title: Đồng (đơn vị tiền cổ)

text:
Đồng ( ; chữ Nôm:  ; ) là loại tiền xu tròn khoét lỗ hình vuông ở giữa, được dùng làm tiền tệ chính thức của Việt Nam từ thời nhà Đinh năm 970 đến thời nhà Nguyễn năm 1945, và vẫn được lưu hành ở miền Bắc Việt Nam cho đến năm 1948. Loại tiền tương tự cũng được lưu hành ở Trung Hoa, Nhật Bản, Triều Tiên và Lưu Cầu trong nhiều thế kỷ. Mặc dù phần lớn tiền xu của Việt Nam trong suốt lịch sử là tiền đồng, tiền chì, sắt (từ năm 1528) và kẽm (từ năm 1740) cũng được lưu hành song song với tỷ giá dao động (1 đồng tiền mặt bằng 10 đồng kẽm vào năm 1882) . Lý do tại sao tiền xu làm từ kim loại có giá trị nội tại thấp được giới thiệu là do có nhiều mê tín liên quan đến việc người Việt chôn tiền mặt, với việc người dân chôn tiền mặt trở thành một vấn nạn lớn đối với chính quyền vì hầu như tất cả các tiền xu do chính quyền phát hành đều có xu hướng được chôn chỉ vài tháng sau khi chúng được đưa vào lưu hành. Vì những đồng xu giá trị thấp này có xu hướng rất dễ vỡ, chúng sẽ phân hủy nhanh hơn nếu được chôn cất, khiến cho người Việt ngừng chôn tiền
.

Phát âm

Sapèque
Chữ "sapèque" cho tiền xu trong tiếng Pháp đến từ chữ sa pek hoặc sa pe trong tiếng Mã Lai với nghĩa là "một pe(k)" (pek, hoặc pie, một dạng tiền tệ), vốn xuất thân từ chữ tiếng Hán Peku / Pak (百, từ Hán-Việt: bách), nghĩa là "một-trăm" . Nguồn gốc của thuật ngữ này có thể xuất phát từ một thực tế là tiền xu thường được xâu lại với nhau thành chuỗi khoảng một trăm mảnh

Người Pháp sử dụng thuật ngữ "sapèque" ở Ma Cao và ban đầu sử dụng nó để gọi tên các loại tiền xu của Trung Quốc nhưng sau đó cũng áp dụng thuật ngữ này cho tiền xu Việt Nam .

Đon vị tiền tệ

Theo truyền thống, các đơn vị cơ bản của tiền tệ Việt Nam là quan (貫), tiền và đồng. Một quan bằng 10 tiền và một tiền từ 50 đến 100 đồng, tùy thuộc vào thời đại. Từ thời Trần Thái Tông trở đi, 1 tiền bằng 69 đồng trong các giao dịch thương mại thông thường nhưng lại bằng 70 đồng trong các giao dịch chính thức. Từ thời Lê Thái Tổ, 1 tiền được quy thành 50 đồng. Trong thời Nam–Bắc triều, bắt đầu từ năm 1258, đường kính của tiền xu được giảm từ 24 milimét (0,94 in) xuống còn 23 milimét (0,91 in) và được pha loãng với kẽm và sắt. Tiền xu mỏng hơn được gọi tiền gián hoặc sử tiền, nhằm để phân biệt với tiền quý hoặc cổ tiền dày hơn. Một quan tiền quý tương đương 600 đồng, trong khi 1 quan tiền gián chỉ bằng 360 đồng . Dưới thời nhà Hậu Lê, 1 tiền bằng 60 đồng; do vậy 600 đồng bằng 1 quan. Vào thời nhà Nguyên, thương nhân người Việt ở biên giới với Trung Quốc sử dụng tỷ giá 1 tiền bằng 67 đồng. Tiền kẽm bắt đầu xuất hiện ở Đại Việt vào khoảng thế kỷ 18. Một xu tiền đồng bằng 3 xu tiền kẽm. Bắt đầu từ thời vua Gia Long, cả tiền đồng và tiền kẽm đều được sử dụng. Ban đầu hai loại tiền xu này có giá trị ngang nhau, nhưng cuối cùng tiền đồng có giá trị tăng lên gấp đôi tiền kẽm, rồi gấp ba, rồi gấp sáu, cho đến thời vua Thành Thái, nó có giá trị gấp mười lần một đồng tiền kẽm.

Lịch sử

Nhà Đinh và nhà Tiền Lê

Tiền xu đầu tiên của người Việt được đúc dưới thời nhà Đinh với sự xuất hiên của Thái Bình Hưng Bảo () vào đời Đinh Tiên Hoàng . Tuy vậy trong 2 thế kỷ tiếp theo, tiền xu vẫn là một thứ hiếm gặp trong cuộc sống hàng ngày của thường dân vì chuyển đổi hàng hóa vẫn là hình thức buôn bán phổ biến dưới thời nhà Đinh và Tiền Lê .

Nhà Lý
Nhìn chung tiền xu do người Việt sản xuất từ thời Lý Thái Tông trở đi có chất lượng kém hơn so với các loại tiền xu của Trung Quốc . Chúng thường được sản xuất với các thành phần kim loại kém hơn và được đút mỏng và nhẹ hơn so với tiền xu Trung Quốc do tình trạng thiếu đồng trầm trọng trong thời nhà Lý . Điều này đã tạo cảm hứng cho các thương nhân Trung Quốc đúc lại tiền xu Trung Quốc để xuất khẩu sang Việt Nam, khiến cho một lượng tiền xu dồi dào được lưu hành trong nước dẫn đến việc nhà Lý phải đình chỉ việc đúc tiền trong 5 thập kỷ .

Nhà Trần
Việc sản xuất tiền xu kém chất lượng vẫn tiếp tục diễn ra dưới thời nhà Trần . Việc đút tiền xu bởi cả chính phủ lẫn tư nhân đều diễn ra ở quy mô lớn vào thời nhà Trần .

Vào thời Trần Dụ Tông, tiền xu của người Việt được đúc nhiều nhất, do một số thiên tai như mùa màng thất bát dưới triều đại của ông khiến cho nhà Trần phải phát hành nhiều tiền xu hơn cho dân chúng để đền bù . Các cuộc đấu tranh chính trị trong nội bộ của nhà Trần đã khiến cho việc sản xuất tiền xu chấm dứt và do đó không có tiền xu nào được sản xuất trong suốt thời gian trị vì của 7 vị vua cuối cùng của nhà Trần .

Nhà Hồ
Trong thời nhà Hồ, việc sử dụng tiền xu đã bị Hồ Quý Ly cấm vào năm 1396 với sự ban hành của tiền giấy Thông Bảo Hội Sao () và ông ra lệnh cho mọi người đổi tiền xu của họ lấy tiền giấy (với tỷ giá 1 quan tiền đồng đổi lấy 2 tờ Thông Bảo Hội Sao) , những người từ chối trao đổi hoặc tiếp tục thanh toán bằng tiền xu sẽ bị xử tử và bị chính phủ thu giữ tài sản. Bất chấp những luật lệ hà khắc này, rất ít người dân dùng tiền giấy và tiền kim loại vẫn được lưu hành rộng rãi buộc nhà Hồ phải rút lại các chính sách này . Tiền giấy Thông Bảo Hội Sao của nhà Hồ được thiết kế nổi bật với hình ành rong biển, sóng nước, mây và rùa . Dưới thời nhà Hồ, tiền Thánh Nguyên Thông Bảo (聖元通寶) và Thiệu Nguyên Thông Bảo (紹元通寶) chỉ được sản xuất với số lượng nhỏ, nhưng nhà Hậu Lê sau này cũng sản xuất tiền xu có cùng dòng chữ trong vòng chưa đầy nửa thế kỷ sau với số lượng lớn hơn .

Nhà Lê, nhà Mạc và Lê trung hưng

Từ thời nhà Mạc năm 1528 tiền đồng lại chia thành hai hạng: tiền gián và tiền quý. Tiền gián mỏng và xấu hơn nên giá trị thấp hơn, chủ yếu chỉ dùng trong dân gian buôn bán với nhau còn trao đổi với triều đình như việc đóng thuế thân hay các lệ phí thì phải nộp bằng tiền quý.

Nhà Tây Sơn

Nhà Nguyễn

Trước thời thuộc địa

Thời Pháp thuộc
Đến thời Pháp thuộc thì loại tiền cổ dần bị đồng bạc Đông Dương thay thế và những đơn vị quan, tiền cũng bỏ dần.

Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Sau chiến tranh

Ghi chú

Liên kết bên ngoài

Đơn vị tiền tệ Việt Nam


title: Metaleptobasis foreli

text:
Metaleptobasis foreli là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2007.

Metaleptobasis foreli được Ris miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Metaleptobasis


title: Heriades fujiyamai

text:
Heriades fujiyamai là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Yasumatsu & Hirashima mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1952


title: Pyrrhalta subaenea

text:
Pyrrhalta subaenea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ogloblin miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Drusus ramae

text:
Drusus ramae là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Drusus


title: Longitarsus kopdagiensis

text:
Longitarsus kopdagiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gruev & Aslan miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Anisynta monticolae

text:
The Montane Grass-skipper or Mountain Skipper (Anisynta monticolae) là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở vùng núi của New South Wales và Victoria.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Ấu trùng ăn Poaceae species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Australian Caterpillars

Anisynta


title: Longitarsus incospicuus

text:
Longitarsus incospicuus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Longitarsus


title: Tokyo Rose

text:
Tokyo Rose (hay còn được gọi là Tokio Rose) là cái tên chung của những lính Đồng Minh ở chiến trường Nam Thái Bình Dương trong Thế chiến II để chỉ tất cả những phát thanh viên tuyên truyền nữ Nhật Bản nói tiếng Anh. Mục đích của việc phát thanh là làm mất tinh thần lực lượng Đồng Minh tham chiến tại đây. Nhờ những tin đồn lan truyền trên các phương tiện truyền thông đại chúng, những bản tin của Tokyo Rose thường xuyên được các đơn vị trên không, thậm chí là những người lính nổi tiếng tìm nghe. Những dự đoán được Tokyo Rose đưa ra phần lớn không có căn cứ và thiếu chính xác, nhưng vẫn không có một văn bản nào hay ghi nhận nào của các lần phát sóng như vậy. Tuy vậy câu chuyện về Tokyo rất phổ biến trong Thế chiến II và phim ảnh đại chúng như trong phim Flags of Our Fathers. Tương tự cũng có những lời đồn xoay quanh các tên lóng Lord Haw-Haw và Axis Sally.

Cái tên "Tokyo Rose" cũng gắn liền với nhân vật Iva Toguri D'Aquino, người phát thanh viên mang tên "Orphan Ann" trong đoạn D.J. dài 15-20 phút trong chương trình "The Zero Hour" dài 75 phút trên đài Tokyo (NHK). Nội dung của chương trình về những bảng tin tuyên truyền châm biến và thành kiến đối với người Mỹ và có cả những bài hát phổ biến của Mỹ. Nhiều người đã tranh luận trong thời gian dài cho rằng những người phát thanh viên khác xứng đáng với danh tiếng này hơn Toguri. Những phát thanh viên khác bao gồm người Mỹ Ruth Hayakawa (người thay thế cho Iva vào cuối tuần), người Canada June Suyama ("Chim Sơn ca Nam Kinh") cũng phát thanh trên đài Radio, và Myrtle Lipton ("Little Margie") người phát thanh cho đài Manila do Nhật kiểm soát. Tuy nhiên, trong chiến tranh nhiều nhà báo và quan chức thuộc Nha Tình báo Phát thanh ngoại quốc xác định rằng Toguri là "Orphan Ann" cũng chính là nhân vật mà phần lớn những quân nhân Mỹ muốn nói tới khi đề cập đến cái tên Tokyo Rose nhưng họ cũng cho rằng huyền thoại về "'Tokyo Rose'" chỉ là ngụy tạo.

Tokyo Mose
"Tokyo Mose" là một từ lóng khác mà các quân nhân Mỹ dùng để chỉ Walter Kaner trên đài Lục quân Hoa Kỳ, nhằm đáp trả lại sự phát sóng của Tokyo Rose trong Thế chiến II. Ở Nhật, cái tên "Moshi, Moshi Ano-ne" dùng để ám chỉ ông được lặp lại nhiều lần trong giai điệu "London Bridge is Falling Down,". Cái tên này cũng phổ biến đối với trẻ em Nhật đến độ nó được các phương tiện truyền thông của Mỹ cũng như tờ báo quân đội Stars and Stripes, gọi nó là "Bài hát chủ đề chiếm đóng của Nhật Bản". Nhà báo Elsa Maxwell đã viết trên một bài báo và nói trên một buổi phát thanh vào năm 1946 rằng Kaner dường như đã trở thành "hơi thở quê nhà đối với hàng ngàn thanh niên không quen biết khi họ cô đơn ở chiến trường".

Miêu tả trong phim ảnh và truyền thông

Tokyo Rose đã trở thành cảm hứng cho một bài hát, hai bộ phim và bốn bộ phim tài liệu:
 1946: Bộ phim Tokyo Rose được đạo diễn bởi Lew Landers. Trong đó, Lotus Long đóng vai "Tokyo Rose" đã được tiểu thuyết hóa, và được miêu tả trên áp phích của phim như là "Người Nhật Bản quyến rũ và phản bội"; Byron Barr đóng vai nam diễn viên chính, cố gắng giăng bẫy bắt người phát ngôn này và Blake Edwards đóng vai phụ.
 1969: The Story of "Tokyo Rose", một phim tài liệu do hai hãng truyền thang CBS-TV và WGN hợp tác sản xuất do Bill Kurtis chỉ đạo.
 1976: Tokyo Rose, một đoạn phim tài liệu do CBS-TV thực hiện dài 60 phút bởi Morley Safer và Imrel Harvath.
 1985: "Tokyo Rose", một bài hát do nhóm nhạc người Canada Idle Eyes trình bày.
 1995: U.S.A. vs. "Tokyo Rose", một bộ phim tài liệu không chuyên được làm bởi Antonio A. Montanari Jr., và được phân phối do Cinema Guild.
 1995: Tokyo Rose: Victim of Propaganda, một bộ phim tài liệu tiểu sử do A&E thực hiện bởi Peter Graves, có thể xem tại VHS (AAE-14023).
 2002: Tokyo Rose là đề tài của vở kịch Burning Vision, do nhà viết kịch Marie Clements soạn thảo nói về lịch sử khai thác radium và uranium ở miền Bắc Canada.
 2008:  bộ phim Tokyo Rose được nhà sản xuất phim Darkwoods Productions tài trợ, là bộ phim hoàn chỉnh nói về cuộc đời của Iva Toguri, đạo diễn bởi Frank Darabont. Và Christopher Hampton là nhà viết kịch bản cho Tokyo Rose.

In 2004, diễn viên George Takei thông báo ông đang làm bộ phim với tựa đề Tokyo Rose, American Patriot, nói về hoạt động của Toguri trong chiến tranh.

Năm 1958, trong bộ phim Run Silent, Run Deep, có cảnh toàn bộ thủy thủ đoàn bên trong tàu ngầm đang nghe phát thanh viên Tokyo Rose từ máy radio của tàu.

Trong một cảnh phim năm 2006 tựa đề Flags of Our Fathers xuất hiện cảnh quân nhân Mỹ đang nghe radio được cho là của "Tokyo Rose" do "Orphan Ann" phát đi nhằm làm cho khán giả tin vào độ chân thực của phim, nhưng những tài liệu lịch sử cho thấy đây là một điều vô lý.

Chú thích

Tham khảo
The Legend of Tokyo Rose book chapter by Ann Elizabeth Pfau
Masayo Duus, Tokyo Rose: Orphan of the Pacific (New York: Kodansha International, 1979)
 Russell Warren Howe, The Hunt for 'Tokyo Rose' (New York: Madison Books, 1990)
"Orphan Ann" Home Page
EarthStation1: Orphan Ann Broadcast Audio
Federal Bureau of Investigation: FBI History — Famous Cases: Iva Toguri d'Aquino and "Tokyo Rose"
Ask Yahoo! (Feb. 21, 2002): "Who was Tokyo Rose?" (unbylined)

Liên kết ngoài

 Obituary
 Tokyo Rose: They Called Her a Traitor  article by J. Kingston Pierce
 The Legend of Tokyo Rose book chapter by Ann Elizabeth Pfau
 Adam Carolla Interview with George Takei Extended Discussion about Tokyo Rose
 Archive.org audio files of a full Tokyo Rose broadcast and several examples of her sign-off.

Nhân vật trong Thế chiến thứ hai
Người Nhật Bản trong chiến tranh thế giới thứ hai


title: Tứ giác nước

text:
Tứ giác nước là một học thuyết được đưa ra đầu tiên bởi nhà sử học Trần Quốc Vượng. Học thuyết này phản ánh tư duy sông nước của người Việt cổ truyền trong quá trình xây dựng các kinh đô cổ Việt Nam như Cổ Loa, Hoa Lư, Thăng Long, Huế và nhiều đô thị cổ khác như phố Hiến, phố cổ Hội An,... Theo đó, các kinh đô cổ và đô thị cổ trên đều được giới hạn bao bọc bởi bốn con sông hoặc nhánh sông mà chúng tạo thành 4 cạnh tự nhiên của tứ giác nước.

Một số tứ giác nước văn hóa
Tứ giác nước Thăng Long: Giáo sư Trần Quốc Vượng đã phát hiện ra các cửa ô chính ngày trước của thủ đô đều là cửa nước, ví dụ Ô Cầu Giấy nằm ở ngã ba sông Tô Lịch - sông Kim Ngưu, ô Đồng Lầm ở ngã ba sông Kim Ngưu - sông Sét, Ô Đống Mác ở ngã ba sông Kim Ngưu - sông Lừ, Ô Bưởi ở ngã ba Tô Lịch - Thiên Phù... Như vậy, các chợ ven đô - hay chợ ô nằm ở các cửa nước của thành Ngoại. Đấy là nơi giao lưu kinh tế văn hóa giữa giữa nội thành với vùng ngoại thành rộng lớn ở châu thổ sông Hồng và đấy đều là chợ bến - chợ búa, chợ ở ngã ba sông, trên bến dưới thuyền tấp nập... Tứ giác nước Thăng Long có sông trước là sông Hồng, sông sau là sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu:
Nhị Hà quanh Bắc sang Đông
Kim Ngưu, Tô Lịch là sông bên này
Tứ giác nước Hoa Lư: tứ giác nước Hoa Lư được bao bọc bởi bốn con sông. Phía đông là sông Đáy, tây là sông Bến Đang, nam là sông Vân và phía bắc là sông Hoàng Long. Sông Đáy là sông lớn nhất chảy phía đông, là sông trước của kinh thành, sông Bến Đang là sông sau còn các sông Hoàng Long và sông Vân là 2 sông bên của kinh đô xưa. Sông Sào Khê chảy dọc kinh thành nối 2 sông bên với nhau như một đường trung bình của tứ giác nước này. Vùng tứ giác nước Hoa Lư rộng lớn ôm trọn lấy kinh đô Hoa Lư rộng 13 Km2, ngoài ra tại các cửa nước có nhiều di tích quan trọng khác của Hoa Lư như Dục Thúy Sơn, hệ thống kho cũ nhà Đinh ở Ninh Giang, dấu tích cổng thành xưa và các đền thờ Vua Đinh ở Sơn Lai, Gia Sinh.
Tứ giác nước Cổ Loa: Xung quanh Cổ Loa, một mạng lưới thủy văn dày đặc đã được tạo ra, thành một vùng khép kín, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ thủy binh hùng mạnh. Sông Thiếp – Ngũ Huyền Khê - Hoàng Giang thông với sông Cầu ở Thổ Hà, Quả Cảm (Hà Bắc) thông với sông Hồng ở Vĩnh Thanh. Người xưa lại xây thành bên cạnh con sông Hoàng để dùng sông này vừa làm hào bảo vệ thành vừa là nguồn cung cấp nước cho toàn bộ hệ thống hào vừa là đường thủy quan trọng. Sông Hoàng được dùng làm hào thiên nhiên cho thành Ngoại ở về phía Tây Nam và Nam. Phần hào còn lại được đào sát chân tường thành từ gò Cột Cờ đến Đầm Cả. Con hào này nối với hào của thành Trung ở Đầm Cả và Xóm Mít, chảy qua cửa Cống Song nối với năm con lạch có hình dáng như bàn tay xòe, và với một nhánh của con lạch này, nước chảy thông vào vòng hào của thành Nội. Thuyền bè đi lại dễ dàng trên ba vòng hào để đến trú đậu ở Đầm Cả hoặc ra sông Hoàng và từ đó có thể tỏa đi khắp nơi. Theo truyền thuyết, An Dương Vương thường dùng thuyền đi khắp các hào rồi ra sông Hoàng.
Tứ giác nước Huế: Nhà Nguyễn chọn vùng đất Phú Xuân bên bờ sông Hương làm nơi định đô lâu dài. Nơi đây, có dòng sông Hương chảy qua trước mặt làm yếu tố minh đường, xung quanh lại có các con sông Bạch Yến, sông Gia Hội bao bọc che chở bảo vệ cho Kinh thành. Sông Kim Long nguyên trước đây cũng chảy phía sau Kinh thành Phú Xuân. Năm 1803, khi Gia Long mở rộng Kinh đô thì một đoạn sông nằm phía trong Kinh Thành. Đoạn còn lại chảy qua phường Kim Long ở thượng lưu và phường Phú Hiệp, Phú Cát ở hạ lưu có tên là sông Lấp.

Một số tứ giác nước trong nông nghiệp
Tứ giác Long Xuyên: là một vùng đất hình tứ giác thuộc Vùng đồng bằng sông Cửu Long trên địa phận của ba tỉnh thành Kiên Giang, An Giang và Cần Thơ. Bốn cạnh của tứ giác này là biên giới Việt Nam-Căm pu chia, vịnh Thái Lan, kênh Cái Sắn và sông Bassac (sông Hậu).
Tứ giác Bắc Hưng Hải: là một hệ thống kênh, đập, trạm bơm, đê điều nhằm phục vụ việc tưới tiêu và thoát ứng cho một vùng tứ giác nước được giới hạn bởi sông Hồng ở phía Tây, sông Đuống ở phía Bắc, sông Thái Bình ở phía Đông, và sông Luộc ở phía Nam. Mỗi tỉnh thành Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương đều có một phần địa bàn của mình trong tứ giác này. Vì thế hệ thống thủy lợi này được đặt tên là Bắc Hưng Hải.

Liên kết ngoài
Sông nước trong tâm thức người Việt, Nguyễn Thị Thu Trang,  Viện Nghiên cứu Văn hóa (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam), Tin đưa ngày 10/9/2008
MẤY SUY NGHĨ VỀ VĂN HÓA HỌC VIỆT NAM, Trần Quốc Vượng, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, 13/02/2007 03:21:27
Về vị trí địa lý và vị thế thành Thăng Long

Văn hóa Việt Nam


title: Lavigerie, Cantal

text:
Lavigerie là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lavigerie sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Cantal


title: Hypanthidioides pontagrossensis

text:
Hypanthidioides pontagrossensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidioides
Động vật được mô tả năm 2003


title: Kỳ lân

text:
Kỳ lân (麒麟, bính âm: qílín) hay còn gọi là lân, nghê, li, là một trong bốn linh vật của tứ linh theo tín ngưỡng dân gian Á Đông như tại Việt Nam, Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên... Trong truyền thuyết của Trung Quốc thì Kỳ Lân được xem là đã trở nên giống như một con hổ sau khi sự biến mất của chúng trong thực tế và được cách điệu theo kiểu hươu cao cổ trong triều đại nhà Minh.

Mô tả

Kỳ Lân
Lân đầu nửa rồng nửa thú, đôi khi chỉ có một sừng, do không húc ai bao giờ nên sừng này là hiện thân của từ tâm. Phần nhiều lân có sừng nai, tai chó, trán lạc đà, mắt quỷ, mũi sư tử, miệng rộng, thân ngựa, chân hươu, đuôi bò. Thực ra trong tạo hình của người Việt chúng ta khác tưởng tượng này, Điều có thể nhận ngay ra rằng khi nhìn vào hình tượng Kỳ Lân Việt Nam có chút khác so với Kỳ Lân Trung Quốc ở chỗ Kỳ Lân Việt Nam có đôi mắt to, mũi to, mõm ngắn đặc biệt phần đuôi xù ra hoặc rẽ quạt toát lên vẻ ngoài thân quen, vui vẻ, thân thiện hoạt bát dễ gần không ù lì, chễm chệ, dọa nạt như Kỳ Lân Trung Hoa.

Chúng thường được thể hiện trong tư cách đội tòa sen, làm chỗ dựa cho Văn Thù bồ tát hay các Hộ pháp, và nhiều khi ngồi trên đầu cột cổng hay xuất hiện trên mái nhà. Trong những tư cách này chúng xuất hiện cho sức mạnh của linh vật tầng trên, cho trí tuệ và như thể chúng có khả năng kiểm soát tâm hồn những người hành hương. Kỳ lân Việt Nam nó cũng không ăn thịt hay làm hại bất kỳ con vật nào và không bao giờ uống nước bẩn.

Trong không gian kiến trúc của người Việt, có khi kỳ lân được bài trí thành từng cặp, đứng chầu trước cung điện của vua, đầu hướng về phía cung điện nhằm biểu hiện lòng trung thành; có khi kỳ lân được bài trí ở trước điện thờ, đền miếu, mặt hướng ra bên ngoài, biểu tượng cho sự tôn nghiêm, kính cẩn. Kỳ lân còn biểu hiện cho uy quyền của nhà vua, vì thế trên ngai vua triều Nguyễn có đôi kỳ lân dùng làm chỗ đặt chân của nhà vua. Kỳ lân còn là linh vật biểu trưng cho thái tử trong mối quan hệ: rồng (nhà vua) - kỳ lân (thái tử) - phượng hoàng (hoàng hậu).

Hóa thân

Long mã

Long Mã là hóa thân của kỳ lân, là sự kết hợp đặc biệt giữa rồng, lân và ngựa. Đó là một linh vật có sừng và bờm của rồng, mình của con hươu xạ, thân có vảy của kỳ lân, chân và móng của ngựa; "cao 8 thước 5 tấc, xương cổ dài, cánh bên phải nhúng xuống nước mà không ướt, trên có thánh nhân để bức cổ đồ". Ở Huế, Việt Nam hình ảnh long mã xuất hiện nhiều nhất là trên các bức bình phong, một "sản phẩm đặc trưng" của xứ Huế. Đó là hình ảnh con long mã lưng mang Hà đồ, chân lướt trên sóng nước, đầu vươn tới các tầng mây.

Long mã cũng xuất hiện trên các cung môn, miếu môn trong hoàng cung triều Nguyễn và thường đi kèm với các linh vật khác như: rùa, kỳ lân hay chim phượng. Ở Trung Hoa thường được thể hiện chạy trên sóng nước (lấy từ tích Vua Vũ trị thủy). Người ta thường hiểu rằng: long là rồng, rồng thì bay lên, nghĩa là tung, tượng trưng cho kinh tuyến, thời gian - mã là ngựa, chạy ngang, là hoành, tượng trưng cho vĩ tuyến, không gian. Như vậy long mã tượng trưng cho sự tung hoành của nam nhi, cho thời gian và không gian, long mã chạy là biểu hiện cho vũ trụ vận động, đồng thời tượng trưng cho thánh nhân.

Nghê

Con Nghê là linh vật bản địa hóa Kỳ Lân do người Việt sáng tạo ra, khác hẳn với kỳ lân hay sư tử. Nghê là hóa thân của sư tử, theo phong cách của người Việt Nam. Là con vật canh giữ về mặt tinh thần, chống lại các thứ tà ma, ác quỷ. Phật giáo có hình tượng "Phật sư", nghĩa là con sư tử nhà Phật. Mang tính Phật, nó bớt đi những điều hung dữ, lược bỏ yếu tố mãnh thú, trở thành linh sủng của nước Phật. Con nghê người Việt mang âm hưởng Ấn Độ, Phật giáo. So sánh với con sư tử Thái, Lào thì gần, nhưng so với sư tử đá Trung Quốc thì khác. Sư tử Trung Quốc theo hướng mãnh thú, dã thú còn nghê thì có yếu tố linh thú, có sự linh thiêng.

Ở làng quê miền Bắc Việt Nam, trước cổng làng bao giờ cũng có một con Nghê đá lớn để bảo vệ cả làng, trước cổng đình bao giờ cũng có Nghê đá, và trước cổng mỗi nhà thường có chó đá nhỏ bé ngồi trước canh giữ cho gia chủ. Thời Đông Sơn đã có nghê trên đèn. Trước đây người ta gọi nó là con "tịch tà", trừ điều xấu. Nó là hiện thân của sư tử thiêng, ánh sáng, phát tỏa tiêu ma, tà khí. Con nghê đội đèn có trong đồ đồng Đông Sơn muộn. Cấp độ xuất hiện con nghê ngày càng dày đặc.

Ngai vàng thời Nguyễn đều có đôi nghê chầu dưới. Nghê là sư tử thiêng. Thời Nguyễn, hai hình thái phổ biến, thiết đình ở điện Thái Hòa vẫn còn hình con nghê. Điều này khẳng định vị thế tối cao của nghê trong xã hội bấy giờ.Nghê không chỉ xuất hiện trong các làng quê Bắc Bộ mà còn hiện diện trong các kiến trúc cung đình ở Huế. Trước cửa Hiển Nhơn và trước Miếu Môn Thế Tổ Miếu trong Hoàng Thành Huế có hai đôi nghê đá đứng chầu. Khác với hình tượng các con nghê ở đồng bằng Bắc Bộ, hai đôi nghê ở Huế đã được "cung đình hóa" với các chi tiết chạm trổ cầu kỳ, tạo thành các chòm lông xoắn ở đầu, mang tai và đuôi, xen kẽ các đao lửa ở 4 chân và sống lưng.

Xem thêm
 Kỳ lân phương Tây

Chú thích

Tứ linh
Động vật thần thoại Nhật Bản
Động vật thần thoại Trung Hoa
Động vật thần thoại Việt Nam
Văn hóa Trung Hoa
Thần thoại Trung Hoa
Động vật thần thoại châu Á


title: Sông Orontes

text:
Orontes (Ὀρόντης) hay Asi (, ‘Āṣī; )
là một con sông bắt nguồn từ Liban và chảy về phía bắc, qua Syria và Thổ Nhĩ Kỳ rồi đổ vào Địa Trung Hải.

Đây là một trong những con sông lớn ở vùng Levant. Tên hiện đại ‘Āṣī xuất phát từ tên cổ Axius. Cái tên này tình cờ lại mang nghĩa "nổi loạn" trong tiếng Ả Rập, dẫn đến quan niệm dân gian rằng nó có tên gọi như thế là do nó chảy về phía bắc chứ không về phía nam như các con sông khác.

Tham khảo

Orontes
Orontes
Orontes
Levant


title: Bulbophyllum urosepalum

text:
Bulbophyllum urosepalum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

urosepalum]]

U


title: Tahiti

text:
Tahiti là hòn đảo lớn nhất của Polynésie thuộc Pháp, nằm ở phía nam Thái Bình Dương. Đây là trung tâm kinh tế, văn hóa và chính trị của Polynésie thuộc Pháp. Hòn đảo được hình thành từ hoạt động của núi lửa với các rạn san hô bao quanh. Dân số đảo là 178.133 (tổng điều tra 2007), đây là đảo đông dân nhất của Polynésie thuộc Pháp và chiếm 68,6% của tổng dân số của vùng lãnh thổ. Tahiti là trước đây gọi là Otaheite.

Thủ phủ Papeete, nằm về phía bờ biển tây bắc, có sân bay quốc tế duy nhất trong khu vực là Sân bay quốc tế Faa'a, cách 5 km từ trung tâm thủ phủ. Người Polynesia định cư tại Tahiti trong khoảng từ năm 300 đến năm 800 sau Công nguyên. Người Tahiti bản địa chiếm khoảng 70% dân số của đảo là với phần còn lại là người châu Âu, người Hoa và người lai (Demis). Hòn đảo được tuyên bố là một thuộc địa của Pháp vào năm 1880 mặc dù cho đến 1946, người Tahiti bản địa mới chính thức là những công dân Pháp. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức duy nhất mặc dù các tiếng Tahiti (Reo Tahiti) được sử dụng rộng rãi.

Địa lý

Tahiti là hòn đảo cao nhất và lớn nhất của Polynésie thuộc Pháp. Cách Hawaii  về phía nam, cách Chile  về phía tây và cách Úc  về phía đông. Cách lãnh thổ của Mẫu quốc Pháp 15.000 km với thời gian chậm hơn là 11 giờ vào mùa đông và 12 giờ vào mùa hè.

Phần tây bắc đảo được gọi là Tahiti Nui ("Tahiti lớn"), phần đông nam là Tahiti Iti ("Tahiti nhỏ") hay bán đảo Taiarapu. Tahiti Nui có đa số dân sinh sống dọc theo bờ biển, nhất là quanh thủ phủ Papeete. Khu vực nội địa của Tahiti Nui hầu như không có dân cư sinh sống.  Tahiti Iti vẫn còn biệt lập.

Với diện tích 1.042 km², Tahiti là hòn đảo lớn nhất của Polynésie thuộc Pháp. Hòn đảo này đạt đến một độ dài tối đa 60 km (trên đường chéo về phía tây bắc - đông nam), và chiều rộng lớn nhất 30 km về hướng đông-tây. Tổng chu vi của đảo đạt 190 km và riêng của Tahiti Nui 120 km.

Khí hậu
Khí hậu của Tahiti nói chung mang tính nhiệt đới, có hai mùa chính:

 Mùa mưa, tháng 11 đến tháng 4
 Mùa khô, tháng năm đến tháng 10

Hành chính

Tahiti là đảo đông dân nhất tại Polynesia thuộc Pháp. Do vậy, trong điều tra dân số 2007, với 259.706 người dân toàn vùng lãnh thổ, Tahiti có 178.173, hoặc 70% dân số gần lãnh thổ. Có sự tương phản tương phản giữa khu vực đô thị quanh Papeete và vùng ven biển đông dân cư và phát triển, với khu vực nội địa gần như hoang sơ. Hòn đảo này có 12 đơn vị hành chính tương ứng với thị xã, khu phố: là
 Papeete
 Pirae
 Arue
 Mahina
 Hitia'a O Te Ra
 Taiarapu Đông
 Taiarapu Tây
 Teva I Uta
 Papara
 Paea
 Punaauia
 Faa

Kinh tế

Du lịch là một ngành công nghiệp quan trọng, du khách chủ yếu là đến đảo Bora Bora và Moorea lân cận.

Sau khi thành lập CEP (Trung tâm Thí nghiệm Thái Bình Dương)(Centre d'Experimentation du Pacifique) vào năm 1963, mức sống tại Polynesia thuộc Pháp tăng lên đáng kể và nhiều người Polynesia đã từ bỏ các công việc truyền thống và di cư đến các trung tâm đô thị. Mặc dù mức sống được nâng lên (do chủ yếu do đầu tư FDI của Pháp), nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu. Sau khi ngừng hoạt động của CEP, Pháp đã ký hiệp ước với Tahiti để bồi thường thiệt hại về nguồn lực tài chính và hỗ trợ về giáo dục và du lịch với vốn đầu tư khoảng 150 triệu USD một năm vì những ảnh hưởng từ những vụ thử bom hạt nhân trước đây của Trung tâm, kể từ đầu năm 2006. Các đối tác thương mại chính là Pháp với khoảng 40% hàng nhập khẩu và 25% về kim ngạch xuất khẩu, các đối tác khác là Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia và New Zealand.

Dân cư

Dân cư Tahiti chia làm 4 nhóm:
 Người Tahiti bản địa
 Người gốc châu Âu
 Người Hoa
 Người lai (Demis)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Official website for citizens of the United Kingdom and the Republic of Ireland (Tahiti Tourism Board)
 Official website for citizens of North America (Tahiti Tourism Board)
 Tahiti documentary
 CIA Factbook entry
 University of French Polynesia
   Tahitian Heritage with Google maps
 Tahiti có vị trí

Tahiti
Thành viên Tổ chức Nhân dân và Quốc gia chưa được đại diện


title: Tolpia kuchingia

text:
Tolpia kuchingia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Borneo.

Sải cánh dài 13–14 mm. Cánh sau màu nâu xám và phía dưới nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Tolpia


title: Haemachola

text:
Haemachola là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Giáo hoàng Gioan VI

text:
Gioan VI (Tiếng Latinh: Johnnes VI) là vị giáo hoàng thứ 85 của Giáo hội Công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 701 và cai quản giáo hội trong 8 năm 2 tháng và 13 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 10 tháng 10 năm 701 cho tới ngày 11 tháng 1 năm 705.

Joannes sinh tại Ephesus, Hy Lạp. Triều đại của ông ở trong một giai đoạn cực kỳ khó khăn của Kitô giáo, vừa loại trừ quân Saracens ở phía Đông và ở Tây Ban Nha,ông vẫn bảo vệ các quyền lợi của Giáo hội chống lại hoàng đế và chuộc lại nhiều nô lệ.

Joan VI cũng đã phải đương đầu với hoàng đế Phương Tây. Khi hoàng đế Phương Tây cố bỏ tù Đức John thì có một cuộc tổng nổi dậy nhằm bảo vệ ông.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

G
Mất năm 705
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 7


title: Tân La Vũ Liệt vương

text:
Thái Tông Vũ Liệt Vương (tiếng Triều Tiên:태종무열왕, 太宗 武烈王, 602–661), tên thật là Kim Chunchu (), cai trị từ năm 654 đến 661 , là vị vua thứ 29 của vương quốc Silla (Sinra). Ông được biết đến là người mở đầu cho việc thống nhất Tam Quốc Triều Tiên sau khi tiêu diệt Bách Tế. Ông là bạn thời thơ ấu của anh rể mình, tướng quân Kim Yu Shin.

Năm 654 ông lên kế vị ngôi vua Tân La. Năm 655 hai nước Bách Tế (đời vua Bách Tế Nghĩa Từ Vương) và Cao Câu Ly (đời vua Cao Câu Ly Bảo Tạng Vương) đánh khu vực biên giới phía bắc Tân La. Vũ Liệt Vương sai sứ sang nhà Đường (đời vua Đường Cao Tông) cầu viện. Tháng 2 năm 655, vua Đường Cao Tông sai Trình Danh Chấn và Tô Định Phương dẫn quân đi cứu Tân La. Quân Đường thắng lớn, bắt được 1000 người Cao Câu Ly đưa sang nhà Đường.

Ở bán đảo Triều Tiên, hai nước Bách Tế (đời vua Bách Tế Nghĩa Từ Vương) và Cao Câu Ly (đời vua Cao Câu Ly Bảo Tạng Vương) liên kết với nhau, lấn chiếm nước còn lại là Tân La. Năm 660, vua Đường Cao Tông sai Tô Định Phương và Ngu Bá Anh dẫn 144.000 quân tiến công Bách Tế để cứu Tân La. Nghe nhà Đường hứa sẽ chia đất Bách Tế sau khi diệt Bách Tế, Vũ Liệt vương cũng phái Kim Yu-shin dẫn 50.000 quân phối hợp củng quân Đường tiêu diệt Bách Tế. Kim Yu-shin đã đánh bại 5000 quân Bách Tế của Giai Bách (계백 Gye Baek) trong trận Hwangsanbeol (황산벌 전투) sau nhiều tháng chiến đấu. Giai Bách tử trận. Tô Định Phương và quân Đường tiến vào bán đảo, giết được nhiều quân Bách Tế rồi tiến vào quốc đô Bách Tế là Tứ Tỉ (Sabi), sau đó Bách Tế Nghĩa Từ vương (Uija Wang) và thái tử Phù Dư Long (Buyeo Yung) chạy về phía bắc đến Hùng Tân (Ungjin). Tô Định Phương tiến quân vây thành Tứ Tỉ. Vương thứ tử Bách Tế là Phù Dư Thái tự lập làm vua Bách Tế trong thành Tứ Tỉ rồi chỉ huy dân quân Bách Tế chống cự Tô Định Phương. Tuy nhiên con của Phù Dư Long là Phù Dư Văn Tư đưa bộ hạ trèo thành Tứ Tỉ ra hàng quân Đường, dân chúng Bách Tế cũng đi theo, Phù Dư Thái không ngăn được. Tô Định Phương lệnh cho binh sĩ nhà Đường lên thành Tứ tỉ cắm cờ, vì thế Phù Dư Thái mở cửa thành ra hàng. Sau đó Bách Tế Nghĩa Từ vương (Uija Wang) và thái tử Phù Dư Long (Buyeo Yung) cũng bị quân Đường bắt khi Tứ Tỉ (Sabi) thất thủ. Tháng 7 năm 660 nước Bách Tế chính thức bị diệt vong.

Tương truyền rằng Bách Tế Nghĩa Từ Vương bị bắt phải rót rượu cho tướng Tô Định Phương của nhà Đường và vua Tân La Vũ Liệt Vương trong 1 buổi tiệc tại thành Tứ Tỉ (Sabi) và bị sỉ nhục nặng nề. Bách Tế Nghĩa Từ Vương bị đưa đến Lạc Dương nhà Đường cùng các con là Phù Dư Hiếu (Buyeo Hyo), Phù Dư Long (Buyeo Yung) và Phù Dư Thái, 88 hầu cận và 12.807 nông dân Bách Tế (đến năm 2000, hài cốt của Bách Tế Nghĩa Từ Vương mới được đưa từ Trung Quốc về Hàn Quốc chôn cất). Vua Đường Cao Tông ra lệnh sáp nhập Bách Tế vào lãnh thổ nhà Đường, phân làm 37 quận, không chia đất cho Tân La khiến Vũ Liệt vương oán hận.

Nước Tân La vừa chinh phục được Bách Tế năm 660 thì tiến tới giành lại chủ quyền ở vùng đất Mimana (vốn bị Nhật Bản chiếm đóng từ năm 370). Các quý tộc Bách Tế lưu vong sang Nhật Bản, xin Nữ Thiên hoàng Kōgyoku giúp đỡ họ phục quốc. Nhận lời thỉnh cầu đó, Nữ Thiên hoàng Kōgyoku thân hành đến Hoàng cung Asukara (nay thuộc Fukuoka) chuẩn bị quân đội tiến đánh Tân La. Trong khi quân đội chuẩn bị tiến quân, cái chết bất ngờ của Nữ Thiên hoàng Kōgyoku vào ngày 24 tháng 8 làm hỏng kế hoạch này. Con trai của Nữ Thiên hoàng Kōgyoku là Nhiếp chính Naka no Oe kế vị, tức là Thiên hoàng Tenji.

Năm 661 Vũ Liệt vương qua đời, con là Kim Pháp Mẫn lên kế vị, tức là vua Tân La Văn Vũ Vương.

Xem thêm
 Tân La
 Kim Dữu Tín
 Văn Vũ Vương

Chú thích

Liên kết ngoài
 Taejongmuyeol:Naver Cast
 Taejongmuyeol

Nhân vật quân sự người Triều Tiên
Vua Tân La
Sinh năm 604
Mất năm 661


title: Sadabad

text:
Sadabad là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Hathras thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Sadabad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 175 mét (574 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sadabad có dân số 31.737 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sadabad có tỷ lệ 53% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 61%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Sadabad, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Megachile badia

text:
Megachile badia là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Bingham mô tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1890


title: Lỗ Quảng Đạt

text:
Lỗ Quảng Đạt (, 531 – 589), tên tự là Biến Lãm, nguyên quán là huyện Mi, quận Phù Phong, sinh quán là quận Tân Thái, tướng lĩnh nhà Trần thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời

Lập thân thời loạn
Lỗ Quảng Đạt thường lấy trung nghĩa đãi người, bạn bè rất nhiều. Trong loạn Hầu Cảnh, ông cùng anh trai Lỗ Tất Đạt tụ tập mọi người bảo vệ Tân Thái. Năm Thừa Thánh đầu tiên (552), ông nhậm chức Tấn Châu thứ sử, tham gia dẹp loạn Hầu Cảnh, lập được công lớn. Về sau, Quảng Đạt đưa quân đi theo Vương Tăng Biện. Bầy giờ các tướng lĩnh ở Giang Nam đều có quân riêng, người nào cũng có vài ngàn, mà họ Lỗ là nhiều nhất. Sau loạn, ông được thăng đến Viên ngoại tán kỵ thường thị.

Năm Vĩnh Định đầu tiên (557) nhà Trần, Trần Vũ đế lấy Quảng Đạt làm Chinh viễn tướng quân, Đông Hải thái thú. Ông cố từ không nhận, chỉ nhậm chức Viên ngoại tán kỵ thường thị. Năm Thiên Gia thứ 2 (561), Tất Đạt mất, ông nhậm mệnh làm Giả tiết, Tín vũ tướng quân, Bắc Tân Thái thái thú, thay anh trai làm Ngô Châu thứ sử, được phong Trung Túc huyện hầu.

Năm Quang Đại đầu tiên (567), Quảng Đạt nhậm chức Thông trực tán kỵ thường thị, đốc Nam Dự Châu chư quân sự, Nam Dự Châu thứ sử. Đúng lúc Tương Châu thứ sử Hoa Kiểu làm phản, triều đình phái binh trấn áp. Đôi bên gặp nhau ở Hạ Khẩu , thủy quân của Hoa Kiểu cường thịnh, không ai dám đánh. Quảng Đạt đi trước sĩ tốt, dũng mãnh xung phong. Khi chiến hạm đôi bên va vào nhau, ông lạc chân ngã xuống nước, chìm một lúc lâu mới được vớt lên.

Phòng ngự tây nam
Năm Thái Kiến đầu tiên (569), Lỗ Quảng Đạt chủ động đề nghị phối hợp với Chương Chiêu Đạt đưa quân ra khu vực Tam Hạp, thông qua những biện pháp thích hợp, tiến hành chiêu phủ các châu trấn ở Định, An, Thục, củng cố biên phòng tây nam nhà Trần. Lúc này ông phát giác Bắc Chu tiến hành chế tạo thuyền bè với quy mô lớn trên bờ Thục Thủy, còn vận chuyển tích trữ lương thảo, Quảng Đạt vốn có ý muốn chiếm lĩnh Giang Bắc, bèn cùng Dĩnh Châu thứ sử Tiền Đạo Tập nhân đêm tối tập kích, đốt sạch khu vực đóng thuyền, rồi đưa bộ hạ lui về Ba Châu.

Lỗ Quảng Đạt làm quan thanh liêm, đãi người bằng cả tấm lòng, rất được nhân dân ủng hộ. Ông ở Ba Châu hết nhiệm kì, trăm họ tranh nhau dâng thư xin giữ lại, nên kì hạn được kéo dài thêm 2 năm.

Tham gia bắc phạt
Năm Thái Kiến thứ 5 (573), Lỗ Quảng Đạt soái quân tham gia bắc phạt, hòng giành lại khu vực Hoài Nam, cùng quân Bắc Tề giao chiến ở Đại Hiện, chém đầu tướng giữ thành Trương Nguyên Phạm. Tháng 11, quân Trần giành lại Bắc Từ Châu, ông nhậm mệnh làm đốc Bắc Từ Châu chư quân sự, Bắc Từ Châu thứ sử. Không lâu sau, ông được thăng làm Tán kỵ thường thị, về triều nhậm chức Hữu vệ tướng quân.

Năm Thái Kiến thứ 8 (576), ông nhậm chức Bắc Duyện Châu thứ sử, được điều đi làm Tấn Châu thứ sử. Năm Thái Kiến thứ 10 (578), ông nhậm chức Sứ trì tiết, đô đốc Hợp, Hoắc 2 châu chư quân sự, Nhân uy tướng quân, Hợp Châu thứ sử.

Năm Thái Kiến thứ 11 (579), tướng Bắc Chu là Lương Sĩ Ngạn đưa quân nam chinh, vây Thọ Xuân. Quảng Đạt tham gia soái quân nghênh chiến. Quân Bắc Chu khí thế mạnh mẽ, liên tiếp thắng lợi, nhà Trần lại mất vùng Hoài Nam, ông bị miễn chức.

Năm Thái Kiến thứ 12 (580), Quảng Đạt cùng Dự Châu thứ sử Phàn Nghị soái quân bắc phạt, liên tiếp hạ được mấy thành của bọn Quách Mặc. Ông lại được nhậm chức Sứ trì tiết, đô đốc 7 châu chư quân sự, soái 4 vạn thủy quân, trấn thủ Giang Hạ , đẩy lui An Châu tổng quản nhà Bắc Chu là Nguyên Cảnh Sơn đến xâm phạm.

Ưu phẫn mà chết
Năm Chí Đức đầu tiên (583), Trần Thúc Bảo lên ngôi, Lỗ Quảng Đạt về triều nhậm chức An Tả tướng quân. Sau đó ông được làm Bình nam tướng quân, thị trung, đổi phong Tuy Việt quận công. Khi về triều ông lại thăng làm Trung lĩnh quân (hàm Tam phẩm).

Năm Chí Đức thứ 3 (585), hai con trai của Quảng Đạt là Thế Chân và Thế Hùng ở quê nhà Tân Thái soái quân đầu hàng tướng Tùy là Hàn Cầm Hổ, sai người mang thư đến khuyên cha về hàng. Chính vào lúc ấy ông đang đóng quân ở Kiến Khang, bảo vệ kinh sư, nhận được thư vô cùng phẫn uất, tự dâng lá thư đó lên triều đình, xin nhận tội. Trần Hậu Chủ an ủi, rồi ban thưởng cho ông, ngay hôm ấy để ông trở về quân doanh.

Tháng giêng năm Trinh Minh thứ 3 (589), tướng Tùy là Hạ Nhược Bật đưa quân vượt sông, đánh chiếm Chung Sơn, Lỗ Quảng Đạt soái quân đến gò Bạch Hổ bày trận, cùng mũi nhọn của quân Tùy đối địch. Ông cầm binh khí ở trước trận, đi lại liều mạng chém giết, quân Tùy tử thương rất nhiều phải lui lại. Trong khi ấy, quân Tùy đánh bại các tướng Trần, thừa thắng tiến vào cung thành, ông vẫn soái những binh sĩ còn lại, ngoan cường chống trả. Nhưng vì ít không địch nổi nhiều, cuối cùng Kiến Khang cũng thất thủ. Chiều ngày hôm ấy, Quảng Đạt mắt thấy đại thế đã mất, vì thế buông binh khí cởi áo giáp, mặt hướng về cung thành quỳ lạy mà khóc to rằng: "Tôi không thể cứu nước, tội rất lớn vậy!" Sĩ tốt đều cảm động mà rơi nước mắt.

Lỗ Quảng Đạt theo lệ vào Tùy không lâu, nhớ nước thành bệnh, cự tuyệt chữa trị, ưu phẫn mà chết. Nguyên thượng thư lệnh Giang Tổng nhà Trần quỳ trước linh cữu khóc to, đề trên quan tài của ông rằng: "hoàng tuyền tuy bão hận, bạch nhật tự lưu danh; bi quân cảm nghĩa tử, bất tác phụ ân sanh (tạm dịch: suối vàng tuy ôm hận, nhân thế ắt lưu danh; xót ngài chết vì nghĩa, không phụ ân sinh thành)."

Tham khảo
 Trần thư

Chú thích

Tướng nhà Trần (Trung Quốc)
Sinh năm 531
Mất năm 589


title: Guarbecque

text:
Guarbecque là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC graveyard in the communal cemetery
 Guarbecque on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Gymnopilus pusillus

text:
Gymnopilus pusillus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae. Nó được nhà nghiên cứu về nấm người Mỹ Murrill đặt tên vào năm 1917.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus pusillus at Index Fungorum

pusillus


title: Hyposmocoma fulvida

text:
Hyposmocoma fulvida là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai và Molokai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Micragrypnites issykiensis

text:
Micragrypnites issykiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Micragrypnites


title: Èze

text:
Èze ("Eza" trong tiếng Ý) là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website of Èze Tourist Office

Eze


title: Qur’an

text:
Qur’an (phát âm ;   có nghĩa là "sự xướng đọc") là văn bản tôn giáo quan trọng nhất của đạo Hồi. Người Hồi giáo tin đây lời nói thiên khải cuối cùng của Thượng đế (, Allah), là nguồn gốc căn bản cho đức tin và hành động của mỗi người Hồi giáo và được coi là kiệt tác hoàn hảo nhất trong văn học Ả Rập cổ điển. Kinh Qur’an được chia thành nhiều chương (surah trong tiếng Ả Rập: سورة) và mỗi surah lại được chia ra thành nhiều câu khác nhau.

Luật Sharia "dựa trên các cách diễn đạt và giải thích của Kinh Qur’an" ngày nay có vấn đề về quyền con người, bình đẳng giới và quyền tự do tôn giáo và biểu đạt của cá nhân.

Từ nguyên và ý nghĩa
Từ Qurʼān xuất hiện khoảng 70 lần trong kinh Qurʼan và mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Nó là danh động từ () của động từ  () trong tiếng Ả Rập mang nghĩa "Anh ấy đọc" hay "Anh ấy diễn xướng". Từ tương đương trong tiếng Syriac là  (), ám chỉ "xướng kinh" hay "bài học". Trong khi một số học giả phương Tây cho rằng từ này bắt nguồn từ tiếng Syriac, phần đông các nhà chức trách Hồi giáo giữ quan điểm cho rằng từ này bắt nguồn từ chính . Bất chấp việc nó đã trở thành một thuật ngữ tiếng Ả Rập dưới thời Muhammad. Một trong những ý nghĩa quan trọng của từ này đó là "nghi thức diễn xướng" như được phản ánh trong một đoạn đầu của Quran:

Trong các câu khác, từ đề cập đến "một lối đi riêng được xướng đọc bởi Muhammad". Bối cảnh phụng vụ của nó có thể được nhìn thấy trong một số đoạn, ví dụ:

Từ này cũng có thể giả định ý nghĩa của một thánh kinh được hệ thống hóa khi đề cập với kinh điển khác như Ngũ Thư (Torah) và Phúc Âm.

Thuật ngữ này cũng có những từ đồng nghĩa có liên quan chặt chẽ đến nó được sử dụng trong toàn thiên kinh Qur’an. Mỗi từ đồng nghĩa đều sở hữu ý nghĩa riêng biệt của nó, nhưng việc sử dụng nó có thể đồng quy với từ Qur’an trong ngữ cảnh nhất định. Những thuật ngữ này bao gồm kitāb (کتاب, sách); āyah (آية, dấu hiệu); và sūrah (سورة, kinh sách). Hai thuật ngữ sau cùng cũng đồng thời biểu thị cho sự mặc khải. Trong phần lớn văn cảnh, thường đi chung với mạo từ xác định (al-), từ này được gọi là "mạc khải" (وحي, waḥy), điều đã được "gửi xuống" (tanzīl) trong một khoảng thời gian. Những từ có liên quan khác là:  (ذِكْر, ký ức), được sử dụng để tham chiếu đến Kinh Qur’an khi mang ý nghĩa như là một lời nhắc nhở, cảnh báo. Hikmah (حكمة, trí tuệ) đôi khi đề cập đến sự mặc khải hoặc một phần của nó.

Qur’an tự miêu tả nó là "tiêu chuẩn phân biệt" (الفرقان, al-furqān), "Quyển kinh mẹ" (لأم اكـتـاب, umm al-kitāb), "Chỉ đạo" (هُدى, huda), "sự khôn ngoan" (حكمة, hikmah), "ký ức" (ذِکْر, dhikr), "mạc khải" (تنزيل, tanzīl). Những thuật ngữ khác được dùng để ám chỉ thiên kinh là al-Kitab (Sách), mặc dù trong tiếng Ả Rập, nó cũng được dùng để chỉ những thánh kinh khác như Ngũ Thư hay Phúc Âm. Thuật ngữ mus’haf (مُصْحَفْ, "bản ghi tay") không chỉ thường được sử dụng để chỉ những bản thảo riêng biệt của Thiên kinh Qur’an mà còn được sử dụng trong Kinh Qur’an để xác định những cuốn kinh trước nó. Những bản dịch khác của từ "Qur’an" (الْقُرآن) bao gồm "al-Coran", "Coran", "Kuran", và "al-Qur’an".

Ý nghĩa trong đạo Hồi
Tín đồ Hồi giáo tin rằng thiên kinh Qur’an là cuốn sách hướng dẫn thiêng liêng được từ Thượng đế truyền cho Muhammad thông qua thiên thần Gabriel (Jibra’il) trong vòng khoảng thời gian 23 năm và họ xem thiên kinh Qur’an như là thiên khải cuối cùng của Thượng đế cho nhân loại.

Mạc khải trong các ngữ cảnh Qur’an hay Islam có nghĩa là lời truyền đạt của Thượng đế tới một số đông người tiếp nhận. Quá trình lời truyền đạt của thượng đế nhập tâm một vị sứ giả của ngài được gọi là tanzil (تنزيل, nghĩa là "ban xuống) hay nuzūl (لنزول, "xuống"). Như lời trong Thiên kinh Qur’an:

Thiên kinh Qur’an thường xuyên khẳng định trong những bản văn của nó rằng nó được ban bởi Thượng đế. Một số câu xướng trong Thiên kinh Qur’an dường như ngụ ý rằng ngay cả những người không nói tiếng Ả Rập cũng sẽ hiểu kinh Qur’an nếu nó được đọc cho họ nghe. Ngoài ra, trong thiên kinh Qur’an còn đề cập đến một "bản viết nháp" ghi lại những lời răn của Thượng đế trước khi nó được ban xuống hạ giới.

Vấn đề liệu Thiên kinh Qur’an đã được tạo ra hay tồn tại vĩnh cửu trở thành chủ đề được tranh luận thần học (Qur’an) ở thế kỷ thứ 9. Mu'tazilas, một trường phái thần học Hồi giáo cho rằng kinh Qur’an đã được tạo ra dựa trên những lý do và suy nghĩ hợp lý trong khi phần đông các thần học Hồi giáo khác coi là kinh Qur’an là trường tồn cùng Thượng đế và do đó vô tác. Các nhà luận lý Sufi xem các câu này là giả tạo hay sai lầm.

Các tín đồ Hồi giáo tin rằng những lời hiện tại trong thiên kinh Qur’an tương ứng với những gì được truyền đạt cho Muhammad:

Người Hồi giáo xem thiên kinh Qur’an là sự hướng dẫn và những lời răn dạy, dấu hiệu của Muhammad và chân lý của đức tin.

Trong lễ nghi
Surah đầu tiên của kinh Qur’an được lặp đi lặp lại trong những lời cầu nguyện hàng ngày và trong những dịp khác. Surah này, bao gồm bảy câu thơ và là surah được đọc thường xuyên nhất của Kinh Qur’an:

Những phần khác của thiên kinh Qur’an được lựa chọn để xướng trong những lời cầu nguyện hàng ngày.

Việc tôn trọng những văn bản ghi chép của kinh Qur’an là một yếu tố quan trọng trong đức tin của nhiều người Hồi giáo và họ được đối xử với thiên kinh Qur’an bằng sự tôn kính. Dựa trên phong tục tập quán và cách diễn tấu bằng chữ trong Qur’an, một số người Hồi giáo tin rằng họ phải thực hiện một nghi lễ tẩy rửa bằng nước trước khi chạm vào một bản sao của Kinh Qur’an, mặc dù quan điểm này không phải là phổ quát:

Mọi bản của kinh Qur’an được bọc trong vải và lưu giữ vô thời hạn ở một nơi an toàn, hoặc bị chôn vùi trong một nhà thờ Hồi giáo hay một nghĩa trang Hồi giáo, hoặc bị đốt cháy và tro được chôn hoặc rải trên nước.

Thần học, triết học, thần bí học và luật học Hồi giáo, đều có gắn kết với thiên kinh Qur’an hoặc dựa trên nền tảng trên là những lời răn dạy của nó. Người Hồi giáo tin rằng việc rao giảng hoặc đọc kinh Qur’an sẽ được thưởng với những phần thưởng khác nhau gọi là của Thượng đế khác nhau như gọi ajr, thawab or hasanat.

Trong nghệ thuật Hồi giáo
Kinh Qur’an cũng là nguồn cảm hững cho nghệ thuật Hồi giáo và đặc biệt là cái gọi là thư pháp Qur’an. Thiên kinh Qur’an không bao giờ được trang trí với những hình ảnh mang tính tượng trưng, nhưng nhiều Qur’an được trang trí bằng các hoa văn trang trí bên lề của trang, hoặc giữa các dòng hay đoạn đầu của surah. Những câu xướng còn xuất hiện trong rất nhiều phương tiện truyền thông khác, trên các tòa nhà và trên các đối tượng mọi các kích cỡ, chẳng hạn như đèn trong thánh đường, các đồ bằng kim loại, gốm sứ và các trang thư pháp trong những muraqqa hoặc album.

Chú thích

Tham khảo

 Neal Robinson, Discovering the Qur'an, Georgetown University Press, 2002. ISBN 978-1-58901-024-6
 Sells, Michael, Approaching the Qur'ān: The Early Revelations, White Cloud Press, Book & CD edition (ngày 15 tháng 11 năm 1999). ISBN 978-1-883991-26-5

Lời bình Qur'an truyền thống (tafsir):

 Al-Tabari, Jāmiʻ al-bayān ʻan taʼwīl al-qurʼān, Cairo 1955–69, transl. J. Cooper (ed.), The Commentary on the Qurʼān, Oxford University Press, 1987. ISBN 978-0-19-920142-6

Nghiên cứu chuyên đề:
 Stowasser, Barbara Freyer. Women in the Qur'an, Traditions and Interpretation, Oxford University Press; Reprint edition (ngày 1 tháng 6 năm 1996), ISBN 978-0-19-511148-4
 Gibson, Dan (2011). Qur'anic Geography: A Survey and Evaluation of the Geographical References in the Qur'an with Suggested Solutions for Various Problems and Issues. Independent Scholars Press, Canada. ISBN 978-0-9733642-8-6.

Phê bình văn học:

 Gunter Luling (2003). A challenge to Islam for reformation: the rediscovery and reliable reconstruction of a comprehensive pre-Islamic Christian hymnal hidden in the Koran under earliest Islamic reinterpretations. New Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. (580 Seiten, lieferbar per Seepost). ISBN 978-81-208-1952-8.
 Luxenberg, Christoph (2004). The Syro-Aramaic Reading of the Koran: a contribution to the decoding of the language of the Koran, Berlin, Verlag Hans Schiler, ngày 1 tháng 5 năm 2007. ISBN 978-3-89930-088-8.
 Puin, Gerd R.. "Observations on Early Quran Manuscripts in Sana'a", in The Qurʾan as Text, ed. Stefan Wild, E. J. Brill 1996, pp. 107–111.
 Wansbrough, John. Quranic Studies, Oxford University Press, 1977

Bách khoa toàn thư:

 Tạp chí hàn lâm:'

Liên kết ngoài

 Al-Quran (Qur’an)  dự án với hơn 145 bản dịch trong 35 ngôn ngữ khác nhau.
 Tanzil::Holy Quran Project
 Koran leaf dated 1106, Center for Digital Initiatives, University of Vermont Libraries

Hồi giáo
Hiến pháp
Sách thế kỷ 7
Thần học Hồi giáo
Từ ngữ Ả Rập
Văn bản tôn giáo


title: Quasimus dubius

text:
Quasimus dubius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: Phyllonorycter oxyacanthae

text:
Phyllonorycter oxyacanthae là một loài loài bướm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở khắp châu Âu, ngoại trừ Bán đảo Balkan.

Sải cánh từ 6–8 mm. Loài bướm này bay trong hai thế hệ vào tháng 5 và vào tháng 8.

Ấu trùng ăn các loài Crataegus và Rosaceae. Chúng cũng ăn một số loài cây khác như Crataegomespilus arnieresi, Crataegus chrysocarpa, Crataegus monogyna, Crataegus oxyacantha, Crataegus pentagyna, Crataegus rivularis, Cydonia oblonga, Mespilus germanica, Pyracantha coccinea, Pyrus communis, Sorbus aucuparia và Sorbus torminalis.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 UKmoths
 Leafminers

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu


title: Paridea dohertyi

text:
Paridea dohertyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Bryonola

text:
Bryonola là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Gerhard Armauer Hansen

text:
Gerhard Henrik Armauer Hansen (29 tháng 7-1841 – 12 tháng 2-1912) là bác sĩ người Na Uy, được biết đến nhờ công trình khám phá vi khuẩn Mycobacterium leprae năm 1873 là nguyên nhân gây bệnh phong cùi.

Ông sinh ra tại Bergen và học y khoa tại Trường Đại học Hoàng gia Frederik (hiện nay là Đại học Oslo), tốt nghiệp năm 1866. Ông thực tập nội trú tại Bệnh viện quốc gia tại Christiania (Oslo) ở Lofoten. Năm 1868 Hansen quay về Bergen để tìm hiểu về bệnh phong cùi và làm việc với Daniel Cornelius Danielssen, một chuyên gia nổi tiếng.

Vào thời điểm đó, bệnh phong được coi là có nguồn gốc di truyền hay khí độc. Hansen đã kết luận rằng những nghiên cứu cơ bản về mặt dịch tễ họcl cho thấy đây là một căn bệnh đặc biệt do một nguyên nhân khác. Trong khoảng thời gian 1870-71 Hansen tới Bonn và Viên để học hỏi những kỹ năng cần thiết cho việc xây dựng giả thiết của mình. Năm 1873, ông công bố phát hiện ra Mycobacterium leprae trong mô của tất cả bệnh nhân bị mắc, mặc dù ông không nhận ra đây là vi khuẩn và nhờ vậy ông được sự giúp đỡ hạn chế.

Năm 1879 ông đưa mẫu mô cho Albert Neisser người đã nhuộm thành công vi khuẩn này và công bố vào năm 1880, đồng thời khẳng định đã tìm ra vi sinh vật gây bệnh. Do đó đã xảy ra mâu thuẫn giữa Neisser và Hansen, khi mà Hansen là người khám phá ra vi khuẩn gây bệnh và Neisser là người đã xác định yếu tố nguyên nhân của bệnh. Neisser sau đó đã cố gắng hạ thấp sự ủng hộ của mọi người đối với Hansen. Tuy nhiên khẳng định của Hansen kém thuyết phục khi mà ông thất bại trong việc tìm ra môi trường nuôi cấy vi sinh nhân tạo để chứng minh sinh vật hình que này là nguyên nhân lây nhiễm bệnh. Ngoài ra Hansen còn cố gắng chứng minh bằng cách lây nhiễm cho ít nhất một bệnh nhân nữ mà không qua hội chẩn và mặc dù không có hậu quả nào xảy ra, vụ án này đã được phán xét ở tòa và ông buộc phải rời bỏ chức vụ tại bệnh viện.

Hansen vẫn làm việc như là chuyên viên bệnh phong tại Na Uy và nhờ những nỗ lực của ông trong suốt những năm 1877 và 1885, số ca mắc bệnh phong giảm từ 1.800 ca năm 1875 xuống còn 575 ca nămn 1901. Cống hiến không ngừng của ông đã được Hiệp hội Phong Quốc tế công nhận tại Bergen năm 1909.

Hansen đã mắc bệnh giang mai từ thập niên 1860 nhưng ông mất vì bệnh tim mạch.

Ở Bergen, Na Uy một bảo tàng y khoa đã được đặt tên Hansen, thường được biết đến với cái tên Bảo tàng Leprosy. Trường Đại học Bergen cũnh đã đặt tên một khoa - Tòa nhà Armauer Hansen - tọa lạc tại Bệnh viện Đại học Haukeland ở Bergen. Các di tích ở Bergen đã được UNESCO ghi vào danh sách Ký ức của thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gerhard Henryk Armauer Hansen. WhoNamedIt.
 Lepraarkivene i Bergen The Leprosy Archives in Bergen:

 LEPRAARKIV  at digitalarkivet.no Best link in English and Norwegian.

Nhà dịch tễ học
Mất do bệnh tim mạch
Phong cùi
Bác sĩ Na Uy
Nhà khoa họ Na Uy
Cựu sinh viên Đại học Oslo
Sinh năm 1841
Mất năm 1912


title: Trận Shizugatake

text:
là trận đánh trong thời đại Sengoku ở Nhật Bản giữa những người ủng hộ Toyotomi Hideyoshi và Oda Nobutaka. Vào tháng 4, 1583, một cựu tướng quân của Nobunaga tên là Shibata Katsuie tiến hành một loạt các cuộc tấn công cùng lúc vào Shizugatake do một vị tướng của Hideyoshi  là Nakagawa Kiyohide trấn thủ. Sakuma Morimasa tấn công theo lệnh của Shibata Katsuie, và Nakagawa bị giết, nhưng việc phòng thủ của pháo đài vẫn được bảo đảm. Nghe tin Hideyoshi đến tiếp viện, Sakuma ra lệnh cho quân của mình dừng cuộc công phá và chuẩn bị phòng ngự.

Quân đội của Hideyoshi đánh bại quân của Sakuma và khiến họ phải rút về pháo đài của Shibata Katsuie ở Kita-no-shō (Fukui), tỉnh Echizen. Họ vây hãm pháo đài cho đến khi phóng hỏa đốt pháo đài, giết gia đình mình và mổ bụng tự sát (seppuku).

Bảy vị tướng hàng đầu của Hideyoshi trong trận này có được sự danh dự và sự nổi tiếng to lớn, trở thành shichi-hon yari hay Bảy ngọn giáo Shizugatake.

Chú thích

Tham khảo
 Sansom, George (1961). "A History of Japan: 1334-1615." Stanford: Stanford University Press.
 Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.

Năm 1583
Chiến trận ở Nhật Bản
Trận đánh trong thời kỳ Chiến quốc Nhật Bản
Xung đột năm 1583


title: 9014 Svyatorichter

text:
9014 Svyatorichter (1985 UG5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1985 bởi L. V. Zhuravleva ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9014 Svyatorichter

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Họ máy tính Minsk

text:
Họ máy tính lớn Minsk được phát triển và sản xuất tại Byelorussia từ năm 1959 đến 1975. Tiến trình phát triển của nó sau này đã được ngừng lại để giải quyết vấn đề chính trị chuyển sang bản sao chép của IBM System/360.

Phiên bản nâng cao nhất là Minsk-32, phát triển vào năm, 1968. Hỗ trợ COBOL, FORTRAN và ALGAMS (một phiên bản của ALGOL). Phiên bản này và sau này sử dụng ngôn ngữ máy hướng đối tượng gọi là AKI (AvtoKod "Inzhener",). Nó đứng giữa hợp ngữ SSK (Sistema Simvolicheskogo Kodirovaniya, hay còn gọi là "mã biểu tượng hệ thống") và ngôn ngữ bậc cao hơn, như FORTRAN.

Xem thêm
Mark Nemenman

Tham khảo

Liên kết ngoài
Họ máy tính Minsk
Bảo tàng ảo máy tính Nga

Máy tính lớn
Khoa học và công nghệ tại Belarus
Máy tính Liên Xô
Khoa học và công nghệ Belarus


title: Dactylispa brevispina

text:
Dactylispa brevispina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Tan miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Phú Xá (phường)

text:
Phú Xá là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Phường Phú Xá nằm ở phía đông nam thành phố Thái Nguyên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Cam Giá
Phía tây giáp phường Tân Lập và phường Tích Lương
Phía nam giáp phường Trung Thành
Phía bắc giáp phường Gia Sàng.

Phường Phú Xá có diện tích 4,27 km², dân số năm 1999 là 7.830 người, mật độ dân số đạt 1.834 người/km².

Ngoài hai tuyến đường chính của thành phố là đường 3/2 (quốc lộ 3) và tuyến đường Cách mạng tháng 8 (quốc lộ 37) chạy qua, trên địa bàn Phú Xá còn có tuyến đường Phú Xá với mặt đường rộng 10,5m và đường sắt Hà Nội - Quan Triều. Ga Lưu Xá của tuyến đường sắt nằm trên địa bàn phường.

Lịch sử
Sau năm 1975, Phú Xá là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên.

Đến năm 2019, phường Phú Xá được chia thành 29 tổ dân phố, đánh số từ 1 tới 29.

Ngày 23 tháng 7 năm 2019, sáp nhập tổ dân phố 2 vào tổ dân phố 1, sáp nhập hai tổ dân phố 3 và 4 thành tổ dân phố 2, sáp nhập hai tổ dân phố 5 và 6 thành tổ dân phố 3, sáp nhập ba tổ dân phố 7, 8, 9 thành tổ dân phố 4, sáp nhập, hai tổ dân phố 10 và 11 thành tổ dân phố 5, sáp nhập hai tổ dân phố 12 và 13 thành tổ dân phố 6, sáp nhập hai tổ dân phố 14 và 16 thành tổ dân phố 7, sáp nhập hai tổ dân phố 15 và 18 thành tổ dân phố 8, sáp nhập hai tổ dân phố 17 và 19 thành tổ dân phố 9, sáp nhập ba tổ dân phố 20, 21, 22 thành tổ dân phố 10, sáp nhập hai tổ dân phố 23 và 24 thành tổ dân phố 11, sáp nhập ba tổ dân phố 25, 26, 27 thành tổ dân phố 12, sáp nhập hai tổ dân phố 28 và 29 thành tổ dân phố 13.

Hành chính
Phường Phú Xá được chia thành 13 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13.

Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn phường Phú Xá có một số cơ quan và cơ sở kinh tế như Công ty Ván dăm Thái Nguyên, ngoài ra Công ty Gang Thép Thái Nguyên, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp và Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên cũng nằm sát ranh giới của phường.

Chú thích

Xem thêm


title: Mulcey

text:
Mulcey là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Dieuze. Tọa độ địa lý của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 06° 39' kinh độ đông. Mulcey nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 201 mét và điểm cao nhất là 307 mét. Xã có diện tích 8,34 km², dân số vào thời điểm 2005 là 229 người; mật độ dân số là 27,6 người/km². Mulcey nằm về phía đông của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Cosmoclostis brachybela

text:
Cosmoclostis brachybela là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Cosmoclostis
Bướm đêm Châu Phi
Pterophorini


title: Oesterwurth

text:
Oesterwurth là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Oesterwurth có diện tích 14,19 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Quận Monongalia, West Virginia

text:
Quận Monongalia là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 81.866 người . Quận lỵ đóng ở Morgantown

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 948 km2, trong đó có 12 km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ
 Interstate 68
 Interstate 79
 U.S. Highway 19
 U.S. Highway 119
 West Virginia Route 7

Quận giáp ranh
Quận Greene, Pennsylvania (bắc)
Quận Fayette, Pennsylvania (đông bắc)
Quận Preston (đông)
Quận Taylor (đông nam)
Quận Marion (nam
Quận Wetzel (tây)

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 81.866 người, 33.446 hộ gia đình, và 18.495 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 227 người trên một dặm vuông (88/kmТВ). Có 36.695 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 102 trên một dặm vuông (39/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 92,22% người da trắng, 3,38% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,20% người Mỹ bản xứ, 2,45% châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 0,32% từ các chủng tộc khác, và 1,39% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,01% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 33.446 hộ, trong đó 24,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 43,80% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,30% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 44,70% là không lập gia đình. 31,30% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 8,40% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,28 và cỡ gia đình trung bình là 2,91.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 18,20% dưới độ tuổi 18, 23,40% 18-24, 27,70% 25-44, 20,00% từ 45 đến 64, và 10,70% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 30 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 101,80 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 101,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 28.625, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 43.628. Phái nam có thu nhập trung bình USD 33.113 so với 23.828 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.106 USD. Có 11,30% gia đình và 22,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 17,90% những người dưới 18 tuổi và 8,00% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: Vignoles, Côte-d'Or

text:
Vignoles  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Ampedus ohtsukai

text:
Ampedus ohtsukai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Hydrovatus nigricans

text:
Hydrovatus nigricans là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Họ Bồ câu

text:
Họ Bồ câu (Columbidae) là họ duy nhất trong Bộ Bồ câu (Columbiformes). Tên gọi phổ biến của các loài trong họ này là bồ câu, cu, cưu và gầm ghì. Đây là những loài chim mập mạp có cổ ngắn và mỏ dài mảnh khảnh. Chúng chủ yếu ăn hạt, trái cây và thực vật.

Có thể thấy rằng, các loài trong họ này phổ biến rộng khắp thế giới, ngoại trừ sa mạc Sahara và châu Nam Cực, nhưng có sự đa dạng lớn nhất tại các khu vực sinh thái Indomalaya và Australasia.

Họ này chứa 344 loài được chia thành 49 chi. 13 loài đã bị tuyệt chủng.

Chim bồ câu xây những cái tổ tương đối mỏng manh, thường sử dụng gậy và các mảnh vụn khác, có thể được đặt trên những cành cây, trên các gờ hoặc trên mặt đất, tùy theo loài. Chúng đẻ một hoặc (thường) hai quả trứng trắng cùng một lúc, và cả bố và mẹ đều chăm sóc con non. Chúng rời tổ sau 25 ngày đến 32 ngày. Chim bồ câu không lông thường có thể bay được khi chúng được 5 tuần tuổi. Không giống như đa số các loài chim, cả hai giới của chim bồ câu đều sản xuất "sữa cây" để nuôi con non, được tiết ra bằng cách làm bong các tế bào chứa đầy chất lỏng từ lớp lót của chúng.

Đặc điểm sinh học

Cấu tạo ngoài

Thân nhiệt chim bồ câu ổn định trong điều kiện nhiệt độ môi trường thay đổi; chim bồ câu là động vật hằng nhiệt.

Thân chim hình thoi làm giảm sức cản không khí khi bay. Da khô phủ lông vũ. Lông vũ bao phủ toàn thân là lông ống, có phiến lông rộng tạo thành cánh, đuôi chim (vai trò bánh lái). Lông vũ mọc áp sát vào thân là lông tơ. Lông tơ chỉ có chùm sợi lông mảnh tạo thành lớp xốp giữ nhiệt và làm thân chim nhẹ.
 Cánh chim khi xòe ra tạo thành một diện tích rộng quạt gió, khi cụp lại thì gọn áp vào thân.
 Chi sau có bàn chân dài ba ngón trước, một ngón sau, đều có vuốt, giúp chim bám chặt vào cành cây khi chim đậu hoặc duỗi thẳng, xòe rộng ngón khi chim hạ cánh.
 Mỏ sừng bao bọc hàm không có răng, làm đầu chim nhẹ. Cổ dài, đầu chim linh hoạt, phát huy được tác dụng của giác quan (mắt, tai), thuận lợi khi bắt mồi, rỉa lông. Tuyến phao câu tiết chất nhờn khi chim rỉa lông làm lông mịn, không thấm nước.

Di chuyển
 Chim bồ câu cũng như nhiều loài chim khác chỉ có kiểu bay vỗ cánh như chim sẻ, chim ri, chim khuyên, gà...

a) Khi chim cất cánh chân chim khuỵu xuống, cánh chim dang rộng đưa lên cao, tiếp theo cánh chim đập mạnh xuống, cổ chim vươn ra, chân chim duỗi thẳng đập mạnh vào giá thể làm chim bật cao lên.

b) Khi chim hạ cánh, cánh chim dang rộng để cản không khí, chân chim duỗi thẳng chuẩn bị cho sự hạ cánh được dễ dàng.

Các tư thế bay vỗ cánh của chim bồ câu
 Khi chim bay thân nằm xiên, đuôi xòe ngang, cổ vươn thẳng về phía trước, chân duỗi thẳng áp sát vào thân, cánh mở rộng đập liên tục từ trên xuống dưới, từ trước về sau. Sau đó chim nâng cánh bằng cách gập cánh lại, rồi nâng lên làm giảm sức cản của không khí.
 Khi chim đập cánh, phía ngoài cánh hạ thấp hơn phía trong thì cánh không những được không khí nâng lên mà chim còn được đẩy về phía trước.

Hệ thống phân loại và tiến hóa
Danh sách dưới đây liệt kê các chi, phân loại theo nhóm và tên khoa học.

Họ Columbidae

 Các chi chứa các loài hóa thạch:
 Chi †Arenicolumba
 Chi †Rupephaps

 Phân họ Columbinae – bồ câu điển hình
 Tông Zenaidini
 Chi Geotrygon – bồ câu cút (10 loài)
 Chi Leptotrygon
 Chi Leptotila (11 loài)
 Chi Zenaida (7 loài)
 Chi Zentrygon (8 loài)
 Tông Columbini
 Chi Patagioenas – bồ câu Mỹ (17 loài)
 † Chi Ectopistes – bồ câu viễn khách (tuyệt chủng; 1914)
 Chi Reinwardtoena (3 loài)
 Chi Turacoena (3 loài)
 Chi Macropygia (15 loài)
 Chi Streptopelia – chim cu, cu sen, cu ngói, cu cườm v.v (13 loài)
 † Chi Dysmoropelia – bồ câu Saint Helena (tuyệt chủng)
 Chi Columba – bồ câu Cựu thế giới (35 loài, trong đó có 2 loài mới tuyệt chủng gần đây)
 Chi Spilopelia (2 loài)
 Chi Nesoenas (3 loài)
 Phân họ Claravinae – cu đất Mỹ
 Chi Claravis – cu đất xanh
 Chi Paraclaravis (2 loài)
 Chi Uropelia – cu đất đuôi dài
 Chi Metriopelia (4 loài)
 Chi Columbina (9 loài)
 Phân họ Raphinae
 Tông Phabini
Chi Henicophaps (2 loài)
Chi Gallicolumba (7 loài)
Chi Pampusana (13 loài, 3 loài tuyệt chủng gần đây)
Chi Ocyphaps – bồ câu mào
Chi Petrophassa – bồ câu đá (2 loài)
Chi Leucosarcia – bồ câu Wonga
Chi Geopelia (5 loài)
Chi Phaps (3 loài)
Chi Geophaps (3 loài)
Tông Raphini
?† Chi Natunaornis – bồ câu lớn Viti Levu (Hậu Kỷ Đệ Tứ)
Chi Trugon – cu đất mỏ dày
† Chi Microgoura – bồ câu mào Choiseul (tuyệt chủng; đầu thế kỷ 20)
Chi Otidiphaps – bồ câu gà lôi
Chi Goura (3 loài)
Chi Didunculus – bồ câu mỏ răng
?† Chi Deliaphaps
Chi Caloenas – bồ câu Nicobar
† Chi Raphus – chim Dodo (tuyệt chủng; cuối thế kỷ 17)
 † Chi Pezophaps – đô đô Rodrigues (tuyệt chủng; khoảng năm 1730)
Tông Turturini
Chi Phapitreron – bồ câu nâu (3 loài)
Chi Oena – bồ câu Namaqua (đặt vào đây không chắc chắn)
Chi Turtur – bồ câu rừng châu Phi (5 loài; đặt vào đây không chắc chắn)
Chi Chalcophaps – cu luồng (2 loài)
Tông Treronini
Chi Treron – chim cu xanh (23 loài)
Tông Ptilinopini – gầm ghì và bồ câu lục, bồ câu ăn quả
Chi Ducula – gầm ghì (36 loài)
Chi Ptilinopus – bồ câu ăn quả (khoảng 50 loài còn sinh tồn, 1-2 loài mới tuyệt chủng)
Chi Drepanoptila – bồ câu lông chẻ
Chi Alectroenas – bồ câu lam (3 loài sinh tồn)
Chi Hemiphaga (2 loài)
Chi Lopholaimus – bồ câu Topknot
Chi Cryptophaps – bồ câu Sombre
Chi Gymnophaps – bồ câu núi (3 loài)
?† Chi Tongoenas – bồ câu lớn Tonga (Hậu Kỷ Đệ Tứ)
Phân họ Starnoenadinae
Chi Starnoenas – bồ câu Cuba đầu lam

Biểu tượng

Do Thái giáo và Kitô giáo
Trong Do Thái giáo và Kitô giáo, con chim bồ câu là biểu tượng của hòa bình bởi vì theo Kinh Thánh, nó đã đem cành ô liu báo hiệu cho con tàu Nô-ê rằng Thiên Chúa đã thôi cơn thịnh nộ. Bên cạnh đó, Tân Ước cũng ghi nhận chim bồ câu tượng trưng cho Chúa Thánh thần, xuất hiện như một biểu tượng cơ bản của sự trong sáng, sự chất phác, sự hòa thuận, sự hy vọng. Ngoài ra, bồ câu còn biểu thị cho sự thăng hoa của bản năng và đặc biệt là sự thăng hoa của ái tình (éros).

Tôn giáo đa thần

Trong nhãn quan của tôn giáo đa thần, với sự định giá một cách khác khái niệm trong trắng, không đối lập nó mà hòa nhập nó với tình yêu xác thịt, bồ câu con chim của nữ thần Aphrodite, biểu thị cho ái ân trọn vẹn mà người yêu thường tặng cho đối tượng của mình. Nhưng quan niệm thực ra chỉ khác nhau về bề ngoài ấy đã làm cho bồ câu nhiều khi trở thành biểu tượng cho cái không thể tử vong trong con người, tức là bản nguyên của sự sống, linh hồn. Với tư cách ấy trên một số vại chôn cất của người Hi Lạp, bồ câu được họa hình uống từ một cái bình tượng trưng cho nước nguồn của trí nhớ. Hình ảnh này được tiếp nhận vào trong hệ hình tượng của đạo Kitô, ví dụ như trong truyện tử vì đạo của thánh Polycarpe, một con chim bồ câu đã bay ra từ thi hài của vị thánh này.

Tất cả những biểu trưng ấy xuất phát hiển nhiên từ vẻ đẹp và sự duyên dáng của con chim này, từ màu trắng tinh khiết và tiếng gù êm ái của nó. Cái đó giải thích vì sao trong ngôn ngữ thông thường nhất cũng như cao siêu nhất, trong lối nói lóng của dân Paris cũng như trong Tuyệt diệu ca, từ bồ câu có mặt trong số những ẩn dụ phổ biến nhất ngợi ca người phụ nữ. "Linh hồn càng tiến gần tới ánh sáng bao nhiêu", Jean Daniélou viết, dẫn lời thánh Grégoire ở Nysse, "nó càng trở nên đẹp bấy nhiêu và trong ánh sáng đó sẽ tiếp nhận hình bồ câu". Thế nhưng chẳng phải người đang yêu đương say đắm vẫn gọi người mình yêu là "linh hồn của anh ơi" cuối cùng xin ghi chú rằng chim bồ câu là một con chim đặc biệt dễ gần, là điều làm gia tăng giá trị luôn luôn chính diện của biểu tượng này.

Văn hóa quốc gia
Ở Trung Hoa cổ, theo nhịp cơ bản của các mùa, âm và dương nối tiếp nhau, con chim bồ cắt biến thành bồ câu và bồ câu biến thành chim bồ cắt, do đó chim bồ câu được xem là biểu tượng của mùa xuân vì nó xuất hiện trở lại vào tiết xuân phân tháng tư. Phải chăng đó là nguồn gốc của cái tên "bồ câu - bồ cắt" gán cho nhà trinh thám?

Ở xứ Kabylie, những con chim bồ câu vây quanh ngôi mộ của ông thánh đạo Hồi là thành hoàng của làng; nhưng ở nhiều nơi khác, chim bồ câu được xem là giống chim báo điều gở vì tiếng gù của chim là lời kêu than của những linh hồn đau khổ.

Quốc tế
Một điều hiển nhiên trong quan niệm thế giới ngày nay, con chim bồ câu là biểu tượng cho sự hòa bình, yên vui và hạnh phúc, và hình tượng đó ăn sâu vào tiềm thức của tất cả mọi người, qua từng thế hệ và qua từng cuộc chiến tranh, tuy rằng hình tượng chim bồ câu chỉ mới chính thức trở thành biểu tượng hòa bình sau Chiến tranh thế giới II. Trong các sự kiệm phản chiến hay đấu tranh vì tự do, hòa bình thì chúng ta không lạ khi thấy những con chim bồ câu được trang trí trên những biểu ngữ, cờ và áo... nó tượng trưng cho một sự nỗ lực vì hòa bình của nhân loại.

Xem thêm
 Bồ câu viễn khách
 Chụp ảnh bằng bồ câu

Tham khảo
Jean Chevalier, Alain Gheerbrant. Dictionnaire des symboles. Édition revue et augmentée. Robert Laffont, Pairis 1992.

Liên kết ngoài

  2011: Systematics, morphology, and ecology of pigeons and doves (Aves: Columbidae) of the Mascarene Islands, with three new species. Zootaxa, 3124: 1-62. Preview ISBN 978-1-86977-825-5 (paperback) ISBN 978-1-86977-826-2 (online edition)

 Một số loài trong họ bồ câu trên trang SVRVN

Danh sách các họ chim
Chim trò chơi
Biểu tượng hòa bình
Bài cơ bản dài trung bình
Bồ câu, họ


title: Gaesochira obscurior

text:
Gaesochira obscurior là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dalla Torre mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Gaesochira
Động vật được mô tả năm 1896


title: Triều Ava

text:
Triều Ava hay Vương quốc Ava (tiếng Myanmar: အင်းဝခေတ, phiên âm quốc tế: ʔíɴwɑ̯ kʰiʔ; Hán-Việt: A Ngõa 阿瓦) từng thống trị miền Thượng Miến từ năm 1364 đến năm 1555. Ava là sự tiếp nối của các vương quốc nhỏ Myinsaing, Pinya và Sagaing sau khi Triều Pagan sụp đổ vào cuối thế kỷ 13. Giống như các vương quốc nhỏ mà nó kế tục, các vua Ava đều xưng là hậu duệ của các vua Pagan, song thực tế họ là người Shan đã Miến hóa.

Lịch sử
Thadominbya lập nên Ava vào năm 1364, khi các vương quốc Sagaing và Pinya trược các cuộc tấn của người Shan từ phía bắc. Trong những năm mới thành lập, Ava, tự xưng là người kế thừa xứng đáng Triều Pagan, đã cố gắng khôi phục một đế quốc hùng mạnh Pagan thông qua các cuộc chiến liên tục chống lại Vương quốc Hanthawaddy ở phía nam, các nhà nước Shan ở phía bắc và phía đông, và Arakan ở phía tây. Vào thời kỳ hùng mạnh nhất, Ava đã chiếm được Taungoo và các tiểu quốc Shan ngoại vi (Kale, Mohnyin, Mogaung, Thibaw), song vẫn không thể chinh phục được các phần còn lại. Cuộc chiến tranh 40 năm (1385-1424) với Hanthawaddy đã khiến Ava kiệt sức. Từ thập niên 1420 đến đầu 1480, mỗi khi một vua Ava mới lên ngôi lại xảy ra những cuộc nổi loạn của các nước chư hầu. Trong thập niên 1480 và 1490 Prome ở phía nam và các nhà nước Shan ở phía bắc đã li khai, và Taungoo trở nên hùng mạnh không kém gì Ava. Đến năm năm 1510, Taungoo cũng li khai.

Trong khoảng hơn 20 năm đầu thế kỷ 16, Ava bị người Shan tấn công dồn dập. Vào năm 1527, liên minh các quốc gia người Shan do quốc gia Shan Mohnyin làm thủ lĩnh cùng với Prome đã triệt phá Ava, lập vua Ava mới, và cai trị phần lớn miền Thượng Miến.

Trong khi Prome liên minh với các quốc gia Shan, thì chỉ còn Taungoo lúc đó mới là một quốc gia nhỏ ở phía đông đông nam của dãy núi Bago Yoma là quốc gia của người Miến. Các vua Taungoo đã cai trị đất nước một cách sáng suốt, giữ được độc lập trước sự bao vây của người Shan, rồi sau đó tiêu diệt quốc gia Môn Hanthawaddy, tiêu diệt Prome, chiếm thành phố Pagan, rồi sau đó chiếm kinh đô Ava vào năm 1555. Triều Ava chính thực diệt vong.

Danh sách các vua Ava
 Thadominbya, trị vì từ năm 1364 đến năm 1368
 Swasawke, 1368 - 1401
 Minkhaung I, 1401 – 1422
 Mohnyin Thado, 1427 – 1440
 Narapati, 1443 – 1469
 Shwenankyawshin, 1502 – 1527

Tham khảo

Miến Điện thế kỷ 15
Miến Điện thế kỷ 14
Chấm dứt năm 1555
Quân chủ Myanmar
Cựu quốc gia quân chủ ở Châu Á
Cựu quốc gia quân chủ Đông Nam Á
Cựu quốc gia ở Đông Nam Á


title: Nguyễn Giản Thanh

text:
Nguyễn Giản Thanh (chữ Hán: 阮簡清; thường được gọi là Trạng Me; 1482–1552) là trạng nguyên khoa thi Đoan Khánh năm thứ tư (1508), đời vua Lê Uy Mục. Ông là con của tiến sĩ Nguyễn Giản Liêm, người làng Ông Mặc (tục gọi là làng Me) huyện Đông Ngàn (nay là phường Hương Mạc, thành phố Từ Sơn), tỉnh Bắc Ninh.

Ông làm quan đến chức Hàn lâm viện Thị thư kiêm Đông các Đại học sĩ. Sau đó, lại ra làm quan với nhà Mạc và được cử đi sứ sang nhà Minh (Trung Quốc) để cầu phong cho Mạc Đăng Dung. Khi trở về, ông được thăng Thượng thư Bộ Lễ kiêm Hàn lâm viện Thị độc, Chưởng viện sự, tước Trung Phụ bá. Khi mất được tặng tước hầu. Thân phụ của ông là tiến sĩ Nguyễn Giản Liêm (1453-?).

Giai thoại
Lúc Nguyễn Giản Thanh còn đi học, thầy học là Đàm Thận Huy, thấy học trò sắp ra về thì trời đổ mưa to, học trò không về được, thầy bèn ra vế đối để thử tài học trò:
Vũ vô kiềm tỏa năng lưu khách (雨無鈐鎖能留客 - Mưa không có then khóa mà có thể giữ được khách).

Nguyễn Giản Thanh liền đối lại là:
Sắc bất ba đào dị nịch nhân (色不波濤易溺人 - Cái sắc đẹp của phụ nữ, không phải là làn sóng nổi, nhưng dễ nhận chìm người).

Thầy Đàm Thận Huy nói:
Câu đối này thật hay và thật chỉnh, văn khí này có thể đậu Trạng nguyên, nhưng về sau coi chừng việc sắc dục làm hại sự nghiệp.

Tương truyền, Nguyễn Giản Thanh chỉ đậu bảng nhãn còn Hứa Tam Tỉnh (làng Ngọt) đậu trạng nguyên. Trong buổi lễ ra mắt vua, các tân khoa phải làm một bài phú dâng tặng vua và hoàng thái hậu (mẹ của vua). Hoàng thái hậu thấy Hứa Tam Tỉnh dung mạo xấu xí thì không ưng lắm, trong khi đó Nguyễn Giản Thanh khuôn mặt khôi ngô thanh tú nên bà muốn cân nhắc ông lên làm trạng nguyên. Vua vì muốn chiều lòng mẹ nên đánh giá bài phú của Nguyễn Giản Thanh cao hơn và trao danh hiệu trạng nguyên cho ông. Do đó dân gian có câu Trạng (làng) Me đè trạng (làng) Ngọt

Tác phẩm
Nguyễn Giản Thanh là tác giả của Phụng thành xuân sắc phú (Tả cảnh sắc mùa xuân ở thành Phượng). Bài phú bằng chữ Nôm tả cảnh mùa xuân của Thăng Long đời Lê. Phụng thành hay Phượng thành được dùng trong văn học Việt Nam để chỉ thành Thăng Long. Trong bài có đoạn:
Chợ hòe đầm ấm, phố ngọc tần vần,
Trai lanh lẹ đá cầu vén áo;
Gái éo le rủ yếm dôi quần.
Khách Tràng An cưỡi ngựa xem hoa, rợp đường tử mạch;
Chàng công tử ngự xe trương tán, rạng mực thanh vân.

Ghi chú

Người Bắc Ninh
Quan lại nhà Lê sơ
Quan lại nhà Mạc
Sinh năm 1482
Năm mất thiếu
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Mất năm 1552


title: Jón Sigurðsson

text:
Jón Sigurðsson (17 tháng 6 năm 1811 - 7 tháng 12 năm 1879) là nhà lãnh đạo của phong trào độc lập tại Iceland vào thế kỉ 19.

Jón Sigurðsson sinh tại Hrafnseyri, thuộc miền tây Iceland và là con trai của mục sư Sigurður Jónsson. Năm 1833, ông chuyển đến Copenhagen, Đan Mạch để theo học đại học chuyên ngành ngữ pháp và lịch sử. Ông tỏ ra đặc biệt quan tâm và dành nhiều thời gian nghiên cứu về lịch sử và những câu chuyện dân gian Iceland. Năm 1845, ông về nước lấy vợ đồng thời bắt đầu theo đuổi sự nghiệp chính trị. Năm 1851, ông tham dự Hội nghị Quốc gia và lãnh đạo phong trào độc lập dân tộc của người Iceland, mà cụ thể là chống lại việc thi hành Hiến pháp Đan Mạch 1849 tại nước này. Sau nhiều năm đấu tranh, bản Hiến pháp của Đan Mạch đã không được áp dụng đối với Iceland và chính phủ Đan Mạch đã phải trao cho Iceland quyền tự trị vào năm 1874.

Jón Sigurðsson được đánh giá là người có công lao to lớn trong việc mang lại nền độc lập dù chưa hoàn toàn cho Iceland. Hình ảnh của ông được in trên đồng tiền 500 Krónur của nước này. Từ năm 1967, ngôi nhà của hai vợ chồng ông từng thuê tại Copenhagen thuộc về quyền sở hữu của chính phủ Iceland và trở thành một di tích lịch sử.

Tham khảo

Học giả Iceland
Sinh năm 1811
Mất năm 1879
Nhà hoạt động độc lập


title: Hontoria de Valdearados

text:
Hontoria de Valdearados là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 236 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Bộ Cá chìa vôi

text:
Bộ Cá chìa vôi (danh pháp khoa học: Syngnathiformes) là một bộ cá vây tia bao gồm các loài cá chìa vôi và cá ngựa.. Một số tài liệu về động vật học của Việt Nam còn gọi bộ này là Bộ Cá ngựa, theo tên gọi chung của các loài thuộc chi Hippocampus, tuy nhiên Wikipedia chọn tên gọi Bộ Cá chìa vôi, lấy theo tên gọi chung của chi Syngnathus.

Các loài cá này có thân dài và hẹp được bao quanh bởi hàng loạt các vòng từ chất xương và có miệng nhỏ hình ống. Một số nhóm sinh sống trong rong biển và bơi với thân đứng thẳng, một kiểu ngụy trang với mục đích nhằm hòa lẫn với thân của rong, rêu, tảo.

Tên gọi "Syngnathiformes" nghĩa là "hàm nối/chắp lại", có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp syn nghĩa là "cùng, với", gnathos nghĩa là "hàm, miệng" và tiếng Latinh forma nghĩa là "hình dạng".

Phân loại
Trong Nelson và ITIS nhóm các loài cá này được đặt trong phân bộ Syngnathoidei của bộ Gasterosteiformes cùng với cá gai và các họ hàng của chúng. Trong FishBase các nhóm này được coi là các bộ có quan hệ chị em.

FishBase liệt kê 5 họ:
 Aulostomidae (cá cocnê và cá kèn)
 Centriscidae (cá múa đít, cá mỏ dẽ)
 Fistulariidae (Họ Cá mõm ống, cá cocnê)
 Solenostomidae (cá chìa vôi giả, cá chìa vôi ma và cá miệng ống)
 Syngnathidae (cá chìa vôi và cá ngựa)

Tuy nhiên, nghiên cứu phát sinh chủng loài năm 2008 cho thấy bộ Gasterosteiformes là đa ngành và Syngnathoidei cùng Dactylopteroidei tạo thành một nhóm đơn ngành, mối quan hệ chị-em của Gasterosteoidei (trừ họ Indostomidae) với Zoarcoidei được xác nhận, trong khi Indostomidae lồng sâu trong bộ Synbranchiformes.

Trong ấn bản lần 5 của Fishes of the World năm 2016, bộ này bao gồm:

 Bộ Syngnathiformes
 Phân bộ Syngnathoidei
 Liên họ Pegasoidea
 Họ Pegasidae
 Liên họ Syngnathoidea
 Họ Solenostomidae
 Họ Syngnathidae
 Phân họ Syngnathinae
 Phân họ Hippocampinae
 Phân bộ Aulostomoidei
 Liên họ Aulostomoidea
 Họ Aulostomidae
 Họ Fistulariidae
 Liên họ Centriscoidea
 Họ Macropamphosidae
 Họ Centriscidae
 Họ Dactylopteridae

Nghiên cứu của Betancur và ctv (2013), phiên bản sửa đổi ngày 30-7-2014, cũng như phiên bản 2017 và của Longo et al. (2017) đã định nghĩa lại bộ này như sau (với bổ sung các họ hóa thạch từ Laan (2018):

Bộ Syngnathiformes
 Nhánh "mõm dài":
 Phân bộ Syngnathoidei:
 Aulostomidae Rafinesque, 1815
 Centriscidae Bonaparte, 1831
 Fistulariidae Stark, 1828
 Solenostomidae Nardo, 1843
 Syngnathidae Bonaparte, 1831
 † Eekaulostomidae Cantalice & Alvarado-Ortega, 2016
 † Parasynarcualidae Blot, 1981
 † Fistularioididae Blot, 1981
 Nhánh cá đáy:
 Phân bộ Dactylopteroidei:
 Dactylopteridae Gill, 1861
 Pegasidae Bonaparte, 1831
 † Pterygocephalidae Clark Hubbs, 1952
 Phân bộ Callionymoidei:
 Callionymidae Bonaparte, 1831
 Draconettidae Jordan & Fowler, 1903
 Phân bộ Mulloidei:
 Mullidae Rafinesque, 1815
 Incertae sedis:
 † Aulorhamphidae Tyler, 2004
 † Gerpegezhidae Bannikov & Carnevale, 2012
 † Paraeoliscidae Blot, 1981
 † Rhamphosidae Gill, 1884
 † Urosphenidae Gill, 1884

Phát sinh chủng loài
Phát sinh chủng loài vẽ theo Longo et al. (2017) và Betancur et al. (2017).

Lưu ý
Tên gọi cá chìa vôi trong tiếng Việt còn được dùng để chỉ một loài cá biển/nước lợ với danh pháp khoa học Crenidens sarissophorus (danh pháp không còn hiệu lực, theo FishBase thì C. sarissophorus Cantor, 1849 là đồng nghĩa gốc của Proteracanthus sarissophorus (Cantor, 1849) - một loài cá biển hoặc nước lợ ở tây trung Thái Bình Dương, thuộc họ Ephippidae (nguyên thuộc bộ Perciformes, hiện nay xếp trong bộ Ephippiformes); trong khi chi Crenidens thuộc họ Sparidae hiện được công nhận 3 loài là C. crenidens (Forsskål, 1775), C. indicus Day, 1873 và C. macracanthus Günther, 1874 cũng là cá biển nhưng chỉ có ở Ấn Độ Dương.

Tham khảo


title: Viacom (2005–2019)

text:
Viacom, viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Video & Audio Communications" là một tập đoàn truyền thông của Mỹ tập trung chủ yếu vào điện ảnh và truyền hình cáp. Trong năm 2010, Viacom là tập đoàn truyền thông lớn thứ tư thế giới sau Công ty Walt Disney, WarnerMedia và News Corporation.

Công ty Viacom hiện tại được thành lập vào ngày 31 tháng 12 năm 2005, khi đó nó là một công ty con của CBS Corporation và bị đổi tên từ Viacom thành CBS. CBS, không phải Viacom, đã duy trì việc kiểm soát truyền hình khoảng cách xa, sản phẩm truyền hình, quảng cáo ngoài trời, truyền hình trả tiền và xuất bản (Simon & Schuster) mà trước đó thuộc sở hữu của một công ty lớn hơn. Tuy nhiên, National Amusements, thông qua Sumner Redstone, nắm giữ quyền kiểm soát lớn đối với Viacom.

Bao gồm BET Networks, MTV Networks và Paramount Pictures, Viacom kết nối với khán giả thông qua truyền hình, các hình ảnh động, nền tảng trên di động và trực tuyến tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ. Viacom điều hành hoạt động của hơn 170 mạng truyền thông, vươn tới 600 triệu khách hàng trên toàn cầu và sở hữu hơn 500 nhãn hiệu truyền thông số.

Vào ngày 2 tháng 8 năm 2019, có thông tin rằng CBS Corp. và Viacom đã đồng ý hợp nhất trở lại thành một thực thể để tạo ra công ty mới ViacomCBS, Inc.

Lịch sử

Những năm đầu
Tháng 3 năm 2005, công ty Viacom trước đã thông báo kế hoạch xem xét việc phân chia công ty thành hai công ty thương mại. Công ty không những phải đối đầu với giá cổ phiếu trì trệ, mà còn diễn ra sự xung đột giữa Leslie Moonves và Tom Freston, một thời gian dài đứng đầu MTV Networks.

Sau sự ra đi của Mel Karmazin vào năm 2004, Sumner Redstone, Chủ tịch Hội đồng quản trị và CEO, đã quyết định phân chia các chức vụ Chủ tịch và Giám đốc Điều hành (COO) cho Moonves và Freston. Redstone sắp sửa nghỉ hưu, và việc phân chia được coi là một giải pháp sáng tạo cho vấn đề thay thế ông.

Một công ty mới, Viacom hiện nay, được thành lập và đứng đầu bởi Freston. Nó bao gồm BET Networks, MTV Networks, và Paramount Pictures Corporation.

Thập niên 2000
Tháng 6 năm 2005, Viacom thông báo mua Neopets, một trang web thú cưng ảo, cùng với GameTrailers, GoCityKids, và IFILM. Tháng 12 cùng năm, Paramount thông báo mua lại DreamWorks. Tất cả các tính hiệu đó cho thấy toàn bộ DreamWorks—cả phim live-comedy và TV studio, mặc dù không phải tài sản của DreamWorks (đã được bán cho một nhóm do George Soros dẫn đầu vào tháng 3 năm 2006) cũng như bộ phận hoạt hình (vốn không phải một phần của thương vụ)—sẽ vẫn thuộc về sở hữu của Viacom, mặc dù CBS mua lại TV studio thuộc sở hữu của Paramount.

Vào ngày 1 tháng 2 năm 2006, Paramount đã hoàn thành việc mua lại DreamWorks. Vào ngày 24 tháng 4, Viacom mua lại Xfire. Vào tháng 8, chỉ vài giờ trước khi công bố thu nhập quý gần đây nhất, Viacom thông báo rằng họ đã mua lại Atom Entertainment với giá 200&triệu USD. Vào tháng 9, Viacom đã mua lại nhà phát triển game Harmonix với giá 175 triệu USD.

Tháng 2 năm 2007, Viacom yêu cầu gỡ bỏ các clip video bản quyền bị rò rỉ trên dịch vụ chia sẻ video YouTube vì lí do bản quyền. Vào ngày 21 tháng 2, Viacom công khai tuyên bố họ sẽ cung cấp truy cập trực tuyến miễn phí tới tài liệu của họ thông qua nhà phân phối Joost của Thung lũng Silicon thông qua một thỏa thuận cấp pháp nội dung.

Vào ngày 21 tháng 5 năm 2007, Viacom đã liên doanh 50–50 với công ty truyền thông Ấn Độ Network 18 lập nên Viacom 18 để cung cấp các kênh hiện tại của Viacom ở Ấn Độ: MTV, VH1 và Nick cũng như kinh doanh phim Bollywood của Network 18. Tất cả nội dung Viacom trong tương lai của Ấn Độ và các dự án mới như kênh giải trí tiếng Hindi và kênh phim tiếng Hindi sẽ được đặt trong liên doanh này.

Vào ngày 19 tháng 12 năm 2007, Viacom ký hợp đồng 5 năm trị giá 500 triệu USD với Microsoft bao gồm chia sẻ nội dung và quảng cáo. Thỏa thuận này cho phép Microsoft cấp phép cho nhiều chương trình từ truyền hình cáp và phòng thu phim của Viacom để sử dụng trên Xbox Live v [à[MSN]]. Thoả thuận này cũng đã giúp Viacom trở thành đối tác xuất bản được ưu tiên phát triển game casual và phân phối thông qua MSN và Windows. Về mặt quảng cáo, bộ phận phân phối quảng cáo Atlas của Microsoft đã trở thành nhà cung cấp độc quyền cho kho quảng cáo chưa được khai trác trên các website của Viacom. Ngoài ra, Microsoft đã mua một lượng lớn quảng cáo trên các chương trình phát sóng trực tuyến của Viacom. Cuối cùng, Microsoft cũng sẽ hợp tác với các chương trình khuyến mại và tài trợ cho chương trình giải thưởng của MTV và BET, hai mạng truyền hình cáp thuộc sở hữu của Viacom.

Vào ngày 4 tháng 12 năm 2008, Viacom tuyên bố sa thải 850 nhân viên, hoặc 7% lực lượng lao động của họ. Cuối năm đó, Time Warner Cable (cùng với đối tác Bright House Networks) và MTV Networks của Viacom không thể chốt lại điều khoản gia hạn hợp đồng của các kênh Viacom trước cuối năm. Hoạt động của Time Warner Cable bao gồm thành phố New York và Los Angeles, với Bright House bao gồm thị trường Tampa Bay và Orlando, nằm trong 20 thị trường hàng đầu. This blackout was narrowly avoided when a zero-hour deal was reached shortly after 12 Midnight ET on ngày 1 tháng 1 năm 2009.

Vào ngày 7 tháng 12 năm 2009, Viacom đã bán phần vốn của MTV Brasil cho Grupo Abril cùng với quyền thương hiệu. Chi tiết về hợp đồng này không được tiết lộ.

Thập niên 2010

Những kiện cáo về bản quyền đối với Youtube
Tháng 2 năm 2007, Viacom đã gửi tới 100 000 thông cáo vi phạm đạo luật bản quyền lên trang web chia sẻ video trực tuyến Youtube.

Ngày 13 tháng 3 năm 2007, Viacom đã chi ra 1 tỷ đô-la Mỹ để kiện Google và Youtube vì cho là đã vi phạm bản quyền một cách ồ ạt, cho rằng những người dùng đã thường xuyên tải lên Youtube những vật chất và tài sản có bản quyền - đủ để tạo ra một nguồn lợi lớn cho Viacom và thu về những nguồn lợi về quảng cáo cho Youtube. Viacom cho rằng phần lớn trong 160 nghìn đoạn phim trái phép thuộc sở hữu của họ đã được cho sử dụng miễn phí trên Youtube và những đoạn phim này đã được xem tổng cộng khoảng 1,5 tỷ lần. Tuy nhiên, một số người cho rằng vị kiện là giả dối. Họ cho rằng, Viacom, thông qua những chương trình khác nhau trên những kênh truyền hình, đã vị phạm quyền lợi của các người dùng của Youtube bằng cách tải lên những video của họ và chưa được cho phép hoặc chưa trả tiền.

Ngày 23 tháng 6 năm 2010, thẩm phán Louis Stanton, trong phán quyết của mình, đã đánh giá cao thiện chí của Google, cho rằng Google đã được bảo vệ bởi những điều khoản của Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ số (Digital Millennium Copyright Act) mặc dù có bằng chứng về việc vi phạm bản quyền có chủ ý. Viacom thông báo rằng họ sẽ chống lại phán quyết của tòa.

Tài sản
Sản xuất và phân phối phim ảnh: Viacom International, Paramount Pictures, MTV Films, Nickelodeon Movies
Mạng lưới truyền hình: Comedy Central, Logo, BET, Spike, TV Land, Nick@Nite, Nickelodeon, TeenNick, Nick Jr., MTV, VH1, MTV2, Tr3́s, CMT, Palladia
Trò chơi điện tử: GameTrailers, Neopets
Truyền thông mới: MTV New Media

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ketupa.net - Viacom
Thông tin về Viacom  của Hoover's
Viacom profile từ Yahoo!

Công ty có trụ sở tại Manhattan
Công ty được niêm yết trên NASDAQ
Tập đoàn Hoa Kỳ
Công ty truyền thông đại chúng có trụ sở tại Thành phố New York
Công ty truyền thông đại chúng Mỹ
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Thành phố New York
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ
Công ty tái thành lập


title: Ceratina incognita

text:
Ceratina incognita là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Bingham mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1898


title: Hành lang kinh tế Đông - Tây

text:
Hành lang Kinh tế Đông - Tây (chữ Anh: East-West Economic Corridor - EWEC) là một chương trình hợp tác phát triển kinh tế thuộc tiểu vùng sông Mê Kông, là tuyến đường bộ dài 1.450 kilômét, bắt đầu từ Mawlamyine, Myanmar đến Đà Nẵng, Việt Nam kết thúc, nối liền bốn nước thuộc bán đảo Đông Dương gồm: Myanmar, Thái Lan, Lào và Việt Nam. Chương trình này được Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á nẩy sinh sáng kiến tại Hội nghị Bộ trưởng Tiểu vùng sông Mê Kông Mở rộng lần thứ tám, tổ chức tại Manila vào năm 1998. Hành lang này bắt đầu hoạt động vào ngày 12 tháng 12 năm 2006.

Thông qua Hành lang kinh tế Đông - Tây, thời gian di chuyển giữa Băng Cốc và Yangon là ba ngày, so với vận chuyển trên biển thường lệ thông qua eo biển Malacca cần hai đến ba tuần.

Những nơi đi qua

Myanmar
Mawlamyine - bang Mon - bang Kayin - Myawaddy - cầu Hữu nghị Miến - Thái II - (Thái Lan)

Thái Lan
(Myanmar) - huyện Mae Sot - tỉnh Tak - tỉnh Sukhothai - tỉnh Phitsanulok - tỉnh Khon Kaen - tỉnh Kalasin - tỉnh Mukdahan - huyện Mueang Mukdahan - cầu Hữu nghị Thái - Lào II - (Lào)

Lào
(Thái Lan) - thành phố Kaysone Phomvihane - tỉnh Savannakhet - Dansavan - (Việt Nam)

Việt Nam
(Lào) - thị trấn Lao Bảo - tỉnh Quảng Trị - tỉnh Thừa Thiên Huế - thành phố Đà Nẵng.

Lý do cần có EWEC
Có ba lý do chính:
 Đẩy mạnh hợp tác kinh tế giữa các địa phương của bốn nước dọc theo EWEC. Tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và phát triển kinh tế.
 Giảm chi phí vận tải tại các địa phương dọc theo EWEC, giúp cho việc vận chuyển hàng hóa và hành khách đạt hiệu quả cao hơn.
 Góp phần xóa đói, giảm nghèo tại các địa phương dọc theo EWEC.

Các dự án liên quan

Có mười dự án lớn:
 Xây dựng tuyến đường bộ Đông-Tây
 Xây dựng các cảng trung chuyển tại Mawlamyine (hoặc Yangon) và Đà Nẵng
 Thuận lợi hóa vận chuyển người và hàng hóa qua biên giới
 Phát triển nguồn nhân lực phục vụ giao thông vận tải
 Phát triển năng lượng (điện năng)
 Thúc đẩy thực hiện các hiệp định về trao đổi năng lượng
 Phát triển cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc
 Phát triển du lịch
 Các sáng kiến về hành lang kinh tế
 Các sáng kiến của Ban Công tác Phát triển Hành lang Đông-Tây thuộc Ủy ban Hợp tác Kinh tế và Công nghiệp ASEAN-METI
 Phát triển Kinh tế Vùng và Địa Phương dọc theo Hành lang Kinh tế Đông-Tây hướng tới Phát triển Toàn diện và Bình Đẳng khu vực Tiểu vùng Sông Mekong - www.mekonginstitute.org và SDC

Ngoài ra, còn gần 70 dự án/tiểu dự án khác trong các lĩnh vực giao thông vận tải, thông tin liên lạc, du lịch, tạo thuận lợi cho thương mại, nông nghiệp, đầu tư tư nhân và phát triển các khu công nghiệp. Các dự án này cùng với 10 dự án lớn nói trên hợp thành ma trận phát triển.

Tác động dự kiến
Các hoạt động thương mại của EWEC chủ yếu tập trung ở sáu địa phương gồm Mawlamyine, Phitsanulok, Khon Kaen, Savannakhet, Huế, và Đà Nẵng. Tuy nhiên, nhiều thị trấn thuộc các địa phương có EWEC chạy qua cũng sẽ nhân được những tác động kinh tế tích cực. Các khu vực mà EWEC đi qua nói chung còn kém phát triển; kinh tế lấy nông nghiệp làm chủ đạo. EWEC qua kết nối với các trục giao thông Nam-Bắc sẽ giúp các khu vực trên tiếp cận dễ dàng hơn với các trung tâm kinh tế ở phía Bắc và phía Nam như Bangkok, Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. EWEC còn mở đường ra biển cho các khu vực trên, cung cấp hải sản cho họ và giúp họ đem các sản phẩm nông-lâm nghiệp của mình đi tiêu thụ. Nhờ phát triển giao thông vận tải, thông tin liên lạc và năng lượng, các khu vực sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển, trong đó đầu tư tư nhân là quan trọng nhất.

Cơ chế hợp tác
Cơ chế hợp tác giữa các nước và các địa phương có liên quan đến EWEC bao gồm Hội nghị Cấp cao EWEC (SOM EWEC) và hoạt động của Ban Công tác Phát triển Hành lang Đông-Tây thuộc Ủy ban Hợp tác Kinh tế và Công nghiệp ASEAN-METI.

Tham khảo

 East-West Economic Corridor

Xem thêm
 Hành lang kinh tế Bắc-Nam
 Hành lang kinh tế phía Nam

Liên kết ngoài
 "Khai thông hành lang kinh tế Đông-Tây" của Trương Điện Thắng trên báo Thanh niên On-lineThanh niên On-line.
 Cơ hội phát triển "vùng liên nghèo" của Thục Minh - Vũ Phương Thảo trên báo Thanh niên On-line.

Kinh tế học phát triển
Kinh tế thế giới
Tiểu vùng Sông Mekong Mở rộng
Kinh tế Myanmar
Kinh tế Thái Lan
Kinh tế Lào
Địa lý kinh tế Việt Nam
Kinh tế Việt Nam
Kinh tế Myanmarr


title: Saint-Perreux

text:
Saint-Perreux () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne ở tây bắc Pháp, được đặt tên theo một nhà sư Wales Saint Petroc.
Sông Arz tạo thành phần lớn ranh giới phía tây và tây nam, sau đó chảy vào sông Oust, sông tạo thành ranh giới phía đông của xã.
Cư dân của Saint-Perreux danh xưng trong tiếng Pháp là Perrusiens hoặc Perreusiens.

Tham khảo
 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
Bản đồ của Saint-Perreux trên Michelin

Saintperreux


title: Cosmopterix trilopha

text:
Cosmopterix trilopha là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Uganda.

Chú thích

Tham khảo

Cosmopterix


title: Bulbophyllum perreflexum

text:
Bulbophyllum perreflexum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

perreflexum]]

P


title: Trúc tiết liệu

text:
Trúc tiết liệu, biển trúc hoa, bách túc thảo, lân bách (danh pháp hai phần: Homalocladium platycladum) là loài duy nhất của chi Homalocladium. Chi này được tách ra từ Polygonum sect. Homalocladium F. Muell., 1857, và đôi khi cũng được gộp trong chi Muehlenbeckia.

Đặc điểm
Cây bụi mọc thẳng, cao khoảng 1 m với các cành dạng lá rộng, phẳng, mỏng, có đốt, có đường khía tinh vi, dạng dải. Các lá không cuống, dạng màng, mép nguyên, thường xẻ thùy tại gốc, dài 1,5-6,5 cm. Bẹ chìa dài 1–2 mm, hình trứng, tù. Hoa 1-6 mọc thành cụm không cuống, có lá bắc hình trứng dài khoảng 1 mm. Bao hoa mẫu 5, màu vàng ánh xanh lục hay vàng, thuôn dài, dài khoảng 1-1,5 mm. Nhị 8. Bầu nhụy dạng trứng, 3 góc, dài khoảng 1 mm; vòi nhụy 3. Quả kiên được bao bọc trong các phần phình lên của bao hoa dày cùi thịt màu đỏ sẫm hay tía.

Phân bố
Loài này là bản địa của quần đảo Solomon, nhưng được gieo trồng ở nhiều nơi để lấy quả màu đỏ thẫm hay hơi tía.

Thư viện ảnh

Chú thích

Tham khảo

 USDA PLANTS: Homalocladium platycladum

P
Thực vật được mô tả năm 1929
P
P
P


title: Wahlbach, Haut-Rhin

text:
Wahlbach là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 6,41 km², dân số năm 1999 là 409 người. Khu vực này có độ cao 320 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Camopi

text:
Camopi một commune của vùng hành chính hải ngoại Guyane thuộc Pháp của nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Guyane

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Guyane


title: Howli

text:
Howli là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Barpeta thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Howli có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 43 mét (141 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Howli có dân số 15.958 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Howli có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Howli, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam
Barpeta


title: Trat (tỉnh)

text:
Trat (tiếng Thái: ตราด, phiên âm: Tơ-lát) là một tỉnh miền Trung của Thái Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh Battambang, Pursat, Koh Kong của Campuchia tại bờ biển của vịnh Thái Lan, Chanthaburi về phía Đông Bắc. Trat nổi tiếng có ngành khai thác và buôn bán đá quý như ngọc, kim cương...

Lịch sử

Địa lý

Các đơn vị hành chính địa phương

Tỉnh này được chia ra thành 5 huyện (Amphoe) và 2 tiểu huyện (King Amphoe). Có 38 xã (tambon) và 254 thôn (buôn, sóc, bản, làng, ấp, mường) (muban).

Tham khảo

Tỉnh của Thái Lan
Trat
Vịnh Thái Lan


title: Cardiotarsus yamazakii

text:
Cardiotarsus yamazakii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Cardiotarsus