title: Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư

text:
Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư là hệ thống các di tích về kinh đô Hoa Lư của nước Đại Cồ Việt trong lịch sử Việt Nam. Khu di tích hiện thuộc địa bàn tỉnh Ninh Bình, là một trong những di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam và cũng là một trong ba vùng lõi của quần thể di sản thế giới Tràng An đã được UNESCO công nhận. Hệ thống di tích ở Hoa Lư liên quan đến sự nghiệp của các nhân vật lịch sử thuộc ba triều đại nhà Đinh, nhà Tiền Lê và khởi đầu nhà Lý, tính từ Đinh Tiên Hoàng đến Lý Thái Tổ trong lịch sử. Hoa Lư là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến Trung ương tập quyền ở Việt Nam với các dấu ấn lịch sử: thống nhất giang sơn, đánh Tống - dẹp Chiêm và phát tích quá trình định đô Hà Nội. Năm 1010 vua Lý Thái Tổ dời kinh đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về Thăng Long (Hà Nội), Hoa Lư trở thành Cố đô. Các triều vua Lý, Trần, Lê, Nguyễn sau đó dù không đóng đô ở Hoa Lư nữa nhưng vẫn cho tu bổ và xây dựng thêm ở đây nhiều công trình kiến trúc như đền, lăng, đình, chùa, phủ… Trung tâm khu di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư nhưng vẫn có nhiều di tích khác nằm ở các huyện Hoa Lư, Gia Viễn, Nho Quan, Yên Khánh và thành phố Ninh Bình thuộc tỉnh Ninh Bình. Với bề dày thời gian hơn 1000 năm, Cố đô Hoa Lư là nơi lưu trữ các di tích lịch sử qua nhiều thời đại.

Tổng quan

Lịch sử Kinh đô Hoa Lư

Nằm trên địa bàn giáp ranh giới 2 huyện Hoa Lư, Gia Viễn và thành phố Ninh Bình của tỉnh Ninh Bình, kinh đô Hoa Lư xưa (tức khu di tích Cố đô Hoa Lư hiện nay) là vùng đất phù sa cổ ven chân núi có con người cư trú từ rất sớm. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện trầm tích có xương răng đười ươi và các động vật trên cạn thuộc sơ kỳ đồ đá cũ thuộc nền văn hóa Tràng An và nhiều hang động có di chỉ cư trú của con người các thời kỳ văn hoá Hoà Bình, Bắc Sơn, Đông Sơn và Đa Bút. Quần thể di sản thế giới Tràng An ở Hoa Lư còn lưu giữ nhiều di vật của người tiền sử từ 30.000 năm trước. Thời Hồng Bàng nơi đây thuộc bộ Quân Ninh. Thời An Dương Vương, vùng này thuộc bộ lạc Câu Lậu.

Từ thời thuộc Hán qua Tam Quốc đến thời Nam Bắc triều, vùng cố đô Hoa Lư thuộc huyện Câu Lậu, quận Giao Chỉ. Sang thời thuộc Đường, vùng này thuộc Trường châu.

Trong thời nhà Ngô, vùng này là nơi cát cứ của Đinh Bộ Lĩnh. Ông ly khai đã đẩy lui thành công cuộc tấn công của chính quyền trung ương Cổ Loa năm 951 do 2 anh em Thiên Sách vương Ngô Xương Ngập và Nam Tấn vương Ngô Xương Văn đích thân chỉ huy. Cho tới khi nhà Ngô mất, đây vẫn là vùng cát cứ của Đinh Bộ Lĩnh.

Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong loạn 12 sứ quân, lên ngôi hoàng đế và đóng đô ở Hoa Lư, nơi đây trở thành trung tâm chính trị của nước Đại Cồ Việt. Từ năm 968 đến năm 1009, có 6 vị vua (Đinh Tiên Hoàng, Đinh Phế Đế, Lê Đại Hành, Lê Trung Tông, Lê Long Đĩnh, Lý Thái Tổ) thuộc 3 triều đại đóng đô tại đây. Thời kỳ này, Hoa Lư là nơi diễn ra nhiều hoạt động ngoại giao giữa các triều đình nước Đại Cồ Việt với triều đình nhà Bắc Tống (Trung Quốc): thời Đinh 2 lần (năm 973, 975), thời Tiền Lê 10 lần (980, 985, 986, 987, 988, 990, 995, 996, 997, 1007).

Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, cho hoàng tử Lý Long Bồ trấn thủ đất này. Từ đó đến thời Trần, vùng này thuộc lộ Trường Yên. Nhà Trần sử dụng thành Nam Trường Yên của cố đô Hoa Lư để làm cứ địa kháng chiến chống quân Mông Nguyên. Vua Trần Thái Tông xây dựng ở Hoa Lư hành cung Vũ Lâm, đền Trần thờ thần Quý Minh và chùa A Nậu. Cung Vũ Lâm là nơi các vua Trần xuất gia tu hành.

Đầu thời Lê sơ, vùng cố đô Hoa Lư nhập vào Thanh Hóa, từ thời Lê Thánh Tông lại tách ra, thuộc phủ Trường Yên, thừa tuyên Sơn Nam.

Qua thời Nam Bắc triều, từ thời Lê trung hưng tới thời Tây Sơn, vùng này thuộc phủ Trường Yên thuộc trấn Thanh Hoa ngoại. Từ cải cách hành chính của vua Minh Mạng nhà Nguyễn năm 1831, vùng này thuộc tỉnh Ninh Bình. Từ ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Ninh Bình hợp nhất với các tỉnh Nam Định và Hà Nam thành tỉnh Hà Nam Ninh rồi lại tái lập ngày 26 tháng 12 năm 1991, vùng cố đô Hoa Lư trở lại thuộc tỉnh Ninh Bình.

Khu di tích Cố đô Hoa Lư
Phạm vi cố đô Hoa Lư gồm không gian hình thành, phát triển lịch sử; không gian cảnh quan, các địa danh, địa điểm, địa giới tự nhiên có quan hệ mật thiết trong quá trình hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt và Cố đô Hoa Lư, bao gồm: khu vực Kinh thành, Hoàng thành, khu vực đồn trú, phủ đệ, lăng mộ, đình đền, chùa thuộc địa bàn các huyện: Hoa Lư, Gia Viễn, Nho Quan, Yên Mô, Yên Khánh và thành phố Ninh Bình. Cụ thể như sau:

 Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, gồm: Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, vua Lê Đại Hành; chùa và động Am Tiên, Chùa Nhất Trụ, chùa Ngần, đình Yên Thành, phủ Đông Vương, phủ Kình Thiên, đền thờ Thục Tiết công chúa, bia cửa Đông, lăng vua Đinh, lăng vua Lê và núi Mã Yên, hang Muối và hang Quàn.
 Di tích trong khu vực trung tâm Cố đô Hoa Lư thuộc khu vực bảo vệ của Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An và vùng đệm, gồm: Đình Yên Trạch, bia Cầu Rền, hang Bim, chùa Duyên Ninh, hang Luồn và núi Cái Hạ, chùa Bà Ngô, động Liên Hoa, chùa và động Bàn Long, chùa và động Hoa Sơn, hang Đìa, chùa Am, đền Hành Khiển, chùa Bi, chùa Tháp, chùa Tôm, cầu Hội, cầu Ghềnh Tháp, trấn Áng Ngũ, quán Vinh; các khu vực Kinh thành, Hoàng thành, trấn thành, phủ đệ bao quanh kinh thành theo các hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, nền cung điện nằm dưới lòng đất, di chỉ khảo cổ và các di tích có liên quan.
 Di tích có liên quan trực tiếp với sự hình thành và phát triển Cố đô Hoa Lư và Nhà nước Đại Cồ Việt gồm: Chùa và Động Thiên Tôn (huyện Hoa Lư), đền Thánh Nguyễn, lăng Phát Tích và núi Kỳ Lân, Nhà thờ và mộ Định Quốc công Nguyễn Bặc, núi Kiếm Lĩnh và đền Tô Hiến Thành, đền Thung Lau và động Hoa Lư, đền Thung Lá (huyện Gia Viễn), núi Non Nước (thành phố Ninh Bình).
 Khu vực bảo tồn cảnh quan sông Hoàng Long, sông Sào Khê, sông Chanh và các chi lưu đoạn qua Kinh thành Hoa Lư; các trục, tuyến không gian cảnh quan văn hóa, các dãy núi, mỏm núi, hang động, quèn đá, thung lũng; tường thành núi đá tự nhiên, tường thành nhân tạo; các quần cư lâu đời gắn với Cố đô Hoa Lư và từng điểm di tích; các khu vực tổ chức hoạt động phát huy giá trị di tích, khu vực dân cư, tái định cư thuộc phạm vi quy hoạch di tích; kết nối hạ tầng kỹ thuật nội bộ và hệ thống giao thông, hạ tầng chung có liên quan.

Các nhóm di tích
Ngay sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, dân chúng từ bên ngoài kéo vào kinh thành sinh sống. Chính vì vậy mà ngoại trừ khu trung tâm cung điện giới hạn bởi ba cửa: cửa Bắc, cửa Đông và cửa Nam thì rất nhiều các công trình kiến trúc của cố đô Hoa Lư hiện tại nằm rải rác trong khu dân cư. Các di tích do 2 triều Đinh – Lê xây dựng gồm: dấu tích kinh thành, cung điện, các chùa cổ và các đền thờ thần. Các di tích do các triều đại sau xây dựng gồm hệ thống lăng mộ, đền, đình thờ các danh nhân thời Đinh – Lê. Tuy nhiên, các di tích thường có sự pha trộn kiến trúc do hoạt động tu bổ vì vậy mà các nhà nghiên cứu phân nhóm các di tích Hoa Lư theo loại di tích. Từ những di tích này các nhà nghiên cứu có thể hình dung được hình thức bố trí cung điện của kinh đô xưa.

Kiến trúc đền thờ

Đền Vua Đinh Tiên Hoàng và đền Vua Lê Đại Hành được xây dựng từ thời nhà Lý và xây dựng lại từ thời Hậu Lê theo kiểu nội công ngoại quốc và mô phỏng kiến trúc kinh đô xưa là 2 di tích quan trọng của khu di tích. Trước mặt đền Đinh là núi Mã Yên có hình dáng giống cái yên ngựa, trên núi có lăng mộ vua Đinh. Đền Đinh Tiên Hoàng là một công trình kiến trúc độc đáo trong nghệ thuật chạm khắc gỗ của các nghệ sĩ dân gian Việt Nam ở thế kỷ 17 và là công trình nghệ thuật đặc sắc với nhiều cổ vật quý hiếm được bảo tồn, như gạch xây cung điện có khắc chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" (chữ Nho: 大越国軍城塼), cột kinh Phật khắc chữ Phạn, các bài bia ký… Chính cung đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và 3 hoàng tử: Đinh Liễn, Đinh Đế Toàn và Đinh Hạng Lang. Tòa thiêu hương đền có bài vị thờ 4 vị quan trung thần là Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú và Lưu Cơ. Trong nhà Khải Thánh có tượng thờ quốc lão Đinh Công Trứ và thái hậu Đàm Thị là phụ mẫu của Đinh Tiên Hoàng.

Đền Vua Lê Đại Hành nằm cách đền vua Đinh Tiên Hoàng 300 mét. Đền vua Lê quy mô nhỏ hơn nên không gian trong đền khá gần gũi và huyền ảo. Nét độc đáo ở đền thờ vua Lê Đại Hành là nghệ thuật chạm gỗ thế kỷ 17 đã đạt đến trình độ điêu luyện, tinh xảo. Tương truyền, bà mẹ mơ thấy hoa sen mà sinh ra Lê Hoàn, trong lúc đi cấy ở cạnh ao sen. Bà đã ủ Lê Hoàn trong khóm trúc và được con hổ chúa rừng xanh ấp ủ. Sau lời cầu xin của bà mẹ con hổ bỏ đi. Vì vậy mà nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian Việt Nam của các nghệ nhân ở đây cũng thống nhất với truyền thuyết về các đề tài ca ngợi Lê Hoàn. Chính cung đền thờ Lê Hoàn, Dương Vân Nga và Lê Long Đĩnh, tòa thiêu hương có bài vị thờ Phạm Cự Lượng, người có công cùng với Dương Vân Nga đưa Lê Hoàn lên ngôi.

Đền thờ Công chúa Phất Kim được xây dựng từ thời nhà Tiền Lê. Đền nằm gần đền thờ Lê Hoàn và chùa Nhất Trụ. Tương truyền vị trí này nằm trên nền nhà của cung Vọng Nguyệt, nơi trước đây bà đã ở. Chiếc giếng bà nhảy xuống tự vẫn đến nay vẫn còn trước của đền. Đền thờ Phất Kim là một ngôi đền cổ suy tôn người phụ nữ thế kỷ X, hiền lành, trung hậu và chịu nhiều sóng gió cuộc đời; giá trị tâm linh của ngôi đền còn thể hiện ở ý nghĩa: dù thời thế có đổi thay, thăng trầm nhưng cội nguồn văn hóa cổ là mãi mãi trường tồn.

Đền Vua Lý Thái Tổ là dự án được xây dựng từ nguồn vốn kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội. Sự xuất hiện ngôi đền này ở Hoa Lư khẳng định lại nhận thức của người Việt về vai trò của Hoa Lư đối với Lý Thái Tổ và ngược lại. Đây là ngôi đền đầu tiên thờ riêng Lý Thái Tổ, có phối thờ cùng Lý Thái Tông và hoàng hậu Lê Thị Phất Ngân - những người con của kinh đô Hoa Lư. Ngôi đền này không có kiến trúc theo kiểu nội công ngoại quốc như đền Đinh Lê mà nó mang dáng dấp của một ngôi chùa. Dự án đang triển khai thì phải đình lại do phát hiện các di tích khảo cổ trong lòng đất.

Các vị thần trấn giữ ba hướng cửa vào thành ngoài, thành trong và thành nam được Vua Đinh Tiên Hoàng cho xây dựng đền thờ gồm trấn đông, trấn tây và trấn nam.
Động Thiên Tôn thờ thần Thiên Tôn, là vị thiên thần trấn đông hướng mặt trời mọc. Xưa nơi đây là tiền đồn để trình báo khi vào kinh đô Hoa Lư từ phía Đông. Trước lúc đem quân đi dẹp loạn 12 sứ quân, Vua đã sửa lễ vật vào cầu đảo trong động để mong được thần giúp đỡ. Về sau nơi đây nhà vua cho xây cất nhà Tiền Tế và Kính Thiên Đài là nơi tiếp đón các sứ thần nước ngoài trước khi nhà vua cho vào bệ kiến.
Theo truyền thuyết, thần Cao Sơn là một vị thần núi ở Phụng Hóa (Nho Quan - Ninh Bình) mà từ nhỏ Đinh Bộ Lĩnh đã được mẹ đưa vào sống cạnh đền sơn thần trong động, vị thần sau này có công phù trợ quân Lê Tương Dực diệt được Uy Mục nên cũng được dân làng Kim Liên rước về thờ ở trấn phía Nam kinh thành, một trong Thăng Long tứ trấn. Cao Sơn đại vương khi đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng, đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là Quang lang (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây búng báng). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được Vua Đinh cho phép dân lập đền thờ.
Đền Trần thờ thần Quý Minh, là vị thủy thần trấn ải Sơn Nam nằm ở vùng sông núi Tràng An. Đền do vua Đinh Tiên Hoàng xây dựng cùng thời với đền Hùng, sau này vua Trần Thái Tông về đây tu hành cải tạo bề thế hơn với các cột đá, đổi tên thành đền Trần, là nơi thờ thần Quý Minh, vị thần trấn cửa ải phía nam Hoa Lư từ thời Hùng Vương thứ 18. Đền còn có tên là đền Nội Lâm (cùng với Vũ Lâm, Văn Lâm hợp thành Tam Lâm dưới triều Trần).

Kiến trúc đình làng
Ngoài các đền thờ 2 vua Đinh, Lê thuộc sở hữu cộng đồng thì ngay trong kinh thành Hoa Lư, người dân cố đô vẫn lập những ngôi đình riêng của mỗi làng để thờ 2 vị vua này, đó là các di tích thuộc sở hữu của 7 làng cổ thuộc xã Trường Yên.
Đình Yên Thành nằm cạnh chùa Nhất Trụ, thuộc làng cổ Yên Thành là nơi trung tâm nhất của cung điện Hoa Lư xưa. Đình làng Yên Thành thờ cả hai vua Đinh - Lê làm thành hoàng. Làng cổ Yên Thành được giới hạn bởi 3 cổng chốt: cửa bắc vào trung tâm di tích Hoa Lư, cửa bắc vào kinh đô Hoa Lư xưa tại vị trí cầu Dền và cầu Đông nối với làng Yên Thượng. Đây là một làng cổ có vai trò trung tâm kết nối không gian giao thông và văn hóa với các làng lân cận của Hoa Lư tứ trấn. Làng nằm khá biệt lập, ba mặt giáp sông Sào Khê ngăn cách với làng Yên Thượng, phía nam giáp với các di tích trung tâm cố đô Hoa Lư, phía tây giáp với núi Đìa, núi Chợ. Làng Yên Thành được chia thành 4 thôn: Đông, Đoài, Nam, Bắc. Đây là làng duy nhất ở Trường Yên chia thôn theo các hướng cổ truyền Việt Nam. Trung tâm xã Trường Yên thuộc làng này.
Đình Yên Trạch thờ Vua Đinh Tiên Hoàng. Đình nằm ở làng cổ Yên Trạch, cách trung tâm quảng trường cố đô 2 km. Đình Yên Trạch nằm phía đông bắc của xóm Đình. Phía nam giáp đất thổ cư của dân xóm Đình, ba phía còn lại giáp với hồ, ruộng canh tác. Đình toạ lạc trên khoảng đất rộng, cao ráo. Đình được xây dựng quay hướng đông bắc, trông ra dãy núi Bên Bến, bên phải có núi Sách Sẻ cheo leo, bên trái xa xa có núi Rùa, tạo thế núi chống đỡ với trời cao. Phía trước có sông Phúc Hầu chảy từ sông Hoàng Long, qua núi Đông Lâm, vòng qua bên phải của Đình, tạo thủy tụ về. Theo thuật phong thủy và theo các cụ trong làng cho rằng có sơn tất có thủy tạo cảnh hữu tình nên đã cho đào hồ trước cửa và bên trái của Đình. Bên phải của Đình là đường đi giáp với sông Phúc Hầu.
Đình Yên Hạ thờ Vua Lê Đại Hành.
Các đình làng Yên Trung, Yên Thượng, Chi Phong, Lạc Hối đã bị phá hủy trong chiến tranh, hiện đã có kế hoạch phục dựng.

Kiến trúc chùa cổ

Sau khi đã là kinh đô, Hoa Lư dần trở thành trung tâm Phật giáo. Theo các thư tịch và dấu vết còn sót lại, vào thế kỷ 10, tại đây đã có khá nhiều chùa tháp như chùa Bà Ngô, chùa Cổ Am, chùa Duyên Ninh, chùa Am Tiên, chùa Tháp, chùa Bàn Long, chùa động Thiên Tôn, chùa Hoa Sơn (nhà Đinh); chùa Kim Ngân, chùa Nhất Trụ, chùa Đẩu Long (nhà Tiền Lê). Theo chính sử, Vua Đinh Tiên Hoàng là người đầu tiên đặt chức tăng thống phật giáo trong lịch sử mà quốc sư đầu tiên của Việt Nam là Khuông Việt. Điều độc đáo ở đây là có khá nhiều chùa được xây dựng trong các hang núi đá vôi, dựa vào núi đá hoặc tận dụng hẳn núi đá làm chùa mà tiêu biểu là các động chùa: Hoa Sơn, Thiên Tôn, Bích Động, Địch Lộng, Bái Đính, Linh Cốc…

Chùa Nhất Trụ (hay chùa Một Cột) cùng với đình Yên Thành tọa lạc ở gần đền Vua Lê Đại Hành, được Vua Lê Đại Hành xây dựng để mở mang phật giáo. Hiện còn cột kinh Phật trước chùa vẫn giữ nguyên vẹn từ nghìn năm trước, được coi là thạch kinh cổ nhất Việt Nam.

Chùa Bái Đính gồm có một khu chùa cổ và một khu chùa mới với đền thờ đức Thánh Nguyễn, hang động sáng thờ Phật, hang động tối thờ Tiên và đền thờ thần Cao Sơn. Quần thể chùa Bái Đính nằm ở vùng đất hội tụ đầy đủ yếu tố nhân kiệt theo quan niệm dân gian Việt Nam, đó là đất sinh Vua, sinh Thánh, sinh Thần. Chùa Bái Đính được các báo giới tôn vinh là khu chùa lớn nhất Đông Nam Á. Đây là một siêu chùa thuộc khu di tích cố đô Hoa Lư với nhiều kỷ lục được xác lập. Chính vì vậy mà nơi đây sớm trở thành một điểm đến nổi tiếng.

Chùa Bà Ngô được xây từ thời nhà Đinh. Nằm bên phải bờ sông Hoàng Long thuộc khu vực ngoại vi thành Hoa Lư xưa. Tấm bia đá dựng ở chùa, niên đại 1877 có đoạn: "Chùa Bà Ngô trong ấp ta là một danh lam của đô cũ Đại Việt trước. Vốn là một danh thắng nhưng do thế đại chuyển dời, phong quang thay đổi, am ngọc quạnh quẽ dưới ánh dương tà, chùa báu điêu tàn trơ trọi trong ánh trăng đêm". Tương truyền là nơi hoàng hậu mẹ Ngô Nhật Khánh tu hành. Trong chùa có bức đại tự thời Nguyễn ghi 3 chữ Bà Sa tự. Theo từ điển Hán Việt, Sa có nghĩa là nhiều khổ não. Chùa Bà Ngô ở thế kỷ thứ X chính là nơi tiến hành nghi thức sám hối, rửa sạch mọi tội lỗi nghiệp chướng trần gian. Tại đây còn khai quật được ngôi mộ cổ thời Hán – Đường.

Chùa Bàn Long cũng được hình thành từ thời Đinh. Khi chúa Trịnh Sâm đã đến thăm, tay đề ba chữ lớn: "Bàn Long Tự" trên vách cửa động. "Bàn Long" là bệ rồng - bệ đá rồng ngồi. Tấm bia ở vách núi khắc vào thế ký 16 có ghi: "Từ thành cổ Hoa Lư men theo núi đá mà đi về phía nam đến làng Khê Đầu, ở đó có chùa Bàn Long. Đây là danh thắng từ ngàn xưa. Trải các triều Đinh, Lê, Lý, Trần chùa này càng thêm nổi tiếng".

Chùa Tháp là ngôi chùa cổ mà nay chỉ còn lại vết tích ở nền sông Hoàng Long. Trong số tảng đá chân cột, có những viên hình vuông cạnh hơn 1 m và vòng tròn ở giữa có đường kính 0,68 m. Chùa tên là chùa Tháp vì có tháp Báo Thiên thời Đinh-Lê.

Chùa Kim Ngân là một ngôi chùa cổ nằm ở thôn Chi Phong, thuộc vòng thành trong ở phía tây, xưa là nơi cất giữ vàng bạc từ khi vua Lê Đại Hành cày tịch điền ở ruộng Kim Ngân. Chùa Duyên Ninh xưa là nơi vui chơi của các công chúa, nơi đây Lý Thái Tổ và công chúa Lê Thị Phất Ngân đã thề hẹn ở đó mà sinh ra Lý Thái Tông.

Hoa Sơn động nằm ở Áng Ngũ, xã Ninh Hòa, ở độ cao gần 70 mét. Tương truyền động Hoa Sơn là nơi nuôi Ấu chúa thời vua Đinh. Tên trước của động là chùa Bà Đẻ, sau vua Tự Đức đến thăm đã đặt lại tên động là Hoa Sơn.

Chùa động Am Tiên như một thế giới riêng biệt. Có một tấm bia cổ, từ thời Lý, chữ đã mờ hết đọc không được. Nhưng tấm bia dựng thời vua Đồng Khánh, chữ viết còn rõ ràng, nói về việc tu sửa chùa và động. Đây là nơi vua Đinh Tiên Hoàng nuôi hổ báo để trừng trị những người phạm tội nặng. Đến thời Lý, nhà sư Nguyễn Minh Không đã ở trong hang tụng kinh thuyết pháp, xây bệ thờ Phật ở trong hang, người đời sau mới mở ra cảnh chùa chiền để khách thập phương hành hương đến đó.

Chùa Am thuộc thôn Yên Trung, nằm ở phía tây bắc núi Đìa; chùa Đìa thuộc thôn Yên Thành, nằm ở phía đông nam núi Đìa, xã Trường Yên. Đây là hai chùa cổ thời Đinh xây dựng theo kiểu động chùa, tựa lưng vào núi.

Hệ thống lăng, bia
Nhà bia Lý Thái Tổ là di tích được thành phố Hà Nội xây dựng tại cố đô Hoa Lư. Sau khi dời đô về Thăng Long, nhà Lý vấn kế thừa các thành quả có được từ kinh đô Hoa Lư trước đó. Để tưởng niệm công lao đặt nền móng xây dựng độc lập tự chủ của đất nước và nhớ đến Cố đô Hoa Lư, nhà Lý đã lấy tên một số công trình ở Hoa Lư đặt cho nhiều khu vực ở Thăng Long mà chúng vẫn tồn tại đến tận nay như: Ô Cầu Dền, phố Tràng Tiền, phố Cầu Đông, chùa Một Cột, ngã ba Bồ Đề, cống Trẹm, tháp Báo Thiên...

Lăng vua Đinh và lăng vua Lê đều xây từ năm 1840 và được trùng tu vào năm 1885 nên khá khiêm nhường và cổ kính. Lăng vua Đinh xây bằng đá, được đặt trên đỉnh núi. Trước lăng một tấm bia đá có đề chữ mà qua đó, người đời sau biết được lăng được xây dựng từ năm Minh Mạng thứ 21 và đến năm Hàm Nghi thứ nhất có trùng tu lại. Lăng Vua Lê Đại Hành cũng xây bằng đá nhưng nằm dưới chân Mã Yên Sơn đi về hướng nam. Trước lăng cũng có bia dựng từ đời Minh Mạng. Lăng mộ Đinh Bộ Lĩnh được đặt ở chính giữa núi, nơi võng xuống thấp mà dân gian hình dung là cái yên ngựa. Tương truyền, cách tôn thờ như vậy để đề cao tinh thần thượng võ của vua Đinh dù người đã mất.

Bia Cầu Dền là một tấm bia cổ, minh chứng xác thực cho sự xuất hiện chiếc cầu đá bắc qua sông Sào Khê và cũng là một cửa ngõ của kinh thành Hoa Lư từ thời nhà Đinh. Ở Hà Nội sau này, Ô Cầu Dền (Triền Riều) cũng là một cửa ngõ của kinh thành Thăng Long, xuất hiện trong sử từ thời Lý, thế kỷ XI- XII  Bia Cửa Đông (còn gọi là bia hang Thầy Bói) được tạc dưới chân núi Đầm, gọi cửa thành này là Đông Môn, là nơi bá quan văn võ qua lại mỗi khi vào triều bệ kiến. Nay còn địa danh xóm Đông Môn thuộc xã Trường Yên, và núi Thanh Lâu nằm cạnh đường còn gọi là Núi Cổng, nhưng vết tích của cửa thành thì hoàn toàn không còn do con đường qua đây luôn được cải tạo và mở rộng. Cầu Đông là cây cầu bắc qua sông Sào Khê, nằm giữa vị trí hang thầy bói và chợ Cầu Đông mà dân gian có câu: "Bà già đi chợ cầu Đông, xem một quẻ bói lấy chồng lợi chăng? Thầy bói gieo quẻ nói rằng, lợi thì có lợi nhưng răng không còn".

Hệ thống phủ, trấn

Nằm rải rác trong khu dân cư cố đô Hoa Lư có rất nhiều các công trình phủ, trấn cổ kính thờ các quan thời Đinh - Lê và các thái tử, công chúa ở 2 triều đại này. Phủ là nơi trấn giữ, làm việc của quan lại thời Đinh Lê, khi kinh đô Hoa Lư trở thành cố đô thì phủ trở thành nơi thờ phụng.
Phủ Vườn Thiên nằm cách quảng trường trung tâm khu di tích cố đô Hoa Lư 600m. Phủ còn được gọi là phủ Kình Thiên, thờ thái tử Lê Long Thâu, con cả vua Lê Đại Hành, là người cai quản Tháp Tư thiên. Tháp có nhiệm vụ quan sát thiên tượng, dự đoán thời tiết hàng ngày.
Phủ Đông Thành thuộc thôn Đông Thành thờ Đông Thành Vương, tức hoàng tử Lê Long Tích con thứ hai của Vua Lê Đại Hành; Tại đây còn phối thờ Khai Quốc Vương cai quản Hoa Lư sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long;
Phủ Đông Vương thuộc thôn Vàng Ngọc có tượng thờ Đông Thành Vương, tức hoàng tử Lê Long Tích con thứ hai của Vua Lê Đại Hành;
Phủ Phù Dung hay phủ Bà Chúa thuộc thôn Yên Trạch, gần chân núi Cột Cờ thờ công chúa Đinh Phù Dung, con Vua Đinh Tiên Hoàng và phò mã Trương Ma Sơn.
Phủ Bến Đò nằm ở bên sông Hoàng Long, thờ Đông Thái Đại Vương là vị quan coi cửa Bắc kinh đô Hoa Lư;
Phủ Cửa Đền thờ Ngũ Đạo Đại Vương, vị tướng phụ trách 5 đạo quân;
Phủ Vật thờ Cẩm Trà Đại Vương, tướng phụ trách tuyển quân, vào ngày 6/1 âm lịch có hội vật tưởng nhớ ông;
Phủ Chợ thờ Ngũ Lầu Đại Vương, quan phụ trách ca hát cùng phối thờ bà tổ hát Chèo Phạm Thị Trân. Vào 1 tháng 1 âm lịch tại đây có hát ca trù tưởng nhớ ông; vào ngày 12/8 âm lịch có hát Chèo tưởng nhớ bà tổ hát Chèo;
Phủ Đột (hay đền Trình) ở Tràng An là nơi thờ 2 vị quan nhà Đinh đã canh gách tại khu vực này; Đền Trần ở Tràng An do vua Trần Thái Tông xây dựng năm 1258, là nơi thờ thần Quý Minh, vị thần trấn cửa ải phía nam Hoa Lư tứ trấn;
Phủ Khống ở Tràng An là nơi thờ 7 vị quan trung thần triều Đinh, gắn với các truyền thuyết khi vua Đinh Tiên Hoàng qua đời. Tại đây còn cây thị nghìn năm tuổi mà quả có hai loại: 1 tròn và 1 dẹt.
Phủ Thành Hoàng (còn gọi là đền Hành khiển thuộc thôn Áng Ngũ) thờ Nguyễn Bặc;
Phủ Làng Thong ở thôn Thong Bái thờ một vị tướng được tôn gọi là Vạn Dần Đại Vương phụ trách thủy quân thường xuyên luyện tập ở sông Sào Khê, đoạn gần hang Luồn suốt hai triều Đinh và Tiền Lê.
Phủ Thong Khống thờ Đinh triều tả, hữu thái giám triều Đinh.
Phủ Áng Lẫm thờ Đinh triều tả, hữu thái giám triều Đinh.
Phủ Liên Hoa thờ Đinh triều tả, hữu thái giám triều Đinh.
Phủ Áng Mương thờ Đinh triều tả, hữu thái giám triều Đinh.
Phủ Ngòi Gai thờ Đinh triều tả, hữu thái giám triều Đinh.
Phủ Thánh Quý hay đền Bin thờ Thần Quý Minh và Lão La đại thần Ninh Hữu Hưng, người xây dựng kinh đô Hoa Lư.

Bảo vật quốc gia
Cố đô Hoa Lư không chỉ là khu di tích quốc gia đặc biệt quan trọng mà còn lưu giữ 4 bảo vật quốc gia đã được thủ tướng chính phủ công nhận là Cột kinh Phật tại chùa Nhất trụ; Long sàng trước Nghi môn ngoại và trước Bái đường Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng; Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng và Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành.
Long sàng trước Nghi môn ngoại và trước Bái đường Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng: Cố đô Hoa Lư, Ninh Bình là nơi lưu giữ hai chiếc sập đá vô cùng độc đáo, là một bảo vật vô tiền khoáng hậu trong mỹ thuật Việt Nam. Hai chiếc sập đá cũng có thể gọi là long sàng này là một trong những hiện vật quan trọng nhất của ngôi đền vua Đinh. Hai chiếc sập đá này xác lập những kỷ lục lần đầu tiên và duy nhất trong mỹ thuật Việt.
Cột kinh Phật tại chùa Nhất trụ được dựng từ thế kỷ thứ X đến nay vẫn còn tại vị trí cũ. Với những nét độc đáo, Cột kinh Phật đã minh chứng cho thời kỳ phát triển rực rỡ đạo Phật ở Việt Nam. Đây là thời kỳ bắt đầu giành độc lập, thống nhất thể hiện sự khéo léo trong nghệ thuật trang trí, chạm khắc trên đá, nghệ thuật chế tác của ông cha ta thời bấy giờ. Với kiến trúc độc đáo trên, trải qua hàng ngàn năm nhưng các bộ phận của cột vẫn không tách rời và giữ được vẻ nguyên sơ.
Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng gồm 2 Phủ Việt, mỗi Phủ Việt nặng 45 kg, dài 300 cm, dày 0,7 cm. Phủ Việt được chế tạo dựa trên hình ảnh của lưỡi rìu chiến kết hợp với đinh ba, là hai trong số các binh khí trong bộ đồ tế khí tại các di tích, đặc biệt được chú trọng tại các đền thờ các vị anh hùng dân tộc, trở thành vật thiêng trong không gian thờ cúng của người Việt. Phủ Việt tại đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng được chế tạo cầu kỳ, tinh xảo và kỹ lưỡng với sự cách điệu hóa cao, khác xa với Phủ Việt là đồ tế khí thông thường. Phần giữa thân của Phủ Việt được trổ thủng hình ảnh rồng mẹ và rồng con xoắn xuýt lấy nhau, tạo nên một ổ rồng, không quá khuôn cứng trong một hình mẫu có sẵn như các ổ rồng ở thời Minh - Thanh, Trung Hoa. Tạo hình của cán phủ việt có tiết diện hình bát giác, hoàn toàn khác biệt với những phủ việt thông thường, đều có thân hình tròn. Phủ Việt tại đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng là một tác phẩm hàm chứa nhiều giá trị biểu tượng, giá trị văn hóa nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh sâu sắc. Đôi Phủ Việt thờ Vua Đinh Tiên Hoàng là sự sáng tạo đem đến giá trị độc đáo về loại hình khiến Phủ Việt ở đây không hề giống với bất cứ hiện vật cùng tên gọi ở bất cứ nơi nào. Kỹ thuật điêu khắc và sơn thếp đạt tới đỉnh cao khiến trải qua hơn 400 năm, sắc màu của Phủ Việt vẫn còn giữ được như xưa.
Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành gồm 2 Phủ Việt, mỗi Phủ Việt nặng 42 kg, dài 317 cm, dày 06 cm. Phủ Việt có cấu tạo gồm ba phần: thân, đế và cán. Thân Phủ Việt là bộ phận trung tâm và quan trọng nhất, được chế tạo công phu. Thông qua hoa văn trang trí, phong cách nghệ thuật, ngôn ngữ thể hiện trên Phủ Việt có thể đoán định niên đại của Phủ Việt trùng khớp với niên đại của văn bia có dòng lạc khoản ghi rõ năm tạo tác 1612. Bộ Phủ Việt thờ tại đền Vua Lê Đại Hành là cổ vật độc bản. Hiện vật có hình thức độc đáo, được sáng tạo để tách riêng Phủ Việt ra khỏi bộ chấp kích để làm đồ thờ thông thường, mà trở thành một biểu tượng cho quyền uy của Vua Lê Đại Hành. Đề tài trang trí mỹ thuật mang ngôn ngữ nghệ thuật thời Lê Trung hưng. Chất lượng sơn son thếp vàng sang trọng, họa tiết hoa văn mang đậm yếu tố cung đình; đồng thời cũng phản ánh sự song hành và hòa quyện ba tôn giáo Đạo - Phật - Nho trong tín ngưỡng Việt Nam.

Dấu tích kinh thành

Cung điện dưới lòng đất

Tại khu vực đền vua Lê, Các nhà khảo cổ đã khai quật một phần nền cung điện thế kỷ X. Chứng tích nền cung điện nằm sâu dưới mặt đất khoảng 3m đã được khoanh vùng phục vụ khách tham quan. Tại đây còn trưng bày các phế tích khảo cổ thu được tại Hoa Lư phân theo từng giai đoạn lịch sử: Đinh-Lê, Lý và Trần. Sau chương trình điền dã của dự án hợp tác văn hoá Việt Nam - Phần Lan tiến hành khảo sát; vết tích nền móng cung điện thế kỷ X đã được phát hiện bởi đợt khai quật của Viện Khảo cổ học. Trong số hàng trăm hiện vật cổ tìm thấy tại đây, có những viên gạch lát nền có trang trí hình hoa sen tinh xảo, đặc biệt loại lớn có kích thước 0,78m x 0,48m. Có những viên gạch còn hằn dòng chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" (gạch chuyên xây dựng thành nước Đại Việt). Có những ngói ống có phủ riềm, nằm sâu dưới đất ruộng, khai quật lên, còn lành nguyên và cả những chì lưới, vịt... làm bằng đất nung.
Kết quả đợt khai quật tại khu vực đền Lê Hoàn năm 1997 đã hé mở phần nào diện mạo của kinh đô Hoa Lư: thành quách kiên cố, nhiều kiến trúc lớn và trang trí cầu kỳ mang đậm phong cách nghệ thuật riêng thời Đinh - Lê đơn giản, khỏe khoắn.

Thực hiện quyết định số 3826/QĐ-BVHTTDL ngày 23 tháng 10 năm 2009, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Ninh Bình tiến hành khai quật khảo cổ học khu vực trung tâm Di tích Cố đô Hoa Lư. Dự án nghiên cứu khảo cổ học khu di tích Cố đô Hoa Lư năm 2009 - 2010 là bước khởi đầu nhằm định hình cho quá trình nghiên cứu lâu dài, phục vụ hiệu quả cho công tác bảo tồn, tôn tạo và quy hoạch tổng thể khu di tích lịch sử, văn hoá Cố đô Hoa Lư trong những năm tiếp theo. Trong đợt khai quật lần này, các nhà khảo cổ tập trung thám sát, khai quật tại khu vực đồng Cây Khế phía Bắc đền vua Lê. Kết quả bước đầu đã làm phát lộ dấu tích của tường gạch xây bằng loại gạch Đại Việt Quốc Quân Thành Chuyên, loại gạch chuyên để xây thành, cùng nhiều loại hình vật liệu xây dựng và trang trí kiến trúc thời Đinh Lê. Bên cạnh việc xác định được các vết tích kiến trúc và kỹ thuật xây dựng đương thời, công tác khảo cổ còn đưa lên khỏi lòng đất nhiều di vật quý giá góp phần nghiên cứu một cách toàn diện về lịch sử, văn hoá…của vùng đất Cố đô Hoa Lư.

Phải đến hơn 10 năm sau kể từ cuộc khai quật của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Viện Khảo cổ học mới tiếp tục công việc khai quật tại khu vực di tích Cố đô Hoa Lư. Căn cứ vào kết quả cuộc khai quật từ trước đến nay, vào tháng 3/2021, nhóm của TS. Nguyễn Ngọc Quý đã quyết định mở thêm các hố khai quật và hố thăm dò xung quanh đền Vua Đinh và đền Vua Lê, từ đó phát hiện các dấu tích kiến trúc nền móng cung điện xuất lộ trên một không gian rộng lớn tính từ khu vực ngòi Chẹm (cổng Bắc di tích) qua khu Đền Đinh, Đền Lê đến cánh đồng Nội Trong với tổng chiều dài gần 700m. Kết quả cho thấy khu vực nội đô của kinh đô Hoa Lư ở thế kỷ X có quy mô và không gian phân bố các công trình kiến trúc rộng hơn nhiều so với những hình dung từ trước. Một thành công đáng kể là nhóm nghiên cứu phân ra được các giai đoạn phát triển của di tích - hai thời kỳ dưới thời nhà Đinh, nối tiếp bởi một giai đoạn dưới thời Tiền Lê.

Thành thiên tạo
Cố đô Hoa Lư là một kiến trúc hài hòa giữa nhân tạo và thiên tạo. Các triều vua đã sử dụng triệt để sự lợi hại của những dãy núi và hệ thống sông hào làm thành quách để xây dựng cung điện. Qua thời gian, thành nhân tạo chỉ còn là những dấu tích, thành thiên tạo là những vách núi vẫn còn tồn tại mãi.

Núi Mã Yên: Tên núi Mã Yên vì trông xa núi có hình yên ngựa. Tương truyền khi dựng kinh đô Đinh Bộ Lĩnh đã lấy núi này làm án. Đứng ở trên đỉnh núi có thể nhìn rõ toàn cảnh Cố đô với dãy núi Rù bao quanh đền hai vua, rặng Phi Vân, núi Kiến, núi Cột Cờ và khu dân cư. Người xưa đã án táng Đinh Tiên Hoàng trên đỉnh núi với quan niệm đề cao tinh thần thượng võ của người, dù mất vẫn còn trên yên ngựa, vì vậy để lên thăm lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng phải bước lên 150 bậc đá của núi Mã Yên.

Núi Cột Cờ: Phía đông bắc thành ngoại có núi Cột Cờ là nơi treo quốc kỳ Đại Cồ Việt, tại đây đã khai quật được dấu tích tường thành.

Ghềnh Tháp: Phía đông nam có ghềnh tháp là nơi Đinh Tiên Hoàng duyệt thủy quân. Khu vực này còn có hang Tiền, hang muối - nơi cất giữ tài sản quốc gia, động Am Tiên nhốt hổ, báo để xử người có tội

Sông Hoàng Long: Là con sông gắn với những truyền thuyết về Đinh Bộ Lĩnh thuở nhỏ. Sông nằm ở phía bắc kinh đô Hoa Lư, một nhánh của sông Hoàng Long, nằm uốn lượn trong khu di tích mà người dân địa phương gọi là sông Sào Khê. Tương truyền, bên bến sông này là nơi Lý Công Uẩn hạ chiếu dời đô để xuống thuyền tiến về Thăng Long. Sông Sào Khê hiện nay được nạo vét và là một cửa ngõ đường thủy dẫn vào các khu di tích, thắng cảnh Hoa Lư.

Kinh đô Hoa Lư được bao bọc bởi nhiều ngọn núi, các triều vua đã dựa theo địa hình tự nhiên cho đắp 10 đoạn tường thành nối các núi đá, dựng nên thành Hoa Lư với diện tích hơn 300 ha. Toàn bộ công trình chủ yếu được các vua Đinh, Lê dựa vào thiên nhiên hiểm trở làm chỗ dựa, mang nặng tính chất quân sự, không câu nệ vào hình dáng, kích thước. Phía Nam thành Hoa Lư là thành Tràng An (còn được gọi là thành Nam) là khu vực phòng thủ hậu cứ của kinh đô. Thành Hoa Lư có hai vòng: thành Đông và thành Tây, có đường thông với nhau. Thành Đông có vai trò quan trọng hơn. Các nhà khảo cổ đào một số đoạn tường thành phát hiện ở những khu vực này có móng thành bằng cành cây với nhiều cọc đóng xuống sâu. Phía trong của tường thành xây bằng gạch, dày đến 0,45 m, cao từ 8-10 mét. Chân tường kè đá tảng, gạch bó và đóng cọc gỗ. Loại gạch phổ biến có kích thước 30 x 16 x 4 cm, trên gạch thường có in các dòng chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" và "Giang Tây quân". Phía ngoài tường gạch là tường đất đắp rất dày.

Thành Đông hay thành ngoài rộng khoảng 140 ha, thuộc địa phận hai thôn Yên Thượng và Yên Thành xã Trường Yên, có 5 đoạn tường thành nối các dãy núi tạo nên vòng thành khép kín. Đây là cung điện chính mà khu vực đền Đinh, đền Lê nằm ở trung tâm.

Thành Tây hay thành trong có diện tích tương đương thành ngoài, thuộc thôn Chi Phong cũng có 5 đoạn tường thành nối liền các dãy núi.

Giữa hai tòa thành này, việc qua lại thực hiện được bằng một lối đi, một ngách núi, gọi là Quèn Vòng, tuy thấy có vẻ hiểm trở nhưng thật ra rất là thuận tiện. Cả hai thành đều lợi dụng được nhánh sông Sào Khê chảy dọc thành, vừa là hào nước tự nhiên, vừa là đường thủy, phục vụ việc di chuyển ra vào thành. Trong hai tòa thành có bố trí các khu triều đình, quan lại và quân lính. Hiện nay thành thiên tạo vẫn còn, thành nhân tạo và cung điện chỉ còn là những dấu tích đang được khai quật.

Thành Nam nằm ở phía Nam kinh thành Hoa Lư, có núi cao bao bọc xung quanh, bảo vệ mặt sau thành. Địa thế thành Nam rất vững chắc, đoạn sông Trường chảy qua thành Nam có một hệ thống khe ngòi chằng chịt từ các ngách núi đổ ra. Thành Nam có nhiều giá trị về mặt quân sự, là nơi dự trữ, thủ hiểm từ đây có thể nhanh chóng rút ra ngoài bằng đường thủy. Đây là hệ thống hang động Tràng An hiện tại. Khu thành hào, hang động Tràng An xưa được sử dụng như là hệ thống phòng thủ mặt sau của kinh thành Hoa Lư. Tại đây cũng khai quật được các dấu tích của người tiền sử. Vào thời Trần, tại hang bói ở đây là cứ địa chống quân Nguyên Mông. Đây là tuyến điểm di tích lịch sử thu hút nhiều nhà khảo cổ, nghiên cứu lịch sử đến làm việc. Tại đây đã tìm được nhiều cổ vật từ thời Đinh, Tiền Lê và thời Trần. Tràng An là một khu danh thắng nổi tiếng đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới với giá trị nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, đa dạng sinh thái và kiến tạo địa chất, là địa danh được Việt Nam đầu tư để trở thành một khu du lịch tầm cỡ quốc tế. Tràng An gắn liền với những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất cố đô Hoa Lư.

Người Việt muốn khẳng định kinh đô Hoa Lư cũng bề thế như kinh đô Tràng An của phương Bắc qua câu đối:
"Cồ Việt quốc đương Tống Khai Bảo"
"Hoa Lư đô thị Hán Tràng An".

Năm 1010, Vua Lý Thái Tổ sửa Hoa Lư thành phủ Tràng An, Đại La thành Thăng Long. Khu vực Tràng An hiện còn các đền, phủ thờ các vị quan trung thần thời Đinh và thần Quý Minh trấn thành Nam.

Việc Đinh Tiên Hoàng chọn Hoa Lư mà không chọn Cổ Loa của nhà Ngô hay Đại La thời Bắc thuộc được Lê Văn Siêu xem là quyết định khôn ngoan. Với hoàn cảnh đương thời, sau nhiều năm loạn lạc, Hoa Lư là địa điểm chiến lược, khống chế được cả khu vực sơn cước từ Thanh Hóa đổ ra, sông Đà đổ xuống, thêm địa thế vừa hùng vừa hiểm có thể cầm cự với Trung Hoa, nếu có cuộc xâm lăng của phía này tới. Nhà địa chất, đồng thời là nguyên Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trần Đức Lương cũng cho rằng: tính hiểm yếu của Hoa Lư không chỉ nhờ phần thành lũy, nền điện mà chính bởi hệ thống các thung lũng núi sâu hơn bên trong có thể liên thông với nhau bởi các khe ngách mà ngày nay do nước biển dâng cao đã biến thành những lạch nước ngầm.

Đô thị cổ Hoa Lư

Hoa Lư là đô thị đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Năm 970, đồng tiền Việt Nam đầu tiên đã được Vua Đinh Tiên Hoàng cho phát hành, đánh dấu sự ra đời của nền kinh tế, tài chính của chế độ phong kiến trung ương tập quyền. Đại Việt Sử ký toàn thư cho biết năm Thái Bình thứ 7 (976) tại đây thuyền buôn nước ngoài tới dâng sản vật, kết mối giao thương với Đại Cồ Việt. Khu di tích Hoa Lư hiện tại có nhiều địa danh gắn liền với lịch sử hình thành đô thị Hoa Lư cũng như Thăng Long sau này là phố chợ, núi chợ, tường Dền, thành Dền, cầu Dền, cầu Đông, tường Đông, cửa Đông và phủ Chợ.

Sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, Hoa Lư vẫn mang dáng dấp của một đô thị cổ kính được quan tâm, tìm hiểu. Những ngôi nhà cổ ở đây mang nét đặc trưng của châu thổ Bắc Bộ, được hình thành từ những tục quán sinh hoạt văn hóa lâu đời. Các nhà nghiên cứu còn so sánh Hoa Lư với đô thị Tràng An, đô thị cổ nhất của Trung Hoa qua vế đối "Hoa Lư đô thị Hán Tràng An". Với núi cao, hào sâu, Đô thị Hoa Lư vừa là quân thành lợi hại, hiểm hóc vừa hùng tráng, hữu tình của một thắng cảnh.

Phố cổ Hoa Lư hiện nay được phục dựng tại khu vực hồ Kỳ Lân, phường Tân Thành, thành phố Ninh Bình.  Phố cổ Hoa Lư tái hiện lại nét văn hóa, lịch sử nước Đại Việt từ thế kỷ thứ X. Làng nghề truyền thống các vùng miền cũng được tái hiện giới thiệu tại phố cổ như: thêu ren Văn Lâm, làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, làng mộc mỹ nghệ, làng nghề gốm Bồ Bát, tranh Bồ Đề (Ninh Bình); làng nghề đúc đồng, sơn mài Ý Yên, làng chạm bạc, làng tranh Đông Hồ.

Đàn Kính Thiên
Đàn Kính Thiên Tràng An là công trình kiến trúc văn hóa được phục dựng trong quần thể di sản thế giới Tràng An để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của kinh đô Hoa Lư xưa. Đàn Kính Thiên còn được gọi là Đàn Tế Trời vì là nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng đế cùng các vị thần trên thiên đình là Nam Tào, Bắc Đẩu, Phạm Thiên, Đế Thích và là nơi xưa kia các Hoàng đế đóng đô ở Hoa Lư tổ chức các nghi lễ tế cáo trời đất, cầu quốc thái dân an. Khu di tích Đàn Kính Thiên hiện nay nằm ở phía tây cố đô Hoa Lư, gần chùa Bái Đính, khu du lịch thung Ui và cách thành phố Ninh Bình 20 km.

Bảo tồn và phát huy

Phục dựng, tu bổ di tích
Thực hiện quyết định số 82/2003/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ Việt Nam, tỉnh Ninh Bình đã và đang tập trung các dự án tu tạo cố đô Hoa Lư. Đó là việc hoàn thành cổng Đông từ ngã 3 cầu Huyện vào cố đô với tường thành ốp đá, cao 2 tầng mái cong tạo ấn tượng cổ kính. Khu vực trung tâm cố đô đã xây dựng 3 cửa Bắc-Đông-Nam. Các dự án 1000 năm Thăng Long như: Xây dựng quảng trường và tượng đài Đinh Tiên Hoàng Đế; dự án xây dựng quảng trường - sân lễ hội phía trước đền thờ vua Đinh, vua Lê; đầu tư tu bổ, nhiều dự án tôn tạo di tích Cố đô Hoa Lư như đền thờ Công chúa Phất Kim, phủ Vườn Thiên, chùa Nhất Trụ đã hoàn thành. Các hạng mục đang thực hiện như chùa Kim Ngân, động Am Tiên, đền Bim, xây dựng hệ thống giao thông, tường bao, hào nước quanh vùng bảo vệ đặc biệt và đền thờ Vua Lý Thái Tổ. Các di tích danh thắng Tràng An, chùa Bái Đính, tượng đài vua Lê Đại Hành, thái hậu Dương Vân Nga... đều được triển khai xây dựng.

Tỉnh Ninh Bình cũng phối hợp với Viện khảo cổ học Việt Nam khai quật di tích khảo cổ học đã phát lộ khu vực tường thành của cố đô xưa với nhiều hiện vật có giá trị lịch sử hàng nghìn năm tuổi như gạch ngói, đồ gốm, vật dụng của thời đại Đinh – Lê tạo điều kiện tiền để để phục dựng cung điện Hoa Lư. Khu vực cổng thành đã xây dựng cây cầu mới ốp đá, nạo vét sông Sào Khê dài hơn 3 km là nơi mô phòng hành trình dời đô về Thăng Long.

Quyết định số 628/QĐ-TTG ngày 13/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Bảo quản, tu bổ, tôn tạo và mở rộng phạm vi một số di tích có liên quan đến Nhà nước Đại Cồ Việt nhằm phát huy giá trị lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư. Mục tiêu đầu tư là tôn tạo, nâng cấp một số di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư hướng đến kỷ niệm 1050 năm thành lập nhà nước Đại Cồ Việt. Cụ thể, tu bổ, tôn tạo 6 di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư gồm: Khu lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng; khu lăng mộ vua Lê Đại Hành; Bia Cửa Đông; đình Yên Thành; đình Yên Trạch và Phủ Đông Vương. Đồng thời, tu bổ tôn tạo 6 di tích cấp quốc gia gồm: Khu tưởng niệm và lăng mộ Thái tế Định Quốc Công Nguyễn Bặc, đình Mỹ Hạ, đình Ngô Khê Hạ, đền Thung Lau, đền Tam Thánh - chùa Yên Lữ, đền thờ Tướng quân Đinh Điền và chùa Tháp; tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp Đình Trai; xây dựng Khu nhà làm việc của Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Hoa Lư. Tổng mức đầu tư dự kiến 143.907 triệu đồng.

Năm 2018, Ninh Bình đã khánh thành công trình kiến trúc Đàn Kính Thiên Tràng An và phục dựng Lễ tế Thiên thời Đinh Tiên Hoàng Đế. Đàn Kính Thiên Tràng An nằm trong khu vực hành cung Hoa Lư xưa, là nơi vua Đinh lập đàn tế Trời khi đăng quang Hoàng đế.

Di sản văn hóa thế giới
Cố đô Hoa Lư hiện tại là một bộ phận của quần thể di sản thế giới Tràng An, là di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên ở Việt Nam khi đáp ứng cả hai yếu tố nổi bật toàn cầu về văn hóa và thiên nhiên.

Trước đó, Cố đô Hoa Lư là một trong những đại diện đầu tiên của Việt Nam được chọn để ứng cử di sản văn hóa thế giới. Năm 1991, 4 di sản được lập hồ sơ đề nghị là Cố đô Hoa Lư, Vườn quốc gia Cúc Phương, Vịnh Hạ Long, và Chùa Hương. Trong lần ứng cử này cả bốn đại diện Việt Nam đều không được UNESCO công nhận.

Cùng với việc phát hiện và khai quật hệ thống hang động Tràng An, khu di tích này tiếp tục được thủ tướng chính phủ Việt Nam ký quyết định bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị lịch sử để xứng tầm là di sản thế giới trong tương lai. Ngày 17 tháng 10 năm 2008, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Ninh Bình, Hội Di sản Văn hoá Việt Nam đã tổ chức hội thảo khoa học về "Giá trị di sản văn hoá Cố đô Hoa Lư và khu du lịch Tràng An" nhằm tiến tới đề nghị Unesco công nhận cố đô Hoa Lư là di sản văn hóa thế giới và khu sinh thái Tràng An là di sản thiên nhiên thế giới. Theo các ý kiến tại hội thảo này, trong tương lai cố đô Hoa Lư có thể trở thành di sản văn hóa thế giới hoặc di sản thiên nhiên thế giới hoặc đạt cả hai tiêu chí của di sản văn hóa - thiên nhiên thế giới để trở thành một di sản hỗn hợp.

Ngày 23 tháng 6 năm 2014, UNESCO đã vinh danh quần thể danh thắng Tràng An là di sản thế giới hỗn hợp trong đó có cố đô Hoa Lư, các di tích chùa Bái Đính, hang động Tràng An và Tam Cốc - Bích Động.

Lễ hội cố đô Hoa Lư

Lễ hội cố đô Hoa Lư gồm nhiều lễ hội truyền thống được mở để tôn vinh các anh hùng dân tộc đã xây dựng kinh đô Hoa Lư, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt thế kỷ 10 mà tiêu biểu là hai vị vua Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành. Trong các Lễ hội cố đô Hoa Lư thì lễ hội Hoa Lư là lễ hội tiêu biểu nhất, đã được xếp hạng là di sản văn hóa cấp quốc gia và đang được đề nghị nâng tầm tổ chức lễ hội theo nghi thức cấp nhà nước.

Lễ hội Hoa Lư diễn ra tại quảng trường trung tâm khu di tích cố đô Hoa Lư và các di tích xung quanh nhưng phạm vi ảnh hưởng lớn không chỉ trong tỉnh Ninh Bình mà còn lan tỏa tới hệ thống các di tích thời Đinh- Tiền Lê khác ở Việt Nam. Đây là một lễ hội cổ truyền hướng về cội nguồn dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Lễ hội có lịch sử từ khi kinh đô Hoa Lư trở thành cố đô. Lễ hội còn có tên là lễ hội cờ lau vì có màn diễn tái hiện cảnh Đinh Bộ Lĩnh với trò chơi "Cờ lau tập trận" hay lễ hội Trường Yên vì không gian diễn xướng của lễ hội xưa diễn ra rộng khắp phủ Trường Yên, tức Ninh Bình ngày nay.
"Ai là con cháu rồng tiên
Tháng Ba mở hội Trường Yên thì về".

Các lễ hội khác thuộc Quần thể di tích cố đô Hoa Lư gồm:
Lễ hội đền Trần thuộc khu du lịch sinh thái Tràng An suy tôn thần Quý Minh trấn Nam Hoa Lư tứ trấn.
Lễ hội đền thờ Đinh Bộ Lĩnh ở quê hương xã Gia Phương.
Lễ hội động Hoa Lư suy tôn Đinh Bộ Lĩnh và suy tôn thần Khổng Lồ Minh Không trấn Bắc Hoa Lư tứ trấn.
Lễ hội chùa Nhất Trụ.
Lễ hội chùa Bái Đính suy tôn Đức Thánh Nguyễn và thần Cao Sơn trấn Tây Hoa Lư tứ trấn.
Lễ hội chùa Kim Ngân.
Lễ hội chùa Duyên Ninh.
Lễ hội động Thiên Tôn suy tôn thần Thiên Tôn trấn Đông Hoa Lư tứ trấn.

Hành trình thăm viếng của du khách

Cố đô Hoa Lư là một điểm du lịch được quản lý bởi Ban quản lý quần thể di sản thế giới Tràng An mà trực tiếp điều hành là Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Hoa Lư. Bến xe của khu di tích nằm cách thành phố Ninh Bình 11 km. Hành trình tham quan thông thường của du khách gồm 3 chặng như sau:

 Khu trung tâm di tích: từ bến xe trung tâm khu di tích gần quảng trường trung tâm lễ hội, du khách thăm các di tích theo trình tự: Cửa Đông - Đền Vua Đinh Tiên Hoàng - Đền Vua Lê Đại Hành - Nhà bia Vua Lý Thái Tổ - Đình Yên Thành và chùa Nhất Trụ - đền thờ công chúa Phất Kim - Phủ Vườn Thiên - Lăng vua Đinh, lăng vua Lê.
 Khu núi chùa Bái Đính: nằm cách khu trung tâm trên 5 km trên khuôn viên rộng lớn với hai khu chùa cổ và khu chùa mới. Các di tích chùa cổ gồm: đền thờ thánh Nguyễn, đền thờ thần Cao Sơn, động Sáng, động Tối. Các di tích chùa mới gồm cổng Tam Quan, tháp chuông, Bảo Tháp, điện Quan Âm, điện Pháp Chủ, điện Tam Thế và khu trung tâm Phật giáo.
 Khu sinh thái Tràng An: là hành trình du lịch bằng thuyền theo vòng khép kín, nhanh nhất khoảng 2 giờ. Với cảnh quan tự nhiên của sông suối, rừng cây, hang động và các di tích lịch sử văn hóa: đền Trình thờ hai vị giám quan, phủ Khống thờ 7 vị quan trung thần, đền Trần thờ thần Quý Minh trấn giữ thành Nam.

Ngoài ra với thời gian dài hơn và các nghiên cứu chuyên đề, du khách còn thăm viếng và tìm hiểu tất cả các di tích khác nằm rải rác trong khu di tích và các di tích gắn với quê hương nhà Đinh như động Thiên Tôn, động Hoa Lư và đền thờ Đinh Bộ Lĩnh.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Khu du lịch Việt Nam
Lịch sử Việt Nam thời Tiền Lê
Lịch sử Việt Nam thời Đinh
Lịch sử Việt Nam thời Lý
Hoa Lư
Di tích Cố đô Hoa Lư
Văn hóa Ninh Bình
Di tích tại Ninh Bình
Quần thể danh thắng Tràng An
Cung điện tại Việt Nam


title: Rothbach

text:
Rothbach là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: (85659) 1998 QU29

text:
{{DISPLAYTITLE:(85659) 1998 QU29}}

(85659) 1998 QU29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 8 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ourense (tỉnh)

text:
Ourense (Orense in Tíêng Tây Ban Nha) là một tỉnh ở tây bắc Tây Ban Nha, phía đông nam cộng đồng tự trị Galicia. Tỉnh này giáp các tỉnh Pontevedra về phía tây, Lugo về phía bắc, León và Zamora về phía đông và Bồ Đào Nha về phía nam. Diện tích tỉnh này là 7.278 km2, là tỉnh không giáp biển duy nhất ở Galicia. Tỉnh này xung quanh có núi bao bọc.

Dân số năm 2002 là 343.768 người, 30% sống ở tỉnh lỵ Ourense. Có 92 đô thị ở tỉnh này. Các đô thị quan trọng có: Verín, Ribadavia, Allariz, A Rua, Carballiño, Viana do Bolo, và Xinzo de Limia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thông tin du lịch
 Hình ảnh Ourense


title: Leucophlebia emittens

text:
Leucophlebia emittens là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ và bordering tây nam Trung Quốc và Pakistan.
Nó giống với loài Leucophlebia afra nhưng giống ở dải màu nhạt ở giữa phía trên cánh trước.

Chú thích

Tham khảo

Leucophlebia


title: Volnay, Côte-d'Or

text:
Volnay là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 209-393 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo
 Volnay sur le site de l'Institut géographique national
 Volnay sur le site de l'Insee
 Volnay sur le site du Quid

Xã của Côte-d'Or

en:Volnay, Côte-d'Or


title: Athous nigropilis

text:
Athous nigropilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Noctueliopsis

text:
Noctueliopsis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Odontiini


title: Thép carbon

text:
Thép carbon là một thép có hai thành phần cơ bản chính là sắt và carbon, trong khi các nguyên tố khác có mặt trong thép carbon là không đáng kể. Thành phần phụ trợ trong thép carbon là mangan (tối đa 1,65%), silic (tối đa 0,6%) và đồng (tối đa 0,6%). Lượng carbon trong thép càng giảm thì độ dẻo của thép carbon càng cao. Hàm lượng carbon trong thép tăng lên cũng làm cho thép tăng độ cứng, tăng thêm độ bền nhưng cũng làm giảm tính dễ uốn và giảm tính hàn. Hàm lượng carbon trong thép tăng lên cũng kéo theo làm giảm nhiệt độ nóng chảy của thép.

Phân loại thép carbon
Các phân loại điển hình nhất c

 Thép mềm (ít carbon): Lượng carbon trong khoảng 0,05–0,29% (Ví dụ theo tiêu chẩn AISI có thép 1018). Thép mềm có độ bền kéo vừa phải, nhưng lại khá rẻ tiền và dễ cán, rèn; Thép mềm sử dụng nhiều trong xây dựng, cán tấm, rèn phôi...
 Thép carbon trung bình: Lượng carbon trong khoảng 0,30–0,59% (Ví dụ theo tiêu chuẩn AISI có thép 1040). Có sự cân bằng giữa độ mềm và độ bền và có khả chống bào mòn tốt; phạm vi ứng dụng rộng rãi, là các thép định hình cũng như các chi tiết máy, cơ khí.
 Thép carbon cao: Lượng carbon trong khoảng 0,6–0,99%. Rất bền vững, sử dụng để sản xuất nhíp, lò xo, kéo thành sợi dây thép chịu cường độ lớn.
 Thép carbon đặc biệt cao: Lượng carbon trong khoảng 1,0–12% . Thép này sẽ đạt được độ cứng rất cao. Dùng trong các việc dân dụng: dao cắt, trục xe hoặc đầu búa. Phần lớn thép này với hàm lượng 1,2%C được sử dụng trong công nghệ luyện kim bột và luôn được xếp loại vào với thép carbon có hợp kim cao.

Chú thích

Xem thêm
 Thép
 Nhiệt luyện
 Tiêu chuẩn phân loại thép AISI

Tham khảo
 Oberg E. và ctv., (1996). "Machinery's Handbook", ấn bản lần thứ 25, Industrial Press Inc.
 Smith W.F. & Hashemi J. (2006). "Foundations of Materials Science and Engineering", ấn bản lần thứ 4, McGraw-Hill.

Hợp kim của sắt
Thép


title: Ancylis achatana

text:
Ancylis achatana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở miền trung và miền nam châu Âu bao gồm Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, phía đông đến vùng Baltic, Tiểu Á, Ukraina và Nga đến phần phía nam của dãy Ural.

Sải cánh dài 14–18 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn các loài thực vật Crataegus hoặc Prunus spinosa và feed within or nearby. Other recorded food plants gồm có Prunus domestica, Prunus mahaleb, Cotoneaster, Pyrus communis, Malus domestica, Malus sylvestris, Rubus fruticosus, Salix caprea và Urtica.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Eurasian Tortricidae
UK Moths

Động vật được mô tả năm 1775
Ancylis


title: Paracardiophorus leprieuri

text:
Paracardiophorus leprieuri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Paracardiophorus


title: Megachile crassipes

text:
Megachile crassipes là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1879


title: Somatogyrus decipiens

text:
The Hidden pebblesnail, danh pháp khoa học Somatogyrus decipiens, là một loài ốc nước ngọt nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. The common name is based on a river called the Hidden River.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Mollusc Specialist Group 2000. Somatogyrus decipiens.
 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2007.

Somatogyrus
Động vật Mỹ


title: Thrypticomyia brevicuspis

text:
Thrypticomyia brevicuspis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Thrypticomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ampedus meybohmi

text:
Ampedus meybohmi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zeising & Brunne miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Dicronychus schmalfussi

text:
Dicronychus schmalfussi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Chassain miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Imabari, Ehime

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ehime, Nhật Bản. Tính đến ngày 31 tháng 8 năm 2022, dân số ước tính thành phố là 152.111 người trong tổng số 75.947 hộ gia đình. Mật độ dân số là 360 người/km². Tổng diện tích của thành phố là 468,19 km².

Dân số
Theo dữ liệu điều tra dân số Nhật Bản, dân số thành phố Imabari đã giảm kể từ năm 1980.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức

Thành phố tỉnh Ehime
Khu định cư cảng Nhật Bản
Thành phố ven biển ở Nhật Bản


title: Sangkae

text:
Sangkae là một huyện (‘‘srok’’) của tỉnh Battambang, một tỉnh ở tây bắc Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 xã (khum).

Xã và làng

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Battambang


title: Parent

text:
Parent  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 450 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Antiphula pallida

text:
Antiphula pallida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Antiphula


title: Vũ Đình Chí

text:
Vũ Đình Chí (26 tháng 3, 1900 – 1986), thường được biết với bút danh Tam Lang, là một trong những nhà văn, nhà báo nổi tiếng của Việt Nam. Ông cùng với Vũ Trọng Phụng và Vũ Bằng là ba chàng họ Vũ nổi danh làng báo thời tiền chiến.

Tiểu sử
Ông sinh tại Hà Nội. Ông từng học trường Sư phạm rồi bỏ dở, chuyển sang viết báo viết văn. Các bút danh: Tam Lang, Chàng Ba, Ba Phải, Linh Phượng... Ông viết cho hầu hết các báo xuất bản tại Hà Nội.

Năm 1954 ông vào Nam, sống tại Sài Gòn, làm chủ nhiệm báo Tự do, thư ký tòa soạn tờ Cách mạng Quốc gia. Năm 1958, Tam Lang ngừng làm báo, chuyển sang soạn các kịch bản chèo. Sau năm 1975, ông vẫn sống ở Thành phố Hồ Chí Minh và mất ở đó năm 1986.

Tác phẩm chính
Giọt lệ Sông Hương (tiểu thuyết) - 1930
Đời Hoàng Oanh (tiểu thuyết) - 1930
Một đêm trước (truyện ngắn) - 1931
Tôi kéo xe (phóng sự) - 1932
Đêm Sông Hương (phóng sự) - 1938
Lọng cụt cán (phóng sự châm biếm) - 1939
Người... ngợm (phóng sự châm biếm) - 1940

Nhận xét

Thượng Sỹ, nhà phê bình nổi tiếng trước năm 1975 nói về Tam Lang: "Tam Lang đã dùng ngòi bút sắc bén diễn tả bằng một giọng văn châm biếm, tế nhị (để) đả kích mặt trái xã hội, lên án mọi bất công gây ra bởi lớp người này với người khác …".

Trong cuốn Nhà văn Việt Nam, Vũ Ngọc Phan đã nói về phóng sự "Tôi kéo xe" của Tam Lang: "...dù những nhân vật được mô tả trong thiên phóng sự "Tôi kéo xe" đã là những xác chết thối tha, người ta cũng cần thấy cần phải khai quật cả lên...".

Cũng nhận xét về "Tôi kéo xe", Trương Tửu viết: "..."Tôi kéo xe" là quyển tiểu thuyết tả chân giá trị nhất trong văn học Việtnam hiện đại – bởi lẽ Tam Lang đã thu góp chất liệu sống cực khổ, nhọc nhằn của phu xe kéo, tác giả biết loại bỏ những đoạn kịch trá hình (détails mélodramiques) để làm gì ? Để nhìn rõ: trong cặp mắt sâu hoắm như hai cái lỗ đáo ở chiếc đầu lâu, anh ta để rơi xuống đất mấy giọt nước mắt khô khan như pha lẫn máu. Những tình tiết ấy tạo thành cuốn tiểu thuyết ông có trí tưởng tượng của một thi sĩ, ông có (sự) bình tĩnh của một nhà báo- với 3 đức tính này, ông có thể trở thành một nhà văn đại tài…"

Còn Hoài Thanh nói về tác phẩm "Một đêm trước": "...ông Tam Lang không tìm cái ghê tởm ấy trong tưởng tượng, ông chỉ tả cái ghê tởm (mà) mắt ông trông thấy, cho nên lại càng làm cho người xem ghê tởm! Tôi đã có dịp nhận thấy cái đặc sắc này của văn Tam Lang trong "Một đêm trước"

Tham khảo

Người Hà Nội
Nhà văn Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Người chủ báo


title: Quần đảo Sandwich

text:
Quần đảo Sandwich là tên gọi cũ của quần đảo Hawaii do thuyền trưởng James Cook đặt sau khi phát hiện ra quần đảo này vào ngày 18 tháng 1 năm 1778. Tên gọi này là để thể hiện lòng tôn trọng của ông đối với một trong những nhà tài trợ cho chuyến đi là John Montagu, bá tước đời thứ tư Sandwich, đồng thời khi đó đảm nhận chức vụ "First Lord of the Admiralty" (tương đương với chức danh Bộ trưởng bộ Hải quân thời kỳ đó) và là chỉ huy của Cook. Vào cuối thế kỷ 19, tên gọi này không còn được sử dụng nữa.

Không nên nhầm lẫn quần đảo Sandwich với quần đảo Nam Sandwich, một lãnh thổ phụ thuộc của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland ở nam Đại Tây Dương và không có người sinh sống.

Xem thêm
Lịch sử Hawaii

Tham khảo

Hawaii
Sandwich


title: Cúp bóng đá châu Phi 1972

text:
Cúp bóng đá châu Phi 1972 là Cúp bóng đá châu Phi lần thứ tám, được tổ chức tại Cameroon. Số đội tham dự giải là 26, hơn giải trước đó 3 đội. Vòng chung kết của giải như các giải trước gồm 8 đội chia làm 2 bảng, mỗi bảng 4 đội. Hai đội tuyển đứng đầu mỗi bảng vào đá bán kết, đội thắng ở bán kết vào đá chung kết, đội thua dự trận trận tranh giải ba. Cộng hòa Congo giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi thắng Mali 3-2 ở chung kết. Còn Sudan trở thành đội đương kim vô địch thứ hai bị loại ngay từ vòng bảng (sau CHDC Congo 1970).

Vòng loại

Vòng loại của giải gồm 24 đội tham gia, chọn lấy 6 đội cùng với đương kim vô địch Sudan và chủ nhà Cameroon tham dự vòng chung kết. Vòng loại thi đấu theo thể thức loại trực tiếp. Ở vòng loại thứ nhất 24 đội chia làm 12 cặp đấu, chọn đội thắng vào vòng loại thứ hai. Vòng loại thứ hai 12 đội chia làm 6 cặp đấu, 6 đội thắng dự vòng chung kết.

Các đội không vượt qua vòng loại

Vòng loại thứ nhất

Vòng loại thứ hai

Cầu thủ tham dự

Địa điểm

Vòng chung kết

Các trận đấu ở bảng A được tổ chức tại Yaoundé, ở bảng B được tổ chức tại Douala.

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Tranh giải ba

Chung kết

Danh sách cầu thủ ghi bàn
5 bàn
  Fantamady Keita

4 bàn

  Jean-Michel M'Bono

  Edmond Apéty Kaolo

3 bàn

  Ahmed Faras

  Mayanga Maku

  Jean Kalala N'Tumba

2 bàn

  Jean-Baptiste N'Doga
  Paul-Gaston N'Dongo

  François M'Pelé
  Bako Touré

  Kakoko Etepé

1 bàn

  Jean Paul Akono
  Simo Emmanuel Mvé
  François N'Doumbe
  Joseph Yegba Maya
  Philippe Michel Mouthé
  Norbert Owona
  Jonas Bahamboula

  Noël Birindi Minga
  Paul Moukila
  Daniel Arudhi Nicodémus
  Jonathan Niva
  Peter "Pelé" Ouma
  Adama Traoré
  Bakary Traoré

  Moussa Diakhité
  Moussa Traoré
  Sanad Bushara Abdel-Nadief
  Kamal Abdel Wahab
  Hasabu El-Sagheer
  Ahmed Bushara Wahba
  Gary Ngassebe

Đội hình toàn sao
Thủ môn
  Allal Ben Kassou

Hậu vệ
  Abdella "Kaunda" El-Ser
  Tshimen Bwanga
  Paul Nlend
  Boujemaa Benkhrif

Tiền vệ
  Noël Birindi Minga
  Mayanga Maku
  Paul-Gaston N'Dongo
  Jean-Pierre Tokoto

Tiền đạo
  Kakoko Etepé
  François M'Pelé

Chú thích

Liên kết ngoài
Chi tiết tại trang RSSSF

1972


title: Frullania

text:
Frullania là một chi rêu tản thuộc họ Jubulaceae.

Các loài
Chi này có các loài sau:

A
Frullania aculeata Taylor, 1846
Frullania acutata Caspary, 1887
Frullania acutiloba Gerola, 1947
Frullania akiyamae Hattori, 1986
Frullania albertii Stephani, 1916
Frullania allanii Hodgson, 1949
Frullania allionii Stephani, 1910
Frullania alpina Stephani, 1911
Frullania alstonii Verdoorn, 1930Frullania alstonii var. pfleidereri Hattori, 1972Frullania alternans Nees In G., L. & N., 1845Frullania amamiensis Kamimura, 1968Frullania ambronnii Stephani, 1916Frullania amplicrania Stephani, 1910Frullania ampullifera Jack & Stephani In Stephani, 1894Frullania anderssonii Ångström, 1873Frullania angulata Mitten, 1863Frullania angulata F. Serratoides Vanden Berghen, 1983Frullania angulata var. laciniata Demaret & Vanden Berghen, 1950Frullania angustistipa Stephani, 1908Frullania anomala Hodgson, 1949Frullania antaresensis Hattori, 1980Frullania aoshimensis Horikawa, 1929Frullania apertilobula Gerola, 1947Frullania apicalis Mitten, 1879Frullania apicalis var. camerunensis Vanden Berghen, 1976Frullania apiculata (R., B. & N.) Nees In G., L. & N., 1845Frullania apiculata var. goebelii Schiffner, 1893Frullania apiculata var. guianensis Lindenberg & Gottsche, 1851Frullania apiculata var. laxa Nees In G., L. & N., 1845Frullania apollinarii Stephani, 1911Frullania aposinensis Hattori & Lin, 1985Frullania appalachiana Schuster, 1983Frullania appendistipula Hattori, 1972Frullania appendistipula var. spinifera Hattori, 1974Frullania arecae (Sprengel) Gottsche, 1863Frullania arecae var. spiniloba (Stephani) Yuzawa, 1991Frullania armata Herzog & Clark In Clark, 1954Frullania armatifolia Verdoorn, 1932Frullania armitiana Stephani, 1911Frullania armitiana var. inflexula Hattori, 1988Frullania armitiana var. longe-Attenuata (Hattori) Hattori, 1980Frullania arsenii Stephani, 1924Frullania asagrayana Montagne, 1842Frullania astrolabea Stephani, 1910Frullania aterrima (Hooker & Taylor) Hooker & Taylor In G., L. & N., 1845Frullania aterrima var. lepida Hodgson, 1949Frullania atrata (Swartz) Montagne, 1839Frullania atrata var. flaccida (Weber) Nees In G., L. & N., 1845Frullania atrata var. mexicana Nees In G., L. & N., 1845Frullania atrosanguinea Taylor Ex Spruce, 1884Frullania attenuata Stephani, 1911Frullania auriculata Hattori, 1985Frullania azorica Sim-Sim, Sergio, Mues & Kraut, 1995

BFrullania baileyana Stephani, 1910Frullania bakeri Stephani, 1916Frullania baladina Gottsche Ex Stephani, 1894Frullania baladina var. edentata Hattori, 1984Frullania baltica Grolle, 1985Frullania baumannii Hattori, 1977Frullania beauverdii Stephani, 1916Frullania bella Stephani, 1911Frullania belmorensis Stephani In Stephani & Watts, 1914Frullania benjaminiana Inoue In Hattori, 1975Frullania bergmanii Hattori, 1974Frullania berthoumieui Stephani, 1894Frullania beyrichiana (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania bhutanensis Hattori, 1971Frullania bicornistipula Spruce, 1884Frullania blastopetala Hattori, 1984Frullania blepharozia Spruce, 1884Frullania bogotensis Stephani, 1910Frullania bolanderi Austin, 1869Frullania bonariensis Reiner, 1988Frullania bonincola Hattori, 1978Frullania borbonica Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania boveana Massalongo, 1885Frullania brachycarpa Spruce, 1889Frullania brasiliensis Raddi, 1822Frullania brasiliensis var. cylindrica (Gottsche In Lehmann) Spruce, 1884Frullania brasiliensis var. cylindrica F. 'Lindigii (Gottsche) Spruce, 1884
Frullania breuteliana Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania brevicalycina Stephani, 1894
Frullania brittoniae Evans, 1897
Frullania brotheri Stephani, 1894
Frullania brunnea (Sprengel) Drège, 1843
Frullania buchtienii Herzog, 1942
Frullania bullata Stephani, 1910

C
Frullania caduca Hattori, 1980
Frullania caespitans Beauverd In Stephani, 1924
Frullania caffraria Stephani, 1894
Frullania caffraria F. Anomala Vanden Berghen, 1976
Frullania calcarata Ångström, 1873
Frullania caldensis Ångström, 1876
Frullania caledonica Gottsche Ex Stephani, 1894
Frullania californica (Austin Ex Underwood) Evans, 1897
Frullania campanulata Sande Lacoste, 1853
Frullania campanulata' var. caduca Verdoorn, 1930
Frullania campanulata var. malesiaca (Verdoorn) Hattori, 1975
Frullania canaliculata Gottsche Ex Stephani, 1910
Frullania capensis Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania capillaris Stephani, 1911
Frullania carrii Kamimura & Hattori In Hattori & Kamimura, 1973
Frullania casparyi Grolle, 1985
Frullania cataractarum Stephani, 1911
Frullania caulisequa (Nees In Martius) Montagne, 1839
Frullania cavallii Gola, 1907
Frullania cesatiana De Notaris, 1865
Frullania changii Hattori & Gao, 1985
Frullania chenii Hattori & Lin, 1985
Frullania chevalieri (Schuster) Schuster, 1992
Frullania chiapasana Stephani, 1910
Frullania chilcootiensis Stephani, 1887
Frullania chilensis Stephani, 1894
Frullania chiovendae Gola, 1914
Frullania chodatii Beauverd In Stephani, 1924
Frullania ciliata Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847
Frullania cinchonae Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania clandestina (Nees & Montagne) Nees In G., L. & N., 1845
Frullania clavata (Hooker & Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845
Frullania claviloba Stephani, 1911
Frullania clemensiana Verdoorn, 1932
Frullania cobrensis Gottsche Ex Stephani, 1894
Frullania compacta Gottsche Ex Stephani, 1911
Frullania complicata Stephani, 1911
Frullania confertiloba Stephani, 1910
Frullania consociata Stephani, 1910
Frullania contracta Stephani, 1911
Frullania controversa Beauverd In Stephani, 1924
Frullania convoluta Lindenberg & Hampe In Hampe, 1851
Frullania convoluta var. ampliata Herzog, 1953
Frullania cordaeana Lindenberg In G., L. & N., 1845
Frullania cordistipula (Reinwardt, Blume & Nees) Nees In G., L. & N., 1845
Frullania cordistipula var. (Beta) mutica Nees In G., L. & N., 1845
Frullania cordistipula var. (Gamma) regularis Nees In G., L. & N., 1845
Frullania cordistipula var. dentistipula Hattori, 1986
Frullania cornuta Stephani, 1911
Frullania crassitexta Stephani, 1910
Frullania crawfordii Stephani, 1894
Frullania crenulifolia Jack & Stephani, 1892
Frullania crinoidea Spruce Ex Stephani In Stephani, 1911
Frullania crispiloba Stephani, 1894
Frullania crispiplicata Yuzawa & Hattori Ex Konstantinova, Potemkin & Schijakov, 1992
Frullania cristata Hattori, 1981
Frullania cuencensis Taylor, 1846
Frullania cuneatistipula Stephani, 1924
Frullania cuneiloba Nees In G., L. & N., 1845
Frullania curviramea Stephani, 1911
Frullania curvirostris Colenso, 1889
Frullania curvistipula Stephani, 1911
Frullania curvistipula var. falcatidenta Hattori, 1982
Frullania curvistipula var. lamii Verdoorn, 1930
Frullania curvistipula var. latistipula Hattori, 1978
Frullania cuspidifolia Stephani, 1911
Frullania cuspiloba Stephani, 1910
Frullania cyparioides (Schwägrichen) Schwaegrichen In G., L. & N., 1845DFrullania darwinii Gradstein & Uribe In Uribe, 2004
Frullania davurica Hampe In G., L. & N., 1845
Frullania davurica F. Dorsoblastos (Hattori) Hattori & Lin, 1985
Frullania davurica F. Microphylla (Massalongo) Hattori & Lin, 1985
Frullania davurica var. chichibuensis (Kamimura) Hattori, 1976
Frullania davurica var. concava Chang In Gao & Chang, 1981
Frullania debilis Stephani Ex Hattori, 1974
Frullania decidua Spruce, 1884
Frullania deflexa Mitten, 1862
Frullania degelii Arnell, 1959
Frullania densifolia Subsp. Andamana Hattori Ex Singh In Nath & Asthana, 2001
Frullania densiloba Stephani Ex Evans, 1906
Frullania dentata Hattori, 1974
Frullania dentata var. secernens Hattori, 1988
Frullania dentifera Hattori & Streimann, 1985
Frullania dentiloba Hattori, 1975
Frullania deplanata Mitten In Hooker, 1855
Frullania deppii Gottsche Ex Lehmann, 1844
Frullania depressa Mitten, 1863
Frullania dilatata Subsp. (Dilatata 1982) (L.) Dumortier, 1835
Frullania dilatata Subsp. (Dilatata 1982) F. Fuscovirens Jorgensen, 1934
Frullania dilatata Subsp. (Dilatata 1982) var. anomala Corbiere, 1889
Frullania dilatata Subsp. (Dilatata 1982) var. macrotus Nees, 1838
Frullania dilatata Subsp. (Dilatata 1982) var. subtilissima Nees, 1838
Frullania dilatata Subsp. Asiatica Hattori, 1982
Frullania diptera (Lehmann & Lindenberg) Drège, 1843
Frullania dispar Nees In G., L. & N., 1845
Frullania diversitexta Stephani, 1897
Frullania donnellii Austin, 1879
Frullania dulimensis Uribe, 2006
Frullania durifolia Stephani, 1894
Frullania dusenii Stephani In Dusen, 1905
Frullania duthiana Stephani, 1910
Frullania duthiana var. laevis Hattori In Ohashi, 1975
Frullania duthiana var. szechuanensis Hattori & Gao, 1985EFrullania eboracensis (Subsp. Eboracensis 1992) Gottsche Ex Lehmann, 1844
Frullania eboracensis Subsp. Virginica (Gottsche In Lehmann) Schuster, 1992
Frullania echinantha Hattori, 1974
Frullania echinatella Hattori, 1988
Frullania ecklonii (Sprengel) Sprengel In G., L. & N., 1845
Frullania ecklonii F. Robustior Gottsche, 1863
Frullania ecklonii F. Tenerior Sprengel, 1847
Frullania ecklonii var. huitamalcensis Gottsche, 1863
Frullania ecklonii var. rufescens Sprengel, 1847
Frullania ecuadoriensis Stephani, 1911
Frullania elegans Lehmann, 1857
Frullania elephantum Hattori, 1977
Frullania engelii Hattori, 1983
Frullania epiphylla Subsp. Fijiensis Hattori, 1985Frullania eplicata Stephani, 1911Frullania ericoides (Nees In Martius) Montagne, 1839Frullania ericoides F. Ericoides (Nees) Verdoorn Ex Piippo, 1990
Frullania ericoides var. planescens (Verdoorn) Hattori, 1984
Frullania erostrata Hattori, 1974
Frullania errans Verdoorn, 1930
Frullania errans var. angulistipula Hattori, 1972
Frullania esenbeckiana Beauverd Ex Stephani, 1924
Frullania evelynae Hattori & Thaithong, 1978
Frullania evoluta Mitten, 1861
Frullania expansa Stephani, 1897
Frullania eymae Hattori, 1975
Frullania eymae var. crispidentata Hattori & Streimann, 1985FFrullania falciloba Taylor Ex Lehmann, 1844
Frullania fallax Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania falsicornuta Hattori, 1986
Frullania falsisinuata Hattori & Piippo, 1986
Frullania falsisinuata F. Parvistylata (Hattori) Hattori & Piippo, 1986
Frullania falsisinuata var. crispidentata Hattori & Piippo, 1986
Frullania fauriana Stephani, 1894
Frullania fauriana F. Emarginata Kamimura, 1952
Frullania fengyangshanensis Zhu & So, 1997
Frullania ferdinandi-Muelleri Stephani, 1910
Frullania fertilis var. major Massalongo, 1885
Frullania flammea Taylor Ex Spruce, 1884
Frullania flexicaulis Spruce, 1884
Frullania flexuosa Hattori, 1983
Frullania fragilifolia (Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845
Frullania franciscana Howe, 1894
Frullania fuegiana Stephani, 1910
Frullania fugax (Hooker & Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845
Frullania fulfordiae Hattori, 1987
Frullania fusco-Virens Stephani, 1910
Frullania fusco-Virens var. gemmipara (Schuster & Hattori In Hattori) Hattori & Lin, 1985GFrullania gabonensis Vanden Berghen, 1976
Frullania gaoligongensis Bai & Gao, 1999
Frullania gaudichaudii (Nees & Montagne) Nees & Montagne In G., L. & N., 1845
Frullania gaudichaudii F. Hasseltii (Sande Lacoste) Verdoorn, 1930
Frullania gemmulosa Hattori & Thaithong In Hattori, Thaithong & Kitagawa, 1977
Frullania gibbosa (Nees) Nees In Montagne, 1840
Frullania gibbosa var. major Gottsche, 1863
Frullania gigantea Stephani, 1911
Frullania giraldiana Massalongo, 1897
Frullania giraldiana var. handelii (Verdoorn) Hattori, 1972
Frullania globosa Hattori & Streimann, 1985
Frullania glomerata (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg Ex Montagne, 1838
Frullania gracilicaulis Hattori, 1977
Frullania gracilis Subsp. (Gracilis 1978) (Reinwardt, Blume & Nees) Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania gracilis Subsp. (Gracilis 1978) var. brevior Nees In G., L. & N., 1845
Frullania gracilis Subsp. (Gracilis 1978) var. vittata Hattori, 1986
Frullania gracilis Subsp. Zennoskei Hattori & Thaithong, 1978Frullania gradsteinii Yuzawa, Mues & Hattori, 1987Frullania granatensis Gottsche, 1864Frullania grandifolia Stephani, 1911Frullania grandilobula Hattori & Piippo, 1986Frullania grandistipula Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania griffithsiana Gottsche In G., L. & N., 1846Frullania grolleana Hattori, 1972Frullania grossiclava Stephani, 1910Frullania grossifolia Stephani, 1911Frullania guadalupensis Gottsche Ex Stephani, 1911Frullania gualaquizana Stephani, 1911Frullania guatemalensis Stephani, 1911

HFrullania haeckeriana Lindenberg In G., L. & N., 1846Frullania haematocysta Spruce, 1884Frullania hainanensis Hattori & Lin, 1986Frullania hamata Stephani, 1911Frullania hamaticoma Stephani, 1889Frullania hamatiloba Stephani, 1910Frullania hamatiloba F. Grosse-Appendiculata Hattori, 1944Frullania hamatiloba var. latistipula Hattori, 1975Frullania hamatosetacea Grolle In Grolle & Meister, 2004Frullania hamiflora Herzog & Clark In Clark & Schultz, 1953Frullania handelii Verdoorn In Handel-Mazzetti, 1930Frullania handel-Mazzettii Hattori, 1981Frullania hariotana Stephani, 1911Frullania harpantha Herzog, 1942Frullania hasskarliana Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania hasskarliana var. gracilis Hattori, 1986Frullania hasskarliana var. integribractea (Verdoorn) Hattori, 1975Frullania hasskarliana var. parvidentata Hattori, 1986Frullania hattoriana Godfrey & Godfrey, 1980Frullania hattoriantha Udar & Nath, 1981Frullania hattorii Konrat & Braggins, 2003Frullania hawaiiensis Miller, 1953Frullania hebridensis Stephani, 1911Frullania hedrantha Hattori & Kamimura, 1973Frullania helleri Stephani, 1910Frullania herzogiana Stephani, 1911Frullania herzogii Hattori, 1955Frullania heteromorpha Schiffner, 1889Frullania hicksiae Hattori, 1984Frullania hicksiae F. Litoralis Hattori, 1988Frullania higuchii Yuzawa & Hattori In Yuzawa & Koike, 1994Frullania himalayensis Stephani, 1910Frullania hinoi Kamimura, 1982Frullania hiroshii Hattori, 1980Frullania hirtiflora Spruce, 1884Frullania holostipula Hattori & Griffin Iii, 1978Frullania hottana Hattori, 1976Frullania howeana Stephani In Stephani & Watts, 1914Frullania huerlimannii Hattori, 1976Frullania huerlimannii var. dioica Hattori, 1984Frullania humbertii Vanden Berghen, 1976Frullania humilis Spruce, 1890Frullania hypoleuca Nees In G., L. & N., 1843Frullania hypoleucula Hattori, 1984

IFrullania imerinensis Stephani, 1911Frullania immersa Stephani, 1896Frullania incisoduthiana Hattori In Mizutani, 1979Frullania incisoduthiana var. parva Hattori In Mizutani, 1979Frullania incisostipula Stephani, 1924Frullania inconstans Verdoorn, 1930Frullania inconstans F. Integrior Verdoorn, 1930Frullania inconstans var. grossedentata Kamimura & Hattori, 1973Frullania incumbens Mitten In Hooker, 1855Frullania incurva Hattori, 1988Frullania inflata Gottsche In G., L. & N., 1845Frullania inflata var. communis Schuster, 1985Frullania inflata var. dioica Hattori & Thaithong, 1978Frullania inflexa Mitten, 1861Frullania inflexiloba Hattori, 1984Frullania inouei Hattori, 1980Frullania integristipula (Nees) Nees In G., L. & N., 1845Frullania integristipula var. emarginata Verdoorn, 1929Frullania intermedia Subsp. (Intermedia 1980) F. Billardieriana (Nees & Montagne In Montagne) Verdoorn, 1930Frullania intermedia Subsp. (Intermedia 1980) var. non-Apiculata Hattori, 1975Frullania intermedia Subsp. (Intermedia) (Reinwardt, Blume & Nees) Nees In G., L. & N., 1845Frullania intermedia Subsp. Morokensis (Stephani) Hattori, 1980Frullania intermixta Colenso, 1889Frullania intumescens (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania involuta Hampe Ex Stephani, 1911Frullania involvens Hattori & Kamimura, 1973Frullania iriomotensis Hattori, 1980Frullania irregularis Hattori & Piippo, 1986Frullania iwatsukii Hattori, 1972

JFrullania jackii Subsp. (Jackii 1959) Gottsche In Gottsche & Rabenhorst, 1863Frullania jackii Subsp. (Jackii 1959) F. Depauperata Grolle, 1970Frullania jacobsii Hattori, 1986Frullania jacquinotii Gottsche Ex Stephani, 1910Frullania jelskii Loitlesberger, 1894Frullania johnsonii Stephani, 1894Frullania junghuhniana Gottsche In G., L. & N., 1845Frullania junghuhniana var. bisexualis Hattori, 1976
Frullania junghuhniana var. tenella (Sande Lacoste) Grolle & Hattori In Hattori, 1982
Frullania junghuhniana var. tenella F. Monoica (Hattori) Hattori, 1986KFrullania kagoshimensis Subsp. (Kagoshimensis 1985) Stephani, 1910Frullania kagoshimensis Subsp. (Kagoshimensis 1985) var. minor Kamimura, 1961Frullania kagoshimensis Subsp. Hunanensis (Hattori) Hattori, 1985Frullania kalimantanensis Hattori, 1986Frullania kalimantanensis Piippo & Hattori In Piippo & Tan, 1992Frullania kashyapii Verdoorn, 1932Frullania kitagawana Hattori, 1984Frullania klotzschii Nees Ex Stephani, 1911Frullania koponenii Hattori, 1978Frullania kunzei (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania kunzei var. maritima Schuster, 1991

LFrullania laetevirens Hampe In G., L. & N., 1845Frullania laevi-Periantha Bai & Gao, 2000Frullania lancistyla Stephani, 1910Frullania larjiana Singh & Singh, 2005Frullania laticaulis Spruce, 1890Frullania latiflora Spruce, 1884Frullania latogaleata Herzog, 1948Frullania laxiflora Spruce, 1884Frullania laxiflora var. crossii Spruce, 1884Frullania leana Austin, 1869Frullania leeuwenii Verdoorn, 1930Frullania lepida Hattori & Piippo, 1986Frullania letestui Vanden Berghen, 1976Frullania levieri Stephani, 1910Frullania libera Nees In G., L. & N., 1845Frullania lindbergiana Gottsche, 1863Frullania lindenbergii Gottsche Ex Lehmann, 1844Frullania lindenbergii var. (Beta ?) Fusca Gottsche In G., L. & N., 1847Frullania lindeniana Stephani, 1911Frullania lindmanii Stephani, 1897Frullania linii Hattori, 1981Frullania lobato-Hastata Stephani, 1911Frullania lobulata (Hooker) Hooker & Nees In G., L. & N., 1845Frullania longipinna Stephani, 1910Frullania longistipula Stephani In Renauld & Cardot, 1891Frullania longistipula var. apiculata Demaret & Vanden Berghen, 1950Frullania longistyla Yuzawa & Hattori, 1988Frullania loricata Pearson, 1891Frullania loricata var. laxa Pearson, 1891Frullania ludoviciae Stephani, 1908Frullania lushanensis Hattori & Lin, 1985

MFrullania macgregorii Stephani, 1894Frullania macgregorii var. rostellula (Hattori) Hattori, 1982Frullania macrocephala (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania macrophylla Hattori, 1980Frullania macularis Taylor, 1846Frullania madagascariensis Gottsche, 1882Frullania madens Stephani, 1924Frullania madothecoides Spruce, 1884Frullania magellanica (Sprengel) Weber & Nees In G., L. & N., 1845Frullania magellanica var. diminutiva Herzog, 1938Frullania mammilligera Grolle, 2003Frullania mammillosa Hattori, 1977Frullania matafaoica Miller, 1981Frullania mathanii Stephani, 1911Frullania mauritiana Austin, 1869Frullania maymyoensis Svihla, 1958Frullania mcveanii Hattori, 1973Frullania media (Hodgson) Hattori, 1983Frullania megalostipa Spruce, 1884Frullania meijeri Hattori, 1974Frullania meridana Stephani, 1911Frullania meyeniana Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania meyeniana var. dioica Hattori, 1977Frullania microauriculata Verdoorn, 1929Frullania microauriculata var. rotundior Verdoorn, 1929Frullania microcaulis Gola, 1923Frullania microcephala Gottsche, 1863Frullania microphylla (Gottsche In Gottsche & Rabenhorst) Pearson, 1894Frullania microphylla F. Corticicola Schiffner, 1936Frullania microphylla var. deciduifolia Grolle, 1970
Frullania microrhyncha Clark & Svihla, 1950
Frullania microscopica Pearson, 1922
Frullania minor Subsp. (Minor 1975) var. integribracteola Hattori, 1975
Frullania minor Subsp. Recurviloba Hattori, 1975
Frullania mirabilis Jack & Stephani In Stephani, 1892
Frullania miradorensis Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847
Frullania mizutanii Kamimura & Hattori, 1973
Frullania moniliata Subsp. Breviramea (Stephani) Verdoorn, 1930
Frullania moniliata Subsp. Moniliata Crandall-Stotler, Geissler & Stotler, 1987
Frullania moniliata Subsp. Moniliata F. Minshanensis (Hattori) Crandall-Stotler Et Alii, 1987
Frullania moniliata Subsp. Moniliata var. elongatistipula (Verdoorn) Crandall-Stotler Et Alii, 1987
Frullania moniliata Subsp. Moniliata var. vietnamica (Hattori) Crandall-Stotler Et Alii, 1987
Frullania monocera (Hooker & Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845
Frullania monocera var. depauperata Hattori, 1984
Frullania monocera var. schiffneri (Verdoorn) Hattori, 1979
Frullania monoica Stephani, 1900
Frullania montagnei Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania montana Stephani, 1910
Frullania moritziana Lindenberg & Gottsche In G., L. & N, 1847
Frullania moritziana var. (Beta) Mexicana Gottsche, 1863
Frullania morobensis Hattori & Streimann, 1985
Frullania motoyana Stephani, 1911
Frullania mucronata (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Linde,nberg
Frullania mucronata var. submutica Lehmann & Lindenberg In G., L. & N. 1845 In G., L. & N., 1845Frullania multilacera Subsp. (Multilacera 1987) Stephani, 1911Frullania multilacera Subsp. (Multilacera 1987) var. lacerissima Hattori, 1975Frullania multilacera Subsp. Gracilior Hattori, 1987Frullania multilaceroides Hattori, 1987Frullania muscicola Stephani, 1894Frullania mutilata Stephani, 1911

NFrullania nadeaudii Stephani, 1911Frullania neocaledonica Engel In Engel & Merrill, 1999Frullania neosheana Hattori, 1979Frullania nepalensis (Sprengel) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania neurota Taylor, 1846Frullania nicholsonii Hodgson, 1949Frullania nigricaulis (R., B. & N.) Nees In G., L. & N., 1845Frullania nigricaulis var. elongata Verdoorn, 1930Frullania nisquallensis Sullivant, 1849Frullania nivimontana Hattori, 1982Frullania nobilis Stephani, 1894Frullania nobilis var. cochleata (Stephani) Hattori In Hattori & Streimann, 1985Frullania nodulosa (Reinwardt, Blume & Nees) Nees In G., L. & N., 1845Frullania notarsii Stephani, 1911Frullania novocurvirostris Hattori, 1981Frullania novoguineensis Schiffner, 1890

OFrullania oahuensis Hampe In G., L. & N., 1843Frullania oakesiana Subsp. (Oakesiana 1992) Austin, 1870Frullania oakesiana Subsp. Takayuensis (Stephani) Schuster, 1992Frullania obovata Hattori, 1982Frullania obscurifolia Mitten, 1879Frullania ocanniensis Stephani, 1924Frullania ocellata Kamimura & Hattori, 1973Frullania odontostipa Spruce, 1890Frullania okinawensis Kamimura, 1982Frullania onraedtii Vanden Berghen, 1976Frullania orbicularis Austin, 1869Frullania orientalis Sande Lacoste, 1855Frullania orinocensis Spruce, 1883Frullania ornithocephala (Reinwardt, Blume & Nees) Nees In G., L. & N., 1845Frullania ornithocephala F. Magnilobula Hattori, 1976Frullania ornithocephala F. Retusa Hattori, 1976Frullania ornithocephala F. Teres (Sande Lacoste) Verdoorn, 1929Frullania ornithocephala var. maior Nees, 1845Frullania ornithocephala var. minor Nees, 1845Frullania ornithocephala var. pilosa Verdoorn, 1929Frullania ornithocephala var. tuberculosa Hattori, 1974Frullania osculatiana Notaris, 1855Frullania osumiensis (Hattori) Hattori In Iwatsuki & Hattori, 1956Frullania osumiensis var. dentata Kamimura, 1970

PFrullania pachyderma Hattori, 1978Frullania pallide-Virens Stephani, 1911Frullania pallidula Hattori, 1988Frullania pancheri Gottsche Ex Stephani, 1894Frullania papillata Stephani, 1911Frullania papillilobula Hattori, 1975Frullania papuana Verdoorn, 1930Frullania papulosa Stephani, 1911Frullania paradoxa Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania paradoxa F. Cornistipula Herzog, 1952Frullania parhami (Schuster) Schuster, 1992Frullania pariharii Hattori & Thaithong, 1978Frullania pariharii F. Intermedia Hattori & Thaithong, 1978Frullania parvifolia Stephani, 1910Frullania parvistipula Stephani, 1910Frullania patagonica Stephani, 1910Frullania patula Mitten In Hooker, 1855Frullania pauciramea Stephani, 1911Frullania pauciramea var. pauciramella Hattori & Piippo, 1986Frullania paucirameoides Hattori & Piippo, 1986Frullania pearceana Stephani, 1911Frullania pedicellata Stephani, 1897Frullania pentapleura Subsp. (Pentapleura 1988) Taylor, 1846Frullania peruviana Gottsche In G., L. & N., 1846Frullania phalangiflora Stephani, 1916Frullania philippinensis Stephani, 1911Frullania physantha Mitten Mitten, 1861Frullania pilibracteola Hattori, 1977Frullania piliflora Stephani, 1911Frullania piliflora var. appendiculata Herzog, 1951Frullania pilistipula Stephani, 1911Frullania piptophylla Hattori, 1980Frullania piptophylla var. minor Hattori, 1986Frullania piptophylloides Hattori, 1980Frullania pittier I Stephani, 1892Frullania plana Sullivant, 1849Frullania planifolia Stephani, 1910Frullania platycalyx Herzog, 1952Frullania platyphylla Colenso, 1889Frullania pluricarinata Gottsche, 1864Frullania pocsantha Thaithong & Hattori, 1977Frullania polyclada Colenso, 1889Frullania polyptera Taylor, 1846Frullania polyptera var. angustata (Mitten) Hattori, 1975Frullania polysticta Lindenberg In G., L. & N., 1845Frullania ponapensis Hattori & Koike In Koike, 1994Frullania pringlei Fulford & Sharp, 1990Frullania probosciphora Taylor, 1846Frullania prominula Hattori & Streimann, 1985Frullania propaginea Hattori & Streimann, 1985Frullania pseudericoides Hattori, 1982Frullania pseudericoides Hattori, 1986Frullania pseudomeyeniana Hattori, 1986Frullania pseudomonocera Hattori, 1986Frullania pseudoschensiana Hattori, 1980Frullania pseudoschensiana var. darjeelingensis Hattori, 1981Frullania ptychantha Montagne, 1843Frullania pulchella Herzog, 1954Frullania pullei Verdoorn, 1930Frullania pulogensis Stephani, 1911Frullania punctata Reimers, 1931Frullania purpurea Stephani, 1911Frullania pusilla Mitten, 1871Frullania pycnantha (Hooker & Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845Frullania pycnoclada Grolle In Grolle & Meister, 2004Frullania pyricalycina Stephani, 1910

QFrullania queenslandica Stephani, 1910Frullania quillotensis (Nees & Montagne) Nees & Montagne In Montagne In Alcide D'orbigny, 1839Frullania quillotensis F. Flaccida Herzog, 1954Frullania quillotensis F. Leiantha Herzog, 1954

RFrullania rabenhorstii Stephani, 1911Frullania ramuligera (Nees) Montagne, 1842Frullania recurvistipula Hattori, 1975Frullania reflexistipula Sande Lacoste, 1853Frullania reflexistipula var. novocaledonica Hattori, 1977Frullania reflexistipula var. squarrosa Hattori & Piippo, 1986Frullania regularis Schiffner, 1890Frullania reicheana Stephani, 1910Frullania reimersii Verdoorn, 1930Frullania remotidens Hattori, 1872Frullania remotifolia Stephani, 1911Frullania remotiloba Stephani, 1894Frullania repanda Gottsche, 1864Frullania repandistipula Subsp. (Repandistipula 1975) Sande Lacoste, 1853Frullania repandistipula Subsp. Queenslandica Hattori, 1987Frullania repandistipula Subsp. Spinibractea Hattori, 1975Frullania reptans var. integristipula Nicholson, 1925Frullania retusa Mitten, 1861Frullania retusa var. gymnantha Hattori & Thaithong, 1978Frullania retusa var. hirsuta Hattori & Thaithong, 1978Frullania rhystocolea Herzog Ex Verdoorn In Handel-Mazzetti, 1930Frullania rhytidantha Hattori, 1980Frullania rigescens Spruce, 1884Frullania rigida Stephani, 1910Frullania ringens Spruce, 1884Frullania riojaneirensis (Raddi) Ångström, 1876Frullania riparia Hampe Ex Lehmann, 1838Frullania rizalli Piippo & Hattori, 1992Frullania rostellata Mitten In Hooker, 1867Frullania rostrata (Hooker & Taylor) Hooker & Taylor In G., L. & N., 1845Frullania rubella Gottsche Ex Stephani, 1889Frullania rubella var. elongata (Stephani) Hattori, 1983Frullania rudolfiana Hattori, 1972Frullania rupicola Stephani, 1924

SFrullania sabahana Hattori, 1976Frullania sabaliana Schuster, 1983Frullania sabanetica Gottsche, 1864Frullania sachapatensis Stephani, 1911Frullania sackawana Stephani, 1897Frullania sackawana var. minor Kamimura, 1982Frullania saipanensis Hattori & Koike In Koike, 1994Frullania sarawakensis Hattori, 1976Frullania scalaris Hattori, 1977Frullania scandens Montagne, 1843Frullania schaefer-Verwimpii Yuzawa & Hattori, 1989Frullania schensiana Massalongo, 1897Frullania schiffneri Verdoorn, 1929Frullania schimperi Nees In G., L. & N., 1845Frullania schimperi var. laciniata Vanden Berghen, 1976Frullania schumannii (Caspary) Grolle, 1981Frullania schusteri Hattori, 1988Frullania schusteriana Hattori, 1972Frullania scottiana Hattori, 1987Frullania sebastianopolitana var. (Delta) Gottsche, 1864Frullania selwyniana Pearson, 1890Frullania semienana Gola, 1914Frullania semivillosa Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847Frullania semivillosa var. (Beta) Glabra Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847Frullania sergiae Sim-Sim, Fontihna, Mues & Lion, 2000Frullania seriata Gottsche Ex Stephani, 1889Frullania seriatifolia Stephani, 1894Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) F. Crispulodentata Verdoorn, 1929
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) F. Vogelkopensis Hattori, 1982
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) var. ceramensis Hattori, 1986
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) var. hamatispina (Hattori) Hattori, 1982
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) var. oceanica Verdoorn, 1937
Frullania serrata Subsp. (Serrata 1982) var. pertenuis (Nees) Gottsche In G., L. & N., 1845
Frullania serrata Subsp. Grolleana Grolle & Piippo, 1984Frullania serrata Subsp. Spinistipula (Hattori) Hattori, 1982
Frullania setacea Hattori, 1988
Frullania setigera Stephani, 1894
Frullania shanensis Svihla, 1957
Frullania sharpantha Udar & Kumar, 1983
Frullania sharpii Hattori, 1974
Frullania sheana Hattori, 1979
Frullania simmondsii Stephani In Stephani & Watts, 1914
Frullania sinensis Stephani In Levier, 1906
Frullania sinosphaerantha Hattori & Lin, 1985
Frullania sinuata Subsp. Sinuata 1975 Sande Lacoste, 1853
Frullania sinuata Subsp. Sinuata F. Parvistylata Hattori In Grolle & Piippo, 1984
Frullania socotrana Mitten In Balfour, 1888
Frullania solanderiana Colenso, 1889
Frullania spathulistipa Stephani, 1910
Frullania speciosa Herzog, 1949
Frullania spegazzinii Reiner, 1988
Frullania sphaerantha Hattori, 1980
Frullania sphaerocephala Spruce, 1884
Frullania sphaerolobulata Lin In Lin & Chen, 1997
Frullania spicata (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845
Frullania spinifera Taylor, 1846
Frullania spinigastria Hattori, 1979
Frullania spiniplica Hattori, 1972
Frullania spinistipula Stephani, 1911
Frullania spongiosa Stephani, 1894
Frullania squamuligera Spruce, 1884
Frullania squarrosula (Hooker & Taylor) Taylor In G., L. & N., 1845
Frullania standaerti Stephani, 1910
Frullania steereana Hattori, 1987
Frullania stenostipa Spruce, 1884
Frullania streimannii Hattori, 1983
Frullania stylifera (Schuster) Schuster, 1992
Frullania subcaduca Hattori, 1974
Frullania subclavata Stephani, 1910
Frullania subdentata Stephani, 1911
Frullania subdentata F. Longistipula Hattori, 1978
Frullania subdilatata Massalongo In Levier, 1906
Frullania subhampeana Hodgson, 1949
Frullania subincumbens Hattori, 1987
Frullania sublignosa Stephani, 1894
Frullania submultilacera Hattori & Koike In Koike, 1994
Frullania subnigricaulis Hattori, 1973
Frullania subnigricaulis var. subtruncata Hattori, 1975
Frullania subocellata Hattori, 1986
Frullania subpedicellata Hattori, 1980
Frullania subpilibracteola Hattori, 1977
Frullania subpyricalycina Herzog, 1954
Frullania subrostrata Hattori, 1972
Frullania subsquarrosa Hattori, 1972
Frullania subtilissima Lindenberg In G., L. & N., 1845
Frullania subtropica Stephani, 1910
Frullania subtruncata Stephani, 1910
Frullania subvalida Hattori & Thaithong, 1978
Frullania supradecomposita (Lehmann & Lindenberg In Lehmann) Lehmann & Lindenberg In G., L. & N., 1845
Frullania svihlana Hattori, 1983TFrullania tagawana (Hattori, Thaithong & Kitawana) Hattori In Hattori & Lin, 1985
Frullania taiheizana Horikawa, 1934
Frullania tamarisci (L.) Dumortier, 1835
Frullania tamarisci var. atlantica Schiffner, 1936
Frullania tamarisci var. atrovirens Carrington, 1863
Frullania tamarisci var. commutata Nees In G., L. & N., 1845
Frullania tamarisci var. cornubica Carrington In Carrington & Pearson, 1878
Frullania tamarisci var. laxa Nees In G., L. & N., 1845
Frullania tamarisci var. mediterranea (De Notaris) Nees In G., L. & N., 1845
Frullania tamarisci var. robusta Lindberg, 1875
Frullania tamarisci var. sardoa (De Notaris) De Notaris, 1865
Frullania tamarisci var. schiffneri Nicholson, 1933
Frullania tamsuina Stephani, 1910
Frullania taradakenis Stephani, 1910
Frullania taxodiocola Schuster, 1983
Frullania teneriffae (Weber) Nees, 1838
Frullania teneriffae F. Explanata (Macvicar) Bisang, Schumacker, Sérgio & Grolle, 1988
Frullania teneriffae var. germana (Taylor) Bisang, Schumacker, Sérgio & Grolle, 1988
Frullania tenuirostris Stephani, 1911
Frullania ternatensis Gottsche In G., L. & N., 1846
Frullania ternatensis var. non-Appendiculata Hattori, 1974
Frullania tetraptera Nees & Montagne In Montagne, 1838
Frullania thiersiae Hattori, 1988
Frullania tixieri Hattori, 1976
Frullania tjibodensis Hattori & Thaithong, 1977
Frullania togashiana Hattori, 1975
Frullania tongariroense Colenso, 1889
Frullania trianae Gottsche, 1864
Frullania tricarinata Sande Lacoste, 1856
Frullania trichodes Mitten, 1862
Frullania trigona Clark, Jovet-Ast & Frye, 1947
Frullania trinervis (Lehmann & Lindenberg) Drège, 1843
Frullania triquetra Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847
Frullania trollii Herzog, 1942
Frullania truncata Caspary, 1887
Frullania tubercularis Hattori & Lin, 1985
Frullania tunguraguana Clark & Frye, 1952
Frullania turfosa Lindenberg & Gottsche In G., L. & N., 1847
Frullania tuyamae Hattori & Thaithong, 1978UFrullania udarii Nath & Singh, 2006
Frullania umbonata Mitten Ex Stephani, 1911
Frullania undulata Kamimura, 1961
Frullania usambarana Schiffner Ex Stephani, 1894
Frullania usambarana var. reducta Vanden Berghen, 1976
Frullania usamiensis Stephani, 1897
Frullania utriculata Stephani, 1894VFrullania vaga Mitten In Seemann, 1871
Frullania vaginata (Swartz) Nees In G., L. & N., 1846
Frullania valdiviensis Jack & Stephani In Stephani, 1894
Frullania valida Stephani, 1910
Frullania valparaisiana Lehmann, 1857
Frullania vandenberghenii Pocs In Bizot & Pocs, 1979
Frullania van-Zantenii Kamimura & Hattori, 1973
Frullania variabilis Stephani, 1910
Frullania varians Caspary, 1887
Frullania variegata Stephani, 1894
Frullania venusta Hattori, 1974
Frullania verdoorniana Hattori, 1973
Frullania victoriensis Stephani, 1910
Frullania vitalii Yuzawa & Hattori, 1988
Frullania vittata Hattori, 1974
Frullania vittata F. Denticulata Hattori, 1980
Frullania vittiana Hattori, 1987WFrullania wagneri Stephani, 1910
Frullania wairua Konrat & Braggins, 2005
Frullania wangii Hattori & Lin, 1985
Frullania warnckeana Hattori, 1974
Frullania warnckeana var. dentosa Hattori, 1977
Frullania weberbaueri Stephani, 1911
Frullania winteri Stephani, 1910
Frullania winteri var. vanderhammenii (Haarbrink) Yuzawa, 1991YFrullania yorkiana Stephani, 1911
Frullania yuennanensis Stephani, 1894
Frullania yuennanensis var. siamensis (Hatt. et al.) Hattori & Lin, 1985
Frullania yusawae Kamimura, 1970
Frullania yuzawana Hattori, 1981Z'''Frullania zangii Hattori & Lin, 1985Frullania zennoskeana'' Hattori, 1984

Chú thích

Tham khảo

Jubulaceae


title: Throscodectes xederoides

text:
Throscodectes xederoides là một loài côn trùng thuộc họ Tettigoniidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Throscodectes xederoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Throscodectes
Côn trùng Úc
Động vật nguy cấp Úc


title: Cameraria macrocarpella

text:
Cameraria macrocarpella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (bao gồm New Jersey, Texas, Maine, Maryland, New York, Illinois và Vermont).

Sải cánh dài 8.5–9 mm.

Ấu trùng ăn Castanea species và Quercus macrocarpa. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.Tổ có dạng đốm nằm ở mặt trên của lá.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup

Cameraria


title: Bruges-Capbis-Mifaget

text:
Bruges-Capbis-Mifaget là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 316 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: 9K121 Vikhr

text:
9A1472 Vikhr (,  - Cơn lốc) là một hệ thống tên lửa chống tăng điều khiển bằng laser của Nga. "9K121" là tên định danh GRAU của hệ thống này. Tên ký hiệu NATO là AT-16 Scallion. Tên lửa được trang bị cho các loại trực thăng Ka-50, Ka-52 và máy bay cường kích Su-25T. Loại tên lửa này được trang bị vào khoảng năm 1990, xuất hiện lần đầu tại Triển lãm hàng không Farnborough 1992.

Thiết kế
Tên lửa được thiết kế nhằm tiêu diệt các mục tiêu quan trọng trên mặt đất, bao gồm các mục tiêu bọc giáp có trang bị hoặc không trang bị giáp giáp phản ứng nổ, tên lửa có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách lên đến 8 km khi bắn từ trực thăng và 10 km khi bắn từ máy bay vào ban ngày và lên tới 5 km vào ban đêm, cũng như các mục tiêu trên không trong các điều kiện hoạt động phòng không bảo vệ.

Tên lửa Vikhr là một bộ phận của hệ thống Vikhr-M, bao gồm một thiết bị ngắm bắn tự động và ống phóng.

Thiết bị ngắm bắn tự động sử dụng các kênh hồng ngoại và truyền hình để ngắm mục tiêu, một kênh tia laser để điều khiển tên lửa, một máy đo xa laser, một bộ tự động bám mục tiêu, một máy tính số và một hệ thống ổn định và bám sát mục tiêu của các kênh ngắm và điều khiển. Thiết bị ngắm tự động cung cấp khả năng phát hiện và nhận dạng mục tiêu cả ngày và đêm, điều khiển tên lửa và bám mục tiêu tự động, và tạo ra thông tin chính xác cho việc bắn pháo và rocket. Tên lửa điều khiển bao gồm một đầu đạn phá mảnh HEAT với ngòi nổ chạm và ngòi nổ cận đích, bộ dẫn động điều khiển khí động, điều khiển điện, một động cơ và bộ dò laser. Nó được giữ trong một ống phóng kín.

Đầu nổ đa năng (liều nổ kép HEAT và một lượng nổ văng mảnh bổ sung) cho phép tên lửa có thể tiêu diệt các mục tiêu bọc thép, trên không, trên mặt đất. Đây là một sự hữu dụng so với ba loại tên lửa khác nhau trang bị cho tổ hợp 9M120 Ataka-V. Việc sử dụng ngòi nổ cận đích cho phép tên lửa nổ ở khoảng cách cách mục tiêu 5 mét và có thể tiêu diệt các mục tiêu trên không bay với tốc độ 500 m/s.

Hệ thống điều khiển laser của tên lửa Vikhr cho phép tên lửa bay đến đúng mục tiêu dựa vào các dữ liệu truyền đến tên lửa trong quá trình tên lửa đang bay. Hệ thống điều khiển tên lửa Vikhr có khả năng chống nhiễu cao.

Xác suất trung mục tiêu cao (theo nhà sản xuất là 0.95 đối với các mục tiêu tĩnh) nhờ vào hệ thống bám sát mục tiêu tự đọng và hệ thống điều khiển tên lửa rất chính xác có khả năng thay đổi các tham số của mục tiêu và truyền đến tên lửa trong khi bay.

Tên lửa có thể bắn từng quả một hoặc bắn theo cặp (vào cùng một mục tiêu để tăng mức độ sát thương).

Tên lửa bay với vận tốc cao cho phép nó tiêu diệt các mục tiêu nhanh chóng. Hệ thống có khả năng bắn các tên lửa Vikhr tiêu diệt 2 đến 4 mục tiêu trong 30 giây và cách xa 10 km, tăng sức mạnh hỏa lực lên 3 đến 4 lần so với các hệ thống trước đó.

Giá thành của 9A1472 Vikhr rẻ hơn rất nhiều so với đối thủ phương Tây AGM-114 Hellfire. Mỗi quả 9K121 Vikhr có giá 28.300 USD, trong khi AGM-114 Hellfire của Mỹ có giá tới 110.000 USD

Các phiên bản
Vikhr: Phiên bản đầu tiên, ra đời năm 1992.
Vikhr-1: Phiên bản nâng cấp năm 2013, tăng tầm bắn và sức công phá, còn gọi là Vikhr-M.
Vikhr-K: Phiên bản dành cho hải quân, có thể phóng từ thủy phi cơ và tàu chiến.

Liên kết ngoài

Vikhr in action (AVI-clip, Link may be down)
www.airwar.ru

Tham khảo

 Russia's Arms Catalog 2004
 Jane's Air Launched Weapons, Issue thirty six.

Tên lửa chống tăng hiện đại
Tên lửa chống tăng Nga
Tên lửa Nga
Tên lửa điều khiển chống tăng


title: Bientina

text:
Bientina là một đô thị ở tỉnh Pisa trong vùng Toscana thuộc Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía tây của Florence và khoảng 15 km về phía đông của Pisa. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.484 người và diện tích là 29,2 km².

Bientina giáp các đô thị: Altopascio, Buti, Calcinaia, Capannori, Castelfranco di Sotto, Santa Maria a Monte, Vicopisano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.bientina.pi.it/

Đô thị tỉnh Pisa


title: 14566 Hokuleʻa

text:
14566 Hokuleʻa (1998 MY7) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14566 Hokuleʻa

014566
014566
Tiểu hành tinh được đặt tên
19980619


title: Ivchenko AI-20

text:
AI-20 là loại động cơ máy bay tuốc bin cánh quạt được phát triển bởi cục thiết kế Ivchenko vào những năm 1950. Với mục đích dùng cho các máy bay vận tải tầm trung và xa, loại động cơ này đã được chế tạo với số lượng lớn để trang bị trên các chiếc An-8, An-10, An-12, An-32, Beriev B-12, Ilyushin Il-18, Il-20, Il-22 và Il-38.

AI-20 là loại động cơ tuốc bin khí đầu tiên do Oleksandr Ivchenko thiết kế. Loại động cơ này đã cạnh tranh với động cơ Kuznetsov NK-4 trong việc trang bị cho loại máy bay Ilyushin Il-18 và Antonov An-10 mới. Cả hai động cơ này đều được thử nghiệm trên các chiếc Il-18 thử nghiệm và động cơ của Ivchenko đã thắng trong cuộc thử nghiệm này để đưa vào sản xuất hàng loạt. Ban đầu thời gian sử dụng của động cơ này khá thấp chỉ khoảng 600 đến 750 giờ năm 1964 nhưng sau đó đã được nâng lên từ 6.000 đến 7.000 giờ, mẫu hiện tại có thời gian sử dụng là 20.000 đến 22.000 giờ.

Các phiên bản
AI-20: Mẫu nguyên bản với công suất 4.000 hp dùng cho An-10 và An-12.
AI-20D: Mẫu có công suất 5.180 hp thiết kế năm 1956 dùng cho An-8, An-32 và Be-12.
AI-20DK: Mẫu dùng cho thủy phi cơ Be-12FS cũng như An-32.
AI-20K: Mẫu dùng cho Il-18.
AI-20M: Mẫu có công suất 4.250 hp dùng cho An-12BK, An-32, IL-18D và IL-38.

Liên kết ngoài
 http://www.motorsich.com/eng/products/aircraft/tr/ai-20/
 http://www.deagel.com/Turboprop-Aircraft-Engines/AI-20_a001768001.aspx

Động cơ máy bay
Động cơ tuốc bin cánh quạt


title: Hydropsyche perfuscata

text:
Hydropsyche perfuscata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche