title: Phan Thiết

text:
Phan Thiết là một thành phố ven biển và là tỉnh lỵ, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật của tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Phan Thiết nằm ở trung tâm tỉnh Bình Thuận, cách thủ đô Hà Nội khoảng 1.538 km về phía nam theo Quốc lộ 1, cách Thành phố Hồ Chí Minh 166 km về phía đông theo Cao tốc TP.HCM-Dầu Giây (CT.29) và Dầu Giây - Phan Thiết (CT.01), cách thành phố Vũng Tàu khoảng 160 km về phía đông bắc theo Quốc lộ 55 và Quốc lộ 1, cách thành phố Nha Trang khoảng 252 km về phía tây nam theo Quốc lộ 1, cách thành phố Đà Lạt 158 km về hướng nam theo Quốc lộ 20, Quốc lộ 28B và Quốc lộ 1 (hoặc CT.01). Thành phố có hình cánh cung trải dọc bờ biển dài 57,4 km từ phía bắc Mũi Kê Gà lên đến Mũi Né.

Địa giới hành chính thành phố:
 Phía đông giáp biển Đông
 Phía tây nam giáp huyện Hàm Thuận Nam
 Phía bắc và tây bắc giáp huyện Hàm Thuận Bắc
 Phía đông bắc giáp huyện Bắc Bình.

Sông Cà Ty chảy qua trung tâm thành phố, chia khu vực trung tâm thành 2 ngạn:
 Phía nam sông: khu thương mại, điển hình là Chợ Phan Thiết, cảng Phan Thiết.
 Phía bắc sông: gồm các cơ quan hành chính và quân sự của tỉnh Bình Thuận; khu trung tâm mới của Phan Thiết đang được xây dựng tại khu vực phường Phú Thủy và Xuân An trên một diện tích 300ha gồm các tòa cao ốc hành chính mới, liên hợp trung tâm thương mại, nhà thi đấu mới tỉnh Bình Thuận, khu dân cư mới sức chứa 50,000 người cùng nhiều công viên, các khu dịch vụ và trường học.

Địa hình
Phan Thiết có địa hình tương đối bằng phẳng, có cồn cát, bãi cát ven biển, đồi cát thấp, đồng bằng hẹp ven sông. Có 3 dạng chính:
 Vùng đồng bằng ven sông Cà Ty.
 Vùng cồn cát, bãi cát ven biển. Có địa hình tương đối cao.
 Vùng đất mặn: ở Thanh Hải, Phú Thủy, Phú Trinh và Phong Nẫm.

Khí tượng-Thủy văn
Thành phố Phan Thiết nằm trong vùng khô hạn, khí hậu nhiệt đới điển hình, nhiều gió, nhiều nắng, ít bão, không có sương muối, có nhiệt độ trung bình hàng năm từ 26 °C đến 27 °C. Tháng 1, tháng 2 và tháng 12 (nhiệt độ trung bình 25,5 °C) mát hơn so với các tháng khác trong năm. Tháng 4 và tháng 5 là những tháng nóng nhất ở Phan Thiết, nhiệt độ có khi lên đến 29 °C. Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm từ 78 đến 80,7%.

Phan Thiết có số giờ nắng mỗi năm từ 2500 đến trên 3000 giờ. Lưu lượng mưa hàng năm dao động từ 890,6 mm đến trên 1335 mm.

 Ttb - Nhiệt độ trung bình (°C)
 tgn - Tổng số giờ nắng (giờ)
 Atb - Độ ẩm tương đối trung bình (%)
 Mtb - Lưu lượng mưa trung bình (mm)

Các sông sau chảy qua thành phố:

 Sông Cà Ty: 7,2 km
 Sông Cát (Suối Cát): 3,3 km
 Sông Cái: 1,1 km
 Sông Cầu Ké: 5,4 km

Lịch sử

Nguồn gốc tên gọi
Có một số giả thiết về tên gọi của Phan Thiết và phần lớn đều chấp nhận rằng, "Phan Thiết" không phải là một cái tên thuần Việt:
 Khi chưa có người Việt định cư, người Chăm gọi vùng đất này là "Hamu Lithít" - "Hamu" là xóm ruộng bằng, "Lithít" là ở gần biển. Khi bắt đầu có người Việt định cư, vẫn chưa ai có ý định đặt ngay cho vùng đất này một tên gọi mới bằng tiếng Việt. Lâu dần, âm cuối "Lithit" lại được gắn liền với âm "Phan" tách từ phiên âm của tên hai vùng Phan Rang, Phan Rí mà thành ra Phan Tiết (tên gọi ngày xưa) và sau này người ta gọi chuẩn với cái tên là Phan Thiết.
 Người Việt đã phiên âm lại cách gọi tên của người Chăm trước đó: Mang-lang (Phan Rang), Mang-lý (Phan Rí), Mang-thít (Phan Thiết). Ba địa danh này được gọi chung là "Tam Phan".
 Po Thit (hoàng tử em của công chúa Po Sah Inư, con của vua Chăm Par Ra Chanh, tức Trà Chanh) đóng đồn trấn ngữ vùng đất này vào thế kỷ XIV được người Việt đọc trại ra mà thành Phan Thiết.
Ngày nay, yếu tố "Phan" còn xuất hiện nhiều trong các địa danh ở tỉnh Bình Thuận như: Sông Phan, Phan Rí Cửa, Phan Rí Thành, Phan Lâm, Phan Sơn...

Lịch sử hành chính
Vùng đất này khi xưa thuộc vương quốc Chămpa, sau này sáp nhập vào Đại Việt. Hành chính được xác lập cùng thời gian hình thành tỉnh Bình Thuận ngày nay, nhưng khi ấy nó chưa được xác định địa giới và cấp hành chính gì. Năm 1697, Bình Thuận lần lượt được đổi từ một trấn lên thành phủ rồi lên thành dinh thì Phan Thiết chính thức được công nhận là một đạo (cùng một lượt với các đạo Phan Rang, Phố Hài, Ma Ly vùng Tam Tân). Tuy nhiên, đạo Phan Thiết lập ra nhưng chẳng có văn bản nào chỉ rõ phạm vi lãnh thổ. Từ năm 1773 đến năm 1801, nơi đây thường diễn ra các cuộc giao tranh ác liệt giữa các lực lượng quân nhà Nguyễn và quân nhà Tây Sơn. Năm 1825, thời Minh Mạng, khi Bình Thuận chính thức trở thành tỉnh, đạo Phan Thiết bị cắt một phần đất nhập vào một huyện thuộc Hàm Thuận (năm 1854, thời Tự Đức, huyện này được đặt tên là huyện Tuy Lý). 1835, tuần vũ Dương Văn Phong thỉnh cầu vua Minh Mạng chuyển tỉnh lỵ của Bình Thuận ở gần Phan Rí (huyện Hoà Đa) lập từ thời Gia Long về đóng ở vùng Phú Tài - Đại Nẫm, huyện Hàm Thuận nhưng vua chưa đồng ý. Năm 1836 (năm Minh Mạng thứ 17), Thị Lang Bộ Hộ là Đào Tri Phủ được cử làm việc đo đạc, lập địa bạ trong số trên 307 xã, thôn thuộc hai phủ, bốn huyện và mười lăm tổng của tỉnh Bình Thuận để chuẩn định và tiến hành đánh thuế. Đo đạc xong ước định vùng Phan Thiết (thuộc tổng Đức Thắng) có chín địa danh trực thuộc. Bên hữu ngạn sông (sông Cà Ty ngày nay) là các xã Đức Thắng, Nhuận Đức, Lạc Đạo và các thôn Thành Đức, Tú Long. Bên tả ngạn là xã Trinh Tường và các thôn Long Khê, Long Bình, Minh Long. Qua nhiều lần thay đổi các đơn vị hành chính, một số thôn nhỏ sáp nhập thành làng lớn, một số địa danh cũ biến mất như Minh Long, Long Bình (thuộc phường Bình Hưng ngày nay), Long Khê (thuộc phường Phú Trinh ngày nay). Một số thôn, xã khác của tổng Đức Thắng như Phú Tài, Phú Hội, Xuân Phong, Đại Nẫm được xem là ngoại vi của Phan Thiết. Một số địa danh thuộc khu vực Phố Hài (phường Phú Hài ngày nay) như Tân Phú, An Hải, An Hoà, Tú Lâm, Sơn Thủy, Thiện Chính, Ngọc Lâm... thuộc về tổng Hoa An (sau đổi lại là tổng Lại An) của huyện Tuy Định. Một số thôn, xã dọc bờ biển như Khánh Thiện, Thạch Long, Long Sơn (thuộc khu vực Rạng - Mũi Né ngày nay) thuộc tổng Vĩnh An của huyện Hòa Đa.

Gần cuối thế kỷ 19, Phan Thiết vẫn chưa được công nhận chính thức là một đơn vị hành chính (cấp dưới) trực thuộc tỉnh Bình Thuận. Năm 1898 (năm Thành Thái thứ muời), tỉnh lỵ Bình Thuận được dời về đặt tại làng Phú Tài ở ngoại vi Phan Thiết. Ngày 20 tháng 10 cùng năm, vua Thành Thái ra đạo dụ xác lập thị xã (centre urban) Phan Thiết, tỉnh lỵ của Bình Thuận (cùng ngày thành lập các thị xã Huế, Hội An, Quy Nhơn, Thanh Hoá, Vinh). Năm 1905, thị xã Phan Thiết cũng vẫn chưa xác định rõ ranh giới. Tòa sứ Bình Thuận (bộ máy thống trị của Pháp) do một công sứ (résident) đứng đầu đặt thường trực tại Phan Thiết. Ngày 4 tháng 11 năm 1910, viên toàn quyền Đông Dương A.Klobukowski ra quyết định về Phan Thiết. Lúc này Phan Thiết chính thức bao gồm 16 làng xã. Bên hữu ngạn sông: Đức Thắng, Thành Đức, Nhuận Đức, Nam Nghĩa, Lạc Đạo, Tú Long; bên tả ngạn sông: Long Khê, Phú Trinh, Trinh Tường, Đảng Bình, Quảng Bình, Thiện Mỹ, Thiện Chánh, Xuân Hoà, An Hải, Sơn Thủy (năm làng sau trước đây là thuộc khu vực Phố Hài). Có thêm địa danh mới như Nam Nghĩa, Quảng Bình (dân Quảng Nam, Quảng Nghĩa, Quảng Bình di cư vào Phan Thiết). Ngày 6 tháng 1 năm 1918, Khâm Sứ Trung Kỳ Charles quyết định Phú Hài (tên gọi mới của Phố Hài) tách ra khỏi Phan Thiết để nhập về lại tổng Lại An của huyện Hàm Thuận. Pháp bắt đầu thiết lập bộ máy chính quyền ở Phan Thiết. Thị xã Phan Thiết liên tục làm tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận từ đó.

Sau năm 1975
Sau khi Việt Nam thống nhất (1975), thị xã Phan Thiết được chọn làm tỉnh lỵ của tỉnh Thuận Hải, bao gồm 9 phường: Bình Hưng, Đức Long, Đức Nghĩa, Đức Thắng, Hưng Long, Lạc Đạo, Phú Thủy, Phú Trinh và Thanh Hải.

Ngày 15 tháng 12 năm 1977, chuyển xã Hàm Hải thuộc huyện Hàm Thuận về thị xã Phan Thiết quản lý. Ngày 13 tháng 3 năm 1979, thành lập xã Tiến Lợi từ một phần phường Đức Long và xã Hàm Mỹ, huyện Hàm Thuận; thành lập xã Phong Nẫm từ một phần phường Phú Trinh; đổi tên xã Hàm Hải thành xã Phú Hải. Ngày 30 tháng 12 năm 1982, chuyển xã Hàm Tiến và thị trấn Mũi Né thuộc huyện Hàm Thuận cũ về thị xã Phan Thiết quản lý; đồng thời chuyển thị trấn Mũi Né thành phường Mũi Né. Ngày 28 tháng 11 năm 1983, thành lập xã Tiến Thành thuộc khu kinh tế mới Khe Cả. Cuối năm 1998, thị xã Phan Thiết bao gồm 10 phường: Bình Hưng, Đức Long, Đức Nghĩa, Đức Thắng, Hưng Long, Lạc Đạo, Mũi Né, Phú Thủy, Phú Trinh, Thanh Hải và 5 xã: Hàm Tiến, Phong Nẫm, Phú Hải, Tiến Lợi, Tiến Thành.

Sau khi chia tách tỉnh Thuận Hải đầu năm 1992, thị xã Phan Thiết vẫn giữ nguyên tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận ngày nay. Ngày 25 tháng 8 năm 1999, chính phủ Việt Nam quyết định nâng cấp thị xã Phan Thiết thành thành phố Phan Thiết trực thuộc tỉnh Bình Thuận. Ngày 22 tháng 11 năm 2001, chia xã Phong Nẫm thành 3 đơn vị hành chính: xã Phong Nẫm, phường Phú Tài và phường Xuân An; chia xã Hàm Tiến thành 2 đơn vị: phường Hàm Tiến và xã Thiện Nghiệp; chuyển xã Phú Hải thành phường Phú Hải..

Ngày 24 tháng 6 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 890/QĐ-TTg công nhận thành phố Phan Thiết là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Bình Thuận. Tuy là một thành phố trẻ nhưng theo các nhà nghiên cứu thì "phố cổ" Phan Thiết hình thành trước Nha Trang và Phan Rang.

Hành chính
Thành phố Phan Thiết có 18 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 14 phường: Bình Hưng, Đức Long, Đức Nghĩa, Đức Thắng, Hàm Tiến, Hưng Long, Lạc Đạo, Mũi Né, Phú Hài, Phú Tài, Phú Thủy, Phú Trinh, Thanh Hải, Xuân An và 4 xã: Phong Nẫm, Thiện Nghiệp, Tiến Lợi, Tiến Thành.

Kinh tế

Khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, về mặt dân số cũng như kinh tế, Phan Thiết đã là một đô thị lớn của vùng duyên hải Trung kỳ. Phố Hài, Mũi Né là những cửa biển sầm uất với ghe thuyền từ Trung Kỳ, Nam Kỳ đến chở nước mắm, cá khô, dầu rái, trầm hương... vào Sài Gòn, ra Đà Nẵng buôn bán. Thậm chí có cả tàu thuyền Trung Quốc từ Quảng Đông, Hải Nam - qua đường biển từ Hội An - đến giao thương.

Trong những năm đầu thế kỷ 21, nền kinh tế thành phố Phan Thiết tăng trưởng với nhịp độ khá (tốc độ tăng trưởng bình quân mỗi năm là 14.04%). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp, dịch vụ du lịch, ngư, nông lâm nghiệp, tiềm năng kinh tế từng bước khai thác có hiệu quả, các thành phần kinh tế được khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.

Trong 5 năm qua (2015 - 2020), kinh tế tăng trưởng khá (giá trị sản xuất tăng bình quân 8,45%/năm) cơ cấu chuyển dịch đúng hướng; trong đó dịch vụ và thương mại tăng trưởng bình quân 12,33%/năm; du lịch tăng trưởng 10,27%/năm.

Đầu tư phát triển tăng gấp 2,31 lần về vốn so với nhiệm kỳ trước, nhờ đó bộ mặt đô thị, hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư, nâng cấp và mở rộng, góp phần thu hút đầu tư và du khách đến với thành phố.

Giảm nghèo đạt kết quả tốt,tỷ lệ hộ nghèo từ 1,68% năm 2015 xuống còn 0,75% năm 2019 theo chuẩn đa chiều mới.

Tài nguyên-Khoáng sản

Phan Thiết với 57,4 km bờ biển có nhiều tiềm năng để phát triển nghề làm muối, du lịch. Tài nguyên sinh vật biển rất phong phú và đa dạng có khả năng khai thác 60 nghìn tấn/năm; ngoài ra còn có nguồn lợi thủy sản có giá trị hàng năm có thể khai thác 600-700 tấn tôm các loại, 3.200 - 3.500 tấn mực, 10.000-12.000 tấn sò điệp, sò lông và các loại hải sản khác.

Phan Thiết có 260 hécta mặt nước có thể đưa vào nuôi tôm, làm ruộng muối, trong đó diện tích có khả năng nuôi tôm là 140 ha.

Ven biển Phan Thiết có các bãi biển bờ thoải, cát trắng mịn, môi trường trong sạch, bãi tắm tốt như Đồi Dương - Vĩnh Thủy, Rạng, Mũi Né... cùng với các phong cảnh đẹp: tháp Po Sah Inư, Lầu Ông Hoàng, Suối Tiên (Hàm Tiến), rừng dừa Rạng - Mũi Né, Tiến Thành và khu di tích Dục Thanh có điều kiện thu hút khách du lịch.

Với diện tích 19.180 ha, Phan Thiết có bốn loại đất chính:
 Cồn cát và đất cát biển, diện tích 15.300 ha (79,7% diện tích tự nhiên). Cồn cát trắng 990 ha; cồn cát xám vàng 1450 ha; đất cồn cát đỏ 8.920 ha; đất cát biển 3940 ha. Trên loại đất này có thể khai thác để trồng dưa, đậu, điều, dừa.
 Đất phù sa, diện tích 2.840 ha (14,8% diện tích tự nhiên). Gồm đất phù sa được bồi 1.140 ha; đất phù sa không được bồi 1.400 ha; đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng 300 ha. Hầu hết diện tích đất này đã được khai thác trồng lúa nước, hoa màu, cây ăn quả...
 Đất vàng trên đá Mácmaxít-granít, diện tích 540 ha (2,82% diện tích tự nhiên). Đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, diện tích 350 ha (1,82% diện tích tự nhiên). Trên các loại đất này có thể sử dụng xây dựng cơ bản và các mục đích nông, lâm nghiệp.

Khoáng sản: có mỏ Imenít-Zircon ven biển Hàm Tiến - Mũi Né có trữ lượng 523,5 ngàn tấn. Mỏ đá Mico-granít ở Lầu Ông Hoàng với trữ lượng 200.000 tấn có thể sản xuất men sứ. Mỏ cát thủy tinh dọc theo các đồi cát ven biển Nam Phan Thiết có trữ lượng khoảng 18 triệu tấn. Tại vùng biển ngoài khơi thành phố Phan Thiết đã phát hiện ra mỏ dầu và đang được tiến hành khai thác thử nghiệm.

Công nghiệp

Thành phố Phan Thiết có 02 Khu công nghiệp Phan Thiết 1 và Phan Thiết 2 nằm hướng bắc của thành phố, gần giao lộ Quốc lộ 1 (xuyên Việt) và Quốc lộ 28 (Phan Thiết - Lâm Đồng), cách Thành phố Hồ Chí Minh 166 km, cách Nha Trang 250 km, cách Vũng Tàu 160 km và Đà Lạt 158 km. Ngoài ra, trong nội thành còn có các cơ sở công nghiệp thực phẩm, chế biến thủy hải sản, các cơ sở thủ công mỹ nghệ.

Ngư nghiệp và nghề sản xuất nước mắm
Ngư nghiệp là ngành nghề lâu đời của người Phan Thiết. Cùng với La Gi và Phú Quý, Phan Thiết là ngư trường lớn của tỉnh Bình Thuận. Song song đó, Phan Thiết là nơi được thiên nhiên ưu đãi một khí hậu tự nhiên phù hợp với nghề sản xuất nước mắm. Biến thiên nhiệt độ giữa các tháng không lớn, ít mưa, nhiều nắng và gió là những điều kiện tự nhiên lý tưởng cho quá trình cá chín trong muối. Nhờ đó, nước mắm Phan Thiết có hương vị đặc trưng mà nước mắm ở những nơi khác không thể có.

Đặc sản ẩm thực

Dân số

Dân cư Phan Thiết chủ yếu là người Việt, có một bộ phận người gốc Hoa sinh sống trong trung tâm thành phố, tập trung nhiều ở phường Đức Nghĩa và Lạc Đạo. Dân số của Phan Thiết theo thống kê của Cục thống kê tỉnh Bình Thuận năm 2016 là 225.897 người. Và theo kết quả điều tra dân số ngày 1/4/2019 dân số thành phố đạt 226.736 người, trong đó: dân số thành thị là 203.014 người và dân số nông thôn là 23.722 người. Mật độ dân số là 1.075 người/km² toàn thành phố, đặc biệt khu vực trung tâm, như Đức Nghĩa, Đức Thắng, Lạc Đạo, Hưng Long, Bình Hưng mật độ dân số trên 25.000 người/ km². Nếu tính cả cư dân vãng lai đang tạm trú làm ăn sinh sống, học tập và lượt khách lưu trú hàng năm tại thành phố Phan Thiết thì đông hơn, vào khoảng trên 350.000 dân. Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên toàn thành phố đạt 0,47% (giai đoạn 2009-2019).

Hiện nay trên địa bàn thành phố Phan Thiết đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp như khu đô thị Vietpearl City, khu đô thị Ocean Dunes, khu đô thị Phú Tài, khu đô thị Trung tâm thương mại Bắc Phan Thiết, khu đô thị Acenza Villas...

Thành phố Phan Thiết có diện tích 210,90 km², dân số năm 2020 là 228.536 người, mật độ dân số đạt 1.083 người/km², trong đó: dân số thành thị là 195.760 người, dân số nông thôn là 32.776 người.

Giao thông
Thành phố có hệ thống giao thông khá thuận lợi. Quốc lộ 1 đi qua địa phận thành phố có chiều dài 7 km. Ngoài ra còn có Quốc lộ 28 đi Di Linh (Lâm Đồng) và Gia Nghĩa (Đắk Nông).
Có các tỉnh lộ 706 và tỉnh lộ 706B hướng ra Mũi Né, đường tỉnh 716 dẫn đến Bàu Trắng và tỉnh lộ 719 chạy ở hướng Tây dẫn du khách về thị xã La Gi.

Tên đường phố Phan Thiết trước năm 1975
Đường Huyền Trân nay là đường Võ Thị Sáu
Đường Hoàng Hoa Thám và Chu Mạnh Trinh nay là đường Cao Thắng.
Đường Nguyễn Hoàng và Nguyễn Văn Thành nay là đường Lê Hồng Phong.
Đường Duy Tân nay là đường Nguyễn Văn Trỗi.
Đường Lê Lợi nay là đường Trương Gia Mô.
Đường Tự Đức nay là đường Kim Đồng.
Đường Đinh Tiên Hoàng nay là 2 đường: Đinh Tiên Hoàng và Đào Duy Từ.
Đường Phan Thanh Giản, Chu Văn An và Phạm Hồng Thái nay là đường Chu Văn An.
Đường Khải Định nay là đường Nguyễn Văn Cừ.
Đường Trần Quốc Toản nay là đường Trần Cao Vân.
Đường Trần Cao Vân và Đồng Khánh nay là đường Trần Phú.
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai.
Đại lộ Gia Long nay là đường Nguyễn Huệ.
Đường Minh Mạng nay là đường Lý Tự Trọng.
Đường Trần Hưng Đạo và Trần Quý Cáp nay là đường Trần Hưng Đạo.
Đường Hàm Nghi nay là đường Hoàng Văn Thụ.

Giáo dục
Các trường Đại học trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
 Đại học Phan Thiết
 Đại học Bình Thuận (quy hoạch)

Các trường Cao đẳng trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
 Cao đẳng Cộng đồng Bình Thuận
 Cao đẳng Nghề Bình Thuận
 Cao đẳng Y tế Bình Thuận

Các trường Trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Phan Thiết
 THCS Nguyễn Du
 THCS Nguyễn Trãi
 THCS Hùng Vương
 THCS Trần Phú
Các trường Trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
 THPT Phan Bội Châu: là trường THPT đầu tiên được thành lập ở Bình Thuận từ năm 1952 và hiện vẫn là trường lớn nhất.
 THPT chuyên Trần Hưng Đạo: trường bồi dưỡng học sinh giỏi, được thành lập năm 1990.
 THPT Phan Châu Trinh: thành lập năm 1994, tên ban đầu là THPT Bán công Phan Châu Trinh.
 THPT Lê Lợi: thành lập năm 2001, là trường THPT dân lập đầu tiên của tỉnh Bình Thuận từ sau 1975.
 THPT Phan Thiết: thành lập năm 2010.
 THPT Lê Quý Đôn: là trường cấp 3 trẻ nhất ở Phan Thiết, được thành lập năm 2015 nằm trong cụm liên trường Tiểu học-THCS-THPT.
 THPT Bùi Thị Xuân: nằm ở khu vực du lịch Mũi Né, đáp ứng nhu cầu của học sinh khu vực phía bắc thành phố.

Lễ hội văn hóa

Đua thuyền mừng xuân
Cứ vào mùng 2 tết Nguyên Đán hằng năm, trên sông Cà Ty lại diễn ra lễ hội đua thuyền truyền thống mừng xuân. Những thuyền đua được trang trí bằng cờ, hoa và biểu ngữ rực rỡ sắc màu hòa lẫn trong tiếng trống, tiếng nhạc cùng tiếng reo hò cổ vũ của người dân và du khách tạo nên một không khí rộn ràng, sôi động mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương. Đây là giải đua thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh của ngư dân vạn chài Phan Thiết. "Mọc giữa dòng sông xanh một bông hoa tím biếc". Giải truyền thống này có từ hàng trăm năm nay.

Di tích lịch sử

Danh lam thắng cảnh - Du lịch

Đặc trưng

Phố Tây ở Phan Thiết
Con đường Nguyễn Đình Chiểu - khu Hàm Tiến tại Phan Thiết đang dần hình thành một mô hình "phố Tây". Con đường tuy nhỏ, nhưng bên phải là bờ biển trong vắt với hệ thống resort, nhà nghỉ, khách sạn cao cấp nằm san sát nhau; còn bên trái thì có khoảng vài chục cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hàng lưu niệm, internet, giặt ủi, cho thuê xe đạp đôi, xe máy để giải trí với những bảng hiệu được viết bằng hai ngôn ngữ: tiếng Việt và tiếng Nga.
Nhiều nhất ở con phố này là các nhà hàng phục vụ thức ăn nhanh, hải sản kiểu Việt Nam, Ý, Mỹ, các quán bar thiết kế phong cách châu Âu và do chính người nước ngoài phục vụ.

Tuy không sầm uất bằng các khu phố Tây ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng nhưng hầu hết du khách nước ngoài đều thích thú với không gian ở đây. Những resort hiện đại ở Mũi Né, không gian yên tĩnh, cung cấp đầy đủ các trò chơi, giải trí cho du khách, đặc biệt là du khách nước ngoài như xuồng cao su, ván lướt sóng, phao bơi với đội ngũ cứu hộ chuyên nghiệp.

Xích lô du lịch
Khi đến muốn thong thả dạo chơi và tham quan vòng quanh thành phố, du khách có thể thuê xe xích lô.

Hình ảnh

Đặc sản
Bánh rế
Bánh cốm sữa
Thanh long
Nước mắm Phan Thiết
Chả cá Phan Thiết
Mực một nắng
Bánh bột lọc
Bánh quai vạc
Mỳ Quảng Phan Thiết
Bánh căn Phan Thiết
Gỏi cá mai (sống)

Chú thích

Liên kết ngoài

P
P
Đô thị Việt Nam loại II
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: Ủy ban Cách mạng Quốc gia (Việt Nam, 1955)

text:
Ủy ban Cách mạng Quốc gia, sau đổi tên thành Hội đồng Nhân dân Cách mạng Quốc gia, là một tổ chức chính trị được hình thành ngày 29 tháng 4 năm 1955 để hậu thuẫn cho Thủ tướng Quốc gia Việt Nam Ngô Đình Diệm, trong cuộc tranh chấp với các lực lượng vũ trang Bình Xuyên, Cao Đài và Hòa Hảo, vốn được sự hậu thuẫn của Quốc trưởng Bảo Đại.

Bối cảnh lịch sử
Sau khi Hiệp định Genève 1954 được ký kết, các lực lượng không thuộc Việt Minh rút về kiểm soát lãnh thổ phần phía nam vĩ tuyến 17 của Việt Nam. Trái ngược với tình hình chính trị dưới sự kiểm soát duy nhất bởi Việt Minh ở miền Bắc, tình hình miền Nam trở nên biến động do sự tranh chấp của nhiều đảng phái với chính phủ Quốc gia Việt Nam do Thủ tướng Ngô đình Diệm đứng đầu. Quân viễn chinh Pháp với lực lượng 36.000 quân đã rút hết về phía nam vĩ tuyến 17 thì ngấm ngầm ủng hộ các đảng phái và lực lượng quân sự chống đối chính phủ liên tục gây ra các hành động gây hấn khiến xã hội càng thêm phân hóa.

Ba nhóm lớn công khai chống đối là Bình Xuyên chủ yếu ở Sài Gòn, Cao Đài ở miền Đông Nam phần và Hòa Hảo ở miền Tây. Tháng 3 năm 1955, ba nhóm này thành lập Mặt trận Thống nhất Toàn lực Quốc gia, gây áp lực đòi Thủ tướng Ngô Đình Diệm phải cải tổ nội các và giao một số chức vụ quan trọng trong chính phủ cho họ. Với quan điểm cứng rắn và nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền Mỹ, Thủ tướng Ngô Đình Diệm quyết định thanh trừng và giải tán các lực lượng vũ trang không thuộc chính phủ. Quốc trưởng Bảo Đại thì không muốn giải tán các nhóm chính trị và vũ trang ủng hộ mình, ngược lại, còn gây áp lực buộc Thủ tướng thỏa hiệp với mọi phe phái.

Nhận được sự ủng hộ về hình thức của Quốc trưởng, Mặt trận gửi tối hậu thư ngày 21 tháng 3, hẹn trong 5 ngày phải có kết quả. Chính phủ Ngô Đình Diệm không nhượng bộ và các nhóm lập tức lấy cớ đó để gây xung đột vũ trang, mà khởi đầu là cuộc chiến tranh ngắn ngày giữa quân đội Bình Xuyên và quân chính phủ ngay giữa đô thành Sài Gòn.

Thành lập
Tuy nhiên, ngay trong chính lực lượng phiến loạn cũng phát sinh chia rẽ. Được sự hậu thuẫn của người Mỹ, Ngô Đình Diệm đã tranh thủ và phân hóa hàng ngũ lãnh đạo của phe phiến loạn cũng như tập hợp được các nhóm chính trị và vũ trang ủng hộ. Tướng Nguyễn Văn Vỹ ủng hộ Quốc trưởng bị cách chức, tướng Lê Văn Tỵ, vốn ủng hộ chính phủ, lên thay chức Tổng tham mưu trưởng, các tướng lĩnh trong Bộ Tổng tham mưu đứng về phía Thủ tướng. Một bộ phận Bình Xuyên ly khai ngay khi tiếng súng vừa nổ. Lực lượng Cao Đài ly khai của Thiếu tướng Trịnh Minh Thế sáp nhập vào quân chính phủ tiến đánh quân Bình Xuyên. Một số nhân vật Hòa Hảo và Cao Đài như Trung tướng Trần Văn Soái, Lương Trọng Tường, Thiếu tướng Nguyễn Thành Phương theo về với chính phủ, làm cho hàng ngũ quân phiến loạn tổn thất nghiêm trọng. Các nhóm Cao Đài và Hòa Hảo còn lại án binh bất động trước giao tranh giữa quân chính phủ và Bình Xuyên.

Ngày 29 tháng 4 năm 1955, sau khi trấn áp và trục xuất được quân Bình Xuyên khỏi Sài Gòn, Ngô Đình Diệm đã cho triệu tập các đoàn thể chính trị ủng hộ mình để làm hậu thuẫn, gồm 18 đoàn thể và hơn 30 nhân sĩ tên tuổi của miền Nam. Hội nghị các đoàn thể này đã chính thức ra tuyên ngôn thành lập một tổ chức chính trị lớn thống nhất với danh xưng Ủy ban Cách mạng Quốc gia.

Các đoàn thể đó gồm có:
 Mặt trận Quốc gia Kháng chiến Việt Nam (Cao Đài)
 Việt Nam Phục quốc Hội (Cao Đài)
 Việt Nam Dân xã Đảng (Hòa Hảo)
 Thanh niên Dân chủ Việt Nam
 Thanh niên Quốc dân Xã (Cao Đài)
 Phụ nữ Quốc dân Xã
 Phong trào Tranh thủ Độc lập Việt Nam
 Việt Nam Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng
 Nhóm Tinh thần
 Phong trào Cách mạng Quốc gia
 Tịnh độ Phật giáo đồ Việt Nam
 Xã hội Công giáo
 Tổng Liên đoàn Lao công Việt Nam
 Nghiệp đoàn Ký giả Việt Nam
 Phong trào Dân chúng Liên hiệp Việt Nam
 Tập đoàn Công dân
 Cựu Chiến sĩ Kháng chiến Việt Nam
 Hội Tương trợ Đồng bào Nghệ-Tĩnh-Bình

Nhân sĩ thì có những người như Bác sĩ Huỳnh Kim Hữu, Huỳnh Minh Y, luật sư Hoàng Cơ Thụy, Dư Phước Long, Huỳnh Văn Lang.

Ủy ban trình lên Thủ tướng 3 kiến nghị:
1- Truất phế Bảo Đại
2- Giải tán chánh phủ hiện hữu
3- Ủy nhiệm Thủ tướng thanh trừng quân phiến loạn Bình Xuyên, buộc Pháp rời khỏi Miền Nam, và mở cuộc bầu cử quốc dân đại hội.

Chủ tịch Ủy ban là Nguyễn Bảo Toàn thuộc đảng Dân Xã; Phó Chủ tịch là Hồ Hán Sơn thuộc Việt Nam Phục quốc Hội (Cao Đài) và Thư ký là thiếu tá Nhị Lang (Cao Đài).

Cũng tối ngày 29 bản tuyên cáo của Ủy ban được phát thanh toàn quốc và sáng ngày 30 thì các đoàn thể nhóm họp ở tòa Đô chánh, gỡ bỏ bức chân dung của Bảo Đại. Ủy ban sau đổi tên thành Hội đồng Nhân dân Cách mạng Quốc gia, bầu ra ban chấp hành 33 người. Sang tháng 5 và tháng 6, Hội đồng tổ chức nhiều cuộc biểu tình chống Bảo Đại và bài Pháp. Ngày 31 tháng 5, Hội đồng với sự cổ võ của Bùi Văn Thinh và Trần Chánh Thành đòi mở cửa Kinh thành Huế và tịch thu các vật dụng trong văn phòng của quốc trưởng kể cả ấn tín để rồi kết thúc với việc tổ chức Cuộc trưng cầu dân ý miền Nam Việt Nam, 1955 vào tháng 10, chính thức khai sinh nước Việt Nam Cộng hòa.

Chú thích

Tham khảo
Huỳnh Văn Lang. "Đệ nhứt Cộng hòa của Miền Nam." Khởi Hành Năm XIV, Số 157. Midway City, CA: 2009.

Xem thêm
Cuộc trưng cầu dân ý miền Nam Việt Nam, 1955


title: Molophilus sinclairi

text:
Molophilus sinclairi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Andrena spinaria

text:
Andrena spinaria là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1974


title: Esenbeckia leiocarpa

text:
Esenbeckia leiocarpa là một loài thực vật có hoa thuộc họ cam chanh, Rutaceae, là loài đặc hữu của Brasil. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

leiocarpa
Thực vật mô tả năm 1874
Thực vật Brasil
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1874


title: Haag, Bayreuth

text:
Haag là một đô thị ở huyện Bayreuth bang Bayern nước Đức. Đô thị Haag, Bayreuth có diện tích 13,29 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 937 người.

Tham khảo


title: Lauda Air

text:
Lauda Air (mã IATA =OS (NG), mã ICAO = AUA (LDA) là hãng hàng không của Áo, trụ sở tại Viên. Hãng có căn cứ ở Sân bay quốc tế Wien và là thành viên của Star Alliance.

Lịch sử

Lauda Air được Niki Lauda nhà cựu vô địch đua xe Công thức 1 thành lập vào tháng 4 năm 1979 và bắt đầu hoạt động từ năm 1985 bằng các chuyến bay thuê bao và taxi. Năm 1987 hãng được phép chở khách trên các tuyến đường cố định. Năm 1990 hãng được phép mở các tuyến đường quốc tế. Hãng có chuyến bay đường dài đầu tiên tới Sydney và Melbourne qua Bangkok. Thập niên 1990 Lauda Air bay tới Sydney và Melbourne qua ngả Kuala Lumpur, tiếp theo là các chuyến bay hàng ngày tới Miami, Dubai và Cuba qua ngả München.

Tháng 12/2000 Austrian Airlines mua đứt Lauda Air. Hãng trở thành một hãng phụ thuộc của Austrian Airlines. Từ năm 2005, lịch trình các chuyến bay của Lada Air được hợp nhất với lịch trình của Austrian Airlines và nhãn hiệu Lauda Air chỉ dùng cho các chuyến bay thuê bao trong Austrian Airlines Group.

Tai nạn
Ngày 26.5.1991 chuyến bay NG004 của Lauda Air bằng máy bay Boeing 767-300 (số OE-LAV) sau khi cất cánh từ Bangkok để bay về Wien, đã bị rớt trên đất Thái Lan do bộ đảo chiều bị trục trặc. Toàn bộ 213 người gồm hành khách và phi hành đoàn đã bị thiệt mạng.

Đội máy bay
(Tháng 4/2008):

 2 Airbus A320-200
 1 Boeing 737-700
 7 Boeing 737-800
Các máy bay của Lauda Air đều được đặt theo tên các người nổi tiếng như các Boeing dặt theo tên Freddie Mercury, George Harrison, Gregory Peck,Frank Zappa, Miles David, Kurt Cobain và các Airbus đặt theo tên Ray Charles và Frida Kahlo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức
 Các hình máy bay của Lauda Air

Hãng hàng không Áo


title: Euproctis

text:
{{Bảng phân loại
| name = Euproctis
| image = Moth tháng 10 năm 2008-1.jpg
| image_width =
| image_caption = E. chrysorrhoea
| status =
| status_system =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Lepidoptera
| unranked_familia = Macrolepidoptera
| superfamilia = Noctuoidea
| familia = Erebidae
| subfamilia = Lymantrinae
| tribus = Lymantriini
| genus = Euproctis
| genus_authority = Hübner, 1819
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Xem trong bài.
| synonyms = {{collapsible list| bullets = true
| Euproctis
| Leucoma Hübner, [1806]
| Porthesia Stephens, 1828
| Dulichia Walker, 1855
| Lopera Walker, 1855
| Urocoma Herrich-Schäffer, [1858]
| Ela Walker, 1862
| CataphractesvFelder, 1874</small>
| Tearosoma Felder, 1874
| Pygetera Kirby, 1892
| Euproctilla Aurivillius, 1904
| Euproctillina Hering, 1926
| Euproctillopsis Hering, 1926
| Meteuproctis Matsumura, 1927
| Knappetra Nye, 1980
| Epeuproctis| Sphrageidus Maes, 1984
}}
}}Euproctis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chi này gồm những loài sau đây:Euproctis chrysorrhoea Linnaeus, 1758Euproctis chrysophaea Walker, 1865Euproctis melaniaEuproctis similis Fuessley, 1775 Euproctis virguncula Walker, 1955Euproctis anthorrhoea Kollar, 1848Euproctis incommoda Butler, 1882Euproctis lemuria Hering, 1926Euproctis perixesta Collenette, 1954Euproctis producta Walker, 1863Euproctis depauperata Mabille, 1880Euproctis pusillima Strand, 1912Euproctis putilla Saalmüller, 1884Euproctis fusipennis Walker, 1862Euproctis lyclene Swinhoe, 1904Euproctis albolyclene Holloway, 1999Euproctis wilemani Collenette, 1929Euproctis virgo Swinhoe, 1903Euproctis citrinula van Eecke, 1928Euproctis kamburonga Holloway, 1976Euproctis sarawacensis Talbot, 1926Euproctis nigribasalis Swinhoe, 1903Euproctis u-grisea Holloway, 1976Euproctis viridoculata Holloway, 1976Euproctis longipalpa Collenette, 1938Euproctis pseudoarna Holloway, 1999Euproctis schintlmagistri Holloway, 1999Euproctis fasciata Walker, 1855Euproctis squamosa Walker, 1855 Euproctis holdingii Felder, 1874Euproctis aspersum Felder, 1874Euproctis bicolor Walker, 1855Euproctis celebesica Strand, 1915Euproctis acrita Joicey & Talbot, 1917Euproctis albocillata Bethune-Baker, 1904Euproctis amagethes Collenette, 1930Euproctis anisozyga Collenette, 1955Euproctis anomoeoptena Collenette, 1932Euproctis apatetica Collenette, 1930Euproctis aresca Collenette, 1955Euproctis arfaki Bethune-Baker, 1910Euproctis asaphobalia Collenette, 1932Euproctis aurantiicolor Rothschild, 1915Euproctis bakeri Collenette, 1932Euproctis bisecta Rothschild, 1915Euproctis brunneipicta Collenette, 1930Euproctis chlora Joicey & Talbot, 1917Euproctis chlorogaster Collenette, 1938Euproctis chlorospila Joicey & Talbot, 1917Euproctis dichroa Felder, 1861Euproctis diselena Collenette, 1932Euproctis disphena Collenette, 1930Euproctis faceta Swinhoe, 1903Euproctis flavicaput Bethune-Baker, 1904Euproctis flavipunctata Bethune-Baker, 1916Euproctis fusca Rothschild, 1915Euproctis gilvivirgata Collenette, 1932Euproctis habbema Collenette, 1955Euproctis hemicneca Collenette, 1955Euproctis hemigenes Collenette, 1932Euproctis huntei Warren, 1903Euproctis hylaena Collenette, 1955Euproctis hypocloa Collenette, 1932Euproctis iseres Collenette, 1955Euproctis kunupi Collenette, 1938Euproctis lipara Collenette, 1930Euproctis mambara Bethune-Baker, 1908Euproctis meeki Bethune-Baker, 1904Euproctis mycoides Collenette, 1930Euproctis nebulosa Rothschild, 1915 Euproctis novaguinensis Bethune-Baker, 1904 Euproctis ochrocerca Collenette, 1932 Euproctis ochropleura Collenette, 1932 Euproctis osuna Swinhoe, 1903 Euproctis parallelaria Bethune-Baker, 1904 Euproctis poliocerca Collenette, 1930 Euproctis postbicolor Rothschild, 1915 Euproctis pratti Bethune-Baker, 1904 Euproctis pulchra Bethune-Baker, 1908 Euproctis rotunda Bethune-Baker, 1908 Euproctis seminigra Joicey & Talbot, 1916 Euproctis semirufa Joicey & Talbot, 1917 Euproctis tetrabalia Collenette, 1930 Euproctis thiocosma Collenette, 1955 Euproctis virginea Bethune-Baker, 1904 Euproctis xuthoaria Collenette, 1955 Euproctis yulei Bethune-Baker, 1904 Euproctis zorodes Collenette, 1955 Euproctis melanosoma Butler, 1882 Euproctis xuthosterna Turner, 1924Euproctis euthysana Turner, 1902Euproctis acatharta Turner, 1906Euproctis melanorrhanta Turner, 1931Euproctis galactopis Turner, 1902Euproctis xuthoptera Turner, 1921Euproctis trispila Turner, 1921Euproctis fimbriata Lucas, 1891Euproctis lutea Fabricius, 1775 Euproctis lucifuga Lucas, 1892Euproctis pyraustis Meyrick, 1891Euproctis epidela Turner, 1906Euproctis emprepes Turner, 1931Euproctis epaxia Turner, 1906Euproctis hymnolis Turner, 1921Euproctis ochroneura Turner, 1931Euproctis idonea Swinhoe, 1903Euproctis aganopa Turner, 1921Euproctis stenomorpha Turner, 1921Euproctis holoxutha Turner, 1902Euproctis crocea Walker, 1865 Euproctis urbis Strand, 1925Euproctis subnobilis Snellen, 1881Euproctis actor Turner, 1920Euproctis leonina Turner, 1903Euproctis edwardsii Newman, 1856Euproctis baliolalis Swinhoe, 1892Euproctis limbalis Herrich-Schäffer, 1855Euproctis marginalis Walker, 1855Euproctis niphobola'' Turner, 1902

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài
Euproctis at funet

Nygmiini


title: Tutufa tenuigranosa

text:
Tutufa tenuigranosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Bursidae.

Chú thích

Tham khảo

 Steyn, D. G.; Lussi, M. (2005). Offshore Shells of Southern Africa: A pictorial guide to more than 750 Gastropods. Published by the authors. pp. i–vi, 1–289.
 Castelin, M., Lorion, J., Brisset, J., Cruaud, C., Maestrati, P., Utge, J. & Samadi, S., 2012. Speciation patterns in gastropods with long-lived larvae from deep-sea seamounts. Molecular Ecology 21: 4828-4853
 Smith, E. A. (1914). Note on Bursa (Tutufa) rubeta (Bolton) = Triton lampas (Lamarck et auct.). Journal of Conchology. 14: 226–231, pl. 4

T
Động vật được mô tả năm 1914


title: Bulusan

text:
Bulusan là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Sorsogon, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 22.884 người trong.

Barangay

Bulusan được chia thành 24 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Sorsogon


title: Metopoceras duseutrei

text:
Metopoceras duseutrei là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Maroc, Algérie và Mauritanie.

Con trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 4.

Liên kết ngoài
species info

Chú thích

Metopoceras


title: Cier-de-Rivière

text:
Cier-de-Rivière là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 490 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cierderiviere


title: Megachile angulata

text:
Megachile angulata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1853


title: Kautokeino

text:
Kautokeino là một thành phố đô thị thuộc hạt Finnmark của Na Uy. Khu tự quản Kautokeino thuộc hạt Finnmark. Khu tự quản này có diện tích km2, dân số là người. Thủ phủ đóng tại ngôi làng của Guovdageaidnu / Kautokeino. Thành phố nãy đã là một phần của thành phố Kistrand cũ cho đến khi năm 1851.

Guovdageaidnu / Kautokeino là một trong hai trung tâm văn hóa của miền Bắc Sápmi ngày nay (các thành phố kia là Kárášjohka - Karasjok). Các ngành công nghiệp quan trọng nhất là chăn nuôi tuần lộc, điện ảnh, và hệ thống giáo dục công cộng.

Tham khảo

Đô thị Finnmark


title: Trận Philippi

text:
Trận Philippi là trận đánh cuối cùng trong các cuộc chiến tranh của liên minh tam hùng lần thứ 2 giữa quân đội của Marcus Antonius và Octavianus (Liên minh tam hùng lần thứ hai) với những kẻ ám sát Julius Caesar là Marcus Junius Brutus và Gaius Cassius Longinus vào năm 42 TCN, tại Philippi ở Macedonia. Tam hùng lần thứ hai tuyên bố rằng cuộc nội chiến này để trả thù những kẻ ám sát Julius Ceasar.

Trận chiến bao gồm 2 cuộc chạm trán xảy ra ở đồng bằng phía tây của thành phố cổ Philippi. Trận đánh đầu tiên xảy ra vào tuần đầu tiên của tháng 10, Brutus phải đối mặt với Octavianus, trong khi quân đội của Antonius chống lại quân của Cassius. Lúc đầu, Brutus đẩy lùi Octavianus và tiến vào doanh trại lê dương của ông. Tuy nhiên, Cassius đã bị đánh bại bởi Antonius và buộc phải tự tử sau khi nghe tin sai rằng Brutus đã thất bại. Brutus đã thu nhận số quân còn lại của Cassius và cả hai bên đều lui quân về trại của mình cùng với những chiến lợi phẩm của họ. Trận đánh đã diễn ra cân bằng và được cho là hòa, phía Brutus tổn thất Cassius do đã tự tử.

Ở trận giao tranh thứ 2, ngày 23 tháng 10, đánh dấu sự thất bại và kết thúc của phe Brutus. Brutus buộc phải tự tử, để cho liên minh tam hùng lần thứ hai kiểm soát Cộng hòa La Mã.

Mở đầu
Sau khi ám sát Caesar, Brutus và Cassius (hai kẻ âm mưu chính, còn được biết đến với tên Liberatores) đã rời Ý để nắm quyền kiểm soát tất cả các tỉnh Đông (từ Hy Lạp và Macedonia tới Syria) và các vương quốc đồng minh phương đông. Ở Rome, ba nhà lãnh đạo chính của phe Caesar (Antonius, Octavianus và Lepidus), những người kiểm soát hầu như tất cả các quân đội La Mã ở phía Tây, tiến hành tiêu diệt những nguyên lão đối lập với họ và thành lập liên minh tam hùng lần thứ hai. Một trong những mục tiêu đầu tiên của họ là tiêu diệt lực lượng Liberatores.

Tam hùng quyết định để Lepidus ở lại Italia trong khi hai đối tác chính còn lại của chế độ tam hùng (Antonius và Octavianus) tiến quân đến miền Bắc Hy Lạp cùng với những đội quân tốt nhất của họ (tổng số là 28 quân đoàn Lê dương). Rất có thể họ đã dùng phà để quân đội của mình vượt qua biển Adriatic và phái một lực lượng do thám gồm 8 quân đoàn lê dương (dưới sự chỉ huy của Norbanus và Saxa) di chuyển dọc theo đường qua Egnatia với mục đích tìm kiếm quân đội của phe Liberatores. Norbanus và Saxa vượt qua thị trấn Philippi ở miền đông Macedonia và chiếm lấy một vị trí phòng thủ tốt ở gần một con đường hẹp qua núi. Antonius đã đến trước trong khi Octavianus trì hoãn tại Dyrrachium vì đang ốm (mà đã theo ông trong suốt chiến dịch Philippi). Mặc dù các thành viên tam hùng đã vượt qua biển cùng với quân đội của mình, nhưng việc liên lạc với Italy lại rất khó khăn vì sự có mặt của hạm đội phe Liberatores gồm 130 tàu chiến do đô đốc Ahernobarbus chỉ huy, ngăn trở.

Phe Liberatores không muốn tham gia vào trận chiến quyết định này mà họ muốn tìm được một vị trí thuận lợi cho việc phòng thủ và sau đó sử dụng ưu thế hải quân của họ nhằm ngăn chặn sự liên lạc của tam hùng với căn cứ quân nhu của họ tại Ý. Họ đã dành những tháng trước đó để cướp bóc các thành phố Hy Lạp, và đã tập trung tại Thrace với các quân đoàn La Mã từ các tỉnh miền Đông và các đội quân từ các đồng minh của họ. Với lực lượng vượt trội của mình, họ đã có thể đánh vào bên sườn của quân Norbanus và Saxa, khiến hai người này phải rời bỏ vị trí phòng thủ của mình và rút lui về phía tây của Philippi. Vì vậy, Brutus và Cassius có thể chiếm một vị trí phòng thủ tốt,dọc theo hai bên của Egnatia cách khoảng 3,5 km về phía tây của thành phố Philippi. Họ có nhiều thời gian để củng cố vị trí của mình với một lũy và một mương. Brutus đặt trại của ông ở phía Bắc, trong khi Cassius về phía nam qua Egnatia. Antonius đến ngay lập tức và vị trí của quân đội ông là ở phía nam Egnatia trong khi Octavianus đặt quân đoàn của mình ở phía Bắc con đường.

Lực lượng đối lập
Lực lượng của Tam hùng bao gồm 19 quân đoàn(một số quân đoàn khác đã được để lại ở phía sau). Các nguồn tin báo cáo cụ thể tên chỉ có một quân đoàn Lê Dương (Legion IV), những quân đoàn khác bao gồm VI, VII, VIII, X Equestris, XII, III, XXVI, XXVIII, XXIX, và XXX, đã định cư tại vùng đất này sau trận đánh. Hơn nữa, họ có một lực lượng lớn kỵ binh đồng minh (13000 kị binh của Octavianus và 20.000 với Antonius).

Quân đội của những kẻ giải phóng có 17 quân đoàn (tám với Brutus và chín với Cassius, trong khi hai quân đoàn khác đã ở lại với đội tàu). Chỉ có 2 quân đoàn là đầy đủ lực lượng, còn các đội khác được bổ sung bằng quân từ các đồng minh phương Đông của họ. Sử gia Appianus ghi rằng quân đội của họ khi tập trung lại lên đến 80000 bộ binh cùng với 17000 kị binh, bao gồm cả 5000 cung thủ mang trang phục phương Đông. Lực lượng này bao gồm các quân đoàn là quân cũ của Caesar hiện nay ở phía Đông (có thể là các quân đoàn XXVII, XXXVI, XXXVII, XXXI và XXXIII); như vậy hầu hết các quân đoàn là lính cũ của Caesar. Tuy nhiên, ít nhất quân đoàn XXXVI là gồm các lính cũ của Pompeius, tham gia trong quân đội của Caesar sau trận Pharsalus. Sự trung thành của những người lính mà đã được cho là tham gia cuộc chiến chống lại những người thừa kế của Caesar là một vấn đề tế nhị đối với những kẻ giải phóng. (Điều quan trọng cần nhấn mạnh rằng cái tên "Octavianus" không bao giờ được sử dụng bởi những người cùng thời: ông chỉ đơn giản được gọi là Caius Iulius Caesar). Cassius đã cố gắng trong tất cả các cách để củng cố lòng trung thành của binh lính của cả hai với các bài phát biểu mạnh mẽ ("Hãy để cho không ai có bất kỳ mối quan tâm rằng mình đã là một trong những người lính của Caesar. Chúng ta không phải là lính của ông ta khi ấy, nhưng là của đất nước chúng ta") và với một món quà là 1.500 denari cho mỗi lính lê dương và 7.500 denari cho mỗi đội trưởng.

Mặc dù các nguồn cổ không báo cáo tổng số lính của hai quân đội, có vẻ như là họ có một lực lượng tương tự nhau. Nhà sử học hiện đại đưa tổng số khoảng 100.000 Lính Lê dương cho mỗi bên.

Trận chiến Philippi thứ nhất
Antonius khiêu chiến nhiều lần, nhưng không lôi kéo được những người giải phóng rời khỏi vị trí phòng thủ của họ. Dẫu vậy, Antonius đã cố gắng bí mật dùng mưu nhằm vào bên cánh của những người giải phóng thông qua các đầm lầy ở phía nam. Hành động này cuối cùng đã được chú ý bởi Cassius người đã cố gắng chống lại sự di chuyển này bằng cách di chuyển một phần của quân đội phía Nam vào các đầm lầy và làm cho một con đập chắn ngang, cố gắng cắt đứt cánh phải trải dài của Antonius. Điều này đã dẫn đến một trận đánh vào ngày 03 Tháng 10, năm 42 trước Công nguyên.

Antonius ra lệnh cho chống lại Cassius, nhằm vào những công sự giữa trại Cassius và các đầm lầy. Đồng thời, binh sĩ của Brutus bị khiêu khích, gây ra bởi quân đội của tam hùng, vội vã chống lại đội quân của Octavian, không chờ lệnh tấn công (với khẩu hiệu "Tự do"). Cuộc tấn công bất ngờ đã thành công hoàn toàn: quân đội của Octavianus đã bỏ chạy và bị truy đuổi tới tận trại của họ, mà bị chiếm bởi những người lính của Brutus, dẫn đầu bởi Marcus Valerius Messalla Corvinus. Ba trong số các biểu tượng thuộc quân đoàn của Octavianus cũng bị cướp mất, một dấu hiệu rõ ràng của sự tan rã. Octavianus không được tìm thấy trong lều của mình: chiếc ghế của ông bị chém và cắt ra từng mảnh. Hầu hết các nhà sử học cổ đại nói rằng ông đã được cảnh báo trong một giấc mơ rằng hãy cẩn thận trong ngày đó, như ông đã tự viết trong hồi ký của mình. Plinius thẳng thắn ghi chép rằng Octavianus đã lẩn trốn vào một đầm lầy.

Tuy nhiên, ở phía bên kia của Via Egnatia, Antonius đã có thể đã chiếm được công sự của Cassius, phá dỡ hàng rào và lấp đầy con rãnh. Sau đó, ông dễ dàng chiếm trại của Cassius, chỉ được bảo vệ bởi một vài người lính. Dường như một phần của quân đội Cassius đã tiến về phía nam: khi những người lính cố gắng để quay trở lại họ đã dễ dàng bị đẩy lùi bởi Antonius. Rõ ràng trận chiến đã kết thúc bất phân thắng bại. Cassius đã bị mất 9.000 lính, trong khi Octavianus đã có khoảng 18.000 thương vong. Tuy nhiên, chiến trường là rất lớn và những đám mây bụi đã làm cho nó không thể được đánh giá một cách rõ ràng về kết quả của trận chiến, do đó, cả hai phe không biết được số phận của nhau. Cassius chuyển lên đỉnh đồi, nhưng không thể nhìn thấy những gì đã xảy ra bên chỗ Brutus. Tin rằng mình đã hoàn toàn bị đánh bại, ông đã ra lệnh cho người nô lệ được giải phóng của mình, Pindarus, giết ông. Brutus than khóc trước thân xác của Cassius, gọi ông là " người La Mã cuối cùng ". Tuy nhiên, ông tránh một tang lễ công khai, vì sợ ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với tinh thần quân đội.

Trận Philippi thứ hai
Cùng ngày với trận Philippi thứ nhất, hạm đội của phe Cộng hòa đã có thể đánh chặn và tiêu diệt quân tiếp viện của phe tam hùng (hai quân đoàn và những đội quân khác, cùng vật tư dưới sự chỉ huy của Gnaeus Domitius Calvinus). Như vậy, vị trí chiến lược của Antonius và Octavianus đã trở nên khá nghiêm trọng, kể từ khi những vùng đất cạn kiệt của Macedonia và Thessaly không thể cung cấp quân nhu cho quân đội của họ trong thời gian dài, trong khi Brutus có thể dễ dàng nhận được quân nhu từ biển. Phe tam hùng đã phái một quân đoàn tiến về phía nam tới Achaia để thu thập quân nhu. Tinh thần chiến đấu của quân đội đã được khích lệ bởi lời hứa hẹn thưởng thêm 5.000 denarii cho mỗi người lính và 25.000 cho mỗi đội trưởng.

Tuy nhiên,Ở phía bên kia, quân đội của những người giải phóng bị bỏ lại mà không có bộ não chiến lược tốt nhất của nó. Brutus đã có ít kinh nghiệm quân sự hơn so với Cassius và thậm chí còn tồi tệ hơn, ông không thể có được sự tôn trọng như vậy từ các đồng minh của ông và binh lính của mình, mặc dù sau trận chiến, ông hứa ban thưởng một món quà là 1.000 denarii cho mỗi người lính.

Trong ba tuần tiếp theo, Antonius đã có thể từ từ đưa lực lượng của mình tiến về phía nam của quân đội của Brutus, củng cố một ngọn đồi gần trại cũ của Cassius, đã không được Brutus bảo vệ.

Để tránh bị đánh chọc sườn, Brutus bắt buộc phải mở rộng phòng tuyến về phía nam, song song với con đường qua Egnatia, xây dựng vài công sự tăng cường. Vị trí phòng thủ của Brutus vẫn an toàn, giữ được vị trí cao với một tuyến liên lạc an toàn với biển. Ông ta vẫn muốn giữ kế hoạch ban đầu để tránh một cuộc giao tranh mở trong khi chờ đợi lực lượng hải quân hùng mạnh của mình và để mặc kẻ thù. Thật không may, hầu hết sĩ quan, binh lính của ông ta đã mệt mỏi của các chiến thuật trì hoãn và yêu cầu một nỗ lực nhằm tiến hành một trận chiến. Có lẽ cả Brutus và các sĩ quan của ông lo sợ nguy cơ bị binh sĩ của họ đào ngũ về phe đối phương nếu họ đã không giữ uy quyền của họ đối với quân đội. Plutarchus cũng ghi lại rằng Brutus đã không nhận được tin tức về thất bại của Domitius Calvinus trong biển Ionia. Vì vậy, khi một số các đồng minh phương đông và lính đánh thuê bắt đầu đào ngũ, Brutus đã buộc phải tấn công vào chiều ngày 23 tháng 10.

Trận chiến này là một trận đánh giáp lá cà giữa hai đội quân của những cựu chiến binh đã được huấn luyện tốt. Tên và những ngọn lao gần như đã bị bỏ qua, thay vào đó, những người lính tập hợp lại vào trong những hàng ngũ vững chắc và chiến đấu mặt đối mặt cùng với thanh kiếm của họ, và cuộc chém giết này thật sự khủng khiếp. Cuối cùng, cuộc tấn công của Brutus đã bị đẩy lùi, và binh lính của ông ta tháo chạy toán loạn, hàng ngũ của họ bị phá vỡ. Binh lính của Octavianus đã có thể đánh chiếm được các cổng doanh trại của Brutus trước khi đội quân thảm bại có thể kịp lui về vị trí phòng thủ này. Vì vậy, quân đội của Brutus không thể tập hợp lại và khiến cho chiến thắng của phe Tam Hùng trở nên hoàn tất. Brutus đã có thể rút lui tới những ngọn đồi gần đó cùng với lực lượng tương đương với 4 quân đoàn. Nhận thấy việc đầu hàng và bị bắt giữ là không thể tránh khỏi, Brutus đã tự tử.

Tổng số thương vong cho trận chiến Philippi lần thứ hai đã không được ghi lại, nhưng với việc đánh giáp lá cà có khả năng gây thiệt hại nặng nề cho cả hai bên.

Kết quả
Plutarch ghi chép lại rằng Antonius đã dùng một chiếc áo màu tím để che thi thể của Brutus như một dấu hiệu của sự tôn trọng.

Nhiều quý tộc La Mã trẻ khác đã thiệt mạng trong trận chiến hoặc tự tử sau thất bại, trong đó có con trai của nhà hùng biện vĩ đại Hortensius, và Marcus Porcius Cato (con trai của Cato trẻ), và Marcus Livius Drusus Claudianus (cha đẻ của Livia, người trở thành vợ của Octavianus). Một số nhà quý tộc mà đã có thể trốn thoát, sau đó đã dàn xếp việc việc đầu hàng của họ với Antonius và gia nhập vào phe của ông ta (trong đó có Lucius Calpurnius Bibulus và Marcus Valerius Messalla Corvinus). Rõ ràng là các nhà quý tộc này không muốn giao thiệp với Octavianus trẻ tuổi và tàn nhẫn.

Tàn dư trong quân đội của những kẻ giải phóng đã được tập trung và khoảng 14.000 binh sĩ đã được tuyển vào quân đội của phe Tam Hùng. Những cựu chiến binh lớn tuổi đã được xuất ngũ trở về Ý, nhưng một số cựu chiến binh vẫn ở lại thị trấn Philippi, mà đã trở thành một thuộc địa của Roma (Colonia Victrix Philippensium).

Antonius vẫn tiếp tục ở lại phía Đông, trong khi Octavianus quay trở lại Italy, với nhiệm vụ khó khăn đó là phải tìm kiếm đủ đất đai để định cư một số lượng lớn các cựu chiến binh. Bất chấp thực tế lúc này đó là Sextus Pompeius đang kiểm soát Sicilia và Domitius Ahenobarbus vẫn chỉ huy hạm đội cộng hòa, sự kháng cự của phe cộng hòa đã hoàn toàn bị nghiền nát tại Philippi.

Trận Philippi đã đánh dấu giai đoạn đỉnh cao trong sự nghiệp của Antonius: tại thời điểm đó, ông là vị tướng La Mã nổi tiếng nhất và là thành viên quan trọng nhất trong bộ Ba Tam hùng lần thứ hai.

Tham khảo

 Thomas Harbottle, Dictionary of Battles New York 1906
 Ronald Syme. The Roman revolution. Oxford 1939
 Lawrence Keppie. The making of the Roman army. New York 1984

Nguồn
 Appian: Roman Civil Wars
 Plutarch: The Life of Brutus
 Suetonius: The Life of Augustus
 Velleius Paterculus: Roman History
 Augustus: Res Gestae

Liên kết ngoài
 Philippi from the Greek Ministry of Culture
 Map of the First Battle of Philippi  and Map of the Second Battle of Philippi  at Livius.org

Trận đánh thế kỷ 1 TCN
Nội chiến La Mã
Năm 42 TCN
Trận đánh liên quan tới Cộng hòa La Mã


title: Xã của tỉnh Seine-Saint-Denis

text:
Đây là danh sách 40 xã của tỉnh Seine-Saint-Denis ở Pháp.

(CAC) Communauté d'agglomération de Clichy-sous-Bois-Montfermeil, created in 2001.
(CAS) Communauté d'agglomération Plaine Commune, created in 2001.

Tham khảo


title: Giải Sao Thổ cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trên truyền hình

text:
Giải Sao Thổ cho nữ diễn viên chính truyền hình xuất sắc nhất là một trong các giải Sao Thổ dành cho nữ diễn viên đóng vai chính trong một phim hoặc chương trình truyền hình được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 1996.

Các người đoạt giải & được đề cử

Thập niên 1990
 1996: Gillian Anderson - The X-Files
 Claudia Christian - Babylon 5
 Melissa Joan Hart - Sabrina, the Teenage Witch
 Lucy Lawless - Xena: Warrior Princess
 Helen Shaver - Poltergeist: The Legacy
 Megan Ward - Dark Skies
 1997: Kate Mulgrew - Star Trek: Voyager
 Gillian Anderson - The X-Files
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer Jeri Ryan - Star Trek: Voyager Ally Walker - Profiler Peta Wilson - La Femme Nikita '''1998: Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer Gillian Anderson - The X-Files Claudia Christian - Babylon 5 Shannen Doherty - Charmed Kate Mulgrew - Star Trek: Voyager Jeri Ryan - Star Trek: Voyager
 1999: Margaret Colin - Now and Again
 Gillian Anderson - The X-Files
 Claudia Black - Farscape
 Shannen Doherty - Charmed
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer
 Kate Mulgrew - Star Trek: Voyager

 Thập niên 2000
 2000: Jessica Alba - Dark Angel
 Gillian Anderson - The X-Files
 Claudia Black - Farscape
 Charisma Carpenter - Angel
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer
 Kate Mulgrew - Star Trek: Voyager
 2001: Yancy Butler - Witchblade
 Jessica Alba - Dark Angel
 Gillian Anderson - The X-Files
 Claudia Black - Farscape
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer
 Kristin Kreuk - Smallville
 2002: Jennifer Garner - Alias
 Emily Bergl - Taken
 Claudia Black - Farscape
 Charisma Carpenter - Angel
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer
 Kristin Kreuk - Smallville
 2003: Amber Tamblyn - Joan of Arcadia
 Eliza Dushku - Tru Calling
 Jennifer Garner - Alias
 Sarah Michelle Gellar - Buffy the Vampire Slayer
 Kristin Kreuk - Smallville
 Ellen Muth - Dead Like Me
 2004: Claudia Black - Farscape: The Peacekeeper Wars
 Kristen Bell - Veronica Mars
 Jennifer Garner - Alias
 Anne Heche - The Dead Will Tell
 Evangeline Lilly - LOST
 Amber Tamblyn - Joan of Arcadia
 2005: Kristen Bell - Veronica Mars
 Patricia Arquette - Medium
 Jennifer Garner - Alias
 Jennifer Love Hewitt - Ghost Whisperer
 Kristen Kreuk - Smallville
 Evangeline Lilly - LOST
 2006: Jennifer Love Hewitt - Ghost Whisperer
 Patricia Arquette - Medium
 Kristen Bell - Veronica Mars
 Evangeline Lilly - LOST
 Katee Sackhoff - Battlestar Galactica
 Kyra Sedgwick - The Closer
 '2007: Jennifer Love Hewitt - Ghost Whisperer Anna Friel - Pushing Daisies Lena Headey - Terminator: The Sarah Connor Chronicles Holly Hunter - Saving Grace Evangeline Lilly - LOST Kyra Sedgwick - The Closer''

Tham khảo

Giải thưởng truyền hình Mỹ
Giải Sao Thổ

ja:サターン主演女優賞#テレビ


title: Longitarsus luridus

text:
Longitarsus luridus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scopoli mô tả khoa học năm 1763.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1763
Longitarsus
Bọ cánh cứng châu Á


title: Benifaió

text:
Benifaió là một đô thị ở comarca Ribera Alta cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 20,15 km², dân số thời điểm năm 2006 là 12.208 người.
Ở quảng trường trung tâm, đô thị này có một toà tháp do người Moor xây dựng.

Thành phố kết nghĩa
Benifaió kết nghĩa với:

  Weiler-Simmerberg ở Bavaria, Đức (since 2004-2005)
  Valmontone ở Latium, Italia

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Ribera Alta
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Ollans

text:
Ollans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Ollans on the intercommunal Web site of the department

Xã của Doubs


title: Định lý Dirac

text:
Trong lý thuyết đồ thị, có hai định lý được gọi là định lý Dirac (tiếng Anh: Dirac's theorem), cả hai đều được đặt theo tên nhà toán học Gabriel Andrew Dirac:

1. Cho G là một đồ thị k-liên thông (tiếng Anh: k-connected graph). Ta có thể khẳng định với mỗi tập k đỉnh bất kì trong G, thì tồn tại ít nhất một chu trình đơn trong G đi qua k đỉnh này.

2. Dirac, 1952: Cho G là một đồ thị đơn có n ≥ 3 đỉnh. Nếu mỗi đỉnh đều có bậc không nhỏ hơn  thì G có đường đi Hamilton.

Chứng minh

Định lý 2

Ký hiệu n đỉnh của G là .

Không mất tính tổng quát giả sử đường đi H dài nhất của G là . H có độ dài là l. Như vậy mọi đường đi đơn của G có độ dài nhỏ hơn l+1.

Nếu  thì suy ra luôn điều phải chứng minh.

Xét trường hợp .

Gọi tất cả các đỉnh liền kề với  là  (với  và ≥). Dễ thấy  với mọi j chạy từ 1 tới t, vì nếu tồn tại , thì suy ra tồn tại đường đi có độ dài l+1:
.

Nếu đỉnh  mà liền kề với đỉnh  thì ta sẽ tạo được đường đi có độ dài l+1:

(vô lý).

Vậy  không liền kề với các đỉnh , với j chạy từ 1 đến t. Mà ≥, nên suy ra bậc của  nhỏ hơn  (vô lý).

Vậy trường hợp l<n là không tồn tại.

Suy ra điều phải chứng minh.

Chú thích

Tham khảo

Lý thuyết đồ thị
D


title: Nguyễn Chích

text:
Nguyễn Chích (chữ Hán: 阮隻 1382–1448) hay Lê Chích (黎隻) là công thần khai quốc nhà Lê sơ, người tham gia khởi nghĩa Lam Sơn. Ông quê ở xã Đông Ninh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Ông là đệ nhất mưu sĩ của Bình Định Vương Lê Lợi trong thời kỳ chống quân Minh.

Dựng căn cứ Hoàng – Nghiêu
Theo Văn bia quốc triều tả mệnh công thần, Nguyễn Chích mồ côi cả cha lẫn mẹ từ nhỏ. Ông là người ít nói, ít cười, hiền lành, trung thực, có chí lớn.

Năm Nguyễn Chích 25 tuổi, nước Đại Ngu của nhà Hồ mất do cuộc xâm lược của nhà Minh. Ông nuôi chí đánh đuổi người Minh để cứu nước.

Sử sách không chép rõ thời điểm Nguyễn Chích nổi dậy chống quân Minh, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng ông khởi nghĩa khoảng sau khi nhà Hậu Trần mất (1413) cho tới trước khi Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn (1418). Căn cứ ban đầu mà ông xây dựng là tại Vạn Lộc. Từ Vạn Lộc, Nguyễn Chích đánh ra các vùng xung quanh, cả huyện Đông Sơn quân Minh không dám đến cướp phá.

Sau đó Nguyễn Chích tiến quân đánh chiếm núi Hoàng và núi Nghiêu là vùng giáp 3 huyện Đông Sơn, Nông Cống và Triệu Sơn, xây dựng khu vực này thành căn cứ lớn. Căn cứ này có vách núi dựng đứng và sông Hoàng chảy qua là chiến hào tự nhiên, thuận lợi cho việc phòng thủ lẫn tiến công.

Từ Hoàng Nghiêu, Nguyễn Chích mở rộng phạm vi hoạt động ra vùng lân cận ở Thanh Hoá và bắc Nghệ An. Sách Đại Nam nhất thống chí chép: "Hiệu lệnh của ông được thi hành ở các huyện Đông Sơn, Nông Cống và Ngọc Sơn".

Quân Minh lo lắng. Tướng người Việt theo quân Minh là Lương Nhữ Hốt tìm cách dụ hàng Nguyễn Chích nhưng thất bại.

Gia nhập quân Lam Sơn
Năm 1418, Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thọ Xuân, Thanh Hoá). Nghe tin thanh thế của Nguyễn Chích, Lê Lợi sai người mang thư đến mời ông về cùng tham gia quân Lam Sơn. Nguyễn Chích đồng ý theo Lê Lợi, nhưng thời gian đầu ông vẫn ở căn cứ Hoàng Nghiêu. Từ Hoàng Nghiêu, ông mang quân ra đánh Lương Nhữ Hốt ở đồn Cổ Vô, được Lê Lợi phong chức Vinh lộc đại phu Lân hổ vệ tướng quân. Sau đó Lê Lợi lại phong ông làm Đô đốc đạo phủ quản tổng đô đốc quân dân, tước Quan nội hầu.

Cuối năm 1420, ông mang toàn bộ lực lượng gia nhập với Lê Lợi – lúc đó đóng ở Mường Nanh. Ông được Lê Lợi phong làm Thiết đột hữu vệ Đồng tổng đốc chủ quân sự.

Từ năm 1421 đến 1423, ông tham gia nhiều trận đánh với quân Lam Sơn như trận Ba Lẫm (tháng 12 năm 1421) và trận Sách Khôi (tháng 2 năm 1422) đánh bại 10 vạn quân Minh của Trần Trí. Trong những trận đánh nêu trên, Nguyễn Chích đã thể hiện tài năng mật thám vượt trội của mình. Đội ngũ gián điệp dưới trướng của ông đã nhiều lần cung cấp những thông tin hữu ích góp phần vào những thắng lợi đó. Nhờ công lao đó, ông được Lê Lợi thăng lên chức thiếu uý.

Dâng hiến kế vào Nghệ An
Từ năm 1418 đến 1423, quân Lam Sơn chỉ hoạt động quanh quẩn ở vùng núi Thanh Hoá, bị quân Minh nhiều lần đánh bại. Trong tình thế khó khăn, Lê Lợi đã phải giảng hoà với quân Minh để củng cố thực lực. Cuối năm 1424, khi sứ giả quân Lam Sơn là Lê Trăn bị quân Minh bắt giữ, Lê Lợi bèn cắt đứt giảng hoà với địch.

Vào thời điểm đó, Nguyễn Chích đã hiến kế với Lê Lợi:

Nghệ An là nơi hiểm yếu, đất rộng người đông. Tôi đã từng qua lại Nghệ An nên rất thông thuộc đường đất. Nay hãy đánh trước lấy Trà Lân, chiếm cho được Nghệ An để làm chỗ đứng chân, rồi dựa vào nhân lực tài lực đất ấy mà quay ra đánh Đông Quan thì có thể tính xong việc dẹp yên thiên hạ.

Chấp thuận kế hoạch của ông, Lê Lợi quyết định tiến vào Nghệ An. Đầu tiên quân Lam Sơn tập kích đồn Đa Căng (nay thuộc xã Vạn Hòa - Nông Cống, Thanh Hoá). Tháng 11 năm 1424 quân Lam Sơn liên tiếp giành thắng lợi, hạ thành Trà Lân và tiến vào Nghệ An, sau đó đánh bại quân Minh ở Khả Lưu, Bồ Ải (tháng 5 năm 1425).

Thành Nghệ An bị bao vây cô lập, quân Lam Sơn tiến ra đánh Diễn châu và Tây Đô (tháng 6 năm 1425). Nhân đà thắng lợi, tháng 8 năm 1425, Lê Lợi sai Trần Nguyên Hãn mang quân vào đánh chiếm đất Tân Bình và Thuận Hoá. Hai thành này cũng bị vây.

Các nhà sử học đánh giá rất cao về kế vào Nghệ An của Nguyễn Chích. Chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm kể từ khi thực hiện kế hoạch của ông, quân Lam Sơn làm chủ 1 vùng rộng lớn từ Thanh Hoá và Thuận Hoá, bao vây các thành địch. Nếu so sánh với thời gian 6 năm 1418 – 1423 chỉ quanh quẩn ở mấy huyện ở Thanh Hoá thì thấy hiệu quả của việc thay đổi chiến thuật này rất lớn.

Tiến ra bắc
Tháng 9 năm 1426, Lê Lợi kéo đại quân ra bắc, quân Lam Sơn liên tiếp thắng trận, đánh tan các đạo viện binh của Vương An Lão và Vương Thông, đẩy quân Minh vào thế phòng thủ ở Đông Quan và các thành ở Bắc Bộ. Trong thời gian đó, Nguyễn Chích được giao việc vây thành Nghệ An. Sau đó ông được Lê Lợi điều ra bắc, giữ chức tổng tri Hồng Châu và Tân Hưng.

Đầu năm 1427, ông cùng tướng Bùi Quốc Hưng mang quân bao vây, hạ thành Tiêu Diêu (Gia Lâm, Hà Nội) và Thị Cầu (Bắc Ninh), quân Minh trong hai thành này phải mở cửa ra hàng.

Sau khi các tướng vây thành Đông Quan là Đinh Lễ, Lý Triện tử trận và Nguyễn Xí cùng Đỗ Bí bị bắt khi quân Minh đánh úp từ trong ra, Lê Lợi điều ông về vây mặt nam thành này.

Cuối năm 1427, viện binh của Liễu Thăng và Mộc Thạnh lại sang cứu Vương Thông. Nguyễn Chích cùng Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả, Lê Khuyển lên trấn ải Lê Hoa để chặn Mộc Thạnh. Nghe tin đạo quân Liễu Thăng bị tiêu diệt, Mộc Thạnh rút quân về nước. Quân Lam Sơn đuổi theo truy kích một trận nữa.

Công thần nhà Hậu Lê
Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Hậu Lê. Năm 1429, Nguyễn Chích được phong tước Đình thượng hầu, ban cho họ Lê của vua. Từ đó ông được gọi là Lê Chích.

Thời gian đầu, Lê Chích được tham gia triều chính nhưng sau đó ông bị Lê Lợi cách chức. Các nhà nghiên cứu phỏng đoán rằng, sử không chép rõ về tội lỗi của ông, việc ông bị cách chức do sự nghi ngại công thần của Lê Lợi.

Năm 1433, Lê Thái Tổ mất, con là Lê Thái Tông lên thay. Lê Chích được phục chức làm Đồng tổng quản châu Hoá, trấn thủ Thát Ải.

Quân Chiêm Thành hai lần cướp phá, ông đều chặn đánh tan, giữ yên biên giới phía nam. Sau đó, Lê Chích còn lập công trong 2 lần đi đánh Chiêm Thành, được phong tước Đình hầu.

Tháng chạp năm 1448, Nguyễn Chích mất, thọ 67 tuổi. Lê Nhân Tông truy tặng ông làm Nhập nội tư không bình chương sự, Hiến quốc công, thụy hiệu là Trinh Vũ.

Thời Nguyễn, Gia Long liệt ông vào làm bậc công thần khai quốc nhà Lê thứ nhì (năm 1802).

Đánh giá
Trong sách Kiến văn tiểu lục, Lê Quý Đôn ca ngợi ông như sau:
Bầy tôi có ông khai quốc, kể về bậc tài trí cần lao không phải là hiếm nhưng sở dĩ [vua Lê Thái Tổ] đã bình định được cả nước là do mưu chước của Lê Chích… Không cần phải đánh mà được thành Đông Đô, lấy hòa hiếu để kết thúc chiến tranh, tuy là mưu kế của Nguyễn Trãi, nhưng trước hết làm cho căn bản mạnh để thu thắng lợi hoàn toàn thực chất là bắt đầu từ Lê Chích.

Ghi công
Tại xã Đông Ninh hiện có đền thờ và văn bia Tướng quân Nguyễn Chích .

Tại phố Thống Nhất 1, phường Trường Thi có đền thờ Tướng quân Nguyễn Chích .

Hiện nay, tên của ông (Nguyễn Chích) đã được đặt cho một đường phố của thành phố Thanh Hoá (tại phường Nam Ngạn) và một trường trung học cơ sở của huyện Đông Sơn (tên cũ là trường Năng khiếu Đông Sơn).

Gia đình
Vợ là bà Nguyễn Thị Bành, một trong những nữ tướng hiếm hoi trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam.

Chú thích

Xem thêm
Khởi nghĩa Lam Sơn
Lê Lợi

Tham khảo
Danh nhân quân sự Việt Nam, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2006
Võ tướng Thanh Hoá trong lịch sử dân tộc, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1997
Dư địa chí Thanh Hóa
Kiến văn tiểu lục – Lê Quý Đôn.

Khởi nghĩa Lam Sơn
Người Thanh Hóa
Võ tướng nhà Lê sơ
Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 4
Người tham gia Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427)
Công thần khai quốc nhà Lê sơ
Mất năm 1448
Công tước truy phong Việt Nam
Công tước nhà Lê sơ
Hầu tước nhà Lê sơ


title: Égry

text:
Égry là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 95-115 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Loiret


title: Nosodendridae

text:
Nosodendridae là một họ bọ cánh cứng.

Các loài
Họ này có khoảng 67 loài được phân vào 3 chi:

 Chi Nosodendron Latreille, 1804
 Nosodendron africanum Endrödy-Younga, 1989
 Nosodendron agaboides Champion, 1923
 Nosodendron angelum Reichardt, 1973
 Nosodendron asiaticum Lewis, 1889
 Nosodendron australe Fauvel, 1903
 Nosodendron australicum Lea, 1931
 Nosodendron batchianum Champion, 1923
 Nosodendron bilyi Háva, 2000
 Nosodendron boliviense Háva, 2005
 Nosodendron bucki Jorge, 1973
 Nosodendron californicum Horn, 1874
 Nosodendron calvum (Tryon, 1892)
 Nosodendron celebense Champion, 1923
 Nosodendron ceylanicum Motschulsky, 1863
 Nosodendron chelonarium Joly, 1991
 Nosodendron coenosum (Wollaston, 1873)
 Nosodendron derasum Sharp, 1902
 Nosodendron disjectum Champion, 1923
 Nosodendron dybasi Reichardt, 1976
 Nosodendron elongatum Endrödy-Younga, 1991
 Nosodendron fasciatum Joly, 1991
 Nosodendron fasciculare (Olivier, 1790)
 Nosodendron fijiense Lea, 1931
 Nosodendron glabratum Champion, 1923
 Nosodendron grande (Reitter, 1881)
 Nosodendron hageni (Reitter, 1886)
 Nosodendron helferi Háva, 2000
 Nosodendron hispidum Champion, 1923
 Nosodendron horaki Háva, 2000
 Nosodendron incognitum Háva, 2005
 Nosodendron indicum Pic, 1923
 Nosodendron interruptum Lea, 1931
 Nosodendron jakli Háva, 2005
 Nosodendron kalimantanus Háva, 2005
 Nosodendron laosense Háva, 2007
 Nosodendron latifrons Sharp, 1902
 Nosodendron latum Endrödy-Younga, 1991
 Nosodendron leechi Reichardt, 1976
 Nosodendron lentum Oehme-Leonhardt, 1954
 Nosodendron madagascariense Alluaud, 1896
 Nosodendron manuselae Háva, 2008
 Nosodendron marginatum (Reitter, 1886)
 Nosodendron mediobasale Lea, 1931
 Nosodendron mexicanum Sharp, 1902
 Nosodendron moluccense Háva, 2008
 Nosodendron nepalense Háva & Farkač, 2003
 Nosodendron niasense Háva, 2005
 Nosodendron nitidum Champion, 1923
 Nosodendron nomurai Háva, 2000
 Nosodendron oblongum Champion, 1923
 Nosodendron ovatum Broun, 1880
 Nosodendron pauliani Endrödy-Younga, 1991
 Nosodendron politum Sharp, 1902
 Nosodendron prudeki Háva, 2000
 Nosodendron punctatostriatum Chevrolat, 1864
 Nosodendron punctulatum (Reitter, 1886)
 Nosodendron reichardti Joly, 1991
 Nosodendron ritsemae (Reitter, 1886)
 Nosodendron sikkimense Champion, 1923
 Nosodendron slipinskii Endrödy-Younga, 1991
 Nosodendron strigiferum Champion, 1923
 Nosodendron subtile Sharp, 1902
 Nosodendron testudinum Waterhouse, 1876
 Nosodendron thompsoni Reichardt, 1976
 Nosodendron tiomanense Háva, 2006
 Nosodendron tonkineum Pic, 1923
 Nosodendron tritavum Scudder, 1890
 Nosodendron unicolor Say, 1824
 Nosodendron vestitum (Tryon, 1892)
 Nosodendron zealandicum Sharp, 1886
 Chi Nosoglobulus (Háva, 2003)
 Nosoglobulus loebli (Háva, 2003)
 Nosoglobulus smetanai (Háva, 2003)
 Chi Nosotetocus Scudder, 1892
 Nosotetocus debilis Scudder, 1900
 Nosotetocus marcovi Scudder, 1892
 Nosotetocus vespertinus Scudder, 1900

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Nosodendridae at Fauna Europaea

Bostrichoidea


title: Verneuil, Cher

text:
Verneuil là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Annuaire Marie website
Verneuil on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Nong Ki (huyện)

text:
Nong Ki () là huyện (‘‘amphoe’’) cực tây của tỉnh Buriram, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Nong Hong, Chamni, Nang Rong, Non Suwan của tỉnh Buriram, Soeng Sang, Khon Buri và Nong Bun Mak của tỉnh Nakhon Ratchasima.

Lịch sử
Tiểu huyện (King Amphoe) đã được thành lập ngày 1 tháng 3 năm 1974, khi ba tambon Nong Ki, Yoei Prasat và Mueang Phai được tách khỏi Nang Rong. Đơn vị này đã được nâng thành huyện ngày 12 tháng 4 năm 1977.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 123 làng (muban). Nong Ki là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Nong Ki, Thung Kratat Phatthana and Thung Kraten. Có 10 tổ chức hành chính tambon (TAO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com (Thai)

Nong Ki


title: Hồng Lạc (định hướng)

text:
Hồng Lạc có thể chỉ đến:

 Một tên gọi của thời kỳ Hồng Bàng, giai đoạn huyền sử trong lịch sử Việt Nam.
 Xã Hồng Lạc, huyện Thanh Hà, Hải Dương
 Xã Hồng Lạc, huyện Sơn Dương, Tuyên Quang


title: Latrille

text:
Latrille là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 6,84 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 170 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Latrille trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Latrille


title: Bar Refaeli

text:
Bar Refaeli (; sinh ngày 4 tháng 6 năm 1985) là một người mẫu kiêm diễn viên người Do Thái, cô được biết đến nhiều qua việc quan hệ tình ái với nam diễn viên người Mỹ Leonardo DiCaprio trước khi gây tiếng vang thực sự với vai trò người mẫu Năm 2011, cô được tạp chí danh tiếng Maxim bình chọn là một trong 100 gương mặt nóng bỏng nhất thế giới.

Sự nghiệp
Bar Refaeli lớn lên trong một trang trại ngựa tại một vùng quê ở vùng đất Thánh Israel. Năm 11 tuổi, Bar Refaeli đã bắt đầu nghiệp người mẫu ở Israel. Năm 15 tuổi, Refaeli bắt đầu làm mẫu cho các catalogue thời trang, trong đó có các tạp chí nổi tiếng như Castro và Pilpel. Cô cũng tham gia trong một quảng cáo cho Milki.

Năm 2000, Bar Refaeli đã đoạt giải "Người mẫu của năm" trong một cuộc thi sắc đẹp và đến năm 2001, một lần nữa cô cũng đạt được thành tích này. Bar Refaeli được chọn làm người mẫu độc quyền cho mạng lưới thời trang Renuar và xuất hiện trong các cuốn catalogue mùa hè của họ năm 2002 và năm 2003.

Bên cạnh đó, Refaeli cũng được chọn làm người mẫu cho các sản phẩm nước ngoài như Dim hay xuất hiện trên trang bìa của tạp chí Elle của Pháp. Cô là người mẫu Israel đầu tiên xuất hiện trong tạp chí Sport Illustrated và trong các catologue của hãng đồ lót danh tiếng Victoria"s Secret. Bar Refaeli còn được đăng ảnh trên trang bìa trong ấn phẩm tháng 3 của tạp chí nổi tiếng dành cho đàn ông GQ Italy.

Đến nay, với chiều cao 1,75 m và các số đo hoàn hảo 90-61-90, hiện cô đang được coi là một người mẫu Israel đẹp nhất trên đất Hoa Kỳ. Tạp chí thời trang áo tắm số 1 thế giới Sports Illustrated 2007 chọn Bar Refaeli là một trong những chân dài xuất hiện trên ấn bản của tạp chí này. Bar Refaeli từng tham gia quảng cáo mới của đồ lót Passionata và hãng nước hoa Escada, cô cũng có những shoot hình, trở thành gương mặt dại diện cho chiến dịch quảng cáo đầu năm mới 2012 của hãng thời trang Đức Peter Hahn.

Đời tư
Năm 2005, cô gặp Leonardo DiCaprio sau khi cùng nhau tham dự một bữa tiệc ở Las Vegas của nhóm nhạc U2, sau đó đến tháng 5 năm 2011, cô quyết định chính thức chấm dứt mối quan hệ tình ái này. Sau khi chia tay Bar Refaeli từng hẹn hò với David Fisher một cách không công khai chính thức ngoài ra có tin đồn cô đang cặp kè với Pierre Sarkozy.

Liên kết ngoài

Chú thích

Nữ người mẫu Israel
Nữ diễn viên điện ảnh Israel
Người Do Thái
Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống


title: Harsha

text:
Harsha, còn gọi là Harshavardhana hoặc "Harsha vardhan" (590 – 657) là Hoàng đế Ấn Độ, trị vì ở miền Bắc trong vòng 57 năm. Ông là con của Prabhakar Vardhan và là em của Rajyavardhan, vua xứ Thanesar. Ông là một thành viên nhánh Blais Rajput của bộ lạc Rajput. Giữa thế kỷ 6 TCN, sau khi đế quốc Gupta bị diệt vong, miền Bắc Ấn Độ bị chia thành nhiều vương quốc và nước cộng hòa nhỏ. Harsha đã thống nhất những nước cộng hòa từ vùng Punjab tới miền Trung Ấn Độ và xưng đế năm 606 khi tuổi mới 16.

Lúc rộng lớn nhất, đế quốc Harsha có lãnh thổ rộng khắp Punjab, Bengal, Orissa và thâu tóm các đồng bằng Ấn-Hằng phía Bắc sông Narmada.

Chú thích

Đế quốc và vương quốc Ấn Độ
Vua Ấn Độ
Cựu quốc gia châu Á


title: Thuận Mỹ

text:
Thuận Mỹ là một xã thuộc vùng hạ của huyện Châu Thành, tỉnh Long An, Việt Nam. Địa giới xã Thuận Mỹ được hình thành như ngày nay xuất phát từ việc hợp nhất 02 làng đó là Thuận Lễ và làng Chí Mỹ, trong thời kỳ pháp thuộc đầu thế kỷ XX.

Những cư dân tiên của vùng đất Thuận Lễ và Chí Mỹ khi đó hầu hết là người dân miền Trung. Họ đi theo các Quan triều đình nhà Nguyễn đi khai khẩn lập nghiệp vùng đất phía Nam lập làng, lập ấp... Trong cuộc di cư vào vùng đất này, họ Nguyễn và họ Lê có số lượng người tham gia đông đảo nhất. Để tưởng nhớ và tỏ lòng thành kính biết ơn các vị tiền hiền có công khai phá vùng đất này Hàng năm, cứ vào mùng 9 tháng Giêng âm lịch con cháu trong dòng họ đều tổ chức Đám Việc Lề dâng những lễ vật đơn sơ để cúng các đấng bề trên.

Địa lý
Xã Thuận Mỹ nằm ở phía đông huyện Châu Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cần Đước qua sông Vàm Cỏ
Phía tây giáp xã Thanh Phú Long
Phía nam giáp xã Thanh Vĩnh Đông
Phía bắc giáp các huyện Tân Trụ và Cần Đước.

Xã có diện tích 21,95 km², dân số năm 1999 là 11.659 người, mật độ dân số đạt 531 người/km².

Hành chính
Xã Thuận Mỹ được chia thành 9 ấp gồm: Bình Thạnh 1, Bình Thạnh 2, Bình Thạnh 3,Bình Trị 1, Bình Trị 2, Bình An, Bình Khương,  Bình Thới 1, Bình Thới 2. Trong đó, ấp Bình Trị 1 được chọn là trung tâm hành chính của xã. Các cơ quan trụ sở UBND, trạm y tế, trường học, chợ hầu hết đều được đặt trên địa bàn ấp này.

Tỉnh lộ 827 đi qua địa bàn nối liền từ xã Thanh Phú Long đến xã Thanh Vĩnh Đông.

Chú thích

Tham khảo


title: Zehnhausen bei Wallmerod

text:
Zehnhausen bei Wallmerod là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Zehnhausen bei Wallmerod có diện tích 1,57 km², dân số là 186 người (31/12/2006). Zehnhausen bei Wallmerod nằm ở Westerwald giữa Montabaur và Limburg an der Lahn.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Dracula ubangina

text:
Dracula ubangina là một loài lan. It was classified in the 1980s và is bản địa của Ecuador.

links
 http://www.draculaspecies.com/dracula-ubangina

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

U


title: Puebla del Príncipe

text:
Puebla del Príncipe là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 1.019.

Tham khảo

Đô thị ở Ciudad Real


title: Charantonnay

text:
Charantonnay là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 337-472 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Capusa cuculloides

text:
Capusa cuculloides là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Úc.
Con trưởng thành có cánh màu xám với các ven màu tối. Khi nghỉ chúng gập cánh dọc theo lưng.

Ấu trùng của loài này ăn lá của Eucalyptus. Ấu trùng có màu xanh với vạch màu nâu đậm ở ngực, các gạch màu nâu đậm ở trên bụng, và các lỗ thở màu trắng với viền đỏ. Các kén sau có màu đỏ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Capusa


title: Glyphonyx brevis

text:
Glyphonyx brevis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Nomada rhodalis

text:
Nomada rhodalis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: 6543 Senna

text:
6543 Senna (1985 TP3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 10 năm 1985 bởi C. S. Shoemaker ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6543 Senna

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Eumorpha intermedia

text:
The Intermediate Sphinx (Eumorpha intermedia) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó sinh sống ở North Carolina, Florida, Mississippi, Louisiana, và nam Texas.

Sải cánh dài 90–98 mm. Nó giống với Eumorpha pandorus và Eumorpha satellitia licaon, nhưng giống loài sau hơn
Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 10. Chúng hút mật nhiều loài hoa khác nhau.

Ấu trùng ăn Ampelopsis arborea và possibly Vitis species.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Intermediate sphinx  Butterflies và Moths of North America

Eumorpha


title: Tours-sur-Marne

text:
Tours-sur-Marne  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 143 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Tourssurmarne


title: Itauara brasiliana

text:
Itauara brasiliana là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Itauara


title: Zingel streber

text:
Zingel streber là một loài cá trong họ Percidae. Loài này được tìm thấy ở Áo, Bosna và Hercegovina, Bulgaria, Croatia, Cộng hòa Séc, Đức, Hy Lạp, Hungary, Ý, Moldova, Serbia và Montenegro, Slovakia, Slovenia, Thụy Sĩ, và Ukraina. Chúng được Siebold phân loại vào năm 1863.

Chiều dài của nó thường là 12–18 cm, hiếm khi lên đến 22 cm. Thân cá có màu đất sét màu nâu vàng, bụng màu sáng. Đôi mắt hướng lên trên. Các vây có màu vàng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Zingel streber. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Zingel
Cá châu Âu
Cá nước ngọt châu Âu


title: Huyền thoại đất liền và đại dương

text:
Huyền thoại đất liền và đại dương (Nhật: ゲド戦記, ゲドせんき Hepburn: Gedo Senki), là một  bộ anime chủ đề kỳ ảo do Ghibli thực hiện và Miyazaki Gorō đạo diễn, được công chiếu vào năm 2006. Bộ phim kết hợp các yếu tố cùng các nhân vật trong bốn cuốn sách đầu của bộ tiểu thuyết Earthsea do Ursula K. Le Guin thực hiện là: A Wizard of Earthsea, The Tombs of Atuan, The Farthest Shore và Tehanu. Nhưng bộ phim có cốt truyện hoàn toàn khác. Nội dung câu chuyện xoay quanh Arren, người đã ám sát vua của Enlad, lấy đi thanh kiếm phép thuật sau đó anh được pháp sư Sparrowhawk cứu khi đang ở sa mạc. Cả hai người lên đường đến Hort Town, nơi mà họ sẽ chiến đấu với một pháp sư khác, người muốn đoạn lấy cuộc sống vĩnh cửu bằng việc sử dụng các phép thuật bị cấm.

Phim được công chiếu vào ngày 29 tháng 7 năm 2006 và trong hai ngày đầu đã có khoảng 670.000 người đến xem, thu về khoảng 900 triệu Yên (khoảng 7,7 triệu USD). Phim cũng được phát hành bằng nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới. Tại Việt Nam, phim được chiếu trên kênh SAM -BTV11 từ ngày 2 tháng 6 năm 2016 đến ngày 6 tháng 6 năm 2016 với tựa đề "Huyền thoại đất liền và đại dương".

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Trong khi phi hành đoàn của một con tàu chiến tranh đang chống chọi với một cơn bão thì đột nhiên, trên trời xuất hiện hai con rồng chiến đấu kịch liệt với nhau. Rồng Đen giết Rồng Trắng một cách bất thình lình, một sự kiện được cho là không thể xảy ra trong nhiều thế kỷ.

Tin tức về việc vương quốc suy tàn và không có tin tức gì từ Hoàng tử Arren, điều này khiến Vua của vương quốc Enlad vốn yên bình một thời rất khó chịu. The wizard Root nói về loài rồng và con người từng là "một", bị chia rẽ bởi những ham muốn cụ thể của họ (tương ứng là tự do và tài sản), đó là nguyên nhân khiến sự cân bằng của thế giới dần suy yếu. Thế rồi, nhà vua đột ngột bị đâm chết bằng dao găm trong hành lang tối bởi chính con trai mình, Hoàng tử Arren, kẻ đã đánh cắp thanh kiếm của cha mình và bỏ trốn khỏi lâu đài.

Trong sa mạc, Arren được cứu thoát khỏi bầy sói bởi Sparrowhawk. Họ cùng nhau đi đến thành phố Hort Town. Khi Arren khám phá thị trấn một mình, anh đã giải cứu một cô gái trẻ tên Therru khỏi những kẻ nô lệ, nhưng sau đó bị bắt bởi chính chủ nhân của nô lệ, Hare. Thanh kiếm của anh ta bị vứt xuống biển. Sparrowhawk giải cứu Arren khỏi đoàn lữ hành nô lệ và đưa anh đến một trang trại do người bạn lớn nhất và lâu đời nhất của Sparrowhawk là Tenar, người sống cùng Therru.

Sự can thiệp của Sparrowhawk chống lại đoàn lữ hành nô lệ của Hare khiến Lord Cob, một chiến binh quyền lực và là người thống trị của Thị trấn Hort, người muốn đưa bức tranh được đưa đến lâu đài rất tức giận. Trong khi đó, Sparrowhawk nói với Arren rằng anh ta đang tìm cách khôi phục lại sự cân bằng đã bị mất, sau đó tiếp tục tìm kiếm ở Thị trấn Hort. Khi ở đó, anh ta mua thanh kiếm của Arren từ quầy hàng của một thương gia và cố gắng trốn tránh sự bắt giữ từ Hare trong khi tìm hiểu về lâu đài của Cob.

Arren thú nhận với Therru rằng anh ta đã giết cha mình và anh ta cảm thấy một sự hiện diện không xác định theo sau mình. Vì điều này, Arren rời khỏi trang trại, nhưng được bắt gặp bởi sự hiện diện, đó là hình ảnh phản chiếu của chính anh ta. Arren bất tỉnh sau khi vấp phải đầm lầy trong khi chạy trốn khỏi hình ảnh. Cob đưa anh ta đến lâu đài, nơi anh ta thao túng anh ta để tiết lộ "tên thật" của mình, Hoàng tử Lebannen, để kiểm soát anh ta. Trong khi đó, Hare bắt Tenar làm mồi nhử để dụ Sparrowhawk vào lâu đài, để Therru bị trói vào một chiếc cột như một sứ giả. Cô tự giải thoát và chạm trán với Sparrowhawk, người đã đưa thanh kiếm Arren của cô để trao cho Arren. Sparrowhawk đột nhập vào lâu đài để cứu Tenar và đối mặt với Cob. Sparrowhawk biết rằng Cob đang khiến Cân bằng của thế giới sụp đổ bằng cách mở cánh cửa giữa sự sống và cái chết để cố gắng giành lấy sự sống vĩnh cửu. Sparrowhawk cố gắng cảnh báo Cob về những nguy cơ làm đảo lộn sự cân bằng, và Cob cử Arren ra ngoài để giết anh ta. Sparrowhawk giải thoát hoàng tử khỏi sự kiểm soát của Cob nhưng bị Hare bắt giữ, sức mạnh và sức mạnh thần bí to lớn của anh ta đã bị suy yếu trong thành trì của lâu đài Cob.

Trong khi đó, Therru nhìn thấy cùng một bản sao của Arren và theo anh ta đến lâu đài, nơi anh ta tiết lộ rằng anh ta là ánh sáng trong Arren và nói cho Therru biết tên thật của anh ta. Therru vào lâu đài và biết được Sparrowhawk và Tenar bị hành quyết khi mặt trời mọc. Cô tìm thấy Arren, tội lỗi và tuyệt vọng, và mang lại hy vọng cho anh, gọi anh bằng tên thật và tâm sự với anh tên thật của cô, Tehanu. Họ lao đến giải cứu Sparrowhawk và Tenar. Arren đối mặt với Cob, người cố gắng giết anh ta. Anh ta chống trả và cuối cùng mở thanh kiếm của mình, được phong ấn bằng ma thuật. Arren cắt đứt tay cầm quyền trượng của Cob. Không thể sử dụng bất kỳ sức mạnh ma thuật nào của mình, Cob nhanh chóng bắt đầu già đi. Anh ta bắt Therru và chạy trốn đến tháp cao nhất của lâu đài, với Arren đang truy đuổi. Vào góc cua Cob, Arren cố gắng giải thích những gì anh đã học về cuộc sống và cái chết từ Therru và Sparrowhawk cho Cob, nhưng Chúa tể bóng tối khô héo từ chối nghe và sử dụng phép thuật cuối cùng của mình để bóp cổ Therru cho đến chết. Thay vì chết, cô ấy tiết lộ hình dạng thật của mình là Rồng Đen, sở hữu cuộc sống vĩnh cửu. Therru giết Cob bằng hơi thở lửa của mình và giải cứu Arren khỏi tòa tháp đang sụp đổ.

Sparrowhawk và Tenar rời khỏi lâu đài trong khi Therru và Arren đáp xuống một cánh đồng nơi Therru biến trở lại thành người. Arren nói với Therru rằng anh sẽ trở về nhà để hối cải về tội ác của mình, nhưng sẽ quay lại gặp cô vào một ngày nào đó. Sau khi anh và Therru đoàn tụ với Sparrowhawk và Tenar, cả bốn người họ dành thời gian bên nhau. Arren và Sparrowhawk khởi hành đến Enlad, chào tạm biệt Therru và Tenar. Therru nhìn lên để thấy những con rồng đồng loại của mình đang bay trên không, điều này cho thấy sự cân bằng của thế giới đã được khôi phục.

Nhân vật

 Arren
 Therru

Thực hiện
Ursula K. Le Guin đã từng từ chối nhiều lời đề nghị chuyển thể bộ tiểu thuyết Earthsea của bà thành phim. Vì vậy vào những năm 1980 lời đề nghị chuyển thể thành anime của Miyazaki Hayao cũng đã bị từ chối. Khi đó chỉ có hãng Disney là đủ uy tín để tạo ra các các phim hoạt hình đủ tiêu chuẩn nên Miyazaki muốn hợp tác để đàm phán thực hiện bộ phim nhưng họ đã từ chối. Đến năm 2000 thì đề nghị này đã được một người bạn của tác giả là Vonda N. McIntyre lặp lại sau khi xem bộ phim anime do Miyazaki thực hiện là Hàng xóm của tôi là Totoro và bị ấn tượng với nó. Với đề nghị của bạn, bà đã xem qua bộ phim và ngay lập tức trở thành một người hâm mộ Miyazaki. Vài năm sau đó với sự bùng nổ của các phim anime cũng như Shimizu Masako và Miyazaki Hayao trở nên nổi tiếng thì tác giả của bộ tiểu thuyết đã liên lạc hỏi Miyazaki xem ông còn sự quan tâm đến việc chuyển thể tác phẩm Earthsea thành phim hoạt hình hay không. Kết quả là nhiều cuộc trao đổi đã được thực hiện giữa Le Guin và Ghibli. Đến tháng 8 năm 2005 thì Miyazaki Hayao và Suzuki Toshio đã đến thăm Le Guin để thảo luận. Cùng với con trai của Le Guin, người đang giữ bản quyền của Earthsea họ đã thảo luận về dự án. Dù tác giả hơi thất vọng khi nghe Miyazaki Hayao đã về hưu trong việc thực hiện anime, nhưng ông nói ông đã có một studio riêng là Ghibli do con trai của mình là Miyazaki Gorō quản lý. Miyazaki Hayao đảm bảo rằng ông cũng sẽ tham gia vào dự án và có tiếng nói quyết định, nên tác giả vẫn đồng ý để thực hiện bộ phim. Tại thời điểm này công việc chuẩn bị là phim đã được bắt đầu thực hiện. Tuy nhiên Miyazaki Hayao không tham gia nhiều vào dự án này mà thực hiện giám sát là chính.

Các công việc hoạt hình bắt đầu vào ngày 06 tháng 9 năm 2005 và kết thúc vào ngày 23 tháng 5 năm 2006, việc điều chỉnh lại âm thanh bắt đầu vào ngày 30 tháng 5 năm 2006. Bộ phim hoàn thành vào ngày 28 tháng 6 năm 2006, với sự tham gia của toàn bộ nhân viên tại Ghibli, nên bộ phim đã được hoàn thành nhanh hơn các bộ phim khác như Lâu đài bay của pháp sư Howl và Sen và Chihiro ở thế giới thần bí.

Phát hành
Vào hai ngày đầu công chiếu đã có khoảng 670.000 người đến xem, bộ phim đã thu về khoảng 900 triệu Yên (khoảng 7,7 triệu USD), tổng kết thì bộ phim đã thu về 76.500.000.000 Yên tại Nhật Bản. Bộ phim sau đó cũng được công chiếu và phát hành với nhiều thứ tiếng ở các nước trên thế giới.

Hãng Walt Disney đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của bộ phim để phát hành tại thị trường Bắc Mỹ và quốc tế. Ngoài ra bộ phim cũng được đăng ký để phân phối với các thứ tiếng khác nhau như Buena Vista Home Entertainment phân phối tại Pháp, Lucky Red tại Ý, Universum-Films tại Đức, Monolith Films tại Ba Lan, Madman Entertainment tại úc và New Zealand, Intercontinental Video Limited tại Hồng Kông, Deltamac tại Đài Loan.

Sách
Kadokawa Shoten đã phát hành một quyển sách hướng dẫn có tên Āsushī no Kaze Ni notte ~ Eiga "Gedo Senki" Kanzen guide (アースシーの風に乗って～映画「ゲド戦記」完全ガイド) trong năm 2006. Quyển sách giới thiệu về phim, đăng các bài phỏng vấn đạo diễn cùng nhóm làm phim và cũng chứa các hình ảnh của phim. Ngoài ra lịch ghi quá trình hoàn thành và phát triển của phim cũng được thông tin đầy đủ.

Một bộ bốn tập chuyển thể phim in trên sách cũng đã được phát hành từ ngày 08 tháng 8 đến 16 tháng 9 năm 2006.

Âm nhạc
Phim có hai bài hát chính là bài hát kết thúc Toki no Uta (時の歌) và bài hát trong phim có tên Therru no Uta (テルーの唄) cả hai bài đều do Teshima Aoi trình bày, đĩa đơn chứa bài Therru no Uta đã phát hành vào ngày 07 tháng 6 năm 2006. Album chứa các bài hát do các nhân vật trình bày đã phát hành vào ngày 12 tháng 7 năm 2006. Các bản nhạc của phim do Terashima Tamiya biên soạn và album chứa các bản nhạc dùng phim đã phát hành vào ngày 12 tháng 7 năm 2006. Một album chứa phiên bản trình bày bằng piano của các bản nhạc trong phim đã phát hành vào ngày 29 tháng 11 năm 2006.

Đón nhận
Bộ phim nhận được rất nhiều ý kiến trái chiều nhau. Doanh thu của phim tốt với việc giành vị trí số một trong bảng xếp hạng doanh thu trong tuần đầu công chiếu khi thu về 900 triệu yên (khoảng 7,7 triệu USD) đẩy Cướp biển vùng Caribbean 2: Chiếc rương tử thần xuống hạng 2 và giữ vị trí đó trong 5 tuần và giành vị trí thứ 4 trong danh sách các phim có doanh thu cao nhất năm. Nhưng với các đánh giá phê bình thì không tốt lắm với việc vào cuối năm mà bộ phim công chiếu bộ phim nhận được giải Bunshun Kiichigo (có thể xem nó như giải Mâm xôi vàng của Nhật Bản) cho Phim tệ nhất và Miyazaki Gorō nhận giải Đạo diễn tệ nhất cho tác phẩm đầu tay này của mình.

Đến cuối năm 2013 thì Rotten Tomatoes đánh giá bộ phim là 42%. IMDb đã đánh giá bộ phim là 6.5 trên 10 sao với 6.092 đánh giá. Radio Times đã đánh giá bộ phim là "Thiếu các hiệu ứng lấp lánh cũng như các tình cảm ấm áp mà các bộ phim của Ghibli thường có trước đó". Daily Mirror nói diễn biến bộ phim là "nặng nề và quá chậm" không bằng với các tác phẩm khác của Miyazaki Hayao. Tuy nhiên tạp chí Empire thì đánh giá bộ phim là "Cũng đáng xem" trong khi tờ The Guardian thì nói "Tác phẩm chỉ hấp dẫn một phần".

Liên kết ngoài

 Gedo Senki at VIFF 2006: a review and interview with Goro Miyazaki

 Tales from Earthsea at Metacritic

 Gedo Senki information at Nausicaa.net
 Gorō Miyazaki's Director's Blog
 Translation of Gorō Miyazaki's Director's Blog
 Translation of an Interview  with producer Toshio Suzuki
 Film synopsis  at Ursula K. Le Guin's Web site
 Official Hong Kong movie Web site
 THEM Anime review
 http://www.ursulakleguin.com/GedoSenkiResponse.html
 http://www.nausicaa.net/miyazaki/earthsea/blog/blog112.html

Anime và manga kỳ ảo
Phim năm 2006
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hoạt hình tưởng tượng
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim Nhật Bản
Phim đạo diễn đầu tay
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim hãng StudioCanal
Phim anime năm 2006
Phim của Studio Ghibli
Phim hoạt hình Toho


title: Polyalthia chrysotricha

text:
Polyalthia chrysotricha là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 Kochummen, K.M. 1998. Polyalthia chrysotricha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
C


title: Danh sách quốc gia theo GDP (danh nghĩa) bình quân đầu người

text:
Các số liệu được trình bày ở đây không tính đến sự khác biệt về chi phí sinh hoạt ở các quốc gia khác nhau và kết quả thay đổi rất nhiều từ năm này sang năm khác dựa trên sự biến động của tỷ giá hối đoái giữa đồng nội tệ của các quốc gia với đồng Đô la Mỹ. Những biến động như vậy làm thay đổi xếp hạng của một quốc gia từ năm này sang năm khác mặc dù mức sống của người dân tại quốc gia đó là không đổi.

Do đó, các số liệu này nên được sử dụng một cách thận trọng. GDP bình quân đầu người thường được coi là một chỉ số đánh giá mức sống của người dân ở một quốc gia; tuy nhiên, nó không phải là thước đo thu nhập cá nhân.

Sức mua tương đương (PPP) cũng là một tiêu chí để so sánh thu nhập quốc dân do nó đã điều chỉnh sự khác biệt về chi phí sinh hoạt ở các quốc gia khác nhau. (Xem thêm Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) bình quân đầu người). Ngoài ra, PPP còn gần như là loại bỏ được vấn đề tỷ giá hối đoái gây cản trở cho công việc so sánh đánh giá; tuy nhiên tiêu chí này không phản ánh giá trị của sản lượng kinh tế trong thương mại quốc tế, nó cũng đòi hỏi ước tính nhiều hơn so với GDP bình quân đầu người. Nhìn chung, số liệu PPP bình quân đầu người có mức chênh lệch ít hơn khi đánh giá và so sánh so với số liệu GDP bình quân đầu người danh nghĩa.

Các thực thể không có chủ quyền (thế giới, lục địa, một số vùng lãnh thổ phụ thuộc) và các nhà nước được quốc tế hạn chế công nhận (bao gồm Kosovo, Palestine và Đài Loan) được đưa vào danh sách trong trường hợp chúng xuất hiện trong các nguồn. Các nền kinh tế này không được xếp hạng ở các bảng dưới đây nhưng được liệt kê theo trình tự giảm dần của GDP để so sánh. Ngoài ra, các thực thể không có chủ quyền được đánh dấu  in nghiêng .

Lưu ý rằng một số khu vực pháp lý có GDP bình quân đầu người (danh nghĩa) cao hàng đầu có thể được coi là các thiên đường thuế, và dữ liệu GDP của họ có thể bị bóp méo đáng kể bởi các hành vi tránh thuế.

Toàn bộ dữ liệu được tính theo thời giá hiện tại của đồng Đô la Mỹ. Dữ liệu lịch sử có thể được tìm thấy tại đây.

Danh sách

Xem thêm
 Danh sách quốc gia theo GDP (danh nghĩa)
 Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) bình quân đầu người
 Danh sách quốc gia theo GDP (PPP)

Nguồn tham khảo


title: Valparai

text:
Valparai là một thị xã panchayat của quận Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Valparai có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 1193 mét (3914 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Valparai có dân số 94.962 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Valparai có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Valparai, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Akuma (Street Fighter)

text:
, tại thị trường Nhật Bản được gọi với tên ), là một nhân vật trong loạt trò chơi điện tử Street Fighter được tạo ra bởi Capcom. Akuma xuất hiện lần đầu trong Super Street Fighter II Turbo là một nhân vật bí mật và là trùm ẩn của trò chơi. Trong một số phiên bản trò chơi Akuma còn được nâng cấp lên thành Shin Akuma, hay tại Nhật Bản là , nghĩa là "ác quỷ đích thực".

Ngoại hình
Akuma xuất hiện với mái tóc dựng ngược, đôi mắt đỏ ngầu và nước da ngăm đen. Hắn đeo chuỗi hạt lớn (theo cốt truyện của trò chơi hắn cướp được chuỗi hạt đó từ người thầy quá cố Goutetsu sau khi hắn sát hại ông). Võ phục của hắn có màu xám đen, cùng với sợi dây đai là một đọan dây thừng dài. Chữ "Thiên" (天) sau lưng hắn thể hiện một thứ sức mạnh tuyệt đối, và chỉ được thấy khi hắn sử dụng tuyệt kĩ hay thể hiện tư thế chiến thắng trong trò chơi. Qua những cuộc tranh luận của các thành viên trong nhóm phát triển trò chơi, cuối cùng họ thống nhất rằng sẽ đưa nhân vật này vào Super Street Fighter II Turbo với ngoại hình trên và giới thiệu với tư cách là nhân vật "bí ẩn và thật sự mạnh".

Lối chơi
Akuma có những đòn thế kết hợp giữa những đòn thế đã trở thành thương hiệu của Ryu và Ken, những nhân vật chính của trò chơi. Tuy nhiên giữa 3 nhân vật này vẫn có sự phân biệt rõ ràng về lô ichiến đấu, như:
 Sức mạnh ngang bằng với Ryu và Ken cộng lại.
 Máu yếu, nhanh bị choáng nhưng hồi tỉnh rất nhanh.
 Nhiều đòn thế đã được sửa đổi và bổ sung.

Xuất hiện

Series Street Fighter
Xuất hiện lần đầu trong Super Street Fighter II Turbo với tư cách là nhân vật ẩn và là trùm cuối "ẩn" của trò chơi. Khi người chơi đạt tới điều kiện cần và đủ để mở khóa trùm cuối thì cũng là lúc ông ta xuất hiện trước khi người chơi đánh bại M.Bison. Tuy nhiên sau khi đánh bại hắn thì trò chơi cũng kết thúc và người chơi có thể mở khóa đọan Credit của trò chơi. Ở phiên bản tiếng Nhật, ông tự xưng là "kẻ có quyền thuật vô địch" (Master of the Fist hay 拳を極めし者, Ken o Kiwameshi Mono). Sẽ có hai cái kết được mở ra, một là ông ta hạ M.Bison, hoặc là ông ta tự chiến đấu với bản thân (trong trường hợp người chơi và máy tính cùng sử dụng Akuma). Ban đầu Akuma là nhân vật duy nhất không sử dụng tuyệt chiêu Super Combo và cũng không có thanh lực Super. Mãi cho đến phiên bản Super Turbo Revival cho hệ GameBoy Advance và trước đó là Super Street Fighter II X cho hệ máy Dreamcast của Sega thì Akuma mới trở thành nhân vật mở khóa được và có thể sử dụng chiêu Super trong trò chơi.

Akuma cũng xuất hiện trong Street Fighter Alpha: Warrior's Dream vẫn với tư cách là nhân vật mở khóa được đồng thời là đối thủ ẩn của trò chơi. Cốt truyện về Akuma cũng không có dự khác biệt mấy so với ở Super Turbo. Sau đó hắn được bổ sung ngay vào hàng ngũ các nhân vật của Street Fighter Alpha 2 và Street Fighter Alpha 3. Đồng thời Capcom cũng bổ sung thêm bên cạnh Akuma là Shin Akuma
với tư cách là một đối thủ ẩn và là nhân vật mở khóa được (trừ Street Fighter Alpha 3). Mối quan hệ giữa hắn và các nhân vật mới như Adon, Guy, Gen cũng được mở rộng hơn trước.

Cũng xuất hiện trong Street Fighter EX, Vẫn là nhân vật mở khóa và là trùm ẩn của trò chơi, tuy nhiên hắn cũng là một trong những nhân vật được phép rời khỏi phạm vi chiến đấu 2D trong suốt quá trình sử dụng chiêu Teleport.

Ở Street Fighter 3, Akuma chỉ được xuất hiện ở hai phiên bản là Street Fighter 3 2nd Impact và Street Fighter 3 3rd Strike. Trong bản 2nd Impact thì Akuma đóng vai trò tương tự như ở Super Turbo, tức là nhân vật ẩn và là trùm cuối ẩn thay thế. Sang tới phiên bản 3rd Strike thì Akuma trở thành nhân vật thông thường không cần mở khóa. Các chiêu thức của Akuma cũng được thể hiện uyển chuyển và chuyên nghiệp hơn.

Cũng trong Street Fighter IV với vai trò là trùm cuối ẩn và là nhân vật mở khóa ở phần chơi đơn dành cho hệ Arcade và hệ Console. Trong Super Street Fighter IV thì Akuma là nhân vật thông thường mà không cần mở khóa. Một phiên bản tiếp theo của Super Street Fighter IV là Arcade Edition giới thiệu thêm một thể biến mới của Akuma là Oni (狂オシキ鬼 Kuruoshiki Oni, The Mad Demon. Dịch: Xích Quỷ). Ở biến thể này Akuma đã trở thành Ma Thần và không còn chút "người" nào nữa.

Những trò chơi khác
Akuma còn được xuất hiện rất nhiều trong các loạt trò chơi khác ngoài thương hiệu Street Fighter ra. Đầu tiên là X-Men: Children ò the Atom với vai trò nhân vật ẩn. Tiếp đến là tựa Marvel Super Heroes, khi nhân vật Anita sử dụng kỹ năng triệu hồi, làm xuất hiện các chiêu thức của Akuma. Sau này hắn còn xuất hiện trong các loạt trò chơi đối kháng của Capcom đã được hãng Marvel cấp phép như X-men vs Street Fighter, Marvel Super Heroes vs Street Fighter và Marvel vs Capcom: Clash of Super Heroes. Tuy nhiên trong Marvel vs Capcom: Clash of Super Heroes, hắn không xuất hiện trực tiếp mà ở dưới dạng một phong thái chiến đấu khác của Ryu. Trong Super Gem Fighter Mini Mix Akuma lại một lần nữa xuất hiện là một nhân vật ẩn và có tính hài hước hơn.

Trong series Capcom vs SNK cả hai thể của Akuma (bao gồm Shin Akuma) đều được đưa vào và là các nhân vật thông thường trong SVC Chaos và Capcom vs SNK pro. Sang đến phiên bản Capcom vs SNK 2 đã có sự cải tiến mới, bởi Shin Akuma không đơn giản chỉ là "ác quỷ đích thực" mà nó còn mang ý nghĩa là "Thần Quỷ", "Thiên Chúa". Sở dĩ như vậy vì sức mạnh của Akuma đã đạt tới một cảnh giới cao hơn khi hấp thụ năng lượng từ Rugal Bernstein-một nhân vật trong trò chơi The King of Fighter của hãng SNK lúc hắn đang hấp hối. Akuma cũng xuất hiện trong tựa Super Puzzle Fighter II Turbo và còn là nhân vật mở khóa trong Marvel vs. Capcom 2 và Marvel vs. Capcom 3: Fate of Two Worlds.

Trong TEKKEN 7, Akuma tham gia cốt truyện với vai trò là kẻ đi săn cả Heihachi Mishima và Kazuya Mishima, theo lời cầu nguyện từ Kazumi Mishima (vợ của Heihachi, mẹ của Kazuya), vì Kazumi từng cứu Akuma.

Các tác phẩm truyền thông
Trong bộ phim được sản xuất năm 1994, Akuma không có mặt trong đó. Tuy nhiên khi được chuyển thể thành trò chơi thì Akuma được xuất hiện và được diễn xuất bởi Ernie Reyes Sr. ngoài ra Akuma còn xuất hiện trong Street Fighter II: The Animated Movie(1994) và loạt chương trình truyền hình Street Fighter II V của Nhật(1995). Mới đây nhất là sự xuất hiện của Akuma trong bộ phim ngắn Street Fighter: Legacy do diễn viên võ thuật Joey Ansah thủ vai.

Trong hai bộ phim hoạt hình Street Fighter Alpha: The Animation (1999) và Street Fighter Alpha: Generations (2005), mặc dù không phải là nhân vật chính nhưng toàn bộ câu chuyện của cả hai bộ phim đều xoay quanh Akuma. Bởi hắn chính là lời giải đáp cho sự thật về thân thế của Ryu. Trong Street Fighter Alpha: The Animation còn xuất hiện một nhân vật tên là Shun và là em trai của Ryu. Khi phát hiện thứ "Sức mạnh ma quỷ" của Akuma tồn tại trong cơ thể cậu bé, Ryu đã gặng hỏi và cậu bé trả lời rằng: "Do cha của chúng ta". Câu nói đó còn có hàm ý rằng Akuma chính là cha ruột của Ryu và Shun. Nhưng đó chỉ mới chỉ là một gợi ý nhỏ. Trong khi ở Street Fighter Alpha: Generations có những chi tiết gần như chắc chắn rằng Akuma và Ryu có quan hệ huyết thống (là hai cha con), mặc dù không có đề cập nào tới cậu bé Shun ở bộ phim trước.

Trong Imaginationland, một tập phim South Park giành giải Emmy, hắn xuất hiện cùng với Sagat trong các thước phim ghi lại cảnh các nhân vật phản diện. Cuối cùng hắn bị bại dưới tay Thủy Thủ Popeye.

Tại giải đấu quyền thuật quốc tế DREAM 8 dược tổ chức tại Nhật Bản, võ sĩ bộ môn phối hợp người Litva Marius Zaromskis đã mặc trang phục của Akuma bước lên võ đài trong trận đấu với võ sĩ Seichi Ikemoto và giành chiến thắng tuyệt đối.

ngoài ra Akuma cũng xuất hiện rất nhiều trong các tác phẩm truyện tranh của hãng giải trí UDON.

Đón nhận
Số báo ngày 30 tháng 1 năm 1997 của tạp chí Gamest của Nhật xếp Akuma vào vị trí thứ 37 trong "Top 50 nhân vật Game tiêu biểu của Năm 1996" cùng với 2 nhân vật khác. Trong "Top 25 nhân vật Capcom của mọi thời đại" của tạp chí GameDaily Akuma được xếp ở vị trí thứ 11.IGN xếp nhân vật này ở vị trí thứ năm trong "Top 25 Nhân vật của Street Fighter" với ghi nhận "Ông ta là một kẻ phản diện đáng được công nhận trong loạt trò chơi". Cũng một bài viết khác trong trang đó, Ryan Clements nhận xét: "Ông ta có được một trong những chiêu thức mạnh nhất trong Street Fighter IV. Hãy chú ý những kỹ thuật ấy, bởi nó không chỉ hủy diệt đối thủ, mà còn thể hiện rất đậm nét phong cách."
GameDaily xếp Akuma ở vị trí thứ chín trong danh sách "Top 20 Nhân vật Street Fighter của mọi thời đại" với nhận xét "Mặc dù ông ta có những nét tương đồng giữa Ken và Ryu nhưng ta vẫn thấy được bản sắc rất riêng giữa ông ta và 2 người bọn họ".
GameSpy gọi ông là một trong "25 chiến binh siêu thô lỗ" trong trò chơi, ca ngợi sự tàn bạo của phong cách chiến đấu của ông. GameSpot cho rằng Akuma là nhân vật có tần súât lớn trong series Street Fighter do số lượng lớn các lần xuất hiện từ Super Street Fighter II Turbo. Ông cũng được ghi nhận là nhân vật mạnh nhất được đưa vào loạt trò chơi, và biến thể "Shin Akuma" thật sự là "kẻ bất khả chiến bại" với những chiêu thức đầy sức mạnh. Trang Gaming Age trích lời nhận xét của Jeff Keely: "Sự xúât hiện của Akuma trong Street Fighter 3: 2nd Impact là một cải thiện lớn", đồng thời nhấn mạnh ông ta sẽ trở thành một "nhân vật phản diện được yêu thích" của tất cả mọi người.

Các bức họa về Akuma đã được cấp phép sử dụng để trang trí cho bộ điều khiển của máyPlayStation 2 và cho tay cầm không dây Mad Catz của máy PlayStation 3.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Akuma's SF2 , SFA , SF3 , SFEX , MvC , and SF4  entries at StrategyWiki.org

Nhân vật trong trò chơi Street Fighter
Nhân vật đa nhân cách hư cấu