title: Lụt

text:
Lũ lụt là hiện tượng nước trong sông, hồ tràn ngập một vùng đất. Lụt cũng có thể dùng để chỉ trường hợp ngập do thủy triều, nước biển dâng do bão.
Lụt có thể xuất hiện khi nước trong sông, hồ tràn qua đê hoặc gây vỡ đê làm cho nước tràn vào các vùng đất được đê bảo vệ. Trong khi kích thước của hồ hoặc các vực nước có thể thay đổi theo mùa phụ thuộc vào giáng thủy hoặc tuyết tan, nó không có nghĩa là lũ lụt trừ khi lượng nước này tràn ra gây nguy hiểm cho các vùng đất như làng, thành phố hoặc khu định cư khác.

Lụt có thể xảy ra khi mực nước sông dâng cao do lũ lớn làm tràn ngập và phá hủy các công trình, nhà cửa dọc theo sông. Có thể giảm thiệt hai do lũ bằng cách di dời dân cư xa sông, tuy nhiên các hoạt động kinh tế, dân sinh thường gắn liền với sông. Do vậy, con người vẫn cứ định cư trong những khu vực có nhiều rủi ro bị thiệt hại do lũ, khi đó giá trị thu được do sống gần vực sông cao hơn là chi phí dự báo lũ định kỳ.

Nguyên nhân và phân loại

Nguyên nhân
Nguyên nhân cơ bản gây ra lụt là do triều cường hoặc bão, tạo ra nước lũ với khối lượng lớn kèm đất đá, tràn qua bờ sông, đê hoặc làm vỡ các công trình ngăn lũ vào các vùng trũng như đập; hoặc do nước biển dâng làm tràn ngập nước vùng ven biển.

Mưa lớn và kéo dài (do bão lớn) là nguyên nhân chính gây ra lũ lụt, ngoài ra, ở vùng đồng bằng, cụ thể là cửa sông tiếp giáp với biển, triều cường là một nhân tố làm cho lũ lụt trầm trọng hơn. Ngoài ra còn một số yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng xuất hiện lũ lớn và bất thường.

khu vực càng rộng thì nước lũ lên càng chậm và cũng sẽ rút chậm, ngược lại nếu lưu vực hẹp và thuôn dài sẽ làm nước lũ lên nhanh hơn. Trong một số trường hợp thậm chí sẽ hình thành lũ quét, lũ ống.

Rừng bị chặt phá, tàn phá cũng là một nguyên nhân gây lũ lụt, lũ quét trên vùng núi, và xói mòn đất.

Hiện tượng El Nino và La Nina đã gây ra nhiều loại hiện tượng lũ lụt và hạn hán trên nhiều vùng khác nhau trên thế giới.

Nếu ở một vùng nào đó có cả một hệ thống sông gồm nhiều con sông hợp thành mà không biết bảo vệ rừng thì khả năng hình thành tổ hợp lũ lụt rất là cao.

Phân loại

Lụt ven sông

 Lụt chậm: do mưa kéo dài (thường gặp ở các vùng nhiệt đới) hay do tuyết tan nhanh (thường ở vùng ôn đới) làm lượng nước đổ xuống vượt mức chứa của kênh đào hay sông ngòi. Mưa rào, mưa bão, áp thấp nhiệt đới là những nguyên nhân khác của lụt loại này.
 Lụt nhanh: xảy ra nhanh chóng và thường do các cơn bão mạnh.

Lụt hạ lưu
Thường do ảnh hưởng kết hợp: sức gió mạnh của bão làm triều dâng cao.

Lụt ven biển
Do những cơn bão biển dữ dội hay thảm họa khác như sóng thần.

Lụt do thảm họa
Các nguyên nhân khác như vỡ đê, động đất, núi lửa,... cũng có thể dẫn đến lụt.

Lụt do con người
Tai nạn do con người gây ra với kênh đào và đường ống.

Khác

Lụt xảy ra do nước tích lại trên một bề mặt không có khả năng thấm nước, ví dụ, mưa sẽ làm ẩm mặt đất nhưng mưa kéo dài làm giảm và làm mất khả năng thấm nước của đất nên nước sẽ đọng lại trên mặt đất. Nếu mưa kéo dài lượng nước sẽ tăng trong khi nước mất đi do bay hơi không đáng kể sẽ dần dần gây ra lụt. Hoặc ở thành thị, mặt đất thường là đường nhựa hoặc bê tông không hoặc rất ít thấm nước, khi có mưa lớn xảy ra trên thành phố nếu hệ thống thoát nước công cộng không hoạt động hiệu quả cũng có thể gây ngập nước trên đường nhưng thông thường là không gây ra lụt lớn và không gây nhiều thiệt hại.

Đối phó với lũ lụt

Ở phương Tây, đa phần đất đai đã được con người trải nhựa làm đường và tiến hành bê tông hóa đồng loạt. Dễ thấy là lớp phủ mặt đường này khiến cho hầu hết lượng mưa tích tụ lại đều biến thành dòng chảy. Trong một khu công nghiệp không có hệ thống tiêu thoát nước hữu hiệu, có lẽ không cần quá nhiều mưa cũng có thể gây ra lụt nặng.

Nhiều thành phố đã xây dựng các cống dẫn nước bằng bê tông để phòng ngừa lũ lụt. Khi mưa nhiều, nước sẽ chảy vào trong các cống dẫn chạy quanh khu vực ngoại ô thành phố, nơi nước được hấp thụ tốt hơn. Song, biết đâu một lúc nào đó chính những cống dẫn nước này lại gây lũ lụt. Bản thân hoạt động rải bê tông, nhựa đường trên mặt đất cũng đã đồng nghĩa với việc chúng ta đang cắt đi một phần của miếng bọt biển tự nhiên và dồn thêm nước vào phần bọt biển còn lại.

Tương tự, con người xây rất nhiều đê chống lũ. Có thể hình dung đây là những bức tường thành lớn được xây dựng dọc các bờ sông để ngăn sông tràn ra thành lũ. Trong suốt thời gian qua, những con đê này đã hoàn thành tương đối tốt sứ mệnh của mình, nhưng với những khu vực không có đê thì hoàn toàn ngược lại, sẽ phải hứng toàn bộ lượng nước lũ khi nước sông dâng lên. Hơn nữa, không khác đập là mấy, hệ thống đê có thể vỡ. Nếu điều này xảy ra thì việc những khu vực gần sông bị nước lũ nhấn chìm chỉ còn là vấn đề thời gian.

Riêng đối với hoạt động kiểm soát lũ dọc bờ biển, loài người thực chất không đạt được nhiều thành tựu. Những con sóng lớn có khả năng phá hủy các công trình xây dựng bằng cách gây xói mòn. Để kiểm soát xói mòn, chúng ta đã áp dụng phương pháp xây các hàng rào và đê chắn sóng. Song thực tế, chúng lại gây trở ngại cho tiến trình hình thành bãi biển bởi khi chúng ta ngăn nước di chuyển về phía bờ, biển không thể "chở" cát vào bờ tạo nên những bãi biển đẹp.

Đối với nhiều khu vực [nội địa cũng vậy. Thoạt nhìn, người ta có thể tưởng rằng sông là một đặc trưng không đổi của cảnh quan nói chung, nhưng thật ra nó lại là một thực thể động, nhất là những con sông lớn như Mississippi (Hoa Kỳ), Dương Tử, Hoàng Hà (Trung Quốc)… Trải qua thời gian, sông dần dần mở rộng ra, rồi đột ngột chuyển hướng, thậm chí có thể biến đổi cả dòng chảy. Vì lý do này mà những vùng đất ven bờ sông thường có nguy cơ ngập lụt rất cao.

Tác động

Tác động thứ cấp

 Ảnh hưởng đến nước sinh hoạt nói riêng và nguồn nước nói chung: nước bị ô nhiễm do nước mang theo các chất thải từ cống, rãnh, ao hồ tràn lên đường phố, nhà, khu vực các vòi nước công cộng,... Gây khan hiếm nước uống và nhiều tình trạng khác.
 Bệnh cho người và động vật: do vệ sinh kém, do các bệnh truyền nhiễm dựa vào nước để phán tán. Trong điều kiện ấy, bệnh dịch dễ dàng nảy sinh và lây lan, bởi đa số dịch bệnh đều truyền qua đường nước nhanh hơn là qua không khí, chẳng hạn dịch tả.
 Thiệt hại trong nông nghiệp: gây ngập các khu vực trồng trọt nên có thể làm giảm năng suất, là nguyên nhân gây ra mất mùa, gây khan hiếm lương thực. Nhiều loài thực vật không có khả năng chịu úng bị chết.

Tác động lâu dài
Gây khó khăn cho nền kinh tế: giảm "tức thời" các hoạt động du lịch, chi phí cho tái xây dựng, đồng thời đẩy mạnh việc tăng giá các mặt hàng lương thực thực phẩm,...

Những trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất
Dưới đây là danh sách các trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất trên thế giới, từ 100.000 trở lên.

Lũ lụt Hà Nội và Đồng bằng Sông Hồng năm 1971 là trận lụt gần đây nhất ở Miền bắc Việt Nam, làm chết 594 người và hơn 100.000 người bị ảnh hưởng nặng.

Chú thích

Tài liệu
O'Connor, Jim E. and John E. Costa. (2004). The World's Largest Floods, Past and Present: Their Causes and Magnitudes [Circular 1254]. Washington, D.C.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
Thompson, M.T. (1964). Historical Floods in New England [Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]. Washington, D.C.: United States Government Printing Office.
 Powell, W. Gabe. 2009. Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management. Applied Research Project.

Xem thêm
 Sóng thần
 Triều cường

Liên kết ngoài

 Các khái niệm về lụt  trên trang Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương
  "Vietnamese - King County Flood Safety Video." ( ) King County Flood Control District, Quận King, Washington (YouTube)

Bài cơ bản dài trung bình
Khái niệm khí tượng
Biến đổi khí hậu
Thời tiết

Tai biến thời tiết
Nước
Thủy văn
Thủy văn học
Sóng nước
Hiện tượng và khái niệm khí tượng
Vùng nước


title: Ổ đỡ trục

text:
Ổ đỡ trục hay gọi tắt là ổ đỡ hay ổ trục (tiếng Anh: bearing) là một cơ cấu cơ khí. Nó có 2 dạng chính là ổ lăn (vòng bi) và ổ trượt.
Thiết kế của ổ đỡ có thể, ví dụ, cung cấp cho các chuyển động tuyến tính tự do của phần di chuyển hoặc quay tự do xung quanh một trục cố định; Hoặc, nó có thể ngăn chặn một chuyển động bằng cách kiểm soát các vectơ của lực lượng bình thường chịu trên các bộ phận chuyển động. Hầu hết các vòng bi tạo thuận lợi cho chuyển động mong muốn bằng cách giảm thiểu ma sát. Vòng bi được phân loại rộng theo loại hoạt động, các chuyển động được cho phép, hoặc theo hướng tải (lực) áp dụng cho các bộ phận.

Các vòng bi quay giữ các bộ phận quay như trục hoặc ổ trục trong hệ thống cơ, và truyền tải trục và xuyên tâm từ nguồn của tải đến cấu trúc hỗ trợ nó. Hình dạng đơn giản nhất của ổ đỡ, vòng bi đồng bằng, bao gồm một trục xoay trong một lỗ. Ổ trục thường được bôi trơn để giảm ma sát. Trong vòng bi và ổ đỡ con lăn, để tránh ma sát trượt, các yếu tố cán như con lăn hoặc quả bóng có mặt cắt ngang hình tròn nằm giữa các cuộc đua hoặc các tạp chí của bộ phận vòng bi. Có rất nhiều kiểu thiết kế ổ đỡ để đáp ứng nhu cầu của ứng dụng cho hiệu quả, độ tin cậy, độ bền và hiệu suất tối đa.

Xem thêm
Ổ lăn
Ổ trượt

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Comprehensive review on bearings, University of Cambridge
 Types of bearings, University of Cambridge
 A glossary of bearing terms
 How bearings work
Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL) - Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at Cornell University. Also includes an e-book library of classic texts on mechanical design and engineering.
 Mounted Ball Bearings Technical Information

Cơ khí
Động cơ
Bộ phận động cơ
Kĩ thuật động cơ
Chi tiết máy


title: Stigmella glutinosae

text:
Stigmella glutinosae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở khắp châu Âu (trừ Iceland, Tây Ban Nha và phần phía nam của bán đảo Balkan).

Sải cánh dài 4.4-5.2 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Ấu trùng ăn Alnus glutinosa, Alnus cordata, Alnus incana, Alnus subcordata và Alnus viridis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

G
Côn trùng châu Âu


title: Sécheval

text:
Sécheval  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Secheval


title: Horistonotus flavofasciatus

text:
Horistonotus flavofasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Shannonomyia perreticularis

text:
Shannonomyia perreticularis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Trấn Viễn

text:
Trấn Viễn (chữ Hán giản thể: 镇远县, bính âm: Zhènyuǎn Xiàn, âm Hán Việt: Trấn Viễn huyện) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Miêu và dân tộc Đồng Kiềm Đông Nam, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1878 kilômét vuông, dân số năm 2002 240.000 người. Mã số bưu chính của huyện là 557700, mã vùng điện thoại là 0855. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 8 trấn, 3 hương và 1 hương dân tộc.
Trấn: Vũ Dương, Tiêu Khê, Thanh Khê, Dương Bình, Kim Bảo, Giang Cổ, Đô Bình, Dương Trường.
Hương: Dũng Khê, Báo Kinh, Đại Địa.
Hương dân tộc Thổ-gia Thượng Trại.

Tham khảo

Kiềm Đông Nam
Đơn vị cấp huyện Quý Châu


title: Máy tính lượng tử

text:
Máy tính lượng tử (còn gọi là siêu máy tính lượng tử) là một thiết bị tính toán sử dụng trực tiếp các hiệu ứng của cơ học lượng tử như tính chồng chập và vướng víu lượng tử để thực hiện các phép toán trên dữ liệu đưa vào. Máy tính lượng tử có phần cứng khác hẳn với máy tính kỹ thuật số dựa trên tranzitor. Trong khi máy tính kỹ thuật số đòi hỏi dữ liệu phải được mã hóa thành các chữ số nhị phân (bit), mà mỗi số được gán cho một trong hai trạng thái  (0 và 1), tính toán lượng tử sử dụng các qubit (bit lượng tử) mà chúng có thể ở trong trạng thái chồng chập lượng tử. Một trong các mô hình lý thuyết về máy tính lượng tử là máy Turing lượng tử hay còn gọi là máy tính lượng tử phổ dụng. Máy tính lượng tử có những đặc điểm lý thuyết chung với máy tính phi tất định (non-deterministic) và máy tính xác suất (probabilistic automaton computers), với khả năng có thể đồng thời ở trong nhiều trạng thái. Lĩnh vực máy tính lượng tử được Yuri Manin nêu ra lần đầu tiên vào năm 1980 và bởi Richard Feynman năm 1982. Máy tính lượng tử sử dụng tính chất spin đại diện cho các bit lượng tử cũng được hình thành khi khái niệm không thời gian lượng tử được đưa ra vào năm 1969.

 tính toán lượng tử vẫn ở giai đoạn sơ khai nhưng đã có nhiều thí nghiệm nhằm thực hiện các phép tính lượng tử trên một số nhỏ các qubit. Cả phương diện thực nghiệm và nghiên cứu lý thuyết đều đang được triển khai, và chính phủ cũng như quân đội nhiều nước đã hỗ trợ cho các hoạt động nghiên cứu máy tính lượng tử ở cả mục đích dân sự và an ninh, như phân tích mã (cryptanalysis).

Máy tính lượng tử quy mô lớn sẽ có khả năng giải được các vấn đề phức tạp một cách nhanh hơn bất kỳ một máy tính cổ điển sử dụng các thuật toán tốt nhất hiện nay, như thuật toán Shor để phân tích số tự nhiên thành tích các số nguyên tố, hoặc mô phỏng hệ lượng tử nhiều hạt. Cũng có những  thuật toán lượng tử, như thuật toán Simon, cho phép máy tính hoạt động nhanh hơn bất kỳ một máy tính dựa trên thuật toán xác suất cổ điển. Tuy nhiên, khi có đủ thời gian và tài nguyên, máy tính cổ điển có thể thực hiện bất kỳ một thuật toán lượng tử. Tính toán lượng tử không vi phạm Luận đề Church–Turing.

Dẫn chứng

Sách

Tham khảo chung

David P. DiVincenzo (2000). "The Physical Implementation of Quantum Computation". Experimental Proposals for Quantum Computation.
 Table 1 lists switching and dephasing times for various systems.

Sam Lomonaco Four Lectures on Quantum Computing given at Oxford University in July 2006
C. Adami, N.J. Cerf. (1998). "Quantum computation with linear optics". .

Liên kết ngoài

Stanford Encyclopedia of Philosophy: "Quantum Computing" by Amit Hagar.
Quantiki – Wiki and portal with free-content related to quantum information science.
Scott Aaronson's blog, which features informative and critical commentary on developments in the field
Quantum Annealing and Computation: A Brief Documentary Note, A. Ghosh and S. Mukherjee
Maryland University Laboratory for Physical Sciences : conducts researches for the quantum computer-based project led by the NSA, named 'Penetrating Hard Target'.

Lectures
Quantum Mechanics and Quantum Computation — Coursera course by Umesh Vazirani
Quantum computing for the determined — 22 video lectures by Michael Nielsen
Video Lectures by David Deutsch
Lectures at the Institut Henri Poincaré (slides and videos)
Online lecture on An Introduction to Quantum Computing, Edward Gerjuoy (2008)

Khoa học máy tính
Mật mã học
Khoa học thông tin lượng tử
Cơ học lượng tử
Khoa học máy tính lý thuyết
Vấn đề mở
Loại máy tính
Lý thuyết độ phức tạp tính toán
Công nghệ mới nổi
Lý thuyết thông tin
Mật mã lượng tử


title: Linh sam Douglas duyên hải

text:
Linh sam Douglas Duyên hải (danh pháp hai phần: Pseudotsuga menziesii subsp. menziesii), một phân loài của linh sam Douglas - loại thông thường xanh, bản địa của vùng duyên hải miền tây Bắc Mỹ, từ Trung Tây British Columbia của Canada kéo dài xuống phía nam đến Trung California của Hoa Kỳ. Tại Oregon và Washington, phạm vi của chúng kéo dài liên tục từ đỉnh nóc của dãy núi Cascade về hướng tây đến Thái Bình Dương. Tại California, chúng được thấy ở dãy núi Klamath và dãy núi Duyên hải Thái Bình Dương xa về phía nam đến tận dãy núi Santa Cruz. Chúng cũng còn được thấy tại Sierra Nevada xa tận phía nam đến vùng thung lũng Yosemite. Chúng mọc gần mặt biển dọc theo vùng duyên hải đến cao độ 1.800 mét (6.000 ft) tại Sierra Nevada. Xa trong nội địa, linh sam Douglas Duyên hải được thay thế bởi linh sam Douglas Dãy núi Rocky (Pseudotsuga menziesii subsp. glauca) có quan hệ gần gũi.

Đặc điểm

Linh sam Douglas Duyên hải là một loại cây rất cao. Chúng là loại thông cao hạng 2 trên thế giới (chỉ đứng sau củ tùng Duyên hải). Thông thường trong những khu rừng già, chúng cao từ 60-75 mét (200–250 ft) hoặc hơn nữa và có đường kính từ 1,5 đến 2 mét (5–6 ft). Chiều cao khoảng 100-120 mét (300–400 ft) đã từng được các thợ đốn rừng xưa kia có nhắc đến. Cây cao nhất vẫn còn sống là "Linh sam Doerner", (trước đây được biết là Linh sam Brummit) cao 100,3 mét ở lạch East Fork Brummit trong Quận Coos, Oregon. Cây to nhất là "Linh sam Queets" có đường kính 4,85 mét trong thung lũng sông Queets thuộc Vườn quốc gia Olympic tiểu bang Washington. Thường thì chúng sống trên 500 năm và đôi khi hơn 1.000 năm.

Vỏ cây non mỏng, trơn bóng, màu sám. Khi trưởng thành vỏ của chúng dày 10–30 cm (4-12 inch) và hóa bần. Cành non mới mọc thì màu nâu đến màu xanh ô liu, sau đó chuyển sang màu nâu xám theo thời gian, trơn bóng nhưng không trơn bóng bằng cành con của linh sam. Nụ có dạng hình nón hẹp rất đặc biệt, dài 4–8 mm có vảy đỏ nâu. Lá sắp xếp theo đường xoắn ốc nhưng uốn vặn ít hơn ở phần dưới để nằm hơi phẳng trên một trong hai mặt của cành, có hình kim, dài 2-3,5 cm, màu xanh lục phía trên và không có khí khổng, còn mặt dưới có hai dải khí khổng màu hơi trắng. Không giống như linh sam Douglas Dãy núi Rocky, lá của linh sam Douglas Duyên hải có mùi nhựa thơm dạng hoa quả dễ nhận thấy, nhất là khị bị ép.

Các nón cái trưởng thành treo lủng lẳng, dài 5–11 cm (2-4 inch), rộng 2–3 cm khi còn khép và rộng 4 cm khi mở ra. Chúng được sản sinh trong mùa xuân, ban đầu có màu xanh lá, trưởng thành có màu vàng nâu sau 6-7 tháng. Hạt của chúng dài 5–6 mm và rộng 3–4 mm, có cánh dài 12–15 mm. Các nón đực dài 2–3 cm, phát tán phấn hoa màu vàng trong mùa xuân.

Trong các điều kiện ở rừng, những cây già thường có một đỉnh ngọn thẳng nhỏ cao khoảng 20-40 mét (65–130 ft) tính từ phần thân cây phía trên phần có cành. Cành tự hủy xảy ra rất chậm và cây vẫn giữ phần cành phía dưới của chúng trong một khoảng thời gian dài. Cây non và cây phát triển trong khu vực có không gian thường có cành xòa xuống tận mặt đất. Mất khoảng 70-80 năm để thân cây tự hủy hết cành tính từ mặt đất lên cao khoảng 5 mét (17 ft) và khoảng 100 năm cho chiều cao 10 mét (33 ft) tính từ mặt đất trở lên.

Đối với những cây linh sam Douglas Duyên hải phát triển ở nơi trống thì việc sản sinh ra hạt có thể thấy được bắt đầu vào lúc chúng có tuổi từ 20-30 năm. Việc sản sinh ra hạt rất bất thường; trong khoảng thời gian từ 5-7 năm, chúng thường có một mùa rất nhiều hạt, một vài mùa ít hạt hoặc trung bình, và một mùa không có hạt. Thậm chí trong những mùa sinh hạt nhiều, chỉ có khoảng 25 phần trăm cây mọc trong nơi rậm rạp sản sinh ra một số nón có thể thấy được. Mỗi nón có chừng 25 đến 50 hạt. Hạt có đủ khổ lớn nhỏ; số hạt chắc vào khoảng từ 70-88 hạt/g (32.000-40.000 mỗi cân Anh). Hạt linh sam Douglas Duyên hải ở khu vực phía bắc có chiều hướng lớn hơn hạt của loài cây này ở miền nam.

Sử dụng
Linh sam Douglas Duyên hải là một trong những loài cây sản xuất gỗ tốt nhất trên thế giới và là loài cây sản xuất ra nhiều gỗ hơn bất cứ cây nào khác tại Bắc Mỹ. Linh sam Douglas Duyên hải còn được trồng rộng rãi làm cảnh. Chúng cũng là cây Giáng sinh rất được ưa chuộng.

Văn hóa dân gian
Linh sam Douglass là biểu tượng trong phim truyền hình nhiều kỳ Twin Peaks và sau đó là The X-Files. "Doug Fir" (Linh sam Doug) cũng là tên của nơi hòa nhạc đại chúng tại Portland, Oregon.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Vườn ươm cây de Villardebelle – ảnh các nón
 CSDL Thực vật hạt trần: Pseudotsuga menziesii subsp. menziesii
 FEIS – Chỉ mục thông tin loài: Pseudotsuga menziesii var. menziesii
 Trang web của Stephen Sillett  với ảnh chụp trong quá trình nghiên cứu vòm lá, bao gồm cả thực vật biểu sinh & tổ chuột cây đỏ California.

M
Washington (tiểu bang)
Biểu tượng của Oregon
California
Nevada
British Columbia
Thực vật California


title: Noduliferola

text:
Noduliferola là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Noduliferola abstrusa Kuznetzov, 1973
Noduliferola atriplaga (Clarke, 1976)
Noduliferola hylica (Diakonoff, 1984)
Noduliferola insuetana Kuznetzov, 1997
Noduliferola marquesana (Clarke, 1986)
Noduliferola neothela (Turner, 1916)
Noduliferola niphada (Diakonoff, 1984)
Noduliferola phaeostropha (Clarke, 1976)
Noduliferola pleurogramma (Clarke, 1976)
Noduliferola spiladorma (Meyrick, 1932)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: 5687 Yamamotoshinobu

text:
5687 Yamamotoshinobu (1991 AB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 1 năm 1991 bởi Yoshio Kushida và Osamu Muramatsu ở Yatsugatake.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5687 Yamamotoshinobu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: .az

text:
.az là tên miền Internet quốc gia cao cấp (ccTLD) dành cho Azerbaijan. Nó được Azerbaijan Communications quản lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thông tin whois của.az từ IANA (tiếng Anh)

az
Internet tại Azerbaijan
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR


title: Gonelydna

text:
Gonelydna là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Eosopostega

text:
Eosopostega là một chi bướm đêm thuộc họ Opostegidae.

Các loài
Eosopostega armigera Puplesis & Robinson, 1999
Eosopostega issikii D.R. Davis, 1988

Tham khảo

Liên kết ngoài
Generic Revision of the Opostegidae, with a Synoptic Catalog of the World's Species (Lepidoptera: Nepticuloidea)

Opostegidae


title: Gomphus geminatus

text:
Gomphus geminatus là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Nguồn
 Odonata Specialist Group 1996. Gomphus geminatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mỹ
Gomphus


title: Styrax portoricensis

text:
Styrax portoricensis, locally được gọi là palo de jazmin, là một loài thực vật có hoa thuộc họ Styracaceae. Đây là loài đặc hữu của Puerto Rico.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Styrax portoricensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Chi Bồ đề
Thực vật Puerto Rico


title: Dordives

text:
Dordives là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 67-115 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Loiret


title: Anekes

text:
Anekes là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae.

Các loài
Các loài trong chi Anekes gồm có:
 Anekes affinis (Jeffreys, 1883)
 Anekes anderswareni Hoffman, Gofas & Freiwald, 2020
 Anekes mikrosculpta Hoffman, Gofas & Freiwald, 2020
 Anekes paucistriata Warén, 1992
 Anekes sculpturata Warén, 1992
 Anekes spiralis Serge GOFAS, Ángel A. LUQUE, Joan Daniel OLIVER, José TEMPLADO & Alberto SERRA, 2021
 Anekes umbilisculpta Hoffman, Gofas & Freiwald, 2020
 Anekes undulisculpta Bouchet & Warén, 1979
 Anekes varisculpta Hoffman, Gofas & Freiwald, 2020
Species brought into synonymy
 Anekes gittenbergeri van Aartsen & Bogi, 1988: synonym of Lissotesta gittenbergeri (van Aartsen & Bogi, 1988)
 Anekes giustii Bogi & Nofroni, 1989: synonym of Mikro giustii (Bogi & Nofroni, 1989)
 Anekes inflata Warén, 1992: synonym of Granigyra inflata (Warén, 1992)
 Anekes nofronii van Aartsen & Bogi, 1988: synonym of Lissotesta turrita (Gaglini, 1987)
 Anekes sabellii Bogi & Nofroni 1989: synonym of Lissomphalia bithynoides (Monterosato, 1880)
 Anekes undulispira [sic] : synonym of Anekes undulisculpta Bouchet & Warén, 1979 (misspelling)

Chú thích

Tham khảo

 Bouchet, P. & Warén, A. (1979). The abyssal molluscan fauna of the Norwegian Sea and its relation to other faunas. Sarsia. 64: 211-243.
 Spencer, H.G., Marshall, B.A. & Willan, R.C. 2009 Recent Mollusca. pp 196–219 in: Gordon, D.P. (Ed.), The New Zealand inventory of biodiversity. 1. Kingdom Animalia: Radiata, Lophotrochozoa, Deuterostomia. Canterbury University Press, Christchurch
 Warén A. (1992). New and little known "Skeneimorph" gastropods from the Mediterranean Sea and the adjacent Atlantic Ocean. Bollettino Malacologico 27(10-12): 149-248
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Kano Y., Chikyu, E. & Warén, A. (2009) Morphological, ecological and molecular characterization of the enigmatic planispiral snail genus Adeuomphalus (Vetigastropoda: Seguenzioidea). Journal of Molluscan Studies, 75:397-418

Seguenzioidea


title: Styracosaurus

text:
Styracosaurus ( ; nghĩa là "thằn lằn gai") là một chi khủng long sừng thuộc họ Ceratopsidae sống vào cuối kỷ Creta, khoảng 76,5- 75 triệu năm trước ở vùng Bắc Mỹ ngày nay. Nó có từ 4- 6 sừng nhô ra từ diền cổ trên đầu, 1 sừng nhỏ ở mỗi bên má và một sừng dài 60 cm (2 ft), rộng 15 cm (6 in) nhô ra từ mũi. Chức năng của những chiếc sừng này được tranh cãi trong nhiều năm.

Styracosaurus là một giống khủng long khá lớn, dài 5,5 metres (18 ft) và nặng khoảng 3 tấn. Nó cao 1.8 mét (6 ft) khi đứng. Styracosaurus khá cồng kềnh, chân và đuôi đều ngắn. Có thể nó cũng giống các Ceratopsia khác, sống theo bầy đàn.

Styracosaurus được đặt tên bởi Lawrence Lambe năm 1913 và là thành viên của phân họ Centrosaurinae. Một loài duy nhất, S. albertensis, hiện được đặt trong Styracosaurus. Những loài khác từng được đặt trong chi này đã được chuyển đến các chi khác.

Hình ảnh

Tham khảo

Ceratopsia
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Dự án Khủng long/Theo dõi
Khủng long Creta muộn Bắc Mỹ


title: Osiris maurus

text:
Osiris maurus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Shanks mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Osiris (chi ong)
Động vật được mô tả năm 1986


title: Kanarella unicolor

text:
Kanarella unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Kanarella


title: Tiếng vang

text:
Tiếng vang (hay phản âm, hồi thanh) là sự phản xạ của âm thanh đến người nghe với sự chậm trễ sau âm thanh trực tiếp. Sự chậm trễ này tỷ lệ thuận với khoảng cách của bề mặt phản chiếu từ nguồn và người nghe. Ví dụ điển hình là tiếng vang được đáy giếng, tòa nhà, hoặc các bức tường của một căn phòng kín và một căn phòng trống tạo ra. Một tiếng vang thực sự là một âm phản chiếu duy nhất của nguồn âm thanh.

Hiệu ứng âm thanh

Tai của con người không thể phân biệt tiếng vang từ âm thanh trực tiếp ban đầu nếu độ trễ này nhỏ hơn 1/15 giây. Vận tốc âm thanh trong không khí khô khoảng 343 m/s ở nhiệt độ 25 °C. Do đó, vật phản xạ phải ở xa hơn 17.2m so với nguồn âm thanh để tiếng vọng có thể cảm nhận được tại nguồn âm thanh. Khi một âm thanh tạo ra tiếng vang trong hai giây, vật phản xạ cách đó 343 mét. Trong tự nhiên, các bức tường hẻm núi hoặc vách đá hướng ra mặt nước là những màn chắn tự nhiên phổ biến nhất tạo ra tiếng vang. Sức mạnh của tiếng vang thường được đo bằng dB áp suất âm thanh (SPL) so với sóng truyền trực tiếp. Tiếng vang có thể là mong muốn (như trong sonar) hoặc không mong muốn (như trong các hệ thống điện thoại).

Tiếng Vang (hay Echo) trong karaoke là gì?
Trong âm nhạc, thuật ngữ "Echo" có thể hiểu là độ vang. Hoặc là hiệu ứng phản hồi âm thanh. Chúng ta thường gặp hiệu ứng này khi hát hoặc nói vào micro và âm thanh của câu cuối cùng sẽ bị lặp lại.

Bằng cách tùy chỉnh số lần và tốc độ lặp lại, chúng ta có thể giúp bài hát trở nên hấp dẫn và cuốn hút hơn rất nhiều.

So sánh sự khác nhau giữa Echo và Reverb
Có thể có rất nhiều người mới tìm hiểu về âm thanh sẽ nhầm lẫn giữa Echo và Reverb. Bởi vì chúng đều tạo ra hiệu ứng vang vọng của âm thanh. Tuy nhiên, thực tế khi áp dụng riêng biệt bạn sẽ cảm thấy Echo và Reverb hoàn toàn khác nhau.

Với Echo, bạn sẽ cảm nhận được âm thanh có sự nhại lại. Giúp những người có giọng hát yếu có thể ngân nga những nốt cao trong bản nhạc. Tuy nhiên, nếu chỉnh quá nhiều Echo, lời hát của bạn có thể bị đè lên nhau và âm thanh không rõ ràng.

Với Reverb, bạn sẽ cảm nhận được âm thanh vọng lại như trong hang động. Từ đó khiến giọng hát của chúng ta mượt mà và bay bổng hơn.

Cả hai loại âm thanh này đều có vai trò quan trọng trong việc tạo hiệu ứng âm thanh. Chúng đều giúp giọng hát, giọng nói, âm thanh nhạc cụ được mượt mà, "nịnh" tai mà không làm người hát tốn quá nhiều sức. Khi kết hợp cả Echo và Reverb trong hát karaoke, bạn sẽ có tiếng hát dày hơn. Khi chỉnh, bạn nên cân bằng giữa Echo và Reverb sao cho âm thanh và giọng hát của bạn sẽ hay nhất.

Tham khảo

Hiệu ứng âm thanh
Âm học


title: 1123

text:
Năm 1123 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1123

da:1120'erne#1123


title: 3394 Banno

text:
3394 Banno (1986 DB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 2 năm 1986 bởi Inoda, S. và Urata, T. ở Karasuyama.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3394 Banno

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Virgil Griffith

text:
Virgil Griffith là một hacker người Mỹ, nổi tiếng với phần mềm miễn phí WikiScanner (ra mắt 14 tháng 8 năm 2007) cho phép những người sử dụng lần ra dấu vết những cá nhân hoặc tổ chức nào đã đệ trình và biên tập các thông tin mở trên Wikipedia, thông qua địa chỉ IP.

Tiểu sử
Griffith sinh năm 1983 tại Alabama, tốt nghiệp Cao đẳng Toán và Khoa học Alabama năm 2002, và sau đó tiếp tục tại Đại học Tổng hợp Alabama, chuyên ngành Khoa học nhận thức, làm một thành viên của Mallet Assembly, chuyển sang Tổng hợp Indiana năm 2004, và quay lại lấy bằng danh dự Alabama tháng 8 năm 2007. Griffith hiện là sinh viên đã tốt nghiệp của Đại học Công nghiệp California. Griffith cũng là nghiên cứu sinh của Viện Santa Fe.

Nghiên cứu
 Virgil Griffith, Markus Jakobsson, 2005. "Messin' with Texas: Deriving Mother's Maiden Names Using Public Records ", ISBN 978-3-540-26223-7.
 Virgil Griffith, Larry Yaeger, 2005, MIT Press. "Ideal Free Distribution in Agents with Evolved Neural Architectures. A-Life 10 Conference".
 Griffith is listed as one of the contributors (as "Virgil G") in The Mammoth Book of Secret Codes and Cryptograms, 2006, ISBN 0-7867-1726-2.
 Two articles in Phishing and Counter-Measures: Understanding the Increasing Problem of Electronic Identity Theft, ISBN 0-471-78245-9.

Phần mềm WikiScanner

Phần mềm WikiScanner cho phép người dùng đối chiếu các chỉnh sửa của IP với dữ liệu về việc ai sở hữu những địa chỉ IP đó. Griffith đã download toàn bộ Wikipedia, thu được 5,3 triệu lượt chỉnh sửa, thực hiện bởi 2,6 triệu tổ chức hoặc cá nhân, tách riêng những bản ghi về các thay đổi của những người dùng nặc danh và các địa chỉ IP, chắp nối những địa chỉ IP có liên quan với nhau bằng các dịch vụ tìm kiếm địa chỉ net công cộng như ARIN, cũng như những dữ liệu về tên miền cá nhân cung cấp bởi IP2Location.com.

Tham khảo

Liên kết ngoài

WikiScanner phát hiện ra CIA, FBI can thiệp vào thông tin trên Wikipedia
WikiScanner phát hiện những vụ chỉnh sửa "ê mặt" nhất trên Wikipedia
Wikipedia Scanner hoạt động ra sao?
WikiScanner khiến Wikipedia ngày càng công bằng hơn
Phần mềm WikiScanner

Hacker
Lập trình viên Mỹ
Người Alabama
Cựu sinh viên Viện Công nghệ California


title: Bãi biển Nai Yang

text:
Dải bờ biển phía Tây của Phuket là nơi tập trung những bãi tắm nổi tiếng sóng biển êm đềm, nước trong xanh, ấm áp. Mỗi bãi biển ẩn chứa một đặc trưng, phong cách riêng để hấp dẫn thu khách: nếu bãi biển Patong là nơi sôi động, náo nhiệt với những cuộc liên hoan nhảy múa suốt đêm thì Nai Yang và Laem Singh lại là chốn yên tĩnh để những đôi uyên ương tránh xa những ồn ào. Trong khi đó Kamala là bãi biển hiền hoà và vui nhộn, tại đây du khách có cơ hội giao lưu với người dân địa phương, tham gia các trò chơi dân gian và lễ hội truyền thống.

Phi trường quốc tế
Bờ biển Nai Yang thật xứng đáng với phi trường và hiện thời thuộc phạm vi quyền hạn của công viên quốc gia Sirimat. Có những căn nhà nghỉ mát bé nhỏ trong công viên quốc gia cho thuê, ngoài bờ biển có những rặng đá ngầm, cho phép du khách tắm quanh năm, ngay chỗ nước cạn của Vịnh.
Du khách cũng có thể đi dạo bờ biển vào ban đêm để thưởng thức cảnh đẹp tuyệt vời của bờ biển này.

Chú thích

Điểm tham quan ở tỉnh Phuket
Bãi biển Thái Lan


title: 8395 Rembaut

text:
8395 Rembaut (1993 TQ23) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8395 Rembaut

Thiên thể phát hiện năm 1993
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chiang Dao (huyện)

text:
Chiang Dao () là một huyện (‘‘amphoe’’) của tỉnh Chiang Mai  phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Fang, Chai Prakan, Phrao, Mae Taeng of Chiang Mai Province, Pai của tỉnh Mae Hong Son, và Wiang Haeng của Chiang Mai. Phía bắc là bang Shan của Myanma. Vườn quốc gia Pha Daeng nằm ở huyện này.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 91 làng (muban).  Chiang Dao và Mueang Ngai là thị trấn (thesaban tambon) nằm trên tambon cùng tên. Ngoài ra có 7 tổ chức hành chính tambon (TAO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pha Daeng National Park

Chiang Dao


title: Saint-Just-Chaleyssin

text:
Saint-Just-Chaleyssin là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjustchaleyssin


title: Parathystas

text:
Parathystas là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Paracardiophorus kaszabi

text:
Paracardiophorus kaszabi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Paracardiophorus


title: Tuyên bố Potsdam

text:
Tuyên bố Potsdam hay Tuyên bố các điều kiện định rõ cho sự đầu hàng của Nhật Bản (không nên nhầm với Hiệp định Potsdam) là thông báo được Harry S. Truman, Winston Churchill và Tưởng Giới Thạch đưa ra ngày 26 tháng 7 năm 1945, trong đó phác thảo các điều kiện cho sự đầu hàng của Nhật Bản như đã thỏa thuận tại Hội nghị Potsdam. Tuyên bố này thông báo rằng nếu Nhật Bản không đầu hàng thì "họ có thể phải đối mặt với sự hủy diệt ngay lập tức và toàn bộ". Bản tuyên bố này cũng đã hàm ý bóng gió tới việc sử dụng bom nguyên tử chống lại Đế quốc Nhật Bản.

Tuyên bố thông báo rằng toàn bộ lực lượng quân sự của Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Liên Xô và Trung Hoa Dân Quốc có thể đánh đòn cuối cùng đối với Nhật Bản. Tương tự như đối với Đức, lực lượng Đồng minh có thể dẫn tới "sự hủy diệt hoàn toàn và chắc chắn các lực lượng quân sự Nhật Bản và sự tàn phá toàn bộ một cách chắc chắn đất nước Nhật" nếu như Nhật Bản không kết thúc chiến tranh.

Tuyên bố Potsdam được tham khảo và dẫn chiếu trong Thỏa thuận đầu hàng của Nhật Bản.

Xem thêm
Sự đầu hàng của Nhật Bản
Các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki
Chiến dịch Mãn Châu (1945)

Chú thích

Liên kết ngoài

Kỷ yếu và các văn kiện của Hội nghị Potsdam (1945)

Hậu Thế chiến thứ hai
Lịch sử Potsdam
Quan hệ quốc tế năm 1945
Dân chủ
Postdam
Postdam
Văn bản năm 1945


title: Epiphragma apoense

text:
Epiphragma apoense là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Paris Hilton

text:
Paris Whitney Hilton (sinh ngày 17/2/1981) là ngôi sao chương trình thực tế, doanh nhân, người mẫu, và là ca sĩ người Mỹ. Cô là cháu cố của Conrad Hilton, người sáng lập tập đoàn khách sạn Hilton. Được sinh ra ở New York và lớn lên ở Beverly Hills, California, Paris bắt đầu làm người mẫu khi còn ở độ tuổi teen và đã kí hợp đồng với công ty quản lý người mẫu của Donald Trump. Phong cách sống của cô cùng với những mối tình ngắn hạn làm cô luôn xuất hiện trên mặt báo cùng với những bài tin tức phóng đại khiến cô trở thành "Cô nàng nổi tiếng nhất New York" vào năm 2001. Năm 2003, một băng sex của Paris quay cùng với bạn trai thời lúc đó là Rick Salomon, bị phát tán với tựa đề "Một đêm ở Paris". Băng sex của Paris trở thành cú sốc với mọi người nhất là khi nó bị phát tán chỉ 3 tuần trước khi series truyền hình thực tế "The Simple Life" đóng cặp cùng với bạn thân lâu năm của Paris, là Nicole Richie sắp được ra mắt.

Năm 2004, Paris phát hành cuốn tự truyện "Confessions of an Heiress" (Thú tội của nhà thừa kế), cuốn tự truyện đã trở thành cuốn sách bán chạy nhất của New York Times. Sau đó Paris có đóng một vai phụ trong phim "House of Wax" (Ngôi nhà sáp) (2005). Năm 2005, Paris kí hợp đồng với Warner Bros để trở thành ca sĩ và hợp tác với các nhà sản xuất như Scott Storch, Tom Whalley, J.R Rotem, Dr. Luke, Fernando Garibay và Kara DioGuardi để ra mắt một album nhạc pop. Đĩa đơn đầu tiên "Stars Are Blind" được ra mắt toàn thế giới vào tháng 6 năm 2006 và nhanh chóng trở thành hit lớn bao gồm vị trí số một ở Scotland. Ở Mỹ, "Stars Are Blind" là một trong những đĩa đơn ra mắt có thành tích cao nhất trong năm 2006, leo lên vị trí thứ 18 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 nhờ vào thành tích bán đĩa cao cùng với được phát trên hơn 125 đài phát thành ở Mỹ chỉ trong hai năm 2006 và 2007. Album mang tên chính mình, Paris, được ra mắt chính thức vào ngày 22/8/2006. Album đạt thứ hạng thứ 6 trên bảng xếp hạng Billboard 200 và bán được được hơn 600,000 bản copy toàn cầu.

Cô trở lại với sự nghiệp ngôi sao chương trình truyền hình thực tế vào năm 2008 với series "Người bạn thân của Paris Hilton" cùng với hai bản ăn theo là "Người bạn thân người Anh của Paris Hilton" (2009) và "Người bạn thân Dubai của Paris Hilton" (2009), năm 2011, cô ra mắt chương trình "Thế giới theo góc nhìn của Paris". Paris còn tham gia diễn xuất trong các phim Bottoms Up, Nationals Lampoon's Pledge This! (2006), The Hottie and the Nottie (2008), Repo! The Genetic Opeara (2008) và bộ phim của Sofia Coppola là The Bling Ring (2013). Năm 2012, Paris quyết định trở thành DJ và trình diễn lần đầu tiên là Sự kiện âm nhạc Sao PauloPop. Mặc dù bị chỉ trích, cô lại trở thành một trong những DJ được trả lương cao nhất và trình diễn thường xuyên ở những hộp đêm toàn thế giới. Cùng năm, cô cũng quay lại với dự án âm nhạc của mình và kí hợp đồng với hãng thu âm Cash Money của rapper Lil Wayne và Birdman.

Nhiều người nói rằng cô chỉ nổi tiếng bởi vì cô "nổi tiếng", không có tài năng gì nổi trội nhưng lại được chú ý vì phong cách sống giàu có xa hoa của mình. Paris đã sử dụng danh tiếng của mình để đầu tư cho việc bán nước hoa và dòng thời trang riêng của mình; dòng nước hoa của cô thu về lợi nhuận 1,5 tỉ dollar. Hiện tại, cô sở hữu 3 khu phức hợp chung cư cùng với 44 cửa hàng mang tên Paris Hilton toàn thế giới, với các sản phẩm bao gồm nước hoa, túi xách, đồng hồ và giày dép. Cô thu về hơn 10 triệu dollar Mỹ mỗi năm cho công việc kinh doang hãng mang tên của mình. Chỉ tính riêng mỗi sản phẩm nước hoa, Paris đã thu về hơn 2,5 tỉ dollar Mỹ, được xếp hạng là nhãn hiệu nước hoa người nổi tiếng bán chạy thứ nhì chỉ sau dòng nước hoa của minh tinh Liz Taylor, vào năm 2005, Paris được trả 300,000 dollar Mỹ cho mỗi lần xuất hiện của mình.

Tiểu sử

1981-2001: Thời thơ ấu và sự nghiệp
Paris được sinh ra ở New York. Mẹ của cô là bà Kathy Hilton (nhũ danh Kathleen Elizabeth Avanzino) là cựu diễn viên; ba của cô là Richard Howard "Rick" Hilton là doanh nhân. Cô là người Cơ Đốc Giáo. Cô là chị cả và có 1 em gái là Nicholai Olivia "Nicky" Hilton (sinh năm 1983) và hai em trai: Barron Nicholas Hilton đệ nhị (sinh năm 1989) và Conrad Hughes Hilton đệ tam (sinh năm 1994). Ông cố ruột của cô là Conrad Hilton, người sáng lập tập đoàn khách sạn Hilton. Paris lai dòng máu Na Uy, Đức, Ý, Anh, người Ireland và người Scotland. Cô thường xuyên di chuyển tới lui suốt thời niên thiếu của mình, và thường sinh sống ở tầng thượng của Khách sạn Waldorf-Astoria ở Manhattan, khu Beverly Hills và khu The Hamptons. Khi còn bé, cô là bạn với những người có tiếng khác như Ivanka Trump, Nicole Richie và Kim Kardashian.

Lớn lên ở Los Angeles, Paris theo học ở Trường Buckley và Trường St. Paul the Apostle, cô hoàn thành cấp 1 vào năm 1995. Cô học năm đầu trung học ở Trường Marywood-Palm Valley ở Rancho Mirage, California. Năm 1996, cô cùng gia đình rời khỏi California và chuyển tới bờ Đông nước Mỹ. Paris theo học ở Trường Provo Canyon - trường chuyên dành cho học sinh có vấn đề tâm lý vào lúc năm 16. Sau đó cô theo học Trường Canterbury ở New Milford, Connecticut từ mùa thu năm 1998 tới tháng 2/1999, tại đó cô là thành viên của đội hockey sân băng. Tháng 2/1999, cô bị đuổi khỏi trường do vi phạm nội quy trường học, sau đó theo học ở Trường Dwight và bỏ học một vài tháng sau đó. Cô nhận được chứng chỉ GED.

Paris bắt đầu theo nghề người mẫu từ lúc nhỏ, thường biểu diễn ở các sự kiện từ thiện. Khi cô 19 tuổi, cô kí hợp đồng người mẫu với công ty quản lý người mẫu của Donald Trump tên T Management. Cô nói rằng cô "muốn trở thành người mẫu" còn Trump thì muốn cô kí hợp đồng với mình, Paris nói rằng cô rất yêu thích nghề người mẫu. Trong khi theo đuổi sự nghiệp người mẫu, cô trở thành gương mặt thường xuyên xuất hiện trên các trang báo vì thói quen tiệc tùng của mình; theo Cisco Adler (nhà sản xuất của Sweetie Pie mà Paris cũng tham gia diễn xuất) của Tạp chí Vanity Fair, Paris "là cô gái trẻ ưa thích tiệc tùng ở LA và lớn quá nhanh". Năm 2001, cô bắt đầu sự nghiệp ngôi sao thực tế của mình khi được phong danh hiệu "It Girl của New York", lúc này danh tiếng của cô vươn xa và vượt qua những lời bàn tán lá cải ở New York. Tầm khoảng thời gian đó, cô cũng đóng một vai cameo trong phim Zoolander cũng như xuất hiện trên trang bìa một số tạp chí, bao gồm Tạp chí Tatler của Anh, Giola của Ý và Vanity Fair của Mỹ cùng với Tạp chí FHM. Paris cũng xuất hiện trong video ca nhạc "Honey Bunny" của Vincent Gallo. Năm 2002, cô đóng vai chính trong phim kinh dị Nine Lives. Theo trang web beyondhollywood.com, "sự xuất hiện của Paris Hilton trong dàn diễn viên là mưu đồ quảng bá, vốn dĩ quá dễ thấy vì cô ấy đóng vai chính trên các poster phim và tên cô ấy là cái tên duy nhất mà mọi người biết trong dàn diễn viên". Trang web cũng nhận xét rằng vai diễn của Paris Hilton thực chất chỉ là bê nguyên xi hình mẫu của chính mình lên phim, "Hilton đóng vai, gì nhỉ? Một ngôi sao truyền hình thực tế người Mỹ đi shopping vòng quanh thế giới chỉ trong 1 ngày. Sườn phim còn lộ liễu hơn nữa khi bóc nhặt một số chi tiết từ cuộc sống thật của Paris đem lên phim, thậm chí còn nói về việc cô ấy xuất hiện vài lần trên vài tạp chí tàn tàn của cô ấy". Cùng năm đó, cô đính hôn với người mẫu nam Jason Shaw nhưng hai người chia tay vào năm 2003 sau đó.

2003-2005: The Simple Life và đột phá
Vai diễn đột phá của Paris là vào năm 2003, khi cô hợp tác với ngôi sao thực tế khác là Nicole Richie trong chương trình truyền hình thực tế của Fox tên The Simple Life. Series được lên sóng vào ngày 2/12/2003, chỉ một thời gian ngắn sau khi băng sex của Paris bị phát tán. The Simple Life có tỉ lệ người xem tốt; tập đầu tiên thu hút tới 13 triệu lượt xem, làm cho mục phim dành cho đối tượng từ 18 tới 49 tuổi tăng lên tới 79%. Cô được biết tới với tính cách hơi ngu ngơ tóc vàng hoe của mình trên màn ảnh, sau khi series kết thúc, cô thú nhận rằng cô đóng vai một người khác không phải là mình trong series The Simple Life. Năm 2003, cô hẹn hò với Nick Carter và kéo dài tới thêm 1 năm sau đó.

Paris giới thiệu dòng sản phẩm của mình vào năm 2004, cô tham gia thiết kế dòng túi xách cho thương hiệu Nhật Bản mang tên Samantha Thavasa. Dòng trang sức được thiết kế bởi chính Paris được bán trên trang Amazon; cô nói rằng cô "muốn sản xuất một dòng sản phẩm thật đẹp và có chất lượng tốt, đồng thời giá phải chăng và ai cũng có thể mua được". Dòng trang sức được làm dựa trên chính phong cách của Paris - nữ tính, ve vãn và rạng rỡ - cùng với các hình trái tim, ngôi sao và hình dấu chéo. Mùa thu năm 2004, Paris phát hành cuốn tự truyện viết cùng với Merle Ginsberg mang tên "Lời thú tội của nhà thừa kế" có nhiều sách ảnh và các lời khuyên từ chính bản thân cô. Cuốn sách xếp hạng thứ 7 trên danh sách Những quyển sách bán chạy nhất của New York Times. Lời khuyên của cô "Lúc nào cũng ăn mặc đẹp đẽ, cuộc sống quá ngắn để chìm lỉm giữa mọi người khác", được đưa vào từ điển Oxford những câu nói hay vào tháng 9/2009.Paris tiếp tục hợp tác ra mắt dòng nước hoa tên Parlux, tuy được dự định chỉ ra mắt một số lượng ít, tuy nhiên do nhu cầu tăng mà cô đã quyết định sản xuất thêm vào tháng 12/2009. Theo sau đó là lợi nhuận tăng thêm 47% của nước hoa Parlux. Sau sự thành công của Parlux, cô cho ra mắt theo nhiều hương nước hoa mang tên mình, cùng với một số mùi hương dành cho nam. Paris còn cho ra mắt quyển sách thứ hai của mình tên Your Heiress Dairy: Confess it All to Me vào năm 2005; sau đó cô cho ra mắt dòng nước hoa mới tên Just Me.

Sau khi dẫn chương trình Saturday Night Live của đài NBC vào tháng 2/2005 cùng với Keane, cô nhận vai diễn chính thống đầu tiên của mình, cùng với Elisha Cuthbert và Chad Michael Murray trong bộ phim kinh dị "Ngôi nhà sáp" (House of Wax). Bộ phim được trình chiếu đầu tiên tại Liên hoan phim Tribeca vào tháng 5/2005 và nhận được nhiều luồng ý kiến khác nhau. Matthew Turner của View London nói rằng Paris "làm tốt hơn những gì bạn có thể nghĩ". Mặc dù MTV cũng cho rằng Paris diễn "khá tốt", TV Guide lại bảo rằng Paris "bất tài". Vai diễn Paige Edward đem về cho cô giải "Tiếng hét xuất sắc nhất" ở giải Teen Choice và đồng thời cũng được đề cử cho "Màn trình diễn đột phá" dành cho nữ; vai diễn cũng đem về cho cô giải "Diễn viên nữ phụ tệ nhất" năm 2005 thuộc giải Mâm Xôi Vàng. Cô cũng nhận được đề cử cho "Màn trình diễn bị kích động hay nhất" ở giải MTV Movie Awards năm 2006. Ngôi nhà sáp có doanh thu hơn 70 triệu dollar Mỹ.

Tháng 5 tới tháng 10/2005, cô đính hôn với nhà thừa kế người Hy Lạp tên Paris Latsis. The Simple Life bị hủy sau 3 mùa trình chiếu vào năm 2005 do có những tranh cãi giữa cô và Nicole Richie. Paris nói "ai cũng biết là tôi với Nicole không còn chơi với nhau nữa. Nicole biết mình đã làm gì và đó là tất cả những gì tôi muốn nói". Cả Nicole và Paris đều không lên tiếng về những tranh cãi của mình, mặc dù có tin đồn cho rằng Nicole đã cho một nhóm bạn của mình xem băng sex của Paris. Họ tái hợp với nhau vào tháng 10/2006.

2006-2007: Paris, phim ảnh và những lần bị tạm giam
Sau khi series The Simple Life bị hủy bởi kênh Fox vào năm 2005, những kênh truyền hình khác bao gồm NBC, The WB, VH1 và MTV lại khá hứng thú và muốn làm mùa tiếp theo của series. Ngày 28/11/2005, kênh E! thông báo rằng họ đã sở hữu quyền phát sóng series, bao gồm việc sản xuất cho mùa thứ 4 và quyền phát sóng lại 3 mùa trước đó. Mùa thứ 4 được bắt đầu quay vào ngày 27/2/2006. Mùa mới có tỉ suất người xem cao, tận 1,3 triệu lượt xem. Paris cho ra mắt album ca nhạc đầu tay mang tên của mình là Paris vào ngày 22/8/2006. Nó đã đạt thứ hạng thứ sáu trên bảng xếp hạng Billboard 200, và bán hơn 600,000 bản copy toàn thế giới. Đĩa đơn đầu tay mang tên "Stars Are Blind" được phát trên hơn 125 đài phát thanh ở Mỹ. Bài hát được xem là một bảng hit và có mặt trên top 10 của hơn 17 quốc gia. Mặc dù The Guardian cho rằng giọng hát của Paris "nghe vừa chán vừa cứng", AllMusic lại cho rằng album này "thú vị hơn mấy album của Britney Spears hay Jessica Simpson". Tuy nhiên vẫn có nhiều ý kiến trái chiều.

Tháng 9/2006, Paris bị bắt giam và bị cáo buộc với tội danh say xỉn khi lái xe với nồng độ cồn trong máu khoảng 0.08%. Việc này đã gây rắc rối tới việc quay hình của mùa thứ năm của The Simple Life. Bằng lái xe của cô bị treo vào tháng 11/2006, Paris bị buộc tội lái xe ẩu. Bản án dành cho cô là 36 tháng tù treo cùng với tiền phạt 1,500 dollar Mỹ. Phim chiếu bản DVD Bottoms Up được phát hành vào cuối năm 2006. Bộ phim nhận được nhiều ý kiến và nhận xét tiêu cưc; Australia's Urban Cinefile cho rằng Paris trong vai chính, "dành hầu hết thời gian trong phim diễn cảnh cô nàng hất tóc trong khi đọc những lời thoại như là "sách là những gì bạn cần đọc". Tháng 12/2006, phim National Lampoon's Pledge This! do Paris sản xuất và tham gia diễn xuất, được ra mắt giới hạn trước khi được chuyển thẳng thành bản DVD. Paris đã bỏ lỡ lễ ra mắt bộ phim ở Liên hoan phim Cannes như một hành động chống đối vì bộ phim có nhiều cảnh khỏa thân. "Tôi đã rất bực mình tới độ bỏ luôn buổi ra mắt phim của chính mình". Tháng 8/2008, Worldwide Entertainment Group kiện Paris ở Tòa án quận Miami buộc tội cô đã không thực hiện nghĩa vụ quảng bá tuyên truyền cho bộ phim như trên hợp đồng đã thỏa thuận. Catse của Paris cho bộ phim này là 1 triệu dollar Mỹ.

Ngày 10/1/2007, Paris ra mắt sản phấm tóc nối mang tên DreamCatchers hợp tác với Hair Tech International. Ngày 22/1/2007, thông tin cũng cuộc sống riêng tư của Paris bị tiết lộ trên trang web ParisExposed.com, website chứa nhiều hình ảnh, tài liệu, video riêng tư và nhiều tài liệu khác được cho là đã được lấy từ một locker lưu trữ dữ liệu mà Paris từng thuê, được bán đấu giá với giá 208 dollar Mỹ. Trang web tính phí cho mỗi lượt xem trên website thu hút hơn 1,2 triệu lượt người xem chỉ trong vòng 40 tiếng đồng hồ. Ngoài ra còn có nhiều tranh ảnh, nhật kí, hợp đồng và thư tình cùng với một video được quay bởi diễn viên Joe Francis của phim Girls Gone Wild.

Paris sau đó đã đóng cửa trang web. Tháng 1/2007, Paris không được phép lái xe vì đã treo bằng lái, cô còn phải kí một bản thỏa thuận là mình không được phép lái xe. Tháng sau đó, cô bị bắt gặp đã lái xe với vận tốc 70 km/h trên làn đường chỉ cho phép 35 km/h mà không có đèn chiếu sáng cùng với một bằng lái treo. Công tố viên ở Sở luật Los Angeles đã buộc tội rằng những vi phạm này cùng với việc Paris không thực hiện nghĩa vụ đầy đủ trong chương trình giáo dục sử dụng phương tiện làm cho việc tù treo của Paris trở nên rắc rối. Ngày 4/5, Thẩm phán Michael T Sauer buộc tội Paris với 45 ngày tù giam vì vi phạm. Paris đã nhờ Thống đốc bang California lúc bấy giờ là Arnold Schwarzengger cho án tha bổng. Tuy nhiên sau đó Paris đổi luật sư và từ bỏ việc tìm cách thoát án.

Paris bắt đầu án phạt của mình vào ngày 5/6 ở nhà tù nữ ở Lynwood, California sau khi tham gia Giải MTV Movie Awards vào ngày 3/6 trước đó. Ngày 7/6, Cảnh sát trưởng Hạt Los Angeles là Lee Baca đã kí bản án cho Paris hưởng tù treo quản thúc tại gia trong vòng 40 ngày cùng với một thiết bị theo dõi đeo ở cổ chân do Paris có bệnh sử nên cô không thể thực hiện án phạt của mình trong tù. Bace nói "tôi nghĩ rằng những ai không thích người nổi tiếng cho rằng người nổi tiếng nên bị phạt nặng hơn người thường, việc đó rất vô lý và không công bằng". Thấm phán Micheal Sauer cũng ra lệnh triệu hồi Paris tới tòa ngày 8/6 cho bản kháng án của mình bao gồm "không làm việc công ích và không đeo thiết bị theo dõi". Sau khi nghe điều này, thẩm phán Sauer từ chối bản kháng án và Paris vẫn sẽ phải thực hiện án phạt là 45 ngày trong tù. Sau khi nghe phán quyết, Paris đã hét lớn và đòi gặp mẹ của mình. Cô được đưa tới phòng y tế và quay trở lại tù sau đó ở Lynwood vào ngày 13/6. Paris được thả tự do vao ngày 26/6/2007.

Trong tù, mục sư Marty Angelo đã khai sáng cho Paris nhiều điêu, bao gồm việc "một khởi đầu mới" trong một bài phỏng vấn với Larry King trong talk show vào ngày 28/6/2007 (2 ngày sau khi được thả tự do) và trích nhiều câu nói khác từ hồi kí của Angelo. Ngày 9/6, Angelo thất bại trong việc kiến nghị với thẩm phán Sauer rằng mình sẽ ở tù giúp Paris nếu như tòa cho phép Paris rời khỏi nhà tù để tiện cho việc chữa trị bệnh. Paris nói với Larry King rằng từ bé cô đã phải dùng thuốc Adderall cho chứng bệnh tăng động giảm chú ý. Vì điều này mà series The Simple Life dừng lại hoàn toàn sau mùa thứ 5 vào tháng 7/2007. Đầu tháng 8, Paris kí bản hợp đồng thỏa thuận với Antebi để cho ra mắt dòng giày dép mang tên Paris Hilton bao gồm cao gót, giày đế thấp, giày đế xuồng và giày thể thao, được dự định sẽ cho ra mắt vào năm 2008. Giữa tháng 8, cô giới thiệu dòng sản phẩm bao gồm áo quần, đầm váy, áo khoác và quần jeans ở Kitson Boutique ở Los Angeles. Paris cho rằng đây là "giấc mơ thành hiện thật", mô tả dòng sản phẩm của mình "rất vui tươi, tươi sáng và hào nhoáng". Vào tháng 12/2007, cô chụp ảnh khỏa thân (đã được phủ với sơn vàng) để quảng cáo cho rượu "Rich Prosecco" phiên bản đóng lon, đồng thời cũng bay tới Đức để thực hiện quảng cáo cho nhãn hiệu này.

Cùng lúc đó, ông nội của cô là Barron Hilton đã quyên góp 97% tài sản của mình cho quỹ từ thiện được thành lập bởi ông cố Conrad N. Hilton: quỹ Conrad N. Hilton. Vì thế, quyền thừa kế cho các cháu bao gồm Paris bị giảm đi. Năm 2007, Paris làm mẫu cho 2 B Free và ra mắt dòng nước hoa thứ tư của mình mang tên Can Can.

2008-2009: Tập trung diễn xuất và chương trình My new BFF
Tình yêu đối với chó đã khiến Paris ra mắt dòng sản phẩm dành riêng cho thú cưng tên Little Lilly by Paris Hilton, một phần lợi nhuận sẽ được quyên cho quỹ cứu trợ động vật. "Tôi có 17 chú chó và tôi rất thích diện đồ cho bọn chúng, vì thế tôi bắt đầu thiết kế dòng sản phẩm cho thú cưng, nó thật sự rất dễ thương như đầm và quần jeans - những thứ mà chỉ con người có thể mặc được, nhưng lại dành cho những chú chó cưng", Paris trả lời phỏng vấn trong lúc diễn ra giải Super Bowl. Tháng 4/2008, cô xuất hiện trong một tập phim từ show "Tên tôi là Earl" tên "Tôi sẽ không chết chỉ với một sự giúp đỡ từ bạn bè". Ngày 6/8/2008, Paris xuất hiện trong một đoạn phim trên mạng tên "Paris trả lời đoạn quảng cáo của McCain" được đạo diễn bởi Adam McKay, video được đăng trên trang web Funny or Die. Trong đoạn video, Paris đóng vai nhại lại một quảng cáo mang tên "Celeb" thuộc chiến dịch tranh cử tổng thống của John McCain năm 2008. Trong "Celeb", McCain so sánh Barack Obama giống như người nổi tiếng cỡ Paris Hilton và Britney Spears, nêu lên tranh cãi về việc liệu Obama có đủ khả năng và chỉ trích năng lực chính trị của Obama. Tờ Washington nói rằng đây "có thể là vai diễn hay nhất của cô ấy", Paris mặc một bộ đồ bơi in hình da báo trong video. Thu hút 7 triệu lượt xem chỉ trong 2 ngày và nhận được vô số nhận xét từ khắp mọi nơi. Trong tháng 10 sau đó, cô cũng xuất hiện trong parody mang tên Funny or Die, tên "Paris Hilton đối thoại về tổng thống với Martin Sheen", cùng với Martin Sheen, con trai của diễn viên Charlie Sheen. Paris mặc một chiếc váy ngủ màu xanh lá và make up đậm, bàn luận về những vấn đề chính trị với Martin Sheen đóng vai cánh hữu.

Một bộ phim tài liệu về cô tên Paris, Not France được lên sóng ở Liên hoan phim quốc tế Toronto năm 2008. Trong phim tài liệu, Paris nói về việc hình ảnh của cô trong mắt công chúng và truyền thông, "Tôi bị đánh giá mọi lúc mọi nơi, còn họ thì chỉ mặc sức tự vẽ lên hình ảnh một con người hoàn toàn khác với bản thân tôi, tôi không thể làm được gì". Tại buổi công chiếu bộ phim, đạo diễn Adria nói rằng "làm nên một bộ phim như thế này sẽ không tốt cho cô ấy trong thời điểm quá khứ, nhưng bây giờ ai cũng biết cô ấy và để thấy được một mặt khác của con người cô ấy là một điều thú vị". Bộ phim được chiếu trên đài MTV vào tháng 7/2009.

Paris đóng vai chính trong show truyền hình "Paris Hilton's My New BFF", chương trình chủ yếu về việc Paris tìm người bạn thân mới; series được ra mắt vào ngày 30/9/2008. Cùng ngày Paris cũng phát hành ca khúc "My BFF" (bài hát chủ đề của show) trên KIIS FM cùng với Ryan Seacrest dẫn chương trình. Series thu hút hơn 1,2 triệu lượt người xem ở tập đầu tiên và đạt 1.6 tỉ suất người xem lứa tuổi 12 tới 34 tuổi được lên sóng vào tối thứ ba lúc 10 giờ tối. Kế hoạch tiếp theo của Paris chương trình nhạc kịch Gothic Rock tên Repo! The genetic opera. Cô đóng vai Amber Sweet, cô con gái nghiện chất kích thích của một nhà công nghệ sinh học. Horror.com nói rằng "đây có lẽ là vai diễn tốt nhất Paris tới thời điểm này". Tuy nhiên Jam! Movies lại cho rằng cô chỉ bất tài. Paris phản bác lại "được giao một vai diễn như thế này thật sự là 1 điều mới mẻ vì đó giờ tôi chỉ được giao những vai diễn chính mình trên phim". Paris được để cử cho giải Nữ diễn viên phụ tệ nhất của Giải Mâm xôi vàng nâm 2009. Bộ phim được ra mắt tại hội chợ Comic-Con quốc tế và chỉ được chiếu một thời gian ngắn ở Mỹ và Canada vào ngày /11/2008. Repo! có doanh thu mở màn tốt trong tuần đầu tiên công chiếu, thu về 51,600 dollar Mỹ ở 8 rạp chiếu phim. Tầm thời điểm đó, Paris cũng cho ra mắt dòng nước hoa thứ năm của mình tên Fairy Dust, đồng thời cũng chia tay với tay chơi guitar Benji Madden của nhóm nhạc Good Charlotte sau gần 1 năm hẹn hò.

Sau phiên bản Mỹ có thành công nhất định, phiên bản show truyền hình "Paris's My New BFF" phiên bản Anh được lên sóng trên kênh ITV2 ở Anh vào ngày 29/1/2009. Trước đó, show đã được ghi hình vào tháng 10/2008. Mặc dù series được xem là thành công nhưng nó chỉ có 428,000 lượt người xem ở tập đầu tiên và 605,000 lượt xem cho tập cuối. Mùa thứ hai của chương trình được phát hành vào ngày 2/6/2009. Á quân của phiên bản Anh là Kat McKenzie, mất vào ngày 3/7/2009 do bị nghi sốc chất kích thích. Vào tháng 6, Paris quay chương trình ở Dubai, và được chiếu vào năm 2011. Cô cũng xuất hiện trong tập 5 của phim truyền hình Supernatural mùa thứ 5. Tháng 7/2009, dòng nước hoa thứ sáu của cô là Siren được giới thiệu và thậm chí còn thắng giải Nước hoa người nổi tiếng nữ của năm tại giải Fifi năm 2009. Cô cũng tham gia thiết kế kính mát cho Gripping Eyewear. Cô giới thiệu dòng kính mát của mình vào ngày 7/10/2009 và chính thức lên kệ vào tháng 3/2010 sau đó. Tháng kế tiếp, cô ra mắt dòng sản phẩm chăm sóc bao gồm dầu gội, dầu xả và vitamin dành cho tóc. Cùng năm, Paris bắt đầu hẹn hò ngôi sao The Hills là Doug Reinhardt tuy nhiên hai người chia tay vào tháng 4/2010 sau khi Paris e ngại rằng Doug chỉ hẹn hò với cô để làm bàn đạp cho sự nghiệp.

2010-2012: Vấn đề pháp lý, quay trở lại làm ngôi sao truyền hình thực tế và sự nghiệp DJ.
Tháng 2/2010, cô tham gia một quảng cáo cho hãng bia đến từ Brazil mang tên Devassa Bem Loura, slogan của hãng được dịch thẳng ra tiếng Anh là "con ả tóc vàng hoa". Là một phần của chiến dịch quảng bá, cô cưỡi trên một bóng hơi hình thùng đựng bia ở lễ hội Carnival Rio. Ngày 2/7, Paris bị bắt gặp hút cần sa trong lúc diễn ra trận đấu giữa Brazil và Hà Lan thuộc khuôn khổ World Cup 2010. Mặc dù đã bị dẫn ra khỏi sân vận động bởi cảnh sát địa phương, vụ việc chìm xuồng không lâu sau đó. Người phát ngôn của cô là Dawn Miller lên tiếng rằng "sự việc chỉ là hiểu lầm thật ra là do có người trong nhóm đã hút cần sa chứ không phải Paris". Hai tuần sau, Paris bị bắt và thả ngay sau đó sau khi bị phát hiện có chứa cần sa tại sân bay Figari Sud-Corse ở Corsica.

Ngày 10/8/2010, Paris ra mắt dòng nước hoa thứ 10 mang tên Tease, được lấy cảm hứng từ Marilyn Monroe. Ngày 19/8, cô ra mắt dòng thời trang giày ở Las Vegas, trong bài phỏng vấn về dòng sản phẩm có giá từ 60 tới 160 dollar Mỹ, cô nói rằng cô "đã lựa thiết kế, chất liệu và màu sắc cũng như làm sao để nó có thể thoải mái nhất cho người dùng". Cùng tháng đó, cô cũng bị giam giữ bì tình nghi hút ma túy ở Las Vegas cùng với bạn trai lúc bấy giờ là Cy Waits, bị buộc tội lái xe trong lúc phê chất kích thích. Luật sư của Paris nói rằng chiếc túi xách đựng 800gr ma túy không phải của cô, "chiếc túi đến từ thương hiệu cao cấp nhưng không có nghĩa là nó thuộc về Paris". Sau đó Paris thừa nhận rằng tiền mặt và thẻ tín dụng từ chiếc túi xách là của mình, gián tiếp thừa nhận rằng ma túy cũng là của cô. Paris bị buộc tội với 2 tội danh vào ngày 17/9/2010. Paris hưởng 1 năm tù treo, 200 giờ hoạt động công ích xã hội và án phạt 2,000 dollar Mỹ cũng như phải hoàn thành lớp giáo huấn về chất kích thích. Luật sư David Rogers cho rằng "Nếu như cô ấy bị giam giữ vì tội vi phạm luật giao thông nhỏ thôi cũng đủ cho cô ấy vô tù ngồi trong 1 năm. Sẽ không có bàn tới bàn lui gì cả". Ngày 21/9/2010, trên đường tới Tokyo quảng bá cho dòng thời trang và nước hoa, Paris cùng em gái là Nicky Hilton bị nhân viên xuất nhập cảnh giữ lại tại sân bay Narita do những cáo buộc sử dụng chất kích thích trước đó. Do luật cấm chất kích thích hà khắc ở Nhật, những ai có liên quan tới sử dụng chất kích thích sẽ bị cấm nhập cảnh vào Nhật. Nhân viên sân bay điều tra cả hai "hàng tiếng đồng hồ", dẫn tới việc cả hai phải qua đêm ở khách sạn trong sân bay. Ngày 22/9, Nhật Bản cấm Paris nhập cảnh vào Nhật, sau đó Paris bay về Mỹ bằng máy bay riêng. Những điểm dừng khác trong chương trình quảng bá như Indonesia và Malaysia cũng bị hủy bỏ do luật cấm chất kích thích. Cuốn phim tài liệu tên Teenage Paparazzo có Paris xuất hiện được lên sóng trên kênh HBO ngày 27/9.

Cô lồng tiếng cho nhân vật Bella trong bộ phim đài ABC tên "Chú chó cứu lấy kì nghỉ Giáng Sinh", đây là vai lồng tiếng đầu tiên của cô, Paris phát biểu: "Tôi nghĩ đây là một bộ phim rất đáng yêu" và "Tôi rất thích những bộ phim về động vật, cũng như phim chủ đề Giáng Sinh, bà của tôi mất vài năm về trước vì căn bệnh ung thư vú, cũng có một chú chó lông xù tên Paris như thế. Khi xem bộ phim này tôi có cảm giác như đang xem chú cún của bà mình vậy". Bộ phim được lên sóng vào ngày 28 tháng 11 năm 2010 và nhận được nhiều phản hồi tích cực với 2,611 triệu lượt xem. Tháng 12 năm 2010, cô ra mắt đội xe đua của mình trong khi một trong những tài xế của cô là Maverick Vinales thắng giải đấu và đạt thứ hạng thứ 3 trong giải đua 125cc phân khối vào tháng 11 sau đó. Paris làm mẫu lần thứ 2 cho Tuần lễ thời trang Brazil năm 2011 (lần đầu tiên là vào đầu năm 2010). Tháng 2, cô giới thiệu dòng nước hoa mới mang tên The Passport Collection, được lấy cảm hứng từ những thành phố lớn như Paris, South Beach, Florida và Tokyo. Tháng tiếp theo, cô giới thiệu dòng sản phẩm giày dép ở Mexico. Vào khoảng thời gian đó, cô cũng ra mắt ứng dụng di động tương thích với iPhone và iPod Touch.

Ngày 12 tháng 5 năm 2011, cô mở cửa hàng thứ 3 ở Philippines. Cửa hàng tọa lạc ở trung tâm thương mại Abreeza ở thành phố Davao, bày bán các mặt hàng bao gồm túi xách, hoa tai, ví, dây thắt lưng và nước hoa. Vào ngày 1/6, cô trở lại tham gia chương trình thực tế mang tên "Oxygen's The World According to Paris". Chương trình theo sát những sự kiện thực tế trong cuộc sống hàng ngày của Paris, thu hút 409 ngàn lượt xem. Đây không phải là số người xem quá cao, khiến cho nhiều người nghĩ rằng danh tiếng của Paris không còn như xưa. Tờ New York Times nói rằng cô "là một người phụ nữ hấp dẫn với tài năng đã được kiểm chứng cho việc tự quảng bá bản thân cũng như tự marketing, mặc dù là một ngôi sao truyền hình thực tế không còn nổi danh như xưa, giống như Sony Walkman trong thời đại iPod, hay Friendster trong thời đại của Facebook" kèm theo "Paris có nhiều bạn trai, cũ cũng như mới. Paparazzi vẫn săn đón cô nhưng bây giờ Paris không còn thu hút một lượng lớn khán giả như xưa nữa - ngay cả việc lên sóng trực tiếp về những buổi công chiếu phim trên Facebook cũng vô tác dụng". Cô xuất hiện cùng với bạn trai của mình là một chủ nightclub, tên Cy Waits, chia tay vào tháng 6 cùng năm. Cô được phong danh hiệu "Doanh nhân triệu đô" bởi tạp chí Variety và được lên trang bìa cho ấn bảng cùng tháng. Paris khai trương cửa hàng thứ 4 ở Philippines vào ngày 18 tháng 8 năm 2011. Vào tháng 9, cô giới thiệu dòng sản phẩm giày dép ở Istanbul; một cửa hàng nữa được mở ở Ấn Độ, là tiền đề cho 8 cửa hàng tiếp theo. Cô cũng làm mẫu cho nhà thiết kế Andre Tan trong Tuần lễ thời trang Ukraine vào tháng 10 năm 2011.

Đầu năm 2012, Paris ra mắt dòng sản phẩm kính mát ở Thượng Hải, và tự gọi "đây là một thành công lớn". Sau đó cô bắt đầu sự nghiệp làm DJ của mình ở một chương trình nhạc hội ở Brazil, giới thiệu đĩa đơn "Last night" (được sản xuất bởi Afrojack). Mặc dù nhận được nhiều phản hồi tiêu cực từ DJ Deadmau5, Samantha Ronson và Afrojack sau khi màn trình diễn của cô được đăng trên Youtube, DJ Poet, người hâm mộ và khán giả có mặt tại sự kiện lại khen ngợi cô. Sau màn trình diễn đó, cô trở thành chủ đề được bàn tán nhiều nhất trên Twitter. "Last night" sau đó được đưa lại cho Pitbull và xuất hiện trong album Global Warming hợp tác Havanna Brown là ca sĩ hát chính. Dòng sản phẩm giày dép của Paris được vinh danh là dòng sản phẩm người nổi tiếng tốt nhất tại Lễ trao giải trao thưởng quốc tế năm 2012, cô cũng cho ra mắt dòng nước hoa thứ 15 của mình tên Dazzle. Cô xuất hiện trong video ca nhạc của ca sĩ người Hàn Quốc Kim Jang Hoon, video được quay tại bãi biển Malibu trong 2 ngày 24 và 25 tháng 8 năm 2012. Người đại diện của Kim Jang Hoon phát biểu rằng có nhiều sao nữ đã được nhắm cho vai diễn này bao gồm Jessica Alba và Scarlett Johansson. Paris được chọn bởi vì sau một cuộc khảo sát, người Hàn biết cô ấy nhiều hơn những người còn lại. Có tin cho rằng cô đã được trả thù lao 1 triệu đôla, video được ra mắt dưới định dạng 3D vào tháng 10 năm 2012.

Ngày 20 tháng 9 năm 2012, một đoạn băng thoại trong đó có giọng của Paris mỉa mai người đồng tính xuất hiện trên Internet. Sau khi bị chỉ trích dữ dội, cô lên tiếng xin lỗi thông qua GLAAD và nói rằng mình luôn ủn hộ cộng đồng đồng tính và nói rằng những người đồng tính là những người mạnh mẽ và truyền cảm hứng nhất mà mình từng biết. Vì sự kiện này mà đài Logo TV đã hủy bỏ kế hoạch lên sóng phim tài liệu về Paris. Cùng tháng đó, Paris bắt đầu hẹn hò với người mẫu nam Tây Ban Nha River Viiperi và khai trương một cửa hàng ở Mecca vào đầu tháng 11. Được xem là "thánh đường của người Hồi Giáo" và Ả Rập Xê Út là đất nước khá bảo thủ, những vấn đề về đời tư của Paris bắt đầu lan truyền trên Twitter. Đầu tháng 12, cô làm mẫu cho nhà thiết kế Shane và Falguni Peacock ở Tuần lễ Thời trang Ấn Độ, cũng như đảm nhận vai trò DJ. Giống như buổi diễn ra mắt của mình, nhiều khán giả có mặt tại chương trình rất yêu thích và ủng hộ, trong khi người xem trên Youtube lại chỉ trích nặng nề.

2013-hiện tại: Quay trở lại sự nghiệp âm nhạc và những kế hoạch khác
Tháng 1 năm 2013, Paris xuất hiện trong 4 tập của chương trình Paradise Hotel phiên bản Đan Mạch, và được trả thù lao $300,000. Cô cũng xuất hiện trong 2 tập của "The Real Housewives of Beverly Hills", có dì của cô là Kyle và Kim Richards thủ vai. Vào tháng 4, cô mở cửa hàng thứ 44 ở Botoga, Colombia. Tháng 5, video ca nhạc của Rich Gang là "Tapout", cô xuất hiện cùng với Lil Wayne, Christina Milian và Nicki Minaj được ra mắt. Cùng tháng, có tin rằng Paris kí hợp đồng với hãng thu âm Cash Money và lên kế hoạch ra mắt album thứ hai hợp tác với RedOne, Snoop Dogg và Flo Rida. Cô nói với tạp chí Rolling Stone "Tôi đang làm việc với những người thật tuyệt vời vài tài năng cho album của mình và rất mong muốn được chia sẻ với khán giả và người hâm mộ", miêu tả album sắp tới "rất đa dạng". Tháng tiếp theo đó, Paris xuất hiện trong bộ phim The Bling Ring của đạo diễn Sofia Coppola, nói về một băng trộm tuổi teen đã đột nhập các căn hộ của nhiều người nổi tiếng bao gồm Paris, Lindsay Lohan và Orlando Bloom. Paris cho Coppola mượn nhà của mình để quay phim trong 2 tuần. Trong một bài phỏng vấn với The Hollywood Reporter, cô nói rằng Sofia rất thích nhà của cô khi Sofia tới dự tiệc sinh nhật của Paris. Đạo diễn Coppola nói "Tôi rất muốn được quay phim ở căn nhà của cô ấy, nó rất khác biệt. Vì thế sẽ rất khó để tái dựng lại ngôi nhà to lớn như vậy của Paris"

Suốt tháng 8 năm đó, Paris làm DJ ở tuần lễ lệ hội Amnesia ở Ibiza. Nhận được sự ủng hộ từ khán giả và nhà phê bình âm nhạc giúp cô được gia hạn hợp đồng vào năm 2014. Vào tháng 10, cô phát hành đĩa đơn đầu tiên từ album phòng thu thứ hai của mình mang tên "Good Time" hợp tác với rapper Lil Wayne. Đĩa đơn đạt thứ hạn 18 trên bảng xếp hạng nhạc dance và nhạc điện tử. Đĩa đơn thứ hai "Come alive" được ra mắt vào tháng 7 năm 2014. Vào tháng 4 năm 2015, cún cưng của Paris từng xuất hiện trong The Simple Life đã qua đời ở tuổi 14. Đĩa đơn thứ 3 "High Off My Love" được phát hành và đạt thứ hạng thứ 3 trên bảng xếp hạng Billboard nhạc dance Mỹ. Tháng 1 năm 2016, bài hát "Crazy" hợp tác với DJ Poet được ra mắt.

Paris đính hôn với người mẫu và diễn viên Chris Zylka vào tháng 1 năm 2018. Cô cũng phát hành bài hát "I need you" vào lễ Valentine năm 2018 và gửi tặng tới vị hôn phu của mình.

Danh sách phim và giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ diễn viên đến từ thành phố New York
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nhà tạo mẫu Mỹ
Sinh năm 1981
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Na Uy
Giải Mâm xôi vàng Diễn viên nữ chính tồi nhất
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Người viết hồi ký Mỹ
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Người Mỹ gốc Ý
Nữ nhà văn Mỹ
Người viết hồi ký nữ
Người thành phố New York
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Nữ diễn viên Los Angeles
Nữ người mẫu Mỹ
Doanh nhân Los Angeles
Nhà từ thiện từ California
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Người Mỹ gốc Scotland


title: Dipseudopsis elongata

text:
Dipseudopsis elongata là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dipseudopsis


title: Jaén (tỉnh)

text:
Jaén () là một tỉnh phía nam Tây Ban Nha, phía đông cộng đồng tự trị Andalusia. Tỉnh này giáp các tỉnh Ciudad Real, Albacete, Granada và Córdoba. Thủ phủ là thành phố Jaén.

Tỉnh có diện tích 13.484 km². Dân số là 657.387 (năm 2003). Tổng cộng có 97 đô thị.
Tỉnh này có 4 vườn quốc gia. Tỉnh có hai thành phố thời Phục hưng được UNESCO công nhận là di sản thế giới, Úbeda và Baeza.
Đây là một tỉnh sản xuất dầu ô liu lớn của Tây Ban Nha, chiếm 60% sản lượng sản phẩm này của Tây Ban Nha.

Tham khảo

Tỉnh Jaén
Tỉnh của Tây Ban Nha


title: Saint-Léger-le-Guérétois

text:
Saint-Léger-le-Guérétois  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 522 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintlegerlegueretois


title: Limnaecia trisema

text:
Limnaecia trisema là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Úc.

Chú thích

Tham khảo

Limnaecia


title: Nomada hemphilli

text:
Nomada hemphilli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Sherwood, Arkansas

text:
Sherwood là một thành phố thuộc quận Pulaski trong tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người, dân số năm 2005 là 23.149 người. Kể từ đó, thành phố này đã sáp nhập Gravel Ridge vào sau cuộc bỏ phiếu năm 2008.

Tham khảo

Thành phố của Arkansas


title: Haustrum scobina

text:
Haustrum scobina, tiếng Anh thường gọi là oyster borer, là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Oyster borers use a mucous layer that surrounds the entrance to their shell to prevent dessiccation in the midlittoral and high tidal zones.

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 Miller M & Batt G, Reef and Beach Life of New Zealand, William Collins (New Zealand) Ltd, Auckland, New Zealand 1973
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
 Beu, A. G. 1990. Molluscan generic diversity of New Zealand Neogene stages: extinction and biostratigraphic events. - Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 77: 279-288.
 Tan, K. S. 2003. Phylogenetic analysis and taxonomy of some miền nam Australian and New Zealand Muricidae (Mollusca: Neogastropoda). - Journal of Natural History 37: 911–1028.

Liên kết ngoài

Haustrum


title: Vườn quốc gia Vịnh Cedar

text:
Vườn quốc gia Vịnh Cedar là một vườn quốc gia của bang Queensland, Úc, cách thành phố Brisbane 1.522 km về phía đông bắc, và cách thành phố Cooktown 40 km về phía nam. Vườn quốc gia này là một trong các vườn thuộc Vùng nhiệt đới ẩm ướt của Queensland, một di sản thế giới của UNESCO.

Vườn quốc gia này cũng được gọi là Mangkal-Mangkalba trong phương ngữ của thổ dân địa phương Eastern Kuku Yalanji.

Lịch sử
Trong thập niên 1870, khu vực Vịnh Cedar là nơi khai thác mỏ thiếc. Ngày nay, di tích các nơi khai thác mỏ thiếc này vẫn còn ở khu vực Black Snake Rocks. Trong thập niên 1970, Vịnh Cedar đạt được tình trạng minh bạch, khi các người đến định cư lập nghiệp trên đất công, bị đuổi khỏi khu vườn này. Năm 2007, vườn quốc gia này là một phần 2.000 km² đất được chính phủ bang Queensland trao cho thổ dân địa phương ở Cape York. Việc trao đất này là kết quả của việc đòi Native Title (tương đương Quyền của thổ dân) năm 1994 của thổ dân địa phương.

Các hoạt động
Vườn quốc gia này là khu rừng nhiệt đới ưa mưa cực bắc Úc. Các du khách thường tới quan sát các loài chim, trong đó có cả đà điểu đầu mào của Úc, chim hút mật ngực vàng, vẹt, chim bói cá, chim mỏ nhát vv... Du khách được phép cắm trại ở rừng cây bụi trong vườn, nhưng không được phép câu cá và thu lượm các vật trong vườn. Các đường mòn đi bộ trong Vườn là các đường mòn do lừa của các thợ mỏ tạo ra.

Tham khảo

Vườn quốc gia Queensland
Di sản thế giới tại Úc
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1977 ở Úc


title: 22530 Huynh-Le

text:
22530 Huynh-Le (1998 FY41) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22530 Huynh-Le

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Muhammad của Ghor

text:
Muhammad Shahābuddīn Ghorī (tiếng Ba Tư: محمد شہاب الدین غوری), vốn có tên là Mu'izzuddīn Muhammad Ibn Sām nhưng nổi tiếng với cái tên Muhammad của Ghor (một tỉnh ở miền trung Afghanistan) và Muhammad Ghorī, (1162 – 15 tháng 3, 1206), là một tổng trấn và tướng lĩnh hùng mạnh, sau trở thành sultan của nhà Ghorid, trung tâm ở Afghanistan ngày nay. Ông là tổng trấn xứ Ghaznā và các vùng phụ cận từ năm 1173 đến 1192. Ông làm sultan từ năm 1202 đến khi mất năm 1206.

Đế quốc Ghori

Ghor nằm ở biên giới phía tây của Đế quốc Ghazni, từ đầu thập niên 1100 Ghazni có lãnh thổ kéo dài từ miền trung Afghanistan ngày nay đến Punjab, với những thủ đô ở Ghaznā và Lahore. Đầu thập niên 1100, Ghor tuyên bố độc lập khỏi Đế quốc Ghazni. Năm 1149 quốc vương Ghazni xâm lược Ghor, và giết chết Sayf ud-Dīn Ṣūrī của Ghor. Để trả thù, quân Ghor dưới sự chỉ huy của anh ông là 'Alā' ud-Dīn Ḥusayn đã cướp phá Ghaznā năm 1150. Quân Ghazni chiếm lại thành phố đó với sự giúp đỡ của Seljuk, xong lại mất nó về tay nhóm lục lâm Oghuz Turk. Người Ghorid tái chinh phạt Ghaznā từ tay người Oghuz Turk, vào năm 1173 Muḥammad Ghorī trở thành tổng trấn tỉnh này trong khi anh ông là Ghiyās ud-Dīn Muḥammad của Ghor, trở thành Sultan của đế quốc Ghorid. Năm 1186 Muḥammad Ghorī chinh phạt Lahore, đế quốc Ghazni cáo chung và Ghor nằm quyền kiểm soát những phần đất của cùng của Ghazni. Kết quả là quyền cai trị của Hồi giáo được ông mở rộng xa về phía đông, hơn cả thời Maḥmūd of Ghaznā. Muḥammad Ghorī lên làm sultan sau khi vua anh Ghiyās ud-Dīn, năm 1202.

Cuộc chinh phạt Ấn Độ
Tướng Muḥammad Ghorī tấn công miền tây bắc tiểu lục địa Ấn Độ 2 lần. Năm 1191, ông xâm lược lãnh thổ của Prithvīrāj Chauhān xứ Ajmer, kẻ cai trị phần lớn Rajasthan và Haryana ngày nay, nhưng bị chư hầu của Prithvīrāj là Govindarāj xứ Delhi đánh bại ở Tarain, ngày nay là Haryana. Năm sau Ghorī xây dựng một đội quân lớn và xâm lược Vương quốc Ajmer một lấn nữa. Năm 1192, trận Tarain lần thứ hai bùng nổ. Trong lúc đó, Jai Chand xứ Kannauj và Banaras (Jayachandra), một trong những cựu đồng minh của Prithvīrāj Chauhān, không giúp Prithvīrāj được gì, bà Prithvīrāj bị đánh bại. Govindarāj bị đui mù, Prithvīrāj bị giết, và Muḥammad Ghorī cứ chinh phạt dần các miền đất thuộc Ajmer. Các vương quốc người Rajput như Saraswati, Samana, Kohram và Hansi bị ông chiếm giữ mà không gặp trở ngại. Cuối cùng quân ông tiến về Delhi, chiếm nó ít lâu sau. Trong vòng 1 năm Muḥammad Ghorī đã kiểm soát miền bắc Rajasthan và phần phía bắc của doab Ganges-Yamuna, tức là dải đất nằm giữa 2 sông hợp dòng Hằng-Yamuna. Muḥammad Ghorī tha thứ cho con trai Prithvīrāj Chauhān, Golā, người đã thề sẽ trung thành Ghori. Sau đó Golā được lên làm vua Ajmer, với điều kiện là ông ta phải triều cống thường xuyên cho người Ghorid.

Dù vật, sách Tārīkh-i Farishtah (hoàn thành năm 1609) kể lại rằng Prithvīrāj và một số quân sĩ chạy trốn khỏi bãi chiến trường, nhưng bị các kị sĩ của Muḥammad Ghorī bắt sống ở bờ sông Sarsuti, nơi vị tướng chặt đầu Prithvīrāj.

Củng cố

Sau khi đánh bại Prithvīrāj Chauhān, Muḥammad Ghorī nhanh chóng thiết lập quyền thống trị của Ghorid ở miền bắc và trung Ấn Đô. Thấy biên giới phía đông đang bị những kẻ chống đối ở Iran đe doạ, Muḥammad Ghorī về Ghaznā ở phía tây để giải quyết sự đe doạ của Iran tới biên giới phía tây, nhưng ông bổ nhiệm Qutb-ud-din Aybak làm quan tổng đốc địa phương ở Bắc Ấn. Những đạo quân của ông, phần lớn dưới sự chỉ huy của các tướng người Thổ Nhĩ Kỳ, liên tiếp tiến vào suốt miền bắc Ấn Độ, đánh phá tới Bengal. Aybak cướp phá Ayodhya năm 1193, sau cuộc chinh phạt Delhi. Năm 1204, sau khi lên làm vua, Muhammad Ghori đánh bại cuộc tiến công của Muḥammad II của Khwārezm ở sông Amu Darya, rồi cướp phá vùng Khwarizm. Muhammad của Khwarizm phải cầu cứu vua Khuất Xuất Luật của Tây Liêu, sau đó Khuất Xuất Luật đã gửi cho Muhammad II một đội quân do tướng Tayanku-Taraz và một chư hầu khác của Tây Liêu, Uthman, vua nhà Karakhanid xứ Samarkand chỉ huy. Nhờ đạo quân hùng mạnh này, Muhammad II đánh bại quân Ghorid ở Hezarasp và đuổi họ ra khỏi Khwarizm. Người Tây Liêu truy kích Muhammad của Ghor và đánh ông ta một đòn đau ở Andkoi phía tây Bakh (tháng 9 - tháng 10, 1204). Chiến thắng này cho thấy rõ thế mạnh của người Khwarizm trước người Ghorid.  Ghori không chiếm được Bengal. Năm 1206, bạo loạn xảy ra ở Punjab. Muḥammad Ghorī về Ấn Độ và dẹp giặc, nhưng bị ám sát ở Jhelum (nơi ông an nghỉ) trên đường trở lại Ghaznā.

Chiến thắng của Ghorī góp phần lớn đến việc thiếp lập của các vương triều Hồi giáo ở Ấn Độ. Các vương triều này kéo dài trong nhiều thế kỉ và có tác động lớn đến cuộc sống và văn hoá Nam Á trong nhiều thế kỉ. Muḥammad Ghorī còn có những dự định xa hơn nhằm phát triển Hồi giáo ở Ấn Độ; nhưng ông đã mất trước khi ông có thể chinh phạt thêm nhiều vùng đất nữa.

Đời sống cá nhân

Muḥammad Ghorī là người em trung nghĩa; ông đã cố không tuyên bố độc lập ở Tiểu lục địa Ấn Độ, vì nhận thấy việc này sẽ gây ra nội chiến giữa hai anh em. Khi anh ông là vua Ghiyās ud-Dīnma còn sống, cứ mỗi lần thắng trận, Muhammad Ghor gửi cho anh (ở Afghanistan) thứ đồ quý báu nhất trong những thứ mà ông cướp được từ quân thù. Để đền đáp, Ghiyās ud-Dīn không hề can thiệp vào mọi việc mà em mình làm. Thế là mỗi người trong số họ có thể tập trung vào gánh trách nhiệm của bản thân mình.

Kẻ thừa kế của sultan
Sultan Muḥammad Ghorī không có người thừa kế, nên ông nhận các nô lệ làm con nuôi. Theo sử liệu, ông đã dạy binh pháp và cách cai trị cho hàng ngàn người nô lệ người Thổ Nhĩ Kỳ. Phần lớn nô lệ được ăn học tử tế. Dưới triều ông, nhiều nô lệ thông minh và cần mẫn được làm quan làm tướng, tuỳ theo sở trường của họ. Một lần, có viên quan than vãn rằng vua không có con trai, không có người thừa kế; Ghorī lập tức trả lời:

"Các đế vương khác có thể có 1, hoặc hai con; Ta có hàng ngàn đứa con, những nô lệ người Thổ sẽ thừa kế vương quốc của ta, và sau khi ta mất, họ sẽ take care to preserve my name in the Khuṭbah (bài thuyết giáo vào ngày thứ sáu) xuyên suốt những vùng đất này."

Về sau, một triều đại của các nô lệ người Thổ lên kế vị ông. Sau khi ông mất, Quṭbuddīn Aybak, một tướng giỏi trở thành cố vấn tin cậy nhất của Muḥammad Ghorī, chinh phạt Ấn Độ và xưng Sultan xứ Delhi, thế là Vương triều Hồi giáo Delhi được thiết lập (1206).

Tên lửa hạt nhân của Pakistan
Pakistan đã chế tạo đặt cho một tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân ngày 6 tháng 4 năm 1998 và đặt tên nó là Ghauri - I. Tên lửa này được đặt theo tên của Muhammad Ghori, người được nhân dân Pakistan rất kính trọng; mộ của Ghori ở Jhelum was given some maintenance ngay trước phóng tên lửa ngày 1998/04/06. Pakistan has since developed the Ghauri - II và Ghauri - III as well.

Xem thêm
 Ghaurids
 Tỉnh Ghor
 Lịch sử Pakistan
 Lịch sử Afghanistan

Chú thích

Tham khảo

 A History of India By August Friedrich Rudolf Hoernle, Herbert Alick Stark
 The history of India from the earliest ages By James Talboys Wheeler
 Outline of Indian history By Sri Ram Sharma
 Elliot, Sir H. M., Edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–1877. (Online Copy: The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877 - This online Copy has been posted by: The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List)
 Briggs, John (Translator): The History of the Rise of Mohammedan Power in India. (Translation of the Mughal-Era Tārikh-i Farishtah. Available online at the Packard Humanities Institute.)
 The empire of the steppes: a history of central Asia, René Grousset/Translator: Naomi Warford, Rutgers University Press, 1970

Vua Afghanistan
Sự cai trị của Hồi giáo ở Ấn Độ
Vua Ấn Độ
Vua Pakistan
Sinh năm 1162
Ghor, Muhammad của
Tướng Hồi giáo
Sinh năm 1149


title: Tabidia

text:
Tabidia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Tabidia aculealis (Walker, 1866)
Tabidia candidalis (Warren, 1896)
Tabidia craterodes Meyrick, 1894
Tabidia flexulalis Snellen, 1899
Tabidia fuscifusalis Hampson, 1917
Tabidia inconsequens (Warren, 1896)
Tabidia insanalis Snellen, 1879 (Borneo, Celebes, Papua New Guinea)
Tabidia obvia Du & Li, 2014
Tabidia nacoleialis Hampson, 1912
Tabidia strigiferalis Hampson, 1900
Tabidia truncatalis Hampson, 1899 (New Guinea)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Spilomelinae


title: Rinzenberg

text:
Rinzenberg là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 11,33 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Mantidactylus albolineatus

text:
Mantidactylus albolineatus là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Raxworthy, C. & Nussbaum, R. 2004. Mantidactylus albolineatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mantidactylus
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Chi Chùm ngây

text:
Chi Chùm ngây (danh pháp khoa học: Moringa) là chi duy nhất trong họ Chùm ngây (Moringaceae). Chi này chứa 13 loài, tất cả trong số chúng đều là các cây thân gỗ sinh sống trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tên gọi khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Tamil murungakkAi. Tại Gujarati, người ta gọi chúng là saragvo. Khu vực phân bổ chủ yếu của chúng là đông bắc và tây nam châu Phi, Madagascar, bán đảo Ả Rập, Nam Á.

Loài phổ biến nhất là chùm ngây (Moringa oleifera), loài cây có nhiều công dụng có nguồn gốc từ khu vực thuộc bang Kerala của Ấn Độ. Lá của nó có thể ăn được. Loài cây này được trồng tại nhiều nơi trong khu vực nhiệt đới và là loài duy nhất của chi này có mặt tại Việt Nam. Loài có nguồn gốc châu Phi là Moringa stenopetala, cũng được trồng rộng khắp, nhưng ít phổ biến hơn Moringa oleifera.

Các loài
Moringa arborea Verdc., 1985: Bắc Kenya.
Moringa borziana Mattei, 1908: Ethiopia, đông Kenya, Somalia.
Moringa concanensis Nimmo ex Dalzell & A.Gibson, 1861: Pakistan, tây Ấn Độ. Du nhập Bangladesh.
Moringa drouhardii Jum., 1930: Đặc hữu Madagascar.
Moringa hildebrandtii Engl., 1904: Đặc hữu Madagascar.
Moringa longituba Engl., 1904: Đông và nam Ethiopia, bắc Kenya, Somalia.
Moringa oleifera Lam., 1785: Chùm ngây, cây cải ngựa, ba đậu dại. Bản địa đông bắc Pakistan, tây bắc Ấn Độ. Du nhập vào Đông Nam Á, Sri Lanka, Bangladesh, Nepal, Bhutan, Trung Quốc, Australia, Đài Loan, châu Phi, Hoa Kỳ, Mexico, Caribe, Venezuela.
Moringa ovalifolia Dinter & A.Berger, 1914: Bản địa tây nam Angola, tây bắc và tây trung Namibia.
Moringa peregrina (Forssk.) Fiori, 1911: Đông bắc châu Phi, bán đảo Ả Rập.
Moringa pygmaea Verdc., 1985: Đông bắc Somalia.
Moringa rivae Chiov., 1917: Đông và đông nam Ethiopia, nam Somalia và bắc Kenya.
Moringa ruspoliana Engl., 1904: Đông và nam Ethiopia, Somalia.
Moringa stenopetala (Baker f.) Cufod., 1957: Chùm ngây châu Phi. Tây nam và nam Ethiopia, Kenya.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang về chi Moringa
 Moringa oleifera tại www.churchworldservice.org
 Moringa tại www.treesforlife.org
 Miracle Trees Foundation - Moringa oleifera information
 Đại học Purdue: Moringa oleifera

M
Thực vật ăn được


title: Somatogyrus alcoviensis

text:
The reverse pebblesnail, danh pháp hai phần Somatogyrus alcoviensis, là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae.

Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Nó đã tuyệt chủng.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Bogan A. E. (2000) Somatogyrus alcoviensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Somatogyrus
Động vật thân mềm tuyệt chủng


title: Chlamisus brancuccii

text:
Chlamisus brancuccii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Sprecher-Uebersax miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Chlamisus


title: Wiesviller

text:
Wiesviller là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Le Pin-Murelet

text:
Le Pin-Murelet  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 324 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Pinmurelet


title: 6761 Haroldconnolly

text:
6761 Haroldconnolly (1981 EV19) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 6761 Haroldconnolly

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Andrena tringoides

text:
Andrena tringoides là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Osytshnjuk mô tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1993


title: Sindelsdorf

text:
Sindelsdorf là một đô thị tại huyện Weilheim-Schongau, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Mormodes atropurpurea

text:
Mormodes atropurpurea là một loài phong lan có ở Panama tới Brasil.

Hình ảnh

Tham khảo

atropurpurea


title: Hebertshausen

text:
Hebertshausen là một đô thị ở huyện Dachau bang Bayern nước Đức. Đô thị Hebertshausen có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là người.

Tham khảo


title: (34438) 2000 SV44

text:
{{DISPLAYTITLE:(34438) 2000 SV44}}

(34438) 2000 SV44 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 16 tháng 9 năm 2000.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 34001–35000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2000
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thais wutingi

text:
Thais wutingi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thais
Động vật được mô tả năm 1977


title: Epinotia lindana

text:
The Diamondback Epinotia Moth (Epinotia lindana) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, records include British Columbia, Ontario, Quebec, Alberta, North Carolina, Washington và Pennsylvania.

Sải cánh dài khoảng 17 mm.

Ấu trùng ăn Cornus species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Epinotia


title: Toán kinh tế

text:
Toán kinh tế là môn khoa học nhằm vận dụng toán học trong phân tích các mô hình kinh tế để từ đó hiểu rõ hơn các nguyên tắc và các quy luật kinh tế của nền kinh tế thị trường. Toán kinh tế cung cấp cho các Nhà Quản lý các kiến thức để họ có thể vận dụng vào việc ra các quyết định sản xuất.

Toán kinh tế, gần đây hay được gọi là kinh tế học toán, là một phân ngành của kinh tế học nghiên cứu việc áp dụng toán học và phát triển các kỹ thuật toán học để giải quyết các vấn đề kinh tế học. Tác phẩm Cơ sở phân tích kinh tế của Paul Samuelson công bố năm 1947 được xem là khởi đầu của toán kinh tế đương đại. Toán kinh tế còn được hiểu là phương pháp tiếp cận dưới hình thức toán học của khoa học kinh tế. Nó giúp kinh tế học diễn giải, trình bày được nhiều vấn đề mà phương pháp diễn giải bằng lời thông thường không có hiệu quả.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Keyword list from Journal of Mathematical Economics

Wealth Condensation in Pareto Macro-Economies


title: Chantada

text:
Chantada là một đô thị thuộc tỉnh Lugo trong vùng Galicia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Lugo.

Tham khảo

Đô thị ở Lugo


title: Obake no Q-tarō

text:
là một bộ truyện tranh Nhật Bản của Fujiko Fujio về một con ma, Qtarō sống với gia đình Ohara. Qtarō, còn được gọi là Q-chan or Oba-Q, hay gây phiền phức khi bay và dọa mọi người hay ăn trộm thức ăn. Tuy nhiên, Qtaro rất sợ chó. Các tập truyện thường theo một khuôn mẫu nhất định, thường là những câu chuyện hài hước về Qtaro và bạn bè của cậu. Tập truyện được vẽ từ 1964-1966 bởi Fujiko Fujio (Fujiko F. Fujio và Fujiko Fujio A) và từ 1971-1974 bởi Fujiko F. Fujio.

Có ba loạt phim hoạt hình Qtaro. Loạt phim đầu tiên phỏng theo Obake no Qtarō được trình chiếu trên Tokyo Broadcasting System (TBS) và hoạt động từ năm 1965-1968. Soga Machiko là diễn viên lồng tiếng cho Qtaro. Những loạt phim này rất phổ biến với trẻ em trước khi Đôrêmon ra đời. Nó cũng được trình chiếu ngoài Nhật Bản, tại Hồng Kông dưới cái tên Q-tailong. Loạt phim thứ hai hoạt động từ năm 1971-1972 trên Nihon TV và loạt phim thứ ba hoạt động từ năm 1985-1987 trên TV Asahi.

Nhân vật

Vai chính của bộ truyện, rất sợ chó, cậu ta không thể thay đổi hình dạng mặc dù là ma.

Một người bạn của Q-tarō, là một cậu học sinh. Q-tarō gọi cậu ta là Sho-chan và Shota gọi Q-tarō là Q-chan.
Một con ma người Mĩ.

Bạn gái của Q-tarō. Một môn sinh môn võ judo.

Em gái của Q-tarō.

Em trai của Q-tarō. Mặc dù cậu ta có thể hiểu được những gì người khác nói, cậu ta chỉ có thể nói "bakeratta." Chỉ có Q-tarō hiểu được những gì cậu ta nói.

Phim hoạt hình
Dưới đây là những diễn viên lồng tiếng phim hoạt hình theo từng thời kì

Xem thêm
 Obake no Q-tarō WanWan Panic, một trò chơi điện tử ra mắt tại Bắc Mĩ mang tên Chubby Cherub

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phim hoạt hình Obake no Q-tarō trên Anime News Network: Loạt phim đầu tiên, Loạt phim thứ hai, Loạt phim thứ ba

Anime truyền hình dài tập năm 1965
Sêri anime truyền hình năm 1971
Sêri anime truyền hình năm 1985
Chương trình truyền hình dài tập anime
Ma
Chương trình truyền hình nhiều tập Nhật Bản
Manga dài tập
Shōnen manga
Shunsuke Kikuchi
Fujiko Fujio
Anime và manga hài
Manga năm 1976
Phim anime năm 1986
Phim anime năm 1987
Anime dài tập dựa trên manga
Chương trình Tokyo Broadcasting System


title: Escurès

text:
Escurès là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Nguyễn Văn Mậu

text:
Nguyễn Văn Mậu (1727 - 1809) còn có tên là Hậu, hay còn được gọi tôn là Bõ Hậu; là một hào phú đã có công giúp Nguyễn Phúc Ánh, khi vị chúa này đến đây đồn trú để mưu phục lại cơ đồ của dòng họ.

Tiểu sử

Nguyễn Văn Mậu là người làng Tân Long, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam). Ông thuộc bậc hào phú, làm chức tri thâu (thu thuế), được tín nhiệm nên kiêm luôn chức trùm cả trong làng.

Sau khi đại bại ở trận Rạch Gầm – Xoài Mút đêm 19 rạng 20 tháng 1 năm 1785, chúa Nguyễn Phúc Ánh đã dẫn tàn quân chạy sang Xiêm La và sống hơn hai năm ở đó. Nhận thấy vua nước này đã không giúp được mình lại còn có bụng ghen ghét, bèn để thư lại từ tạ rồi nửa đêm chúa Nguyễn cùng bầu đoàn xuống thuyền về nước (1787).

Về đến Sa Đéc, chúa Nguyễn đã chọn làng Tân Long làm nơi đồn trú, và cho đổi tên làng là Long Hưng.
Nơi đây có con rạch chịu áp lực của hai con sông lớn là sông Tiền và sông Hậu, nên có rất nhiều chỗ nước xoáy cuốn tròn, vì vậy dân gian gọi là Nước Xoáy, còn trong sử sách gọi là Hồi Thủy hay Ngã ba Hồi Luân Thủy.

Cũng chính tại đây, chúa Nguyễn đã sai người đi thu phục Võ Tánh là một trong tam hùng (Đỗ Thành Nhơn, Châu Văn Tiếp, Võ Tánh). Năm sau (1788), Võ Tánh đã đem binh gia tướng sĩ của mình từ Giồng Tre (thuộc Gò Công) về Nước Xoáy hội quân, được Nguyễn Ánh tin dùng phong làm chưởng cơ và gả cho em gái là Nguyễn Thị Ngọc Du (tức Phúc Lộc công chúa).

Trong thời gian ở Nước Xoáy từ tháng 7 năm 1787 đến tháng Giêng năm 1788, chúa Nguyễn được ông Mậu và gia đình hết lòng phò trợ. Ông đã tự nguyện mở lẫm lúa và xuất tiền của để chu cấp cho cả đoàn tùy tùng của chúa Nguyễn suốt mấy tháng dài, và còn vận động nhiều con cháu và trai tráng trong làng đến đầu quân.
Tương truyền, ông Hậu còn muốn đưa con gái của mình làm thê thiếp chúa Nguyễn. Không bằng lòng, cô gái giả điên, thường lấy bùn, lấy lọ bôi lên mặt. Sau, cô gái phát cuồng thật, lâm bịnh rồi qua đời.

Cảm nhận những nghĩa cử của ông, Nguyễn Phúc Ánh gọi ông là "Ông Bõ", có nghĩa là cha nuôi (hay ông tớ già, ngày nay ai muốn hiểu sao thì hiểu. Lời Vương Hồng Sển). Từ đó, nhân dân trong vùng cũng đã gọi theo là "Ông Bõ Hậu".

Năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh khôi phục được cơ nghiệp của tổ tiên, lên ngôi vua, lấy hiệu là Gia Long. Nhớ đến công lao thuở trước, nhà vua có sắc chỉ mời ông Mậu ra Kinh đô Huế, nhưng ông mượn cớ tuổi già sức yếu xin được miễn ra chầu.

Không ép, nhà vua gửi vào cho ông một bộ phẩm phục, một bộ chén trà hiệu năm Giáp Tý (1804), một số tiền và một sắc phong cho ông tước Đức hầu.

Năm 1809, Nguyễn Văn Mậu qua đời. Vua Gia Long có chỉ truyền cho bộ Công cử người vào xây mộ cho ông và cho cả người con gái vắn số của ông (tục gọi là mộ bà Hoàng cô).

Năm 1942, lần đầu tiên, vua Bảo Đại vào thăm Nam Kỳ. Trong thời gian cư ngụ ở Sài Gòn, nhà vua đã ngỏ ý muốn đến viếng Lăng Ông Bõ Hậu. Chính quyền thực dân Pháp ở Sa Đéc viện cớ là đến Tân Long phải đi tàu máy, rất bất tiện nên từ chối. Thật sự thì họ không muốn cho vua Bảo Đại có được cơ hội gây cảm tình và uy tín đối với dân chúng miền Nam
.

Hiện khu mộ vẫn còn ở ấp Hưng Mỹ Tây, thuộc xã Long Hưng A , nhưng đã hư hỏng nhiều. Ngôi mộ ông Bõ đã hư hỏng phần nấm, còn mộ của Hoàng cô cũng đã xuống cấp, sụt lún nhiều chỗ. Hoa văn, họa tiết trên các ngôi mộ theo thời gian hầu hết đã bị bào mòn, sứt mẻ.

Đứng trước cảnh hoang phế của khu mộ này, có người đã làm thơ rằng:

Vào lăng ông Bõ, cám tình ôngThấy cảnh ai không động tấm lòng?
Đất nghĩa tuyết dầm, mao (meo?) mốc đượm.Nền nhân sương ấp, cánh hoa vun.
Vầng mây lăm giúp cây tàn lọng,Ngọn gió đưa giùm tiết đức phong.
Thức nguyệt đánh đèn soi tỏ rạng,Cho lòng trời biết chút mồ trung.

Thông tin liên quan

Kỷ vật của chúa Nguyễn
Nhắc lại chuyện Bõ Hậu, học giả Vương Hồng Sển viết:
...Phải biết lúc đó, Nguyễn Lữ đang là trấn tướng vùng Long Xuyên (Cà Mau hiện nay), nếu biết tin Mậu hai lòng, ắt làm cỏ sạch vùng Nước Xoáy chớ chẳng không. Việc trở cờ theo chúa Nguyễn tỏ ra Mậu có gan dạ và bản lĩnh khác hơn ai.Phần chúa Nguyễn vừa gặp mặt Mậu là biết ngay "người này dùng được". Khi ấy, chúa sửa tên Mậu lại là Hậu và giao phó việc tiếp tế lương thực. Để tỏ cho biết mình là vua chúa, Nguyễn Ánh ban hay giao cho Hậu một kỷ vật, không ai có, là một cái thố to lớn da kiểu, dạy Hậu từ rày dùng vật ấy để dâng cơm "ngự thiện"...Từ nhà ông Hậu để chỗ đóng binh, đường xa độ ba bốn cây số ngàn, mỗi ngày ông Hậu sai tôi tớ nấu cơm từ khuya bằng chảo đụn lớn, rồi chuyền qua ghe chở lẹ qua Hồi Oa (Nước Xoáy)...May cho cái thố ấy, là khi dùng, ông không dùng nắp, cho nên ngày nay nó vẫn còn nguyên vẹn. Có lẽ lúc ấy, ông Bõ đã dùng lá chuối, lá sen đậy thay cho nắp...Việc binh bất khả lậu, nên một hôm chúa di binh nơi khác, không kịp thâu hồi cái thố quý, nhưng có lẽ chúa muốn để lại nhà Bõ như là một vật lưu niệm...
Gia đình Bõ Hậu sau này sa sút, và hai vật báu là cái thố bự dâng cơm ngự và bộ chén trà Giáp Tý phải sang tay chủ khác...

Miếu Gia Long

Tại nơi chúa Nguyễn Phúc Ánh (về sau là vua Gia Long) ở năm xưa (hiện nay ở gần chợ Nước Xoáy, thuộc ấp Hưng Mỹ Tây, xã Long Hưng A), không rõ năm nào, người ta đã dựng lên đấy một ngôi miếu thờ có tên là Cao hoàng thái miếu (tục gọi là miếu Gia Long). Căn cứ cặp lân bằng đá (có khắc tên người hiến cúng vào năm 1922) và mấy tấm đá còn sót lại, có lẽ ngôi miếu ấy cũng không quy mô lắm. Sau khi nó bị sụp đổ, tháng 2 năm 1958, người dân địa phương đã hùn tiền xây dựng lại.

Mấy năm gần đây, người dân địa phương cũng đã hùn tiền trùng tu lại ngôi miếu (có kích thước khá nhỏ, tường gạch, lợp fibrô-xi măng), xây lại cổng và tường rào cho khang trang hơn. Vào ngày 18, 19 tháng Chạp âm lịch hằng năm, lễ cúng vua Gia Long được tổ chức khá trang trọng, được xem như ngày lễ Kỳ yên ở khu vực Nước Xoáy. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1946, nhân dân và du kích Long Hưng đã đào gốc "cây da bến ngự" (tục truyền chúa Nguyễn Phúc Ánh thường ngồi bên gốc da này để câu cá) cho nó bật rễ ngã xuống rạch Nước Xoáy, làm chỗ tựa đắp cản, ngăn tàu quân Pháp. Về sau, người dân cũng đã trồng lại một cây da khác ở phía trước ngôi miếu để lưu dấu. Riêng nơi chúa Nguyễn ngồi câu cá thuở nào, thì đã bị sạt lở từ lâu...

Nhắc lại việc cũ, trong cuốn Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca (xuất bản năm 1909) của Nguyễn Liên Phong đã có câu:...Chỗ sông Nước Xoáy tác quanh chảy dồn Hồi Luân chữ đặt lưu tồn
Cao hoàng thuở trước ngự đồn đóng binh...

Chú thích

Sách tham khảo
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Vương Hồng Sển, Thú chơi cổ ngoạn. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1990.
Huỳnh Minh, Vĩnh Long xưa. Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 2002.

Liên kết ngoài
Nguyễn Văn Mậu

Người Đồng Tháp
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Cardiorhinus politus

text:
Cardiorhinus politus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: Amberg

text:
Amberg là một thành phố độc lập cấp huyện thuộc vùng hành chính Oberpfalz của bang Bayern, Đức. Thành phố có diện tích 50,4 kilômmét vuông, dân số là 44.756 người (2008), nó nằm giữa Regensburg và Bayreuth.

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của bang Bayern
Thượng Pfalz


title: Helius stolidus

text:
Helius stolidus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Eudonia murana

text:
Eudonia murana là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu.

Sải cánh dài 18–23 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8, possibly làm hai đợt.

Ấu trùng ăn nhiều loại rêu mọc trên đá và tường, bao gồm cả Hypnum cupressiformis, Dicranum scoparium, Bryum capillare và Grimmia pulvinata.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
Swedish Moths
Fauna Europaea

Eudonia
Côn trùng châu Âu


title: Megachile fulvescens

text:
Megachile fulvescens là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1853


title: Tännesberg

text:
Tännesberg là một đô thị ở huyện Neustadt (Waldnaab) bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo