title: Vàng Pao

text:
Vàng Pao (RPA: Vaj Pov, chữ Lào: ວັງປາວ; Chữ Hmông Việt: Vangx Paor, 1929–2011) là người H'mong đầu tiên được phong hàm tướng Quân đội Hoàng gia Lào. Ông từng được mệnh danh là vua Mèo tại Thượng Lào từ năm 1960. Trong Chiến tranh Đông Dương, Vàng Pao được CIA nâng đỡ để chỉ huy Quân khu II ở miền bắc nước Lào chống lại Pathet Lào và việc sử dụng đường Trường Sơn của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong chiến dịch mang tên "Cuộc chiến bí mật".

Thân thế và bắt đầu sự nghiệp quân sự
Vàng Pao sinh ngày 8 tháng 12 năm 1929, tại ban Ha Ta Sheng, mường Nong Het, tỉnh Xiêng Khoảng, Lào. Cha ông là Vang Neng Chu và mẹ là Thao Sao Song. Ông có 8 anh chị em, trong đó 4 sống tại Mỹ và 2 người anh em trai chết trước khi Chiến tranh Đông Dương kết thúc.

Xuất thân là một nông dân thuộc lãnh địa của vua Mèo Ly Foung, Vàng Pao bắt đầu sự nghiệp quân sự và chính trị của mình với việc tham gia du kích H'Mông chống Nhật do quân đội Pháp tổ chức. Năm 1945,khi người Pháp tái chiếm lại Đông Dương, Vàng Pao được người Pháp sử dụng như là một Trung úy của Lực lượng biệt kích không vận hỗn hợp GCMA ở Lào nhằm chống lại các hoạt động quân sự của Việt Minh ở vùng Thượng Lào. Sau khi quân đội Pháp thất trận vào năm 1954, Vàng Pao chính thức trở thành một sĩ quan trong Quân đội Hoàng gia Lào với cấp bậc thiếu tá. Vàng Pao được cử giữ chức tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 10 bộ binh Quân đội Hoàng gia Lào, trấn đóng tại Cánh đồng Chum.

Trở thành thủ lĩnh H'Mông
Năm 1959, trong khi tìm kiếm một chọn lựa mới cho vị trí chỉ huy trưởng Lực lượng Dân binh Tự vệ Mèo ở vùng Thượng Lào thay cho vua Mèo Touby Ly Foung, 2 nhân viên CIA là Lucien Conein và Edgar "Pop" Buell đã đề cử Vàng Pao vào vị trí này. Tháng 10 năm 1960, dưới sự hậu thuẫn của CIA, Vàng Pao đã thực hiện hành động tiếm quyền vua Mèo tại Lat Houang, khi tổ chức cuộc họp với hơn 300 tộc trưởng và sĩ quan người H'mong tại vùng Thượng Lào, tuyên bố ủng hộ cuộc đảo chính bất thành của tướng Phoumi Nosavan và cánh hữu, khi đó đang kiểm soát vùng Savannakhet. Sau khi nắm được quyền lãnh đạo của các bộ tộc H’Mông, Vàng Pao đã cho thực hiện nhiều hành động chống lại quyền lực của chính phủ trung ương Lào, thực tế kiểm soát vùng Cánh đồng Chum, được xem như một vua Mèo mới ở vùng Thượng Lào. Vàng Pao còn bắt cả vua Mèo Touby Ly Foung và tướng Amkha, Tổng tham mưu trưởng giao nộp cho tướng Phoumi. Đáp lại sự ủng hộ này, tướng Phoumi Nosavan đã thăng cấp Trung tá cho Vàng Pao và cử làm Tỉnh trưởng Xiêng Khoảng.

Ngày 13 tháng 12 năm 1959, tướng Phoumi một lần nữa tấn công Viêng Chăn và giành chiến thắng. Chính phủ Hoàng thân Phouma bị lật đổ và Hoàng thân Boun Oum được đưa lên làm thủ tướng. Lực lượng của lữ đoàn dù của đại úy Kong Le bị đẩy bật ra khỏi Viêng Chăn và rút lên Bắc Lào. Bất ngờ, trên đường rút quân, Kong Le cho quân dù tấn công thẳng vào Cánh đồng Chum, khu vực do Vàng Pao kiểm soát vào ngày 31 tháng 12 năm 1960. Quân Pathet Lào đã ủng hộ Kong Le, phát động một loạt những đợt tấn công nghi binh ở rìa phía đông Cánh đồng Chum. Lực lượng chính quy của Vàng Pao nhanh chóng tan vỡ, Egar Buell và các cố vấn Mỹ di tản theo máy bay về Savanakhet. Vàng Pao chỉ huy lực lượng dân binh tự vệ của mình rút khỏi Cánh Đồng Chum về hướng Nam đến Padoung. Khu vực Cánh đồng Chum hoàn toàn bị quân Kong Le và Pathet Lào kiểm soát.

Chỉ huy "Đạo quân bí mật"
Tháng 1 năm 1961, Vàng Pao được tướng Phoumi giao chức vụ Tư lệnh Quân khu II ở bắc Lào. Không lâu sau, Vàng Pao được phong tướng. Việc này nằm trong dự tính của CIA nhằm đưa Vàng Pao trở thành chỉ huy một đạo quân bí mật thay cho những toán dân binh cũ đủ sức đương đầu với quân đội Pathet Lào đang lớn mạnh dần lên, nhằm chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh đặc biệt kéo dài. Năm 1962, CIA bắt đầu thiết lập bộ chỉ huy của Thiếu tướng Vang Pao trong thung lũng Long Chẹng. Với lực lượng đặc biệt này, CIA còn hy vọng sẽ có thêm một lá bài dự trữ để "phòng thủ" trước sự thâm nhập của Quân đội nhân dân Việt Nam vào chi viện cho miền Nam theo đường mòn Hồ Chí Minh trải dài theo dãy Trường Sơn mới được thiết lập hơn một năm trước đó. Đồng thời, có thể sử dụng lực lượng này từ các căn cứ tại Lào, xâm nhập, phá hoại và quấy rối miền Bắc Việt Nam. Do đó, William Young, một điệp viên CIA kỳ cựu, đã được cử đến Padoung, cùng với các đơn vị biệt kích Mũ nồi xanh của Mỹ và những toán biệt kích của Cảnh sát Thái Lan do CIA tài trợ đã được gửi tới Quân khu II để tuyển mộ và huấn luyện đội quân đặc biệt. Các chuyến bay của Air America do CIA điều phối cũng được tăng cường để chở vũ khí, hàng tiếp tế cho "Đội quân bí mật" này.

Đến cuối năm 1961, quân số của đạo quân bí mật đã lên đến 9.000 người. Ảnh hưởng của Vàng Pao đã trải ra trên một vùng rộng lớn của quân khu II, từ núi Padoung ở phía Nam đến núi Phou Pha cho tới Boum Long về phía Đông Cánh Đồng Chum. Quân số sẽ còn tăng vọt lên 20.000 rồi 30.000 người vào những năm sau đó. Dưới sự đào tạo và hỗ trợ của CIA, Vàng Pao đã chỉ huy lực lượng này hoạt động một cách rất hiệu quả để chống lại Pathet Lào và Quân đội Nhân dân Việt Nam tại vùng Thượng Lào.

Xung khắc với Yang Shong Lue
Yang Shong Lue (1929 - 1971) là một thủ lĩnh Hmong khác, nổi lên ở vùng Nong Het, Trung Lào, vùng quê hương của Vang Pao. Từ năm 1959 Yang bộc lộ khả năng thần học, đã xưng là Con Chúa Trời, Đấng Cứu thế (RPA: Theej Kaj Pej Xeem) của người Hmông và Khmu, và Đức Chúa Trời đã tiết lộ chữ Pahawh cho ông, để khôi phục lại chữ viết cho những dân tộc này. Sau đó, ông bắt đầu dạy chữ viết và thông điệp cứu rỗi tại Lào. Những thành công dẫn đến Yang thành mục tiêu của lực lượng cộng sản do sự hợp tác của ông với tướng Vang Pao và quân đội của ông ta. Nhưng tính độc lập của Yang dẫn đến ông bị nghi ngờ bởi các nhóm người Hmông hỗ trợ Chính phủ Hoàng gia Lào, bao gồm cả các thành viên của quân đội Vang Pao, cũng như cả người Hmông ủng hộ cộng sản Pathet Lào.

Nhằm ngăn chặn sự chống đối và cạnh tranh lãnh đạo người Hmông, tướng Vang Pao đã lệnh cho tay chân là Yang Nos Toom ám sát Yang Shong Lue năm 1971 ở bản Nam Chia, một thời gian ngắn sau khi Yang Shong Lue cho ra phiên bản thứ tư và là cuối cùng của bộ chữ Pahawh Hmông. Hai sát thủ mặc quân phục quân đội Việt Minh dùng AK-47 bắn chết Shong Lue, bắn người vợ là Bau Moua trọng thương ở bụng, và người con là Yang Ba lúc đó ở ngoài nhà bị bắn vào chân. Yang Ba chạy trốn vào rừng và sống sót, còn Bau Moua sau mấy ngày thì chết, nhưng vẫn tường thuật được sự việc, và sau này được các đệ tử công bố.

Tuy nhiên Yang Nos Toom chưa bao giờ nhận được phần thưởng là 3 triệu Kip Lào (khoảng 158,96 $ trong năm 1974; tương đương khoảng từ 340 $ đến 378 $ theo giá hiện nay). Năm 1974, trong cố gắng để lấy khoản tiền công từ tướng Vang Pao, Yang Nos Toom đã bị giết chết ở Thái Lan bằng cách còng tay, bịt mắt, và ném xuống sông Mekong.

Di tản khỏi Long Cheng
Đầu tháng 5/1975 hình thái cuộc chiến Đông Dương đã ngã ngũ, Mỹ đã rút hầu hết các nhân viên dân sự và quân sự khỏi Lào. Tại căn cứ Long Cheng có gần 50.000 quân du kích Hmong và người tị nạn. Tướng Vang Pao miễn cưỡng tuân theo CIA và thấy không thể duy trì việc chống lại các lực lượng đối thủ. Kế hoạch di tản bắt đầu với sự điều hành của nhóm sỹ quan CIA do Jerry Daniels phụ trách.

Tuy nhiên Daniels chỉ có một máy bay vận tải, đưa người đến Udon Thani, Thái Lan. Nhóm CIA đặt thêm ba máy bay vận tải của Mỹ và các phi công ở Thái Lan, bay theo kiểu loại bỏ tất cả các dấu hiệu xác định sở hữu. Đến 14/5/1975 các máy bay đưa được chừng 3.000 người Hmong, chủ yếu các nhà lãnh đạo quân Hmong và nhân viên CIA sang Thái Lan. Đám đông thường dân bao vây các chuyến bay trên đường băng, tạo ra một bầu không khí hỗn loạn.

Cuộc di tản kết thúc với chuyến bay có Thiếu tướng Vang Pao và Jerry Daniels. Tướng Vang Pao bước lên máy bay và nói với những người vẫn còn trên đường băng: "Tạm biệt, những người anh em của tôi, tôi không thể làm gì hơn cho bạn, tôi sẽ chỉ là một sự đau khổ cho bạn". Lúc đó còn cỡ trên 10.000 người Hmong tụ tập quanh sân bay đợi máy bay quay lại, nhưng họ sớm nhận ra điều đó không đến.

Ra nước ngoài

Từ Thái Lan tướng Vàng Pao sang Mỹ tị nạn ngay trong năm 1975, cùng với vợ cưới năm 1973 là Vang May Song (1951-2013). Ông sống ở California và trở thành người lãnh đạo cộng đồng H'mong tại Mỹ.

Tại Việt Nam, thuộc hạ của Vàng Pao là Xay Phia hoạt động vào đầu năm 2000 tại vùng biên giới Nậm Cắn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An và sau đó bị truy quét.

Ông cũng được cho là có liên quan đến các vụ đánh bom ở Viêng Chăn do các phiến quân người H'Mông thực hiện, có liên quan đến nhóm ở nước ngoài. Đỉnh cao của âm mưu là Sự cố Vang Tao xảy ra ngày 3/7/2000, một nhóm hơn 30 phiến quân vũ trang và lính đánh thuê tấn công tiền đồn hải quan Lào tại cửa khẩu Vang Tao ở bản Vang Tao muang Phonthong tỉnh Champasack, Nam Lào .

Năm 2001 ông tuyên bố từ bỏ đấu tranh vũ lực và cho ra một tuyên ngôn Hòa bình. Ngày 4 tháng 6 năm 2007, ông lúc đó đã 77 tuổi bị bắt giữ cùng với 7 người khác với cáo buộc đứng đầu âm mưu lật đổ Chính phủ Lào. Ông bị truy tố theo Đạo luật Trung Lập của Hoa Kỳ (Neutrality Act). Ngoài ra ông còn bị truy tố về tội âm mưu nhận và sở hữu các súng tự động và các thiết bị chất nổ. Tháng 9 năm 2009, Chính phủ liên bang Mỹ tuyên bố bác bỏ mọi cáo buộc chống lại trùm phiến quân Hmong ly khai Vang Pao, ông bị buộc tội âm mưu lật đổ chính quyền Lào. Tuyên bố được đưa ra sau một ngày khi bồi thẩm đoàn ở Sacramento công bố một bản cáo trạng mới đối với 12 người bị buộc tội âm mưu cung cấp tiền, vũ khí và các hỗ trợ khác cho phiến quân ở Lào.

Vàng Pao mất ngày 6 tháng 1 năm 2011 tại California, Hoa Kỳ thọ 81 tuổi.

Chu Vang, con trai của Vàng Pao, cho biết Vàng Pao không lập đạo Vàng Chứ theo như những tin sai lệch. Vàng Chứ (Vương Chủ theo Hán Việt) có nghĩa là Thiên Chúa theo cách gọi của người H'mong theo Tin Lành.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Số phận người Hmong thời hậu chiến
Vàng Pao bị bắt giữ về tội khủng bố
Thủ lĩnh phỉ Vàng Pao bất ngờ thoát tội

Sinh năm 1929
Mất năm 2011
Người H'Mông
Người Mỹ gốc Hmông
Nhân vật trong Nội chiến Lào
Quân nhân trong Chiến tranh Việt Nam
Người Lào lưu vong


title: Temnora bouyeri

text:
Temnora bouyeri là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo.

Chú thích

Tham khảo

Temnora
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo


title: 3273 Drukar

text:
3273 Drukar (1975 TS2) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 10 năm 1975 bởi Chernykh, L. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3273 Drukar

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Bulbophyllum keralense

text:
Bulbophyllum keralense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

keralense]]

K


title: Elachista subocellea

text:
Elachista subocellea là một loài bướm đêm thuộc họ Elachistidae. Nó được tìm thấy ở Fennoscandia to bán đảo Iberia, Ý và România và from Ireland to Ba Lan.

Sải cánh dài 8–10 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7.

The larvae feed internally on leaves of Brachypodium sylvaticum và Brachypodium pinnatum.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

Elachista
Côn trùng châu Âu


title: Tressin

text:
Tressin là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Sariego

text:
Sariego (Asturian, Sariegu) là một đô thị trong cộng đồng tự trị của Công quốc Asturias, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Federación Asturiana de Concejos

Đô thị ở Asturias


title: Gemixystus laminatus

text:
Gemixystus laminatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemixystus


title: Robertsfors (đô thị)

text:
Đô thị Robertsfors (Robertsfors kommun) là một đô thị ở hạt Västerbotten, phía bắc Thụy Điển. Đô thị này có diện tích 1298,0 km². Trong số 7307 dân có 3670 nam giới, va 3637 nữ giới. Mật độ dân số là 6 người trên mỗi km².

Thủ phủ là Robertsfors với khoảng 2.000 dân. Hai địa phương khác là Bygdeå, Ånäset.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Robertsfors - Trang mạng chính thức

Đô thị Thụy Điển
Đô thị hạt Västerbotten


title: Brenes

text:
Brenes là một đô thị ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha năm 2005, đô thị này có dân số 11.412 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Brenes - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Sevilla


title: Achyrolimonia protrusa

text:
Achyrolimonia protrusa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Achyrolimonia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Schwegenheim

text:
Schwegenheim là một đô thị thuộc huyện Germersheim, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Schwegenheim có diện tích 12,27 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2911 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Germersheim


title: Prosopodonta sulcipennis

text:
Prosopodonta sulcipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Prosopodonta


title: Aulacophora crassicornis

text:
Aulacophora crassicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Hồ Nicaragua

text:
Hồ Nicaragua hay  Cocibolca, Granada (, Lago Cocibolca, Mar Dulce, Gran Lago, Gran Lago Dulce, Lago de Granada) là một hồ nước ngọt ở Nicaragua. Với diện tích , đây là hồ nước ngọt lớn nhất Trung Mỹ, lớn thứ 19 thế giới (theo diện tích) và lớn thứ 9 châu Mỹ, hơi nhỏ hơn hồ Titicaca. Ở độ cao  trên mực nước biển, nó đạt độ sâu .

Tham khảo

Nicaragua


title: Rybnik

text:
Rybnik [rɨbnik] là một thành phố ở miền nam Ba Lan, trong tỉnh Silesia. Rybnik nằm gần biên giới với Cộng hòa Séc và ngay bên ngoài biên giới phía nam của vùng đô thị lớn nhất ở Ba Lan, Liên minh đô thị Thượng Silesia. Rybnik có cự ly khoảng 290 km về phía nam của Warsaw và khoảng 100 km về phía tây của Kraków.

Thành phố Rybnik có dân số khoảng 141.387 người (thời điểm tháng 6 năm 2009). Khu vực Rybnik là một vùng kinh tế quan trọng của Ba Lan.

Thành phố có 141.387 người (bao gồm cả người nước ngoài chiếm 0,03%), mật độ: 955,3 mỗi km ². (thời điểm ngày 30 tháng 6 năm 2009). Rybnik xếp hạng là thành phố lớn thứ 25 của Ba Lan. Rybnik có tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn đáng kể (4,6%) so với tỷ lệ trung bình toàn quốc là 8,8% (tính đến tháng 10 năm 2008). Về dân tộc, 88% dân số của Rybnik tuyên bố mình là người Ba Lan, 9% là người Silesia và 3% là "dân tộc khác".

Thành phố Rybnik là trung tâm của một vùng đô thị, các khu vực Rybnik Than (Rybnicki Okręg Węglowy) với dân số 700.000 người. Khoảng cách đến Katowice là khoảng 50 km, và đến Ostrava là khoảng 30 km.

Tham khảo

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lều chõng

text:
Lều chõng là một tiểu thuyết phóng sự của nhà văn Ngô Tất Tố, ra mắt độc giả lần đầu ngày 10 tháng 3 năm 1939 tại Hà Nội.

Nội dung
Truyện đề cập việc ngày xưa, khi đi thi, thí sinh lại phải mang theo lều, chõng, thức ăn, lặn lội xa xôi lên kinh thành. Thầy khoá Đào Vân Hạc đỗ Giải nguyên sau kì thi trước đáng lẽ được làm Giải nguyên nhưng vì trẻ tuổi nên phải đợi khoa sau. Hạc đỗ Hội nguyên nhưng vì phạm húy trong kì thi Đình nên bị giam hai ngày và bị truất khoa cử. Tác giả Ngô Tất Tố viết truyện này để nói lên những oái ăm của các kỳ thi này và nêu lên sự sụp đổ tinh thần của những nho sĩ suốt đời lấy khoa cử làm con đường tiến thân nhưng lại bị hoàn toàn thất vọng. Lều chõng được đăng trên báo Thời Vụ năm 1939 và được in sách vào năm 1941.

Nhân vật
 Đào Vân Hạc
 Bùi Đốc Cung
 Nguyễn Khắc Mẫn
 Trần Đằng Long
Tường Loan
Trần Đức Chinh
Bà Đồ
Ông Đồ
Cô Ngọc (vợ Đoàn Vân Hạc)
Cô Bích (em gái cô Ngọc)
Cụ Bảng Tiên Kiều
Cụ Nghè Quỳnh Lâm
Chủ quán trọ ở kinh đô
Quan Đốc học
 Đào Hải Âu
 Đào Tiêm Hồng
 Đào Đoàn Bằng
Đào Cúc
 Đào Phượng

Trích dẫn
{{cquote| Ngày nay nghe đến hai tiếng "Lều", "Chõng" có lẽ nhiều người sẽ lấy làm lạ vì những vật ấy từ biệt chúng ta mà đi đến chỗ mất tích đã gần ba chục năm nay.Nhưng mà trước hơn hai chục năm đi ngược trở lên, cho đến hơn một nghìn năm, "Lều" "Chõng" vẫn làm chủ vận mệnh của giang sơn cũ kỹ mà người ta vẫn khoe là "bốn nghìn năm văn hiến". Những ông ngồi trong miếu đường làm rường làm cột cho nước nhà, những ông ở nơi tuyền thạch, làm khuôn mẫu cho đạo đức phong hóa, đều ở trong đám lều chõng mà ra.Lều Chõng với nước Việt Nam không khác một ông tạo vật, đã chế tạo đủ các hạng người hữu dụng hoặc vô dụng. Chính nó đã làm cho nước Việt Nam trở nên một nước có văn hóa, rồi lại chính nó đã đưa nước Việt Nam đến cõi diệt vong. Vì nó, nước Việt Nam trong một thời kì rất dài đã phát hiện ra nhiều cảnh tượng kỳ quái, có thể khiến cho người ta phải cười, phải khóc, phải rùng rợn hồi hộp||| Ngô Tất Tố}}
Xem thêm

 Lều chõng (phim truyền hình, 2010)
 Việc làng'' (phóng sự tiểu thuyết)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thêm một sai phạm trong xuất bản sách

Tiểu thuyết của Ngô Tất Tố
Tiểu thuyết năm 1939


title: Euroto

text:
Euroto là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Eppenstein

text:
Eppenstein là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 57,53 km², dân số cuối năm 2005 là 736 người.

Tham khảo


title: Dương Tam Kha

text:
Dương Tam Kha (chữ Hán: 楊三哥, ? - 980), tức Dương Bình Vương (楊平王), là một vị vua Việt Nam, trị vì từ 944 đến 950, xen giữa triều đại nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam.

Với thân phận là anh/em vợ của Ngô Quyền và là con trai của Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ, ông đã tạo nên một thế lực đủ mạnh để cướp ngôi nhà Ngô, tự lập triều đại riêng của mình trong vòng 6 năm, cho đến khi bị Hậu Ngô Vương phế truất.

Tiểu sử
Dương Tam Kha là con của Dương Đình Nghệ, là em (có sách nói là anh) của Dương hậu vợ Ngô Quyền. Tiểu sử của ông còn nhiều chỗ chưa rõ. Theo Đại Việt sử lược thì Dương Tam Kha tên húy là Dương Chủ Tướng (楊主將). Còn theo ghi chép trong Tống sử thì Dương Tam Kha có tên gọi là Dương Thiệu Hồng (楊紹洪). Có tài liệu nói rằng ông là con trai thứ ba của Dương Đình Nghệ, hai người con trai trước là Dương Nhất Kha và Dương Nhị Kha.

Làm bộ tướng
Dương Đình Nghệ là một tướng của Khúc Hạo ở đất Ái Châu (Thanh Hóa). Năm Tân Mão (931), Dương Đình Nghệ đánh đuổi Lý Khắc Chính và Lý Tiến, chiếm thành Đại La, tự xưng làm Tiết độ sứ. Lúc này Dương Tam Kha làm một bộ tướng của cha.

Được 6 năm, Dương Đình Nghệ bị nha tướng là Kiều Công Tiễn giết hại để đoạt chức Tiết độ sứ. Năm 938 Ngô Quyền, vốn là bộ tướng cũng là con rể của Dương Đình Nghệ, giết Kiều Công Tiễn. Dương Tam Kha lại theo anh rể làm bộ tướng. Theo thần phả, chính Dương Tam Kha cùng con Ngô Quyền là Ngô Xương Ngập là người chỉ huy quân tiên phong tiến ra Đại La tiêu diệt Công Tiễn.

Trước đó Công Tiễn sai người sang Nam Hán xin quân cứu viện, vua Nam Hán cho con là Vạn vương Hoằng Tháo đem quân sang cứu, tự mình đóng quân làm thanh viện. Quan Nam Hán chưa tới thì Công Tiễn đã bị giết. Tháng 11 năm 938, quân Hoằng Tháo kéo sang bị Ngô Quyền đánh tan trong trận Bạch Đằng. Hoằng Tháo bị giết chết. Dương Tam Kha cũng tham dự trận này.

Cướp ngôi
Năm 944, Ngô Quyền mất, ủy thác con trưởng là Ngô Xương Ngập cho ông. Dương Tam Kha cướp ngôi cháu, tự lập mình làm vua, xưng Dương Bình Vương. Ngô Xương Ngập chạy về nhà một hào trưởng là Phạm Lệnh Công ở làng Trà Hương - Nam Sách (Hải Dương). Phạm Lệnh Công che chở cho Ngô Xương Ngập, đã ba lần đưa Ngô Xương Ngập vào rừng núi Hun Sơn đào mà trú ẩn, Dương Tam Kha sai quân đi bắt Ngô Xương Ngập mà không được. Dương Tam Kha lấy Ngô Xương Văn, con thứ hai của Ngô Quyền làm con nuôi.

Trong thời gian cai trị đất nước, ông giữ chính sự tương đối ổn định, khuyến khích việc khai khẩn đất hoang, nhất là ở các vùng Chương Dương (Thường Tín, Hà Tây) và Cổ Lễ (Nam Định).

Năm 950, Dương Tam Kha sai Ngô Xương Văn đi đánh Thái Bình (khu vực Sơn Tây, Vĩnh Phúc ngày nay vốn thuộc lãnh địa của các sứ quân Nguyễn Khoan và Ngô Nhật Khánh). Ngô Xương Văn dẫn quân quay lại lật đổ Dương Tam Kha. Biết ơn của Dương Tam Kha, Xương Văn không giết Tam Kha mà chỉ giáng ông xuống làm Chương Dương sứ.

Với biến cố loạn 12 sứ quân
Sử xưa chép loạn 12 sứ quân bắt đầu từ thời kỳ Dương Tam Kha giành ngôi nhà Ngô, các nơi không chịu thần phục. Như vậy các sử sách cũ đã đồng tình quan điểm cho rằng sự kiện Dương Tam Kha cướp ngôi chính là nguyên nhân gây nên loạn 12 sứ quân. Tuy nhiên, hiện nay, các nhà nghiên cứu lịch sử lại có một cái nhìn khác.

Sử gia Nguyễn Văn Sơn cho rằng loạn 12 sứ quân không phải một ngày mà có. Trong thời họ Khúc, họ Dương và Ngô cầm quyền, các thế lực phong kiến cát cứ không dám cựa quậy, vì các vị lãnh đạo quốc gia bấy giờ được nhân dân hoàn toàn cảm phục. Họ Khúc nổi tiếng về đức độ và lòng ái quốc. Họ Dương, họ Ngô là những anh hùng giải phóng dân tộc. Dân chúng đâu có chịu vì những kẻ mưu đồ quyền lợi riêng tư để chống lại với các thủ lĩnh uy danh sáng ngời đó. Nhưng khi Ngô qua đời, Dương Tam Kha phụ lời ủy ký, mối biến loạn đã có sẵn nay mới có cơ hội để bột phát.

Giáo sư Trần Quốc Vượng coi thời kỳ loạn 12 sứ quân như là "Sự hoài cổ tiền Bắc thuộc". Theo Giáo sư, thế kỷ X là một sự đảo lộn chính trị, nhưng khuynh hướng chính là tiến bộ, tiến tới nền tự chủ của Việt Nam. Sử cũ ghi chép chuyện đánh lẫn nhau rồi bên yêu cầu ngoại viện (của Kiều Công Tiễn). Thực chất của cuộc nội chiến này là sự đấu tranh giành quyền lực tối cao trên đất Việt của các thủ lĩnh địa phương. Chính quyền quân chủ trung ương nhà Đường suy tàn rồi biến mất tạo ra một khoảng trống quyền lực ở đất Việt (An Nam đô hộ phủ), một cái "hẫng hụt trung ương" mà nhiều hào trưởng địa phương có tham vọng điền vào chỗ trống ấy.

Trần Quốc Vượng cho rằng thời kỳ "Thập nhị sứ tướng quân" không chỉ như là một cuộc loạn sau thời Ngô Quyền mất, tức khi Dương Tam Kha cướp ngôi. Cái "loạn" ấy có mầm mống ngay sau năm 905, hay còn từ trước đó nữa vì trong số 12 sứ quân mà sử cũ chép có đến 2 ông sứ quân họ Kiều là cháu nội của Kiều Công Tiễn ở Phong Châu, 2 ông sứ quân họ Ngô thuộc dòng dõi Ngô Quyền, và ông sứ quân họ Đỗ – Đỗ Cảnh Thạc - mà từ đời Đỗ Viện – Đỗ Tuệ Độ thế kỷ thứ IV đã là một thế lực lớn ở Đỗ Động Giang (Thanh Oai – Hà Nội)...

Cuối đời
Năm 953, Dương Tam Kha cùng gia quyến và thuộc hạ tiếp tục đi xuống phía Nam để khai khẩn vùng đất mới, Giao Thủy (Nam Định). Tại đây, ông đã đổi tên là Dương Tùng Khuê. Ông còn khuyến khích việc khai khẩn đất hoang ở Cổ Lễ hay còn gọi là Cổ Lĩnh (nay thuộc huyện Trực Ninh, Nam Định), lập ra các làng trại là Tùng Khê, Trúc Khê, Lệ Khê, Lộ Khê và Nga Khê. Ông đã dạy dân canh tác, đắp đê phòng lụt, khai khẩn sông ngòi, làm thủy lợi, tạo điều kiện cho nhân dân sản xuất. Năm 980, ông trở về quê cũ làng Giàng (Dương Xá, Thiệu Hoá, Thanh Hoá) và mất tại đây. Sau khi ông mất, dân làng đã lập đền thờ tôn ông làm “Dương cảnh phúc thần”.

Ông chính là cha của hoàng hậu Dương Vân Nga và ông ngoại của Đinh Phế Đế và ông còn sống tới lúc gả bà cho Đinh Bộ Lĩnh năm 966.

Nhận định
Sử gia Lê Văn Hưu viết trong Đại Việt Sử ký Toàn thư:

Nhận xét của Lê Văn Hưu chưa hoàn toàn thỏa đáng. Dương Tam Kha không noi gương Chu Công Đán phò tá Chu Thành vương mà làm việc của Vương Mãng, đúng là đáng chê trách. Nhưng việc Ngô Xương Văn tha ông không giết là nhân từ, không phải là sai lầm. Bởi lẽ sau này khi là Chương Dương công, ông không gây "hậu họa" gì cho nhà Ngô nữa. Đó là cái tình cậu cháu trong nhà đã trọn vẹn và không để xảy ra cảnh máu chảy đầu rơi.

Qua việc ông nhận Xương Văn làm con (để nhường ngôi) và việc ông gả con gái cho Đinh Bộ Lĩnh chứng tỏ Dương Tam Kha có con mắt tinh đời.

Đành rằng, có thể tại Xương Văn là cháu ruột ông (do bà Dương hậu sinh ra - xem thêm bài Ngô Xương Ngập), nhưng xem cách hành xử của anh em Xương Ngập và Xương Văn lúc ngồi chung ngai vàng thì thấy đạo đức và tài năng của người anh kém xa người em. Rất có thể Dương Tam Kha đã nhận thấy người cháu lớn không đủ phẩm chất xứng đáng để ngồi ngai vàng nên ông đã giành ngôi và việc truy bức Xương Ngập để "trừ hậu hoạ" vì ông lường trước việc Xương Ngập khó lòng để ông sống nếu một mình được thống soái trên ngai vàng. Việc ông không chọn một người trong họ Dương, dù là họ xa, làm con mà vẫn lấy Xương Văn làm con càng chứng tỏ Dương Tam Kha vẫn có ý định trả ngôi về cho họ Ngô chứ không nhất quyết giữ ngôi cho họ Dương. Ngô Xương Xí sau này còn về quê hương ông để lập căn cứ thời 12 sứ quân. Nếu ông muốn chiếm ngôi cho họ Dương, nhiều khả năng cả Xương Văn, Nam Hưng, Càn Hưng, Nhật Khánh đều đã bị thanh trừng. Có lẽ đây là một lý do khiến các sử gia gộp thời đại ông trị vì nằm trong "Kỷ nhà Ngô" mà không tách riêng như Đại Việt Sử ký Toàn thư đã làm với nhà Tiền Lý khi tách 3 vua: Tiền Lý Nam Đế, Triệu Việt Vương và Hậu Lý Nam Đế làm 3 "kỷ" riêng.

Còn đối với trường hợp gả Dương Vân Nga cho Đinh Bộ Lĩnh, đành rằng ông có thiện cảm với người đã từng chống được anh em họ Ngô (năm 951, xem bài Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn) nhưng trong lúc loạn 12 sứ quân mới bùng phát và chưa rõ cục diện, ông đã sáng suốt nhìn ra người có thể cứu vãn đại cục và việc tác động chiêu hàng họ Ngô (Xương Xí) của ông đã góp phần sớm chấm dứt mối loạn lạc chia năm xẻ bảy ở Việt Nam, có thể làm mồi cho Trung Hoa đang trên đà thống nhất trở lại dưới tay nhà Tống.

Đền thờ
Do có nhiều công lao, Dương Tam Kha được lập đền thờ ở nhiều nơi như:
Đền thờ Dương Tam Kha ở xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Đền thờ Dương Tam Kha tại thị trấn Cổ Lễ, Trực Ninh, Nam Định.
Đền thờ Dương Tam Kha ở đền xóm Kiều Nguyễn, xã Tống Trân, huyện Phù Cừ, Hưng Yên.
Đền thờ Bình vương Dương Tam Kha tại làng Thành Đạt, xã Thiệu Long, huyện Thiệu Hóa, Thanh Hóa.

Ghi chú

Tham khảo
Đại Việt sử ký toàn thư, ngoại kỉ, quyển 5.
Nguyễn Minh Tường (2006), "Về sự nghiệp và vị thế của Dương Tam Kha trong lịch sử dân tộc ở thế kỷ X", Nghiên cứu Lịch sử, số 9 (365), trang 36-42, Viện Sử học, Hà Nội, tháng 9.

Xem thêm
Dương Đình Nghệ
Nhà Ngô
Ngô Quyền
Ngô Xương Ngập
Ngô Xương Văn
Dương Vân Nga
Dương hậu

Vua nhà Ngô
Người Thanh Hóa
Nhà Ngô
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Năm mất không rõ
Sinh thế kỷ 10
Vương tước Việt Nam


title: Giải BFCA cho kịch bản hay nhất

text:
Giải BFCA cho người viết kịch bản hay nhất là một trong các giải của BFCA dành cho người viết kịch bản phim, được bầu chọn là hay nhất. Giải này được lập từ năm 1995 và mang nhiều tên khác nhau.

Các người đoạt giải & được đề cử
Kịch bản hay nhất
1995 – Emma Thompson - Sense and Sensibility
1996 – Anthony Minghella - The English Patient
Kịch bản gốc hay nhất (1997-2000)
1997 – Matt Damon & Ben Affleck - Good Will Hunting
1998 – Tom Stoppard & Marc Norman - Shakespeare in Love
1999 – Alan Ball - American Beauty
2000 – Cameron Crowe - Almost Famous
Kịch bản chuyển thể hay nhất (1997-2000)
1997 – Curtis Hanson & Brian Helgeland - L.A. Confidential
1998 – Scott Smith - A Simple Plan
1999 – Frank Darabont - The Green Mile
2000 – Stephen Gaghan - Traffic
Người viết kịch bản hay nhất
2001 – Christopher Nolan - Memento
Akiva Goldsman - A Beautiful Mind
Ethan Coen & Joel Coen - The Man Who Wasn't There
2002 – Charlie Kaufman - Adaptation & Confessions of a Dangerous Mind
Alexander Payne & Jim Taylor - About Schmidt
Nia Vardalos - My Big Fat Greek Wedding
2003 – Jim Sheridan, Kirsten Sheridan & Naomi Sheridan - In America
John August - Big Fish
Sofia Coppola - Lost in Translation
Brian Helgeland - Mystic River
Gary Ross - Seabiscuit
2004: Alexander Payne & Jim Taylor - Sideways
Bill Condon - Kinsey
Charlie Kaufman - Eternal Sunshine of the Spotless Mind
John Logan - The Aviator
David Magee - Finding Neverland2005: Paul Haggis & Bobby Moresco - Crash
Noah Baumbach - The Squid and the Whale
George Clooney & Grant Heslov - Good Night, and Good Luck.
Dan Futterman - Capote
Larry McMurtry & Diana Ossana - Brokeback Mountain
2006: Michael Arndt - Little Miss Sunshine
Guillermo Arriaga - Babel
Todd Field & Tom Perrotta - Little Children
Zach Helm - Stranger Than Fiction
William Monahan - The Departed
Peter Morgan - The Queen2007: Diablo Cody - Juno
Joel Coen and Ethan Coen - No Country for Old Men
Tony Gilroy - Michael Clayton
Nancy Oliver - Lars and the Real Girl
Sean Penn - Into the Wild
Aaron Sorkin - Charlie Wilson's War
'2008: Simon Beaufoy - Slumdog MillionaireDustin Lance Black - Milk
Peter Morgan - Frost/Nixon
Eric Roth - The Curious Case of Benjamin Button
John Patrick Shanley - Doubt''

Tham khảo

Giải thưởng BFCA
Giải BFCA


title: Gomphus davidi

text:
Gomphus davidi là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Loài này có ở Israel, Jordan, Liban, Syria, và Thổ Nhĩ Kỳ. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm lầy, đầm nước ngọt, ao, và kênh đào và mương rãnh. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Kalkman, V.J. 2005. Gomphus davidi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Gomphus


title: Cardiophorus acarinatus

text:
Cardiophorus acarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Họ Chim xanh

text:
Họ Chim xanh (danh pháp khoa học: Chloropseidae) là một họ chim dạng sẻ chứa các loài chim xanh sinh sống ở Ấn Độ và Đông Nam Á. Chúng là một trong ba họ chim đặc hữu của vùng sinh thái Indomalaya. Trước đây chúng được gộp cùng chim nghệ trong họ Irenidae, do vậy tên gọi họ Chim xanh được một số tài liệu về điểu học bằng tiếng Việt dùng để gọi họ Irenidae, nhưng do tên gọi các loài trong chi Irena là chim lam và chi Chloropsis là chim xanh và hiện nay chúng không cùng một họ nên tốt nhất nên gọi họ Irenidae là họ Chim lam còn tên gọi họ Chim xanh là của họ mà bài viết này đang đề cập.

Các loài chim này có hình dáng giống như chào mào (Pycnonotidae), sinh sống trong các khu rừng. Mặc dù nhóm này có xu hướng có màu nâu xám, nhưng chúng có dị hình giới tính, với chim trống có bộ lông màu xanh lục và vàng.

Các loài chim này ăn quả, mật ong và đôi khi ăn cả sâu bọ. Chúng có lưỡi nhọn, thích hợp với việc ăn mật. Chúng đẻ 2-3 trứng trong tổ trên cây.

Phân loại
 Chloropsis aurifrons Temminck, 1829): Chim xanh trán vàng hay chim xanh ngực vàng
 Chloropsis cochinchinensis Gmelin, 1789: Chim xanh Nam Bộ hay chim xanh cánh lam
 Chloropsis cyanopogon Temminck, 1830: Chim xanh nhỏ
 Chloropsis flavipennis Tweeddale, 1878: Chim xanh Philippin
 Chloropsis hardwickii Jardine & Selby, 1830: Chim xanh hông vàng hay chim xanh bụng cam
 Chloropsis palawanensis Sharpe, 1877: Chim xanh họng vàng
 Chloropsis sonnerati Jardine & Selby, 1827: Chim xanh lớn
 Chloropsis venusta Bonaparte, 1850: Chim xanh mặt nạ lam

Hình ảnh

Xem thêm
 Họ Chim lam
 Họ Chim nghệ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Video về chim xanh trên Internet Bird Collection


title: Onhaye

text:
Onhayelà một đô thị ở tỉnh Namur. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Onhaye có dân số 3.120 người. Tổng diện tích là 65,53 km² với mật độ dân số là 48 người trên mỗi km².

Tham khảo

Đô thị của Namur


title: Hydropsyche fezana

text:
Hydropsyche fezana là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Giải bóng đá U21 Quốc tế báo Thanh niên 2010

text:
Giải bóng đá U21 Quốc tế báo Thanh niên lần 4-2010 diễn ra từ ngày 23 tháng 10 đến ngày 31 tháng 10 năm 2010 trên Sân vận động Thống Nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Địa điểm thi đấu
Tất cả các trận đấu diễn ra trên Sân vận động Thống Nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Thành phần tham dự

Vòng bảng
6 đội chia thành hai bảng đấu vong ftròn một lượt tính điểm chọn hai đội đầu mỗi bảng vào bán kết.

Tất cả thời gian là giờ địa phương (UTC+7) tại nơi diễn ra trận đấu.

Bảng A

Bảng B

Đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Kết quả chung cuộc
 Vô địch:  U19.Việt Nam
 Hạng nhì:  U21.Thái Lan
 Hạng ba:  U21.Báo Thanh niênViệt Nam
 Giải phong cách:  U21.Báo Thanh niên Việt Nam
 Vua phá lưới:  Pattana Sokjoho (3 bàn)
 Thủ môn xuất sắc nhất:  Suchin Yen-Arom
 Cầu thủ xuất sắc nhất:  Nguyễn Văn Quyết

Tham khảo

Liên kết ngoài
Danh sách các đội tham dự.
Lịch thi đấu.

Giải bóng đá U21 Quốc tế báo Thanh niên
Bóng đá Việt Nam năm 2010
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Việt Nam


title: Tipula nudicellula

text:
Tipula nudicellula là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Conoderus murinus

text:
Conoderus murinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: 11728 Einer

text:
11728 Einer (1998 JC2) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hydroporus georgicus

text:
Hydroporus georgicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Bilyashiwski miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Bonnaud

text:
Bonnaud là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Hydropsyche dispater

text:
Hydropsyche dispater là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Parienia

text:
Parienia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Parienia mochlophorana Meyrick, 1882

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Xã của tỉnh Meuse

text:
Đây là danh sách 500 xã của tỉnh Meuse ở Pháp.

Tham khảo


title: Coelocrania depressa

text:
Coelocrania depressa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Coelocrania


title: Khiêu vũ

text:
Khiêu vũ (; ) là một hình thức nhảy theo cặp, vốn được người ta thực hiện cho cả mục đích xã giao lẫn thi đấu trên phạm vi toàn thế giới, đa phần là nhờ tính biểu diễn và tính giải trí của nó. Ngoài ra, bộ môn khiêu vũ cũng được ưa chuộng rộng rãi trên sân khấu, phim ảnh và truyền hình.

Nghệ thuật khiêu vũ có thể chỉ đến, theo hàm nghĩa bao quát nhất, là bất kỳ hầu hết những dạng nhảy múa tiêu khiển nào với đối tác hay bạn nhảy của mình. Tuy nhiên, với sự trỗi dậy của các cuộc thi khiêu vũ (nay còn được gọi là Khiêu vũ thể thao) thì hai trường phái căn bản đã nổi lên và khái niệm khiêu vũ được dùng theo nghĩa hẹp hơn để chỉ đến những điệu nhảy được công nhận bởi hai trường phái này.

Xem thêm

 Sảnh khiêu vũ
 Vũ đạo tại Canada
 Khiêu vũ thể thao tại Áo
 Giải Vũ đạo Australia
 Vũ điệu Cha Cha Cha
 Vũ điệu Hồng Kông - tựa băng hình có nội dung về nhạc khiêu vũ Đài Loan từng phổ biến ở Việt Nam cuối thế kỷ 20
 Bước nhảy hoàn vũ
 Khiêu vũ thể thao tại Đại hội Thể thao châu Á

Tham khảo

Đọc thêm

 Arthur Murray,(1938) How To Become A Good Dancer ,
 Abra, Allison. "Review of James Nott, Going to the palais: a social and cultural history of dancing and dance halls in Britain, 1918–1960." Contemporary British History (Sep 2016) 30#3 pp 432–433.

 It's a Fabulous world (2020) Phim tài liệu về ngành công nghiệp khiêu vũ

Liên kết ngoài

 Digitized material from the American Ballroom Companion Collection: Dance Instruction Manuals (ca. 1490–1920) in the Rare Book and Special Collections Division of the Library of Congress
 'Vũ điệu cha cha cha' vui nhộn, hấp dẫn

Nhảy múa theo cặp
Nhảy múa xã giao
Khiêu vũ thể thao
Nhảy múa thi đấu


title: Parastranga

text:
Parastranga là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Parastranga macrogona Meyrick, 1910

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: 7436 Kuroiwa

text:
7436 Kuroiwa (1994 CB2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 2 năm 1994 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7436 Kuroiwa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Calomicrus orientalis

text:
Calomicrus orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Ampedus aritai

text:
Ampedus aritai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira & Satô miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Llerasia assuensis

text:
Llerasia assuensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Llerasia assuensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Llerasia
Thực vật Ecuador


title: Bắc Đài Loan

text:
Bắc Đài Loan (北台灣) là một trong bốn vùng tại hòn đảo Đài Loan. Theo định nghĩa chính thức, Bắc Đài Loan bao gồm bảy huyện thị là Đài Bắc, Tân Bắc, Cơ Long, Nghi Lan, Đào Viên, huyện Tân Trúc và thành phố Tân Trúc. Tuy nhiên, Ủy ban thúc đẩy phát triển khu vực Bắc Đài lại có sự tham gia của huyện Miêu Lật.

Bảy huyện thị tại Bắc Đài Loan chiếm khoảng 2/5 tổng dân số của cả Đài Loan. Vùng đô thị Đài Bắc bao gồm Đài Bắc, Tân Bắc và Cơ Long có khoảng 7 triệu người. Các vùng quy hoạch:
Khu vực Cơ Long và ven biển phía bắc：496.000 người
Khu vực đô thị Đài Bắc：6.437.000 người
Khu vực Đào Viên：1.940.000 người
Khu vực Tân Trúc：900.000 người
Nghi Lan：460.000 người
Tổng：10.233.000 người（4/2008）

Xem thêm
Trung Đài Loan
Nam Đài Loan
Đông Đài Loan
Địa lý Đài Loan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ủy ban thúc đẩy phát triển Bắc Đài
 Mạng chiêu thương liên hợp Bắc Đài

Địa lý Đài Loan


title: Trentepohlia alboterminalis

text:
Trentepohlia alboterminalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Armenteule

text:
Armenteule  là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 950 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Volda

text:
Volda là một đô thị ở hạt Møre og Romsdal, Na Uy. Volda được lập thành một đô thị ngày 1 tháng 7 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Dalsfjord đã được tách khỏ Volda ngày 1/7/1924 nhưng đã được nhập vào Volda ngày 1 tháng 1 năm 1964. Ørsta được tách khỏi Volda ngày 1 tháng 8 năm 1883.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Website about Volda
 Weather forecast for Volda

Møre og Romsdal


title: Air Kasai

text:
Air Kasai là hãng hàng không có trụ sở ở Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo. Hãng có căn cứ chính ở Sân bay N'Dolo.Hãng có tên trong Danh sách các hãng hàng không bị cấm trong Liên minh châu Âu

Lịch sử

Air Kasai được thành lập năm 1983 với tên ban đầu là "Transport Aérien Congo & Transport Aérien Zaïrois" (viết tắt là TAC & TAZ], do 1 công ty Thụy Điển làm chủ. Tháng 3 năm 2006 hãng chính thức bị cấm không được bay trong Liên minh châu Âu và Na Uy, Thụy Sĩ.

Đội máy bay

 1 Vickers Viscount 700
 1 Antonov An-26B
 1 Britten-Norman BN2A Islander

Tai nạn

Ngày 9.9.2005 máy bay Antonov An 26B của hãng bị rơi gần Brazzaville, (Cộng hòa Dân chủ Congo) khiến cho 13 người bị thiệt mạng

Tham khảo

Hãng hàng không Congo
Sơ khai Cộng hòa Dân chủ Congo
Hãng hàng không Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Gonioctena quinquepunctata

text:
Gonioctena quinquepunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1787.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Gonioctena


title: Jourian

text:
Jourian là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Jammu thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jourian có dân số 3628 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Jourian có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Jourian, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir


title: Apatania helvetica

text:
Apatania helvetica là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: Mauléon-Barousse

text:
Mauléon-Barousse là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 580 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Holling, Moselle

text:
Holling, Moselle là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Eulophia gracilis

text:
Eulophia gracilis là một loài lan phân bố ở vùng phía tây châu Phi nhiệt đới đến Angola.

Tên đồng nghĩa
Galeandra gracilis (Lindl.) Lindl.
Graphorkis gracilis (Lindl.) Kuntze
Limodorum ciliatum Schumach.
Galeandra extinctoria Lindl.
Eulophia ciliata (Schumach.) Rchb.f.
Graphorkis ciliata (Schumach.) Kuntze
Eulophia preussii Kraenzl.
Eulophia laurentiana Kraenzl.
Eulophia virens A.Chev.

Chú thích

Tham khảo

gracilis


title: Hoàng Kiện

text:
Hoàng Kiện (1921–2000) là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng. Ông từng là chỉ huy trưởng của đơn vị phòng không cấp sư đoàn đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam: Đại đoàn pháo cao xạ hỗn hợp 367, nay là Sư đoàn Phòng không 367.

Thân thế
Tên đúng của ông là Hoàng Văn Kiện, người xã Đông Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Ngày sinh của ông không được xác định rõ, vào khoảng tháng 3 năm 1921. Theo gia phả họ Hoàng ở Đô Lương thì thủy tổ của ông vốn thuộc dòng dõi hoàng tộc nhà Mạc. Khi vua nhà Mạc bị nhà Lê đuổi lên Cao Bằng, gia tộc ông đổi sang họ Hoàng, sau dời đến khai khẩn lập ấp ở Đô Lương.

Tham gia Cách mạng
Thời thanh niên, nhà nghèo, để sinh kế, ông tham gia lực lượng lính khố đỏ của chính quyền thực dân Pháp. Khi Nhật đảo chính Pháp, ông bỏ ngũ về quê, tham gia huấn luyện quân sự trong phong trào Việt Minh. Cách mạng tháng 8 năm 1945 nổ ra, ông tham gia cướp chính quyền và phong trào Nam tiến, trở thành Tiểu đội trưởng Giải phóng quân ở Huế. Sau đó, tháng 11 năm 1945, ông trở lại Nghệ An, làm Trung đội trưởng Giải phóng quân ở Vinh, sau đó được cử tham gia hoạt động cách mạng ở Mường Xén (Lào). Tháng 4 năm 1946, ông là Đại đội trưởng rồi Tiểu đoàn phó Tiếp phòng quân. Ông được kết nạp vào Đảng tháng 7 năm 1946 (chính thức tháng 11 năm 1946).

Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, tháng 12 năm 1946, khi đó ông là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 77 (Tiểu đoàn Đống Đa) trực thuộc Trung đoàn 48 (Trung đoàn Thăng Long). Tháng 5 năm 1947, ông là Trung đoàn phó Trung đoàn 48 trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 316. Từ tháng 10 năm 1948, ông lần lượt giữ các chức vụ Trung đoàn trưởng Trung đoàn 48, Trung đoàn 64 rồi Trung đoàn 66. Năm 1953, ông là Tham mưu trưởng Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng), tham gia trận Điện Biên Phủ, công kích đồi Him Lam.

Trở thành chỉ huy cao cấp
Tháng 9 năm 1954, ông được cử giữ chức vụ Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn pháo cao xạ 367 trực thuộc Bộ Tư lệnh Pháo binh. Sau khi cùng đơn vị tiếp quản miền Bắc, năm 1955 ông được cử đi học pháo binh ở Trung Quốc, trở về nước ông tiếp tục giữ chức vụ Đại đoàn trưởng Đại đoàn pháo cao xạ 367. Tháng 5 năm 1958, ông là Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Phòng không. Từ tháng 11 năm 1958, ông lần lượt giữ quyền Tư lệnh rồi Tư lệnh (tháng 11 năm 1960) Bộ Tư lệnh Phòng không với cấp bậc Đại tá.

Năm 1962, ông được biệt phái về Cục Phòng không Nhân dân trực thuộc Phủ thủ tướng.

Tháng 8 năm 1965, ông được cử giữ chức vụ Tư lệnh Sư đoàn 304 vào chiến đấu tại mặt trận Tây Nguyên (B3) cho đến năm 1966 là Tham mưu trưởng mặt trận. Tháng 1 năm 1967, ông ra Bắc giữ chức vụ Phó Tư lệnh Quân khu 4 kiêm Tư lệnh Phòng không Quân khu. Tháng 5 năm 1970, ông vào làm Phó Tư lệnh Mặt trận 968. Tháng 10 năm 1970, ông trở lại chức vụ Phó Tư lệnh Quân khu 4, đến năm 1972, chuyển sang làm Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 559. Tháng 8 năm 1974, ông giữ chức vụ Viện trưởng Học viện Hậu cần.

Đầu năm 1975, ông được cử đi học bổ túc tại Học viện Hậu cần Lê-nin-grát của Liên Xô cho đến tháng 8 năm 1975. Sau khi về nước, ông tiếp tục giữ chức Viện trưởng Học viện Hậu cần. Năm 1977, ông được nhà nước Việt Nam phong hàm Thiếu tướng.

Tháng 2 năm 1981, ông là Phó Viện trưởng Học viện Quân sự cấp cao, Ủy viên Hội đồng khoa học của Viện cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 3 năm 1986.

Ông mất ngày 21 tháng 4 năm 2000. Mộ ông được chôn cất bên cạnh con sông Đào.

Tôn vinh
Tướng Hoàng Kiện nổi tiếng về tính liêm khiết, được Chủ tịch Hồ Chí Minh biểu dương trước toàn quân bằng câu nói "Tướng Thanh, tá Kiện". Cả đời ông không lập gia đình, không vợ, không con. Sau khi nghỉ hưu ông không nhận trợ cấp, trả lại nhà cho Nhà nước và về quê sinh sống cho đến khi qua đời.

Ông được nhà nước Việt Nam tặng thưởng:
 Huân chương Quân công hạng Nhất
 Huân chương Chiến công hạng Nhì
 Huân chương Chiến thắng chống Pháp hạng Nhất
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (hạng Nhất, Nhì, Ba)
 Huy chương Quân kỳ quyết thắng
 Huy hiệu 40 và 50 năm tuổi Đảng

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Nghệ An
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Chỉ huy quân sự Việt Nam (Chiến tranh Đông Dương)
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1970


title: Ballavpur

text:
Ballavpur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Barddhaman thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ballavpur có dân số 5391 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ballavpur có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Ballavpur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Caniles

text:
Caniles là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 4849 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Perrignier

text:
Perrignier là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Josia ligula

text:
Josia ligula là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Loài này có ở Nam Mỹ, on the lowlands of Amazon basin, the Guiana shield, và the Atlantic coastal forest của Brasil.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Propsephus rufescens

text:
Propsephus rufescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Blakea granatensis

text:
Blakea granatensis là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Chú thích

Tham khảo
 Calderon, E. 1998. Blakea granatensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
Blakea


title: Viburnum mortonianum

text:
Viburnum mortonianum là một loài của thực vật thuộc họ Caprifoliaceae (kim ngân). Loài này có ở El Salvador và Guatemala.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Viburnum mortonianum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

mortonianum


title: 4426 Roerich

text:
4426 Roerich (1969 TB6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1969 bởi L. I. Chernykh ở Nauchnyj.

Xem thêm
Nicholas Roerich
Helena Roerich
Svetoslav Roerich
George de Roerich

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4426 Roerich

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1969


title: Lioux-les-Monges

text:
Lioux-les-Monges là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 645 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Thị trấn có cự ly  về phía đông của Aubusson.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ thế kỷ 12.

Liên kết ngoài
Lioux-les-Monges on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Thysanodonta aucklandica

text:
Thysanodonta aucklandica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A


title: Botryonopa wegneri

text:
Botryonopa wegneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Botryonopa


title: Argyrolepidia

text:
Argyrolepidia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Argyrolepidia aequalis (Walker, [1865])
 Argyrolepidia aethria Turner, 1908
 Argyrolepidia aurea Jordan, 1903
 Argyrolepidia comma Talbot, 1929
 Argyrolepidia concisa Jordan, 1912
 Argyrolepidia fracta (Rothschild, 1899)
 Argyrolepidia goldiei (Druce, 1894)
 Argyrolepidia inconspicua (Rothschild, 1896)
 Argyrolepidia lunaris Rothschild & Jordan, 1905
 Argyrolepidia megisto (Boisduval, 1832)
 Argyrolepidia mutans (Rothschild, 1901)
 Argyrolepidia novaehiberniae (Boisduval, 1832)
 Argyrolepidia palaea Rothschild, 1905
 Argyrolepidia pamphila (Stoll, [1781])
 Argyrolepidia resplendens (Rothschild & Jordan, 1903)
 Argyrolepidia restrictus (Rothschild, 1897)
 Argyrolepidia thoracophora (Turner, 1920)
 Argyrolepidia unimacula Lower, 1903

Tham khảo

 Argyrolepidia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agaristinae


title: Magnolia calimaensis

text:
Magnolia calimaensis là một loài thực vật thuộc họ Magnoliaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Magnolia cylindrica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Colombia
C
Thực vật đặc hữu


title: Focicchia

text:
Focicchia  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 7,11 km², dân số năm 1999 là 30 người. Khu vực này có độ cao 654 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Wat Paknam Bhasicharoen

text:
Chùa Cổng Nước hay Wat Paknam Bhasicharoen (tiếng Thái: วัดปากน้ำภาษีเจริญ, đọc là Vát Bác-nam Ba-xi-cha-lơn) là một trong những ngôi chùa rất lớn ở Bangkok, là nơi tu hành của các sư tăng trong thành phố và trên khắp thế giới.

Chùa Paknam là nơi có nhiều tăng sĩ Việt Nam đến tu học trong nhiều thập niên qua, và cũng thường là nơi tạm trú của các vị Tỳ kheo Việt Nam mỗi khi có dịp sang Bangkok. Hiện nay, có 5 vị Tỳ kheo Việt đang tu học tại đây. Ngôi chùa nằm trên đường Toed Thai Road, quận Phasi Charoen, Thonburi và có thể đến đây bằng đường bộ hay bằng đường thủy từ Thachang hay Tha Saphan Phut đều được.

Mô tả
Chùa có kiến trúc gỗ khá đặc sắc nhất là chánh điện. Ngay tại chánh điện, chùa phối thờ Phật cùng với những tổ sư kiến tạo nên ngôi chùa. Đặc biệt bức tượng vị tổ sư  được dát hoàn toàn bằng vàng lá mà Phật tử cúng bái. Hầu như trong khắp ngôi chùa đều có hình ảnh và tượng của vị tổ sư này.

Giá trị
Chùa ít được du khách tham quan nhưng lại là nơi được người dân tìm đến vì nơi đây là nơi sản xuất những mặt tượng Phật cực kỳ tinh xảo và giá trị. Ngoài ra chùa còn là nơi nuôi dưỡng và đào tạo những vị sư từ khắp đất nước và nước ngoài theo học.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức của chùa.
Xem thêm tại
Video clip Wat Paknam

Chùa ở Bangkok
Địa điểm du lịch Bangkok


title: Quận Loudoun, Virginia

text:
Quận Loudoun là một quận thuộc tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.
Quận Loudoun thuộc vùng đô thị Washington. Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 169.599 người, dân sóo thời điểm ngày 1/7/2009 là 301.171 người . Quận lỵ đóng ở Leesburg. Đến năm 2007, thị trấn này đã là quận lỵ trong 249 năm/250 năm qua.
Đến năm 2007, quận Loudoun có thu nhập bình quân hộ cao nhất trong các quận của Hoa Kỳ với mức 107.207 USD, vượt qua quận Fairfax, Virginia (với mức 105.241 USD).

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính
 U.S. Route 15
 U.S. Route 50
 State Route 7
 State Route 28
 State Route 267 (Dulles Greenway)
 Loudoun County Parkway

Quận giáp ranh
Quận Fairfax (đông)
Quận Prince William (đông nam)
Quận Fauquier (nam)
Quận Jefferson, West Virginia (tây)
Quận Clarke (tây)
Quận Washington, Maryland (tây bắc, qua sông Potomac)
Quận Frederick, Maryland (bắc, qua sông Potomac)
Quận Montgomery, Maryland (đông, qua sông Potomac)

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 169.599 người, 59.900 hộ gia đình, và 45.044 gia đình sống trong quận này. Mật độ dân số là 326 người trên một dặm vuông (126/km ²). Có 62.160 đơn vị nhà ở mật độ trung bình là 120 trên một dặm vuông (46/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận bao gồm 82,79% người da trắng, 6,89% da đen hay Mỹ gốc Phi, 5,35% ở châu Á, 0,21% người Mỹ bản xứ, 0,06% các đảo Thái Bình Dương, 2,26% từ các chủng tộc khác, và 2,44% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 5,95% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 15,0% là gốc Đức, gốc Ailen chiếm 11,8%, 10,9% gốc Anh, 9,0% và 6,6% lần lượt là người Mỹ gốc Ý theo điều tra dân số năm 2000.

Theo Khảo sát Cộng đồng Mỹ năm 2006 72,0% dân số khảo sát của quận Loudoun là dân da trắng; 7,6% dân số là người Mỹ gốc Phi. 0,1% là người bản thổ Mỹ; người châu Á là 13,1%. 4,9% dân số là của một số chủng tộc khác và 2,3% số người được báo cáo là của hai hoặc nhiều chủng tộc. châu Mỹ La Tinh của một chủng tộc nào được 9,7% dân số. 21,0% dân số được sinh ra nước ngoài, tăng từ 11,27% năm 2000 và 5,67% vào năm 1990.

Như năm 2000 có 59.900 hộ, trong đó 43,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 64,30% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,80% có nữ hộ và không có chồng, và 24,80% là không gia đình. 18,40% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 3,70% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,82 và cỡ gia đình trung bình là 3.24.

Trong quận, cơ cấu độ tuổi dân cư đã được trải ra với 29,80% dưới độ tuổi 18, 5,70% 18-24, 38,90% 25-44, 20,00% từ 45 đến 64, và 5,60% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 34 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 97,80 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 95,50 nam giới.

Tham khảo

Quận của Virginia
Vùng đô thị Washington
Quận của Bắc Virginia

Quận của Virginia trên sông Potomac


title: Stethispa conicicollis

text:
Stethispa conicicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Stethispa


title: Melk (huyện)

text:
Bezirk Melk là một huyện của bang của Hạ Áo ở Áo.

Các đô thị
Các khu ngoại vi, làng và các đơn vị khác của một đô thị được hiển thị bằngchữ nhỏ.
 Artstetten-Pöbring
 Aichau, Artstetten, Dölla, Fritzelsdorf, Hart, Hasling, Lohsdorf, Nussendorf, Oberndorf, Payerstetten, Pleißing, Pöbring, Schwarzau, Trennegg, Unterbierbaum
 Bergland
 Bergland, Gumprechtsberg, Holzing, Landfriedstetten, Plaika, Ratzenberg, Ratzenberg, Wohlfahrtsbrunn
 Bischofstetten
 Bischofstetten, Buchgraben, Christenberg, Dörfl, Großa, Grünwies, Haag, Haberg, Hanau, Hintergrub, Mitterschildbach, Neubing, Niederbauern, Oberschildbach, Oberweg, Rametzhofen, Sierning, Strohdorf, Tonach, Unterschildbach, Unterweg, Winkelsdorf, Zauching
 Blindenmarkt
 Atzelsdorf, Blindenmarkt, Kottingburgstall, Weitgraben
 Dorfstetten
 Forstamt, Wimbergeramt
 Dunkelsteinerwald
 Aichberg, Besenbuch, Bichl, Bittersbach, Dürnbach, Eckartsberg, Gansbach, Gerolding, Häusling, Heitzing, Hessendorf, Himberg, Hohenwarth, Kicking, Kochholz, Krapfenberg, Lanzing, Lerchfeld, Lottersberg, Maierhöfen, Mauer bei Melk, Neu-Gerolding, Neuhofen, Nölling, Nonnenhöfen, Oed, Ohnreith, Pfaffing bei Mauer, Pinnenhöfen, Schwaigbichl, Thal, Umbach, Ursprung
 Emmersdorf an der Donau
 Emmersdorf an der Donau, Fahnsdorf, Goßam, Grimsing, Hain, Hofamt, Luberegg, Mödelsdorf, Pömling, Rantenberg, Reith, Schallemmersdorf, St. Georgen
 Erlauf
 Erlauf, Harlanden, Knocking, Maierhofen, Niederndorf, Ofling, Steinwand, Wolfring
 Golling an der Erlauf
 Golling, Hinterleiten, Neuda, Sittenberg
 Hofamt Priel
 Hofamt Priel, Rottenberg, Rottenhof, Weins, Ysperdorf
 Hürm
 Arnersdorf, Atzing, Diendorf, Grub, Hainberg, Harmersdorf, Hösing, Hürm, Inning, Kronaberg, Löbersdorf, Maxenbach, Mitterradl, Murschratten, Neustift bei Sooß, Oberhaag, Oberradl, Ober-Siegendorf, Ober-Thurnhofen, Pöttendorf, Scharagraben, Schlatzendorf, Seeben, Sooß, Unterhaag, Unter-Siegendorf, Unter-Thurnhofen
 Kilb
 Braunöd, Bühren, Dörfl, Dornhof, Feld, Fleischessen, Fohra, Fohrafeld, Freyen, Gartling, Glosbach, Graben, Graben bei Haag, Grub bei Kilb, Guglberg, Hauersdorf, Haxenöd, Heinrichsberg, Hohenbrand, Hummelbach, Kettenreith, Kilb, Kohlenberg, Laach, Maierhöfen, Mallau, Niederhofen, Oberneuberg, Panschach, Petersberg, Rametzberg, Ranzenbach, Ruttersdorf, Schlögelsbach, Schützen, Taubenwang, Teufelsdorf, Umbach, Unterneuberg, Unterschmidbach, Volkersdorf, Waasen bei Kilb, Wiesenöd, Wötzling
 Kirnberg an der Mank
 Artlehen, Außerreith, Furth, Innerreith, Kimming, Kirnberg an der Mank, Kroisbach, Maierhöfen, Obergraben, Oed an der Mank, Pöllaberg, Ranitzhof, Sattlehen, Strohhof, Untergraben, Wolfsbach, Wolfsbach, Wolfsmath
 Klein-Pöchlarn
 Krummnußbaum
 Annastift, Diedersdorf, Holzern, Krummnußbaum, Neustift, Wallenbach
 Leiben
 Ebersdorf, Kaumberg, Lehen, Leiben, Losau, Mampasberg, Urfahr, Weinzierl, Weitenegg
 Loosdorf
 Albrechtsberg an der Pielach, Loosdorf, Neubach, Rohr, Sitzenthal
 Mank
 Aichen, Altenhofen, Anzenbach, Bodendorf, Busendorf, Dorna, Fohra, Fritzberg, Gries, Großaigen, Hagberg, Hörgstberg, Hörsdorf, Kälberhart, Kleinaigen, Kleinzell, Lehen, Loipersdorf, Loitsbach, Loitsdorf, Mank, Massendorf, Münichhofen, Nacht, Oberschmidbach, Pichlreit, Pölla, Poppendorf, Ritzenberg, Rührsdorf, Simonsberg, St. Frein, St. Haus, Strannersdorf, Wies, Wolkersdorf
 Marbach an der Donau
 Auratsberg, Friesenegg, Granz, Kracking, Krummnußbaum an der Donauuferbahn, Marbach an der Donau, Schaufel
 Maria Taferl
 Maria Taferl, Obererla, Oberthalheim, Reitern, Untererla, Unterthalheim, Unterthalheim, Wimm
 Melk
 Großpriel, Kollapriel, Melk, Pielach, Pielachberg, Pöverding, Rosenfeld, Schrattenbruck, Spielberg, Winden
 Münichreith-Laimbach
 Edelsreith, Eggathon, Gmaining, Kehrbach, Kollnitz, Laimbach am Ostrong, Mayerhofen, Münichreith, Pargatstetten, Rappoltenreith
 Neumarkt an der Ybbs
 Kemmelbach, Neumarkt an der Ybbs
 Nöchling
 Artneramt, Baumgartenberg, Freigericht, Gulling, Mitterndorf, Niederndorf, Niederndorf, Nöchling
 Persenbeug-Gottsdorf
 Gottsdorf, Hagsdorf, Loja, Metzling, Persenbeug
 Petzenkirchen
 Pöchlarn
 Am Rechen, Brunn an der Erlauf, Ornding, Pöchlarn, Rampersdorf, Röhrapoint, Wörth
 Pöggstall
 Annagschmais, Arndorf, Aschelberg, Bergern, Brennhof, Bruck am Ostrong, Dietsam, Gerersdorf, Gottsberg, Grub bei Aschelberg, Grub bei Neukirchen am Ostrong, Haag, Krempersbach, Krumling, Laas, Landstetten, Loibersdorf, Muckendorf, Mürfelndorf, Neukirchen am Ostrong, Oberbierbaum, Oberdörfl, Oberhohenau, Oed, Pöggstall, Pömmerstall, Prinzelndorf, Sading, Straßreith, Unterhohenau, Wachtberg, Weinling, Weißpyhra, Würnsdorf, Würnsdorf, Zöbring
 Raxendorf
 Afterbach, Braunegg, Eibetsberg, Feistritz, Klebing, Laufenegg, Lehsdorf, Mannersdorf, Moos, Neudorf, Neusiedl am Feldstein, Neusiedl bei Pfaffenhof, Ottenberg, Ottenberg, Pfaffenhof, Pölla, Raxendorf, Robans, Steinbach, Troibetsberg, Walkersdorf, Zehentegg, Zeining, Zogelsdorf
 Ruprechtshofen
 Baulanden, Brunnwiesen, Etzen, Fittenberg, Fohregg, Geretzbach, Graben, Grabenegg, Grub, Hofstetten, Hofstetten, Hohentann, Hub, Kagelsberg, Kalcha, Koth, Kronberg, Kühberg, Lasserthal, Lehen, Naspern, Ockert, Oed, Rainberg, Reisenhof, Riegers, Rottenhof, Ruprechtshofen, Schlatten, Simhof, Sinhof, Weghof, Wies, Zinsenhof, Zwerbach
 Sankt Leonhard am Forst
 Aichbach, Altenhofen, Apfaltersbach, Au, Brandstatt bei Au, Brandstatt bei Oed, Dangelsbach, Diesendorf, Eisguggen, Eselsteiggraben, Fachelberg, Gassen, Geigenberg, Grillenreith, Grimmegg, Großweichselbach, Grub bei Harbach, Haindorf, Harbach, Haslach, Hochstraß, Hohenreith, Hörgerstall, Hub an der Mank, Kerndl, Kleinweichselbach, Kühberg, Lachau, Lehenleiten, Lunzen, Neusiedl, Oed bei Haslach, Pöllendorf, Pühra, Reith bei Vornholz, Reith bei Weichselbach, Rinn, Ritzenberg, Ritzengrub, Sandeben, Schönbuch, Schweining, Seimetzbach, St. Leonhard am Forst, Steghof, Steinbach, Straß, Thal, Urbach, Vornholz, Wegscheid, Ziegelstadl
 Sankt Martin-Karlsbach
 Ennsbach, Hengstberg, Karlsbach, Neuhaus, St. Martin am Ybbsfelde
 Sankt Oswald
 Fünflingeramt, Loseneggeramt, St. Oswald, Stiegeramt, Urthaleramt
 Schollach
 Anzendorf, Groß-Schollach, Klein-Schollach, Merkendorf, Roggendorf, Schallaburg, Steinparz
 Schönbühel-Aggsbach
 Aggsbach-Dorf, Aggstein, Berging, Gschwendt, Hub, Schönbühel an der Donau, Siedelgraben, Wolfstein
 Texingtal
 Altendorf, Bach, Fischbach, Großmaierhof, Haberleiten, Hinterberg, Hinterholz, Hinterleiten, Kleinmaierhof, Mühlgraben, Panholz, Plankenstein, Reinöd, Rosenbichl, Schwaighof, Sonnleithen, St. Gotthard, Steingrub, Straß bei Texing, Texing, Walzberg, Weißenbach
 Weiten
 Eibetsberg, Eitental, Filsendorf, Jasenegg, Mollenburg, Mollendorf, Mörenz, Nasting, Rafles, Seiterndorf, Streitwiesen, Tottendorf, Weiten, Weiterndorf
 Ybbs an der Donau
 Donaudorf, Göttsbach, Sarling, Sarling, Säusenstein, Ybbs an der Donau
 Yspertal
 Haslau, Kapelleramt, Nächst Altenmarkt, Wimberg, Yspertal
 Zelking-Matzleinsdorf
 Anzenberg, Anzenberg, Arb, Bergern, Einsiedl, Freiningau, Gassen, Hofstetten, Maierhöfen, Mannersdorf, Matzleinsdorf, Zelking

Tham khảo

Huyện của Hạ Áo
Hạ Áo


title: Granodiorit

text:
Granodiorit (Gơ-ra-no-di-o-rit) là một loại đá mácma xâm nhập tương tự như granit, nhưng chứa plagioclase nhiều hơn orthoclas. Theo biểu đồ QAPF, nó thuộc nhóm đá mácma có kiến trúc hiển tinh với hơn 20% thạch anh theo thể tích và ít nhất 65% feldspar là plagioclase. Nó thường chứa nhiều mica biotit và hornblend, do đó nó có màu tối hơn đá granit. Mica có thể tồn tại ở dạng các tinh thể lục giác rõ ràng, và hornblende có thể tồn tại ở dạng các tinh thể kéo dài.

Đia chất

Tính trung bình, phần trên của vỏ lục địa có thành phần tương tự như granodiorit. Granodiorit là một loại đá mácma xâm nhập được hình thành khi khối mácma giàu silica xâm nhập lên và nguội lạnh tạp thành các batholith hay đá bên dưới bề mặt Trái Đất. Nó thường chỉ lộ trên bề mặt sau quá trình nâng lên và bị bào mòn. Loại đá phun trào có thành phần tương ứng với granodiorite là  dacit.

Tham khảo

Đá xâm nhập
Đá felsic
Đá trung tính


title: Tipula scriptella

text:
Tipula scriptella là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Coeranica isabella

text:
Coeranica isabella là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Lãnh thổ Thủ đô Úc, New South Wales, Queensland và Victoria.

Chú thích

Tham khảo

Coeranica


title: Ampedus chifengensis

text:
Ampedus chifengensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Pyrrhalta ningpoensis

text:
Pyrrhalta ningpoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Leptotarsus quadriniger

text:
Leptotarsus quadriniger là một loài ruồi trong họ Tipulidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Q
Động vật được mô tả năm 1949


title: Heriades bruneri

text:
Heriades bruneri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Titus mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1904


title: Quintanapalla

text:
Quintanapalla là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 116 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Batrachylodes gigas

text:
Batrachylodes gigas là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Parker, F. & Richards, S. 2004. Batrachylodes gigas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Batrachylodes
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Palanzano

text:
Palanzano là một đô thị ở tỉnh Parma ở vùng Emilia-Romagna, Italia, tọa lạc cách khoảng 90 km về phía tây của Bologna và khoảng 40 km về phía nam của Parma. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số1.331 và diện tích là 70,4 km².

Đô thị Palanzano bao gồmfrazioni (đơn vị trực thuộc, làng) Caneto, Isola, Lalatta, Nirone, Pratopiano, Ranzano, Ruzzano, Selvanizza, Trevignano, Vaestano, Vairo Inferiore, Valcieca, and Zibana.

Palanzano tiếp giáp các đô thị sau đây: Corniglio, Monchio delle Corti, Neviano degli Arduini, Ramiseto, Tizzano Val Parma, Vetto.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Parma


title: Agrypnus subtuberculatus

text:
Agrypnus subtuberculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Số vô tỉ

text:
Trong toán học, các số vô tỷ là tất cả các số thực không phải là số hữu tỷ, nghĩa là không thể biểu diễn dưới dạng tỉ số của hai số nguyên. Khi tỷ lệ độ dài của hai đoạn thẳng là một số vô tỉ, các đoạn thẳng này cũng được mô tả là không thể đo lường được, có nghĩa là chúng không chia sẻ "thước đo" chung, nghĩa là không có độ dài ("số đo") chung, dù là ngắn đến đâu, mà có thể được sử dụng để thể hiện độ dài của cả hai đoạn thẳng đã cho dưới dạng bội số nguyên của cùng một đoạn thẳng đơn vị chung.

Các ví dụ về số vô tỉ là tỷ lệ  của chu vi của vòng tròn với đường kính của nó, số Euler e, tỷ lệ vàng φ, và căn bậc hai của hai; trong thực tế, tất cả các căn bậc hai của số tự nhiên, trừ căn bậc hai của các số chính phương, đều là các số vô tỉ.

Có thể chỉ ra rằng các số vô tỉ, khi được biểu thị trong một hệ thống cơ số (ví dụ như số thập phân hoặc với bất kỳ cơ số tự nhiên nào khác), là các chuỗi không chấm dứt, cũng không lặp lại, nghĩa là không chứa một chuỗi các chữ số, mà có sự lặp lại ở phần đuôi của cách biểu diễn số. Ví dụ: biểu diễn thập phân của số  bắt đầu bằng 3.14159, nhưng không có số chữ số hữu hạn nào có thể đại diện chính xác cho số , và cũng không có sự lặp lại. Việc chứng minh cho thấy việc mở rộng thập phân của số hữu tỉ phải chấm dứt hoặc lặp lại khác với chứng minh rằng việc mở rộng thập phân chấm dứt hoặc lặp lại phải là một số hữu tỉ, và mặc dù sơ cấp và không dài, cả hai chứng minh đều không đơn giản. Các nhà toán học thường không coi việc thể hiện thập phân là "chấm dứt hoặc lặp lại" là định nghĩa của khái niệm số hữu tỉ.

Số vô tỉ cũng có thể được xử lý thông qua các liên phân số không kết thúc.

Như một hệ quả của chứng minh của Cantor rằng các số thực là không thể đếm được và các số hữu tỷ có thể đếm được, theo đó hầu như tất cả các số thực là các số vô tỉ.

Lịch sử

Hy Lạp cổ đại
Bằng chứng đầu tiên cho thấy về sự tồn tại của các số vô tỉ thường được quy cho một người theo trường phái Pythagore (cũng có thể là Hippasus của Metapontum), người có thể đã phát hiện ra chúng trong khi xác định các cạnh của ngôi sao năm cánh. Phương pháp Pythagore hiện tại đã tuyên bố rằng phải có một số đơn vị đủ nhỏ, không thể phân chia, có thể vừa khít với một trong những độ dài này cũng như các chiều dài khác. Tuy nhiên, Hippasus, vào thế kỷ thứ 5 TCN, đã có thể suy luận rằng trên thực tế không có đơn vị đo lường chung nào, và việc khẳng định sự tồn tại như vậy trên thực tế là một mâu thuẫn. Ông đã làm điều này bằng cách chứng minh rằng nếu cạnh huyền của tam giác vuông cân thực sự có tỷ lệ đo được khi so với cạnh góc vuông, thì một trong những độ dài được đo theo đơn vị đo đó phải là số lẻ và số chẵn, điều này là không thể. Lý luận của ông là như sau:

 Giả sử chúng ta có một tam giác vuông cân với các số nguyên cạnh a, b và c. Tỷ lệ của cạnh huyền với một chân được biểu thị bằng c:b.
 Giả sử a, b và c là các số hạng nhỏ nhất có thể (nghĩa là chúng không có ước số chung).
 Theo định lý Pythagoras: c2 = a2 + b2 = b2 + b2 = 2b2. (Vì tam giác là cân, nên a = b).
 Vì c2 = 2b2, c2 chia hết cho 2 và do đó chẵn.
 Vì c2 là chẵn nên c phải chẵn.
 Vì c là chẵn nên chia c cho 2 có thương là số nguyên. Đặt y là số nguyên này (c = 2y).
 Bình phương cả hai vế của c = 2y thu được c2 = (2y)2 hoặc c2 = 4y2.
 Thay 4y2 cho c2 theo phương trình thứ nhất (c2 = 2b2) cho kết quả 4y2 = 2b2.
 Chia cho 2 thu được 2y2 = b2.
 Vì y là một số nguyên và 2y2 = b2, b2 phải chia hết cho 2 và do đó là số chẵn.
 Vì b2 là chẵn nên b phải chẵn.
 Chúng ta vừa chỉ ra rằng cả b và c phải là số chẵn. Do đó chúng có ước số chung là 2. Tuy nhiên, điều này mâu thuẫn với giả định rằng chúng không có ước số chung. Mâu thuẫn này chứng minh rằng cả c và b không thể là số nguyên và do đó, có sự tồn tại của một số không thể biểu thị bằng tỷ lệ của hai số nguyên.

Các nhà toán học Hy Lạp đã gọi tỉ lệ này là các số không thể đo lường được, hoặc không thể diễn tả được. Tuy nhiên, Hippasus không được ca ngợi vì những nỗ lực của mình: theo một truyền thuyết, ông đã khám phá ra điều này khi đang ở ngoài biển và sau đó bị các nhà toán học cùng trường phái Pythagore của ông ném ra khỏi tàu vì đã tạo ra một yếu tố trong vũ trụ mà phản đối lại học thuyết, rằng tất cả các hiện tượng trong vũ trụ có thể được tối giản thành các số nguyên và tỉ lệ của chúng."  Một truyền thuyết nói rằng Hippasus chỉ đơn thuần là phải đi lưu vong vì chứng minh này. Dù hậu quả của Hippasus là gì, khám phá của ông đã đặt ra một vấn đề rất nghiêm trọng đối với toán học Pythagore, vì nó phá vỡ giả định rằng số lượng và hình học không thể tách rời – một nền tảng của lý thuyết này.

Việc phát hiện ra các tỉ lệ không thể tối giản/đo được cho thấy một vấn đề khác mà người Hy Lạp phải đối mặt: mối quan hệ của sự rời rạc với sự liên tục. Điều này đã được Zeno of Elea đưa ra ánh sáng, người đã đặt câu hỏi về quan niệm rằng số lượng là rời rạc và bao gồm một số lượng đơn vị hữu hạn có kích thước nhất định. Các quan niệm của Hy Lạp trong quá khứ cho rằng chúng nhất thiết phải có, vì toàn bộ các số đại diện cho các đối tượng rời rạc và tỉ lệ tương xứng biểu thị mối quan hệ giữa hai bộ sưu tập các đối tượng rời rạc, nhưng Zeno thấy rằng "trong thực tế số lượng không phải là tổng/tập hợp của các đơn vị; Đây là lý do tại sao các tỉ lệ không thể giải quyết được [số lượng] xuất hiện. Số lượng, nói cách khác là liên tục." Điều này có nghĩa là, trái với quan niệm phổ biến về thời gian, không thể có một đơn vị không thể chia nhỏ nhất, mà chúng ta có thể dùng nó như đơn vị đo cho bất kỳ số lượng nào. Trong thực tế, các phân chia số lượng này nhất thiết phải là vô hạn. Ví dụ, hãy xem xét một đoạn thẳng: đoạn thẳng này có thể được chia làm đôi, một nửa chia thành một nửa nữa, một nửa mới chia này tiếp tục chia thành một nửa nữa, và như vậy. Quá trình này có thể tiếp tục đến vô tận, vì luôn có một nửa khác bị chia đôi. Càng nhiều lần đoạn thẳng được chia đôi, đơn vị đo càng gần bằng 0, nhưng nó không bao giờ đạt đến số 0 chính xác. Đây chỉ là những gì Zeno tìm cách chứng minh. Ông đã tìm cách chứng minh điều này bằng cách xây dựng bốn nghịch lý, điều này chứng minh những mâu thuẫn vốn có trong tư tưởng toán học thời đó. Mặc dù nghịch lý của Zeno đã chứng minh chính xác những thiếu sót của các quan niệm toán học khi đó, chúng không được coi là bằng chứng của sự thay thế. Trong suy nghĩ của người Hy Lạp, việc bác bỏ tính hợp lệ của một quan điểm không nhất thiết phải chứng minh tính hợp lệ của một quan điểm khác, và do đó phải tiến hành điều tra thêm.

Bước tiếp theo được Eudoxus của Cnidus thực hiện, người đã chính thức nêu ra một lý thuyết mới về tỷ lệ có tính đến số lượng tương xứng cũng như không thể so sánh được. Trung tâm của ý tưởng của ông là sự phân biệt giữa cường độ và số lượng. Một cường độ... không phải là một con số mà là viết tắt của các thực thể như đoạn thẳng, góc, diện tích, khối lượng và thời gian có thể thay đổi, như chúng ta sẽ nói, liên tục. Độ lớn trái ngược với các con số, nhảy từ giá trị này sang giá trị khác, chẳng hạn từ 4 đến 5." Các số được tạo thành từ một số đơn vị nhỏ nhất, không thể chia, trong khi cường độ có thể giảm vô hạn. Do không có giá trị định lượng nào được gán cho độ lớn, Eudoxus sau đó có thể tính cả hai tỷ lệ tương xứng và không thể đo được bằng cách xác định tỉ lệ theo độ lớn của nó và tỷ lệ là một đẳng thức giữa hai tỉ lệ. Bằng cách lấy các giá trị định lượng (số) ra khỏi phương trình, ông tránh được cái bẫy phải biểu thị một số vô ỉỷ dưới dạng số. Lý thuyết của Eoxoxus cho phép các nhà toán học Hy Lạp đạt được tiến bộ to lớn về hình học bằng cách cung cấp nền tảng logic cần thiết cho các tỷ lệ vô tỷ. Tính không tương thích này được giải quyết trong Tác phẩm Cơ bản của Euclid, Quyển X, Proposition 9.

Do sự phân biệt giữa số lượng và cường độ, hình học trở thành phương pháp duy nhất có thể biểu diễn được các tỉ lệ là số vô tỉ. Bởi vì các nền tảng số học trước đây vẫn chưa tương thích với khái niệm về số vô tỉ, trọng tâm của toán học Hy Lạp đã ngừng tập trung nghiên cứu các khái niệm về số như đại số và hầu như chỉ tập trung vào hình học. Trong thực tế, trong nhiều trường hợp, các khái niệm đại số đã được cải tổ thành các thuật ngữ hình học. Điều này có thể giải thích cho lý do tại sao chúng ta vẫn quan niệm x2 và x3 là x bình phương và x lập phương thay vì x mũ hai và x mũ ba. Cũng rất quan trọng đối với tác phẩm của Zeno với cường độ (số vô tỉ) không thể đo lường được là trọng tâm cơ bản trong lý luận suy diễn xuất phát từ sự tan vỡ nền tảng của toán học Hy Lạp trước đó. Việc nhận ra rằng một số quan niệm cơ bản trong lý thuyết hiện tại là mâu thuẫn với thực tế cần phải có một cuộc điều tra đầy đủ và kỹ lưỡng về các tiên đề và giả định làm nền tảng cho lý thuyết đó. Xuất phát từ sự cần thiết này, Eudoxus đã phát triển phương pháp cạn kiệt của mình, một loại chứng minh phản chứng mà "đã thành lập cách thức suy diễn trên cơ sở các tiên đề rõ ràng, cũng như khẳng định và củng cố cho cách thức chứng minh trước đó.  Phương pháp cạn kiệt này là bước đầu tiên trong việc tạo ra môn vi tích phân.

Theodorus của Cyrene chứng minh tính vô tỷ của khai căn của các số nguyên lên đến khai căn của các số nhỏ hơn 17, nhưng dừng lại ở đó có lẽ vì đại số ông sử dụng không thể được áp dụng cho căn bậc n của 17.

Chỉ đến khi mà Eudoxus phát triển một lý thuyết về tỷ lệ có tính đến các tỷ lệ là số vô tỉ cũng như tỉ lệ là số hữu tỉ, một nền tảng toán học mạnh mẽ của các số vô tỉ mới được tạo ra.

Biểu diễn thập phân
Có thể dùng biểu diễn thập phân (hay sự biểu diễn của một số trong hệ thập phân) của một số để định nghĩa số hữu tỉ và số vô tỉ.

Nếu như mọi số hữu tỉ đều có biểu diễn thập phân hoặc hữu hạn (số thập phân hữu hạn, ví dụ: ) hoặc vô hạn tuần hoàn (số thập phân vô hạn tuần hoàn, ví dụ: ) thì số vô tỉ có biểu diễn thập phân vô hạn nhưng không tuần hoàn (ví dụ: .)

Một số thực là số vô tỉ khi và chỉ khi biểu diễn liên phân số của nó là vô hạn.

Các ví dụ về cách chứng minh

Căn bậc hai của 2
 Giả sử rằng  là một số hữu tỉ. Tức là √2 có thể viết được dưới dạng a/b với a và b là 2 số nguyên dương nguyên tố cùng nhau (vì √2 >0)

  có thể được viết dưới dạng:  với a, b là hai số nguyên dương nguyên tố cùng nhau (vì √2 >0)

 Khi đó
Nên  chia hết cho  suy ra a chia hết cho b (vì a và b là 2 số nguyên dương)

 Suy ra  mâu thuẫn với giả thiết a và b là 2 số nguyên dương nguyên tố cùng nhau ở (1)

Vậy nên giả sử   là một số hữu tỉ là sai và ta có kết luận  là số vô tỉ.

Cách chứng minh trên có thể được tổng quát hóa để chứng tỏ rằng: "căn bậc hai của một số tự nhiên bất kì hoặc là một số nguyên hoặc là một số vô tỉ."

Các cách chứng minh khác
Để chứng minh: " là một số vô tỉ" người ta còn dùng phương pháp phản chứng theo cách khác, cách này ít nổi tiếng hơn cách ở trên.

 Giả sử rằng  là một số hữu tỉ. Điều này có nghĩa là tồn tại hai số nguyên dương m và n sao cho
 Biến đổi đẳng thức trên, ta có:
 Vì  > 1, nên từ (1) suy ra
 Từ (2) và (3) suy ra  là phân số rút gọn của phân số

Từ (4) suy ra,  không thể là phân số tối giản hay  không thể là số hữu tỉ - mâu thuẫn với giả thiết  là một số hữu tỉ. Vậy  phải là số vô tỉ.

Cách chứng minh trên tương tự với cách dùng phép dựng hình để chứng minh giả thuyết về số  - một loại phương pháp chứng minh được sử dụng bởi các nhà hình học Hy Lạp cổ đại. Xét một tam giác vuông cân mà độ dài tương ứng của các cạnh góc vuông và cạnh huyền là hai số nguyên dương n và m. Áp dụng Định lý Pytago, ta suy ra tỉ số  bằng . Mặt khác, bằng phương pháp dựng hình cổ điển com-pa và thước thẳng ta dựng được một tam giác vuông cân nhỏ hơn với độ dài của các cạnh góc vuông và cạnh huyền tương ứng bằng  và . Áp dụng Định lý Pytago cho tam giác thứ hai, ta suy ra tỉ số  cũng bằng . Như vậy, , điều này chứng tỏ phân số  không thể là phân số tối giản hay  không phải là số hữu tỉ mà phải là số vô tỉ.

Căn bậc hai của 10

Giả sử  là số hữu tỉ, tức là bằng , vậy:

 trong đó m, n là số nguyên

Tuy nhiên, trong hệ thập phân, bất kỳ số bình phương nào cũng có số chẵn số 0 ở cuối. (Chứng minh: Bất kỳ số nguyên n nào, trong hệ thập phân, đều có dạng: , trong đó a không kết thúc bằng số 0. Vậy bất kỳ số bình phương  nào cũng có dạng: .)

Như vậy, trong đẳng thức ở trên, vế trái có số chẵn số 0 ở cuối, nhưng vế phải lại có số lẻ số 0 ở cuối. Vậy giả thiết  là số hữu tỉ phải sai.

Căn bậc ba của 2

Giả sử A =  là một số hữu tỉ.Có nghĩa là tồn tại m,n là số nguyên sao cho . Suy ra A là nghiệm hữu tỉ của phương trình:

;

Suy ra m là ước của 2, n là ước của 1. Tuy nhiên không có m nào là ước của 2 mà lũy thừa 3 bằng 2. Vậy A là vô tỉ.

Căn bậc n của tất cả các số nguyên tố

Dùng cùng phương pháp này, ta có thể chứng minh rằng căn bậc n của bất kỳ số nguyên nào cũng phải hoặc là số nguyên hoặc là số vô tỉ.

Lấy số nguyên bất kỳ r.

 Ví dụ, r = 2.

Trong hệ nhị phân,

Vậy, như ở trên, nếu  =  thì, trong hệ nhị phân:

 trong đó m, n là số nguyên

Trường hợp n = 1 không thể xảy ra, vì ta biết  không phải là số nguyên.

Lập luận như trên, vế trái có số chẵn số 0 (trong hệ nhị phân) ở cuối, nhưng vế phải lại có số lẻ số 0 ở cuối. Vậy giả thiết  là số hữu tỉ phải sai.

 Với số nguyên r bất kỳ, cũng chứng minh như trên trong hệ r - phân:

 trong đó m, n là số nguyên

Nếu n = 1 thì , vậy  là số nguyên.

Còn nếu n ≠ 1 thì, như trên, một số bình phương trong hệ r - phân phải có số chẵn số 0 (trong hệ r - phân) ở cuối. Do đó trong đẳng thức này vế trái có số chẵn số 0 ở cuối nhưng vế phải lại có số lẻ số 0 ở cuối. Vậy  không thể là số hữu tỉ.

Tỉ lệ vàng

Điểm I chia đoạn thẳng AB theo tỉ lệ vàng nếu A, I, B thẳng hàng và

 với Ai > IB

Tỉ số vàng là một số vô tỉ. Thật vậy, giả sử tỉ số này là một số hữu tỉ, thì nó có dạng phân số tối giản là , với x là chiều dài của cả đoạn và a là chiều dài của phần lớn. Suy ra, chiều dài của phần nhỏ là x − a. Và ta có:

Điều này có nghĩa là phân số tối giản  được rút gọn thành  - một sự vô lý. Sự vô lý này chứng tỏ việc thừa nhận tỉ số φ là số hữu tỉ là sai. Vậy φ là một số vô tỉ.

Lôgarít
Có lẽ, các số vô tỉ dễ nhận ra nhất là các lôgarít. Dưới đây ta sử dụng phương pháp phản chứng để chứng minh rằng log23 là một số vô tỉ:
 Giả sử log23 là một số hữu tỉ. Khi đó tồn tại hai số nguyên dương m và n thỏa mãn: log23 =
 Từ (1) suy ra 2m/n = 3.
 Nâng hai vế của (2) lên lũy thừa bậc n, ta có: 2m = 3n.
 Mặt khác, 2m - lũy thừa cơ số 2 với số mũ nguyên dương luôn lớn hơn 0 và chẵn (vì là tích với ít nhất một thừa số 2), còn 3n - lũy thừa cơ số 3 với số mũ nguyên dương luôn lớn hơn 0 và lẻ (vì là tích của các thừa số lẻ), nên 2m ≠ 3n.
 Từ (3) và (4) suy ra mâu thuẫn, chứng tỏ điều giả sử ban đầu: "log23 là một số hữu tỉ" là sai.

Tương tự, bạn có thể chứng minh cho trường hợp: log102.

Chứng minh e là số vô-tỉ
Xem chứng minh ở bài số e.

Số vô tỉ siêu việt và vô tỉ đại số
Một số vô tỉ hoặc là số siêu việt hoặc là số đại số (hay Không-đa thức với các hệ số nguyên), trong đó hầu hết các số vô tỉ đều là số siêu việt và số siêu việt là số vô tỉ. Ví dụ: ,  là các số vô tỉ đại số; còn e và π là các số vô tỉ siêu việt.</font>

Có thể tạo ra các số vô tỉ đại số, bằng cách xét các phương trình đa thức:

Trong đó, các hệ số  là số nguyên và

Giả sử rằng có ít nhất một số thực x sao cho  (ví dụ, với n lẻ ta luôn tìm được một số x như vậy) thì x là số vô tỉ khi phương trình đa thức trên không có nghiệm hữu tỉ. Nếu đa thức p có nghiệm hữu tỉ thì các nghiệm đó có dạng , trong đó: r là ước của  và s là ước của . Vì thế bằng cách thử trực tiếp các giá trị  trên bạn có thể biết chúng có phải là nghiệm của p không. Nếu tất cả các giá trị đó đều không là nghiệm của p thì x phải là số vô tỉ.
Ví dụ, bằng cách trên bạn có thể chỉ ra rằng  là một số vô tỉ đại số. Thật vậy, ta có  do đó , phương trình thứ hai là một phương trình đa thức không có nghiệm hữu tỉ, vì các giá trị  đều không phải là nghiệm của nó.

Để tạo ra các số vô tỉ siêu việt, bạn không thể dùng cách kết hợp các số đại số với nhau, vì các số đại số lập thành một trường, hơn nữa, là một trường đóng. Nhưng bạn có thể dùng cách kết hợp các số siêu việt với các số đại số. Ví dụ: , , và  là các số vô tỉ (cũng là các số siêu việt).

Câu hỏi chưa có lời giải
Các số  và  là số vô tỉ hay không phải là số vô tỉ? Thực tế, chưa ai tìm ra được một cặp số nguyên khác 0 m và n để khẳng định rằng  hoặc là số vô tỉ hoặc không phải là số vô tỉ.

Cũng chưa ai khẳng định được các số: , , , hằng số Catalan và hằng số Euler-Mascheroni γ có phải là số vô tỉ hay không.

Mặt khác, theo Công thức Euler thì eiπ + 1 = 0 nên eiπ = -1 lại là một số nguyên, tức là số hữu tỉ

Tập hợp số vô tỉ
Tập hợp số vô tỉ là tập hợp không đếm được (trong khi tập hợp số hữu tỉ là tập hợp đếm được và tập hơp số thực là tập hợp cả số vô tỉ và hữu tỉ.. Tập hợp số vô tỉ đại số, hay tập hợp số vô tỉ không siêu việt, là tập hợp đếm được. Tập hợp số vô tỉ dùng giá trị tuyệt đối làm độ đo khoảng cách là một không gian Metric không đầy đủ. Tuy nhiên, không gian Metric này đồng phôi với không gian Metric đầy đủ của tất cả các dãy số nguyên dương; với ánh xạ đồng phôi cho bởi liên phân số mở rộng. Điều đó được chứng minh bằng định lý Baire cho không gian các số vô tỉ. Trong khi, tập hợp các số thực với tính
tô-pô thông thường là liên thông, thì không gian Barie, cùng với tính tô-pô như các số thực, được gọi là tô-pô thứ tự, lại hoàn toàn rời rạc: không có một ánh xạ nào đi từ số vô tỉ này đến độ dài của một số vô tỉ khác.
Tập hợp số vô tỉ: Kí hiệu là

Các tập hợp số

: Tập hợp số tự nhiên
: Tập hợp số nguyên
: Tập hợp số hữu tỉ
: Tập hợp số vô tỉ
: Tập hợp số thực

Xem thêm
 số e
 Số hữu tỉ
 Số nguyên
 Số nguyên tố
 Số tự nhiên
 Số đại số
 Số siêu việt
 Số thực
 Số phức
 Số siêu phức

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Eric W. Weisstein, Irrational Number tại MathWorld.
 Square root of 2 is irrational

Số học


title: Khambhat

text:
Khambhat là một thành phố và khu đô thị của quận Anand thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Địa lý
Khambhat có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 8 mét (26 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khambhat có dân số 80.439 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Khambhat có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Khambhat, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Động đất Sumatra tháng 9 năm 2007

text:
Các trận động đất tháng 9 năm 2007 ở Sumatra là một loạt các trận động đất xảy ra tại Rãnh Java ngoài khơi của Sumatra, Indonesia. Người dân tại khu vực này đã được thông báo về nguy cơ sóng thần trong khu vực này.

Trận động đất thứ nhất có cường độ 8,4 Mw  theo thang độ lớn mô men xảy ra vào ngày 12 tháng 9 năm 2007.  Tâm chấn khoảng 30 km dưới lòng đất, 105 km về phía Tây Nam của bờ biển Sumatra, Indonesia, cách Jakarta khoảng 600 km. Tiếp sau trận địa chấn này là nhiều trận địa chấn khác cho từ 5-6 độ cùng thang như trên, ở phía Tây Sumatra.
Trận động đất lớn thứ hai, có cường độ 7,8  Mw, occured at 23:49:01 UTC ở Vùng Kepulauan Mentawai, vị trí: 2.526S 100.963E—some 188 km (117 miles) Nam Đông Nam (159 độ) của Padang, Sumatra, Indonesia—tại độ sâu 10 km. Các phao thủy triều  đã được đặt ở Ấn Độ Dương và các dụng cụ địa chấn khác đã khiến cho các nhà khoa học phát đi thông báo nguy cơ sóng thần.

Thậm chí gần đây, đến thời điểm 03:51 UTC, có thêm các địa chấn có cường độ 5,0  Mw  và lớn hơn tiếp tục gây chấn động khu vực.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 bài trên báo Thanh Niên
 US Earthquake Center tracking report
 Tsunami Information Statement #1 , NOAA/NWS/West Coast and Alaska Tsunami Warning Center
 Tsunami bulletin number 003, Pacific Tsunami Warning Center/NOAA/NWS
 Powerful earthquake hits Indonesia, The Daily Telegraph
 Indonesia earthquake kills one, The Guardian
 Quake Triggers Tsunami in Indonesia  , Associated Press
 Indonesia calls off tsunami warning , Channel NewsAsia (CNA)
 Tsunami alert issued after Indonesia quake: US centre , CNA
 Singapore buildings sway after strong quake hits Indonesia , CNA

Động đất năm 2007
Động đất tại Indonesia
Indonesia năm 2007


title: Pseudopanurgus horizontalis

text:
Pseudopanurgus horizontalis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Swenk & Cockerell mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1907


title: Sân bay Piešťany

text:
Sân bay Piešťany  là một sân bay ở thị xã Piešťany, Slovakia.

Các hãng hàng không và tuyến bay
Tại thời điểm năm 2008, không có chuyến bay thường lệ, chỉ có các chuyến bay thuê bao ở sân bay này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Site about Piešťany Airport

Sân bay Slovakia


title: Lipotriches arnoldi

text:
Lipotriches arnoldi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1930


title: Tòng giá hoàn kinh

text:
Tụng giá hoàn kinh sư (còn được gọi là Tòng giá hoàn kinh, giá hoàn kinh sư, Tụng giá hoàn kinh sư, có nghĩa là Phò giá về kinh) là một bài thơ do Trần Quang Khải (1241-1294) viết sau khi quân dân nhà Trần chiến thắng quân Nguyên lần thứ hai. Bài thơ này được viết theo thể thơ Ngũ Ngôn Tứ Tuyệt, nói về cảm xúc một vị tướng trên đường theo xa giá vua Trần Nhân Tông và Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông trở về kinh đô. Đồng thời ca ngợi đội quân nhà Trần trong việc bảo vệ non sông đất nước. Hiện còn hai bản lưu truyền, một của Trần Trọng Kim, một của Ngô Tất Tố. Bài thơ hiện đang được đưa vào chương trình sách giáo khoa lớp 7, tập một.

Thời gian
Ngày 6 tháng 6 năm Ất Dậu (1285), sau khi đuổi quân Thoát Hoan, giải phóng kinh thành Thăng Long, Trần Quang Khải đưa hai vua Trần về lại kinh đô, theo phò giá và làm bài thơ này.

Văn bản
Nguyên văn chữ Hán
從 駕 還 京
奪 槊 章 陽 渡
擒 胡 鹹 子 關
太 平 宜 努 力
萬 古 此 江 山
Phiên âm Hán-Việt:
Tụng Giá Hoàn Kinh
Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình tu trí lực
Vạn cổ thử giang san
Bản dịch của Trần Trọng Kim:
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.
Bản dịch của Ngô Tất Tố:
Bến Chương cướp giáo giặc,
Ải Hàm bắt quân Hồ.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước vẫn muôn thuở.
Bản dịch của Trinh Đường:
Cướp giáo Chương Dương đó, Bắt thù Hàm Tử đây.
Thái bình nên gắng sức,Muôn thuở nước non này.Bản dịch của Ngô Văn Phú:Bến Chương Dương cướp giáoCửa Hàm Tử bắt thùĐời thái bình gắng gỏi,Đất nước mãi muôn thu. Chú thích
  "Việt Nam Sử Lược" Tập II, Trần Trọng Kim, Nhà xuất bản Đại Nam, Sài Gòn, 1964, tr.147
  "Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần''" Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Sài Gòn, 1960 tr.85-86

Liên kết ngoài

Trần Quang Khải
Bài thơ Việt Nam
Thơ chữ Hán


title: 6862 Virgiliomarcon

text:
6862 Virgiliomarcon là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2064.1624248 ngày (5.65 năm).

Nó được phát hiện ngày 11 tháng 4 năm 1991 ở Osservatorio San Vittore.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Dịch vụ vô tuyến gói tổng hợp

text:
Dịch vụ vô tuyến gói tổng hợp (tiếng Anh: General Packet Radio Service (GPRS)) là một dịch vụ dữ liệu di động dạng gói dành cho những người dùng Hệ thống thông tin di động toàn cầu (GSM) và điện thoại di động IS-136. Nó cung cấp dữ liệu ở tốc độ từ 56 đến 114 kbps.

GPRS có thể được dùng cho những dịch vụ như truy cập Giao thức Ứng dụng Không dây (WAP), Dịch vụ tin nhắn ngắn (SMS), Dịch vụ nhắn tin đa phương tiện (MMS), và với các dịch vụ liên lạc Internet như email và truy cập World Wide Web. Dữ liệu được truyền trên GPRS thường được tính theo từng megabyte đi qua, trong khi dữ liệu liên lạc thông qua chuyển mạch truyền thống được tính theo từng phút kết nối, bất kể người dùng có thực sự đang sử dụng dung lượng hay đang trong tình trạng chờ. GPRS là một dịch vụ chuyển mạch gói nỗ lực tối đa, trái với chuyển mạch, trong đó một mức Chất lượng dịch vụ (QoS) được bảo đảm trong suốt quá trình kết nối đối với người dùng cố định.

Các hệ thống di động 2G kết hợp với GPRS thường được gọi là "2.5G", có nghĩa là, một công nghệ trung gian giữa thế hệ điện thoại di động thứ hai (2G) và thứ ba (3G). Nó cung cấp tốc độ truyền tải dữ liệu vừa phải, bằng cách sử dụng các kênh Đa truy cập theo phân chia thời gian (TDMA) đang còn trống, ví dụ, hệ thống GSM. Trước đây đã có suy nghĩ sẽ mở rộng GPRS để bao trùm những tiêu chuẩn khác, nhưng thay vào đó những mạng đó hiện đang được chuyển đổi để sử dụng chuẩn GSM, do đó GSM là hình thức mạng duy nhất sử dụng GPRS. GPRS được tích hợp vào GSM Release 97 và những phiên bản phát hành mới hơn. Ban đầu nó được Viện Tiêu chuẩn Viễn thông châu Âu (ETSI) đặt tiêu chuẩn, nhưng nay là Dự án Đối tác Thế hệ thứ ba (3GPP).

Cơ bản
Thông thường, dữ liệu GPRS được tính theo kilobyte thông tin truyền nhận, trong khi kết nối dữ liệu theo dạng chuyển mạch được tính theo giây. Cách tính sau không phù hợp vì ngay cả khi không có dữ liệu truyền dẫn, những người dùng tiềm năng khác vẫn không thể tận dụng được băng thông.

Phương pháp đa truy cập dùng trong GSM kết hợp GPRS dựa trên song công chia theo tần số (FDD) và đa truy cập theo phân chia thời gian (TDMA). Trong suốt một phiên kết nối, người dùng được gán cho một cặp kênh tần số tải lên và tải xuống. Cái này sẽ phối hợp với ghép kênh thống kê theo miền thời gian, có nghĩa là liên lạc theo chế độ gói tin, điều này sẽ giúp cho vài người dùng có thể chia sẻ cùng một kênh tần số. Các gói này có độ dài cố định, tùy theo khoảng thời gian GSM. Tải xuống sử dụng định thời gói theo cơ chế tới trước làm trước (FIFO), trong khi tải lên sử dụng mô hình rất giống với reservation ALOHA. Điều này có nghĩa là slotted Aloha (S-ALOHA) được dùng để tham vấn chỗ trống trong bước tranh chấp, và sau đó dữ liệu thật sự được truyền bằng cách sử dụng TDMA động với định thời đến trước làm trước.

GPRS ban đầu hỗ trợ (theo lý thuyết) Giao thức Internet (IP), Giao thức điểm-điểm (PPP) và kết nối X.25. Cái cuối cùng đã được dùng cho các ứng dụng như thiết bị đầu cuối để thanh toán không giây, mặc dù nó đã bị bỏ ra khỏi tiêu chuẩn. X.25 vẫn có thể được hỗ trợ trên PPP, hay thậm chí IP, nhưng để làm điều này cần phải có một bộ định tuyến (router) để thực hiện việc kết hợp hoặc cơ chế thông tin được tích hợp vào thiết bị đầu cuối như UE(User Equipment). Trên thực tế, khi điện thoại di động có tích hợp trình duyệt được sử dụng, IPv4 đã được tận dụng. Trong chế độ này PPP thường không được nhà sản xuất điện thoại di động hỗ trợ, trong khi IPv6 còn chưa phổ biến. Nhưng nếu điện thoại di động được dùng làm modem kết nối với máy tính, PPP được dùng để gắn IP vào điện thoại. Điều này cho phép DHCP gán một địa chỉ IP và sau đó sử dụng IPv4 vì địa chỉ IP do thiết bị di động sử dụng thường là địa chỉ động.

 Loại A Có thể kết nối vào dịch vụ GPRS và dịch vụ GSM (thoại, SMS), cùng lúc cả hai. Những thiết bị như vậy đã có mặt trên thị trường.
 Loại B Có thể kết nối vào dịch vụ GPRS và dịch vụ GSM (thoại, SMS), nhưng chỉ dùng một trong hai dịch vụ vào một thời điểm. Trong khi dùng dịch vụ GSM, dịch vụ GPRS bị ngưng, GPRS sau đó sẽ tự động được tiếp tục sau khi dịch GSM kết thúc. Phần lớn thiết bị di động GPRS thuộc Loại B.
 Loại C Được kết nối với hoặc dịch vụ GPRS hoặc dịch vụ GSM (thoại, SMS). Phải được chuyển bằng tay giữa hai dịch vụ.

Một thiết bị Loại A đúng nghĩa có thể cần phải truyền tải trên hai tấn số khác nhau cùng một lúc, và do đó sẽ cần hai sóng vô tuyến. Để tránh yêu cầu quá tốn kém này, một thiết bị di động GPRS có thể hiện thực tính năng chế độ truyền tải kép (DTM). Một điện thoại tương thích DTM có thể dùng đồng thời thoại và dữ liệu dạng gói, cùng với sự hỗ trợ từ mạng để đảm bảo rằng không nhất thiết phải truyền tải trên hai tần số khác nhau cùng một lúc. Những điện thoại như vậy được xem là Loại A "giả", đôi khi còn được gọi là "loại A đơn giản".

GPRS là một công nghệ mới mà tốc độ của nó phụ thuộc trực tiếp vào số khoảng thời gian TDMA được cung cấp, nó sẽ nhỏ dần tùy vào (a) điện thoại đó hỗ trợ đến đâu và (b) khả năng tối đa của điện thoại di động, được gọi là GPRS Multislot Class.

Bảng mã

{| class="wikitable" align=center
!  Dạng mã
!  Tốc độ (kbit/s)
|-  align="center"
| CS-1
| 8,0
|-  align="center"
| CS-2
| 12,0
|-  align="center"
| CS-3
| 14,4
|-  align="center"
| CS-4
| 20,0
|}

Tốc độ truyền tải cũng phụ thuộc vào kênh mã hóa đang dùng. Bộ mã ít mạnh nhất, nhưng nhanh nhất (CS-4) được sử dụng gần một trạm truyền nhận cơ sở (BTS), trong khi bộ mã mạnh nhất (CS-1) được dùng khi trạm di động cách quá xa BTS.

Sử dụng CS-4 có thể đạt được tốc độ người dùng là 20,0 kbit/s trên một khoản thời gian. Tuy nhiên, sử dụng bộ mã này độ bao phủ di động chỉ bằng 25% bình thường. CS-1 có thể đạt được tốc độ người dùng chỉ 8,0 kbit/s trên một khoản thời gian, nhưng có 98% độ bao phủ thông thường. Thiết bị mạng mới hơn có thể tự động thay đổi tốc độ truyền dẫn tùy vào vị trí của điện thoại.

Giống như CSD, HSCSD cũng hình thành mạch và thường được tính theo phút. Đối với một ứng dụng như tải xuống, HSCSD có thể được ưa thích hơn, vì dữ liệu chuyển mạch thường được ưu tiên hơn là dữ liệu chuyển mạch gói trên mạng di động, và có chỉ có khoảng vài giây là không có dữ liệu nào được truyền tải.

{| class="wikitable" align=center
!  Công nghệ
!  Tải xuống (kbit/s)
!  Tải lên (kbit/s)
!  Cấu hình
|-  align="center"
| CSD
| 9,6
| 9,6
| 1+1
|-  align="center"
| HSCSD
| 28,8
| 14,4
| 2+1
|-  align="center"
| HSCSD
| 43,2
| 14,4
| 3+1
|-  align="center"
| GPRS
| 80,0
| 20,0 (Loại 8 & 10 và CS-4)
| 4+1
|-  align="center"
| GPRS
| 60,0
| 40,0 (Loại 10 và CS-4)
| 3+2
|-  align="center"
| EGPRS (EDGE)
| 236.8
| 59.2 (Loại 8, 10 và MCS-9)
| 4+1
|-  align="center"
| EGPRS (EDGE)
| 177.6
| 118.4 (Loại 10 và MCS-9)
| 3+2
|}

GPRS dựa theo gói. Khi TCP/IP được dùng, mỗi điện thoại có thể có một hoặc nhiều địa chỉ IP được thiết lập. GPRS sẽ lưu trữ và chuyển các gói IP đến điện thoại khi đổi điện thoại (khi bạn chuyển sang sử dụng điện thoại khác). Thời gian ngưng do nhiễu vô tuyến có thể được TCP diễn dịch thành mất mát gói tin, và gây ra tình trạng thắt cổ chai tạm thời đối với tốc độ truyền tải.

Dịch vụ và phần cứng

Dịch vụ dữ liệu GSM nâng cấp lên GPRS cung cấp:
 Dịch vụ nhắn tin đa phương tiện (MMS)
 Push to talk trên điện thoại PoC / PTT
 Nhắn tin nhanh và Presence -- Làng không dây
 Ứng dụng Internet dành cho Thiết bị thông minh thông qua Giao thức Ứng dụng Không dây (WAP)
 Dịch vụ Điểm-điểm (PTP): làm việc thông qua internet (giao thức IP)
 Dịch vụ tin nhắn ngắn (SMS)
 Khả năng tăng cường trong tương lai: dễ thêm các chứng năng mới, như có dung lượng cao hơn, nhiều người dùng hơn, các truy cập mới, các giao thức mới, các mạng vô tuyến mới.

Modem USB GPRS
Các modem USB GPRS sử dụng giao diện tương tự như thiết bị đầu cuối USB 2.0 về sau, định dạng dữ liệu V.42bis, và RFC 1144 và ăng-ten gắn ngoài. Modem có thể là dạng card mở rộng (gắn vào laptop) hoặc thiết bị USB gắn ngoài tương tự như chuột máy tính về hình dạng và kích thước.

GPRS có thể được dùng như sóng mang SMS. Nếu SMS trên GPRS được dùng, tốc độ truyền tải SMS có thể đạt đến 30 tin nhắn SMS một phút. Tốc độ nhanh hơn nhiều so với SMS thông thường trên GSM, khi đó tốc độ truyền tải SMS chỉ khoảng 6 đến 10 tin SMS một phút

Tính sẵn có
Ở nhiều khu vực, như Pháp, nhà điều hành điện thoại đã tính cước HPRS khá rẻ (so với truyền dữ liệu GSM trước đây, CSD và HSCSD). Một vài nhà cung cấp điện thoại di động đề nghị một mức giá cố định khi truy cập Internet, trong khi một số khác tính tiền dựa theo dữ liệu truyền nhận, thường tính tròn theo 100 kilobyte.

Trong thời hoàng kim của GPRS ở những nước phát triển, khoảng năm 2005, giá chuẩn thay đổi từ €0,24 mỗi megabyte đến hơn €20 mỗi megabyte. Ở những nước đang phát triển, giá cả chênh lệch nhiều, và thay đổi thường xuyên. Một số nhà cung cấp mạng cho truy cập miễn phí trong khi họ đã quyết định mức giá, như Togocel.tg ở Togo, Tây Phi, một số khá tính giá quá cao, như Tigo của Ghana tới một dollar Mỹ một megabyte hay Indonesia là $3 một megabyte. Mero Mobile của Nepal tính tiền người dùng tới lượng trần, sau đó miễn phí. Vào năm 2008, truy cập dữ liệu ở Canada vẫn khá mắc. Ví dụ, Fido tính $0.05 một kilobyte, hoặc $50 một megabyte.

Thẻ SIM trả trước cho phép khác du lịch mua truy cập Internet trong thời hạn ngắn.

Tốc độ tối đa của kết nối GPRS trong năm 2003 tương đương với kết nối modem trong mạng điện thoại tương tự có dây, khoảng 32 đến 40 kbit/s, tùy vào điện thoại sử dụng. Độ trễ là rất cao; một ping đi vòng mất khoảng 600 đến 700 ms và thường đạt đến 1s. GPRS nói chung có độ ưu tiên thấp hơn thoại, và do đó chất lượng kết nối cũng thay đổi lớn.

Để thiết lập một kết nối GPRS cho một modem không dây, người dùng phải xác định một APN, có thể là tên người dùng và mật khẩu, và rất hiếm, địa chỉ IP, tất cả đều do nhà cung cấp dịch vụ cung cấp.

Các thiết bị được cải tiến ngầm/RTT (như thông qua tính năng chế độ UL TBF mở rộng) hiện đã xuất hiện rộng rãi. Tương tự, sự nâng cấp các tính năng mạng đã có một vài nhà cung cấp. Với những sự cải tiến này thời gian đi vòng có thể giảm xuống, dẫn đến tăng đáng kể tốc độ truyền dẫn ở mức ứng dụng.

Xem thêm
 CDMA
 EDGE
 UMTS
 Mạng hạt nhân GPRS
 SNDCP
 Hệ thống con đa phương tiện IP
 HSDPA

Tham khảo

Liên kết ngoài
 3GPP AT command set for user equipment (UE)

 Free GPRS resources
 GSM World, the trade association for GSM and GPRS network operators .
 Palowireless GPRS resource center
 GPRS attach and PDP context activation sequence diagram

Dịch vụ dữ liệu di động
Giao thức liên kết
Tiêu chuẩn 3GPP