title: M240

text:
{{Infobox Weapon
|name=Súng máy tự động 7,62 mm M240
|image=
|caption=M240B
|origin=|type=Súng máy đa chức năng

|is_ranged=yes

|service=1977 – hiện tại
|used_by=
|wars=Chiến tranh Vùng VịnhChiến tranh IraqNội chiến SyriaNội chiến Iraq (2014 đến nay)

|designer=
|design_date=
|manufacturer=
|production_date=
|number=
|variants=

|weight=11 - 13 kg (với giá hai chân)21 kg (với giá ba chân)
|length=1263 mm
|part_length=627 mm
|width=
|height=
|crew=

|cartridge=7.62x51mm NATO
|rate= 2 chế độ, 650 - 750 viên/phút và 950 - 1000 viên/phút
|velocity= 853 m/s
|range= 800m (giá hai chân)1800m (giá ba chân)

|feed= Dây đạn tự rã M13
|sights=
}}

M240 là tên gọi chính thức của Quân đội Hoa Kỳ cho khẩu FN MAG (Mitrailleuse d`Appui Général) - một loại súng sử dụng dây băng đạn, dùng cỡ đạn 7.62x51mm NATO, cơ cấu trích khí phản lực.

M240 được trang bị cho quân đội Hoa Kỳ từ giữa năm 1980. Ngoài bộ binh, M240 còn được sử dụng trên các phương tiện cơ giới, tàu thuyền, máy bay,.. Mặc dù không phải là khẩu trung liên nhẹ nhất từng được sử dụng, M240 được đánh giá cao bởi độ tin cậy và ưu điểm trong sự đồng bộ hóa giữa các thành viên khối NATO

Tất cả các biến thể của M240 đều sử dụng dây băng đạn tự rã, một số biến thể có thể sử dụng được cả dây đạn không tự rã (phải thay một số bộ phận đơn giản). Có nhiều khác biệt lớn giữa các biến thể của súng về mặt trọng lượng và các bộ phận, do đó việc hoán đổi các bộ phận của các biến thể với nhau đôi khi không thực hiện được. M240 được sản xuất bởi FN Manufacturing, một trụ sở đặt tại Mỹ của hãng Fabrique Nationale d'Herstal.

M240 thường được sử dụng với giá 2 chân, 3 chân hoặc gắn trên các phương tiện.

Phát triển
Sản xuất bởi Fabrique Nationale d'Herstal, FN MAG được quân đội Hoa Kỳ chọn cho nhiều vai trò khác nhau, sau nhiều cuộc thăm dò và đấu thầu trên khắp thế giới. Khẩu súng này đã thay thế khẩu M60 trong hầu hết vai trò sử dụng và thay thế luôn những loại trung liên khác trong vai trò súng máy đồng trục. Những khẩu M60 vẫn tiếp tục được sử dụng và dần dần được thay thế bởi những khẩu M240 mới hơn.

M240 được sử dụng lần đầu tiên năm 1977 trong vai trò súng máy đồng trục trên các xe tăng, sau đó dần dần được sử dụng vào những vai trò khác trong những năm 1980, 1990. Mặc dù được có những bộ phận giống như khẩu M60, độ bền của M240 đã làm cho chúng được tin cậy hơn người tiền nhiệm rất nhiều. M240 có cấu tạo bộ phận trích khí phức tạp hơn M60, điều này làm cho độ tin cậy của súng cao hơn và những yêu cầu về bảo dưỡng cũng thấp hơn. Tuy nhiên giá thành sản xuất và trọng lượng cũng cao hơn M60. Khi so sánh với các loại trung liên khác, M240 có thể bắn trung bình 26000 phát trước khi bị hỏng hóc, một con số khá cao nếu xét tới trọng lượng của súng.

Hiện tại, quân đội Mỹ đang nghiên cứu giảm trọng lượng của M240B xuống từ 4 đến 7 pound, nằm trong dự án giảm trọng lượng M240B của Mỹ.

Thử nghiệm và đưa vào sử dụng

Dự án thay thế các súng máy 7,62 mm đồng trục M73 và M219 đang được sử dụng bắt đầu trong giai đoạn cuối thập niên 60, đầu thập niên 70. M240 lẽ ra đã được đưa vào sử dụng trong vai trò đó vào những năm 80, tuy nhiên nó còn được sử dụng bởi bộ binh và các binh chủng khác. Cuối cùng, khẩu súng này được trang bị từ những năm 90 tới nay.

Vào thập niên 70, quân đội Mỹ đã nghiên cứu loại trung liên mới cho các phương tiện cơ giới, thiết giáp. Khẩu M73 có khá nhiều khuyết điểm, phiên bản cải tiến M73E1/M219 cũng không là một giảp pháp tốt. Trong giai đoạn này, có nhiều mẫu thiết kế đến từ nhiều quốc gia đã được xem xét. Hai ứng viên được chọn ra là khẩu M60 và khẩu FN MAG. Hai khẩu súng này được đem ra thử nghiệm một cách toàn diện cùng với loại súng đang sử dụng là M219 để so sánh.

Hai tiêu chuẩn so sánh chính là MRBS (Mean Rounds Between Stoppages, tạm hiểu là số đạn trung bình bắn được giữa 2 lần kẹt đạn có thể sửa chữa trong vài phút) và MRBF (Mean Rounds Between Failures, số đạn trung bình bắn ra giữa 2 lần hỏng hóc các bộ phận súng). Kết quả của M240 - M60E2 - M219 như sau:

Thí nghiệm này chỉ áp dụng cho các loại trung liên của những năm 1970. Khẩu MAG đã được cải tiến nhiều, còn khẩu M60E2 là một phiên bản thiết kế riêng để sử dụng đồng trục và khác biệt với các phiên bản trước. Chất lượng các phiên bản của khẩu M60 khác nhau rất nhiều, ví dụ như ở hai phiên bản M60E4 và M60C. Mẫu thiết kế được chọn là khẩu MAG, về sau được đặt tên là M240. Khẩu súng này sau đó thay thế nhiều loại súng đời trước trong vai trò gắn đồng trục tháp pháo hay gắn trên các xe cơ giới, thiết giáp vào những năm 1980. Sau này M240 tỏ ra phổ biến để trang bị cho cả bộ binh, và do đó phiên bản M240B và M240G ra đời. Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bắt đầu sử dụng M240 vào năm 1991, thay thế cho những khẩu M60 đã già cỗi. M240 được Lục Quân Hoa Kỳ trang bị vào cuối thập niên 90, thay thế cho M60E4, vốn rẻ hơn và nhẹ hơn nhưng lại không có khả năng trang bị phổ biến trên các phương tiện như M240. Một số nước thành viên NATO như Anh cũng sử dụng M240.

Biến thể

Nhà sản xuất đặt tên cho khẩu súng này là MAG 58. M240 có các thông số giống với MAG 58, điều này cho phép thay đổi các bộ phận của M240 với các bộ phận tiêu chuẩn của MAG 58. Đây là một ưu điểm rất lớn trong việc luyện tập, hậu cần, thay đổi chiến thuật, hiệp đồng binh chủng. Ví dụ, một đơn vị của Mỹ khi phối hợp với lính Anh có thể hỗ trợ các bộ phận M240 cho L7 (MAG 58 phiên bản của Anh) và ngược lại.

M240
Được lục quân đưa vào sử dụng năm 1977 để thay thế M73 và M219, tới những năm 80, thủy quân lục chiến bắt đầu dùng M240 và M240E1 cho các phương tiện cơ giới như LAV-25

M240E4/M240B
M240B là loại trung liên tiêu chuẩn được trang bị cho bộ binh của lục quân Hoa Kỳ và gần đây là thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, nó cũng được Không quân Hoa Kỳ, Hải quân Hoa Kỳ và Tuần duyên Hoa Kỳ sử dụng. Được thiết kế cho bộ binh với báng súng và kiềng 2 chân, súng cũng có thể gắn trên boong tàu và các loại tàu nhỏ. Súng thường được gọi là "M240 Bravo" hoặc chỉ đơn giản là "240", tuy nhiên khi viết thì vẫn là M240B.

Khẩu M60E4 (Hải quân gọi là Mk 43) cạnh tranh với M240E4 trong một cuộc thử nghiệm trung liên cho bộ binh vào những năm 1990 nhằm thay thế khẩu M60 vốn đã già cỗi. M240E4 thắng cuộc và sau đó được đặt tên lại là M240B. Điều này dẫn tới việc khoảng 1000 khẩu M240 được gửi tới hãng FN để trùng tu, kiểm tra và thay thế các bộ phận để bộ binh có thể sử dụng được. Tuy nhiên, một bộ phận giảm xóc thủy lực được gắn thêm cho M240B để có độ giật tương đương như khẩu M60. Vì khẩu M240B đáng tin cậy hơn khi thử nghiệm nên nó nặng hơn M60E4 một vài pound, và một dự án cho trung liên hạng nhẹ đang đực thực hiện đầu những năm 2000.

M240 đang được thử nghiệm với loại báng súng có thể điều chỉnh được, thay thế cho loại báng súng hiện đang sử dụng.

M240C

M240C là một phiên bản của M240 gắn đồng trục trên các phương tiện cơ giới, tuy nhiên có một bộ phận nạp đạn cho người thuận tay phải trên các xe chiến đấu bộ binh M2/M3 Bradley và LAV.

M240E1 và M240D
M240D có thể được lắp trên máy bay với thước ngắm trước sau và một bộ phận cò sử dụng 2 tay để bắn. M240D cũng có thể lắp thêm gói "Egress Package" (gồm có bộ che chớp đầu nòng, đầu ruồi, thước ngắm, cần mang vác, kiềng 2 chân, tay cầm) cho bộ binh, sử dụng để tăng cường hỏa lực cho phi hành đoàn khi bị bắn rơi. M240D là phiên bản cải tiến của M240E1, thay đổi chủ yếu là ở đường rãnh để gắn ống ngắm quang học ở phía trên nắp đậy dây băng đạn. M240E1 cũng có thể lắp bộ phận cò bắn bằng 2 tay.

M240G

M240 được sử dụng phổ biến trong lực lượng thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, trên bộ, trên xe cơ giới và cả trên máy bay. M240G là phiên bản dùng trên bộ của M240 và M240E1. Để sử dụng mặt đất thì cần lắp thêm bộ "Egress Package" (cũng giống M240D) cho M240G. Phiên bản này không có nắp bảo vệ nhiệt của nòng súng, do đó nhẹ hơn M240B vài pound, khoảng 11,6 kg. M240G có 3 chế độ bắn, cho phép bắn từ 650 tới 950 phát/phút.

M240E5/M240H
M240H là một phiên bản phát triển từ M240D, trang bị bộ phận che chớp đầu nòng đã được cải tiến và rãnh gắn kính ngắm quang học, súng được thiết kế để có thể tháo lắp bộ "Egress Kit" cho bộ binh nhanh hơn. Chiều dài súng 1046 mm, nòng dài 599 mm và nặng 11,9 kg.

M240L

M240L là phiên bản nằm trong dự án giảm trọng lượng M240B của Mỹ, trước đây là M240E6. M240L được dự định là sẽ nhẹ hơn 5 pound so với M240B. Kết quả sẽ mang lại sự cơ động trong di chuyển, sử dụng và giảm khối lượng cho bộ binh. Người ta tin rằng khẩu súng này được xếp vào loại tuyệt mật trong quý 4 của năm tài chính 2010

Hoạt động
Lên đạn và sẵn sàng bắn bằng cách kéo chốt lên đạn về phía sau, đồng thời chốt lên đạn sẽ giữ khóa nòng ở phía sau. Nạp đạn bằng cách mở nắp che bệ khóa nòng và cho dây băng đạn vào, đóng nắp lại và súng đã trong tư thế sẵn sằng bắn. Khi chốt lên đạn được đẩy tới trước thì khẩu súng trong thế an toàn.

Trong tư thế chuẩn bị bắn thì khóa nòng súng để mở, nằm ở phía sau; kim hỏa thì cố định với bộ khóa nòng. Khi bóp cò thì khóa nòng trượt về trước khóa kín buồng đạn lại, đồng thời kim hỏa cũng đập vào đuôi đạn để viên đạn nổ. Vì sử dụng cơ cấu này nên súng không cần phải có búa để đập vào kim hỏa như các loại súng ổ đạn kín như AK-47 hay M-16. Một bộ phận hãm cò súng được sử dụng để điểu chỉnh cơ cấu bắn sao cho tốc độ bắn đều, chính xác và súng hoạt động ổn định.Tuy nhiên, bắn trong tư thế khóa nòng mở dễ dẫn đến tai nạn súng tự bắn do khóa nòng tự động trượt tới. Điều này xảy ra khi lực tác động lên khóa nòng đủ để nó vượt qua được bộ hãm cò súng và tự trượt về phía trước mà không cần bóp cò. Chế độ khóa an toàn cũng không có tác dụng khi súng xảy ra hiện tượng này.

Để vệ sinh súng thì cần đảm bảo khóa nòng đã được kéo về sau và chốt an toàn đã được bật. Mở nắp che bệ khóa nòng lên và tháo dây băng đạn còn lại ra (nếu còn), sau đó kiểm tra phía ổ đạn và khóa nòng. Vỏ đạn còn sót lại hay cái mấu nối của dây băng đạn phải được tháo bỏ, khẩu súng bây giờ được xem là đã an toàn. Trong trường hợp vẫn còn một viên đạn còn nguyên bị vướng vào khóa nòng thì phải dùng que thông thòng hoặc một vật cứng để tháo viên đạn ra. Nếu còn viên đạn nào bị kẹt ở ổ đạn, người thao tác phải kiểm tra ngay xem ổ đạn có quá nóng để cho viên đạn có thể tự phát nổ không. Nếu nòng súng quá nóng, thì người này phải tránh mặt xa ra khỏi ổ đạn, đợi đến khi nòng súng và ổ đạn nguội xuống rồi mới tháo viên đạn ra. Trong nhiều tình huống, việc cố gắng lấy viên đạn còn đang trong ổ đạn nóng ra sẽ làm cho viên đạn tự phát nổ khi vừa được lấy ra, gây nguy hiểm xung quanh. Một cách khác để xử lý tình huống này là người thao tác lau chùi súng có thể mở khóa an toàn và bóp cò bắn viên đạn còn kẹt trong ổ đạn ra, tuy nhiên phải lưu ý bắn vào chỗ an toàn, không người để không gây thương vong đáng tiếc.

Tốc độ bắn có thể điều chỉnh ở 3 mức. Mức 1 cho phép bắn ở tốc độ khoảng 750 phát/phút; 2 mức sau lần lượt là khoảng 850 và 950 phát/phút. Điểu chỉnh tốc độ bắn bằng cách gỡ nòng súng ra, tháo nắp che và vặn bộ điều chỉnh khí phản lực, thay đổi lượng khí trích phản lực nhiều hay ít. Các thao tác điều chỉnh này thường được thực hiện trước khi ra trận bởi vì nó gây phiền toái cho người bắn khi đang tác xạ trên mặt trận.

Nòng súng được thay rất nhanh nhờ vào nút mở chốt khóa nòng súng bên trái của súng. Phải giữ khóa nòng phía sau, ổ đạn không còn đạn mới nhấn nút, xoay tay cầm về bên trái để tháo nòng súng ra. Khi xoay tay cầm vào đến giữa súng rồi mới thả nút ra, thay nòng súng khác rồi lại nhấn nút, xoay tay cầm về bên phải.

Khi bắn liên tục trong thời gian lâu, người bắn cần phải cẩn thận không để chạm tay vào nòng súng. Nòng súng có thể trở nên rất nóng và đốt cháy da trong nháy mắt. Chúng có thể nóng và phát sáng mà bất cứ ai sử dụng các thiết bị dò tia hồng ngoại như kính nhìn đêm đều có thể thấy dễ dàng.

Những phản hồi đối với phiên bản M240B

M240B là một khẩu súng thành công và được đánh giá cao, tỏ ra rất hiệu quả trong chiến đấu ở Afghanistan và Iraq ở vai trò hỏa lực yểm trợ cho các loại vũ khí sử dụng đạn nhỏ hơn (5.56x45 mm NATO) như M249, M16, M4. Loại đạn 7.62x51mm NATO có hỏa lực và sức xuyên phá tốt, một ưu điểm trong chiến tranh đường phố với các lực lượng Iraq. Nhìn chung, với những ghi nhận trên thực chiến, M240B vượt trội hơn M60 nhiều. Một cuộc thăm dò bởi Natick Soldier Center tháng 4/2002 về khẩu M240B ở chiến trường Afghanistan đã cho kết quả:

17% nói rằng họ có giao chiến với đối phương bằng M240B;
42% nói rằng họ gặp vấn đề trong việc tìm phụ tùng thay thể ở Afghanistan (nòng, lò xo, pin T&A, tấm bảo vệ nhiệt, chốt hãm cò súng, chốt lăn nhỏ, bao đựng nòng thay thế, dụng cụ lau chùi,..);
1 người lính nói về hệ thống cấp đạn kép 2 dây băng cùng lúc;
50% nói rằng họ cần có cách gì đó tốt hơn để mang theo đạn (ví dụ như hộp đựng dây băng đạn, v.v..);
100% cảm thấy tự tin với khẩu súng của mình;
82% cảm thấy khẩu M240B đáng tin cậy;
60% cảm thấy việc mang vác và lắp đặt súng cần phải dễ dàng hơn;

Ngày 15/5/2003, một bản báo cáo về ý kiến của những người lính trên chiến trường Iraq của trung tá Jim Smith, quân đội Hoa Kỳ, báo cáo này có viết về khẩu M240B như sau:

Binh sĩ rất tự tin về vũ khí của họ. Một lần nữa, đa số các ý kiến đều tích cực; những ý kiến tiêu cực thường liên quan tới trọng lượng súng. Họ nghĩ nên làm kiềng 3 chân bằng vật liệu nhẹ hơn. Ngoài ra túi đựng đạn bằng nilon cũng hay bị chảy ra khi chạm vào nòng súng đang nóng. Những gợi ý khác bao gồm việc thiết kế kiềng 2 chân gấp lại được như của khẩu súng M249 SAW, cột dây kim loại làm miếng che nhiệt và một hệ thống để có thể mang theo dây băng 300-400 viên đạn.

Tháng 5/2006, một buổi thuyết trình của Trung tâm Lục Quân Hoa Kỳ đưa ra 3 kết luận về khẩu M240B:

Binh lính liên tục nhận xét rất tích cực về khẩu súng này;
Tốc độ bắn cao và hiệu quả tốt lên mục tiêu;
Độ bền tốt;

Những nhận xét này dựa trên cuộc khảo sát 3300 binh sĩ từ 8 sư đoàn của quân đội Hoa Kỳ (các đơn vị đang hoạt động, tuần duyên và các đơn vị dự bị).

Xem thêm
MG3
Súng máy RPK
CETME Ameli
M249
UKM-2000 Polish
Súng máy M60
Mk 48 Mod 0
Danh sách vũ khí hiện đại
Danh sách vũ khí của USMC

Link tham khảo
Chapter 3, M240B Machine Gun, Field Manual 3-22.68, Crew-Served Machine Guns, 5.56-mm and 7.62-mm, Department of the Army, 31 tháng 1 năm 2003
Federation of American Scientists: M240
Video #1 of M240
Bắn thử M240

Tham khảo

Súng máy 7.62mm
Súng máy hạng trung
Súng máy thời chiến tranh Lạnh
Súng máy của quân đội Mỹ
Súng máy của lục quân Mỹ
Súng máy của lực lượng lính thủy đánh bộ
Súng máy
Súng Bỉ
Trang bị của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ
Súng FN Herstal


title: Phyllanthus profusus

text:
Phyllanthus profusus là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Ghana, Guinea, và Liberia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Hawthorne, W. 1998. Phyllanthus profusus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

P
Thực vật dễ tổn thương


title: 4481 Herbelin

text:
4481 Herbelin (1985 RR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1985 bởi Ted Bowell ở Anderson Mesa Station of the Lowell Observatory.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4481 Herbelin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Champigny, Marne

text:
Champigny  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 74 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: 25602 Ucaronia

text:
25602 Ucaronia (tên chỉ định ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 1 năm 2000 bởi Andrea Boattini và Alfredo Caronia ở Pian dei Termini.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 25602 Ucaronia

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Malleval-en-Vercors

text:
Malleval-en-Vercors là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 940 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 31 người.
Thị trấn đã có tên gọi Malleval cho đến ngày 12 tháng 9 năm 2005.

Tham khảo

Mallevalenvercors


title: 177 TCN

text:
Năm 177 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 177 TCN


title: Exosoma alluaudi

text:
Exosoma alluaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Sponheim

text:
Sponheim là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Sponheim có diện tích 14,35 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 871 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Granulina boucheti

text:
Granulina boucheti là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Phân bố
Đây là loài đặc hữu của Sicilia. Loài địa phương ở Aci Trezza.

Tham khảo

 Gofas S. (1992). "Le genre Granulina (Marginellidae) en Méditerranée et dans l'Atlantique oriental". Bollettino Malacologico 28(1-4): 1-26. (original description: 10-11)

Granulina


title: 4230 van den Bergh

text:
4230 Van den Bergh (1973 ST1) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels phát hiện vào ngày 19 tháng 9, năm 1973 tại Đài thiên văn Palomar. Tiểu hành tinh này được đặt theo tên của Sidney Van den Bergh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4230 Van den Bergh

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Horsfieldia valida

text:
Horsfieldia valida là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Horsfieldia valida. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

valida
Thực vật đặc hữu Indonesia
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Sumatra


title: Rouffiac, Charente-Maritime

text:
Rouffiac là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Pasaman

text:
Pasaman là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Tây Sumatra, Indonesia. Huyện lỵ đóng ở. Huyện có diện tích km2, sân số theo điều tra năm 2000 là người.

Các đơn vị hành chính
Huyện gồm có phó huyện hành chính (kecamatan) sau:

Tham khảo

Huyện của Tây Sumatra
Tây Sumatra


title: Ribatejada

text:
Ribatejada là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Torrejón de Velasco có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Torrejón de Velasco nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Dongdaemun-gu

text:
Dongdaemun-gu (Đông Đại Môn khu; 東大門區) là một trong 25 quận (gu) của Seoul, Hàn Quốc. Quận này nằm ở bờ bắc của sông Hán. Văn phòng hành chính quận này ở Yongdu-dong, gần ga tàu điện ngầm của tuyến số 2.

Lịch sử
Quận Dongdaemun được thành lập lần đầu tiên vào năm 1943 khi hệ thống "gu" bắt đầu và có diện tích lớn hơn ngày nay. Quận Seongbuk tách ra khỏi quận vào năm 1949, Changsin Dong và Sungin Dong đã được sáp nhập vào quận Jongno vào năm 1975. Thêm 17 dong (phường) được tách ra để trở thành quận Jungnang vào năm 1988.

Phân cấp hành chính
Dongdaemun-gu hiện có 14 dong (phường), đơn vị hành chính nhỏ hơn khu (quận).

Cheongnyangni-dong (Thanh Lương Lý động)
Dapsimni 1-dong (Đạp Thập Lý động)
Dapsimni 2-dong
Hoegi-dong (Hồi Cơ động)
Hwigyeong 1-dong (Huy Khương động)
Hwigyeong 2-dong
Imun 1-dong (Lý Môn động)
Imun 2-dong
Jangan 1-dong (Tràng An động)
Jangan 2-dong
Jegi-dong (Tế Cơ động)
Jeonnong 1-dong (Điển Nông động)
Jeonnong 2-dong
Yongsin-dong

Vận chuyển
Korail
  Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến số 1
 (Jongno-gu) ← Sinseol-dong — Jegi-dong — Cheongnyangni — Hoegi — Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc — Sinimun → (Seongbuk-gu)
 Tuyến Jungang ( Tuyến Gyeongui-Jungang)
  (Seongdong-gu) ← Cheongnyangni (trên mặt đất) — Hoegi → (Jungnang-gu)
Seoul Metro
  Tàu điện ngầm Seoul tuyến số 2
 Sinseol-dong — Yongdu → (Seongdong-gu)
  Tàu điện ngầm  Seoul tuyến số 5 (Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến số 5)
 (Seongdong-gu) ← Dapsimni — Janghanpyeong → (Gwangjin-gu)

Địa lý
Quận Dongdaemun giáp với quận Seongbuk về phía tây bắc, quận Jungnang về phía đông (với dòng suối Jungnangcheon tạo thành đường ranh giới), quận Gwangjin ở phía đông nam, quận Seongdong ở phía nam, gặp Jung-gu tại một điểm ở phía tây - nam và giáp quận Jongno về phía tây. Khu phố sầm uất nhất của quận Dongdaemun là khu vực Cheongnyangni - một vùng thương mại lớn được hình thành xung quanh ga Cheongnyangni, một trong những CBD thứ cấp của Seoul. Quận Dongdaemun được đặt theo tên của cổng phía đông trong các bức tường thành của thành phố Seoul là Dongdaemun, nhưng bản thân Dongdaemun thực sự nằm ở quận Jongno. Điều này là do một sự thay đổi ranh giới hành chính.

Giáo dục

Đại học
Đại học Seoul
Đại học Kyung Hee
 Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc

Nghiên cứu

 Viện Nghiên cứu Tiên tiến Hàn Quốc

Địa điểm thu hút

 Chợ Gyeongdong
 Chợ Dongseo
 Đài tưởng niệm vua Sejong
 Tài sản văn hóa thành phố Seoul: Seonnongdan (선농단 先農壇), vua Sejong Sindobi (세종대왕신도비 世宗大王神道碑, tượng đài bằng đá)
 Kho báu quốc gia: Supyo (수표 水標)
 Di tích lịch sử: Yeonghuiwon (영휘원 永徽園)

Các khu mộ của Kim Byeongro (김병로 金炳魯), Han Yongwoon (한용운 韓龍雲), Ahn Changho và Oh Sechang (오세창 吳世昌) cũng nằm trong quận này.

Đơn vị kết nghĩa
 An Quốc, Trung Quốc
 Diên Khánh, Trung Quốc
 Quảng Châu, Trung Quốc
 New York, Mỹ
 Los Angeles, Mỹ
 Paris, Pháp
 Lyon, Pháp
 Luân Đôn, Anh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Quận của Seoul
Quận Dongdaemun


title: Baños de Ebro/Mañueta

text:
Baños de Ebro (Basque: Mañueta) là một đô thị trong tỉnh Álava, thuộc Xứ Basque, phía bắc Tây Ban Nha.

Đô thị này được lập năm 1666, cách thủ phủ Vitoria 45 km. Diện tích là 9,46 km², dân số 357 người (INE 2007) với mật độ 37,74 người/km². Mã số bưu chính là 01307

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BAÑOS DE EBRO in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia

Đô thị ở Álava


title: Parnara bada

text:
Parnara bada là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở south-east Asia, from Ấn Độ through Trung Quốc to Indonesia, cũng như bờ biển đông bắc của Úc.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn Leersia hexandra, Oryza sativa, Saccharum officinarum và Bambusa. Nó tạo ra tổ bằng cách cuốn lá bằng tơ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Insects
Australian Faunal Directory

Parnara


title: 6589 Jankovich

text:
6589 Jankovich (1985 SL3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1985 bởi N. S. Chernykh và L. I. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6589 Jankovich

Thiên thể phát hiện năm 1985
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dufourea punica

text:
Dufourea punica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1976


title: Campo Grande

text:
Campo Grande () là một thành phố Brasil. Thành phố này thuộc bang Mato Grosso do Sul. Thành phố được mệnh danh là Cidade Morena ("thành phố nâu trong tiếng Bồ Đào Nha) do đất vùng này màu nâu đỏ. Dân số theo điều tra năm 2010 của Viện Địa lý và Thống kê Brasil là 787.204 người. Đây là thành phố đông dân thứ 22 của Brasil.

Tham khảo

Campo Grande
Bang Mato Grosso
Thành phố của Brasil


title: 15950 Dallago

text:
15950 Dallago (1998 BA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15950 Dallago

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Sebourg

text:
Sebourg là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 14,23 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 1759 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Portet-sur-Garonne

text:
Portet-sur-Garonne là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Portetsurgaronne


title: Sathyamangalam

text:
Sathyamangalam là một thành phố và khu đô thị của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sathyamangalam có dân số 33.738 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Sathyamangalam có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Sathyamangalam, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Polyporus leptocephalus

text:
Polyporus leptocephalus là một loài nấm không ăn được thuộc chi Polyporus. Nó thường mọc trên các nhánh cây lá rộng.

Miêu tả

Lúc còn non mũ nấm lồi nhưng sớm dẹt ra thành hình gần như không đều. Lúc còn non nấm có màu nâu đỏ và có màu xám hơi vàng khi già đi và thường có đường kính khoảng 2–5 cm.

Xem thêm
 Polyporus

Chú thích
E. Garnweidner. Mushrooms and Toadstools of Britain and Europe. Collins. 1994.

Tham khảo

Liên kết ngoài

leptocephalus

de:Porlinge


title: Granulina fernandesi

text:
Granulina fernandesi là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granulina


title: Giờ tiêu chuẩn Nhật Bản

text:
Giờ tiêu chuẩn Nhật Bản hay JST (tiếng Anh: Japan Standard Time) là múi giờ tiêu chuẩn của Nhật Bản, thuộc múi giờ UTC+09:00. Giờ tiêu chuẩn của Nhật không có giờ mùa hè. Giờ chuẩn Nhật Bản giống với giờ chuẩn Triều Tiên, giờ chuẩn Đông Indonesia và giờ Yakutsk. Trong thế chiến II, giờ tiêu chuẩn Nhật Bản thường được gọi là Giờ tiêu chuẩn Tokyo trong các văn bản của phương Tây.

Tham khảo

Địa lý Nhật Bản
Múi giờ
Giờ ở Nhật Bản


title: Mortoniella santiaga

text:
Mortoniella santiaga là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Provaglio d'Iseo

text:
Provaglio d'Iseo là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 16 km², dân số 5855 người.
Đô thị này giáp với các đô thị sau: 	Corte Franca, Iseo (Italie), Monticelli Brusati, Passirano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Sri Lanka Matha

text:
Sri Lanka Matha là quốc ca của Sri Lanka.

Lời tiếng Sinhala
Sri Lanka Matha, apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha.
Sundara siri barini,
Surändi athi Sobamana Lanka
Dhanya dhanaya neka mal pala thuru piri, jaya bhoomiya ramya.
Apa hata säpa siri setha sadana, jee vanaye Matha!
Piliganu mana apa bhakti pooja,
Namo Namo Matha.
Apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha,
apa Sri Lanka, Namo Namo Namo Namo Matha.

Obave apa vidya obamaya apa sathya obave apa shakti
apa hada thula bhakti oba apa aloke
apage anuprane oba apa jeevana ve
apa muktiya obave
Nava jeevana demine nithina apa
Pubudu karan matha
Gnana veerya vadavamina ragena yanu
mana jaya bhoomi kara
Eka mavekuge daru kala bavina
yamu yamu wee nopama
Prema vadamu sama bheda durara da Namo Namo Matha

Lời tiếng Tamil
Sri lankA thAyE - nam Sri Lanka
nammO nammO nammO nammO thAyE

nallezil poli sIraNi
nalangkaL yAvum niRai vAnmaNi langkA
njAlam pukaz vaLa vayal nathi malai malar
naRunjsOlai koL langkA
namathuRu pukalitam ena oLirvAy
namathuthi El thAyE
namathalai ninathati mEl vaiththOmE
namathuyirE thAyE - nam Sri Lanka
nammO nammO nammO nammO thAyE

namathAraruL AnAy
navai thavir uNarvAnAy
namathOr valiyAnAy
navil suthanthiram AnAy
namathiLamaiyai nAttE
naku mati thanaiyOttE
amaivuRum aRivutanE
atalseRi thuNivaruLE - nam Sri Lanka
nammO nammO nammO nammO thAyE

namathOr oLi vaLamE
naRiya malar ena nilavum thAyE
yAmellAm oru karuNai anaipayantha
ezilkoL sEykaL enavE
iyaluRu piLavukaL thamai aRavE
izivena nIkkituvOm
Iza sirOmaNi vAzvuRu pUmaNi
nammO nammO thAyE - nam Sri Lanka
nammO nammO nammO nammO thAyE

Lời tiếng tiếng Anh
Mother Lanka we salute Thee!
Plenteous in prosperity, Thou,
Beauteous in grace and love,
Laden with grain and luscious fruit,
And fragrant flowers of radiant hue,
Giver of life and all good things,
Our land of joy and victory,
Receive our grateful praise sublime,
Lanka! we worship Thee.

Thou gavest us Knowledge and Truth,
Thou art our strength and inward faith,
Our light divine and sentient being,
Breath of life and liberation.
Grant us, bondage free, inspiration.
Inspire us for ever.
In wisdom and strength renewed,
Ill-will, hatred, strife all ended,
In love enfolded, a mighty nation
Marching onward, all as one,
Lead us, Mother, to fullest freedom.

Lời tiếng tiếng Việt
Mẹ Lanka chúng tôi chào Ngài!
Nhiều trong sự thịnh vượng, Ngươi,
Đẹp trong ân sủng và tình yêu,
Đầy ngũ cốc và trái cây ngon,
Và thơm hoa của màu sắc rạng rỡ,
Đấng ban sự sống và tất cả những điều tốt đẹp,
Đất của chúng tôi niềm vui và chiến thắng,
Nhận được lời khen ngợi biết ơn của chúng tôi tuyệt vời,
Lanka! chúng ta thờ phượng Ngài.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tải xuống bài Sri Lanka Matha (không có lời)
 Tải xuống bài Sri Lanka Matha (có lời)

Sri Lanka
Quốc ca


title: Montagnac-d'Auberoche

text:
Montagnac-d'Auberoche là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Syndicat d'Initiative Causses et Vézère
 Montagnac-d'Auberoche trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Montagnac-d'Auberoche


title: MiKTeX

text:
MiKTeX là hệ thống TeX chạy trên hệ điều hành Windows. MiKTeX là phần mềm tự do, bao gồm nhiều thành phần trong gói TeX của Debian, tất cả các thành phần này đều có giấy phép GPL của Tổ chức phần mềm mở (FSF).

MiKTeX chạy trên tất cả các phiên bản Windows từ Windows 98 trở đi. Nó hai lựa chọn cài đặt cơ bản: tải xuống bộ cài và cài đặt trực tuyến. Việc cài đặt được đảm nhiệm bởi hệ thống hộp thoại, thuận tiện cho người dùng Windows vốn quen với giao diện đồ họa.

MiKTeX Package Manager (mpm), trình quản lý các gói của MiKTeX có dạng hộp thoại, dễ dàng hiển thị danh sách rất nhiều các thành phần mở rộng của TeX mà thường người dùng không cài đặt hết số đó.

Thành phần
 LaTeX và pdfTeX là các thành phần cơ bản để tạo ra file DVI và PDF từ file văn bản .tex.
 Dvips là chương trình chuyển từ dạng file DVI sang PS.

 Yap là phần mềm xem file DVI tạo bởi LaTeX. Yap chỉ chạy được trên Windows, nó tương đương với xdvi chạy trong Unix/Linux.
 TeXworks là chương trình phát triển mới của MiKTeX kể từ phiên bản 2.8, do Jonathan Kew viết. TeXworks tích hợp trình soạn thảo văn bản Unicode, soát lỗi chính tả, gợi ý cú pháp, và xem văn bản sau khi biên dịch.

MiKTeX 2.8 cũng hỗ trợ Windows 7 và là bản portable, cho phép cài đặt trong thẻ nhớ USB để chạy được trên bất kì máy tính nào có Microsoft Windows.

ProTeXt
ProTeXt là bộ phần mềm lớn, gồm bộ MiKTeX và bổ sung một số trình tiện ích bao gồm:
 trình soạn thảo TeXnicCenter
 thư viện Ghostscript
 GSview, phần mềm xem file PS
ProTeXt do Thomas Feuerstack xây dựng, với mục tiêu tạo một bộ cài TeX thật thuận tiện, có đầy đủ hướng dẫn cài đặt cho người mới dùng.

Xem thêm
 TeX, LaTeX: chương trình sắp chữ và mẫu trình bày tài liệu.
 teTeX, TeXLive: các hệ thống TeX khác.

Tham khảo

TeX
Phần mềm tự do
Phần mềm cho Windows


title: Latirus purpuroides

text:
Latirus purpuroides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus


title: Melanotus dembickyi

text:
Melanotus dembickyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Oecetis virgata

text:
Oecetis virgata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Oecetis


title: Megachile quartinae

text:
Megachile quartinae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Q
Động vật được mô tả năm 1884


title: Brezhneva Vera

text:
Vera Viktorovna Kiperman (; , Vira Viktorivna Halushka; sinh ra 3 tháng 2 1982), được biết đến với nghệ danh Vera Brezhneva (), là một ca sĩ nhạc pop người Ukraine, người dẫn chương trình truyền hình và nữ diễn viên.

Tham khảo

Nữ diễn viên truyền hình Ukraina
Ca sĩ pop Ukraina
Người Ukraina gốc Do Thái
Người Do Thái Ukraina
Nữ diễn viên điện ảnh Ukraina
Nữ ca sĩ Ukraina
Ca sĩ tiếng Nga
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1982


title: Hoàng hôn

text:
Hoàng hôn hay còn gọi là chiều tà là từ thường dùng để chỉ một khoảng thời gian kể từ ngay sau khi Mặt Trời lặn cho tới khi trời tối hẳn (buổi tối). Nó là khái niệm gắn liền với vị trí biểu kiến của Mặt Trời ở phía dưới đường chân trời, trong tiếng Việt còn có các tên gọi như nhá nhem, chạng vạng, nhá nhem tối, tối nhọ mặt người, Hán-Việt: bàng vãn, bạc mộ...

Trong khoa học khí tượng và nhiều ngôn ngữ, người ta định nghĩa hoàng hôn (dusk) là một thời điểm tối nhất của chạng vạng chiều tối thay vì là một khoảng thời gian (cách gọi "hoàng hôn" thông dụng ở trên là tương đương với thời gian chạng vạng chiều tối).

Phân loại chính xác
Thời điểm hoàng hôn, nói chính xác hơn là hoàng hôn thiên văn, là kết thúc của chạng vạng thiên văn, ngay trước lúc đêm tối bắt đầu và độ sáng của bầu trời là cực tiểu.
Hoàng hôn được phân loại thành ba thời điểm sau. nhỏ|Các giai đoạn chạng vạng dân dụng, hàng hải và thiên văn. Hoàng hôn là thời điểm tối nhất của chạng vạng buổi tối.|220x220px|trái
 Hoàng hôn dân dụng (civil dusk trong tiếng Anh) là thời điểm mà đĩa Mặt Trời ở 6 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu kết thúc của chạng vạng dân dụng (bắt đầu từ khi Mặt Trời lặn). Vào thời điểm này các vật thể vẫn còn có thể phân biệt được và một số ngôi sao (các định tinh và một số hành tinh của hệ Mặt Trời) đã xuất hiện trên bầu trời, có thể nhìn thấy bằng mắt thường khi trời quang mây. Bầu trời có thể có một vài màu sắc phân biệt trong thời điểm này, chẳng hạn màu đỏ hay cam. Sau thời điểm này, ánh sáng nhân tạo có thể được cần đến cho các hoạt động ngoài trời.
 Hoàng hôn hàng hải (nautical dusk) là thời điểm khi đĩa Mặt Trời ở 12 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu kết thúc của chạng vạng hàng hải (bắt đầu khi hoàng hôn dân dụng). Vào thời gian này, các vật thể và đường chân trời trở nên khó phân biệt rõ ràng, các ngôi sao và các hành tinh trở nên sáng hơn.
 Hoàng hôn thiên văn (astronomical dusk) là thời điểm mà đĩa Mặt Trời ở 18 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu sự kết thúc của chạng vạng thiên văn (bắt đầu khi hoàng hôn hàng hải), và sự bắt đầu của ban đêm. Vào thời điểm này, Mặt Trời không còn rọi sáng lên bầu trời được nữa và như thế nó không thể gây nhiễu cho các quan sát thiên văn.

Thư viện ảnh

Xem thêm
 Chạng vạng
Bình minh
Mặt Trời mọc
Mặt Trời lặn
 Giờ xanh
 Giờ vàng (nhiếp ảnh)

Tham khảo và ghi chú

Liên kết ngoài

 Biểu tính toán thời gian chạng vạng cho khắp thế giới có thể tìm thấy tại www.gaisma.com/en/

Hiện tượng tự nhiên của Trái Đất
Hiện tượng Trái Đất
Thành phần trong ngày
Đêm


title: Authon, Alpes-de-Haute-Provence

text:
Authon  là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Neoathousius manaliensis

text:
Neoathousius manaliensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Neoathousius


title: Teucholabis liponeura

text:
Teucholabis liponeura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Quận Sanders, Montana

text:
Quận Sanders là một quận thuộc tiểu bang Montana, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Thompson Falls. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 10.227 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 10.227 người, 4.273 hộ gia đình, và 2.897 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 4 người trên một dặm vuông (1/km ²). Có 5.271 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 2 trên một dặm vuông (1/km ²). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 91,91% người da trắng, 0,13% da đen hay Mỹ gốc Phi, 4,74% người Mỹ bản xứ, 0,30% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,26% từ các chủng tộc khác, và 2,64% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,55% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 20,1% là người gốc Đức, tiếng Anh 12,1%, 11,0% người Ailen, 7,9% và 6,5% người Mỹ gốc Na Uy theo điều tra dân số năm 2000. 96,9% nói tiếng Anh, Đức 1,4% và 1,2% người Tây Ban Nha là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 4.273 hộ, trong đó 26,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,30% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,10% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 32,20% là không lập gia đình. 28,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 11,60% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,35 và cỡ gia đình trung bình là 2,86.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 23,80% dưới độ tuổi 18, 5,50% 18-24, 22,10% 25-44, 31,80% từ 45 đến 64, và 16,90% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 44 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 102,10 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 100,50 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 26.852, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 31.340. Phái nam có thu nhập trung bình USD 28.340 so với 17.630 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 14.593 USD. Có 13,30% gia đình và 17,20% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 23,30% những người dưới 18 tuổi và 9,20% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Montana
Khu dân cư thành lập năm 1905

Montana 1905


title: Saint-Esprit

text:
là một xã thuộc tỉnh hải ngoại Martinique nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Martinique

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Martinique


title: Trichosetodes pandion

text:
Trichosetodes pandion là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Trichosetodes


title: Dicranomyia brookesi

text:
Dicranomyia brookesi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Sông Kok

text:
Sông Kok (tiếng Thái: แม่น้ำกก, Maenam Kok) xuất phát từ bang Shan, Myanmar, đổ ngang qua biên giới Thái Lan và Myanmar đến huyện Mae Ai, tỉnh Chiang Mai. Phần lớn chiều dài của sông ở tỉnh Chiang Rai chảy qua các huyện Mueang Chiang Rai, Mae Chan, Chiang Saen và Wiang Chai. Sông này đổ vào sông Sông Mekong tại huyện Chiang Saen.

Tham khảo

Kok
Kok
Kok
Địa lý tỉnh Chiang Rai
Sông quốc tế châu Á


title: Phorcus richardi

text:
Phorcus richardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Phorcus


title: Persea bullata

text:
Persea bullata là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Muriel, P. & Pitman, N. 2004. Persea bullata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Chi Bơ


title: Phú An (định hướng)

text:
Phú An có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Phú An, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
 Xã Phú An, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang
 Xã Phú An, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai
 Xã Phú An, huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai
 Xã Phú An, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế
 Xã Phú An, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang
 Xã cũ Phú An thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang; nay là một phần xã Đông Thạnh và một phần thị trấn Ngã Sáu cùng huyện.


title: Saint-Jean-de-Maruéjols-et-Avéjan

text:
Saint-Jean-de-Maruéjols-et-Avéjan là một xã ở tỉnh Gard. Xã này có diện tích 17,3 km², dân số năm 1999 là 810 người. Khu vực này có độ cao trung bình 125 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Gard

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeandemaruejolsetavejan


title: Bulbophyllum arachnidium

text:
Bulbophyllum arachnidium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: (43812) 1991 RJ29

text:
{{DISPLAYTITLE:(43812) 1991 RJ29}}

(43812) 1991 RJ29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 43001–44000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Carife

text:
Carife là một đô thị ở tỉnh Avellino, Campania, Italia. Năm 2001, đô thị này có dân số 1.697 người, trong đó có 816 nam giới và 881 nữ giới.
Carife có nằm ở độ cao m, có diện tích km2. Carife có các đơn vị trực thuộc: Ariacchino, Ciaruolo, Piano Lagnetta, San Martino, Santo Leo, Serra Di Fusco

Carife giáp các đô thị: Castel Baronia, Frigento, Guardia Lombardi, San Nicola Baronia, Sturno, Trevico, Vallata

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Longitarsus tienshanicus

text:
Longitarsus tienshanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Stadtilm

text:
Stadtilm là một thị trấn ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 17,27 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 5057 người. Đô thị này nằm bên sông Ilm, 15 km về phía đông bắc của Ilmenau, và 11 km về phía đông nam Arnstadt.

Tham khảo


title: Quận Hitchcock, Nebraska

text:
Quận Hitchcock là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 3111 người. Quận lỵ đóng ở Trenton .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1861 km2, trong đó có 22 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh
 Quận Red Willow, Nebraska - (đông)
 Quận Rawlins, Kansas - (nam)
 Quận Dundy, Nebraska - (tây)
 Quận Hayes, Nebraska - (bắc)
 Quận Frontier, Nebraska - (đông bắc)

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có 3.111 người, 1.287 hộ gia đình, và 899 gia đình sống trong quận này. Mật độ dân số là 4 người trên một dặm vuông (2/km ²). Có 1.675 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 2 trên một dặm vuông (1/km ²). Cơ cấu chủng tộc của quận gồm có 98,36% người da trắng, 0,10% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,29% người Mỹ bản xứ, 0,13% ở châu Á, 0,29% từ các chủng tộc khác, và 0,84% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,41% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 1.287 hộ, trong đó 28,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 61,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 6,40% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,10% là không gia đình. 27,40% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 15,50% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,37 và cỡ gia đình trung bình là 2,89.

Trong quận tháp tuổi dân số được trải ra với 23,80% dưới độ tuổi 18, 5,90% 18-24, 22,60% 25-44, 25,40% từ 45 đến 64, và 22,30% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 44 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 95,00 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,60 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 28.287 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 34.490. Phái nam có thu nhập trung bình $ 25.833 so với 18.879 $ cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 14.804 $. Có 10,90% gia đình và 14,90% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 22,90% những người dưới 18 tuổi và 8,40% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: 19820 Stowers

text:
19820 Stowers (2000 ST153) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19820 Stowers

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Amarodytes guidi

text:
Amarodytes guidi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Amarodytes


title: Breviceps poweri

text:
Breviceps poweri (tên tiếng Anh: Power's Rain Frog) là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, Malawi, Mozambique, Zambia, có thể cả Botswana, có thể cả Namibia, và có thể cả Zimbabwe.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.

Tham khảo

 Minter, L., Fretey, T., Channing, A. & Poynton, J.C. 2004. Breviceps poweri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Breviceps


title: Øresund

text:
Eo biển Oresund (tiếng Đan Mạch: Øresund; tiếng Thụy Điển: Öresund) là eo biển ngăn cách đảo Zealand (Đan Mạch) với vùng Scania (nam Thụy Điển) và là eo biển lớn thứ nhì của Đan Mạch, sau Eo biển Storebælt và Eo biển Lillebælt.

Địa lý
Eo biển Oresund dài 118 km, rộng từ 4 tới 28 km. Phía bắc giáp vùng biển Kattegat, theo đường thẳng từ Gilbjerg Hoved (Zealand, Đan Mạch) tới Kullen (tây nam Thụy Điển). Phía nam giáp biển Baltic theo đường thẳng từ tháp hải đăng ở Stevns (Zealand, Đan Mạch) tới Skanör med Falsterbo (tây nam Thụy Điển).

Chiều sâu trung bình của eo biển này là khoảng 11 m. Tuy nhiên eo cũng gồm các vịnh có chiều sâu khoảng 40 m, vd. ở quãng hẹp 4 km giữa Helsingør (cực đông đảo Zealand) và Helsingborg (tây nam Thụy Điển).

Nền đáy của eo rất khác biệt, tuy nhiên có thể nói chung là các vùng nước nông có nền đáy bằng cát, các vùng nước sâu có nền đáy bằng đất sét và đất bùn. Ở vài vùng nhỏ cũng có các tảng đá ngầm. Một số nơi ở Vịnh Køge cũng có các chỏm đá vôi trồi lên. Giữa đảo Amager (Zealand) và Malmö (Thụy Điển) có một lớp băng tích cũ hình vòng cung tên là Drogden Sill, nơi nước không sâu quá 10 m.

Khoảng 25% lượng nước luân chuyển giữa biển Baltic với vùng biển Kattegat/Bắc Hải thông qua eo biển Oresund. Thông thường, dòng nước trên bề mặt chảy lên phía bắc dẫn theo nước lợ từ biển Baltic lên vùng biển Kattegat. Từ Kattegat, dòng nước mặn chảy ngầm dưới đáy ngược về biển Baltic. Hai lượng nước lợ và nước mặn này không trộn lẫn với nhau trong tình trạng biển yên gió lặng, mà tạo thành một lớp dị biệt nhiệt (lớp nước có sự quá độ nhiệt giữa lớp trên và lớp dưới) với mức gradient lớn. Lớp nước dị biệt nhiệt này thường nằm ở độ sâu 10–12 m. Chỉ trong trường hợp rất hiếm thì gió mới đủ sức mạnh chuyển nước mặn từ Kattegat thẳng vào biển Baltic.

Lịch sử
Trước đây eo biển Oresund thuộc Đan Mạch. Đan Mạch kiểm soát eo biển này bằng 2 pháo đài, một là pháo đài Kronborg ở bờ tây, đặt tại Helsingør (đảo Sjælland) và pháo đài Kärnan ở bờ đông, đặt tại Helsingborg (Thụy Điển ngày nay), nơi eo biển hẹp nhất (chỉ rộng 4 km). Tới năm 1658 Đan Mạch phải nhượng các vùng Scania (Skåne), Halland và Blekinge (nay là nam Thụy Điển) cho Thụy Điển theo Hòa ước Roskilde thì eo biển Oresund trở thành biên giới chung giữa Đan Mạch và Thụy Điển.

Năm 1429 vua Đan Mạch Erik af Pommern (Erik VII) lập ra sắc thuế đánh vào các tàu giao thông qua eo biển này, gọi là Øresundstolden. Các tàu đi qua phải ghé vào Helsingør nộp thuế. Nếu tàu nào không nộp thì các súng đại bác từ 2 pháo đài 2 bên sẽ bắn chìm tàu. Năm 1567, thuế này được qui đổi thành 1-2% trị giá chuyến hàng chở trên tàu. Để đề phòng các tàu trốn thuế chạy theo đường khác, Đan Mạch cũng áp dụng thuế này cho khu vực eo biển Storebælt và Lillebælt. Đây là khoản thu nhập khá lớn cho hoàng triều Đan Mạch từ nhiều thế kỷ.

Tới năm 1857, Thỏa ước Copenhagen mới bãi bỏ sắc thuế này, đồng thời biến cả ba eo biển Oresund, Storebælt và Lillebælt thành đường hàng hải quốc tế, cho các tàu quân sự cũng như thương mại tự do giao thông. Bù lại, Đan Mạch được bồi thường 1 lần số tiền 33,5 triệu rigsdaler (đơn vị tiền đúc bằng bạc của Đan Mạch thời đó).

Ngày 1 tháng 7 năm 2000, đã khai trương cầu Oresund (và đường hầm) qua eo biển này do Đan Mạch và Thụy Điển cùng chung xây dựng và điều hành.

Các thành phố lớn ở hai bờ eo biển Oresund
Phía Đan Mạch:
 Helsingør (46.300 dân, năm 2012)
 Copenhagen (1.974.542, 2012)
 Køge (35.295, 2012)

Phía Thụy Điển:
 Helsingborg (97.122, năm 2010)
 Landskrona (30.499, 2010)
 Malmö (280.415, 2012, dân cư đô thị)

Chú thích & Tham khảo
[1] đơn vị tính độ tăng hay giảm dần về mặt vật lý của vật thể khi di chuyển theo một hướng nhất định

[2] http://www.danskskaansforening.dk/DST/2-05-oresundstolden.htm

 Menefee, Samuel Pyeatt The Sound Dues and Acces to the Baltic Sea in Renate Platzoder and Philomene Verlaan (eds.),The Baltic Sea: New Developments in National Policies and International Co-Operation (1996), pp. 101–32

Xem thêm

 Cầu Øresund
 Cầu Storebælt
 Eo biển Storebælt
 Vùng Øresund
 Eo biển Lillebælt
 Cầu Lillebælt

Tham khảo

Eo biển quốc tế
Eo biển biển Baltic
Eo biển của Đan Mạch
Biển Đan Mạch
Eo biển Thụy Điển
Địa lý Copenhagen
Địa mạo hạt Skåne
Skåne
Biên giới Đan Mạch-Thụy Điển


title: Đập

text:
Đập nước là loại công trình nhằm ngăn dòng nước mặt hoặc ngăn dòng giữ nước từ các con sông, suối nhằm khai thác sử dụng tài nguyên nước. Các nhà máy thủy điện, nhà máy thủy điện tích năng lợi thường đi cùng với đập.

Lịch sử

Các đập cổ đại
Việc xây dựng đập sớm nhất là ở Mesopotamia và Trung Đông. Các đập được dùng để kiểm soát mực nước, đối với thời tiết Mesopotamia ảnh hưởng đến các sông Tigris và Euphrates, và có thể khó dự đoán.

Đập được biết đến sớm nhất là Đập Jawa ở Jordan, cách thủ đô Amman  về phía đông bắc. Loại đập trọng lực này có độ cao ban đầu  và từng đá rộng , được xây trên nền đất rộng . Công trình này có tuổi 3000 TCN.

Đập Sadd-el-Kafara của Ai Cập cổ đại ở Wadi Al-Garawi, cách Cairo  về phía nam có chiều dài  ở chân và rộng . Công trình này được xây dựng khoảng 2800 hoặc 2600 TCN. là một loại đập khống chế lũ, nhưng đã bị phá hủy bởi trận mưa lớn trong khi xây dựng hoặc ngay sau khi hoàn thành.

Vào giữa cuối thể kỷ 3 TCN, một hệ thống quản lý nước phức tạp ở Dholavira ngày nay của Ấn Độ đã được xây dựng. Hệ thống này gồm 16 hồ chứa, đập và nhiều kênh dẫn để thu gom và trữ nước.

Eflatun Pinar là một loài đập Hittite và đền thờ mùa xuân gần Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Nó được cho là có mặt từ thời kỳ đế chế Hittite vào khoảng thế kỷ XV và XIII TCN.

Kallanai được xây dựng bằng đá không đẻo với chiều dài hơn , cao  và rộng  cắt qua dòng chính của sông Kaveri ở Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ. Cấu trúc nền của đập có tuổi thế kỷ II và được xem là một trong những công trình dẫn nước hay điều tiết nước cổ nhất trên thế giới vẫn còn đang sử dụng. Mục đích của đập này là chuyển hướng nước của sông Kaveri sang vùng đồng bằng châu thổ màu mở để tưới tiêu thông qua hệ thống kênh đào.

Đô Giang Yển là hệ thống thủy lợi cổ nhất còn tồn tại ở Trung Quốc bao gồm một đập chuyển dòng nước. Nó được hoàn thành vào năm 251 TCN. Một đập lớn bằng đất được thực hiện bởi lệnh doãn của nước Sở, công trình dâng nước ngập thung lũng mà ngày nay là miền bắc của tỉnh An Huy, đã tạo ra một bể tưới tiêu rất lớn (với chu vi ), hồ chứa này vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Kỹ thuật của người La Mã

Việc xây dựng đập La Mã đặc trưng bởi "khả năng của người La Mã về lên kế hoạch và tổ chức xây dựng công trình quy mô lớn". Các nhà quy hoạch La Mã đã đưa ra khái niệm lạ thường thời đó về các đập chứa nước lớn có để đủ cung cấp nước lâu dài cho các khu đô thị cũng như qua mùa khô. Việc sử dụng tiên phong của họ về vữa không thấm thủy lực và đặc biệt bê tông La Mã cho phép xây dựng những công trình lớn hơn rất nhiều so với trước đó, như Đập Lake Homs, có thể là đập cản nước lớn nhất vào thời đó, và Đập Harbaqa, cả hai đều ở Syria thuộc La Mã. Đập La Mã cao nhất là đập Subiaco ở gần Rome; độ cao kỷ lục của nó  vẫn không có công trình nào vượt qua mãi cho đến khi nó bị phá hủy vào năm 1305.

Các kỹ sư La Mã đã sử dụng thường xuyên các thiết kế tiêu chuẩn cổ như đập kè và đập trọng lực. Bên cạnh đó, họ đã thể hiện một trình độ sáng tạo cao, họ đã đưa ra hầu hết những thiết kế đập cơ bản khác mà hiện nay vẫn chưa được biết rõ. Các kiểu thiết kế bao gồm đập vòng cung trọng lực, đập vòng cung, đập có trụ chống và đập vòng cung có nhiều trụ chống, tất cả các loại này đã được biết đến và được ứng dụng vào thế kỷ II. Lực lượng lao động La Mã cũng tiên phong trong việc xây dựng các cây cầu đập như Cầu Valerian ở Iran.

Ở Iran, các đập cầu như Band-e Kaisar được sử dụng để cung cấp thủy điện qua các bánh xe nước, một loại bánh thủy lực vận hành nhờ sức nước. Một trong những đập cầu đầu tiên được người La Mã xây dựng là ở Dezful, nó có thể dâng lên cao 50 cubit để cung cấp cho tất cả nhà cửa trong thị trấn. Những đập chuyển dòng cũng được biết đến. Các đập Milling đã được giới thiệu, các kỹ sư Hồi giáo gọi là Pul-i-Bulaiti. Loại đập mill đầu tiên được xây dựng ở Shustar trên sông Karun, Iran, và nhiều đập loại này sau đó được xây dựng ở những nơi khác nhau trong thế giới Hồi giáo. Nước được dẫn từ phía sau đập qua một ống lớn để làm xoay bánh xe và cối xay nước. Vào thế kỷ X, Al-Muqaddasi đã mô tả nhiều đập ở Ba Tư. Ông ghi nhận rằng có một cái ở Ahwaz dài hơn , và nó có nhiều bánh xe nước đưa nước vào đường ống dẫn về các bể chứa trong thành phố. Một cái khác, đập Band-i-Amir, đã cung cấp nước tưới tiêu cho 300 ngôi làng.

Trung Cổ
Hà Lan, một quốc gia nằm ở vùng đất thấp, các đập của nó thường dùng để ngăn sông nhằm điều tiết nước và ngăn nước biển tràn vào vùng đất lầy lội. Các đập này thường đánh dấu sự khởi đầu của một thị trấn hay thành phố bởi vì nó tạo sự thuận lợi cho việc băng qua sông ở những nơi như vậy, và thường được đặt tên địa danh trong tiếng Hà Lan.

Ví dụ thủ đô Hà Lan, Amsterdam (tên cũ là Amstelredam) bắt đầu bằng một đập qua sông Amstel vào cuối thế kỷ XII, và Rotterdam bắt đầu bằng một đập qua sông Rotte, một chi lưu nhỏ của Nieuwe Maas. Quảng trường trung tâm Amsterdam, bao phủ một diện tích nguyên thủy của một đập có tuổi 800 năm, vẫn còn mang tên Dam Square hay the Dam.

Thời kỳ công nghiệp

Người La Mã là người đầu tiên dựng đập vòng cung, nơi mà phản lực từ mố làm ổn định cấu trúc với áp lực thủy tĩnh bên ngoài, nhưng chỉ có trong thế kỷ XIX các kỹ năng kỹ thuật và vật liệu xây dựng chỉ có thể xây dựng những đập vòng cung kiểu lớn đầu tiên.

3 đập vòng cung đầu tiên được xây dựng trong thời Đế chế Anh vào đầu thế kỷ XIX. Henry Russel thuộc kỹ sư hoàng gia đã giám sát việc xây dựng đập Mir Alam năm 1804, đập này cung cấp nước cho thành phố Hyderabad (nó vẫn được sử dụng cho đến ngày nay). Đập có độ cao 12m và bao gồm 21 cung.

Vào thập niên 1820 và 1830, Lieutenant-Colonel John By đã giám sát việc xây dựng kênh đào Rideau ở Canada gần nơi mà ngày nay là Ottawa và đã xây một loại các đập chịu lực cong như là một phần của hệ thống dẫn nước. Đặc biệt, đập Jones Falls được John Redpath xây đã hoàn thành vào năm 1832 là đập lớn nhất Bắc Mỹ và là một công trình kỹ thuật tuyệt vời lúc đó. Để giữ và kiểm soát nước trong quá trình xây đập, hai cống-là các kênh đào được xây dựng để dẫn nước. Cống thứ nhất gần chân đập và nằm về phía đông. Cống thứ 2 đặc đặt ở phía tây, cao khoảng 6 m trên chân đập. Để chuyển đổi từ cống thấp sang cống cao, cửa xả của Sand Lake được đóng lại.

Hunts Creek gần thành phố Parramatta, Úc được ngăn đập trong thập niên 1850, để phục vụ cho nhu cầu về nước do dân số ngày càng tăng của thành phố. Thân đập đập cánh cung masonry được Lieutenant Percy Simpson thiết kế, ông là người chịu ảnh hưởng của những tiến bộ về kỹ thuật công nghệ đập của hội Kỹ sư hoàng gia Ấn Độ. Đập tốn chi phí 17.000 bảng và được hoàn thành năm 1856 là đập có kỹ thuật đầu tiên được xây ở Úc, và là đập cánh cung thứ 2 trên thế giới được xây dựng theo các thông số toán học.

Đập loại này đầu tiên ở Pháp được xây dựng trước đó 2 năm. Nó cũng là đập cánh cung đầu tiên của thời kỳ công nghiệp ở Pháp, và nó được François Zola xây ở xã Aix-en-Provence để cải thiện cung cấp nước sau đại dịch tả năm 1832 đã tàn phá vùng này. Sau sự phê chuẩn của hoàng gia năm 1844, đập được xây dựng hơn một thập niên sau đó. Công việc xây dựng được tiến hành dựa trên những kết quả toán học cơ bản về phân tích ứng suất.

Đập 75-dặm gần Warwick, Úc có lẽ là đập cánh cung bê tông đầu tiên trên thế giới. Được thiết kế bởi Henry Charles Stanley năm 1880 với một đập tràn và một cửa xả đặc biệt, nó dâng nước cao 10 m.

Vào nửa cuối thế kỷ XIX, những tiến bộ đáng kể về lý thuyết khoa học của thiết kế đập xây khối được đưa ra. Điều này đã chuyển đổi thiết kế đập, từ việc dựa trên phương pháp thực nghiệm sang một cách chuyên nghiệp hơn là dựa trên khung lý thuyết khoa học được áp dụng một cách nghiêm ngặt. Sự cải tiến này được tập trung nghiên cứu trong các Khoa kỹ thuật của các trường đại học ở Pháp và Liên hiệp Anh. William John Macquorn Rankine ở đại học Glasgow là người tiên phong hiểu biết về lý thuyết các cấu trúc đập, được thể hiện trong bài báo năm 1857 của ông về On the Stability of Loose Earth (tính ổn định của đất bở rời). Lý thuyết Rankine cung cấp sự hiểu biết rõ về các nguyên lý trong việc thiết kế đập. Ở Pháp, J. Augustin Tortene de Sazilly đã giải thích các cơ chế phải đối mặt với các loại đập trọng lực khối xây và đập Zola là đập đầu tiên được xây dựng dựa trên những nguyên lý này.

Các con đập lớn

Thời đại của các con đập lớn được bắt đầu với việc xây dựng các đập Aswan hạ ở Ai Cập vào năm 1902, một đập trọng lực chống đỡ trên sông Nile. Sau cuộc xâm lược và chiếm đóng Ai Cập năm 1882, người Anh bắt đầu xây dựng đập Aswan vào năm 1898. Dự án được Sir William Willcocks thiết kế và hàng loạt kỹ sư lỗi lạc của thời kỳ đó tham gia, trong đó có Sir Benjamin Baker và Sir John Aird. Hai người này có công ty John Aird & Co. được chọn làm nhà thầu chính. Vốn và tài chính do công ty Ernest Cassel cung cấp. Đập được xây dựng từ năm 1899 tới năm 1902 với một quy mô chưa từng thấy, đến khi hoàn thành, đập này đã trở thành đập gạch lớn nhất thế giới.

Đập Hoover là đập trọng lực cánh cung bê tông khối, được xây dựng ở Black Canyon trên sông Colorado, trên ranh giới giữa hai tiểu bang Arizona và Nevada trong khoảng năm 1931 và 1936 trong suốt thời kỳ đại suy thoái. Năm 1928, Quốc hội Hoa Kỳ ủy quyền cho dự án xây đập nhằm kiểm soát lũ lụt, cung cấp nước tưới tiêu và phát thủy điện và công ty thắng thầu xây dựng đập là Six Companies, Inc.. Cấu trúc đập bê tông lớn này chưa từng được xây dựng trước đó, và một số kỹ thuật cũng chưa được chứng minh. Thời tiết khô nóng mùa hè và thiếu các phương tiện gần vị trí xây dựng cũng là những khó khăn. Tuy nhiên, Six Companies đã hoàn thành và chuyển giao đập cho chính phủ vào 01 tháng 3 năm 1936, trước thời hạn 2 năm.

Đến năm 1997, ước tính có 800.000 đập trên thế giới, 40.000 trong số đó có độ cao hơn .

Phân loại
Tùy theo tiêu chí phân loại mà người ta chia đập thành các loại khác nhau.
 Theo chế độ thủy lực phân ra làm hai loại: đập dâng (không cho nước tràn qua) và đập tràn (cho nước tràn qua).
 Theo vật liệu để xây dựng đập: đập đất (vật liệu làm bằng đất), đập đá đổ, đập bê tông...
 Theo thiết kế trên mặt bằng: đập vòm (với đỉnh đập hình cánh cung),...

Một số thuật ngữ
 Đỉnh đập
 Vai đập
 Ngưỡng tràn
 Thân đập
 Trục đập
 Mặt cắt đập: được giải thích kĩ hơn trong phần dưới đây:

Mặt cắt đập
Mặt cắt đập là phần giao cắt giữa thân đập và mặt phẳng thẳng đứng vuông góc với trục đập. Các đập nhỏ, kết cấu đơn giản thường có mặt cắt hình thang. Với những công trình lớn, cần xét đến cả chế độ thủy động lực khi vận hành, mặt cắt của đập phải được thiết kế một cách xuôi thuận theo nghĩa nó cho được lượng lớn dòng chảy đi qua mà không tạo ra những xoáy cuộn có sức phá hoại. Dạng mặt cắt đập thường theo profile của dòng chảy tự do, từ đó dẫn đến một số chuẩn trong thiết kế (như mặt cắt thực dụng, mặt cắt Ofiserov).

Xây dựng đập

Các mục đích chung

Một số mục đích nêu trên có những xung đột và các nhà điều hành đập cần phải làm cho sự cân bằng năng động. Ví dụ phát điện và cấp nước cần phải giữ cho mực nước hồ cao trong khi công tác phòng chống lũ lụt sẽ phải giữ mực nước thấp. Nhiều đập nước ở những nơi có lượng mưa dao động trong một chu kỳ hàng năm cũng sẽ thấy sự dao động mực nước hồ hàng năm trong một nỗ lực để cân bằng những mục đích khác nhau. Việc quản lý đập trở thành một bài toán phức tạp giữa các bên liên quan.

Vị trí

Vị trí tốt nhất để xây đập là phần hẹp của thung lũng sông sâu; hai vách thung lũng có thể dùng làm các tường tự nhiên. Chức năng cơ bản của cấu trúc đập là lấp đầy nước trong khoảng cao thiết kế của đập trong kênh dẫn. Vị trí được chọn phải đảm bảo khoảng không tối thiểu để có khả năng chứa đủ nước cần thiết.

Ý nghĩa của các yếu tố kỹ thuật và địa chất cần quan tâm trong khảo sát xây dựng đập gồm:
 Độ thấm của đất đá xung quanh
 Các đứt gãy kiến tạo
 Trượt lở và ổn định mái dốc
 Mực nước ngầm
 Dòng chảy đỉnh lũ
 Lắng đọng vật liệu
 Tác động môi trường đến đánh bắt thủy sản trên sông, rừng và động vật hoang dã
 Những tác động đến nơi sinh sống của con người
 Bồi thường đất ngập lụt cũng như tái định cư
 Loại bỏ các vật liệu độc và vật liệu xây dựng trong khu vực hồ chứa

Đánh giá tác động
Tác động được đánh giá theo nhiều cách: những lợi ích đối với xã hội từ việc xây đập (nông nghiệp, nước, phòng chống thiệt hại và điện năng), tác hại đối với tự nhiên và sinh vật hoang dã, tác động về địa chất của khu vực – hoặc thay đổi dòng chảy và các mức độ tăng hoặc giảm sự ổn định, và sự gián đoạn đối với cuộc sống con người.

Tác động môi trường

Các hồ chứa sau đập ảnh hưởng đến nhiều mặt sinh thái của sông. Địa hình và động lực sông phụ thuộc vào bề rộng của dòng chảy trong khi đoạn sông bên dưới đập thường trải qua thời gian dài để đạt đến trạng thái cân bằng dòng chảy mới. Nước xả từ các hồ chứa bao gồm cả việc đi qua tourbin thường chứa rất ít chất lơ lửng, và điều này đến lượt nó có thể gây ra sự xáo trộn vật liệu trầm tích đáy và bờ sông gây xâm thực.

Các đập cổ hơn thường thiếu các đường dẫn cá, đường dẫn này giúp cho cá có thể di chuyển về thượng lưu để sinh đẻ theo cách tự nhiên của chúng, gây gián đoạn vòng sinh sản và di chuyển của cá. Thận chí nếu có đường dẫn cá thì chúng cũng có tác dụng ngăn cản và không phải lúc nào cá cũng có thể đến được bãi đẻ ở thượng lưu. Ở một vài khu vực, cá con được vận chuyển về hạ lưu bằng sà lan nhiều lần trong năm.

Một đập lớn có thể làm mất toàn bộ hệ sinh thái bao gồm các loài nguy cấp và các loài chưa được phát hiện trong khu vực, và thay thế môi trường nguyên thủy bằng một hồ chứa nước nội địa.

Các hồ chứa nước lớn sau đập đã cho thấy những ảnh hưởng của chúng đến hoạt động địa chấn, do sự thay đổi tải trọng cột nước lên nền đất tự nhiên.

Các đập cũng có vai trò làm gia tăng sự ấm lên toàn cầu. Mực nước thay đổi trong đập và hồ chứa là một trong những nguồn chính sinh ra khí nhà kính như metan. Trong khi các đập và hồ chứa che phủ chỉ một phần nhỏ bề mặt Trái Đất, chúng nuôi dưỡng hoạt động sinh học mà có thể sinh ra một lượng lớn khí nhà kính.

Tác động xã hội

Tác động về mặt xã hội của đập cũng đáng kể. Nick Cullather lập luận trong Hungry World: America's Cold War Battle Against Poverty in Asia rằng xây dựng đập cần chính phủ di dời dân cư, và nó thường bị các nhà quy hoạch lạm dụng. Ông dẫn ra rằng Morarji Desai, Bộ Nội vụ Ấn Độ, trong một phát ngôn năm 1960 với các dân làng về đập Pong, ông đã đe dọa "xả nước" và nhấn chìm dân làng nếu họ không hợp tác.

Ví dụ, Đập Tam Hiệp trên sông Dương Tử ở Trung Quốc lớp hơn gấp 5 lần kích thước đập Hoover (Hoa Kỳ), và tạo ra một hồ chứa dài 600 km được dùng để phát điện. Công tác xây dựng làm mất nhà cửa của hơn 1 triệu dân và cần một lượng lớn diện tích cho tái định cư, mất đi các vị trí khảo cổ và văn hóa có giá trị, cũng những thay đổi đáng kể về sinh thái. Ước tính đến hiện nay có 40–80 triệu dân số trên toàn cầu đã di dời khỏi nhà cửa của họ do ảnh hưởng của việc xây dựng đập.

Kinh tế
Xây dựng nhà máy thủy điện cần thời gian nghiên cứu tiền khả thi lâu dài về địa điểm, nghiên cứu thủy văn, và đánh giá tác động môi trường, và là các dự án quy mô lớn so với các nhà máy phát điện dùng nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Nhiều vị trí có thể mang lại hiệu quả kinh tế với mục đích phát điện thì hạn chế; các vị trí mới có khuynh hướng xa các trung tâm đô thị và thường cần phải đầu tư mạng lưới truyền tải điện.

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài

 Phân tích đập trọng lực
 Structurae: Dams and Retaining Structures

Đập
Công trình thủy lợi
Thủy lực


title: Mancinella deltoidea

text:
Mancinella deltoidea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mancinella
Động vật được mô tả năm 1822


title: Paracomitas augusta

text:
Paracomitas augusta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Paracomitas


title: Agriotes hirayamai

text:
Agriotes hirayamai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Nueva Vizcaya

text:
Nueva Vizcaya (Tiếng Filipino: Bagong Biskaya) là một tỉnh của Philippines, thuộc vùng Thung lũng Cagayan ở Luzon, Thủ phủ là Bayombong. Theo chiều kim đồng hồ, các tỉnh lân cận từ phía bắc là Ifugao, Quirino, Aurora, Nueva Ecija, Pangasinan và Benguet. Tên của tỉnh có nguồn gốc từ tỉnh Vizcayan thuộc Xứ Basque của Tây Ban Nha.

Địa lý
Tỉnh có tổng diện tích là 4.378,08 km², chiếm 16,03% tổng diện tích của Vùng Thung lũng Cagayan. Tỉnh bao gồm 15 đô thị tự trị, Thành phố Bayombong là tỉnh lỵ và trung tâm giáo dục, Bambong và Solano là các trung tâm thương mại chính còn Kayapa là thủ phủ mùa hè. Tỉnh lỵ Bayombong cách Metro Manila 268 km và có thể di chuyển theo tuyến đường Quốc lộ Maharlika.

Hành chính
15 đô thị tự trị của Nueva Vizcaya gồm:

Chú thích

Tỉnh của Philippines


title: Seki, Gifu

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Gifu, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Gifu


title: Đường tỉnh 454

text:
Đường tỉnh 454 (tên cũ là Đường tỉnh 223) là con đường tỉnh lộ của tỉnh Thái Bình.

Vị trí
Đường tỉnh 454 là trục giao thông của tỉnh Thái Bình với tổng chiều dài khoảng 41 km, bắt đầu từ quốc lộ 39B thị trấn Hưng Hà, rồi qua chạy ra phía đầu sông Trà Lý qua bến phà Tịnh Xuyên sang huyện Vũ Thư rồi qua trung tâm thành phố Thái Bình cắt ngang với quốc lộ 10 rồi qua huyện Kiến Xương và điểm cuối là bến đò Cát xã Vũ Vân để sang tỉnh Nam Định.

Trên tỉnh lộ có các cây cầu như: cầu Cọi Khê,cầu Nề...

Tham khảo

Giao thông Thái Bình
Tỉnh lộ Việt Nam


title: Melissodes colliciata

text:
Melissodes colliciata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1910


title: Coelioxys nitidicollis

text:
Coelioxys nitidicollis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1922


title: Trịnh Cối

text:
Trịnh Cối (chữ Hán: 鄭檜, ? - 1584) là một nhà chính trị thời chiến tranh Lê-Mạc. Do là con cả của thượng tướng Trịnh Kiểm, ông được cha trao binh quyền trước khi chết. Người em cùng cha khác mẹ của ông - Trịnh Tùng, khởi binh chống lại. Trịnh Cối không kiểm soát được vua Lê, bị kẹp vào giữa quân Mạc và quân Trịnh Tùng, kết quả phải đầu hàng nhà Mạc.

Thân thế
Trịnh Cối là con trưởng của Trịnh Kiểm, anh cùng cha khác mẹ của Bình An vương Trịnh Tùng. Ông là con của Chính phi Thái vương phu nhân Lại Thị Ngọc Trân là người làng Long Phúc, xã Thạch Khê, huyện Thạch Hà, trấn Nghệ An về đời Lê (nay là tỉnh Hà Tĩnh). Bà là em gái Thái tể Trang Quốc Công Lại Thế Vinh.

Cầm quyền

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, các sử quan gọi Trịnh Cối là Thế tử, ông xuất hiện trong bộ sử này vào năm 1563, 1565 với tư cách là người kế thừa sự nghiệp của Thượng tướng Thái quốc công Trịnh Kiểm, đi theo cha cùng em là Trịnh Tùng mang quân đi đánh lộ Sơn Nam. Năm 1570, Trịnh Kiểm chết, vua Lê Anh Tông trao binh quyền cho Trịnh Cối, lúc ấy có tước là Tuấn Đức hầu. Bây giờ, Trịnh Cối buông thả mình trong tửu sắc, ngày càng rông rỡ kiêu ngạo, không thương gì đến quân lính. Các tướng dưới quyền đều có ý lìa bỏ, ai cũng nghĩ chuyện sinh biến, mầm họa hình thành.

Các tướng Nam triều là Đoan Vũ hầu Lê Cập Đệ, Văn Phong hầu Trịnh Vĩnh Thiệu, Vệ Dương hầu Trịnh Bách cùng bọn Lương quận công, Phổ quận công và Lai quận công Phan Công Tích đang đêm đem con em và binh lính tới chỗ Phúc Lương hầu Trịnh Tùng bàn định kế sách, ép Tùng phải hành động.Trịnh Tùng bất đắc dĩ phải cùng với Cập Đệ, Vĩnh Thiệu thu thập binh tướng, đang đêm chạy về hành tại Yên Trường. Hôm sau, đến dinh Kim Thành, ép Nghĩa quận công Đặng Huấn cùng đi đến cửa khuyết vào bái yết vua Lê. Họ cùng tâu với nhà vua rằng: Anh thần là Cối say đắm tửu sắc, mất lòng mọi người, sớm muộn thế nào cũng sinh loạn, lại đêm ngày mưu đoạt binh tượng và ấn báu của thần, nên bọn thần phải nửa đêm trốn vào cửa khuyết, đau xót báo tin, xin thánh thượng thương tình thu nạp!". Vua nói: "Khi thượng phụ còn sống không đến nỗi thế, làm thế nào bây giờ?" Phúc Lương hầu cùng Cập Đệ, Vĩnh Thiệu, Bách mật tâu vua dời hành tại vào trong cửa ải Vạn Lai, chia quân chiếm giữ cửa luỹ để phòng bị quân bên ngoài.

Hôm sau, Trịnh Cối tự mình đốc suất các tướng Phúc quận công Lại Thế Mỹ, An quận công Lại Thế Khanh, Lâm quận công Nguyễn Sư Doãn, Thạch quận công Vương Trân, Vị quận công Lê Khắc Thận, Dương quận công Nguyễn Hữu Liêu, Hùng Trà hầu Phạm Văn Khoái, Hoành quận công (không rõ tên), và hơn 1 vạn quân, đuổi đến ngoài cửa quan, đóng dinh ở đấy. Trịnh Cối đóng quân vài ngày, các tướng ở trong cửa ải cũng đóng cửa giữ không ra. Hai bên sai người đưa thư qua lại, bên này nói xấu bên kia, lời lẽ rất ngạo mạn. Vua Lê sai sứ ra chiêu dụ các tướng ở ngoài cửa quan, bảo họ giảng hòa. Lại Thế Khanh nói: "Không ngờ ngày nay bọn chúng ta thành ra ở dưới người khác", rồi không chịu hòa, nói là đem quân đánh vào cửa khuyết, rồi bày chiến trận. Lại Thế Mỹ dùng giáo trỏ vào cửa quan: "Bao giờ bắt được người ở trong cửa quan thì việc mới hòa được". Vua Lê biết ý không hòa giải được, bèn sai các tướng đốc quân chống lại, suốt ngày đêm không nghỉ.

Trịnh Cối thấy đánh mãi không được, trong lòng ngần ngại, tự lui quân về dinh Biện Thượng, hội các tướng tá dưới quyền và nói: "Trong cửa quan có quân, ngoài cõi có giặc, ta ở quãng giữa, nếu có tai biến khẩn cấp thì khó mà chống đỡ được". Bèn hạ lệnh chia quân chiếm giữ những nơi xung yếu, Vũ Sư Thước thì giữ cửa biển Linh Trường và Hội Triều, Lại Thế Khanh giữ cửa biển Chi Long và Thần Phù, Nguyễn Sư Doãn giữ cửa biển Du Xuyên và Ngọc Giáp đề phòng quân Mạc vào đánh. Lại Thế Mỹ, Lê Khắc Thân, Nguyễn Hữu Liêu, Phạm Văn Khoái chỉnh đốn binh tượng, thuyền bè, khí giới, ngày đêm đóng đồn dọc bờ sông đề phòng các tướng trong cửa quan xông ra đánh. Lại sai Nguyên quận công Nguyễn Bá Quýnh trấn thủ Nghệ An để vỗ yên dân miền ấy.

Hàng nhà Mạc
Biết Nam triều có loạn, tháng 8 nǎm Canh Ngọ (1570), vua Mạc sai Mạc Kính Điển đem đại quân 10 vạn người và 700 chiến thuyền đánh vào Thanh Hóa. Quân Mạc tiến vào tận cửa Linh Trương, Chi Long, Hội Triều. Quân nhà Mạc đóng tại Hà Trung, hai bên bờ sông quân sĩ dàn ngang liên tiếp dài tới 10 dặm. Trịnh Cối lo sợ, đem vợ con và các thuộc tướng khoảng một vạn người đến hàng quân Mạc. Mạc Kính Điển chấp thuận, phong Cối làm Trung Lương hầu, các quan đi theo Cối thì được phong tước công. Vua Lê phong cho Trịnh Tùng làm trưởng quận công, tiết chế các quân thủy bộ để chống lại họ Mạc.

Cái chết
Tháng 9 nǎm Giáp Thân (1584) Trịnh Cối chết trên đất Bắc Triều. Trước đây, Cối đầu hàng họ Mạc, được ban tước Trung Lương hầu, sau được thăng lên Trung quận công. Đến đây chết. Họ Mạc sai người đến điếu tế; lại sai quân đưa linh cữu, cho người nhà, mẹ và vợ con đem về chôn. Tiết chế Trịnh Tùng cũng sai người đón tiếp linh cữu về quàn ở bên hữu núi Quân Yên, huyện Yên Định, đặt lễ cúng tế, dâng biểu tâu vua tha tội cho Cối, tặng thái phó Trung quốc công, cho con cái là Trịnh Sâm để tang (đừng nhầm lẫn với chúa Trịnh Sâm sau này).

Tham khảo
Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, 1998.
Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007.

Chú thích

Chúa Trịnh
Người Thanh Hóa
Mất năm 1584
Công tước nhà Mạc
Công tước nhà Lê trung hưng


title: Saint-Saury

text:
Saint-Saury là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Tham khảo

Xem thêm

Xã của tỉnh Cantal

Liên kết ngoài
 Saint-Saury sur le site de l'Institut géographique national
 Saint-Saury sur le site de l'Insee
 Saint-Saury sur le site du Quid
 Localisation de Saint-Saury sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Saint-Saury sur Mapquest

Saint-Saury


title: Bagnols, Rhône

text:
Bagnols là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Détrier

text:
Détrier là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Aulacophora bipartita

text:
Aulacophora bipartita là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Hirtopelta hirta

text:
Hirtopelta hirta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Peltospiridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hirtopelta


title: Calliostoma eminens

text:
Calliostoma eminens là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

E


title: Yên Nghiệp

text:
Yên Nghiệp là một xã thuộc huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam. Đây là xã thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương, vườn quốc gia đầu tiên ở Việt Nam.phía đông giáp với huyện yên thủy, phía nam giáp huyện thạch thành tỉnh thanh hóa yên nghiệp là khu vực giáp ranh 3 tỉnh hòa bình và ninh bình, thanh hóa cách nho quan ninh bình 30 km cách khu du lịch bái đính tràng an 60 km, cách khu du lịch suối cá thần cẩm thủy 50 km do có đường hồ chí minh một trong hai tuyến giao thông xương sống và huyết mạch của nước ta chạy qua và quốc lộ 12B nối liền các huyện yên thủy lạc sơn tân lạc nên giao thông rất thuận lợi cho giao lưu phát triển kinh tế với mặt hàng chủ yếu là mía tím đã hình thành chợ mía chuyên bán mía tím ở ngã 3 giao cắt giữa đường hồ chí minh và quốc lộ 12B

Xã Yên Nghiệp nằm ở phía đông nam của huyện Lạc Sơn.
Yên Nghiệp giáp xã Thạch Lâm, huyện Thạch Thành, Thanh Hóa.
Xã Yên Nghiệp bao gồm 8 mường nhỏ: Đam, Sống nằm tựa lưng vào vườn quốc gia cúc phương giáp với xã lạc thịnh huyện yên thủy, Hổ giáp xã thạch lâm huyện thạch thành, Yên Kim, Lục giáp với xã ân nghĩa nơi đóng quân của kho đạn K54, Mu Riềng, Gò Cha giáp với xã lạc thịnh yên thủy.
Dân cư chủ yếu người Mường, chiếm 98 %, còn lại người Kinh.
Trường Tiểu học Yên Nghiệp nằm trên Quốc lộ 12B, thuộc địa phận xóm Yên Kim: Hiệu trưởng: cô Nguyễn Thị Hợi (2006 - đến nay). Đây là một ngôi trường đạt Chuẩn quốc gia (mức độ I) với bề dày thành tích trong công tác dạy - học và các hoạt động chuyên môn

Chú thích

Tham khảo


title: Thế kỷ 10

text:
Thế kỷ 10 là khoảng thời gian tính từ thời điểm Công nguyên năm 901 đến hết năm 1000, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory.

Sự kiện
907: Đại Đường diệt vong, mở đầu cho thời kì Ngũ Đại Thập Quốc.
938: Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.
960: Triệu Khuôn Dẫn lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Đại Tống, bắt đầu công cuộc thống nhất thiên hạ sau nhiều năm chia cắt.
968: Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp xong 12 sứ quân, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt.

Tham khảo

10
Thiên niên kỷ 1


title: Leucoptera acromelas

text:
Leucoptera acromelas là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Lyonetiidae
Động vật đặc hữu Úc


title: Roscidotoga

text:
Roscidotoga là một chi bướm đêm thuộc họ Nepticulidae.

Các loài
Roscidotoga callicomae Hoare, 2000
Roscidotoga eucryphiae Hoare, 2000
Roscidotoga sapphiripes Hoare, 2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Nepticulidae


title: Acworth, New Hampshire

text:
Acworth, New Hampshire là một thị xã thuộc quận trong tiểu bang New Hampshire, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thị xã New Hampshire


title: Stimpfach

text:
Stimpfach là một thị xã ở huyện Schwäbisch Hall trong bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Le Brethon

text:
Le Brethon  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Brethon


title: Iridopsis

text:
Iridopsis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Oestrus (chi ruồi)

text:
Oestrus là một chi bọ cánh cứng trong họ Oestridae. Chi này gồm loài Oestrus ovis Linnaeus, 1758) là loài gây hại lớn cho ngành nuôi cừu ở Úc. Có khoảng 34 loài trong chi.

Các loài
Chi: Oestrus Linnaeus, 1758

Oestrus ovis Linnaeus 1758

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Oestridae


title: Dactylispa miyanotoi

text:
Dactylispa miyanotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Xena: Nữ chúa chiến binh

text:
Xena: Warrior Princess là một bộ phim truyền hình thuộc thể loại siêu nhiên, kỳ ảo kết hợp phiêu lưu mạo hiểm do Mỹ và New Zealand hợp tác sản xuất, bộ phim được phát sóng trên Syndication từ 4 tháng 9 năm 1995 cho tới 18 tháng 6 năm 2001.

Phim là phần phụ của loạt phim truyền hình Hercules: The Legendary Journeys câu chuyện bắt đầu với ba tập trong Hercules, trong đó Xena là một nhân vật định kỳ ban đầu được dự kiến sẽ chết trong lần xuất hiện thứ ba của cô ấy. Nhận thức được rằng nhân vật Xena đã trở nên rất thành công trong lòng công chúng, các nhà sản xuất của bộ phim đã quyết định tung ra một loạt phim phụ dựa trên những cuộc phiêu lưu của cô. Xena trở thành một phim thành công mà đã phát sóng tại hơn 108 quốc gia trên toàn thế giới kể từ năm 1998. Năm 2004  và năm 2007, xếp hạng # 9 và # 10 trên TV Guide, chương trình hàng đầu Cult Kể và nhân vật tiêu đề xếp thứ 100 trong 100 Nhân vật truyền hình vĩ đại nhất của Bravo. Xena thành công đã dẫn đến hàng trăm các sản phẩm ăn theo, bao gồm truyện tranh, sách, video game được phát hành hằng năm kể từ năm 1998 tại Pasadena, California và tại London.

Bộ phim này đã tăng vọt so với người tiền nhiệm của nó về xếp hạng và mức độ phổ biến. Trong mùa thứ hai, bộ phim đã trở thành bộ phim truyền hình tổng hợp được xếp hạng cao nhất trên truyền hình Mỹ. Trong cả sáu năm, Xena vẫn nằm trong top năm. Việc hủy bỏ loạt phim được thông báo vào tháng 10 năm 2000, và phần cuối của loạt phim được phát sóng vào mùa hè năm 2001. Vào ngày 13 tháng 8 năm 2015, chủ tịch Bob Greenblatt của NBC Entertainment cho biết đang trong quá trình khởi động lại Xena, với sự trở lại của Raimi và Tapert với tư cách là nhà sản xuất điều hành, và dự kiến ra mắt chương trình vào năm 2016. Javier Grillo-Marxuach được thuê làm biên kịch và nhà sản xuất cho phần khởi động lại, nhưng đã rời dự án vào tháng 4 năm 2017 vì sự khác biệt trong sáng tạo. Vào tháng 8 năm 2017, NBC thông báo rằng họ đã hủy bỏ kế hoạch khởi động loạt phim.

Nhân vật và vai diễn

Chính
 Xena, diễn bởi Lucy Lawless
 Gabrielle, diễn bởi Renee O'Connor

Tuyến nhân vật phụ
 Alti, bị ruồng bỏ bởi Amazon shamaness, nhân vật phản diện, giết chết nhiều lần bởi Xena, do Claire Stansfield.
 Amarice, cô gái trẻ muốn trở thành người Amazon, bị giết trong trận chiến với những kẻ ăn thịt người, do Jennifer Sky thủ vai.
 Aphrodite, nữ thần tình yêu, do Alexandra Tydings thủ vai.
 Ares, thần chiến tranh, nhân vật phản diện trở nên tốt sau này, do Kevin Smith thủ vai.
 Athena, nữ thần trí tuệ, nhân vật phản diện do Paris Jefferson thủ vai.
 Autolycus , vua trộm tự phong, do Bruce Campbell thủ vai.
 Borias, người yêu cũ của Xena và là cha của con trai Xena, Solan, bị giết trong Trận chiến Corinth, do Marton Csokas thủ vai.
 Brutus, cánh tay phải của Caesar, nhân vật phản diện, bị Gabrielle đâm trong trận chiến, do Grant Triplow thủ vai và sau đó là David Franklin.
 Caesar, thủ lĩnh La Mã, yêu và đồng thời cũng ghét Xena, nhân vật phản diện, bị giết bởi những người cách mạng La Mã, do Karl Urban thủ vai.
 Callisto, kẻ thù lớn nhất của Xena, nhân vật phản diện cải tà quy chính sau khi chết, bị Xena đâm vào tim và xuất hiện trở lại như một thiên thần, do Hudson Leick thủ vai.
 Cupid, con trai của Aphrodite, do Karl Urban thủ vai.
 Cyrene, mẹ của Xena, do Darien Takle thủ vai.
Diana một trong những biệt danh khác nhau của Xena, do Lucy Lawless thủ vai.
Discord, nữ thần của sự bất hòa, nhân vật phản diện, bị chặt đầu bởi Xena, do Meighan Desmond thủ vai.
Eli, người chữa bệnh, người thầy và nhà tiên tri của một tôn giáo mới - anh ta sau đó được tiết lộ sẽ đóng vai Chúa Giê- su trong loạt phim, bị giết bởi Ares, do Tim Omundson thủ vai.
Ephiny, nữ hoàng nhiếp chính của Amazons, bị Brutus giết trong trận chiến, do Danielle Cormack thủ vai.
Eve, con gái theo chủ nghĩa hòa bình của Xena, nhân vật phản diện trở nên tốt sau này, do Adrienne Wilkinson thủ vai, còn được gọi là Livia trong những ngày đen tối của cô.
Hades, vị thần của thế giới ngầm, nhân vật phản diện, phóng hỏa và thiêu chết Xena, do Erik Thomson thủ vai (phần 1-4); Stephen Lovatt (phần 5).
Hercules, vị thần được cho là đã biến Xena từ ác thành thiện, do Kevin Sorbo thủ vai.
Hope, con gái quỷ của Gabrielle, nhân vật phản diện, bị giết bởi con trai của cô là Kẻ hủy diệt, do Amy Morrison thủ vai khi còn bé và Renée O'Connor khi còn là một phụ nữ trẻ.
Iolaus, bạn thân nhất của Hercules, do Michael Hurst thủ vai.
Joxer, chiến binh muốn trở thành người bạn của Xena và Gabrielle, bị đâm bởi Eve, do Ted Raimi, anh trai của nhà sản xuất thủ vai.
Lao Ma, người cố vấn của Xena, bị hành quyết bởi con trai của cô là Ming-Tien, do Jacqueline Kim thủ vai.
Meg, một kẻ lang thang, một trong những biệt danh khác nhau của Xena, do Lucy Lawless thủ vai.
Pompey, đối thủ của Caesar để giành ngai vàng Đế chế La Mã, nhân vật phản diện, bị chặt đầu bởi Xena, do Jeremy Callaghan thủ vai.
Poseidon , thần biển cả, nhân vật phản diện, mất tích bởi một quả cầu lửa do Xena làm chệch hướng, lồng tiếng bởi Rick Jacobson và Carl Seibert.
Salmoneus, người đàn ông buôn bán cuối cùng với lương tâm lỏng lẻo nhưng có trái tim tốt, do Robert Trebor thủ vai.
Virgil, nhà thơ-chiến binh, con nuôi của Joxer và Meg, do William Gregory Lee thủ vai.

Giải thưởng
 IMDB

Tham khảo

Liên kết ngoài

Xena: Nữ chúa chiến tranh
Phim cổ trang
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990
Chương trình truyền hình tiếng Anh


title: Lahan Sai (huyện)

text:
Lahan Sai () là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía nam của tỉnh Buriram, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Khu vực Lahan Saiban đầu thuộc Nang Rong. Khu vực này có đất đai màu mỡ và có rừng rậm bao phủ, dân xung quanh đến đây lập làng mới. Khi dân cư đông đúc hơn, chính quyền đã lập một tiểu huyện (King Amphoe) vào ngày 1 tháng 1 năm 1962. Huyện mới bao gồm tambon Lahan Sai, Pakham và Thawon. Đơn vị này đã được nâng thành huyện ngày 17 tháng 7 năm 1963.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ tây nam theo chiều kim đồng hồ) là Ta Phraya của tỉnh Sa Kaeo, Non Din Daeng, Pakham, Nang Rong, Chaloem Phra Kiat, Prakhon Chai và Ban Kruat của tỉnh Buriram. Về phía đông nam huyện giáp tỉnh Oddar Meancheay của Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia thành 6 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 95 làng (muban). Lahan Sai là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Lahan Sai. Ngoài ra có 5  tổ chức hành chính tambon.

Các con số mất là các tambo nay thuộc huyện Non Din Daeng và một số khu vực của Chaloem Phra Kiat.

Tham khảo

Lahan Sai


title: Scinax alcatraz

text:
Scinax alcatraz là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Rodrigues, M.T. & Gonçalves da Cruz, C.A. 2004. Scinax alcatraz. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Scinax
Động vật đặc hữu Brasil


title: 1590

text:
Năm 1590 (số La Mã: MDXC) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh
 Yamada Nagamasa

Mất
 Catherine xứ Ricci

Tham khảo

Năm 1590


title: Rhabdomastix parva

text:
Rhabdomastix parva is een tweevleugelige trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Rhabdomastix
Động vật miền Cổ bắc


title: Bulbophyllum odoardii

text:
Bulbophyllum odoardii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

odoardii]]

O


title: Baltanás

text:
Baltanás là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.452 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Binh biến Đô Lương

text:
Binh biến Đô Lương hay binh biến Rạng Lường xảy ra ngày 13 tháng 1 năm 1941, là cuộc nổi dậy chống lại thực dân Pháp của những binh lính người Việt bị Pháp bắt lính tại đồn Đô Lương, Nghệ An.

Diễn biến
Phong trào Cách mạng dâng cao của quần chúng đã ảnh hưởng đến tinh thần của binh lính người Việt trong quân đội Pháp. Tại Nghệ An, binh lính rất bất bình vì bị bắt sang Lào làm bia đỡ đạn cho Pháp trong chiến tranh Pháp - Thái Lan.

Ngày ngày 13 tháng 1 năm 1941, dưới sự chỉ huy của Đội Cung (Nguyễn Văn Cung), binh lính đồn Chợ Rạng (Thanh Chương, Nghệ An) đã nổi dậy. Tối hôm đó, họ đánh chiếm đồn Đô Lương rồi lên ôtô kéo về Vinh, định phối hợp cùng binh lính người Việt ở đây tấn công quân Pháp để chiếm thành. Kế hoạch không thành. Đội Cung bị Pháp bắt. Mặc dù bị tra tấn rất dã man, trước sau ông vẫn nhất định không khai và nhận hết trách nhiệm về mình. Quân Pháp đã xử tử Đội Cung cùng với 10 đồng chí của ông tại Vinh ngày 24/4/1941. Nhiều người khác bị kết án khổ sai và đưa đi đày.

Chú thích

Tham khảo
 Lương Ninh 2000, Chương XV – Cuộc vận động giành độc lập, tự do (Việt Nam 1930-1945) trong cuốn Lịch sử Việt Nam giản yếu, Hà Nội, Chính trị Quốc gia, Tr.478-484.

Đ
Lịch sử Nghệ An


title: Pseudominolia tramieri

text:
Pseudominolia tramieri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pseudominolia


title: Austrolimnophila subunicoides

text:
Austrolimnophila subunicoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Biến dạng dẻo

text:
Trong vật lý và khoa học vật liệu, biến dạng dẻo là biến dạng của một vật liệu chịu sự thay đổi hình dạng không thể đảo ngược dưới tác dụng của một lực bên ngoài. Ví dụ một tấm kim loại hay chất dẻo bị uốn cong hay đập thành một hình dạng mới thể hiện sự thay đổi vĩnh viễn bên trong chính vật liệu. Trong kỹ thuật, sự thay đổi từ trạng thái đàn hồi sang trạng thái chảy dẻo được gọi là sự chảy dẻo (yield).

Biến dạng dẻo được nhận thấy ở hầu hết các vật liệu như kim loại, đất, đá, bê tông, vật liệu bọt (foam), xương và da. Tuy nhiên cơ chế vật lý gây ra biến dạng dẻo có thể khác nhau. Ở cấp độ tinh thể, biến dạng dẻo trong kim loại thường là do các sai lệch mạng gây ra. Trong hầu hết các vật liệu tinh thể các khuyết tật như vậy thường khá hiếm. Tuy nhiên cũng có những vật liệu trong đó các khuyết tật tồn tại phổ biến và là một phần của cấu trúc tinh thể, những trường hợp như thế có thể tạo thành kết tinh dẻo (plastic crystallinity). Trong những vật liệu dòn như đá, bê tông và xương, biến dạng dẻo được gây ra phần lớn do sự trượt tại các vết nứt tế vi.

Với nhiều kim loại dẻo, tải trọng kéo tác dụng lên mẫu sẽ khiến chúng đáp ứng một cách đàn hồi. Ứng với mỗi sự gia tăng tải là một sự gia tăng độ dãn tương ứng, và khi tải được bỏ ra, mẫu trở về chính xác kích cỡ ban đầu. Tuy nhiên một khi tải trọng vượt quá một ngưỡng nào đó (độ bền dẻo), sự giãn dài tăng nhanh hơn so với vùng đàn hồi, và khi tải được tháo ra, một phần của độ dãn dài vẫn được lưu giữ lại.

Cần lưu ý biến dạng đàn hồi là xấp xỉ và chất lượng của nó tùy thuộc vào thời gian xem xét và tốc độ đặt tải. Nếu biến dạng bao gồm biến dạng đàn hồi thì thường được gọi là biến dạng đàn hồi–dẻo (elastic-plastic).

Biến dạng dẻo hoàn toàn là một tính chất của vật liệu chịu biến dạng không thể đảo ngược mà không có sự gia tăng tải trọng hay ứng suất nào. Nhìn chung biến dạng dẻo cũng phụ thuộc vào tốc độ biến dạng, tức là để gia tăng tốc độ biến dạng thì cần phải đặt vào một ứng suất lớn hơn, và những vật liệu như vậy được gọi là biến dạng nhớt dẻo (viscoplasticity).

Cơ chế vật lý

Biến dạng dẻo trong kim loại

Biến dạng dẻo trong tinh thể của kim loại nguyên chất chủ yếu được gây ra do hai cơ chế biến dạng trong mạng tinh thể là trượt và sự hình thành song tinh (twinning). Trượt là biến dạng trượt trong đó nguyên tử di chuyển qua nhiều lần khoảng cách giữa các nguyên tử so với vị trí ban đầu. Song tinh là biến dạng dẻo xảy ra dọc theo hai mặt phẳng do các lực tác dụng lên một miếng kim loại.

Hệ thống trượt

Vật liệu tinh thể chứa các mặt phẳng nguyên tử phân bố đều và có tổ chức trên phạm vi lớn. Các mặt này có thể trượt trên nhau dọc theo hướng xếp kín. Hệ quả là sự thay đổi vĩnh viễn của hình dạng bên trong tinh thể và biến dạng dẻo. Sự tồn tại của các sai lệch làm tăng khả năng trượt của các mặt.

Biến dạng dẻo có thể đảo ngược

Ở cấp độ nano các biến dạng dẻo chính trong kim loại mạng lập phương tâm diện (fcc) là có thể đảo ngược, chừng nào không có sự vận chuyển vật liệu dưới dạng trượt ngang.

Trượt theo cụm (Shear banding)

Sự tồn tại của các khuyết tật khác bên trong tinh thể có thể gây trở ngại cho sai lệch mạng hay ngăn chúng trượt. Khi điều này xảy ra, biến dạng dẻo bị giới hạn vào một vùng nhất định bên trong vật liệu. Đối với tinh thể, các vùng này gọi là cụm trượt (shear band).

Biến dạng dẻo trong vật liệu vô định hình

Sự tạo vết nứt

Vật liệu vô định hình vẫn có thể bị biến dạng dẻo. Do không được sắp xếp trật tự tốt, chúng chứa những khoảng trống có thể tích lớn. Khi kéo các loại vật liệu này làm mở các vùng rỗng này ra và khiến vật liệu có hình dạng không rõ ràng. Sự không rõ ràng này là do sự nứt vỡ, trong đó các sợi hình thành bên trong vật liệu ở những vùng có ứng suất tĩnh (hydrostatic stress) cao.

Biến dạng dẻo trong vật liệu Mactensit

Một số vật liệu, đặc biệt là những loại có trải qua chuyển biến Mactensit, biến dạng theo cách không thể mô tả rõ ràng bằng các lý thuyết cổ điển về đàn hồi và chảy dẻo. Một trong số những thí dụ đáng chú ý nhất là nitinol, thể hiện tính giả đàn hồi: biến dạng có thể đảo ngược về mặt cơ học, nhưng lại không thể đảo ngược về nhiệt động học.

Biến dạng dẻo trong vật liệu có ngăn (cellular)

Những vật liệu này biến dạng dẻo khi momen uốn vượt qua momen chảy dẻo hoàn toàn.

Biểu diễn toán học

Thuyết biến dạng

Có một số mô hình toán học về biến dạng dẻo. Một trong số đó là thuyết biến dạng (như định luật Hooke) trong đó tensor ứng suất (bậc d trong d chiều) là hàm của tensor biến dạng. Dù mô hình này là chính xác khi một phần nhỏ của vật chất chịu sự tăng tải, thuyết này không thể phản ánh sự bất thuận nghịch (không thể đảo ngược).

Vật liệu dẻo có thể chịu biến dạng dẻo lớn mà không bị gãy vỡ. Tuy nhiên ngay cả vật liệu dẻo cũng có thể bị gãy vỡ khi biến dạng đủ lớn, đây là hệ quả của sự làm cứng nguội vật liệu, khiến nó trở nên dòn. Biện pháp nhiệt luyện như ủ có thể khôi phục tính dẻo của một chi tiết, giúp việc tạo hình có thể được tiếp tục.

Thuyết biến dạng dẻo lưu thông

Năm 1934, Egon Orowan, Michael Polanyi và Geoffrey Ingram Taylor gần như cùng một lúc nhận thấy rằng biến dạng dẻo của vật liệu dẻo có thể được giải thích theo thuyết sai lệch mạng. Mô hình toán chính xác hơn của biến dạng dẻo, thuyết biến dạng dẻo lưu thông, dùng một chuỗi các phương trình phi tuyến tính, không khả thi (non-integrable) để mô tả một chuỗi các thay đổi của ứng suất và biến dạng so với trạng thái trước đó.

Tiêu chuẩn chảy dẻo

Nếu ứng suất vượt quá một giá trị tới hạn, vật liệu sẽ chịu biến dạng dẻo. Ứng suất tới hạn này có thể là kéo hoặc nén. Tiêu chuẩn Tresca và Von Mises thường được sử dụng để xác định xem vật liệu đã bị chảy dẻo chưa. Tuy nhiên những tiêu chuẩn này tỏ ra chưa đủ để đáp ứng cho một lượng lớn các loại vật liệu và một số tiêu chuẩn khác đang được sử dụng rộng rãi.

Tiêu chuẩn Tresca

Tiêu chuẩn này dựa trên giả thuyết rằng vật liệu bị hư hỏng là do sự trượt, đây là một giả thuyết tốt đối với kim loại. Với trạng thái ứng suất chính, ta có thể dùng vòng tròn Mo để tính ra ứng suất trượt cực đại mà vật liệu sẽ chịu được và kết luận vật liệu sẽ  hư hỏng nếu:

Trong đó σ1 là ứng suất thường cực đại, σ3 là ứng suất thường cực tiểu, và σ0 là ứng suất tại đó vật liệu sẽ hư hỏng khi chịu tải đơn trục. Một mặt chảy dẻo có thể được dựng ra, giúp tạo nên biểu diễn hình ảnh của khái niệm này. Bên trong mặt chảy dẻo biến dạng là đàn hồi, bên ngoài biến dạng là dẻo.

Tiêu chuẩn Von Mises

Tiêu chuẩn này dựa trên tiêu chuẩn Tresca nhưng có thêm giả thuyết là ứng suất tĩnh không gây ra phá hủy vật liệu. Von Mises tính ra ứng suất hiệu dụng khi chịu tải đơn trục, trừ đi ứng suất tĩnh, và cho rằng mọi ứng suất hiệu dụng lớn hơn mà gây ra phá hủy khi chịu tải đơn trục sẽ dẫn tới biến dạng dẻo.

Có thể biểu diễn hình học mặt chảy dẻo này dùng phương trình trên, trong đó nó có hình elip. Bên trong mặt vật liệu biến dạng đàn hồi, bên ngoài nó biến dạng dẻo.

Tham khảo

Khoa học vật liệu
Biến dạng
Phá hủy vật liệu
Tính đàn hồi


title: Centromyrmex

text:
Centromyrmex là một chi kiến thuộc họ Formicidae. Chi có các loài sau:
Centromyrmex alfaroi – Emery, 1890
Centromyrmex bequaerti – (Forel, 1913)
Centromyrmex brachycola – (Roger, 1861)
Centromyrmex congolensis – Weber, 1949
Centromyrmex constanciae – Arnold, 1915
Centromyrmex constanciae angolensis – Santschi, 1937
Centromyrmex constanciae constanciae – Santschi, 1915
Centromyrmex constanciae guineensis – Bernard, 1953
Centromyrmex decessor – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008
Centromyrmex ereptor – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008.
Centromyrmex feae – (Emery, 1889)
Centromyrmex feae ceylonicus – Forel, 1900
Centromyrmex feae feae – (Emery, 1889)
Centromyrmex feae greeni – Forel, 1901
Centromyrmex fugator – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008
Centromyrmex gigas – Forel, 1911
Centromyrmex hamulatus – (Karavaiev, 1925)
Centromyrmex praedator – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008
Centromyrmex raptor – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008
Centromyrmex secutor – Bolton, B. & Fisher, B. L., 2008
Centromyrmex sellaris – Mayr, 1896
Centromyrmex sellaris longiventris – Santschi, 1919
Centromyrmex sellaris sellaris – Mayr, 1896
Centromyrmex silvestrii – (Santschi, 1914)

Chú thích

Tham khảo


title: Tập đoàn quân số 8 (Anh)

text:
Tập đoàn quân đoàn số 8 của Anh (tiếng Anh: The British Eighth Army) là một đơn vị nổi tiếng của Quân đội Hoàng gia Anh trong Thế chiến thứ hai, tham chiến tại Chiến trường Bắc Phi, Trận Sicilia và Chiến trường Ý. Đơn vị này thuộc Anh quốc, chỉ huy luôn là người Anh, nhưng sĩ quan binh lính gồm từ nhiều các quốc gia trong Liên hiệp Đế quốc Anh, cộng thêm các đơn vị lưu vong từ các quốc gia bị Đức Quốc xã chiếm đóng. Ngoài ra, chỉ huy của tập đoàn quân còn được phối thuộc thêm các đơn vị từ các nước Đồng Minh như như Úc, Ấn Độ, Pháp, Hy Lạp, Tân Tây Lan, Ba Lan, Rhodesia, Nam Phi.

Tổ chức
Tập đoàn quân số 8 được hình thành từ lực lượng Tây sa mạc vào tháng 9 năm 1941 dưới sự chỉ huy của tướng Alan Cunningham.

Chú thích

Anh
Đơn vị quân sự thành lập năm 1941
Đơn vị quân sự giải thể năm 1945
Khởi đầu năm 1941 ở Vương quốc Anh
Chấm dứt năm 1945 ở Vương quốc Anh
Tập đoàn quân Anh
Đơn vị quân sự Đế quốc Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Ziba duplilirata

text:
Ziba duplilirata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ziba
Động vật được mô tả năm 1845


title: Saint-Laurent-d'Oingt

text:
Saint-Laurent-d'Oingt là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 440 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Antocha spiralis

text:
Antocha spiralis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Loài này được phát hiện ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Sosberg

text:
Sosberg là một đô thị thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 3,91 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell