title: Ponte Gardena

text:
Waidbruck tiếng Ý: Ponte Gardena) là một đô thị ở tỉnh Bolzano-Bozen trong vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông bắc của Trento và khoảng 20 km về phía đông bắc của Bolzano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 198 người và diện tích là 2,3 km².

Waidbruck giáp các đô thị: Barbian, Kastelruth và Lajen.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Nam Tirol


title: Bussu, Somme

text:
Bussu là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D181, khoảng 20 dặm Anh về phía tây bắc của Saint-Quentin.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(tất cả đều bằng tiếng Pháp)
 Bussu sur le site de l'Insee
 Bussu sur le site du Quid

Xã của Somme


title: Mạc Thúy

text:
Mạc Thúy (chữ Hán: 莫邃; 1346-1412) là tướng nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam. Ông đã đem con em hợp tác với quân Minh chống lại nhà Hồ và các cuộc khởi nghĩa của người Việt. Nhờ lập được công, Mạc Thúy được nhà Minh phong làm Tham chính ở ty Bố chính Giao Chỉ, các em trai ông đều được nhà Minh phong chức. Mạc Thúy bị trúng tên độc chết khi tiến sâu vào đất Lạng Sơn để đánh cuộc khởi nghĩa do Nông Văn Lịch chỉ huy.

Nguồn gốc
Theo Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Đại Việt thông sử, Mạc Thúy người ở Chí Linh, thuộc Nam Sách. Mạc Thúy là dòng dõi trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi; thời Trần ở làng Đông Cao, huyện Bình Hà, tức làng Long Động, huyện Chí Linh bây giờ, đậu trạng nguyên khoa Giáp Thìn (1304) thời vua Anh Tông nhà Trần, làm quan đến chức Nhập nội hành khiển Thượng thư môn hạ Tả bộc xạ, kiêm Trung thư lệnh, tri quân dân trọng sự. Rất thanh liêm thận trọng, tiếng tăm lừng lẫy cả hai nước (Đại Việt và nước Trung Quốc). Đĩnh Chi sinh Mạc Dao, quan Ty hình viên đại phu. Mạc Dao sinh bốn con trai là: Địch, Thuấn, Thúy và Viễn, người nào cũng có tài năng sức lực.

Sự nghiệp

Hợp tác với nhà Minh đánh nhà Hồ

Năm 1406, nhà Minh mang quân sang đánh nước Đại Ngu. Tháng 10 năm đó, quân Minh hội ở sông Bạch Hạc, bày doanh trại bờ bắc sông Cái, đến tận Chú Giang. Mạc Thúy bất mãn với nhà Hồ, từ phủ Nam Sách mang người nhà ra hàng tướng Minh là Trương Phụ. Trương Phụ lập tức thu dụng. Anh em Mạc Thúy, Mạc Viễn và các ngụy quan người Việt đã báo cáo cho người Minh kế hoạch phòng thủ của quân Hồ.

Sách Minh thực lục của nhà Minh chép rằng:Các ngụy quan như Thiêm phán Đặng Nguyên; người châu Nam Sách, phủ Lạng Giang là Mạc Thúy, Mạc Viễn đến yết kiến. Bọn họ nói rằng:"Giặc dựa vào Đông Đô, Tây Đô; cùng sự hiểm trở của các sông Tuyên, sông Thao, sông Đà, sông Phú lương. Đường huyết mạch từ phủ Tam Giang, qua bờ phía nam sông Đà, núi Tản Viên, đến phía nam sông Phú Lương, qua sông Ninh đi sang phía đông. Lại từ bờ bắc sông Phú Lương theo sông Hải Triều sông Luộc, sông Hy, sông Ma Lao đến Bàn Than, núi Khốn Mai, dọc sông xây đồn. Ải Đa Bang cho xây thêm thành đất, đồn trại nối tiếp liên hoàn dài hơn 900 dặm; bắt hết dân các châu tại Giang Bắc trên 200 vạn, gồm nam phụ lão ấu vào, để trợ thanh thế. Phía nam sông Phú Lương đều đóng cọc gỗ; tập trung các thuyền bè trong vũng nước đằng sau cọc, các cửa sông cũng đóng cọc gỗ để đề phòng công kích. Giặc phòng bị nghiêm nhặt tại Đông Đô, thường bày voi trận, lính tráng dọc thành; rêu rao đông đến 700 vạn.Sau vài thắng lợi, quân Minh tiến đến sông Phú Lương. Quân nhà Hồ chặn giữ. Trương Phụ và Mộc Thạnh chưa biết thực hư quân nhà Hồ ra sao nên chưa dám tiến quân qua sông. Lúc đó Mạc Thuý và cùng tri châu Tam Đái là Đặng Nguyên vẽ bản đồ địa hình xin làm hướng đạo cho quân Minh. Ngày 13 tháng 12, được sự chỉ đường của Mạc Thuý, quân Minh dọc sông Phú Lương tiến xuống, đốt phá rào gỗ. Ngày 14 tháng 12, quân Minh đánh vào Đông Đô (Hà Nội), chiếm được thành.

Giữa năm 1407, nhà Hồ thua trận chạy vào nam. Quân Minh đuổi theo, Mạc Thúy mang quân đi cùng. Sau khi thượng hoàng Hồ Quý Ly bị quân Minh bắt, Mạc Thúy sai bộ tướng là Nguyễn Như Khanh tiếp tục truy kích vua tôi nhà Hồ. Nguyễn Như Khanh bắt được vua Hồ Hán Thương và thái tử Hồ Nhuế ở núi Cao Vọng (Kỳ Anh, Hà Tĩnh).

Ngày 17 tháng 4 năm 1407, Mạc Thúy, Doãn Bái và nhóm bô lão 1.120 người từ Bắc Giang và các phủ khác, từ An Việt và các huyện khác đến gặp chỉ huy quân Minh. Phát biểu của Mạc Thúy ghi nhận bởi Minh Thực Lục như sau:"Được ơn cấp bảng dụ khắp trong nước, tuyên bố đức ý của thánh Thiên tử cho quan trở lại nguyên chức, lính trở lại nguyên đơn vị, dân trở về nghiệp cũ; hỏi tìm con cháu nhà Trần chọn một người hiền, tấu xin tước vương để làm chủ nước; lại chia người đi các nơi phủ dụ quan lại quân dân yên nghiệp như cũ. Duy con cháu nhà Trần trước đây bị giặc họ Lê tru diệt hết, không còn sót ai, không thể kế thừa. An Nam vốn là đất cũ của Trung Quốc, sau đó bị chôn vùi vào tục Man Di, không được nghe dạy dỗ lễ nghĩa. Nay may mắn được Thánh triều tảo trừ hung nghiệt, quân dân già trẻ được chiêm ngưỡng áo khăn thịnh trị, hân hạnh không kể xiết; xin được duy trì trở lại quận huyện cũ, ngõ hầu sửa đổi tục man di, vĩnh viễn thấm nhuần thánh hóa."

Thúy kính cẩn cùng các bậc kỳ lão soạn sẵn biểu văn, xin dâng lên triều đình để lòng kẻ dưới được đề đạt. Quan Tổng binh Tân Thành hầu Trương Phụ cho rằng cha con giặc họ Lê chỉ trong sớm tối bị tiêu diệt, các phủ huyện đều được bình định, cần có sự thống trị để phủ ngự dân này, nên ngay ngày hôm nay cho người ruổi về kinh đô tâu trình.Nhờ lập công, Mạc Thúy được nhà Minh phong làm Tham chính ở ty Bố Chính thuộc Giao Chỉ; anh ông là Mạc Địch được phong làm Chỉ huy sứ, em ông là Mạc Viễn được phong làm Diêm thiết sứ. Năm 1408, Mạc Thúy cùng với Trương Phụ dẫn quân vào Diễn Châu, Giản Định đế và Đặng Tất không chống nổi phải rút về Hóa châu.

Thời kì hậu chiến
Ngày 17 tháng 5 năm Vĩnh Lạc VI (11/6/1408), Minh thực lục chép rằng: Bọn Thổ quan Tri phủ Lạng Giang đất Giao Chỉ tên là Mạc Thúy đến triều cống sản vật địa phương. Ban thưởng có sai biệt. Ngày 28 tháng 8 năm Vĩnh Lạc VI (17/9/1408): Ngày Quý Mão, ban yến cho quốc vương Bột Nê (Brunei) Ma Na Nhược Gia Na và cùng với bọn sứ thần các xứ Vu Điền, Đông Dương, bọn Mạc Thúy tri phủ Lạng Giang, Giao Chỉ.

Vua Trung Quốc là Minh Thành Tổ Chu Đệ quà thưởng bằng bạc, tiền giấy và lụa cho Mạc Thúy, còn đặc biệt tặng nhóm bầy tôi mới một bài thơ do vua sáng tác. Vinh dự cho họ Mạc như thế là tột đỉnh theo quan niệm Trung Hoa.

Cái chết
Năm 1412, Nông Văn Lịch khởi nghĩa ở Lạng Sơn, chặn lấp đường đi lại của người Minh, giết bắt vô số. Mạc Thúy đem quân tiến sâu vào đất Lạng Sơn, bị trúng tên thuốc độc mà chết. Sau cái chết của ông, nhà Minh đã ban ơn cho ông bằng cách cho con trai của ông là Mạc Tung được ăn lộc của cha, nhưng không phải đảm trách công việc.

Sau này, Mạc Đăng Dung lập ra nhà Mạc truy tôn cho ông miếu hiệu là Dụ Tổ (裕祖), thụy là Triệu Phúc Hoằng Đạo Tích Đức Hoàng đế (肇福弘道積德皇帝)

Gia đình
Con Mạc Thúy là Mạc Tung. Khi khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi đã nghiêm trị những người hợp tác với quân Minh nên Mạc Tung phải ẩn náu chui lủi ở thôn xóm. Mạc Tung sinh ra Mạc Bình. Mạc Bình dời đến làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương (Hải Dương). Mạc Bình sinh ra Mạc Hịch. Mạc Hịch lấy Đặng Thị Hiếu, sinh ra Mạc Đăng Dung – người sau trở thành võ quan nhà Hậu Lê và tới năm 1527 thì lật đổ nhà Hậu Lê, lập ra nhà Mạc.

Tham khảo
Đại Việt thông sử; Soạn giả Lê Quý Đôn, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007
Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn giả Phan Phu Tiên, Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,...Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, 1993.
 Minh Thực Lục, quan hệ Trung quốc – Việt Nam thế kỷ XIV – XVII (bản dịch Hồ Bạch Thảo), Nhà xuất bản Hà Nội (2010)

Chú thích

Xem thêm
Nguyễn Huân
Bùi Bá Kỳ
Chiến tranh Minh-Đại Ngu
Bắc thuộc lần 4
Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đăng Dung
Họ Mạc Việt Nam

Tham khảo
Đại Việt thông sử
Đại Việt sử ký toàn thư
Khâm định Việt sử thông giám cương mục

Mất năm 1412
Người Hải Dương
Võ tướng nhà Hồ
Năm sinh không rõ
Họ Mạc gốc xứ Đông
Hoàng đế truy tôn Việt Nam
Nhân vật quân sự nhà Minh


title: Copelatus heterogynus

text:
Copelatus heterogynus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Trận Đà Nẵng (1858–1859)

text:
Trận Đà Nẵng (1858 – 1859) hay Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng lần thứ nhất là trận đánh mở đầu cho cuộc chiến tranh Pháp – Việt (1858 – 1884) trong lịch sử Việt Nam. Đây là trận đánh kéo dài nhiều ngày, khởi sự từ ngày 31 tháng 8 năm 1858 và kết thúc vào ngày 2 tháng 2 năm 1859, để chuyển sang một giai đoạn khác.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, thì Liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã bị cầm chân và bị thiệt hại, cho nên đây chính là một khởi đầu thắng lợi lớn, nhưng duy nhất trong hơn một phần tư thế kỷ (1858–1884) chống ngoại xâm của quân và dân Việt Nam.

Hoàn cảnh
Giữa thế kỷ XIX, sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế đã thúc đẩy các nước tư bản phương Tây mở những cuộc chiến tranh giành giật thuộc địa. Các quốc gia phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng đã trở thành nạn nhân trực tiếp của cuộc chiến tranh đó.

Lợi dụng các mối quan hệ đã có từ thời chúa Nguyễn Ánh và sự suy yếu của chế độ phong kiến Việt Nam, Pháp và Tây Ban Nha đã viện cớ Nhà Nguyễn cấm đạo Thiên Chúa và bắt bớ, giết hại nhiều giáo sĩ, giáo dân để tiến hành cuộc chiếm cứ nước Việt.

Sau hai trận thăm dò và thử sức lực lượng phòng thủ của Nhà Nguyễn ở Đà Nẵng (Quảng Nam) vào ngày 15 tháng 4 năm 1847 và ngày 26 tháng 9 năm 1857, một ủy ban có tên là Commission de la Cochinchine do Nam tước Brenien đứng đầu đã đệ trình và đã được Hoàng đế Napoléon III chấp thuận, chọn Đà Nẵng làm điểm khởi đầu trong kế hoạch đánh chiếm Việt Nam.

Bởi Đà Nẵng là một hải cảng sâu và rộng, thuận tiện cho tàu chiến vào ra, lại nằm trên trục đường Bắc – Nam, có thể sang Lào, Căm Bốt và chỉ cách kinh đô Huế khoảng 100 km, rất thuận lợi cho việc "đánh nhanh thắng nhanh" của liên quân Pháp – Tây Ban Nha (gọi tắt là liên quân). Ngoài ra, Đà Nẵng còn có cánh đồng Nam – Ngãi để nuôi quân, còn có nhiều giáo sĩ và giáo dân thân Pháp.

Cho nên đánh chiếm được Đà Nẵng, vượt đèo Hải Vân, rồi tấn công ra Huế chính là con đường ngắn nhất, nhanh chóng nhất, ít hao tốn tiền của và nhân lực nhất để thực hiện được ý đồ của Pháp và Tây Ban Nha. Tuy nhiên, phải chờ đến sau khi Hiệp ước Thiên Tân (28 tháng 6 năm 1858) được ký kết, quân đội Pháp ở Viễn Đông mới có thể rảnh tay chuyển sang mặt trận khác…

Lực lượng đôi bên
Lực lượng liên quân có khoảng 3.000 quân (450 binh sĩ Tây Ban Nha), được bố trí trên 14 tàu chiến (lúc đầu, theo Đại Nam thực lục là 12 chiếc tàu), trong số đó có soái hạm Némésis và những tàu lớn được trang bị tới 50 khẩu đại bác, có sức công phá lớn và sát thương cao.
Lực lượng quân Nhà Nguyễn ở Đà Nẵng có khoảng 2.070 lính chính quy (theo Đại Nam thực lục) dưới quyền chỉ huy của Tổng đốc Nam Ngãi Trần Hoằng, khi trận chiến nổ ra được chi viện thêm 2.000 người nữa, do Hữu quân Đô thống Lê Đình Lý chỉ huy từ Huế vào. Ở các pháo đài, có nhiều đại bác và vũ khí các loại...

Liên quân tấn công

Xuất phát từ đảo Hải Nam (Trung Quốc), Phó Đô đốc Hải quân Charles Rigault de Genouilly (gọi tắt là De Genouilly) được lệnh phối hợp với đạo quân Tây Ban Nha do Đại tá Lanzarotte chỉ huy, đưa tàu chiến xuống phía Nam. Chiều tối ngày 31 tháng 8 năm 1858, toàn bộ lực lượng trên đã có mặt trước cửa biển Đà Nẵng.
Sáng ngày 1 tháng 9 năm 1858, De Genouilly gửi tối hậu thư buộc quan Trấn thủ Đà Nẵng trong hai giờ phải giao nộp tỉnh thành. Nhưng không đợi trả lời, đại bác của liên quân đã tập trung hỏa lực bắn tới tấp hàng trăm quả vào cửa sông Đà Nẵng và các đồn ở bán đảo Sơn Trà.Theo kế hoạch, liên quân gồm hai bộ phận:
Bộ phận thứ nhất gồm ba tàu chiến, tập trung hỏa lực bắn vào các đồn ở Sơn Trà.
Bộ phận thứ hai, dưới làn đạn yểm trợ của bộ phận thứ nhất, sẽ nhanh chóng tiến gần vào cửa sông Đà Nẵng để bắn vào đồn Đông và đồn Tây đang án ngữ.
Ngay hôm đó (1 tháng 9), đồn Đông bị vỡ. Sáng hôm sau (2 tháng 9) liên quân tiếp tục nã đại bác chiếm lấy đồn Tây, rồi đổ bộ lên bán đảo Sơn Trà, chiếm đồn An Hải và đồn Điện Hải chỉ nội một ngày. Trước vũ khí mạnh hơn, quân Việt vừa đánh vừa lui dần ra sau, lập phòng tuyến Liêu Trì trước huyện Hòa Vang để ngăn liên quân vào nội địa.

Nhận được tin liên quân đánh Đà Nẵng, vua Tự Đức liền sai Chưởng vệ Đào Trí vào Đà Nẵng để hiệp cùng Tổng đốc Nam Ngãi Trần Hoằng chống ngăn, nhưng khi Đào Trí đến nơi thì hai đồn trên đã mất. Nhà vua lại sai Hữu quân đô thống Lê Đình Lý và Tham tri bộ Hộ Phạm Khắc Thận đem 2.000 quân vào ứng cứu, cử Tham tri nội các Nguyễn Duy giữ chức chỉ huy quân thứ ở Quảng Nam, và ra lệnh cách chức Trần Hoằng vì lỗi đã án binh bất động, đưa Đào Trí lên thay...

Đánh chiếm được Sơn Trà, liên quân Pháp – Tây Ban Nha tiến vào nội địa, đánh tan phòng tuyến bằng ụ đất, rào tre của quân Việt ở xã Mỹ Thị, rồi tràn sang chiếm xã Cẩm Lệ. Tướng Lê Đình Lý bị trọng thương rồi mất trong trận chiến này. Xét công tội, tướng Hồ Đức Tư, trấn giữ đồn Hóa Khuê, bị vua Tự Đức sai bắt giam và bị cách chức vì lỗi không tiếp ứng và án binh bất động.

Hữu quân Lê Đình Lý mất, nhà vua cử Thống chế Chu Phúc Minh làm Tổng đốc quân vụ thay Lê Đình Lý. Rồi điều tướng Nguyễn Tri Phương, khi ấy đang làm Kinh lược sứ Nam Kỳ, về làm Tổng thống quân vụ Quảng Nam; cử thêm Phạm Thế Hiển làm Tham tán để cùng gấp rút chấn chỉnh quân chánh và thống nhất phương thức chống ngoại xâm.

Trước tình thế đó, Nguyễn Tri Phương không chủ trương đánh chính diện để tránh sức mạnh hỏa lực của đối phương mà cho phục kích, thực hiện "vườn không, nhà trống" (để cô lập và triệt đường tiếp tế) và cho đắp lũy dài từ Hải Châu vào tới Phúc Ninh, Thanh Giản để bao vây liên quân ngoài mé biển.

Suốt 5 tháng bị cầm chân, cái đói, cái bệnh, cái nóng bức... đã khiến liên quân mệt mỏi và hao mòn. Mặc dù được giáo sĩ Pellerin khuyên nên đem quân ra chiếm Bắc Kỳ, vì ở đó có giáo sĩ và giáo dân Thiên Chúa giáo, và những người còn tôn phù Nhà Lê nổi lên góp sức, nhưng sau khi cân nhắc, tướng De Genouilly không tán thành.

Ngày 2 tháng 2 năm 1859, chỉ để lại một phần ba số quân (khoảng 1.000 người) và 6 tàu chiến, bàn giao cho Đại tá Faucon nắm giữ, còn bao nhiêu De Genouilly cho rút hết vào Nam, mở mặt trận mới ở Gia Định (Xem: Trận thành Gia Định, 1859).

Mô tả lại tình cảnh khó nhọc của liên quân lúc bấy giờ, giáo sư Trần Văn Giàu viết:

Sau năm tháng giao tranh, liên quân Pháp – Tây Ban Nha chỉ chiếm được một ngọn núi không người và vài làng ven biển không người. Họ không dám tiến sâu... Họ mong chờ một cuộc nổi loạn của nhân dân Nam – Ngãi theo lời hứa hẹn của các giáo sĩ Pháp, mà không thấy. Trong lúc tiến thoái lưỡng nan ấy, thì liên quân bị đau ốm và chết chóc khá nhiều, căn bản không phải vì súng đạn, mà chính vì phong thổ khí hậu. Thức ăn lại rất khó tìm, thuốc men không đủ dùng, thỉnh thoảng bị quân Việt đến tập kích, bắn tỉa...

Báo cáo của Pháp
Phó Đô đốc De Genouilly đã viết thư về Pháp rằng:
Chính phủ bị đánh lừa về bản chất của cuộc đi đánh lấy nước Nam Kỳ (Việt Nam); người ta trình bày rằng việc viễn chinh này chỉ là một việc dễ dàng thôi, nho nhỏ thôi; thực ra, nó không dễ, cũng không nhỏ... Người ta (…) cho rằng dân chúng sẽ nổi lên hưởng ứng, thật ra... trái hẳn lại với sự dự đoán đó... Người ta báo cáo rằng quân đội Việt không có gì, sự thật thì quân chính quy rất đông, còn dân quân... thì không đau ốm và không tàn tật... Trên bộ thì không hành quân lớn được, dù là chỉ hành quân ngăn ngắn mà thôi; binh lính không chịu đựng nổi...

Trích báo cáo của De Genouilly đề ngày 4 tháng 1 năm 1859:Chúng ta đang xuống dốc đến kiệt quệ ở Đà Nẵng. Mọi phương tiện cải thiện tình hình bộ binh và hải quân đều hết sạch và vô hiệu.

Hơn 10 ngày sau (15 tháng 1), viên tướng này gửi tiếp một báo cáo nữa, để nói rõ số lính chết vì bị bệnh kiết lỵ lên đến mức đáng sợ. Trong số 800 lính bộ binh, chỉ còn nhiều nhất là 500 người có thể cầm khí giới, nhưng không đủ sức để mở một cuộc hành quân...

Nhận xét
Sách Hỏi đáp lịch sử Việt Nam (tập 4):Những diễn biến cho thấy đối phương không thể phát huy được sức mạnh của binh khí kỹ thuật để tấn công ồ ạt, mà đã bị chặn ngay ở cửa biển Đà Nẵng. Đây là kết quả của… khối đoàn kết toàn dân. Ngoài quân chủ lực, còn có sự tham gia của biền binh và dân binh sở tại... Có thể coi đây là thắng lợi lớn và duy nhất ở mặt trận Đà Nẵng trong hơn một phần tư thế kỷ chống xâm lược của quân và dân Việt, từ 1858 đến 1884.
Sách Lịch sử Việt Nam (1858 – cuối thế kỷ XIX):Kế hoạch "đánh mau, thắng mau" của đối phương tuy thất bại ở Đà Nẵng, nhưng, họ lại chọn được một vị trí khác (tức Gia Định) để thực hiện kế hoạch đó. Trong khi đại quân của triều đình Huế đang "án binh bất động, tự giam chân" (chủ trương "trì cửu") đằng sau các phòng tuyến thì đại quân của họ lũ lượt kéo vào Nam.
Di tích còn lại
Hiện nay ở bán đảo Sơn Trà, ngay gần cổng vào Cảng Tiên Sa Đà Nẵng, vẫn còn nhà tưởng niệm nơi chôn cất các binh lính liên quân Pháp – Tây Ban Nha chết trong trận Đà Nẵng. Nhà tưởng niệm này được người Pháp xây dựng năm 1898, cải táng xương cốt của các binh lính chôn chung trong một hố, còn mộ các sỹ quan chôn xung quanh vườn. Mặc dù đã hơn 100 năm trôi qua nhưng nhà tưởng niệm vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn bởi người dân địa phương và họ gọi là "Nghĩa trang Y Pha Nho".Xem thêm
 Nhà Nguyễn
 Pháp thuộc
 Nguyễn Tri Phương
 Phạm Thế Hiển

Chú thích

Tham khảo
Trần Văn Giàu, Tổng tập (phần I), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2006.
Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ XIX, Nhà xuất bản TP. HCM, 2002.
Hoàng Văn Lân & Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam (1858 – cuối thế kỷ 19), quyển 3, tập 1, phần 1, Nhà xuất bản Giáo dục, 1979.Hỏi đáp lịch sử Việt Nam tập 4, nhiều tác giả, Trần Nam Tiến chủ biên, Nhà xuất bản Trẻ, 2007.
Nguyễn Thế Anh, Việt Nam dưới thời Pháp đô hộ, Nhà xuất bản Văn học, 2008.
Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên'', quyển 5, tập thượng, Sài Gòn, 1962.
Lịch sử 11 (nâng cao), Nhà xuất bản Giáo dục, 2007, tr. 223–224.

Liên kết ngoài
Đà Nẵng – Cuộc chiến đấu chống Pháp xâm lược 1858–1860
Cuộc tấn công quân sự đầu tiên của Pháp vào Việt Nam – Henry McAleavy
The last emperors of Vietnam By Oscar Chapuis
Đoạn liên quan trong Việt Nam sử lược

Lịch sử Việt Nam thời Nguyễn
Lịch sử Việt Nam thời Pháp thuộc
Lịch sử Đà Nẵng
Xung đột năm 1859
Lịch sử quân sự Việt Nam
Xung đột năm 1858
Xung đột năm 1860
Đà Nẵng
Việt Nam năm 1859
Việt Nam năm 1860
Chiến dịch Nam Kỳ
Lịch sử quân sự Philippines
Cuộc vây hãm liên quan tới Pháp


title: Polymorphanisus marlieri

text:
Polymorphanisus marlieri là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Polymorphanisus


title: An Thới Đông

text:
An Thới Đông là một xã thuộc huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Thới Đông nằm ở phía bắc huyện Cần Giờ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tam Thôn Hiệp
Phía tây giáp huyện Nhà Bè và tỉnh Long An với ranh giới là sông Soài Rạp
Phía nam giáp xã Lý Nhơn và xã Long Hòa
Phía bắc giáp xã Bình Khánh.

Xã có diện tích 103,72 km², dân số năm 2021 là 14.222 người,  mật độ dân số đạt 137 người/km².

Hành chính
Xã An Thới Đông được chia thành 6 ấp: An Nghĩa, An Đông, An Bình, An Hòa, Rạch Lá, Doi Lầu.

Tham khảo


title: Mortagne-du-Nord

text:
Mortagne-du-Nord là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 2,18 km², dân số năm 1999 là 1580 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 17 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Mortagnedunord


title: Aetheomorpha weisei

text:
Aetheomorpha weisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Công Đảng Úc

text:
Công Đảng Úc (tiếng Anh: Australian Labor Party) còn gọi là Đảng Lao động Úc, là một đảng chính trị lớn của nước Úc. Cùng với Liên đảng Tự do/Quốc gia, đây là một trong hai chính đảng lớn nhất tại hai cấp liên bang và tiểu bang trên toàn nước Úc.

Thành lập năm 1891 và lớn mạnh trong phong trào nghiệp đoàn và giới công nhân lao động thời thuộc địa, đường lối và chính sách của Công Đảng chịu ảnh hưởng từ các phong trào lao động; đồng thời, đại diện các nghiệp đoàn vẫn có chân trong cơ cấu chiến lược của đảng ở các cấp. Công Đảng tự nhận mình theo khuynh hướng chủ nghĩa xã hội dân chủ và đấu tranh ủng hộ cho các tầng lớp lao động chống lại áp bức, bóc lột. Tuy nhiên, trong những năm gần đây đảng đang chịu nhiều áp lực từ quá trình đấu tranh chính trị nội bộ giữa hai nhóm tả và hữu khuynh trong đảng, và lời kêu gọi mở rộng để vượt ra khỏi vai trò và ảnh hưởng của các nghiệp đoàn.

Công Đảng còn là đảng chính trị lâu đời nhất trong chính trường liên bang Úc, liên tục tranh cử cho các ghế của Quốc hội Úc từ cuộc bầu cử đầu tiên sau ngày thành lập Liên bang Úc năm 1901. Thất bại trong cuộc bầu cử năm 2013, đảng bị đẩy về thế đối lập trong Quốc hội và chính phủ liên bang. Dưới quyền lãnh đạo của Bill Shorten, Công Đảng đã gia tăng số phiếu đảng kể tại cuộc tổng tuyển cử năm 2016, và giành ít nhất 69 ghế trong Quốc hội.

Nhiều chính phủ các tiểu bang cũng do đảng này nắm giữ.

Tên gọi
Tuy là một đảng chính trị Úc, tên chính thức của đảng này trong tiếng Anh viết chữ Labor bằng lối Mỹ thay vì lối Úc (Labour). Năm 1908 tên tiếng Anh của Đảng là Australian Labour Party. Đến năm 1912 đảng đổi tên thành Australian Labor Party theo đề nghị của King O'Malley một thành viên Đảng, lúc bấy giờ có ảnh hưởng từ phong trào lao động Mỹ.

Trong các tài liệu tiếng Việt tại Việt Nam, danh xưng Đảng được ghi là Công Đảng. Trong khi đó, các tài liệu tiếng Việt ở nước ngoài lại dùng nhiều từ đảng Lao động.

Cấu trúc tổ chức

Ban Chấp hành Toàn quốc và Ban Thư ký
Ban Chấp hành Toàn quốc là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng chỉ sau Hội nghị Toàn quốc Đảng Lao động. Cơ quan này có nhiệm vụ tổ chức Hội nghị đảng diễn ra 3 năm một lần, thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Hội nghị; giải thích Điều lệ đảng, Cương lĩnh của đảng và các nghị quyết của Hội nghị toàn quốc; và điều chuyển nhân sự ở liên bang.

Đảng Lao động tổ chức Hội nghị đại biểu toàn quốc 3 năm một lần. Đại biểu tham dự hội nghị được chọn và đề cử từ cấp cơ sở đảng ở các tiểu bang, lãnh thổ và từ các nghiệp đoàn lớn nhỏ. Hội nghị là cơ quan duy nhất có quyền ban hành và sửa đổi Cương lĩnh chính trị, bầu ra Ban chấp hành Toàn quốc và Ban thư ký Toàn quốc. Thư ký Toàn quốc của đảng hiện nay là George Wright. Đại hội đảng gần đây nhất là Đại hội lần thứ 47, diễn ra từ ngày 24 đến 26 tháng 7 năm 2015.

Thư ký Toàn quốc không chỉ là người đứng đầu, giữ vai trò điều hành Văn phòng trung ương mà còn là chỉ huy chính trong các chiến dịch tranh cử cấp liên bang và địa phương của đảng Lao động. Thư ký Toàn quốc là lãnh đạo Ban Thư ký, cơ quan đóng vai trò làm cơ quan thi hành của Ban Chấp hành toàn quốc đối với các công việc của trung ương đảng và các cơ sở trực thuộc.

Danh sách lãnh đạo Đảng

Lãnh tụ

Phó Lãnh tụ

Lãnh tụ Thượng viện

Chú thích

Tham khảo

Quốc tế xã hội chủ nghĩa
Đảng Lao động
Đảng Dân chủ Xã hội
Đảng Cộng hòa


title: Lophoceps abdominalis

text:
Lophoceps abdominalis là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Loài này có ở Kenya.

Chú thích

Tham khảo

Lophoceps


title: AIM-7 Sparrow

text:
AIM-7 Sparrow là loại tên lửa không-đối-không tầm trung dẫn hướng bằng radar bán chủ động được sử dụng bởi Không quân và Hải quân Hoa Kỳ cùng lực lượng của nhiều nước đồng minh khác. Tên lửa Sparrow và các biến thể của nó là công trình phát triển tên lửa không-đối-không truy kích ngoài tầm nhìn (BVR: beyond visual range) chủ yếu của phương Tây từ thập niên 1950 cho đến những năm 1990. Nó vẫn còn đang được tiếp tục sử dụng, cho dù đang được thay thế dần bằng kiểu AIM-120 AMRAAM hiện đại hơn. Không lực Phòng vệ Nhật Bản cũng đang thay thế chúng bằng kiểu Mitsubishi AAM-4. Phi công khối NATO trong liên lạc radio thường dùng mã ngắn gọn Fox One để cảnh báo việc phóng một kiểu tên lửa dẫn hướng bằng radar bán chủ động như kiểu Sparrow.

Sparrow đã được sử dụng như là căn bản để phát triển kiểu tên lửa hạm-đối-không RIM-7 Sea Sparrow, được Hải quân Mỹ sử dụng để phòng thủ chiến hạm của hạm đội.

Tham khảo

Tên lửa
Tên lửa Hoa Kỳ


title: 21913 Taylorjones

text:
21913 Taylorjones (1999 VK28) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 11 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21913 Taylorjones

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Manilkara multifida

text:
Manilkara multifida là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil, hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

multifida
Thực vật mô tả năm 1990
Thực vật Brasil
Thực vật được mô tả năm 1990


title: Lễ hội Cầu mùa (người Thái)

text:
Lễ hội Cầu mùa của người Thái hay Lễ cơm mới, tiếng Thái: Lệ hạy, Kin khảu maứ, là một lễ hội của dân tộc Thái, miền tây Nghệ An, Việt Nam. Lễ này bày tỏ long thành kính của mình đối với những thế lực siêu nhiên thần linh, ma quỷ theo quan niệm của người Thái.

Thời gian
Lễ cầu mùa được tổ chức vào đầu vụ lúa mới hoặc một số nơi tổ chức sau khi thu hoạch, khoảng trung tuần tháng 9 đến đầu tháng 11 hàng năm.

Phần nghi lễ
Phần nghi lễ được tiến hành ngay tại nương rẫy, đặc biệt là nơi tập trung nhiều hộ gia đình cùng làm nương rẫy nhất (Tủng hảy). Họ thường tổ chức tại chòi canh rãy của một nhà có diện tích rẫy nhiều nhất, năng suất cao nhất và đó phải là những gia đình có uy tín, khéo ăn ở được cả nhóm và cộng đồng tôn trọng kính nể. Họ cắt lấy những bông lúa chin sớm những nơi tốt nhất trong đám rẫy của gia đình mình rồi đun lúa làm cho hạt nếp nứt và chín (tiếng Thái gọi là "khầu hang"). Sau đó lúa được phơi khô trên chạn bếp hoặc phơi nắng mục đích là họ tạo ra một loại gạo rất thơm và dẻo hương vị gần giống mùi cốm, hạt gạo có mùa xanh và có mùi thơm rất đặc trưng. Trong dịp này họ thường chọn một loại lúa dẻo nhất và quý nhất để dành cho cầu cúng thể hiện tấm lòng với các vị thần linh.

Ngoài những đĩa xôi được đò từ thứ gạo đã được luộc chin, phơi khô ra thì mâm cúng của mỗi gia đình còn mổ thêm 2-4 con gà (bắt buộc phải có một con gà trống). Gà được luộc lên và đưa đến mỗi đám nương và nghi lễ cúng bái bắt đầu. Rượu được rót ra chén, trầu cau mỗi mâm 9 đôi, cùng với đó là một bát nước chè xanh và một bát nước lã.

Phần cầu cúng
Công việc cầu cúng thuộc các thầy mo cần có một cái đĩa và hai đồng xu để tung đồng xu, tiếng Thái gọi là thìm lé. Năm nào mà các thầy mo tung đồng xu chỉ một lần là được ngay (một bên trắng và một mặt đen) thì coi như năm đó ma nương hài lòng với lễ lạt của con cháu; họ quan niệm rằng năm đó mùa màng có nhiều thuận lợi, hy vọng năm ấy sẽ được mùa màng bội thu. Ngược lại năm nào mà thầy mo tung đồng xu hai ba lần mà vẫn không được thì coi như năm đó mùa màng sẽ gặp nhiều khó khăn, trở ngại thất thu. Sau khi cúng xong, mọi người làm lễ lạy tả ơn theo sự điều khiển của thầy mo, họ lạy trước bàn thờ dựng ngay tại đám rãy, sau đó rượu được té xuống nương, Nghi thức này nhằm thể hiện sự kính trọng và tấm lòng chân thực của con cháu với thần linh, họ mong rằng trời đất nhận lễ và chấp nhận lòng thành kính của con cháu.

Phần hội
Xong phần nghi lễ, họ tổ chức ăn uống ngay tại nương hoặc trên chòi của nhà chủ lễ năm đó. Hôm đó ai cũng phải ăn uống no say để cầu mong một năm mùa màng phát đạt, cuộc sống no đủ và hạnh phúc. Cuối cùng những điệu khắp lăm, nhuôi, xuôi cất lên hoà cùng nhịp múa, họ nói cho nhau nghe về kinh nghiệm làm ăn bằng những lời ca tiếng hát.

Trong dịp này đôi trai gái nào quý nhau thì chúc và trao nhau những đùi gà thật ngon, những lời hát thật dằm thằm ngọt ngào. Sau khi ăn uống và ca hát, người ta chia tay nhau hẹn mùa lúa sau sẽ gặp lai, hy vọng sẽ có nhiều nương, nhiều lúa gạo hơn và sẽ tổ chức lễ hội cầu mùa thật to hơn, linh đình hơn, đông vui hơn. Họ cầu mong có một cuộc sống ấm lo và hạnh phúc hơn.

Đây là dịp để mọi người sau một vụ mùa cùng ngồi lài với nhau, truyền cho nhau những kinh nghiệm làm ăn, kinh nghiệm phòng trừ thiên tai, địch hoạ, tỏ sự đoàn kết của con người trước những thế lực thiên nhiên siêu hình.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lễ hội của người Thái


title: Copelatus aldabricus

text:
Copelatus aldabricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Rajarhat Gopalpur

text:
Rajarhat Gopalpur là một thành phố và khu đô thị của quận North Twentyfour Parganas thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rajarhat Gopalpur có dân số 271.781 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Rajarhat Gopalpur có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Rajarhat Gopalpur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Kurgan (tỉnh)

text:
Kurgan Oblast (tiếng Nga: Курга́нская о́бласть, Kurganskaya oblast) là một chủ thể liên bang của Nga (một tỉnh). Trung tâm hành chính là thành phố Kurgan.

Phía bắc giáp tỉnh Sverdlovsk, phía nam giáp các tỉnh Bắc Kazakhstan và Kostanay của Kazakhstan, phía đông giáp tỉnh Tyumen, phía tây giáp tỉnh Chelyabinsk.

Liên kết
 The Oblast Duma - official website  (Russian)
 "Evening Kurgan" - portal independent news  (Russian)

Tham khảo


title: Chu Siêu Thạch

text:
Chu Siêu Thạch (chữ Hán: 朱超石, 382 – 418) là tướng lãnh cuối đời Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Siêu Thạch là người huyện Bái, quận Bái , được sanh ra trong một gia đình tướng soái. Cha là Dương Uy tướng quân, Tây Dương, Quảng Bình thái thú Chu Xước, thân tín của Giang Châu thứ sử Hoàn Xung. Anh trai là Hữu tướng quân Chu Linh Thạch, có công bình Thục.

Siêu Thạch tính quyết đoán, nhanh nhẹn, giỏi cưỡi ngựa đánh xe, nhưng giống như anh trai mình, ông cũng rành việc văn thư.

Phò tá Lưu Dụ
Anh họ quyền thần Hoàn Huyền là Hoàn Khiêm được làm Vệ tướng quân, bổ Siêu Thạch làm Hành tham quân. Tiếp đó Siêu Thạch hưởng ứng Hà Vô Kỵ dấy binh chống lại nhà Hoàn Sở, được làm Tham Phụ quốc, Hữu quân quân sự cho ông ta .

Anh rể của thủ lãnh nghĩa quân Lư Tuần là Từ Đạo Phúc đánh bại Vô Kỵ, bắt được Siêu Thạch, cho ông làm Tham quân. Nghĩa quân đến Thạch Đầu, Siêu Thạch thuyết phục những người cùng thuyền, để ông chèo một chiếc thuyền con chạy về với Lưu Dụ; Lưu Dụ rất vui mừng, lấy ông làm Từ Châu chủ bộ. Cùng năm, Hoàn Khiêm thất bại và bị giết, Siêu Thạch thu lại đầu và thây của ông ta, an táng đầy đủ nghi lễ.

Sau đó, Siêu Thạch được thăng làm Xa kỵ Tham quân sự, Thượng thư đô quan lang, rồi được bổ làm Trung binh tham quân, Ninh sóc tướng quân, Bái Quận thái thú.

Khi Lưu Dụ trấn áp Lưu Nghị, sai Siêu Thạch soái bộ kỵ ra Giang Lăng, chưa đến nơi thì đài quân đã bình được Nghị. Đến lúc Lưu Dụ trấn áp Tư Mã Hưu Chi, sai Quan quân tướng quân Đàn Đạo Tế cùng Siêu Thạch đưa bộ quân ra Đại Bạc, Lỗ Tông Chi nghe tin bọn Siêu Thạch đến, tự mình soái quân chống lại, đôi bên chưa giao chiến thì đài quân đã bình được Giang Lăng. Siêu Thạch theo đại quân đến Tương Dương, được lĩnh quan Tân Dã thái thú, đuổi theo Tông Chi đến Nam Dương mới về.

Tham gia bắc phạt
Năm Nghĩa Hi thứ 12 (416), Lưu Dụ bắc phạt Hậu Tần, Siêu Thạch được làm tiền phong tiến đến Hoàng Hà, 10 vạn bộ kỵ Bắc Ngụy của các tướng Nga Thanh, Thúc Tôn Kiến, Trưởng Tôn Đạo Sanh, A Bạc Kiền  đóng quân ở bờ bắc Hoàng Hà, luôn có mấy ngàn kỵ binh, men sông đi theo quân Tấn không rời. Khi ấy quân Tấn men theo bờ nam, kéo dài trăm trượng, nước sông chảy gấp, có ai lội sang bờ bắc đều bị quân Ngụy bắt giết. Lưu Dụ điều quân vượt sông, mới lên bờ thì quân Ngụy lui chạy; sau khi quân Tấn lui về, quân Ngụy lại từ hướng đông kéo đến.

Lưu Dụ sai Bạch trực đội chủ Đinh Ngộ soái 700 người đem theo trăm cỗ xe, ở bờ bắc Hoàng Hà, cách mép nước hơn trăm bộ, bày trận hình trăng khuyết, 2 đầu trận ôm lấy sông, mỗi xe bố trí 7 vệ binh. Bày trận xong, Đinh Ngộ sai bọn họ cắm cờ trắng. Quân Ngụy thấy mấy trăm người kéo xe lên bờ, không hiểu ra sao, đều chưa dám hành động. Lưu Dụ trước đó mệnh cho Siêu Thạch giữ nghiêm 2000 người, thấy cờ trắng đã dựng, lập tức chạy đến, đem theo 100 cây nỏ lớn, chia cho mỗi xe 20 người, đặt bành bài  trên càng xe. Quân Ngụy thấy trận doanh của đối phương đã lập, bèn đến vây doanh; Siêu Thạch đầu tiên lấy cung mềm bắt một ít về phía địch, quân Ngụy cho rằng quân Tấn vừa ít vừa yếu, nên bốn mặt cùng kéo đến. Tướng Ngụy là Trưởng Tôn Tung lại đem thêm 3 vạn bộ kỵ đến, áp sát mà đánh. Vì thế trăm cây nỏ của quân Tấn cùng phát, Siêu Thạch lại chọn những tay thiện xạ để tập trung lại mà bắn; nhưng quân Ngụy quá nhiều, nỏ không ngăn nổi. Trước khi lên đường, Siêu Thạch đem riêng cái chùy lớn cùng hơn ngàn cây sóc, bèn chặt cán sóc chỉ còn dài 3, 4 thước, dùng chùy đẩy đoạn sóc, mỗi đoạn sóc đâm xuyên qua 3, 4 lính Ngụy. Quân Ngụy không chống nổi, một lúc thì tan rã, quân Tấn trong trận chém đầu A Bạc Kiền, quân Ngụy chạy về Bán Thành.

Siêu Thạch soái bọn Hồ Phiên, Lưu Vinh Tổ đuổi theo, lại bị quân Ngụy bao vây; họ hăng hái chiến đấu cả ngày, giết kể đến hàng ngàn, quân Ngụy bèn lui chạy. Lưu Dụ sai Chấn vũ tướng quân Từ Y Chi đưa 5000 người đến thành Việt Kỵ, quân Ngụy vây Y Chi, dùng kích dài kết trận. Siêu Thạch đi cứu, chưa đến thì quân Ngụy đã bỏ chạy. Đại quân Tấn hạ được Bồ Phản, Lưu Dụ lấy Siêu Thạch làm Hà Đông thái thú, đồn thú ở đấy. Quân Ngụy thấy Siêu Thạch ít quân, quay lại đánh thành; ông thua chạy, mấy ngày thì bắt kịp đại quân.

Bỏ mình Quan Trung
Lưu Dụ rời Quan Trung trở về miền nam, Siêu Thạch thường lệnh cho người theo đường thủy đến Bành Thành, được trừ làm Trung thư thị lang, phong tước Hưng Bình huyện ngũ đẳng hầu. Người Hạ uy hiếp Quan Trung (418), Lưu Dụ sai Siêu Thạch úy lạo vùng Hà, Lạc. Siêu Thạch theo đường thủy đến Bồ Phản, đúng lúc Chu Linh Thạch từ Trường An chạy về đến lũy Tào Công. Siêu Thạch vượt sông đón anh, cùng Linh Thạch bị quân Hạ bắt và giết chết, khi ấy được 37 tuổi.

Tham khảo

Chú thích

Nhân vật quân sự Đông Tấn


title: Margarella subantarctica

text:
Margarella subantarctica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Margarella


title: (11078) 1992 WH2

text:
{{DISPLAYTITLE:(11078) 1992 WH2}}

(11078) 1992 WH2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 18 tháng 11 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hunsur

text:
Hunsur là một thị xã của huyện Mysore thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Hunsur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 792 mét (2598 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Hunsur có dân số 43.893 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Hunsur có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Hunsur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Mysore


title: Sankt Georgen im Attergau

text:
Sankt Georgen im Attergau là một đô thị thuộc huyện Vöcklabruck thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 15,4 km², dân số thời điểm năm 2005 là 4166 người.

Tham khảo


title: Marín, Pontevedra

text:
Marín là một đô thị trong tỉnh Pontevedra, Galicia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website about the Escuela Naval Militar

Đô thị ở Pontevedra


title: Tipula austrovolens

text:
Tipula austrovolens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Saint-Jean-de-Blaignac

text:
Saint-Jean-de-Blaignac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 72 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeandeblaignac


title: Barbus oxyrhynchus

text:
The Pangani Barb (Barbus oxyrhynchus) is a ray-finned fish species trong họ Cyprinidae. It might include the Rhinofish, which is presently known as B. mariae.

Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. It is not considered a threatened species by the IUCN.

Hình ảnh

Tham khảo

 Vreven, E. 2005. Barbus oxyrhynchus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

O
Cá nước ngọt châu Phi


title: Argenton, Lot-et-Garonne

text:
Argenton là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 52 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Người Sói (phim 2009)

text:
Người Sói (tựa gốc: X-Men Origins: Wolverine) là một phim điện ảnh siêu anh hùng của Mỹ năm 2009 dựa trên nhân vật Wolverine của Marvel Comics. Phim được phát hành ngày 28 tháng 4 năm 2009 ở Hà Lan và trên phạm vi toàn thế giới vào ngày 1 tháng 5. Phim do đạo diễn Gavin Hood và các ngôi sao Hugh Jackman trong vai nhân vật chính, cùng với Liev Schreiber, Danny Huston, Lynn Collins, Taylor Kitsch và Ryan Reynolds. Đây là một phim thuộc dạng prequel của loạt 3 phim X-Men. Bối cảnh của phim nằm vào khoảng 10-17 năm trước loạt phim X-Men. Nội dung phim nhắm vào quá khứ của nhân vật Wolverine, khi anh còn là thành viên của Biệt đội X, cuộc gặp gỡ với đại tá William Stryker, về chương trình Weapon X, và quan hệ của Wolverine với các dị nhân khác - đặc biệt là với người anh cùng cha khác mẹ, Victor Creed. Phim được quay chủ yếu ở Úc và New Zealand.

Nội dung

Vào năm 1845 ở Canada, cậu bé James Howlett nhìn thấy cảnh cha của mình bị người làm vườn Thomas Logan giết chết. Tâm trạng đau thương đã kích động sự đột biến: móng vuốt trồi ra từ bàn tay cậu bé, và cậu đã giết chết Logan. Trước lúc chết, Logan bảo James rằng ông ta là cha ruột cậu bé. James bỏ trốn với đứa con trai bị ngược đãi của Logan (anh cùng cha khác mẹ của James) - Victor Creed. Cả hai sống sót sau hơn 1 thế kỷ, từ cuộc Nội chiến Hoa Kỳ đến cả hai cuộc Chiến tranh thế giới. Trong Chiến tranh Việt Nam, Victor giết chết thượng cấp của mình khi chỉ huy ngăn cản anh ta thực hiện một cuộc hãm hiếp. James đã bảo vệ anh trai và cả hai bị hành quyết. Nhưng họ lại sống sót. Thiếu tá William Stryker đã tiếp xúc với họ và đề nghị gia nhập Biệt đội X, một nhóm tập hợp các dị nhân, bao gồm tay thiện xạ Agent Zero, tay lính đánh thuê Wade Wilson, người có khả năng dịch chuyển tức thời John Wraith, nhà vô địch Fred Dukes và người điều khiển được điện năng Chris Bradley. Cả hai gia nhập đội, nhưng những hoạt động đáng ngờ của đội khiến James bỏ đi.

6 năm sau, James (bấy giờ lấy tên là Logan) đến sống ở Canada với bạn gái, Kayla Silverfox. Đại tá Stryker tìm ra Logan và cảnh báo anh rằng có người nào đó đang tìm giết những thành viên của biệt đội. Chẳng bao lâu sau đó, Victor đã giết Kayla và đánh bại Logan. Stryker đưa ra một cách giúp Logan hạ Victor. Logan đã trải qua một cuộc phẫu thuật để gia cố khung xương của mình với chất adamantium, một kim loại hầu như không thể phá hủy. Trước khi tiến hành cuộc phẫu thuật, Logan muốn có 1 thẻ bài mới với tên "Wolverine". Stryker ra lệnh xóa sạch ký ức của Wolverine, nhưng Wolverine đã nghe được và bỏ trốn. Đồng đội cũ của anh là Zero đã đuổi theo. Wolverine đến ẩn náu trong kho thóc của một đôi vợ chồng già, họ đã cho anh ở qua đêm. Nhưng Zero đã tấn công, giết chết đôi vợ chồng nọ. Wolverine sau đó đã giết chết Zero.

Wolverine tìm thấy Wraith và Dukes, hỏi họ về phòng thí nghiệm mới của Stryker. Họ kể rằng Stryker đang thực hiện nhiều cuộc thí nghiệm trên các dị nhân. Một dị nhân là Remy LeBeau ("Gambit") đã trốn thoát, anh ta là người biết địa điểm của phòng thí nghiệm. Wraith và Wolverine đã đi tìm Gambit để hỏi về địa điểm của phòng thí nghiệm, nhưng Gambit ngờ rằng Wolverine được gửi đến để bắt anh ta trở lại phòng thí nghiệm nên đã tấn công Wolverine. Victor giết chết Wraith và lấy mẫu máu của anh. Với sức mạnh mới của mình, Wolverine đã tấn công Victor và gần như giết chết anh ta. Gambit ngăn trở cuộc đấu, giúp Victor chạy thoát. Sau khi chứng kiến sự thành thật của Wolverine, Gambit đã đưa anh đến phòng thí nghiệm của Stryker trên "Hòn đảo Ba dặm" ("Three Mile Island"). Tại đó Wolverine khám phá ra Silverfox vẫn còn sống và đang hợp tác với Stryker để đổi lấy sự an toàn cho người em bị bắt làm con tin.

Dù vậy, cô vẫn còn yêu Wolverine chân thành. Cảm thấy đau đớn và bị phản bội, Wolverine đã quyết định bỏ đi. Trong khi đó, Stryker từ chối cho Victor chất adamantium như lời hứa trước đây và cho rằng Victor sẽ không thể vượt qua được quá trình gia cố khung xương bằng adamantium. Điên tiết, Victor định giết Kayla, nhưng Logan đã nghe thấy tiếng kêu cứu và ra tay ngăn cản Victor. Logan gần như giết chết Victor nhưng sau đó đã bỏ mặc Victor, quay sang giúp Kayla giải thoát những dị nhân bị cầm tù.
Stryker kích hoạt Vũ khí XI, trước đây chính là Wade Wilson, nhưng giờ đây biến thành "sát thủ dị nhân" với nhiều năng lực của những người đột biến khác, và được Stryker gọi là "The Deadpool". Logan giữ chân Vũ khí XI để những người khác chạy thoát. Nhóm này sau đó gặp được Giáo sư Charles Xavier, người muốn đưa họ vầ Biệt thự X, trường học của ông. Bị thương nặng, Kayla quyết định ở lại.

Logan kéo Vũ khí XI lên đỉnh của một trong những ngọn tháp làm mát. Anh suýt bị giết nhưng được Victor cứu kịp lúc. Hai người hợp tác với nhau như ngày xưa và cùng tiêu diệt Deadpool. Logan chém bay đầu Vũ khí XI và đạp hắn xuống khỏi ngọn tháp, nhưng một trong những sức mạnh của Vũ khí XI làm ngọn tháp sụp xuống. Victor nhảy khỏi ngọn tháp sau khi nói với Logan rằng hai người khi đã là anh em thì không thể chấm dứt được. Khi một trong những mảnh tháp vở đổ xuống Logan, Gambit xuất hiện và cứu anh. Hai người chia nhau đi tìm những người khác. Logan tìm thấy Kayla, anh đưa cô đi thì bị Stryker tấn công. Stryker bắn thẳng hai viên đạn Adamantium vào đầu Logan làm anh ngất đi. Kayla dùng hết sức mạnh cuối cùng của mình để bắt Stryer bước đi mãi mãi, cho tới khi đôi chân tứa máu.
Gambit nhìn thấy lũ trẻ đi theo Giáo sư X, anh trở lại chỗ Logan. Logan tỉnh dậy, không hề nhớ mình là ai hay bất cứ chuyện gì khác kể cả Kayla. Khi Gambit muốn đưa anh chạy khỏi nơi đó, Logan nói anh sẽ tự tìm ra con đường cho chính mình.

Nhiều ngày sau đó, một nhóm quân đội tìm thấy William Stryker và bắt hắn vì bị nghi liên quan tới cái chết của Tướng Munson.

Logan sau đó lưu lạc tới Nhật Bản. Trong một quán bar, người phục vụ hỏi có phải anh muốn tìm đến rượu để quên đi chuyện gì, Logan trả lời rằng anh uống rượu để nhớ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2009
X-Men
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1910
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1940
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1970
Phim tiếng Anh
Phim Úc
Phim của 20th Century Fox
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1840
Phim quay tại New Orleans
Phim hành động thập niên 2000
Phim phụ
Phim quay ở Sydney


title: Paramesiodes

text:
Paramesiodes là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Paramesiodes aprepta Bradley, 1965
Paramesiodes longirostris Diakonoff, 1960
Paramesiodes minor Diakonoff, 1960

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Libnotes subfasciatula

text:
Libnotes subfasciatula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Valdeprado, Tây Ban Nha

text:
Valdeprado, Tây Ban Nha là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của INE, đô thị này có dân. Đô thị có diện tích 31,92 km2.

Tham khảo

Đô thị ở Soria

af:Valdeprado


title: Andrena koreana

text:
Andrena koreana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1952


title: Domont

text:
Domont là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp. It kết nghĩa với the Leicestershire town of Shepshed.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d'Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Official website
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Chthoneis altimontana

text:
Chthoneis altimontana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Chthoneis


title: 15076 Joellewis

text:
15076 Joellewis (1999 BL25) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 1 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15076 Joellewis

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Owatonna, Minnesota

text:
Owatonna, Minnesota là một thành phố nằm ở quận Steele thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 32,8  km² với diện tích nước mặt là 0,2  km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 24.533 người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: Ewighausen

text:
Ewighausen là một đô thị thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị Ewighausen có diện tích 2,55 km². Đô thị này thuộc Verbandsgemeinde of Selters, một dạng đô thị tập thể chỉ có ở bang Rheinland-Pfalz.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ewighausen trên trang mạng của đô thị tập thể

Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Chelers

text:
Chelers là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC graves
 Chelers on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Huilaea ecuadorensis

text:
Huilaea ecuadorensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.

Chú thích

Liên kết ngoài

Huilaea
Thực vật được mô tả năm 1990
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Đại học Tiểu bang Murray

text:
Viện Đại học Murray State hay Đại học Murray State (tiếng Anh: Murray State University) là một viện đại học công lập hệ bốn năm nằm ở thị trấn Murray, hạt Calloway, tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ với khoảng 10.000 sinh viên đang theo học cả chương trình đại học và cao học. Murray State có hàng trăm sinh viên quốc tế đến từ hơn 50 quốc gia, trong đó chủ yếu là Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Ả Rập Xê Út... Mấy năm gần đây, nhờ trường có hợp tác với Bộ Giáo dục&Đào tạo Việt Nam (cùng với Đại học Michigan-State, Đại học Ohio-State, và Đại học Missouri) nên số lượng sinh viên Việt Nam sang học tăng lên đáng kể. Ngoài ra, lý do chủ yếu là chi phí không cao, chất lượng tốt, môi trường sống yên bình, lượng sinh viên vừa phải cũng như các chính sách khuyến khích tuyển sinh quốc tế của trường đã mang lại hiệu quả.

Truyền thống
Trường Đại học Murray thành lập năm 1922 và trải qua nhiều lần đổi tên trước khi lấy tên gọi chính thức là Murray State University vào năm 1966.

Chương trình đào tạo

Trường hiện tại có tất cả 11 chương trình cấp bằng cao đẳng, 64 chương trình cử nhân và 42 chương trình cấp bằng thạc sĩ và các chuyên ngành đặc biệt.

Xếp hạng
Trường Đại học Murray được nhiều tổ chức đánh giá cao không những về chất lượng đào tạo mà còn về chi phí học tập. Murray được công nhận bởi Hiệp hội các trường học phía Nam, là một trong 8 trường ở Kentucky được cấp chứng nhận AACSB. Tổ chức News & World Report đánh giá là một trong những trường công lập có chất lượng tốt với chi phí vừa phải tại Hoa Kỳ.

Đời sống sinh viên

Trường có hệ thống cơ sở vật chất tốt với nhiều trang thiết bị phục vụ các nhu cầu học tập và giải trí của sinh viên. Hai nhà tập quy mô lớn cung cấp miễn phí vé vào cửa cho sinh viên của trường. Tại đây, sinh viên có thể học chơi bóng rổ, bóng bàn, bóng quần, bóng đá, có bể bơi rộng và nhiều hình thức tập thể dục khác. Trường còn có một sân vận động lớn sức chứa hàng ngàn người và thường xuyên tổ chức các giải đấu bóng đá Mỹ (American football) với các trường khác. Ngoài ra, trường có cả hệ thống các sân tập ngoài trời cho nhiều dạng thể thao và luôn đủ chỗ cho nhu cầu của sinh viên. Vào các tối thứ 6, 7 và chủ nhật, rạp chiếu bóng của trường chiếu phim miễn phí. Hệ thống xe buýt miễn phí chạy khắp thị trấn. Bưu điện nằm ngay trong trường cung cấp dịch vụ cho sinh viên với phí thấp. Trường cũng cung cấp miễn phí các tờ báo nổi tiếng bên cạnh tờ Murray State News là tờ báo của trường ra số thường xuyên.

Vấn đề nhà ở & ăn uống
Trường quy định tất cả các sinh viên năm thứ nhất và thứ hai phải ở tại một trong 8 tòa nhà ký túc xá, bao gồm Elizabeth College, White College, Regents College, Hart College, Lee Clark College, James Richmond College, Springer Franklin College, và Hester College. Các tòa nhà Elizabeth, White, Regents, Hart, Springer và Hester đều có mức phí như nhau (khoảng 1.800 USD/học kỳ/4 tháng). Hai tòa còn lại thu mức 2.300 USD/học kỳ. Chi phí khác nhau là do các trang bị trong phòng khác nhau. Các sinh viên năm ba, năm tư, nhà ở gần trường hay các sinh viên thuộc các đối tượng được miễn khác có thể ở trọ ngoài hoặc trong các căn hộ của trường cho thuê nằm trong khuôn viên của trường. Theo số liệu thống kê thì các sinh viên ở trong trường có tỷ lệ tốt nghiệp cao hơn số ở trọ ngoài.

Những sinh viên ở trong các tòa ký túc xá bắt buộc phải mua suất ăn ở căn tin của trường. Thức ăn chủ yếu chế biến theo kiểu Mỹ. Tuy nhiên, trường cũng thường xuyên đổi món và phục vụ các đồ ăn châu Á, chủ yếu là đồ ăn Trung Quốc, Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út...những nước chiếm tỷ lệ cao trong khoảng hơn 330 sinh viên quốc tế của trường .

Phong trào thể dục thể thao
Nhờ có cơ sở vật chất tốt mà phong trào thể dục thể thao của trường phát triển mạnh. Các đội tuyển của trường đều mang tên RACERS và tham gia tranh giải ở nhiều môn thể thao khác nhau trong các cuộc thi đấu toàn nước Mỹ. Ví dụ điển hình là ngay sau khi đội bóng rổ của trường đánh bại đội của Trường Đại học Vandebilt, đã có hơn 5000 lượt truy cập trong ngày. Cũng nhờ có phong trào thể thao lên mạnh mà danh tiếng của trường được nhiều người biết đến. Số lượng sinh viên từ các bang khác đến học gia tăng.

Liên kết ngoài
Danh sách các chuyên ngành học tại Murray
Bài giới thiệu về trường trên Website của Cục Đào tạo với nước ngoài (Bộ Giáo dục & Đào tạo Việt Nam)

Tham khảo

Murray State


title: Đông Nam (xã)

text:
Đông Nam là một xã thuộc huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Thông tin địa lý

Xã Đông Nam có diện tích: 9,33 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Đông Nam có dân số 5.193 người. Đây là xã có mật độ dân cư thấp nhất huyện Đông Sơn.

Xã Đông Nam nằm ở cực nam huyện Đông Sơn, giáp giới với ba huyện: Quảng Xương, Nông Công, Triệu Sơn. Địa giới hành chính:
Phía đông giáp xã Đông Vinh, thành phố Thanh Hóa;
Phía nam giáp xã Quảng Yên (huyện Quảng Xương) và xã Hoàng Giang (huyện Nông Cống);
Phía tây giáp xã Hoàng Sơn (huyện Nông Cống) và xã Đồng Thắng (huyện Triệu Sơn);
Phía bắc giáp các xã Đông Phú và Đông Quang, huyện Đông Sơn.
Đây là địa phương có tuyến Đường cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45 đi qua đang được xây dựng.

Hành chính
Thời nhà Nguyễn, xã Đông Nam thuộc tổng Quang Chiếu, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Hóa, gồm các thôn: Mai Chữ, Phú Yên, Sơn Dương, Hoàng Lạp (xã Phù Lưu cũ), Phú Bật (xã Trường Hựu).

Tên gọi xã Đông Nam có từ năm 1953.

Năm 1977, các xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, xã Đông Nam thuộc huyện Đông Thiệu. Năm 1982 huyện Đông Thiệu đổi lại là huyện Đông Sơn, xã Đông Nam lại thuộc huyện Đông Sơn.

Xã Đông Nam ngày nay gồm các làng: Phú Yên, Tân Chính, Nam Thành, Nam Vinh, Phúc Đoàn, xóm Cộng, Hạnh Phúc, Cần Liêm(Mai Chữ), Chính Kết.

Di tích lịch sử, văn hóa

Đình và đền Thượng
Đình và đền Thượng thờ Thành hoàng.

Kênh Nhà Lê
Xã Đông Nam nằm bên tuyến kênh Nhà Lê, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Thành Hoàng Nghiêu
Đầu thế kỷ 15, danh tướng Nguyễn Chích đã chọn vùng núi hiểm trở thuộc vùng phía Tây xã Đông Nam huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá để xây thành đắp luỹ, lập nên căn cứ quân sự có tên là thành Hoàng Nghiêu, với diện tích trên 100 ha, để luyện tập quân binh trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nhà Minh. Sau đó nghe danh tướng quân Nguyễn Chích, Lê Lợi đã đích thân viết thư mời Nguyễn Chích về Lam Sơn hội nghĩa, cùng nhau đánh giặc, giữ nước. Cuộc kháng chiến đã thành công, mở ra một kỷ nguyên mới cho nước nhà.

Thành Hoàng Nghiêu cách thành phố Thanh Hoá khoảng 15 km về phía Tây nam, nằm trong vùng bao gồm nhiều thung lũng lớn như: Thung Chim, Thung Bò, Thung Khỉ, Thung Khế, Thung Chùa... Quần thể các thung lũng của thành Hoàng Nghiêu nằm gần kề nhau và được ngăn cách với bên ngoài bởi các vách đá cao, dựng đứng. Địa thế hiểm trở này đã được nghĩa quân Nguyễn Chích lợi dụng để xây trại, dựng ấp nhằm kế hoạch kháng chiến lâu dài với giặc Minh. Trải qua thời gian dài, hiện di vật còn lại tại thung Chùa chỉ còn một bia đá cao gần 2 m, rộng 1,25 m với nhiều nét Hán tự đã hoen mờ. Phía đông bắc thung Chùa còn lại ngôi đền nhỏ được xây dựng từ thời Nguyễn Chích. Phía đông còn 2 thành đất, hai thành này nằm cách nhau khoảng 150 m, cao khoảng 1,2 m... tiếp thành đất là Thung Điểu, trong thung khá bằng địa, phía tây nam thành đất có con sông Hoàng uốn lượn sát quanh, tạo địa thế thêm hiểm trở hơn. Tại đây còn có Hang Bến, là nơi cất giấu lương thực, súng đạn của đội dân quân vận tải thuyền nan nổi tiếng, phục vụ chiến trường Miền Nam thời kỳ chống Mỹ. Vùng đất "sơn thủy hữu tình" này còn được đánh giá là rất có tiềm năng để xây dựng thành "Khu du lịch sinh thái và leo núi".

Thành Hoàng Nghiêu đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2004 và đang được đề nghị xếp hạng di tích cấp quốc gia. Trước đó, năm 2003 UBND huyện Đông Sơn đã ra lệnh "cấm khai thác đá" tại vùng này để bảo vệ khu di tích lịch sử.

Tuy nhiên, ngày 3/3/2009, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định chấp thuận địa điểm xây dựng khu xử lý chất thải sinh hoạt của thành phố Thanh Hóa và các vùng lân cận tại khu vực Thung Chim, núi Vàng, xã Đông Nam, huyện Đông Sơn, diện tích khoảng 30 - 35 ha. Địa điểm này nằm trong khu di tích thành Hoàng Nghiêu. Việc xây dựng khu xử lý rác thải rắn trên địa bàn sẽ làm cho xã Đông Nam bị ngập lụt khi có mưa vì Thung Chim là thung lũng chứa nước chủ yếu của toàn xã. Ngoài ra, vị trí xây dựng khu xử lý rác thải nằm sát sông Hoàng và khu vực dân cư sinh sống.

Giáo dục
Xã Đông Nam có 01 trường tiểu học và 01 trường trung học cơ sở.

Nghề khai thác đá
Được thiên nhiên ưu đãi, xã Đông Nam có nhiều mỏ đá với trữ lượng rất lớn và có giá trị. Một số đơn vị, doanh nghiệp đã được phép khai thác, sản xuất đá ốp lát xuất khẩu, đá xây dựng. Tuy nhiên hiện nay thực trạng khai thác đá trái phép và không đảm bảo an toàn lao động đang diễn ra tại đây.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Đại hội Thể thao Đông Á

text:
Đại hội Thể thao Đông Á là một sự kiện thể thao được tổ chức bởi Hiệp hội Đại hội Thể thao Đông Á (EAGA) mỗi bốn năm bắt đầu từ đại hội đầu tiên năm 1993. Đây là sân chơi giữa các quốc gia trong khu vực Đông Á, cũng như quốc đảo Guam thuộc Thái Bình Dương. Kazakhstan, một quốc gia Trung Á, đã từng là thành viên của đại hội này.

Các quốc gia tham dự
Các quốc gia hiện tại đang tham gia EAGA:

Kazakhstan là cựu thành viên của Đại hội. Quốc gia này chấm dứt tranh tài khi chính thức trở thành thành viên mới của Ủy ban Olympic châu Âu. Hiện tại, Kazakhstan đang là thành viên Hội đồng Olympic châu Á (OCA) và tham gia vào Đại hội Thể thao Trung Á.

Các kì đại hội

Bảng tổng sắp huy chương

 1: quốc gia cựu thành viên

Môn thi đấu

•: Môn trình diễn

Chú thích

Xem thêm

 Đại hội Thể thao châu Á
 Đại hội Thể thao Đông Nam Á

Liên kết ngoài
 Thông tin Đại hội Thể thao Đông Á
 2009 Website chính thức của Đại hội Thể thao Đông Á


title: Oxyagrion pseudocardinale

text:
Oxyagrion pseudocardinale là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Oxyagrion pseudocardinale được miêu tả khoa học năm 2000 bởi Costa, Souza & Santos.

Chú thích

Tham khảo

Oxyagrion


Thời gian biểu phát hiện các hành tinh và vệ tinh trong Hệ Mặt Trời này sắp xếp theo quá trình phát hiện các thiên thể trong suốt lịch sử.

Lịch sử đặt tên vệ tinh không phải luôn luôn khớp với lịch sử phát hiện. Các hành tinh trong hệ mặt trời được sắp xếp theo thời gian. Đây là các hành tinh và vệ tinh phát hiện trong Hệ Mặt Trời.

Trong bảng dưới đây, các vệ tinh của hành tinh được tô đậm (ví dụ Mặt Trăng) trong khi hành tinh, lớn hay nhỏ, các thiên thể trực tiếp xoay quanh Mặt Trời được tô nghiêng (ví dụ Trái Đất). Bảng này sắp xếp theo ngày công bố/thông báo theo quá khứ về hiện tại. Các vệ tinh tự nhiên, các hành tinh trong hệ mặt trời đều được xếp theo thứ tự. Các ngày này được chú thích đằng sau biểu tượng:
 i: ngày đầu tiên chụp được ảnh;
 o: ngày đầu tiên con người quan sát trực quan, hoặc qua kính thiên văn hay trên ảnh;
 p: ngày công bố hoặc thông báo. Ngày thông báo có thể mất mấy năm sau khi phát hiện.

*Ghi chú: Các vệ tinh được đánh dấu có sự phát hiện phức tạp. Nhiều vệ tinh mất nhiều năm để được xác minh, và trong đó nhiều trường hợp vệ tinh biến mất và lại được tái phát hiện. Nhiều thiên thể được phát hiện bởi các tấm hình của Voyager nhiều năm sau khi được chụp. Sau khi quan sát xong, người ta sẽ công bố sau khi xác minh khoảng mấy tháng do mất thời gian.

Một số hành tinh trong bảng dưới không có ảnh. Chuyện này là lúc đó không có tàu Voyager, hoặc người ta không chụp ảnh. Ngày xưa các khám phá có ảnh, nhưng đến hiện tại thì hiếm khi còn hoặc không còn nữa.

Mặt Trăng không còn đợc xem là hành tinh mà được coi là vệ tinh. Trong thế kỷ 17, Cassini đã phát hiện ra 4 vệ tinh liền. Các hành tinh này là vệ tinh của Sao Thổ. Các hành tinh có thể là vệ tinh ở hạng thấp hơn ở hàng thế kỉ trước. Có thể do nhiều người đi nghiên cứu các vệ tinh mới. Nên trong bảng dưới ghi các thông số vệ tinh theo số thứ tự của từng thời điểm. Trong Hệ Mặt Trời, Sao Hỏa là một hành tinh kiểu Trái Đất. Hai vệ tinh của hành tinh này được phát hiện vào năm 1870 và người phát hiện ra chúng là Hall.

Về các hành tinh và vệ tinh, Hệ Mặt Trời có 13 hành tinh: 8 hành tinh và 5 hành tinh lùn. Trước năm 2006, các hành tinh lùn chưa được xem là hành tinh lùn. Các hành tinh có thể có kích cỡ lớn hơn hành tinh lùn. Sao Diêm Vương hiện nay không được xem là hành tinh nữa. Giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, có 1 hành tinh lùn duy nhất là Ceres, được Giuseppe Piazzi phát hiện vào ngày 1 tháng 1 năm 1801, và được đặt tên theo nữ thần Hy Lạp Ceres – nữ thần của cây cỏ, mùa màng và tình mẫu tử. Trong một nửa thế kỷ nó được cho là hành tinh thứ 8. Vào năm 1851 đến 2006, hành tinh này được gọi là một tiểu hành tinh. Từ năm 2006 đến nay, nó được gọi là hành tinh lùn.

Sao Hải Vương là hành tinh xa nhất, từ khi phát hiện đến năm 2006, nó gọi là hành tinh thứ 13, nhưng từ năm 2006 trở đi, có từ "Hành tinh lùn" nên ta gọi là hành tinh thứ tám. Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống trong Hệ Mặt Trời.

Số hiệu hành tinh và ghi chú

Số hiệu hành tinh
Số hiệu hành tinh bắt đầu có vào năm 1960. Mẫu số hiệu là:

S (năm phát hiện)/(Viết tắt (Tiếng Anh)) (Số phát hiện)
Các số hiệu này được làm để xem xét dễ dàng hơn. Ví dụ: S 2001/J 3 là vệ tinh thứ 30 của Sao Mộc.

Ghi chú màu
Các hành tinh và vệ tinh của chúng được đánh dấu bằng các màu. Hai vệ tinh của Sao Hỏa này được phát hiện vào năm 1870. Trong hệ mặt trời có khoảng hơn 100 vệ tinh mới được phát hiện.

Danh sách

Tiền sử

<onlyinclude>

Thế kỷ 17

Thế kỉ 18

Thế kỉ 19

Đầu thế kỉ 20

Cuối thế kỉ 20

Thế kỉ 21
Sau đây là các hành tinh phát hiện trong năm 2000 đến nay.

Thập niên 2000

Thập niên 2010

Thập niên 2020

Xem thêm
 Thời gian biểu thiên văn Hệ Mặt Trời
 Lịch sử thiên văn học

Tham khảo

Liên kết ngoài
 City of Hudson's Natural Satellite Page
 Planet and Satellite Names and Discoverers Gazetteer of Planetary Nomenclature bản lưu 16/12/2001
 The Jupiter Satellite Page
 JPL Natural Satellite Discovery Data
 James L. Hilton, When did the asteroids Become Minor Planets? bản lưu 21/9/2007

Khám phá và thám hiểm Hệ Mặt Trời
Hành tinh trong hệ Mặt Trời
Hành tinh và vệ tinh trong Hệ Mặt Trời
Thiên thể trong Hệ Mặt Trời


title: Mogoro

text:
Mogoro là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 60 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 30 km southvề phía đông của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.657 người và diện tích là 48.9 km².

Mogoro giáp các đô thị: Collinas, Gonnostramatza, Masullas, Pabillonis, San Nicolò d'Arcidano, Sardara, Uras.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Oristano


title: Beaumont-en-Verdunois

text:
Beaumont-en-Verdunois  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 305 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Beaumontenverdunois


title: Tonna luteostoma

text:
Tonna luteostoma là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Tham khảo

 Powell A. W. B., William Collins Publishers Ltd, Auckland 1979 ISBN 0-00-216906-1

Tonna


title: Osmia glauca

text:
Osmia glauca là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fowler mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1899


title: Perdita calloleuca

text:
Perdita calloleuca là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1922


title: Atelopus pedimarmoratus

text:
Atelopus pedimarmoratus là một loài cóc trong họ Bufonidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Rueda, J.V., Ardila-Robayo, M.C., Osorno-Muñoz, M., Maldonado-Silva, R.A. & La Marca, E. 2004. Atelopus pedimarmoratus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Atelopus
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes


title: Pseudapis oxybeloides

text:
Pseudapis oxybeloides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Pseudapis
Động vật được mô tả năm 1875


title: Leptispa tonkinea

text:
Leptispa tonkinea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: Quốc lộ 38

text:
Quốc lộ 38 là tuyến giao thông đường bộ cấp quốc gia dài 87 km, kết nối Bắc Ninh với Hải Dương, Hưng Yên và Hà Nam.

Lộ trình
Quốc lộ 38 có một đầu tại ngã ba Ninh Xá ở thành phố Bắc Ninh, chỗ giao cắt với Quốc lộ 1. Tuyến này có hướng cơ bản là Bắc-Nam, đi qua Tiên Du - cầu Hồ (bắc qua sông Đuống) - Thuận Thành - Cẩm Giàng - Mỹ Hào - Bình Giang - Ân Thi - Kim Động - thành phố Hưng Yên - cầu Yên Lệnh (bắc qua sông Hồng) - Duy Tiên - Kim Bảng. Điểm cuối là ngã ba Chợ Dầu, giao cắt với Quốc lộ 21B tại nơi giáp ranh giữa Ứng Hòa và Kim Bảng. Ngoài thành phố Bắc Ninh, thành phố Hưng Yên, tuyến đường này còn chạy qua các thị trấn Hồ, Kẻ Sặt, Ân Thi, Lương Bằng.

Quốc lộ 38 còn kết nối với Quốc lộ 5A tại ngã tư Quán Gỏi ở Mỹ Hào, kết nối với quốc lộ 17 tại ngã tư Đông Côi, kết nối với quốc lộ 1 tại nút giao Bồ Sơn ở thành phố Bắc Ninh, cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình tại nút giao Vực Vòng ở thị xã Duy Tiên; các tỉnh lộ 283, 280, 376,...

Tham khảo

Liên kết ngoài

38
Giao thông Bắc Ninh
Giao thông Hưng Yên
Giao thông Hà Nam


title: Typhis trispinosus

text:
Typhis trispinosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Typhis


title: 7300 Yoshisada

text:
7300 Yoshisada (1992 YV2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 12 năm 1992 bởi T. Urata ở Oohira.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7300 Yoshisada

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Mourecotelles chillan

text:
Mourecotelles chillan là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Toro & Cabezas mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Mourecotelles
Động vật được mô tả năm 1978


title: Hexatoma triangularis

text:
Hexatoma triangularis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bán kính

text:
Trong hình học cổ điển, bán kính của một đường tròn hay của mặt cầu là khoảng cách từ một điểm bất kỳ của đường tròn/mặt cầu đến tâm của nó. Từ bán kính được sử dụng lần đầu tiên trong tiếng La Tinh là radius với nghĩa tia hoặc cũng có thể là nan hoa của bánh xe ngựa.

Bán kính thường được ký hiệu bằng chữ r hoặc R. Độ dài của bán kính đường tròn bằng một nửa đường kính d của đường tròn đó.

Nếu đối tượng đề cập tới không có tâm, khái niệm này có thể đề cập tới bán kính của đường tròn ngoại tiếp hoặc mặt cầu ngoại tiếp đối tượng đó. Trong cả hai trường hợp, bán kính này có thể dài hơn một nửa khoảng cách lớn nhất giữa hai điểm bất kì của đối tượng đó. Ngoài ra, khái niệm bán kính này cũng có thể được sử dụng cho đường tròn nội tiếp - đường tròn lớn nhất có thể nằm trong một đa giác cho trước.

Bán kính của đường tròn có chu vi C là:

Tham khảo

Mặt cắt hình nón
Đường tròn


title: Đại lộ vành đai Paris

text:
Đại lộ vành đai Paris (tiếng Pháp: Le boulevard périphérique de Paris, còn được gọi là Périph) là hệ thống đường giao thông bao quanh thành phố Paris, dài 35,04 km.

Đại lộ vành đai Paris gần như nằm trọn trên ranh giới hành chính phân chia Paris và ngoại ô. Các con đường này phần lớn gồm bốn làn xe chạy cho mỗi chiều, trừ một vài đoạn như giữa Porte d'Italie và Porte d'Orléans chỉ có hai làn, giữa Porte de Montreuil và Porte de Bagnolet có năm làn đường, giữa Porte d'Orléans và Porte de Sèvres cho ba làn. Vận tốc tối đa trên đại lộ vành đai Paris là 80 km/giờ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mục đường bộ trên trang của thành phố Paris

Giao thông Paris


title: Cochranella balionota

text:
Cochranella balionota là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Bolívar, W., Coloma, L.A., Ron, S., Cisneros-Heredia, D., Lynch, J. & Wild, E. 2004. Cochranella balionota. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Cochranella


title: Chonburi (tỉnh)

text:
Chon Buri (tiếng Thái: ชลบุรี, phiên âm: Chon Bu-ri) là một tỉnh miền Trung của Thái Lan. Tỉnh lị là thành phố cùng tên. Tỉnh này giáp với các tỉnh (từ phía Bắc theo chiều kim đồng hồ): Chachoengsao, Chanthaburi và Rayong. Phía Tây của tỉnh này là vịnh Thái Lan. Tỉnh Chon Buri nằm phía cuối của vịnh Bangkok. Tỉnh này có thành phố du lịch Pattaya nổi tiếng. Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, Pattaya được chọn làm nơi nghỉ dưỡng (R&R) cho quân đội Hoa Kỳ.

Biểu tượng
Con dấu của tỉnh cho thấy đồi Kao Sam Muk, trên đó có miếu thiêng. Dân địa phương tin rằng linh hồn của ngọn núi bảo vệ ngư dân khỏi hiểm nguy.

Cây biểu tượng là Padouk (Plerocapus indicus).

Các đơn vị hành chính địa phương

Tỉnh Chon Buri có 10 huyện (Amphoe) và một phó huyện (King Amphoe). Các huyện được chia ra 92 xã (tambon) và 691 làng (ấp, buôn, sóc, bản, mường, thôn) (muban).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang của tỉnh Chon Buri trên website Tổng cục du lịch Thái Lan
 Bản đồ, các biểu tượng, huy hiệu, tem của Chonburi

Tỉnh của Thái Lan

Vịnh Thái Lan


title: Trần thư

text:
Trần thư (chữ Hán giản thể: 陈书; phồn thể: 陳書) là một sách lịch sử theo thể kỷ truyện trong 24 sách lịch sử Trung Quốc (Nhị thập tứ sử) do Diêu Tư Liêm đời Đường viết và biên soạn vào năm Trinh Quán thứ 3 (năm 629) cùng lúc với việc biên soạn Lương thư, đến năm Trinh Quán thứ 10 (năm 636) thì cả hai bộ sử đều hoàn thành.

Tổng cộng có 36 quyển, bao gồm Bản kỷ 6 quyển, Liệt truyện 30 quyển, không có Chí, Biểu, sách ghi chép lịch sử hưng thịnh và suy vong của vương triều cuối cùng Nam Triều là nhà Trần thời Nam Bắc Triều bắt đầu từ khi Trần Vũ Đế kiến quốc năm 557 đến khi Trần Hậu Chủ đầu hàng nhà Tùy năm 589.

Khoảng thế kỷ 11, Tăng Củng thời Bắc Tống đã cho tu sửa, biên soạn lại và phát hành rộng rãi.

Mục lục

Bản kỷ
 Quyển 1 - Cao Tổ thượng
 Quyển 2 - Cao Tổ hạ
 Quyển 3 - Thế Tổ thượng
 Quyển 4 - Phế Đế
 Quyển 5 - Tuyên Đế
 Quyển 6 - Hậu Chủ

Liệt truyện
 Quyển 7: Liệt truyện 1 - hoàng hậu truyện - Cao Tổ Chương hoàng hậu, Thế Tổ Thẩm hoàng hậu, Phế Đế vương hoàng hậu, Cao Tông Liễu hoàng hậu, Hậu Chủ Thẩm hoàng hậu
 Quyển 8: Liệt truyện 2 - Đỗ Tăng Minh, Chu Văn Dục, Hầu An Đô truyện
 Quyển 9: Liệt truyện 3 - Hầu Thiến, Âu Dương Ngỗi, Ngô Minh Triệt truyện
 Quyển 10: Liệt truyện 4 - Chu Thiết Hổ, Trình Linh Tẩy truyện
 Quyển 11: Liệt truyện 5 - Hoàng Pháp Cù, Thuần Vu Lượng, Chương Chiêu Đạt truyện
 Quyển 12: Liệt truyện 6 - Hồ Dĩnh, Hồ Thước, Từ Độ, Đỗ Lăng,Thẩm Khác truyện
 Quyển 13: Liệt truyện 7 - Từ Thế Phổ, Từ Thế Hưu, Lỗ Tất Đạt, Chu Phu, Tuân Lãng, Tuân Pháp Thượng, Chu Quýnh truyện
 Quyển 14: Liệt truyện 8 - Hành Dương Hiến Vương Xương, Nam Khang Mẫn Vương Đàm Lãng truyện
 Quyển 15: Liệt truyện 9 Tông thất truyện - Trần Nghĩ, Trần Tường, Trần Tuệ Kỷ
 Quyển 16: Liệt truyện 10 - Triệu Tri Lễ, Sái Cảnh Lịch, Lưu Sư Tri, Tạ Kỳ truyện
 Quyển 17: Liệt truyện 11 - Vương Xung, Vương Thông, Viên Kính truyện
 Quyển 18: Liệt truyện 12 - Thẩm Chúng, Viên Bí, Lưu Trọng Uy, Lưu Quảng Đức, Lục Sơn Tài, Vương Chất, Vi Tái truyện
 Quyển 19: Liệt truyện 13 - Thẩm Quýnh, Ngu Lệ, Mã Xu truyện
 Quyển 20: Liệt truyện 14 - Đáo Trọng Cử, Hàn Tử Cao, Hoa Hiệu truyện
 Quyển 21: Liệt truyện 15 - Tạ Triết, Tiêu Càn, Tạ Hỗ, Trương Chủng, Trương Lăng, Trương Trĩ Tài, Vương Cố, Khổng Hoán, Tiêu Duẫn truyện
 Quyển 22: Liệt truyện 16 - Lục Tử Long, Lục Chi Vũ, Lục Tử Tài, Tiền Đạo Tập, Lạc Nha truyện
 Quyển 23: Liệt truyện 17 - Thẩm Quân Lý, Thẩm Mại, Thẩm Quân Cao, Vương Dương, Vương Du, Lục Thiện, Lục Kiến Hiền truyện
 Quyển 24: Liệt truyện 18 - Chu Hoằng Chính, Viên Hiến truyện
 Quyển 25: Liệt truyện 19 - Bùi Kỵ, Tôn Dương truyện
 Quyển 26: Liệt truyện 20 - Từ Lăng truyện
 Quyển 27: Liệt truyện 21 - Giang Tổng, Diêu Sát truyện
 Quyển 28: Liệt truyện 22 Thế Tổ cửu vương, Cao Tông nhị thập cửu vương, Hậu Chủ chư tử
 Quyển 29: Liệt truyện 23 - Tông Nguyên Nhiêu, Tư Mã Thân, Mao Hỷ, Sái Trưng truyện
 Quyển 30: Liệt truyện 24 - Tiêu Tế, Lục Quỳnh, Cố Dã Vương, Phó Tái truyện
 Quyển 31: Liệt truyện 25 - Tiêu Ma Ha, Nhâm Trung, Phiền Nghị, Lỗ Quảng Đạt truyện
 Quyển 32: Liệt truyện 26 Hiếu hành truyện - Ân Bất Hại, Tạ Trinh, Tư Mã Cảo, Trương Chiêu
 Quyển 33: Liệt truyện 27 Nho lâm truyện - Thẩm Văn A, Thẩm Thù, Thích Cổn, Trịnh Chước, Toàn Hoãn, Trương Cơ, Cố Việt, Thẩm Bất Hại, Vương Nguyên Quy
 Quyển 34: Liệt truyện 28 Văn học truyện - Đỗ Chi Vỹ, Nhan Hoảng, Giang Đức Tảo, Dữu Trì, Hứa Hanh, Chử Giới, Sầm Chi Kính, Lục Diễm, Hà Chi Nguyên, Từ Bá Dương, Trương Chính Kiến, Sái Ngưng, Nguyễn Trác
 Quyển 35: Liệt truyện 29 - Hùng Đàm Lãng, Chu Địch, Lưu Dị, Trần Bảo Ưng truyện
 Quyển 36: Liệt truyện 30 - Thủy Hưng Vương Thúc Lăng, Tân An Vương Bá Cố truyện

Xem thêm
 Nhị thập tứ sử

Tham khảo

Liên kết ngoài

 二十五史  (簡体中国語/繁体中国語)]

Sách lịch sử
Các văn bản lịch sử Trung Quốc
Nhà Trần (Trung Quốc)


title: Nebrioporus cooperi

text:
Nebrioporus cooperi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Nebrioporus


title: 3686 Antoku

text:
3686 Antoku (1987 EB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 3 năm 1987 bởi Niijima, T. và Urata, T. ở Ojima.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3686 Antoku

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Tsuneo Niijima
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Ethelton, Nam Úc

text:
Ethelton, Nam Úc là một ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5015. Khu vực này cách trung tâm của thành phố Adelaide 13 km, nằm trên bán đảo LeFevre. Các khu vực lân cận của nó có: Semaphore, Semaphore South và Glanville.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide


title: Bulbophyllum leopardinum

text:
Bulbophyllum leopardinum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

leopardinum]]

L


title: Vriesea interrogatoria

text:
Vriesea interrogatoria là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
interrogatoria


title: Oliveri

text:
Oliveri là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 150 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 45 km về phía tây của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.076 người và diện tích là 10,3 km².

Oliveri giáp các đô thị: Falcone, Montalbano Elicona, Patti.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Messina
Đô thị Thành phố trung tâm Messina


title: Đặng Huyền Thông

text:
Đặng Huyền Thông (?-?), tên thật Đặng Mậu Nghiệp, tự Huyền Thông, là một nghệ nhân gốm sứ Việt Nam sống vào thế kỷ 16.

Thân thế
Ông quê ở thôn Cổ Phường, xã Hùng Thắng, huyện Thanh Lâm, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Minh Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương). Việc này còn được ghi lại trong gia phả dòng họ Đặng thôn Hùng Thắng và đôi câu đối trong đền thờ ông:

Bát bác tự tiền tây Đào Xá
Khai hoa chi hậu Cổ Phương thôn.

Tạm dịch

Trước vốn ở phía tây thôn Đào Xá
Sau mở mang sự nghiệp ở thôn Cổ Phường
"Quê gốc cụ Đặng Huyền Thông (Tên tự: Đặng Mậu Nghiệp) quê gốc ở Đào Xá - Đào Dương - Ân Thi - Hưng Yên (Gần Thông Bình Hồ - Xã Quảng Lãng - Huyện Ân Thi). Cụ là con thứ 2 trong gia đình có 4 anh em, gồm" cụ: Đặng Húy Thực, Đặng Húy Mậu Nghiệp, Đặng Húy Đỉnh và Đặng Thị Phiêu (Hiện cụ Phiêu đi lấy chồng ở đâu không rõ). Riêng cụ Đặng Húy Mậu Nghiệp (Đặng Huyền Thông) đi ra Thôn Cổ Phường để lập nghiệp làm nghề gốm sứ, sau cụ lại về quê Đào Xá và mất tại đó, hiện nay phần mộ chí của cụ vẫn còn ở Đào Xá, hàng năm giỗ cụ vào ngày 04/02 âm lịch, họ Đặng ở Hùng Thắng vẫn cử người vào để tổ chức ngày giỗ cụ. Đôi câu đối:
 Bát bác tự tiền tây Đào Xá
Khai hoa chi hậu Cổ Phương thôn.
là ở nhà thờ họ Đặng ở Đào Xá chứ không phải ở Hùng Thắng (Thông tin chi tiết có thể tham khảo các cụ trong dòng họ Đặng ở Đào Xá hoặc ở Hùng Thắng - Đặng Đức Duy, điện thoại liên lạc 0903214828, là con cháu họ Đặng đời thứ 7 tại Hùng Thắng sưu tầm và bổ sung)
 Hiện tại chưa rõ thôn Đào Xá này là ở đâu. Hùng Thắng vốn có tên là Cổ Phường - phường thợ gốm, nơi đây cũng là một làng gốm nổi tiếng. Tại đây, dòng họ Đặng đã quy tụ đông đúc, cho xây lò, nung gốm, biến làng thành một điểm phụ sản xuất của trung tâm gốm Chu Đậu.

Từng đỗ sinh đồ, Đặng Huyền Thông không những có thể viết chữ lên mặt gốm rất đẹp mà còn tham khảo được nhiều sách vở để nâng cao tay nghề.

Sự nghiệp
Đặng Huyền Thông đã để lại những tác phẩm gốm quý, gồm những chân đèn với các thớt vẽ men màu lam, rồng đắp nổi, trang trí rậm, được coi là điển hình cho quan điểm thẩm mĩ thời Mạc, đậm chất dân gian; cùng những bát hương lớn cùng một thể loại, hiện vẫn còn lưu truyền tại nhiều đền, chùa Bắc Bộ. Toàn bộ các tác phẩm của ông đều được phủ một loại men trong, dày và có màu xanh sẫm, đôi khi lẫn màu ghi xám hay ngả vàng. Sử dụng loại men màu lam xám, ông đã kết hợp với các chi tiết được chạm thủng chạm nổi, dán ghép kết hợp với khắc chìm để thể hiện nhiều đề tài phong phú khác nhau.

Ông là một trong số không nhiều những nghệ nhân gốm ký tên vào tác phẩm của mình, không những thế, trong một số hiện vật, ông còn ghi cả ngày và địa điểm sản xuất, người đặt hàng và nơi sử dụng. Một số tác phẩm do ông cùng vợ là Nguyễn Thị Đỉnh sản xuất và ký tên.

Ông là nghệ nhân ghi tên trên nhiều tác phẩm nhất trong số các tác phẩm gốm thời Mạc còn lại đến ngày nay. Trong 12 hiện vật gốm ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và 7 hiện vật ở Bảo tàng Hải Dương, ghi rõ sản xuất vào thời Mạc Mậu Hợp (1578 - 1891) với các niên hiệu Diên Thành, Đoan Thái, Hưng Trị, đã có 10 tác phẩm ghi tên Đặng Huyền Thông, gồm 3 bát hương và 7 chân đèn. Bên cạnh các bảo tàng, tác phẩm của ông còn được có mặt trong nhiều bộ sưu tập tư nhân trên thế giới. Tại Bảo tàng Topkapi Saray ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) có lưu giữ một lư hương gốm xanh xám được ông làm vào năm Hưng Trị thứ 2 (1589), được xem là một trong hai cổ vật gốm quý giá nhất của Chu Đậu.

Những đồ gốm của Đặng Huyền Thông đã đánh dấu bước phát triển mới của gốm men thế kỷ 16. Ông được người dân Chu Đậu tôn vinh làm ông tổ nghề gốm Chu Đậu<ref name=nxn/. Đền thờ Đặng Huyền Thông xây dựng tại thôn Hùng Thắng đã được Nhà nước Việt Nam xếp hạng Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia.

Công đức của Đặng Huyền Thông được ghi lại trong nhiều văn bia (khắc trên bia đá) còn tồn tại đến ngày nay. Chủ yếu các bia đá này nằm ở thôn Hùng Thắng trong đó ghi lại một số việc làm quan trọng của Đặng Huyền Thông như phát triển sản xuất, xây dựng chùa chiền (chùa An Ninh Tự) và đặc biệt là việc cử nghệ nhân Vương Quốc Doanh đem thợ đến Bát Tràng, góp một phần làm cho gốm sứ Bát Tràng hưng thịnh như ngày nay.

Xem thêm
 Gốm Chu Đậu-Mỹ Xá

Liên kết ngoài

Ghi chú

Nghệ nhân Việt Nam
Tổ nghề truyền thống Việt Nam
Gốm Việt Nam
Người Hải Dương
Nhà Mạc


title: Cánh cung Bắc Sơn

text:
Khối núi Bắc Sơn (hay nếp lồi Bắc Sơn, đới địa máng ven uốn nếp Bắc Sơn, thường gọi là cánh cung Bắc Sơn hoặc vòng cung Bắc Sơn) là một khối núi đá vôi lớn, trong địa phận hai tỉnh Lạng Sơn và Bắc Giang. Khối núi này chạy theo hướng đông bắc-tây nam, dọc hữu ngạn (bờ phải) sông Thương, từ huyện Bắc Sơn và Văn Quan ở phía bắc, qua huyện Hữu Lũng và Chi Lăng, qua huyện Yên Thế, xuống tới phía bắc thị trấn Kép của huyện Lạng Giang.

Khối núi Bắc Sơn dài 60 km, rộng 50 km, cao trung bình 400-500 m.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
 Cánh cung Sông Gâm
 Cánh cung Ngân Sơn
 Cánh cung Đông Triều

Núi tại Lạng Sơn
Núi tại Bắc Giang
Bắc Sơn
Đông Bắc Bộ