gần Wrightwood, California.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 180537

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi James Whitney Young


title: Salem, Virginia

text:
Salem, Virginia là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 24.747 người.

Tham khảo

Thành phố của Virginia


title: HandBrake

text:
HandBrake là một phần mềm ứng dụng có thể chuyển đổi video MPEG (bao gồm DVD-Video) thành một tệp video MPEG-4 thuộc các dạng .mp4, .avi, .ogm, hoặc .mkv. Chương trình được rất nhiều người sử dụng để chuyển các đĩa DVD sang xem trên máy iPod, iPhone và QuickTime Player cho Mac.

Được phát triển cho BeOS, HandBrake giờ là phần mềm nền tảng chéo, và có cho Linux, Microsoft Windows, Mac OS X, và Solaris. Chương trình được phát hành dưới giấy phép GNU General Public License, HandBrake là phần mềm tự do.

Chức năng

Hỗ trợ nguồn dữ liệu
Bất kỳ kiểu DVD nào: thư mục VIDEO TS, file ánh xạ DVD hoặc đĩa DVD thực (hỗ trợ giải mã thông qua VLC với OS X và libdvdcss với Linux, với các ứng dụng thứ ba của Windows như DVD Decrypter hoặc AnyDVD) PAL hoặc NTSC, AC-3, LPCM hay các track âm thanh MPEG.
Bất kỳ file video nào mà dự án FFmpeg hỗ trợ. Bao gồm rất nhiều các dạng tập tin.AVI và.MPG.

Đầu ra
Định dạng file: MP4, AVI, OGM hoặc MKV.
Video: Theora, MPEG-4 hoặc H.264 (1 hoặc 2 pass).
Audio: AAC, MP3, Vorbis hoặc AC-3 pass-through (hỗ trợ mã hóa một vài track).
Chức năng khác: chọn chương; hỗ trợ phụ đề cơ bản; tích hợp trình tính toán bitrate; quét xen kẽ hình, cắt cúp; mã hóa xám.

Mã hóa hàng loạt
HandBrake hỗ trợ chức năng mã hóa hàng loạt thông qua GUI trên Windows, Linux, và OS X, mặc dù vẫn phải thực hiện tuần tự. Cũng có thể thực hiện tương tự với HandBrake CLI (giao diện dòng lệnh).

Các kiểu tệp hỗ trợ

Đầu vào
DVD, file ánh xạ DVD, file VOB, MPEG-TS, Matroska, AVI, mpeg-4, v.v
Handbrake không thể thao tác với các video đã mã hóa DRM mua từ iTunes hay trên đĩa Blu-Ray.

Đầu ra
Các định dạng: MP4, AVI, OGM, và MKV
Các codec video: x264 (với đầu ra H.264), Xvid và FFmpeg (với đầu ra MPEG-4 ASP)
Âm thanh: AAC, MP3, Vorbis, và AC-3

Xem thêm

 DVD ripper
 K9Copy

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ HandBrake

Phần mềm cho Mac OS X
Khung ứng dụng đa phương tiện
Phần mềm chuyển định dạng video tự do
Phần mềm rip DVD
Phần mềm tự do viết bằng C
Phần mềm tự do viết bằng C thăng
Phần mềm tự do viết bằng C hướng đối tượng
Phần mềm năm 2003


title: Chunar

text:
Chunar là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Mirzapur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Chunar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 84 mét (275 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chunar có dân số 33.919 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Chunar có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Chunar, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Phylidorea modesta

text:
Phylidorea modesta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phylidorea
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Pazinotus

text:
Pazinotus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Pazinotus bao gồm:

 Pazinotus advenus Poorman, 1980
 Pazinotus bodarti (Santos Costa, 1993)
 Pazinotus bowdenensis (Vokes, 1970)
 Pazinotus brevisplendoris (Houart, 1985)
 Pazinotus falcatiformis (Thiele, 1925)
 Pazinotus goesi Houart, 2006
 Pazinotus kilburni (Houart, 1987)
 Pazinotus sibogae (Schepman, 1911)
 Pazinotus smithi (Schepman, 1911)
 Pazinotus spectabilis Houart, 1991
 Pazinotus stimpsonii (Dall, 1889)

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Cryptocephalus rufofasciatus

text:
Cryptocephalus rufofasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Solsky miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

R


title: Fiavè

text:
Fiavè là một đô thị ở Trentino ở vùng Trentino-Nam Tirol của Ý, tọa lạc cách 25 km về phía tây nam của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.053 người và diện tích là 24,3 km².

Đô thị Fiavè có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Ballino, Favrio and Stumiaga.

Fiavè giáp các đô thị: Lomaso, Bleggio Inferiore, Bleggio Superiore, Concei và Tenno.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Trentino


title: Brie-sous-Barbezieux

text:
Brie-sous-Barbezieux  là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 104 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Briesousbarbezieux


title: Osmia capicola

text:
Osmia capicola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1906


title: Alterosa fimbriata

text:
Alterosa fimbriata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Alterosa


title: Pseudoeurycea ahuitzotl

text:
The Tlaconete (Pseudoeurycea ahuitzotl) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Pseudoeurycea ahuitzotl. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Pseudoeurycea
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México
Loài cực kỳ nguy cấp


title: Eulophia ensata

text:
Eulophia ensata là một loài phong lan, có ở Mozambique tới Nam Phi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

ensata


title: Alchornea sodiroi

text:
Alchornea sodiroi là một loàithực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Santiana, J., Cerón, C. & Pitman, N. 2004. Alchornea sodiroi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Alchornea
Thực vật dễ tổn thương


title: Trentepohlia taylori

text:
Trentepohlia taylori là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia


Xung đột Công ty Đông Ấn Hà Lan với Đàng Trong là cuộc xung đột giữa xứ Đàng Trong do các chúa Nguyễn cai trị thời chúa Nguyễn Phúc Lan với Công ty Đông Ấn Hà Lan (tiếng Hà Lan: Vereenigde Oost-Indische Compagnie, viết tắt là VOC) từ năm 1637 cho tới năm 1643.

Bối cảnh xung đột

Từ năm 1627 đến 1637 trong thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh, chúa Trịnh đã 3 lần cử đại binh vào Nam đánh chúa Nguyễn nhưng đều phải chịu thất bại. Nhận ra rằng khó mà có thể đánh bại được Chúa Nguyễn bằng chính sức lực của mình, để giành được chiến thắng, chúa Trịnh Tráng gửi một bức thư cho Toàn quyền Đông Ấn Hà Lan tại Batavia (Jakarta ngày nay) có tên là "Sesche Quan Kichio"; đây chính là Toàn quyền Anthony van Diemen và tên "Sesche Quan Kichio" theo cách phiên âm theo bản dịch của một thông dịch viên người Nhật. Nội dung bức thư cho biết Trịnh Tráng muốn phía Hà Lan chuyển cho ông 2 hoặc 3 tàu, 200 lính bắn giỏi để giúp chúa Trịnh.

Ngoài ra chúa Trịnh còn cần người Hà Lan gửi cho Đàng Ngoài 50 thuyền chiến với binh lính chọn lọc và đại bác có sức công phá mạnh để cùng quân Trịnh đi đánh Đàng Trong. Để đổi lại sự giúp đỡ này, chính quyền Đàng Ngoài sẽ tặng cho binh lính Hà Lan 20.000-30.000 lạng bạc. Ngoài ra, chúa Trịnh Tráng cũng hứa hẹn với người Hà Lan rằng ông sẽ tặng luôn Quảng Nam cho họ cai trị và bắt dân chúng Đàng Trong phải nộp cống cho Toàn quyền Đông Ấn Hà Lan và phía Hà Lan sẽ chia cho Đàng Ngoài một ít để hai bên cùng có lợi.

Bản Anh ngữ của lá thư:
"Some beasts in human shape [meaning the Nguyễn] have set up a separatist regime on our southern border and are relying on their tenable defensive position to resist the court [of the Lê in Thăng Long]. We have not yet done anything about them because we are afraid that something unforeseen may happen at sea. Since you intend to be friendly with us, could you give us either two or three ships, or two hundred soldiers who are good at shooting, as proof of your kindness. These soldiers can help us with the cannons. In addition, please send fifty galleys with picked soldiers and powerful guns to us, and we will send some of our trusted soldiers to lead your galleys to Quảng Nam, as our reinforcements. At the same time our army will attack Thuận Hóa [...] After the victory we will give your soldiers twenty thousand to thirty thousand taels of silver as a gift. As for Your Excellency, we will give you Quảng Nam to govern. You can select some soldiers to build and guard the city, and we will order the people there to do corvée for you. You collect the products of the area and give a part of it to our court, so both sides will benefit from it. God will punish us if the foregoing is not honest."

Bản Việt ngữ của lá thư:
"(...) Một số người hung bạo (tức họ Nguyễn) đã thiết lập 1 chính quyền tách biệt tại biên giới phía Nam của Bản quốc. Chúng dựa vào vị trí phòng thủ vững chắc của chúng để chống lại triều đình [của nhà Lê tại Thăng Long]. Bản quốc chưa làm gì chúng vì e ngại rằng có một cái gì đó không đoán trước được có thể xảy ra trên biển. Vì quý Quốc vương có thiện chí với Bản quốc. Quý Quốc vương có thể cho Bản Quốc 2 hoặc 3 tàu, hoặc 200 lính bắn giỏi được không, như 1 bằng chứng về sự tốt bụng của quý Quốc vương. Những người lính đó có thể giúp bản Quốc bắn đại bác. Ngoài ra, xin hãy gửi cho Bản quốc 50 thuyền chiến với binh lính chọn lọc và đại bác có sức công phá mạnh, và Bản quốc sẽ gởi một số binh lính đáng tin cậy để dẫn các thuyền chiến của quý Quốc vương đến Quảng Nam làm tăng quân viện. Cùng lúc, Bản quốc sẽ tấn công Thuận Hóa. Sau khi chiến thắng, Bản quốc sẽ tặng cho binh lính quý quốc 2 đến 3 vạn lạng bạc. Còn về phần quý Quốc Vương, bản Quốc sẽ trao cho quý Quốc vương xứ Quảng Nam để trị vì. Quý Quốc vương có thể chọn binh lính để xây dựng và bảo vệ nó. Bản quốc sẽ ra lệnh cho dân tại đó nộp cống cho quý Quốc vương. Quý Quốc vương sẽ lựa chọn những sản vật của vùng và cho Bản quốc 1 phần để 2 bên cùng có lợi. Trời sẽ trừng phạt Bản quốc nếu những đều trên là không thật."

Năm 1641, nhân sự kiện hai chiếc tàu Hà Lan bị đắm gần Cù lao Chàm, hàng hóa bị tịch thu, những thủy thủ sống sót bị bắt, quan hệ giữa chúa Nguyễn với Công ty Đông Ấn Hà Lan trở nên căng thẳng, thương điếm của Công ty Đông Ấn Hà Lan ở Hội An phải đóng cửa.

Lời đề nghị của chính quyền Đàng Ngoài đã thuyết phục được phía Hà Lan hành động, khi mà Công ty Đông Ấn Hà Lan đang rất tức giận vì việc Chúa Nguyễn đã tịch thu hàng hóa của 2 tàu Hà Lan bị đắm (Kemphaan & Grootebroek). Một trong 2 tàu này là chiếc Grootebroek có chở theo một lượng lớn hàng hóa trị giá tới 23.580 real (1 real = 0,8 quan). Sau những cuộc mặc cả giữa hai bên (Công ty Đông Ấn Hà Lan và Chúa Trịnh) diễn ra liên tục giữa năm 1637-1638 thì năm 1639 Công ty quyết định cử 4 tàu đi giúp Đàng Ngoài tấn công Đàng Trong. Cũng trong năm 1639, Đàng Ngoài cố nài Hà Lan chuyển cho họ 5 tàu và 600 quân tinh nhuệ.

Cuộc tấn công của Công ty Đông Ấn Hà Lan
Ngày 14 tháng 5 năm 1641, Toàn quyền Đông Ấn Hà Lan chuyển cho Trịnh Tráng biết rằng họ đã sẵn sàng cử tàu tới phối hợp cùng quân Trịnh xâm chiếm Đàng Trong. Tháng 11 cùng năm, hai tàu Hà Lan là chiếc Gulden Buis và Maria de Medici bị đắm ở vùng biển Đàng Trong, sát Cù lao Chàm. 82 người Hà Lan sống sót đều bị bắt giam ở Hội An và chính quyền tịch thu cả hai chiếc tàu. Đầu năm 1642, một sứ thần của Đàng Ngoài đã sang Batavia yêu cầu Công ty bắt giữ thật nhiều người Đàng Trong ở Touran (Đà Nẵng), phía Hà Lan đã bắt được tổng cộng 120 người và ngỏ ý muốn trao đổi với những người Hà Lan đang bị chúa Nguyễn Phúc Lan giam giữ. Tuy nhiên, trong khi phía Hà Lan đã thả hết người thì phía Đàng Trong từ chối trả người nếu Công ty Đông Ấn không chịu giao luôn viên đại diện của họ Trịnh. Phía Hà Lan từ chối vì không muốn bỏ rơi sứ thần Đàng Ngoài. Đàm phán thất bại và phía Hà Lan giữ luôn 2 người được chính quyền Nguyễn ở Phú Xuân cử đi (1 ông quan và 1 thông dịch viên tên là Francisco). Sau đó, đại diện Hà Lan là Jacob Van Liesvelt nhổ neo về Batavia.

Tháng 5 năm 1642, Công ty Đông Ấn Hà Lan cử 5 tàu cùng 125 thủy thủ và 70 binh lính do Jan Van Linga chỉ huy đi lùng bắt dân chúng Đàng Trong ở ven biển và dọa sẽ giết hết một nửa và đem những người còn lại về Tongking (Tonkin/Đàng Ngoài) nếu đề nghị của họ bị bác bỏ trong 48 tiếng. Sau đó, tất cả bọn họ tiến lên phía Bắc, nơi biên giới với Đàng Ngoài và chờ quân Trịnh tới phối hợp (nhưng rất ít người tin quân Trịnh sẽ xuất hiện).

Ngày 3 tháng 5 năm 1642, người Hà Lan cập vịnh Quy Nhơn, đốt nhà và kho thóc rồi bắt 38 người. Jan Van Linga quyết định dùng vũ lực để giải quyết dứt khoát chuyện Đàng Trong bắt giữ và giam cầm những người Hà Lan lúc trước. Dù vậy, họ chỉ bắt được thêm 11 người trong 10 ngày sau đó. Jacob Van Liesvelt đề nghị tiến tới Cù lao Chàm để bắt thêm người nhưng sau vụ Quy Nhơn, cư dân tại đây đã báo cho quan trên và trinh sát của chúa Nguyễn Phúc Lan đã phát hiện được đoàn thuyền Hà Lan nên khi vừa tới nơi, mới bước lên bờ thì Jacob Van Liesvelt cùng 150 binh sĩ dưới quyền đã bị tấn công và hạ sát. Ngày 16 tháng 7 tại Touran (Đà Nẵng), phía Hà Lan giết 20 con tin và sau đó đi tới Đàng Ngoài. Tại Đàng Ngoài, Chúa Trịnh đã tuyên bố ông có cử quân đi đánh Đàng Trong nhưng phải rút lui do người Hà Lan không tới. Mặc dù vậy thì Đại Việt sử ký toàn thư không có ghi chép nào cho thấy có chuyển quân ở Đàng Ngoài và Đại Nam thực lục tiền biên cũng không ghi lại hoạt động quân sự gì ở Đàng Trong cùng thời điểm.

Thiện chí của Chúa Nguyễn
Có một điều mà người Hà Lan không biết là chúa Nguyễn Phúc Lan đã xem xét nghiêm túc sự đe dọa của người Hà Lan và ông đã thả 50 người từ tháng 3 năm 1642 nhưng mãi tới năm 1643 Công ty Đông Ấn Hà Lan mới biết chuyện này. Những người này khi trở về nhà đã bị tàu của Bồ Đào Nha (hoặc Tây Ban Nha) và một số người Hoa tấn công khiến nhiều người Hà Lan bị giết. 18 người sống sót bị vua Champa bắt làm nô lệ khi bơi vào bờ. Chỉ có một người may mắn sống sót và về nhà an toàn là Juriaan de Rode; Juriaan được bán cho vua Chân Lạp và vị vua này đã cho Juriaan trở về Batavia. Juriaan đã tới nơi an toàn ngày 5 tháng 1 năm 1643.

Trận chiến cuối cùng

Tháng 1 năm 1643, Công ty Đông Ấn Hà Lan đưa một hạm đội 5 chiến hạm do Johanes Lamotius chỉ huy tới liên kết với Trịnh Tráng đi đánh Đàng Trong nhưng khi tới nơi thì họ biết rằng quân đội chúa Trịnh chưa chuẩn bị gì. Tháng 7 năm 1643, một hạm đội khác lại tới do Pieter Baek dẫn đầu. Ông nhận được lệnh bắt dân Đàng Trong càng nhiều càng tốt. Dù vậy, khi còn cách phía Nam sông Gianh 5 dặm thì họ bị 50 chiến thuyền của quân đội chúa Nguyễn tấn công. Theo Đại Nam thực lục tiền biên thì sự kiện này lại xảy ra ở gần cảng Eo (tức Thuận An, Phú Vang, Thừa Thiên Huế ngày nay).

Theo nhà nghiên cứu Lê Thành Khôi thì trong trận này tàu Wijdenes bị triệt tiêu, Baek bị giết, 2 tàu khác phải mở đường mà tháo chạy. Theo Đại Nam thực lục tiền biên thì quân đội chúa Nguyễn được chuẩn bị sẵn vì một nhóm trinh sát gọi là hải tuần đã mật báo từ trước.

Sau trận chiến này, phía Hà Lan kết luận rằng "Chúa của Tongking đã ngán ngẩm chiến tranh (với Cochinchina) rồi".

Sau cuộc xung đột với Đàng Trong, uy tín của Công ty Đông Ấn Hà Lan tại Viễn Đông có phần suy giảm. Sau khi nghe người Trung Hoa và dân địa phương buôn bán ở Nhật kể lại cuộc chiến, người Nhật bắt đầu cảm thấy coi thường Công ty Đông Ấn Hà Lan và uy tín của Hà Lan ở đây bị mất mát lớn. Cuộc xung đột với Hà Lan trong những năm 1640 cũng đã phản ánh một bước ngoặt trong sức mạnh quân sự của Đàng Trong. Phía Hà Lan tin rằng họ Nguyễn chỉ kém hơn một chút so với Đàng Ngoài.

Công ty Đông Ấn Hà Lan, với một lực lượng hải thuyền khá mạnh, trang bị vũ khí tối tân (vào thời bấy giờ), đã chinh phục được Batavia và vùng quần đảo Indonesia nhưng không thể chiến thắng được Đàng Trong chứng tỏ quân đội chúa Nguyễn khá mạnh, giúp Chúa Nguyễn thắng thế trong cuộc chiến với họ Trịnh vào thế kỷ 18.

Sau trận này, Công ty Đông Ấn Hà Lan không còn gởi tàu bè đến Đàng Trong. Đến năm 1648, khi chúa Nguyễn Phúc Tần, thay cha cầm quyền (cầm quyền ở Đàng Trong 1648-1687), muốn thương lượng với người Hà Lan thì Công ty Đông Ấn Hà Lan mới gửi đại diện đến Đàng Trong. Ngày 9 tháng 12 năm 1651 hai bên đi đến thỏa thuận bỏ qua những tranh chấp cũ, nhưng người Hà Lan cho rằng công việc buôn bán của họ vẫn tiếp tục bị trở ngại nên rút lui và đóng cửa thương cuộc ở Đàng Trong năm 1654.

Tham khảo
Những vấn đề lịch sử triều Nguyễn, phần "Những cuộc đối đầu giữa nhà Nguyễn và người Hà Lan" - Thuận Hóa Tạp chí Xưa và Nay & Nhà xuất bản Văn hóa Sài Gòn trang 15-20

Chú thích

Ghi chú

Chúa Nguyễn
Công ty Đông Ấn Hà Lan
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Hà Lan
X
Quân sự Việt Nam thời Lê trung hưng
Lịch sử quân sự Đàng Trong


title: Mazerat-Aurouze

text:
Mazerat-Aurouze là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 198 người.
Sông Senouire chảy theo hướng tây nam, sau đó là tây bắc qua thị trấn.

Tham khảo

Mazerataurouze


title: Triaenodes corynotrus

text:
Triaenodes corynotrus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Melanoxanthus bimaculatus

text:
Melanoxanthus bimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Neopristilophus aethiops

text:
Neopristilophus aethiops là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Herbst miêu tả khoa học năm 1806.

Chú thích

Tham khảo

Neopristilophus


title: Frida Gustavsson

text:
Frida Gustavsson(Sinh ngày 6 tháng 6 năm 1993) là một người mẫu người Thụy Điển.

Sự nghiệp

Frida bắt đầu làm người mẫu vào năm 2008, khi đó cô là một người mẫu của Thụy Điển, sau đó cô tụ mình sang Tokyo. Cô được ký hợp đồng với IMG vào năm 2009, ngay sau đó cô là người mở đầu cho show diễn của Valentino thu 2009 tại tuần lễ thời trang Haute Couture.

Kể từ đó cô đã tham gia trình diễn cho Louis Vuitton, Chanel, Lanvin, Carolina Herrera, Fendi, Christian Dior, Jil Sander, Alexander McQueen, Anna Sui, Marc Jacobs, Michael Kors, Calvin Klein, Oscar de la Renta, Emilio Pucci, Celine, Hermès, Jean Paul Gaultier, Dolce & Gabbana, Givenchy, Yves Saint Laurent, Ralph Lauren, Blumarine và Versace.

Cô là người mẫu tham gia nhiều show thứ 4 vào mùa xuân 2010 sau Kasia Struss, Liu Wen và Constance Jablonski.

Frida xuất hiện trên nhiều tạp chí như Elle, W, Numéro, Vogue Mỹ, Ý, Pháp, Anh, Đức và Nhật Bản; L'Officiel và Crash. Trong tháng 3 năm 2010, cô xuất hiện trên trang bìa của tạp chí Vogue của Đức.

Cô cũng từng xuất hiện trong quảng cáo của Marc Jacobs, Daisy by Marc Jacobs, Etro, J. Estina, Noir, Jill Stuart, Anna Sui, Paul & Joe, Mystic và Vagabond.

Năm 2012, cô đứng thứ 20 trong top 50 người mẫu do trang web Models.com bình chọn. Trong tuần lễ thời trang xuân-hè 2011 cô đứng thứ 4 trong top 10 First Face do Fashion TV bình chọn. Trong tuần lễ thời trang thu đông 2011 2012, Frida tham gia trình diễn cho rất nhiều nhãn hiệu nổi tiếng như Dior, Jean Paul Gaultier, Versace, Gucci, Louis Vuittonvà nhiều nhãn hiệu khác nữa, cô cũng tham gia quảng cáo cho nhiều nhãn hiệu trong mùa xuân hè 2011 như Just Cavalli, Etro, Anna Sui Beauty, Paul & Joe.Tháng 5 năm 2011, Frida lên bìa tạp chí Vogue Trung Quốc.

Cuộc sống cá nhân

Gustavsson là một sinh viên tại đại học Nghệ thuật và Thiết kế London. Cô hy vọng mình sẽ trở thành một nhà thiết kế thời trang.

Chú thích

Liên kết ngoài

Frida Gustavsson  on The Internet Fashion Database
Frida Gustavsson on Style.com
Frida Gustavsson  on New York Magazine

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống


title: Hoplitis simplicata

text:
Hoplitis simplicata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Montorso Vicentino

text:
Montorso Vicentino là một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
Đô thị này có diện tích 9,25 km2, dân số là 3123 người (thời điểm 14 tháng 1 năm 2008)

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vicenza


title: Numata, Gunma

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Gunma, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Gunma


title: Leptolebias marmoratus

text:
The ginger pearlfish (Leptolebias marmoratus) là một loài cá thuộc họ Rivulidae. Nó là loài đặc hữu của Brasil.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Leptolebias marmoratus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Brasil
Leptolebias
Động vật đặc hữu Brasil


title: 2747 Český Krumlov

text:
2747 Český Krumlov () là một tiểu hành tinh vành đai chính, được phát hiện bởi nhà thiên văn học Cộng hòa Séc Antonín Mrkos ở 1980. Nó được đặt theo thành phố lịch sử Cộng hòa Séc Český Krumlov.

Tham khảo

Supplemental IRAS Minor Planet Survey

002747
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
19800219
Tiểu hành tinh được đặt tên
002747


title: Rhinoprora

text:
Rhinoprora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Rhinoprora oribates
Rhinoprora palpata

Chú thích

Tham khảo

Eupitheciini


title: 604 Tekmessa

text:
604 Tekmessa

604 Tekmessa là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Joel Hastings Metcalf phát hiện ngày 16.2.1906 ở Taunton, Massachusetts (Hoa Kỳ), và được đặt theo tên Tecmessa, con gái của Phrygian hoàng tử Teubrantes, bị Ajax bắt, và có con trai tên Eurysaces với Ajax

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
604
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906
Tiểu hành tinh kiểu Xc (SMASS)


title: Đất (định hướng)

text:
Đất hay tiếng Hán là Thổ (土), có thể đề cập đến:

 Trong thổ nhưỡng học, đất là các loại vật chất tạo thành nhiều lớp trên bề mặt Địa Cầu, có khả năng hỗ trợ việc sinh trưởng của thực vật.
 Cơ học đất, một nhánh liên ngành của cơ học ứng dụng, địa chất công trình nghiên cứu các tính chất vật lý, cơ học của đất.
 Địa (phân biệt mặt đất với bầu trời và biển cả).

Đất, một trong bốn nguyên tố cổ điển cùng với lửa, nước và không khí.
Thổ, một trong bốn yếu tố của Ngũ hành.
Sao Thổ, một trong các hành tinh của hệ Mặt Trời.
Bộ thổ của chữ Hán.
Ngoài ra, Thổ còn đề cập đến:
Người Thổ, một dân tộc thiểu số của Việt Nam
Người Thổ Nhĩ Kỳ.
Tên gọi cũ chỉ dân tộc Tày ở Việt Nam.
Sao Thổ, một hành tinh trong hệ Mặt Trời.


title: Elegocampa

text:
Elegocampa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Nomada australis

text:
Nomada australis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1962


title: Casciago

text:
Casciago là một đô thị ở tỉnh Varese trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 50 km về phía tây bắc của Milan và khoảng 4 km về phía tây của Varese. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.960 người và diện tích là 4,0 km².

Casciago giáp các đô thị: Barasso, Gavirate, Luvinate, Varese.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Carboneras de Guadazaón

text:
Carboneras de Guadazaón là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 100,65 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 859 người với mật độ 8,53 người/km². Đô thị này có cự ly 34 km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Thụ thể bắt cặp với G protein

text:
Thụ thể bắt cặp với G protein (G protein-coupled receptor - GPCR), còn có tên là thụ thể bảy vực xuyên màng, thụ thể 7TMs, thụ thể bảy đoạn xoắn ốc (heptahelical receptor), thụ thể uốn khúc hình rắn (serpentine receptor), thụ thể liên kết với G protein (G protein-linked receptors - GPLR), là một họ protein lớn bao hàm những thụ thể màng sinh chất có khả năng cảm nhận được các phân tử bên ngoài tế bào và qua đó kích thích các quá trình truyền dẫn tín hiệu để dẫn đến kết quả cuối cùng là tạo ra phản ứng thích hợp cho tế bào. Thụ thể bắt cặp G protein chỉ được tìm thấy trong các sinh vật nhân chuẩn, bao gồm cả nấm men, trùng đuôi roi dạng phễu (choanoflagella), và động vật. Các phối thể bám vào và kích hoạt thụ thể G bao gồm các hợp chất nhạy cảm với ánh sáng, phân tử mùi hương, pheromone, kích hãm tố, và chất dẫn truyền thần kinh; các phối thể này rất đa dạng về kích thước từ những phân tử nhỏ cho đến các đoạn peptide hay các protein lớn. Thụ thể bắt cặp G protein có liên quan tới nhiều bệnh tật trong cơ thể và cũng là mục tiêu của khoảng 30 phần trăm số dược phẩm hiện nay.

Có hai quá trình dẫn truyền tín hiệu chủ yếu có sự góp mặt của thụ thể GCPR:

 quá trình AMP vòng và
 quá trình phosphatidylinositol.

Khi một phối thể bám vào GPCR, nó khiến cấu hình của GPCR thay đổi và điều này cho phép GPCR hoạt động như một nhân tố trao đổi guanine nucleotide (guanine nucleotide exchange factor - GEF). Tức là GPCR sẽ hoạt hóa một G protein đi kèm với nó bằng việc trao đổi GDP của nó cho một GTP. Tiểu đơn vị α của protein cùng với GTP đó lúc này có thể tách rời khỏi các tiểu đơn vị β và γ để tác động đến các protein dẫn truyền tín hiệu nội bào hay các protein chức năng đích; cái này tùy thuộc vào tiểu đơn vị α thuộc vào loại gì (Gαs, Gαi/o, Gαq/11, Gα12/13).

GPCRs là một trong những mục tiêu quan trọng cho các thuốc điều trị đích, có khoảng 34% thuốc điều trị đích nhắm tới 108 thành viên của họ thụ thể này được phê chuẩn từ Hội quản lý thực phẩm và thuốc (FDA). Lượng bán ra toàn cầu của những loại thuốc này ước lượng là 180 tỉ đô US trong năm 2018.

Phân loại
Số lượng của liên họ GPCR chưa được xác định chính xác, nhưng có ít nhất 831 Gen Người khác nhau (hay nói cách khác chiếm khoảng 4% trong bộ gen mã hóa cho protein) được dự đoán là mã hóa cho họ protein này từ kết quả phân tích Giải trình tự DNA từ bộ gen. Mặc dù có rất nhiều cách để phân loại được đưa ra, liên họ này về cơ bản được chia làm 3 nhóm chính (A,B, và C) mà không có trình tự tương đồng được phát hiện giữa các nhóm.

Nhóm lớn nhất là nhóm A, chiếm tới 85% của bộ gen của GPCR. Hơn nửa GPCRs nhóm A được dự đoán là mã hóa cho thụ thể khứu giác  (olfactory receptors), trong khi các thụ thể còn lại có phối tử (ligand) được biết là những hợp chất nội sinh (endogenous compounds) hoặc chưa được tìm ra và được xếp loại là các thụ thể mồ côi (orphan receptors). Bất chấp sự thiếu hụt về trình tự tương đồng giữa các nhóm, tất cả thụ thể GPCRs có cấu trúc và cơ chế dẫn truyền tín hiệu tương tự. Nhóm thụ thể rhodopsin A rộng lớn được chia nhỏ thêm nữa thành 19 nhóm nhỏ (A1-A19)

Dựa vào hệ thống phân loại A-F, GPCRs có thể được chia thành 6 nhóm dựa trên trình tự tương đồng và chức năng tương tự:

 Nhóm A (hoặc 1) - thụ thể Rhodopsin và các thụ thể tương tự Rhodopsin
 Nhóm B (hoặc 2) - họ thụ thể Secretin
 Nhóm C (hoặc 3) - thụ thể Metabotropic glutamate mGluRs/pheromone
 Nhóm D (hoặc 4) - Fungal mating pheromone receptors
 Nhóm E (hoặc 5) - thụ thể AMP vòng
 Nhóm F (hoặc 6) - Frizzled/Smoothened

Gần đây, một hệ thống phân loại khác được gọi là GRAFS (Glutamate, Rhodopsin, Adhesion, Frizzled/Taste2, Secretin) đã được đề xuất cho GPCRs của động vật có xương sống. Chúng tương ứng với các nhóm cơ bản C, A, B2, F, and B.

Một nghiên cứu ban đầu dựa trên trình tự DNA gợi ý rằng bộ gen người mã hóa cho khoảng 750 GPCRs , trong đó khoảng 350 thụ thể có thể phát hiện nội tiết tố (hormones), các yếu tố tăng trưởng (growth factors), và các phối tử nội sinh khác. Có khoảng 150 GPCRs trong bộ gen người chưa được biết rõ về chức năng.

Một vài website dịch vụ và phương pháp dự đoán tin sinh học đã được áp dụng để phân loại GPCRs dựa trên trình tự amino acid của chúng, hay còn được coi là ứng dụng tổng hợp chuỗi amino acid giả (pseudo amino acid composition)

Vai trò sinh lý

GPCR có mặt trong nhiều quá trình sinh lý của cơ thể, tỉ như:

 Vai trò trong thị giác: GPCR opsin sử dụng một phản ứng quang đồng phân hóa để chuyển các bức xạ điện từ thành các tín hiệu tế bào. Ví dụ như rhodopsin sử dụng sự chuyển đổi võng mạc 11-cis thành võng mạc tất cả trans nhằm phục vụ mục đích này.
 Vai trò trong khứu giác: thụ thể của biểu mô khứu giác bám vào các chất thơm (thụ thể chất thơm) và các pheromone (thụ thể xương lá mía).
 Điều chỉnh tính khí và hành vi: các thụ thể trong não động vật có vú bám vào một số chất dẫn truyền thần kinh, bao gồm serotonin, dopamine, axít Gamma-aminobutyric (GABA), và glutamate.
 Điều hòa các hoạt động của hệ miễn dịch và phản ứng sưng viêm: thụ thể chemokine bám vào các phối thể có vai trò trung gian giữa sự liên lạc của tế bào với hệ thống miễn dịch; các thụ thể như histamine bám vào các chất môi giới sưng viêm và tác động vào các tế bào đích trong phản ứng sưng viêm.
 Truyền tín hiệu trong hệ thần kinh tự chủ: cả hệ thần kinh giao cảm và hệ thần kinh phó giao cảm đều được điều tiết bởi các quá trình liên quan tới GPCR, chúng chịu trách nhiệm trong việc kiểm soát nhiều chức năng tự động của cơ thể tỉ như huyết áp, nhịp tim và quá trình tiêu hóa.
 Cảm nhận số phận của tế bào: vai trò mới của GPCR trong việc điều tiết "số phận" của tế bào.

Cấu trúc

GPCR là một protein xuyên màng trong đó bảy vực của nó nằm xuyên qua lớp màng sinh chất, chúng là các chuỗi xoắn xuyên màng. Phần nằm bên ngoài tế bào của thụ thể có thể được glycosylat hóa. Các vòng nằm ở bên ngoài tế bào của GCPR cũng bao hàm các cysteine hình thành nên các liên kết disulfide để ổn định cấu trúc của thụ thể. Một vài protein xoắn xuyên màng (channelrhodopsin) giống như GPCR có thể bao hàm các kênh ion nằm trong protein đó.

Các mô hình cấu trúc ban đầu về các GPCR được xây dựng phỏng theo các nghiên cứu về bacteriorhodopsin, theo đó một cấu trúc đã được xác minh dựa trên sự nhiễu xạ điện tử (, ) và phương pháp tinh thể học tia X (). Vào năm 2000, cấu trúc tinh thể đầu tiên của GPCR của động vật có vú (rhodopsin của bò () đã được tìm ra. Trong khi cấu trúc đặc trưng - tức bảy chuỗi xoắn xuyên màng - được bảo tồn cao, hướng xoắn tương đối của các chuỗi xoắn này khác nhiều so với bacteriorhodopsin. Năm 2007, cấu trúc đầu tiên của GPCR người (, ) đã được tìm ra. Sự kiện này được nối tiếp bởi một cấu trúc độ phân giải cao hơn của cùng một thụ thể (). Cấu trúc của thụ thể GPCR β2-adrenergic này rất giống với cấu trúc của rhodopsin bò xét về hướng xoắn của bảy chuỗi xoắn xuyên màng, tuy nhiên cấu hình của vòng nằm ngoài tế bào thứ hai thì khác nhau hoàn toàn. Vì vòng này cấu thành một cái nắp che phủ vị trí bám của phối thể, sự khác nhau ở vòng này cho thấy những khó khăn trong việc xây dựng mô hình tương đồng của toàn bộ hệ GPCR nếu chỉ dựa vào mỗi cấu trúc của rhodopsin.

Xem thêm

 Thụ thể mồ côi
 Pepducin một lớp thụ thể bắt cặp protein được đánh giá là "đích nhắm" của một số loại dược phẩm
 G protein-coupled receptors database

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Wikipedia:MeSH D12.776#MeSH D12.776.543.750.100 --- receptors.2C g-protein-coupled

Membrane biology
Protein families
Signal transduction
Integral membrane proteins
Sinh học phân tử
Hóa sinh


title: (26813) 1985 RN3

text:
{{DISPLAYTITLE:(26813) 1985 RN3}}

(26813) 1985 RN3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 7 tháng 9 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 26001–27000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eupetersia clypeata

text:
Eupetersia clypeata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Eupetersia
Động vật được mô tả năm 1950


title: Ugayafukiaezu

text:
, thường được gọi tắt là Ugayafukiaezu, là một vị thần trong thần thoại Nhật Bản. Ông là cha của Thiên hoàng đầu tiên, Jimmu. Trong Cổ sự ký, tên ông được chép là Amatsuhitaka-hiko'nakisatake-ugayafukiaezu-no-Mikoto (天津日高日子波限 建鵜草葦不合命/’’Thiên Tâm Nhật Cao Nhật Tử Ba Hạn Kiến Đề Thảo Tập Bất Hợp Mệnh), và trong Nhật Bản thư kỷ, ông được gọi là Hiko'nagisatake-ugayafukiaezu-no-Mikoto (彦波瀲武鸕鶿草葺不合尊).

Ugayafukiaezu là con trai của Hoori, con trai của Ninigi-no-Mikoto, và Toyotama-hime, con gái của Ryūjin. Mặc dù Toyotama-hime có mang ở điện Ryūgū dưới biển khơi, nàng không muốn sinh con dưới biển nên tìm đến vùng bờ biển. Cả Hoori và Toyotama-hime đều muốn xây một ngôi nhà lợp lông chim chả thay vì cỏ thường để nàng lâm bồn. Vì thế đứa trẻ được đặt tên là Ugayafukiaezu (‘’Đề Tập Thảo Tập Thượng Bất Hợp Mệnh’’, tức là ‘’thay cỏ thường bằng lông chim chả không đúng lúc’’).

Khi lâm bồn, Toyotama-hime nói với Hoori rằng, "người nước khác khi lâm bồn đều trở về hình dạng thật của mình. Thiếp nghĩ mình cũng sẽ như vậy, thế nên dù gì đi chăng nữa cũng đừng có nhìn vào nhà khi thiếp đang sinh nở’’. Tuy vậy, Hoori vẫn nhìn vào nhà và thấy Toyotama-hime với hình dạng thật là một con giao long. Hoảng sợ quá, ông bèn bỏ chạy. Toyotama thấy xấu hổ nên quay về biển khơi, bỏ lại đứa con và nhờ em gái Tamayori-hime tới nuôi nấng hộ. Một di bản cho rằng vì thấy bị xúc phạm nặng nề, nàng chạy vội về biển khơi nên đánh rơi đứa con bên bờ biển; tiếng khóc của đứa bé bay tới tai Tamayori-hime và bà nhặt đứa trẻ về nuôi.

Sau này khi đến tuổi trưởng thành, Ugayafukiaezu kết hôn với Tamayori-hime, họ có bốn người con: Itsuse-no-Mikoto, Inahi-no-Mikoto, Mikenu-no-Mikoto, và Kamuyamato Iwarebiko. Mikenu đi tới Tokoyo (tạm dịch, "thế giới bình thường", mặc dù một số văn bản ám chỉ rằng đó là âm phủ), và Inahi về biển ở với mẹ.  Em út Kamuyamato Iwarebiko sau này trở thành Thiên hoàng Jimmu.

Liên kết tham khảo
 Bách khoa toàn thư về Shinto

Tham khảo

Thần Nhật Bản


title: Liên đoàn bóng đá Bénin

text:
Liên đoàn bóng đá Bénin () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Bénin. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Bénin, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Bénin gia nhập FIFA năm 1948 và CAF năm 1966.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Bénin
Bóng đá Bénin


title: Agrypnus limonius

text:
Agrypnus limonius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus