title: Olimp (tổ chức)

text:
Olimp là một tổ chức kháng chiến chống Phát xít của Ba Lan hoạt động ở Wrocław (Breslau) trong Thế chiến II.

Tổ chức này được thành lập vào năm 1941 bở nhóm thiểu số Ba Lan ở Đức sinh sống ở Wocław và người Ba Lan đến từ Thượng Silesia. Ban đầu, tổ chức này bao gồm những người Ba Lan đến từ Đại Ba Lan (Wielkopolska) vốn hiện diện trong thành phố do sự cưỡng bức lao động, cùng với những người đã trốn thoát từ các trại của người Đức gần đó. Một số thành viên trước đó đã tham gia vào chiến dịch tháng 9, chiến đấu chống lại người Đức.

Mục đích của tổ chức là thu thập thông tin tình báo và thực hiện các hành động phá hoại ngầm, đồng thời tương trợ cho những công nhân Ba Lan bị cưỡng bức làm việc. Tổ chức này có liên hệ với Katowice thanh tra của ZWZ (Polish: Związek Walki Zbrojnej, Liên minh đấu tranh vũ trang), tổ chức tiền thân của Quân đội Quê nhà Ba Lan. Trên thực tế, một số nguồn thông tin từ Đức trong thời điểm này đề cập đến tổ chức Olimp như là ZWZ.

Đã có khoảng hai mươi thành viên của tổ chức bị gửi đi trại tập trung Gross-Rosen, bốn mươi người đến Auschwitz và mười người đến Mauthausen.

Nơi hội họp chính của những thành viên là căn hộ nằm tại số 19 Jahnstrasse, hiện nay là giao lộ của hai con đường Zelwerowicz và Sokolnicza. Một số thành viên của tổ chức này bao gồm Stanisław Grzesiewski, Rafał Twardzik, anh em Wyderkowscy là Jan và Roman, Alojzy Marszałek, Edward Damczyk và Felicyta Podlakówna-Damczyk. Sự ra vào thường xuyên của số đông người tại đây được che đậy bằng quán ăn nổi tiếng ở bên dưới nơi hội họp.  Tên của tổ chức bắt nguồn từ một lời nói của một thành viên tổ chức - theo hồi ức của Felicyta Damczyk, do căn hộ nằm trên tầng 4 của tòa nhà, một thành viên đã bình luận "nơi này xa như núi Olympus!". "Olimp" là từ tiếng Ba Lan chỉ Olympus, sau này tên tổ chức được gọi là Olimp.

Tổ chức cũng giúp đỡ che giấu những người Ba Lan trốn thoát trong khi được đưa đến các trại tập trung, như Gross Rossen. Ngay cả khi bị đàn áp quyết liệt từ chính quyền Đức, tổ chức vẫn tiếp tục mở rộng hoạt động của mình. Ngoài việc giúp đỡ các nạn nhân bị ngược đãi, Olimp bắt đầu thu thập tin tức về sự di chuyển của binh lính Đức, các chuyến vận chuyển bằng đường ray và đường thủy, đồng thời điều tra những nơi chứa đạn dược và kho tàng. Các thành viên còn thu thập tài liệu về các nhà máy sản xuất của Linke-Hoffmann và Famo-Werke và chụp ảnh những mục tiêu mang tính quan trọng về mặt chiến lược. Nhiều thông tin được thu thập bởi các công nhân nô lệ từ các nhà máy Đức khác nhau, rồi được chuyển sang cách nhà hoạt động của Olimp. Các bản báo cáo được biên soạn và gửi quan những người Ba Lan hoạt động ngầm ở Łódź và Kraków, từ đây các bản báo cáo được chuyển qua Viên và Thụy Sĩ đến Anh Quốc.

Năm 1942, cơ quan cảnh sát mật vụ Đức là Gestapo ở Wrocław phối hợp với đơn vị ở Katowice, để tìm thông tin về tổ chức và nơi đóng cơ quan đầu não. Một cái bẫy được giăng ra và kết quả là 400 thành viên bị bắt giữ. Đàn ông bị chuyển về nhà tù ở đường Łąkowa, trong khi phụ nữ được chuyển đến một nhà tù khác ở Świebodzka. Cả hai nhóm sau đó đều bị tra tấn bởi Gestapo - hậu quả là một số thành viên của nhóm đã bị mất trí. Sau nửa năm tra tấn và thẩm vấn, 20 thành viên Olimp được gửi tới trại Gross Rosen cùng với phán quyết tử hình, 40 thành viên được gửi tới Auschwitz-Birkenau và 10 đến Mauthausen. Ngay cả đối với những người không được phán quyết tử hình một cách công khai vẫn bị đối xử một cách thô bạo đặc biệt và chết một thời gian ngắn sau khi đến trại, thông thường là trong vòng một tháng. Một thành viên Olimp, Stanisław Ruciński, sống sót đến tháng 5 năm 1944 vì lý do Gestapo tin rằng ông ta nắm thống tin về các đơn vị ngầm khác vẫn còn đang hoạt động, và ông được tha cho đến khi có phán kết luận cuối cùng.

Trong số các thành viên của tổ chức chỉ còn vài người sống sót. Maria Wyderowska sống ở trại Auschwitz, trong khi người anh em chồng của cô, Jan, đã xoay xở trốn thoát và gia nhập dân quân chống Phát xít ở vùng Lublin. Felicyta Podlak và Edward Damczyk cũng sống sót qua chiến tranh và sau đó kết hôn tại một nhà thờ ở Wrocław. Kết quả của những nỗi lực của Felicja một tượng đài tưởng niệm được dựng lên ở Wrocław để vinh danh tổ chức.

Tham khảo
Polska grupa konspiracyjna "Olimp" w wojennym Wrocławiu (Tổ chức ngầm Ba Lan "Olimp" trong thời chiến ở Wrocław). Alfred Konieczny.Wydawn. Dolnośląskie, 1989
Niewolnicy w Breslau, wolni we Wrocławiu:wspomnienia Polaków wojennego Wrocławia (Nô lệ ở Breslau, tự do ở Wrocław: ký ức về những người Ba Lan trong thời chiến ở Wrocław). Anna Kosmulska, Wratislavia 1995

Chú thích

Wrocław


title: Chợ Bờ

text:
Chợ Bờ là một địa danh cũ tại tỉnh Hòa Bình. Đây vốn là một thị trấn nằm bên tả ngạn sông Đà và là lỵ sở của châu Đà Bắc trước kia (nay là huyện Đà Bắc). Hiện nay khu vực này nằm dưới lòng hồ thủy điện Hòa Bình.

Thị trấn Chợ Bờ nằm trên Quốc lộ 6 cũ, cạnh Thác Bờ thuộc xã Hào Tráng (nay thuộc xã Vầy Nưa, huyện Đà Bắc), cách thị xã Hòa Bình 25 km về phía tây.

Khi chính quyền Bắc Kỳ thành lập tỉnh Mường vào năm 1886, tỉnh lỵ tỉnh này đặt tại thị trấn Chợ Bờ nên cũng được gọi là tỉnh Chợ Bờ. Cuối năm này, chính quyền lại quyết định chuyển tỉnh lỵ về Phương Lâm, tuy nhiên đến năm 1888 lại chuyển về Chợ Bờ. Tại đây đã diễn ra một trận đánh của quân Đốc Ngữ vào đêm 29 rạng 30 tháng 1 năm 1891, kết quả là phó công sứ người Pháp Rougery bị giết, nghĩa quân thu được nhiều chiến lợi phẩm. Năm 1896, tỉnh lỵ tỉnh Mường lại được chuyển về xã Hòa Bình nên tên tỉnh cũng đổi thành Hòa Bình, lúc này Chợ Bờ chỉ còn là lỵ sở châu Đà Bắc.

Đến thập niên 1980, nhà máy thủy điện Hòa Bình được khởi công xây dựng, toàn bộ khu vực Chợ Bờ bị giải tỏa, huyện lỵ Đà Bắc chuyển về xã Tu Lý (nay là thị trấn Đà Bắc). Khu vực Thác Bờ trước đây có một mỏm đá có bài thơ do vua Lê Lợi khắc vào năm Nhâm Tý (1432), khi ông đang trên đường đi dẹp loạn Đèo Cát Hãn ở miền Tây Bắc. Khi xây dựng nhà máy thủy điện, chính quyền đã cho cắt rời mỏm đá này và đưa về nhà văn hóa thị xã. Hiện mỏm đá này được đặt tại đồi Hang Thần giữa hồ Hòa Bình, là một phần của khu du lịch tâm linh có tên "Thác Bờ Linh Từ".

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử Hòa Bình
Hành chính Hòa Bình
Đà Bắc


title: Sphecodes hirtellus

text:
Sphecodes hirtellus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1923


title: Yên Nhật

text:
là tiền tệ chính thức của Nhật Bản. Đây là loại tiền được giao dịch nhiều thứ ba trên thị trường ngoại hối sau đồng đô la Mỹ và đồng euro. Nó cũng được sử dụng rộng rãi như một loại tiền tệ dự trữ sau đồng đô la Mỹ, đồng euro và bảng Anh.

Khái niệm đồng Yên là một thành phần của chương trình hiện đại hóa của chính phủ Minh Trị đối với nền kinh tế Nhật Bản, trong đó quy định việc thành lập đồng tiền thống nhất trong cả nước, được mô phỏng theo hệ thống tiền tệ thập phân châu Âu. Trước khi có Minh Trị duy tân, những khu vực cát cứ phong kiến của Nhật Bản đều phát hành tiền riêng của họ, hansatsu (藩札 phiên trát), với một loạt các mệnh giá không tương thích. Đạo luật tiền tệ mới năm 1871 đã loại bỏ những loại tiền này và thiết lập đồng yên, được định nghĩa là  vàng, hoặc  bạc, là đơn vị tiền tệ thập phân mới. Các cựu khu vực cát cứ đã trở thành các tỉnh và các kho sản xuất tiền đã trở thành các ngân hàng tư nhân cấp tỉnh, ban đầu vẫn giữ quyền in tiền. Để chấm dứt tình trạng này, Ngân hàng Nhật Bản được thành lập vào năm 1882 và độc quyền kiểm soát nguồn cung tiền.

Sau khi mất giá bạc năm 1873, đồng yên mất giá so với đô la Mỹ và đô la Canada (vì hai quốc gia này tuân thủ tiêu chuẩn vàng), và đến năm 1897, đồng Yên chỉ có giá trị khoảng 0,5 đô la Mỹ. Vào năm đó, Nhật Bản đã áp dụng tiêu chuẩn trao đổi vàng và do đó đóng băng giá trị của đồng Yên ở mức 0,5 đô la. Tỷ giá này vẫn duy trì cho đến khi Nhật Bản rời khỏi tiêu chuẩn vàng vào tháng 12 năm 1931, sau đó đồng Yên giảm xuống 0,30 đô la vào tháng 7 năm 1932 và xuống còn 0,20 đô la vào năm 1933. Nó vẫn ổn định ở mức khoảng 0,30 đô la cho đến khi bắt đầu Chiến tranh Thái Bình Dương vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, lúc đó nó đã giảm xuống còn 0,23 đô la.

Sau Thế chiến II, đồng Yên mất phần lớn giá trị nó có trước chiến tranh. Để ổn định nền kinh tế Nhật Bản, tỷ giá hối đoái của đồng Yên đã được cố định ở mức ¥360 ăn 1 đô la Mỹ như một phần của hệ thống Bretton Woods. Khi hệ thống này bị bỏ rơi vào năm 1971, đồng Yên đã bị định giá thấp và được phép thả nổi. Đồng Yên đã tăng giá lên mức cao nhất ¥ 271 mỗi đô la Mỹ vào năm 1973, sau đó trải qua thời kỳ mất giá và đánh giá cao do cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, đạt giá trị ¥ 227 mỗi đô la Mỹ vào năm 1980.

Từ năm 1973, chính phủ Nhật Bản đã duy trì chính sách can thiệp tiền tệ và đồng Yên do đó theo chế độ " thả nổi có kiểm soát". Chính phủ Nhật Bản tập trung vào một thị trường xuất khẩu cạnh tranh, và cố gắng đảm bảo tỷ giá hối đoái thấp cho đồng Yên thông qua thặng dư thương mại. Hiệp định Plaza năm 1985 tạm thời thay đổi tình trạng này: tỷ giá hối đoái giảm từ mức trung bình ¥239/1 đô la Mỹ năm 1985 xuống còn ¥128 vào năm 1988 và dẫn đến tỷ lệ cao nhất là ¥80 so với đô la Mỹ năm 1995, làm tăng giá trị một cách hiệu quả GDP của Nhật Bản tính theo đồng đô la Mỹ cao ngang với GDP của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, kể từ thời điểm đó, giá đồng Yên thế giới đã giảm đáng kể. Ngân hàng Nhật Bản duy trì chính sách lãi suất từ 0 đến gần 0 và chính phủ Nhật Bản trước đây đã có chính sách chống lạm phát nghiêm ngặt.

Từ nguyên
Xuất phát Yên từ chữ 圓 (viên) nghĩa đen là "tròn" (như trong từ "viên đá", "viên bi"), vốn mượn cách đọc ngữ âm từ đồng nhân dân tệ của Trung Quốc, tương tự như đồng won của Bắc Triều Tiên và đồng won của Hàn Quốc. Ban đầu, người Trung Quốc đã buôn bạc với số lượng lớn gọi là "tệ" (trong từ "Tiền tệ") và khi đồng xu bạc của Tây Ban Nha và Mexico đến nước này, người Trung Quốc gọi chúng là "vòng bạc" (銀圓) vì hình dạng tròn của chúng. Tiền xu và tên này sau đó cũng xuất hiện ở Nhật Bản. Cả hai ký tự đều có cách phát âm giống nhau trong tiếng Quan thoại, nhưng không phải trong tiếng Nhật. Năm 1695, một số đồng xu Nhật Bản được phát hành có bề mặt có ký tự nguyên (元), nhưng đây là cách viết tắt của niên hiệu Nguyên Lộc (元禄). Nhật Bản tiếp tục sử dụng cùng một từ cũ, mà được viết dạng shinjitai dạng   khi cải cách chữ viết vào cuối Thế chiến II.

Chính tả và phát âm "yen" là tiêu chuẩn trong tiếng Anh vì khi Nhật Bản lần đầu tiên gặp phải người châu Âu vào khoảng thế kỷ 16, Nhật Bản  ) và  () cả hai đều được phát âm là  và các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha đã đánh vần là "ye".  Vào giữa thế kỷ 18,  và  được phát âm là  như trong tiếng Nhật hiện đại, mặc dù một số vùng vẫn giữ cách phát âm . Walter Henry Medhurst, người không đến Nhật Bản hay gặp bất kỳ người Nhật nào, đã tham khảo chủ yếu từ điển Nhật-Hà Lan, đánh vần một số từ "e" là "ye" trong An English and Japanese, and Japanese and English Vocabulary của ông(1830). Vào đầu thời đại Meiji, James Curtis Hepburn, người theo sau Medhurst, đã đánh vần tất cả các chữ "e" là "ye" trong từ điển tiếng Nhật và tiếng Anh (1867); trong tiếng Nhật, e và i phát âm hơi giống tiếng Nga. Đó là từ điển Nhật-Anh / Anh-Nhật quy mô đầy đủ đầu tiên, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến người phương Tây ở Nhật Bản và có lẽ đã gợi ra cách đánh vần "yen". Hepburn đã sửa đổi hầu hết các "ye" thành "e" trong phiên bản thứ 3 (1886)  để phản ánh cách phát âm đương đại, ngoại trừ "yen". Điều này có lẽ đã được cố định và vẫn duy trì như vậy kể từ đó.

Lịch sử

Giới thiệu

Vào thế kỷ 19, đồng đô la bạc Tây Ban Nha phổ biến khắp Đông Nam Á, bờ biển Trung Quốc và Nhật Bản. Những đồng tiền này đã được giới thiệu qua Manila trong khoảng thời gian hai trăm năm mươi năm, đến trên các tàu từ Acapulco ở México. Những chiếc tàu này được gọi là thuyền buồm Manila. Cho đến thế kỷ 19, những đồng đô la bạc này là đô la Tây Ban Nha thực sự được đúc ở thế giới mới, chủ yếu là tại Thành phố Mexico. Nhưng từ những năm 1840, chúng ngày càng được thay thế bằng đô la bạc của các nước cộng hòa Mỹ Latinh mới. Vào nửa cuối thế kỷ 19, một số đồng tiền địa phương trong khu vực đã được tạo ra giống với đồng peso của Mexico. Đầu tiên trong số những đồng xu bạc địa phương này là đồng đô la bạc Hồng Kông được đúc ở Hồng Kông trong khoảng thời gian từ năm 1866 đến 1869. Người Trung Quốc chậm chạp chấp nhận đồng tiền lạ và ưa thích đồng đô la Mexico quen thuộc, và vì vậy chính phủ Hồng Kông đã ngừng đúc những đồng tiền này và bán máy móc đúc tiền cho Nhật Bản.

Người Nhật sau đó đã quyết định nhập khẩu ý tưởng dùng đồng tiền đô la bạc dưới tên 'yen', nghĩa là ''một vật thể tròn''. Đồng Yên được chính phủ Meiji chính thức thông qua trong một đạo luật được ký ngày 27 tháng 6 năm 1871. Đồng tiền mới dần dần được giới thiệu bắt đầu từ tháng 7 năm đó. Đồng Yên về cơ bản là một đơn vị đô la, giống như tất cả các đô la, có nguồn gốc từ peso Tây Ban Nha, và cho đến năm 1873, tất cả các đô la trên thế giới đều có giá trị tương đương. Đồng Yên thay thế tiền đúc Tokugawa, một hệ thống tiền tệ phức tạp của thời kỳ Edo dựa trên Mon. Đạo luật tiền mới năm 1871, quy định việc áp dụng hệ thống thập phân yen (1 ),  (1/100, ), và  (1/1000, ), với các đồng tiền tròn và được sản xuất bằng máy móc phương Tây. Đồng Yên được định nghĩa hợp pháp là 0,78 troy ounce (24,26 g) bạc nguyên chất, hoặc 1,5   gram vàng nguyên chất (theo khuyến nghị của Đại hội các nhà kinh tế châu Âu tại Paris năm 1867; đồng xu 5 Yên tương đương với đồng xu 5 peso fuerte của Argentina ), do đó đưa nó thành một Tiêu chuẩn lưỡng kim loại.

Sau khi mất giá bạc năm 1873, đồng Yên mất giá so với đô la Mỹ và đô la Canada (vì hai quốc gia này tuân thủ tiêu chuẩn vàng), và đến năm 1897, đồng Yên chỉ có giá trị khoảng 0,5 đô la Mỹ. Vào năm đó, Nhật Bản đã áp dụng tiêu chuẩn trao đổi vàng và do đó đóng băng giá trị của đồng Yên ở mức 0,5 đô la. Tỷ giá này vẫn duy trì cho đến khi Nhật Bản rời khỏi tiêu chuẩn vàng vào tháng 12 năm 1931, sau đó đồng Yên giảm xuống 0,30 đô la vào tháng 7 năm 1932 và xuống còn 0,20 đô la vào năm 1933. Nó vẫn ổn định ở mức khoảng 0,30 đô la cho đến khi bắt đầu Chiến tranh Thái Bình Dương vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, lúc đó nó đã giảm xuống còn 0,23 đô la.

Sen và rin cuối cùng đã được đưa ra khỏi lưu thông vào cuối năm 1953.

Neo giá trị đồng yên với đô la Mỹ
Không có tỷ giá hối đoái thực sự tồn tại cho đồng Yên từ ngày 7 tháng 12 năm 1941 tới ngày 25 tháng 4 năm 1949; lạm phát thời chiến đã làm giảm đồng Yên xuống một phần giá trị trước chiến tranh. Sau một thời gian bất ổn, vào ngày 25 tháng 4 năm 1949, chính phủ chiếm đóng của Hoa Kỳ đã cố định giá trị của đồng Yên ở mức ¥360 ăn 1 đô la Mỹ thông qua kế hoạch của Hoa Kỳ, một phần của Hệ thống Bretton Woods, để ổn định giá ở kinh tế Nhật Bản. Tỷ giá hối đoái đó được duy trì cho đến năm 1971, khi Hoa Kỳ từ bỏ tiêu chuẩn vàng, vốn là yếu tố chính của Hệ thống Bretton Woods, và áp dụng phụ phí 10% đối với hàng nhập khẩu, tạo ra sự thay đổi chuyển động dẫn đến Tỷ giá hối đoái thả nổi năm 1973.

Yên bị định giá thấp
Đến năm 1971, đồng Yên đã bị định giá thấp. Xuất khẩu của Nhật Bản có giá trị quá ít trên thị trường quốc tế, và nhập khẩu từ nước ngoài đã khiến Nhật Bản tốn kém quá nhiều. Sự mất giá này được phản ánh trong số dư tài khoản vãng lai, vốn đã tăng từ thâm hụt đầu những năm 1960, đến mức thặng dư lớn sau đó là 5,8 tỷ USD vào năm 1971. Niềm tin rằng đồng Yên, và một số loại tiền tệ chính khác, bị đánh giá thấp đã thúc đẩy hành động của Hoa Kỳ vào năm 1971.

Yên và thả nổi các tiền tệ chính
Sau các biện pháp của Hoa Kỳ để phá giá đồng đô la vào mùa hè năm 1971, chính phủ Nhật Bản đã đồng ý với tỷ giá hối đoái cố định mới như một phần của Thỏa thuận Smithsonian, được ký vào cuối năm. Thỏa thuận này đặt tỷ giá hối đoái ở mức ¥ 308 mỗi đô la Mỹ. Tuy nhiên, tỷ lệ cố định mới của Thỏa thuận Smithsonian rất khó duy trì khi đối mặt với áp lực cung và cầu trên thị trường ngoại hối. Đầu năm 1973, tỷ giá đã bị hủy bỏ và các quốc gia lớn trên thế giới cho phép tiền tệ của họ thả nổi.

Chính phủ Nhật Bản can thiệp vào thị trường tiền tệ
Vào những năm 1970, chính phủ và doanh nhân Nhật Bản đã rất lo ngại rằng sự gia tăng giá trị của đồng Yên sẽ làm tổn hại đến tăng trưởng xuất khẩu bằng cách làm cho các sản phẩm của Nhật Bản kém cạnh tranh hơn và sẽ làm hỏng cơ sở công nghiệp. Do đó, chính phủ tiếp tục can thiệp mạnh vào tiếp thị ngoại hối (mua hoặc bán đô la), ngay cả sau quyết định năm 1973 cho phép đồng yên thả nổi.

Mặc dù có sự can thiệp, áp lực thị trường khiến đồng Yên tiếp tục tăng giá, tạm thời đạt đỉnh ở mức trung bình ¥ 271 mỗi đô la Mỹ vào năm 1973,  trước khi tác động của cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 được thị trường cảm nhận. Chi phí dầu nhập khẩu tăng lên khiến đồng Yên mất giá tới mức ¥ 290 mỗi đô la Mỹ đến ¥300 mỗi đô la Mỹ từ năm 1974 đến 1976.  Sự xuất hiện trở lại của thặng dư thương mại đã đẩy đồng Yên trở lại với giá  ¥ 211 vào năm 1978. Sự tăng cường tiền tệ này một lần nữa đã bị đảo ngược bởi cú sốc dầu thứ hai vào năm 1979, với đồng Yên giảm xuống còn ¥ 227 mỗi đô la Mỹ vào năm 1980.

Yên đầu những năm 1980
Trong nửa đầu thập niên 1980, đồng Yên không tăng giá trị mặc dù thặng dư tài khoản hiện tại đã quay trở lại và tăng nhanh. Từ ¥ 221 mỗi đô la Mỹ năm 1981, giá trị trung bình của đồng Yên thực sự giảm xuống còn ¥239 mỗi đô la Mỹ năm 1985. Sự gia tăng thặng dư tài khoản hiện tại tạo ra nhu cầu về đồng Yên mạnh hơn trên thị trường ngoại hối, nhưng nhu cầu về đồng Yên này liên quan đến thương mại đã được bù đắp bởi các yếu tố khác. Một sự khác biệt lớn về lãi suất, với lãi suất của Hoa Kỳ cao hơn nhiều so với Nhật Bản, và việc tiếp tục bãi bỏ quy định về dòng vốn quốc tế, dẫn đến một dòng vốn lớn từ Nhật Bản. Dòng vốn này làm tăng nguồn cung đồng Yên trên thị trường ngoại hối, vì các nhà đầu tư Nhật Bản đã đổi đồng Yên của họ sang các loại tiền tệ khác (chủ yếu là đô la) để đầu tư ra nước ngoài. Điều này khiến đồng Yên yếu so với đồng đô la và thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng trong thặng dư thương mại của Nhật Bản diễn ra vào những năm 1980.

Tác động của Hiệp định Plaza

Năm 1985, một sự thay đổi mạnh mẽ bắt đầu. Các quan chức tài chính từ các quốc gia lớn đã ký một thỏa thuận (Hiệp định Plaza) khẳng định rằng đồng đô la đã được định giá quá cao (và do đó, đồng Yên bị định giá thấp). Thỏa thuận này, và thay đổi áp lực cung và cầu trên thị trường, dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng giá trị của đồng Yên. Từ mức trung bình ¥ 239 trên 1 đô la Mỹ năm 1985, đồng Yên đã tăng lên mức cao nhất là ¥128 vào năm 1988, gần như tăng gấp đôi giá trị của nó so với đồng đô la. Sau khi giảm đi phần nào vào năm 1989 và 1990, nó đã đạt mức cao mới ¥123 ăn 1 đô la Mỹ vào tháng 12 năm 1992. Vào tháng 4 năm 1995, đồng Yên đạt mức cao nhất dưới 80 Yên mỗi đô la, tạm thời khiến nền kinh tế Nhật Bản ngang bằng quy mô của Mỹ.

Những năm sau bong bóng
Đồng Yên đã giảm giá trong bong bóng giá tài sản của Nhật Bản và tiếp tục duy trì như vậy sau đó, đạt mức thấp ¥134 1 đô la Mỹ vào tháng 2/2002. Chính sách lãi suất bằng 0 của Ngân hàng Nhật Bản đã không khuyến khích đầu tư bằng đồng Yên, với thương mại của các nhà đầu tư vay Yên và đầu tư vào các loại tiền tệ thanh toán tốt hơn (do đó tiếp tục đẩy đồng Yên xuống) ước tính lên tới 1 nghìn tỷ đô la. Vào tháng 2 năm 2007, The Economist ước tính rằng đồng Yên bị định giá thấp hơn 15% so với đồng đô la, và bị định giá thấp 40% so với đồng euro.

Sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008

Tuy nhiên, xu hướng này đã đảo ngược sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008. Các loại tiền tệ chính khác, ngoại trừ đồng Franc Thụy Sĩ, đã giảm so với đồng yên.

Vào ngày 4 tháng 4 năm 2013, Ngân hàng Nhật Bản tuyên bố rằng họ sẽ mở rộng Chương trình mua tài sản của mình thêm 1,4 nghìn tỷ đô la trong hai năm. Ngân hàng Nhật Bản hy vọng sẽ đưa Nhật Bản từ giảm phát sang lạm phát, hướng tới lạm phát 2%. Số lượng mua lớn đến mức dự kiến sẽ tăng gấp đôi lượng cung tiền. Nhưng động thái này đã làm dấy lên mối lo ngại rằng chính quyền ở Nhật Bản đang cố tình phá giá đồng Yên để thúc đẩy xuất khẩu. Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại tại Nhật Bản lo ngại rằng sự mất giá sẽ kích hoạt tăng giá nhập khẩu, đặc biệt là năng lượng và nguyên liệu thô.

Tiền xu

Tiền xu của Yên Nhật được đưa vào sử dụng năm 1870. Có các đồng bằng bạc 5 cent, 10 cent , 20 cent và 50 cent và 1 Yên, và đồng bằng vàng 2 Yên , 5 Yên , 10 Yên và 20 Yên. Đồng vàng 1 Yên được đưa vào sử dụng năm 1871, theo sau là đồng bằng đồng 1 rin, ½, 1 và 2 sen năm 1873.

Đồng Cupronickel 5 sen được đưa vào sử dụng năm 1889. Năm 1897, đồng bằng bạc 1 Yên bị hủy bỏ và các kích thước của đồng bằng vàng giảm xuống 50%, với các xu 5, 10 và 20 Yên được ban hành. Năm 1920, xu cupro-nickel 10 cent được đưa vào sử dụng.

Việc sản xuất tiền xu bằng bạc bị dừng năm 1938, sau đó nhiều loại kim loại phổ biến được dùng để sản xuất các xu 1 cent , 5 cent và 10 cent trong thế chiến thứ 2. Các đồng sét 5 và 10 được sản xuất năm 1945 nhưng không được đưa vào lưu hành.

Sau chiến tranh, đồng thau 50 cent , 1 Yên và 5 Yên được đưa vào sử dụng trong các năm 1946-1948. Năm 1949, đồng 5 Yên như hiện nay được đưa vào sử dụng theo sau là đồng bằng đồng 10 Yên (loại vẫn còn đang lưu hành) năm 1951.

Các tiền xu có mệnh giá nhỏ hơn 1 Yên không còn giá trị từ 31 tháng 12 năm 1953, kể từ khi  có hiệu lực.

Năm 1955 loại tiền nhôm 1 Yên như hiện nay được đưa vào sử dụng cùng với đồng nickel 50 Yên không lỗ. Năm 1957, đồng bạc 100 Yên được đưa vào sử dụng. Các loại đồng xu này được thay thế bằng tiền hiện tại năm 1967, loại cupro-nickel, cùng với đồng 50 Yên có lỗ. Năm 1982, đồng 500 Yên đầu tiên được đưa vào sử dụng.

Tiền giấy

Tiền giấy Series E
Các tiền giấy Series E được phát hành vào năm 2004 với các tờ có giá trị ¥1000, ¥5000 và ¥10,000.

Tiền giấy Series F
Vào ngày 9 tháng 4 năm 2019, Bộ trưởng Tài chính Tarō Asō đã công bố các thiết kế mới cho các ghi chú ¥ 1000, ¥ 5000 và ¥ 10.000, để sử dụng bắt đầu vào năm 2024.

Lịch sử tỷ giá
Bảng bên dưới thể hiện giá trị trung bình hàng tháng của Đô la Mỹ/Yên (Yên/USD) lúc 17:00 JST.

Chú thích

Tham khảo

Tiền tệ châu Á
Kinh tế Nhật Bản
Bài cơ bản dài trung bình
Ký hiệu tiền tệ
Thuật ngữ kinh doanh Nhật Bản
Giới thiệu năm 1871
Mệnh giá (tiền tệ)
ISO 4217


title: Inermicosta inermicosta

text:
Inermicosta inermicosta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố
Loài này phân bố ở Tây Đại Tây Dương dọc theo Gabon và Angola.

Chú thích

Tham khảo
 Bernard, P.A. (Ed.) (1984). Coquillages du Gabon [Shells of Gabon]. Pierre A. Bernard: Libreville, Gabon. 140, 75 plates
 Gofas, S.; Afonso, J.P.; Brandào, M. (Ed.). (S.a.). Conchas e Moluscos de Angola = Coquillages et Mollusques d'Angola. [Shells and molluscs of Angola]. Universidade Agostinho / Elf Aquitaine Angola: Angola. 140 pp

Liên kết ngoài

Inermicosta
Động vật được mô tả năm 1964


title: Messancy

text:
Messancy là một đô thị của Bỉ. Đô thị này nằm ở tỉnh Luxembourg, vùng Wallonie.

Ngày 1 tháng 1 năm 2007, đô thị này có diện tích 52,43 km², có 7.466 dân với mật độ dân số 142,4 người trên mỗi km².

Đô thị Messancy có các làng: Guelff, Sélange, Hondelange, Turpange, Bébange, Longeau, Habergy, Differt.

Tham khảo

Đô thị của tỉnh Luxemburg


title: Taschorema pallescens

text:
Taschorema pallescens là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Taschorema


title: Megorama frontale

text:
Megorama frontale là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Megorama


title: 10652 Blaeu

text:
10652 Blaeu (4599 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10652 Blaeu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: 4504 Jenkinson

text:
4504 Jenkinson (1989 YO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 12 năm 1989 bởi Robert H. McNaught ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4504 Jenkinson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Tartu

text:
Tartu là thành phố lớn thứ hai của đất nước Estonia. Thành phố có dân số 96 911 người (năm 2017).
Trái ngược với Tallinn, là thủ đô của Estonia về chính trị và tài chính, Tartu thường được coi là trung tâm trí tuệ và văn hóa, đặc biệt là vì nó là nơi có trường đại học lâu đời nhất và nổi tiếng nhất của Estonia. Nằm 186 km về phía đông nam của Tallinn, thành phố là trung tâm của miền nam Estonia. Sông Emajõgi, nối hai hồ lớn nhất của Estonia, qua Tartu. Thành phố này có Sân bay Tartu.

Trong lịch sử của, thành phố này có các tên gọi khác nhau bao gồm Tarbatu, một pháo đài Estonia thành lập vào thế kỷ thứ 5, Yuryev (tiếng Nga: Юрьев) được đặt tên bởi Yaroslav I Thông thái, và Dorpat là lần đầu tiên được biết đến với quân viễn chinh của Đức trong thế kỷ 13.

Thành phố Tartu đã thuộc kiểm soát của nhà cai trị khác nhau trong suốt lịch sử của nó, do đó họ đặt tên gọi khác nhau cho thành phố bằng các ngôn ngữ khác nhau.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Narva – Trang mạng chính thức

Thành phố của Estonia
Liên minh Hanse


title: Lâu đài If

text:
Lâu đài If (tiếng Pháp: Château d'If) là một pháo đài (sau này là một nhà tù) nằm trên đảo If, hòn đảo nhỏ nhất trong quần đảo Frioul nằm trong Địa Trung Hải với khoảng cách một dặm ngoài khơi vịnh Marseille ở đông nam nước Pháp. Nó nổi tiếng là một trong các thiết lập của cuốn tiểu thuyết phiêu lưu của Alexandre Dumas Bá tước Monte Cristo.

Lâu đài được xây dựng ba tầng, hình vuông với kích thước dài 28 m mỗi bên, hai bên là ba tòa tháp với các lỗ châu mai có đại bác lớn. Phần còn lại của hòn đảo, mà chỉ có kích thước 30.000 mét vuông, được vũ trang dày đặc, thành lũy cao với các nền tảng súng vượt qua những vách đá của hòn đảo.
Lâu đài If được xây dựng năm 1524-1531 theo lệnh của vua Francis I của Pháp như là một bảo vệ chống lại các cuộc tấn công từ biển. Tuy nhiên, việc xây dựng đã gây nhiều tranh cãi. Khi Marseille bị Pháp thôn tín vào năm 1481, thành phố giữ lại quyền tự quốc phòng riêng của mình. Lâu đài này do đó được nhiều người dân địa phương xem như là một sự áp đặt không mong muốn của Trung ương đối với họ.

Giá trị quân sự chính của lâu đài là một pháo đài ngăn chặn, nó không bao giờ phải chống lại một cuộc tấn công thực sự. Cuộc thử nghiệm gần nhất về sức mạnh của lâu đài này là vào tháng 7 năm 1531, khi Hoàng đế La Mã Thần thánh Charles V đã chuẩn bị để tấn công Marseille. Tuy nhiên, ông từ bỏ kế hoạch xâm lược, có thể ngăn cản bởi sự hiện diện của lâu đài.

Tù nhân nổi bật
 Chevalier Anselme (1580-?)
 Jean Serres, Huguenot
 Élie Neau, Huguenot
 Chevalier de Lorraine, người tình của Philippe de France
 Jean-Baptiste Chataud, bị buộc tội mang bệnh dịch hạch đến Marseille - (khoảng 1720 - khoảng 1723)
 Honoré Mirabeau, nhà văn, chính khách - (1774–1775)
 Abbé Faria - (1797-?) - đang tranh cãi việc ông bị giam ở đây
 Michel Mathieu Lecointe-Puyraveau, nhà chính trị - (1815)
 Gaston Crémieux, lãnh đào Công xã Paris (1871)
 Edmond Dantès, nhân vật hư cấu trong Bá tước Monte Cristo của nhà văn Alexandre Dumas, père

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ministry of Culture database entry for Château d'If
 Ministry of Culture photos

Lâu đài Pháp
Công trình tại Marseille
Khởi đầu năm 1531 ở Pháp
Công trình kiến trúc Marseille


title: Em là tôi

text:
Em là tôi (tiếng Litva: Aš esi tu) là một bộ phim tình cảm lãng mạn của đạo diễn Kristijonas Vildžiūnas.

Nội dung

Diễn viên
 Saulius Bagaliunas... thợ rừng
 Andrius Bialobzeskis... Baronas
 Daiva Jovaisiene
 Jurga Jutaite... Dominyka
 Renata Veberyte Loman
 Mykolas Vildziunas

Ê-kíp
 Âm thanh: Jochen Engelke, Wolfgang Herold, Manuel Karakas, Max Wanko
 Quay phim: Linas Dikcius, Vitalijus Kiselius, Linas Zilys

Vinh danh
 Liên hoan phim Cannes (2006)

Xem thêm
 Thông tin trên Website của ban tổ chức Liên hoan phim Cannes
 Thông tin trên Website Trung tâm Điện ảnh Litva
 Thông tin trên Website Obuolys
 Thông tin trên Website Kinas
 Thông tin trên Website AcmeFilm
 Thông tin trên Website Torentai
 Thông tin trên Website Culture.LT

Tham khảo

Phim chính kịch Litva
Phim năm 2006
Phim lãng mạn thập niên 2000


title: Phụ Hảo

text:
Phụ Hảo (giản thể: 妇好; phồn thể; 婦好; bính âm: Fù Hǎo) (? - 1200 TCN), tên Hảo hoặc họ Hảo (tức Hảo Tử) còn được gọi là Phụ Hiếu, miếu hiệu Mậu Tân, là vương hậu của vua Vũ Đinh nhà Thương.

Bà là nữ tướng, nữ chính trị gia đầu tiên được ghi chép thành văn khắc trên đồ đồng xanh sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử

Vũ Đinh là một quốc vương nổi tiếng cuối đời Thương. Ông lên ngôi liền lập chí phục hưng lại triều Thương, "sửa sang chính sự, tu sửa đức hạnh" hết lòng trị nước. ông không có tư tưởng dòng dõi và tư tưởng trọng nam kinh nữ, đã dùng Phó Thuyết, người xuất thân hàn vi nhưng có tài năng, làm tướng, để cho vợ mình Phụ Hảo chỉ huy đại quân của Triều Thương, thực hành văn trị võ công. Kết quả làm cho "nước Ân thịnh trị", trở thành một trong những nước chư hầu lớn mạnh nhất trong lịch sử. Ông còn xây dựng tam sư (hữu, trung, tả), lấy sư là đơn vị lớn nhất, làm cho quân đội triều Thương ngoài quân trưng tập theo chế độ lâm thời còn có quân đội thường trực.

Tư liệu về Phụ Hảo rất ít, chỉ biết rằng Vũ Đinh thông qua việc kết hôn với phụ nữ các bộ lạc lân cận để có được sự tin tưởng của họ, Phụ Hảo thông qua việc kết hôn chính trị mà bước vào gia đình quý tộc vả lại còn sử dụng xuất thân từ xã hội nô lệ bán mẫu hệ để nâng cao địa vị xã hội của mình. Bà được giới học giả hiện đại biết đến chủ yếu dựa vào lời đề từ Giáp cốt văn triều Thương ở Ân Khư.

Ghi chép lịch sử

Theo những tư liệu có liên quan trong văn giáp cốt cho biết thì Phụ Hảo là một tướng lĩnh rất có tài năng, nắm đại quyền về quân sự, chinh nam phạt bắc, tiếng tăm vang dội. Trong những cuộc chiến tranh Vũ Đinh tiến hành nhằm chống lại sự quấy nhiễu của các bộ tộc, quốc gia xung quanh, có lúc Phụ Hảo làm tướng tiên phong, có lúc một mình thống lĩnh đại quân. Trong cuộc chiến chống Khương Phương, bà đã chiêu mộ một vạn ba ngàn quân, tự mình mình thống soái chỉ huy, vào thời đại bấy giờ một vạn ba ngàn quân một hành động quân sự đại quy mô.

Bà còn tham gia chỉ huy chiến đấu những trận đánh lớn với Thổ Phương, Ba Phương, Đông Di. Trong trận đánh với Ba Phương, bà đã dẫn quân bày trận mai phục, chờ quân của Vũ Đinh dánh đuổi Ba Phương vào trong vòng mai phục, lập tức xông ra tấn công tiêu diệt, lập được chiến công lẫy lừng, là trận phục kích được ghi chép sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc. Thông qua các loại binh khí đã được khai quật nhiều lần (bao gồm một cái rìu chiến tốt nhất, đào được ở mộ phần của bà) cùng văn vật được xác nhận.

Phụ Hảo rất được Vũ Đinh yêu mến, chiều chuộng, sách phong cho bà đất phong ở gần triều đình, thậm chí căn cứ vào ghi chép trong Giáp cốt văn thì Vũ Đinh còn cho tiến hành bói toán, để đoán xem bào thai mà Phụ Hảo đang mang là nam hay là nữ. Ngoài ra bà còn thực hiện việc chủ trì các hoạt động tế tự quan trọng, như chủ trì việc cúng tế tổ tiên, thần thánh, đất, trời... Phụ Hảo mất khi Vũ Đinh còn sống, hưởng dương 33 tuổi.

Khảo cổ

Năm 1976, các nhà khảo cổ học đã phát hiện mộ táng bà tại phía tây bắc thôn Tiểu Đồn, huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, vật tùy táng trong mộ Phụ Hảo phong phú tinh xảo, đào được tổng cộng 1928 hiện vật, bao gồm đồ vật dùng bằng đồng, ngọc đá, gốm, xương, ngà, mã não, pha lê, trong đó vật dùng bằng đồng có tới 468 cái, có hơn 130 món binh khí, bao gồm thanh đại đồng phủ nặng hơn 9 kg, ngoài ra trong mộ còn có 16 thi thể khác (có cả trẻ em), có lẽ là nô lệ bị tuẫn táng theo bà.

Thi thể của bà được chôn trong một quan tài bằng gỗ quét sơn thô, đến bây giờ mới được phép mở cửa cho công chúng tham quan.

Tham khảo

Nguồn

Nhà Thương
Phụ
Nữ giới nhà Thương


title: Allodapula monticola

text:
Allodapula monticola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Allodapula
Động vật được mô tả năm 1933


title: Miyamoto Musashi

text:
, cũng có tên Shinmen Takezō, Miyamoto Bennosuke hoặc pháp danh  là một kiếm sĩ bậc thầy, nhà triết học võ thuật và là một rōnin người Nhật Bản. Musashi, như ông thường được biết đến, đã trở nên nổi tiếng thông qua những câu chuyện về kiếm pháp song kiếm hoàn hảo và độc đáo của ông, cũng như kỷ lục bất khả chiến bại trong 61 trận đấu (so với 33 trận của Itō Ittōsai). Ông là người sáng lập trường phái kiếm thuật Hyōhō Niten Ichi-ryū, hay Niten-ryū, và trong những năm cuối đời là tác giả của Ngũ Luân Thư và Độc Hành Đạo. Cả hai tài liệu đều được trao cho Terao Magonojō, môn sinh quan trọng nhất của Musashi, bảy ngày trước khi Musashi qua đời. Ngũ Luân Thư đề cập chủ yếu đến đặc điểm của phái Niten Ichi-ryū của mình theo ý nghĩa cụ thể, ví dụ như võ thuật thực hành của ông và ý nghĩa tổng quát của nó; Độc Hành Đạo, mặt khác, đề cập đến những ý tưởng đằng sau nó, cũng như triết lý cuộc sống của ông trong một vài câu châm ngôn ngắn.

Trung tâm đào tạo Musashi Budokan - trong một kiến trúc đáng chú ý - nằm ở Mimasaka, tỉnh Okayama, Nhật Bản đã được dựng lên để tôn vinh tên tuổi và huyền thoại của ông.

Tiểu sử

Chào đời
Chi tiết về những năm đầu đời của Miyamoto Musashi rất khó để xác minh. Bản thân Musashi chỉ phát biểu trong Ngũ luân thư rằng ông được sinh ra ở tỉnh Harima. Niten Ki (một cuốn tiểu sử sơ khai về Musashi) ủng hộ thuyết cho rằng Musashi sinh năm 1584: "[Ông] sinh ra ở Banshū, vào năm Tenshō thứ 12 [1584], năm Thân." Nhà sử học Kamiko Tadashi khi bình luận về văn bản của Musashi có ghi chú: "Munisai là cha của Musashi... ông sinh ra ở làng Miyamoto, ở huyện Yoshino [của tỉnh Mimasaka]. Musashi có lẽ đã được sinh ra ở đây." Tên thuở nhỏ của ông là .

Musashi ghi tên đầy đủ và tên hiệu của mình trong Ngũ luân thư là . Cha ông,  là một võ sư tài hoa, tinh thông kiếm thuật và jutte (cũng jitte). Munisai, về phần mình, là con trai của , một chư hầu của Shinmen Iga no Kami, lãnh chúa lâu đài Takayama ở huyện Yoshino của tỉnh Mimasaka. Hirata được Lãnh chúa Shinmen tín nhiệm, và do đó đã được phép sử dụng tên gọi Shinmen. Với "Musashi", Musashi no Kami là một tước hiệu của triều đình, giúp ông trở thành thống đốc nhỏ của tỉnh Musashi. "Fujiwara" là dòng truyền thừa mà Musashi tuyên bố là hậu duệ.

Ngày sinh của Munisai và Musashi
Ngôi mộ của Munisai cho biết ông đã qua đời năm 1580, mâu thuẫn với năm sinh 1584 thường được chấp nhận của Musashi. Thêm vào đó, gia hệ của gia tộc Miyamoto còn sót lại lại ghi Musashi sinh năm 1582, khiến sự chính xác của năm sinh của ông bị rối loạn hơn nữa. Tokitsu Kenji đã gợi ý rằng năm sinh được chấp nhận 1584 của Musashi là sai, vì nó chủ yếu dựa vào việc đọc nghĩa đen của phần giới thiệu cuốn Ngũ luân thư, nơi Musashi phát biểu rằng số năm sống của ông đã "lên đến 60" (cho thấy mốc thời gian vào năm Tensho thứ 12, hoặc 1584, khi lần ngược trở lại từ ngày bắt đầu viết tài liệu), khi mà nó nên được hiểu theo một ý nghĩa mang tính văn chương và không chính xác hơn, chỉ ra không phải một thời đại cụ thể mà chỉ đơn giản là Musashi đã ở tuổi lục tuần khi ông viết cuốn sách.

Có một sự không chắc chắn đáng kể xung quanh Munisai, chẳng hạn như khi ông chết và liệu ông có thực sự là cha của Musashi, và thậm chí có rất ít điều được biết về mẹ của Musashi. Sau đây là một vài khả năng:
 Thông tin trên ngôi mộ của Munisai là chính xác. Ông mất năm 1580, để lại hai con gái và con trai Iori; vợ ông đã nhận nuôi một đứa trẻ mới sinh, từ gia tộc Akamatsu, dự định kế vị Munisai ở môn phái jitte của ông. Omasa, goá phụ của Munisai, không phải mẹ ruột của Musashi.
 Thông tin trên ngôi mộ là sai. Munisai đã sống lâu hơn, có lẽ tới sau năm 1590. Musashi, do đó, đã được sinh ra bởi người vợ đầu tiên của Munisai, Yoshiko (con gái của Bessho Shigeharu, người trước đây đã từng kiểm soát làng Hirafuku cho đến khi ông thua trong một trận chiến vào năm 1578 dưới tay Yamanaka Shikanosuke). Munisai bỏ Yoshiko sau khi sinh Musashi, bà sau đó trốn về nhà bố ruột, bỏ lại Musashi ở cùng Munisai. Musashi lớn lên và coi vợ thứ hai của Munisai, Omasa (con gái của Lãnh chúa Shinmen) như mẹ mình. Khả năng thứ hai này được trình bày trong phần dẫn nhập vào gia hệ của gia tộc Tasumi. Con gái của Bessho Shigeharu đầu tiên cưới Hirata Muni và bỏ ông vài năm sau đó. Sau đó, bà cưới Tasumi Masahisa. Người vợ thứ hai của Tasumi Masahisa là mẹ của Miyamoto Musashi. Tên thuở nhỏ của Musashi là Hirata Den. Trong suốt thời thơ ấu, ông đã tới Hirafuku để tìm mẹ thật của mình. Ông chuyển đến với gia tộc Tasumi.
 Một biến thể của lý thuyết thứ hai này dựa trên thực tế là ngôi mộ ghi rằng Omasa đã sinh ra Musashi vào ngày 4 tháng 3 năm 1584 và chết sau khi sinh. Munisai sau đó tái hôn với Yoshiko. Họ đã bỏ nhau, như trong lý thuyết thứ hai, nhưng Yoshiko đã đưa Musashi, lúc đó mới 7 tuổi đi cùng cô và cưới Tasumi Masahisa.
 Tokitsu Kenji ưa thích giả định năm sinh vào năm 1581, tránh được sự cần thiết phải giả định ngôi mộ là sai lầm (mặc dù điều này đặt ra vấn đề của những người mà từ đó Musashi đã tiếp nhận được những bộ môn võ thuật gia tộc).

Giáo dục
Bất kể sự thật về tổ tiên của Musashi là gì, khi Musashi được bảy tuổi, cậu bé đã được nuôi bởi chú của cậu, Dorinbo (hoặc Dorin), trong chùa Shoreian, cách Hirafuku 3 km (~1.8 mi.). Cả Dorin và Tasumi, bác bên họ mẹ của Musashi, đã dạy dỗ kinh điển Phật giáo và những kỹ năng cơ bản cho cậu như đọc và viết. Sự giáo dục này có lẽ là nền tảng của sự giáo dục tưởng tượng mà Yoshikawa Eiji đặt cho Musashi theo nhà sư Thiền tông trong lịch sử là Takuan. Ông rõ ràng đã được đào tạo bởi Munisai về kiếm thuật, và về bộ môn võ thuật jutte gia đình. Việc đào tạo này đã không kéo dài trong một thời gian dài, khi năm 1589, Munisai được phái bởi Shinmen Sokan tới hạ sát học trò của mình, Honiden Gekinosuke. Gia đình Honiden không hài lòng, và Munisai buộc phải di chuyển 4 km (~2.5 mi.) tới làng Kawakami.

Năm 1592, Munisai qua đời, mặc dù Tokitsu tin rằng người đã chết lúc này thực sự là Hirata Takehito.

Musashi mắc bệnh eczema trong thuở thiếu thời, và điều này ảnh hưởng bất lợi đến ngoại hình của ông. Một câu chuyện khác khẳng định rằng ông không bao giờ tắm vì không muốn bị bất ngờ khi không vũ trang. Trong khi lời xác nhận trước đó có thể có hoặc không có một số cơ sở trên thực tế, lời xác nhận sau có vẻ như không thể xảy ra. Một thành viên không tắm gội tham gia giai cấp chiến binh sẽ không được nhìn nhận như là một môn khách của những gia tộc như Honda, Ogasawara, và Hosokawa. Những chi tiết này và nhiều chi tiết khác có thể là những chi tiết trang trí đã được thêm vào huyền thoại của ông, hoặc những giải thích sai của văn học mà mô tả về ông.

Số phận người cha của ông là không chắc chắn, nhưng người ta nghĩ rằng ông đã chết trong tay một trong những kẻ thù sau này của Musashi, người đã bị trừng phạt hoặc thậm chí bị giết chết vì đã đối xử rất tệ với cha của Musashi. Tuy nhiên, không có chi tiết nào chính xác về cuộc đời của Musashi, vì những tác phẩm duy nhất của Musashi là về chiến thuật và kỹ thuật.

Rèn luyện kiếm thuật

Cái tên "Musashi" được cho là được lấy từ tên của một tăng binh tên là Musashibō Benkei, người phục vụ dưới quyền Minamoto no Yoshitsune, nhưng điều này không được xác nhận.

Người ta nói rằng ông ta đã học tại môn phái Yoshioka-ryū, cũng được cho là nơi mà Musashi bị đơn thương độc mã đánh bại vào những năm cuối của mình, mặc dù điều này rất không chắc chắn. Ông đã được đào tạo chính thức hoặc từ cha mình cho đến khi được bảy tuổi, hoặc từ chú của mình bắt đầu từ lúc bảy tuổi.
Cuối cùng, cái tên này được lấy từ các ký tự kanji gốc của ông, 武蔵, có thể đọc là Takezō hoặc Musashi, như đã nói trong cuốn Musashi của Yoshikawa Eiji.

Cuộc đấu đầu tiên

Theo lời giới thiệu của cuốn Ngũ luân thư, Musashi phát biểu rằng cuộc đấu tay đôi thành công đầu tiên của mình là ở tuổi 13, chống lại một samurai tên là Arima Kihei, người chiến đấu bằng cách sử dụng phong cách Kashima Shintō-ryū, được sáng lập bởi Tsukahara Bokuden (s. 1489, m. 1571). Nguồn gốc chính của cuộc đấu tay đôi này là Hyoho senshi denki ("Giai thoại về những bậc thầy đã qua đời"). Bản tường thuật tóm tắt có thể diễn tả như sau:

Du ngoạn và quyết đấu
Năm 1599, ba năm sau, Musashi rời làng, rõ ràng là ở tuổi 15 (dựa theo Tosakushi, "Sổ đăng kí cư trú vùng Sakushu", mặc dù Tanji Hokin Hikki nói rằng ông đã 16 tuổi vào năm 1599, đồng ý theo thời gian với số tuổi ghi lại vào cuộc đấu đầu tiên của Musashi). Những tài sản gia đình của ông như đồ đạc nội thất, vũ khí, sổ gia hệ, và những bản thảo giấy tờ khác được để lại cho người chị em và chồng của cô, Hirao Yoemon.

Ông dành thời gian để đi du ngoạn và tham gia vào các cuộc đấu tay đôi, chẳng hạn như với một kiếm sĩ tinh thông võ nghệ là Akiyama từ tỉnh Tajima.

Vào năm 1600, khi cuộc chiến giữa Toyotomi và Tokugawa bắt đầu, Musashi dường như đã chiến đấu bên cạnh lực lượng Tây quân của Toyotomi, vì gia tộc Shinmen (người mà gia đình của anh ta mắc nợ sự trung thành) là đồng minh của họ. Cụ thể, ông đã tham gia vào nỗ lực đột kích vào lâu đài Fushimi vào tháng 7 năm 1600, để bảo vệ lâu đài Gifu bị tàn phá vào tháng 8 cùng năm, và cuối cùng là trong trận Sekigahara. Một số nghi ngờ đã được đặt ra trong trận chiến cuối cùng, khi Hyoho senshi denki ghi lời Musashi nói rằng ông "không phải là chư hầu của lãnh chúa nào" và từ chối chiến đấu với cha mình (trong tiểu đoàn của Lãnh chúa Ukita) trong trận chiến. Tuy nhiên, việc bỏ sót trận Sekigahara khỏi danh sách những trận chiến của Musashi dường như mâu thuẫn với tuyên bố trong Ngũ luân thư, rằng Musashi đã chiến đấu trong sáu trận đánh. Bất kể thế nào, khi phe Toyotomi thất bại, người ta cũng cho rằng Musashi cũng đã bỏ trốn và dành thời gian tập luyện trên núi Hiko.

Sau trận chiến, Musashi đã biến mất trong một thời gian. Sự đề cập tới tiếp theo của Musashi là ông đã đến Kyoto vào năm 20 tuổi (hoặc 21 tuổi), nơi ông bắt đầu loạt quyết đấu chống lại môn phái Yoshioka. Cha của Musashi, Munisai, cũng đã chiến đấu chống lại một bậc thầy của môn phái Yoshioka và đã thắng 2 trong 3 trận đấu trước sự chứng kiến của shōgun tại thời điểm đó, Ashikaga Yoshiaki, người đã ban cho ông ta danh hiệu "Thiên hạ vô song". Môn phái Yoshioka (hậu duệ của hoặc Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū hoặc Kyo-hachi-ryū) là môn phái hạng nhất trong số tám môn phái võ thuật chính ở Kyoto, "Kyo-ryū" / "Các võ phái Kyoto". Truyền thuyết kể rằng tám môn phái này được thành lập bởi tám nhà sư được dạy bởi một võ sĩ huyền thoại sống trên núi thiêng Kurama. Vào một thời điểm nào đó, gia tộc Yoshioka cũng bắt đầu tự tạo cho mình một cái tên không chỉ cho phái kiếm thuật mà còn dành cho việc kinh doanh hàng dệt và cho một loại thuốc nhuộm độc đáo của họ. Họ đã từ bỏ việc giảng dạy kiếm thuật vào năm 1614 khi họ chiến đấu trong lực lượng Tây quân chống lại Tokugawa Ieyasu trong trận Osaka, nơi họ đã thất bại. Nhưng vào năm 1604, khi Musashi bắt đầu đấu với họ, họ vẫn còn rất ưu tú. Có nhiều tường thuật về những cuộc đấu tay đôi — các tài liệu của gia tộc Yoshioka xác nhận chi có một cuộc đấu, đối đầu với Yoshioka Kenpō, mà Musashi, một lần nữa đã chiến thắng.

Musashi đã thách đấu với Yoshioka Seijūrō, bậc thầy của môn phái Yoshioka, một trận quyết đấu tay đôi. Seijūrō đã chấp nhận, và họ đồng ý một trận quyết đấu bên ngoài Rendaiji trong Rakuho-ku, ở phía bắc Kyoto vào ngày 8 tháng 3 năm 1604. Musashi đã đến muộn, khiến cho Seijūrō nổi xung. Họ đã chạm mặt nhau, và Musashi đánh một đòn, theo thỏa thuận của họ. Đòn đánh này đánh vào vai trái của Seijūrō, đánh gục ông, và làm tê liệt vai trái. Ông dường như đã truyền lại vị trí chưởng môn phái cho người em trai ngang sức ngang tài của mình, Yoshioka Denshichirō, người đã nhanh chóng thách đấu Musashi để trả thù. Cuộc đấu diễn ra tại Kyoto bên ngoài một ngôi chùa là Sanjūsangen-dō. Denshichirō đã sử dụng một cây gậy được gia cố bằng các vòng thép (hoặc có thể kèm theo một quả chuỳ có dây xích), trong khi Musashi lại đến muộn một lần nữa. Musashi đã đánh bật vũ khí của Denshichirō và hạ gục ông ta. Chiến thắng thứ hai đã làm nản lòng gia tộc Yoshioka, với người đứng đầu gia tộc bây giờ là Yoshioka Matashichiro mới 12 tuổi. Họ tập hợp một lực lượng cung thủ, kỵ binh và kiếm sĩ, và thách đấu Musashi một trận ở ngoại ô Kyoto, gần chùa Ichijō-ji. Musashi đã phá vỡ thói quen đến muộn trước đó, ông đến ngôi chùa vài giờ trước thời điểm quyết đấu. Nấp vào một góc, Musashi đã đột kích lực lượng này, giết chết Matashichiro, và trốn thoát trong khi bị tấn công bởi hàng chục kẻ ủng hộ nạn nhân của mình. Để trốn thoát và chiến đấu chống lại đối thủ của mình, ông đã buộc phải rút ra thanh kiếm thứ hai và tự vệ bằng một thanh kiếm trên mỗi tay. Đây là khởi đầu của phong cách kiếm thuật niten'ichi của ông. Với cái chết của Matashichiro, nhánh của môn phái Yoshioka đã bị phá hủy.

Sau khi Musashi rời Kyoto, một số nguồn tin cho biết ông đã đi đến Hōzōin ở Nara, để quyết đấu và học hỏi từ những nhà sư tại đó, vốn được biết đến rộng rãi như là các chuyên gia về thương thuật (võ thuật về giáo và thương). Ở đó, ông ở lại chùa Enkoji tại Banshū, nơi mà ông đã dạy cho em trai của sư trụ trì (một người em trai của Tada Hanzaburo). Cháu trai của Hanzaburo sẽ sáng lập nên võ phái Ensu-ryū dựa trên giáo lý của Enmei-ryū và iaijutsu.

Từ năm 1605 đến năm 1612, ông đi du ngoạn khắp nơi ở Nhật Bản theo musha shugyō, một cuộc hành hương của chiến binh trong lúc ông rèn luyện kỹ năng bằng các trận quyết đấu. Ông được kể là đã sử dụng bokken hoặc bokuto trong các cuộc đấu thực tế. Hầu hết những cuộc đấu trong thời gian này không nhằm lấy mạng đối phương trừ khi cả hai đều đồng ý, nhưng trong hầu hết cuộc đấu, người ta được biết Musashi không quan tâm đến vũ khí mà kẻ thù của ông sử dụng - đó là sự làm chủ trận đấu của ông ấy.

Một văn kiện ngày 5 tháng 9 năm 1607, có đại ý là một sự truyền đạt bởi Miyamoto Munisai truyền dạy giáo lý của mình, cho thấy rằng Munisai đã sống ít nhất cho đến ngày này. Trong năm này, Musashi rời Nara để tới Edo, trong thời gian đó ông đã chiến đấu (và giết chết) một môn sinh học kusari-gama tên là Shishido Baiken. Tại Edo, Musashi đánh bại Musō Gonnosuke, người sẽ lập nên một môn phái đào tạo về thương có ảnh hưởng có tên Shintō Musō-ryū. Các bản ghi chép của trận đấu đầu tiên này có thể tìm thấy trong cả truyền thuyết của Shinto Muso-ryu và Hyōhō Niten Ichi-ryū (môn phái của Miyamoto Musashi). Truyền thuyết của Shinto Musō-ryū kể rằng, sau khi bị Musashi đánh bại, Muso Gonnosuke đã dành thời gian phát triển kỹ thuật đánh gậy chống lại kiếm thuật và đã đánh bại Musashi trong một trận tái đấu. Không có nguồn đáng tin cậy bên ngoài truyền thuyết của Shinto Musō-ryū xác nhận rằng cuộc đấu thứ hai này đã diễn ra.

Musashi được cho là đã đấu trên 60 trận và không bao giờ bị đánh bại, mặc dù đây là một ước tính mang tính bảo thủ, rất có thể không tính đến những cái chết do chính tay ông gây ra trong những trận đánh lớn.
Năm 1611, Musashi bắt đầu tập luyện zazen tại chùa Myōshin-ji, nơi ông gặp Nagaoka Sado, chư hầu của Hosokawa Tadaoki; Tadaoki là một lãnh chúa quyền lực, đã nhận được phiên Kumamoto ở vùng trung tâm phía tây của Kyūshū sau trận Sekigahara. Munisai đã chuyển đến phía bắc Kyūshū và trở thành thầy của Tadaoki, dẫn đến khả năng Munisai đã giới thiệu cả hai với nhau. Nagaoka đề xuất một cuộc đấu với một kiếm sĩ chuyên nghiệp tên là Sasaki Kojirō. Tokitsu tin rằng cuộc đấu tay đôi này có động cơ về mặt chính trị, một vấn đề củng cố sự kiểm soát của Tadaoki đối với quyền lực của ông.

Cuộc đấu với Sasaki Kojirō

Ngày 13 tháng 4 năm 1612, Musashi (khoảng 30 tuổi) đấu trận quyết đấu với Sasaki Kojirō, người được biết đến như là "Con quỷ của miền Tây", sử dụng một thanh nodachi, loại kiếm lớn của Nhật Bản. Musashi đã đến muộn và vất vả đến nơi được chỉ định — đảo Funajima, ở eo biển Kanmon ngăn cách Honshū và Kyūshū. Cuộc đấu đã diễn ra rất ngắn. Musashi đã giết chết đối thủ của mình bằng một thanh bokken, mà huyền thoại nói rằng ông đã khắc từ một mái chèo trên chiếc thuyền đưa ông đến đảo.

Sự xuất hiện muộn của Musashi đã gây nhiều tranh cãi. Những người không ủng hộ sự lăng mạ mà Sasaki đã phải nhận cho rằng điều đó là đáng xấu hổ và thiếu tôn trọng, trong khi những người ủng hộ Musashi nghĩ đó là một cách hợp lý để làm suy yếu đối thủ của mình. Một thuyết khác cho rằng Musashi đã hẹn thời điểm quyết đấu trùng khớp với thời điểm thủy triều lên. Thủy triều đã đưa ông đến được hòn đảo. Sau khi chiến thắng, Musashi ngay lập tức nhảy xuống thuyền của mình và cuộc tẩu thoát của ông khỏi những đồng minh thù địch của Sasaki đã được hưởng lợi từ sự thay đổi thủy triều. Một thuyết khác cho biết ông đã chờ đợi mặt trời vào đúng vị trí. Sau khi tránh một đòn, Sasaki đã bị loá mắt bởi ánh mặt trời.

Musashi đã thành lập một trường dạy kiếm thuật trong cùng năm.

Phục vụ

Trong những năm 1614–1615, Musashi tham gia vào cuộc chiến giữa Toyotomi và Tokugawa. Cuộc chiến này nổ ra vì Tokugawa Ieyasu thấy gia tộc Toyotomi như là một mối đe dọa đối với chế độ cai trị của ông tại Nhật Bản; hầu hết các học giả tin rằng, như trong cuộc chiến trước, Musashi đã chiến đấu bên phe Toyotomi. Lâu đài Osaka là địa điểm trung tâm của trận chiến. Trận đầu tiên (Cuộc vây hãm mùa đông Osaka; cuộc chiến thứ tư của Musashi) kết thúc với một thoả thuận đình chiến. Trận thứ hai (Cuộc vây hãm mùa hè Osaka; cuộc chiến thứ năm của Musashi) đã dẫn đến thất bại toàn diện của lực lượng Tây quân của Toyotomi Hideyori trước Đông quân của Ieyasu vào tháng 5 năm 1615. Một số tường thuật tiến xa hơn khi cho biết Musashi đã tiến vào một cuộc đấu với Ieyasu, nhưng ông đã được tuyển mộ sau khi Ieyasu cảm thấy thất bại của mình đang cận kề. Điều này dường như không thể xảy ra, khi mà Ieyasu đang trong độ tuổi 70 và đã ở trong tình trạng sức khoẻ tồi tệ, nhưng người ta vẫn chưa biết cách mà Musashi nhận được sự trọng đãi của Ieyasu.

Các tuyên bố khác khẳng định rằng ông thực sự phục vụ bên phe Tokugawa vẫn chưa được chứng minh, mặc dù Musashi có mối quan hệ mật thiết với một số chư hầu của Tokugawa thông qua cuộc đấu tay đôi với Sasaki Kojirō, và trong những năm kế tiếp, ông đã không bỏ qua tầm nhìn như mong đợi nếu ông đang bị làm hại vì thuộc phe thất trận. Trong những năm sau đó, gia tộc Ogasawara và Hosokawa đã cực lực ủng hộ Musashi — một hành động không bình thường đối với những người trung thành với Tokugawa này, nếu Musashi thực sự đã chiến đấu nhân danh Toyotomi.

Năm 1615, ông tham gia phục vụ cho Ogasawara Tadanao (小笠原忠直) ở tỉnh Harima, theo lời mời của Ogasawara, như một "người giám sát thi công," sau khi đã đạt được các kỹ năng về thủ công trước đó. Ông đã giúp xây dựng lâu đài Akashi, và vào năm 1621 đã thiết lập tổ chức của thị trấn Himeji. Ông cũng dạy võ thuật trong thời gian lưu trú của mình, chuyên giảng dạy thuật ném shuriken (phi tiêu dạng ngôi sao của ninja). Trong thời kỳ phục vụ này, ông đã nhận nuôi một đứa con trai.

Năm 1621, Musashi đã đánh bại Miyake Gunbei và ba cao thủ khác của phái Togun-ryu trước sự chứng kiến của lãnh chúa Himeji; sau chiến thắng này ông đã giúp lập kế hoạch cho Himeji. Khoảng thời gian này, Musashi đã phát triển một số môn đệ cho môn phái Enmei-ryū của mình, mặc dù ông đã phát triển môn phái của mình sớm hơn rất nhiều; ở tuổi 22, Musashi đã viết một cuốn giấy về các bài giảng của Enmei-ryū gọi là "Ghi chép về quyền pháp Enmei-ryū" (Enmei-ryū kenpō sho).  nghĩa là "vòng tròn" hoặc "sự viên mãn";  nghĩa là "ánh sáng"/"sự sáng suốt", và  nghĩa là "môn phái"; tên gọi dường như đã được bắt nguồn từ ý tưởng khi cầm hai thanh kiếm đưa lên ánh sáng để tạo thành một vòng tròn. Ý tưởng trung tâm của môn phái được cho là việc luyện tập sử dụng song kiếm của samurai cũng như sự kết hợp của kiếm và  jutte.

Năm 1622, con trai nuôi của Musashi, Miyamoto Mikinosuke, trở thành một chư hầu của phiên Himeji. Có thể điều này đã thúc đẩy Musashi ra đi, bắt đầu một loạt chuyến du ngoạn mới, tới Edo vào năm 1623, nơi ông trở thành bằng hữu với học giả Nho giáo là Hayashi Razan, người là một trong những quân sư của shogun. Musashi đã thỉnh cầu để trở thành một kiếm khách cho shōgun, nhưng vì ông đã có hai kiếm khách khác (Ono Jiroemon Tadaaki và Yagyū Munenori — người sau cũng là một quân sư chính trị, ngoài vị trí của là người đứng đầu cơ quan mật thám của Mạc phủ), thỉnh cầu của Musashi bị từ chối. Ông rời Edo theo hướng Ōshū, dừng chân tại Yamagata, nơi ông nhận nuôi đứa con trai thứ hai, Miyamoto Iori. Cả hai sau đó tiếp tục cuộc hành trình, cuối cùng dừng chân tại Osaka.

Năm 1626, Miyamoto Mikinosuke, theo phong tục của junshi, đã thực hiện seppuku bởi cái chết của chủ nhân. Trong năm này, Miyamoto Iori gia nhập phụng sự cho Lãnh chúa Ogasawara. Nỗ lực của Musashi để trở thành một chư hầu của lãnh chúa của Owari, giống như những nỗ lực khác, đã thất bại.

Năm 1627, Musashi lại bắt đầu du ngoạn. Năm 1634, ông cư ngụ tại Kokura với Iori, và sau đó gia nhập phụng sự cho daimyō Ogasawara Tadazane, đóng vai trò chính trong Khởi nghĩa Shimabara. Iori phục vụ với sự biệt đãi trong việc dẹp yên cuộc nổi dậy và dần dần thăng tiến lên cấp bậc karō – một vị trí tương đương với một bộ trưởng. Musashi, tuy nhiên đã bị thương bởi một tảng đá được ném trong khi đi thám thính ở hàng đầu, và do đó không được chú ý.

Cuộc đời sau này và qua đời

Sáu năm sau, vào năm 1633, Musashi bắt đầu ở với Hosokawa Tadatoshi, daimyō của lâu đài Kumamoto, người đã chuyển đến thái ấp của Kumamoto và Kokura, để luyện tập và vẽ tranh. Trớ trêu thay, vào thời điểm đó các lãnh chúa của Hosokawa cũng là những người bảo trợ cho đại cừu thu của Musashi, Sasaki Kojirō. Trong khi ở tại đây, ông tham gia rất ít trận đấu; một trận sẽ xảy ra vào năm 1634 theo sự sắp xếp của Lãnh chúa Ogasawara, trong đó Musashi đã đánh bại một chuyên gia thương thuật có tên Takada Matabei. Musashi chính thức trở thành người hầu cận của các lãnh chúa Hosokowa ở Kumamoto vào năm 1640. Niten Ki ghi nhận "[ông] đã nhận được từ Lãnh chúa Tadatoshi: 17 người hầu cận, một khoản lương bổng koku, cấp bậc ōkumigashira (大組頭), và lâu đài Chiba ở Kumamoto là nơi cư ngụ."

Tháng thư hai năm 1641, Musashi đã viết một tác phẩm có tên Hyoho Sanju Go ("Ba mươi lăm hướng dẫn binh pháp") cho Hosokawa Tadatoshi; tác phẩm này đã chồng lấp và tạo nên nền tảng cho tác phẩm Ngũ luân thư sau này. Đây là năm mà con trai thứ ba của ông, Hirao Yoemon, trở thành binh pháp giả (cố vấn về chiến lược binh thư) cho thái ấp Owari. Năm 1642, Musashi chịu một loạt cơn đau dây thần kinh, báo trước cho sự đau ốm của mình trong tương lai. Năm 1643, ông cáo quan về hưu, ở tại một hang động tên là Reigandō như một ẩn sĩ để viết Ngũ luân thư. Ông đã hoàn thành vào tháng thứ hai năm 1645. Vào ngày thứ 12 của tháng thứ 5, cảm nhận được cái chết sắp xảy đến của mình, Musashi viết di chúc để lại gia tài trong thế gian của mình, sau khi đưa bản thảo cuốn Ngũ luân thư cho em trai của Terao Magonojo, đệ tử thân cận nhất của ông. Ông mất ở hang Reigandō vào khoảng ngày 13 tháng 6 năm 1645 (năm Shōhō thứ ba, ngày thứ 30 của tháng thứ tư). Hyoho senshi denki mô tả khoảnh khắc ông qua đời:

Miyamoto Musashi không bị giết trong chiến đấu, ông đã chết vì những gì được cho là ung thư ngực. Ông đã chết một cách yên bình sau khi hoàn thành văn bản Dokkōdō ("Độc hành đạo", "Con đường độc hành" hoặc "Con đường tự vệ"), gồm hai mươi mốt lời giáo huấn tự huấn luyện để hướng dẫn các thế hệ trong tương lai.

Thân thể của ông đã được chôn trong bộ giáp trong làng Yuge, gần con đường chính gần núi Iwato, đối diện với hướng mà các lãnh chúa Hosokawa sẽ đi tới Edo; bản thân tóc của ông cũng được chôn ở nũi Iwato (núi Iwato là một phần của dãy núi Kinpu ở Kumamoto và thật sự là nơi mà Musashi đã viết Ngũ luân thư trong hang Reigando. Mộ phần của ông không ở đây, mà cách khoảng 45 phút di chuyển về phía đông và ở mặt kia của Kumamoto, trong địa phận Musashizuka). Một số di vật của ông đã được trao cho Mimasaka, để ông có thể được chôn (một phần) với cha mẹ mình. Các ngôi mộ ở Mimasaka nằm trong khu vực Đền Musashi.

Chín năm sau, một nguồn chính về cuộc sống của ông — một bức tượng với một bài điếu ca tụng Musashi — được xây dựng tại Kokura bởi Miyamoto Iori; tượng đài này được gọi là Kokura hibun. Một tài liệu về cuộc đời của Musashi, Niten-ki (二天記), được xuất bản ở Kumamoto năm 1776, bởi Toyota Kagehide, dựa trên hồi ức của ông nội Toyota Masataka, người đã từng là một học trò đời thứ hai của Musashi.

Sự giảng dạy
Musashi đã tạo ra và cải tiến một kỹ thuật song kiếm kenjutsu gọi là  hay  hay 'Niten Ichi-ryū' (một sutra trong Phật giáo Kongen viện dẫn hai thiên đàng như hai vị thần canh giữ của Phật). Trong kỹ thuật này, kiếm sĩ sử dụng một thanh kiếm lớn, và một "thanh kiếm đồng hành" cùng lúc, chẳng hạn như katana cùng một thanh wakizashi.

Những chuyển động hai tay của những vị sư phụ trách việc đánh trống trong chùa có thể đã tạo cảm hứng cho ông, mặc dù có thể đó là kỹ thuật đã được rèn luyện qua kinh nghiệm chiến đấu của Musashi. Các kỹ thuật về jutte là do người cha dạy cho ông — jutte thường được sử dụng trong trận chiến kết hợp với kiếm; jutte sẽ đóng vai trò dự phòng và vô hiệu hoá vũ khí của kẻ thù, trong khi thanh kiếm sẽ ra đòn hoặc học viên sẽ vật nhau với kẻ thù. Phong cách kiếm thuật ngày nay của Musashi được gọi là Hyōhō Niten Ichi-ryū.

Musashi cũng là một chuyên gia trong việc ném vũ khí. Ông thường xuyên ném thanh đoản kiếm của mình, và Tokitsu Kenji tin rằng những phương thức của shuriken cho wakizashi là những kỹ thuật bí mật của Niten Ichi Ryu.

Musashi đã dành nhiều năm nghiên cứu Phật giáo và kiếm thuật. Ông là một nghệ sĩ, nhà điêu khắc và thư pháp tài hoa. Những ghi chép cũng cho thấy ông có các kĩ năng trong lĩnh vực kiến trúc. Ngoài ra, dường như ông có một cách tiếp cận chiến đấu khá đơn giản, không có thêm điệu bộ, kiểu cách hay chú ý về thẩm mỹ nào. Điều này có thể là do kinh nghiệm chiến đấu thực tế của ông; mặc dù trong những năm cuối đời, Musashi có theo đuổi một phong cách mang tính thẩm mỹ nhiều hơn. Ông đã vẽ các bức tranh bằng bút lông về Thiền tông, viết thư pháp, và điêu khắc gỗ cũng như kim loại. Thậm chí trong Ngũ luân thư, ông nhấn mạnh rằng samurai cũng nên hiểu về những ngành nghề khác. Nên hiểu rằng các bài viết của Musashi có ý nghĩa rất mơ hồ, và việc dịch chúng sang tiếng Anh làm cho chúng thậm chí còn khó hiểu hơn; đó là lý do tại sao có rất nhiều bản dịch khác nhau của Ngũ luân thư. Để có thêm thông tin chi tiết về các nguyên tắc sống và nhân cách của Musashi, ta có thể đọc các tác phẩm khác của ông, như Dokkōdō và Hyoho Shiji ni Kajo.

Niên biểu
Dòng thời gian sau đây, theo trình tự thời gian (trong đó dựa trên thông tin chính xác nhất và được chấp nhận rộng rãi nhất), cho thấy các mốc thời gian trong cuộc đời của Miyamoto Musashi.

{| class="wikitable"
|- style="background:#efefef;"
! Niên biểu
! Tuổi
! Sự việc chính
|-
| 1578
|−6

| Anh trai của Musashi, Shirota, chào đời.
|-
| 1584
| 0
| Miyamoto Musashi chào đời.
|-
| 1591
| 7
| Musashi được nuôi dạy bởi người chú như một Phật tử.
|-
| 1596
| 13
| Musashi đấu với Arima Kihei ở Hirafuku, Hyōgo.
|-
| 1599
| 15
| Đấu với một người tên là Akiyama ở vùng phía bắc Hyōgo.
|-
| 1600
| 16
| Được cho là đã chiến đấu trong trận Sekigahara như một phần của Tây quân. Việc ông có thực sự tham gia vào trận chiến hiện đang có nghi vấn.
|-
| 1604
| 20
| Musashi có ba trận đấu với gia tộc Yoshioka ở Kyoto. (1) Trận đấu với Yoshioka Seijuro ở tỉnh Yamashiro, ngoại ô thành phố ở khu đầm lầy Rendai (phía tây núi Funaoka, Kita-ku, Kyoto). (2) Trận đấu với Yoshioka Denshichiro ở ngoại ô thành phố. (3) Trận đấu với Yoshioka Matashichiro ở ngoại ô thành phố dưới gốc cây tùng của Ichijō-ji.
|-
| 1604
| 20
| Viếng thăm Kōfuku-ji, Nara và kết thúc với việc đấu với các tăng nhân luyện tập theo phái Hōzōin-ryū.
|-
| 1605–1612
| 21–28
| Bắt đầu du ngoạn lần nữa.
|-
| 1607
| 23
| Munisai (cha của Musashi) truyền thụ giáo lý của mình cho Musashi.
|-
| 1607
| 23
| Đấu với một cao thủ kusari-gama là Shishido Baiken ở phía tây Mie.
|-
| 1608
| 24
| Đấu với Musō Gonnosuke, bậc thầy đấu gậy năm xích ở Edo.
|-
| 1610
| 26
| Đấu với Hayashi Osedo và Tsujikaze Tenma ở Edo.
|-
| 1611
| 27
| Bắt đầu luyện tập thiền zazen.
|-
| 1612
| 28
| Đấu với Sasaki Kojirō ở Ganryujima (đảo Ganryu hay Funa), ngoài khơi bờ biển Shimonoseki, trong đó Kojiro bị đánh bại.
|-
|
|
| Mở một trường dạy về kiếm.
|-
| 1614–1615
| 30–31
| Được tin là đã gia nhập quân đội của Tokugawa Ieyasu trong các chiến dịch mùa đông và mùa hè tại lâu đài Osaka, nhưng không có đóng góp đáng kể nào được ghi lại.
|-
| 1615–1621
| 31–37
| Phụng sự cho Ogasawara Tadanao ở tỉnh Harima như một giám sát thi công xây dựng.
|-
| 1621
| 37
| Đấu với Miyake Gunbei ở Tatsuno, Hyōgo.
|-
| 1622
| 38
| Ở lại tạm thời ở thị trấn lâu đài ở Himeji, Hyōgo.
|-
| 1623
| 39
| Du ngoạn tới Edo.
|-
|
|
| Nhận nuôi đứa con trai thứ hai tên là Iori.
|-
| 1626
| 42
| Con trai nuôi Mikinosuke thực hiện seppuku theo truyền thống junshi.
|-
| 1627
| 43
| Du ngoạn lần nữa.
|-
| 1628
| 44
| Gặp gỡ Yagyū Hyōgonosuke ở Nagoya, tỉnh Owari.
|-
| 1630
| 46
| Gia nhập phụng sự cho Lãnh chúa Hosokawa Tadatoshi.
|-
| 1633
| 49
| Bắt đầu luyện tập nghệ thuật rộng rãi.
|-
| 1634
| 50
| Định cư tại Kokura, Fukuoka một thời gian ngắn với con trai Iori, như một môn khách của Ogasawara Tadazane.
|-
| 1637
| 53
| Đóng vai trò quan trọng trong khởi nghĩa Shimabara và là bằng chứng duy nhất cho thấy Musashi có phục vụ trong trận chiến. Bị đánh ngã ngựa bởi một hòn đá ném bởi một nông dân.
|-
| 1641
| 57
| Viết Hyoho Sanju-go.
|-
| 1642
| 58
| Chịu đựng nhiều cơn đau dây thần kinh.
|-
| 1643
| 59
| Di cư tới Reigandō, nơi ông sống như một ẩn sĩ.
|-
| 1645
| 61
| Hoàn thành [[Ngũ luân thư|Go Rin No Sho/Ngũ luân thư]]. Qua đời vì lí do được cho là ung thư phổi.

|}

 Tiểu thuyết hóa
Cuộc đời của Miyamoto Musashi được tái họa một cách hết sức sinh động trong tiểu thuyết 8 quyển, thuộc xu hướng văn học bình dân (heimin bungaku), mang tên Musashi của văn hào Yoshikawa Eiji.

 Nghệ thuật
Miyamoto Musashi còn được biết đến là tác giả của cuốn sách bàn về kiếm đạo Gorin no sho'' (五輪書, Ngũ luân thư), và là một bậc thầy về nghệ thuật chạm khắc tượng gỗ cũng như hội họa thủy mặc.

Văn hóa đại chúng
Trong serie Kamen Rider Ghost, Musashi là một trong 15 linh hồn danh nhân hỗ trợ các Kamen Rider, trong đó Musashi mang số hiệu 01. Ngoài ra, cuốn tiểu thuyết và tấm bảo vệ tay của ông cũng xuất hiện.

Trong tựa game mobile Fate/Grand Order, Musashi có giới tính là nữ và mang trường phái Saber.

Trong tiểu thuyết The Young Samurai của nhà văn Chris Bradford, nhân vật Masamoto Tekeshi được dựa trên Miyamoto Musashi, người đã phát triển kỹ thuật Nhị Thiên.

Trong bộ truyện tranh Nhật (manga) Vagabond, Musashi là nhân vật chính và bộ manga này kể về cuộc đời của ông. Tác phẩm được chuyển thể từ tiểu thuyết hư cấu của Eiji Yoshikawa bởi mangaka Inoue Takehiko.

Mục liên quan
 Tiểu thuyết Miyamoto Musashi
 Miyamoto Musashi I (phim điện ảnh)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tinh hoa kiếm pháp

Samurai
Họa sĩ Nhật Bản
Võ sư
Kiếm sĩ Nhật Bản
Mất năm 1645
Sinh thập niên 1580
Kendo


title: Sứ lá tù

text:
Sứ lá tù hay đại lá tù, đại lá tà (danh pháp hai phần: Plumeria obtusa) là một loài thực vật thuộc họ Trúc đào, có nguồn gốc từ vùng Trung Mỹ và Caribe. Đây là loài cây bụi lớn hay cây thân gỗ nhỏ, cao đến 8 m.

Tại Việt Nam, cây được trồng làm cảnh ở Thành phố Hồ Chí Minh. Cũng được dùng làm thuốc.

Chú thích

Liên kết ngoài

O
Thực vật Nepal
Cây Cuba
Thực vật Guatemala
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Oecetis mezentius

text:
Oecetis mezentius là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis


title: Duy Trác

text:
Duy Trác (sinh năm 1932) tên thật Khuất Duy Trác, là một ca sĩ nổi tiếng, thành danh ở Sài Gòn từ những năm trước 1975. Duy Trác được xem là một trong những giọng ca nam lớn nhất của tân nhạc Việt Nam.

Sự nghiệp
Duy Trác quê ở Sơn Tây, xuất thân trong một gia đình Nho giáo truyền thống. Nghề nghiệp chính của ông là luật sư, theo một vài tài liệu thì ông còn là thẩm phán. Ngoài ra ông còn tham gia viết báo và cũng là một dịch giả. Duy Trác bắt đầu đi hát từ những năm còn là sinh viên, khoảnh cuối thập niên 1950, đầu thập niên 1960 nhờ sự giới thiệu của ca sĩ Quách Đàm với nhạc sĩ Dương Thiệu Tước. Tuy giọng ca của ông được rất nhiều người mến mộ, nhưng trước 1975 ở Sài Gòn, Duy Trác gần như không bao giờ trình diễn ở phòng trà hay các chương trình nhạc hội. Ông chỉ hát trên đài phát thanh và thu âm cho các hãng băng đĩa, vì vậy nhà văn Duyên Anh đã đặt cho ông biệt danh "chàng ca sĩ cấm cung". Duy Trác cũng có sáng tác một vài bài hát như Tiếng hát đêm Noel, Sài Gòn chỉ vui khi các anh về...

Sau 1975, Duy Trác bị bắt đi học tập cải tạo nhiều năm tới 1981 vì là một sĩ quan trong chế độ Việt Nam Cộng hòa, ngoài ra ông còn bị dính líu đến tổ chức Biệt kích Văn hóa và bị giam lại từ năm 1984 đến năm 1988. Năm 1992 ông rời Việt Nam định cư tại Houston, Hoa Kỳ theo diện HO. Tại đây ông có tham gia trình diễn ở một vài chường trình ca nhạc và phát hành hai CD riêng Còn tiếng hát gửi người và Giã từ. Trong CD Giã từ ông đã nói lời từ biệt với âm nhạc. Từ đó Duy Trác không còn hát và hiện nay ông hợp tác với đài phát thanh VOVN - Tiếng nói Việt Nam tại Houston phụ trách một vài chương trình.

Băng nhạc và CD Duy Trác

1970 - 1975
Tiếng hát Duy Trác
Mặt A:
Ngày đó chúng mình (Phạm Duy)
Một lần cuối (Nguyễn Bính - Văn Phụng)
Tôi sẽ đưa em về (Y Vân)
Hương xưa (Cung Tiến)
Ngày chưa nguôi yêu dấu (Trầm Tử Thiêng)
Múc anh trăng vàng (Hoàng Thi Thơ)
Cơn mê chiều (Nguyễn Minh Khôi)
Thu trên đảo Kinh Châu (Lê Thương)
Đợi chờ (Nhật Bằng - Phạm Đình Chương)
Chiều tưởng nhớ (Thẩm Oánh)

Mặt B:
Tương tư 2 (Mặc Thế Nhân)
Đường em đi (Phạm Duy)
Lá đổ muôn chiều (Đoàn Chuẩn - Từ Linh)
Trương Chi (Văn Cao)
Cô láng giềng (Hoàng Quý)
Cây đàn bỏ quên (Phạm Duy)
Bóng chiều xưa (Minh Trang - Dương Thiệu Tước)
Con thuyền xa bến (Lưu Bách Thụ)
Nhạc chiều (Doãn Mẫn)
Hướng về Hà Nội (Hoàng Dương)
Tiếng hát Duy Trác 2
Mặt A:
Thuở ban đầu (Phạm Đình Chương)
Dạ tương sầu (Nhật Bằng)
Du mục (Trịnh Công Sơn)
Đường em đi (Phạm Duy)
Người nghệ sĩ mù (Hoàng Thi Thơ)
Nhớ quê hương (Phạm Ngữ)
Đôi chim giang hồ (Ngọc Bích) Duy Trác & Sĩ Phú
Thuở trăng về (Ngọc Bích)
Một ngày vui mùa đông (Lê Uyên Phương) Duy Trác & Khánh Ly

Tiếng hát Duy Trác

Áo lụa Hà Đông (Ngô Thụy Miên - Nguyên Sa)
Tiếng chuông chiều thu (Tô Vũ)
Tình khúc buồn (Ngô Thụy Miên) (Duy Quang hát)
Con chim lạc bạn (Phạm Văn Chừng)
Mắt biếc (Ngô Thụy Miên)
Thu trên đảo Kinh Châu (Lê Thương)
Cơn mê chiều (Nguyễn Minh Khôi)
Đôi mắt người Sơn Tây (Phạm Đình Chương - Quang Dũng)
Ngày đó chúng mình (Phạm Duy)

Sau 1975

CD Còn tiếng hát gửi người
Thúy Nga Productions phát hành tại Hoa Kỳ năm 1993
Mộng dưới hoa (Đinh Hùng - Phạm Đình Chương)
Áo lụa Hà Đông (Nguyên Sa – Ngô Thụy Miên)
Còn tiếng hát gửi người (Trần Quang Lộc)
Thuở ban đầu (Phạm Đình Chương)
Tạ từ (Tô Vũ)
Đôi mắt người Sơn Tây (Phạm Đình Chương - Quang Dũng)
Một cõi đi về (Trịnh Công Sơn)
Bay đi cánh chim biển (Đức Huy)
K khúc của Lê (Đăng Khánh - Du Tử Lê)
Nghìn trùng xa cách (Phạm Duy)

CD Giã từ
Diễm xưa Productions phát hành tại Hoa Kỳ năm 1995
Đường về miền Bắc (Đoàn Chuẩn)
Mắt buồn (Phạm Đình Chương - Lưu Trọng Lư)
Đừng lừa dối nhau (Y Vân)
Từ một giấc mơ (Mai Anh Việt)
Tơ sầu (Lâm Tuyền)
Biệt ly (Doãn Mẫn)
Dạ tâm khúc (Phạm Đình Chương - Thanh Tâm Tuyền)
Cô láng giềng (Hoàng Quý)
Yêu dáng em xưa (Đăng Khánh)
Đẹp giấc mơ hoa (Hoàng Trọng)
Dạ khúc (Nguyễn Mỹ Ca)
Hương xưa (Cung Tiến)

. Các CD khác sau 1975 có Duy Trác hát:

1. CD Đưa Người Về Phương Đông - Tình Ca Phạm Anh Dũng phát hành năm 1993 tại Hoa Kỳ

Gọi Mùa Thu Mơ (nhạc và lời Phạm Anh Dũng)

Tôi Xa Người (thơ Du Tử Lê, nhạc Phạm Anh Dũng)

Đưa Người Về Phương Đông (thơ Cung Vũ, nhạc Phạm Anh Dũng)

2. CD Có Những Niềm Riêng - Tình Ca Lê Tín Hương phát hành tại Hoa Kỳ năm 1994

Còn Biết Về Đâu (nhạc và lời Lê Tín Hương)

Như Cánh Chim Trời (nhạc và lời Lê Tín Hương)

Trả Lại Cho Đời (nhạc và lời Lê Tín Hương)

Các phần trình diễn trên sân khấu thu hình

Trung tâm Thúy Nga

Sáng tác
Bẽ bàng (Vọng Giang - Duy Trác)

Tham khảo

Người Mỹ gốc Việt
Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Nam ca sĩ Việt Nam Cộng hòa
Ca sĩ Việt nổi tiếng trước 1975
Người Sơn Tây


title: Morwennius decoratus

text:
Morwennius decoratus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được Moore miêu tả năm 1872.

phân phát
Nó được tìm thấy ở Nepal, đông bắc Ấn Độ (Sikkim, Assam), tây nam Trung Quốc (Vân Nam), miền bắc Thái Lan, Lào, bán đảo Mã Lai và Indonesia (Sumatra)

miêu tả
Sải cánh dài khoảng 72 mm.

Chú thích

Tham khảo

Morwennius
Động vật được mô tả năm 1872


title: 481

text:
Năm 481 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 481


title: 5047 Zanda

text:
5047 Zanda (1981 EO42) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 5047 Zanda

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Yaguajay

text:
Yaguajay () là một đô thị và thành phố ở tỉnh Sancti Spíritus của Cuba. Đô thị này nằm ở phía bắc tỉnh, và giáp với vịnh Buena Vista về phía bắc.
Vườn quốc gia Caguanes (bảo vệ hệ sinh thái ven biển và đầm lầy, hang động) nằm ở Yaguajay.

Đơn vị hành chính này được lập năm 1847 và lập thành đô thị năm 1879, lúc đó thuộc tỉnh Las Villas.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị Yaguajay có dân số 58.938 người. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Đô thị này được chia thành các phường (barrio) Bamburanao, Cabecera, Centeno, Mayajigua, Meneses và Seibabo.

Xem thêm
 Đô thị Cuba
 Danh sách thành phố Cuba
 José Miller

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh Sancti Spíritus


title: Japan Airlines

text:
Japan Airlines (viết tắt JAL), tên chính thức là  (), còn được gọi tắt trong tiếng Nhật là , là hãng hàng không lớn thứ hai ở Nhật Bản, sau hãng All Nippon Airways.

Hai công ty hoạt động dưới thương hiệu của JAL là:  và . Japan Airlines Domestic đầu tiên chịu trách nhiệm cho hệ thống rộng lớn của các chuyến bay nội địa Nhật Bản, còn JAL International hoạt động quốc tế và các chuyến bay chủ lực nội địa. Ngày 1/10/2006, Japan Airlines International và Japan Airlines Domestic đã sáp nhập thành một thương hiệu Japan Airlines International. JAL Corporation cũng có bảy hãng nhỏ hơn để thu gom cho hãng mẹ:
 Hokkaido Air System
 JAL Express
 JALways
 J-Air
 Japan Air Commuter
 Japan Asia Airways
 Japan Transocean Air

JAL có đội tàu bay Boeing 747 nhiều nhất thế giới (khoảng 76, thời điểm tháng 3 năm 2005). Đây là một trong hai hãng hàng không châu Á bay đến Mỹ Latin (Malaysia Airlines bay đến Buenos Aires, JAL bay đến Ciudad de Mexico và São Paulo).

Japan Airlines gia nhập liên minh Oneworld ngày 1 tháng 4 năm 2007.

Các điểm đến

Thỏa thuận liên danh

 Aeroflot
 Aeroméxico
 Air France
 Air Tahiti Nui
 Aircalin
 Alaska Airlines
 Amakusa Airlines
 American Airlines
 Bangkok Airways
 British Airways
 Cathay Pacific
 China Airlines
 China Eastern Airlines
 China Southern Airlines
 Emirates
 Fiji Airways
 Finnair
 Fuji Dream Airlines
 Garuda Indonesia
 Hawaiian Airlines
 Iberia
 JetBlue
 Jetstar Airways
 Jetstar Japan
 Kalitta Air
 Korean Air
 LATAM Brasil
 LATAM Chile
 Malaysia Airlines
 MIAT Mongolian Airlines
 Qantas
 Qatar Airways
 Royal Brunei Airlines
 Royal Jordanian
 Shanghai Airlines
 SriLankan Airlines
 S7 Airlines
 VietJet Air
 Vistara
 WestJet
 XiamenAir

Các hãng đối tác
 American Airlines
 British Airways
 Finnair
 Iberia
 Malaysia Airlines

Đội bay

JAL có đội bay bao gồm các tàu bay sau (tháng 6 năm 2021):
Đội tàu bay của JAL (không kể các hãng con) hầu hết đều của Boeing.

Tham khảo

Hãng hàng không Nhật Bản
Chỉ số TOPIX 100


title: Eleutherodactylus mariposa

text:
Eleutherodactylus mariposa là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Hedges, B. & Díaz, L. 2004. Eleutherodactylus mariposa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

mariposa
Động vật được mô tả năm 1992
Động vật đặc hữu Cuba


title: 1950 Wempe

text:
1950 Wempe (1942 EO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1942 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1950 Wempe

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1942


title: Nomada utahensis

text:
Nomada utahensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moalif mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1988


title: Cazalis, Gironde

text:
Cazalis  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Gironde


title: Kim Xương, Cam Túc

text:
Kim Xương (Hán văn giản thể: 金昌; bính âm: Jīnchāng) là một địa cấp thị ở tỉnh Cam Túc, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Kim Xương nằm ở trung bộ tỉnh Cam Túc, phía tây sông Hoàng Hà, phía bắc Kỳ Liên Sơn, phía nam cao nguyên Alashan. Phía tây nam của địa cấp thị này giáp với tỉnh Thanh Hải còn phía tây bắc giáp với Nội Mông Cổ. Tổng diện tích Kim Xương là 8.896 km².

Kim Xương có các địa điểm khảo cổ quan trọng thời đồ đá và thời Tây Hán và có một đoạn Vạn lý trường thành từ thời nhà Hán và nhà Thanh.

Về mặt hành chính, Kim Xương được chia thành 2 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 quận và 1 huyện:
Quận Kim Xuyên (金川)
Huyện Vĩnh Xương (永昌)

Liên kết ngoài

  Trang mạng chính thức

Đơn vị hành chính cấp địa khu Cam Túc


title: DVD-R

text:
DVD-R (viết tắt của DVD-recordable, được gọi là định dạng DVD có thể ghi) là một định dạng DVD.  HP đầu tiên phát triển định dạng DVD có thể ghi (DVD recordable) này từ yêu cầu của việc lưu dữ liệu để lưu trữ và vận chuyển. Sau đó, DVD-R còn được sử dụng cho khách hàng trong việc lưu trữ nhạc và phim. Ba định dạng được phát triển: DVD-R/RW (minus/dash), DVD+R/RW (plus), DVD-ROM.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Understanding Recordable & Rewritable DVD by Hugh Bennett
 Pioneer Corporation
 DVD Forum
 Why DVD+R(W) is superior to DVD-R(W)
 DVD-R Dual Layer First Look
 Care and Handling of CDs and DVDs by Fred R. Byers
 Standard ECMA-279 80 mm (1.23 GB per side) and 120 mm (3.95 GB per side) DVD-Recordable Disk (DVD-R)

DVD


title: Xanthopenthes fruhstorferi

text:
Xanthopenthes fruhstorferi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Phần tử HTML

text:
Phần tử HTML hay còn được biết đến với tên Tag hay Entity hay thẻ. HTML là ngôn ngữ đánh dấu (markup-language) do đó có thể hiểu một phần tử HTML chính là một đoạn văn bản được đánh dấu để thể hiện theo một cách nào đó.

Sơ lược

HTML có nhiều loại phần tử và mỗi phần tử HTML có một tên cũng như tác dụng khác nhau, có phần tử dùng để chỉ cả một tài liệu nhưng có phần tử chỉ sử dụng để mô tả một bức ảnh.

Cú pháp

Một phần tử HTML luôn có thể được nhận ra bởi nó được bao quanh bởi cặp dấu < và b>. Ví dụ:

Hay:
.

Mỗi phần tử luôn bao gồm một cặp thẻ đi song song, một thẻ mở và một thẻ đóng. Thẻ mở có dạng:
<tên_thẻ>

Còn thẻ đóng cũng tương tự nhưng có thêm dấu gạch chéo:
</tên_thẻ>.

Các phần tử HTML có thể có các thuộc tính, thuộc tính của một phần tử có thể được biểu diễn ngay trong thẻ mở của phần tử. Ví dụ:

Các phần tử HTML có thể có hoặc không có nội dung, nếu có phần nội dung sẽ được đặt ở bên trong cặp thẻ mở và đóng. Ví dụ:

đây là nội dung của thẻ "p"

Có một số phần tử HTML không cần thẻ đóng, khi đó để đảm bảo tính hợp lệ của HTML, bạn nên đặt thêm một dấu gạch chéo ở cuối thẻ mở. Ví dụ:

Một số phần tử nổi bật

Danh sách một số phần tử nổi bật của ngôn ngữ HTML:

Các chuẩn HTML

HTML 2.0:

HTML 3.2:

HTML 4.01:
(HTML 4.01 is the updated form of HTML 4.0.)

XHTML 1.0:

XHTML 1.1:

Other sources

HTML Tags:
  (Part of the first published description of HTML.)

HTML Internet Draft 1.2:

HTML 3.0 Drafts:
  (This is the final draft of HTML 3.0, which expired without being developed further.)

HTML Tables:

XML 1.0:

CSS:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách đầy đủ các phần tử và thuộc tính dành cho HTML 4.01

HTML


title: Émanville, Eure

text:
Émanville là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Bosguérard-de-Marcouville

text:
Bosguérard-de-Marcouville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Demography
Nguồn: INSEE.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Bosguerarddemarcouville


title: Stenoptilia annadactyla

text:
Stenoptilia annadactyla là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở miền trung châu Âu, but was also recorded từ Đảo Anh năm 2005.

Sải cánh dài 17–24 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9 năm at least two generations.

Ấu trùng ăn Scabiosa columbaria.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
UKmoths

Stenoptilia
Côn trùng châu Âu


title: Eulonchopria psaenythioides

text:
Eulonchopria psaenythioides là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Eulonchopria
Động vật được mô tả năm 1909


title: Phòng trà ca nhạc

text:
Phòng trà ca nhạc là một hình thức biểu diễn và thưởng thức âm nhạc, các khán giả tới phòng trà để nghe ca sĩ hát. Phòng trà ca nhạc xuất hiện đầu tiên ở Hà Nội sau khi tân nhạc xuất hiện. Nó thay thế cho các quán cô đầu, nơi thưởng thức hát ả đào trước đó. Tại các nước phương Tây cũng có những hình thức tương tự phòng trà ca nhạc như cabaret, café-concert.

Tiền chiến
Phòng trà ca nhạc đầu tiên là Quán Nghệ sĩ, mở ở đường Bờ Hồ, Hà Nội năm 1946. Đây là nơi gặp gỡ của nhiều nhạc sĩ khi đó như Nguyễn Xuân Khoát, Dương Thiệu Tước, Thẩm Oánh... Không chỉ tân nhạc, phòng trà này còn trình diễn cả các nhạc phẩm cổ điển. Sau Quán Nghệ sĩ, một số phòng trà khác cũng được mở: Thăng Long ở phố Hàng Bông, Tuyết Sơn ở phố Thợ Nhuộm, Thiên Thai ở phố Hàng Gai.

Trong hồi ký của mình, Phạm Duy viết:

Tiếp đó, tại Huế cũng xuất hiện một số phòng trà, nổi tiếng hơn cả là Tam Tinh với giọng ca Ngọc Cẩm. Chiến tranh Việt-Pháp nổ ra, các phòng trà ca nhạc đều đóng cửa.

Miền Nam 1954-1975
Năm 1954, nhiều nhạc sĩ, ca sĩ miền Bắc tới Sài Gòn định cư. Nền tân nhạc ở miền Nam thời kỳ này đa dạng với nhiều dòng nhạc dành cho nhiều tầng lớp khán giả. Thị trường âm nhạc sôi động cùng những ca sĩ nổi tiếng giúp các phòng trà bước vào thời kỳ hoàng kim. Tới phòng trà nghe nhạc là một nét văn hóa của Sài Gòn khi đó. Những phòng trà được mở ra khắp nơi. Có thể kể tới một số như Văn Cảnh trên đường Calmete, Đức Quỳnh đướng Cao Thắng, Anh Vũ đường Bùi Viện... Đến khi tổng thống Ngô Đình Diệm cấm khiêu vũ thì một số vũ trường cũng biến thành phòng trà như Tự Do, Baccara... Thời kỳ đó, Sài Gòn có 5 phòng trà nổi danh nhất là Queen Bee, Tự Do, Ritz, Maxim's, Đêm Màu Hồng với các ban nhạc tên tuổi và các giọng ca ngôi sao.

Phòng trà Đêm Màu Hồng với ban Thang Long, ban nhạc gia đình gồm Thái Thanh, Hoài Bắc (tức Phạm Đình Chương), Hoài Trung, Thái Hằng. Tên phòng trà cũng được đặt theo tên một ca khúc của Phạm Đình Chương. Queen Bee, Tự Do, Maxim's nổi tiếng với các giọng ca của Khánh Ly, Lệ Thu. Ritz có ban nhạc The Dreams với ca sĩ Julie Quang, ông chủ phòng trà Jo Marcel cũng là một ca sĩ. Về sau Khánh Ly cũng mở một phòng trà mang tên mình.

Một loại phòng trà ca nhạc khác nữa là phòng trà sinh viên. Trong khi các phòng trà nổi tiếng là nơi dành các khán giả cao cấp thì phòng trà sinh viên do sinh viên mở ra và để dành cho chính họ. Trong số đó có Quán Văn với Khánh Ly và Trịnh Công Sơn thời kỳ đầu sự nghiệp.

Những nhạc công biểu diễn ở phòng trà cũng có các nhạc sĩ nổi tiếng, như Nguyễn Ánh 9 thường đệm dương cầm cho các ca sĩ Khánh Ly, Thái Thanh. Cũng có một vài giọng ca hàng đầu của Sài Gòn khi đó như Duy Trác, Sĩ Phú hầu như không xuất hiện ở phòng trà. Ngoài Sài Gòn, còn có những phòng trà ở Đà Lạt và một số thành phố khác.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, các phòng trà của Sài Gòn đều đóng cửa.

Sau 1975
Sau một thời gian gián đoạn, tại Thành phố Hồ Chí Minh, một số phòng trà được mở cửa trở lại. Thời gian đầu, các phòng trà vẫn mang tính chất sang trọng, giá đồ uống cao và trình diễn những bản nhạc giá trị. Trong số đó nổi danh hơn cả là M&Tôi và Tiếng Tơ Đồng.

Khoảng cuối thập niên 1990, đầu thập niên 2000, thị hiếu âm nhạc trở nên đa dạng, các phòng trà cũng thay đổi theo. Để đáp ứng những khán giả thanh niên, các phòng trà mời các ca sĩ trẻ với những ca khúc đang thịnh hành. Những hiện tượng như hát nhép môi cũng làm chất lượng âm nhạc các phòng trà giảm xuống. Tiếng Tơ Đồng còn tổ chức các đêm Người đẹp hát, Diễn viên hát... M&Tôi có chương trình Vui, trẻ khỏe và thứ hai mỗi tuần. Sự xuất hiện những sân khấu ca nhạc bình dân cũng làm các phòng trà vắng bớt khách.

Một số khác cố gắng duy trì phong cách và giữ một tầng lớp khán giả cho riêng mình như ATB của ca sĩ Ánh Tuyết, 2B của ca sĩ Mỹ Hạnh với các nhạc phẩm tiền chiến, tình khúc, Carmen với nhạc Flamengo, Sax ’n’ art của Trần Mạnh Tuấn với nhạc jazz...

Khoảng 2005-2007, nhiều phòng trà nổi tiếng của Thành phố Hồ Chí Minh như M&Tôi, Tiếng Tơ Đồng, ATB, Đồng Dao đều đóng cửa vì lý do mặt bằng. Để giải quyết vấn đề này, các phòng trà phải chuyển ra xa trung tâm hơn để mở cửa trở lại.

Tại Hà Nội, số lượng phòng trà ít hơn và do thị hiếu của khán giả, các phòng trà ở đây cũng mang phong cách khác với Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1995, đáp ứng nhu cầu một số khán giả yêu thích nhạc đỏ, ca sĩ Thanh Hoa mở phòng trà Aladin tại ngõ Hàng Bột. Cuối năm 2004, Thanh Hoa khai trương phòng trà ca nhạc Aladin 2 tại khách sạn Thắng Lợi. Ngoài một số ca sĩ của dòng nhạc đỏ như Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn... những ca sĩ nhạc trẻ như Khánh Linh, Tùng Dương cũng biểu diễn ở đây.

Một phòng trà đặc biệt khác là Lý club trên phố Lý Thường Kiệt. Đây là một phòng trà nhỏ, sang trọng, chủ yếu dành cho nhạc dân gian truyền thống của miền Bắc như chèo, tuồng, ca trù, chầu văn, xẩm, quan họ với nhiều khách du lịch. Ngoài ra các vũ trường như New Century, Hồ Gươm Xanh cũng có các ca sĩ ban nhạc biểu diễn.

Ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, một số thành phố khác cũng có các phòng trà ca nhạc như violon- Mục Đồng (41 Hùng Vương) với phong cách nhạc trữ tình và vẫn giữ được phong cách xưa,... ở Huế, Cung Tơ Chiều ở Đà Lạt.

Xem thêm
 Quán trà
 Tân nhạc Việt Nam
 Quán cô đầu
 Cà phê thời trang
 Cà phê sách

Tham khảo

Bài 3: Nhìn lại phòng trà ca nhạc Việt
Phòng trà Sài Gòn "thế hệ 2"
Phòng trà ca nhạc Hà Nội: Không "sao" đèn vẫn sáng...
Thanh Hoa - người đàn bà hát nhạc đỏ

Tân nhạc Việt Nam
Phòng trà


title: Pedroso, La Rioja

text:
Pedroso, La Rioja tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 19,29 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 99 người với mật độ 5,13 người/km². Đô thị này có cự ly 45 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Peploptera namibica

text:
Peploptera namibica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Peploptera


title: Câu chuyện đồ chơi

text:
Câu chuyện đồ chơi (tên tiếng Anh: Toy Story) là bộ phim hoạt hình máy tính của Mỹ ra mắt vào năm 1995 do xưởng phim hoạt hình Pixar sản xuất và Walt Disney Pictures phát hành. Đây là bộ phim hoạt hình dài đầu tiên của Pixar sử dụng công nghệ 3D và là bộ phim hoạt hình dài được sản xuất bằng máy tính đầu tiên trong lịch sử điện ảnh. Được đạo diễn bởi John Lasseter, Câu chuyện đồ chơi xoay quanh một nhóm các đồ chơi có cảm xúc và hành động giống con người nhưng giả vờ là vật vô tri mỗi khi có người ở xung quanh, với hai nhân vật chính là cao bồi Woody và cảnh sát vũ trụ Buzz Lightyear. Kịch bản của phim được viết bởi Andrew Stanton, Joss Whedon, Joel Cohen và Alec Sokolow. Phần nhạc phim được sáng tác bởi Randy Newman.

Trước khi thực hiện Câu chuyện đồ chơi, Pixar sản xuất một phim hoạt hình ngắn bằng máy tính có tên là Tin Toy (1988) với câu chuyện được kể dưới góc nhìn của một món đồ chơi. Tin Toy thu hút được sự chú ý của Disney và hãng đã đề nghị với Pixar để sản xuất một bộ phim dài bằng máy tính lấy cảm hứng từ phim ngắn này. Lasseter, Stanton, và Pete Docter viết những phần xử lý cốt truyện đầu tiên nhưng bị bác bỏ bởi Disney do hãng này muốn một câu chuyện sắc sảo hơn. Việc sản xuất sau đó bị tạm ngưng, kịch bản được viết lại, phản ánh tốt hơn giai điệu và chủ đề mà Pixar mong muốn, đó là: "những đồ chơi với mong muốn sâu sắc rằng trẻ em sẽ chơi với chúng, và chính mong muốn đó đã điều khiển niềm hy vọng, nỗi sợ hãi và hành động của chúng". Xưởng phim, khi đó chỉ có 110 nhân viên, đã sản xuất bộ phim với một số khó khăn về tài chính.

Được phát hành vào 22 tháng 11 năm 1995, Câu chuyện đồ chơi đứng đầu bảng xếp hạng doanh thu ở Bắc Mỹ trong tuần đầu ra mắt. Bộ phim thu về hơn 361 triệu đô la trên toàn cầu, nhận được rất nhiều sự khen ngợi về những đột phá trong kỹ thuật hoạt hình và kịch bản thông minh, tinh tế. Câu chuyện đồ chơi được rất nhiều nhà phê bình đánh giá là một trong những bộ phim hay nhất trong lịch sử hoạt hình. Bộ phim nhận được 3 đề cử Oscar và giành được một giải Oscar cho thành tựu đặc biệt. Câu chuyện đồ chơi được lựa chọn để lưu trữ và bảo tồn tại National Film Registry vì có "ý nghĩa quan trọng về văn hoá, lịch sử và thẩm mĩ " vào năm 2005, năm đầu tiên mà bộ phim đủ điều kiện.

Bên cạnh việc phát hành phim tại rạp hay qua các sản phẩm giải trí cho gia đình, Disney còn cho ra mắt rất nhiều các sản phẩm đồ chơi, trò chơi điện tử, các sản phẩm truyền hình liên quan đến Câu chuyện đồ chơi. Hai phần tiếp theo của phim, Câu chuyện đồ chơi 2 và Câu chuyện đồ chơi 3 được ra mắt lần lượt vào năm 1999 và 2010. Cả hai bộ phim này đều nhận được phản hồi vô cùng tích cực và đạt được thành công lớn về mặt doanh thu. Tháng 11 năm 2014, Disney thông báo Câu chuyện đồ chơi 4 đang trong quá trình sản xuất với John Lasseter làm đạo diễn.

Nội dung
Woody là một chàng cao bồi đồ chơi và là đội trưởng trong số những đồ chơi của cậu bé Andy Davis. Do gia đình sẽ chuyển nhà một tuần trước ngày sinh nhật của Andy nên cậu được tổ chức một bữa tiệc sinh nhật sớm cùng với bạn bè của mình. Để khám phá những món quà sinh nhật mới của Andy, các món đồ chơi thực hiện một nhiệm vụ do thám khi bữa tiệc đang diễn ra. Andy được tặng một mô hình cảnh sát vũ trụ Buzz Lightyear với những tính năng ấn tượng và Buzz nhanh chóng thay thế Woody để trở thành món đồ chơi yêu thích của Andy. Woody trở nên ghen tức, đặc biệt là khi Buzz Lightyear chiếm được cảm tình từ các món đồ chơi khác. Mặc dù vậy, Buzz lại nghĩ mình là một cảnh sát vũ trụ thực thụ đang trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để trở về hành tinh của mình.

Trong một lần chuẩn bị đi ăn với gia đình tại Pizza Planet, mẹ của Andy chỉ cho phép cậu mang theo một món đồ chơi duy nhất. Sợ rằng Andy sẽ chọn Buzz, Woody cố gắng đặt bẫy để Buzz rơi xuống khe bàn. Tuy vậy, kế hoạch đã trở thành thảm họa khi Buzz bị rơi ra ngoài cửa sổ, khiến cho các đồ chơi khác đứng lên chống lại Woody và cáo buộc rằng Woody đã tiêu diệt Buzz vì ghen tỵ. Khi xung đột bắt đầu cao trào thì Andy xuất hiện giúp Woody an toàn. Với việc Buzz bị thất lạc, Andy miễn cưỡng mang Woody tới Pizza Planet, nhưng Buzz khi đó rất tức giận đã bí mật trèo lên được chiếc xe của gia đình và đánh nhau với Woody khi họ dừng lại tại trạm xăng. Khi đang ẩu đả với nhau, cả hai ngã khỏi xe và bị bỏ lại khi chiếc xe rời đi. Woody sau đó phát hiện ra một chiếc xe giao hàng của Pizza Planet và thuyết phục Buzz rằng nó có thể đưa cả hai đến trạm không gian do Buzz vẫn đang mê muội rằng mình là một cảnh sát vũ trụ, dù thực tế Woody muốn tìm lại Andy ở Pizza Planet Trong khi Woody tìm kiếm Andy tại Pizza Planet, Buzz nhìn thấy một máy gắp đồ chơi có hình tên lửa và nhảy vào bên trong với suy nghĩ đó là một con tàu vũ trụ thật. Kế hoạch tìm Andy bất thành, Woody miễn cưỡng đi theo Buzz vào trong chiếc máy, nơi có rất nhiều búp bê người ngoài hành tinh bên trong, điều càng khiến Buzz tin rằng mình đã đến đúng con tàu để "trở về nhà". Khi Woody tìm cách đưa Buzz ra thì Sid Phillips, người hàng xóm của Andy có thói quen ngược đãi đồ chơi, đi đến và chơi trò chơi. Sid điều khiển chiếc máy gắp để lấy Buzz trong khi Woody cố gắng kéo Buzz lại nhưng bị đám búp bê ngăn cản. Cả hai cùng bị gắp lên và mang về nhà Sid.

Tại nhà của Sid, bộ đôi tìm cách chạy trốn trước khi Andy chuyển đi, chạm trán với những đồ chơi bị Sid hành hạ và con chó sục bò Scud hung dữ. Trong một lần cố gắng chạy trốn con chó, Buzz vô tình nhìn thấy một quảng cáo đồ chơi Buzz Lightyear trên truyền hình và nhận ra mình thực ra là một món đồ chơi. Không chấp nhận việc này, Buzz cố gắng thuyết phục bản thân rằng mình có thể bay, nhưng thay vào đó bị ngã xuống cầu thang và gãy cánh tay trái. Chán nản, Buzz không tiếp tục hợp tác với Woody để chạy trốn nữa. Woody kêu gọi sự giúp đỡ từ những đồ chơi của Andy nhưng họ không chịu giúp đỡ vì không tin tưởng anh. Ngược lại, những đồ chơi của Sid lại giúp sửa cánh tay trái bị gãy của Buzz trong sự ngạc nhiên của Woody. Ngay sau đó, Sid xuất hiện với âm mưu gắn Buzz vào một quả tên lửa mini nhằm nổ tung Buzz như một thú vui, nhưng kế hoạch bị hoãn do trời bất ngờ mưa lớn. Vào đêm đó, Woody thuyết phục Buzz rằng anh ta có thể mang lại niềm vui cho Andy với vai trò một món đồ chơi, giúp cho Buzz lấy lại được tinh thần. Sáng sớm hôm sau, cả hai lại cùng cố gắng trốn thoát, nhưng Sid đã kịp dậy sớm để mang Buzz đi phóng tên lửa. Với sự giúp sức từ nhóm đồ chơi của Sid vốn cũng bất bình với sự ngược đãi của chủ, Woody giải cứu Buzz bằng cách kêu gọi họ cùng đứng lên chống lại Sid, đồng thời nói thẳng vào mặt cậu bé: "Hãy chơi [đồ chơi] cho tử tế đi!", khiến cho Sid sợ hãi mà bỏ chạy, không còn dám phá hoại đồ chơi nữa. Woody và Buzz thoát khỏi nhà Sid đúng lúc gia đình Andy bắt đầu rời đi.

Woody và Buzz leo lên được chiếc xe tải chở đồ chơi của Andy, nhưng con chó Scud của Sid đuổi theo sau họ. Khi Scud cố gắng kéo Woody khỏi xe, Buzz chặn Scud lại và bị rơi khỏi xe. Woody cố gắng cứu Buzz bằng chiếc xe điểu khiển từ xa RC của Andy, nhưng do những đồ chơi khác vẫn nghĩ Woody đã làm hại bạn bè nên đã hợp sức đẩy Woody ra khỏi xe. Woody sau đó lên chiếc xe RC mà Buzz đang lái và khi họ cùng nhau quay trở lại, những đồ chơi khác nhận ra sai lầm của mình và cố gắng đưa họ lên xe. Tuy nhiên, chiếc xe RC bị hết pin và họ bị kẹt lại. Phát hiện Buzz vẫn còn đeo quả tên lửa mà Sid gắn trước đó sau lưng, Woody đã châm ngòi quả tên lửa và đưa được chiếc xe RC trở lại xe tải trước khi họ bay cao lên trời. Buzz mở cánh để giải thoát cả hai khỏi quả tên lửa trước khi nó phát nổ, lượn trên không cùng Woody và hạ cánh an toàn xuống một chiếc hộp bên trong chiếc xe chở gia đình, ngay bên cạnh Andy.

Vào ngày giáng sinh, tại ngôi nhà mới, Woody và Buzz mở một nhiệm vụ do thám mới để chuẩn bị cho những món đồ chơi mới. Khi Woody đùa rằng món quà nào có thể tồi tệ hơn Buzz, cả hai cùng cười một cách lo lắng khi khám phá ra món quà mới của Andy là một chú chó con.

Diễn viên lồng tiếng
Các diễn viên chính
 Tom Hanks vai cảnh sát trưởng Woody, một búp bê cao bồi, món đồ chơi yêu thích của Andy
 Tim Allen vai Buzz Lightyear, đồ chơi mô hình cảnh sát vũ trụ. Trong giai đoạn đầu, Buzz là kình địch của Woody do được Andy yêu thích hơn, nhưng về sau cả hai là bạn thân.
 Don Rickles vai Mr. Potato Head, đồ chơi có hình củ khoai tây được gắn thêm các bộ phận cơ thể
 Jim Varney vai Slinky Dog, đồ chơi có hình dạng một chú chó Dachshund với thân lò xo
 Wallace Shawn vai Rex, đồ chơi khủng long bạo chúa màu xanh. Khác với tập tính của đồng loại thật, Rex khá hiền lành và thân thiện với mọi người, nên luôn tự ti vì mình không đủ hung dữ và đáng sợ như một kẻ săn mồi thực thụ.
 John Ratzenberger vai Hamm, một con lợn tiết kiệm, thường chơi thân với Rex và Potato Head
 Annie Potts vai Bo Peep, đồ chơi cô gái chăn cừu và là bạn gái của Woody
 John Morris vai Andy Davis, một cậu bé, chủ của các món đồ chơi
 Laurie Metcalf vai Ms. Davis, mẹ của Andy
 Erik von Detten vai Sid Phillips, cậu bé hàng xóm của Andy, một kẻ du côn, hay phá hoại đồ chơi như một thú tiêu khiển.
 R. Lee Ermey vai Sarge, đồ chơi người lính bằng nhựa màu xanh
 Sarah Freeman vai Hannah Phillips, em gái của Sid
 Penn Jillette vai người giới thiệu trên truyền hình

Các diễn viên phụ
 Hannah Unkrich vai Molly Davis, em gái của Andy
 Jack Angel vai Shark/Rocky Gibraltar
 Greg Berg vai Minesweeper Soldier
 Debi Derryberry vai Squeeze Toy Aliens/Pizza Planet Intercom
 Mickie McGowan vai Ms. Phillips, mẹ của Sid
 Ryan O'Donohue vai đứa trẻ trong quảng cáo Buzz Lightyear
 Jeff Pidgeon vai Squeeze Toy Aliens/Mr. Spell/Robot
 Phil Proctor vai bảo vệ ở Pizza Planet
 Joe Ranft vai Lenny
 Andrew Stanton vai giọng nói trong quảng cáo Buzz Lightyear

Quá trình sản xuất

Phát triển

Đạo diễn John Lasseter lần đầu tiên tiếp cận với hoạt hình máy tính là trong quá trình làm việc với vai trò họa sĩ hoạt hình tại Disney, khi hai người bạn cho ông xem phân cảnh Light Cycle trong bộ phim Tron (1982). Trải nghiệm này giúp Lasseter nhận ra những lợi ích mà phương pháp sản xuất hoạt hình sử dụng máy tính có thể mang lại. Lasseter cố gắng đề xuất ý tưởng về một bộ phim hoạt hình làm hoàn toàn bằng máy tính cho Disney, nhưng ý tưởng này bị bác bỏ và Lasseter bị sa thải. Ông chuyển đến làm việc tại Lucasfilm và sau này trở thành một trong những thành viên sáng lập nên Pixar sau khi nhận được sự đầu tư của Steve Jobs.

Tại Pixar, Lasseter tạo những đoạn phim hoạt hình ngắn bằng máy tính để trình diễn những khả năng của loại máy tính do Pixar sản xuất. Tin Toy - bộ phim hoạt hình ngắn kể câu chuyện từ góc nhìn của một đồ chơi, lấy cảm hứng từ sự yêu thích của Lasseter với các loại đồ chơi cổ điển - giành được giải Oscar cho phim hoạt hình ngắn xuất sắc nhất vào năm 1988 và trở thành bộ phim sản xuất bằng máy tính đầu tiên đoạt giải. Tin Toy thu hút sự chú ý của Disney và những người lãnh đạo mới tại Disney - giám đốc điều hành Michael Eisner và chủ tịch bộ phận sản xuất phim Jeffrey Katzenberg - bắt đầu đề nghị Lasseter quay trở lại làm việc. Nhưng Lasseter, cảm thấy biết ơn với niềm tin mà Jobs dành cho mình, đã ở lại với Pixar. Ông nói với đồng sáng lập Pixar Ed Catmull: "Tôi có thể đến Disney và trở thành một đạo diễn, hoặc ở lại đây và tạo nên lịch sử." Katzenberg nhận ra ông ta không thể thuyết phục được Lasseter quay lại với Disney và do vậy đã đưa ra kế hoạch để ký kết một thỏa thuận hợp tác sản xuất phim với Pixar.

Đây là điều mà cả hai bên cùng mong đợi. Catmull và người đồng sáng lập Pixar là Alvy Ray Smith từ lâu đã mong muốn sản xuất một bộ phim hoạt hình dài. Vào thời điểm đó, Disney đang hợp tác với Pixar trong việc xây dựng hệ thống máy tính CAPS phục vụ cho quá trình sản xuất hoạt hình truyền thống, khiến hãng này trở thành khách hàng lớn nhất của Pixar. Jobs nói với Katzenberg rằng cho dù Disney cảm thấy hài lòng với sự hợp tác này nhưng phía Pixar thì không. "Chúng tôi muốn làm một bộ phim với các vị. Đó mới là điều khiến chúng tôi hài lòng".

Vào thời điểm đó, Peter Schneider, chủ tịch của Walt Disney Feature Animation, cũng có hứng thú trong việc hợp tác làm phim với Pixar. Khi Catmull, Smith và trưởng bộ phận hoạt hình Ralph Guggenheim đến gặp Schneider vào mùa hè năm 1990, họ cảm thấy không khí buổi gặp mặt có phần khó hiểu và gây tranh cãi. Sau này họ biết được rằng việc Katzenberg chủ định nếu Disney hợp tác làm phim với Pixar thì việc hợp tác nên nằm ngoài quyền hạn của Schneider đã khiến cho ông ta tức giận. Sau lần gặp đầu tiên, đại diện phía Pixar trở về với kỳ vọng không cao và bị bất ngờ khi Katzenberg đề nghị một cuộc thảo luận khác. Lần thảo luận này có thêm sự tham gia của Jobs, Lasseter và Bill Reeves (trưởng bộ phận nghiên cứu và phát triển). Họ đưa ra ý tưởng về một chương trình truyền hình đặc biệt dài nửa tiếng có tên A Tin Toy Christmas. Họ lý luận rằng một chương trình truyền hình sẽ là phương án hợp lý để tích lũy kinh nghiệm trước khi sản xuất một bộ phim dài.

Các đại diện của Pixar gặp gỡ Katzenberg tại phòng hội nghị tại trụ sở chính của Disney tại Burbank. Catmull và Smith nhìn thấy hai thử thách khó khăn trong cuộc gặp mặt này. Đầu tiên đó là giữ cho Katzenberg hứng thú với việc hợp tác với Pixar. Điều thứ hai, khó khăn hơn, là làm cho Lasseter và các họa sĩ hoạt hình thích thú với ý tưởng làm việc với Disney, do công ty này có tai tiếng trong việc đối xử với các nghệ sĩ hoạt hình của mình và Katzenberg có tiếng là một kẻ chuyên chế. Katzenberg cũng tự nhấn mạnh điều này trong cuộc họp: "Mọi người nghĩ tôi là một kẻ chuyên chế. Tôi là một kẻ chuyên chế. Nhưng tôi thường đúng." Ông không chấp nhận ý tưởng về chương trình truyền hình và nói với Lasseter: "John, vì anh sẽ không đến làm việc cho tôi, tôi sẽ làm nó theo cách này." Lasseter cảm thấy ông có thể làm việc với Disney và hai công ty bắt đầu việc đàm phán. Pixar vào thời điểm đó đang có nguy cơ phá sản và cần một thỏa thuận với Disney. Katzenberg đề nghị rằng Disney sẽ được cấp quyền với các công nghệ sản xuất phim hoạt hình 3-D của Pixar nhưng Jobs từ chối. Trong một trường hợp khác, Jobs muốn Pixar sẽ có một phần quyền sở hữu với phim và các nhân vật, chia sẻ quyền kiểm soát đối với các sản phẩm ăn theo nhưng Katzenberg từ chối. Disney và Pixar đạt được sự đồng thuận vào ngày 3 tháng 5 năm 1991 và ký kết vào đầu tháng 7. Hợp đồng quy định rằng Disney có quyền sở hữu hoàn toàn với bộ phim và các nhân vật trong phim, có quyền quyết định với sản phẩm được ra mắt, và sẽ trả cho Pixar 12.5% lợi nhuận bán vé. Hãng có quyền lựa chọn (nhưng không bắt buộc) để làm hai bộ phim tiếp theo của Pixar và quyền sản xuất các phần tiếp theo (có hoặc không có Pixar) sử dụng các nhân vật trong phim. Disney cũng có thể hủy dự án phim bất kỳ lúc nào mà chỉ phải chịu một hình phạt nhỏ. Những thỏa thuận ban đầu này, sau đó, trở thành điểm tranh chấp giữa Jobs và Eisner trong nhiều năm.

Một thỏa thuận sản xuất một phim dài dựa trên Tin Toy với cái tên Câu chuyện đồ chơi được hoàn tất và việc sản xuất bắt đầu ngay sau đó.

Nhạc phim

Nhạc phim cho Câu chuyện đồ chơi được sản xuất bởi Walt Disney Records và phát hành ngày 22 tháng 11 năm 1995, vào tuần đầu bộ phim ra mắt. Được sáng tác bởi Randy Newman, phần nhạc phim được khen ngợi bởi "sự vui vẻ và xúc động". Mặc dù nhận được thành công về mặt chuyên môn, album nhạc chỉ đạt được vị trí thứ 94 trên bảng xếp hạng album Billboard 200. Một phiên bản cassette và CD của đĩa đơn You've Got a Friend in Me được phát hành vào 12 tháng 4 năm 1996 để quảng bá cho album. Vào năm 2006, album nhạc phim được xử lý lại phần âm thanh và dù không còn phát hành dưới dạng băng đĩa nữa, phiên bản số của album vẫn được bán trên các trang bán lẻ như iTunes.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official Pixar website
 Official Disney website

 Woody Toy Story

Phim về đồ chơi
Phim thiếu nhi Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim hoạt hình Mỹ
Phim hài Mỹ
Phim giành giải Annie cho phim hoạt hình xuất sắc nhất
Phim 3D Mỹ
Nhạc phim của Walt Disney Records
Phim năm 1995
Phim của Pixar
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hoạt hình tưởng tượng
Phim tiếng Anh
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em của Mỹ
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ
Toy Story
Phim hài thập niên 1990
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 1990
Phim hoạt hình máy tính
Phim hoạt hình năm 1995
Phim Mỹ
Phim đạo diễn đầu tay
Kịch bản phim của Joss Whedon
Phim kỳ ảo thập niên 1990
Cặp đôi hoạt hình
Phim đôi bạn
Phim do John Lasseter đạo diễn
Kịch bản phim của John Lasseter
Kịch bản phim của Pete Docter


title: Molophilus dizygus

text:
Molophilus dizygus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic