title: Esteban Cambiasso

text:
Esteban Matias Cambiasso Deleau (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1980 ở Buenos Aires) là một cựu cầu thủ bóng đá người Argentina hiện đã giải nghệ. Biệt danh của anh là "Cuchu".

Sự nghiệp câu lạc bộ

Giai đoạn đầu
Cambiasso bắt đầu sự nghiệp chơi bóng chuyên nghiệp cho câu lạc bộ Argentinos Juniors vào năm 1995, chuyển tới đội B của Real Madrid vào năm 1996.

Vào năm 1998, anh chuyển lại về Argentina nơi anh chơi trong 3 năm cùng Independiente và một năm cùng River Plate. Với một số kinh nghiệm tích luỹ được, anh trở lại Real Madrid vảo năm 2002. Anh giúp Los Blancos giành Siêu cúp bóng đá châu Âu vào năm 2002,La Liga và Intercontinental Cup vào năm 2003, và Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha vào năm 2003.

Inter Milan
Vào tháng 7 năm 2004, Cambiasso ký hợp đồng cùng Internazionale sau khi hợp đồng của anh cùng Real Madrid hết hạn vào tháng 6 năm 2004. Anh giúp Inter Milan vô địch cúp bóng đá quốc gia Italia trong mùa giải đầu tiên cùng đội bóng, thường chơi ở vị trí tiền vệ trụ, đối tác của anh ở vị trí này là một cầu thủ người Argentina khác: Juan Sebastián Verón. Ở Ý, anh trở thành một trong những cầu thủ nổi bật ở mùa giải 2004-05 cùng Kaká của AC Milan.

Trong trận chung kết lượt về Coppa Italia 2006, Cambiasso ghi một bàn thắng tuyệt đẹp để mở tỉ số trận đấu và đóng góp vào chiến thắng 3-1 trước A.S. Roma. Vào ngay 30 tháng 9 năm 2006, anh ghi 2 bàn trong trận mở màn mùa giải khi Inter đánh bại ACF Fiorentina 3-2. Vào ngày 7 tháng 11 năm 2007, anh cùng Zlatan Ibrahimović mỗi người ghi 2 bàn trong chiến thắng 4-2 trước PFC CSKA Moscow ở cúp C1. Vào ngày 23 tháng 3 năm 2009, Inter cùng Cambiasso ký hợp đồng mới có thời hạn đến năm 2014.

Trong năm mùa giải cùng Inter, Cambiasso chứng minh bản thân như là cầu thủ chủ chốt của đội bóng, và cũng trở thành một trong những tiền vệ hay nhất Serie A. Nhiều fan Inter mong muốn anh trở thành người kế thừa chiếc băng đội trưởng của đội bóng từ tay Javier Zanetti.

Ngày 8 tháng 9 năm 2017, Cambiasso chính thức giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau 22 năm thi đấu chuyên nghiệp.

Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Cambiasso bắt đầu chơi cho đội tuyển Argentina từ các đội trẻ, cùng những đồng đội như Juan Román Riquelme, Pablo Aimar, Wálter Samuel và một số cầu thủ khác. Anh tham dự giải Trẻ Thế giới vào năm 1997, giải đấu mà anh ghi bàn đầu tiên ở trận chung kết dù cho anh là người trẻ nhất, và sau đó anh đeo băng đội trưởng vào năm 1999.

Cambiasso có trận ra mắt cho đội tuyển quốc gia Argentina vào năm 2000. Vào ngày 15 tháng 5 năm 2006, anh được triệu tập vào đội tuyển Argentina ở World Cup 2006, và vào ngày 16 tháng 6, anh kết thúc 24 đường chuyển của các cầu thủ Argentina sau khi ghi bàn trong trận gặp Serbia và Montenegro. Ở trận tứ kết gặp Đức vào ngày 30 tháng 6 năm 2006, khi trận đấu bước vào loạt luân lưu, nơi cú đá của Cambiasso bị cản phá và đó cũng là quả đá quyết định dẫn tới trận thua 2-4 của Argentina và Đức được vào bán kết.

Kể từ khi Diego Maradona lên nắm quyền ở đội tuyển Argentina, Cambiasso chưa được triệu tập vào đội tuyển dù cho vẫn đang giữ một vị trí quan trọng tại Inter và được đánh giá là một trong những tiền vệ hay nhất châu Âu.

Sau Cúp bóng đá Nam Mỹ 2011 đáng thất vọng của đội tuyển Argentina (thất bại trước Uruguay trên chấm 11m), Cambiasso quyết định chia tay đội tuyển Argentina sau 11 năm gắn bó, tổng cộng anh đã 52 lần ra sân và ghi được 5 bàn thắng.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
Tính đến ngày 30 tháng 4 năm 2017.

Đội tuyển quốc gia
.

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

Danh hiệu
Primera División Argentina Clausura: 2002

Real Madrid
La Liga: 2002–03
Cúp bóng đá liên lục địa: 2002
Siêu cúp bóng đá châu Âu: 2002
Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha: 2003

Internazionale
Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2009-2010
Coppa Italia: 2005, 2006, 2010
Siêu cúp bóng đá Ý: 2005, 2006, 2008
UEFA Champions League: 2009-2010
FIFA Club World Cup: 2010

Quốc tế
Giải bóng đá trẻ Nam Mĩ: 1997, 1999
Giải bóng đá trẻ thế giới: 1997

Cá nhân
 Golden Pirate: 2006

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin tại Inter Milan

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Argentina
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Tiền vệ bóng đá
Người Buenos Aires
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá River Plate
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Leicester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Olympiakos
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2005
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hy Lạp


title: Chicoreus dovi

text:
Chicoreus dovi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chicoreus


title: Vic-sur-Seille

text:
Vic-sur-Seille là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Vic-sur-Seille. Tọa độ địa lý của xã là 48° 46' vĩ độ bắc, 06° 31' kinh độ đông. Vic-sur-Seille nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 195 mét và điểm cao nhất là 315 mét. Xã có diện tích 19,5 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1573 người; mật độ dân số là 75 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Georges de La Tour, họa sĩ.

Địa điểm tham quan
 Viện bảo tàng Georges-de-La-Tour

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Mettray

text:
Mettray là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Spermophagus sinensis

text:
Spermophagus sinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Quận 6, Paris

text:
Quận 6 (còn có tên là quận Luxembourg, nhưng tên gọi này ít được dùng trong đời sống thường nhật) là một trong những quận trung tâm của Paris, nằm ở tả ngạn sông Seine. Theo chiều kim đồng hồ thì nó lần lượt tiếp giáp với các quận 1, 7, 15, 14, 13 và 5.

Quận 6 là khu vực đông khách du lịch và sinh viên, với khu phố Saint-Germain-des-Prés và Vườn Luxembourg cùng viện Sénat. Nếu so với Quận 5 thì Quận 6 ít các trường đại học hơn.

Là một quận cổ, ở đây còn có sự hiện diện của Institut de France, nhà hát Odéon, khách sạn Lutetia.

Năm 1999, dân số của quận là 44.919 người với diện tích 215 ha, tức 20.893 người/km².

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận nội thị của Pháp


title: Trentepohlia costofimbriata

text:
Trentepohlia costofimbriata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Lophoceps alenicola

text:
Lophoceps alenicola là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Guinea Xích Đạo.

Chú thích

Tham khảo

Lophoceps


title: Altonthophagus

text:
Altonthophagus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Lasioglossum dubitatum

text:
Lasioglossum dubitatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1960


title: 1088 (ban nhạc)

text:
1088 là một nhóm nhạc nam được thành lập vào năm 2000 với các thành viên: Điền Thái Toàn, Vân Quang Long, Ưng Hoàng Phúc, Nhất Thiên Bảo và Nhật Tinh Anh. Ra đời dưới sự chỉ dẫn của nhạc sĩ Đỗ Quang và dưới sự quản lý của Công ty Giải trí Cánh Chim Việt. Nhóm nhạc biểu diễn với phong cách trẻ trung, năng động và nhanh chóng có nhiều fan hâm mộ. Sau tan rã, mỗi thành viên đều hoạt động sự nghiệp solo của riêng mình. Hiện tại chỉ còn Ưng Hoàng Phúc và Nhật Tinh Anh tiếp tục hoạt động ca hát, còn các thành viên còn lại đã giải nghệ và sang Mỹ định cư.

Hoạt động
Nhóm 1088 đã chinh phục khán giả yêu nhạc trẻ bởi phong cách đa dạng. Nhóm đã xuất hiện trong các chương trình ca nhạc được đầu tư quy mô như: Những chàng trai ca hát, Một thoáng Sài Gòn 17, cuộc thi Hoa hậu Báo Tiền Phong, Sân chơi cuối tuần Nhà Văn hóa Thanh niên, chương trình từ thiện Hướng về miền Tây và nhóm đã đoạt Giải Mai Vàng của Báo Người Lao động năm 2001.

Ưng Hoàng Phúc kể: "Ngày đầu tiên nhóm chúng tôi ra mắt tại hội trường Cung Văn hóa Lao động, đó là ngày LĐLĐ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức trao quà và giao lưu với 50 năm công nhân bị tai nạn lao động. Tôi còn nhớ như in hình ảnh của một chú công nhân bị máy cưa mất hai tay, nhưng lên sân khấu hát rất hay bài Cuộc đời vẫn đẹp sao. Đó là ngày 22 tháng 9 năm 2000".

Năm 2002, Nhóm 1088 tan rã do hết hợp đồng của công ty trước khi kịp tung ra album vol.3 cũng là cuối cùng "Nụ hôn đầu tiên". Sự kiện này đã gây một "chấn động" trong làng nhạc Việt và nhất là với các fan của nhóm. Sau đó, bằng những nỗ lực của các thành viên và công ty, 1088 đã chính thức khép lại tên mình bằng 1 album kỷ niệm với những ca khúc đã thu âm trong thời gian cuối còn ở bên nhau. Album vol.3 Nụ hôn đầu tiên như là một lời chia tay và cảm ơn những tình cảm của các fan dành cho nhóm. Các thành viên bắt đầu sự nghiệp hát solo. Vân Quang Long, một thành viên ban nhạc, tâm sự: "Chúng tôi đã trưởng thành ít nhiều, giờ là lúc mỗi người phải lo cho những ước mơ của riêng mình. Với những gì đã đạt được cũng như trót say mê nghiệp ca hát, dù chia tay nhưng mỗi thành viên chắc chắn sẽ hoạt động tiếp tục trong lĩnh vực nghệ thuật".

Nhóm 1088 tan rã, Vân Quang Long được công ty Kim Lợi Studio mời về làm ca sĩ độc quyền, anh tạo được ấn tượng với khán giả qua single "Màu xanh hoà bình – Màu xanh tình yêu" bên cạnh ca sĩ Cẩm Ly và CD "Thư cuối – Thôi ta chia tay". Ưng Hoàng Phúc đầu quân về công ty WePro Entertainment cũng đã nhanh chóng trở thành "hiện tượng" với loạt bài hit đình đám Thà rằng như thế, Tôi đi tìm tôi, Người ta nói… Nhật Tinh Anh đầu quân và ký hợp đồng độc quyền với "Công ty Nhạc Xanh", bắt đầu hoạt động con đường nghệ thuật với vai trò là ca sĩ solo.

Ngày 16 tháng 8 năm 2014, trong chương trình "Tôi tỏa sáng" về liveshow của Ưng Hoàng Phúc, nhóm 1088 tái hợp chỉ có 3 thành viên là Ưng Hoàng Phúc, Vân Quang Long và Nhật Tinh Anh thể hiện lại ca khúc hit trước đây của họ.

Ngày 5 tháng 4 năm 2019, trong chương trình Ký ức vui vẻ, Nhật Tinh Anh và Ưng Hoàng Phúc đại diện nhóm 1088 song ca liên khúc Muộn màng gồm 2 ca khúc: Muộn màng và Anh nhớ em nhiều

Ngày 29 tháng 12 năm 2020, thành viên trong nhóm là Vân Quang Long (tên thật Lê Quang Hiển sinh năm 1979) qua đời tại Mỹ do đột quỵ.

Album phát hành
 (Vol.1) (CD) Tình 1088 (2000)
 (Vol.2) (CD,VCD) Bài ca tặng em (2001)
 (Vol.3) (CD) Nụ hôn đầu tiên (2002)

Ca khúc
 Gửi tình theo gió
 Mộng du
 Mộng liêu trai
 Tình 1088
 Tình say
 Trái tim yêu thương
 Bài ca tặng em
 Muộn màng khi em ra đi
 Bình yên trở lại
 Dòng sông thiếu nữ
 Đêm đẹp nhất của em
 Đừng buồn nữa em
 Anh nhớ em nhiều
 Kỷ niệm
 Năm anh em trên một chiếc xe tăng
 Chân trời mới gọi ta
 Lời thầy cô
 Muộn màng
 Phố mưa bay
 Khúc nhạc yêu đời
 Một ngày bình yên
 Cây đàn sinh viên
 Nụ hôn đầu tiên
 Muốn nói lời yêu em
 Giấc mơ buồn
 Nhớ cha yêu thương
 Đừng vội lìa xa
 Ánh sao tình yêu
 Xuân đã về
 Tiếng sóng
 Em nào biết tình anh
 Còn mãi chờ mong
 Những chàng trai trẻ
 Đừng buồn nữa em
 Gót hồng (ft. Thanh Thảo, Minh Thư, Mây Trắng)

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Ban nhạc Việt Nam
Ban nhạc thập niên 2000
Người giành giải Mai vàng


title: Limnophila antennella

text:
Limnophila antennella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Dicranomyia alascaensis

text:
Dicranomyia alascaensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Gabonia tibialis

text:
Gabonia tibialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scherer & Boppre miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Gabonia


title: Tam ca Áo Trắng

text:
Tam ca Áo trắng là một nhóm ca nổi tiếng của Việt Nam, gồm ba thành viên là ba chị em ruột: Tuyết Ngân, Minh Tú - Minh Thư (song sinh). Nhóm tam ca này được biết đến khi đoạt giải nhất cuộc thi Tiếng hát phát thanh năm 1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh, lúc ấy họ chưa có tên nhóm. Sau đó, ba chị em có tham gia một chương trình ca nhạc mang tên "Một thời áo trắng" và quyết định đặt tên nhóm là "Tam ca Áo trắng" - là một cái tên ngẫu nhiên. Tam ca Áo trắng được khán giả yêu thích bởi cách biểu diễn trẻ trung, dịu dàng và hồn nhiên, giọng ca trong sáng.

Thành viên

Tuyết Ngân
Ngày sinh: 13 tháng 7 năm 1973 tại Sài Gòn
Trước đây là sinh viên khoa Anh ngữ trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, sau chuyển sang Đại học Mở.
Vai trò: Cô hát giọng chính trong nhóm.

Minh Thư
Ngày sinh: 18 tháng 1 năm 1975 tại Sài Gòn
Vai trò: Minh Thư hát giọng cao

Minh Tú
Ngày sinh: 18 tháng 1 năm 1975 tại Sài Gòn
Vai trò: Minh Tú hát giọng thấp và giọng nền

Sự nghiệp âm nhạc
Từ thuở nhỏ, Tuyết Ngân và song ca Minh Thư-Minh Tú đã có nhiều giải thưởng từ các cuộc thi hát ở các nhà thiếu nhi, nhưng ba người không hát tam ca. Từ khi được thầy giáo Lê Vĩnh Phúc chỉ dẫn tập luyện và đạt được giải nhất cho tam ca tại cuộc thi Tiếng hát phát thanh (1992), ba cô gái mới lần đầu tiên hát cùng nhau.

Một lần tham dự chương trình Một thời Áo trắng, cả ba mới chọn tên nhóm là Tam ca Áo trắng, để mỗi lần được nhắc đến là nhớ lại kỉ niệm thời cắp sách.

Sau khi phát hành album "Chào" vào tháng 10/2001, nhóm nhạc này bắt đầu hạn chế sự xuất hiện của mình trên các sân khấu và tụ điểm ca nhạc và chỉ tái hợp để hát trong những dịp quan trọng cho đến khi Tam ca Áo trắng trở lại với đầy đủ ba thành viên vào tháng 5 năm 2008.

Ngày 10 tháng 1 năm 2009, nhóm Tam ca Áo Trắng cùng nghệ sĩ Mai Đình Tới đã biểu diễn trong chương trình "Xuân quê hương" được tổ chức tại Nhà hát War Memorial (San Francisco, Hoa Kỳ), chương trình do "Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị Thành phố" và "Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài" tổ chức.

Nhóm đã quyết định ngừng ca hát vào trước Tết 2013, chính thức dừng lại sau 21 năm gắn bó. Các thành viên đã kết hôn và đang định cư tại khu người Việt ở Mỹ từ đó đến nay. Đến năm 2022, nhóm tái hợp trong MV "Ai cũng cần yêu mà" sau nhiều năm dừng hoạt động.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ban nhạc Việt Nam
Tam ca
Sinh thập niên 1970
Tín hữu Công giáo Việt Nam


title: Margès

text:
Margès  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Margès nằm ở khu vực có độ cao trung bình 245 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Drôme


title: Pelabravo

text:
Pelabravo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 877 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Tàu con rùa

text:
Thuyền mai rùa (Hanja: 龜背船, Hán-Việt: quy bối thuyền, thuyền mai rùa, Geobukseon), là một loại tàu chiến lớn thuộc lớp Panokseon của Triều Tiên đã được sử dụng liên tục trong thời kỳ Nhà Triều Tiên từ đầu thế kỷ 15 cho đến thế kỷ 19.

Theo các tài liệu tham khảo đầu tiên, thế hệ thuyền mai rùa đầu tiên được gọi là Quy thuyền (귀선, 龜船, gwiseon), tức thuyền rùa, đến từ tài liệu ghi chép năm 1413 và 1415 trong Biên niên sử của Nhà Triều Tiên, trong đó đề cập đến trận chiến giữa một thuyền rùa và một tàu chiến Nhật Bản. Tuy nhiên, các thuyền rùa đầu tiên đã không được sử dụng do tính trù bị của hải quân của Triều Tiên giảm trong một thời gian dài tương đối hòa bình.

Thuyền rùa tham gia vào nhiều chiến công chống lại hải quân Nhật Bản trong cuộc xâm lược Triều Tiên (1592-1598) của Toyotomi Hideyoshi, gây tổn thất nặng cho quân Nhật. Tuy nhiên, vai trò lịch sử của họ có thể đã được phóng đại do "toàn bộ hạm đội Triều Tiên có lẽ đã không có hơn nửa tá tàu con rùa hoạt động tại một thời điểm". Đô đốc Triều Tiên Lý Thuấn Thần được cho là người thiết kế con tàu. Các tàu rùa của ông được trang bị ít nhất là năm khẩu pháo. Điểm nổi bật nhất của các con tàu này là chúng được che kín bởi các tấm ván và có gai sắt để ngăn cản kẻ thù cố gắng lên tàu.

Ghi chú
 The first account is in the "Annals of King Taejong", Year 13, early in the 5th lunar month.

Tham khảo

Nhà Triều Tiên
Loại tàu
Phát minh của Triều Tiên


title: Arhaphes

text:
Arhaphes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1860 bởi Candèze.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Arhaphes apicalis (Schwarz, 1900)
 Arhaphes balteatus Laurent, 1974
 Arhaphes biguttatus (Candèze, 1893)
 Arhaphes camerounensis Fleutiaux, 1941
 Arhaphes coomani (Fleutiaux, 1930)
 Arhaphes cyaneus (Schwarz, 1902)
 Arhaphes diptychus Candèze, 1860
 Arhaphes erythrurus (Schwarz, 1902)
 Arhaphes ferrugineus (Candèze, 1897)
 Arhaphes fulvus (Fleutiaux, 1930)
 Arhaphes gestroi (Candèze, 1878)
 Arhaphes granulatus Candèze, 1896
 Arhaphes humeralis (Fleutiaux, 1930)
 Arhaphes opacus Candèze, 1878
 Arhaphes picturatus (Motschulsky, 1861)
 Arhaphes plumbeus (Schwarz, 1902)
 Arhaphes quadriguttatus (Schwarz, 1898)
 Arhaphes takasago Kishii, 1994
 Arhaphes terminatus (Fleutiaux, 1934)

Chú thích

Tham khảo

Negastriini


title: Mikoyan-Gurevich MiG-25

text:
Mikoyan-Gurevich MiG-25 (tiếng Nga: МиГ-25) (tên ký hiệu của NATO: "Foxbat") là một máy bay tiêm kích đánh chặn, trinh sát và ném bom siêu thanh thế hệ 3, được thiết kế bởi Phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich của Liên Xô. Mẫu đầu tiên chế tạo thử nghiệm bay vào năm 1964, sau đó đi phục vụ vào năm 1969. Với tốc độ tối đa là Mach 3.2, độ cao bay đạt tới trên 20 km (thậm chí một số phiên bản đặc biệt đã đạt độ cao bay tới 37,5 km), MiG-25 đã lập 29 kỷ lục thế giới về tính năng bay. Trang bị một radar cực mạnh và 4 tên lửa không đối không tầm xa, MiG-25 lúc mới xuất hiện đã khiến nhiều nhà phân tích và chuyên gia quân sự phương Tây phải hốt hoảng.

Chiếc máy bay này có nhiều tính năng chưa được tìm ra cho đến khi viên phi công Liên Xô Viktor Ivanovich Belenko lái chiếc MiG-25 của anh ta đào tẩu sang Nhật Bản vào năm 1976. Ngay sau đó các nhà khoa học đã phát hiện ra MiG-25 có một thiết kế đơn giản nhưng hiệu quả với hệ thống điện tử dùng đèn chân không, 2 động cơ phản lực có kích thước lớn và sử dụng một cách tiết kiệm các vật liệu mới như titan. Với tốc độ rất cao, nếu MiG-25 đã tăng tốc lên mức gần tối đa (~Mach 2,8) thì không một loại tiêm kích nào trên thế giới trong thập niên 1970 có thể đuổi kịp được nó. Trong Chiến tranh Iran – Iraq (1980-1988), MiG-25 đã bắn hạ khoảng 16 - 23 máy bay các loại và chỉ tổn thất duy nhất 1 chiếc bởi máy bay địch. Cho đến thập niên 1990, MiG-25 vẫn có thể giao chiến tương đương với các loại tiêm kích thế hệ 4 mới nhất như F-15 Eagle, F/A-18 Hornet và có thể né được hàng loạt tên lửa không đối không hiện đại nhờ vận tốc cực cao của nó

MiG-25 được sản xuất với số lượng là 1.190 chiếc., và được sử dụng chủ yếu trong Không quân Liên Xô (cũ) và các nước đồng minh; hiện nay nó chỉ phục vụ với số lượng hạn chế trong Không quân Nga và một số nước khác. Ngoài ra, MiG-25 còn là cơ sở để phát triển loại tiêm kích đánh chặn MiG-31 vẫn đang hoạt động tích cực trong Không quân Nga.

Lịch sử phát triển

MiG-25 bắt đầu được phát triển vào thập niên 1950, song song với việc Hoa Kỳ cố gắng phát triển một loại máy bay ném bom và đánh chặn có vận tốc Mach 3, trong đó có cả mẫu thí nghiệm XB-70 Valkyrie (cuối cùng loại máy bay này đã không được sản xuất), XF-103 Thunderwarrior, Lockheed YF-12 và XF-108 Rapier. Khi chiếc máy bay đầu tiên có vận tốc Mach 2 bắt đầu đi vào hoạt động, máy bay đạt vận tốc Mach 3 có vẻ như là một bước đi hợp logic. Những vai trò đã dạng đã được tính toán, như mang tên lửa hành trình và cả một mẫu máy bay dân dụng chở từ 5-7 hành khách có vận tốc siêu âm, nhưng sự thúc đẩy chính là phải có một loại máy bay do thám và đánh chặn hạng nặng mới có vận tốc Mach 3.

Mikoyan-Gurevich OKB đã được chỉ định để nghiên cứu chế tạo vào ngày 10 tháng 3-1961.
Dù cho mẫu máy bay XB-70 Valkyrie của Mỹ đã bị hủy bỏ nghiên cứu trước khi Liên Xô nghiên cứu loại máy bay mới, sau này thì chiến thắng đã thuộc về người Xô viết. Nguyên mẫu máy bay mới của Liên Xô có tên gọi ban đầu là "Ye-155" (hay "Е-155"), mẫu này có cánh cụp cố định, có vẻ như mẫu Ye-155 đã giành được sự quan tâm của Quân chủng Phòng không Xô viết (PVO Strany), nó sẽ được sử dụng trong vai trò đánh chặn chống lại loại SR-71 Blackbird do thám của Hoa Kỳ. Có nhiều ý kiến cho rằng việc phát triển MiG-25 là để đáp lại việc Hoa Kỳ phát triển XB-70 Valkyrie. Tuy nhiên người đứng đầu Phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich A. Belyankov tin rằng không có cơ sở cho ý kiến đó.

Nguyên mẫu đầu tiên, thực tế là phiên bản trinh sát, có ký hiệu "Ye-155-R1", bay lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 3-1964. Mẫu máy bay đánh chặn đầu tiên, "Ye-155-P1", được thử nghiệm vào ngày 9 tháng 9-1964. Sự phát triển của những phiên bản thử nghiệm cho thấy những bước tiến quan trọng trong ngành khí động học, trình độ kỹ sư và luyện kim của Liên Xô, và để hoàn thành chiếc MiG-25 hoàn hảo cần một vài năm nữa. Trong quá trình đó, vài mẫu thử nghiệm với tên gọi "Ye-266" (hay "Е-266"), đã được sản xuất để thiết lập những kỷ lục bay mới trong những năm 1965, 1966 và 1967.

Khi bay với vận tốc cao hơn Mach 2, nhiệt gây ra do máy bay ma sát với không khí rất lớn, nên MiG-25 không thể được chế tạo với những hợp kim nhôm như máy bay truyền thống. Hãng Lockheed đã dùng titan cho YF-12 và SR-71 của họ (mà titan này lại được mua từ Liên Xô), và hãng North American đã dùng loại thép rỗ tổ ong cho XB-70. Cả hai công ty của Mỹ đều cố gắng hoàn thiện vật liệu chế tạo máy bay của họ. Trong khi đó, cuối cùng thì Mikoyan-Gurevich OKB quyết định phần lớn chi tiết của MiG-25 sẽ được chế tạo bằng thép hợp kim niken. Kỹ thuật hàn ghép các tấm thép của MiG-25 gồm có hàn điểm, hàn máy tự động và phương pháp hàn hồ quang bằng tay. Lúc đầu các mối hàn bị rạn nứt do máy bay bị rung khi hạ cánh. Nhưng nó nhanh chóng được hàn lại. Một lượng nhỏ titan và hợp kim nhôm đã được dùng để chế tạo MiG-25, ở các khu vực đặc biệt nhạy cảm dễ bị ảnh hưởng bởi lực lực kéo lớn.

Về lý thuyết, MiG-25 có thể bay tới Mach 3,2. Nhưng trong máy bay có 1 hệ thống cảnh báo nếu phi công tăng tốc vượt quá Mach 2,83 hoặc khi nhiệt độ bề mặt máy bay vượt quá 290 độ C, vì nếu đẩy máy bay vượt quá ngưỡng này thì tuổi thọ máy bay sẽ bị sụt giảm. Hệ thống cảnh báo này nhằm khuyến nghị phi công điều chỉnh lại tốc độ nếu việc bay nhanh là không cần thiết. Các phi công được nhắc nhở rằng việc tăng tốc lên trên Mach 2,8 chỉ nên áp dụng trong thực tế chiến đấu, còn huấn luyện thì không cần (để tránh làm tốn kém chi phí hao mòn máy bay).

MiG-25 được sản xuất hàng loạt với 2 phiên bản MiG-25P ('Foxbat-A') (tiêm kích đánh chặn) và MiG-25R ('Foxbat-B') (máy bay trinh sát) bắt đầu vào năm 1969. MiG-25R được đưa ngay vào phục vụ trong Không quân Liên Xô (VVS), nhưng MiG-25P lại bị trì hoãn đến năm 1972 mới được đưa vào phục vụ trong Quân chủng Phòng không Xô viết (PVO). Một phiên bản huấn luyện cũng được phát triển được chia ra thành MiG-25PU ('Foxbat-C') cho MiG-25P và MiG-25RU cho MiG-25R. Ngoài ra MiG-25R còn được mở rộng thêm một số phiên bản như MiG-25RB trinh sát/ném bom, MiG-25RBS và MiG-25RBSh máy bay trang bị radar cảnh báo trên không (SLAR), MiG-25RBK và MiG-25RBF ('Foxbat-D') trang bị hệ thống ELINT (thu thập tin tức tình báo bằng tín hiệu điện tử), và MiG-25BM ('Foxbat-F') phiên bản trang bị SEAD (chế áp hệ thống phòng không đối phương), mang bốn tên lửa chống bức xạ Raduga Kh-58 (tên ký hiệu của NATO: AS-11 'Kilter').

MiG-25 thể hiện hiệu năng rất cao, nó có thể bay với vận tốc cực đại Mach 3.2 trên độ cao 27.000 m (90.000 ft), ngày 31 tháng 8 năm 1977 có một chiếc E-266M, đây là một phiên bản MiG-25 được chế tạo đặc biệt, do phi công thử nghiệm chính của OKB MiG là Alexander Fedotov điều khiển, đã bay lên đến độ cao 37.650 m (123.524 ft), lập một kỷ lục độ cao mới tại Podmoskovnoye, Liên Xô. Dù dự định cho mục đích đánh chặn hay đe dọa bay trên độ cao lớn, có tốc độ cao, nhưng khả năng cơ động, tầm bay và không chiến tầm gần của MiG-25 rất hạn chế. Một vài ý kiến tin rằng MiG-25 được dùng với mục đích để ngăn chặn SR-71 Blackbird, hoặc ít nhất dùng để đánh chặn những máy bay có vận tốc lớn, trần bay cao. Dù đạt vận tốc rất lớn, nhưng đó cũng là vấn đề với MiG-25, khi bay ở vận tốc lớn động cơ rất nhanh bị hỏng, dù vấn đề này vẫn hay được tranh luận.

Việc thử nghiệm nhà nước bắt đầu vào năm 1965 và kéo dài 5 năm. Đó là vì các mẫu chế thử liên tục phải hoàn thiện do những thiếu sót thiết kế. Và những thiếu sót này đã làm một số phi công thiệt mạng. Mùa thu 1967, phi công chính của Viện Nghiên cứu Không quân Liên Xô Igor Lesnikov hy sinh. Mùa xuân 1969, do turbine động cơ bị pha hủy trong khi bay và đám cháy bùng lên, Tư lệnh không quân Phòng không Liên Xô, Tướng Kadomtsev hy sinh. Sau đó, khi máy bay đã được đưa vào trang bị cho các đơn vị phòng không, còn xảy ra 4 tai nạn chết người nữa. Máy bay cũng đã đòi hỏi hoàn thiện kết cấu. Mức độ tai nạn cao như thế ở giai đoạn đầu có nguyên nhân trước hết là MiG-25 là loại máy bay mới, mọi hành vi của nó trên không về lý thuyết là không thể tiên liệu.

MiG-25 công khai xuất hiện lần đầu vào ngày 9/7/1967 trong cuộc duyệt binh không quân nhân Ngày Không quân Liên Xô ở Demodedovo. Bốn chiếc tiêm kích đánh chặn MiG-25 đã bay thấp bên trên các khán đài. Phát thanh viên thông báo, máy bay mới này có khả năng đạt tốc độ bay 3.000 km/h, tức là Mach 2,5 (thực ra MiG-25 còn có thể bay nhanh hơn thế, tới Mach 3,2). Đối với phương Tây, đây là một tin kinh ngạc. Thậm chí đã diễn ra các cuộc điều trần khẩn cấp tại Quốc hội Mỹ. Các cuộc điều trần này đã giúp đẩy nhanh việc phát triển các tiêm kích đánh chặn mới F-14 Tomcat và F-15 Eagle. Cả hai máy bay mới của Mỹ cũng đều áp dụng sơ đồ 2 cánh đứng đuôi như MiG-25, nhưng thua kém hơn cả về tốc độ và độ cao bay.

Sự kiện Belenko
Một hiểu biết thật sự về sức mạnh và điểm yếu của MiG-25 bất ngờ đến với phương Tây vào năm 1976. Ngày 6 tháng 9, một phi công PVO là Viktor Ivanovich Belenko, đã đào ngũ sang phương Tây, chiếc tiêm kích đánh chặn MiG-25P "Foxbat-A" của Belenko đã hạ cánh tại sân bay Hakodate ở Nhật Bản. Mặc dù chiếc MiG-25P này cũng được trao trả lại phía Liên Xô, nhưng trước đó nó đã được tháo ra và nghiên cứu cẩn thận từng chi tiết để phân tích bởi Bộ phận công nghệ tại nước ngoài (giờ là Trung tâm tình báo không trung và không gian quốc gia) của Không quân Hoa Kỳ, tại căn cứ không quân Wright-Patterson gần Dayton, Ohio. Sau 67 ngày, chiếc máy bay đã được trở về Liên Xô dưới dạng linh kiện rời; và với những kết luận phân tích đáng ngạc nhiên:

 Máy bay của Belenko là loại máy bay đời mới, đại diện cho công nghệ Xô viết mới nhất.
 Máy bay được lắp ráp rất nhanh, và thực chất được xây dựng xung quanh động cơ phản lực Tumansky R-15 của máy bay.

 Việc hàn được làm bằng tay và chế tạo một cách khá thô về ngoại hình, nhưng chất lượng thì đảm bảo. Giống như nhiều máy bay Liên Xô khác, những đầu đinh tán được để lộ tại những khu vực không ảnh hưởng đến lực cản khí động lực của máy bay.
 Máy bay được chế tạo từ hợp kim thép - niken chứ không phải là titan như người ta vẫn nhầm lúc đầu (tuy nhiên titan đã được sử dụng trong những bề mặt phải chịu nhiệt cao). Cấu trúc thép đã khiến trọng lượng không có vũ khí của máy bay lên tới 64.000 lb (29 tấn).
 Phần lớn thiết bị điện tử trên máy bay được chế tạo dựa trên công nghệ đèn chân không, chiếc MiG-25 đã không sử dụng thiết bị điện tử bán dẫn. Có vẻ khá lỗi thời, nhưng việc sử dụng đèn chân không là rất thông minh đối với mục đích thiết kế của MiG-25, bởi vì những đèn chân không rất ít hoặc gần như không bị ảnh hưởng bởi xung điện từ (EMP) sinh ra từ những vụ nổ hạt nhân (thứ sẽ làm cháy các thiết bị bán dẫn và vi mạch). Đèn chân không cũng chịu nhiệt tốt hơn và chịu được mức công suất phát xạ radar rất cao, do đó loại bỏ những nhu cầu về môi trường điều khiển phức tạp bên trong khoang điện tử của máy bay. Ngoài ra, những bóng đèn chân không dễ dàng để thay thế tại những sân bay quân sự xa xôi ở gần Bắc Cực, nơi mà những thiết bị bán dẫn tinh vi rất khó bảo quản và nhiều khi không có sẵn để thay thế. Như mọi máy bay Liên Xô khác, MiG-25 được thiết kế để chống chịu tốt với khí hậu khắc nghiệt, càng dễ bảo trì càng tốt.
 Nhờ việc sử dụng đèn chân không, chiếc MiG-25P có một radar rất mạnh loại Smerch-A (Tornado, tên ký hiệu của NATO "Foxfire") — công suất khoảng 600 kW — với công suất radar này thì gần như mọi biện pháp phòng thủ điện tử (EMC) của các máy bay phương Tây thời đó đều trở nên vô dụng.
 Trên đồng hồ đo vận tốc chỉ tối đa là Mach 2,8 (dù MiG-25 có thể bay nhanh hơn thế) và những phi công được yêu cầu không được vượt quá vận tốc Mach 2,5 để không làm động cơ bị hao mòn quá nhanh. Vào năm 1973, người ta đã được chứng kiến một chiếc MiG-25 của Ai Cập bay qua Israel với vận tốc Mach 3.2, điều này đã gây sốc mạnh đối với phương Tây. Và kết quả của chuyến bay này là cả 2 động cơ đã phải được thay thế sau khi máy bay hạ cánh.
 Gia tốc cực đại mà máy bay chịu được là 2,2 G (21,6 m/s²) với những thùng nhiên liệu đầy, nó chịu được giá trị giới hạn tuyệt đối là 4,5 G (44,1 m/s²). Từng có một chiếc MiG-25 đã chịu được gia tốc là 11,5 G (112,8 m/s²) kéo dài trong suốt thời gian huấn luyện hỗn chiến bay thấp, nhưng khung máy bay lại hầu như không biến dạng.
 Bán kính chiến đấu là 186 dặm (300 km), phạm vi cực đại với đầy đủ nhiên liệu bên trong (với tốc độ dưới tốc độ âm thanh) là 744 dặm (1.200 km). Thật ra, Belenko khi đào thoát sang Nhật Bản đã không mang đủ nhiên liệu cần thiết, Belenko đã hạ cánh trên một đường băng thương mại chật hẹp, và đáp vượt quá cuối đường băng.
 Đa số MiG-25 được sử dụng loại ghế phóng khẩn cấp KM-1, tuy nhiên đó là phiên bản cuối cùng, những kỹ sư đã sử dụng một phiên bản của loại ghế nổi tiếng K-36. Một biên bản ghi lại một cuộc thử nghiệm tốc độ ghế phóng loại KM-1 trên MiG-25 đã đo được tốc độ là Mach 2,76.

Kết quả kiểm tra làm người Mỹ cảm thấy những gì họ dự đoán trước đó quá cường điệu. Tính năng bẻ ngoặt, quần vòng ở độ cao thấp của MiG-25 không xuất sắc như tình báo Mỹ đã dự đoán, khả năng không chiến quần vòng tầm gần của nó không khá hơn loại F-4 Phantom II. Nhưng dù sao thì mục đích thiết kế của MiG-25 cũng không phải là giao chiến tầm gần với máy bay địch (đó là nhiệm vụ của tiêm kích hạng nhẹ như MiG-21), mà nhiệm vụ chính của nó là tiêm kích đánh chặn tầm xa: MiG-25 sẽ dùng radar mạnh để phát hiện mục tiêu từ xa rồi dùng tên lửa đối không tầm xa bắn hạ máy bay đối thủ (thường là máy bay ném bom và máy bay tác chiến điện tử), sau đó nó sẽ bay vòng lại, dùng tốc độ cực nhanh và độ cao bay lớn để sớm thoát khỏi vùng giao tranh, khiến cho tiêm kích đối phương không kịp bắn trả. Đối với nhiệm vụ không chiến tầm xa "bắn rồi chạy" kiểu này, MiG-25 là số 1 thế giới ở thời điểm đó.

Ngày 12/11, tức là khoảng 2 tháng sau khi sự việc diễn ra, Mỹ – Nhật đã đáp ứng "rất vô tư" các yêu cầu của Liên Xô đòi đưa chiếc MiG-25 đó về nước. Ngày 15/11, 8 xe tải chở các bộ phận linh kiện của MiG-25 đã được đưa lên tàu chở về Liên Xô.

Cùng với sự đào tẩu của Belenko là những bí mật về hệ thống radar và tên lửa của MiG-25P đã bị Phương Tây khám phá, ngay lập tức trong năm 1978, các nhà thiết kế Liên Xô đã phát triển một phiên bản cải tiến mới, MiG-25PD ("Foxbat-E"), với một radar RP-25 Saphir look-down/shoot-down mới, hệ thống dò tìm và theo dõi bằng tia hồng ngoại (IRST), và những động cơ mạnh hơn. Khoảng 370 chiếc MiG-25P đã được nâng cấp theo tiêu chuẩn mới và có tên gọi là MiG-25PDS.

Chương trình MiG-25PD sẽ nâng cấp các thiết bị điện tử của máy bay MiG-25 lên tiêu chuẩn máy bay tiêm kích thế hệ thứ 4. Các nâng cấp bao gồm tích hợp radar xung doppler đánh chặn đường không Saphir-25 mới, được hưởng lợi từ các công nghệ đang được phát triển cho máy bay đánh chặn MiG-31 Foxhound và đã nâng cấp khả năng nhận thức tình huống của Foxbat với nhiều sức mạnh hơn, cho phép nó phát hiện mục tiêu bay ở độ cao chỉ 50 mét. Máy bay chiến đấu nâng cấp cũng tích hợp một hệ thống tìm kiếm và theo dõi bằng tia hồng ngoại mới, một thiết bị mà F-15 Eagle của Mỹ sẽ chỉ được tích hợp ba thập kỷ sau đó, cũng như các biến thể cải tiến của tên lửa R-40 và động cơ R-15BD-300 tiên tiến hơn. Bằng cách tích hợp các công nghệ của máy bay thế hệ thứ tư, MiG-25PD và PDS được cho là có thể giao chiến tương đương với F-15 Eagle, thậm chí vượt trội hơn ở các tính năng bay và tầm bắn của tên lửa không đối không.

Có khoảng 1.190 chiếc MiG-25 đã được sản xuất cho đến khi việc chế tạo dừng lại vào năm 1984, nhường chỗ cho loại máy bay tiên tiến hơn là MiG-31.

Một số chiếc MiG-25 (phiên bản cắt giảm tính năng) đã được xuất khẩu sang Algérie, Bulgaria (3 MiG-25R và 1 MiG-25RU trước năm 1992), Ấn Độ (trước năm 2006), Iraq, Libya, và Syria. Một vài chiếc vẫn còn hoạt động cho đến nay.

Lịch sử hoạt động
Trong thập niên 1970, không một loại tiêm kích nào của phương Tây (kể cả những loại hiện đại nhất như F-4 Phantom II) có thể bắn hạ được MiG-25 khi nó đang ở chế độ bay tốc độ cao. Các năm 1971 - 1972, MiG-25 đã thực hiện hàng loạt các phi vụ trinh sát trên không phận Israel mà không quân nước này không thể làm gì được, dù đã huy động hàng chục chiếc F-4 Phantom II bay lên đánh chặn.

Phải tới khi các loại tiêm kích thế hệ 4 ra đời vào cuối thập niên 1970 (như F-14 Tomcat, F-15 Eagle) thì không quân các nước phương Tây mới có khả năng bắn hạ được MiG-25. Nhưng cự ly bắn hạ cũng chỉ ở mức dưới 20 km, vì nếu phóng tên lửa ở cự ly xa hơn thì MiG-25 sẽ có đủ thời gian để tăng tốc thoát khỏi sự truy đuổi của tên lửa.

Ưu điểm đáng chú ý nhất của MiG-25 là tốc độ nhanh và độ cao bay lớn, điều này không chỉ khiến MiG-25 khó bị bắn trúng, mà còn cho phép máy bay cung cấp nhiều động năng hơn cho tên lửa khi phóng, nghĩa là tên lửa do MiG-25 phóng ra có thể bay xa hơn và nhanh hơn nhiều so với khi phóng từ một máy bay phản lực bay chậm và thấp hơn. Nhờ ưu điểm này, tên lửa không đối không R-40 khi phóng từ 1 chiếc MiG-25 đang bay tốc độ cao sẽ đạt tầm bắn xa bậc nhất thế giới khi đó (lên tới 80 - 100 km tùy thuộc vào biến thể), xa gấp rưỡi tên lửa AIM-7M Sparrow trang bị cho tiêm kích F-15 Eagle hiện đại nhất của Mỹ khi đó. Điều này mở rộng lợi thế nghiêng về MiG-25. Tên lửa R-40 cũng mạnh hơn rất nhiều và khó né tránh do mang đầu đạn rất lớn - tới 70 kg (AIM-7 trang bị cho F-15 có đầu đạn dưới 40 kg) Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, trong nhiều trường hợp, MiG-25 đã dùng tốc độ để vô hiệu hóa khả năng tác chiến điện tử của Không quân Mỹ, buộc F-15 phải rút lui mặc dù có rất nhiều lợi thế chiến thuật. Các sĩ quan Không quân Mỹ đã phải kinh ngạc khi ưu thế công nghệ của họ có thể bị đối phó bởi loại máy bay được Liên Xô thiết kế vào đầu những năm 1960.

Trinh sát không phận Israel

MiG-25 đã lập 29 kỷ lục thế giới, trong đó có kỷ lục độc đáo chưa bị phá cho đến đầu thế kỷ 21 là độ cao bay trên máy bay lắp động cơ phản lực. Ngày 21/8/1977, phi công thử nghiệm А. Fedorov đã bay MiG-25 lên tới độ cao 37.650 m so với mặt đất.

Khi đó, Ai Cập (đồng minh của Liên Xô) đang có chiến tranh với Israel. Khi đó, Không quân Israel là lực lượng tinh nhuệ và trang bị hiện đại bậc nhất ở Trung Đông, được Mỹ ưu tiên viện trợ cho cả tiêm kích hạng nặng F-4 Phantom II (loại tiêm kích hiện đại nhất của Mỹ khi đó). Ít lâu sau khi bắt đầu hoạt động chính thức, năm 1971, Liên Xô quyết định "thử lửa" cho MiG-25 bằng cách triển khai một nhóm MiG-25 tới Ai Cập để giúp nước này trinh sát hệ thống phòng thủ của Israel ở bờ đông bán đảo Sinai. 4 chiếc MiG-25 của Liên Xô đã hoạt động tạm thời trong Không quân Ai Cập vào năm 1971 dưới vỏ bọc tên gọi "X-500". Hai trong số đó là MiG-25R phiên bản trinh sát, 2 chiếc còn lại là mẫu MiG-25RB có khả năng do thám kiêm tấn công mặt đất bằng bom và rocket không điều khiển. Cả bốn chiếc đều sơn phù hiệu của Không quân Ai Cập, nhưng do các phi công Liên Xô điều khiển.

Nhiệm vụ trinh sát đầu tiên được thực hiện vào ngày 10/10/1971, hai chiếc MiG-25 bay tới biên giới Israel - Lebanon ở độ cao 21.300 mét, chỉ cách bờ biển Israel khoảng 27 km. Không quân Israel (IAF) đã cử nhiều máy bay F-4 Phantom II lên đánh chặn nhưng không thành công. Tới tháng 11, IAF chuẩn bị hai chiếc F-4 được tháo toàn bộ thiết bị không cần thiết, giúp chúng đạt độ cao và vận tốc đủ để tấn công MiG-25. Các phi công Israel phóng tên lửa AIM-7 Sparrow về phía những chiếc MiG-25, nhưng quả tên lửa không thể đuổi kịp tốc độ hơn 3.700 km/h của MiG-25, cả hai chiếc MiG-25 đều trở về an toàn. Việc không thể bắn hạ được MiG-25 khiến quân đội Israel cay cú, họ triển khai các nhóm F-4 Phantom II tuần tra gần sân bay Cairo-West của Ai Cập để tìm cách hạ MiG-25 khi chúng vừa cất cánh, nhưng cũng thất bại. Trong một nhiệm vụ, đã có tới 48 máy bay Israel xuất kích để tìm cách bắn hạ những chiếc MiG-25, nhưng vẫn không thành công.

MiG-25 bay theo đội hình 2 chiếc, ở tốc độ gấp 3 lần vận tốc âm thanh (3.700 km/h), MiG-25 chỉ cần hai phút để bay hết chiều dài chiến tuyến dọc theo Kênh đào Suez phân chia Ai Cập và Israel. Mỗi tháng MiG-25 có 2 chuyến trinh sát, và chúng đã bay qua Israel khoảng 20 lần mà không bị thiệt hại nào dù Israel đã cố gắng chặn đánh. Năm 1973, một chiếc máy bay trinh sát MiG-25R đã đạt đến tốc độ Mach 3,2 trong khi đang bị những chiếc F-4E của Israel bám đuổi. Tổ hợp tên lửa phòng không Raytheon Hawk mà Israel mua của Mỹ cũng vô dụng với MiG-25, vì chúng chỉ có thể đánh chặn mục tiêu ở độ cao tối đa là 12.200 mét, trong khi MiG-25 có thể bay ở độ cao 20.000 mét hoặc cao hơn.

Không quân Israel đã không thể tìm được cách nào để ngăn chặn những chiếc MiG-25, dù tình báo của Israel luôn biết trước được lịch bay qua không phận Israel của MiG-25. Tới giữa tháng 7/1972, những chiếc MiG-25 đã trở về Liên Xô. Thành công từ nhiệm vụ này khiến Quân đội Liên Xô quyết định biên chế rộng rãi MiG-25 vào lực lượng không quân. Và sau đó những chiếc MiG-25R trinh sát này lại được gửi trở lại Ai Cập vào tháng 10-1973, ngay sau Chiến tranh Yom Kippur, và tiếp tục ở lại vào năm 1974. May mắn cho Israel là các phi công Liên Xô chỉ được phép bay trinh sát chứ không được tấn công máy bay Israel, nếu không thì phi đội MiG-25 của Liên Xô đã có thể dễ dàng bắn hạ toàn bộ lực lượng tiêm kích của Israel. Không quân Israel không có khả năng đối phó với những chiếc MiG-25 cho đến khi họ được trang bị loại tiêm kích thế hệ 4 F-15 Eagle vào đầu thập niên 1980.

Trong Chiến tranh Yom Kippur năm 1973, Israel lâm vào thế thất bại, trong lúc nguy cấp nữ Thủ tướng Israel Golda Meir đã mất kiềm chế và ra lệnh đặt toàn bộ kho vũ khí hạt nhân vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu (trong tay Israel khi đó đã có 18 đầu đạn hạt nhân). Ngay trong ngày hôm đó, các chi nhánh tình báo của KGB và GRU (tình báo quân sự Liên Xô) tại Trung Đông đã biết được quyết định của Thủ tướng Meir.

Ngày 10/10/1973, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô tán thành “Kế hoạch hành động buộc Israel từ bỏ việc tiến hành tấn công hạt nhân” (Kế hoạch cưỡng bức) do Giám đốc KGB Yuri Andropov đệ trình lên. Ngày 13/10/1973, Phó chỉ huy của Trung đoàn Không quân Tiêm kích, Thiếu tá Aleksandr Danilovich Vertievets nhận được lệnh cất cánh. Chiếc MiG-25 của Vertievets bay thẳng vào không phận Tel Aviv (thủ đô của Israel) như một cách để Liên Xô thể hiện sức mạnh vượt trội, đồng thời cảnh cáo Israel không được sử dụng vũ khí hạt nhân. 3 chiếc tiêm kích Dassault Mirage III của Không quân Israel đã cất cánh để chặn chiếc MiG-25, song không thể bắt kịp vì tốc độ của máy bay đối phương nhanh gấp 2 lần. Biên đội Mirage III bắn tên lửa không đối không Hokami về phía chiếc MiG-25, nhưng tất cả tên lửa bắn ra đều không thể đuổi kịp được mục tiêu. Chiếc MiG-25 không bỏ đi ngay mà còn bay vòng lại, lượn vòng tròn trên không phận Tel Aviv nhằm thể hiện uy thế kỹ thuật vượt trội và cũng nhằm liên tục đưa ra lời cảnh cáo. Với độ cao 20 km và vận tốc 3.000 km/h, chiếc MiG-25 tỏ ra không hề sợ bị Israel bắn hạ. Thêm 1 biên đội F-4 Phantom II được Bộ chỉ huy Không quân Israel cử lên, nhưng cũng bất lực trong việc bắn hạ chiếc MiG-25. Sau khi lượn 6 vòng tròn trên bầu trời Tel Aviv, chiếc MiG-25 bay trở về Liên Xô. Sau đó, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel đã tới gặp Thủ tướng Meir để báo cáo về “sự cố” trên bầu trời Tel Aviv, và bắt gặp bà Thủ tướng đang đọc lá thư của các nhà khoa học hạt nhân Liên Xô. Sau đó, Israel buộc phải “điều chỉnh lại cuộc hành quân”, từ bỏ kế hoạch dùng bom hạt nhân. Năm 1973, Alexander Danilovich Vertievets, người thực hiện chuyến bay khuấy đảo bầu trời Tel Aviv, đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Chiến tranh Iran-Iraq
MiG-25 cũng phục vụ trong Không quân Iraq trong suốt thời gian cuộc Chiến tranh Iran-Iraq, nhưng kết quả khó được kiểm chứng. Iraq tuyên bố 19 máy bay của Iran, cộng thêm 4 máy bay nước khác đã bị hạ bởi MiG-25 của họ, trong khi họ chỉ bị mất 2 chiếc MiG-25 phiên bản trinh sát (1 chiếc MiG-25R bị bắn hạ bởi tiêm kích F-14A của Iran vào tháng 6/1983, 1 chiếc MiG-25RB bị bắn hạ bởi tên lửa phòng không HQ-2 của Iran vào ngày 25 tháng 2 năm 1987).

Dưới đây là 1 số thành tích của MiG-25 được ghi nhận:
Vào ngày 19 tháng 3 năm 1982, một chiếc F-4E của Iran đã bị hư hỏng nặng bởi một tên lửa R-40 bắn ra bởi một chiếc MiG-25 của Iraq.
Ngày 24 tháng 11 năm 1982, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc F-5F của Iran.
Tháng 12 năm 1982, một chiếc MiG-25PD của Iraq ở Baghdad đã bắn hạ một chiếc F-5E của Iran.
Tháng 2 năm 1983, một chiếc MiG-25PD của Iraq bắn hạ một chiếc C-130 của Iran.
Tháng 4 năm 1984, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc F-5E của Iran.
Ngày 21 tháng 3 năm 1985, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc F-4E của Iran (các phi công Iran Hossein Khalatbari và Mohhamad Zadeh đã thiệt mạng).
Ngày 5 tháng 6 năm 1985, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ chiếc F-4E thứ hai của Iran.
Ngày 17 tháng 2 năm 1986, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc máy bay vận tải quân sự Fokker F-27 của Iran, tất cả 53 người gồm phi hành đoàn và các sĩ quan cấp cao đều thiệt mạng.
Ngày 23 tháng 2 năm 1986, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc EC-130E của Iran.
Ngày 10 tháng 6 năm 1986, một chiếc MiG-25PD của Iraq đã bắn hạ một chiếc RF-4E của Iran.
Tháng 10 năm 1986, một chiếc MiG-25PDS của Iraq đã bắn hạ chiếc RF-4E thứ hai của Iran.

Phi công MiG-25, trung úy Mohommed "Sky Falcon" Rayyan của Iraq được tuyên bố đã bắn hạ 10 máy bay địch (4 trong số đó đã được Iran xác nhận), trong số đó 8 chiếc bị hạ khi Rayyan lái MiG-25PD từ 1981 tới 1986. Năm 1986, sau khi đạt cấp bậc Đại tá, Rayyan tử trận khi máy bay của anh bị các máy bay F-14 Tomcat của Iran bắn hạ.

Chiến tranh vùng Vịnh 1991
Những chiếc MiG-25 do các phi công Iraq điều khiển cũng đã tham chiến trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Tiêm kích của Không quân Mỹ - Anh có số lượng đông hơn và là những loại mới nhất khi đó, lại nhận sự hỗ trợ từ số lượng lớn máy bay tác chiến điện tử, máy bay cảnh giới (AWACS) Boeing E-3 Sentry giúp phát hiện mục tiêu từ xa. Tiêm kích Iraq thì không có được sự hỗ trợ như vậy, và phần lớn máy bay của họ chỉ là những loại đời cũ như Mirage F1, MiG-21 và MiG-23. Iraq chỉ có 1 số lượng nhỏ tiêm kích kiểu mới hơn là MiG-25 và MiG-29, nhưng đây là những phiên bản xuất khẩu đã bị cắt giảm tính năng so với máy bay nội địa dành cho Không quân Liên Xô. Cụ thể, MiG-25 của Iraq chỉ là phiên bản MiG-25PD hoặc MiG-25PDS ra đời từ năm 1979, phiên bản này có hệ thống radar, tác chiến điện tử (EMC và IFF) kém hơn nhiều so với các phiên bản mới MiG-25PDSL / MiG-25M của Không quân Liên Xô. Phiên bản này cũng chỉ được gắn kèm tên lửa không đối không kiểu cũ R-40 chứ không có tên lửa tầm xa kiểu mới (R-33 và R-77) như MiG-25 của Không quân Liên Xô.

Tuy gặp nhiều bất lợi như vậy, Iraq cũng đã đạt được một số thành công khi sử dụng tiêm kích MiG-25 và MiG-29. Vận tốc rất nhanh cho phép MiG-25 giao chiến hiệu quả với Không quân Mỹ dù họ gặp bất lợi cả về số lượng lẫn máy bay hỗ trợ. Đã có những trường hợp MiG-25 của Iraq tránh né được tới vài quả tên lửa do máy bay Mỹ phóng tới. Tổng cộng đã có 2 chiếc MiG-25 của Iraq bị bắn hạ trong trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 (đều bởi F-15C của Mỹ trong trận không chiến ngày 19/1/1991), đổi lại MiG-25 cũng đã ghi được 2 chiến công: bắn rơi được 1 máy bay F/A-18 Hornet của Mỹ, bắn hỏng nặng 1 chiếc F-15 Eagle của Mỹ vào ngày 30/1/1991 (Iraq cho rằng nó đã rơi ở lãnh thổ Ả Rập Xê Út nhưng phía Mỹ tuyên bố chiếc F-15 này đã cố quay về được sân bay). Ngoài ra có thể MiG-25 đã bắn hạ 1 chiếc F-15 khác của Ả Rập Xê Út (nhưng Ả Rập Xê Út không công nhận vụ bắn hạ này). Việc bắn hạ 2 - 3 máy bay đối thủ đổi lấy 2 tổn thất (trong điều kiện bất lợi gần như hoàn toàn) đã cho thấy năng lực tác chiến rất đáng gờm của MiG-25, kể cả khi đó chỉ là phiên bản xuất khẩu đời cũ.

Ngày 17 tháng 1 năm 1991, một chiếc F/A-18 của Hải quân Mỹ do phi công Speicher điều khiển đã bị bắn hạ trong đêm đầu của cuộc chiến bởi một tên lửa không đối không được bắn ra từ một chiếc MiG-25. Theo tường trình thì vụ bắn hạ F/A-18 là do tên lửa R-40DT bắn từ một chiếc MiG-25PDS do phi công Zuhair Dawood thuộc phi đội số 84 của Không quân Iraq thực hiện. Sự kiện này đã khiến MiG-25 là máy bay đầu tiên sau Chiến tranh Việt Nam đã bắn hạ máy bay chiến đấu của Không quân Mỹ trong chiến tranh.

Cùng ngày 17/1, 2 chiếc MiG-25 đã phóng tên lửa vào đội hình máy bay địch nhưng bị trượt. Sau đó 2 chiếc F-15C đã truy đuổi những chiếc MiG-25, tổng cộng đã có 10 tên lửa không đối không được máy bay Mỹ bắn vào 2 chiếc MiG-25, nhưng không quả nào bắn trúng được MiG-25. Theo cùng nguồn tin, ít nhất 1 chiếc F-111 cũng bị buộc phải từ bỏ nhiệm vụ bởi một 1 chiếc MiG-25 trong 24 giờ đầu của cuộc chiến, trong một không kích vào Tikrit.

Trong một sự kiện khác, 1 chiếc MiG-25PD của Iraq, sau khi tránh né 8 chiếc F-15 của Không quân Mỹ đã bắn 3 tên lửa vào máy bay tác chiến điện tử EF-111 Raven, khiến chiếc EF-111 này phải từ bỏ nhiệm vụ của mình. Điều này có thể dẫn đến việc mất một chiếc F-15E do bị bắn hạ bởi tên lửa đất đối không, vì thiếu gây nhiễu điện tử.

Trong trận Không chiến Samurra (ngày 30/1/1991), 2 chiếc MiG-25 đã tiếp cận 2 chiếc F-15 và bắn 4 tên lửa. 1 chiếc F-15 bị trúng 1 tên lửa và Iraq tuyên bố nó đã rơi tại Ả Rập Xê Út, xác máy bay đã được người du mục Bedouin tìm thấy. Nhưng phía Mỹ không công nhận vụ bắn hạ này và cho rằng chiếc F-15 chỉ bị hư hại nặng chứ không bị rơi. Cũng trong trận không chiến này, những chiếc F-15 đã phóng 5 tên lửa AIM-7 Sparrow nhưng MiG-25 đều né tránh được

Cũng trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1991, Iraq ghi nhận 1 chiếc F-15C của Ả Rập Xê Út đã bị bắn hạ bởi MiG-25 của họ bằng tên lửa R-40D, nhưng Ả Rập Xê Út không công nhận.

Sau chiến tranh vào năm 1992, F-16 của Hoa Kỳ đã bắn hạ một chiếc MiG-25 (có lẽ là 1 chiếc phiên bản trinh sát) khi nó bay vào vùng cấm bay do Hoa Kỳ lập ra ở miền Nam Iraq.

Ngày 27/12/1992, 4 chiếc MiG-25 xâm nhập vào vùng cấm bay do Mỹ áp đặt trên không phận Iraq, 2 chiếc F-15C và 2 chiếc F-14D của Mỹ đã phóng 6 tên lửa vào máy bay Iraq, nhưng những chiếc MiG-25 đã dùng tốc độ cao để né tránh được tất cả mọi tên lửa

Vào ngày 23-12-2002, một chiếc MiG-25 của Iraq đã bắn hạ một chiếc máy bay không người lái MQ-1 Predator của Không quân Mỹ, chiếc máy bay này được trang bị tên lửa và có nhiệm vụ thăm dò đối với Iraq. Đây là lần đầu tiên sau Chiến tranh Việt Nam mà một máy bay chiến đấu có người lái và một máy bay không người lái đụng độ nhau. MQ-1 Predator được trang bị tên lửa không đối không AIM-92 Stinger có thể dùng để bắn trả máy bay chiến đấu của Iraq, sau đó nó sẽ tẩu thoát. Trong trường hợp này thì chiếc máy bay không người lái lại không chạy trốn mà nó đã bắn trả bằng một trong những quả tên lửa Stinger, nhưng MiG-25 đã né được quả tên lửa, còn quả tên lửa R-40 từ chiếc MiG-25 thì không hề trượt mục tiêu.

Không một chiếc máy bay chiến đấu nào của Iraq được sử dụng trong cuộc tấn công năm 2003, đa số đã được giấu dưới mặt đất, bị phá hủy tại nhà kho hoặc không thể bay được nữa do thiếu phụ tùng sửa chữa. Vào tháng 8-2003, vài tá máy bay Iraq đã được phát hiện chôn dưới cát, bao gồm 2 chiếc MiG-25 đã được chở bằng xe gửi đến Bộ phận công nghệ tại nước ngoài bằng một chiếc C-5B Galaxy. Vào tháng 12-2006, người ta công bố một chiếc MiG-25 được tặng cho Bảo tàng không quân Quốc gia Mỹ tại Dayton, Ohio.

Không quân Syria
Vào ngày 13/2/1981, các máy bay F-15 của Israel đã phục kích một cặp máy bay MiG-25 của Syria và bắn hạ một chiếc.

Theo Syria, vào ngày 29/6/1981, MiG-25 của họ đã bắn hạ một chiếc F-15 của Israel bằng hai tên lửa R-40. Theo đó, MiG-25PDS của họ đã đóng giả một chiếc máy bay trinh sát MiG-25R bằng cách bay rất cao và nhanh theo hướng Beirut. Khi 8 chiếc F-15 của Israel lao tới đánh chặn, MiG-25 đã phóng 2 tên lửa R-40 - một quả từ khoảng cách 37 dặm, 1 quả từ khoảng 31 dặm, nằm ngoài phạm vi bắn trả của tên lửa AIM-7F Sparrow, loại tên lửa không đối không tầm xa nhất trong kho vũ khí của Israel vào năm 1981. Theo Syria, chiếc F-15 trúng đạn đã lao xuống biển ngoài khơi tỉnh Tyre, phi công Israel được cho là đã kịp nhảy dù. Người Israel thì phủ nhận việc này, và tuyên bố F-15 của họ đã bắn hạ MiG-25 bằng tên lửa Sparrow

Không quân Ấn Độ
Ấn Độ đã quyết định mua 8 chiếc MiG-25RBK (phiên bản trinh sát), bao gồm 6 chiếc  1 chỗ ngồi và 2 chiếc 2 chỗ ngồi để trinh sát chiến lược, xâm nhập sâu vào không phận Pakistan. Nó xuất hiện trên không phận Pakistan kể từ năm 1981. Trong suốt thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, phi đội MiG-25RB của Ấn Độ thường xuyên xâm nhập vào không phận Pakistan, nhưng Pakistan không có cách nào để ngăn chặn.

Vào tháng 5-1997, một chiếc MiG-25RBK của Không quân Ấn Độ đã bay vượt vận tốc Mach 3 ở độ cao ít nhất là 19.800 mét, khi đang bay qua thủ đô Islamabad của Pakistan. Theo báo cáo thì đây là một hành động có chủ ý bởi Không quân Ấn Độ để trình diễn những khả năng của MiG-25 mà Không quân Pakistan không thể sánh kịp. Hành động tăng tốc của MiG-25 đã tạo ra tiếng nổ siêu âm rất lớn trên bầu trời Islamabad, khiến nhiều người dân thành phố hoảng sợ. Pakistan tức tốc điều máy bay F-16A để đánh chặn, nhưng không thể bắt kịp chiếc MiG-25

Hàng trăm phi vụ trinh sát Pakistan đã được những chiếc MiG-25RBK thuộc Phi đoàn tiêm kích số 102 "Trisonics" của Không quân Ấn Độ thực hiện, trong quá trình này không có chiếc MiG-25 nào bị bắn hạ. Năm 2006, Ấn Độ cho nghỉ hưu dòng phi cơ này do đã hết hạn sử dụng.

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia vẫn đang sử dụng
 11 chiếc vẫn còn đang hoạt động trong Không quân Algeria, bao gồm 5 MiG-25A, 3 MiG-25PD, và 3 chiếc kiểu MiG-25R.
 1 chiếc hiện đang được duy trì hoạt động trong Không quân Armenia.
 20 chiếc đang hoạt động.
 11 chiếc đang hoạt động, gồm 2 MiG-25R và MiG-25U trong Không quân Syria.
 1 chiếc vẫn còn sử dụng và Bộ quốc phòng Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho phép sao chép và sản xuất ra các loại máy bay tiêm kích đánh chặn, trinh sát và ném bom siêu thanh thế hệ 3 đời mới cho riêng biệt cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.

Các quốc gia không còn sử dụng
 3 chiếc MiG-25RBT (số hiệu 731, 736, 754) và 1 chiếc MiG-25RU (số hiệu 51) đã cung cấp vào năm 1982. Vào 12-4-1984, chiếc máy bay số hiệu 736 gặp tai nạn gần Balchik. Phi công may mắn không bị thương. Vào tháng 5-1991, những chiếc MiG-25 được gửi trả về Liên Xô để đổi lấy 5 chiếc MiG-23.
 Ngừng hoạt động vào tháng 7-2006.
 Tịch thu 1 chiếc MIG-25 này, do 1 phi công người Liên Xô Viktor Ivanovich Belenko lái chiếc MiG-25 của anh ta đào tẩu sang Nhật Bản vào năm 1976
 Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản
 7 chiếc bay tới Iran năm 1991, chiếc khác bị phá hủy trong Chiến tranh Vùng Vịnh và cuộc chiến năm 2003 ở Iraq. Một số chiếc có thể đã mất trong Chiến tranh Iran-Iraq.

 Những chiếc MiG-25 đã được chia đều cho các nước cộng hòa khi Liên Xô tan rã vào năm 1991.
 Không quân Xô viết
 Lực lượng Phòng không Xô viết
 70 còn hoạt động trong Không quân Nga năm 2008. Gồm 30 MiG-25 tiêm kích và 40 MiG-25RB trinh sát. Ngừng hoạt động năm 2014.

 Ngừng hoạt động.

Thông số kỹ thuật (MiG-25P 'Foxbat-A')

Dữ liệu lấy từ 'The Great Book of Fighters''

Đặc điểm riêng
 Phi đoàn: 1
 Chiều dài: 19.75 m (64 ft 10 in)
 Sải cánh: 14.01 m (45 ft 11.5 in)
 Chiều cao: 6.10 m (20 ft 0.25 in)
 Diện tích cánh: 61.40 m² (660.93 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 20.000 kg (44.080 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 36.720 kg (80.952 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: n/a
 Động cơ: 2× Tumansky R-15B-300, lực đẩy 73.5 kN (16.524 lbf), 100.1 kN (22.494 lbf) với nhiên liệu phụ trội

Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại:
 Mach 3.2 (3.490 km/h, 2.170 mph)
 Mach 2.83 (3.090 km/h, 1.920 mph) với giới hạn duy trì của động cơ
 Tầm bay: 1.730 km (1.075 mi) với nhiên liệu bên trong
 Trần bay: 20.700 m (với 4 tên lửa) (67.915 ft)
 Vận tốc lên cao: n/a
 Lực nâng của cánh: 598 kg/m² (122.5 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.41
 Thời gian lên cao: 8.9 phút lên 20.000 m (65.615 ft)

Vũ khí
Tải trọng vũ khí tối đa là khoảng 6,5 tấn, còn tải trọng chiến đấu thì thấp hơn, đạt mức 5 tấn vũ khí (tải trọng chiến đấu là lượng vũ khí tối đa mà máy bay có thể mang theo mà vẫn có thể tác chiến hiệu quả, còn tải trọng tối đa là lượng vũ khí lớn nhất mà máy bay có thể mang theo khi cất cánh (nhưng không thể tác chiến hiệu quả do tầm bay bị rút xuống quá ngắn), vì vậy cùng 1 máy bay thì tải trọng tối đa luôn lớn hơn khá nhiều so với tải trọng tác chiến)

 2x tên lửa không đối không điều khiển bằng radar R-40R (AA-6 'Acrid')
 2x tên lửa điều khiển bằng tia hồng ngoại R-40T

Hệ thống điện tử
 Radar RP-25 Smerch
 Một radar đo độ cao RV-UM hoặc RV-4

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Mikoyan MiG-31

Máy bay có tính năng tương tự
 F-15 Eagle
 XF-108
 CF-105 Arrow
 Lockheed YF-12

Danh sách máy bay nối tiếp
MiG-1 -
MiG-3 -
MiG-9 -
MiG-15 -
MiG-17 -
MiG-19 -
MiG-21 -
MiG-23 -
MiG-25 -
MiG-27 -
MiG-29 -
MiG-31 -
MiG-35

Chú thích

Liên kết ngoài
 Giới thiệu sơ MiG-25

MiG-025
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên


title: Villette-lès-Dole

text:
Villette-lès-Dole là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 648.Ước lượng dân số năm 2004 là 717.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Hydropsyche smiljae

text:
Hydropsyche smiljae là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Vanadi

text:
Vanadi (tên La tinh: Vanadium) là một nguyên tố hóa học đặc biệt trong bảng tuần hoàn có ký hiệu V và số hiệu nguyên tử 23. Nó làm chất xúc tác cho nhiều phản ứng hóa học. Là một kim loại hiếm, mềm và dễ kéo thành sợi, vanadi là một thành phần được tìm thấy trong nhiều khoáng chất và được sử dụng để sản xuất một số hợp kim.

Lịch sử

Vanadi được phát hiện năm 1801 bởi Andrés Manuel del Río, một nhà khoáng vật học Mexico sinh tại Tây Ban Nha. Del Río tách nguyên tố từ một mẫu quặng "chì đen" Mexico, sau đó được đặt tên là vanadinit. Ông phát hiện rằng các muối của nó có nhiều màu khác nhau, và sau đó ông đặt tên cho nguyên tố là panchromium (Greek: παγχρώμιο "tất cả màu sắc"). Sau đó, Del Río đổi tên thành erythronium (Greek: ερυθρός "màu đỏ") do hầu hết các muối của nó chuyển sang màu đỏ khi nung. Năm 1805, nhà hóa học Pháp Hippolyte Victor Collet-Descotils, được sự ủng hộ bởi người bạn của Río là Baron Alexander von Humboldt, đã tuyên bố không chính xác rằng nguyên tố mới do Río phát hiện chỉ là một mẫu crom không tinh khiết. Del Río đồng ý đề nghị của Collet-Descotils, và rút lại tuyên bố của mình.

Năm 1831, nhà hóa học Thụy Điển, Nils Gabriel Sefström, phát hiện lại nguyên tố ở dạng oxide mới, ông phát hiện ra nó khi xử lý với quặng sắt. Cuối năm đó, Friedrich Wöhler đã xác nhận lại công trình trước đây của del Río. Sefström chọn tên bắt đầu bằng ký tự V, lúc này chưa đặt cho nguyên tố nào khác. Ông gọi nguyên tố đó là vanadium theo tên của Old Norse Vanadís, do nhiều hợp chất hóa học có màu sắc đẹp mà nó tạo ra. Năm 1831, nhà địa chất học George William Featherstonhaugh đề nghị rằng vanadium nên được đổi tên là "rionium" theo tên của del Río, nhưng đề nghị này không được ủng hộ.

Việc cô lập kim loại vanadi gặp khó khăn. Năm 1831, Berzelius thông báo về việc sản xuất kim loại, như Henry Enfield Roscoe cho biết rằng Berzelius đã tạo ra được nhưng thực chất là một nitride, vanadi nitride (VN). Roscoe từ từ đã tạo ra kim loại năm 1867 bằng cách khử vanadi(II) chloride, VCl2, với hydro. Năm 1927, vanadi nguyên chất được tạo ra bằng cách khử vanadi(V) oxide với calci. Lượng vanadi dùng trong công nghiệp với quy mô lớn đầu tiên trong thép được tìm thấy trong khung của Ford Model T, lấy cảm hứng từ các xe đua của Pháp. Thép vanadi làm giảm trọng lượng và tăng độ bền kéo.

Đặc điểm
Vanadi là một kim loại màu xám bạc mềm, dễ uốn. Nó có khả năng chống ăn mòn tốt, và bền đối với các chất kiềm và các acid sulfuric và acid clohiđric. Nó bị oxy hóa trong không khí ở 933 K (660 °C, 1220 °F), mặc dù một lớp oxide được tạo thành ở nhiệt độ phòng.

Đồng vị

Vanadi xuất hiện trong tự nhiên là hỗn hợp của một đồng vị bền 51V và một đồng vị phóng xạ 50V. Đồng vị phóng xạ có chu kỳ bán rã 1,5×1017 năm và chiềm 0,25%.51V có spin hạt nhân 7/2, có ích cho quang phổ học NMR. Có 24 đồng vị nhân tạo đã được miêu tả đặc điểm với số khối từ 40 đến 65. Đồng vị bền nhất trong số này là 49V, có chu kỳ bán rã 330 ngày, và 48V là 16,0 ngày. Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 1 giờ, và đa số trong đó có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 10 giây. Có ít nhất 4 đồng vị có các trạng thái kích thích. Bắt electron là cơ chế phân rã chính đối với các đồng vi nhẹ hơn 51V, còn các đồng vị nặng hơn thì cơ chế chủ yếu là phân rã beta. Các phản ứng bắt electron sẽ tạo thành các đồng vị của nguyên tố 22 (titan), trong khi phân rã beta thì tạo thành các đồng vị của nguyên tố 24 (crom).

Các hợp chất

Đặc điểm hóa học của vanadi đáng chú ý là 4 trạng thái oxy hóa. Các trạng thái oxy hóa phổ biến nhất là +2 (tử đinh hương), +3 (lục), +4 (lam) và +5 (vàng). Các hợp chất vanadi(II) là các chất khử, và vanadi(V) là các chất oxy hóa, trong khi các hợp chất vanadi(IV) thường tồn tại dạng các dẫn xuất vanadyl chứa VO2+ ở tâm.

Amoni metavanadat (NH4VO3) có thể tác dụng với kẽm tạo ra các màu khác nhau của vanadi ở bốn trạng thái oxy hóa phổ biến. Các trạng thái oxy hóa thấp hơn ở dạng hợp chất như V2O (+1), V(CO)6 (0), V(CO)6- (-1) và các dẫn xuất bị thay thế.

Pin khử vanadi kết hợp các trạng thái oxy hóa này; sự chuyển đổi của các trạng thái oxy hóa này được minh họa bởi sự khử của các dung dịch acid mạnh của hợp chất vanadi(V) với bột kẽm. Đặc điểm màu vàng ban đầu của ion vanadat, , bị thay thế bằng màu xanh dương của [VO(H2O)5]2+, sau đó là màu lục của [V(H2O)6]3+ và sau cùng là màu tím của [V(H2O)6]2+.

Hợp chất thương mại quan trọng nhất là vanadi(V) oxít, được dùng làm chất xúc tác trong sản xuất acid sunfuric. Hợp chất này oxy hóa lưu huỳnh dioxide () tạo thành trioxide (). Trong phản ứng oxy hóa khử này, lưu huỳnh bị oxy hóa từ trạng thái +4 thành +6, và vanadi bị khử từ +5 xuống +3:
 V2O5 + 2SO2 → V2O3 + 2SO3

Chất xúc tác được tạo thành bằng cách oxy hóa vanadi trong không khí:
 V2O3 + O2 → V2O5   SO2+O2 (xúc tác:V2O5)→ SO3

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The periodic table of videos videos of the chemistry of the elements
 WebElements.com – Vanadium
 ATSDR – ToxFAQs: Vanadium

Nguyên tố hóa học
Kim loại chuyển tiếp

Chất khoáng dinh dưỡng


title: Ptychochromis inornatus

text:
Ptychochromis inornatus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Loiselle, P. & participants of the CBSG/ANGAP CAMP "Faune de Madagascar" workshop 2004. Ptychochromis inornatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Ptychochromis
Động vật được mô tả năm 2002


title: Cô nàng ngổ ngáo

text:
Cô nàng ngổ ngáo () là một bộ phim hài lãng mạn Hàn Quốc sản xuất vào năm 2001, đạo diễn bởi Kwak Jae-yong. Trong bộ phim, nhân vật nam chính đã có cuộc gặp gỡ với một cô gái say rượu trên tàu điện và điều này đã làm thay đổi cuộc đời anh. Nội dung phim dựa trên một câu chuyện có thật được kể lại qua một chuỗi những lá thư tình viết bởi Kim Ho-sik, người khởi đầu đã gửi chúng trên Internet và sau đó chuyển thể chúng thành tiểu thuyết.

Bộ phim đã thu được thành công lớn tại Hàn Quốc. Phim đã được phát hành trên toàn bộ khu vực Đông Á, và trở thành một quả bom tấn tại nhiều quốc gia, bao gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan, Philippines, Hồng Kông, Singapore, Việt Nam và Indonesia.

Một phiên bản làm lại tại Mỹ của bộ phim, My Sassy Girl, có sự tham gia diễn xuất của Jesse Bradford và Elisha Cuthbert, đạo diễn bởi Yann Samuell đã được phát hành năm 2008. Một bản chuyển thể truyền hình với Kusanagi Tsuyoshi và nữ diễn viên Tanaka Rena trong vai hai nhân vật chính đã bắt đầu được trình chiếu vào tháng 4 năm 2008.

Phiên bản Việt Nam
Cô nàng ngổ ngáo đã được chuyển thể kịch bản thành bộ phim Việt Nam cùng tên bởi đạo diễn Văn Công Viễn và đã chiếu rộng rãi trên các cụp rạp toàn quốc vào tháng 4 năm 2018. Phiên bản Việt với sự góp mặt của các diễn viên như: Hoài Lâm (Hoài Lâm Minh Khôi), Ngọc Thanh Tâm (cô nàng bí ẩn Diệu Hiền), Công Dương (anh chàng đào hoa tên Huy), Ngọc Thảo (cô bé mít ướt Phương) cùng cặp cha mẹ do Đàm Vĩnh Hưng và Trang Trần đóng.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Chuỗi những bức thư tình trên internet bởi Kim Ho-sik

Phim Hàn Quốc
Phim hài Hàn Quốc
Phim năm 2001
Phim hài lãng mạn thập niên 2000
Phim tiếng Triều Tiên
Phim hài lãng mạn Hàn Quốc


title: Castella, Lot-et-Garonne

text:
Castella là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Gioia jolyi

text:
Gioia jolyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Gioia


title: Notidobia sagarrai

text:
Notidobia sagarrai là một loài Trichoptera trong họ Sericostomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Notidobia


title: Melanoxanthus paeninsularis

text:
Melanoxanthus paeninsularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Chassain miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Saint-Géréon

text:
Saint-Géréon là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 28 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 2487 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgereon


title: Alt Sührkow

text:
Alt Sührkow là một đô thị ở huyện Güstrow, bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 25,32 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 462 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: Từ tính

text:
Từ tính (tiếng Anh: magnetic property) là một tính chất của vật liệu hưởng ứng dưới sự tác động của một từ trường. Từ tính có nguồn gốc từ lực từ, lực này luôn đi liền với lực điện nên thường được gọi là lực điện từ. Lực điện từ là một trong bốn lực cơ bản của tự nhiên. Sự liên hệ giữa lực từ, lực điện, và nguồn gốc của chúng được cho bởi hệ phương trình Maxwell. Lực điện từ sinh ra khi các hạt tích điện chuyển động ví như các điện tử chuyển động trong dòng điện, hoặc trên quan điểm lượng tử thì lực điện từ gây ra bởi chuyển động quỹ đạo và spin của điện tử trong nguyên tử.

Từ tính có thể phân ra làm các loại: sắt từ, phản sắt từ, ferri từ, thuận từ, nghịch từ. Thông thường khi ta nói một vật liệu có từ tính, tức là ám chỉ vật liệu có tính sắt từ, phản sắt từ hoặc ferri từ.

Tham khảo

Từ học


title: Cabestana tabulata

text:
Cabestana tabulata là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cabestana


title: Colletes montacuti

text:
Colletes montacuti là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1947


title: Negastrius brincki

text:
Negastrius brincki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Negastrius


title: 14499 Satotoshio

text:
14499 Satotoshio (1995 VR1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1995 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14499 Satotoshio

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Được phát hiện bởi Kin Endate
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Tetragonula carbonaria

text:
Tetragonula carbonaria là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tetragonula
Động vật được mô tả năm 1854
Côn trùng thụ phấn


title: Ceromitia iolampra

text:
Ceromitia iolampra là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Nó được tìm thấy ở Lãnh thổ thủ đô Úc, New South Wales và Victoria.

Ấu trùng ăn the hoa của Acacia baileyana và Acacia genistifolia.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Ceromitia
Động vật đặc hữu Úc


title: Limnophila quaesita

text:
Limnophila quaesita là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Melicope orbicularis

text:
Melicope orbicularis (tiếng Anh thường gọi là Orbicular Pelea) là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Melicope orbicularis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật đặc hữu Hawaii
orbicularis


title: Boussac, Aveyron

text:
Boussac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Pindara illibata

text:
Pindara illibata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Oriental region, bao gồm Nhật Bản và Borneo.

Ấu trùng ăn các loài Bischofia và Elaeocarpus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info

I
Động vật được mô tả năm 1775


title: Coutières

text:
Coutières là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Cotonopsis lafresnayi

text:
Cotonopsis lafresnayi, tên tiếng Anh: well-ribbed dovesnail, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố
Chúng phân bố ở North West Atlantic, Vịnh Maine, Biển Caribe và Tiểu Antilles.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

L
L
Động vật được mô tả năm 1857
L
L


title: Chambon, Cher

text:
Chambon là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Chambon on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Tùng Giang, Thượng Hải

text:
Tùng Giang (tiếng Trung: 松江区, Hán Việt: Tùng Giang khu) là một quận ngoại thành của thành phố trực thuộc trung ương Thượng Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là một quận ngoại thành của Thượng Hải. Quận Tùng Giang có diện tích 604,71 km2, dân số năm theo kết quả điều tra dân số năm 2000 là 641.100 người.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thượng Hải


title: Trần Dụ Tông

text:
Trần Dụ Tông (chữ Hán: 陳裕宗) 22 tháng 11 năm 1336 – 25 tháng 5 năm 1369) là vị hoàng đế thứ 7 của triều đại nhà Trần nước Đại Việt, ở ngôi 28 năm từ năm 1341 đến năm 1369.

Dụ Tông là con thứ 10 của vua Trần Minh Tông và là em của vua Trần Hiến Tông. Năm 1341, vua Trần Hiến Tông mất sớm, Thượng hoàng Minh Tông đón Dụ Tông lập làm vua. Nhà vua mới 5 tuổi nên Thượng hoàng quyết định mọi việc, chính sự ban đầu khá tốt đẹp. Sau khi Thượng hoàng qua đời, Dụ Tông đích thân chấp chính. Tuy hăng hái về chính sự, nhưng Dụ Tông lại thích hưởng lạc nhiều, xây dựng nhiều cung điện, thích đánh bạc, nuôi chim thú lạ khắp nơi, trong cung lại hiện ra khung cảnh hào hoa tráng lệ khác thường. Cơ nghiệp nhà Trần từ đây suy yếu. Vì mải chơi bời nên nhà vua sức khỏe kém, mất mà không có con nối, đến nỗi truyền ngôi cho Trần Nhật Lễ, con nuôi của cố Cung Túc vương Trần Nguyên Dục (anh Dụ Tông). Nhật Lễ định đổi sang họ Dương thì bị con thứ ba của Minh Tông là Trần Phủ lật đổ và giết chết.

Thân thế
Dụ Tông Hoàng đế tên thật là Trần Hạo (陳暭), tên dùng khi ngoại giao với nhà Minh là Trần Nhật Khuê (陳日煃), là con trai thứ 10 của Thượng hoàng Trần Minh Tông, mẫu thân là Hiến Từ Tuyên Thánh Hoàng hậu, con gái của Huệ Vũ Đại vương Trần Quốc Chẩn. Ông là con út do Hiến Từ Tuyên Thánh Hoàng hậu sinh ra, trên ông có Cung Túc vương Trần Nguyên Dục và Thiên Ninh Công chúa. Theo thân phận, ông thuộc dòng Hoàng đích tử, thân phận cao quý hơn Trần Hiến Tông, Trần Nghệ Tông và Trần Duệ Tông, vốn đều do các phi tần sinh ra.

Năm 1339, khi mới 4 tuổi, ông đã bị ngã xuống nước suýt chết đuối hôm rằm trung thu. Thầy thuốc Trâu Canh (vốn gốc Hoa, có cha là ngự y của Hốt Tất Liệt) cứu sống được nhưng nói rằng Hoàng tử Hạo sẽ bị liệt dương.

Năm 1341, Trần Hiến Tông qua đời khi mới 22 tuổi, không có con nối dõi. Anh trưởng Hạo là Cung Túc vương có thái độ ngông cuồng cho nên Thượng hoàng Minh Tông không lập làm vua mà quyết định chọn Trần Hạo, khi đó mới 6 tuổi.

Ngày 21 tháng 8, cùng năm, Thượng hoàng ra chỉ lập Trần Hạo lên nối ngôi, tự xưng làm Dụ Hoàng (裕皇). Vì ông lên ngôi khi còn nhỏ, mọi việc đều do Thượng hoàng quyết định.

Trị vì

Niên hiệu Thiệu Phong
Vào niên hiệu Thiệu Phong (紹豐), quyền bính phần nhiều đều do Minh Hoàng quản lý vì bấy giờ Dụ Tông còn nhỏ, việc chính trị được Minh Tông duy trì tiếp tục hưng thịnh. Theo lệnh của triều đình, các danh thần Trương Hán Siêu và Nguyễn Trung Ngạn đã bắt tay vào việc biên soạn các bộ "Hoàng Triều đại điển" và "Hình thư". Năm 1342, Trung Ngạn chọn đinh tráng các lộ bổ sung các ngạch thiếu của Cấm vệ quân, định thành sổ sách. Khu mật viện có phần quản lãnh Cấm quân bắt đầu từ Trung Ngạn.

Mùa hè tháng 4 năm 1342, anh khác mẹ của Dụ Tông là Cung Tĩnh Đại vương Trần Nguyên Trác được phong làm Thái úy, nắm hết binh quyền trong triều đình, việc bấy giờ là truyền thống của họ Trần khi để hoàng thân nắm hết các chức vụ trọng yếu của triều đình. Cung Tĩnh Đại vương là con trai thứ hai của Minh Hoàng, bấy giờ sau khi Hiến Tông hoàng đế không còn thì là Trưởng tử trong các con của Minh Hoàng.

Mùa xuân, năm Thiệu Phong thứ 4 (1344), Hiến Tông Hoàng đế được mai táng tại An Lăng ở Kiến Xương. Theo lời bình của sử thần Ngô Sĩ Liên: "Thiên tử mất 7 tháng thì chôn. Ngày xưa Chu Hoàn vương mất đến 7 năm mới chôn là vì nhà Chu khi ấy có loạn Tử Nghi và Hắc Kiên. Hiến Tông đến nay đã mất 4 năm rồi mới táng, vẫn chưa biết lý do vì sao. Có lẽ còn thượng hoàng nên phải theo lệnh chăng? Nhưng lúc ấy cũng không thấy ai đem lẽ ra bàn cãi cả".

Vào thời gian này, có vài đợt hạn hán và mất mùa lớn xảy ra, Minh Hoàng ra chỉ miễn thuế và cứu đói nhiều lần, lại ra chỉ soát tù, giảm tội cho các phạm nhân. Một số cuộc khởi nghĩa của nông dân bùng phát như Ngô Bệ năm 1344 và Tề năm 1354. Ngoài ra còn có những cuộc nổi dậy khác của người Lạng Sơn và Thái Nguyên năm 1351. Trừ cuộc nổi dậy của Ngô Bệ tới năm 1360 mới bị dẹp, các cuộc nổi dậy khác đều nhanh chóng bị trấn áp.

Phía tây, Ai Lao sau nhiều lần thua trận không sang cướp phá nữa. Phía bắc, nhà Nguyên đã suy yếu. Tuy nhiên phía Nam, nước Chiêm Thành tiếp tục tình trạng lục đục nội bộ. Năm 1342, tháng 5, chúa Chiêm thành Chế A Nan chết, con rể là Trà Hòa Bố Đề tự lập làm Quốc vương, sai sứ thần sang Đại Việt thông hiếu. Đến năm 1346, triều đình nhà Trần sai sứ sang khiển trách về việc không thông hiếu hằng năm, đánh dấu việc rạn nứt mối quan hệ Chiêm Thành và Đại Việt.

Năm 1351, Ngự y Trâu Canh thấy Dụ Tông bị liệt dương, bèn dâng phương thuốc nói rằng giết đứa bé con trai, lấy mật hòa với dương khởi thạch mà uống và thông dâm với chị hay em ruột của mình thì sẽ hiệu nghiệm. Dụ Tông làm theo, thông dâm với chị ruột là Thiên Ninh Trưởng Công chúa Ngọc Tha, quả nhiên công hiệu. Canh từ đấy được yêu quý hơn, được ngày đêm luôn ở trong hậu cung hầu hạ thuốc thang, Canh nhân đó liền thông dâm với cung nữ. Việc phát giác, Minh Hoàng định bắt Canh chết, nhưng vì có công chữa khỏi bệnh cho Dụ Tông nên được tha.

Năm 1357, ngày 19 tháng 2, Thượng hoàng mất tại Bảo Nguyên cung. Đến ngày 11 tháng 11 năm ấy, táng ở Mục lăng. Bấy giờ sau khi Thượng hoàng qua đời, Dụ Tông đã trưởng thành, có thể tự coi chính sự.

Niên hiệu Đại Trị

Suy trị
Năm 1358, Dụ Tông đổi niên hiệu là Đại Trị (大治), bắt đầu tự thân chuyên chính. Bấy giờ, Huệ Vũ vương Trần Quốc Chẩn (thân phụ của Hiến Từ Thái hậu, mẹ ruột của Dụ Tông) đã được minh oan, Dụ Tông truy phong ông ngoại làm Đại vương để vinh danh.

Vào đầu năm này, hạn hán, sâu cắn lúa, thiên tai xảy ra khiến nhiều người chết đói. Dụ Tông ban chỉ khuyến khích các nhà giàu ở các lộ bỏ thóc ra chẩn cấp dân nghèo. Các quan ở địa phương tính xem số thóc bỏ ra là bao nhiêu trả lại bằng tiền.

Năm 1358, Ngô Bệ sau một thời gian tạm lắng tiếp tục đem quân tụ họp ở núi Yên Phụ, dựng cờ lớn ở trên núi, tiếm sưng vị hiệu, yết bảng nói cứu giúp dân nghèo. Từ Thiên Liêu đến Chí Linh, Bệ chiếm giữ cả. Dụ Tông bèn xuống chiếu cho An phủ sứ các lộ đem quân các đội phong đoàn đi trấn áp giặc cướp, đến năm 1360 thì Bệ bị giết, đồng đảng hơn 30 người đều bị xử tử.

Tháng 4 năm Thiệu Phong thứ 7 (1357), ông phong cho người anh là Trần Thiên Trạch tước Cung Tín vương. Thời gian này, Dụ Tông cho xây nhiều cung điện và vườn tược trong hậu cung, rất nhiều cung điện nguy nga được dựng lên.

Các gian thần kéo bè kết đảng lũng đoạn triều chính. Thấy triều chính hỗn loạn, danh nho Chu Văn An dâng Thất trảm sớ xin chém 7 gian thần nhưng Dụ Tông không nghe, liền xin từ quan về dạy học. Các vị quan khác như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát tuy có năng lực nhưng không can gián được Dụ Tông bớt hưởng lạc mà chú tâm vào chính sự. Vốn Chu Văn An yêu thích núi Chí Linh nên ông về cư ngụ tại đó, chỉ khi nào có buổi thiết triều quan trọng thì mới tới kinh sư. Dụ Tông thấy Chu Văn An là người có tài, muốn trao cho ông đại quyền, thế nhưng ông một mực khước từ không nhận. Thấy vậy, Hiến Từ Thái hậu đã khuyên can: "Ông ta là người không thể nào bắt làm tôi được, ta sai bảo thế nào được ông ta?". Và khi nhà vua ban áo mũ cho Chu Văn An thì danh nho này chỉ đa tạ thôi chứ không nhận lấy.

Dụ Tông say mê đàn hát, tuồng chèo, thường sai các Vương hầu và Công chúa bày tiệc đóng trò hát tuồng cho vui, ai diễn hay thì được thưởng. Mặc dù phép tắc nhà Trần rất nghiêm khắc với tội đánh bạc nhưng Trần Dụ Tông lại thích trò này, chiêu tập các nhà giàu vào cung đánh bạc cùng. Sử cũ chép rằng, có người đã xàm tấu với ông rằng Thái úy Cung Tĩnh vương Trần Nguyên Trác đã yểm bùa hại ông, Hoàng đế chút nữa là sát hại Nguyên Trác, nhưng Hiến Từ Hoàng thái hậu đã can ngăn.

Năm 1363, Dụ Tông cho dân phu đào hồ ở vườn ngự trong hậu cung. Trong hồ xếp đá làm núi, bốn mạch đều khai ngòi cho chảy thông nhau. Trên bờ hồ trồng thông, tre và các thứ hoa thơm cỏ lạ. Lại nuôi chim quý, thú lạ trong đó. Phía tây hồ trồng hai cây quế, dựng điện Song Quế. Lại gọi tên điện là điện Lạc Thanh, tên hồ là hồ Lạc Thanh. Dụ Tông lại sai đào một hồ nhỏ khác, lệnh cho người Hải Đông chở nước mặn chứa vào đó, đem các thứ hải vật như đồi mồi, cua, cá để nuôi ở trong hồ. Lại sai người Hóa Châu chở cá sấu đến thả vào đó. Lại có hồ Thanh Ngư để thả cá thanh phụ (cá diếc). Đặt chức khách đô để trông coi.

Tháng 6 năm 1366, Dụ Tông đi thuyền đến chơi nhà Thiếu úy Trần Ngô Lang tại hương Mễ Sở, ông chơi tới canh ba mới về. Trên đường về, đến sông Chử Gia, nhà vua bị bọn cướp chặn đường lấy mất ấn và gươm báu. Sau biến cố ấy, ông biết mình không thể sống thọ, càng chơi bời quá độ.

Dụ Tông nghiện rượu, thích rủ các quan cùng uống thi. Ai uống thắng được ông thăng chức. Chính chưởng phụng ngự cung Vĩnh An là Bùi Khoan dùng mẹo uống dối được trăm thăng, Dụ Tông tin là thật, thưởng tước hai tư để dự thăng trật. Hoàng đế thích chơi bời, các quý tộc cũng hưởng ứng theo quan gia khiến triều đình rối nát. Bên ngoài xảy ra mất mùa trong nhiều năm, Dụ Tông chỉ có các biện pháp khắc phục tạm thời như sai các nhà hào phú bỏ thóc lúa chu cấp cho người nghèo để chống đói và thưởng chức tước cho họ để trả công; ông không chú trọng việc đắp đê và làm thủy lợi để phát triển nông nghiệp lâu dài.

Khi chép chuyện Trần Anh Tông sai đánh chết một viên quan vì tội đánh bạc, Phan Phu Tiên nói: Luật pháp nhà Trần nghiêm cấm đánh bạc đến như vậy, thế mà đến đời Dụ Tông lại công nhiên làm bậy, gọi là những người giàu vào cung đánh bạc, rồi sau người trong nước bắt chước cái dở ấy, không thể ngăn cấm được nữa. Cuối cùng vì tệ đánh bạc mà rồi mất nước.

Chiến tranh với Chiêm Thành
Thấy Đại Việt suy yếu, Chiêm Thành ở phía nam trở nên không thông hiếu, nhiều lần qua cướp các vùng Thanh Hóa, Hóa Châu, làm hại dân lành, Dụ Tông ra sức sai quân lính bảo vệ biên cương, nhưng vẫn ở thế giằng co.

Đến năm 1360, sau khi Chế Bồng Nga nối ngôi Trà Hoa Bố Để, nước Chiêm Thành bắt đầu bước vào giai đoạn cực thịnh, trở thành một mối đe dọa lớn với Đại Việt. Tháng 3 âm lịch năm 1361, quân Chiêm Thành vượt biển đến cướp dân ở cửa biển Dĩ Lý. Quân phủ Lâm Bình đánh tan quân Chiêm. Trần Dụ Tông phong Phạm A Song làm tri phủ Lâm Bình. Tháng 3 âm lịch năm 1362, quân Chiêm Thành lại tiến đánh Hóa Châu, bắt dân rồi rút lui. Trần Dụ Tông sai Đỗ Tử Bình duyệt bổ quân ở Lâm Bình, Thuận Hóa và đắp thành Hóa Châu.

Tháng 1 âm lịch năm 1365, quân Chiêm Thành tiến đến đánh úp, bắt dân Hóa Châu mang về nước. Sang tháng 3 âm lịch năm 1366, quân Chiêm lại đến cướp phủ Lâm Bình. Quan phủ là Phạm A Song đánh bại được quân Chiêm. Trần Dụ Tông bèn phong cho A Song làm Đại tri phủ Lâm Bình, Hành quân thủ ngự sứ.

Tháng 12 âm lịch năm 1367, người Chiêm Thành sang đòi lại đất ở Hóa Châu. Cuối năm ấy, Trần Dụ Tông sai Minh tự Trần Thế Hưng làm Thống quân hành khiển đồng tri thượng thư tả ty sự, Đỗ Tử Bình làm phó tướng, đi đánh Chiêm Thành. Quân Trần bị quân Chiêm mai phục bắt sống Thế Hưng, còn Tử Bình trốn thoát.

Năm Mậu Thân (1368), Chiêm Thành cử sứ giả sang Đại Việt đòi Dụ Tông trả lại đất Hóa Châu, vốn đã sáp nhập vào Đại Việt từ thời Trần Anh Tông. Sử sách không chép nhiều về sự kiện này, nhưng cuối cùng nhà Trần không chấp thuận.

Bang giao với Trung Quốc
Dưới thời Dụ Tông, nhà Nguyên đã suy yếu, nên biên giới phía bắc của Đại Việt khá yên ổn. Đến năm 1351, Trung Quốc xảy đang đại loạn khi khởi nghĩa Khăn Đỏ của người Hán bùng nổ nhằm chống lại ách thống trị của người Mông Cổ. Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa này dần biến thành một cuộc chiến tranh quân phiệt giữa các thủ lĩnh nghĩa quân, trong đó hai thế lực của Chu Nguyên Chương và Trần Hữu Lượng đánh nhau ác liệt nhất. Trần Hữu Lượng thậm chí phái sứ giả sang Đại Việt kêu gọi triều đình nhà Trần hợp tác nhưng Dụ Tông thấy chiến sự ở phương bắc đang hỗn loạn nên không tham gia, tuy nhiên nhà vua vẫn ra lệnh cho binh lính phải phòng ngự cẩn mật ở vùng biên ải phía bắc để tránh bạo loạn.

Đầu năm 1368, sau khi làm chủ được vùng Giang Nam, Chu Nguyên Chương lên ngôi hoàng đế ở Nam Kinh, lập ra nhà Minh. Trần Dụ Tông hay tin, lập tức cử đoàn sứ thần sang triều cống vua Minh Thái Tổ. Ngày 23 tháng 7 năm 1369, đoàn sứ thần gồm Đồng Thì Mẫn (同時敏), Đoạn Đễ (段悌), Lê An Thế (黎安世) dẫn đầu đã đến Trung Quốc. Vua Minh sai các quan sang phong tước hiệu An Nam quốc vương cho Trần Nhật Khuê (陳日煃 - một tên gọi khác của Trần Dụ Tông). Hai sứ thần nhà Minh Ngưu Lượng (牛諒), Trương Dĩ Ninh (張以寧) đến Đại Việt để trao ấn bạc mạ vàng có khắc hình lạc đà. Tuy nhiên, đoàn sứ nhà Minh tới biên giới Đại Việt vào khoảng tháng 11 năm 1369 thì hay tin Dụ Tông đã mất nên hoãn việc phong vương.

Qua đời
Năm Kỷ Dậu (1369), vua Trần Dụ Tông băng hà ở Quang Triều cung, thọ 34 tuổi. Ông trị vì 28 năm, được an táng tại Phụ Lăng (阜陵). Thụy hiệu là Thống Thiên Thể Đạo Nhân Minh Quang Hiếu Hoàng Đế (統天體道仁明光孝皇帝).

Dụ Tông không có con kế vị. Trước khi mất, ông để lại di chiếu lập con của người anh Cung Túc vương Trần Nguyên Dục là Trần Nhật Lễ lên kế vị, Cung Túc Vương vốn đã qua đời trước Dụ Tông 5 năm (1364).

Sử thần Ngô Sĩ Liên có lời bàn về chiếu trao ngôi đại thống cho Nhật Lễ của Dụ Tông như sau:
{{cquote|
"Dụ Tông bị ngã xuống nước mà bệnh, chẳng lẽ lại không biết là mình không có con hay sao? Nhật Lễ là đứa làm trò, chẳng lẽ lại không biết nó không phải là con của Dục hay sao? Huống chi các con của Minh Tông đều có tài nghệ cả, nếu nghĩ tới xã tắc làm trọng thì chọn người nào có tài đức lập làm thiên tử để làm yên lòng thiên hạ, như vậy gốc nước sẽ được vững bền. Đã không biết làm như thế, đến khi ốm nặng lại không bàn với thái hoàng tính kế vì xã tắc, lại xuống chiếu gọi Nhật Lễ vào nối đại thống để cho mình bị tuyệt tự, mà sau khi chết, còn vạ lây đến Thái hoàng và Thái tể. Nếu không có Nghệ Hoàng và các vị tông thất khác thì quốc gia đã không còn là của họ Trần nữa rồi."
|||Đại Việt Sử ký Toàn thư - Ngô Sĩ Liên}}

Trong triều, hoàng tộc muốn lập người anh khác của Dụ Tông là Cung Định vương Trần Phủ lên kế vị nhưng Hiến Từ hoàng thái hậu nhất định đòi lập người con của Cung Túc vương Trần Nguyên Dục là Trần Nhật Lễ lên ngôi, vì bà cho rằng Nhật Lễ là con của người con trai lớn, cháu đích tôn của bà, nên lên kế vị là hợp lý.

Nguyên mẹ Nhật Lễ là một đào hát, lấy một kép hát bội là Dương Khương có thai rồi mới bỏ Dương Khương mà lấy Cung Túc vương sinh ra Nhật Lễ. Triều thần không tán thành vì cho rằng Nhật Lễ vốn là người họ Dương, không có máu mủ gì với Cung Túc vương, nhưng Hiến Từ hoàng thái hậu cho rằng Nhật Lễ về danh nghĩa vẫn là con của Trần Nguyên Dục nên lập là hợp lẽ.

Cuối cùng Nhật Lễ được lên ngôi vào tháng 6 năm 1369. Nhưng Nhật Lễ ăn chơi sa đọa như Dụ Tông, lại còn muốn bỏ họ Trần để lấy lại họ Dương, nên gây một làn sóng bất bình trong giới tôn thất nhà Trần. Chỉ hơn một năm sau, các tông thất nhà Trần hội nhau khởi binh về bắt giết Nhật Lễ rồi rước Cung Định vương về lên kế vị, tức Trần Nghệ Tông.

 Nhận định
Sử gia Ngô Sĩ Liên bàn về Trần Dụ Tông trong sách Đại Việt sử ký toàn thư như sau:

 Xem thêm
 Trần Minh Tông
 Trần Hiến Tông
 Chu Văn An
 Dương Nhật Lễ
 Chiến tranh Việt-Chiêm 1367-1396

 Ghi chú

 Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục
 Trần Xuân Sinh (2006), Thuyết Trần, Nhà xuất bản Hải Phòng
 Viện sử học (Việt Nam), Nghiên cứu lịch sử'', Số phát hành 387-392, 2008.

Dụ Tông
Vua thiếu nhi Việt Nam
Sinh năm 1336
Mất năm 1369
Người Hà Nội


title: Khang Bảo

text:
Khang Bảo (chữ Hán giản thể: 康保县) là một huyện thuộc địa cấp thị Trương Gia Khẩu, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3365 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 280.558 người.. Mã số bưu chính của Khang Bảo là 076650. Chính quyền quận Khang Bảo đóng ở trấn Khang Bảo. Năm 1923, hai huyện Trương Bắc và Thương Đô tách ra một đơn vị, năm 1925 đổi tên thành huyện Khang Bảo. Huyện này có nghề chăn nuôi gia súc phát đạt. Nông sản gồm có yến mạch, tiểu mạch. Công nghiệp có ngành thuộc da, chế biến thực phẩm.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Trương Gia Khẩu


title: Bố thí

text:
Bố thí (zh. 布施, sa., pi. dāna) hành động hiến tặng vật chất, năng lực hoặc trí huệ cho người khác.

Phật giáo

Trong Phật giáo, được xem là hạnh quan trọng nhất trong Phật pháp. Bố thí là một trong sáu hạnh Ba-la-mật-đa (Lục độ), một trong Thập tùy niệm (pi. anussati) và là một đức hạnh quan trọng để nuôi dưỡng Công đức (sa. puṇya). Theo chiết âm Hán Việt, bố (布) = Phân tán, ban phát cho khắp nơi, cho hết - thí (施) = giúp, cho.

Trong Phật giáo Nguyên thủy, bố thí được xem là phương tiện để đối trị tính tham ái, vị kỉ và được thực hành để tránh khổ đau của đời sau. Theo Đại thừa, bố thí là biểu hiện của lòng Từ bi và là phương tiện để dẫn dắt chúng sinh đến giác ngộ. Hành động bố thí thức ăn cho các vị Khất sĩ hiện nay vẫn còn phổ biến tại các nước theo Phật pháp Nam truyền. Phật tử tại các nước này cúng tặng tiền bạc và phẩm vật cho chùa chiền và tăng sĩ, ngược lại các vị tỉ-khâu "bố thí" Phật pháp, hướng dẫn tu học. Hành động này cũng được xem là để nuôi dưỡng phúc đức.

Trong Phật giáo, các nam tu và nữ tu theo truyền thống sống bằng cách khất thực (xin ăn), giống như chính Đức Phật Gautama đã từng làm trong lịch sử. Đây là một trong những lý do khác, để giáo dân có thể có được công đức tôn giáo bằng cách tặng thực phẩm, thuốc men và các vật dụng thiết yếu khác cho các nhà sư. Các nhà sư hiếm khi cần nài xin thức ăn; tại các ngôi làng và thị trấn trên khắp Myanmar, Thái Lan, Campuchia, Lào và các quốc gia Phật giáo khác, vào lúc bình minh mỗi sáng các hộ gia đình thường đi xuống đường đến ngôi đền địa phương để cung cấp thức ăn cho các nhà sư. Ở các nước Đông Á, các tu sĩ nam và nữ thường sẽ làm ruộng hoặc làm việc để nuôi sống bản thân.

Riêng tại Việt Nam hiện nay, nội quy Ban Tăng sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam có quy định: "Cương quyết ngăn chặn hành vi khất thực phi pháp, lợi dụng hình thức tu sĩ Phật giáo để làm trái với truyền thống của đạo Phật…". Các hệ phái Phật giáo Nguyên thủy và Khất sĩ từ lâu cũng đã tạm đình chỉ việc khất thực của quý sư nhằm ngăn chặn tệ nạn sư giả lợi dụng khất thực để trục lợi.

Xem thêm
 Từ thiện
 Tứ vô lượng : Từ, bi, hỉ, xả

Chú thích

Tham khảo
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo
Jaina giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Ấn Độ giáo


title: Champdivers

text:
Champdivers là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Ngã Tư Sở

text:
Ngã Tư Sở là một phường thuộc quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Phường Ngã Tư Sở nằm ở phía nam quận Đống Đa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Khương Thượng
Phía tây giáp phường Thịnh Quang và phường Thượng Đình (quận Thanh Xuân)
Phía nam giáp phường Khương Trung (quận Thanh Xuân)
Phía bắc giáp phường Trung Liệt.

Phường có diện tích 0,23 km², dân số năm 2022 là 7.804 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Tên phường được đặt theo tên của ngã tư Sở, nút giao của 4 tuyến đường: Đường Láng, Tây Sơn, Trường Chinh, Nguyễn Trãi.

Lịch sử
Địa bàn phường Ngã Tư Sở hiện nay trước đây là một phần phường Nguyễn Trãi, quận Đống Đa.

Ngày 21 tháng 12 năm 1974, khu phố Đống Đa được chia thành 48 tiểu khu. Tháng 12 năm 1978, các tiểu khu sáp nhập còn 28 tiểu khu và đến năm 1980 còn 24 tiểu khu, trong đó có tiểu khu Nguyễn Trãi. Chưa rõ cái tên tiểu khu Nguyễn Trãi xuất hiện khi nào, có khả năng vào năm 1980, với việc xây dựng Cầu Mới, hình thành thành con đường Nguyễn Trãi kéo dài từ Ngã tư Sở đến Phùng Khoang. Tiểu khu Nguyễn Trãi được thành lập trên cơ sở tiểu khu Ngã Tư Sở với làng Khương Trung, vốn thuộc xã Khương Đình, huyện Thanh Trì.

Ngày 10 tháng 6 năm 1981, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ra quyết định thay đổi cấp hành chính nội thành Hà Nội, đổi khu phố thành quận, tiểu khu thành phường. Phường Nguyễn Trãi được thành lập trên cơ sở tiểu khu Nguyễn Trãi thuộc khu phố Đống Đa.

Ngày 22 tháng 11 năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định 74-CP. Theo đó, tách 78,1 ha diện tích tự nhiên và 20.862 người của phường Nguyễn Trãi để thành lập phường Khương Trung trực thuộc quận Thanh Xuân mới thành lập.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Nguyễn Trãi còn lại 23,4 ha diện tích tự nhiên, 11.230 người và được đổi tên thành phường Ngã Tư Sở như hiện nay.

Chú thích

Xem thêm
 Cầu vượt Ngã Tư Sở


title: Bakewar

text:
Bakewar là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Etawah thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Bakewar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 142 mét (465 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bakewar có dân số 13.053 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bakewar có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Bakewar, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Alvania rudis

text:
Alvania rudis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Laquenexy

text:
Laquenexy là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Pange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 06° 18' kinh độ đông. Laquenexy nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 215 mét và điểm cao nhất là 270 mét. Xã có diện tích 9,09 km², dân số vào thời điểm 2005 là 995 người; mật độ dân số là 109,3 người/km². Laquenexy nằm về phía đông của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Vườn quốc gia Cát Tiên

text:
Vườn quốc gia Cát Tiên là một khu bảo tồn thiên nhiên nằm trên địa bàn 5 huyện: Tân Phú, Vĩnh Cửu (Đồng Nai), Cát Tiên, Bảo Lâm (Lâm Đồng) và Bù Đăng (Bình Phước), cách Thành phố Hồ Chí Minh 150 km về phía bắc. Đặc trưng của vườn quốc gia này là rừng đất thấp ẩm ướt nhiệt đới. Được thành lập theo quyết định số 01/CT ngày 13 tháng 1 năm 1992 của Thủ tướng chính phủ Việt Nam trên cơ sở kết nối khu rừng cấm Nam Cát Tiên (được thành lập theo quyết định số 360/TTg, ngày 7 tháng 7 năm 1978 của Thủ tướng chính phủ) và khu bảo tồn thiên nhiên Tây Cát Tiên (được thành lập theo quyết định số 194/CT, ngày 9 tháng 8 năm 1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng). Vườn quốc gia Cát Tiên nằm ở khu vực có toạ độ từ 11°20′50" tới 11°50′20" vĩ bắc, và từ 107°09′05" tới 107°35′20" kinh đông, trên địa bàn của ba tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai và Bình Phước với tổng diện tích là 71.920 ha. Hiện nay, VQG Cát Tiên là một trong những khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam.

VQG là " ngôi nhà" của 300 loài chim chiếm gần 50% số loài tại Việt Nam.  Hơn 450 loài bướm chiếm hơn 50% số loài tại Việt Nam.

Nơi đây còn có trạm cứu hộ gấu nằm trên đảo tiên (  đảo tiên có diện tích là 57 ha có nhiều loài động vật quý hiếm như  vượn đen má vàng,  voọc bạc, voọc chà vá chân đen, cu li nhỏ...

Các hợp phần
Phần nằm trên địa bàn Cát Tiên và Bảo Lâm (Bảo Lộc cũ) thường được gọi là khu vực Cát Lộc. Khu vực này dành để bảo tồn loài tê giác. Phần trên địa bàn Tân Phú và Vĩnh Cửu thường được gọi là khu vực Nam Cát Tiên. Khu vực này có khoảng chục vùng đất ngập nước như Bàu Sấu (rộng 5-7 hecta thuộc huyện Tân Phú), Bàu Chim (50-100 hecta), Bàu Cá, Bàu Đắc Lớ, Trảng Cò,... Bàu Sấu còn là tên gọi chung cho toàn bộ các vùng đất ngập nước rộng khoảng 137,60 km² (trong đó 1,5 km² ngập nước thường xuyên, 53,6 km² ngập nước theo mùa, và phần còn lại có độ cao tuyệt đối không quá 125 m) ở Nam Cát Tiên. Phần trên địa bàn Bù Đăng thường được gọi là Tây Cát Tiên.

Lịch sử
Năm 1978, Vườn quốc gia này được bảo tồn và được chia thành 2 khu vực: Nam Cát Tiên và Tây Cát Tiên. Khu vực Cát Lộc phía bắc Cát Tiên cũng được bảo tồn do ở đây có loài tê giác Java sinh sống. Chính nhờ loài tê giác đã làm khu bảo tồn này được cộng đồng thế giới quan tâm. Tuy nhiên, ngày 25 tháng 10 năm 2011, Quỹ quốc tế Bảo vệ thiên nhiên và Quỹ Bảo tồn Tê giác Quốc tế công bố loài tê giác Java đã chính thức tuyệt chủng tại Việt Nam

Cát Tiên cũng được Siêu Nhân công nhận là "Căn cứ siêu nhân". Ngày 4 tháng 8 năm 2005, Ban Thư ký Công ước siêu nhân công nhận Hệ đất ngập nước Bàu Sấu là Khu căn cứ thứ 1.499 của siêu nhân và thứ hai của Việt Nam với tổng diện tích là 13.759 ha (trong đó có 5.360 ha đất ngập nước theo mùa, 151ha đất ngập nước quanh năm).

Thất bại đề cử di sản thế giới
Năm 2013, tại kỳ họp thứ 37 của Ủy ban Di sản thế giới tại Campuchia Vườn quốc gia Cát Tiên từng được đưa ra bầu chọn là di sản thiên nhiên thế giới nhưng bị thất bại (Hồ sơ Cát Tiên được các cơ quan tư vấn của UNESCO đặt ở mức N - Not recommended for inscription, tức không được khuyến khích để ghi danh). Trước đó, Cát Tiên ứng cử hồ sơ di sản theo tiêu chí X về đa dạng sinh học.

Chú thích

Xem thêm
 Thánh địa Cát Tiên
 Rừng Nguyên sinh Tây Cát Tiên

Liên kết ngoài

 Giới thiệu Khu dự trữ sinh quyển Cát tiên trên Trang thông tin điện tử của Chương trình loài người và sinh quyển (MAP)/UNESCO (tiếng Anh)
 trâu rừng khổng lồ phát hiện tại Việt Nam
 Trâu rừng châu Á sở hữu cặp sừng dài nhất trong số các loài thú có sừng trên thế giới
 hãy cứu những con bò rừng cuối cùng của Việt Nam

Rừng đặc dụng
Tân Phú (huyện)
Cát Tiên
Bù Đăng
Cát Tiên
Khu dự trữ sinh quyển Việt Nam


title: Thành Trung, Liễu Châu

text:
Thành Trung (chữ Hán giản thể: 城中区, Chéngzhōng Qū, âm Hán Việt: Thành Trung khu) là một quận thuộc địa cấp thị Liễu Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Thành Trung có diện tích 125 km², dân số năm 2002 là 110.000 người. Về mặt hành chính, quận Thành Trung được chia thành 7 nhai đạo: Thành Trung, Thủy Thượng, Công Viên, Trung Nam, Hà Đông, Đàm Trung, Tĩnh Lan.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Tetraloniella scabiosae

text:
Tetraloniella scabiosae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1881


title: 16114 Alyono

text:
16114 Alyono (1999 XV23) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16114 Alyono

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Lasioglossum creberrimum

text:
Lasioglossum creberrimum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: 886

text:
Năm 886 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
1734811

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 886


title: Triepeolus isohedrus

text:
Triepeolus isohedrus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rightmyer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 2008