title: Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh

text:
Thành phố Hồ Chí Minh là tên gọi chính thức từ tháng 7 năm 1976 khi được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đổi tên từ Sài Gòn – Gia Định. Hiện nay, tên gọi Sài Gòn vẫn được dùng phổ biến và được nhắc đến như tên bán chính thức của thành phố này.

Tên gọi Sài Gòn

Những ghi chép đầu tiên
Địa danh Sài Gòn trên 300 năm và từng được dùng để chỉ một khu vực với diện tích khoảng 1 km² (Chợ Sài Gòn) có đông người Hoa sinh sống trong thế kỷ 18. Địa bàn đó gần tương ứng với khu Chợ Lớn ngày nay.

Năm 1747, theo danh mục các họ đạo trong Launay, Histoire de la Mission Cochinchine, có ghi chép "Rai Gon Thong" (Sài Gòn Thượng) và "Rai Gon Hạ" (Sài Gòn Hạ).

Theo Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn viết năm 1776, năm 1674, Thống suất Nguyễn Dương Lâm vâng lệnh chúa Nguyễn đánh Cao Miên và phá vỡ "Lũy Sài Gòn" (theo Hán Nho viết là "Sài Côn"). Đây là lần đầu tiên chữ "Sài Gòn" xuất hiện trong tài liệu Việt Nam. Vì thiếu chữ viết nên chữ Hán "Côn" được dùng thế cho "Gòn". Nếu đọc theo Nôm là "Gòn", còn không biết đó là Nôm mà đọc theo chữ Hán thì là "Côn".

Sau đó, danh xưng Sài Gòn được dùng để chỉ các khu vực nằm trong lũy Lão Cầm (năm 1700), lũy Hoa Phong (năm 1731) và lũy Bán Bích (năm 1772), chỉ với diện tích 5 km².

Thời Pháp thuộc

Ngày 11 tháng 4 năm 1861, sau khi chiếm được thành Gia Định, Phó Đô đốc Léonard Charner ra nghị định xác định địa giới thành phố Sài Gòn (tiếng Pháp: Ville de Saigon) bao gồm cả vùng Sài Gòn và Bến Nghé. Đến ngày 3 tháng 10 năm 1865, quyền thống đốc Nam Kỳ, chuẩn đô đốc Pierre Roze đã ký nghị định quy định lại diện tích của thành phố Sài Gòn chỉ còn 3km2 tại khu Bến Nghé cũ, đồng thời cũng quy định thành phố Chợ Lớn (tiếng Pháp: Ville de Cholon) tại khu vực Sài Gòn cũ. Từ đó tên gọi Sài Gòn chính thức dùng để chỉ vùng đất Bến Nghé, và tên Chợ Lớn để chỉ vùng Sài Gòn cũ. Sau năm 1956, tên gọi Sài Gòn được dùng chung để chỉ cả hai vùng đất này.

Các giả thuyết về nguồn gốc tên gọi

Đề Ngạn
Đây là thuyết được đưa ra bởi 2 người Pháp là Aubaret và Francis Garnier. Theo Aubaret, Histoire et description de la Basse-Cochinchine, và Garnier, Cholen, thì năm 1778 người Hoa ở Cù lao Phố (Biên Hòa) vì giúp đỡ nhà Nguyễn nên bị quân nhà Tây Sơn tìm kiếm phải rút lui theo con sông Tân Bình (Bến Nghé), chọn vùng đất ở giữa đường Mỹ Tho đi Cù lao Phố mà xây dựng tân sở, ngày sau thành phố Chợ Lớn. Năm 1782 họ lại bị quân nhà Tây Sơn tìm kiếm một lần nữa. Ít lâu sau họ xây dựng lại, đắp đê cao nên đặt tên chỗ mới là "Tai-Ngon", hoặc "Tin-Gan", phát âm theo tiếng Quảng Đông là "Thầy Ngồn" hay "Thì Ngòn", đọc theo âm Hán-Việt là "Đề Ngạn" (堤岸). Hiện tại, Đề Ngạn (堤岸) vẫn được dùng bởi cộng đồng người Hoa để chỉ khu vực Chợ Lớn. Người Hoa hiện dùng từ "Tây Cống" (西貢), âm Quảng: "Xây-cóon" để gọi danh từ Sài Gòn và để chỉ khu vực Bến Nghé.

Thuyết này được hai học giả là Vương Hồng Sển và Thái Văn Kiểm đồng ý. Quả thật, trên phương diện ngữ âm, thì "Thầy Ngòn", "Xi Coón" rất giống "Sài Gòn". Trong bản đồ của Trần Văn Học vẽ năm 1815 thì địa danh Sài Gòn Xứ (柴棍處) được dùng để chỉ khu vực gần Chợ Lớn hiện nay, củng cố thêm giả thiết liên hệ giữa Sài Gòn và Thầy Ngòn - Đề Ngạn.

Củi và Bông gòn
Có thuyết nói rằng "Sài Gòn" bắt nguồn từ chữ "Sài" theo chữ Hán là củi và "Gòn" là chữ Nôm chỉ cây bông gòn.

"Sài là mượn tiếng viết theo chữ Hán có nghĩa là củi gỗ, Gòn là tiếng Nam chỉ bông gòn. Người ta nói rằng tên đó phát sinh bởi sự kiện nhiều cây bông gòn do người Cao Miên đã trồng chung quanh đồn đất xưa của họ, mà dấu vết nay vẫn còn ở chùa Cây Mai và các vùng lân cận.... Theo ý tôi, hình như tên đó là của người Cao Miên đặt cho xứ này, rồi sau đem làm tên gọi thành phố. Tôi chưa tìm ra được nguồn gốc đích thực của tên đó."
(Trương Vĩnh Ký)

Tương tự có nhiều thuyết cho rằng "Sài Gòn" từ chữ "Prey Kor" (Rừng Gòn) hay "Kai Gon" (Cây Gòn) mà ra. Nói chung, các thuyết này đều dựa trên một đặc điểm chính: cây bông gòn.

Nhưng thuyết này phần lớn đã bị bác bỏ vì lý do đơn giản là không ai tìm được dấu tích của một thứ "rừng gòn" ở vùng Sài Gòn, hay sự đắc dụng của củi gòn ở miền Nam, kể cả Trương Vĩnh Ký. Ngay vào thời của Trương Vĩnh Ký (1885) tức khoảng hơn 100 năm sau mà đã không còn dấu tích rõ ràng của thứ rừng này, mặc dù lúc đó không có phát triển gì lắm. Ngay cả khi Louis Malleret khảo nghiệm lại, hình như cũng không có dấu vết gì của một rừng gòn ở Sài Gòn.

Thêm nữa là cây gòn thời đó dùng làm hàng rào chứ không làm củi. Và theo Lê Trung Hoa trong Địa Danh thì "sài" chỉ xuất hiện trong các từ ghép Hán-Việt, như "sài Tân" chứ chưa bao giờ được dùng như một từ đơn, nên không thể nói "củi" được, là "sài" được, hay là "củi gòn" là "Sài Gòn" được.

Vậy, thuyết Sài Gòn là "củi gòn" đã bị bác bỏ bởi thực tế địa lý và ngữ học.

Bến Củi
Dọc theo con đường Nam tiến của dân tộc Việt Nam có nhiều bến bên các dòng sông: Bến Vân đồn, Bến Thủy, Bến Hải, Bến Quan, Bến Ván, Bến Thóc, Bến Đình, Bến Tranh, Bến Tre, Bến Súc, Bến Tắm Ngựa, Bến Thành, Bến Thành... Một số địa danh bị biến đổi như Bến Ván đã được đổi ra Bản Tân, Bến Thóc đã đổi ra Mễ Tân. Rất có thể địa danh Bến Củi đã được đổi ra Sài Tân hoặc Sài Ngạn (do người Quảng Đông sống ở khu vực này gọi bến (bờ) bằng chữ Ngạn, củi gỗ là Sài. "Sài Ngạn" (được phát âm như là "Xây-cóon" hay "Xi-cóon") có lẽ do phát âm trại thành "Sài Gòn".

Tuy nhiên giả thuyết này bị phát bỏ vì mơ hồ và thiếu thuyết phục, vì tên gọi Sài Gòn được ghi chép từ ngay trước khi người Hoa bỏ Cù Lao Phố về Sài Gòn.

Prei Nokor
Dựa theo lịch sử và phát âm có thuyết cho là "Sài Gòn" là được phiên âm từ "Prei Nokor" hay từ "Thầy Ngồn" mà ra. Prei Nokor nguyên là dinh của phó vương Chân Lạp thuộc vùng Chợ Lớn tới chùa Cây Mai, là dấu vết của một "thành phố" có từ thời Tiền Angkor (theo nhà sử học Pháp Louis Malleret). Tuy nhiên không có tài liệu nào khẳng định rằng nơi đây từng tồn tại khu dân cư trước thế kỷ 16.

Ông Petrus Trương Vĩnh Ký là người đưa ra thuyết này. Trong tiểu giáo trình Địa lý Nam Kỳ, ông đã công bố một danh sách đối chiếu 187 địa danh Việt Miên ở Nam Kỳ, như Cần Giờ là Kanco, Gò Vấp là Kompăp, Cần Giuộc là Kantuọc và Sài Gòn là Prei Nokor.

Hai ông Nguyễn Đình Đầu và Lê Trung Hoa đều đồng ý với thuyết này, dựa theo lịch sử và ngữ âm.

Theo sử Cao Miên được dịch lại bởi Louis Malleret, vào năm 1623, một sứ thần của chúa Nguyễn đem quốc thư tới vua Cao Miên và ngỏ ý muốn mượn xứ Prei Nokor và Kras Krabei của Cao Miên để đặt phòng thu thuế. Tới năm 1674, Cao Miên có biến, chúa Nguyễn sai Nguyễn Dương Lâm đánh và phá luỹ Sài Gòn. Vậy, từ 1623 tới 1674, vùng Prei Nokor, hay Sài Gòn, đã phát triển lắm.

Đó là theo sử sách, còn theo tiếng nói thì Prei Nokor (hay Brai Nagara theo tiếng Phạn mà người Miên mượn), có nghĩa là "thị trấn ở trong rừng", "Prei" hay "Brai" là "rừng", "Nokor" hay "Nagara" là "thị trấn". Đây là vùng mà chúa Nguyễn đã mượn làm nơi thu thuế.

Theo tiến trình của ngôn ngữ, Prei hay Brai biến thành Rai, thành "Sài", Nokor bị bỏ "no" thành "kor", và từ "kor" thành "gòn".

Những tên gọi khác dùng để chỉ vùng đất Sài Gòn
Trước đó Sài Gòn có nhiều tên khác nữa, đầu tiên là Thù Nại bao gồm hầu hết vùng phía Đông Nam Bộ ngày nay (rộng khoảng 20,000-25,000 km²). Đến năm 1698, Sài Gòn có tên là Huyện Tân Bình, lúc này chỉ khoảng 5,000 km² và có đường biên giới phía Tây là sông Sài Gòn.

Lịch sử

Thời cổ đại
Vào thời kỳ cổ đại, khu vực nay là Thành phố Hồ Chí Minh thuộc quốc gia cổ Phù Nam. Đầu thế kỷ 17 trên một khu vực rộng lớn, dân cư thưa thớt, nằm trong khu vực tranh chấp ảnh hưởng giữa Chân Lạp và Chiêm Thành chỉ ghi nhận 2 ngôi làng nhỏ của người Chân Lạp. Một tên Prei Nokor (Sài Gòn), một mang tên Kas Krobei (Bến Nghé).

Thời chúa Nguyễn và nhà Nguyễn

Năm 1623, Chúa Nguyễn sai một phái bộ tới yêu cầu vua Chey Chettha II cho lập đồn thu thuế tại Prei Nokor (Sài Gòn) và Kas Krobei (Bến Nghé). Đây là vùng rừng rậm hoang vắng nhưng cũng là địa điểm qua lại và nghỉ ngơi của thương nhân Việt Nam đi Cao Miên và Xiêm La. Cùng khi đó, người Việt bắt đầu tập trung sinh sống tại xung quanh hai đồn này. Chẳng bao lâu, hai đồn thu thuế trở thành trung tâm của khu thị tứ trên bến dưới thuyền, công nghiệp và thương nghiệp sầm uất.

Vào khoảng năm 1658, Chân Lạp đứng trên bờ vực khủng hoảng đã cầu viện chúa Nguyễn nhằm chống lại người Thái. Năm 1679, chúa Nguyễn cho phép một nhóm người Hoa tị nạn triều Mãn Thanh, gồm hơn 3.000 người đến cư trú ở Biên Hòa (Đồng Nai) và Mỹ Tho.

Năm 1698, chúa Nguyễn cử Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam, thiết lập chính quyền, các đơn vị hành chính, chia đặt tỉnh lỵ v.v., chính thức xác lập chủ quyền của Đại Việt trên vùng đất mới. Nguyễn Hữu Cảnh lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long và xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình (nghĩa là Quảng Bình mới), đặt ra hai dinh Trấn Biên (Biên Hoà) và Phiên Trấn (Gia Định), cho quan vào cai trị. Từ đó, xứ Sài Gòn trở thành huyện Tân Bình và huyện sở đặt ở làng Tân Khai, là trụ sở của dinh Phiên Trấn. Những xóm làng đầu tiên của Sài Gòn là xóm Hòa Mỹ (tức xóm Thủy Trại, gần đường Cường Để), xóm Tân Khai (đường mé sông khoảng cầu Mống), xóm Long Điền, xóm Than, xóm Bàu Sen (cây Mai), xóm Phú Giáo, xóm Lò Bún, xóm Cây Củi, xóm Rẫy Cải, xóm Ụ Ghe. Sài Gòn trở thành một thị trấn đông đúc với hơn một vạn dân và là thủ phủ của dinh Phiên Trấn. Thanh Hà là xã đầu tiên của người Hoa ở, vùng Đồng Nai và Minh Hương là xã đầu tiên của người Hoa tại Tân Bình.

Năm 1790, chúa Nguyễn Phúc Ánh cho đắp thành Gia Định  ở làng Tân Khai, lập Gia Định Kinh, làm nơi đóng đô của Nguyễn Ánh chống quân Tây Sơn. Sau khi thống nhất đất nước, năm 1802, vua Gia Long cho lập kinh đô ở Huế, đổi Gia Định Kinh lại thành Gia Định Trấn. Đây là một đơn vị hành chính quản trị cả năm trấn Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Thanh và Hà Tiên. Do dễ gây ra sự nhầm lẫn về danh xưng Trấn, nên năm 1808, Gia Long cho thành lập Gia Định Thành, một cơ quan hành chính cấp cao, thay mặt hoàng đế quản trị 5 trấn. Tại Bắc Hà, Gia Long cũng cho thành lập một đơn vị hành chính tương đương là Bắc Thành.

Năm 1832, Minh Mạng giải tán Gia Định Thành, chia lại 5 trấn do Gia Định Thành quản lý lại thành 6 tỉnh, gọi chung là Nam Kỳ Lục tỉnh. Phiên An trấn trở thành tỉnh Phiên An.

Sau cuộc khởi nghĩa của Lê Văn Khôi, thành Quy bị phá hủy. Một thành mới nhỏ hơn gọi là thành Phụng được xây dựng. Thành này không chống nổi cuộc vây hãm của quân Pháp vài năm sau đó.

Thời Pháp xâm chiếm Nam Kỳ

Sau khi chiếm được Sài Gòn vào năm 1859, người Pháp đã gấp rút quy hoạch xây dựng Sài Gòn thành một đô thị lớn nhiều chức năng (hành chính, quân sự, kinh tế, cảng, v.v.). Ngày 11 tháng 4 năm 1861, Phó Đô đốc Léonard Charner ra nghị định xác định địa giới thành phố Sài Gòn (tiếng Pháp: Ville de Saigon) lúc đó: phía đông là sông Sài Gòn, phía bắc là rạch Thị Nghè, phía nam là rạch Bến Nghé, phía tây từ chùa Cây Mai đến đồn Kỳ Hòa, diện tích 25 km². Theo đó, ngày 30 tháng 4 năm 1862, trung tá công binh Coffyn  đã cho soạn dự án mở rộng thành phố Sài Gòn, và được thống đốc đầu tiên của Nam Kỳ, Chuẩn đô đốc Louis Bonard. Tuy nhiên, dự án này chỉ được triển khai một thời gian ngắn thì bị bỏ dở. Ngày 14 tháng 8 năm 1862, Bonard lại ký Quyết định số 145 về quy định tổ chức hành chính tỉnh Gia Định, theo đó tỉnh Gia Định (tiếng Pháp: Province de Gia-dinh) gồm 3 phủ (tiếng Pháp: département), mỗi phủ có ba huyện (tiếng Pháp: arrondissement), dưới huyện có tổng, dưới tổng có xã, thôn, lý, ấp. Về cơ bản vẫn giữ cách phân chia hành chính của triều Nguyễn. Địa bàn thành phố Sài Gòn theo quy hoạch của Coffyn nằm trải rộng trên cả hai huyện Bình Dương và Tân Long, đều cùng phủ Tân Bình.

Để điều chỉnh lại, ngày 3 tháng 10 năm 1865, quyền Thống đốc Nam Kỳ, chuẩn đô đốc Pierre Roze đã ký nghị định quy định lại diện tích của thành phố Sài Gòn chỉ còn 3 km² (nằm gọn trong khu vực Quận 1 ngày nay), đồng thời cũng quy định thành phố Chợ Lớn (tiếng Pháp: Ville de Cholon) trong một nghị định khác, với diện tích 1 km² (nằm gọn trong Quận 5 hiện nay). Giữa 2 thành phố là các thôn xã như Phú Thạnh, Thái Bình, Tân Hòa, Phước Hưng, Nhơn Giang, Tân Kiểng, An Bình, An Đông, Hòa Bình... vẫn thuộc 2 huyện Bình Dương và Tân Long như cũ.

Sau khi chiếm được thêm 3 tỉnh Tây Nam Kỳ, Phó Đô đốc de La Grandière xóa bỏ cách phân chia địa giới hành chính cũ của triều Nguyễn, hủy bỏ cấp tỉnh và phủ, chia toàn cõi Nam Kỳ thành 25 arrondissement, lúc này được gọi là địa hạt hay quận thay cho các huyện trước đây. Địa bàn của thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn, cùng các xã thôn ở giữa đều thuộc địa hạt (hay Quận) Sài Gòn. Trước đó, de La Grandière cũng đã ban hành nghị định số 53 ngày 4 tháng 4 năm 1867, quy định về việc "Tổ chức một ủy ban thành phố Sài Gòn". Sau đó, ngày 8 tháng 7 năm 1869, Chuẩn đô đốc Gustave Ohier đã ban hành nghị định số 131, đổi tên Ủy hội thành phố (tiếng Pháp: Commission municipale) thành Hội đồng thành phố (tiếng Pháp: Conseil municipal), do một viên Thị trưởng (Maire) đứng đầu Hội đồng và một số sửa đổi chi tiết về thành phần nhân sự của Hội đồng.

Năm 1876, Chuẩn đô đốc Victor Auguste Duperré, Tổng chỉ huy quân Pháp tại Nam Kỳ, ra nghị định phân chia toàn bộ Nam Kỳ thành 4 khu vực hành chính lớn, gọi là circonscription administrative, mỗi khu vực ấy lại gồm nhiều tiểu khu hay hạt tham biện (arrondissement administratif). Sài Gòn là một trong 4 khu vực hành chính lớn và gồm 5 hạt Sài Gòn (đến năm 1885 mới đổi thành hạt Gia Định), Tây Ninh, Thủ Dầu Một, Biên Hòa và Bà Rịa.

Ngày 8 tháng 1 năm 1877, Tổng thống Pháp Mac Mahon ra "Sắc lệnh về tổ chức cấp thành phố của Thành phố Sài Gòn" (nguyên văn: Dercet concernant l'organissation municipale de la Ville de Saigon), ban hành ngày 16 tháng 5 năm 1877. Theo đó, thành phố Sài Gòn được nâng cấp thành công xã (nguyên văn La Ville de Saigon est éigée en commune). Thời kỳ này, địa giới của thành phố Sài Gòn đã được mở rộng hơn: phía tây nam đến khu vực Cầu Ông Lãnh, phía đông bắc đến khu công viên Lê Văn Tám hiện nay.

Ngày 20 tháng 10 năm 1879, thống đốc dân sự đầu tiên của Nam Kỳ, Le Myre de Vilers đã ký nghị định "thành lập một Hội đồng thành phố Chợ Lớn" (nguyên văn: Institution d'un cóseil municipal à Cholon).

Ngày 17 tháng 12 năm 1894, một nghị định đã mở rộng địa giới thành phố Sài Gòn về phía Bắc đến khu vực Hòa Hưng ngày nay. Diện tích thành phố được mở rộng hơn 4km2, thuộc địa giới của quận 1 và quận 3 ngày nay.

Năm 1899, Toàn quyền Joseph Athanase Paul Doume ra nghị định đổi tên gọi "hạt" thành "tỉnh" (province) và chia Nam Kỳ thành 3 miền, với 20 tỉnh và 3 thành phố Sài Gòn, Chợ Lớn, thành phố tự trị Cap Saint Jacques và Côn Đảo không thuộc tỉnh nào . Thành phố Sài Gòn nằm giữa địa giới của tỉnh Gia Định, còn thành phố Chợ Lớn nằm giữa địa giới của tỉnh Chợ Lớn.

Đến năm 1910, hai thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn đã được mở rộng thêm diện tích, sáp nhập các xã thôn ở giữa thuộc 2 tỉnh Gia Định và Chợ Lớn, bắt đầu tiếp giáp nhau tại vị trí nay là đường Nguyễn Văn Cừ và Nguyễn Thiện Thuật. Sài Gòn cũng được mở rộng về phía Nam, bao gồm cả địa bàn quận 4 và một phần quận 7 ngày nay.

Ngày 27 tháng 4 năm 1931, khu Sài Gòn-Chợ Lớn (tiếng Pháp: Région de Saigon - Cholon) được thành lập lại theo sắc lệnh của Tổng thống Pháp. Đứng đầu khu Sài Gòn-Chợ Lớn là một Khu trưởng, do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm. Khu trưởng là Chủ tịch Hội đồng Quản trị khu Sài Gòn-Chợ Lớn, quản trị chung cả hai thành phố. Thành phố Chợ Lớn được mở rộng hơn sáp nhập thêm một số vùng của tỉnh Chợ Lớn, nhưng thành phố Sài Gòn thu hẹp, cắt trả khu vực từ kinh Bàu Đồn đến Kinh Tẻ (nay thuộc Quận 7) về cho quận Nhà Bè. Tổng diện tích của cả khu tăng lên 51 km2. Trong thời gian chuyển tiếp chức Thị trưởng của mỗi thành phố tạm thời vẫn giữ, nhưng nhiều quyền hạn của chức vụ này chuyển sang cho Khu trưởng. Đến năm 1934 bãi bỏ chức Thị trưởng của hai thành phố, nhưng còn duy trì hoạt động của hai Tòa Thị chính (còn gọi là Dinh Xã Tây) Sài Gòn và Chợ Lớn để xử lý công việc hành chính.

Ngày 19 tháng 12 năm 1941, các Tòa Thị chính của hai thành phố cũ: Sài Gòn và Chợ Lớn bị giải thể. Toàn Khu Sài Gòn – Chợ Lớn được chia thành 5 quận, bao gồm:

 Quận I (nay thuộc một phần quận 1)
 Quận II (nay thuộc một phần quận 1)
 Quận III
 Quận IV (nay là địa bàn quận 5 và quận 8)
 Quận V (nay là địa bàn thuộc quận 6)

Về danh hiệu Hòn ngọc viễn Đông

Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, Sài Gòn trở thành trung tâm quan trọng, cả về hành chính lẫn kinh tế, văn hóa, giáo dục của Liên bang Đông Dương thuộc Pháp, được Pháp mệnh danh là "Hòn ngọc Viễn Đông" ("la perle de l'Extrême-Orient") hoặc một "Paris nhỏ ở Viễn Đông" ("le petit Paris de l'Extrême-Orient").

Tuy được Pháp gọi là "Hòn ngọc Viễn Đông" nhưng thực ra thời ấy Sài Gòn rất nhỏ, chỉ cần đi xa 20 km là có thể săn thú rừng. Theo quy hoạch của Pháp, Sài Gòn khi đó chỉ rộng khoảng 3 km2; gần bằng một nửa Quận 1 hiện nay (rộng khoảng 8 km2), bao bọc bởi sông Sài Gòn - Nguyễn Thái Học - Nguyễn Thị Minh Khai - rạch Bến Nghé. Chính quyền thuộc địa Pháp tập trung tất cả những gì sang trọng, giàu có nhất mà họ có được ở diện tích 3km2 này, phần còn lại của Sài Gòn thì vẫn còn rất hoang sơ, đầm lầy ngổn ngang. Theo Sơn Nam trong “Bến Nghé xưa” thì khi Chợ Bến Thành hoàn thành năm 1914, “trước mặt còn là ao vũng sình lầy. Giữa Sài Gòn và Chợ Lớn phía đất thấp (…), còn ruộng lúa với người cày, ao nuôi vịt, ngọn rạch cạn. Giữa Sài Gòn và ở phần đất cao còn nhiều chòm tre, cây da, mồ mả to xen vào những đám rẫy trồng rau cải và bông hoa, những xóm nhà ổ chuột; bầy bò dê đi lang thang ăn cỏ”. Khu Hòa Hưng (Quận 10 hiện nay) cho đến ngã tư Bảy Hiền hiện nay có vô số nghĩa trang, mồ mả. Khu Nguyễn Thiện Thuật, Lý Thái Tổ, Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3 hiện nay) toàn nhà lá nền đất xây dựng tạm bợ không theo quy hoạch nào. Khu quận 4, quận 7, khu Cầu Ông Lãnh, Cầu Kho… sát cạnh chợ Bến Thành đa số là nhà tranh vách lá tạm bợ

Người Pháp từ lúc đánh chiếm Gia Định năm 1859 cho đến khi rời Sài Gòn 1954 chỉ tập trung xây dựng khu vực 3 km2 đầu tiên này (Quận 1 hiện nay) dù nhiều lần điều chỉnh địa giới mở rộng. Đến năm 1954, những phần Sài Gòn mở rộng này (rộng khoảng 50 km2) vẫn hoang sơ, thậm chí đầm lầy ngổn ngang.

Theo cụ Vương Hồng Sển ghi chép lại thì danh xưng "Hòn ngọc Viễn Đông" do người Pháp đặt ra để chỉ nơi ăn chơi của họ, người Việt chẳng được thụ hưởng gì mà còn phải chịu sự bóc lột để người Pháp duy trì sự xa xỉ đó:

Trên thực tế, Sài Gòn cũng không phải là nơi duy nhất ở Đông Á được mệnh danh là "Hòn ngọc Viễn Đông". Trong thời kỳ này, mỗi cường quốc phương Tây đều đặt cho một thành phố thuộc địa nào đó của họ ở Đông Á là "Hòn ngọc Viễn Đông", như Manila (thủ đô nước Philippines, thuộc địa của Mỹ), Hồng Kông (thuộc địa của Anh) Sri Lanka, quốc đảo ở Nam Á (thuộc địa của Anh), Phnôm Pênh (thủ đô nước Campuchia, thuộc địa của Pháp) cũng được gọi là "Hòn ngọc Viễn Đông". Danh hiệu này mang tính phô trương giữa các nước thực dân phương Tây với nhau về đời sống xa xỉ của quan chức sống ở thuộc địa chứ không phản ánh đời sống thực tế nghèo nàn của người dân địa phương. Ngoài ra, quy mô dân số và nền kinh tế giữa các "Hòn ngọc Viễn Đông" này cũng có sự chênh lệch rất lớn, và Sài Gòn khi đó vẫn còn kém rất xa các đô thị lớn trong khu vực như như Singapore, Hồng Kông, Kuala Lumpur, Jakarta, Manila hay Bangkok. Ví dụ, Hồng Kông năm 1941 đã có 1,6 triệu dân, Bangkok năm 1938 đã có 890.000 dân, Manila năm 1939 cũng đã có 623.500 dân trong khi Sài Gòn lúc này vẫn chưa có quá 250.000 dân, tức là nhỏ hơn rất nhiều

Đại thần nhà Nguyễn là Phạm Quỳnh từng sang Singapore (thuộc Anh) năm 1922, đã ghi lại quang cảnh ông chứng kiến như sau:
"Cửa Hải Phòng, cửa Sài Gòn của ta kể cũng khá to, nhưng so sánh với cửa Singapore này thì còn kém xa nhiều... Xe hơi ở Singapore, thật không biết cơ man nào mà kể, nào xe riêng, nào xe thuê, cả ngày chạy như mắc cửi. Vào đến Sài Gòn, thấy xe hơi chạy đường Catinat đã nghĩ là nhiều, nhưng xe hơi ở Singapore lại còn nhiều hơn nữa, và ở Singapore thì đường phố nào cũng to đẹp như đường Catinat hết thảy".

Thời kỳ 1945-1954
Khi Việt Nam độc lập (1945), nơi đây được gọi là thành phố Sài Gòn-Chợ Lớn. Vào ngày 23 tháng 9 năm 1945, ở đây xảy ra trận Sài Gòn-Chợ Lớn giữa quân đội của Chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với quân đội Pháp được hỗ trợ bởi Anh-Ấn. Sau khi tái chiếm được Đông Dương, năm 1948 chính quyền Pháp tại Đông Dương đã chia thành phố thành 6 quận hành chính, đến năm 1952, tăng thành 7. Quận VI được thành lập từ một phần của quận Nhà Bè thuộc tỉnh Gia Định (nay là quận 4). Từ năm 1946 đến năm 1955, Sài Gòn là thủ đô Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ và Quốc gia Việt Nam.

Thời kỳ Việt Nam Cộng hòa

Giữa những năm 1954 và 1975, sau Hiệp định Genève, Sài Gòn được chính quyền Việt Nam Cộng hòa chọn làm thủ đô.

Năm 1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm đã đổi tên Khu Sài Gòn-Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Sau khi trở thành Tổng thống, ngày 22 tháng 10 năm 1956, Ngô Đình Diệm ký sắc lệnh số 143-NV đổi "Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn" thành Đô thành Sài Gòn. Sau đó, lại ra sắc lệnh số 74-TTP ngày 23 tháng 3 năm 1959 ấn định quy chế quản trị Sài Gòn: Tổng thống trực tiếp bổ nhiệm Đô trưởng và các quận trưởng trong đô thành. Bốn ngày sau, lại có thêm nghị định số 110-NV chia lại các quận, theo đó Đô thành Sài Gòn được chia lại thành 8 quận, được đánh số từ 1 đến 8:
 Quận 1: địa giới quận I cũ
 Quận 2: địa giới quận II cũ
 Quận 3: địa giới quận III cũ
 Quận 4: địa giới thuộc quận VI cũ
 Quận 5: phần địa giới thuộc quận IV cũ, phía bắc Kênh Tàu hủ
 Quận 6: một phần địa giới của quận V cũ
 Quận 7: một phần địa giới của quận V cũ
 Quận 8: phần địa giới thuộc quận IV cũ, phía nam Kênh Tàu hủ

Dưới quận là phường, dưới phường là khóm.

Tháng 12 năm 1966, quận 1 sáp nhập thêm hai phường mới lập: An Khánh và Thủ Thiêm, từ xã An Khánh thuộc quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định kế cận tách ra. Tháng 1 năm 1967, hai phường mới của quận I lại tách ra, lập thành Quận 9 của Đô thành Sài Gòn có 2 phường.

Tháng 7 năm 1969 thành lập Quận 10, Quận 11 trên cơ sở tách một phần Quận 3, Quận 5 và Quận 6. Lúc này thành phố có diện tích 67,53 km² với dân số khoảng 2 triệu người, gốm 11 quận và 60 phường.

Vào thập niên 1950-60, thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, với viện trợ của Mỹ, Sài Gòn được đầu tư xây dựng hạ tầng, cùng với chiến dịch tuyên truyền "Hòn ngọc Viễn Đông" (The Pearl of the Far East) hay "Paris Viễn Đông" (Paris de l'Extrême-Orient), kết quả là một hạ tầng cơ sở được xây dựng khá nhanh. Tuy nhiên, do chiến cuộc leo thang từ giữa cuối thập niên 1960, chính quyền Sài gòn cùng người Mỹ đã cho xây dựng ồ ạt các công trình phục vụ chiến tranh.

Sài Gòn giai đoạn này đã rộng hơn so với thời Pháp thuộc, nhưng vẫn còn khá nhỏ (chỉ rộng khoảng 25 km2). Có lúc Ngô Đình Diệm có dự án nới rộng Sài Gòn sang vùng Thủ Thiêm còn thưa dân, nhưng thấy nơi đây còn quá hoang vu, cây cối rậm rạp, lại gần Rừng Sác, sợ rằng an ninh không đảm bảo nên dự án bị xếp qua một bên. Để giải quyết nạn khan hiếm nhà ở và chỉnh trang mĩ quan đô thị, theo tính toán, Sài Gòn cần xây mới 50.000 căn hộ và giải tỏa 110.000 nhà ổ chuột. Thế nhưng trong suốt 10 năm tồn tại của Việt Nam Cộng hòa, chỉ có 15.700 căn hộ được xây.

Trung tâm thành phố có một số công trình, khu phố được xây dựng to đẹp và sang trọng, tuy nhiên, các công trình này chủ yếu do Pháp xây dựng từ thập niên 1940, các khu nhà mới rất ít được xây dựng kể từ sau năm 1950, trong khi đó dân cư nông thôn đổ về thành thị tìm việc và tránh chiến sự khiến Sài Gòn dần trở thành một khu ổ chuột khổng lồ. Khảo sát cho thấy khoảng 40% dân số khu vực Sài Gòn khi đó (tức khoảng 1,2 triệu người) phải sống tại khu ổ chuột với những điều kiện về y tế, vệ sinh rất kém

Rồi sau đó là phong trào "thương phế binh cắm dùi" của cựu chiến binh quốc gia vào đầu thập niên 1970, khiến cho kiến trúc Sài Gòn không còn như ban đầu. Phong trào này khởi phát từ những cuộc biểu tình của thương binh đòi chính phủ Sài Gòn cấp đất xây nhà cho họ như đã hứa, nó bùng phát tương đối khá mạnh. Với mục đích là “cắm dùi”, các nhóm biểu tình rào dây, đóng cọc chiếm những khoảng đất khang trang ở hai bên lề đường, kể cả chỗ sát với hàng rào các biệt thự. Thậm chí có những nơi vỉa hè rộng rãi chỗ được tráng xi măng, cũng bị những người trong nhóm chiếm cứ để chia nhau. "Chiến dịch cắm dùi" đã lan tràn rõ rệt nhất như tại khúc đường Hồng thập tự (gần bệnh viện Từ Dũ) tới khúc đường xe lửa gần rạp Cải lương Kim-chung); Khúc đất trống dọc đường Lý Thái Tổ; đường Nguyễn Tri Phương, Võ Tánh (chợ-lớn), đại lộ Hùng vương… Chính phủ Sài Gòn không dám giải tán họ vì sợ lực lượng quân nhân bất bình, coi như sự đã rồi. Các khu ven trung tâm bắt đầu trở nên lộn xộn với nhiều khu ổ chuột, nhà tạm, chợ trời... tự phát mọc lên.

Một lính Mỹ tới Sài Gòn vào đầu năm 1967 đã mô tả những gì anh chứng kiến ở thành phố Sài Gòn, từ khu vực trung tâm cho tới các khu ổ chuột như sau:

Năm 1967, Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu đã nói thẳng rằng Sài Gòn sẽ lụn bại do quá phụ thuộc vào viện trợ Mỹ. Ông nói: "Sài Gòn từng có thể làm được những gì Singapore đã làm... Nếu nhìn vào Sài Gòn và Singapore vào năm 1954, ai đó có thể nói Singapore sẽ sụp đổ, không phải Sài Gòn", nhưng rồi Singapore đã tự đứng vững trong khi chính phủ Sài Gòn thì ngày một suy sụp và phải dựa vào viện trợ Mỹ để tồn tại

Tới những năm cuối của cuộc Chiến tranh Việt Nam, nền kinh tế Sài Gòn lâm vào khủng hoảng do Mỹ giảm viện trợ kinh tế. Nạn lạm phát trở nên nghiêm trọng, đạt tới mức trên 200% mỗi năm. Với việc Mỹ giảm viện trợ trong khi nền sản xuất nội tại thì yếu kém, nền kinh tế tiêu dùng dựa vào viện trợ của Việt Nam Cộng hòa đã không thể tự duy trì được nữa

20 năm chiến tranh đã để lại cho Sài Gòn nhiều di sản nặng nề về xã hội. Theo một thống kê, dân số Sài Gòn năm 1975 có khoảng 4 triệu, thì trong số đó đã có tới 150.000 người nghiện heroin, 500.000 gái mại dâm và gái quán bar, và khoảng 800.000 trẻ mồ côi lang thang trên các đường phố

Thời kỳ thống nhất

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tiến vào Sài Gòn thất thủ. Việt Nam Cộng hòa sụp đổ và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng Hòa miền Nam Việt Nam - nằm dưới sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam - quản lý miền Nam. Ngày 10 tháng 5 năm 1975, Hội nghị Ban Thường vụ Thành ủy Sài Gòn - Gia Định xác định Thành phố Sài Gòn - Gia Định là một cơ cấu hành chính thống nhất, bao gồm toàn bộ Đô thành Sài Gòn, toàn bộ tỉnh Gia Định, quận Phú Hòa của tỉnh Bình Dương và quận Củ Chi của tỉnh Hậu Nghĩa cũ. Toàn thành phố bao gồm 25 quận, trong đó 18 quận nội thành và ven đô: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 (ven đô), 10, 11, Phú Nhuận (nguyên là xã Phú Nhuận, quận Tân Bình cũ, được tách ra và nâng cấp thành quận), Bình Hoà (nguyên là xã Bình Hòa, quận Gò Vấp cũ), Thạnh Mỹ Tây (nguyên là xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp cũ), Hạnh Thông (nguyên là xã Hạnh Thông, quận Gò Vấp cũ), Thông Tây Hội (nguyên là hai xã Thông Tây Hội và An Nhơn, quận Gò Vấp cũ), Tân Sơn Nhì (nguyên là ba xã Tân Sơn Nhì, Phú Thọ Hòa, Tân Phú, quận Tân Bình cũ), Tân Sơn Hòa (nguyên là xã Tân Sơn Hòa, quận Tân Bình cũ); 7 quận ngoại thành: Thủ Đức, Nhà Bè, Bình Chánh, Tân Bình (trừ Phú Nhuận, Tân Sơn Nhì, Phú Thọ Hòa, Tân Phú, Tân Sơn Hòa), Gò Vấp (trừ Bình Hòa, Thạnh Mỹ Tây, Hạnh Thông, Thông Tây Hội, An Nhơn), Hóc Môn, Củ Chi (gồm quận Phú Hòa của tỉnh Bình Dương và quận Củ Chi của tỉnh Hậu Nghĩa cũ).

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất đổi tên nước thành Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đồng thời đặt lại tên cho thành phố theo tên của chủ tịch đầu tiên của nước, Hồ Chí Minh. Cho đến nay, tên cũ Sài Gòn vẫn được sử dụng rất phổ biến, đặc biệt trong các ngữ cảnh không chính thức. Đối với người dân có gốc ở Sài Gòn lâu đời, và đặc biệt là cộng đồng người Việt hải ngoại, cái tên Sài Gòn vẫn là cái tên mà họ yêu chuộng và dùng hàng ngày. Để kỷ niệm cái tên Sài Gòn và nhắc nhủ cộng đồng người Việt về quê hương của họ, nhiều nơi có người Việt hải ngoại sinh sống, đường phố, cơ sở kinh doanh, và khu chợ được đặt tên là khu Sài-gòn thu nhỏ (Saigon, Little-Saigon, New Saigon).

Địa bàn thành phố về cơ bản giống như nghị quyết ngày 10 tháng 5 năm 1975 của Thành ủy Sài Gòn - Gia Định và có một số điều chỉnh. Các quận ngoại thành Thủ Đức, Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi đổi thành các huyện. Sáp nhập một phần nhỏ thuộc tỉnh Long An vào Huyện Nhà Bè và Huyện Bình Chánh. Quận Tân Bình cũ giải thể, nhập vào huyện Bình Chánh. Quận Gò Vấp cũ giải thể, nhập vào huyện Hóc Môn. Hai quận Hạnh Thông và Thông Tây Hội hợp lại thành quận Gò Vấp, hai quận Tân Sơn Nhì và Tân Sơn Hòa hợp lại thành quận Tân Bình, hai quận Bình Hòa và Thạnh Mỹ Tây hợp lại thành quận Bình Thạnh, quận Phú Nhuận giữ nguyên. Quận 9 giải thể, trả 2 phường (đổi thành 2 xã) về huyện Thủ Đức, Quận 1 và Quận 2 nhập thành Quận 1 mới, Quận 8 và Quận 7 nhập thành Quận 8 mới từ tháng 5 - tháng 6 năm 1976. Diện tích 12 quận nội thành là 142,7 km2 chia ra 267 phường. Khu vực ngoại thành ven đô có 5 huyện diện tích tự nhiên 1.152,8 km2 chia ra 77 xã.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, thành phố sáp nhập thêm huyện Duyên Hải của tỉnh Đồng Nai. Ngày 18 tháng 12 năm 1991, huyện đổi lại tên cũ thành Cần Giờ.

Ngày 6 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 03-CP. Theo đó:
Giải thể huyện Thủ Đức để thành lập ba quận là quận Thủ Đức, Quận 2 và Quận 9
Thành lập Quận 7 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của huyện Nhà Bè (các xã Tân Quy Đông, Tân Quy Tây, Tân Thuận Đông, Tân Thuận Tây, Phú Mỹ và một phần thị trấn Nhà Bè)
Thành lập Quận 12 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của huyện Hóc Môn (các xã Thạnh Lộc, An Phú Đông, Tân Thới Hiệp, Đông Hưng Thuận, Tân Thới Nhất, một phần các xã Tân Chánh Hiệp và Trung Mỹ Tây)

Ngày 5 tháng 11 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 130/2003/NĐ-CP. Theo đó, thành lập quận Tân Phú trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của quận Tân Bình (các phường 16, 17, 18, 19, 20 và một phần các phường 14, 15), thành lập quận Bình Tân trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của huyện Bình Chánh (các xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo và thị trấn An Lạc).

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã và thành lập thành phố Thủ Đức thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, thành lập thành phố Thủ Đức trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức. Sau đợt sắp xếp này, toàn thành phố có 16 quận, 1 thành phố và 5 huyện với 249 phường, 58 xã và 5 thị trấn.

Đại dịch COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra xuất hiện ở Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 23 tháng 1 năm 2020. Đây cũng là nơi có ca mắc COVID-19 đầu tiên tại Việt Nam. Tính đến ngày , TPHCM là nơi có số ca tử vong do COVID-19 cao nhất cả nước với 19.985 người.

Lịch sử dân cư
Vào tháng 5/1975 dân số thành phố Sài Gòn - Gia Định (đến tháng 7/1976 đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh) là 3.498.120 người (thống kê của chính quyền thành phố).
Dân số Thành phố Hồ Chí Minh theo các kết quả điều tra dân số chính thức như sau:
 Ngày 1/10/1979 (Điều tra toàn quốc): 3.419.977 người.
 Ngày 1/4/1989 (Điều tra toàn quốc): 3.988.124 người.
 Ngày 1/4/1999 (Điều tra toàn quốc): 5.037.155 người.
 Ngày 1/10/2004 (Điều tra thành phố): 6.117.251 người.
 Ngày 1/4/2009 (Điều tra toàn quốc): 7.162.864 người.
Theo số liệu điều tra của Tổng cục Thống kê ngày 1/4/2010, dân số thành phố là 7.382.287 người.
Theo số liệu của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, dân số thành phố vào giữa năm 2010 là 7.396.446 người, mật độ 3.531 người/km²
Theo số liệu điều tra của Tổng cục Thống kê ngày 1/4/2011, dân số thành phố là 7.549.341 người.
Theo số liệu của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, dân số thành phố vào giữa năm 2011 là 7.521.138 người, mật độ 3.590 người/km².
Theo kết quả điều tra dân số ngày 01/04/2009 Thành phố Hồ Chí Minh có dân số 7.162.864 người, gồm 1.824.822 hộ dân trong đó: 1.509.930 hộ tại thành thị và 314.892 hộ tại nông thôn, bình quân 3,93 người/hộ. Phân theo giới tính: Nam có 3.435.734 người chiếm 47,97%, nữ có 3.727.130 người chiếm 52,03%. Những năm gần đây dân số thành phố tăng nhanh; trong 10 năm từ 1999-2009 dân số thành phố tăng thêm 2.125.709 người, bính quân tăng hơn 212.000 người/năm, tốc độ tăng 3,54%/năm, chiếm 22,32% số dân tăng thêm của cả nước trong vòng 10 năm. Với 572.132 người, tương đương với dân số một số tỉnh như: Quảng Trị, Ninh Thuận, quận Bình Tân có dân số lớn nhất trong số các quận cả nước. Tương tự, huyện Bình Chánh với 420.109 dân là huyện có dân số lớn nhất trong số các huyện cả nước. Trong khi đó huyện Cần Giờ với 68.846 người, có dân số thấp nhất trong số các quận, huyện của thành phố . Không chỉ là thành phố đông dân nhất Việt Nam, quy mô dân số của Thành phố Hồ Chí Minh còn hơn phần lớn các thủ đô ở châu Âu ngoại trừ Moscow và London. Theo số liệu thống kê năm 2009, 83,32% dân cư sống trong khu vực thành thị. Thành phố Hồ Chí Minh có gần một phần ba là dân nhập cư từ các tỉnh khác.
Phân tích theo cơ cấu dân tộc: Người Việt (người Kinh) 6.699.124 người chiếm 93,52% dân số thành phố, tiếp theo tới người Hoa với 414.045 người chiếm 5,78%, còn lại là các dân tộc: Khmer 24.268 người, Chăm 7.819 người... Tổng cộng có đến 52/54 dân tộc được công nhận tại Việt Nam có người cư trú tại thành phố (chỉ thiếu dân tộc Bố Y và Cống), ít nhất là người La Hủ chỉ có 01 người. Ngoài ra còn 1.128 người được phân loại là người nước ngoài, có nguồn gốc từ các quốc gia khác (India, Pakistan, Indonesia, France...). Cộng đồng người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh là cộng đồng người Hoa lớn nhất Việt Nam (bằng 50,3% tổng số người Hoa cả nước), cư trú khắp các quận, huyện, nhưng tập trung nhiều nhất tại Quận 5, Quận 6, Quận 8, Quận 10, Quận 11 và có những đóng góp đáng kể cho nền kinh tế thành phố.
Phân tích dân số theo tôn giáo: Căn cứ theo số liệu điều tra dân số năm 2009, 1.983.048 người (27,68% tổng số dân thành phố) kê khai có tôn giáo. Trong đó những tôn giáo có nhiều tín đồ là: Phật giáo 1.164.930 người chiếm 16,26%, Công giáo 745.283 người chiếm 10,4%, Cao đài 31.633 người chiếm 0,44%, Tin lành 27.016 người chiếm 0,37%, Hồi giáo 6.580 người chiếm 0,09%.

Sự phân bố dân cư ở Thành phố Hồ Chí Minh không đồng đều. Trong khi một số quận như: Quận 3, Quận 4, Quận 10 và Quận 11 có mật độ lên tới trên 40.000 người/km², thì huyện ngoại thành Cần Giờ có mật độ tương đối thấp 98 người/km². Về mức độ gia tăng dân số, trong khi tỷ lệ tăng tự nhiên khoảng 1,07% thì tỷ lệ tăng cơ học lên tới 2,5%. Những năm gần đây dân số các quận trung tâm có xu hướng giảm; trong khi dân số các quận mới lập vùng ven tăng nhanh, do đón nhận dân từ trung tâm chuyển ra và người nhập cư từ các tỉnh đến sinh sống. Theo ước tính năm 2005, trung bình mỗi ngày có khoảng 1 triệu khách vãng lai tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đến năm 2010, con số này còn có thể tăng lên tới 2 triệu.

Hình ảnh Sài Gòn cổ xưa
Ga Sài Gòn
Chợ Bến Thành
Chợ Bến Thành
Quảng trường trước chợ Bến Thành
Nhà hát Lớn

Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh trong văn hóa

Âm nhạc

Trước 1975:
Miền Nam: các bài hát về Sài Gòn và mang hình ảnh Sài Gòn như Sài Gòn, Đêm đô thị (Y Vân), Trả lại em yêu (Phạm Duy), Ghé bến Sài Gòn (Văn Phụng), Huế-Sài Gòn-Hà Nội (Trịnh Công Sơn), Mưa Sài Gòn mưa Hà Nội (Phạm Đình Chương), Sài Gòn thứ bảy (Anh Bằng), Làng báo Sài Gòn (Lê Thương), Giã biệt Sài Gòn, Sài Gòn em và tôi (Nguyễn Ánh 9)...
Miền Bắc: Tiến về Sài Gòn (Lưu Hữu Phước), Cô gái Sài Gòn đi tải đạn, Sài Gòn quật khởi......
Sau 1975:
Nhạc sĩ trong nước: Em còn nhớ hay em đã quên (Trịnh Công Sơn), Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh (Xuân Hồng), "Sàì Gòn cô tiên năm 2000" (Phương Uyên), Sài Gòn quê hương tôi (Đức Trí), Mùa đông Sài Gòn (Nguyễn Ngọc Thiện), Sài Gòn, màu nắng cho em (Vũ Quốc Việt), Thành phố mười mùa hoa (Phạm Tuyên)...
Nhạc sĩ đã ra hải ngoại: Sài Gòn niềm nhớ không tên (Nguyễn Đình Toàn), Đêm nhớ trăng Sài Gòn (Phạm Đình Chương), Sài Gòn ơi vĩnh biệt (Nam Lộc), Sài Gòn vĩnh biệt tình ta (Nhật Ngân ?), Đêm nhớ về Sài Gòn (Trầm Tử Thiêng), Thương nhớ Sài Gòn (Phạm Duy), Chiều trên đường Hồng Thập Tự và Sài Gòn trên đường Nguyễn Du(Nguyễn Tất Nhiên), Bà mẹ Sài Gòn (Xuân Điềm), Khi xa Sài Gòn (Lê Uyên Phương), Nhớ Sài Gòn (Anh Bằng), Hẹn em Sài Gòn (Hà Thúc Sinh), Nhớ em một ngày nắng Sài Gòn (Thanh Trang), Sài Gòn vẫn mãi trong tôi (Trúc Hồ & Anh Bằng), Sài Gòn một thoáng 30 năm (Trần Chí Phúc), Sài Gòn ơi, tôi còn em đó (Trường Sa (nhạc sĩ))...
Vở nhạc kịch Miss Saigon
Ban nhạc rock "Saigon kick" (Cú đá Sài Gòn)
Ca sĩ nhạc rap Saigon

Điện ảnh
Người tình (L'Amant - 1991, đạo diễn: Jean-Jacques Annaud, dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Marguerite Duras)
Indochine (1992, đạo diễn: Régis Wargnier, diễn viên: Catherine Deneuve, đoạt giải Oscar cho phim ngoại quốc hay nhất)
Người Mỹ trầm lặng (The Quiet American - 1958 (đạo diễn Joseph L.Mankiewicz) và 2002 (đạo diễn: Philip Noyce), dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Graham Greene)

Văn học
 Một người Nga ở Sài Gòn của Duyên Anh
L'Amant và L'amant de la Chine du Nord của Marguerite Duras
L'adieu à Saïgon của Jean Lartéguy
Les civilisés của Claude Farrère
Soleil au ventre, Mort en fraude và Les asiates của Jean Hougron
Jade của Michel Tauriac
La ligne de force của Pierre Herbart
Le roi lepreux của Pierre Benoit
The Quiet American của Graham Greene

Xem thêm
 Nguyễn Hữu Cảnh
 Nguyễn Ánh
 Lịch sử hành chính Thành phố Hồ Chí Minh
 Biên niên sử Thành phố Hồ Chí Minh
 Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
 Nam Kỳ

Chú thích

Liên kết ngoài

Thành phố Hồ Chí Minh
Nguồn gốc và Ý nghĩa của tên Sài Gòn - Vietsciences

Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử Đàng Trong


title: Neobola stellae

text:
Neobola stellae là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Loài này có ở Ethiopia và Kenya.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Odhiambo, E.A. 2005. Neobola stellae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1932
Cá Ethiopia
Cá nước ngọt Kenya
Cá Hồ Turkana


title: Cá bông lau

text:
Cá bông lau (tên khoa học: Pangasius krempfi) là một loài cá thuộc chi Cá tra (Pangasius). Loài này phân bố chủ yếu ở Đông Nam Á trong lưu vực sông Mê Kông. Môi trường sống là nơi nước lợ. Thức ăn của chúng là trái cây, tảo và động vật giáp xác. Đây là loài di trú, có một thời gian sống ở các vùng nước ven biển (đây là đặc tính chỉ có duy nhất ở loài này trong họ Cá tra), và một thời gian di cư vào sông (chỉ ở sông Mê Kông mà không là các sông khác) để sinh sản. Cá có kích thước lớn, tăng trưởng nhanh.

Cá Bông lau còn thấy ở vùng cửa sông Cần Giờ.

Cá Bông lau dễ bị nhầm lẫn với một loại cá khác là Cá Dứa (tên khoa học: Pangasius kunyit). Cá Bông lau đuôi màu vàng trên lưng thì màu xám xanh, cá Dứa có vây lưng màu xanh, đuôi vàng xanh hoặc đỏ vàng, cá có vảy ít ở gần mang cũng như cá bông lau.

Miêu tả
Lưng và đầu cá Bông lau màu xanh lá cây, bụng màu trắng, vảy trong suốt, vây hơi vàng. Vây lưng: 1-1, các tia vây lưng: 6-7, gai hậu môn: 4, các tia vây mềm hậu môn: 31-34; và 18-22 lược mang ở cung đầu tiên. Chiều dài tối đa 120 cm, cân nặng tối đa 14 kg. Các răng lá mía chia tách ở đường giữa, kết nối với các răng vòm miệng để tạo thành vệt dài hình lưỡi liềm.

Tập tính
Người ta giả thiết rằng có ít nhất hai quần thể trên sông Mê Kông thực hiện việc di cư. Một quần thể di cư trong giai đoạn tháng 5-9 từ phía nam thác Khone ngược dòng tới vùng nước để đẻ dọc theo dòng chính sông Mê Kông tới tận Chiang Khong gần biên giới Lào-Thái Lan-Myanma. Quần thể kia di cư xuôi dòng từ gần Stung Treng tới vùng nước để đẻ nằm giữa Stung Treng và Kompong Cham ở Campuchia trong mùa đẻ trứng từ tháng 5 tới tháng 8. Khi mực nước rút xuống kể từ tháng 10, chúng di chuyển ngược lại sông chính để bắt đầu di cư phân tán ngược dòng, đạt tới khu vực ngay dưới thác Khone. Chúng sống trong các vũng nước sâu trong dòng chính trong suốt mùa khô. Ở Việt Nam, cá bông lau thường thấy ở hệ thống sông Cửu Long, nhất là sông Hậu.

Tham khảo và liên kết ngoài
Cá bông lau tại fishbase.org

Ghi chú

K
Bông lau
Động vật được mô tả năm 1949


title: Kisaura hattorii

text:
Kisaura hattorii là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Kisaura


title: Diacanthous antennatus

text:
Diacanthous antennatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Diacanthous


title: Julbach

text:
Julbach là một đô thị ở huyện Rottal-Inn bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Cá mập báo

text:
Cá mập báo, còn gọi là cá mập hoa, cá mập hổ, cá nhám hổ tên khoa học Galeocerdo cuvier, là loài cá mập duy nhất thuộc chi Cá mập chồn (Galeocerdo), họ Cá mập mắt trắng (Carcharhinidae).

Cá mập báo lớn có kích thước trung bình 3,25 m
 và cân nặng từ 385 đến 909 kg. Loài cá này sống ở nhiều khu vực đại dương nhiệt đới và ôn đới khắp thế giới, đặc biệt là xung quanh các hòn đảo trung Thái Bình Dương. Loài cá này chuyên săn mồi vào ban đêm. Chúng có sọc vằn như hổ báo và sẽ phai đi khi chúng trưởng thành.

Loài cá mập báo là một loài săn mồi nguy hiểm, chúng ăn nhiều loại thức ăn khác nhau. Chúng ăn cá, hải cẩu, chim, cá mập nhỏ hơn, mực và rùa biển.

Đôi khi người ta thấy trong đường tiêu hóa của chúng rác thải của con người như biển số xe hoặc những miếng vỏ xe cũ. Loài này nổi tiếng nguy hiểm vì hay tấn công những người đi bơi, thợ lặn và những người lướt ván ở Hawaii; và chúng thường được gọi là "tai họa của những người lướt ván tại Hawaii" và "thùng rác của biển cả".

Loài cá mập báo là loài xếp thứ hai sau loài cá mập trâu mắt trắng về số vụ cá mập tấn công con người  và được coi, cùng với cá nhám trắng lớn, cá mập mắt trắng, và cá nhám đầu vây trắng đại dương là những loài cá nhám nguy hiểm nhất đối với con người. Đây là loài cá sụn lớn thứ tư sau cá nhám voi, cá nhám phơi nắng, cá nạng hải,cá mập trắng lớn.

Phân loại
Loài cá mập này được mô tả đầu tiên bởi Peron và Lessueur vào năm 1882, và được đặt tên là Squalus cuvier.<ref name="FroesePauly">{{FishBase|genus=Galeocerdo|species=cuvier|year=2011|Müller]] và Henle năm 1837 đổi tên thành Galeocerdo tigrinus. Tên chi, Galeocerdo, có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp galeos, nghĩa là cá mập, và tiếng Latin cerdus, nghĩa là lông cứng của lợn. Nó thường được gọi thông tục là cá mập ăn thịt người.

Cá mập báo là một thành viên của bộ Cá mập mắt trắng (Carcharhiniformes), bộ cá mập phong phú nhất với hơn 270 loài bao gồm cả cá mập mèo và cá nhám búa. Thành viên của bộ này đặc trưng bởi sự hiện diện của một màng nháy, hai vây lưng, một vây hậu môn, và năm khe mang. Nó là thành viên lớn nhất của họ Carcharhinidae. Họ này bao gồm cá mập kích cỡ trung bình đến lớn và bao gồm một số loài cá mập nổi tiếng khác, chẳng hạn như cá mập xanh (Prionace glauca), cá mập chanh (Negaprion brevirostris) và cá mập trâu mắt trắng (Carcharhinus leucas).

Sinh sản
Con đực thành thục ở  và con cái ở . Con cái giao phối mỗi 3 năm một lần. Chúng sinh sản bằng cách thụ tinh trong. Con đực chèn một trong những thùy bám (clasper) vào lỗ sinh dục của con cái (lỗ huyệt), hoạt động như một đường dẫn tinh trùng. Con đực sử dụng răng của nó để giữ con cái trong suốt quá trình, thường gây ra sự khó chịu đáng kể cho con cái. Giao phối ở Bắc bán cầu thường diễn ra giữa tháng ba và tháng năm, với đẻ con giữa tháng Tư và tháng 6 năm sau. Ở Nam bán cầu, giao phối diễn ra vào tháng mười, tháng mười hai, hoặc đầu tháng giêng. Cá mập hổ là loài duy nhất trong họ của nó noãn thai sinh, trứng nỡ trong tử cung và sinh ra trực tiếp khi phát triển đầy đủ.

Con non sinh ra bên trong cơ thể của con mẹ cho đến tháng 16. Lứa khoảng 10-80 con non. Con mới sinh thông thường dài từ  tới . Loài cá mập này thông thường đạt thành thục giới tính ở chiều dài . Chưa biết cá mập hổ sống được bao lâu, nhưng có thể chúng sống lâu hơn 12 năm.

Bảo tồn
Cá mập báo bị săn để lấy vây, thịt, và gan. Nhiều quần thể đã suy thoái vì săn bắt quá nhiều, Cá mập báo được xem là loài gần bị đe dọa theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.

Trong khi vây cá mập có rất ít dinh dưỡng, gan cá mập có rất nhiều vitamin A được dùng để sản xuất dầu vitamin. Thêm vào đó, nó còn bị câu cá thể thao.

Năm 2010, Greenpeace International cho cá mập báo vào danh sách đỏ hải sản, danh sách này gồm các loài cá được bán phổ biến trên toàn thế giới, nhưng đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 General information Enchanted Learning. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2005.
 Different diet information Shark Info. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2005.
 Tiger sharks in Hawaii Research program. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2005.
 Tiger shark: Fact File from National Geographic
 Tracking research on tiger sharks
 Pictures of tiger sharks

C
Động vật được mô tả năm 1822
Cá Hawaii
Cá đẻ thai trứng
Cá Đại Tây Dương
Cá Indonesia
Cá Thái Lan


title: Rudeau-Ladosse

text:
Rudeau-Ladosse là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rudeau-Ladosse trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Rudeau-Ladosse


title: Platyjionia

text:
Platyjionia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Erebidae


title: Centris deiopeia

text:
Centris deiopeia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1891


title: Scasiba

text:
Scasiba là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Scasiba okinawana (Matsumura, 1931)
Scasiba rhynchioides (Butler, 1881)
Scasiba scribai (Bartel, 1912)
Scasiba sheni (Arita & Xu, 1994)
Scasiba difficilis  Kallies & Arita, 2004
Scasiba taikanensis (Matsumura, 1931)
Scasiba tenuimarginata (Hampson, [1893])

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Cody Rhodes

text:
Cody Garrett Runnels  (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1985)  là một đô vật chuyên nghiệp người Mỹ, được biết nhiều hơn với tên gọi (ring name) của anh là Cody Rhodes. Anh hiện đang thi đấu ở World Wrestling Entertainment (WWE). Runnels từng đấu vật ở All Elite Wrestling (AEW). Anh đã là người đoạt chức vô địch ba lần World Tag Team Champion, khi giành chức vô địch một lần với Hardcore Holly và hai lần với Ted DiBiase và các danh hiệu khác.

Runnels bắt đầu sự nghiệp đấu vật chuyên nghiệp của mình vào năm 2006, sử dụng tên thật của mình, đấu vật cho Ohio Valley Wrestling (OVW). Trong khi nằm ở OVW, anh giành chức vô địch khác nhau, cả hai trong đội từ khóa và thi đấu đơn, bao gồm cả OVW Heavyweight Championship. Anh xuất hiện lần đầu trên chương trình truyền hình WWE ngày 16 tháng 7 năm 2007, dưới tên gọi (ring name) Cody Rhodes. Tháng mười hai 2007, Rhodes đoạt được chức vô địch World Tag Team Championship với Hardcore Holly, và cả hai người giữ danh hiệu này trong sáu tháng.

Anh cùng với Drew Mcintyre giữ đai World Tag Team Championship một thời gian, nhóm có tên là Dashing One, nhưng trong một trận đấu với Big Show, giữa hai người xảy ra mâu thuẫn là nhóm tan rã, trước đó thì nhóm cũng để tuột mất chiếc đai vô địch đồng đội. Anh nảy ra một mối thù nho nhỏ với Chris Master, anh luôn chiếm ưu thế khi đấu với Chris

Tham khảo


title: Họ Mai vàng

text:
Họ Mai (các tên gọi khác: họ Mai vàng, họ Lão mai), danh pháp khoa học Ochnaceae là một họ thực vật có hoa trong bộ Malpighiales, bao gồm chủ yếu là các cây gỗ hay cây bụi, ít thấy cây thân thảo. Các loài trong họ này được tìm thấy trong các khu vực cận nhiệt đới và nhiệt đới. Chúng có đại diện nhiều nhất tại khu vực Nam Mỹ, trung tâm đa dạng thứ hai là tại nhiệt đới châu Phi. Họ này có khoảng 26-35 chi và khoảng 495-600 loài, tùy theo hệ thống phân loại.

Các loài trong họ Ochnaceae đều có các lá có cuống và thường xanh, đôi khi bóng như da (ở chi Ochna). Các lá nói chung là dạng lá đơn, mọc so le, nhưng cũng có thể mọc thành chùm, chùy hay dạng lông chim. Các lá dạng lông chim là điển hình ở chi Godoya. Về mặt sinh sản, chúng là các thực vật lưỡng tính. Phần lớn các loài thụ phấn nhờ ong. Một số loài trong chi Ochna được trồng làm cây cảnh.

Các hóa thạch được gán cho họ Ochnaceae được biết đến từ đầu thế Eocen ở Mississippi Niên đại của họ này được ước tính là khoảng 100 triệu năm.

Trong tiếng Việt có những loại cây cũng được gọi là mai nhưng không thuộc họ thực vật này, chẳng hạn mai trắng (hay mai mơ - Prunus mume) thuộc họ Hoa hồng.

Lịch sử
Họ Ochnaceae được Augustin Pyramus de Candolle dựng lên năm 1811. Vào thời gian đó, ông mô tả Elvasia như là chi mới trong họ và gộp cùng 3 chi khác là Ochna, Walkera và Gomphia. và chúng được phân loại khác nhau bởi các nhà phân loại học thế kỷ 19. Jacques Denys Choisy dựng lên họ Quiinaceae (như là Quiinacées) cho chúng vào năm 1849, Chúng bao gồm Luxemburgiaceae, Sauvagesiaceae, Wallaceaceae, Euthemidaceae, Lophiraceae và Ochnaceae. Ba trong số này (Wallaceaceae, Euthemidaceae và Lophiraceae) là đơn chi và được van Tieghem dựng lên vào thời gian đó. Luxemburgiaceae của ông bao gồm các nhánh cơ sở của cái hiện nay coi là tông Sauvagesieae. Van Tieghem đặt một lượng lớn tên chi vào năm 1902 với giới hạn của chúng rất hẹp. Trong cái hiện nay là phân tông Ochninae, ông vạch ra tới 53 chi. Phần lớn các sửa đổi gần đây về các nhóm này chỉ phân chia chúng ra thành 6 chi.

Năm 1925 trong ấn bản lần 2 của Die Natürlichen Pflanzenfamilien, Engler và Gilg đã tương ứng mở rộng xử lý của họ cho Quiinaceae và Ochnaceae khi so với những gì họ đã viết năm 1893. Medusagynaceae cũng được Adolf Engler và Hans Melchior bao hàm trong cùng quyển này của DNP.

Trong ấn bản lần 2 của DNP, Engler công nhận 2 chi Quiina và Touroulia trong Quiinaceae. Lacunaria và Froesia được phát hiện và đặt tên muộn hơn, tương ứng vào các năm 1925 và 1948.

Trong cùng quyển này Gilg chia Ochnaceae của ông (tương ứng với Ochnoideae hiện nay) thành 21 chi, bao gồm các chi như Indovethia, Leitgebia, Vausagesia và Lauradia (như là Lavradia) mà hiện nay coi là đồng nghĩa của Sauvagesia. Tám chi hiện tại công nhận (gồm Philacra, Krukoviella, Fleurydora, Tyleria, Adenarake, Indosinia, Perissocarpa và Idertia) bao gồm các loài thực vật chưa được biết đến vào thời gian đó. Gilg đặt Rhytidanthera như là đồng nghĩa của Godoya nhưng hiện nay thì Rhytidanthera lại được công nhận như là chi tách biệt. Ông gộp Campylospermum và Rhabdophyllum trong Gomphia và đặt Gomphia như là đồng nghĩa của Ouratea. Trong sửa đổi của mình về Ochnaceae, Gilg cung cấp một xem xét tổng quan về phân loại của van Tieghem cũng như về phân loại của chính ông. Ba chi của van Tieghem (Campylospermum, Rhabdophyllum và Rhytidanthera) hiện nay vẫn được công nhận.

Năm 1968, Andrias Kanis công bố một bài viết có ảnh hưởng lớn tới các công trình sau này về Ochnaceae, cho tới tận sửa đổi năm 2014. Claude Henri Léon Sastre đặt tê cho nhiều loài trong Ochnaceae trong một số bài báo từ năm 1970 tới năm 2003.

Năm 1991 một phân tích mô tả nhánh được công bố cho Ochnaceae. Trong cùng năm này, Neckia, chi thứ 28 cho Ochnoideae, được phục hồi trong một nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử dựa vào 4 locus DNA lạp lục và ITS ribosom nhân. 79 loài Ochnaceae đã được lấy mẫu và phân loại mới đã được đưa ra. Bên cạnh đó, Testulea cũng được loại khỏi tông Sauvagesieae và đặt trong tông đơn chi Testuleeae.

Phân loại
Cho đến cuối thế kỷ 20, Ochnaceae từng được coi là một họ khá kỳ dị, khó để đặt vị trí với mức độ chắc chắn cao. Ngay trong thế kỷ 21 thì một số tác giả vẫn coi chi Strasburgeria như là họ hàng gần nhất của Ochnaceae, và một số tác giả thậm chí còn đặt chi này trong họ Ochnaceae. Trong hệ thống APG III thì Strasburgeria được gộp nhóm cùng chi Ixerba để tạo thành họ Strasburgeriaceae trong bộ Crossosomatales.

Ít hơn thì chi Diegodendron cũng từng được coi là gần với Strasburgeria và Ochnaceae. Các nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử có độ hỗ trợ mạnh cho việc gộp Diegodendron trong bộ Malvales, và nó đôi khi được coi là họ đơn chi trong bộ đó. Ngoài ra nó cũng từng được đặt trong họ Bixaceae, dù có lý do để cho rằng nó có thể có quan hệ họ hàng gần với Sphaerosepalaceae hơn.

Tất cả các chi đề cập trên đây cũng như chính họ Ochnaceae trong một thời gian dài từng được coi là các đơn vị phân loại dị thường với mối quan hệ họ hàng không chắc chắn. Từng có thời tất cả chúng đều được đặt gần với họ Theaceae, một họ mà hiện nay được gộp trong bộ thuộc nhánh cúc cơ sở là bộ Ericales.

Năm 2012, một phân tích DNA lạp lục đã dung giải Ochnaceae như là đơn vị phân loại chị em với một nhóm gồm 5 họ được biết đến như là clusioids. Kết quả này chỉ có độ hỗ trợ tự khởi động yếu. Nhóm clusioids từng có thời được coi là nhóm gồm 4 họ, nhưng Clusiaceae đã được phân chia năm 2009 và tên gọi Calophyllaceae được phục hồi cho một trong các chia tách sinh ra từ đó.

Chỉ có một ít đặc trưng hình thái để liên kết clusioids với Ochnaceae. Sự sắp xếp cánh hoa trong chồi hoa thường là vặn ở clusioids cũng như ở Ochnaceae. Ở cả hai nhóm thì các hoa thường có có nhiều nhị còn kiểu đính noãn ở bầu nhụy chủ yếu là gắn trụ. Trong các noãn thì phôi tâm thường mỏng, và vỏ bọc ngoài thường dày hơn vỏ bọc trong của phôi tâm.

Họ này theo nghĩa hẹp được APG II năm 2003 chia ra thành 3 phân họ là Luxemburgoideae, Ochnoideae, Sauvagesioideae. Tuy nhiên, APG III năm 2009 chia họ Mai theo nghĩa rộng ra thành các nhóm như sau.
 Ochnoideae Burnett: 28 chi, 495 loài. Nhiệt đới, đặc biệt tại Brasil và Guayna thuộc Venezuela. Ochneae (Ochnoideae nghĩa hẹp) + Sauvagesioideae: Các nhị lép tách biệt, tạo thành một đĩa phân thùy hay ống dạng tràng hoặc không; phấn hoa với màng ngoài có sọc.
 Testuleeae Horaninow: 1 loài tại nhiệt đới Tây Phi (Testulea gabonensis).
 Luxembergieae Horaninow: Bộ nhị đối xứng hai bên xiên ở chồi, chỉ có phần bộ nhị hướng trục là phát triển, chỉ nhị hợp sinh nhiều hay ít, bao phấn hợp sinh hoặc không, màng ngoài phấn hoa với các hàng xoi nhỏ; bộ nhụy 3; n = ?, 2 chi với 22 loài, trong đó chi Luxemburgia có 18 loài. Phân bố tại Venezuela và Brasil. Đồng nghĩa: Luxemburgiaceae van Tieghem.
 Ochneae Bartling: Lá 2 tầng; khoang trong vách mạch/nhu mô không kép một bên; (các lá kèm bán-trong cuống lá ở chi Ouratea); sự phát triển bộ nhị hướng tâm; bộ nhụy 2-10, (cuống nhụy ngắn; vòi nhụy nở đế, đế hoa nở rộng); một noãn/ngăn, áo hạt đơn [= 2 hợp nhất, ngoại trừ đôi khi ở đỉnh], 7-17 tế bào bề ngang; quả không nứt, thông thường dạng quả hạch; bộ nhị bền; vỏ ngoài hột với các bó mạch, không có lớp tế bào tạo pha lê nhỏ, vỏ ngoài dạng sợi 0; nội nhũ 0; n = 12-14. Khoảng 9 chi và 390 loài. Các chi đa dạng nhất là Ouratea (bao gồm cả Gomphia: 200 loài), Ochna (cận ngành?: 85 loài), Campylospermum (65 loài). Phân bố tại vùng nhiệt đới, đặc biệt tại Brasil. Đồng nghĩa: Gomphiaceae Schnizlein, Lophiraceae Loudon.
 Sauvagesieae de Candolle: Cây thảo; lá mọc vòng, gập đôi phẳng (kép ở Rhytidanthera); (hoa đối xứng đơn, tính đối xứng đơn phát triển muộn, bao gồm cả bộ nhị và bộ nhụy; các phần ngoài của đài hoa nhỏ hơn phần còn lại; màng ngoài phấn hoa với các hàng lỗ răng cưa nhỏ); bộ nhụy 2, 3 hay 5, khi 3 thì thành viên ở giữa đính trục; hạt có cánh hoặc không; vỏ ngoài với các tế bào lớn, tách riêng nhiều hay ít; nội nhũ với aleuron; n = 18. Khoảng 16 chi và 82 loài. Các chi đa dạng nhất là: Sauvagesia (40 loài). Liên nhiệt đới, chỉ có 2 loài tại châu Phi, phần lớn các chi ở Nam Mỹ. Đồng nghĩa: Euthemidaceae Solereder, Sauvagesiaceae Dumortier, Wallaceaceae van Tieghem.
 Medusagynoideae: Chứa tanin; thực vật nhẵn nhụi; libe phân tầng; có quản bào thật sự; mắt 5:5 + 2 bó libe; các bó cuống cong hình cung, định hướng khác nhau; có các tế bào màng nhầy dưới da; không sáp cutin; lá mọc đối, gân lá mắt lưới, không lá kèm; cụm hoa đầu cành, dạng xim hoa, đơn tính cùng gốc đực; đài hoa hợp sinh gốc; bộ nhị dạng vòng xoắn, bao phấn đính lưng, phấn hoa có lỗ dọc; bộ nhụy [16-25], gắn vào trục trung tâm, khoảng 5 noãn/lá noãn, cuống noãn dài, vòi nhụy tách biệt, trên vai ngoài của lá noãn, đầu nhụy hình đầu; quả là quả nang cắt vách có gân như hột cơm, các lá noãn xé ra hướng ngọn và mở hướng trục, trụ giữa bền; hạt có cánh; vỏ hạt ngoài hơi dày lên; n = ?. Gồm 1 chi, 1 loài: Medusagyne oppositifolia. Có tại Seychelles, rất hiếm. Đồng nghĩa: Medusagynaceae Engler & Gilg.
 Quiinoideae Luersson: Cây gỗ (dây leo); có quản bào thật sự; bó cuống lá hình khuyên, thường phức tạp; khí khổng bất đẳng bào; lá mọc đối, đơn (kép; nguyên), gân lá thức cấp rõ nét, gần, gân lá tam cấp mịn, lá kèm không lông, liên cuống, lớn, bền nhiều hay ít; (thực vật đơn tính khác gốc đực); đài hoa 4-5, không lông, tràng hoa 4-5(-8), thường xếp lợp, bộ nhị hợp sinh gốc hoặc không (hợp sinh tới gốc của tràng hoa), các túi bao phấn khác biệt, màng ngoài bao phấn với các lỗ răng cưa nhỏ; bộ nhụy 3 [2-13], 2 noãn gốc/lá noãn, có vòi nhụy, tách biệt, đầu nhụy mở rộng xiên; quả là quả mọng (quả đại), có khía khi khô, vỏ quả ngoài với kẽ hở; hạt 1-4, thường có lông tơ; nội nhũ phát triển?; n = ?. Gồm 4 chi, 46 loài. Các chi đa dạng nhất là: Quiina (32 loài). Phân bố tại vùng nhiệt đới châu Mỹ. Đồng nghĩa: Quiinaceae Engler.
 Froesia: 1 chi, 5 loài.
 Quiineae: 3 chi, 43 loài, trong đó chi Quiina có 32 loài.

Như vậy, họ Mai (nghĩa hẹp) bao gồm các chi:
 Testuleeae
 Testulea Pellegr.
 Luxemburgieae
 Luxemburgia A.St.-Hil. (gồm cả Charidion Bong., Epiblepharis Tiegh., Hilairella Tiegh., Periblepharis Tiegh., Plectanthera Mart. & Zucc.)
 Philacra Dwyer
 Ochneae
 Lophirinae
 Lophira Banks ex C.F.Gaertn.
 Elvasiinae
 Elvasia DC. (gồm cả Hostmannia Planch., Trichovaselia Tiegh., Vaselia Tiegh.)
 Perissocarpa Steyerm. & Maguire
 Ochninae
 Brackenridgea A.Gray (gồm cả Pleuroridgea Tiegh.)
 Campylospermum Tiegh. (khi gộp cùng Idertia và Rhabdophyllum là chi Gomphia Schreb., 1789 - đồng nghĩa muộn của Ouratea Aubl., 1775): Mai cánh lõm, mai sọc (lão mai).
 Idertia Farron (khi gộp cùng Campylospermum và Rhabdophyllum là chi Gomphia)
 Ochna L. (gồm cả Diporidium H.L.Wendl.)
 Ouratea Aubl. (gồm cả Kaieteuria Dwyer)
 Rhabdophyllum Tiegh. (khi gộp cùng Campylospermum và Idertia là chi Gomphia)
 Sauvagesieae
 Adenarake Maguire & Wurdack
 Blastemanthus Planch.
 Cespedesia Goudot (gồm cả Fournieria Tiegh.)
 Euthemis Jack: Eo thềm
 Fleurydora A.Chev.
 Godoya Ruiz & Pav.
 Indosinia J.E.Vidal (gồm cả Distephania Gagnep.): Cây đông dương.
 Krukoviella A.C.Sm. (gồm cả Planchonella Tiegh.)
 Neckia Korth. (tách ra từ Sauvagesia)
 Poecilandra Tul.
 Rhytidanthera (Planch.) Tiegh.
 Sauvagesia L. (gồm cả Indovethia Boerl., Lavradia Vell. ex Vand., Leitgebia Eichler, Pentaspatella Gleason, Roraimanthus Gleason, Sinia Diels, Vausagesia Baill.)
 Schuurmansia Blume
 Schuurmansiella Hallier f.
 Tyleria Gleason (gồm cả Adenanthe Maguire, Steyerm. & Wurdack)
 Wallacea Spruce ex Hook.

Họ Mai nghĩa rộng còn bao gồm cả hai họ Quiinaceae và Medusagynaceae. Tuy nhiên, 2 họ nhỏ này không được APG IV (2016) công nhận.

Lưu ý
Các họ sau được coi là đồng nghĩa của Ochnaceae:
 Euthemidaceae Van Tiegh.
 Lophiraceae Endl.
 Luxemburgiaceae Van Tiegh.
 Sauvagesiaceae Dum.
 Simabaceae Horan. (p.p.)
 Wallaceaceae Van Tiegh.

Các họ sau bị loại ra khỏi Ochnaceae:
 Diegodendraceae
 Strasburgeriaceae

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo công trình công bố năm 2014. Các nút có độ hỗ trợ yếu được coi như là các đa phân. Độ hỗ trợ tự trợ có khả năng cao nhất là > 75%, trừ những nơi có chỉ ra mức độ cụ thể. Perissocarpa và Indosinia không được lấy mẫu DNA. Vị trí của chúng trong cây phát sinh chủng loài là dựa theo giải phẫu và hình thái học.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Ochnaceae  trong L. Watson & M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.  http://delta-intkey.com


title: Nguyễn Quyền

text:
Nguyễn Quyền (1869–1941) là một chí sĩ yêu nước Việt Nam thời cận đại. Ông là một trong những sáng lập viên của phong trào Đông Kinh nghĩa thục.

Tiểu sử
Nguyễn Quyền, hiệu là Đông Đường, sinh năm 1869, quê tại làng Thượng Trì (tục gọi là làng Đìa), Thượng Mão, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Do ông từng đỗ Tú tài khoa Tân Mão năm 1891, được bổ làm Huấn đạo tỉnh Lạng Sơn, nên người đương thời thường gọi ông là Huấn Quyền.

Năm 1907, ông từ quan rồi cùng với Lương Văn Can lập trường Đông Kinh nghĩa thục ở Hà Nội cổ động canh tân, học chữ Quốc ngữ. Lương Văn Can đứng tên làm hiệu trưởng trường còn ông làm Giám học của trường này. Sau 9 tháng trường đã bị đóng cửa.

Ngoài trường Đông Kinh, Nguyễn Quyền cũng là người đứng ra lập hãng Hồng Tân Hưng bán hàng công nghệ nội hoá với mục đích tự cường kinh tế và cạnh tranh với các hãng buôn ngoại quốc. Cái tên "Hồng Tân Hưng" là dịch ý "Hồng Lạc dấy lên" mà ông ấp ủ. Năm 1908 nhân xảy ra vụ Hà Thành đầu độc thực dân Pháp lấy cớ đó bắt đóng cửa trường Đông Kinh và ông bị bắt giam ở Hỏa Lò (Hà Nội), kết án khổ sai chung thân rồi đem đày ra Côn Đảo.

Năm 1910 sau hai năm, ông được tha về, nhưng bị "an trí" tại Bến Tre cùng với một số chí sĩ khác như Dương Bá Trạc, Võ Hoành...

Năm 1920 ông đến Rạch Giá, Sa Đéc rồi về sống tại Bến Tre với gia đình. Ông làm nghề bốc thuốc và mất năm 1941 tại Bến Tre hưởng thọ 72 tuổi.

Tên của ông được đặt cho một con đường tại phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, một phố tại phường Cao Xanh, thành phố Hạ Long, một con đường tại phường Đại Phúc, thành phố Bắc Ninh.

Chú thích

Nhà cách mạng Việt Nam
Nhà Nho Việt Nam
Đông Kinh Nghĩa Thục
Nhà giáo Việt Nam
Thương nhân Việt Nam
Người Bắc Ninh
Người Bến Tre


title: Anantnag

text:
Anantnag là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Anantnag thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Địa lý
Anantnag có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 1601 mét (5252 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Anantnag có dân số 63.437 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Anantnag có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Anantnag, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir
Thành phố Ấn Độ cổ đại


title: Himalopsyche digitata

text:
Himalopsyche digitata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Himalopsyche


title: Kutaisi

text:
Kutaisi ( ) là thành phố đông dân thứ 3 của Gruzia. Về mặt truyền thống, đây là thành phố quan trọng thứ hai của đất nước chỉ sau thủ đô Tbilisi. Kutaisi cách Tbilisi  về phía tây, nằm bên sông Rioni, và là thủ phủ vùng Imereti. Trong lịch sử đây luôn là một thành phố lớn của Gruzia, từng là kinh đô vương quốc Gruzia vào thời Trung Cổ, rồi sau đó là kinh đô vương quốc Imereti. Từ năm 2012 đến tháng 12, 2018, Kutaisi là nơi đặt quốc hội Gruzia.

Địa lý
Kutaisi nằm hai bên sông Rioni, ở độ cao  trên mực nước biển. Về phía đông và đông bắc, Kutaisi giáp mặt với các chân đồi bắc Imereti, về phía bắc là dãy Samgurali, còn về phía tây và nam là đồng bằng Colchis.

Quang cảnh
Phía đông bắc và tây bắc Kutaisi là những cánh rừng cây rụng lá. Vùng ngoại vi chủ yếu mang dáng vóc nông thôn. Trung tâm thành phố có nhiều sân vườn còn dọc phố xá thì có những hàng cây cao. Mùa xuân, khi tuyết bắt đầu tan trên những ngọn núi lân cận, sông Rioni hứng nước chảy mạnh mẽ.

Khí hậu
Kutaisi có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen Cfa).

Thành phố kết nghĩa
Kutaisi kết nghĩa với:

 Ashkelon, Israel
 Columbia, Hoa Kỳ
 Dnipro, Ukraina
 Ganja, Azerbaijan
 Gomel, Belarus
 Karşıyaka, Thổ Nhĩ Kỳ
 Kharkiv, Ukraina
 Lai Vu, Tế Nam, Trung Quốc
 Lviv, Ukraina
 Mykolaiv, Ukraina
 Nam Xương, Trung Quốc
 Newport, Wales, Vương quốc Anh
 Poznań, Ba Lan
 Sumy, Ukraina
 Szombathely, Hungary
 Ungheni, Moldova
 Valka, Latvia
 Zhytomyr, Ukraina

Xem thêm

 Colchis
 Imereti

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Gruzia


title: Mu (chữ cái)

text:
Mu (chữ hoa Μ, chữ thường μ; tiếng Hy Lạp cổ đại μῦ [My ː]), tiếng Hy Lạp hiện đại μι hoặc μυ [mi], tiếng Việt thường phát âm là muy) là chữ cái thứ 12 của bảng chữ cái Hy Lạp. Trong hệ thống các chữ số Hy Lạp, nó có giá trị là 40. Mu bắt nguồn từ chữ tượng hình Ai Cập cho từ "nước" (𓈖) đã được người Phoenicia đơn giản hóa và được đặt thành từ nước trong ngôn ngữ của họ, trở thành 𐤌. Các chữ cái xuất phát từ mu bao gồm M trong tiếng La Mã và М trong bảng chữ cái Kirin. Đây chính là chữ mà người La Mã cổ đại liên lạc với nhau.

Sử dụng
Trong vật lí, μ thể hiện hệ số ma sát của 2 bề mặt khi di chuyển. Trong toán học, μ thể hiện tiền tố "micro" - 1 phần triệu (10−6).

Tham khảo

Ký tự Hy Lạp

sr:Микро знак


title: Ephistemus

text:
Ephistemus là một chi bọ cánh cứng trong họ Cryptophagidae. Các loài trong chi này bao gồm cả bọ nấm (Ephistemus globulus) và E. reitteri.

Chú thích

Tham khảo

Cryptophagidae


title: Exorstaenia

text:
Exorstaenia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Exorstaenia festiva Razowski & Becker, 2000
Exorstaenia nova Razowski & Becker, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Kindberg

text:
Kindberg là một đô thị thuộc huyện Mürzzuschlag bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 41,54 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 5718 người.

Tham khảo


title: Raiganj

text:
Raiganj là một thành phố và khu đô thị của quận Uttar Dinajpur thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Raiganj có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 40 mét (131 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Raiganj có dân số 165.222 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Raiganj có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Raiganj, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Sierro

text:
Sierro là một đô thị thuộc tỉnh Almería, ở cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 28 km², dân số năm 2005 là 457 người

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Sierro - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
  Sierro  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Ea Tir

text:
Ea Tir là một xã thuộc huyện Ea H'leo, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Địa lý
Xã Ea Tir có 9.802 ha diện tích tự nhiên và 5.297 người. (Tính đến ngày 10/01/2020)

Địa giới hành chính xã Ea Tir: Đông giáp xã Ea Nam, huyện Ea H'leo và xã Cư Pơng, huyện Krông Búk; Tây giáp xã Ea Lê, xã Cư M'Lan, huyện Ea Súp; Nam giáp xã Ea Kuêh, huyện Cư M'gar và xã Cư Pơng, Cư Né, huyện Krông Búk; Bắc giáp xã Cư A Mung, Ea Khal, huyện Ea H'leo.

Hành chính
Xã Ea Tir có 9 thôn, buôn, bao gồm 6 thôn: 1, 2, 3, 4, Bình Minh, Bình Sơn và 3 buôn: Drăn, Tiêu A, Tiêu B.

Lịch sử
Xã Ea Tir được thành lập vào tháng 8 năm 2007 trên cơ sở điều chỉnh 9.802 ha diện tích tự nhiên và 3.239 người của xã Ea Nam.

Chú thích

Tham khảo
 Nghị định 137/2007/NĐ-CP


title: Bellon, Charente

text:
Bellon là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Chin

text:
Chin là một bang nằm ở phía tây của Myanmar, phía bắc giáp các bang Mizoram và Manipur của Ấn Độ, phía nam giáp bang Rakhine, phía đông giáp các vùng hành chính Sagaing và Magway, phía tây giáp phân khu Chittagong của Bangladesh. Bang này rộng 13.907 dặm vuông, là nơi sinh sống của các sắc tộc Chin, Mro, Khami và người Myanmar. Bang này có dân số là 518.144 và mật độ là 37 người/km² (ngày 12 tháng 12 năm 2006). Đây là một vùng núi có ít đồng bằng. Ở đây có nhiều dòng sông chảy về hướng nam tạo ra nhiều thung lũng và hẻm núi. Núi Khawnusoum, cao 10.200 foot, là đỉnh cao nhất ở bang Chin. Bang này có nhiều sông và sông Manipura chảy qua vùng đất phía bắc bang này. Thủ phủ bang này là thị xã Hakha. Thủ phủ trước đây là Falam, nhưng sau đó đã được dời đến Haka. Vùng đất bang này đã không thuộc Myanmar cho đến khi Anh quốc chiếm Miến Điện và Ấn Độ làm thuộc địa và chiếm luôn vùng đất này. Sau khi Hiệp định Pinlong được ký thì bang Chin mới trở thành một vùng của Miến Điện. Chin là bang duy nhất của Myanmar có số tín đồ Cơ Đốc giáo vượt số tín đồ Phật giáo.

Tổ chức
Bang này gồm 9 huyện. Các huyện lại chia thành 1.355 xã.

 Falam
 Hakha (thủ phủ bang)
 Htantlang
 Tiddim
 Ton Zang
(tạo thành nhóm huyện Falam)
 Mindat
 Matupi
 Kanpetlet
 Paletwa
(tạo thành nhóm huyện Mindat)

Tham khảo

Chin, Bang
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1974


title: Trichiocercus sparshalli

text:
Bombyx đuôi dài (Trichiocercus sparshalli) là một loài bướm đêm thuộc họ Thaumetopoeidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Sải cánh dài khoảng 40 mm.

Ấu trùng ăn Eucalyptus cinerea, Eucalyptus leucoxylon, Eucalyptus polyanthemos và Lophostemon confertus.

Chú thích

Tham khảo

Trichiocercus


title: 4shared

text:
4shared là một dịch vụ lưu trữ file được thành lập năm 2005 bởi Alex Lunkov và Sergey Chudnovsky. Hiện 4shared có 5.300.234 người dùng, 11.000.222 lượt truy cập mỗi ngày, 940 TB file lưu trữ và 317 TB file được truyền hàng ngày.

Trang này lưu trữ, chia sẻ và duyệt bốn loại file chính: video, âm nhạc, ảnh và sách.

Sử dụng
4shared cho phép người dùng tải lên và tải xuống các file với bất kỳ trình duyệt web nào. Đăng ký cơ bản cho phép người dùng tải lên 1024 MB vào tài khoản của mình. Xác nhận đăng ký qua e-mail sẽ mở rộng dung lượng lưu trữ tới 15 GB. Người dùng trả phí được cấp dung lượng 100 GB để lưu trữ các file.

Sau khi tải file lên thành công, người dùng được cấp một URL duy nhất cho phép những người khác tải xuống file. Các file đã tải lên sẽ được lưu giữ cho tới khi trong 30 ngày người dùng đăng nhập tài khoản ít nhất một lần hay có ít nhất một file được tải xuống. Tài khoản trả phí sẽ không bị hết hạn tới khi nào người dùng còn là thành viên trả phí. Giao diện người dùng thân thuộc bởi chức năng chuẩn windows explorer.

Người dùng không đăng ký phải đợi 20 giây khi xếp hàng tải xuống (không phải nhập CAPTCHA) và có thể tải xuống cùng lúc nhiều file.

Tính năng
Người dùng có thể xếp hạng các file (xếp hạng 5 sao), chia sẻ chúng qua các trang mạng xã hội, để lại nhận xét. Mỗi người dùng đều có trang riêng có thể tùy chỉnh với các số liệu thống kê. Người dùng còn có thể mua thuê bao tài khoản của những người dùng khác và theo dõi cập nhật của họ. Tính năng này hoạt động tương tự như những gì bạn thấy trên Facebook và Twitter.

4shared có hệ thống tìm kiếm mở rộng cho phép tìm kiếm định dạng file cụ thể.

Định dạng âm thanh
mp3, m3u, m4u, mid, ogg, ra, ram, rm, wav, wma.

Định dạng Video
3GP, avi, mov, mp4, mpeg, mpg, swf, asf, wmv, m2ts, flv.

Định dạng đồ họa
bmp, dwg, gif, jpg, png, psd, tif.

Định dạng file nén
kmz, package, rar, zip.

Định dạng file văn bản
doc, lit, mdb, pdf, pps, ppt, rtf, srt, txt, wps, xls.

Định dạng file chương trình
exe, jar.

Định dạng file Web
htm, html.

Định dạng file Mobile
nth, prc, sis.

Phần mềm

4shared Desktop
4shared Desktop là chương trình quản lý tải lên/tải xuống có hỗ trợ kéo&thả các file và bổ sung thêm một tùy chọn vào trình đơn chuẩn Windows theo ngữ cảnh thường được gọi ra khi bấm chuột phải vào file. Ứng dụng này hỗ trợ tính năng tải lên nhiều file, đồng bộ hóa (hiện làm việc với chế độ beta) và tùy chọn bảo vệ file bằng mật khẩu. Chỉ dùng cho Microsoft Windows.

4shared Mobile
4shared Mobile là một ứng dụng tương tự như 4shared Desktop. Nó cho phép điện thoại di động dùng Symbian OS và người dùng iPhone truy cập nhanh vào các tài khoản của mình, quản lý các file và tìm kiếm file mới. Người dùng có thể tạo danh mục những file ưa thích để truy cập nhanh, phân loại file theo thư mục …vv.

4shared Toolbar
4shared cũng tung ra Thanh công cụ của mình dùng cho Internet Explorer và Firefox. Ứng dụng này cho phép truy cập trực tiếp các tài khoản 4shared của người dùng và tìm kiếm, các trang mạng xã hội. 4shared Toolbar cũng cho phép xem truyền hình kỹ thuật số, nghe radio và theo dõi thời tiết…vv.

Điều khoản sử dụng và Chính sách Riêng tư
4shared là thương hiệu chính thức. Các hoạt động của người dùng 4shared được quản lý bởi Điều khoản sử dụng và Chính sách Riêng tư 4shared. 4shared tuân thủ Digital Millennium Copyright Act ("DMCA").

4shared hợp tác với APCM – Associacao Anti-Pirataria Cinema e Musica, Gameloft GrayZone Inc (Rhino Entertainment, Warner Strategic Marketig), Kogan Page, Linotype GmbH, Pearson Education, Publishers-antipiracy.net, RIAA, Websheriff, Microsoft, Needlework Designers, Graf Records, FiveWin, ADM Records, MG/Curb Records, Cassandra Clare, Apple, …vv.

Dịch vụ 4shared cung cấp tài khoản để lưu trữ dữ liệu hợp pháp. Tuy nhiên, 4shared không có nghĩa vụ kiểm tra nội dung tài khoản, nhưng có quyền kiểm định bất kỳ tư liệu nào bị nghi vi phạm điều khoản sử dụng 4shared, gỡ bỏ nội dung, vô hiệu hay hủy tài khoản của người xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác hay có thể khiến 4shared phải chịu trách nhiệm dân sự hay hình sự.

Các vấn đề pháp lý
4shared không có tiền sử về các vấn đề pháp lý.

Bản địa hóa
Trang web được duy trì bằng 15 ngôn ngữ, bao gồm A rập, Trung Quốc, Anh, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Nga, Tây Ban Nha, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Việt.

Xem thêm
Lưu trữ Một bấm chuột – Thông tin thêm về loại hình dịch vụ này
Megaupload — Công ty của Hồng Kông chuyên về tải lên và tải xuống các file.
RapidShare – Trang lưu trữ một bấm chuột của Đức đặt tại Thụy Sĩ
MediaFire — Trang web lưu trữ file và hình ảnh miễn phí đặt tại Texas, Mỹ

Tham chiếu

Dịch vụ lưu trữ file


title: Động vật phù du

text:
Động vật phù du là những sinh vật phù du dị dưỡng sống trôi nổi trong biển, đại dương, các vùng nước ngọt. Các cá thể động vật phù du thường có kích thước quá nhỏ để có thể quan sát bằng mắt thường, nhưng một số khác có kích thước rất lớn như sứa.

Động vật phù du bao gồm nhiều loài có kích thước khác nhau từ các động vật nguyên sinh nhỏ đến các sinh vật đa bào lớn. Nó bao gồm các sinh vật holoplankton mà toàn bộ vòng đời của chúng ở dạng sinh vật phù du, tương tự đối với các sinh vật meroplankton chúng trải qua phần lớn vòng đời ở dạng plankton trước khi trưởng thành hoặc thành nekton. Các zooplankton thường trôi theo các dòng hải lưu, một số thì sử dụng khả năng vận động để tránh các loài săn mồi hoặc để tăng tốc độ bắt mồi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 COPEPOD: The global plankton database.  A global coverage database of zooplankton biomass and abundance data.
 Plankton*Net @ Roscoff , images of planktonic species
 Guide to the marine zooplankton of south eastern Australia , Tasmanian Aquaculture and Fisheries Institute
 Australian Continuous Plankton Recorder Project

Phiêu sinh vật học
Thủy sinh thái học
Sinh học biển

de:Plankton#Zooplankton


title: 14953 Bevilacqua

text:
14953 Bevilacqua (1996 CB3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 2 năm 1996 bởi M. Tombelli và G. Forti ở Asiago.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14953 Bevilacqua

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Maura Tombelli
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: C.D. Nacional

text:
Clube Desportivo Nacional, thường được gọi là Nacional () và đôi khi cũng được gọi là Nacional da Madeira, là một câu lạc bộ bóng đá của Bồ Đào Nha có trụ sở tại Funchal, Madeira. Được thành lập vào năm 1910, câu lạc bộ này hiện đang chơi tại Giải bóng đá hạng nhất Bồ Đào Nha. Đội bóng hàng xóm của Nacional là Marítimo, câu lạc bộ này đã từng thống trị Nacional trong lịch sử và là đội đầu tiên đã tiếp cận các giải đấu châu Âu. Nhưng sau đó, Nacional đã có chỗ đứng trong UEFA khi hai lần kết thúc ở vị trí thứ tư và thứ năm trong thập niên 2000.

Sân nhà của họ là Estádio da Madeira, được biết đến nhiều hơn với tên gọi Choupana. Sân vận động này cũng nằm xung quanh khu tập luyện gần đó của câu lạc bộ. Như bao câu lạc bộ khác, Nacional cũng có một học viện bóng đá và cầu thủ nổi tiếng nhất từng được huấn luyện tại đây là ngôi sao Cristiano Ronaldo. Sân vận động này đã được tu sửa lại vào năm 2007 với một khán đài mới và cũng tăng cường sức chứa hơn 5.000 chỗ ngồi. Tổng kinh phí sửa chữa là 20 triệu €. Trong sân mới, không có khán đài nằm phía sau khung thành, bù lại họ đặt ở đây một dải hàng rào cao. Vào giữa năm 2007, tên của nó đã được đổi thành Sân vận động Madeira.

Các huấn luyện viên
(1989–91)  Jair Picerni
(1991–92)  Eurico Gomes
(1993–95)  José Rachão
(1995–96)  Rodolfo Reis
(1996–98)  Jair Picerni
(1998–99)  José Alberto Torres
(1999–2003)  José Peseiro
(2003–04)  Casemiro Mior
(2004–05)  João Carlos Pereira
(2005–06)  Manuel Machado
(2006–07)  Carlos Brito
(2007–08)  Predrag Jokanović
(2008–10)  Manuel Machado
(2009–10)  Predrag Jokanović (chỉ là HLV tạm quyền trong thời gian Machado bị bệnh)
(2010–)  Predrag Jokanović

Các chủ tịch
(1910–26)  António Figueira
(1926–32)  Ernesto dos Santos
(1932–36)  António Caldeira
(1936–40)  Consuelo Figueira
(1940–44)  Luís Serrão
(1944–48)  Daniel Machado
(1954–58)  José Abreu
(1958–64)  António Manuel Caldeira
(1964–65)  Fernando Rebelo
(1965–69)  Luís Serrão
(1969–73)  António Manuel Caldeira
(1973–93)  Nélio Mendonça
(1993–94)  Fausto Pereira
(1994–)  Rui Alves

Ban huấn luyện
 Predrag Jokanović — Huấn luyện viên
 João Abel Silva — Trợ lý huấn luyện viên
 Ivo Vieira — Trợ lý huấn luyện viên
 José Belman — Huấn luyện viên thủ môn
 António Costa — Huấn luyện viên thể lực

Nhân viên y tế
 João Pedro Mendonça — Bác sĩ
 Fernando Jasmins — Bác sĩ
 Ricardo Figueira — Bác sĩ
 Rui Bettencourt — Vật lý trị liệu
 João Luís Alves — Nhân viên thư giãn

Hội đồng quản trị
 Rui Alves — Chủ tịch

Những cầu thủ ra sân nhiều nhất
Chính xác tới ngày 11 tháng 4 năm 2010

Những cầu thủ ghi bàn nhiều nhất
Chính xác tới ngày 22 tháng 11 năm 2009

Danh hiệu
Giải bóng đá hạng hai Bồ Đào Nha: 1996–97, 1999–2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức
Những thông tin mới

Nacional
Câu lạc bộ bóng đá Bồ Đào Nha
Câu lạc bộ bóng đá thành lập 1910


title: Haplochromis estor

text:
Haplochromis estor là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó từng được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis estor. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Haplochromis


title: Fearless Tour

text:
Fearless Tour (gồm Fearless Tour 2009 và Fearless Tour 2010) là chuyến lưu diễn đầu tiên của nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift nhằm quảng bá cho album phòng thu thứ hai của cô, Fearless (2008). Chuyến lưu diễn khởi động tại sân vận động Roberts, Evansville vào ngày 23 tháng 4 năm 2009 và kết thúc tại sân vận động Gillette, Foxborough vào ngày 5 tháng 6 năm 2010 sau khi đi qua 88 thành phố tại bốn châu lục trong vòng 15 tháng.

Đêm nhạc chia làm ba màn diễn và kéo dài trong vòng hai giờ đồng hồ, bao gồm nhiều yếu tố đồ họa và nghệ thuật hình ảnh được thiết kế bởi chính Swift. Nữ ca sĩ thay đổi trang phục khoảng tám lần suốt chương trình, đồng thời trình diễn cùng năm cây đàn guitar khác nhau cộng với piano. Hỗ trợ cho cô trên sân khấu là ban nhạc bảy thành viên và sáu vũ công. Tham gia lưu diễn cùng Swift còn có Kellie Pickler, ban nhạc Gloriana và Justin Bieber với vai trò là người mở màn trong nhiều chặng. Tổng cộng, có khoảng 150 thành viên làm việc toàn thời gian cho Fearless Tour.

Chuyến lưu diễn nhận nhiều phản hồi chuyên môn tích cực từ giới phê bình, đa phần khen ngợi quá trình dàn dựng và khả năng tương tác với khán giả của Swift. Fearless Tour thu về 63.705.590 USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 89 buổi diễn theo các báo cáo chính thức bởi Billboard Boxscore, phục vụ hơn 1,3 triệu khán giả tại năm quốc gia, và là một trong 25 chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất trên toàn cầu trong năm 2010. Nhiều thước phim hậu trường và màn trình diễn được công bố trên nhiều chương trình truyền hình, bao gồm NBC Dateline: On Tour with Taylor Swift và Journey to Fearless.

Bối cảnh và thông báo lịch trình
Ngày 11 tháng 11 năm 2008, Swift phát hành album Fearless thông qua hãng đĩa Big Machine Records. Hầu hết các bài hát trong album đều do Swift sáng tác hoặc đồng sáng tác cùng nhiều ca-nhạc sĩ như Liz Rose, Hillary Lindsey, Colbie Caillat và John Rich. Nội dung album xoay quanh những câu chuyện về tình yêu tuổi teen trên nền nhạc pop đồng quê, có phần trưởng thành hơn so với tác phẩm đầu tay của cô. Album nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các nhà phê bình và đạt thành công lớn về mặt thương mại khi đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, đồng thời trở thành album đồng quê bán chạy nhất năm 2008.

Ngày 30 tháng 1 năm 2009, Swift chính thức công bố chuyến lưu diễn mang tên Fearless Tour trên trang web chính thức của mình. Lịch trình ban đầu đi qua 52 thành phố tại Hoa Kỳ và Canada, khởi động tại Evansville vào ngày 23 tháng 4 năm 2009 và kết thúc tại Minneapolis vào ngày 10 tháng 10 cùng năm. Tham gia cùng Swift trong suốt chuyến lưu diễn là ban nhạc đồng quê Gloriana và thí sinh tham dự cuộc thi Thần tượng âm nhạc Mỹ Kellie Pickler. Tuy nhiên ban đầu, Swift vẫn chưa xác định được địa điểm tổ chức cụ thể tại mỗi thành phố, ngoại trừ Los Angeles. Giữa tháng 6 năm 2009, Swift ấn định ngày diễn tại Nhà thi đấu Wembley, Luân Đôn. Sau đó, cô tiếp tục thêm Manchester vào hành trình tại châu Âu, đồng thời xác nhận Justin Bieber sẽ tham gia mở màn cho cả hai đêm diễn ở Anh Quốc. Ngày 30 tháng 9 năm 2009, lịch diễn cho khán giả Úc được công bố, gồm năm ngày diễn tại các nhà thi đấu. Một tuần sau, Swift quyết định mở rộng chuyến lưu diễn đến tháng 6 năm 2010, bổ sung thêm 37 đêm diễn tại Bắc Mỹ, và lần lượt xác nhận địa điểm tổ chức tại từng thành phố ngay từ tháng 10. Tháng 12 năm 2009, Swift chọn sân vận động Gillette, bang Massachussets làm điểm dừng chân cuối cùng, khép lại chuyến lưu diễn vào ngày 5 tháng 6 năm 2010. Đầu năm 2010, nữ ca sĩ thông báo buổi diễn châu Á đầu tiên, tổ chức tại Nhật Bản vào tháng 2 cùng năm.

Trong khuôn khổ chuyến lưu diễn, Swift cũng xác nhận tham gia trình diễn tại nhiều lễ hội khắp Bắc Mỹ, bao gồm Cheyenne Frontier Days, North Dakota State Fair, Chippewa Valley Country Fest, Country USA Festival, Country Thunder Festival, We Fest, BamaJam, và Bayou Country Superfest 2010. Cô còn tham gia mở màn cho 9 buổi diễn của Keith Urban trong chuyến lưu diễn Escape Together World Tour từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2009.

Quá trình thực hiện

Swift dành nhiều thời gian cùng nhà thiết kế sản xuất Jonathan Smeeton để thiết kế hệ thống sân khấu cho chuyến lưu diễn. Sân khấu chính gồm hai tầng được nối với nhau bằng ba cầu thang uốn lượn kết hợp với một sàn diễn mở rộng cho phép nữ ca sĩ tương tác với khán giả nhiều hơn và một màn hình video lớn nằm đằng sau. Sân khấu B là một bục tròn có khả năng xoay vòng, nằm ở phía còn lại của địa điểm biểu diễn. Swift tổ chức tuyển chọn vũ công trước khi Fearless Tour khởi động một tháng. Cô muốn sử dụng vũ công làm nhân vật cho câu chuyện trong mỗi bài hát của mình. Các buổi thử vai diễn ra trong ba ngày, mang tính chất mở cho tất cả mọi người nhưng chỉ có sáu vũ công được chọn, gồm ba nam và ba nữ. Tiếp đến, Swift thực hiện diễn tập cho chuyến lưu diễn trong khoảng ba tuần tại một xưởng phim ở ngoại ô Nashville. Có khoảng 150 thành viên làm việc toàn thời gian cho Fearless Tour, bao gồm ban nhạc, vũ công, người nấu ăn, người xây dựng sân khấu, người lo phục trang, người làm việc với công ty quảng bá, người lái xe tải và xe buýt.

Trong quá trình diễn tập, đội ngũ các kĩ sư phụ trách phần âm thanh của Fearless Tour đã thử nhiều hệ thống âm thanh không dây và micro của nhiều hãng cho giọng hát của Swift và quyết định sử dụng sản phẩm của công ty Audio-Technica. Kĩ sư âm thanh FOH Russell Fischer cùng kĩ sư giám sát âm thanh Andrea Vito Carena và Swift đã chọn hệ thống micro không dây loại 5000 nhờ vào chất lượng âm thanh tổng thể, độ ngưỡng hú và độ bền của hệ thống này. Fischer cho biết vì Swift "di chuyển khá nhiều khi biểu diễn, chúng tôi không muốn có tiếng hú lọt vào âm thanh nên chúng tôi cần một thứ gì đó có khả năng loại trừ thật thật tốt, đồng thời kiểm soát độ ngưỡng hú. Micro nghe thật tuyệt vờ, cứ như là cô ấy vậy". Kĩ sư Vito cũng bày tỏ rằng: "Đây là chuyến lưu diễn khó khăn nhất mà tôi từng thực hiện và nó đưa ra những thách thức khá lớn về tín hiệu âm thanh không dây".

Buổi diễn chia làm ba màn và kéo dài khoảng hai đồng hồ.

Tóm tắt buổi diễn

Buổi diễn bắt đầu với một đoạn phim ngắn chiếu hình ảnh nhiều nghệ sĩ như Miley Cyrus, Demi Lovato, Faith Hill, Lucas Till, khán giả và bản thân Swift chia sẻ suy nghĩ của họ về ý nghĩa của từ "fearless". Tấm màn đỏ chắn trước sân khấu nhanh chóng được kéo lên để lộ hai màn hình video mô phỏng những tủ khóa kiểu trường trung học. Swift xuất hiện trên sân khấu trong trang phục đội trưởng của một đội trống kết hợp với chiếc mũ lông cao để mở màn buổi diễn với "You Belong with Me" trong khi sáu vũ công và ban nhạc ăn mặc như những cổ động viên. Giữa tiết mục, các vũ công xé toạc bộ đồ của Swift để lộ một chiếc váy xếp nếp màu bạc lấp lánh xen kẽ với màu đen cocktail. Cô tiếp tục chương trình với "Our Song" cùng một cây đàn guitar lấp lánh trước khi dành ra vài phút giao lưu với khán giả và chuyển sang trình diễn "Tell Me Why". Bối cảnh sân khấu biến thành một thư viện trong "Teardrops on My Guitar", nơi Swift ngồi trên bàn học cùng người tình đơn phương của cô (do một vũ công nam thủ vai) rồi "bất lực nhìn anh ta hạnh phúc trong vòng tay một cô gái khác". Sau đó, cô đeo một cây đàn guitar và trình diễn "Fearless" cùng ban nhạc trước khi rời sân khấu. Video chiếu trong lúc tạm nghỉ đầu tiên chiếu cảnh Swift đang ngồi phỏng vấn cùng Hoda Kotb. Sau khi trả lời rằng "nếu các chàng trai không muốn tôi viết bài hát tệ về họ thì họ không nên làm điều xấu", Swift trở lại sân khấu trong một chiếc váy đỏ để trình bày "Forever and Away" trong phân cảnh một cuộc phỏng vấn. Ở cuối tiết mục, cô ném một chiếc ghế xuống sàn diễn rồi hoàn thành nốt bài hát. Buổi diễn tiếp nối bằng đoạn phim mang tựa đề "Crime of Passion" kể về cuộc sống "tăm tối" và "đau khổ" của các chàng trai là nhân vật trong bài hát của Swift. Nữ ca sĩ thình lình xuất hiện cùng một cây đàn guitar tại hàng ghế khán giả đối diện với sân khấu chính để trình bày "Hey Stephen" rồi di chuyển đến sân khấu B. Dọc đường, cô ôm ấp, chụp ảnh và ký tặng người hâm mộ. Tại sân khấu B, Swift lần lượt trình diễn "Fifteen" và "Tim McGraw" rồi đi xuyên qua khán giả lần nữa để về lại sân khấu chính, nơi cô khép lại màn diễn thứ hai với "White Horse".

Swift mặc một chiếc đầm màu đỏ và vàng "quý phái" khi bắt đầu màn diễn thứ ba với "Love Story". Các vũ công diện trang phục thời Nữ hoàng Elizabeth khiêu vũ xung quanh sân khấu trong khi hình ảnh một lâu đài cổ tích xuất hiện trên màn hình. Ở cuối tiết mục, cô núp sau các vũ công rồi nhanh chóng thay đổi phục trang thành một chiếc đầm trắng kết hợp với một chiếc cài tóc đính ngọc. Nữ ca sĩ tiếp tục thay một bộ đồ khác và trở lại sân khấu để trình bày "The Way I Love You". Swift biểu diễn "You're Not Sorry" kết hợp với "What Goes Around...Comes Around" của Justin Timberlake ở cuối bài trên một cây đàn piano màu đen được "vây quanh bởi những làn khói huyền ảo" trong khi "những tia chớp nhấp nháy liên tục trên màn hình và hợp âm guitar điệu rock trở nên chói tai". Buổi diễn tiếp tục với hình ảnh những ngọn lửa cháy trong "Picture to Burn". "Change" khép lại màn diễn thứ ba, nơi Swift chia sẻ suy nghĩ của cô về những vấn đề xã hội trong năm 2009 cùng "những thông điệp lạc quan" trong khi hình ảnh những nạn nhân của cuộc khủng hoảng kinh tế và thiên tai hiện lên trên màn hình. Sau lần thay đổi phục trang cuối cùng, cô trở lại sân khấu trong một chiếc váy màu đen và cùng các nghệ sĩ mở màn trình bày "I'm Only Me When I'm With You" trong khi pháo giấy nhiều màu sắc hình trái tim xuất hiện ở cuối bài. Buổi diễn kết thúc với "Should've Said No", nơi Swift có một màn đấu trống cùng một thành viên trong ban nhạc trước khi "đứng dầm mình" dưới một thác nước chảy xuống từ trần nhà và hoàn thành màn diễn.

Bố cục buổi diễn không thay đổi nhiều trong năm 2010, ngoại trừ màn trình diễn "Change" bị loại ra khỏi danh sách tiết mục. Màn trình diễn "I'm Only Me When I'm with You" được thay thế bằng "Today Was a Fairytale", tiết mục mà Swift trình diễn cùng đàn guitar.

Diễn biến thương mại

Lượng vé bán

Theo yêu cầu của Swift, vé tại các thị trường trong năm 2009 tính luôn cả lệ phí địa phương bao gồm các mức giá 20 USD, 39.50 USD và 49.50 USD, ngoại trừ một số nơi như thành phố New York, Los Angeles, Las Vegas và Uncasville. Sang năm 2010, giá vé có sự điều chỉnh, bắt đầu ở mức 25 USD. Pollstar cho biết giá vé trung bình của chuyến lưu diễn trong năm 2010 tăng thêm nhiều so với năm 2009, lần lượt là 62,79 USD và 47,02 USD. Vé cho hầu hết các đêm diễn đều được bán ngay trong năm 2009, riêng tại Nhật Bản là từ cuối tháng 1 năm 2010. Los Angeles là nơi chào bán đầu tiên, bắt đầu từ 10 giờ sáng ngày 6 tháng 2 thông qua Ticketmaster. Vé cho buổi diễn tại đây nhanh chóng hết sạch trong thời gian kỉ lục hai phút. Tình trạng này tiếp tục xảy ra tại nhiều đấu trường khắp Bắc Mỹ trong các đợt bán vé sau, bao gồm cả Madison Square Garden ở thành phố New York, nơi Swift bán hết buổi diễn trong vòng 60 giây. Tại Jonesboro, lượng người mua vé trực tuyến quá cao cùng một lúc đã khiến cho hệ thống bán vé trở nên quá tải, khá nhiều người tỏ ra thất vọng vì không thể mua vé dù chờ đợi nhiều giờ liền. Trên thị trường chợ đen, vé bị hét giá rất cao, lên đến 1.100 USD, và một số vé thậm chí còn chưa chào bán chính thức. Chủ tịch tập đoàn AEG Live Louis Messina chia sẻ với Billboard rằng điều này đi ngược lại với mục đích giá cả phải chăng của ban tổ chức. Ông còn tiết lộ chuyện Swift ngay lập tức phản đối ý định bán đấu giá vé ba đêm diễn đầu tiên, bởi theo cô làm như vậy chẳng khác gì những người bán lại.

Vé cho chặng Bắc Mỹ thứ hai và Úc bắt đầu mở bán từ hai tuần cuối tháng 10. Chuyến lưu diễn gặp thành công lớn về mặt bán vé tại Hoa Kỳ khi bốn đêm diễn tại Newark và Uniondale nhanh chóng hết sạch vé trong vòng hai phút, tiếp sau là 13 buổi diễn tại Philadelphia, Houston, Detroit, Washington D.C., Dallas, thành phố Kansas, Austin và Corpus Christi. Nạn phe vé lại một lần nữa tái diễn. Country Standard Time cho biết có hơn 1.500 cuộc đấu giá trên eBay ngay trong ngày bán vé đầu tiên. Mức giá cao nhất được ghi nhận lên đến con số 8.100 USD. Do nhu cầu cao từ khán giả, Swift thông báo thêm đêm diễn thứ hai tại Washington D.C., tổ chức vào ngày 1 tháng 6 năm 2010. Nữ ca sĩ cũng tăng cường thêm hai đêm diễn khác tại Sydney và Melbourne, nâng tổng số buổi diễn tại Úc lên 7 buổi so với ban đầu. Vé tại Moline và Fresno được tẩu tán nhanh trong khoảng 10 phút theo ban tổ chức. Swift trở thành một trong những nghệ sĩ hiếm hoi có khả năng bán hết vé tại Trung tâm Save Mart trong một thời gian ngắn. Buổi diễn của cô tại lễ hội thường niên Country USA Festival thiết lập kỉ lục về số lượng người tham dự khi thu hút hơn 42.000 khán giả. Swift còn là nữ nghệ sĩ hát đơn đầu tiên trong lịch sử trình diễn tại sân vận động Gillette, bán hết buổi diễn tại đây trong vòng 20 phút, đồng thời đánh dấu lần lưu diễn đầu tiên của cô tại một sân vận động của Giải Bóng bầu dục Quốc gia Hoa Kỳ.

Số liệu phòng vé
Tính đến giữa năm 2009, Fearless Tour thu về 9 triệu USD từ 194.149 vé sau 17 buổi diễn, đứng thứ 43 trong danh sách "2009 Mid-Year Top 100 North American Tours" của Pollstar. Billboard bắt đầu tiết lộ doanh thu từng đêm diễn cụ thể từ tháng 7 năm 2009. Ngày 15 tháng 10 năm 2009, tạp chí này công bố số liệu doanh thu của 24 đêm diễn tổ chức từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 11 tháng 10, nâng tổng doanh thu của chặng Bắc Mỹ đầu tiên lên 23 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) sau 42 đêm diễn cháy vé. Trong các bảng xếp hạng của Pollstar vào cuối năm 2009, Fearless Tour lần lượt đứng ở vị trí thứ 36 trong "2009 Year-End Top 100 North American Tours" và thứ 48 trong "2009 Year-End Top 50 Worldwide Concert Tours". Doanh thu chuyến lưu diễn trên toàn cầu trong năm 2009 đạt 26,1 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 555.082 vé tiêu thụ sau 52 buổi diễn tại 49 thành phố, trong đó 25,5 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) là từ Hoa Kỳ và Canada.

Sau khi kết thúc vào tháng 6 năm 2010, Pollstar liệt kê Fearless Tour ở vị trí thứ 8 trong danh sách "2010 Mid-Year Top 100 Worldwide Tours" nhờ doanh thu đạt 40,4 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 640.659 vé tiêu thụ tại 46 buổi diễn. Riêng tại thị trường Bắc Mỹ, chuyến lưu diễn thu về hơn 34,2 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ), đứng thứ 3 trong danh sách "2010 Mid-Year Top 100 North American Tours". Các vị trí này lần lượt bị đẩy xuống vị trí thứ 28 và 20 trong các bảng xếp hạng tương ứng vào cuối năm. Pollstar cũng đính chính lại tổng số lượng vé bán trên toàn cầu là 643.414 vé, tiêu thụ từ 47 buổi diễn tại 36 thành phố. Đến tháng 12, chuyến lưu diễn xuất hiện ở vị trí thứ 15 trong "Top 25 Tour of 2010" của Billboard, kiếm hơn 40,3 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 643.168 vé sau 47 buổi diễn, trong đó có 45 buổi diễn cháy vé. Tổng thể, Fearless Tour thu về 63,7 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ), phục vụ 1.138.977 khán giả theo thống kê của Billboard Boxscore. Còn theo các số liệu từ Pollstar, chuyến lưu diễn thu về 66,5 triệu USD ( triệu USD theo thời giá năm ) từ 1.198.496 vé.

Đêm diễn tại sân vận động Gillette ở Foxborough là nơi có doanh thu cao nhất trong chuyến lưu diễn, thu hút 56.868 khán giả và đem về hơn 3.7 triệu USD. Foxborough cùng với các buổi diễn khác của Swift tại Toronto, Philadelphia, Washington D.C., Newark, Los Angeles, Uniondale, Auburn Hills và Denver lọt vào danh sách "2010 Mid-Year Top 100 Concert Grosses" của Pollstar. Đến cuối năm 2010, ngoại trừ Denver, 7 đêm diễn còn lại tiếp tục xuất hiện trong dach sách "2010 Year-End Top 200 Concert Grosses" nhưng có sự thay đổi về thứ hạng.

Đánh giá chuyên môn

Craig Rosen từ The Hollywood Reporter khẳng định buổi diễn đã cho thấy "lý do tại sao [Swift] trở thành tân nữ hoàng của dòng nhạc đồng quê". Ông khen ngợi "phong thái trình diễn đáng yêu dù không quá rạng rỡ và thậm chí hơi vụng về" của Swift, đồng thời coi hai màn trình diễn "Fifteen" và "Tim McGraw" là điểm nhấn của chương trình. August Brown từ Los Angeles Times mô tả Swift khi đứng dưới thác nước trong phần hát lại có chút ít gì đó giống như "một ngôi sao nhạc Pop" nhưng cũng là một thiếu niên — ướt đẫm, ham chơi và những lời thanh minh khi cô về nhà sau giờ giới nghiêm". Ông nhận thấy "người hâm mộ của [Swift] không những tin vào khả năng viết nhạc điêu luyện hay phong thái duyên dáng, quyến rũ khi trình diễn của Swift mà họ còn coi cô như một người bạn." Lauren Wilson từ The Orange Country Register mô tả "buổi diễn cơ bản là một lễ hội lớn về tình yêu. Tôi chưa bao giờ nghe thấy tiếng reo hò chói tai như người hâm mộ của Swift...[Cô ấy] không có một giọng hát mạnh mẽ hay ca từ phức tạp nhưng lại có được những tính cách đáng yêu như Kelly Clarkso, đồng thời sở hữu những bài hát không kém hấp dẫn". Thông qua sự "hài lòng" và "hạnh phúc" của khán giả rời Trung tâm Staples sau chương trình, Wilson khẳng định đây sẽ không là chuyến lưu diễn cuối cùng của nữ ca sĩ. David Burger từ The Salt Lake Tribune tỏ ra thán phục, viết rằng "Swift [không những] cho thấy kĩ năng trình diễn vượt xa nhiều nghệ sĩ có tuổi đời gấp hai hay ba lần cô, [mà] còn mang đến [cho khán giả] những cảnh tượng hiếm thấy của một lễ hội nhưng không làm lu mờ phần quan trọng nhất: âm nhạc".

Đánh giá cho tờ Phoenix News Time, Christina Fuoco-Karasinski ghi nhận "những khoảnh khắc quyến rũ nhất của đêm diễn là khi Swift trở nên thật giản dị và trình bày những bài hát có giai điệu như lời ru...hoặc khi cô trò chuyện với khán giả". Jon Parales từ The New York Times cảm thấy những cảm xúc cao trào của buổi diễn đều là sự phẫn nộ. Ông nhận định âm nhạc của Swift đang chuyển sang hơi hướng arena rock, "từ [những bài hát] cùng cây đàn guitar acoustic đến những bản anthemic". Nicole Frehsee của tạp chí Rolling Stone cho một đánh giá tích cực, mô tả buổi diễn là "một cảnh tượng cầu kì" nhưng vẫn giữ được mạch cảm xúc, ngay cả khi Swift ôm cây đàn guitar hòa vào khán giả để trình diễn một loạt những ca khúc mang giai điệu ngọt ngào như "Fifteen", "White Horse" và "Tim McGraw". Trong bài đánh giá cho tờ Chicago Tribune, Alison Bonaguro viết rằng Swift đã làm cho hầu hết mọi người tham dự đêm diễn tại đấu trường Allstate tràn ngập xúc cảm của tuổi mười lăm chỉ sau bốn phút, "cô đã đưa những khán giả bị mê hoặc vào thế giới của chính mình: một nơi mà con trai không nên làm điều xấu, nơi mà những câu chuyện cổ tích trở thành sự thật và tình yêu diễn ra".

Hazel Sheffield từ The Daily Telegraph phong tặng đêm diễn tại Luân Đôn bốn trên năm sao cùng những lời bình luận tích cực, khen ngợi "Swift có sự tự tin vững chắc của một siêu sao khi trình diễn.[..] Chương trình kéo dài hai giờ đồng hồ này thật ấn tượng và sôi động qua những lần thay đổi phục trang, bố cục màn diễn hợp lý và điệu nhảy". Kết thúc bài đánh giá, Sheffield gọi Swift là người bạn tốt nhất của mỗi cô gái trẻ có mặt trong đấu trường Wembley. Jim Harrington từ San Jose Mecury News khen ngợi việc Swift dành nhiều thời gian để "tương tác với khán giả, chạm vào vô số bàn tay, cho hàng chục cái ôm ấm áp và cảm ơn người hâm mộ đã ủng hộ cô", đồng thời gọi đó là "những nỗ lực đến từ tận đáy lòng [của nữ ca sĩ]". Ông cũng khẳng định buổi diễn tại San Jose đã chứng minh "Swift xứng đáng với vị trí là một trong những ngôi sao tài năng nhất hiện nay". Brandy McDonel từ The Oklahoman gọi Swift là "một hiện tượng âm nhạc" và khen ngợi khả năng ca hát "đáng nể" của cô trong màn diễn acoustic. James Reed từ The Boston Globe mô tả màn diễn của Swift "dày dạn" và "tự tin", đồng thời nhận thấy cô có một giọng hát "ổn" trong phần lớn chương trình, đặc biệt là trong "Love Story".

Giải thưởng và đề cử

Ghi hình và phát sóng

Ngày 14 tháng 5 năm 2009, kênh NBC thông báo phát sóng trực tiếp tập phim đặc biệt của chương trình Dateline NBC mang tựa đề Dateline: On Tour With Taylor Swift vào ngày 31 tháng 5 năm 2009. Tập phim kéo dài một giờ đồng hồ được ghi hình trong vòng ba tháng tại Úc, Anh và Hoa Kỳ, bao gồm những cuộc phỏng vấn, những đoạn phim tư liệu của Swift, hậu trường một số buổi diễn cộng với những thước phim độc quyền về quá trình thực hiện và khởi động Fearless Tour. Trước khi chính thức phát sóng, NBC chia tập phim thành 9 đoạn phim ngắn xem trước dài 15 phút và đăng tải trên trang web của kênh vào ngày 28 tháng 5. Ba đoạn đầu có tựa đề lần lượt là Taylor Swift - Jet Lag Master, The Juicer, The T-Party còn sáu đoạn cuối có chung tựa đề là Meet Taylor's band. Ngày 13 tháng 11 năm 2009, Swift phát hành video hậu trường của đêm diễn tại Evansville trên cửa hàng iTunes. Nhiều phân cảnh trình diễn và hậu trường của chuyến lưu diễn cũng được tập hợp trong video âm nhạc cho đĩa đơn "Fearless".

Ngày 12 tháng 10 năm 2010, Swift thông báo phát sóng bộ phim tư liệu gồm ba tập phim về chuyến lưu diễn mang tên Journey to Fearless trên hệ thống The Hub từ ngày 22 đến ngày 24 tháng 10 năm 2010. Bộ phim do công ty Hasbro Studios sản xuất, có tổng độ dài 135 phút, bao gồm những thước phim hậu trường chưa từng công bố và 13 màn trình diễn trực tiếp của Swift. Theo Kidscreen, Journey to Fearless đã thu hút khoảng 106.000 lượt xem tính đến tháng 7 năm 2011. Tháng 8 năm 2011, Shout Factory và Hasbro Studios thông báo phát hành bộ phim dưới định dạng DVD và Bluray vào ngày 11 tháng 10 cùng năm. Một số đoạn phim hậu trường khác về Fearless Tour cũng được công bố độc quyền trên kênh Taylor Swift NOW thông qua dịch vụ truyền dữ liệu DirecTV từ năm 2016.

Danh sách tiết mục

Lịch trình

Đội ngũ thực hiện

Ban nhạc
 Taylor Swift — Hát chính, Guitar, Piano
 Caitlin Evanson — Vĩ cầm, Guitar, Góp giọng
 Elizabeth Huett — Hát bè
 Al Wilson — Trống
 Paul Sidoti — Guitar, Hát bè
 Mike Meadows — Banjo, Guitar, Mandolin, Keyboards
 Amos Heller — Guitar bass
 Grant Mickelson — Guitar chính

Vũ công
 Clifton Pierce
 Kenneth Stansell
 Lacey Mason
 Jonathan Carey
 Charity Baroni
 Claire Callaway

Nguồn:

Chú thích

Chú giải

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2009
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2010
Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Taylor Swift