title: Định luật điện phân Faraday

text:
Định luật điện phân Faraday là một định luật điện phân cơ bản do Michael Faraday đưa ra năm 1833. Định luật này chỉ ra rằng khối lượng m của chất bị phân li tỉ lệ thuận với điện lượng q chuyển qua chất điện phân (định luật F thứ nhất) và với đương lượng hoá học A (xt. Đương lượng hóa học) của chất (định luật F thứ 2). Định luật F được biểu thị bằng phương trình:
m=A.q/F

trong đó, F là hằng số [nếu m tính bằng g; q tính bằng culông (C) thì F = 96.521,9 C]; K=A/F là đương lượng điện hoá.
Định luật được Farađây M. (M. Faraday) xác minh bằng thực nghiệm (1833 - 34).

Công thức

Định luật Faraday tóm tắt bằng công thức:

trong đó

 m khối lượng của chất bị phân li
 Q điện lượng chuyển qua chất điện phân
 F = 96485 C mol−1 là hằng số Faraday
 M là khối lượng mol của chất tham gia điện phân
 z là số đương lượng của các ion của chất điện phân

Chú ý M / z là  trọng lượng tương đương của chất bị phân giải.

Theo định luật Faraday thứ nhất, M, F, và z là số bất biến, Q tỉ lệ thuận với m.

Theo định luật Faraday thứ nhì, Q, F, và z là số bất biến, M  / z (trọng lương tương đương) tỉ lệ thuận với m.

Trong trường hợp đơn giản, dòng điện điện phân (I) không đổi,  thì

và

với

 n là số mol chất bị thay thế: n  = m / M
 t là tổng thời gian cho dòng điện không đổi chạy qua.

Trong trường hợp phức tạp hơn nếu dòng điện biến thiên, tổng Q là tích phân của dòng điện I()theo thời gian :

Với t là tổng thời gian điện phân. I() là một hàm dòng điện phụ thuộc thời gian, .

Tham khảo

Faraday
Phương trình điện hóa
Điện phân
Điện hóa


title: Pseudexomilus fuscoapicatus

text:
Pseudexomilus fuscoapicatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pseudexomilus


title: Anthophora turcomanica

text:
Anthophora turcomanica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1888


title: Axiagasta (Geometridae)

text:
Axiagasta là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Axiagasta rhodobaphes Turner, 1930

Chú thích

Tham khảo

 Axiagasta at funet.fi
 Natural History Museum card index

Geometridae
Oenochrominae


title: Cassine

text:
Cassine (Tiếng Piemonte: Cassèine) là một thị trấn và công xã của tỉnh Alessandria trong khu vực Piemonte của Ý. Nó nằm cách thị trấn Alessandria khoảng 21 km về phía tây nam trên bờ trái sông Bormida tại Alto Monferrato Acqui Terme.

Phân chia đô thị và lân cận
Ngoài phần nội thị của Cassine (capoluogo) còn có 3 frazioni nằm trong ranh giới công xã: Caranzano, Gavonata, Sant'Andrea.

Cassine có ranh giới với các công xã sau: Alice Bel Colle, Castelnuovo Bormida, Gamalero, Maranzana, Mombaruzzo, Ricaldone, Rivalta Bormida, Sezzadio và Strevi.

Lịch sử
Trong thế kỷ 10 thị trấn nằm trong phạm vi cai quản của Giám mục Acqui. Muộn hơn, vào năm 1164, hoàng đế Frederick I Barbarossa ban vùng đất này cho hầu tước Montferrat. Tuy nhiên, do nằm tại rìa của hầu quốc Ghibellin, nên sự kiểm soát Cassine bị những người Guelph của Alessandria tranh chấp. Họ đã xâm chiếm và tiêu hủy thị trấn này năm 1231 và sau đó thu cống vật hàng năm từ đây. Năm 1404 thị trấn bị condottieri Facino Cane (1360-1412) chiếm đóng. Sau đó nó được tăng cường phòng thủ: năm 1451 nó bị hầu tước Montferrat vây hãm; năm 1556 nó bị Charles V, hoàng đế La Mã thần thánh chiếm đóng; và năm 1644 bị người Pháp chiếm lấy. Năm 1707 Cassine bị sáp nhập vào Vương quốc Sardegna và từ thời gian đó số phận của nó giống như các thị trấn khác trong vùng Piedmont.

Các điểm đáng chú ý
 Nhà thờ St. Francis (thế kỷ 12), theo kiểu kiến trúc Lombard-Gothic, có mặt tiền bằng gạch được trang trí bằng cửa tò vò và 2 tháp chuông (1 gần đây, khoảng năm 1644)
 Palazzo Zoppi (thế kỷ 14). Nó có các bức bích họa thế kỷ 15 ở bên trong. Nhà thờ nhỏ trong sân trong có chứa bức tranh thế kỷ 14 thuộc trường phái Piedmont.

Người Cassine nổi tiếng
Pietro Rava (1916–2006), cầu thủ bóng đá.
Luigi Tenco (1938–1967), ca sĩ, nghệ sĩ và nhạc sĩ sáng tác người Italia nổi tiếng.

Thay đổi dân số

Ghi chú

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Hóa Long

text:
Huyện tự trị dân tộc Hồi-Hóa Long (, Hán Việt:Hóa Long Hồi tộc tự trị huyện) là một đơn vị hành chính của địa khu Hải Đông, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc.

Trấn

Hương

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Tạng Tháp Gia (塔加藏族乡)
 Hương dân tộc Tạng Hùng Tiên (雄先藏族乡)
 Hương dân tộc Tạng Kim Nguyên (金源藏族乡)
 Hương dân tộc Tạng Chi Trát (支扎藏族乡)
 Hương dân tộc Tạng Tra Phủ (查甫藏族乡)

Khác
 Ủy ban quản lý hành chính phía bắc eo đất Lý Gia (李家峡北岸行政管理委员会)
 Ủy ban quản lý sắp xếp di dân Quý Đức (贵德移民安置管理委员会)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Hải Đông
Người Hồi


title: Dimitar Berbatov

text:
Dimitar Ivanov Berbatov (, IPA: ) sinh ngày 30 tháng 1 năm 1981 tại Blagoevgrad là một cựu cầu thủ bóng đá người Bulgaria chơi ở vị trí tiền đạo và người ghi nhiều bàn thắng nhất của đội tuyển bóng đá quốc gia Bulgaria. Anh đã sáu lần giành được danh hiệu Cầu thủ Bulgaria xuất sắc nhất năm và vượt qua cả huyền thoại Hristo Stoichkov.

Sinh ra tại Blagoevgrad, Berbatov bắt đầu sự nghiệp bóng đá của mình với câu lạc bộ địa phương Pirin Blagoevgrad, sau đó đã gia nhập CSKA Sofia khi 17 tuổi vào năm 1998. Tháng 1 năm 2001, Berbatov ký hợp đồng với Bayer Leverkusen, và 18 tháng sau, anh được thi đấu trận chung kết UEFA Champions League đầu tiên khi vào sân thay thế cho Thomas Brdarić trong trận đấu với Real Madrid. Sau 5 năm rưỡi thi đấu tại Leverkusen, anh chuyển sang Tottenham Hotspur vào giữa năm 2006. Sau đó anh được Manchester United chiêu mộ đưa về vào năm 2009 và lần thứ hai được bước vào trận chung kết UEFA Champions League 2009 nhưng đã không được đăng ký thi đấu, Manchester United sau đó thất bại lần thứ hai trước Barcelona. Cuối mùa giải, Berbatov rới MU do bất mãn với huấn luyện viên trưởng và các quan chức đội bóng khi đó. Họ muốn anh hy sinh, chơi như một tiền vệ cánh trái. Nhưng điều này không phù hợp với phong cách và thể trạng của anh nên Berbatov không đồng ý. Sau đó, họ quyết định bán anh sang Fulham với giá rẻ.

Ngày 19 tháng 9 năm 2019, Dimitar Berbatov chính thức giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau 28 năm thi đấu chuyên nghiệp.

Tiểu sử
Cha của Berbatov, Ivan, là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp của câu lạc bộ địa phương Pirin Blagoevgrad. Mẹ anh, Margarita, là một cầu thủ bóng ném chuyên nghiệp. Khi còn niên thiếu, Berbatov thích câu lạc bộ A.C. Milan và thần tượng Marco van Basten, đến khi Euro 1996 diễn ra tại Anh, cậu trai 15 tuổi có thần tượng mới là Alan Shearer, cựu cầu thủ của Newcastle United. Mẹ anh sau có tiết lộ rằng Dimitar mơ được một ngày khoác áo Newcastle. Berbatov học tiếng Anh bằng cách xem phim "Bố già". Ngoài bóng đá, sở thích của anh là vẽ và bóng rổ.

Berbatov tài trợ cho một số tổ chức từ thiện trẻ em ở Bulgaria, hỗ trợ hoạt động cho năm nhà trẻ. Anh còn có kế hoạch mở một học viện bóng đá tại quê nhà.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

1Bao gồm Siêu cúp Anh, Siêu cúp châu Âu, Cúp liên lục địa, Giải vô địch thế giới các câu lạc bộ

Quốc tế

Danh hiệu
CSKA Sofia
Bulgarian Cup: 1998–99

Bayer Leverkusen
Á quân DFB-Pokal: 2001–02
Á quân UEFA Champions League: 2001–02

Tottenham Hotspur
Football League Cup: 2007–08

Manchester United
Premier League: 2008–09, 2010–11
Football League Cup: 2009–10
FA Community Shield: 2010, 2011
FIFA Club World Cup: 2008

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang chủ của Dimitar Berbatov

Cầu thủ bóng đá nam Bulgaria
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bulgaria
Cầu thủ bóng đá CSKA Sofia
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hy Lạp
Cầu thủ bóng đá AS Monaco
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Bulgaria
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Bulgaria


title: Tối đa hóa lợi nhuận

text:
Tối đa hóa lợi nhuận là hành vi của một hãng (người sản xuất) điển hình kinh tế.

Giả thiết
Quy trình sản xuất của hãng chỉ sử dụng hai yếu tố sản xuất là lao động và vốn.
Để có vốn, hãng phải đi vay và phải trả lãi suất.
Để có lao động, hãng phải đi thuê lao động và trả tiền công.
Lợi nhuận của hãng bằng chênh lệch giữa doanh thu và chi phí sản xuất.

Ký hiệu
Π là lợi nhuận,
p là giá bán hàng,
F(L,K) là sản lượng biểu diễn dưới dạng một hàm sản xuất,
w là tiền công trả cho một đơn vị lao động,
L là số lượng đơn vị lao động,
r là lãi suất phải trả vì đi vay tính trên một đơn vị vốn,
K là số đơn vị vốn.

Bài toán tối đa hóa lợi nhuận
Ta có, doanh thu bằng giá bán sản phẩm nhân với sản lượng.
Lại có, chi phí sản xuất bao gồm chi phí thuê mướn nhân công và chi phí thuê vốn (giả định là hãng đi vay để đầu tư mua máy móc và nguyên vật liệu). Chi phí thuê mướn nhân công lại bằng tiền công nhân với số lượng lao động. Còn chi phí thuê vốn bằng lãi suất nhân với số tiền đi vay.

Từ đó, công thức tính lợi nhuận là:

Π=p×F(L,K)-(wL+rK)

Trong vế phải của công thức trên, nhóm số bị trừ chính là doanh thu, còn nhóm số trừ chính là tổng chi phí.

Tối đa hóa lợi nhuận chính là giải bài toán tính vi phân cả hai vế của công thức nói trên lần lượn theo L và K, đồng thời cho đạo hàm của Π theo L và K bằng 0.

Kết quả
Kết quả giải bài toán nói trên là doanh thu biên bằng chi phí biên bằng giá bán.

Xem thêm
Lợi nhuận
Tối thiểu hóa chi phí
Bổ đề Hotelling
Chi phí biên
Doanh thu
Tối đa hóa thỏa dụng

Tham khảo

Quản lý tài chính
Chính sách định giá
Lợi nhuận


title: Hội nghị giải trừ quân bị

text:
Hội nghị giải trừ quân bị (tiếng Anh: Conference on Disarmament, viết tắt là CD) là một diễn đàn đa phương thương thuyết về giải trừ quân bị. Được thiết lập năm 1979, Hội nghị này kế tục "Ủy ban giải trừ quân bị Mười quốc gia" (Ten-Nation Committee on Disarmament) (1960), "Ủy ban giải trừ quân bị Mười tám quốc gia" (Eighteen-Nation Committee on Disarmament) (1962-68) và "Hội nghị Ủy ban giải trừ quân bị" (Conference of the Committee on Disarmament) (1969-78).

"Hội nghị giải trừ quân bị" được cộng đồng quốc tế lập ra, để thương thuyết đa phương việc kiểm soát vũ khí và đi đến các thỏa hiệp giải trừ quân bị. Tuy về mặt chính thức, Hội nghị không là một tổ chức của Liên Hợp Quốc, nhưng nó liên kết với Liên Hợp Quốc thông qua một nhân vật đại diện của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc; vị đại diện này làm tổng thư ký của Hội nghị. Các Nghị quyết do Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua thường yêu cầu Hội nghị xem xét các vấn đề giải trừ quân bị đặc thù. Ngược lại, hàng năm Hội nghị báo cáo các hoạt động của mình cho Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Các thành viên

Hội nghị có 65 nước thành viên, đại diện mọi khu vực trên thế giới, trong đó có mọi nước có vũ khí hạt nhân được biết đến.

 Algérie
 Argentina
 Úc
 Áo
 Bangladesh
 Belarus
 Bỉ
 Brasil
 Bulgaria
 Cameroon
 Canada
 Chile
 Trung quốc
 Colombia
 Cuba
 CHDCND Triều Tiên (Bắc Triều Tiên)
 Cộng hòa Dân chủ Congo
 Ecuador
 Ai Cập
 Ethiopia
 Phần Lan
 Pháp
 Đức
 Hungary
 Ấn Độ
 Indonesia
 Iraq
 Ireland
 Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Israel
 Ý
 Nhật Bản
 Kazakhstan
 Kenya
 Malaysia
 México
 Mông Cổ
 Maroc
 Myanmar
 Hà Lan
 New Zealand
 Nigeria
 Na Uy
 Pakistan
 Peru
 Ba Lan
 Hàn Quốc (Nam Triều Tiên)
 România
 Liên bang Nga
 Senegal
 Slovakia
 Nam Phi
 Tây Ban Nha
 Sri Lanka
 Thụy Điển
 Thụy Sĩ
 Syria
 Tunisia
 Thổ Nhĩ Kỳ
 Ukraina
 Vương quốc Anh
 Hoa Kỳ
 Venezuela
 Việt Nam
 Zimbabwe

Thảo luận

Hội nghị làm việc bằng sự nhất trí, và đã thương thuyết thành công Hiệp định vũ khí sinh học (Biological Weapons Convention) và Hiệp định vũ khí hóa học (Chemical Weapons Convention).

Hội nghị cũng đã có các nỗ lực lớn trên 3 năm ròng để soạn thảo văn bản Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty) cùng 2 phụ bản, nhưng không đạt được sự nhất trí tán thành văn bản. Sau đó Úc đã gửi văn bản đệ trình Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, như một dự thảo nghị quyết. Ngày 10.9.1996, Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện đã được chấp thuận với đại đa số, vượt quá 2 phần 3, các nước thành viên Đại hội đồng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 United Nations' page of Conference on Disarmament
 Press releases of Conference on Disarmament
 Disarmament insight website

Hội nghị quốc tế
Kiểm soát vũ khí


title: Ectopatria umbrosa

text:
Ectopatria umbrosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Ectopatria


title: Toudon

text:
Toudon là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Lê Ích Mộc

text:
Lê Ích Mộc (chữ Hán: 黎益沭, 2 tháng 2 năm 1458 - 15 tháng 2 năm 1538), người làng Thanh Lãng, tên Nôm là Ráng, tổng Phù Lưu, huyện Thủy Đường, phủ Kinh Môn , xứ Hải Dương, nay thuộc xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Có tài liệu ghi ông người làng Quảng Cư là chưa chính xác, vì tên Quảng Cư tới thời Đồng Khánh (1886 - 1888) còn chưa xuất hiện và tại Bia đá Tiến sĩ tại Quốc Tử Giám ghi ông người làng Thanh Lãng, huyện Thủy Đường. Đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ (Trạng nguyên) khoa tháng hai, Nhâm Tuất, Cảnh Thống năm thứ 5 (1502), đời Lê Hiến Tông cùng Lê Sạn, Nguyễn Văn Thái đỗ đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ; bọn Nguyễn Cảnh Diễn, Lê Nhân Tế 24 người đỗ đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân; bọn Phạm Khiêm Bính, Nguyễn Mậu 34 người đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân.

Ông nguyên là đạo sĩ, đến khi đỗ, vua sai tuyên đọc chế từ, bưng lư hương cháy rực lửa ra trước, bị bỏng tuột cả tay mà không biết.

 Tại khoa thi này, vua đích thân ra đầu bài văn sách hỏi về đế vương trị thiên hạ. Sai Nam Quân đô đốc phủ tả đô đốc phò mã đô uý Lâm Hoài bá Lê Đạt Chiêu, và Hộ bộ thượng thư Vũ Hữu làm đề điệu: Binh bộ tả thị lang Dương Trực Nguyên và Ngự sử đài thiêm đô ngự sử Bùi Xương Trạch làm giám thí; Lễ bộ thượng thư Tả Xuân phường hữu dụ đức kiên Đông các đại học sĩ Đàm Văn Lễ, Lễ bộ thượng thư kiêm Hàn lâm viện thị độc, trưởng Hàn lâm viện sự Nguyễn Bảo, Lễ bộ tả thị lang kiêm Đông các học sĩ Lê Ngạn Tuất, Quốc tử giám tế tửu Hà Công Trình, Tư nghiệp Hoàng Bồi, Thái thường tự khanh Nghiêm Lâm Tiến đọc quyển thi.

Khoa thi này có một điểm mới là: Mọi năm bảng vàng vẫn treo ở ngoài cửa Đông Hoa, đến nay vua sai Lễ bộ bưng ra, đánh trống nổi nhạc rước ra treo ở cửa nhà Thái học. Bảng vàng treo ở cửa nhà Thái học bắt đầu từ đó.

Lê Ích Mộc làm quan tới Tả thị lang. Khi ông chết, nhân dân địa phương lập miếu thờ và tạc tượng ông thờ ở cạnh chùạ Diên Phúc.

Ghi chú

Liên kết ngoài

Người Hải Phòng
Người Thủy Nguyên
Người Dương Kinh (thời Mạc)
Quan lại nhà Lê sơ


title: Bokholt-Hanredder

text:
Bokholt-Hanredder là một đô thị thuộc huyện Pinneberg, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Pinneberg


title: 1905 Ambartsumian

text:
1905 Ambartsumian (1972 JZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 5 năm 1972 bởi Smirnova, T. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1905 Ambartsumian

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Nền cổ

text:
Một nền cổ hay một craton (trong tiếng Hy Lạp gọi là κρἀτος/kratos nghĩa là "sức bền") là phần cổ và ổn định của lớp vỏ lục địa đã tồn tại qua các lần sáp nhập và chia tách các lục địa và siêu lục địa trong ít nhất là 500 triệu năm. Một số nền cổ có niên đại trên 2 tỷ năm. Các nền cổ nói chung được tìm thấy trong các phần sâu bên trong của các lục địa và được hợp thành một cách đặc trưng từ lớp vỏ móng kết tinh chứa các dạng đá lửa felsic nhẹ, chẳng hạn như granit. Chúng có lớp vỏ dày và gốc rễ sâu, kéo dài tới tận lớp phủ Trái Đất phía dưới, tới độ sâu 200 km.

Thuật ngữ nền cổ được sử dụng để phân biệt phần bên trong ổn định của lớp vỏ lục địa với những khu vực có tính linh động hơn như các vùng lõm địa máng, là các dải thẳng của tích lũy trầm tích phải lún hay oằn xuống. Các nền cổ trung tâm rộng lớn của các lục địa có thể gồm có cả các khiên lẫn các nền và móng kết tinh. Một khiên là phần của nền cổ trong đó các loại đá móng (thường là Tiền Cambri) trồi lên một cách rộng khắp tại bề mặt. Ngược lại, nền của một móng bị các lớp trầm tích theo phương ngang hay gần ngang đè lên trên.

Từ craton lần đầu tiên được nhà địa chất người Đức là L. Kober đề xuất năm 1921 như là "kratogen", để nói tới các nền lục địa ổn định, và "orogen" như là thuật ngữ để chỉ núi hay các đai kiến tạo sơn. Các tác giả sau này đã lược ngắn lại thuật ngữ này thành kraton và rồi thành craton.

Các tỉnh
Các nền cổ được phân chia về mặt địa lý thành các tỉnh địa chất. Một tỉnh địa chất là một thực thể không gian với các tính chất địa chất chung. Một tỉnh có thể bao gồm một thành phần cấu trúc chi phối đơn lẻ như bồn địa hay dải nếp uốn hoặc một số các thành phần liên quan nằm cận kề nhau. Các tỉnh địa chất tiếp giáp nhau có thể tương tự về cấu trúc nhưng được coi là tách biệt do lịch sử khác biệt. Có một vài ý nghĩa của tỉnh địa chất, tùy thuộc vào ngữ cảnh sử dụng.

Cấu trúc

Các nền cổ lục địa có gốc rễ sâu trải dài tới tận lớp phủ. Chụp cắt lớp lớp phủ chỉ ra rằng các nền cổ có lớp phủ lạnh dị thường nằm dưới, tương ứng với thạch quyển trên hai lần độ dày xấp xỉ khoảng 100 km (60 dặm Anh) của thạch quyển đại dương hay thạch quyển lục địa phi-nền cổ. Vì thế, tại độ sâu này, người ta có thể cho rằng một số nền cổ thậm chí có thể được neo lại trong quyển astheno. Các gốc rễ lớp phủ có thể khác biệt về mặt hóa học do các nền cổ có sức nổi 0 hay sức nổi dương, và mật độ nội tại thấp là yêu cầu để bù lại bất kỳ mật đọ nào tăng lên do sự co địa nhiệt. Các mẫu đá của gốc rễ lớp phủ chứa các peridotit, và được đẩy lên bề mặt mhư là các thể vùi trong các ống cận núi lửa mang kim cương, gọi là các mạch ống kimberlit. Các thể vùi này có mật độ phù hợp với thành phần của nền cổ và bao gồm phần còn lại của vật liệu lớp phủ sau sự nóng chảy một phần ở mức độ cao. Các peridotit là quan trọng để tìm hiểu thành phần của vỏ Trái Đất ở dưới sâu và nguồn gốc của các nền cổ do các cục nhỏ peridotit là các mảnh của đá lớp phủ đã bị biến đổi bởi nóng chảy một phần. Các harzburgit peridotit là hiện thân của các phần kết tinh còn lại sau chiết tách các chất nóng chảy của các thành phần như bazan và komatiit. Các peridotit núi cao là các phiến của phần cao nhất của lớp phủ, phần nhiều từ thạch quyển đại dương, cũng sót lại sau chiết tách của nóng chảy một phần, nhưng chúng sau đó đã được xếp đặt cùng lớp vỏ đại dương dọc theo các phay để đẩy lên thành các dải núi cao. Một lớp các thể vùi có liên kết gọi là các eclogit, bao gồm các loại đá tương ứng về thành phần với lớp vỏ đại dương (bazan), nhưng đã bị biến chất trong các điều kiện của lớp phủ sâu. Các nghiên cứu đồng vị phát hiện ra rằng nhiều thể vùi eclogit là các mẫu vật của lớp vỏ đại dương cổ đại bị ẩn chìm hàng tỷ năm trước tới các độ sâu vượt trên 150 km (90 dặm Anh) vào sâu trong khu vực kimberlit kim cương. Chúng ở lại đây trong phạm vi các mảng kiến tạo trôi dạt cho tới khi bị đẩy lên bề mặt bởi các trận phun trào macma có gốc rễ sâu. Nếu các thể vùi peridotit và eclogit là cùng một nguồn gốc thời gian thì peridotit cũng phải bắt nguồn từ các sống loang rộng ở đáy biển hàng tỷ năm trước, hoặc từ lớp phủ bị ảnh hưởng bởi sự nhấn chìm của lớp vỏ đại dương khi đó. Trong những năm đầu của sự tồn tại của Trái Đất, khi hành tinh này còn nóng bỏng hơn, các mức độ cao hơn của quá trình nóng chảy tại các sống loang rộng đáy biển đã sinh ra thạch quyển đại dương với lớp vỏ dày, dày hơn nhiều so với 20 km (12 dặm Anh), và lớp phủ mỏng hơn. Như thế thạch quyển khó bị chìm sâu hoặc khó bị ẩn chìm do sức nổi dương hơn của nó, và do sự dời đi của lớp nóng chảy đặc hơn làm giảm mật độ của lớp phủ còn sót lại. Tương ứng với điều đó, các gốc rễ lớp phủ của nền cổ có lẽ được hợp thành từ các phiến bị ẩn chìm (bởi sức nổi) của thạch quyển đại dương mỏng hơn. Các góc rễ sâu trong lớp phủ làm tăng độ ổn định, khả năng sống sót và neo lại của các nền cổ và làm cho chúng ít bị ảnh hưởng bởi sự làm dày kiến tạo do va chạm hay bị phá hủy do ẩn chìm trầm tích.

Hình thành
Quá trình hình thành các nền cổ từ các loại đá sớm hơn gọi là nền cổ hóa hay craton hóa. Các khối đất đá nền cổ lớn đầu tiên được hình thành trong liên đại Thái cổ. Trong Tiền Thái cổ, luồng nhiệt của Trái Đất khoảng 3 lần cao hơn hiện nay do mật độ cao hơn của các đồng vị phóng xạ và nhiệt còn sót lại từ sự bồi tụ của Trái Đất. Khi đó các hoạt động kiến tạo và núi lửa cũng cao hơn; lớp phủ cũng lỏng (loãng) hơn và lớp vỏ thì mỏng hơn. Điều này tạo ra sự hình thành nhanh của lớp vỏ đại dương tại các sống và các điểm nóng và sự tái sinh nhanh lớp vỏ đại dương tại các đới hút chìm. Bề mặt Trái Đất khi đó có lẽ đã vỡ ra thành nhiều mảng nhỏ với các đảo và cung núi lửa là rất phổ biến. Các tiền-lục địa (nền cổ) nhỏ được hình thành do đá lớp vỏ bị nóng chảy và tái nóng chảy bởi các điểm nóng và tái sinh trong các đới ẩn chìm.

Trong thời kỳ Tiền Thái cổ không có các lục địa lớn, và các tiền-lục địa nhỏ có lẽ là tiêu chuẩn của thời kỳ Trung Thái cổ do chúng bị ngăn cản không cho kết dính thành các khối lớn hơn bởi tốc độ cao của các hoạt động địa chất. Các tiền-lục địa felsic này có lẽ đã được hình thành tại các điểm nóng từ đa dạng các nguồn: macma mafic nóng chảy hơn so với đá felsic, sự nóng chảy một phần của đá mafic, và từ sự thay đổi biến chất của đá trầm tích felsic. Mặc dù các lục địa đầu tiên được hình thành trong thời kỳ Thái cổ, nhưng đá của thời kỳ này chỉ chiếm 7% các nền cổ hiện tại của thế giới; ngay cả khi cho rằng xói mòn và phá hủy của các thành hệ quá khứ đã xảy ra thì các chứng cứ cũng gợi ý rằng chỉ khoảng 5-40% lớp vỏ lục địa hiện nay đã hình thành trong thời kỳ Thái cổ.

Một trong những viễn cảnh tiến hóa về việc quá trình nền cổ hóa "có thể" đã diễn ra như thế nào lần đầu tiên trong thời kỳ Thái cổ được Hamilton đưa ra:
Very thick sections of mostly submarine mafic, and subordinate ultramafic, volcanic rocks, and mostly younger subaerial and submarine felsic volcanic rocks and sediments were oppressed into complex synforms between rising young domiform felsic batholiths mobilized by hydrous partial melting in the lower crust. Upper-crust granite-and-greenstone terrains underwent moderate regional shortening, decoupled from the lower crust, during compositional inversion accompanying doming, but cratonization soon followed. Tonalitic basement is preserved beneath some greenstone sections but supracrustal rocks commonly give way downward to correlative or younger plutonic rocks... Mantle plumes probably did not yet exist, and developing continents were concentrated in cool regions. Hot-region upper mantle was partly molten, and voluminous magmas, mostly ultramafic, erupted through many ephemeral submarine vents and rifts focussed at the thinnest crust.... Surviving Archean crust is from regions of cooler, and more depleted, mantle, wherein greater stability permitted uncommonly thick volcanic accumulations from which voluminous partial-melt, low-density felsic rocks could be generated.

Xem thêm
Danh sách khiên và nền cổ
Nền
Khiên (địa chất)

Tham khảo

 Dayton Gene. (2006) "Geological Evolution of Australia". Sr. Lecturer, Geography, School of Humanities, Central Queensland University, Australia.

Địa chất lịch sử


title: Saint-Sulpice-le-Verdon

text:
Saint-Sulpice-le-Verdon là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 14,07 km², dân số năm 2006 là 726 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 69 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Sulpice-le-Verdon trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Saint-Sulpice-le-Verdon trên trang mạng của INSEE
 Saint-Sulpice-le-Verdon trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Saint-Sulpice-le-Verdon trên bản đồ nước Pháp
 Plan de Saint-Sulpice-le-Verdon sur Mapquest

Saint-Sulpice-le-Verdon


title: Máy ảnh

text:
Máy ảnh hay máy chụp hình là một dụng cụ dùng để thu ảnh thành một ảnh tĩnh hay thành một loạt các ảnh chuyển động (gọi là phim hay video). Tên camera có gốc từ tiếng La tinh camera obscura nghĩa là "phòng tối", từ lý do máy ảnh đầu tiên là một cái phòng tối với vài người làm việc trong đó. Chức năng của máy ảnh giống với mắt người. Máy ảnh có thể làm việc ở phổ ánh sáng nhìn thấy hoặc ở các vùng khác trong phổ bức xạ điện từ.

Mô tả
Mỗi máy ảnh thường có một khoảng kín, khoảng này có một đầu là lỗ ống kính để cho ánh sáng đi vào và đầu kia là nơi ghi ảnh hay xem ảnh. Hầu hết các máy ảnh đều có ống kính gắn ở phía trước để gom ánh sáng lại và hội tụ thành ảnh trên bề mặt ghi ảnh. Đường kính của lỗ ống kính thường được kiểm soát bằng cơ chế diaphragm, nhưng cũng có những máy ảnh có lỗ ống kính không đổi. Kích thước của lỗ ống kính và độ sáng của cảnh chụp quyết định lượng ánh sáng đi vào máy ảnh trong một khoảng thời gian, và màn trập điều khiển thời gian mà ánh sáng chiếu lên bề mặt ghi ảnh. Ví dụ, trong điều kiện ít sáng,, tốc độ màn trập nên chậm (tức là mở lâu hơn) để tấm phim nhận được thêm ánh sáng.

Do tính chất của ống kính máy ảnh, chỉ có những vật nằm trong một khoảng cách nào đó mới được thấy rõ. Quá trình điều chỉnh khoảng cách đó gọi là lấy nét trên máy ảnh. Có vài cách để lấy nét. Máy ảnh đơn giản nhất dùng cách lấy nét cố định với một lỗ ống kính nhỏ và ống kính góc rộng sao cho mọi thứ trong khoảng cách nào đó từ ống kính (thường là từ 3 mét tới vô cực) đều tương đối rõ nét. Cách này thường thấy ở loại máy ảnh dùng một lần rồi bỏ hoặc máy ảnh rẻ tiền. Một kiểu máy ảnh khác có một số khoảng rõ nét gọi là lấy nét bậc, các khoảng này được chỉ trên thân máy. Người dùng sẽ ước lượng khoảng cách của đối tượng rồi chọn bậc rõ nét tương ứng. Các bậc có thể được vẽ thành các biểu tượng như đầu và vai, hai người đứng, một cái cây, ngọn núi.

Máy ảnh đo khoảng cách qua lỗ ngắm cho phép đo khoảng cách tới đối tượng bằng một máy đo thị sai trên đầu máy. Máy ảnh SLR cho phép người chụp nhìn qua lỗ ngắm thấy ảnh sắp chụp và lấy nét trước khi chụp. Máy ảnh phản chiếu hai ống kính dùng một ống kính để chụp và một ống kính để lấy nét, hai ống kính này được liên kết với nhau để chỉnh cùng một lúc. Máy ảnh ngắm thẳng cho ảnh rọi lên một tấm kính mờ để ngắm, ngắm xong thì thay tấm kính mờ bằng tấm phim để chụp.

Máy ảnh thời nay thì có chức năng lấy nét tự động. Máy ảnh thường thu ánh sáng trên tấm phim ảnh hoặc kính ảnh. Máy quay video và máy ảnh số dùng dụng cụ điện tử, thường là bộ cảm biến CCD hoặc CMOS để thu ánh sáng rồi ghi vào băng hoặc bộ nhớ, sau đó có thể xem lại hoặc xử lý ảnh. Máy ảnh thu nhiều ảnh liên tiếp gọi là máy quay phim; máy chỉ thu từng ảnh gọi là máy chụp ảnh. Tuy nhiên ranh giới giữa hai loại này không còn rõ ràng nữa. Máy quay video là loại máy quay phim nhưng thu hình bằng phương pháp điện tử (analog hoặc digital). Máy ảnh nổi chụp được hình giống như có ba chiều bằng cách chụp 2 hình khác nhau rồi ghép lại để tạo ảo giác về bề sâu của hình. Máy ảnh nổi có 2 ống kính cạnh nhau. Một số máy ảnh phim có tính năng in ngày, để in ngày lên tấm phim.

Lịch sử

Tiền thân của máy ảnh là "phòng tối" (camera obscura). Vào thế kỉ 5 trước công nguyên, nhà triết học Trung Quốc Mặc Tử nhận thấy khi ánh sáng đi qua lỗ trống và một vung tối có thể tạo ra ảnh đảo ngược và ảnh tập trung. Mặc Tử là người đầu tiên khai thác hiện tượng này để tạo ảnh đảo ngược. Vào thế kỉ 4 trước công nguyên, Aristote cũng đề cập đến nguyên lý này. Ông miêu tả quan sát nhật thực một phần vào năm 330 trước công nguyên bằng cắch nhìn ảnh của Mặt Trời chiếu qua khoảng trống giữa lá cây. Vào thế kỉ thứ 10, học giả người Ả Rập Idn al-Haytham (Alhazen) cũng viết về việc quan sát nhật thực qua lỗ trống. Ông cũng miêu tả khả năng làm cho hình ảnh rõ nét hơn khi thu nhỏ lỗ trống. Triết gia người anh Roger Bacon viết về quang lý năm 1267 trong luận "Perspectiva".

Vào thế kỉ 15, các họa sĩ và các nhà khoa học sử dung hiện tượng này trong việc quan sát. Đầu tiên, người quan sát phải đi vào trong một phòng có một lỗ trống trên tường. Ở phía tường đối diện, người quan sát có thể nhìn thấy ảnh đảo ngược. Tên gọi camera obscura, tiếng La-tin cho "phòng tối", ra đời từ ứng dụng đầu tiên này. Thuật ngữ này được đặt bởi nhà toán học, thiên văn học Johannes Kepler trong cuốn "Ad Vitellionem pallipparalipomena" vào năm 1604. Ảnh cố định đầu tiên được chụp năm 1826 bởi Joseph Nicéphore Niépce bằng một máy ảnh hộp gỗ do Charles and Vincent Chevalier làm ra ở Paris. Niépce dựa trên phát hiện của Johann Heinrich Schultz (năm 1724): hỗn hợp bạc và phấn bị đen lại khi gặp ánh sáng. Tuy nhiên, đó là thời điểm bắt đầu của nhiếp ảnh, còn máy ảnh thì còn sớm hơn nữa. Trước khi phát minh ra phim ảnh thì không có cách nào để giữ lại ảnh từ các máy ảnh ngoài cách đồ lại bằng tay.

Máy ảnh đầu tiên đủ nhỏ và mang đi được để chụp ảnh được làm bởi Johann Zahn năm 1685, gần 150 năm trước khi kỹ thuật đủ sức làm ra tấm ảnh. Các máy ảnh đầu tiên giống máy của Zahn, thường có thêm những cái hộp trượt ra-vào để lấy nét. Mỗi lần thu hình, một tấm chất nhạy sáng được đặt vào chỗ màn ảnh ngắm. Quy trình daguerreotype của Jacques Daguerre dùng tấm đồng, còn quy trình calotype do William Fox Talbot phát minh thì thu hình lên tấm giấy. Frederick Scott Archer tìm ra quy trình tấm collodion ướt năm 1850, làm giảm đáng kể thời gian rọi sáng, nhưng người chụp phải tự chuẩn bị tấm kính trong một phòng tối di động ngay trước khi chụp. Các quy trình tấm ambrotype và tintype ướt rất phổ biến trong nửa sau của thế kỷ 19 mặc dù chúng hơi phức tạp. Các loại máy ảnh chụp tấm ướt hơi khác các kiểu máy trước, mặc dù cũng có một vài kiểu cho phép đặt tấm nhạy sáng bên trong máy thay vì ở trong một phòng tối rời (ví dụ như kiểu máy Dubroni năm 1864). Một số máy ảnh có nhiều ống kính để chụp ảnh cỡ tấm danh thiếp. Kiểu máy chụp với phần thân xếp co giãn để lấy nét trở nên phổ biến trong thời kỳ chụp ảnh tấm ướt này.

Các thương hiệu

 Agfa
 ARCA-Swiss
 Agilux
 Alpa
 Argus
 Asahiflex
 Balda
 Bolex
 Braun (company)
 Bronica
 Burke & James
 Cambo
 Canon
 Casio
 Contax
 Corfield

 Coronet
 Diana camera
 Ebony
 Edixa
 Ensign
 Exakta
 FED
 Folmer & Schwing
 Fujifilm
 Fujica
 Gami
 Gateway, Inc.
 Graflex
 Hasselblad
 Hewlett Packard
 Holga

 Honeywell
 Horseman
 Ilford
 Imaging Solutions Group (ISG)
 Kodak
 Konica
 Leica
 Linhof
 Lomo
 Lumix
 Minolta
 Mamiya
 Minox
 MPP
 Miranda
 Mustek
 Newman & Guardia

 Nikon
 Olympus
 Oregon Scientific
 Osaka
 Panasonic
 Pentax
 Petri
 Polaroid
 Plaubel Makina
 Praktica
 Reid
 Ricoh
 Rollei
 Samsung
 SatuGO
 Seagull

 Sigma
 Silvestri
 Sinar
 Sony
 Tessina
 Thornton-Pickard
 Topcon
 Traveler
 Vivitar
 Van Oosbree
 Voigtländer
 Wisner
 Wray
 Yashica
 Zeiss
 Zenitsu

Xem thêm
 Máy ảnh cơ
 Máy ảnh kỹ thuật số

Sách tham khảo

Liên kết ngoài

 Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN

 How camera works at How stuff works.

Nhiếp ảnh
Quang học
Phần mềm cho iOS
Tổ chức tiêu chuẩn
Dụng cụ chụp ảnh
Dụng cụ quang học


title: Drina donina

text:
The Brown Yamfly Drina donina là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở châu Á.

Range
The butterfly occurs in Ấn Độ in the Lushai hills (Mizoram) và across to Dawnas in Myanmar. The range extends eastwards to Indo China và nam Thái Lan, bán đảo Mã Lai, Langkawi.

Status
Not Rare.

Hình ảnh

Tham khảo

Xem thêm
List of butterflies of India (Lycaenidae)

Tham khảo
 Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). 2003. The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/entomology/lepindex.
 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Haribal, Meena (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya và their Natural History.
 Marrku Savela's Website on Lepidoptera .
 Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Drina
Bướm tại Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1863


title: Molophilus pustulatus

text:
Molophilus pustulatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Cabanac-Cazaux

text:
Cabanac-Cazaux là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 399 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cabanaccazaux


title: Palmi

text:
Palmi là một đô thị ở tỉnh Reggio Calabria trong vùng Calabria, Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía tây nam của Catanzaro và khoảng 35 km về phía đông bắc của Reggio Calabria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 19.523 người và diện tích là 31,8 km².

Palmi giáp các đô thị: Gioia Tauro, Seminara.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunedipalmi.it/

Đô thị tỉnh Reggio Calabria
Đô thị Thành phố trung tâm Reggio Calabria
Thành phố ở Calabria

Thành phố ven biển Ý
Thuộc địa Cumaea


title: Lamprocabera

text:
Lamprocabera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Sông Kamchatka

text:
Sông Kamchatka (tiếng Nga: Камчатка река) (còn được biết đến như là sông Jopanova) ở thượng nguồn gọi là Ozjornaia Kamchatka, chảy về hướng đông với chiều dài 758 km (451 dặm) xuyên qua tỉnh Kamchatka ở miền Viễn Đông nước Nga về phía Thái Bình Dương với diện tích lưu vực khoảng 55.900 km². Con sông này có nhiều cá hồi, hàng triệu con đẻ trứng mỗi năm và nó đã từng là nguồn thực phẩm quan trọng của người Itelmen bản địa.

Dòng chảy
Ở thượng nguồn nó là một con sông chảy trong vùng núi; trên lòng sông có nhiều chỗ cạn và thác ghềnh, tiếp theo đó sông này chảy trong vùng bình nguyên miền trung Kamchatka, có lòng rất quanh co uốn khúc, một vài chỗ bị phân chia ra thành các nhánh. Vượt qua từ phía bắc dãy núi Kljuchevskaia Sopka, con sông này ngoặt về hướng đông; tại hạ lưu nó cắt ngang dãy núi Kumrotch. Nó đổ ra vịnh Kamchatka của Thái Bình Dương. Tại cửa sông là cảng Usti-Kamchatsk.

Tham khảo

Kamchatka
Kamchatka


title: Calosopsyche batesi

text:
Calosopsyche batesi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Calosopsyche


title: Typhliasina pearsei

text:
Typhliasina pearsei là một loài cá đặc hữu México, sống trong hang động và hố sụt. Nó mang tên sak kay trong tiếng Maya Yucatec và dama blanca ciega trong tiếng Tây Ban Nha. Loài cá hang này có chiều dài tiêu chuẩn (toàn thân trừ đuôi) . Đây là thành viên duy nhất trong chi Typhliasina.

Mô tả
T. pearsei có đầu to, bẹt, không vảy, không mắt, nhưng có nhiều nhú và hốc chứa cơ quan cảm giác. Lỗ mũi nằm sát rìa miệng trên. Thân có vảy, với vây lưng và vây hậu môn dài kéo sát tới vây đuôi. Vây lưng có 75-87 tia mềm, vây hậu môn có 59-68 tia mềm.
Chiều dài tiêu chuẩn (toàn thân trừ đuôi) là . Da thiếu sắc tố, nên chúng có màu trắng hồng.

Phân bố
T. pearsei sống trong cenote (hố sụt có nước) và trong tầng ngậm nước ở bán đảo Yucatán của México, tại nơi mà nhiệt độ dao động  quanh năm. Vùng nước chúng sống thường nối ra biển, song hiện chỉ ghi nhận T. pearsei ở chỗ nước ngọt hay lợ.

Chú thích

Liên kết ngoài

P
P
Động vật đặc hữu México
Cá México


title: Plonéis

text:
Plonéis () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Plonéis được gọi là Plonéisiens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Plonéis

Xã của Finistère


title: Baillet-en-France

text:
Baillet-en-France là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d’Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Hyperolius thoracotuberculatus

text:
Hyperolius thoracotuberculatus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. 2004. Hyperolius thoracotuberculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius


title: Celle Enomondo

text:
Celle Enomondo là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 40 km về phía đông nam của Torino và khoảng 9 km về phía tây nam của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 461 người và diện tích là 5,5 km².

Celle Enomondo giáp các đô thị: Antignano, Asti, Revigliasco d'Asti và San Damiano d'Asti.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Cassida crucipennis

text:
Cassida crucipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Quận Franklin, Idaho

text:
Quận Franklin là một quận thuộc tiểu bang Idaho, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Idaho


title: Tipula tyche

text:
Tipula tyche là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 6057 Robbia

text:
6057 Robbia (5182 T-3) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1977 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6057 Robbia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Lécussan

text:
Lécussan  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 541 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Người cao tuổi

text:
Người cao tuổi hay người cao niên hay người già là những người lớn tuổi, thường có độ tuổi khoảng từ 60 trở lên. Pháp lệnh người cao tuổi ở Việt Nam (số 23/2000/PL-UBTVQH, ra ngày 28/04/2000) nhận định: "người cao tuổi có công sinh thành, nuôi dưỡng, giáo dục con cháu về nhân cách và vai trò quan trọng trong gia đình và xã hội".

Độ tuổi được gọi là người cao tuổi
Tại Việt Nam quy định công dân nào 60 tuổi trở lên được gọi là người cao tuổi. Một số nước độ tuổi về già được quy định khi người đó có cống hiến gì cho xã hội và gia đình hay không.

Người cao tuổi trong cộng đồng
Cộng đồng phụng dưỡng, chăm sóc, động viên tinh thần, tôn trọng nguyện vọng chính đáng. Sinh lý đặc trưng chính của người cao tuổi là thích sum họp gia đình, con cháu, bạn bè.

Các nhu cầu đảm bảo
Nhu cầu cơ bản về ăn mặc, ở, đi lại, sức khỏe, học tập, văn hóa, thông tin giao tiếp. Các món ăn tinh thần vẫn cần thiết nhất cho độ tuổi này, cần đảm bảo đúng các tiêu chuẩn cho phép tối thiểu.

Về phụng dưỡng
Theo các quan niện của người phương Đông và phương Tây đối với người cao tuổi, phù hợp với từng xã hội của riêng từng dân tộc. Khích lệ người già sống lâu, có tinh thần phấn đấu cho riêng bản thân có thể tiếp tục phục vụ cho xã hội.

Sức khỏe đảm bảo
Về sức khỏe của người cao tuổi được quan tâm hàng đầu, tại các quốc gia. Thể trạng sức khỏe khi về già rất yếu trong các động tác hoạt động của công việc. Công việc không được linh hoạt hơn về độ tuổi càng lớn càng nhiều phát sinh, bệnh tật luôn rình rập. Dinh dưỡng đối với người tuổi và tập luyện thể dục (chủ yếu là luyện dưỡng sinh) để chống lại, sự lão hóa theo tháng năm, sức đề kháng giảm đi nhiều so với tuổi thanh xuân.

Người cao niên thường bị các bệnh như bệnh về tim mạch, bệnh về hệ hô hấp, đường tiêu hóa, bệnh về hệ tiết niệu - sinh dục, bệnh về hệ xương khớp và hệ thần kinh trung ương  Một số lớn trường hợp bệnh nặng phải nhập viện ở người cao niên là do hiện tưọng thiếu nước (dehydration). Ở người cao niên, cơ chế điều hòa nhiệt độ (thermoregulation) ở trong não bộ không còn chính xác nên một số người cao niên không cảm thấy khát nước trong khi cơ thể bị thiếu nước trầm trọng . Chế độ dinh dưỡng hợp lý đối với người cao tuổi là một phương pháp tích cực và hiệu lực chống lại sự lão hóa.

Theo các quan niệm nông thôn và thành thị

Thành thị
Do sự náo nhiệt tại các vùng này, người cao tuổi thường có xu hướng nghỉ ngơi an nhà. Họ không thích ứng nhiều với môi trường, cơ thể của họ phản ứng lại do sự lão hóa. Xu hướng người già thường muốn an nhàn, tìm những vùng ít ồn ào náo nhiệt. Nhưng thường đa số họ cũng đã tạm bằng lòng với hiện tại, họ hoạt động trong các lĩnh vực có thời gian chờ đợi như: Chăm sóc cây cảnh, chăm cháu cho con, văn hóa nghệ thuật, tham gia hội thảo chuyên đề.v.v.. Tại thành phố nhiều người già cô đơn hơn, do các ngành nghề của họ để lại việc họ có nhận được các khoản phụ cấp của nhà nước, không nhận được thì phải dựa vào các khoản phụ cấp của con cháu. Một vài người cuối đời phải sống trong các viện dưỡng lão, trung tâm dưỡng lão, những người này chủ yếu là người già cô đơn không nơi nưng tựa, phần khác vẫn có con cháu nhưng vẫn sống trong đó. Các khoản phụ cấp của viện đưỡng lão thường do nhà nước và người thân có người trong đó chu cấp.

Nông thôn
Người già thường sống với con cháu, cùng sinh hoạt trong một đại gia đình đầm ấm. Họ thường là những người có uy tín trong gia đình, về các thủ tục quan hệ hàng xóm, trong lễ nghi của gia tộc. Sự sum vầy của con cháu, muốn có bạn hiền tri kỷ cùng bàn luận. Họ thường làm các công việc (trừ những người già neo đơn, không nơi nương tựa): Giữ cháu cho con, sắp hàng mua thực phẩm nấu cơm cho con.

Ngày hành động vì người cao niên
Ngày quốc tế người cao tuổi, viết tắt IDOP (International Day of Older Persons) là một ngày hành động quốc tế do Liên Hợp Quốc đặt ra nhằm tuyên truyền cổ động cho việc chăm sóc, bảo vệ các người cao tuổi trong mọi nước thành viên vào ngày 1 tháng 10 hàng năm.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang web của Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam
 Báo người cao tuổi
 Lời khuyên cho các vị cao niên
 Người cao tuổi không phải là nạn nhân của sự lão hóa và tình trạng ốm yếu BS. BÙI NGUYÊN KIỂM (BV. Xanh Pôn - Hà Nội) báo Sứckhỏe&Đờisống NGÀY 29 THÁNG 08, 2008 | 10:54
 Người cao tuổi là nguồn lực nội sinh quý giá Nguyệt Minh, Báo VietNamNet Cập nhật lúc 19:07, Thứ Ba, 10/05/2005 (GMT+7)
 Hồi ký Nguyễn Hiến Lê: Của nhà xuất bản văn học, năm 2006

Xã hội
Người cao niên
Lão hóa
Tuổi cao niên


title: VA-111 Shkval

text:
Ngư lôi VA-111 Shkval (tiếng Nga: шквал, cơn gió mạnh) và các thế hệ sau của nó là ngư lôi siêu khoang hay ngư lôi siêu bọt, được phát triển bởi Hải quân Nga. Dù đạt tốc độ cực đại gần 370km/h, nhanh gấp 2,5 lần ngư lôi của Mỹ, song ngư lôi VA-111 Shkval Nga lại có quá nhiều những điểm yếu cố hữu khiến chúng bị coi là "cá mập giấy". Dù có tốc độ nhanh gấp nhiều lần đối thủ nhưng loại ngư lôi này rất ồn ào khi phóng đi khiến tàu ngầm trang bị loại ngư lôi này nhanh chóng bị đối phương phát hiện và tiêu diệt. Mặt khác do lao đi với tốc độ quá nhanh, tạo ra nhiều bọt khí xung quanh thân khiến cho việc truyền nhận tín hiệu điều khiển là bất khả thi. Tàu ngầm trang bị ngư lôi VA-111 Shkval còn phải tiếp cận thật gần mục tiêu vì tầm bắn của ngư lôi chỉ đạt 6,8 km, ít hơn rất nhiều so với tầm tác chiến 38 km của ngư lôi Mark-48 Mỹ. Việc cho tàu ngầm đến quá gần mục tiêu được coi là hành động tự sát khiến ngư lôi này độc đáo đột phá về công nghệ nhưng khó gây được hiệu quả thực chiến khi sử dụng.

Lịch sử hình thành và phát triển

Công việc thiết kế bắt đầu những năm 1960 khi viện nghiên cứu NII-24 được ra lệnh chế tạo một loại vũ khí có thể chống lại tàu ngầm nguyên tử. Năm 1969, GSKB-47 hợp nhất NII-24 thành viện nghiên cứu thủy cơ học ứng dụng; Shkval được cho là sản phẩm của sự hợp nhất này. Ngày 29-11-1977 hệ thống chống tàu ngầm dùng ngư lôi Shkval VA-111 được chấp nhận sử dụng trong Hải Quân.

Shkval được thiết kế để chống ngư lôi phóng từ tàu ngầm hạt nhân đối phương còn chưa bị phát hiện, diệt các mục tiêu chạy nhanh đang tới gần. Shkval cho phép những tàu ngầm, tàu chiến ồn ào tự vệ và diệt đối phương khi đối đầu với những tàu ngầm hiện đại chạy êm.

Shkval có tốc độ vượt trội so với ngư lôi thông thường, tốc độ của VA-111 vượt xa tốc độ của ngư lôi hiện có của NATO. Tốc độ cao của Shkval đạt được nhờ ứng dụng hiện tượng siêu khoang – ngư lôi chuyển động trong một bong bóng khí khổng lồ, làm giảm đáng kể lực ma sát và cho phép ngư lôi chuyển động ở tốc độc cực cao. Với đặc điểm trên, có thể coi Shkval là tên lửa dưới nước.

Shkval sử dụng động cơ tên lửa dưới nước nhiên liệu rắn. Loại động cơ này có lực đẩy rất lớn so với động cơ trên không. Đầu ngư lôi có bộ phận tạo siêu khoang đến nay vẫn bí mật, bộ phận này tạo ra siêu khoang. Có các càng chống vào thành khoang giúp ngư lôi luôn ở giữa khoang. Shkval sử dụng các ống phóng lôi thông dụng.

Khi ra khỏi ống phóng lôi 533 mm, VA-111 có tốc độ khởi động 50 hải lý / giờ. Nhanh chóng sau đó, tên lửa được kích hoạt và đẩy tốc độ lên tới 200 hải lý / giờ (theo một số báo cáo có thể lên tới trên 250 hải lý / giờ).

Tiếp sau Nga, một số quốc gia khác cũng cố gắng thiết kế ngư lôi siêu khoang cho riêng mình. Đức là quốc gia được biết đã có chương trình Barracuda vào năm 2004. Iran được cho là đã sử dụng thành công các ngư lôi siêu khoang trong tập trận năm 2006 và 2007.

Hải quân Nga sở hữu ngư lôi siêu khoang Skval từ năm 1977, nhưng vũ khí hải quân lợi hại này cũng có nhược điểm là không hiệu quả khi sử dụng từ tàu ngầm. Độ ổn và nhiễu thủy âm của nó khi hoạt động sẽ làm bộc lộ ngay tức khắc vị trí tàu ngầm sử dụng loại vũ khí này. Ngoài ra, độ sâu hoạt động của ngư lôi Skval chỉ ở 30m.

Đặc tính tác chiến

Hiện có ít nhất ba loại Va-111 Shkval khác nhau:

 VA-111 Shkval – loại nguyên thủy; không có hệ thống hướng dẫn (hoặc có hệ thống theo dõi đường phóng, nhưng không chỉnh hướng được dễ dàng)
 "Shkval 2" – loại hiện hành; có hệ thống hướng dẫn, có thể qua hệ thống phản lực định hướng (vectored thrust), và tầm hoạt động xa hơn
 Shkval 3 "loại nhẹ" xuất khẩu bán cho hải quân các nước khác, năm 1992.

Hiện tất cả các loại Shakval được trang bị đầu đạn nổ thường, và tuy có thể trang bị đầu đạn hạt nhân, nhưng hiện chưa được ai chứng minh là đã có loại đầu đạn hạt nhân.

 Chiều dài: 8,2 m (26 ft 11 in)
 Đường kính: 0,533 m (1 ft 9 in)
 Trọng lượng: 2.700 kg (5.953 cân Anh)
 Trọng lượng đầu nổ: 210 kg (463 cân Anh)
 Tốc độ tối đa: 360 km/h (200 hải lý/giờ), có thể hơn
 Tốc độ ra khỏi ống phóng: 93 km/h (50 hải lý/giờ)
 Tầm bắn: khoảng 6.858 m (7.500 yard)

Xem thêm
 Trang FAS về Tên lửa dưới biển VA-111
 Trang kính tiềm vọng quân đội
 http://missiles.ru/foto_Shkval.htm
 http://www.diehl-bgt-defence.de/
 http://www.swissroller.ch/swissroller%20weisheiten_torpedo.htm
 http://www.spektrumderwissenschaft.de/artikel/827868

Tham khảo

Hải quân Nga
Ngư lôi
Ngư lôi Nga


title: UTC-07:00

text:
UTC−7 là giờ được sử dụng trong:
 Giờ tiêu chuẩn miền Núi (Mountain Standard Time Zone)
 Giờ ánh sáng ngày Thái Bình Dương (Pacific Daylight Time Zone)
 Canada
 Phần Thung lũng Sông Hòa Bình ở British Columbia.
Arizona
La Paz
Yukon
 México
 Baja California Sur*,
 Chihuahua* (áp dụng UTC−7 năm 1998),
 Nayarit* (phần lớn tiểu bang)
 Sinaloa*,
 Sonora
Thời gian này hiện tại:

Tham khảo

Múi giờ

es:Huso horario#UTC−07:00, T


title: Torre Canavese

text:
Torre Canavese (tiếng Piedmonte: La Tor Bèr) là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía bắc của Torino, nước Ý.

Torre Canavese giáp các đô thị: Castellamonte, Quagliuzzo, Strambinello, Baldissero Canavese, San Martino Canavese, Bairo, và Agliè.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Zanjan (tỉnh)

text:
Zanjan (; ) là một tỉnh ở tây bắc Iran với tỉnh lỵ là thành phố Zanjan. Tỉnh có diện tích 36.400 km² phần lớn là nông thôn, dân số là 964.601 người (năm 2006). Tỉnh cách Tehran 330 km về phía tây bắc, được nối với thủ đô bằng một xa lộ.
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp với các nông sản như ngô, gạo, hạt lấy dầu, trái cây, khoai tây, gia súc gia cầm . Các sản phẩm công nghiệp gồm xi măng, thảm, gạch. Khoáng sản khai thác ở đây gồm đồng và chì.

Zanjan có diện tích 22.164 km², chiếm 1,34% diện tích lãnh thổ Iran. Tỉnh này giáp với các địa phương: East Azarbaijan, Western Azarbaijan, Hamadan, Kordestan, Gilan, Ghazvin và Ardabil. Tỉnh này có các huyện:
 Huyện Abhar
 Huyện Eejrud
 Huyện Khodabandeh
 Huyện Khorramdarreh
 Huyện Zanjan
 Huyện Tarom
 Huyện Mahneshan

Liên kết ngoài
Read more about zanjan in "Tebyan zanjan"
Islamic Azad University of Abhar
Islamic Azad University of Zanjan
Official website of Zanjan Governorship
Iran Handcrafts & Handmade
Sultaniyeh Dome Official website
Zanjan University of Medical Sciences
Zanjan City Information

Chú thích

Tham khảo

Tỉnh của Iran


title: Ayguesvives

text:
Ayguesvives  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 172 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Miltonia moreliana

text:
Miltonia moreliana là một loài phong lan có ở Brasil (đông nam Bahia tới miền bắc Espírito Santo).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

moreliana


title: Gia đình Karamazov

text:
Gia đình Karamazov (Tiếng Czech: Karamazovi, Krơ-ma-giô-vơ) là một bộ phim hợp tác hữu nghị thuộc thể loại tâm lý xã hội của điện ảnh Czech và Ba Lan.

Chuyện phim lấy ý tưởng từ motype bi kịch gia đình trong cuốn tiểu thuyết "Anh em nhà Karamazov" của Fyodor M.Dostoyevsky với phần nhạc nền do nhạc sĩ từng đoạt giải Oscar Jan A.P.Kaczmarek viết.

Nội dung

Diễn viên

Ê-kíp
 Nhà sản xuất: Čestmír Kopecký
 Âm nhạc: Jan A.P.Kaczmarek
 Dựng phim: Alexander Surkala
 Biên tập: Vladimír Barák
 Thiết kế sản xuất: Barbara Ostapowicz
 Thiết kế trang phục: Martin Chocholousek

Vinh danh
 Giải đặc biệt FIPRESCI của Ban giám khảo dành cho phim truyện xuất sắc nhất - Liên hoan phim Quốc tế Karlovy Vary lần thứ 43

Xem thêm
 "Anh em nhà Karamazov" (Fyodor M.Dostoyevsky)

Tham khảo

 Website chính thức
 Thông tin trên Website Cơ sở dữ liệu Điện ảnh Tiệp Khắc
 FDb

Phim Séc
Phim năm 2008
Phim dựa theo tác phẩm của Fyodor Dostoyevsky


title: 1996

text:
Sự kiện

Tháng 1
1 tháng 1:
Jean-Pascal Delamuraz trở thành Tổng thống Thụy Sĩ.
Slovenia trở thành thành viên của CEFTA.
18 tháng 1: Cameroon công bố Hiến pháp mới.

Tháng 2
3 tháng 2: Động đất tại Yunnan Sheng, gần Lijiang, Trung Quốc, khoảng 300 người chết.
6 tháng 2: Một chiếc Boeing 757 rơi tại Birgenair (Thổ Nhĩ Kỳ) 189 người chết .
7 tháng 2: Letsie III trở thành Tổng thống Lesotho.
17 tháng 2: Động đất tại Irian Jaya, Indonesia làm 166 người chết.
25 tháng 2: Bầu cử tổng thống Guinea Xích Đạo.
28 tháng 2: Nga trở thành thành viên của Ủy hội châu Âu.

Tháng 3
9 tháng 3: Jorge Sampaio trở thành Tổng thống Bồ Đào Nha.
11 tháng 3: John Howard trở thành lãnh đạo Chính phủ Úc.
16 tháng 3: Taki đắc cử Tổng thống Comoros.
18 tháng 3: Mathieu Kérékou trở thành Tổng thống Bénin.
29 tháng 3: Ahmad Tejan Kabbah trở thành Tổng thống Sierra Leone.
31 tháng 3: Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng chính thức kênh VTV3.

Tháng 4

Tháng 5
5 tháng 5: José María Aznar trở thành Thủ tướng Tây Ban Nha.
Tối 10 tháng 5 đến sáng 11 tháng 5: Một nhóm người leo núi chết cóng trên núi Everest. Tổng cộng là 9 người chết.
11 tháng 5: Máy bay DC-9 mã hiệu ValuJet 592 bị rơi ở đầm lầy Florida, 110 người chết.

Tháng 6
12 tháng 6: Bầu cử quốc hội tự do tại Bangladesh.
20 tháng 6: Hiệp ước hợp tác và thương mại giữa Macedonia - Liên minh châu Âu.
30 tháng 6: Bầu cử quốc hội tại Mông Cổ.

Tháng 7
  5 tháng 7: Cừu Dolly, động vật có vú đầu tiên được nhân bản thành công từ tế bào trưởng thành, được sinh ra tại Viện Roslin ở Midlothian, Scotland, Vương quốc Anh
7 tháng 7: Bầu cử tổng thống Niger.

Tháng 8
11 tháng 8: Nhà tiên tri Baba Vanga qua đời.
29 tháng 8: Một chiếc Tupolev Tu-154 đâm vào núi ở Spitzbergen, Na Uy. Tất cả 141 người trên máy bay đều thiệt mạng.

Tháng 9

Tháng 10
12 tháng 10: Bầu cử quốc hội New Zealand.
17 tháng 10: Nauru trở thành thành viên của UNESCO.
27 tháng 10: Petar Stojanovs trở thành Tổng thống Bulgaria.

Tháng 11
5 tháng 11: Bill Clinton trở thành Tổng thống Hoa Kỳ.
7 tháng 11: Một chiếc Boeing 727 rơi tại Lagos, Nigeria. Tất cả 143 người đều chết.
22 tháng 11: Ba Lan gia nhập OECD.

Tháng 12
1 tháng 12:
Bầu cử quốc hội Comoros.
Bulgaria trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới

?
Trung tâm Quảng cáo và Dịch vụ Truyền hình, được thành lập

Sinh

Tháng 1
1 tháng 1: LyLy (Nguyễn Hoàng Ly), nữ ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
15 tháng 1: Dove Cameron, nữ ca sĩ, diễn viên người Mỹ.
15 tháng 1: Nam Em, nữ ca sĩ, diễn viên, người mẫu người Việt Nam
16 tháng 1: Jennie, nữ ca sĩ và diễn viên, thành viên của nhóm nhạc Hàn Quốc Blackpink

Tháng 2
1 tháng 2: Kim Doyoung, nam ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc NCT
27 tháng 2: Ten, nam ca sĩ, vũ công người Thái Lan, là thành viên của nhóm nhạc Hàn Quốc NCT

Tháng 3
30 tháng 3: Nayef Aguerd, cầu thủ bóng đá Maroc

Tháng 4
4 tháng 4: Austin Mahone, ca sĩ kiêm nghệ sĩ sáng tác nhạc pop người Mỹ
14 tháng 4: Double2T (Bùi Xuân Trường), rapper, nhạc sĩ người Việt Nam, quán quân Rap Việt 2023

Tháng 5
9 tháng 5: Noah Centineo, nam diễn viên người Mỹ
14 tháng 5: Imane Anys còn được biết là Pokimane, là 1 nữ streamer Twitch nổi tiếng người Ma Rốc
14 tháng 5: Martin Garrix - DJ, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người Hà Lan
27 tháng 5: Kim Jae-hwan là ca sĩ người Hàn Quốc, cựu thành viên của Wanna One

Tháng 6
1 tháng 6: Tom Holland là nam diễn viên, vũ công người Anh
10 tháng 6: Wen Junhui là ca sĩ, vũ công người Trung Quốc, thành viên của nhóm nhạc Hàn Quốc SEVENTEEN
15 tháng 6: Kwon Soon Young (Hoshi) là ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc SEVENTEEN
25 tháng 6: Lele Pons là một diễn viên, người mẫu người Mỹ gốc Venezuela
30 tháng 6: Sarina Bolden, cầu thủ bóng đá Philippines–Hoa Kỳ

Tháng 7
8 tháng 7: Paollo Madeira, cầu thủ Câu lạc bộ bóng đá Hoàng Anh Gia Lai, Người Brasil gốc Bồ Đào Nha (m. 2023)
17 tháng 7: Jeon Wonwoo là ca sĩ người Hàn Quốc nhóm nhạc Seventeen
19 tháng 7: Oh Ha-young, nữ ca sĩ Hàn Quốc nhóm Apink
 25 tháng 7: công chúa Maria-Olympia, con gái của Thái tử Pavlos của Hy Lạp và công chúa Marie-Chantal của Hy Lạp

Tháng 8
1 tháng 8: Yeonwoo, thành viên của nhóm nhạc Hàn Quốc Momoland
6 tháng 8: Masew (Lê Tuấn Anh), nhà sản xuất âm nhạc, DJ, streamer người Việt Nam
22 tháng 8: Jeon Somin, ca sĩ, vũ công người Hàn Quốc của nhóm nhạc K.A.R.D

Tháng 9
1 tháng 9: Zendaya, nữ diễn viên, ca sĩ kiêm người mẫu người Mỹ
3 tháng 9: Park Sooyoung, ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc nữ Red Velvet
12 tháng 9: Lee Chanhyuk, ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc anh em AKMU
17 tháng 9: Choi Young-jae, là ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc GOT7
27 tháng 9: Công chúa Iman bat al-Abdullah của Jordan, con trai của vua Abdullah II và hoàng hậu Rania của Jordan

Tháng 10
4 tháng 10: Jeon Jiwoo ca sĩ và vũ công người Hàn Quốc của nhóm nhạc K.A.R.D
9 tháng 10: Bella Hadid, nữ người mẫu người Mỹ
13 tháng 10: Đỗ Mỹ Linh, Hoa hậu Việt Nam năm 2016
17 tháng 10: Công chúa Marie-Caroline Elisabeth Immaculata, con gái của hoàng tử Alois của Liechtenstein và Sophie công chúa của Bayern

Tháng 11
1 tháng 11: Lil Peep, là một rapper, ca sĩ, nhà sáng tác nhạc người Mỹ (m. 2017)
7 tháng 11: Lorde, ca sĩ người New Zealand
13 tháng 11: Nguyễn Cao Kỳ Duyên, Hoa hậu Việt Nam năm 2014
15 tháng 11: Kim Min-jae, cầu thủ bóng đá người Hàn Quốc
22 tháng 11:
Lee Jihoon, ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc SEVENTEEN
Hailey Baldwin, người mẫu và ngôi sao truyền hình người Mỹ

Tháng 12
10 tháng 12: Kang Daniel, ca sĩ người Hàn Quốc, từng là center của Wanna One.

?

 Thịnh Kainz (Nguyễn Trần Hoàng Thịnh), nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người Việt Nam, thành viên nhóm nhạc sĩ DTAP

Mất
 4 tháng 1: Bob Flanagan, nhà văn Mỹ và nghệ nhân (s. 1952)
 5 tháng 1: Thomas Ruf, chính khách Đức (s. 1911)
 6 tháng 1: Kurt Schmücker, chính khách Đức (s. 1919)
 8 tháng 1: François Mitterrand, Tổng thống Pháp 1981–1995 (s. 1916)
 11 tháng 1: Walter M. Miller, nhà văn Mỹ (s. 1923)
 12 tháng 1: Bartel Leendert van der Waerden, nhà toán học Hà Lan (s. 1903)
 15 tháng 1: Moshoeshoe II, vua của Lesotho (s. 1938)
 18 tháng 1: Vũ Đình Liên, nhà thơ Việt Nam (sinh năm 1913)
 19 tháng 1: Ulrich Hausmann, nhà khảo cổ học Đức (s. 1917)
 21 tháng 1: Gerry Mulligan, nhà soạn nhạc, nhạc sĩ nhạc jazz người Mỹ (s. 1927)
 25 tháng 1: Ruth Berghaus, nữ đạo diễn Đức (s. 1927)
 28 tháng 1: Jerry Siegel, tác gia Mỹ (s. 1914)
 28 tháng 1: Joseph Brodsky, thi sĩ, Giải Nobel về văn học (s. 1940)
 1 tháng 2: Willi Bäuerle, chính khánh, nghị sĩ quốc hội liên bang Đức (s. 1926)
 2 tháng 2: Gene Kelly, vũ công, diễn viên Mỹ (s. 1912)
 5 tháng 2: Ludwig Ratzel, chính khách Đức (s. 1915)
 7 tháng 2: Gunther Baumann, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1921)
 7 tháng 2: Boris Alexandrovich Tchaikovsky, nhà soạn nhạc Nga (s. 1925)
 9 tháng 2: August Kühn, nhà văn Đức (s. 1936)
 11 tháng 2: Pierre Verger, nhiếp ảnh gia (s. 1902)
 13 tháng 2: Martin Balsam, diễn viên Mỹ (s. 1914)
 14 tháng 2: Cenek Kottnauer, kỳ thủ cờ vua (s. 1910)
 15 tháng 2: McLean Stevenson, diễn viên Mỹ (s. 1928)
 17 tháng 2: Hervé Bazin, nhà văn Pháp (s. 1911)
 20 tháng 2: Toru Takemitsu, nhà soạn nhạc Nhật Bản (s. 1930)
 21 tháng 2: Morton Gould, nhà soạn nhạc, nhạc trưởng, nghệ sĩ dương cầm Mỹ (s. 1913)
 21 tháng 2: Rudolf Braunburg, nhà văn Đức (s. 1924)
 23 tháng 2: Helmut Schön, cầu thủ, huấn luyện viên bóng đá người Đức (s. 1915)
 24 tháng 2: Akram al-Haurani, chính khách (s. 1915)
 26 tháng 2: Mieczysław Weinberg, nhà soạn nhạc Nga (s. 1919)
 27 tháng 2: Sarah Palfrey Cooke, vận động viên quần vợt Mỹ (s. 1912)
 3 tháng 3: John Joseph Krol, Hồng y Tổng giám mục Philadelphia, (s. 1910)
 3 tháng 3: Marguerite Duras, nữ văn sĩ, tác gia kịch bản, đạo diễn phim người Pháp (s. 1914)
 9 tháng 3: George Burns, diễn viên Mỹ (s. 1896)
 9 tháng 3: Alfredo Vicente Scherer, Hồng y Tổng giám mục Porto Alegre (s. 1903)
 10 tháng 3: Joseph Braunstein, nhạc sĩ, nhà văn (s. 1892)
 13 tháng 3: Lucio Fulci, nhà sản xuất, đạo diễn phim Ý (s. 1927)
 13 tháng 3: Krzysztof Kieślowski, tác giả kịch bản, đạo diễn phim Ba Lan (s. 1941)
 15 tháng 3: Wolfgang Koeppen, nhà văn Đức (s. 1906)
 17 tháng 3: René Clément, đạo diễn phim Pháp (s. 1913)
 18 tháng 3: Odysseas Elytis, nghệ nhân Hy Lạp (s. 1911)
 18 tháng 3: Bá tước Maxl, diễn viên Đức (s. 1933)
 19 tháng 3: Colin Pittendrigh, nhà sinh vật học Mỹ (s. 1918)
 23 tháng 3: C. C. Bergius, nhà văn Đức (s. 1910)
 26 tháng 3: Käte Strobel, nữ chính khách Đức (s. 1907)
 26 tháng 3: David Packard, đồng sáng lập tập đoàn Hewlett-Packard (s. 1912)
 28 tháng 3: Hans Blumenberg, triết gia Đức (s. 1920)
 2 tháng 4: Karl Gößwald, nhà động vật học Đức (s. 1907)
 4 tháng 4: Barney Ewell, vận động viên điền kinh Mỹ, người đoạt huy chương Thế Vận Hội (s. 1918)
 6 tháng 4: Greer Garson, nữ diễn viên Anh (s. 1904)
 16 tháng 4: Madeleine Bourdouxhe, nhà văn nữ Bỉ (s. 1906)
 17 tháng 4: Paul Bleiß, chính khách Đức (s. 1904)
 17 tháng 4: José Luis López-Aranguren, triết gia, nhà văn tiểu luận (s. 1909)
 18 tháng 4: Piet Hein, nhà khoa học, nhà toán học, nhà phát minh Đan Mạch, (s. 1905)
 23 tháng 4: P. L. Travers, nhà văn nữ Úc (Mary Poppins) (s. 1899)
 29 tháng 4: Peter Griese, nhà văn khoa học giả tưởng Đức (s. 1938)
 1 tháng 5: Irene Koss, nữ diễn viên (s. 1928)
 2 tháng 5: Christopher Bird, nhà văn, nhà thực vật học Mỹ (s. 1928)
 3 tháng 5: Hermann Kesten, nhà văn Đức (s. 1900)
 6 tháng 5: Léon-Joseph Suenens, nhà thần học Bỉ, Hồng y Tổng giám mục Mecheln (s. 1904)
 10 tháng 5: Gerd Duwner, diễn viên Đức (s. 1925)
 11 tháng 5: Ademir, cầu thủ bóng đá Brasil (s. 1922)
 11 tháng 5: Nnamdi Azikiwe, chính khách (tổng thống) (s. 1904)
 13 tháng 5: Hans Sauer, nhà phát minh Đức (s. 1923)
 14 tháng 5: Ludwig Preiß, chính khách Đức (s. 1910)
 17 tháng 5: Nikolaus Utermöhlen, nhạc sĩ Đức (s. 1958)
 23 tháng 5: Bernhard Klodt, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1926)
 23 tháng 5: Peter Pasetti, diễn viên Đức (s. 1916)
 29 tháng 5: Antonín Mrkos, nhà thiên văn học Séc (s. 1918)
 30 tháng 5: Léon-Etienne Duval, Hồng y Tổng giám mục Algier (s. 1903)
 31 tháng 5: Timothy Leary, nhà tâm lý học Mỹ (s. 1920)
 1 tháng 6: Otto Meier, nghệ nhân Đức (s. 1903)
 2 tháng 6: Amos Tversky, nhà tâm lý học (s. 1937)
 3 tháng 6: Tito Okello, nhà lãnh đạo quốc gia của Uganda 1985–1986 (s. 1914)
 5 tháng 6: Jan Kerouac, nữ tác giả Mỹ (s. 1952)
 6 tháng 6: George Davis Snell, nhà y học Mỹ, nhận Giải thưởng Nobel về y học (s. 1903)
 8 tháng 6: Gustav Heckmann, triết gia Đức (s. 1898)
 11 tháng 6: Brigitte Helm, nữ diễn viên Đức (s. 1908)
 15 tháng 6: Paul Schultz-Liebisch, nghệ sĩ tạo hình, họa sĩ Đức (s. 1905)
 17 tháng 6: Reinhard Lettau, nhà văn (s. 1929)
 17 tháng 6: Thomas Samuel Kuhn, nhà vật lý học Mỹ (s. 1922)
 21 tháng 6: Gerhard Wendland, ca sĩ Đức (s. 1921)
 26 tháng 6: Veronica Guerin, nữ nhà báo Ireland (s. 1958)
 28 tháng 6: Julio Bolbochan, kỳ thủ cờ vua người Argentina (s. 1920)
 1 tháng 7: Ota Janeček, họa sĩ vẽ tranh minh họa Séc (s. 1919)
 2 tháng 7: Margaux Hemingway, nữ diễn viên, người mẫu Mỹ (s. 1955)
 5 tháng 7: Predrag Ostojić, kỳ thủ (s. 1938)
 5 tháng 7: Clyde E. Wiegand, nhà vật lý học Mỹ (s. 1915)
 7 tháng 7: J. Hermann Siemer, chính khách Đức (s. 1902)
 7 tháng 7: Friedrich von Stülpnagel, vận động viên điền kinh Đức (s. 1913)
 8 tháng 7: Richard Groschopp, đạo diễn phim (s. 1906)
 8 tháng 7: Adelheid Duvanel, nhà văn Thụy Sĩ (s. 1936)
 12 tháng 7: Gottfried von Einem, nhà soạn nhạc Áo (s. 1918)
 14 tháng 7: Jean Rudolf von Salis, nhà văn, nhà sử học Thụy Sĩ (s. 1901)
 15 tháng 7: Erwin Fischer, luật gia Đức (s. 1904)
 16 tháng 7: Adolf von Thadden, chính khách Đức (s. 1921)
 17 tháng 7: Chas Chandler, nhạc sĩ, nhà sản xuất người Anh (s. 1938)
 18 tháng 7: Hans Katzer, chính khách Đức (s. 1919)
 22 tháng 7: Tamara Danz, nữ ca sĩ (s. 1952)
 22 tháng 7: Peter Ludwig, nhà tư bản công nghiệp Đức (s. 1925)
 30 tháng 7: Magda Schneider, nữ diễn viên Đức (s. 1909)
 31 tháng 7: Hans Schwier, chính khách Đức (s. 1926)
 1 tháng 8: Tadeus Reichstein, nhà hóa học Thụy Sĩ (s. 1897)
 1 tháng 8: Frida Boccara, nữ ca sĩ Pháp (s. 1940)
 2 tháng 8: Michel Debré, chính khách Pháp (s. 1912)
 8 tháng 8: Joseph Asajirō Satowaki, Hồng y Tổng giám mục Nagasaki (s. 1904)
 8 tháng 8: Nevill F. Mott, nhà vật lý học Anh (s. 1905)
 9 tháng 8: Frank Whittle, nhà phát minh, doanh nhân, phi công người Anh (s. 1907)
 11 tháng 8: Rafael Kubelík, nhà soạn nhạc, nhạc trưởng người Thụy Sĩ gốc Séc (s. 1914)
 13 tháng 8: António de Spínola, chính khách, tướng lĩnh Bồ Đào Nha (s. 1910)
 13 tháng 8: David Tudor, nghệ sĩ dương cầm Mỹ (s. 1926)
 14 tháng 8: Sergiu Celibidache, nhạc trưởng người Romania (s. 1912)
 14 tháng 8: Camilla Horn, nữ diễn viên Đức (s. 1903)
 15 tháng 8: Max Thurian, nhà thần học Thụy Sĩ (s. 1921)
 23 tháng 8: Jurriaan Andriessen, nhà sư phạm, nhà soạn nhạc Hà Lan (s. 1925)
 25 tháng 8: Reinhard Libuda, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1943)
 1 tháng 9: Vagn Holmboe, nhà soạn nhạc Đan Mạch (s. 1909)
 2 tháng 9: Otto Luening, nhà soạn nhạc Mỹ (s. 1900)
 5 tháng 9: Anselm Strauss, nhà xã hội học Mỹ (s. 1916)
 9 tháng 9: Bill Monroe, nhạc sĩ Mỹ (s. 1911)
 10 tháng 9: Hans List, doanh nhân Áo (s. 1896)
 13 tháng 9: Tupac Shakur, nhạc sĩ Mỹ (s. 1971)
 16 tháng 9: Gene Nelson, tác giả kịch bản, nhà sản xuất phim, đạo diễn phim Mỹ (s. 1920)
 17 tháng 9: Spiro Theodore Agnew, chính khách Mỹ (s. 1918)
 19 tháng 9: Helmut Heißenbüttel, nhà văn Đức (s. 1921)
 20 tháng 9: Paul Erdős, nhà toán học (s. 1913)
 21 tháng 9: Erika Cremer, nhà nữ vật lý học Đức (s. 1900)
 21 tháng 9: Claus Holm, diễn viên Đức (s. 1918)
 23 tháng 9: Fujiko F. Fujio, họa sĩ truyện tranh Nhật Bản, tác giả bộ truyện tranh nổi tiếng Đôrêmon (s. 1933)
 26 tháng 9: Heinz Engelmann, diễn viên Đức (s. 1911)
 2 tháng 10: Joonas Kokkonen, nhà soạn nhạc Phần Lan (s. 1921)
 2 tháng 10: Helmut Artzinger, chính khách Đức (s. 1912)
 9 tháng 10: Joachim Wohlgemuth, nhà văn Đức (s. 1932)
 11 tháng 10: Lars Valerian Ahlfors, nhà toán học (s. 1907)
 11 tháng 10: William Vickrey, nhà kinh tế học Mỹ (s. 1914)
 12 tháng 10: Roger Lapébie, tay đua xe đạp Pháp (s. 1911)
 12 tháng 10: René Lacoste, vận động viên quần vợt Pháp (s. 1904)
 13 tháng 10: Henri Nannen, nhà xuất bản người Đức (s. 1913)
 13 tháng 10: Elisabeth Pitz-Savelsberg, nữ chính khách Đức
 16 tháng 10: Eric Malpass, nhà văn Anh (s. 1910)
 17 tháng 10: Berthold Goldschmidt, nhà soạn nhạc Đức (s. 1903)
 17 tháng 10: Gerhard Holtz-Baumert, nhà văn Đức (s. 1927)
 17 tháng 10: Lê Công Tuấn Anh, diễn viên Việt Nam (s. 1967)
 18 tháng 10: Hans Drachsler, chính khách Đức (s. 1916)
 18 tháng 10: Otto Heinrich Kühner, nhà văn Đức (s. 1921)
 19 tháng 10: Josef Becker, chính khách Đức (s. 1905)
 24 tháng 10: Gladwyn Jebb, chính khách Anh (s. 1900)
 28 tháng 10: Franca Magnani, nữ nhà báo Ý (s. 1925)
 31 tháng 10: Marcel Carné, đạo diễn phim Pháp (s. 1909)
 2 tháng 11: Eva Cassidy, nữ ca sĩ Mỹ (s. 1963)
 14 tháng 11: Joseph Louis Bernardin, Hồng y Tổng giám mục Chicago (s. 1928)
 15 tháng 11: Alger Hiss, luật sư Mỹ (s. 1904)
 16 tháng 11: Holger Hagen, diễn viên Đức (s. 1915)
 21 tháng 11: Abdus Salam, nhà vật lý học, nhận Giải thưởng Nobel (s. 1926)
 22 tháng 11: Paul Rand, nhà thiết kế Mỹ (s. 1914)
 22 tháng 11: Garrett Birkhoff, nhà toán học Mỹ (s. 1911)
 22 tháng 11: Maria Casarès, nữ diễn viên Pháp (s. 1922)
 26 tháng 11: Hans Klein, chính khách Đức (s. 1931)
 26 tháng 11: Diedrich Wattenberg, nhà thiên văn học Đức, nhà xuất bản (s. 1909)
 28 tháng 11: Donald McNeill, vận động viên quần vợt Mỹ (s. 1918)
 2 tháng 12: Jean Jérôme Hamer, Hồng y Giáo hội Công giáo La Mã (s. 1916)
 3 tháng 12: Babrak Karmal, chính khách (s. 1929)
 9 tháng 12: Heinrich Schmidt-Barrien, nhà văn Đức (s. 1902)
 10 tháng 12: Faron Young, ca sĩ nhạc country người Mỹ (s. 1932)
 12 tháng 12: Vance Packard, nhà xuất bản Mỹ (s. 1914)
 15 tháng 12: Tristan Keuris, nhà soạn nhạc, nhạc sĩ Hà Lan (s. 1946)
 16 tháng 12: Laurens van der Post, nhà văn (s. 1906)
 19 tháng 12: Marcello Mastroianni, diễn viên Ý (s. 1924)
 20 tháng 12: Carl Sagan, nhà thiên văn học Mỹ (s. 1934)
 21 tháng 12: Christine Brückner, nhà văn nữ Đức (s. 1921)
 24 tháng 12: Nguyễn Hữu Thọ, nguyên Quyền Chủ tịch nước Việt Nam, nguyên Chủ tịch Quốc hội Việt Nam (s.1910)
 26 tháng 12: Narciso Jubany Arnau, Hồng y Tổng giám mục Barcelona (s. 1913)
 30 tháng 12: Jack Nance, diễn viên Mỹ (s. 1943)

Giải thưởng Nobel
 Hóa học - Robert Curl, Sir Harold Kroto, Richard Smalley
 Văn học - Wislawa Szymborska
 Hòa bình - Carlos Felipe Ximenes Belo và José Ramos Horta
 Vật lý - David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. Richardson
 Y học - Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
 Kinh tế -James Mirrlees, William Vickrey

Xem thêm
 Thế giới trong năm 1996, tình trạng thế giới trong năm này

Tham khảo

6


title: Cola

text:
Cola là một thức uống ngọt, có gas chứa Acid carbonic thường có màu caramel và chứa cafein.

Kể từ khi dược sĩ John Pemberton là người đầu tiên phát minh ra loại thức uống này, Coca-Cola ngày nay đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới. Coca-Cola và Pepsi là những nhãn hiệu quốc tế lớn,dẫn đầu trong lĩnh vực thức uống thường được xem là biểu tượng của Mỹ .

Hương vị
Dù có tên như vậy, thành phần hương vị chính của nước uống cola là đường, dầu cam (quýt, hoặc vỏ thanh yên), quế, vanilla, và vị acid. Nhiều nhà sản xuất nước uống cola khác nhau thêm những nguyên liệu phụ vào thức uống để tạo ra hương vị khác biệt cho mỗi nhãn hiệu. Hương liệu phụ có thể là hạt nhục đậu khấu, oải hương, và rất nhiều thành phần khác, nhưng những hương vị cơ bản giúp đa số mọi người nhận ra được hương vị cola vẫn là vanilla và quế. Hạt kola, có vị đắng, mặc dù là nguồn gốc tên gọi của sản phẩm nước uống này, lại đóng góp rất ít thậm chí không hề có mặt trong đa số các công thức làm cola. Chất acid thường được sử dụng là acid phosphoric, đôi khi đi kèm với cam chanh hoặc các acid cô lập khác.

Những thức uống cola rẻ tiền có thể chỉ sử dụng hương liệu là vanilla và quế. Nhiều công thức cola được bảo vệ tuyệt mật và được xem là bí quyết của những nhà sản xuất, trong đó công thức mà Coca-Cola sử dụng có lẽ nổi tiếng trong số này.

Ngoài chất làm ngọt như sirô bắp độ ngọt cao, nhiều chất làm ngọt khác cũng có thể được dùng làm thành phần làm ngọt trong cola, như đường, stevia, hoặc một chất làm ngọt nhân tạo tùy vào sản phẩm và thị trường. Cola "Không đường" hoặc "ăn kiêng" chỉ chứa chất làm ngọt nhân tạo.

Nhãn hiệu

Từ trước đến nay những nhãn hiệu cola thành công nhất trên toàn cầu là Coca-Cola và Pepsi. Có rất nhiều nhãn hiệu địa phương do những hãng sản xuất địa phương nhỏ sản xuất, nhưng cũng có quốc gia hoặc lục địa có những loại biến thể được sản xuất với số lượng lớn và lượng người tiêu thụ cao. Ngày nay cũng có nhiều nhà sản xuất cola chung chung trên toàn thế giới. Hiện nay tại Việt Nam có rất nhiều hãng như: Coca-Cola, Pepsi, Big Cola

Phản ứng hóa học

Vì đã được carbonate hóa mà tiếng Việt thường gọi là "nước uống có gas", cola mang tính acid (acid carbonic hình thành carbon dioxide tan vào nước), và do đó có thể phản ứng mãnh liệt với các hóa chất cơ bản, như sô đa. Nhiều loại cola cũng có chứa acid phosphoric và/hoặc acid citric , những thứ còn làm tăng tính acidhơn. Cola có chứa acid phosphoric đã được quy là có liên hệ tới bệnh thận mãn tính. Uống từ hai chai cola loại này mỗi ngày có thể tăng gấp đôi khả năng mắc bệnh thận, trong khi cola có chứa acid citric không có tác dụng này.

Phản ứng phun giữa Diet Coke và Mentos là một thí nghiệm khá phổ biến. Kẹo Mentos và bột kết tinh như đường và muối khi thêm vào cola (thường là coke ăn chay), sẽ gây ra xì gas do cung cấp nhiều điểm vi hạt nhận để CO2 dễ dàng giải phóng. Tuy nhiên điều này là một phản ứng vật lý do sự phóng thích CO2 hòa tan chứ không phải phản ứng hóa học.

Một thí nghiệm khác liên quan đến việc bỏ băng khô vào, bổ sung thêm carbon dioxide có thể buộc các phân tử carbon dioxide có sẵn trong nước uống thoát ra, tạo ra một vụ nổ, khiến chai vỡ tung.

Trong trường hợp khác, trộn những chất này với cola (hoặc bất kỳ thức uống có gas nào khác) sẽ khiến nước sủi bọt và tăng áp suất đáng kể lên chai, kết quả là hoặc chai hoặc nắp sẽ không còn nguyên vẹn.

Nguồn gốc của từ

Từ cola có lẽ đã được giới thiệu phổ biến đến công chúng nhờ hãng sản xuất cola lớn Coca-Cola, khi họ chứng kiến thương hiệu của mình được sử dụng phổ biến hàng ngày, như những thương hiệu công chúng khác. Họ đã bảo vệ thành công việc sử dụng độc quyền tên của mình và dạng giảm nhẹ "Coke" của nó khi đề xuất cách dùng từ "thức uống cola" làm tên chung cho các loại nước ngọt có gas tương tự. Từ cola trong thương hiệu Coca-Cola có lẽ xuất phát từ hạt kola, hạt nguyên thủy được dùng để chế tạo caffeine, hoặc từ khi công thức gốc bắt đầu có chứa coca (một chất tạo ra cocaine).

Xem thêm
 Chiến tranh Cola

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cola and Mentos mints trick
 Fulcola - lists and reviews cola drinks (Swedish only)
 OpenCola recipe (originally published by Cory Doctorow)
 Straight Dope article about caffeine levels on soft drinks
 The Soda Pop Mashup!
 Zam Zam Foods North America Inc

Nước ngọt có ga


title: Eysson

text:
Eysson là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Ước lượng năm 2004 là 84.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Phố Cầu Gỗ

text:
Phố Cầu Gỗ là một con phố cổ ở Hà Nội, nối từ cuối Hàng Thùng tới quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục.

Vị trí - Đặc điểm
Phố Cầu Gỗ là con phố dài 250m, nằm trong địa phận quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Phố bắt đầu từ ngã tư với Hàng Dầu, Hàng Bè, Hàng Thùng, cắt qua các phố Hồ Hoàn Kiếm, ngõ Cầu Gỗ, Đinh Liệt, kết thúc ở Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (điểm giao cắt với phố Hàng Đào). Phố thuộc phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm.

Phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, với nhiều ngôi nhà cổ, hàng quán san sát ven đường.

Lịch sử

Phố Cầu Gỗ là con phố khá lâu đời, có từ thời kinh thành Thăng Long có 36 phố phường thế kỷ XV. Phố được xây trên nền đất của hai thôn cổ là Hương Minh và Nhiễm Thượng, đều thuộc tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương.

Phố được đặt tên là Cầu Gỗ vì con phố có một cây cầu bắc qua con lạch nhỏ nối hai hồ Thái Cực (hay còn gọi là hồ Hàng Đào, đã bị Pháp lấp đi để xây nhà) và Hoàn Kiếm lại với nhau. Thời cổ, đây là phố cho các học trò trọ xung quanh đến ăn cơm. Đến thời Pháp thuộc, phố mang tên Rue du Pont en bois (nghĩa vẫn là Cầu Gỗ), là con phố chính của Hà Nội cổ. Các ngôi nhà trên phố lúc đấy đều được xây theo kiểu cổ, một tầng và có gác xép.

Phố Cầu Gỗ xưa bán sơn và các loại dầu cung cấp cho Hà Nội.

Các tuyến xe buýt chạy qua
Tuyến 14: Hết phố

Xem thêm

Hồ Hoàn Kiếm
Hoàn Kiếm
Phố Hồ Hoàn Kiếm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giới thiệu về phố cổ

Cầu Gỗ


title: Ectoedemia vincamajorella

text:
Ectoedemia vincamajorella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài đặc hữu của central Ý.

Ấu trùng ăn Vinca major.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
A provisional phylogenetic check-list of miền tây Palaearctic Nepticulidae, with data on hostplants (Lepidoptera)

Ectoedemia
Động vật Ý
Động vật đặc hữu Ý


title: Lăng Gia Long

text:
Lăng Gia Long  hay Thiên Thọ Lăng (天授陵), là lăng tẩm của Gia Long hoàng đế (1762–1820), vị vua sáng lập triều Nguyễn. Lăng Gia Long thực ra là một quần thể nhiều lăng tẩm trong hoàng quyến, nay thuộc địa phận xã Hương Thọ, thành phố Huế.

Lịch sử xây dựng

Lăng bắt đầu được xây dựng từ năm 1814 và đến năm 1820 mới hoàn tất. Toàn bộ khu lăng này là một quần sơn với 42 đồi, núi lớn nhỏ, trong đó có Đại Thiên Thọ là ngọn núi lớn nhất được chọn làm tiền án của lăng và là tên gọi của cả quần sơn này. Từ bờ sông Hương đi vào lăng có con đường rộng hai bên trồng thông và sầu đông cao vút, xanh um, tạo ra một không khí trong mát, tĩnh mịch. Hai cột trụ biểu uy nghi nằm ở ngoài cùng báo hiệu khu vực lăng.

Với chu vi lên đến 11.234,40 m; Thiên Thọ Lăng gồm những lăng sau:

Lăng Quang Hưng của bà Thái Tông Hiếu Triết Hoàng hậu, vợ thứ hai của Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần (1620-1687).
Lăng Vĩnh Mậu của bà Anh Tông Hiếu Nghĩa Hoàng hậu, vợ Chúa Nghĩa Nguyễn Phúc Trăn (1650-1725).
Lăng Trường Phong của chúa Nguyễn Phúc Chú (1697-1738).
Lăng Thoại Thánh của bà Hưng Tổ Hiếu Khương Hoàng hậu (1738-1811), vợ thứ hai của Nguyễn Phúc Côn (Luân) và là mẹ của vua Gia Long.
Lăng Hoàng Cô của Thái Trưởng Công chúa Long Thành, chị ruột vua Gia Long.
Lăng Thiên Thọ của vua Gia Long và vợ ông.
Lăng Thiên Thọ Hữu của bà Thuận Thiên Cao Hoàng hậu, vợ thứ hai của vua Gia Long, mẹ vua Minh Mạng.

Toàn bộ khu lăng là một quần sơn với 42 đồi núi lớn nhỏ có tên gọi riêng, trong đó Đại Thiên Thọ là ngọn lớn nhất. Lăng tẩm nhà vua nằm trên một quả đồi bằng phẳng rộng lớn. Trước có ngọn Đại Thiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm, bên trái và bên phải có 14 ngọn núi là tả thanh long và hữu bạch hổ. Tổng thể lăng chia làm 3 khu vực:

Phần chính giữa là khu lăng mộ của vua và bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. Qua khỏi sân chầu với các hàng tượng đá uy nghiêm và 7 cấp sân tế là Bửu Thành ở đỉnh đồi.
Bên phải khu lăng là khu vực tẩm điện với điện Minh Thành thờ Hoàng đế và Hoàng hậu thứ nhất
Bên trái khu lăng là Bi Đình, nay chỉ còn một tấm bia lớn ghi bài văn bia Thánh đức thần công của vua Minh Mạng ca ngợi vua cha, được chạm khắc tinh tế và sắc sảo.
Lăng Gia Long là một bức tranh tuyệt tác về sự phối trí giữa thiên nhiên và kiến trúc. Vị vua đầu tiên của nhà Nguyễn yên nghỉ trong một không gian tĩnh lặng và đầy chất thơ.

Mô tả

Toàn bộ khu lăng này là một quần sơn với 42 đồi núi lớn nhỏ có tên gọi riêng, trong đó Đại Thiên Thọ là ngọn lớn nhất được chọn làm tiền án của lăng và được dùng để gọi tên chung cho cả quần sơn này: Thiên Thọ Sơn. Tất cả đều được quy hoạch trong khu vực quan phòng rộng hơn 28 km², tạo thành một cảnh quan hùng tráng chạy dài từ chân dãy Trường Sơn đến bờ Tả Trạch - một hợp lưu của Hương Giang. Đích thân vua Gia Long đã thám sát, duyệt định vị trí, quy hoạch và chỉ đạo công tác thiết kế cũng như giám sát tiến độ thi công. Sử cũ cho hay, thầy Địa lý Lê Duy Thanh (con trai nhà bác học Lê Quý Đôn) là người tìm được thế đất này, nơi mà theo ông "đã tập trung được mọi ảnh hưởng tốt lành tỏa ra từ nhiều núi đồi bao quanh", nơi mà "ảnh hưởng tốt lành sẽ còn mãi mãi trong suốt 10 ngàn năm" (theo L. Cadière).

Lăng Thiên Thọ

Khu Lăng Tẩm
Lăng tẩm nhà vua nằm trên một quả đồi bằng phẳng rộng lớn. Trước có ngọn Đại Thiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm. Bên trái và bên phải, mỗi bên có 14 ngọn núi là "Tả thanh long" và "Hữu bạch hổ". Tổng thể lăng chia làm 3 khu vực:

 Khu Lăng Mộ
Phần chính giữa là khu lăng mộ của vua và bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. Qua khỏi sân chầu với các hàng tượng đá uy nghiêm và 7 cấp sân tế là Bửu Thành ở đỉnh đồi. Bên trong Bửu Thành có hai ngôi mộ đá, dạng thạch thất, được song táng theo quan niệm "Càn Khôn hiệp đức" - một hình ảnh đẹp của hạnh phúc và thủy chung.

Bên phải khu lăng là khu vực tẩm điện với điện Minh Thành là trung tâm. Điện Minh Thành được dùng để thờ Hoàng đế và Hoàng hậu thứ nhất. Minh Thành nghĩa là "sự hoàn thiện rực rỡ". Cũng có một cách giải thích khác là "hoàn thành vào ngày mai", bởi người ta cho rằng: "Sườn của điện này chưa có sơn son thếp vàng và chạm khắc còn đơn giản" (theo L. Cadière). Bên trong điện Minh Thành, ngày trước có thờ nhiều kỷ vật gắn bó với cuộc đời chinh chiến của vua Gia Long như cân đai, mũ, yên ngựa.

 Khu Bi Đình
Bên trái khu lăng là Bi Đình, nay chỉ còn một tấm bia lớn ghi bài văn bia "Thánh đức thần công" của vua Minh Mạng ca ngợi vua cha, được chạm khắc tinh tế và sắc sảo.

Lăng lân cận
Men theo các lối đi giữa những đám cỏ và hoa rừng, du khách thả bước dưới bóng thông tươi mát để sang thăm các lăng phụ cận. Đáng lưu ý nhất là lăng Thiên Thọ Hữu của bà Thuận Thiên Cao Hoàng hậu, nằm trong một vị thế u tịch mà sâu lắng. Điện Gia Thành ở đó cũng là một công trình kiến trúc được xây dựng theo mô thức của điện Minh Thành, dùng để thờ người phụ nữ đã sinh ra vị vua có tài nhất của triều Nguyễn, đó là vua Minh Mạng.

 Lăng Thiên Thọ Hữu

Lăng Thiên Thọ Hữu có tên gọi như vậy bởi nó nằm bên phải lăng Thiên Thọ, chỉ cách nhau khoảng 100m. Lăng có hai khu vực kiến trúc: khu vực lăng mộ và khu vực tẩm điện, nằm cách nhau chừng 50 mét theo hàng ngang, ven theo bờ Bắc của phần cuối hồ Dài.

Cả hai khu vực này đều nằm trên vùng đồi gọi là Thuận Sơn, nhưng phương hướng của hai khu vực kiến trúc thì khác nhau.
Khu vực lăng mộ quay mặt về hướng Nam nhưng nghiêng nhẹ về phía Tây. Tiền án là núi Rệ có độ cao khoảng 618m. Cận án là núi Ngọc Đường chiều cao khoảng 231m. Minh đường là một mặt hồ hình bán nguyệt được cắt xén và uốn nắn từ hồ Dài. Ngôi mộ được bao quanh bởi hai vòng tường hình chữ nhật khá lớn. Mộ nằm lộ thiên, xây bằng đá Thanh. Phía trước mộ có đặt hương án và bình phong đều xây bằng đá Thanh. Bình phong sau mộ xây bằng vôi gạch, bên trên có mái giả và mặt trước trang trí hình ảnh bát bửu đắp nổi. Hai lá sách ở hai bên bình phong này được trang trí hình đầu rồng ngậm chữ “Thọ”. Trước cửa có 4 tầng sân với những hệ thống tầng cấp và thành bậc chạm nổi hình rồng phụng. Bên kia bờ hồ là hai cột trụ biểu cao khoảng 12 mét, trên đỉnh tạo hình đèn lồng. Sau lưng khu lăng mộ là một ngọn đồi chạy dài theo hướng Nam Bắc giữ vai trò “hậu chẩm” bảo vệ phía sau.

Khu vực điện thờ của lăng Thiên Thọ Hữu nằm trên một ngọn đồi khá cao, dùng núi Ngọc Đường làm tiền án. Công trình kiến trúc chính ở khu vực này là điện Gia Thành, xung quanh được bao bọc bởi một vòng thành hình chữ nhật cao xây bằng gạch. Mặt trước trổ cửa tam quan hai tầng, trước cửa là những hệ thống bậc cấp bằng đá với các thành bậc cũng bằng đá Thanh chạm hình rồng, nối kết các tầng sân với nhau, chạy xuống đến gần bờ hồ.

Quá trình xây dựng Lăng
Cũng vì quá sâu sắc với công trình xây cất "ngôi nhà vĩnh cửu" của mình mà có lần suýt nữa, Gia Long đã thiệt mạng trong một tai nạn ở công trường. Một trận gió làm sập ngôi nhà mà vua đang trú ngụ, vua Gia Long tuy đã ẩn trong một cái hố nhưng vẫn bị thương ở trán, mí mắt và bị dập chân do một thanh xà rơi trúng. Hai hoàng tử thứ bảy và thứ tám là Tấn và Phổ bị trọng thương, nhiều người khác bị chết. Gia Long không trừng phạt các quan lại thi công, ngược lại đã cấp thuốc men để chạy chữa cho họ, cấp phát 500 quan tiền và 500 tiêu chuẩn gạo cho dân làng Định Môn, gần nơi xây dựng lăng.

Đường tham quan
Đến thăm lăng Gia Long, du khách có thể tham quan theo hai đường: đường thủy và đường bộ.

 Đường thủy
Từ sông Hương khoảng 18 km sẽ đến Lăng.
 Đường bộ
Đi đường bộ chừng 16 km rồi qua bến đò Kim Ngọc, đi thêm vài cây số đường rừng thì bắt gặp hai Trụ biểu uy nghi nằm ngoài cùng. Trước đây, đó là những cột báo hiệu, nhắc nhở mọi người phải kính cẩn khi đi qua khu vực này và có đến 85 cột như vậy trong quần thể lăng Gia Long. Năm 1859 còn 42 cột và hiện nay du khách chỉ trông thấy 2 cột. Và du khách dường như rút ra được một điều: lăng nào có bán vé thì lăng đó được trùng tu bảo vệ, lăng nào không bán vé thì sức tàn phá ghê rợn, chẳng ai chăm sóc, chẳng ai quan tâm. Ngày nay, chỉ còn rừng thông xanh làm đường biên cho khu lăng, bởi quanh lăng không có la thành. Nguyên nhân này cũng là nguyên nhân gây chi tình trạng xuống cấp của khu di tích.

Thời gian tham quan
Theo gợi ý của L. Cadière từ hơn 60 năm trước đây, du khách nên viếng lăng Gia Long vào buổi chiều. Đó là thời khắc có thể ngắm cảnh hoàng hôn đang đến từ phía bên kia các hồ nước. Sự phối hợp giữa hồ nước cùng cảnh vật xung quanh, rừng thông sẽ tạo cho người tham quan một cảm giác khó tả. Chính lúc ấy, du khách mới cảm nhận hết vẻ đẹp hùng tráng và kỳ vĩ của khu lăng này. Phong cảnh xinh tươi hòa với nét uy nghi của đồi núi xa xa. Sự khắc khổ tĩnh lặng của cái chết hòa với sự sinh động, nét tuyệt mỹ của thiên nhiên chung quanh. Vị vua đầu tiên của nhà Nguyễn yên nghỉ trong sự tĩnh lặng. Cái cảm giác buồn của cảnh, cái ghê rợn của sự chết chóc và sự đổ nát, sự xuống cấp cùng với sự thờ ơ của du khách với di tích làm cho di tích thêm phần huyền bí.

Giá trị
Lăng Gia Long là một bức tranh trác tuyệt về sự phối trí giữa thiên nhiên và kiến trúc, trong đó, thiên nhiên là yếu tố chính tạo nên nét hùng vĩ của cảnh quan. Đến thăm lăng, du khách được thả mình trong một không gian tĩnh lặng nhưng đầy chất thơ để suy ngẫm về những thành bại của cuộc đời mình cũng như vinh nhục của vị vua đầu tiên của triều Nguyễn. Dù hết sức cố gắng của trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế nhưng xem ra di tích không mấy thu hút khách tham quan, một phần do điều kiện xa xôi, một phần giá trị về mặt kiến trúc còn thua kém các lăng Tự Đức và Lăng Khải Định và lăng Minh Mạng nên thật sự chưa thu hút du khách.

Việc trùng tu
Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế đã khởi công công trình bảo tồn và tu bổ di tích Thiên Thọ cung - khu vực lăng và tẩm chính của quần thể lăng vua Gia Long, tại xã Hương Thọ, huyện Hương Trà, Thừa Thiên Huế vào cuối năm 2007 để đưa vào phục vụ du khách và bảo tồn các giá trị ban đầu. Các hạng mục sẽ tu bổ là: hệ thống mộ, quách, sân chầu ở khu vực lăng vua và Thuận Thiên Cao Hoàng hậu; hệ thống tẩm gồm nhà đông - Tây phối điện, Tiền - Hậu cổng, cổng Hữu của Minh Thành điện; nhà  Bi Đình cùng hệ thống sân, lan can, tường, kè hồ với tổng kinh phí 13,7 tỷ đồng. Công trình này do Công ty Tu bổ di tích và thiết bị văn hóa trung ương (Bộ Văn hóa - Thông tin) đảm nhận. Với sự trùng tu này, một tín hiệu lạc quan cho các công trình lăng tẩm thuộc quần thể di tích cố đô Huế một lần nữa được quan tâm đúng mức.

Xem thêm
 Vua Gia Long
 Lăng Minh Mạng
 Lăng Tự Đức
 Lăng Khải Định
 Lăng tẩm Huế

Tham khảo

 Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế
 Việt báo
 Thế thứ 13 triều Nguyễn - Nhà xuất bản Văn Nghệ
 HTV du lịch và cuộc sống - Cái chết của những lăng mộ

Liên kết ngoài
http://www.hueworldheritage.org.vn/Quanthe/Ngoaikinhthanh/Gialong.asp

Nhà Nguyễn
Gia Long
Di tích ngoài Kinh Thành Huế
Công trình xây dựng Huế


title: Học thuyết Trái Đất giãn nở

text:
Các đề xuất học thuyết Trái Đất giãn nở đưa ra sự giải thích về vị trí và sự chuyển động của các lục địa, và sự xuất hiện của các vật liệu vỏ mới ở sống núi giữa đại dương làm cho thể tích của Trái Đất đã và đang tăng lên. Các bằng chứng của khoa học hiện đại thì không ủng hộ quan điểm này, thay vào đó quan điểm về kiến tạo mảng thì được chấp nhận rộng rãi toàn cầu. Một số ít đề xuất về sự giãn nở Trái Đất thì cho rằng các lục địa trôi đạt ngày càng xa nhau do sự mở rộng hơn nữa tại các đới xé toạc nằm bên dưới các đại dương. Đều này mâu thuẫn với học thuyết kiến tạo mảng bởi theo đó các ranh giới phá hủy quan trọng không tồn tại.

Có rất nhiều kiểu giãn nở khác nhau của Trái Đất mà học thuyết này đưa ra bao gồm các đề xuất như khối lượng Trái Đất vẫn không đổi (và như vậy lực kéo trọng trường tại bề mặt giảm theo thời gian), khối lượng Trái Đất tăng khi thể tích tăng và theo cách này trọng lực bề mặt là không đổi, hay hằng số trọng lực toàn cầu thay đổi theo thời gian (một giả thuyết dùng để giải thích bằng cách nào khối lượng và lực hút trọng trường của Trái Đất có thể không đổi khi Trái Đất giãn nở). Một số nhà địa chất học ủng hộ quan điểm này trong đó có nhà địa chất học Úc, S. Warren Carey, ý tưởng của ông rất phổ biến vào thập niên 1950 và 1960.

Những phản đối ban đầu về giãn nở Trái Đất tập trung xung quanh sự thiếu sót một quá trình để được mọi người chấp nhận đó là bàn kính Trái Đất có thể tăng và trên thực tế bán kính này không được đo đạc để thấy rằng nó tăng cho đến ngày nay. Các ý tưởng về sự giãn nở Trái Đất cũng không được tin tưởng khi chúng chỉ dựa trên đề xuất rằng quá trình hút chìm và các ranh giới mảng phá hủy khác là không tồn tại, khi mà sự hút chìm thực tế được quan sát tại các rãnh đại dương.

Xem thêm
 :Thể loại:Kiến tạo mảng
 Trái Đất rỗng

Tham khảo

Tài liệu
 ; 1993: Holmes' principles of physical geology, Chapman & Hall (4th ed.), ISBN 0-412-40320-X.
 ; 1990: The Solid Earth, an introduction to Global Geophysics, Cambridge University Press, ISBN 0-521-38590-3.
 ; 1999: Earth System History, W.H. Freeman & Co, ISBN 0-7167-2882-6.

Liên kết ngoài

Đã cũ
 G. Scalera: Roberto Mantovani an Italian defender of the continental drift and planetary expansion
 G. Scalera, Braun: Ott Christoph Hilgenberg in twentieth-century geophysics
 G. Scalera: Samuel Warren Carey - Commemorative memoir
 Andrew Alden: Warren Carey, Last of the Giants

Hiện tại
 G. Scalera: The expanding Earth: a sound idea for the new millennium
 Growing Earth Consortium - Michael Netzer et al.
 Animation collection of Expanding Earth Theory by Neal Adams

Cấu trúc Trái Đất
Học thuyết khoa học cũ
Địa vật lý
Lý thuyết địa chất học


title: Parornix mixta

text:
Parornix mixta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Ý, România, Slovakia, Ba Tư cũ và Transbaikalia in Nga.

Ấu trùng ăn Spiraea media và Spiraea x vanhouttei. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Parornix
Côn trùng châu Âu


title: Anthurium sagittellum

text:
Anthurium sagittellum là một loài thực vật]] thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium sagittellum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
S


title: Olympic Ngôn ngữ học Quốc tế

text:
Olympic Ngôn ngữ học Quốc tế (tiếng Nga: Международна олимпиада по лингвистика, tiếng Anh: International Linguistics Olympiad, viết tắt: IOL (tên chính thức, chú ý không phải là ILO)) là một trong những kỳ thi mới nhất trong nhóm 12 kỳ thi Olympic Khoa học Quốc tế. Sự thiết lập khác với những Olympic khoa học khác ở chỗ, chương trình vừa có cả thi cá nhân và thi đồng đội. Đây là kỳ thi về ngôn ngữ học lý thuyết, ngôn ngữ học toán, và ngôn ngữ học ứng dụng được tổ chức hàng năm dành cho học sinh. Kỳ thi bắt đầu từ năm 2003 theo sáng kiến của những nhà ngôn ngữ học người Nga có nhiều năm kinh nghiệm tổ chức các olympic truyền thống về toán học và ngôn ngữ học. (xem. Olympic truyền thống mở rộng Mat-xcơ-va về toán học và ngôn ngữ học).

Nội dung thi
Cũng như những Olympic khoa học khác, các vấn đề (bài tập, bài toán, nhiệm vụ) được dịch và giải quyết hoàn tất trong nhiều ngôn ngữ, và như vậy phải được viết một cách tự do, không bị rào cản của bất kì ngôn ngữ bản địa nào. Trong thực hành, điều này thường rất khó khăn, và những thí sinh sẽ đạt được lợi ích nào đó nếu như họ đã quen thuộc với một hoặc nhiều nhóm ngôn ngữ là các chủ đề của một vài trong số các nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, khả năng hữu ích nhất là phân tích và suy nghĩ diễn dịch, vì tất cả các giải pháp cho các vấn đề phải có sự lý luận và biện minh rõ ràng (như khi giải quyết vấn đề toán (bài toán)).

Thi cá nhân gồm có 5 vấn đề cần phải giải quyết trong 6 giờ đồng hồ. Các vấn đề bao phủ các lĩnh vực chính của ngôn ngữ học lý thuyết, ngôn ngữ học toán, và ngôn ngữ học ứng dụng – ngữ âm học, hình thái học, ngữ nghĩa học, vân vân.

Lịch sử
Từ IOL lần thứ 2, thi đồng đội gồm có một vấn đề cực kỳ khó và có tính chi phí thời gian. Các đội, thường gồm 4 học sinh, có 3-4 giờ để giải quyết vấn đề này.

IOL 5 (2007) được tổ chức ở Sankt-Peterburg, Nga. Năm vấn đề tại kỳ thi cá nhân là trong các tiếng Braille, Movima, Georgian, Ndom, và sự tương ứng giữa tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Tatar. Vấn đề cho kỳ thi đồng đội là trong tiếng Hawaiian và tập trung vào các thuật ngữ gia hệ. Kết quả  ở trang mạng chính thức.

IOL 6 (2008) được tổ chức ở Slantchev Bryag, Bulgaria. Năm vấn đề cá nhân là trong tiếng Micmac, thi ca tiếng Norse cổ (đặc biệt, drottkvætt), các tương ứng giữa tiếng Drehu và Cemuhî, Copainalá Zoque, và Inuktitut. Vấn đề cho kỳ thi đồng đội là về sự tương ứng giữa tiếng Trung Quốc Mandarin và Cantonese dùng hệ thống fanqie.

IOL 7 (2009) được tổ chức ở Wrocław, Ba Lan, từ 26 tháng 7 đến 30 tháng 7. Chủ đề trong 5 vấn đề cá nhân bao trùm: số từ trong các ngôn ngữ Sulka, Maninka và Bamana, trong ngôn ngữ N'Ko và Latin kịch bản, tên Myanma (Burma) truyền thống và mối quan hệ của chúng với ngày sinh, vị trí trọng âm trong Old Indic (Indic cổ) và sự liên hệ giữa ngữ pháp và hình thái trong tiếng Nahuatl cổ điển. Vấn đề thi đồng đội là về tiếng Việt.

Danh sách những người đạt huy chương IOL

Huy chương đồng đội

Xem thêm
Olympic Khoa học Quốc tế
Olympic Ngôn ngữ học Tính toán Bắc Mỹ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Borovetz, 2003 – Trang mạng chính thức
 Moscow, 2004 – Trang mạng chính thức
 Leiden, 2005 – Trang mạng chính thức
 Tartu, 2006 – Trang mạng chính thức
 St. Petersburg, 2007 – Trang mạng chính thức
 Slanchev Bryag, 2008 – Trang mạng chính thức
 Wrocław, 2009 – Trang mạng chính thức
 Stockholm, 2010 - Trang mạng chính thức

Ngôn ngữ học
Cuộc thi khoa học
Olympic Khoa học Quốc tế


title: Sympistis buchis

text:
Sympistis buchis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền tây Colorado tới miền nam Utah phía nam đến tây bắc Arizona at altitudes of khoảng 6,000 foot.

It’s habitat consists of sandy soils.

Sải cánh dài 24–28 mm. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 7 đến tháng 8 và tháng 9

Liên kết ngoài
 Images at mothphotographersgroup

Chú thích

Sympistis


title: Chimoio

text:
Chimoio là thành phố ở miền trung Mozambique, đây là thủ phủ tỉnh Manica, là thành phố lớn thứ năm của Mozambique với dân số theo điều tra năm 1997 là 177.608 người. Trong thời thực dân Bồ Đào Nha, Chimoio có tên là Vila Pery. Thành phố này nằm cách Beira 170 km về phía tây-tây-bắc, dọc theo hành lang Beira - một tuyến đường ray và đường bộ chính nối Beira với Harare. Chimoio có các ngành công nghiệp: dệt, bông vải, thép. Điện năng được cấp từ các nhà máy thủy điện ở Chicamba và Mavuzi. Thành phố này là nơi có căn cứ quân sự lớn. Chimoio đã trở thành một thành phố năm 1956 và phát triển thành một thành phố của người Bồ Đào Nha. Thành phố này được quy hoạch cẩn thận, có nhiều công trình theo phong cách kiến trúc Bồ Đào Nha. Trong thập kye 1970, thành phố này bị các lực lượng Rhodesia láng giềng tấn công. Thập niên 1980, thành phố này lại bị các lực lượng du kích chống chính phủ thuộc Lực lượng phản kháng quốc gia Mozambique (Resistência Nacional Moçambicana; còn gọi là Renamo). Cả hai đợt bạo loạn này đã làm gia tăng dân số của thành phố này do làn sóng dân tị nạn đến đây nhưng lại ngăn cản phát triển kinh tế của thành phố này.

Tham khảo

Khu dân cư ở Mozambique
Tỉnh lỵ Mozambique
Khu dân cư ở tỉnh Manica


title: Leptolalax arayai

text:
Leptolalax arayai là một loài ếch trong họ Megophryidae. Nó là loài đặc hữu của Malaysia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M. & Yambun, P. 2004. Leptolalax arayai. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

]]

A
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia


title: Soissons-sur-Nacey

text:
Soissons-sur-Nacey  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Soissonssurnacey


title: 4245 Nairc

text:
4245 Nairc (1981 UC10) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4245 Nairc

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Đặng Minh Bích

text:
Đặng Minh Bích (1453-1541)thọ 88 tuổi, quan nhà Lê sơ, sinh ra ở Bạch Đường nay là xã Ngọc Sơn, Lam Sơn và Bồi Sơn huyện Đô Lương, Nghệ An.

Tiểu sử
Tổ tiên ông ở đất hải dương, đến đời ông nội của Đặng Minh Bích, là Đặng Phúc Quang di cư ra thôn Trung Lá, xã Bạch Đường, huyện Nam Đường, Nghệ An. Nay thuộc xã Lam Sơn, ngọc sơn huyện Đô Lương tỉnh Nghệ An.

Theo Đặng tộc đại tông phả do Đặng Tiến Thự viết, thì: Đặng Minh Bích con là con trai thứ 2 của Đặng Trọng Trân.

Đặng Minh Bích nổi tiếng thông minh, học giỏi. Ông đậu Tiến sĩ khoa Giáp Thìn niên hiệu Hồng Đức 15 (1484), làm quan đến Thượng thư Bộ Hộ.

Sau khi mất, ông được vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định truy phong Đoan Túc Trung đẳng thần. Hiện ba sắc phong của ông được lưu giữ tại nhà thờ họ Đặng Quang xã Ngọc Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.

Ông có chín con trai. Người con thứ hai của ông Đặng Minh Châu làm quan Tả Thị lang.

Thơ

Thơ ca ngợi ông rằng:

Hội sơn chi anh lam thủy chi anh

Khí đất thiêng nhiều bậc tài danh

Quan thượng Đặng rành rành tay trác vật

Công đèn sách mười năm án tuyết

Chí vẫy vùng gặp hội phong vân

Vào khoa cử danh đề đệ nhất tuyển

Chánh tiến sĩ khoa giáp thìn niên

Triều lê Hồng Đức thánh quân

Bảng đề chữ xuất thân tam giáp đệ

Khi nhẹ bước tao đàn ương chế

Khi sánh ca quyền uyển danh ca

Khi làm biện lý trong tòa

Khi hộ bộ thượng thư trí sỹ

Thơ rằng:

Bắc đẩu thái sơn danh giá quý

Tam thai bút tọa điển lĩnh cao

Cân đai đủng đỉnh lúc ngồi triều

Trong tay sẵn thái bình mô lược

Đường tử mệnh danh chào hoa rước

Nức mùi nở mặt nước non nhà

Bảng vàng bia đá ngàn thu

Còn sợ sợ đài hoa phong vận

Khuôn đài các đường mây thăm thẳm

Dọi ngàn thu khoa án hồng danh

Sinh vi anh,tử vi linh

Biển ương lai tương tại thượng

Trên chín bộ phong vận phủ bái

Sắc gia phong chói rọi sắc rồng

Đậm ơn vua dáng múa văn phong

Lại thêm mừng chữ tử văn vịnh thọ

Vậy mới biết phương danh bất hủ

Dự hội sơn thiên cổ,cư thủ giang sơn

Ông còn để lại 22 bài thơ in trong "Toàn Việt thi lục" của Lê Quý Đôn.

Thành đông cư

Quy đắc thành đông địa nhất cung,

Thị huyên bất đáo thử hồ trung.

Khả nhân thi tứ niên niên hữu,

Nguyệt hạ mai sao trúc lý phong.

Nhà ở phía đông thành

Quây khu đất nhỏ phía đông thành

Không chút phồn hoa rộn tới mình

Cảnh vật quanh năm, thơ sẵn hứng

Trăng lồng mai trắng, gió tre xanh

Chú thích
 Đặng Tộc Đại Tông Phả, Yến Quận công Đặng Tiến Thự viết năm 1683, Tiến sĩ Ứng Quận công Đặng Đình Tướng tục biên năm 1686, Thái Nhạc Quận công Đặng Sĩ Hàn tiếp tục tục biên năm 1745, Nguyễn Văn Thành giới thiệu, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2002, Trang 56-57
 Đặng Tộc Đại Tông Phả, Yến Quận công Đặng Tiến Thự viết năm 1683, Tiến sĩ Ứng Quận công Đặng Đình Tướng tục biên năm 1686, Thái Nhạc Quận công Đặng Sĩ Hàn tiếp tục tục biên năm 1745, Nguyễn Văn Thành giới thiệu, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2002, Trang 56-57
Toàn Việt thi lục", Lê Quý Đôn
Hoàng Việt thi tuyển, Nhà xuất bản Văn học, 2007

Tham khảo
Toàn Việt thi lục", Lê Quý Đôn
Hoàng Việt thi tuyển, Nhà xuất bản Văn học, 2007
Đặng Tộc Đại Tông Phả, Yến Quận công Đặng Tiến Thự viết năm 1683, Tiến sĩ Ứng Quận công Đặng Đình Tướng tục biên năm 1686, Thái Nhạc Quận công Đặng Sĩ Hàn tiếp tục tục biên năm 1745, Nguyễn Văn Thành giới thiệu, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2002
Họ Đặng "Nam bang vượng tộc" thời Lý đến thời Lê, Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng phả học Việt Nam

Người Đô Lương
Người Hà Tĩnh
Quan lại nhà Lê sơ
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Libnotes duyagi

text:
Libnotes duyagi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Indomalaya