title: Kahramanmaraş

text:
Kahramanmaraş, hay đơn giản là Maraş, là một thành phố tự trị (büyük şehir) đồng thời cũng là một tỉnh (il) ở phía nam Thổ Nhĩ Kỳ, ở dãy núi Taurus, gần sông Seyhan. Kahramanmaraş là trung tâm thương mại khu vực với các ngành chế biến thực phẩm và dệt, ngành khai thác vàng. Thành phố này có một pháo đài thời Trung cổ xây trên nền móng của Hittite từ thế kỷ 12 trước Công nguyên. Vào thế kỷ 8 trước Công nguyên, người Assyria gọi đây là Markasi còn người La Mã gọi địa danh này là Germanicia Caesarea. Thành phố này bị người Ả Rập chiếm vào thế kỷ 7, người Thổ Nhĩ Kỳ Seljuk chiếm vào thế kỷ 12. Thành phố này thuộc lãnh thổ của đế quốc Ottoman vào thế kỷ 16.

Hành chính
Kể từ ngày 12 tháng 11 năm 2012, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua Luật số 6360 nâng tỉnh Kahramanmaraş thành cấp thành phố tự trị, giải thể thành phố tỉnh lỵ (merkez ilçesi) Kahramanmaraş và chia thành hai huyện Dulkadiroğlu và Onikişubat. Hiện tại, thành phố có 11 đơn vị hành chính cấp huyện.

 Afşin
 Andırın
 Çağlayancerit
 Dulkadiroğlu
 Ekinözü
 Elbistan
 Göksun
 Nurhak
 Onikişubat
 Pazarcık
 Türkoğlu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kahramanmaraş Weather Forecast Information
 Thành phố Kahramanmaraşl

Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Kahramanmaraş


title: Albstadt

text:
Albstadt () là một thành phố ở huyện Zollernalb ở bang Baden-Württemberg, thuộc nước Đức. Đô thị này có diện tích 134,41 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 46.417 người. Đô thị này toạ lạc ở dãy núi Swabian Alb, khoảng trung độ giữa Stuttgart và hồ Constance. Albstadt là thành phố lớn nhất huyện.
Các khu ngoại ô:
 Burgfelden
 Ebingen
 Laufen (Albstadt)
 Lautlingen (Albstadt)
 Margrethausen
 Onstmettingen
 Pfeffingen (Albstadt)
 Tailfingen (Albstadt)
 Truchtelfingen

Chú thích

Tham khảo


title: Nahara

text:
Nahara là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Colaspoides cognatella

text:
Colaspoides cognatella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Lipotaxia

text:
Lipotaxia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Lipotaxia irregularis
 Lipotaxia perpulverosa
 Lipotaxia rotundata
 Lipotaxia rubicunda
 Lipotaxia segmentata
 Lipotaxia subvestita

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosymbiini
Sterrhinae


title: Philbertia perinsignis

text:
Philbertia perinsignis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Philbertia


Sân bay quốc tế General Leobardo C. Ruiz , cũng gọi là
Sân bay quốc tế Zacatecas, là một sân bay ở Zacatecas, Zacatecas, México. Tên thông thường của nó là Sân bay La Calera do nó nằm ở gần đô thị Calera de Víctor Rosales nhưng thực tế sân bay này nằm ở đô thị Morelos.

Các hãng hàng không và tuyến bay

Nội địa
 Aeromar (Mexico City)
 Mexicana (León, Mexico City, Tijuana)

Quốc tế
 Delta Air Lines
 Delta Connection operated by ExpressJet Airlines (Los Angeles) [ngừng ngày 17 tháng 8 năm 2008]
 Mexicana (Chicago-O'Hare, Denver [theo mùa], Los Angeles, Oakland)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Airport Guide: General Leobardo C Ruiz Intl (ZCL/MMZC)
 World Aero Data: General Leobardo C Ruiz Intl (MMZC)
 FlightAware U.S. airport activity to/from: General Leobardo C Ruiz Int'l (MMZC)

G


title: Tôn giáo Đại Việt thời Lê sơ

text:
Thời Lê Sơ, nước Đại Việt chịu ảnh hưởng của Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo cùng tín ngưỡng dân gian, trong đó Nho giáo là đậm nét nhất, trở thành tư tưởng chủ đạo của chính quyền cai trị.

Thần linh
Thờ thần linh là tín ngưỡng từ lâu đời của người Việt. Ngay khi giành thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi đã quan tâm tới việc sai các quan đi tế lễ thần kỳ ở các núi, sông, miếu xã các nơi trong nước và các lăng tẩm các vua đời trước. Ông tuyên bố: "Ta là chúa tể của bách thần". Việc đẩy mạnh phong thần chính là muốn mượn uy danh thần linh để bảo vệ vương quyền và bảo vệ đất nước.

Năm 1437, Lê Thái Tông tiến hành gia phong cho các thần linh trong nước và tổ chức tế lễ long trọng. Sang thời Lê Nhân Tông, triều đình đã cho lập các đàn thờ Thành hoàng tại kinh thành Thăng Long, thờ thần Gió, thần Mây, thần Mưa, thần Sấm để bảo vệ kinh thành.

Nho giáo
Các vua Lê từ Lê Thái Tổ trở đi rất sùng đạo Nho, dùng đường lối này làm tư tưởng chính thống để cai trị quốc gia.

Để tỏ sự tôn sùng Nho học, năm 1435, Lê Thái Tông sai Thiếu bảo Lê Quốc Hưng chọn ngày làm lễ cúng Khổng Tử ở Văn Miếu. Khoa thi tiến sĩ năm Nhâm tuất (1442) được xem là mốc quan trọng xác lập vị trí độc tôn của Nho học ở Việt Nam

Sang thời Lê Thánh Tông, Nho giáo đạt tới đỉnh cao thịnh vượng. Dù vẫn để tâm tới Phật giáo và Đạo giáo nhưng tư tưởng chủ đạo của Lê Thánh Tông là Nho giáo. Lê Thánh Tông đưa Nho giáo lên vị trí hàng đầu trong đời sống văn hóa tinh thần của thời đại. Để làm đời sống tư tưởng với Nho giáo, ông đã tìm cách "làm sáng tỏ đạo thánh hiền" khiến muôn người tin theo.

Trong giáo dục và thi cử, Nho giáo chiếm nội dung chủ yếu. Để tôn vinh Nho học, Lê Thánh Tông cho dựng bia tiến sĩ, những người đỗ từ năm 1442 tại nhà Thái học.

Nho giáo thời Hậu Lê áp dụng theo kiểu nhà Tống, còn gọi là Tống Nho. Năm 1467, ông đặt ra chức Ngũ Kinh bác sĩ, tức là chọn người giỏi giao cho nhiệm vụ nghiên cứu chuyên sâu về Ngũ Kinh để giảng cho học trò, truyền bá Nho giáo trong xã hội. Bản thân Thánh Tông cũng có học vấn khá cao về Nho học, ông thường cùng các quan lại bàn về Nho giáo trong lúc rỗi rãi. Ông đề cao "tam cương": quân thần, phụ tử, phu phụ (vua tôi, cha con, vợ chồng) và chữ "hiếu", ít bàn về phạm trù "nhân nghĩa".

Phật giáo
Trong thời thuộc Minh, nhà Minh đã cho tuyên truyền đạo Phật khá nhiều vào Đại Việt nên lượng sư sãi trong xã hội rất đông. Năm 1429, Lê Thái Tổ ra lệnh cho các nhà sư, ai thông thạo kinh điển và đủ phẩm hạnh thì đến trình diện để thi kiểm tra cho tiếp tục để tu hành, ai không thi đỗ thì bắt hoàn tục. Bằng biện pháp này, nhà Lê đã hạn chế được người không có học, lợi dụng cửa Phật để hành nghề cúng bái.

Tuy ảnh hưởng đối với chính quyền cai trị của Phật giáo không còn lớn như thời Lý - Trần nhưng về đời sống tâm linh thì vua, quan vẫn hướng theo đạo Phật, tìm đến cửa chùa niệm cầu, mong được Phật độ trì. Vua Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông đã làm lễ Phật để cầu mưa. Các quan đại thần nhà Lê như Lê Văn Linh, Lê Ngân rất sùng đạo Phật. Đặc biệt, Lê Hiến Tông là ông vua khá chuộng đạo Phật và nghiên cứu khá sâu về đạo Phật. Tại khoa thi Đình năm 1502, ông đã ra đề thi về Phật giáo khiến những người dự thi đều bỡ ngỡ. Trong đề thi, ông đã ra hơn 100 câu hỏi rất cụ thể về các kiến thức Phật học. Đạo sĩ Lê Ích Mộc làm bài đối bàn về đạo Phật xuất sắc đã đỗ Trạng nguyên khoa này.

Trạng Lường Lương Thế Vinh, nhà toán học thời Lê sơ cũng là người am hiểu về Phật giáo. Ông đã viết cuốn sách có tính chất giáo khoa về Phật giáo là Thiền môn khoa giáo và viết lời tựa cho sách Nam tông tự pháp đồ của thiền sư Thường Chiếu thời nhà Lý. Có ý kiến trong giới nghiên cứu cho rằng vì là nhà Nho lại đi viết sách về Phật giáo nên Lương Thế Vinh không được thờ trong Văn Miếu.

Trong đời sống chính trị, Nho giáo ngự trị nhưng trong đời sống tín ngưỡng của nhân dân, Phật giáo vẫn đóng vai trò chủ đạo, cùng các tôn giáo tâm linh và tín ngưỡng dân gian. Do nhân dân xây cất thêm rất nhiều chùa nên năm 1461, Lê Thánh Tông ra lệnh cho các lộ, phủ không được tự tiện xây chùa nhằm hạn chế bớt ảnh hưởng của Phật giáo trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, sang thế kỷ XVI, Phật giáo ngày càng phát triển mạnh hơn, ngay cả trong cung đình nhà Hậu Lê.

Đạo giáo
Cũng như đạo Phật, dù bị triều đình hạn chế khá chặt chẽ nhưng Đạo giáo vẫn phát triển trong đời sống tư tưởng của nhân dân.

Cũng như với các tăng ni, Lê Thái Tổ đã làm sát hạch với các đạo sĩ năm 1429 để loại bỏ bớt những người không thực sự có kiến thức về Đạo giáo. Năm 1461, Lê Thánh Tông, đồng thời với lệnh cấm tự tiện xây chùa đã ra lệnh cấm tự tiện mở đạo quán. Dù các vua từ Thái Tổ đến Thánh Tông đề ra những biện pháp hạn chế hoạt động Đạo giáo nhưng trên thực tế ngay cả trong cung đình, Đạo giáo vẫn tồn tại và chi phối các nghi lễ cung đình.

Đạo giáo thời Lê sơ chủ yếu là Đạo giáo thần tiên và Đạo giáo phù thủy. Đạo giáo phù thủy kết hợp với tín ngưỡng dân gian, thâm nhập sâu vào đời sống tinh thần của nhân dân với nội dung niệm chú, đặt bùa yểm, trừ bỏ tà ma, chữa bệnh cứu người. Đạo giáo thần tiên hấp dẫn giới Nho sĩ bởi tinh thần siêu thoát, phiêu du và tạo cảm hứng sáng tác thơ văn.

Trong quá trình tồn tại và phát triển, Đạo giáo thường song hành với Phật giáo và thường mượn nghi lễ của Phật giáo để thâm nhập lòng người.

Sang đầu thế kỷ 16, thời các vua Lê từ Hiến Tông đến Chiêu Tông, Đạo giáo cùng Phật giáo ngày càng phát triển mạnh không chỉ trong dân gian mà ngay cả trong cung đình. Cuộc khởi nghĩa của Trần Cảo năm 1516 mang màu sắc Đạo giáo khá rõ: Trần Cảo mặc áo đen, tự xưng là Đế Thích giáng sinh, lôi cuốn được hàng vạn người tham gia.

Xem thêm
 Nhà Hậu Lê
 Phật giáo
 Nho giáo
 Đạo giáo
 Tôn giáo tín ngưỡng thời Mạc

Tham khảo
 Viện sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Văn hóa Việt Nam thời Lê sơ
L


title: Triepeolus argus

text:
Triepeolus argus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rightmyer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 2008


title: Đại Đồng, Sơn Tây

text:
Đại Đồng (tiếng Trung: 大同市) là một địa cấp thị tại tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số 3,11 triệu người. Thành phố được lập với tên là Bình Thành vào năm 200 trước Công nguyên vào thời nhà Hán.

Các đơn vị hành chính

Các quận nội thành
 Quận Bình Thành (平城区)
 Quận Vân Cương (云冈区)
 Quận Tân Vinh (新荣区)
 Quận Vân Châu (云州区)

Các huyện
 Huyện Dương Cao (阳高县)
 Huyện Thiên Trấn (天镇县)
 Huyện Quảng Linh (广灵县)
 Huyện Linh Khâu (灵丘县)
 Huyện Hồn Nguyên (浑源县)
 Huyện Tả Vân (左云县)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Sơn Tây


title: Moranbong (khu vực)

text:
Moranbong (; , Mẫu Đơn Phong khu vực) là một trong 19 đơn vị hành chính thuộc thủ đô Bình Nhưỡng của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Khu vực nằm ở phía bắc của Trung khu vực, và giáp với các khu vực Sosong và Taesong ở phía bắc, phía đông là sông Đại Đồng, và phía tây là sông Potong cùng Potonggang. Khu vực được đặt tên theo đồi Moran (Mẫu Đơn phong) nằm ở phía tây. Moranbong trở thành một "guyŏk" vào tháng 10 năm 1960 theo quyết định của Ủy ban Nhân dân Thành phố Bình Nhưỡng.

Tổng quan
Một phần lớn diện tích của khu vực là Công viên Moranbong, khu giải trí lớn nhất tại thành phố. Công viên gồm có nhiều nhiều di tích lịch sử quan trọng, bao gồm cả vết tích của các bức tường Thành Bình Nhưỡng và các công trình trang trí khác nhau . Trên địa bàn khu vực có sân vận động Kim Nhật Thành, được xây dựng từ thời kỳ Nhật Bản đô hộ và là nơi chủ tịch Kim Nhật Thành có bài phát biểu đầu tiên sau khi giải phóng Bình Nhưỡng. Khải Hoàn Môn Bình Nhưỡng, vòm lớn nhất thế giới, cũng nằm trên địa phận khu vực.

Giao thông
Hệ thống tàu điện ngầm Bình Nhưỡng chạy qua địa bàn khu vực và dừng tại các ga Tongil, Kaeson, Chonu, và Chonsung.

Moranbong được kết nối tới đảo Rungra và khu vực Taedonggang (bên bờ tả sông Đại Đồng) qua cầu Rungra.

Dân cư
Năm 2008, dân cư khu vực Moranbong là 143.404 người, gồm 68.129 nam và 75.275 nữ.

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Quận Bình Nhưỡng


title: Prunum albertoangelai

text:
Prunum albertoangelai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả
Vỏ của một vài mm có một kênh siphonal phát triển tốt thông qua đó nước được hút vào khoang palleale. Tại các cơ sở của siphon nằm ở các cơ quan khứu giác (osphradium), được thành lập bởi một loạt các thụ thể đối xứng mà mở rộng từ một trục trung tâm

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển Caribê ngoài khơi bờ biển Colombia

Chú thích

Tham khảo

Prunum


title: Bulbophyllum membranaceum

text:
Bulbophyllum membranaceum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài
B. membranaceum photo  at Orchids Online (Australia)

membranaceum]]

M


title: Maxilua

text:
Maxilua là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Chi Lan lọng

text:
Bulbophyllum hay chi Lan lọng, chi Lan củ là một chi lớn của họ Orchidaceae. Với hơn 1800 loài, đây cũng là một trong các chi lớn nhất của toàn bộ giới thực vật, chỉ xếp sau Senecio và Euphorbia. Chi này được viết tắt trong các tạp chí thương mại với tên tiếng Anh Bulb.

Mô tả
Chi này được mô tả lần đầu bởi Louis-Marie Aubert du Petit-Thouars (viết tắt Thouars) trong cuốn sách của ông "Histoire particulière des plantes orchidées recueillies sur les trois Iles Australes d’Afrique, de France, de Bourbon et de Madagascar", mô tả 17 loài Bulbophyllum. Hiện nay có hơn 2800 ghi chép (tên và đồng âm được chấp nhận) cho chi này. Có 120 phân chi đã được liệt kê. Một số trong số này đáng được nâng thành chi. Nhiều loài có đến 10 tên đồng âm. Tên khoa học lấy từ tiếng Latinh bulbus (giống bóng đèn) và từ Hy Lạp phyllon (lá), đề cập đến pseudobulb trên đỉnh mà lá mọc lên.

Trung tâm đa dạng của chi này là rừng núi Papua New Guinea (hơn 600 loài) dường như là quê hương của tiến hóa, dù chi này có mặt ở khắp xứ nhiệt đới và rộng khắp ở Úc, Đông Nam với hơn 200 loài ở Borneo, Ấn Độ, Madagascar (với 135 loài, một số loài bản địa), châu Phi và các vùng nhiệt đới ở Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Tình trạng bảo tồn
Một số loài Bulbophyllum thuộc nhóm loài bị đe dọa và được công nhận bởi IUCN:
 Bulbophyllum bifarium, dễ tổn thương
 Bulbophyllum filiforme, Cực kỳ nguy cấp
 Bulbophyllum gravidum, dễ bị tổn thương
 Bulbophyllum jaapii, dễ bị tổn thương
 Bulbophyllum kupense, Cực kỳ nguy cấp
 Bulbophyllum modicum, nguy cơ
 Bulbophyllum nigericum, dễ bị tổn thương
 Bulbophyllum pandanetorum, nguy cơ
 Bulbophyllum rubrolabellum, nguy cơ
 Bulbophyllum tokioi, nguy cơ

Ngoài ra, Bulbophyllum porphyrostachys là loài nằm trong sách đỏ IUCN với tình trạng gần bị đe dọa.

Hình ảnh

Xem thêm
 Phân loại họ Lan
 Danh sách các loài trong chi Bulbophyllum

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
 J.J. Vermeulen: Orchid Monographs Vol. 7 (1993), A taxonomic revision of Bulbophyllum, sections Adelopetalum, Lepanthanthe, Macrouris, Pelma, Peltopus, and Uncifera (Orchidaceae). iv + 324, 25 text-figs. + 116 full-page line drawings, 6 pp. colour plates. ISBN 90-71236-17-X
 Siegerist E.S.: - Bulbophyllums and their allies Timber Press, 2001, 77 colour photos, 296 pp ISBN 0-88192-506-3 - devoted solely to Bulbophyllums, it is an introductory guide for amateur and advanced orchid growers.

Liên kết ngoài

 Bulbophyllum page
 The Bulbophyllum - Checklist

Podochileae


title: Bàn về tự do

text:
Bàn về tự do (nguyên gốc tiếng Anh: On Liberty) là một trong những tác phẩm triết học nổi tiếng nhất của John Stuart Mill, một nhà triết học thực chứng người Anh. Được xuất bản năm 1859, tác phẩm áp dụng hệ thống đạo đức của chủ nghĩa vị lợi của Mill cho xã hội và nhà nước. Mill đề xuất các tiêu chuẩn (standards) cho mối quan hệ giữa thẩm quyền và tự do (authority and liberty). Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của tính cá nhân (individuality), mà ông coi là điều kiện tiên quyết cho những khoái lạc cao hơn - điều tốt đẹp cao nhất (summum bonum) của chủ nghĩa vị lợi. Hơn thế, Mill nhấn mạnh rằng các lý tưởng dân chủ có thể dẫn đến sự độc tài của đám đông (tyranny of the majority). Các tiêu chuẩn được đề xuất bởi cuốn sách bao gồm ba tự do căn bản của cá nhân, ba bác bỏ hợp lệ với sự can thiệp của chính quyền, và hai phương châm (maxim) về mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

Bàn về tự do đã gây tiếng vang rất lớn và nhận được nhiều sự ủng hộ. Một số người theo chủ nghĩa tự do đã chỉ trích cuốn sách do sự thiếu tiếp nối rõ ràng với Chủ nghĩa vị lợi và sự quá chung chung trong xác định phạm vi trong đó các cá nhân có thể chống lại những xâm phạm của chính phủ vào tự do hành động cá nhân của mình. Những ý tưởng được trình bày trong Bàn về tự do vẫn được coi là nền tảng quan trọng cho tư duy chính trị. Tác phẩm vẫn được in cho tới ngày nay.

Cuộc hôn nhân của Mill với Harriet Taylor Mill có ảnh hưởng rất lớn tới các khái niệm trong Bàn về tự do. Cuốn sách được xuất bản một thời gian ngắn sau khi bà qua đời.

Cuốn sách nền tảng của tư duy lý luận và tư tưởng phương Tây
Được John Stuart Mill viết năm 1859, Bàn về tự do đã đề cập đến một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm, đó là sự tự do cá nhân hay quyền của các cá nhân trong mối quan hệ của họ với cộng đồng và xã hội. Tuy tác giả không phải là triết gia đầu tiên trong lịch sử nêu lên ý tưởng về quyền tự do của con người nhưng ông là người đưa ra định nghĩa thuyết phục nhất cho quyền này.

Do vậy, Bàn về tự do mau chóng trở nên nổi tiếng ngay sau lần xuất bản đầu tiên. Và, trong suốt gần 150 năm qua, nó đã là "bài nhập môn", là cuốn sách gối đầu giường cho bất kỳ một người nào có quan tâm tới tư duy lý luận và tư tưởng phương Tây.

Tóm tắt nội dung
Qua cuốn sách này, J.S. Mill đã đưa ra quan điểm về tự do dân sự (hay tự do xã hội) là ranh giới giữa sự kiểm soát xã hội và tự do cá nhân: Chỉ có phần cư xử của một ai đó liên quan đến những người khác mới phải vâng theo xã hội, còn anh ta hoàn toàn tự do trong việc tác động lên riêng cá nhân mình.

Theo Mill, một nhánh quan trọng của tự do dân sự là tự do tư tưởng và tự do thảo luận. ông đưa ra tiên đề rằng không ai hoàn toàn đúng và mọi ý kiến, tư tưởng đều chỉ đúng một phần. Do đó, những ý kiến và tư tưởng này chỉ có thông qua con đường thảo luận tự do mới có thể đi tới hoàn thiện. Và sự phản bác phải được chào đón, thậm chí còn nồng nhiệt hơn những luận điểm tán thành. Tác giả viết: "Bất cứ ý kiến nào, nếu chứa đựng chút ít chân lý mà ý kiến chúng bỏ qua, cũng đều đáng quý, dù có bị pha trộn với bao nhiêu sai sót lầm lẫn đi chăng nữa" và "Trong tình trạng không hoàn hảo của trí tuệ con người thì sự đa dạng ý kiến là sự phục vụ lợi ích của chân lý".

Vì lẽ những con người khác nhau cần những điều kiện khác nhau cho sự phát triển tinh thần của họ, nên con người cần sự tự do cá nhân để phát huy hết tiềm năng của mình. Sự tự do cá nhân được giới hạn trong phạm vi những việc chỉ tác động lên quyền lợi của chính cá nhân anh ta, còn những hành vi vượt ngoài ranh giới ấy phải bị chính quyền quản lý bằng pháp luật, xã hội gây sức ép bằng công luận.

Quyền lực của xã hội đối với sự tự do cá nhân chỉ dừng ở mức hướng dẫn, thuyết phục và tỏ ý không tán thành, chứ tuyệt nhiên không được tác động trực tiếp tới cá nhân con người.

Vậy làm cách nào để phân biệt hành vi nào hoàn toàn nằm trong khu vực lợi ích cá nhân, hành vi nào có liên quan tới những thành viên khác của xã hội? Về vấn đề này, J.S. Mill viết: "Mặc dù xã hội không được tạo dựng trên cơ sở khế ước, và mặc dù sự sáng chế ra khế ước để từ đó suy ra các nghĩa vụ cũng chẳng đáp ững được mục đích tốt đẹp nào, nhưng bất cứ ai nhận được sự bảo trợ của xã hội cũng có bổn phận hoàn trả lợi ích trở lại, và bản thân sự kiện được sống trong xã hội cũng nói lên điều không thể thiếu được, rằng mỗi người phải bị ràng buộc tuân thủ theo một đường hướng cư xử đối với những người khác. Các cư xử ấy bao gồm, thứ nhất là, không làm hại đến quyền lợi của nhau; hay nói đúng hơn là những lợi ích nào đó vốn cần phải được coi là quyền dù là căn cứ vào những quy phạm pháp luật tường minh hay dựa trên sự hiểu biết ngầm; thứ hai là, mỗi người phải thực hiện bổn phận đóng góp (được xác định trên nguyên lý bình đẳng nào đó) lao động hay hy sinh để bảo vệ xã hội và các thành viên của nó khỏi bị xâm hại và quấy rối. Xã hội được biện minh cho việc ép buộc những điều kiện ấy bằng mọi giá đối với ai muốn từ chối không chịu thực hiện... Hành vi của một cá nhân có thể gây tổn thương cho những người khác hay thiếu cân nhắc đối với hạnh phúc của họ, những chưa đến mức vi phạm pháp quyền đầy đủ của họ. Khi đó người vi phạm bị trừng phạt đúng lẽ bởi dư luận, tuy không dùng đến luật pháp.".

Bản tiếng Việt
Bàn về tự do là một trong những tác phẩm đầu tiên trong Tủ sách tinh hoa tri thức nhân loại của Nhà xuất bản Tri thức. Bản tiếng Việt do dịch giả Nguyễn Văn Trọng dịch và chú giải, xuất bản lần đầu năm 2006.

Chú thích

Sách chính trị
Sách triết học
Chủ nghĩa tự do
Sách năm 1859


title: Volpara

text:
Volpara là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 60 km về phía nam của Milan và khoảng 30 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 128 người và diện tích là 3.9 km².

Volpara giáp các đô thị: Canevino, Golferenzo, Montecalvo Versiggia, Nibbiano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Bulbophyllum klossii

text:
Bulbophyllum klossii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

klossii]]

K


title: Sanfrè

text:
Sanfrè là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 35 km về phía nam của Torino và khoảng 45 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.602 người và diện tích là 15.4 km².

Đô thị Sanfrè có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Martini and Motta.

Sanfrè giáp các đô thị: Bra, Cavallermaggiore, Pocapaglia, Sommariva del Bosco và Sommariva Perno.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Roero
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Cơ Hà

text:
Một trong những vị vua có tên húy là Cơ Hà.

Chu Chiêu vương,vua thứ tư của nhà Chu,trị vì:995 TCN -977 TCN
Vệ Hà,vua thứ 23 của nước Vệ,trị vì:632 TCN - 631 TCN

Hai vị vua này cùng có một tên húy,có chung nguồn gốc là con cháu của Chu Văn vương Cơ Xương.Tính từ Chu Văn vương,Chu Chiêu vương thuộc thế hệ thứ 5,Vệ Hà thuộc thế hệ thứ 15.


title: Hiệp định Belovezha

text:
Hiệp định Belovezha (, , ) là hiệp ước được ký ngày 8 tháng 12 năm 1991 bởi Tổng thống Nga Boris Nikolayevich Yeltsin, Tổng thống Ukraina Leonid Makarovich Kravchuk và Chủ tịch Quốc hội Belarus Stanislav Shushkevich về việc giải thể Liên Xô và thành lập SNG (Cộng đồng các quốc gia độc lập). Hiệp ước được ký tại khu nghỉ dưỡng Viskuli trong Vườn quốc gia Belovezha, Belarus.

Lịch sử
Cơ sở pháp lý của thỏa thuận này là "Hiệp ước về việc thành lập Liên Xô" được ký năm 1922 và "Đồng minh dựa trên ý chí tự do cộng hòa" tại Điều 72 của Hiến pháp Xô viết năm 1977. Về nguyên tắc, có quyền tự do rút khỏi Liên Xô.

Vào ngày 10 tháng 12 năm 1991, Xô viết Tối cao Ukraina và Xô viết Tối cao Belarus đã phê chuẩn thỏa thuận này. Vào ngày 12, thỏa thuận đã được Xô viết Tối cao Nga chấp thuận.

Việc ký kết thỏa thuận này đã gây ra sự nhầm lẫn trong các nước cộng hòa tham gia ban đầu được lên kế hoạch ký Hiệp ước Liên minh mới. Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Tối cao Kazakhstan Nursultan Nazarbayev chỉ trích ban đầu của sự thoả thuận của các nhà lãnh đạo của ba nước: Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và nước cộng hòa Trung Á khác tham gia Cộng đồng các quốc độc lập thái độ tiêu cực. Tuy nhiên, năm nước cộng hòa phụ thuộc về kinh tế vào Nga, và cuối cùng tuyên bố gia nhập CIS vào ngày 13. Vào ngày 21, ngoài Georgia và ba quốc gia vùng Baltic (Estonia, Latvia, Litva), các nhà lãnh đạo của các nước cộng hòa Xô viết khác đã tập trung tại Almaty để gặp gỡ và ký thỏa thuận Almaty.

Mặc dù tổng thống Liên Xô Mikhail Sergeyevich Gorbachyov phản đối việc thành lập CIS, ông đã buộc phải từ chức tổng thống Liên Xô vào ngày 25 vì ông gần như mất hết quyền lực chính trị. Vào ngày 26, Liên Xô tối cao của Liên Xô đã quyết định tan rã Liên Xô, và Liên Xô chính thức kết thúc sự tồn tại của mình.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Liên Xô
Cộng đồng các Quốc gia Độc lập
Quan hệ Nga-Ukraina
Sự sụp đổ của Liên Xô


title: Evergestis

text:
Evergestis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài

Evergestis aegyptiacalis Caradja, 1916
Evergestis aenealis (Denis & Schiffermüller, 1775)
Evergestis africalis (Guenée, 1854)
Evergestis albifasciaria Chen & Wang, 2013
Evergestis albifuscalis (Hampson, 1900)
Evergestis alborivulalis (Eversmann, 1843)
Evergestis anartalis (Staudinger, 1892)
Evergestis angustalis (Barnes & McDunnough, 1918)
Evergestis anticlina Munroe, 1959
Evergestis antofagastalis Munroe, 1959
Evergestis arcuatalis (Hampson, 1900)
Evergestis aridalis Barnes & McDunnough, 1914
Evergestis atrapuncta Maes, 2011
Evergestis borregalis Munroe, 1974
Evergestis boursini Amsel, 1939
Evergestis brunnea Munroe, 1959
Evergestis caesialis (Herrich-Schäffer, [1849])
Evergestis comstocki Munroe, 1974
Evergestis consimilis Warren, 1892
Evergestis desertalis (Hübner, 1813)
Evergestis dilutalis (Herrich-Schäffer, 1848)
Evergestis dischematalis Munroe, 1995
Evergestis dognini Hampson, 1918
Evergestis dumerlei Leraut, 2003
Evergestis dusmeti Agenjo, 1955
Evergestis eurekalis Barnes & McDunnough, 1914
Evergestis exoticalis (Snellen, 1875)
Evergestis extimalis (Scopoli, 1763)
Evergestis forficalis (Linnaeus, 1758) – garden pebble
Evergestis frumentalis (Linnaeus, 1761)
Evergestis fulgura (Cerf, 1933)
Evergestis funalis (Grote, 1878)
Evergestis holophaealis (Hampson, 1913)
Evergestis hordealis Chrétien, 1915
Evergestis hyrcanalis Amsel, 1961
Evergestis infirmalis (Staudinger, 1870)
Evergestis inglorialis Hampson, 1918
Evergestis insiola (Dyar, 1925)
Evergestis isatidalis (Duponchel, 1833)
Evergestis junctalis Warren, 1892
Evergestis koepckei Munroe, 1959
Evergestis laristanalis Amsel, 1961
Evergestis lichenalis Hampson, 1900
Evergestis limbata (Linnaeus, 1767)
Evergestis lunulalis Barnes & McDunnough, 1914
Evergestis lupalis Zerny, 1928
Evergestis marionalis Leraut, 2003
Evergestis marocana (D. Lucas, 1956)
Evergestis merceti Agenjo, 1933
Evergestis mimounalis (Oberthür, 1922)
Evergestis montis Maes, 2011
Evergestis mundalis (Guenée, 1854)
Evergestis nolentis Heinrich, 1940
Evergestis nomadalis (Lederer, 1870)
Evergestis obliqualis (Grote, 1883)
Evergestis obscuralis (Hampson, 1912)
Evergestis osthelderi (Schawerda, 1932)
Evergestis pallidata (Hufnagel, 1767)
Evergestis palousalis Munroe, 1974
Evergestis pechi (Bethune-Baker, 1885)
Evergestis perobliqualis Hampson in Elwes, Hampson & Durrant, 1906
Evergestis placens (Walker, [1866])
Evergestis plumbofascialis (Ragonot, 1894)
Evergestis politalis (Denis & Schiffermüller, 1775)
Evergestis rimosalis (Guenée, 1854)
Evergestis russulatalis (Hampson, 1900)
Evergestis scopicalis Hampson, 1908
Evergestis segetalis (Herrich-Schäffer, 1851)
Evergestis serratalis (Staudinger, 1870)
Evergestis sexmaculosus Matsumura, 1925
Evergestis simulatilis (Grote, 1880)
Evergestis sophialis (Fabricius, 1787)
Evergestis spiniferalis (Staudinger, 1900)
Evergestis subfuscalis (Staudinger, 1870)
Evergestis subterminalis Barnes & McDunnough, 1914
Evergestis triangulalis Barnes & McDunnough, 1914
Evergestis umbrosalis (Fischer von Röslerstamm, 1842)
Evergestis unimacula (Grote & Robinson, 1867)
Evergestis vinctalis Barnes & McDunnough, 1914

Loài trước đây
Evergestis flavicinctalis Snellen, 1890
Evergestis terminalis (Mabille, 1880)

Phân loại không chắc chắn
Evergestis bilinealis

Chú thích

Tham khảo

 , 2011: New Crambidae from the Afrotropical region (Lepidoptera: Pyraloidea: Crambidae). Lambillionea 111 (3) Tome 1: 241-248.
 , 1998: The Scopariinae and Heliothelinae stat. rev. (Lepidoptera: Pyraloidea: Crambidae) of the Oriental Region- a revisional synopsis with descriptions of new species from the Philippines and Sumatra. Nachrichten des entomologischen Vereins Apollo 17 Suppl.: 475-528.
 , 2005: Revision of Evergestis anartalis (Staudinger, 1892) comb. rev. from Central Asia (Pyraloidea: Crambidae: Evergestinae). Nota Lepidopterologica 28 (1): 17-23. Full article:  .

Glaphyriinae


title: Baku

text:
Baku, đọc là Ba Cư (, , Ba-ki-ư), đôi khi cũng viết Baki hay Bakou, là thủ đô và thành phố lớn nhất của Azerbaijan, cũng như thành phố lớn nhất nằm bên bờ biển Caspi và vùng Kavkaz. Baku tọa lạc tại nơi có độ cao  dưới mực nước biển, khiến nó trở thành thủ đô thấp nhất thế giới và cũng là thành phố lớn nhất nằm dưới mực nước biển. Baku nằm bên bờ nam của bán đảo Absheron, dọc theo vịnh Baku. Năm 2009, dân số Baku được ước tính là hơn hai triệu người. Khoảng 25% dân số đất nước sống trong vùng đô thị Baku.

Baku được chia thành 7 quận hành chính (raion) và 48 thị trấn. Trong số này, có những thị trấn trên các đảo ở quần đảo Baku và thị xã Neft Daşları xây trên cọc ở biển Caspi,  so với Baku. Trung tâm phố cổ Baku với cung điện của Shirvanshah và tháp Maiden đã được đưa vào di sản thế giới UNESCO năm 2000. Theo xếp hạng Lonely Planet thị Baku thuộc nhóm 10 điểm đến hàng đầu về cuộc sống về đêm.

Thành phố là trung tâm khoa học, văn hóa và công nghiệp của Azerbaijan. Nhiều cơ quan quy mô của quốc gia nằm ở đây, bao gồm Công ty dầu khí quốc gia Azerbaijan, nằm trong nhóm 100 công ty hàng đầu thế giới. Hải cảng thương mại quốc tế Baku nằm trên các đảo của về phía đông quần đảo Baku và phía bắc bán đảo Absheron có thể xử lý 2 tấn hàng rời và hàng khô mỗi năm.

Bởi những cơn gió mạnh và thô ráp, thành phố có biệt danh "Thành phố của gió" (Küləklər şəhəri, kưlơklơ sơhơri).

Kinh tế
Ngành công nghiệp lớn nhất của Baku là dầu khí và xuất khẩu dầu khí có một đóng góp lớn để cân bằng cán cân thanh toán của Azerbaijan. Sự hiện diện của dầu khí tại khu vực đã được biết đến từ thế kỷ thứ 8. Trong thế kỷ thứ 10, lữ hành gia Ả Rập, Marudee, báo cáo rằng dầu cả hai màu trắng và đen được chiết xuất tự nhiên từ Baku. Vào thế kỷ 15, dầu dùng cho thắp đèn này được thu thập bằng cách đào tay từ các giếng bề mặt. Khai thác thương mại bắt đầu vào năm 1872, và đầu thế kỷ 20, các mỏ dầu Baku là lớn nhất thế giới. Đến cuối thế kỷ 20 nhiều dầu khí trên bờ đã cạn kiệt, và việc khoan thăm dò đã mở rộng ra ngoài khơi biển. Đến cuối thế kỷ 19 công nhân lành nghề và chuyên gia đổ xô đến Baku. Đến năm 1900 thành phố có hơn 3.000 giếng dầu, trong đó 2.000 sản xuất dầu ở các cấp độ công nghiệp. Baku xếp hạng là một trong những trung tâm lớn nhất cho việc sản xuất các thiết bị ngành công nghiệp dầu mỏ trước khi chiến tranh thế giới thứ II. Trận Stalingrad Chiến tranh thế giới thứ II đã được diễn ra để xác định xem ai sẽ có quyền kiểm soát của các mỏ dầu Baku. Năm mươi năm trước khi trận chiến diễn ra, Baku sản xuất một nửa nguồn cung cấp dầu của thế giới: Azerbaijan và Hoa Kỳ là hai nước duy nhất đã được sản xuất phần lớn dầu của thế giới.

Hiện tại, nền kinh tế dầu Baku trải qua một sự hồi sinh với sự phát triển của mỏ dầu Azeri-Chirag-Guneshli lớn (nước nông Gunashli SOCAR, còn mỏ sâu hơn của một tập đoàn dẫn đầu là BP), phát triển mỏ khí Shah Deniz, việc mở rộng kho cảng Sangachal và xây dựng các đường ống BTC.

Sở Giao dịch Chứng khoán Baku là sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất Azerbaijan và lớn nhất trong khu vực Kavkaz tính theo giá trị vốn hóa thị trường. Một số lượng tương đối lớn của các công ty xuyên quốc gia đặt trụ sở chính tại Baku. Các ngân hàng quốc tế với chi nhánh tại Baku bao gồm HSBC, Société Générale và Crédit Suisse.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thủ đô của châu Á
Thành phố của Azerbaijan
Di sản thế giới tại Azerbaijan
Thủ đô châu Âu
Quận của Azerbaijan
Tỉnh Baku
Khu dân cư trên Con đường tơ lụa
Thành phố cảng biển Caspi


title: Adamphipyra

text:
Adamphipyra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Amphipyrinae


title: Rahart

text:
Rahart là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Amanda Righetti

text:
Amanda Righetti (sinh ngày 4 tháng 4 năm 1983) là một nữ diễn viên kiêm nhà sản xuất phim người Mỹ. Cô được biết đến với vai diễn trong các bộ phim như: The Mentalist, thứ Sáu ngày 13, The OC trong năm 2008, Trở lại ngôi nhà trên đồi quỷ ám (2007).... Righetti là người từng giành giải thưởng Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Quốc tế New York cho hạng mục Phim ngắn. Ngoài ra không chỉ nổi tiếng vì đã từng thủ vai trong bộ phim kinh dị ăn khách "Thứ 6 ngày 13", Amanda Righetti còn được biết đến như một người đẹp có sức cuốn hút ở Hollywood.

Sự nghiệp
Amanda Righetti sinh ra tại vùng St. George Utah của nước Mỹ, là con út trong một gia đình có tám người con, Amanda có sáu chị và một anh trai. Cô từng được học nhạc Jazz và múa ba lê. Sau Amanda Righetti đã quyết định chuyển đến sống ở Los Angeles để có được những bước tiến xa hơn trong sự nghiệp. Và sau những ngày đầu khó khăn vất vả, cô gái tóc vàng này cũng đã bước đầu thu được những thành công. Ban đầu là nhận được những vai diễn nhỏ vào cuối năm 2005, càng về sau tài năng của Amanda càng được ghi nhận và đã có khá nhiều lời mời đến với người đẹp có nụ cười hút hồn này. Đỉnh cao chính là tập phim "Thứ 6 ngày 13" ăn khách.

Tháng 4 năm 2006, Amanda kết hôn với đạo diễn Jordan Alan và dần bước sang lĩnh vực sản xuất phim ảnh. Phim ngắn và các chương trình truyền hình là những sản phẩm chính mà Amanda tham gia hoạt động. Với lợi thế về ngoại hình như thân hình hấp dẫn, làn da quyến rũ, mái tóc vàng, ánh mắt, nụ cười hút hồn, Amanda cũng đã từng liên tiếp lọt vào danh sách "Những người phụ nữ quyến rũ nhất thế giới" do tạp chí thời trang FHM bầu chọn vào các năm 2005 và 2006.

Tham khảo

Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1983
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nhân vật còn sống


title: Đông Kinh Nghĩa Thục

text:
Đông Kinh Nghĩa Thục (; lập ra từ tháng 3 năm 1907 và chấm dứt vào tháng 11 năm 1907) là một phong trào nhằm thực hiện cải cách xã hội Việt Nam vào đầu thế kỷ 20 trong thời Pháp thuộc. Mục đích của phong trào là: khai trí cho dân, phương tiện được hoạch định: mở những lớp dạy học không lấy tiền (để đúng với cái tên 'nghĩa thục' - trường tư thục vì việc nghĩa) và tổ chức những cuộc diễn thuyết để trao đổi tư tưởng cùng cổ động trong dân chúng.

Bối cảnh
Đầu thế kỷ 20, Pháp hầu như đã hoàn thành quá trình bình định, dẹp yên các cuộc khởi nghĩa yêu nước bên trong Việt Nam (chỉ còn phong trào Khởi nghĩa Yên Thế của Đề Thám còn đang hoạt động, nhưng chỉ ở diện hẹp và bị dập tắt hoàn toàn vào năm 1913). Cùng với việc mở rộng quá trình thực dân hoá, tư bản hóa nhằm khai thác thuộc địa một cách hiệu quả nhất, những cơ sở đầu tiên của kinh tế tư sản bắt đầu phát triển trên toàn lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là ở Bắc Kỳ và Nam Kỳ. Song song với sự phát triển kinh tế, những tư tưởng tư bản cũng du nhập và phát triển bên trong Việt Nam. Các nhà nho có tư tưởng tiến bộ nhận thức được sự yếu kém của quốc dân, chứng kiến nước Nhật Bản duy tân mà thắng đế quốc Nga đã quyết định phải thay đổi tư tưởng, cách thức học tập trong nước nhằm mục đích tự cường hy vọng một cuộc đổi mới. Đồng thời học tập từ thất bại của cuộc cải cách của nhóm Lương Khải Siêu và Khang Hữu Vi khởi xướng ở Trung Quốc. Tháng 3 năm 1907, Đông Kinh Nghĩa Thục bắt đầu được khai giảng ở phố Hàng Đào, Hà Nội.

Đông Kinh Nghĩa Thục nhanh chóng trở nên nổi tiếng bên trong Hà Nội, nhiều tỉnh lân cận cũng đã có các hội nhóm mở lớp, xin sách giáo khoa của trường về giảng dạy. Bắt đầu là ở Hà Đông, quê hương của nhiều sáng lập viên nghĩa thục có tên tuổi như Vũ Trác, Hoàng Tăng Bí; ở Hoài Đức còn có 3 phân hiệu nghĩa thục ở thôn Canh, Tây Mỗ, Tân Hội; ở Hưng Yên cũng có 2 huyện có nghĩa thục, lại còn mở thêm một hiệu buôn nội hoá là Hưng Lợi Tế. Hải Dương, Thái Bình, nghĩa thục cũng phát triển khá mạnh mẽ, lại còn tổ chức ra nhiều hội ái hữu, tương tế. Thậm chí, nghĩa thục của Thái Bình còn cử người đi liên hệ với phong trào chống Pháp của Hoàng Hoa Thám (hay Đề Thám), muốn ứng viện cho nghĩa quân Yên Thế.

Ban đầu, chính quyền Pháp cho phép cho Đông Kinh Nghĩa Thục hoạt động hợp pháp, về sau nhận thấy đây có thể là một mối nguy đối với chế độ thuộc địa, vào tháng 11 năm 1907 trường bị chính quyền thực dân buộc phải giải tán và đầu năm 1908, ra lệnh cấm việc hội họp diễn thuyết ở miền Trung.

Sau vụ chống thuế Trung kỳ (tháng 3 năm 1908) và vụ đầu độc lính Pháp ở Hà Nội (tháng 6 năm 1908), chế độ thuộc địa của Pháp nhân đó quy trách nhiệm cho sĩ phu duy tân và thẳng tay đàn áp, bắt hầu hết giáo viên, giải tán hội buôn, đóng cửa Đăng Cổ Tùng Báo, cấm diễn thuyết, nói chuyện, cấm lưu hành và tàng trữ
các tác phẩm của nhà trường.

Tên của phong trào sau này được đặt tên cho một quảng trường tại Hà Nội.

Sáng lập viên chính

Lương Văn Can
Đỗ Đức Anh
Đào Nguyên Phổ
Phan Tuấn Phong
Đặng Kinh Luân
Dương Bá Trạc
Lê Đại
Vũ Hoành
Phan Đình Đối
Phan Huy Thịnh
Nguyễn Hữu Cầu
Hoàng Tăng Bí
Nguyễn Quyền

Mục tiêu
Phong trào có hai mục tiêu:
Bỏ lối học từ chương, du nhập những tư tưởng mới, phát triển văn hoá, thúc đẩy sử dụng chữ quốc ngữ thông qua các hoạt động giáo dục (dịch, viết sách giáo khoa), báo chí, tuyên truyền, cổ động.
Chấn hưng thực nghiệp. Mở tiệm buôn, phát triển công thương.

Tổ chức
Theo tài liệu, cuối năm 1906, sau khi hội kiến với Phan Bội Châu ở Nhật về nước, Phan Chu Trinh đã gặp gỡ Lương Văn Can và nêu ý định thành lập một trường học kiểu mới, giống mô hình của trường Khánh Ứng Nghĩa thục ở Nhật.

Dưới thời Thiên hoàng Minh Trị, học giả Fukuzawa Yukichi (Phúc Trạch Dụ Cát, 1835 - 1901) đã thành lập Trường Khánh Ứng Nghĩa thục vào năm 1868 ở Nhật Bản theo mô hình "public school" của nước Anh bao gồm việc truyền bá bốn tính cách quan trọng cho học sinh đó là tính tự cường, ý chí độc lập, óc tháo vát và lòng tự nguyện đóng góp vào các việc công ích, công thiện.

Một thời gian sau, Phan Bội Châu cũng về nước, cùng Phan Chu Trinh, Lương Văn Can và Tăng Bạt Hổ họp tại phố Hàng Đào, quyết định mở trường, lấy tên là Đông Kinh Nghĩa thục với mục đích: khai chí (trí) cho dân, mở những lớp dạy học không lấy tiền. Đông Kinh là tên trường, Nghĩa Thục là trường làm việc nghĩa. Lương Văn Can được cử làm Thục trưởng (Hiệu trưởng). Nguyễn Quyền làm học giám.

Về tài chính, hội viên tự ý giúp bao nhiêu cũng được và quyên thêm trong những chỗ quen thuộc hảo tâm. Tiền do cụ Lương xuất phát, nhưng sổ sách do cụ Nguyễn Quyền giữ.

Trường được chia làm bốn ban hoạt động:

Ban giáo dục
Nhiệm vụ của Ban là mở lớp học, dạy học. Tuy nhiên, trường chưa có một chương trình học rõ ràng và hệ thống, cũng như các tài liệu được biên soạn dành cho giảng dạy. Cơ bản với 3 bậc học: Tiểu học dạy những người mới học Quốc ngữ; Trung học và Đại học dạy cho những người lớn đã thông chữ Hán, hoặc muốn học chữ Pháp. Các bậc học thực chất chỉ căn cứ vào trình độ hiểu biết của học sinh mà xếp thành lớp, do đó lớp tuổi học sinh cũng không đều.

Các môn học được giảng dạy bao gồm Sử ký, Địa lý nước nhà, Toán, Hội họa, một số kiến thức khoa học.
 Dạy Hán văn có Nguyễn Quyền, Dương Bá Trạc, Hoàng Tăng Bí...
 Dạy Việt văn và Pháp văn có Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Duy Tốn, Nguyễn Bá Học...

Về tài liệu giáo khoa, về Hán học, thì học tân thư Trung Quốc, nhất là sách của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu. Sách học Quốc ngữ là các giáo án tự soạn của các giáo viên, dạy những kiến thức cơ bản về đất nước, về lịch sử Việt Nam.

Ban tài chính
Trường không thu học phí và giáo viên ban đầu cũng không có lương. Ban đầu, nguồn kinh phí của trường dựa vào các khoản "lạc trợ" (ủng hộ) của các hội viên và những người hảo tâm yêu nước, cũng như các khoản đóng góp tự nguyện của học sinh. Theo cụ Lê Đại, một hội viên sáng lập của trường, phụ trách Ban Tài chính, "Ấy vậy, có lúc nhà trường đứng ra thu tiền ủng hộ không xuể".

Về sau, phong trào duy tân xung quanh hoạt động dạy học Đông Kinh Nghĩa Thục lan rộng. Ban Tài chính còn chịu trách nhiệm mở các tiệm buôn bán và kinh doanh nhằm khuếch trương thực nghiệp, cổ động cải cách kinh doanh, đồng thời tăng thêm nguồn thu cho trường. Sau này kinh phí dồi dào, trường cấp miễn phí giấy bút cho học sinh và trả giáo viên một số lương tượng trưng nhỏ.

Ban cổ động diễn thuyết và bình văn
Ban chịu trách nhiệm điều hành hai tờ báo Đăng cổ Tùng báo, Đại Việt Tân báo, là cơ quan ngôn luận của trường, tuyên truyền cho cải cách, bài trừ hủ tục, vận động nhớ đến ngày giỗ tổ mùng 10 tháng 3, sử dụng chữ quốc ngữ. Ban cũng thường xuyên tổ chức diễn thuyết, bình văn tại trường vào các tối mồng một và rằm hàng tháng. Người ngoài trường dự nghe rất đông, có cả quan lại, binh lính, viên chức. Trong các buổi diễn thuyết, diễn giả thường bình luận các bài in trên Đăng cổ Tùng báo, Đại Việt Tân báo, hoặc nói chuyện về đề tài lịch sử, về Cách mạng Pháp 1789, về sự nghiệp của George Washington, v.v... Phan Chu Trinh cũng thỉnh thoảng đến diễn thuyết ở trường.

Ban trước tác
Biên soạn, dịch thuật các tài liệu học tập và tài liệu tuyên truyền là nhiệm vụ của Ban Trước tác. Xuất bản và dịch thuật các tài liệu Tân thư được xem như cương lĩnh hành động chung của sĩ phu Duy tân bấy giờ, chủ trương dùng văn tự nước nhà, hiệu định sách vở cốt thiết thực, sửa đổi phép thi, cổ võ nhân tài, chấn hưng công nghệ, xuất bản báo chí...

Để truyền bá tư tưởng duy tân (đổi mới), nhà trường phát hành nhiều sách giáo khoa như là Tân đính Luân lý Giáo khoa thư, Văn minh Tân học sách, Quốc dân độc bản, Nam quốc địa dư, Cải lương mông học Quốc sử Giáo khoa thư.

Các sách giáo khoa chữ Hán được in bản gỗ, trên giấy lĩnh làng Bưởi như Nam Quốc địa dư, Nam Quốc vĩ nhân truyện, Quốc dân độc bản. Sách Quốc ngữ thì in bằng thạch, chủ yếu là những bài ca dễ đọc, dễ nhớ, đại loại như Kêu hồn nước, Á Tế Á, Đề bỉnh quốc dân, Thiết diễn ca... Các sách dịch đầu tiên là những bộ Tân thư như Trung Quốc tân giáo khoa thư, Văn minh tân học sách...

Chỉ trong vòng mấy tháng, ban này đã soạn được nhiều sách giáo khoa cho mục đích dạy học của nhà trường, ngoài ra còn biên dịch nhiều Tân thư chữ Hán. Nhờ Đông Kinh Nghĩa Thục mà tiếng Việt hiện đại đã có thêm nhiều từ mới.

Lịch sử hoạt động

Khai trí dạy học

Tháng 3 năm 1907, mặc dù chưa được giấy phép của chính quyền thuộc địa, trường vẫn tạm thời khai giảng tại gác tẩu mã trên nhà số 4, phố Hàng Đào, với 2 lớp chuyên dạy Quốc ngữ; với khoảng 70 học sinh, phần đông là con cháu hội viên. Đây vốn là căn nhà cụ Lương Văn Can cho mượn. Cụ Lương cũng đề nghị khi nào số học sinh đông, sẽ mướn thêm ngôi nhà số 10 ở bên cạnh. Nhà này còn rộng hơn nhà cụ, vốn là của ông Hương cống Sùng, một phú gia bậc nhất nhì Hà Thành hồi trước, lúc đó đã bán cho ông Phạm Lẫm. Hai lớp ban đầu được mở, một là để dành cho nam, lớp còn lại là của nữ. Nhưng họ lại gặp phải khó khăn để quyết định ai là người dạy ban nữ. Khi đó cụ Lương Trúc Đàm đã đề nghị:

"Nếu không tìm được ai dạy thì tôi xin cử em Năm tôi. Cô ấy biết Quốc ngữ, tôi tưởng dạy tạm lúc đầu cũng được."
Mọi người đồng ý và lớp được mở. Đến tháng 5, Thống sứ Bắc Kỳ mới chính thức cấp giấy phép cho trường hoạt động. Trường phải mượn thêm căn nhà số 10 gần đó để mở rộng, nhằm đáp ứng sự phát triển của trường. Sau này trường chia các lớp thành ba ban: tiểu, trung và đại học. Tuy nhiên mặc dù được chia ra như vậy nhưng thực sự thì chương trình học không được chia ra rõ ràng. Đại loại, tiểu học để dạy những người mới học quốc ngữ, trung học và đại học dạy những người lớn đã thông chữ Hán hoặc muốn học chữ Pháp. Các môn học thì có sử ký, địa lý của nước nhà, toán học, vẽ, một chút khoa học. Không chia ra từng năm học như ngày nay, cứ tùy trình độ hiểu biết của học sinh mà sắp thành từng lớp, trong một lớp tuổi học sinh cũng không đều. Lối dạy của trường là cốt đào tạo những người có sáng kiến, có óc thực tế ngược hẳn với lối huấn hỗ, lối "Tử viết, Thi vân", bảo thủ của nhà Nho. Lối văn khoa cử bỏ hẳn, Tứ thư, Ngũ kinh vẫn còn giảng, nhưng giảng theo một tinh thần mới, những sách của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu được đem ra bàn nhiều nhất. Phần Hán văn giao cho cụ Kép làng Hương Canh, các cụ Dương Bá Trạc, Hoàng Tăng Bí, Nguyễn Hải Thần, Nguyễn Quyền, Lương Trúc Đàm; cụ Đào Nguyên Phổ tuy không dạy nhưng thường góp ý kiến.

Phần Việt văn và Pháp văn do sáu bảy nhà tân học đảm nhận: Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Duy Tốn, Nguyễn Bá Học, Trần Đình Đức, Bùi Đình Tá, Phạm Đình Đối...

Sau đó, do đề nghị của cụ Nguyễn Văn Vĩnh, trường lập một sân thể dục tại hoa viên, cũng sắm được vài quả tạ, dựng được vài cây cột leo. Các nhà tân học lãnh dạy môn đó, nhưng giáo sư đã không thạo mà học sinh cũng không ham, rốt môn thể dục hữu danh mà vô thực.

Soạn sách và bài ca

Sách
Nhằm mục đích truyền bá tư tưởng mới cho dân chúng, trường đã tự soạn lấy sách và lập ra ban Tu thư chia làm hai ngành: ngành soạn giao cho các cụ Phạm Tư Trực (Thủ khoa, người làng Hành Thiện), Dương Bá Trạc, Lương Trúc Đàm, Phương Sơn và ngành dịch giao cho các cụ: Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Đôn Phục, ông cử làng Đông Tác, Hoàng Tích Phụng. Tuy nhiên, chương trình hoạt động và tổ chức phân công chưa được vạch rõ. Đại loại giáo sư dạy môn nào thường phải soạn bài cho môn đó, mỗi bài dài độ vài trang và xét về một vấn đề. Dù viết bằng Hán văn hay Việt văn, các cụ vẫn theo thể biền ngẫu, trừ một số đọc nhiều tân thư thì dùng thể nửa biền nửa tản, thể sở trường của Lương Khải Siêu. Nội dung bài nào cũng hô hào lòng ái quốc, chí tự cường và tinh thần duy tân.
Ngoài ra các cụ còn dịch sách của ngoại quốc. Những sách được dịch đầu tiên là những tân thư của Trung Hoa, như bộ Trung quốc tân giáo khoa thư. Hai cụ Nguyễn Hữu Tiến và Nguyễn Đôn Phục, nhờ rảnh việc dịch mà luyện được cây bút, sau thành những nhà văn sắc sảo trong nhóm Nam Phong.
Sách soạn xong, giao cho một ban khác và in ra hằng trăm bản để phát không cho học sinh và các đồng chí ở khắp nơi. Nhưng số sách của trường hiện tại bị thất lạc và không còn di tích.

Bài ca
Tuy số sách của phong trào đã bị thất lạc. Nhưng những bài ca xuất phát từ phong trao đã được nhiều người cùng thời học thuộc lòng và được truyền lại tới ngày nay. Nổi bật là là Hải ngoại huyết thư được cụ Lê Đại dịch của Phan Bội Châu. Nhờ vậy bài thơ được lưu hành khắp nước Việt Nam và là nguồn cổ vũ cho phong trào yêu nước đầu thế kỷ 20.

Không chỉ dịch thơ, các nhà nho trong phong trào còn sáng tác những bài thơ yêu nước như cụ Nguyễn Quyền có bà Cắt tóc, Chiêu hồn nước,... Ngoài những bài thơ do các nhà nho sáng tác, những bài thơ khuyết danh cũng là nguồn cảm hứng yêu nước cho nhân dân và cổ vũ duy tân. Ví dụ như Á Tế Á, Vợ khuyên chồng, Khuyên con,...

Tuy nhiên bài thơ nổi bật nhất và có sức ảnh hưởng lớn đương thời là bài Thiết tiền ca của Nguyễn Phan Lăng, biệt hiệu là Đoàn Xuyên. Bài dùng thể song thất lục bát, nội dung chua xót và đầy phẫn uất:

Trời đất hỡi! dân ta khốn khổ,
Đủ trăm đường thuế nọ thuế kia,
Lưới vây chài quét trăm bề
Róc xương, róc thịt còn gì nữa đâu
Chợt lại thấy bắt tiêu tiền sắt
Thoạt tai nghe bần bật khúc lòng!
Trời ơi có khổ hay không?
Khổ gì bằng khổ mắc trong cường quyền
Lấy mẹo lừa giết hết chúng ta
Bạc vào đem sắt đổ ra,
Bạc kia thu hết sắt mà làm chi?:...

Bài thơ được truyền tụng rộng rãi, từ kẻ chợ đến thôn quê, không ai chịu dùng tiền sắt nữa. Chính phủ Pháp ra lệnh bắt giam một số, nhưng càng đàn áp, dân chúng càng nghi kị, có nơi gần như bãi thị. Tiền phát cho quan lại, họ miễn cưỡng nhận, mang về giao cho vợ con, vợ con đem ra chợ tiêu không được, tình hình muốn nghiêm trọng, chính phủ phải chịu thua, thu tiền sắt về.

Diễn thuyết

Xem thêm
 Tân đính Luân lý Giáo khoa thư
Trường Dục Thanh
Phong trào Duy Tân
Phong trào Đông Du

Chú thích

Tham khảo
 Lịch sử Việt Nam (1877-1914), Trần Văn Giàu; Đinh Xuân Lâm, Nguyễn Văn Sự, Nhà xuất bản Xây dựng, 1957.
 Đông Kinh Nghĩa Thục, Nguyễn Hiến Lê, Lá Bối, 1968.
 Một trăm năm Đông Kinh Nghĩa Thục, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Tri thức, 2008.

Liên kết ngoài
Website ĐHQGHN - Tóm tắt các báo cáo tham luận Hội thảo kỷ niệm 100 năm phong trào Đông kinh nghĩa thục tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Hà Nội, ngày 22/5/2007
 100 năm Đông Kinh Nghĩa Thục và công cuộc cải cách giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Websie ĐHQGGHN
Đông kinh nghĩa thục - nét son chói lọi năm Đinh Mùi 1907

Phong trào độc lập Việt Nam
Khởi đầu năm 1907 ở Liên bang Đông Dương


title: Sân bay Reykjavík

text:
Sân bay Reykjavík (tiếng Iceland: Reykjavíkurflugvöllur, (mã IATA = RKV, mã ICAO = BIRK) là sân bay quốc nội chủ yếu của Iceland. Sân bay nằm cách trung tâm thủ đô Reykjavík chừng trên 1 km (đi bộ mất khoảng dưới 10 phút). Sân bay này có 3 phi đạo ngắn. Gần đây chỉ có 2 phi đạo được sử dụng quanh năm, còn phi đạo thứ ba (số 06/24) - nhỏ nhất - thường chỉ được sử dụng trong mùa đông.

Sân bay Reykjavík chỉ phục vụ các tuyến bay quốc nội, các chuyến bay tới đảo Greenland và Quần đảo Faroe cùng các chuyến bay quốc tế chở khách thuê bao. Sân bay này là căn cứ chính của các hãng hàng không Air Iceland và Eagle Air.

Sân bay Reykjavík do Cơ quan hàng không quốc gia Flugstoðir của Iceland quản lý.

Lịch sử
Chuyến bay đầu tiên trên khu vực sân bay Reykjavík hiện nay diễn ra ngày 3.9.1919 khi máy bay Avro 504, máy bay đầu tiên của Iceland cất cánh. Sân bay hiện nay do quân đội Anh xây dựng trong thời Thế chiến thứ hai trên bờ phía nam của bán đảo Reykjavík, khi đó Reykjavík chỉ là 1 thành phố nhỏ. Quân đội Anh bắt đầu xây sân bay từ tháng 10/1940, lúc đó sân bay chỉ là bãi cỏ.

Sau khi chiến tranh chấm dứt, quân đội Anh trao sân bay lại cho chính phủ Iceland ngày 6.7.1946 và từ đó, sân bay này do Cơ quan hàng không dân dụng Iceland (nay gọi là Flugstoðir) quản lý.

Trong các thập niên sau, thành phố Reykjavík phát triển quanh sân bay, và nay sân bay nằm ở phần phía tây của thành phố. Việc đổi mới sân bay bắt đầu từ năm 2000 và kéo dài 2 năm. Sau khi đổi mới, chiều rộng của phi đạo số 01/19 và 13/31 là 45 m, và chiều rộng của phi đạo 06/24 là 30m.

Năm 2001, có cuộc trưng cầu ý dân về việc nên hay không nên dời sân bay đi nơi khác, vì ở quá sát thành phố thủ đô. Trong cuộc trưng cầu ý dân này 49,3% người đồng ý dời và 48,1% người không đồng ý và yêu cầu tạm chờ tới năm 2016, khi kế hoạch mở rộng đô thị được hoàn tất.

Nhà ga hành khách

Sân bay Reykjavík có 2 nhà ga hành khách. Nhà ga chính, dùng cho các tuyến bay quốc tế và quốc nội của hãng Air Iceland. Nhà ga phụ, nhỏ hơn, dùng cho các tuyến bay quốc tế và quốc nội của hãng Eagle Air.

Các hãng hàng không & Các nơi đến
 Air Iceland (Akureyri, Egilstaðir, Grímsey, Ísafjörður, Kulusuk, Narsarsuaq, Nerlerit Inaat, Nuuk, Þórshöfn, Vágar, Vestmanneyjar, Vopnafjörður)
 Atlantic Airways (Narsarsuaq, Vágar)
 Eagle Air (Bíldudalur, Gjögur, Sauðárkrókur, Höfn)

Atlantic Airways đảm nhận một số chuyến bay tới Narsasuaq cho hãng Air Iceland, cũng như có thỏa thuận liên danh tới Sân bay Vágar (Quần đảo Faroe).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hình sân bay chụp từ trên không
Reykjavík Airport at the Icelandic Civil Aviation Authority
Reykjavík Airport at the Icelandic Civil Aviation Authority (tiếng Iceland)

Reykjavík
Reykjavík


title: Sinxema

text:
Sinxema là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Sinxema chapada Razowski & Becker, 2003
Sinxema xenisma Razowski & Becker, 2003

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Monolepta rugifrons

text:
Monolepta rugifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Limnephilus canadensis

text:
Limnephilus canadensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: Megachile anodonta

text:
Megachile anodonta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1927


title: Gymnopilus ombrophilus

text:
Gymnopilus ombrophilus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus ombrophilus at Index Fungorum

ombrophilus
Nấm Bắc Mỹ


title: Le Mont-Saint-Adrien

text:
Le Mont-Saint-Adrien là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 172 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Montsaintadrien


title: La Chaussée-sur-Marne

text:
La Chaussée-sur-Marne  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 99 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chausseesurmarne


title: Thysanoidma

text:
Thysanoidma là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Musotiminae


title: Hà Khúc

text:
Hà Khúc (chữ Hán giản thể: 河曲县, âm Hán Việt: Hà Khúc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hãn Châu, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Hà Khúc có diện tích 1327 km², dân số năm 2003 là 140.000 người. Huyện Hà Khúc có 4 trấn và 9 hương.
Trấn: Văn Bút, Tuần, Lâu Tử Doanh, Lưu Gia Tháp.
Hương: Cựu Huyện, Lục Cố, Tiền Xuyên, Thổ Câu, Đơn Trại, Sa Bình, Xã Lương, Sa Tuyền, Triệu Gia Câu.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Hãn Châu


title: Amata aperta

text:
Amata aperta  là một loài bướm đêm thuộc chi Amata (or Syntomis) trong phân họ Arctiinae, họ Erebidae ("gấu wooly" hay "bướm đêm hổ").

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1865


title: Palmia

text:
Palmia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Palmia praecedens (Edwards, 1883)

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Dolichopeza venosa

text:
Dolichopeza venosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Neumoegenia

text:
Neumoegenia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Neumoegenia albavena (Ottolengui, 1898)
 Neumoegenia coronides (Druce, 1889)
 Neumoegenia poetica Grote, 1882

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Neumoegenia at funet

Hadeninae

Amphipyrinae


title: John Hicks

text:
John Richard Hicks (8/4/1904-20/5/1989) là một nhà kinh tế học lỗi lạc người Anh, đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1972 (cùng với Kenneth J.Arrow) vì những cống hiến xuất sắc cho lý luận về phân tích cân bằng tổng thể và phúc lợi trong kinh tế học.

Hicks học kinh tế học tại Trường Kinh tế London và Đại học Oxford. Chính tại Trường Kinh tế London, ông đã tìm hiểu các trường phái kinh tế học khác nhau. Những đóng góp học thuật đầu tiên của ông là trong lĩnh vực kinh tế học vi mô. Trong công trình "Theory of Wages", công bố lần đầu vào năm 1930 và in sách năm lần đầu năm 1932, ông đã đưa ra lý luận về độ co dãn thay thế. Tiếp đó, đến năm 1934, trong công trình "A Reconsideration of the Theory of Value" đồng tác giả với R.G.D. Allen, Hicks đã đưa ra một cách phân tách cho phương trình Slutsky thành các tác động thay thế và tác động thu nhập, thuyết minh hết sức rõ ràng cách xây dựng đường cầu bằng cách sử dụng đường bàng quan và đường chế ước ngân sách, và xác định quan hệ bằng đẳng thức giữa tỷ lệ thay thế biên và giá tương đối.

Trong lĩnh vực kinh tế học vĩ mô, đóng góp của ông nổi bật ở công trình "Mr. Keynes and the Classics" công bố năm 1937. Tại đây, ông đã đưa ra mô hình IS-LM và sơ đồ thuyết minh cho mô hình.

Năm 1939, Hicks lại công bố công trình "Value and Capital". Phần lớn lý thuyết về cân bằng tổng thể sau này lấy công trình này làm nền tảng. Chính Hicks cũng là người phát triển khái niệm về điểm cân bằng tạm thời.

Trong phân tích phúc lợi kinh tế, đóng góp lớn nhất trong nhiều đóng góp của Hicks là đưa ra thước đo tính hiệu quả của phân bổ nguồn lực (hiệu quả Kaldor-Hicks).

Các tác phẩm đã xuất bản
 1932, 2nd ed., 1963. The Theory of Wages. London, Macmillan.
 1934. "A Reconsideration of the Theory of Value," with R. G. D. Allen, Economica.
 1937. "Mr Keynes and the Classics: A Suggested Interpretation," Econometrica.
 1939. "The Foundations of Welfare Economics", Economic Journal.
 1939, 2nd ed. 1946. Value and Capital. Oxford: Clarendon.
 1940. "The Valuation of Social Income," Economica, 7:105–24.
 1941. "The Rehabilitation of Consumers' Surplus," Review of Economic Studies.
 1942. The Social Framework: An Introduction to Economics.
 1950. A Contribution to the Theory of the Trade Cycle, Oxford: Clarendon.
 1956. A Revision of Demand Theory, Oxford: Clarendon.
 1958. "The Measurement of Real Income," Oxford Economic Papers.
 1959. Essays in World Economics, Oxford: Clarendon.
 1961. "Measurement of Capital in Relation to the Measurement of Other Economic Aggregates", in Lutz and Hague, editors, Theory of Capital.
 1965. Capital and Growth. Oxford: Clarendon.
 1969. A Theory of Economic History. Oxford: Clarendon. Scroll to chapter-preview links.
 1970. "Review of Friedman", Economic Journal.
 1973. "The Mainspring of Economic Growth", Nobel Lectures, Economics 1969–1980, Editor Assar Lindbeck, World Scientific Publishing Co., Singapore, 1992.
 1973. Autobiography for Nobel Prize
 1974. "Capital Controversies: Ancient and Modern", American Economic Review.
 1975. "What Is Wrong with Monetarism", Lloyds Bank Review.
 1976. Economic Perspectives. Oxford: Clarendon
 1979, "The Formation of an Economist." Banca Nazionale del Lavoro Quarterly Review, no. 130 (September 1979): 195–204.
 1980. "IS-LM: An Explanation," Journal of Post Keynesian Economics.
 1981. Wealth and Welfare: Vol I. of Collected Essays in Economic Theory. Oxford: Basil Blackwell.
 1982. Money, Interest and Wages: Vol. II of Collected Essays in Economic Theory. Oxford: Basil Blackwell.
 1983. Classics and Moderns: Vol. III of Collected Essays in Economic Theory. Oxford: Basil Blackwell.
 1989. A Market Theory of Money. Oxford University Press.

Đọc thêm
 Christopher Bliss, [1987] 2008. "Hicks, John Richard (1904–1989)", The New Palgrave: A Dictionary of Economics. Abstract.

Liên kết ngoài
 http://cepa.newschool.edu/het/profiles/hicks.htm
 Sir John R. Hicks, 1904-89

Tham khảo

Nhà kinh tế học Anh
Người đoạt giải Nobel Kinh tế
Người Anh đoạt giải Nobel
Sinh năm 1904
Mất năm 1989
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Nhà kinh tế học Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Aumur

text:
Aumur là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Gymnopilus squalidus

text:
Gymnopilus squalidus là một loài nấm trong họ Cortinariaceae. Nó mang tên hiện tại by American nhà nấm học Murrill năm 1917.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus squalidus at Index Fungorum

squalidus


title: Rainer Maria Rilke

text:
Rainer Maria Rilke (tên đầy đủ: René Karl Wilhelm Johann Josef Maria Rilke; 4 tháng 12 năm 1875 – 29 tháng 12 năm 1926) là một nhà thơ Áo viết bằng tiếng Đức, một trong những nhà thơ lớn nhất của thế kỉ 20.

Tiểu sử

Rainer Maria Rilke sinh ở Praha, Bohemia (thời đó là Áo-Hung, nay là Cộng hoà Séc) trong một gia đình công chức. Tuổi thơ sống ở Praha, sau đó ở München), Berlin, Paris, Thụy Sĩ. Học văn học, lịch sử nghệ thuật, triết học ở Đại học Praha, Đại học München, Đại học Berlin. Những tập thơ đầu tiên, Leben und Lieder (Cuộc đời và những bài ca, 1894); Traumgekrönt (Những giấc mộng đăng quang, 1897)..., là sự thể hiện những đề tài của chủ nghĩa suy đồi cuối thế kỉ 19. Sau 2 chuyến đi sang Nga (năm 1897 và 1900) Rilke gặp Lev Nikolayevich Tolstoy và chịu sự ảnh hưởng của văn học Nga, chuyển sang khuynh hướng nhân đạo trong sáng tác.

Năm 1901 cưới Clara Westhoff và sinh con gái trong năm này, sau đó chuyển sang sống ở Pháp. Chiến tranh thế giới thứ nhất xảy ra, Rilke tham gia quân đội một thời gian, sau đó sống ở München, năm 1919 sang Thụy Sĩ. Năm 1921 sống ở Muzot, hoàn thành Duineser Elegien (Những khúc bi ca Duineser) viết dở từ năm 1912 và viết Die Sonette an Orpheus (Sonnet gửi Orpheus).

Từ năm 1923 vì lý do sức khoẻ phải sống ở khu điều dưỡng Territet bên hồ Genève. Các bác sĩ không chẩn đoán đúng bệnh tình, chỉ trước khi chết không lâu mới xác định ra đó là bệnh máu trắng. Hậu quả là Rilke qua đời ngày 29 tháng 12 năm 1926. Nhà thơ tự chọn cho mình câu thơ khắc trên bia mộ:

Rose, oh reiner Widerspruch, Lust,
Niemandes Schlaf zu sein unter soviel Lidern.

Hoa hồng, ôi vẻ hai mặt trắng trong, đỏng đảnh
Làm một giấc mộng không của ai dưới gánh nặng của bao đời.

Tác phẩm
Thơ
 Leben und Lieder (Cuộc đời và những bài ca, 1894)
 Traumgekrönt (Những giấc mộng đăng quang, 1897)
 Advent (1898)
 Erste Gedichte (Những bài thơ đầu tiên, 1903)
 Mir zur Feier (Cho tôi trong ngày lễ, 1909)
 Buch der Bilder (Quyển sách những hình tượng, 1902)
 Stundenbuch (Nhà nguyện, 1905)
 Neue Gedichte (Những bài thơ mới, 1907-08)
 Duineser Elegien (Những khúc bi ca Duineser, 1912/1922)
 Die Sonette an Orpheus (Sonnet gửi Orpheus, 1923)
 Das Marien-Leben (Cuộc đời của trinh nữ Marie, 1912)
 Die Weise von Liebe und Tod des Kornets Christoph Rilke, (Bài ca về tình yêu và cái chết của Kornets Christoph Rilke 1906).

Văn xuôi
 Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge (Những ghi chép Malte Laurids Brigge 1910)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Biography in English
 More than 200 poems in English translation
 Twelve selected poems in English and German
 Quotes

 International Rilke Association (in German)
 Rilke site (in German)
 All Poems and Books of R. M. Rilke  in German with titles index, word dictionary, and text search
 Die Gedichte von Rainer Maria Rilke
 Duineser Elegien
 Rilke's German language sonnets
 Audio discussion of seven of the "New Poems"
 The Big Three: Rilke's correspondence with Tsvetayeva and Pasternak

Nhà thơ Áo
Nhà thơ Đức
Nhà thơ Séc
Nhà thơ Pháp
Người Praha
Sinh năm 1875
Mất năm 1926
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Chết vì bệnh bạch cầu
Nam tiểu thuyết gia


title: Calliotropis philippei

text:
Calliotropis philippei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliotropis


title: Anthophyllit

text:
Anthophyllit là một khoáng vật silicat mạch, thuộc nhóm amphibol và đồng hình với cummingtonit.

Phân bố
Anthophylit là sản phẩm biến chất các đá giàu magiê đặc biệt trong các đá mácma siêu mafic và các đá phiến sét dolomit. Nó cũng tạo thành ở dạng sản phẩm biến đổi sót lại của orthopyroxen và olivin, và là khoáng vật phụ trong các đá gơnai và đá phiến chứa cordierit. Anthophyllit cũng hình thành ở dạng khoáng vật chất từ các đá siêu mafic cùng với serpentinit. Khoáng vật này phân bố ở Pennsylvania, miền nam New Hampshire, trung Massachusetts, Franklin, North Carolina, và dãy Gravelly Range và Tobacco Root cỡ miền tây nam Montana.

Xem thêm
 Danh sách khoáng vật

Tham khảo

Silicat mạch
Khoáng vật hệ thoi
Khoáng vật magnesi
Khoáng vật sắt
Nhóm amphibol
Amiăng


title: Diacantha burgeoni

text:
Diacantha burgeoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Diacantha


title: Palos de la Frontera

text:
Palos de la Frontera hay Palos, là một thị xã và đô thị ở tây nam tỉnh Huelva, ở cộng đồng tự trị Andalusia. Thị xã này nằm cách tỉnh lỵ 13 km. Theo điều tra dân số năm 2006, dân số đô thị này là 8.415 người.

Palos là nơi có Rábida Monastery nơi Christopher Columbus đã hội kiến với Franciscans về kế hoạch tổ chức chuyến thám hiểm của mình. Ngày 3 tháng 8 năm 1492, tàu của Columbus đã ra đi từ đây để phát hiện ra châu Mỹ.

Có một nhà ga ở Madrid Metro đặt tên theo thị xã này.

Xem thêm
Christopher Columbus
Các chuyến đi của Christopher Columbus
Anh em Pinzon

Tham khảo

Liên kết ngoài
Palos de la Frontera - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Ayuntamiento de Palos de la Frontera
Historiador de Palos de la Frontera: Julio Izquierdo Labrado

Đô thị ở Huelva


title: Bom MK 83

text:
Bom MK 83 là một loại bom công dụng chung trong dãy bom: MK-81, MK-82, MK-83, MK-84 hiện đang ở trong trang bị sẵn sàng chiến đấu của Hoa Kỳ. Khối lượng dạnh nghĩa của bom là 1000 lb (454 kg), mặc dù khối lượng thực tế của bom trong khoảng 985 lb (447 kg) và 1.030 lb (468 kg), tuỳ thuộc vào loại ngòi, ống và cánh đuôi. Mk 83 có vỏ thép thuôn, chứa 445 lb (202 kg) thuốc nổ Tritonal. Khi nhồi với PBXN-109, loại thuốc nổ kém nhạy nổ, bom được thiết kế là BLU-110.

Bom Mk 83/BLU-110 được sử dụng là phần chiến đấu của nhiều loại vũ khí dẫn hướng, gồm bom dẫn hướng GBU-16 Paveway và GBU-32 JDAM.

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Global Security

Bom
Bom không quân Hoa Kỳ


title: Espino de la Orbada

text:
Espino de la Orbada là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 28 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 326 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 23.45 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 797 mét trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37419

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Aldeanueva de Figueroa

text:
Aldeanueva de Figueroa là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 23 so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 306 người (năm 2008). Diện tích của Aldeanueva de Figueroa là 55 km².

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Giải Wiley

text:
Giải Wiley tên đầy đủ là Giải Wiley về Y sinh học (tiếng Anh: Wiley Prize in Biomedical Sciences) là một giải thưởng hàng năm của Quỹ Wiley dành cho những công trình nghiên cứu Y sinh học thuần túy hoặc ứng dụng xuất sắc, bắt đầu từ năm 2002.

Quỹ Wiley được công ty xuất bản John Wiley & Sons thành lập năm 2001, là đơn vị tài trợ cho giải này.. Khoản tiền thưởng của giải là 35.000 dollar Mỹ.

Lễ trao giải được tổ chức ở Đại học Rockefeller tại thành phố New York, nơi người đoạt giải sẽ đưa ra một bài nói truyện.

Cho tới năm 2010, đã có năm người được trao giải này sau đó đã đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa.

Những người đoạt giải
Nguồn: Wiley Foundation

2018 Lynne E. Maquat
2017 Joachim Frank, Richard Henderson, Marin van Heel
2016 Yoshinori Ohsumi
2015 Evelyn M. Witkin, Stephen Elledge
 2014 William G. Kaelin, Steven McKnight, Peter J. Ratcliffe, Gregg L. Semenza
 2013 Michael Young, Jeffrey Hall, Michael Rosbash
 2012 Michael Sheetz, William R. Kenan, Jr., James Spudich, Ronald Vale
 2011 Lily Jan, Yuh Nung Jan
 2010 Peter Hegemann, Georg Nagel, Ernst Bamberg
 2009 Bonnie Bassler
 2008 Richard P. Lifton
 2007 F. Ulrich Hartl, Arthur L. Horwich
 2006 Elizabeth Blackburn (đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2009), Carol Greider (đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2009)
 2005 Peter Walter, Kazutoshi Mori
 2004 C. David Allis
 2003 Andrew Fire (đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2006), Craig Mello (đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2006), Thomas Tuschl, David Baulcombe
 2002 Howard Robert Horvitz (đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2002), Stanley J. Korsmeyer

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Wiley Foundation

Giải thưởng sinh học
Giải thưởng y học
Giải thưởng Mỹ
Giải thưởng thành lập năm 2001


title: Platyptilia toxochorda

text:
Platyptilia toxochorda là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở São Tomé và Principe.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia
Động vật đặc hữu São Tomé và Príncipe


title: Bethlehem

text:
Bethlehem (tiếng Ả Rập: بيت لحم, , nghĩa đen: "Nhà thịt cừu non"; tiếng Hy Lạp: Βηθλεέμ Bethleém; , Beit Lehem, nghĩa đen: "Nhà bánh mì"; tiếng Việt còn gọi là Bêlem từ tiếng Bồ Đào Nha: Belém) là một thành phố của Palestine ở miền trung Bờ Tây, phía nam thành phố Jerusalem khoảng 10 km. Bethlehem có khoảng 30.000 cư dân và là thủ phủ của Nha thủ hiến Bethlehem (Bethlehem Governorate) thuộc Chính quyền quốc gia Palestine (Palestinian National Authority), đồng thời cũng là một trung tâm văn hóa và du lịch của Palestine.

Địa lý

Bethlehem nằm trên độ cao  trên mực nước biển,  cao hơn thành phố lân cận Jerusalem. Bethlehem nằm ở phần phía nam của dãy núi Judea, cách  phía đông bắc dải Gaza và Địa Trung Hải,  phía tây của thành phố Amman, Jordan,  đông bắc của thành phố Tel Aviv, Israel và  phía nam Jerusalem. Các thành phố gần đó là Beit Safafa và Jerusalem ở phía bắc, Beit Jala phía tây bắc, Husan phía tây, al-Khadr và Artas ở phía tây nam cùng Beit Sahour ở phía đông. Beit Jala và Beit Sahour làm thành vùng đô thị Bethlehem. Hai trại di cư Aida và Azza nằm trong ranh giới của thành phố.

Thành cổ
Thành cổ nằm ở trung tâm Bethlehem, gồm 8 khu phố bố trí theo lối ghép khảm, tạo thành khu vực quanh quảng trường Máng thức ăn gia súc. Các khu phố gồm al-Najajreh, al-Farahiyeh, al-Anatreh, al-Tarajmeh, al-Qawawsa và Hreizat của các người Kitô giáo cùng khu phố al-Fawaghreh — khu phố duy nhất của người Hồi giáo. Phần lớn các khu phố Kitô giáo đặt tên theo các thị tộc Ả Rập Ghassanid đã định cư ở đây. Khu phố Al-Qawawsa do các người Kitô giáo gốc Ả Rập nhập cư từ thành phố Tuqu' gần đó lập ra trong thế kỷ thứ 18. Cũng có khu phố nói tiếng Syria cổ ở bên ngoài khu thành cổ mà cư dân gốc từ vùng Midyat ở Kurdistan. Tổng số dân của khu thành cổ khoảng 5.000 người.

Lịch sử
Bethlehem là nơi sinh của Chúa Giêsu thành Nazareth. Thành phố này có một cộng đồng Kitô hữu thuộc loại lâu đời nhất cư ngụ. Tuy nhiên, trong các năm gần đây cộng đồng này đã giảm bớt do tình trạng di cư, cùng với việc quân Israel chiếm đóng liên tục Bờ Tây, và bức tường ngăn cách thành phố với khu Đông Jerusalem do Israel chiếm đóng đã buộc các Kitô hữu bỏ chạy sang các thành phố Israel lân cận an toàn hơn hoặc ra nước ngoài. Bethlehem cũng là nơi sinh của David và là nơi ông ta đăng quang làm vua Israel.

Thành phố này bị các người Samaritan cướp phá năm 529 sau Công nguyên, trong cuộc nổi loạn của họ, nhưng đã được hoàng đế Justinian I của Đế quốc Byzantine xây dựng lại. Năm 637, thành phố bị vua Hồi giáo 'Umar ibn al-Khattāb chiếm, nhưng các nơi linh thiêng tôn giáo của thành phố được bảo đảm an toàn. Năm 1099, quân Thập tự chinh chiếm lại và củng cố thành phố, đồng thời thay hàng giáo sĩ Chính thống giáo Hy Lạp bằng hàng giáo sĩ Công giáo Rôma. Khi vua Hồi giáo Saladin của Ai Cập và Syria chiếm thành phố, thì hàng giáo sĩ Công giáo Rôma bị trục xuất. Năm 1520, khi các chiến binh Mamluk tới, các tường thành đã bị phá, rồi sau đó được xây dựng lại dưới thời Đế quốc Ottoman cai trị.

Đế quốc Ottoman mất thành phố này vào tay người Anh trong thời thế chiến thứ nhất và năm 1947 khu vực này trở thành khu quốc tế trong Kế hoạch phân chia Palestine của Liên hiệp quốc. Năm 1948, trong cuộc chiến tranh Ả Rập - Israel, Jordan đã chiếm thành phố này, nhưng tới năm 1967 Israel đã chiếm lại trong cuộc Chiến tranh 6 ngày. Ngày nay Israel vẫn giữ quyền kiểm soát sự ra vào Bethlehem, dù hàng ngày vẫn do Chính quyền quốc gia Palestine quản lý từ năm 1995.

Bethlehem hiện nay có đa số dân theo Hồi giáo, nhưng cũng có một cộng đồng Kitô hữu Palestine thuộc loại lớn nhất nước. Vùng thành phố Bethlehem bao gồm cả các thành phố Beit Jala và Beit Sahour, cũng như các trại của người Palestine di cư 'Aida và Azza.

Kinh tế chính của Bethlehem là kỹ nghệ du lịch, nhất là trong mùa lễ Giáng Sinh. Thành phố là trung tâm hành hương của các Kitô hữu, vì có nhà thờ Giáng Sinh. Bethlehem có trên 30 khách sạn và trên 300 xưởng làm và tiệm bán các đồ thủ công lưu niệm, sử dụng nhiều nhân công của thành phố.

Mộ của bà Rachel, một nơi thiêng liêng của người Do Thái, nằm trên lối vào thành phố.

Thời Cựu Ước
Bethlehem, nằm trên vùng đồi của vương quốc Judah, có thể cũng là Ephrath của Cựu Ước có nghĩa là "phì nhiêu": Có thể đó là sự ám chỉ tới nơi là Beth-Lehem Ephratah. và cũng được biết tới như Beth-Lehem Judah, và "thành phố của David". Thành phố này được nói tới lần đầu trong sách Tanakh và trong Thánh kinh như là nơi bà tổ mẫu Rachel (vợ Jacob) từ trần và được chôn "bên vệ đường" (sách Sáng Thế 48:7). Mộ của bà Rachel, nằm trên lối vào thành phố. Theo Sách của bà Ruth, thung lũng ở phía đông là nơi bà Ruth đã mót lúa ngoài đồng và trở về thành phố cùng với bà Naomi (mẹ chồng).

Bethlehem là nơi sinh của David, vị vua thứ hai của Israel, và là nơi ông ta được tiên tri Samuel xức dầu, phong làm vua. Ba chiến binh của ông ta đã múc nước tại giếng nước của Bethlehem mang tới cho ông ta khi ẩn nấp trong hang Adullam.

Nơi sinh của chúa Giêsu

Hai truyện kể trong Tân Ước mô tả Chúa Giêsu sinh ra tại Bethlehem. Theo Phúc Âm Luca, cha mẹ chúa Giêsu sống tại Nazareth nhưng phải tới Bethlehem theo lệnh điều tra dân số của Quirinius (năm 6 trước Công nguyên) và chúa Giêsu được sinh ra ở đây, trước khi gia đình trở về Nazareth.

Phúc Âm Mátthêu ngụ ý rằng gia đình chúa Giêsu đã sống tại Bethlehem khi sinh chúa Giêsu, sau đó mới dọn về sống tại Nazareth. Matthew kể rằng Herod Đại đế, được nghe nói về một 'vua Do Thái' đã sinh ra tại Bethlehem, liền ra lệnh giết tất cả các trẻ em trong thành phố và các vùng phụ cận từ 2 tuổi trở xuống (để trừ hậu hoạn). Các trẻ em bị thiệt mạng được Kitô giáo gọi là các thánh Anh Hài. Cha nuôi của chúa Giêsu là thánh Giuse được thiên thần báo mộng đã đưa gia đình trốn sang Ai Cập, và chỉ trở về khi Herod đã chết. Nhưng lại được báo mộng khác là không được trở về xứ Judea, nên Giuse đưa gia đình về xứ Galilea, và tới sống tại Nazareth

Theo Sách Micah thì có lời tiên tri về sự sinh ra của một đấng Messiah (đấng Cứu thế) ở Bethlehem. Nhiều học giả hiện nay đặt vấn đề nghi ngờ, không biết có phải chúa Giêsu đã thực sự sinh ra tại Bethlehem hay không và ám chỉ là các phúc âm khác nhau đã bịa ra nơi sinh của chúa Giêsu để làm tròn lời tiên tri (kể trên) và ám chỉ tới sự liên hệ của chúa Giêsu tới dòng dõi vua David. Phúc Âm Máccô và Phúc Âm Gioan không tường thuật và ám chỉ gì về nơi sinh của chúa Giêsu, mà chỉ nói rằng Ngài xuất thân từ Nazareth. Năm 2005 trong một bài báo trên tạp chí Archaeology, nhà khảo cổ Aviram Oshri đã nhấn mạnh tới sự thiếu chứng cứ về việc có người định cư trong khu vực này trong thời Chúa Giêsu sinh ra

Truyền thống cổ về việc chúa Giêsu sinh tại Bethlehem được nhà biện giải Kitô giáo Justin Martyr chứng thực trong quyển sách Dialogue with Trypho (kh. 155-161) là Thánh Gia đã tới trú ẩn trong một hang động ở bên ngoài thành phố. Origen thành Alexandria, viết khoảng năm 247, đã nhắc đến một hang ở Bethlehem mà dân địa phương tin là nơi Chúa Giêsu sinh ra  Hang này có thể là một nơi mà trước kia thờ thần Tammuz.

Các thời đế quốc La Mã và Byzantine

Giữa năm 132-135 thành phố bị quân Đế quốc La Mã chiếm đóng sau cuộc nổi dậy của Simon Bar Kokhba. Các cư dân Do Thái bị trục xuất khỏi thành phố do lệnh của hoàng đế Publius Aelius Hadrianus. Khi cai trị Bethlehem, các người La Mã đã xây một miếu thờ Adonis trong thần thoại Hy Lạp trên nơi mà nay là nhà thờ Giáng Sinh. Vương cung thánh đường đầu tiên trên khu hang này do thánh thánh Helena, mẹ của hoàng đế Constantine I cho xây dựng năm 326 khi bà tới thăm Bethlehem. Dưới sự giám sát của giám mục Makarios thành Jerusalem, việc xây dựng đã hoàn thành năm 333, mà ngày nay được gọi là vương cung thánh đường Giáng sinh.

Trong cuộc nổi dậy của người Samaritan năm 529, Bethlehem bị cướp phá. Các tường thành và nhà thờ Giáng sinh bị phá hủy, nhưng sau đó được hoàng đế Justinian I cho xây dựng lại ngay. Năm 614, đế chế Sassanid của Ba Tư xâm lấn Palestine và chiếm đóng Bethlehem. Một chuyện kể sau này cho biết, họ đã ngưng việc phá hủy nhà thờ do nhìn thấy hình đạo sĩ Ba Tư trên một tranh khảm.

Sự thống trị của Hồi giáo và cuộc Thập tự chinh

Năm 637, ngay sau khi quân Hồi giáo của đế chế Rashidun của Ba Tư chiếm Jerusalem, 'Umar ibn al-Khattāb, vị kha-líp thứ hai đến thăm Bethlehem và hứa bảo toàn nhà thờ Giáng sinh cho các người Kitô giáo. Một đền thờ Hồi giáo để dâng hiến cho Umar đã được xây dựng tại nơi ông ta cầu nguyện, gần nhà thờ. Năm 1009, dưới thời cai trị của kha-líp Fatimid thứ sáu al-Hakim bi-Amr Allah, nhà thờ Giáng sinh bị ông ta ra lệnh phá hủy. Sau đó người kế vị ông ta là Ali az-Zahir đã cho xây cất lại để hàn gắn mối quan hệ giữa nhà Fatimid với Đế quốc Byzantine.

Năm 1099, Bethlehem bị quân Thập tự chinh thứ nhất chiếm. Họ củng cố thành phố và xây một tu viện mới ở phía bắc của nhà thờ. Hàng giáo sĩ Chính thống giáo Hy Lạp dời đi và thay bằng hàng giáo sĩ Công giáo Rôma. Ngày lễ Giáng Sinh năm 1100 Baldwin I, vua đầu tiên của Vương quốc Jerusalem, đăng quang tại Bethlehem,. Cùng năm này một tòa giám mục Công giáo Rôma được lập trong thành phố.

Năm 1187, Saladin, vua Hồi giáo Ai Cập và Syria lãnh đạo vương triều Muslim Ayyubids, chiếm lại Bethlehem từ tay quân Thập tự chinh. Hàng giáo phẩm Công giáo Rôma buộc phải dời khỏi thành phố và hàng giáo sĩ Chính thống giáo Hy Lạp trở lại. Saladin bằng lòng cho 2 linh mục và 2 phó tế Công giáo Rôma trở lại. Tuy nhiên, Bethlehem bị mất khoản thu nhập từ các khách hành hương châu Âu.

Năm 1229, Bethlehem - cùng với Jerusalem, Nazareth và Sidon - được nhượng ngay cho quân Thập tự chinh Vương quốc Jerusalem bởi một hiệp ước giữa Frederick II của Đế quốc La mã thần thánh và vua Hồi giáo Ayyubid al-Kamil, do cuộc đình chiến 10 năm giữa nhà Ayyubids và quân Thập tự chinh. Hiệp ước hết hạn năm 1239 và Bethlehem lại bị quân Hồi giáo chiếm năm 1244.

Năm 1250, với sự nắm quyền của chiến binh Mamluk dưới quyền Rukn al-Din Baibars, Kitô giáo không được khoan dung; giới giáo sĩ phải dời khỏi thành phố và năm 1263 các tường thành bị phá. Trong thế kỷ sau, các giáo sĩ Công giáo Rôma trở lại Bethlehem cư ngụ trong tu viện giáp nhà thờ Giáng sinh. Các giáo sĩ Chính thống giáo được quyền kiểm soát nhà thờ Giáng sinh và chia quyền kiểm soát hang Milk với các giáo sĩ Công giáo và Chính thống giáo Armenia.

Thời đế quốc Ottoman và Ai Cập

Từ 1517, dưới thời kiểm soát của Đế quốc Ottoman, việc trông nom nhà thờ Giáng sinh bị tranh cãi giữa Công giáo và Chính thống giáo Hy Lạp. Từ năm 1831 tới 1841, Palestine dưới quyền cai trị của triều đại Muhammad Ali của Ai Cập. Trong thời kỳ này, thành phố bị một trận động đất và khu phố Hồi giáo bị quân đội Ai Cập phá hủy, để trả thù việc giết 1 người trung thành với Ibrahim Pasha của Ai Cập.

Năm 1841, Bethlehem thuộc quyền cai trị của đế quốc Ottoman lần nữa, cho tới khi kết thúc thế chiến thứ nhất. Thời này dân Bethlehem bị thất nghiệp, bị cưỡng bách thi hành nghĩa vụ quân sự và chịu thuế má cao, khiến cho dân di cư hàng loạt, nhất là sang Nam Mỹ

Thế kỷ 20
Sau khi thắng cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, quân Đồng Minh - đặc biệt là Anh và Pháp đã chia các tỉnh của đế quốc Ottoman bị chiếm thành các khu vực ủy trị. Ngày 29.9.1923 Bethlehem và phần lớn lãnh thổ ở Bờ Tây sông Jordan thuộc quyền kiểm soát của sự ủy trị của Anh tại Palestine. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, một Kế hoạch phân chia Palestine đã được chấp thuận năm 1947, Bethlehem thuộc về vùng gọi là international enclave of Jerusalem (vùng quốc tế Jerusalem) do Liên hiệp quốc cai quản

Jordan đã chiếm thành phố này trong cuộc chiến tranh Ả Rập-Israel năm1948. Nhiều dân di cư từ các khu bị quân đội Israel chiếm năm 1947-1948 đã chạy tới vùng Bethlehem, cư ngụ tại các trại di cư chính thức 'Azza (Beit Jibrin) và 'Aida ở phía bắc và Dheisheh ở phía nam. Dòng người di cư lớn lao này đã biến số dân Bethlehem đa số Kitô giáo thành đa số Hồi giáo.

Jordan nắm quyền kiểm soát thành phố này cho tới cuộc chiến tranh 6 ngày năm 1967, thì Bethlehem cùng với khu vực Bờ Tây còn lại bị Israel chiếm. Ngày 21.12.1995 quân Israel rút khỏi Bethlehem, và 3 ngày sau thành phố hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát quân sự và hành chính của Chính quyền quốc gia Palestine phù hợp với Thỏa hiệp tạm thời về Bờ Tây và dải Gaza năm 1995.

Intifada thứ hai

Trong cuộc Intifada thứ hai (Cuộc nổi dậy thứ hai của người Palestine), bắt đầu năm 2000-01, hạ tầng cơ sở của Bethlehem và kỹ nghệ du lịch bị tàn phá nghiêm trọng. Năm 2002, đây là khu chiến trận của Chiến dịch lá chắn phòng thủ, một cuộc tấn công lớn của Lực lượng phòng thủ Israel (IDF).

Trong chiến dịch này, Lực lượng phòng thủ Israel vây nhà thờ Giáng sinh, nơi khoàng 200 người Palestine, kề cả một nhóm nghĩa quân, tìm cách lẩn trốn trong thành phố, trong quá trình Lực lượng phòng thủ Israel tiến quân. Cuộc bao vây kéo dài 39 ngày, 9 nghĩa quân và người kéo chuông nhà thờ bị giết. Cuộc bao vây kết thúc bằng một thỏa hiệp lưu đày 13 nghĩa quân tới các nước châu Âu khác nhau và tới Mauritanie. Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã lên án hành động của Israel, cho rằng hành động này "kỳ quái và không thể dung thứ". Bộ ngoại giao vương quốc Anh cũng cho rằng hành động này "hoàn toàn không thể chấp nhận".

Phát triển dân số

Theo ước lượng của PCBS, Bethlehem có số dân 29.930 vào giữa năm 2006. Trong cuộc điều tra dân số năm 1997 của PCBS, thành phố có số dân 21.670, kể cả số 6.570 người di cư Palestine, tính ra là 30.3% số dân của thành phố. Năm 1998, thành phần tôn giáo của thành phố là 23% người Hồi giáo thuộc phái Sunni và 85% Kitô giáo, phần lớn theo Chính thống giáo Hy Lạp và Công giáo Rôma. Năm 2005, tổng số dân Kitô giáo giảm đi khoảng 20%.. Trong thành phố chỉ có một đền thờ Hồi giáo Omar ở Quảng trường Máng ăn gia súc.

Năm 1997, tuổi trung bình của số dân Bethlehem là 27.4% dưới 10 tuổi, 20% từ 10 tới 19 tuổi, 17.3% từ 20 tới 29 tuổi, 17.7% từ 30 tới 44 tuổi, 12.1% từ 45 tới 64 và 5.3% trên tuổi 65. Có 11.079 người nam và 10.594 người nữ.

Số dân Kitô giáo

Phần lớn dân Kitô giáo ở Bethlehem cho rằng tổ tiên của họ là các Kitô hữu gốc Ả Rập xuất xứ từ bán đảo Ả Rập, gồm 2 nhóm dân lớn nhất thành phố: al-Farahiyya và an-Najajreh. Nhóm trước cho rằng họ xuất thân từ người Ghassanid đã di cư từ Yemen tới vùng Wadi Musa, ngày nay là Jordan; còn nhóm an-Najajreh xuất xứ từ người gốc Ả Rập Najran ở phía nam Hejaz. Một thị tộc khác ở Bethlehem - thị tộc al-Anantreh, - cũng có tổ tiên từ bán đảo Ả Rập.

Tỷ lệ người Kitô giáo ở Bethlehem vẫn giảm đều đều, chủ yếu do việc tiếp tục di cư. Tỷ lệ sinh sản của người Kitô giáo cũng giảm so với người Hồi giáo. Năm 1947, người Kitô giáo làm thành 75% số dân, nhưng tới năm 1998 tỷ lệ này cũng chỉ tăng thành 83%. Thị trưởng thành phố Bethlehem hiện nay, Victor Batarseh nói với đài phát thanh Tiếng nói Hoa Kỳ rằng, "việc giảm sút này là do tâm trạng căng thẳng (‘’stress’’) hoặc về thể chất hoặc tâm lý, và do tình trạng kinh tế xấu, nhiều người đã di cư - cả Kitô giáo lẫn Hồi giáo – nhưng người Kitô giáo nhiều hơn, vì họ vốn đã là thiểu số."

Việc nổ ra vụ Intifada thứ hai kéo theo sự sụt giảm về du lịch cũng ảnh hưởng tới thiểu số người Kitô giáo, sống chủ yếu bằng việc kinh doanh khách sạn và dịch vụ du lịch. Một phân tích thống kê cho thấy người Kitô giáo đã dời bỏ thành phố vì kinh tế yếu kém và thiếu các tiện nghi giáo dục, nhất là đối với các người Kitô giáo trung lưu và có học vấn cao. Từ khi có cuộc Intifada thứ hai, 10% dân Kitô giáo đã lìa thành phố.

Cuộc thăm dò ý kiến người Kitô giáo ở Bethlehem năm 2006 của Trung tâm nghiên cứu và Đối thoại văn hóa Palestine cho thấy 90% có bạn bè là người Hồi giáo, 73.3% mong muốn Chính quyền quốc gia Palestine tôn trọng người Kitô giáo trong thành phố, và 78% cho là sự ra đi khỏi Bethlehem của người Kitô giáo hiện nay là do việc hạn chế đi lại trong khu vực của chính quyền Israel.

Thái độ chính thức của chính phủ Hamas là ủng hộ số dân Kitô giáo trong thành phố, dù rằng đôi khi đảng này bị một số cư dân ẩn danh chỉ trích là làm tăng sự hiện diện của người Hồi giáo trong thành phố, chẳng hạn bằng việc kêu gọi họ tới cầu nguyện tại một đền thờ Hồi giáo cũ, lâu nay không được sử dụng, ở bên cạnh khu người Kitô giáo. Theo báo Jerusalem Post, dưới quyền cai trị của đảng Hamas, số dân Kitô giáo phải đối mặt với sự thiếu trật tự an ninh và pháp luật, để mặc cho bọn mafia địa phương thao túng.

Kinh tế
Việc buôn bán hàng hóa là hoạt động chính ở Bethlehem, nhất là trong mùa lễ Giáng Sinh. Các phố chính của thành phố và các chợ cũ đầy tiệm bán các đồ thủ công, gia vị vùng Trung Đông, đồ kim hoàn và hương thơm của phương đông như baklawa.

Truyền thống nghề thủ công của Palestine có từ ngày lập thành phố. Nhiều tiệm bán các đồ thủ công khắc bằng gỗ cây olive, sản phẩm nổi tiếng của thành phố. Các sản phẩm điêu khắc là các sản phẩm chính mà du khách tới Bethlehem thường mua. Đồ thủ công tôn giáo ở đây cũng gồm các tượng, ảnh, thánh giá khắc bằng gỗ olive và đồ khảm xà cừ. Nghệ thuật làm đồ bằng xà cừ đã được các tu sĩ dòng thánh Phaxicô du nhập từ Damascus vào đây từ thế kỷ thứ 14. Ngoài ra Bethlehem cũng sản xuất các đồ khắc bằng đá, đá hoa, đồ dệt may, đồ nội thất, đồ nhựa dẻo, sơn, cao su nhân tạo, hàng dược phẩm, vật liệu xây dựng, hàng thực phẩm vv...

Bethlehem cũng có công ty sản xuất rượu vang, Cremisan Wine, do các tu sĩ của tu viện Cremisan lập năm 1885, hiện xuất cảng rượu sang nhiều nước. Lượng rượu vang do tu viện sản xuất từ nho ở khu vực al-Khader là khoảng 700.000 lít mỗi năm.

Du lịch

Du lịch là kỹ nghệ chính ở Bethlehem. Không giống như các địa phương Palestine khác trước năm 2000, đa số dân lao động không làm việc tại Israel. Hơn 25% số dân lao động làm việc trực tiếp hoặc gián tiếp trong ngành kỹ nghệ này. Thu nhập về du lịch của Bethlehem chiếm khoảng 65% kinh tế của thành phố và 11% của toàn Palestine.

Nhà thờ Giáng Sinh là nơi hấp dẫn du khách, nhất là các người Kitô giáo hành hương. Nhà thờ này ở trung tâm thành phố - một phần của Quảng trường Máng ăn gia súc – trên hang đá được gọi là Hầm mộ thánh (Holy Crypt), nơi chúa Giêsu sinh ra. Gần đó là hang Milk, nơi thánh Jerome đã cư ngụ 30 năm để dịch Kinh Thánh từ tiếng Hebrew sang tiếng latin, gọi là bản dịch Vulgate (bản Phổ thông).

Có trên 30 khách sạn ở Bethlehem. Khách sạn Jacir Palace, xây năm 1910 gần nhà thờ, là một trong số khách sạn lâu đời nhất và thành công nhất. Năm 2000 khách sạn này đã phải đóng cửa vì nạn bạo động của cuộc Intifada thứ hai, nhưng năm 2005 đã mở cửa lại.

Các thành phố kết nghĩa
Bethlehem có các thành phố kết nghĩa sau đây.

 Marrickville Úc
 Steyr Áo
 Natal Brasil
 Belo Horizonte Brasil
 Valinhos Brasil
 Třebechovice pod Orebem Cộng hòa Séc
 Villa Alemana Chile
 Concepción Chile
 Chartres Pháp
 Paray-le-Monial Pháp
 Strasbourg Pháp
 Athens Hy Lạp
 Köln Đức
 Assisi Ý
 Civitavecchia Ý
 Florence Ý
 Greccio Ý
 Lazio Ý
 Milan Ý (từ năm 2000)
 Orvieto Ý
 Pavia Ý
 Pratovecchio Ý
 San Miniato Ý

 Sant'Anastasia Ý
 Umbria Ý
 Verona Ý
 Monterrey México
 Rabat Maroc
 The Hague Hà Lan
 Sarpsborg Na Uy
 Cusco Peru
 Częstochowa Ba Lan
 Lisbon Bồ Đào Nha
 Saint Petersburg Nga
 Pretoria Nam Phi
 Zaragoza Tây Ban Nha
 Córdoba Tây Ban Nha
 Leganés Tây Ban Nha
 Glasgow Scotland
 Yalvac Thổ Nhĩ Kỳ
 Abu Dhabi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
 Burlington Hoa Kỳ
 Joplin Hoa Kỳ
 Orlando Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bethlehem Municipality
Bethlehem Peace Center
Franciscan Custody of the Holy Land website - pages on Bethlehem
Bible Land Library
Bethlehem 2000 project
Open Bethlehem civil society project
Bethlehem: Muslim-Christian living together
Photo Gallery of Bethlehem from 2007

Thành phố Bờ Tây
Linh địa Công giáo
Địa điểm hành hương Công giáo
David
Thành phố thánh địa
Chúa Giê-su
Cộng đồng Kitô giáo Palestine
Thành phố trong Torah
Sách Samuen
Thành phố Tân Ước


title: Rollinia velutina

text:
Rollinia velutina là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Loài này có ở Colombia và Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rollinia velutina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

velutina
Thực vật Venezuela
Thực vật Colombia


title: Trichoneura munroi

text:
Trichoneura munroi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoneura (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Crotalaria bamendae

text:
Crotalaria bamendae là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Angola, Cameroon, và Nigeria.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Cheek, M. & Pollard, B.J. 2000. Crotalaria bamendae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

B
Thực vật Angola
Thực vật Cameroon
Thực vật Nigeria
Thực vật dễ tổn thương


title: Stelis pentelica

text:
Stelis pentelica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mavromoustakis mô tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Stelis (chi ong)
Động vật được mô tả năm 1963


title: Quan Độ

text:
Quan Độ là một quận nội thành của Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Diện tích quận này là 552 km², dân số năm 2003 là 750.000 người. Chính quyền quận đóng ở số 320 phố Quan Hưng.

Các đơn vị hành chính trực thuộc quận này có: 6 nhai đạo (Quan Thượng (关上街道), Kim Mã (金马街道), Đông Trạm (东站街道) và Thái Hòa (太和街道); trấn: Đại Bản Kiều (大板桥镇), Tiểu Bản Kiều (小板桥镇) và Quan Độ (官渡镇); các hương: Hĩ Lục (矣六乡), Lục Giáp (六甲乡) và A Lạp Di tộc (阿拉彝族乡).

Tham khảo

Côn Minh
Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Rewa (tỉnh)

text:
Rewa là một trong 16 tỉnh của Fiji. Diện tích của tỉnh là 272 km² và là tỉnh nhỏ nhất nước, tỉnh bao gồm thủ đô Suva (nhưng không bao gồm hầu hết cá khu ngoại ô của thành phố. Tỉnh được chia thành hai phần - một gồm vùng đất cảng của Suva ở phía tây và một khu vực không tiếp giáp ở phía đông, cách biệt phần còn lại của Rewa qua tỉnh Naitasiri. Tỉnh có dân số là 100.787 theo thống kê năm 2007 và là tỉnh đông dân thứ ba cả nước.

Vì cả hai lý do chính trị và truyền thống, Rewa là một tỉnh có ảnh hưởng lớn. Tỉnh không chỉ có thủ đô của đất nước. mà còn là trung tâm của Liên minh Burebasaga, một trong ba hệ thống cấp bậc tù trưởng truyền thống của đất nước. Tỉnh bao gồm 9 tikina (hay quận)là:
1. Rewa
2. Noco
3. Dreketi
4. Burebasaga
5. Toga
6. Vutia
7. Suva
8. Raviravi
9. Sawau

Tham khảo

Tỉnh của Fiji
Viti Levu


title: Mân Thanh

text:
Mân Thanh  (tiếng Trung: 闽清县, Hán Việt: Mân Thanh huyện) là một huyện thuộc thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Huyện này có diện tích 1494 km², dân số 256,181 người (2020), mã số bưu chính 350800, huyện lỵ ở trấn Mai Thành. Huyện Mân Thanh có 11 trấn và 5 hương.

Tham khảo

Phúc Châu
Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến