Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư, gọi tắt là CHLBXHCN Nam Tư là nhà nước Nam Tư được thành lập sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai và tồn tại cho đến khi bị giải thể vào năm 1992 trong bối cảnh xảy ra chiến tranh Nam Tư. Đây là một cựu nhà nước xã hội chủ nghĩa và là một liên bang bao gồm sáu nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa: Bosnia và Herzegovina,  Croatia, Macedonia, Montenegro, Serbia, và Slovenia. Ngoài ra, bản thân Serbia có hai tỉnh tự trị là Vojvodina cùng Kosovo và Metohija.

Ban đầu, CHLBXHCN Nam Tư dưới sự lãnh đạo của Josip Broz Tito đã đứng về phía khối phía đông vào lúc bắt đầu Chiến tranh Lạnh, tuy nhiên sau chia rẽ Tito-Stalin năm 1948 thì liên bang này đã theo đuổi một chính sách trung lập, và trở thành một trong những thành viên sáng lập của Phong trào không liên kết. Sau cái chết của Tito năm 1980, tư tưởng dân tộc chủ nghĩa đã nổi lên vào cuối thập niên 1980 và dẫn đến sự chia rẽ giữa các dân tộc trong các nước cộng hòa thành viên, tiếp theo, các cuộc đàm phán giữa các nước cộng hòa sụp đổ và đến năm 1991, một số quốc gia châu Âu đã công nhận độc lập của một vài nước cộng hòa. Điều này đã khiến cho CHLBXHCN Nam Tư sụp đổ và khởi đầu Chiến tranh Nam Tư.

Lịch sử

Thế chiến II

Ngày 6 tháng 4 năm 1941, Nam Tư bị khối Trục xâm lược, dẫn đầu là Đức Quốc xã; ngày 17 tháng 4 năm 1941, quốc gia này đã hoàn toàn bị chiếm đóng. Người Nam Tư ngay sau đó đã tiến hành kháng chiến dưới ngọn cờ của hai tổ chức, Quân đội Nam Tư tại Tổ quốc theo tư tưởng bảo hoàng và Quân đội Giải phóng Nhân dân và các Biệt đội du kích Nam Tư. Chỉ huy tối cao của quân du kích là Josip Broz Tito, và dưới quyền chỉ huy của ông, phong trào đã sớm bắt đầu lập ra các "lãnh thổ được giải phóng", thu hút sự chú ý từ lực lượng chiếm đóng.

Không giống như các lực lượng dân quân dân tộc chủ nghĩa khác tại Nam Tư, lực lượng du kích là một phong trào theo tư tưởng liên Nam Tư, thúc đẩy "tình huynh đệ và thống nhất" giữa các dân tộc Nam Tư, và đại diện cho các yếu tố cộng hòa, cánh tả, và nhân tố xã hội chủ nghĩa trong nền chính trị Nam Tư. Liên minh gồm các chính đảng, phe nhóm, và cá nhân nổi bật, đứng đằng sau phong trào là Mặt trận Giải phóng Nhân dân (Jedinstveni narodnooslobodilački front, JNOF), do Đảng Cộng sản Nam Tư (KPJ) lãnh đạo.

Mặt trận hình thành một thực thể chính trị đại diện, Hội đồng chống phát xít của Giải phóng Nhân dân Nam Tư (AVNOJ, Antifašističko Vijeće Narodnog Oslobođenja Jugoslavije). AVNOJ tổ chức hội nghị ban đầu ở vùng giải phóng Bihać vào ngày 26 tháng 11 năm 1942, và đã tuyên bố mình là Hội đồng Thảo luận của Nam Tư (tức quốc hội).

Năm 1943, Du kích Nam Tư bắt đầu bị người Đức xem là một mối đe dọa lớn. Trong hai chiến dịch chính Fall Weiss (tháng 1 đến tháng 4 năm 1943) và Fall Schwartz (15 tháng 5 đến 16 tháng 6 năm 1943), khối Trục đã cố gắng để dập tắt cuộc kháng chiến của Nam Tư. Trong các trận chiến, được gọi tương ứng là trận Neretva và trận Sutjeska, 20.000 lính du kích đã phải chiến đấu với một lực lượng gồm 150.000 quân của khối Trục. Trong cả hai sự kiện, mặc dù bị thương vong nặng nề, chỉ huy quân du kích Josip Broz Tito đã rút lui đến nơi an toàn.

Sau khi lực lượng chính của khối Trục rút lui, quân du kích nổi lên và thậm chí còn mạnh hơn trước đó và họ chiếm được một phần lãnh thổ đáng kể của Nam Tư. Các sự kiện này đã nâng cao rất lớn vị thế của quân du kích, và họ có được danh tiếng đối với người dân Nam Tư – khiến số người gia nhập tăng lên. Ngày 8 tháng 9 năm 1943, phát xít Ý đã đầu hàng lực lượng Đồng Minh, để khu vực chiếm đóng của họ tại Nam Tư cho quân du kích. Tito đã tận dụng các sự kiện này để giải phóng vùng bờ biển Dalmatia và các thành phố tại đó. Do vậy, quân du kích đã thu được các vũ khí, vật tư của Ý cùng các tình nguyện viên đến từ các thành phố trước đây bị sáp nhập vào Ý, và các tân binh Ý thông qua trao đổi với Đồng Minh.

Sau chuỗi sự kiện rất thuận lợi đó, AVNOJ đã quyết định tụ họp lần thứ hai – lần này là ở vùng giải phóng Jajce. Kỳ họp thứ hai của AVNOJ kéo dài từ ngày 21 đến ngày 29 tháng 11 năm 1943 (ngay trước và trong Hội nghị Tehran), và đi đến một số kết luận quan trọng. Quan trọng nhất trong số này là việc thành lập Liên bang Dân chủ Nam Tư, nhà nước này là một liên bang gồm sáu nước cộng hòa Nam Slav bình đẳng (trái ngược với tình trạng người Serb chiếm ưu thế tại Nam Tư thời tiền chiến). Hội nghị đã quyết định lấy một cái tên trung lập và cố ý để lại câu hỏi mở về nền quân chủ và cộng hòa, quyết định rằng Petar II sẽ chỉ được cho phép trở về từ nơi đang lưu vong (Luân Đôn) nếu có một kết quả thuận lợi cho ông ta trong cuộc trưng cầu dân ý liên Nam Tư về câu hỏi mở.

Trong các vấn đề khác, AVNOJ đã quyết định thành lập một cơ quan quản trị lâm thời, Ủy ban Quốc gia về Giải phóng Nam Tư (NKOJ, Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije), bổ nhiệm Josip Broz Tito làm Thủ tướng. Sau khi có được thành công trong cuộc họp năm 1943, Tito cũng được thăng hàm Nguyên soái Nam Tư. Các tin tức thuận lợi cũng đến từ Hội nghị Tehran, lực lượng Đồng Minh kết luận rằng du kích Nam Tư sẽ được công nhận là phong trào kháng chiến Nam Tư của Đồng Minh và được cung cấp vật tư và hỗ trợ chiến đấu chống lại sự chiếm đóng của khối Trục.

Khi tình thế quay sang bất lợi cho phe Trục vào năm 1944, quân du kích Nam Tư tiếp tục chiếm giữ được những phần quan trọng của lãnh thổ Nam Tư. Với việc quân Đồng Minh đóng ở Ý, các hòn đảo của Nam Tư trên biển Adriatic trở thành một nơi lý tưởng để tiến hành kháng chiến. Ngày 17 tháng 6 năm 1944, căn cứ của quân Du kích trên đảo Vis đã diễn ra cuộc họp giữa Josip Broz Tito, Thủ tướng của NKOJ (đại diện cho AVNOJ), và Ivan Šubašić, Thủ tướng của chính phủ Nam Tư bảo hoàng lưu vong tại Luân Đôn. Các kết luận, được gọi là Hiệp ước Tito-Šubašić, đã trao sự công nhận của nhà vua cho AVNOJ và Liên bang Dân chủ Nam Tư (DFY) và quy định việc thành lập một chính phủ liên minh Nam Tư do Tito đứng đầu và Šubašić là ngoại trưởng, AVNOJ được công nhận là quốc hội Nam Tư lâm thời. Chính phủ lưu vong tại Luân Đôn của vua Petar II, một phần do áp lực từ Anh Quốc, đã công nhận thỏa thuận.

Cơ quan lập pháp của Liên bang Dân chủ Nam Tư, sau tháng 11 năm 1944, là Hội nghị Lâm thời. Hiệp ước Tito-Šubašić năm 1944 đã tuyên bố rằng nhà nước liên bang này là một nền dân chủ đa nguyên và bảo đảm các quyền dân chủ tự do, tự do cá nhân, tự do ngôn luận, tự do lập hội, tự do tôn giáo và tự do báo chí. Tuy nhiên đến tháng 1 năm 1945, Tito đã thay đổi trọng tâm trong chính phủ của ông từ chỗ nhấn mạnh về dân chủ đa nguyên, sang tuyên bố rằng mặc dù ông chấp thuận dân chủ, song không có "nhu cầu" về đa đảng, ông cho rằng đa đảng gây chia rẽ không cần thiết cho các nỗ lực chiến đấu của Nam Tư và rằng Mặt trận Nhân dân đại diện cho tất cả người dân Nam Tư. Liên minh Mặt trận Nhân dân, đứng đầu là Đảng Cộng sản Nam Tư và tổng thư ký là Nguyên soái Josip Broz Tito, là một phong trào lớn trong chính phủ. Các phong trào chính trị khác tham gia vào chính phủ còn bao gồm phong trào "Napred" do Milivoje Marković đại diện.

Beograd, thủ đô của Nam Tư, đã được giải phóng cùng với sự giúp đỡ của Hồng quân Liên Xô vào tháng 10 năm 1944, và việc thành lập một chính phủ mới của Nam Tư đã bị trì hoãn cho đến ngày 2 tháng 11 năm 1944, khi ký kết Hiệp định Beograd và thành lập chính phủ lâm thời. Các hiệp định cũng quy định rằng các cuộc bầu cử sau chiến tranh sẽ xác định hệ thống nhà nước trong tương lai trên mặt chính quyền và kinh tế.

Năm 1945, quân du kích Nam Tư đã truy quét lực lượng khối Trục và giải phóng các phần lãnh thổ bị chiếm đóng còn lại. Ngày 20 tháng 3 năm 1945, quân du kích đã phát động cuộc Tổng công kích nhằm đánh đuổi hoàn toàn người Đức và các lực lượng phối hợp còn lại của họ. Vào cuối tháng 4 năm 1945, các khu vực còn lại ở miền Bắc Nam Tư đã được giải phóng, quân Nam Tư cũng giải phóng một số bộ phận ở miền Nam lãnh thổ Đức (nay là Áo), và lãnh thổ Ý xung quanh Trieste.

Sau đó, Nam Tư lại một lần nữa có được tình trạng toàn vẹn, và được quân du kích mường tượng sẽ là "Liên bang Dân chủ", bao gồm sáu nước cộng hòa liên bang: Cộng hòa Liên bang Bosna và Hercegovina, Cộng hòa Liên bang Croatia, Cộng hòa Liên bang Macedonia, Cộng hòa Liên bang Montenegro, Cộng hòa Liên bang Serbia, và Cộng hòa Liên bang Slovenia. Tuy nhiên, bản chất của chính phủ này vẫn chưa rõ ràng, và Tito đã rất miễn cưỡng để đưa Quốc vương Petar II đang lưu vong vào thành phần chính quyền Nam Tư sau chiến tranh theo yêu cầu của Winston Churchill. Tháng 2 năm 1945, Tito thừa nhận sự tồn tại của một hội đồng nhiếp chính đại diện cho Nhà vua: tuy nhiên hành động đầu tiên và duy nhất của hội đồng là ra tuyên bố vào ngày 7 tháng 3 về việc hình thành chính phủ mới do Tito làm thủ tướng. Bản chất của nhà nước vẫn chưa rõ ràng kể cả sau khi chiến tranh kết thúc, và ngày 26 tháng 6 năm 1945, quốc gia này đã ký vào Hiến chương Liên Hợp Quốc chỉ với tên Nam Tư, không nhắc đến một vương quốc hay nước cộng hòa.

Thời kỳ hậu chiến
Cuộc bầu cử đầu tiên tại Nam Tư sau chiến tranh được tổ chức vào ngày 11 tháng 11 năm 1945. Thời gian này, liên minh các bên ủng hộ quân du kích, Mặt trận Giải phóng Nhân dân đã đổi tên thành Mặt trận Nhân dân. Mặt trận Nhân dân chủ yếu do Đảng Cộng sản Nam Tư lãnh đạo, đại diện là Josip Broz Tito. Danh tiếng của cả hai có được phần lớn là nhờ các hành động của họ trong thời chiến, và họ nhận được sự ủng hộ của người dân. Tuy nhiên, các chính đảng từ thời tiền chiến cũng được tái lập.

Tuy nhiên, mặc dù bản thân cuộc bầu cử được cho là sẽ tiến hành một cách công bằng theo hình thức bỏ phiếu kín, chiến dịch tranh cử trước đó được đánh giá có nhiều dấu hiệu bất thường. Các tờ báo đối lập đã bị cấm nhiều hơn một lần, và tại Serbia các lãnh đạo đối lập như Milan Grol nhận được những lời hăm dọa thông qua báo chí. Phe đối lập đã rút lui khỏi cuộc bầu cử để phản đối không khí thù địch và tình thế này khiến ba đại diện bảo hoàng, Grol-Subasic-Juraj Sutej, rút ra khỏi chính phủ lâm thời. Kết quả bầu cử được công bố vào ngày 11 tháng 11 năm 1945, với trung bình 85% số cử tri đi bầu ủng hộ cho Mặt trận Nhân dân. Cuộc bầu cử này đánh dấu sự khởi đầu của chế độ Cộng sản công khai tại Nam Tư.

Ngày 29 tháng 11 năm 1945, tại lễ kỉ niệm năm thứ hai của Kỳ họp AVNOJ thứ hai, Quốc hội lập hiến của Nam Tư đã chính thức bãi bỏ chế độ quân chủ và tuyên bố nhà nước là một cộng hòa. Tên gọi chính thức trở thành Cộng hòa Liên bang Nhân dân Nam Tư, và sáu "nhà nước liên bang" trở thành "các cộng hòa nhân dân" Nam Tư trở thành một nhà nước độc đảng và trong những năm đầu tiên nó được xem là tuân theo mô hình cộng sản chính thống.

Chính phủ Nam Tư là đồng minh với Liên Xô và trong thời gian đầu của Chiến tranh Lạnh, họ đã bắn rơi hai máy bay của Hoa Kỳ bay trên không phận Nam Tư vào ngày 9 và ngày 19 tháng 8 năm 1946. Đây là những vụ bắn rơi máy bay phương Tây đầu tiên trong Chiến tranh Lạnh và khiến Hoa Kỳ càng ngờ vực sâu hơn Tito và thậm chí còn kêu gọi can thiệp quân sự chống lại Nam Tư. Nước Nam Tư mới cũng phát triển kinh tế theo mô hình Stalin-Xô viết trong thời kỳ này, và nó đã đạt được thành công đáng kể trên một số khía cạnh. Đặc biệt là các công trình công cộng đã được chính phủ xây dựng lại và thậm chí còn cải thiện cơ sở hạ tầng của Nam Tư (đặc biệt là hệ thống đường bộ). Căng thẳng với phương Tây lên cao khi Nam Tư gia nhập Cominform, và trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Lạnh, Nam Tư đã theo đuổi một chính sách đối ngoại hung hăng. Do quân du kích Nam Tư đã giải phóng Venezia Giulia và Kärnten, và cùng với các tuyên bố chủ quyền trong lịch sử, chính phủ Nam Tư bắt đầu vận động ngoại giao để hợp nhất chúng vào Nam Tư. Cả hai yêu cầu này đều bị phương Tây phản đối. Điểm tranh cãi lớn nhất là thành phố cảng Trieste. Du kích Nam Tư là lực lượng chủ yếu đã giải phóng thành phố này và các vùng nội địa xung quanh vào năm 1945, song trước sức ép từ lực lượng Đồng Minh phương Tây, họ đã buộc phải rút lui về cái gọi là "đường Morgan". Lãnh thổ Tự do Trieste được thành lập, và bị tách thành khu vực A và khu vực B, được quản lý tương ứng bởi Đồng Minh phương Tây và Nam Tư. Ban đầu, Nam Tư nhận được sự hậu thuẫn của Stalin, song từ năm 1947 trở về sau nhà lãnh đạo Xô viết dần lạnh nhạt với tham vọng của Nam Tư. Cuộc khủng hoảng được giải quyết khi Tito–Stalin bắt đầu chia rẽ, khu vực A được trao cho Ý, còn khu vực B trao cho Nam Tư.

Trong khi đó, nội chiến đã nổ ra ở Hy Lạp – nước láng giềng phía nam của Nam Tư, chính phủ Nam Tư đã quyết định mang về một chiến thắng cho cộng sản. Nam Tư đã trợ giúp đắc lực về vũ khí đạn dược, vật tư, chuyên gia quân sự, và thậm chí còn cho phép quân du kích Hy Lạp sử dụng lãnh thổ Nam Tư để trú ẩn. Mặc dù Liên Xô, Bulgaria, và Albania cũng cung cấp hỗ trợ quân sự, song hỗ trợ của Nam Tư là vượt trội. Tuy nhiên, cuộc phiêu lưu này của Nam Tư cũng kết thúc với sự chia rẽ Tito–Stalin, do quân cộng sản Hy Lạp mong đợi việc Tito bị lật đổ nên đã từ chối bất kỳ sự trợ giúp nào từ chính phủ Nam Tư. Tuy nhiên, do không có chúng, quân cộng sản Hy Lạp đã gặp phải rất nhiều khó khăn và bị đánh bại vào năm 1949.

Nước láng giềng cộng sản duy nhất của Cộng hòa Nhân dân Albania là Nam Tư, và ngay sau chiến tranh nước này đã trở thành một quốc gia vệ tinh của Nam Tư. Nước láng giềng Bulgaria cũng chịu ảnh hưởng tăng dần của Nam Tư. Điểm chính của cuộc tranh giành ảnh hưởng này là Nam Tư muốn sáp nhập hai nước trên thành hai nước cộng hòa liên bang. Albania không có lập trường chống lại, song Bulgaria có quan điểm là muốn Bulgaria và Nam Tư thống nhất một cách bình đẳng trong liên bang mới. Khi các cuộc đàm phán bắt đầu, các đại diện của Nam Tư là Edvard Kardelj và Milovan Đilas được triệu đến Moskva cùng với một phái đoàn của Bulgaria, tại đây Stalin và Vyacheslav Molotov đã cố gắng hăm dọa rằng họ sẽ phải chấp thuận sự kiểm soát của Liên Xô trong việc hợp nhất giữa các quốc gia, và nói chung cố gắng buộc họ phải chịu lệ thuộc. Liên Xô đã không thể hiện một quan điểm cụ thể về vấn đề thống nhất Nam Tư-Bulgaria, song muốn đảm bảo hai bên trước tiên phải chấp thuận mọi quyết định của Moskva. Người Bulgaria đã không phản đối, song phái đoàn Nam Tư đã rút khỏi cuộc họp Moskva. Nhận thức được mức độ lệ thuộc của Bulgaria vào Moskva, Nam Tư đã rút khỏi các cuộc đàm phán thống nhất, và hoãn lại kế hoạch hợp nhất Albania để đề phòng việc lâm vào tình thế đối đầu với Liên Xô.

Thời kỳ Informbiro

Chia rẽ Tito–Stalin, hoặc chia rẽ Nam Tư-Liên Xô đã xảy ra vào mùa xuân và đầu mùa hè năm 1948. Tên gọi của nó gắn liền với Josip Broz Tito, lúc đó đang là Thủ tướng Nam Tư (Chủ tịch Quốc hội Liên bang), và nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin. Tại phương Tây, Tito được xem là một nhà lãnh đạo cộng sản trung kiên, chỉ đứng thứ hai sau Stalin tại khối phía đông. Tuy nhiên, Nam Tư phần lớn đã tự giải phóng được chính mình và sự trợ giúp của Hồng quân chỉ ở mức giới hạn, Nam Tư đi theo một chiều hướng độc lập, và liên tục có căng thẳng với Liên Xô. Nam Tư và chính phủ của nó tự xem mình là đồng minh của Moskva, trong khi Moskva xem Nam Tư là một quốc gia vệ tinh và thường xuyên đối xử với Nam Tư theo hướng này. Trước đó, hai bên đã có căng thẳng trên một số vấn đề, song từ sau cuộc họp Moskva, một cuộc đối đầu mở đã bắt đầu.

Tiếp đến là việc trao đổi thư tín trực tiếp giữa Đảng Cộng sản Liên Xô và Đảng Cộng sản Nam Tư. Đầu tiên, trong lá thư của ĐCS Liên Xô ngày 27 tháng 3 năm 1948, Liên Xô đã cáo buộc Nam Tư bôi nhọ nhà nước Xô viết thông qua các tuyên bố như "chủ nghĩa xã hội tại Liên Xô đã không còn là cách mạng". Liên Xô cũng tuyên bố rằng Đảng Cộng sản Nam Tư không "đủ dân chủ", và rằng nó không hành động như một đội quân tiên phong đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Liên Xô nói rằng họ [ĐCS Nam Tư] "không thể được xem như là một tổ chức đảng Cộng sản Marx-Lenin, Bolshevik". Bức thư cũng viết tên của một số quan chức cấp cao được Liên Xô xem là "Marxist mơ hồ" (Milovan Đilas, Aleksandar Ranković, Boris Kidrič, và Svetozar Vukmanović-Tempo) và yêu cầu Tito thanh trừng họ. Các quan chức cộng sản như Andrija Hebrang và Sreten Žujović ủng hộ quan điểm của Liên Xô. Tuy nhiên, khi Tito nhìn thấy bức thư, ông đã từ chối làm tổn hại đảng của mình, và sớm tự mình trả lời thư. Bức thư hồi đáp của Đảng Cộng sản Nam Tư vào ngày 13 tháng 4 năm 1948 đã phủ nhận mạnh mẽ các cáo buộc của Liên Xô, bảo vệ bản chất cách mạng của đảng.

Trong một bức thư trả lời dài 31 trang vào ngày 4 tháng 5 năm 1948, Liên Xô đã nhắc nhở Đảng Cộng sản Nam Tư về các khuyết điểm phạm phải và cần phải sửa chữa sai lầm của mình, và buộc tội ĐCS Nam Tư đã quá kiêu ngạo về thành công chống lại người Đức, duy trì quan điểm rằng Hồng quân "đã cứu họ khỏi bị hủy diệt" (một tuyên bố không hợp lý, do các du kích của Tito đã thành công trong các chiến dịch chống lại phe Trục bốn năm trước khi Hồng quân xuất hiện tại đó). Lần này, Xô viết nêu tên Josip Broz Tito và Edvard Kardelj là những kẻ "dị đoan" chính, trong khi bảo vệ Hebrang và Žujović. Đảng Cộng sản Nam Tư đáp trả bằng cách trục xuất Hebrang và Žujović ra khỏi đảng, và trả lời Liên Xô trong lá thư ngày 17 tháng 5 năm 1948 với những lời chỉ trích mạnh mẽ các nỗ lực của Liên Xô nhằm làm suy giảm ý nghĩa của phong trào kháng chiến Nam Tư.

Ngày 19 tháng 5 năm 1948, một bức thư của Mikhail A. Suslov đã thông báo với Josip Broz Tito rằng Cục Thông tin Cộng sản, hay Cominform (Informbiro trong tiếng Serbia-Croatia), sẽ tổ chức một phiên họp vào ngày 28 tháng 6 năm 1948 tại Bucharest để giành gần như hoàn toàn cho "vấn đề Nam Tư". Cominform là một hiệp hội của các đảng cộng sản, là công cụ chính của Liên Xô để kiểm soát sự phát triển chính trị trong khối phía đông. Ngày tổ chức họp, 28 tháng 6, đã được Liên Xô lựa chọn cẩn thận vì đây là ngày kỉ niệm ba sự kiện gồm trận Kosovo (1389), the ám sát thái tử Ferdinand tại Sarajevo (1914), và việc thông qua Hiến pháp Vidovdan (1921).

Mặc dù được mời đích danh, Tito đã từ chối tham dự buổi họp vì một lý do không rõ ràng là bị ốm. Khi một lời mời chính thức đến vào ngày 19 tháng 6 năm 1948, Tito lại từ chối. Vào ngày đầu tiên của cuộc họp, 28 tháng 6, Cominform đã thông qua dự thảo về một nghị quyết, được gọi tại Nam Tư là "Nghị quyết của Informbiro" (Rezolucija Informbiroa). Trong đó, các thành viên Cominform khác quyết định khai trừ Nam Tư, với lý do "các yếu tố dân tộc chủ nghĩa" đã "chế ngự hướng đi trong năm hoặc sáu tháng qua để tiến đến một vị trí thống trị trong hàng ngũ lãnh đạo" của Đảng Cộng sản Nam Tư. Nghị quyết cảnh báo Nam Tư rằng nó đang đi ngược trên con đường quay trở lại chủ nghĩa tư bản vì tính dân tộc chủ nghĩa, các ý định độc lập của mình và cáo buộc chính đảng này theo "chủ nghĩa Trotsky". Tiếp theo đó là sự kiện cắt đứt quan hệ giữa Nam Tư và Liên Xô, bắt đầu thời kỳ xung đột Liên Xô-Nam Tư từ năm 1948 đến 1955, được gọi là thời kỳ Informbiro.

Sau khi cắt đứt quan hệ với Liên Xô, Nam Tư tự nhận thấy mình bị cô lập về kinh tế và chính trị và nền kinh tế quả thực đã bị ảnh hưởng. Lúc đó, những người Nam Tư theo chủ nghĩa Stalin bắt đầu kích động tình trạng bất ổn trong dân chúng và quân đội. Một số cuộc nổi loạn và binh biến đã xảy ra, cùng với các hành động phá hoại. Tuy nhiên, an ninh Nam Tư do Aleksandar Ranković lãnh đạo mang tên UDBA đã nhanh chóng đàn áp hiệu quả các hoạt động nổi dậy. Nam Tư cũng đối mặt với nguy cơ bị xâm lược khi các đơn vị quân đội Liên Xô diễu hành dọc biên giới Nam Tư-Cộng hòa Nhân dân Hungaria, trong khi Quân đội Nhân dân Hungaria nhanh chóng tăng cường quy mô từ 2 lên 15 sư đoàn. UDBA bắt đầu bắt giữ những người bị cáo buộc là theo chủ nghĩa Stalin hoặc thậm chí là thân Liên Xô.

Tuy nhiên, ngay từ lúc bắt đầu khủng hoảng, Tito đã bắt đầu đưa ra các lời đề nghị với Hoa Kỳ và phương Tây. Do đó, các kế hoạch của Stalin đã bị cản trở khi Nam Tư bắt đầu thay đổi các liên kết của mình. Hoan nghênh rạn nứt Nam Tư-Liên Xô, phương Tây đã bắt đầu viện trợ kinh tế tới tấp cho Nam Tư vào năm 1949, góp phần ngăn ngừa nạn đói năm 1950, và bù đắp phần lớn thâm hụt thương mại của Nam Tư trong thập niên sau đó. Hoa Kỳ bắt đầu vận chuyển vũ khí đến Nam Tư vào năm 1951. Tuy nhiên, Tito cũng cảnh giác để không quá phụ thuộc vào phương Tây, các thảo thuận an ninh quân sự kết thúc vào năm 1953 và Nam Tư từ chối gia nhập NATO và bắt đầu phát triển ngành công nghiệp quân sự của chính mình. Phản ứng của Hoa Kỳ trong chiến tranh Triều Tiên đã khiến Stalin bắt đầu từ bỏ kế hoạch chiến tranh với Nam Tư.

Cải cách

Trong thập niên 1950, Nam Tư bắt đầu một số cải cách cơ bản, mang lại sự thay đổi trong ba phương diện chính: nhanh chóng tự do hóa và phân tán quyền lực của hệ thống chính trị quốc gia, thành lập một hệ thống kinh tế mới, độc nhất, và một chính sách ngoại giao không liên kết. Nam Tư đã từ chối tham gia Khối Warszawa và thay vào đó là một lập trường trung lập trong Chiến tranh Lạnh và trở thành một thành viên sáng lập của Phong trào không liên kết cùng với các nước như Ấn Độ, Ai Cập và Indonesia, và một trong những tác động của nó là Nam Tư thúc đẩy một chính sách không đối đầu với Mỹ.

Sau khi ly khai khỏi tầm ảnh hưởng của Liên Xô, Nam Tư đã tự mình lập ra một biến thể của chủ nghĩa xã hội, đôi khi được gọi chính thức là "chủ nghĩa Tito". Hoạt động kinh doanh thị trường tự do được cho phép diễn ra bên trong đất nước, nhà nước xây dựng một hệ thống chủ nghĩa xã hội thị trường. Các cải cách kinh tế bắt đầu vào ngày 26 tháng 6 năm 1950 khi đưa vào thể chế người lao động tự quản lý. Kiểm soát kinh tế đã được giao cho các nước cộng hòa hợp thành, các cơ quan chính phủ ở Beograd trở thành các hội đồng phối hợp hợp tác. Với hệ thống mới, các hội đồng công nhận kiểm soát việc sản xuất và phần lớn lợi nhuận, nó sẽ được phân phối trở lại cho bản thân các công nhân (thay vì nhà nước hoặc chủ sở hữu/cổ đông). Các chương trình phát triển công nghiệp và cơ sở hạ tầng cũng được thực hiện, và đất nước cuối cùng đã phát triển một lĩnh vực công nghiệp vững mạnh.

Điều này cùng với các cải cách kinh tế quan trọng khác trong thời gian đó, cộng thêm viện trợ của phương Tây, đã làm hồi sinh Nam Tư và khiến kinh tế Nam Tư bùng nổ. Số việc làm tăng gấp đối từ 1950 đến 1964, và tỷ lệ thất nghiệm giảm xuống còn 6% vào năm 1961. Mặc dù có thêm rất nhiều lao động công nghiệp mới, lương của họ vẫn tăng 6,2% mỗi năm, trong khi sản xuất công nghiệp tăng 12,7% mỗi năm. Xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp, dẫn đầu là cơ giới kiến thiết, các loại máy chuyên chở (đặc biệt là ngành công nghiệp đóng tàu), cùng công nghệ và thiết bị quốc phòng, tăng đáng kể với mức tăng hàng năm là 11%. Tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) cho đến đầu thập niên 1980 đạt trung bình 6,1%. Tỉ lệ biết chữ tăng lên đáng kể và đạt 91%, chăm sóc y tế là miễn phí ở tất cả các cấp, và tuổi thọ trung bình là 72.

Cải cách kinh tế có quan hệ chặt chẽ với tự do hóa chính trị. Bộ máy quan liêu đồ sộ của nhà nước và đảng đã nhanh chóng bị tinh giản trong một quá trình được mô tả là "đẽo nhà nước" của Boris Kidrič, Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Nam Tư (bộ trưởng kinh tế). Đại hội thứ sáu của Đảng Cộng sản Nam Tư, được tổ chức vào ngày 2 tháng 11 năm 1952 tại Zagreb, được tiến hành theo tinh thần của chủ nghĩa tự do xã hội, và hướng đi mới đã dẫn đến sự ra đời của "Luật cơ bản" năm 1953, trong đó nhất mạnh quyền tự do của "các đoàn thể tự do và người dân lao động" và "tự do cá nhân và quyền con người". Đảng Cộng sản Nam Tư, vốn bao gồm 6 đảng cộng sản tại các nước cộng hòa thành viên, lúc này đã đổi tên thành Liên minh những người cộng sản Nam Tư, bao gồm sáu liên minh những người cộng sản thành viên tại các nước cộng hòa liên bang. Phe bất đồng chính kiến trong đảng do Milovan Đilas lãnh đạo, ủng hộ thủ tiêu gần như toàn bộ bộ máy nhà nước, thời điểm này đã bị Tito can thiệp để đàn áp.

Vào đầu thập niên 1960, các vấn đề như xây dựng nhà máy mang tính "chính trị" song không hợp lý về mặt kinh tế và lạm phát đã khiến một nhóm trong giới lãnh đạo cộng sản chủ trương thực hiện tản quyền lớn hơn. Những người tự do này bị một nhóm tập trung quanh Aleksandar Ranković phản đối. Năm 1966, những người tự do (quan trọng nhất là Edvard Kardelj, Vladimir Bakarić của Croatia và Petar Stambolić của Serbia) đã giành được sự ủng hộ của Tito. Tại một hội nghị của đảng ở Brijuni, Ranković đã phải đối mặt với một hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ với những lời buộc tội và tố cáo từ Tito rằng ông đã hình thành một bè nhóm với ý định đoạt lấy quyền lực. Ranković bị buộc phải từ chức và một số người ủng hộ ông đã bị trục xuất khỏi đảng.

Phát triển kinh tế và tự do hóa đã không bị cản trở trong suốt các thập niên 1950 và 1960, chúng tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng. Việc đưa vào các cải cách hơn nữa đã mở đầu cho một biến thể của chủ nghĩa xã hội thị trường, kéo theo chính sách biên giới mở. Với đầu tư lớn của liên bang, du lịch tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Croatia đã được phục hồi, mở rộng, và chuyển thành một nguồn thu nhập chính. Với các biện pháp thành công này, kinh tế Nam Tư đã đạt được tính tự túc tương đối và có giao dịch rộng rãi với cả phương Tây và phương Đông. Vào đầu thập niên 1960, các nhà quan sát nước ngoài lưu ý rằng đất nước này "đang bùng nổ", và rằng công dân Nam Tư được hưởng quyền tự do lớn hơn nhiều so với người dân Liên Xô và các nước thuộc khối phía đông.

Năm 1971, ban lãnh đạo của Liên minh những người cộng sản Nam Tư, đặc biệt là Miko Tripalo và Savka Dabčević-Kučar, đã liên minh với các nhóm không đảng phái dân tộc chủ nghĩa, bắt đâù một phong trào nhằm tăng quyền hạn của các nước cộng hòa liên bang thành viên. Phòng trào này được gọi là Phòng trào Quần chúng (MASPOK) và đã lãnh đạo Mùa xuân Croatia. Nước cộng hòa quê hương của Tito là Croatia, ông đã đáp lại bằng một cách tiếp cận kép. Nhà cầm quyền Nam Tư đã bắt giữ một số lượng lớn những người biểu tình Croatia, buộc tội họ khơi gợi nên chủ nghĩa dân tộc, trong khi đó Tito bắt đầu một chương trình nghị sự để đề xướng một số cải cách nhằm ngăn chặn một cuộc khủng hoảng tương tự có thể lại xảy ra. Lúc này, những người ủng hộ Ustaše ở bên ngoài Nam Tư đã cố gắng thông qua các hành động khủng bố và du kích để hình thành nên một phong trào ly khai, song họ đã không thành công, thậm chí đôi khi còn ở vào tình trạng thù địch với những đồng bào người Nam Tư Croatia theo Công giáo. Từ năm 1971 trở đi, các nước cộng hòa kiểm soát các kế hoạch kinh tế của họ. Điều này đã dẫn đến một làn sóng đầu tư, đi kèm với số nợ tăng lên và xu hướng nhập siêu ngày càng lớn.

Năm 1974, một hiến pháp liên bang mới đã được phê chuẩn, theo đó sẽ trao nhiều quyền tự chủ hơn cho các nước cộng hòa, do đó hoàn thành cơ bản mục tiêu chính của phong trào Mùa xuân Croatia năm 1971. Vấn đề gây tranh cãi nhất trong hiến pháp liên bang mới là phân chia nội bộ Serbia, với việc quyết định trao vị thế tương tự cho hai tỉnh tự trị của nước cộng hòa này, đó là Kosovo-một khu vực có phần lớn dân cư là người Albania, và Vojvodina- một khu vực có một số lượng lớn các dân tộc thiểu số bên cạnh người Serb chiếm đa số, như người Hungaria. Những cải cách này đã khiến các nước cộng hòa hài lòng, đặc biệt là Croatia cũng như những người Albania tại Kosovo và những người thiểu số ở Vojvodina. Song hiến pháp năm 1974 đã làm khiến các quan chức cộng sản người Serb thêm bực tức, họ không tin tưởng vào động cơ của những người ủng hộ cải cách. Nhiều người Serb xem các cải cách này là sự nhượng bộ đối với những người dân tộc chủ nghĩa Croatia và gốc Albania, trong khi lại không thành lập các tỉnh tự trị tương tự để đại diện cho một số lượng lớn người Serb tại Croatia hay Bosna và Hercegovina và những người dân tộc chủ nghĩa Serbia cảm thấy thất vọng trước sự ủng hộ của Tito trong việc công nhận người Montenegro và người Macedonia là các dân tộc riêng biệt, những người dân tộc chủ nghĩa Serbia tuyên bố rằng không có sự khác biệt về mặt sắc tộc hay văn hóa giữa hai nhóm này với người Serb.

Thời kỳ hậu Tito
Ngày 4 tháng 5 năm 1980, Tito qua đời và cái chết của ông được công bố trên hệ thống truyền thông nhà nước khắp Nam Tư. Mặc dù biết rằng trong một thời gian bệnh tình của Tito ngày càng nặng, song cái chết của ông vẫn khiến đất nước sửng sốt. Điều này là bởi Tito được nhìn nhận là một anh hùng dân tộc trong Chiến tranh thế giới thứ hai và đã là nhân vật nổi bật cũng như là bản sắc của đất nước trong nhiều năm. Sự ra di của ông đánh dấu một thay đổi đáng kể, và người ta tường thuật rằng đã có nhiều người Nam Tư công khai than khóc việc ông qua đời. Tại sân vận động bóng đá Split, nơi hai đội Serbia và Croatia đang thi đấu với nhau trong một trận đấu, cả hai đã dừng lại để nghe tin về cái chết của Tito và đẫm lệ hát bài hát ca tụng "Đồng chí Tito Chúng tôi thề với Người, từ đường đi của Người chúng tôi sẽ không trệch hướng"

Vào thời điểm Tito qua đời, chính quyền liên bang do Veselin Đuranović đứng đầu (ông đã giữ chức vụ này từ năm 1977). Ông đã xung đột với các nhà lãnh đạo của các nước cộng hòa khi tranh luận rằng Nam Tư cần thi hành tiết kiệm do nợ nước ngoài ngày càng tăng. Đuranović cho rằng phá giá là cần thiết, tức điều mà Tito đã từ chối ủng hộ vì lý do uy tín quốc gia.

Nam Tư hậu Tito phải đối mặt với khoản nợ tài chính đáng kể trong những năm 1980, song nhờ những mối quan hệ tốt đẹp giữa nước này với Hoa Kỳ nên đã dẫn đến việc thành lập một nhóm các tổ chức do Hoa Kỳ lãnh đạo được gọi là "những người bạn của Nam Tư" giải quyết các khoản nợ lớn cho Nam Tư vào năm 1983 và 1984, song các bài toán kinh tế vẫn sẽ tiếp tục tồn tại cho đến khi giải thể đất nước trong thập niên 1990.

Nam Tư là nước chủ nhà của Thế vận hội Mùa đông 1984 tại Sarajevo. Đối với Nam Tư, thế vận hội đã tiếp tục chứng minh tầm nhìn Tình huynh đệ và thống nhất của Tito khi các dân tộc Nam Tục vẫn tiếp tục thi đấu thống nhất trong một đội tuyển, và Nam Tư trở thành quốc gia cộng sản thứ hai tổ chức thế vận hội (sau Thế vận hội Mùa hè 1980). Tuy nhiên, thế vận hội tổ chức tại Nam Tư đã không bị một số nước phương Tây tẩy chay như Thế vận hội tại Moskva.

Vào cuối thập niên 1980, chính phủ Nam Tư bắt đầu tiến hành một quá trình rời xa chủ nghĩa cộng sản khi cố gắng chuyển đổi thành một nền kinh tế thị trường dưới quyền lãnh đạo của Thủ tướng Ante Marković, người chủ trương áp dụng "liệu pháp sốc" để tư hữu hóa các khu vực của kinh tế Nam Tư. Marković được nhìn nhận là một chính trị gia có khả năng nhất để chuyển đổi đất nước thành một liên bang dân chủ tự do hóa, song sau đó ông đã mất đi tín nhiệm mà chủ yếu là do thất nghiệp gia tăng.

Tan rã và chiến tranh
Ý thức hệ và đặc biệt là tinh thần dân tộc chủ nghĩa được nhiều người xem là các nguyên nhân chính dẫn đến sự tan rã của Nam Tư. Từ thập niên 1970, chế độ cộng sản Nam Tư đã bị phân tách thành một phe dân tộc chủ nghĩa tự do-tản quyền do Croatia và Slovenia lãnh đạo, phe này ủng hộ một liên bang phi tập trung hóa để trao quyền tự chủ lớn hơn cho hai nước cộng hòa này; còn phe dân tộc chủ nghĩa bảo thủ-tập trung hóa do Serbia lãnh đạo và ủng hộ một liên bang tập trung để đảm bảo lợi ích của Serbia và của người Serb trên khắp Nam Tư – do họ là dân tộc lớn nhất trong toàn quốc. Từ năm 1967 đến 1972 tại Croatia và kéo theo các cuộc biểu tình ở Kosovo từ 1968 đến 1981, các học thuyết và hành động dân tộc chủ nghĩa đã gây ra căng thẳng sắc tộc, khiến đất nước mất ổn định. Sự đàn áp của chế độ cộng sản đối với những người dân tộc chủ nghĩa được cho là đã khiến họ xác định rằng mình phải thay thế chính chủ nghĩa cộng sản và khiến nó [chủ nghĩa dân tộc] trở thành một phong trào bí mật phát triển mạnh mẽ. Vào cuối thập niên 1980, giới cầm quyền tại Beograd đã phải đối mặt với một lực lượng phản đối mạnh mẽ từ các cuộc biểu tình lớn của người Serb tại Kosovo và người Montenegro cũng như yêu cầu cải cách chính trị của giới tri thức Serbia và Slovenia.

Trong kinh tế, từ cuối thập niên 1970, nguồn lực kinh tế giữa các vùng pháp triển và kém phát triển của Nam Tư ngày càng mở rộng khoảng cách và nó khiến tính thống nhất của liên bang xấu đi nghiêm trọng. Các nước cộng hòa phát triển nhất là Croatia và Slovenia đã bác bỏ các nỗ lực nhằm hạn chế quyền tự chủ của họ vốn được quy định trong Hiến pháp 1974. Quan điểm chung tại Slovenia vào năm 1987 là nước cộng hòa của họ sẽ có được cơ hội kinh tế tốt hơn nếu độc lập khỏi Nam Tư. Ngoài ra còn có những nơi không nhận được lợi ích kinh tế; ví dụ, tỉnh tự trị Kosovo là một nơi kém phát triển, và GDP bình quân đã giảm từ mức 47% bình quân của Nam Tư ngay sau chiến tranh xuống 27% vào thập niên 1980. Tuy nhiên, những vấn đề kinh tế đã không được chứng minh là yếu tố mang tính quyết định duy nhất trong sự tan rã của Nam Tư, do Nam Tư trong thời kỳ này là nhà nước cộng sản thịnh vượng nhất ở Đông Âu và quốc gia này trên thực tế đã tan rã về mặt kinh tế trong giai đoạn phục hồi sau khi thực hiện các cải cách kinh tế của chính phủ Ante Marković. Hơn nữa, trong sự tan rã của Nam Tư, các nhà lãnh đạo của Croatia, Serbia, Slovenia đều từ chối một đề nghị không chính thức của Cộng đồng châu Âu với nội dung cung cấp hỗ trợ kinh tế đáng kể cho họ để đổi lấy một thỏa hiệp chính trị. Tuy nhiên, vấn đề bất bình đẳng kinh tế giữa các nước cộng hòa, tỉnh tự trị, và các dân tộc tại Nam Tư đã dẫn đến căng thẳng với những lời tuyên bố bị thiệt thòi và những cáo buộc về việc nhóm dân tộc khác được hưởng quyền ưu đãi.

Các cuộc biểu tình chính trị tại Serbia và Slovenia mà về sau phát triển thành các cuộc xung đột sắc tộc đã bắt đầu từ cuối thập niên 1980, các cuộc biểu tình này chống lại sự bất công và quan liêu của giới lãnh đạo chính trị. Các thành viên trong giới lãnh đạo chính trị đã điều khiển để chuyển hướng các cuộc biểu tình này sang chống lại "những người khác". Những người biểu tình Serbia lo lắng về sự tan rã của đất nước và cáo buộc rằng "những người khác" (người Croatia, người Slovenia, và các tổ chức quốc tế) phải chịu trách nhiệm về điều này. Giới tinh hoa tri thức Slovenia thì biện luận rằng "những người khác" (người Serb) phải chịu trách nhiệm cho mưu đồ bành trướng Đại Serbia, cho việc khai thác kinh tế của Slovenia, và cho việc đàn áp bản sắc dân tộc Slovenia. Các hành động nhằm chuyển hướng các cuộc biểu tình quần chúng này đã cho phép các chế độ tại Serbia và Slovenia tồn tại với cái giá là phá vỡ sự thống nhất của Nam Tư. Các nước cộng hòa khác như Bosnia & Herzegovina và Croatia đã từ chối tuân theo các chiến thuật của Serbia và Slovenia, dẫn đến kết quả là các chế độ cộng sản này bị lực lượng chính trị dân tộc chủ nghĩa đánh bại.

Theo quan điểm chính trị quốc tế, việc chiến tranh Lạnh kết thúc đã góp phần vào sự tan rã của Nam Tư vì đất nước này mất đi tầm quan trọng trong chiến lược chính trị quốc tế với vị thế là một trung gian giữa khối phía đông và phía tây. Như một hệ quả, Nam Tư đã mất đi sự hỗ trợ về mặt kinh tế và chính trị từ phương Tây, và sức ép từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày càng tăng trong việc cải cách thể chế khiến giới tinh hoa theo chủ nghĩa cải lương ở Nam Tư không thể đối phó với rối loạn xã hội ngày càng tăng lên. Sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản tại Đông Âu và Liên Xô đã làm suy yếu cơ sở ý thức hệ của đất nước và khuyến khích các lực lượng chống cộng và dân tộc chủ nghĩa tại các nước cộng hòa Croatia và Slovenia tăng cường các đòi hỏi của họ.

Từ khi Hiến pháp 1974 giảm bớt quyền hạn của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Serbia đối với hai tỉnh tự trị Kosovo và Vojvodina, tình cảm dân tộc chủ nghĩa tại Serbia ngày càng tăng lên, chủ yếu tập trung vào Kosovo. Tại Kosovo (chủ yếu do những người cộng sản Albania quản lý), cộng đồng Serbia thiểu số ngày càng phàn nàn về về sự ngược đãi và lạm dụng của người Albania đa số. Tại Serbia, đã sẵn bị kích động bởi việc bị giảm bớt quyền hạn, điều này đã làm gia tăng tình cảm chống Albania, sự thù hằn sắc tộc lại trở lại Nam Tư. Năm 1986, Viện Khoa học và Nghệ thuật Serbia (SANU) đã công bố một tài liệu gây tranh cãi được gọi là Giác thư SANU. Trong đó, viện đã ủng hộ những bất bình của những người dân tộc chủ nghĩa Serbia. Liên minh những người cộng sản Nam Tư (SKJ) vào thời điểm đó đã thống nhất lên án giác thư, và tiếp tục chính sách chống dân tộc chủ nghĩa của họ.

Năm 1987, một quan chức của Liên minh những người cộng sản Serbia (SKS) (nhánh Serbia của SKJ), Slobodan Milošević, đã được cử đến Kosovo để dập tắt các cuộc biểu tình của những người gốc Serbia tại đó. Đến thời điểm này, tất cả các nhánh của Liên minh những người cộng sản Nam Tư, bao gồm Milošević, đều nhất trí lên án những người dân tộc chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong hành động biểu tình này, Milošević đã không tuân theo chính sách của đảng: ông đã ủng hộ những tuyên bố của đám đông biểu tình, ngay lập tức đóng vai "người che chở của người Serb". Hình ảnh này đã được nâng lên hơn nữa khi ông tăng cường kiểm soát cá nhân đối với truyền thông Serbia. Với sự nổi danh này, Milošević đã điều khiển tình hình để giành quyền kiểm soát đối với Liên minh những người cộng sản Serbia từ đồng minh chính trị một thời của ông là Ivan Stambolić, Slobodan Milošević trên thực tế trở thành chính trị gia quyền lực nhất tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Serbia.

Bảo đảm được vị trí của mình tại Serbia, Milošević tiến hành nắm quyển kiểm soát các chính quyền của Vojvodina, Kosovo, và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Montenegro láng giềng trong điều được truyền thông Serbia gọi là "Cách mạng chống quan liêu". Hai tỉnh tự trị XHCN của Serbia đều có một phiếu bầu Chủ tịch Nam Tư theo hiến pháp năm 1974, cùng với Montenegro và bản thân Serbia, Milošević nay đã có thể kiểm soát trực tiếp 4 trong số 8 lá phiếu trong cuộc bầu cử người đứng đầu nhà nước. Tình hình này khiến các chính phủ Croatia và Slovenia càng bực tức, cùng với họ là những người Albania tại Kosovo, tất cả họ đều nhanh chóng chuyển sang xung đột với Milošević (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Bosna và Hercegovina cùng Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Macedonia vẫn tương đối trung lập).

Trong Đại hội lần thứ 14 của Liên minh những người cộng sản Nam Tư (tháng 1 năm 1990), các đoàn đại biểu của Liên minh những người cộng sản Croatia do Ivica Račan lãnh đạo, và Liên minh những người cộng sản Slovenia đều bỏ ra khỏi đại hội nhằm chống lại thòng lọng của Milošević tại quốc hội. Vì thế, Liên minh những người cộng sản Nam Tư đã giải thể, dẫn đến việc hình thành một hệ thống đa đảng tại các nước cộng hòa. Các Liên minh những người cộng sản (hầu hết đổi sang tên mới) đã thất cử tại phần lớn các nước cộng hòa. Tại Croatia, Liên minh Dân chủ Croatia theo chủ nghĩa dân tộc đã giành chiến thắng với hứa hẹn "bảo vệ Croatia trước Milošević", và nhanh chóng hạ vị thế của thiểu số lớn Serbia tại nước cộng hòa từ "dân tộc hợp thành" xuống "dân tộc thiểu số" vào ngày 22 tháng 12 năm 1990, khiến cho người Serb tại Croatia lo lắng.

Các chính quyền mới theo tư tưởng dân tộc chủ nghĩa của Croatia và Slovenia đã tuyên bố công khai ý định ly khai khỏi Nam Tư. Sau các cuộc trưng cầu dân ý bị người Serb thiểu số tẩy chay, hai nước tuyên bố ly khai vào ngày 25 tháng 6 năm 1991, song các nỗ lực quốc tế đã trì hoãn điều này trong vòng ba tháng (Thỏa thuận Brijuni). Ngay lập tức sau khi Slovenia tuyên bố ly khai, Chủ tịch Nam Tư đã ra lệnh cho Quân đội Nhân dân Nam Tư (JNA) nắm quyền kiểm soát các cửa khẩu quốc tế tại Slovenia. Do đó đã bắt đầu một nỗ lực không thật hăng hái của Quân đội Nhân dân Nam Tư nhằm ngăn chặn Slovenia ly khai, được gọi là Chiến tranh Mười Ngày. Nản lòng trước quân Phòng thủ Lãnh thổ Slovenia (TO), quân đội liên bang đã bị từ chối cho phép chiếm hoàn toàn nước cộng hòa, và đã sớm rút lui.

Tại Croatia, Chiến tranh Độc lập Croatia cũng sớm bắt đầu, phiến quân người Croatia gốc Serbia (được quân đội liên bang hỗ trợ) đã củng cố những nơi họ nắm giữ trên lãnh thổ Croatia, và tuyên bố rằng các thực thể của họ sẽ không ly khai khỏi Nam Tư nếu Croatia độc lập (sau 3 tháng theo Thỏa thuận Brijuni). Tháng 10 năm 1991, Croatia và Slovenia dứt khoát tuyên bố độc lập, dẫn đến chiến tranh quy mô toàn diện tại Croatia. Phiến quân người Serb và các đơn vị Quân đội Nhân dân Nam Tư do người Serb kiểm soát đã thành công trong việc chiếm các vùng rộng lớn của Croatia. Một hiệp định đình chiến tạm thời được tiến hành vào tháng 1 năm 1992, với sự chú ý nhanh chóng chuyển sang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Bosna và Hercegovina. Tháng 9 năm 1991, Macedonia cũng tuyên bố độc lập. Năm trăm binh sĩ Hoa Kỳ sau đó đã được triển khai dưới ngọn cờ Liên Hợp Quốc nhằm giám sát biên giới phía bắc của Macedonia.

Các thể chế liên bang của Nam Tư vào lúc này đều dừng hoạt động. Nhà nước vẫn chính thức tồn tại, bao gồm Serbia, Montenegro cùng Bosna và Hercegovina và hoàn toàn do Chủ tịch người Serb Slobodan Milošević kiểm soát. Sau sự ly khai của Croatia, người Bosnia gốc Croatia và người Bosnia Hồi giáo không còn muốn ở lại trong một liên bang mà người Serb hoàn toàn thống trị. Tuy nhiên, người Bosnia gốc Serbia thì lại phản đối mạnh mẽ việc tách khỏi Serbia. Điều này đã dẫn đến việc tẩy chay các cuộc trưng cầu dân ý cả của chính quyền Bosnia do người Hồi giáo thống trị và thực thể của người Serb mới được thành lập- Cộng hòa của người Serb tại Bosna và Hercegovina (sớm đổi tên thành Cộng hòa Srpska). Ngay sau cuộc trưng cầu dân ý của mình, chính phủ Bosnia tuyên bố ly khai khỏi Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư, khiến nổ ra Chiến tranh Bosnia giữa các dân tộc thù địch lẫn nhau.

Sau khi Bosna và Hercegovina ly khai, Nam Tư đã chính thức tan rã khi chỉ còn lại hai thành viên, Serbia và Montenegro. Hai nhà nước này sau đó hình thành nên Cộng hòa Liên bang Nam Tư, và tuyên bố là nhà nước kế thừa của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư. Tuy nhiên, động thái này không được cộng đồng quốc tế nhìn nhận là hợp pháp, và Nam Tư được xem là đã hoàn toàn tan rã thành năm nhà nước kế thừa: Bosna và Hercegovina, Croatia, Macedonia, Slovenia và Cộng hòa Liên bang Nam Tư (sau đó đổi tên thành "Serbia và Montenegro").

Chính trị

Hiến pháp
Hiến pháp của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư từng được sửa đổi vào các năm 1963 và 1974. Liên minh những người cộng sản Nam Tư đã chiến thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên, và đã duy trì quyền lực trong suốt thời gian nhà nước này tồn tại. Chính đảng này bao gồm các đảng cộng sản từ các nước cộng hòa thành phần. Liên minh có thể tiến hành cải cách địa vị chính trị của mình thông qua các đại hội đảng, trong đó các đại biểu đến từ các nước cộng hòa mà mình đại diện sẽ biểu quyết về việc thay đổi chính sách của đảng, đại hội cuối cùng được tổ chức vào năm 1990. Quốc hội của Nam Tư được gọi là Hội đồng Liên bang, tòa nhà quốc hội Nam Tư nay là tòa nhà nghị viện Serbia. Các thành viên Hội đồng Liên bang đều là những người cộng sản.

Lãnh đạo chính trị chủ yếu của nhà nước là Josip Broz Tito, song cũng có một số chính tị gia quan trọng khác, đặc biệt là sau cái chết của Tito. Năm 1974, Tito được tuyên bố là Chủ tịch trọn đời của Nam Tư. Sau khi ông ta qua đời năm 1980, vị thế độc tôn của chủ tịch đã bị phân chia thành một tập thể lãnh đạo, nơi mà các đại diện của mỗi nước cộng hòa có thể bày tỏ mối quan tâm đến nơi mà họ đại diện và đề xuất giải quyết các vấn đề. Chức vụ đứng đầu tập thể lãnh đạo dược luân phiên giữa đại diện của các nước cộng hòa khác nhau. Người đứng đầu của tập thể lãnh đạo được xem là nguyên thủ quốc gia của Nam Tư. Tập thể lãnh đạo chấm dứt vào năm 1991 cùng với sự tan rã của Nam Tư.

Năm 1974, đã diễn ra các cải cách quan trọng trong hiến pháp của Nam Tư. Trong số các thay đổi, có một việc gây tranh cãi là phân chia nội bộ Serbia, theo đó hình thành nên hai tỉnh tự trị trong thành phần nước cộng hòa này, Vojvodina và Kosovo. Mỗi tỉnh tự trị này đều có quyền bỏ phiếu bình đẳng với các nước cộng hòa, song trước đó họ tham gia các quyết định của Serbia với vị thế là một bộ phận cấu thành của nước cộng hòa này.

Chủ thể liên bang
Trong nội bộ, liên bang Nam Tư được phân thành sáu nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa thành phần được thành lập vào năm 1944 và hai tỉnh tự trị (Kosovo và Vojvodina) trong thành phần Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Serbia. Thủ đô của liên bang là Beograd.

Chính sách đối ngoại
Dưới thời Tito, Nam Tư đã có một chính sách trung lập trong Chiến tranh Lạnh. Liên bang này đã phát triển các mối quan hệ chặt chẽ với các nước đang phát triển cũng như duy trì các mối quan hệ mật thiết với Hoa Kỳ và các nước Tây Âu. Stalin xem Tito là một kẻ phản bội và công khai lên án ông. Năm 1968, sau khi Liên Xô xâm chiếm Tiệp Khắc, Tito đã thiết lập thêm tuyến phòng thủ trên đường biên giới giáp với các nước trong khối Hiệp ước Warszawa. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nam Tư trở thành quốc gia cộng sản đầu tiên mở cửa biên giới cho tất cả các du khách nước ngoài và bãi bỏ thủ tục thị thực.

Trong cùng năm đó, Tito bắt đầu hoạt định tích cực nhằm thúc đẩy một giải pháp hòa bình trong cuộc Xung đột Ả Rập-Israel. Kế hoạch của ông là kêu gọi các quốc gia Ả Rập công nhận Nhà nước Israel để đối lấy việc Israel trao trả lại các lãnh thổ mà nước này đã giành được. Năm 1968, Tito đã đưa ra đề nghị với lãnh đạo Tiệp Khắc Alexander Dubček rằng mình sẽ bay đến Praha báo trước ba giờ nếu Dubček cần giúp đỡ để chống lại Liên Xô, lực lượng đang chiếm đóng Tiệp Khắc khi đó.

Nam Tư có một mối quan hệ phức tạp với chế độ cộng sản Enver Hoxha ở Albania. Ban đầu, quan hệ giữa Nam Tư và Albanian là mối quan hệ sẵn sàng giúp đỡ, khi đó Albania đã chấp thuận thiết lập một thị trường chung với Nam Tư và quy định dạy tiếng Serbia-Croatia cho học sinh ở các trường trung học. Vào thời điểm này, ý niệm về việc thành lập một Liên bang Nam Tư đã được thảo luận giữa Nam Tư, Albania, và Bulgaria. Albania vào thời điểm này phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ kinh tế của Nam Tư để có kinh phí nâng cấp cơ sở hạ tầng yếu kém ban đầu. Rắc rối giữa Nam Tư và Albania bắt đầu khi Albania bắt đầu phàn nàn rằng Nam Tư đã chi trả quá ít để lấy tài nguyên thiên nhiên của Albania. Sau đó, mối quan hệ giữa Nam Tư và Albania trở nên xấu đi. Từ năm 1948 trở đi, Liên Xô đã chống lưng để Albania chống lại Nam Tư. Trên vấn đề Kosovo, nơi có người Albania chiếm đa số, cả Nam Tư và Albania đều cố gắng để vô hiệu hóa các mối đe doạ từ các xung đột mang tính dân tộc chủ nghĩa, Hoxha phản đối tình cảm dân tộc chủ nghĩa tại Albania do ông chính thức tin tưởng vào lý tưởng tình huynh đệ quốc tế của chủ nghĩa cộng sản đối với tất cả mọi người, mặc dù trong một vài thời điểm trong thập niên 1980, Hoxha đã thực hiện một số bài phát biểu khích động để ủng hộ người Albania tại Kosovo chống lại chính phủ Nam Tư, những khi tình cảm của quần chúng tại Albania là kiên quyết ủng hộ người Albania tại Kosovo.

Kinh tế
Bất chấp việc có cùng nguồn gốc, nền kinh tế Nam Tư có nhiều khác biệt so với nền kinh tế của Liên Xô và các nước cộng sản khác tại Đông Âu, đặc biệt là sau chia rẽ Nam Tư-Liên Xô vào năm 1948. Mặc dù vẫn thuộc sở hữu nhà nước, các công ty Nam Tư do bản thân những công nhân quản lý, khá giống với kibbutz của Israel và các hợp tác xã công nghiệp vô chính phủ Catalunya ở Tây Ban Nha. Sự chiếm đóng và cuộc đấu tranh giải phóng trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai đã để lại một Nam Tư với cơ sở hạ tầng bị tàn phá. Ngay cả những vùng phát triển nhất cũng phần lớn là nông thôn, ngành công nghiệp Nam Tư phần lớn cũng bị hư hỏng hoặc bị phá hủy.

Với một ngoại lệ là tình trạng suy thoái vào cuối thập niên 1960, nền kinh tế liên bang khá thịnh vượng. Tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp và trình độ giáo dục của lực lượng lao động tăng lên đều đặn. Do có chính sách trung lập và có vai trò lãnh đạo trong Phòng trào không liên kết, các công ty Nam Tư đã xuất khẩu sang cả thị trường phương Tây và phương Đông. Các công ty Nam Tư cũng tiến hành xây dựng nhiều cơ sở hạ tầng và công nghiệp lớn ở châu Phi, châu Âu và châu Á.

Thực tế là người dân Nam Tư được phép di cư tự do từ thập niên 1960, thúc đẩy nhiều người đi tìm việc làm tại Tây Âu, đặc biệt là ở Tây Đức. Điều này đã góp phần giữ cho tỷ lệ thất nghiệp ở mức kiểm soát, và cũng đóng vai trò là một nguồn vốn và ngoại tệ.

Trong thập niên 1970, kinh tế Nam Tư được tái tổ chức theo học thuyết của Edvard Kardelj về lao động, trong đó người lao động có quyền ra quyết định và chia sẻ lợi nhuận trong các công ty do công nhân vận hành dựa trên đóng góp của họ. Tất cả các công ty đều được chuyển thành tổ chức lao động liên hiệp. Đơn vị nhỏ nhất, tổ chức cơ bản của lao động liên hiệp, gần tương ứng với một công ty nhỏ hay một ban của một công ty lớn. Chúng được tổ chức thành xí nghiệp, kết hợp lại thành các tổ chức hợp thành của lao động liên hiệp, mà có thể là các công ty lớn hay thậm chí là toàn bộ các ngành công nghiệp trong một khu vực nhất định.

Địa lý

Giống như Vương quốc Nam Tư tiền nhiệm, Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư giáp với Ý và Áo ở phía tây bắc, Hungary ở phía bắc, Romania và Bulgaria ở phía đông, Hy Lạp ở phía nam, Albania ở phía tây nam, và giáp với biển Adriatic ở phía tây.

Thay đổi quan trọng nhất đối với biên giới Nam Tư xảy ra vào năm 1954, khi Lãnh thổ Tự do Trieste bị giải thể theo Hiệp ước Osimo. Khu vực B, có diện tích 515,5 km², trở thành lãnh thổ của Nam Tư. Khu vực B đã được Quân đội Nhân dân Nam Tư chiếm giữ từ trước đó.

Nhân khẩu

Dân tộc
Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư công nhận riêng biệt "narodi" và "narodnosti"; narodi bao gồm những dân tộc Slav thành phần, trong khi narodnosti bao gồm các dân tộc Slav khác và phi Slav như người Bulgaria và người Slovakia; cùng người Hungaria và người Albania. Trong tổng số 26 dân tộc có quy mô khá lớn sinh sống tại Nam Tư, có cả các sắc dân không có nguồn gốc châu Âu như người Di-gan.

Ngoài ra còn có một dân tộc được gọi là "Nam Tư", dùng để chỉ những người muốn có nhận dạng với toàn thể đất nước, bao gồm những người sinh ra trong các cuộc hôn nhân hỗn chủng.

Số liệu từ cuộc điều tra dân số năm

Ngôn ngữ
Dân cư Nam Tư chủ yếu nói ba ngôn ngữ chính: tiếng Serbia-Croatia, tiếng Slovenia và tiếng Macedonia. Tiếng Serbia-Croatia được nói tại các nước Serbia, Croatia, Bosna và Hercegovina, và Montenegro – với tổng cộng 12.390.000 người vào cuối thập niên 1980. Tiếng Slovenia có xấp xỉ 1.400.000 người nói tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Slovenia, còn tiếng Macedonia có xấp xỉ 1.210.000 người nói tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Macedonia. Các dân tộc thiểu số cũng sử dụng ngôn ngữ của họ, với 506.000 nói tiếng Hungaria (chủ yếu tại Tỉnh tự trị Xã hội chủ nghĩa Vojvodina), và khoảng 2.000.000 triệu người nói tiếng Albania tại CHXHCN Serbia và CHXHCN Macedonia. Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng România và tiếng Ý cũng được nói trên một mức độ thấp hơn.

Ba ngôn ngữ chính đều thuộc Nam Slav nên hầu hết người dân từ các khu vực khác nhau có thể nghe hiểu lẫn nhau. Các tri thức hầu hết đều quen thuộc với cả ba ngôn ngữ, trong khi người dân thì khiêm tốn hơn, những người đến từ CHXHCN Slovenia và CHXHCN Macedonia có cơ hội học tiếng Serbia-Croatia khi phụng sự bắt buộc trong quân đội liên bang. Bản thân tiếng Serbia-Croatia có ba phương ngữ, Shtokavia, Kajkavia, và Chakavia, trong đó phương ngữ Shtokavia là phương ngữ chính thức. Tiếng Serbia-Croatia chính thức (Shtokavia) lại được chia thành hai biến thể, biến thể Croatia (phía tây) và biến thể Serbia (phía đông), với khác biệt nhỏ khi nói.

Hai bảng chữ cái sử dụng tại Nam Tư là bảng chữ cái Latinh và bảng chữ cái Kirin. Cả hai bảng chữ cái đều được sửa đổi khi dùng trong tiếng Serbia-Croatia vào cuối thế kỉ 19, do đó bảng chữ cái Latinh của Serbia-Croatia còn được gọi là bảng chữ cái Latinh Gajica, trong khi bảng chữ cái Kirin thì được gọi là bảng chữ cái Kirin Serbia. Tiếng Serbia-Croatia sử dụng cả hai bảng chữ cái, tiếng Slovenia chỉ sử dụng bảng chữ cái Latinh, còn tiếng Macedonia chỉ sử dụng bảng chữ cái Kirin. Cũng nên lưu ý rằng biến thể Croatia của tiếng Serbia-Croatia chỉ dùng bảng chữ cái Latinh trong khi biến thể Serbia của ngôn ngữ này sử dụng cả bảng chữ cái Latinh và Kirin.

Di cư
Tốc độ tăng trưởng dân số nhỏ hoặc âm tại Nam Tư cũ phản ánh mức độ di dân cao. Thậm chí cả từ trước khi đất nước tan rã, trong thập niên 1960 và 1970, Nam Tư đã một trong những "xã hội gửi đi" quan trọng nhất trong di cư quốc tế. Đất nước tiếp nhận quan trọng là Thụy Sĩ, là mục tiêu của ước tính 500.000 di dân, và nay chiếm hơn 6% tổng dân số Thụy Sĩ. Cũng có số lượng người tương đương di cư đến Đức, Australia, Thổ Nhĩ Kỳ và đến Bắc Mỹ.

Quân sự
Các lực lượng vũ trang tại Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư bao gồm Quân đội Nhân dân Nam Tư (JNA), quân phòng vệ lãnh thổ (TO), quân phòng thủ dân sự (CZ) Milicija (công an) trong thời chiến. Giống như Vương quốc Yugoslavia trước đó, nước Nam Tư XHCN duy trì một lực lượng quân sự hùng mạnh. Ngay sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II, Quân đội Nhân dân Nam Tư được xem là mạnh thứ 3 tại châu Âu.

Quân đội Nhân dân Nam Tư (JNA/JLA) là tổ chức quân sự chính. Nó bao gồm lực lượng lục quân, hải quân và không quân. Hầu hết trang thiết bị quân sự của Quân đội Nhân dân Nam Tư được sản xuất ở trong nước.

Quân chủ lực chủ yếu bắt nguồn từ lực lượng Du kích Nam Tư và Quân đội Giải phóng Nhân dân trong Chiến tranh Giải phóng Nhân dân Nam Tư trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nam Tư cũng phát triển mạnh công nghiệp quốc phòng và bán sản phẩm quân sự cho các nước Kuwait, Iraq, và Myanma, cùng nhiều nước khác (bao gồm cả một số chế độ chống cộng như Guatemala). Các công ty Nam Tư như Zastava Arms sản xuất ra các loại vũ khí do Liên Xô thiết kế theo giấy phép cũng như tạo rã các loại vũ khí với phương thức hỗn tạp.

Khi Nam Tư tan rã, quân đội Nam Tư trở nên bè phái hóa theo ranh giới văn hóa, năm 1991 và 1992, người Serb chiếm toàn bộ quân đội tại các nhà nước mà họ quản lý.

Bên cạnh quân đội liên bang, mỗi nước trong sáu nước cộng hòa cũng đều có quân phòng vệ lãnh thổ của mình. Họ được thành lập theo một học thuyết quân sự mới gọi là "phòng thủ toàn dân" như một câu trả lời cho kết cục tàn bạo của Mùa xuân Praha của Khối Warszawa tại Tiệp Khắc vào năm 1968. Nó được tổ chức thành các cấp nước cộng hòa, tỉnh tự trị, thành phố và cộng đồng địa phương.

Giáo dục

Đại học Beograd (thành lập năm 1808) và Đại học Zagreb (thành lập năm 1669) đã tồn tại trước khi Nam Tư thành lập. Từ năm 1918 đến 1992, các đại học sau đã được thành lập:

 Đại học Ljubljana (1919)
 Đại học Sarajevo (1949)
 Đại học Skopje (1949)
 Đại học Novi Sad (1960)
 Đại học Niš (1965)
 Đại học Pristina (1970)
 Đại học Nghệ thuật Beograd (1973)
 Đại học Rijeka (1973)
 Đại học Split (1974)
 Đại học Veljko Vlahović (tại Titograd) (1974)
 Đại học Banja Luka (1975)
 Đại học Maribor (1975)
 Đại học Osijek (1975)
 Đại học Kragujevac (1976)
 Đại học Tuzla (1976)
 Đại học Mostar (1977)
 Đại học Bitola (1979)

Nghệ thuật

Một số nhà văn Nam Tư nổi bật nhất đã đạt Giải Nobel văn học là Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Meša Selimović, Branko Ćopić, Mak Dizdar. Các họa sĩ Nam Tư đáng chú ý bao gồm: Đorđe Andrejević Kun, Petar Lubarda, Mersad Berber, Milić od Mačve và những người khác. Nhà điêu khắc Nam Tư nổi bật Antun Augustinčić đã thực hiện một tượng đài trước Trụ sở Liên Hợp Quốc tại thành phố New York. Nghệ sĩ dương cầm Ivo Pogorelić và nghệ sĩ vĩ cầm Stefan Milenković được ca ngợi trên bình diễn quốc tế khi trình diễn âm nhạc cổ điển, trong khi Jakov Gotovac là một nhà soạn nhạc và người chỉ huy dàn nhạc nổi bật.

Điện ảnh Nam Tư có các diễn viên đáng chú ý như Danilo Bata Stojković, Ljuba Tadić, Fabijan Šovagović, Mustafa Nadarević, Bata Živojinović, Boris Dvornik, Ljubiša Samardžić, Dragan Nikolić, Milena Dravić, Bekim Fehmiu, Neda Arnerić, Rade Šerbedžija, Mira Furlan, Ena Begović và những người khác. Các nhà làm phim bao gồm: Emir Kusturica, Dušan Makavejev, Goran Marković, Lordan Zafranović, Goran Paskaljević, Živojin Pavlović và Hajrudin Krvavac. Nhiều bộ phim Nam Tư có sự góp mặt của các diễn viên nước ngoài như Orson Welles, Sergei Bondarchuk, Franco Nero và Yul Brynner trong bộ phim được đề cử Giải Oscar cho phim ngoại ngữ hay nhất Trận Neretva (phim), và Richard Burton trong Sutjeska. Ngoài ra, rất nhiều bộ phim nước ngoài đã quay ngoại cảnh tại nhiều địa điểm ở Nam Tư, có thể kể đến Lực lượng 10 từ Navarone, Long huynh hổ đệ, cũng như Trốn thoát từ Sobibor.

Các sự kiện văn hóa trên khắp Nam Tư cũ bao gồm Dubrovačke ljetne igre, Liên hoan phim Pula, Đêm thơ Struga và nhiều sự kiện khác. Nhạc pop và rock cũng là một bộ phận quan trọng trong văn hóa Nam Tư. Nam Tư là nhà nước cộng sản duy nhất tham gia Eurovision và là một trong những nước tham gia cuộc thi này từ sớm nhất, ngay từ khi bắt đầu vào năm 1961 và thậm chí sớm hơn cả một số nước Tây Âu, và đã giành chiến thắng năm 1989. Lễ hội âm nhạc quần chúng đáng chú ý nhất là Liên hoan Split.

Trước khi Nam Tư sụp đổ trong thập niên 1990, liên bang này có một xã hội đa văn hóa dự trên ý nhiệm "tình huynh đệ và thống nhất" và ký ức về chiến thắng chống phát xít và các phần tử dân tộc chủ nghĩa của Du kích Nam Tư, có ý nghĩa như sự tái sinh của người dân Nam Tư. Tại CHLBXHCN Nam Tư, lịch sử đất nước trong Chiến tranh thế giới thứ hai được mô tả không chỉ là chiến đấu giữa Nam Tư và phe Trục mà còn là một cuộc đấu tranh giữa thiện và ác bên trong Nam Tư, trong đó các Du kích Nam Tư đa sắc tộc được miêu tả là "thiện" chống lại các thế lực bị người Nam Tư "ác" thao túng – lực lượng Ustaše của người Croatia và Chetniks của người Serb. The SFRY was presented to its people as the leader of the non-aligned movement and that the SFRY was dedicated to creating a just, harmonious, Marxist world. Những nghệ sĩ có nguồn gốc từ các dân tộc khác nhau trong cả nước cũng đã trở nên nổi tiếng đối với các dân tộc khác, chẳng hạn như ca sĩ nhạc nhẹ-công chúng người Bosnia Lepa Brena đến từ Bosna và Hercegovina, người đã trở nên nổi tiếng tại Serbia, và ngành công nghiệp điện ảnh Nam Tư đã tránh được các yếu tố dân tộc chủ nghĩa cho đến thập niên 1990.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orders and Decorations of the SFRY
List of leaders of SFRY
Sources of the Democratic Deficit in the Yugoslav System of "Self-Government" by Dan Jakopovich
"Yugoslavia: the outworn structure" (CIA) Report from November 1970
CWIHP at the Wilson Center for Scholars: Primary Document Collection on Yugoslavia in the Cold War

Quốc gia cộng sản
Khởi đầu năm 1945
Khởi đầu năm 1963
Chấm dứt năm 1992
Cựu quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc
Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh

Kosovo thế kỷ 20
Montenegro thế kỷ 20
Slovenia thế kỷ 20
.
Nhà nước đơn đảng


title: Diplotropis

text:
Diplotropis là một chi thuộc (họ Fabaceae) được tìm thấy ở Brasil và miền bắc Argentina.

Một số loài đại diện:
Diplotropis purpurea
Diplotropis racemosa
Diplotropis rigidocarpa
Diplotropis ferruginea
Diplotropis incexis

Tham khảo

Liên kết ngoài
Diplotropis photos


title: Tillandsia bulbosa

text:
Tillandsia bulbosa là một loài thuộc chi Tillandsia.

Giống
 Tillandsia 'Canina'
 Tillandsia 'Chanza'
 Tillandsia 'First Born'
 Tillandsia 'Hyde's Silver'
 Tillandsia 'Joel'
 Tillandsia 'June Bug'
 Tillandsia 'Kacey'
 Tillandsia 'Mark Goddard'
 Tillandsia 'Rechoncho'
 Tillandsia 'Royal Sceptre'
 Tillandsia 'Showtime'
 Tillandsia 'Timm's Twister'
 Tillandsia 'Veteran'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

B
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật México
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật Caribe
Thực vật được mô tả năm 1825


title: (14503) 1995 WW42

text:
{{DISPLAYTITLE:(14503) 1995 WW42}}

(14503) 1995 WW42 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 25 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Copelatus wallacei

text:
Copelatus wallacei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Astalotesia

text:
Astalotesia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Astalotesia bucurvata Ferguson, Blanchard & Knudson, 1983

Chú thích

Tham khảo

 Astalotesia at funet.fi

Geometridae
Ennominae


title: Soyagaon

text:
Soyagaon là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nashik thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Soyagaon có dân số 21.822 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Soyagaon có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Soyagaon, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Devil May Cry

text:
là một sê-ri trò chơi thể loại hành động phiêu lưu, hack and slash được phát triển và phát hành bởi Capcom và được tạo ra bởi Hideki Kamiya. Trò chơi tập trung vào thợ săn quỷ Dante và những nỗ lực của anh để ngăn chặn các cuộc xâm lược khác nhau của quỷ trên Trái đất. Lối chơi bao gồm các cảnh chiến đấu, trong đó người chơi phải cố gắng mở rộng chuỗi tấn công dài và khác nhau, tránh thiệt hại để tăng thanh combo gọi là thanh phong cách; cơ chế chiến đấu này, cùng với thời gian và số lượng vật phẩm được thu thập và sử dụng, sẽ được tổng kết lại để ra xếp hạng bậc của người chơi.

Sê-ri ám chỉ tới thần khúc của Dante Alighieri. Hideki Kamiya đã tạo ra Devil May Cry sau một nỗ lực thất bại trong việc phát triển một trò chơi Resident Evil; Kamiya muốn tạo ra một trò chơi với nhiều tính năng hành động hơn, điều mà Capcom cảm thấy không cần thiết cho sê-ri Resident Evil. Trò chơi được chỉ đạo bởi Hideaki Itsuno và viết cốt truyện bởi Bingo Morihashi. Capcom đã công bố một trò chơi mới, DmC: Devil May Cry (được phát triển bởi Ninja Theory và phát hành bởi Capcom), tại sự kiện Tokyo Game Show 2010. Bản nâng cấp đồ họa của ba phần đầu trên PlayStation 2 đã được phát hành cho PlayStation 3 và Xbox 360 vào năm 2012 và vào năm 2018 cho PlayStation 4, Xbox One và Microsoft Windows. Phần mới nhất là Devil May Cry 5, được phát hành vào ngày 8 tháng 3 năm 2019.

Sê-ri đã đạt được thành công; các phiên bản trò chơi đã bán ra được vài triệu bản và nhận được giải thưởng Danh hiệu Bạch kim của Capcom. Sự thành công của loạt trò chơi điện tử đã dẫn đến sự ra đời của truyện tranh, tiểu thuyết, phim hoạt hình, sách hướng dẫn, sách sưu tầm, ấn phẩm và nhiều loại mô hình nhân vật. Phản ứng của giới phê bình đối với lối chơi chú trọng combo trong trò chơi là tích cực, mặc dù câu chuyện của trò chơi được coi là đơn giản cho đến phần ba.

Theo Eurogamer, một trò chơi nhượng quyền thương mại khác của Capcom, Strider, có ảnh hưởng quan trọng đến thương hiệu Devil May Cry, và theo Retro Gamer, hành động đỉnh cao của Devil May Cry được lấy cảm hứng từ Strider, đặc biệt là "vượt trùm liên hoàn".

Tổng quan trò chơi

 Devil May Cry: Lối chơi tập trung vào chiến đấu nhịp độ nhanh, kĩ năng cao; xếp hạng thanh phong cách cao đòi hỏi chuỗi tấn công dài và khả năng né tránh, đồng thời tránh dính sát thương. Mặc dù trò chơi cũng có các yếu tố giải đố và khám phá được giữ lại từ nguồn gốc kinh dị sinh tồn, nhưng chúng được đánh giá thấp hơn để có lợi cho hành động. Trong các trò chơi sau này, hệ thống đã được sửa đổi; người chơi đã phải thay đổi các đòn tấn công khác nhau để duy trì thanh phong cách của họ. Devil Trigger cho phép nhân vật của người chơi thức tỉnh dạng quỷ với sức mạnh bổ sung (dựa trên vũ khí hiện tại của họ), với sức mạnh và tốc độ của nhân vật tăng lên và máu được phục hồi từ từ.
 Devil May Cry 2: Dante nói chung vẫn là nhân vật chính của trò chơi, mặc dù có thể chọn nhân vật khác để chơi được. Khả năng thực hiện đòn tấn công kết hợp trên không trung, các nút né tránh và khả năng thay đổi vũ khí đã được giới thiệu. Như vậy, người chơi có thể di chuyển qua các loại vũ khí tầm xa mà không cần chuyển sang màn hình vật phẩm.
 Devil May Cry 3: Dante's Awakening: Bốn phong cách chiến đấu khác nhau đã được thêm vào, cho phép người chơi lựa chọn và tập trung vào các kỹ thuật hoặc vũ khí yêu thích. Mỗi trong số bốn kiểu đánh đều nhận được điểm kinh nghiệm, giúp mở khóa nhiều kỹ thuật và khả năng hơn mà không tốn các quả cầu đỏ (đơn vị tiền tệ của series). Một nút thay đổi vũ khí thứ hai đã được thêm vào, cho phép người chơi chuyển đổi qua lại vũ khí cận chiến của nhân vật. Trò chơi đã được phát hành lại với tên gọi Devil May Cry 3: Special Edition với các kỹ năng mới cho Dante và thêm nhân vật chơi được là Vergil.
 Devil May Cry 4: Devil Bringer của nhân vật mới Nero cho người chơi khả năng kéo những kẻ thù ở xa đến để tấn công hoặc tiêu diệt. Nero cũng được trang bị một thanh kiếm có thể điều chỉnh tốc độ, cho phép người chơi sạc trước để gây thêm sát thương trong lần đánh tiếp theo; nếu căn nút sạc khi bấm nút đánh chính xác, nó có thể được sạc lại ngay sau mỗi lần tấn công để có thêm sát thương và điểm phong cách. Trong phần chơi Dante, người chơi có thể chuyển đổi cả bốn phong cách chiến đấu ở giữa trận chiến mà không cần phải chọn một như phần trước. Một phiên bản cải tiến có tên Special Edition đã được phát hành, thêm nhân vật chơi được là Vergil cũng như hai người bạn đời của Dante, Trish và Lady.
 Devil May Cry HD Collectionː Bao gồm ba trò chơi đầu tiên của series dành cho PlayStation 3 và Xbox 360, được đưa lên bởi Pipeworks Software và Double Helix Games. Sau đó, nó đã được đưa lên hệ máy PlayStation 4, Xbox One và Microsoft Windows vào ngày 13 tháng 3 năm 2018.
 DmC: Devil May Cry: Tựa game reboot trong series Devil May Cry đã giới thiệu những môi trường thay đổi trong lối chơi. Người chơi có thể tiếp cận các khu vực ẩn bằng roi Ophion và móc kéo, và vũ khí có chức năng tương tự như Devil Bringer trong Devil May Cry 4. Loại bỏ khả năng nhắm kẻ địch và thêm khả năng lướt, thứ mà các bản khác không hề có.
 Devil May Cry 5ː Được phát hành vào năm 2019, trò chơi này giới thiệu một nhân vật mới tên V, người điều khiển ba con quỷ trong trận chiến do thể chất yếu của anh ta. Nero và Dante trở lại là những nhân vật có thể điều khiển được, mặc dù Nero yếu hơn phần trước với việc thay thế Devil Bringer bằng một bộ phận giả cơ học.

Cốt truyện

Phát triển
Vào năm 1998, sau khi hoàn thành Resident Evil 2 chạy trên hệ máy PlayStation 2, nhóm "Team Little Devil" đã hoạt động dưới sự điều hành của Hideki Kamiya. Cả nhóm đã có chuyến đi đến Tây Ban Nha để tìm tài liệu cho game và một số mẫu lâu đài của đất nước này. Ban đầu nhóm định phát triển phần tiếp cho Resident Evil, nhưng do bối cảnh khác với trò chơi và không phù hợp với phong cách kinh dị của game, Kamiya đã viết lại câu chuyện và thay đổi tên trò chơi, lấy từ Thần khúc của nhà thơ Ý Dante Alighieri cho Devil May Cry.

Danh sách trò chơi

Xem thêm
Bayonetta
 HD Collections

Chú thích

Liên kết ngoài
Capcom USA's Official "Devil May Cry" Portal

Tiếng Nhật
The original Devil May Cry Website
Official Devil May Cry 2 Website
Official Devil May Cry 3 Website
Official DMC3 Special Edition Website
Official Devil May Cry 4 Website
Official Devil May Cry HD Collection Website
Official "DmC" Website

Funimation
Thương hiệu trò chơi điện tử


title: 20278 Qileihang

text:
20278 Qileihang (1998 FP45) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20278 Qileihang

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Marambat

text:
Marambat  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 107 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Ichthyophis youngorum

text:
Ichthyophis youngorum là một loài ếch giun thuộc chi Ichthyophis, Họ Ếch giun. Đây là một loài động vật sinh sống ở Doi Suthep, gần Chiang Mai ở Thái Lan, một thung lũng nhỏ ở độ cao 1200 mét trên mực nước biển. Loài này được Edward Harrison Taylor phát hiện năm 1957. Môi trường sinh sống của chúng ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong các ao hồ, sông, vùng ngập nước.

Chú thích

Tham khảo

youngorum
Động vật lưỡng cư Thái Lan


title: Hwayobi

text:
Hwayobi (tiếng Hàn: 화요비, 火曜飛 Hỏa Diệu Phi), sinh ngày 11 tháng 2 năm 1982, là một nữ ca sĩ Hàn Quốc.

Tiểu sử
Hwayobi là nữ ca sĩ có giọng hát mạnh mẽ, được mệnh danh là "Mariah Carey của Hàn Quốc". Thật không phóng đại khi gọi cô ấy là diva của thể loại R&B Hàn Quốc, vì cô sở hữu một giọng hát cao và vang. Đặc biệt, Hwayobi rất nổi tiếng với những màn trình diễn sống mà giọng hát của cô gây áp đảo người nghe với chất giọng mạnh mẽ và quyến rũ. Cô đã phát hành 6 đĩa nhạc tại Hàn Quốc, 1 đĩa nhạc tại Nhật Bản, cùng một vài đĩa nhạc đặc biệt ghi âm lại những màn trình diễn sống hơn là xuất hiện trên những chương trình ca nhạc truyền hình.

Hwayobi đã từng mơ ước trở thành một nghệ sĩ dương cầm khi còn bé. Tuy nhiên, khi đang học trung học, lần đầu tiên cô nghe nhạc của Mariah Carey và đã khiến cô yêu nhạc Soul/R&B. Cô tự học luyện thanh cho đến khi cô thắng giải quán quân trong một cuộc thi tài năng của đài phát thanh địa phương. Lúc đó, cô đang học năm thứ hai tại trường trung học. Điều này đã đưa Hwayobi trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp. Ngay cả trước khi cô phát hành đĩa nhạc đầu tay, Hwayobi đã thu hút sự chú ý của giới truyền thông. Bằng cách tham gia vào những đĩa nhạc của các ca sĩ khác, như Park Hyo-Shin, và hát nhiều bài hát trong những bộ phim truyền hình, Hwayobi đã khiến những người yêu nhạc tò mò muốn biết cô là ai. Cuối cùng, cô đã chính thức phát hành đĩa nhạc đầu tiên vào năm 2000, với tên gọi "My All". Bài hát chủ đề của đĩa nhạc mang tên "Lie" đã trở thành một ca khúc thành công lớn. Khi đã trở thành sinh viên, cô vẫn duy trì đều đặn sự nghiệp âm nhạc của mình.

Tháng 11 năm 2004, Hwayobi bắt đầu hoạt động âm nhạc tại Nhật Bản dưới nghệ danh Hwayobi với đĩa đơn "Fly Again". Cả hai ca khúc trong đĩa đơn ("Fly Again" và "eternally") đều là nhạc chủ đề trong trò chơi Magna Carta: Crimson Stigmata (tại Hoa Kỳ, trò chơi này có tên là Tears of Blood).

Tháng 2 năm 2005, Hwayobi phát hành đĩa đơn thứ hai "天国の記憶" tại Nhật Bản.

Tháng 3 năm 2006, Hwayobi phát hành đĩa nhạc đầu tiên bằng tiếng Nhật "火曜飛". Đĩa nhạc này cũng có ca khúc "Lie" được Hwayobi trình bày bằng tiếng Nhật.

Tháng 2 năm 2006, với đĩa nhạc thứ năm bằng tiếng Hàn "5°", cô đã chính thức đổi tên nghệ danh thành Hwayobi tại thị trường âm nhạc Hàn Quốc.

Đĩa nhạc

Các đĩa nhạc tiếng Hàn
 [30.06.2000] Vol.1: My All
 [15.09.2001] Vol.2: Nineteen Plus One
 [09.10.2002] Vol.3: Because I Love You
 [24.10.2003] Best: Across the Romantic Bridge
 [08.07.2004] Vol.4: Uhn Je Ra Do (언제라도)
 [09.02.2006] Vol.5: 5°

Các đĩa nhạc tiếng Nhật
 [29.03.2006] Hwayobi (火曜飛)

Các đĩa đơn tiếng Nhật
 [17.11.2004] Fly Again
 [23.02.2005] Tengoku no Kioku (天国の記憶)

Các đĩa nhạc phim
 [12.10.2004] Second Propose OST (두번째 프러포즈 OST)
 Track 03 Ijhyuh Jin Gye Jul (잊혀진 계절)
 [25.05.2005] Fashion 70's OST (패션 70's OST)
 Track 08 Geurim Ja (그림자)

Các ca khúc hợp diễn
 [06.2001] Bul Ssuh 1 Nyun (벌써 1년) - Brown Eyes
 Track 05 Geu Nyuh Ga Na Reul Bo Neh (그녀가 나를 보네; adlib)
 [12.2001] I Have a Dream - Rich
 Track 05 Without You
 [29.05.2002] 2002 FIFA World Cup Official Album - Songs of Korea/Japan
 Track 07 Dream
 [28.06.2002] Leessang of Honey Family - Leessang
 Track 16 Kkeut Eu Ro (끝으로)
 [09.2004] Slow Jam - Honey Family
 Track 04 Joh Eun Ahchim (좋은 아침)
 [08.04.2002] Jun So Young Vol.1 - Jun So Young (전소영)
 Track 10 Irony
 [01.02.2006] 12 Memories of Love
 Track 05 Stars
 Track 06 Sarang Han Geu Nal Ehn (사랑한 그 날엔)

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1982
Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21


title: Neobrotica poecila

text:
Neobrotica poecila là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Neobrotica


title: Chionea hybrida

text:
Chionea hybrida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chionea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Nam tiến (định hướng)

text:
Nam tiến có thể chỉ đến một trong các nghĩa sau:

 Sự bành trướng lãnh thổ của người Việt về phương Nam trong lịch sử Việt Nam.
 Đoàn quân Nam tiến - Các chi đội "Nam tiến" của Vệ quốc quân Việt Nam vào miền Nam trong các năm 1945-1946 để giúp quân dân miền Nam chống lại quân Pháp đang tấn công ở Nam Bộ.

Xem thêm
 Nam Tiến


title: Nouna

text:
Nouna  là một tổng thuộc tỉnh Kossi ở phía tây Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Nouna. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 70.330 người..

Các thị xã và làng xã

Thị xã Nouna (20 287 dân) (thủ phủ)
Aourèma (363 dân)
Babekolon (656 dân)
Bagala (1 252 dân)
Bankoumani (1 646 dân)
Bare (1 273 dân)
Bisso (503 dân)
Bonkuy (69 dân)
Boron (612 dân)
Damandigui (472 dân)
Dantiéra (384 dân)
Dara (2 335 dân)
Dembelela (433 dân)
Dembo (1 728 dân)
Digani (1 532 dân)
Dina (167 dân)
Diondougou (164 dân)
Dionkongo (876 dân)
Farakuy (427 dân)
Kaki (1 259 dân)
Kansara (601 dân)
Karekuy (361 dân)
Kalfadougou (560 dân)
Kemena (2 179 dân)
Kerena (712 dân)
Kombara (1 093 dân)
Konankoira (1 670 dân)
Konkuini (314 dân)
Kononiba (398 dân)
Koredougou (165 dân)
Koro (2 612 dân)
Lei (378 dân)
Mani (781 dân)
Moinsi (75 dân)
Mourdie (1 474 dân)
Niankuy (227 dân)
Ouette (1 502 dân)
Pa	(1 086 dân)
Patiarakuy (293 dân)
Saint-Jean (484 dân)
Saint-Louis (998 dân)
Sampopo (755 dân)
Seré (1 041 dân)
Seriba (1 216 dân)
Sien (192 dân)
Simbadougou (1 076 dân)
Soa (768 dân)
Sobon (1 086 dân)
Soin (1 078 dân)
Sokoro (902 dân)
Solimana (1 822 dân)
Tébéré (563 dân)
Tenou (1 486 dân)
Thia (147 dân)
Tissi (887 dân)
Tombodougou (806 dân)
Toni (1 940 dân)
Tonkoroni (262 dân)
Tonseré (395 dân)
Zoun (505 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kossi


title: Shiokaze (tàu khu trục Nhật)

text:
Shiokaze (tiếng Nhật: 汐風) là một tàu khu trục thuộc lớp Minekaze được chế tạo cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản ngay sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chúng là những tàu khu trục hàng đầu của Hải quân Nhật trong những năm 1930, nhưng đã bị xem là lạc hậu vào lúc nổ ra Chiến tranh Thái Bình Dương. Shiokaze tham gia một số trận đánh nhỏ trước khi quay về đảm trách vai trò tuần tra, vận tải và hộ tống cho đến khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc. Nó bị đánh chìm làm đê chắn sóng tại cảng Onahama, tỉnh Fukushima vào năm 1948

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục kích thước lớn Minekaze được chấp thuận như một phần trong Chương trình Hạm đội 8-4 của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn năm tài chính 1917-1920, kèm theo lớp Momi cỡ trung vốn chia sẻ nhiều đặc tính thiết kế chung. Được trang bị động cơ mạnh mẽ, những con tàu này có tốc độ cao và được dự định hoạt động như những tàu hộ tống cho những chiếc tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Amagi mà cuối cùng đã không được chế tạo.

Shiokaze, chiếc thứ tám của lớp tàu này, được chế tạo tại Xưởng hải quân Maizuru. Nó được đặt lườn vào ngày 15 tháng 5 năm 1920; được hạ thủy vào ngày 22 tháng 10 năm 1920; và được đưa ra hoạt động vào ngày 29 tháng 7 năm 1921.

Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất, Shiokaze được điều về Quân khu Hải quân Yokosuka thuộc Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Trong những năm 1938-1939, Shiokaze được phân công tuần tra tại khu vực phía Nam Trung Quốc nhằm hỗ trợ cho những nỗ lực của quân Nhật trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Shiokaze đang trong thành phần Hải đội Khu trục 3 thuộc Không hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, đặt căn cứ tại Palau trong lực lượng hộ tống cho tàu sân bay Ryūjō tiến hành tấn công chiếm đóng Philippines.

Từ đầu tháng 1 năm 1942, Shiokaze đặt căn cứ tại vịnh Cam Ranh tại Đông Dương hỗ trợ cho các cuộc tấn công chiếm đóng Sarawak, Palembang và Java. Vào ngày 2 tháng 3 năm 1942, nó hỗ trợ cho tàu khu trục Matsukaze trong việc đánh chìm tàu quét mìn Hà Lan Endeh; và đến cuối tháng 3 tham gia cùng với chiếc Ryūjō trong việc chiếm đóng quần đảo Andaman và cuộc không kích Ấn Độ Dương. Vào ngày 10 tháng 4 năm 1942, Shiokaze được phân về Hạm đội 5 Hải quân Đế quốc Nhật Bản và tham gia cuộc chiếm đóng quần đảo Aleut. Nó lại được điều quay trở về Hạm đội Khu vực Tây Nam vào tháng 8, hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Nhật Bản và Đài Loan.

Sau khi được sửa chữa vào đầu năm 1943, Shiokaze làm nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Nhật Bản, Manila, Singapore và Palau, tiếp tục vai trò này cho đến cuối tháng 1 năm 1945. Nó bị hư hại nhẹ vào ngày 31 tháng 1 năm 1945 khi bị tấn công ở phía Nam Đài Loan trong khi tìm cách triệt thoái các đội bay khỏi Aparri trên đảo Luzon, và quay về Xưởng hải quân Kure để sửa chữa. Tuy nhiên, việc sửa chữa không bao giờ hoàn tất và Shiokaze vẫn còn ở trong ụ tàu tại Kure vào lúc Nhật Bản đầu hàng.

Sau chiến tranh, nó được sử dụng để hồi hương binh lính Nhật còn trú đóng ở nước ngoài. Ngày 5 tháng 10 năm 1945 Shiokaze được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân. Nó sau đó bị đánh chìm làm đê chắn sóng tại cảng Onahama, tỉnh Fukushima vào năm 1948.

Danh sách thuyền thưởng
 Thiếu tá Tamejiro Takahashi: 29 tháng 7 năm 1921 - 20 tháng 11 năm 1922
 Trung tá Jugoro Arichi: 20 tháng 11 năm 1923 - 1 tháng 12 năm 1923
 Thiếu tá Kunio Shiraishi: 1 tháng 12 năm 1923 - 1 tháng 12 năm 1924
 Thiếu tá Tadashi Kamiyama: 1 tháng 12 năm 1924 - 1 tháng 12 năm 1926
 Lực lượng dự bị: 1 tháng 12 năm 1926 - 10 tháng 6 năm 1927
 Thiếu tá Shichiro Ikeda: 10 tháng 6 năm 1927 - 10 tháng 12 năm 1928
 Thiếu tá Keizo Sato: 10 tháng 12 năm 1928 - 1 tháng 12 năm 1929
 Thiếu tá Tokushi Itakura: 1 tháng 12 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1931
 Trung tá Tamotsu Takama: 1 tháng 12 năm 1931 - 5 tháng 8 năm 1932
 Thiếu tá Kazutaka Niimi: 5 tháng 8 năm 1932 - 1 tháng 6 năm 1934 (thăng Trung tá 1 tháng 12 năm 1932)
 Trung tá Chihiro Nakajima: 1 tháng 6 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1935
 Thiếu tá Tokujiro Fukuoka: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Giichiro Nakahara: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
 Thiếu tá Toshiichi Toshima: 1 tháng 12 năm 1937 - 1 tháng 12 năm 1938
 Thiếu tá Tokichi Arima: 1 tháng 12 năm 1938 - 1 tháng 3 năm 1939
 Thiếu tá Ryuzo Matsubara: 1 tháng 3 năm 1939 - 26 tháng 9 năm 1939
 Thiếu tá Kanji Yano: 26 tháng 9 năm 1939 - 15 tháng 10 năm 1940
 Thiếu tá Kou Ishii: 15 tháng 10 năm 1940 - 10 tháng 4 năm 1941
 Thiếu tá Youji Tanegashima: 10 tháng 4 năm 1941 - 15 tháng 12 năm 1942
 Thiếu tá Shozou Michiki: 15 tháng 12 năm 1942 - 5 tháng 6 năm 1943
 Thiếu tá Masuhide Sako: 5 tháng 6 năm 1943 - 10 tháng 3 năm 1944
 Thiếu tá Shisei Yasumoto: 10 tháng 3 năm 1944 - 1 tháng 6 năm 1945
 Thiếu tá Makoto Ichise: 1 tháng 6 năm 1945 - 15 tháng 7 năm 1945
 Thiếu tá Chusaburo Kawabe: 15 tháng 7 năm 1945 - 15 tháng 8 năm 1945

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Minekaze
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản


title: Pseudopachymerina grata

text:
Pseudopachymerina grata là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Teran miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

G


title: 3042 Zelinsky

text:
3042 Zelinsky (1981 EF10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3042 Zelinsky

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Perdita neffi

text:
Perdita neffi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Orthostethus

text:
Orthostethus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1857 bởi Lacordaire.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Orthostethus amami (Kishii, 1987)
 Orthostethus babai (Kishii, 1987)
 Orthostethus caviceps Schaeffer, 1916
 Orthostethus cavifrons Champion, 1896
 Orthostethus corvinus Germar, 1844
 Orthostethus glabratus Champion, 1896
 Orthostethus hepaticus (Germar, 1844)
 Orthostethus infuscatus (Germar, 1844)
 Orthostethus kometsuki (Kishii, 1985)
 Orthostethus landolti Steinheil, 1877
 Orthostethus pectinicornis Champion, 1896
 Orthostethus piceus Candèze, 1863
 Orthostethus sieboldi (Candèze, 1873)
 Orthostethus sinensis (Candèze, 1882)

Chú thích

Tham khảo

Elaterini


title: Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn

text:
Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn hay còn gọi là Khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn () hoặc bị miệt thị là giặc "quyền phỉ" là một phong trào bạo lực ở tại Bắc Bộ Trung Quốc (tháng 11 thuộc 1899 đến 7 tháng 9 năm 1901) do Nghĩa Hòa Đoàn khởi xướng, chống lại sự ảnh hưởng của thế lực nước ngoài trong các lĩnh vực giao thương, chính trị, văn hóa, công nghệ và bài Kitô giáo. Trong bối cảnh hạn hán khắc nghiệt và kinh tế suy sụp, nhiều  cuộc nổi dậy xảy ra tại Trung Quốc trong suốt những năm cuối của triều đại Mãn Thanh. Các thành viên Nghĩa Hòa Đoàn gieo rắc lòng căm thù đối với những thương nhân nước ngoài và các vị cố đạo truyền giáo và kêu gọi mọi người thanh toán những nhóm người này. Sự thù hận này có nguồn gốc từ cuộc Chiến tranh Nha phiến và sự xâm nhập kinh tế của người nước ngoài, cùng với chính sách truyền đạo mà chính quyền nhà Thanh bất lực không ngăn cản được.

Những người nổi dậy xông vào các nhà thờ ở khắp miền Bắc Trung Quốc giết hại các nhà truyền giáo mà họ gọi là "những kẻ đi gieo rắc tội ác". Quân Nghĩa Hòa Đoàn thắt khăn đỏ ở cổ tay hay chân dùng dao hoặc giáo mác chặt đầu những người bị hành hình rồi bêu đầu lên ngọn giáo. Tại Sơn Tây họ đã giết tới 200 người nước ngoài, chủ yếu là những nhà truyền giáo và thân nhân của họ. Chỉ trong vòng 1 ngày có tới 45 người bị giết. Tháng 6 năm 1900, quân Nghĩa Hòa chiếm đóng Bắc Kinh và giết 230 người ngoại quốc. Hàng chục nghìn tín đồ Cơ Đốc giáo Trung Quốc, gồm Công giáo và Tin Lành đều bị giết phần lớn tại hai tỉnh Sơn Đông và Sơn Tây như là một phần của cuộc nổi dậy. Chính quyền của Từ Hi Thái Hậu tỏ ra bất lực khi các nhà ngoại giao và binh sĩ cũng như thường dân nước ngoài và một vài tín đồ Cơ Đốc giáo người Hoa phải rút lui tới các tòa công sứ và cầm cự 55 ngày cho đến khi liên quân tám nước (Bát Quốc liên quân) gửi 2 vạn quân tới giải cứu. Liên quân đánh bại quân chính quy nhà Thanh, chiếm đóng Bắc Kinh ngày 14 tháng 8, giải vây khu lãnh sự. Tiếp đó Liên quân cướp phá Bắc Kinh và các khu vực lân cận, hành quyết các tù binh tình nghi là thành viên Nghĩa Hòa bị bắt.

Chính quyền Trung Quốc bị ép phải bồi thường cho các nạn nhân và thực hiện thêm các nhượng bộ bổ sung. Hòa ước 7 tháng 9 năm 1901 buộc nhà Thanh phải xử tử các quan lại ủng hộ Nghĩa Hòa đoàn, cung cấp cho binh lính ngoại quốc đóng tại Bắc Kinh, bồi thường chiến phí 67 triệu bảng Anh (tương đương với 450 triệu lạng bạc), tức nhiều hơn tiền thuế của triều đình trong một năm, trả trong 39 năm cho liên minh 8 nước Cuộc cải tổ được thi hành sau những chỉ trích năm 1900 đã đặt nền tảng cho dấu chấm hết của triều đại Mãn Thanh và mở đầu cho sự thành lập Trung Hoa Dân Quốc.

Nghĩa Hòa Đoàn

Nghĩa Hòa Đoàn là một tổ chức tôn giáo thần bí và đồng thời là một tổ chức chính trị đã lãnh đạo phong trào Nghĩa Hòa Đoàn do Chu Hồng Đăng lãnh đạo. Có thuyết cho rằng tổ chức này liên quan tới Bạch Liên giáo. Lực lượng nòng cốt của Nghĩa Hòa Đoàn bao gồm nhiều người giỏi võ nghệ. Do đó, Nghĩa Hòa Đoàn còn bị những người không ưa nó gọi bằng cái tên "quyền phỉ".

Sách giáo khoa trung học cơ sở của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa gọi Nghĩa Hòa Đoàn là những "người yêu nước". Tuy nhiên, có không ít người mà chủ yếu là người nước ngoài lên án Nghĩa Hòa Đoàn và quy kết tổ chức này đã gây ra sự thảm sát hàng chục ngàn người mà phần lớn là người nước ngoài. Khẩu hiệu hành động của tổ chức này là "phù Thanh diệt Dương" nghĩa là "ủng hộ Thanh triều, tiêu diệt người Tây".

Diễn biến

Cuối đời Thanh, nhân dân Trung Quốc luôn luôn bị đế quốc nước ngoài ức hiếp khiến các cuộc nổi dậy như Nghĩa Hòa Đoàn không ngừng phát triển, các nước đế quốc quyết định đưa quân đàn áp. Năm 1900, Tướng quân Anh là E.H.Seymour chỉ huy liên quân 8 nước gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Mỹ, Nga, Nhật, Áo-Hung tiến đánh Bắc Kinh.

Bị sự kháng cự của quân triều đình và Nghĩa Hòa Đoàn, Liên quân 8 nước ban đầu gặp khó khăn. Liên quân bèn điều 32 tàu chiến cùng hơn một vạn lính lên bờ tiếp ứng. Họ đưa tối hậu thư cho Trấn tổng binh Thiên Tân La Vinh Quang chỉ huy pháo đài Đại Cô: "Hạn định trong vòng hai ngày phải giao nộp pháo đài để liên quân kiểm soát." La Vinh Quang cự tuyệt yêu cầu vô lý của liên quân tám nước, và yêu cầu quân Thanh bảo vệ pháo đài lập tức có sự chuẩn bị. Liên quân 8 nước sợ "đêm dài lắm mộng" còn chưa tới thời gian quy định đã từ hai phía đồng thời tiến công pháo đài. Quân đóng giữ pháo đài cố gắng kháng cự, các chiến sĩ của Nghĩa Hòa Đoàn ở gần đó cũng phối hợp tác chiến. Qua gần bảy tiếng đồng hồ chiến đấu quyết liệt, ngày 21 tháng 5 (tức ngày 17 tháng 6 dương lịch), pháo đài thất thủ. Sau khi liên quân tám nước chiếm được pháo đài Đại Cô, trên dọc truyến đường sắt từ Đại Cô tới Thiên Tân, họ dán cáo thị: "Nếu có binh lính của Nghĩa Hòa Đoàn hay quân triều đình dám cản trở cuộc hành quân, chúng ta nhất định sẽ tăng cường sức mạnh, tiêu diệt tận sào huyệt". Điều này đã là sự uy hiếp lớn với quân Nghĩa Hòa Đoàn và quân của triều đình. Từ Hy Thái hậu nghĩ: Trước mắt giờ có hai kẻ thù, một là người ngoại quốc và một là Nghĩa Hòa Đoàn. Sự uy hiếp của người nước ngoài với chúng ta ngày càng lớn, còn sức ép của nghĩa quân cũng có hạn. Vì thế, bà triệu tập hội nghị Ngự tiền đại thần, quyết định tuyên chiến với Liên quân tám nước, trên thực tế, bà để cho quân Nghĩa Hòa Đoàn giao chiến, còn bản thân thì "tọa sơn quan hổ đấu".

Thái độ của quân Nghĩa Hòa Đoàn với quân Tây dương không giống thái độ của Từ Hy Thái hậu. Nghe nói quân Tây dương xâm phạm Thiên Tân, Nghĩa Hòa Đoàn đã vừa cho người phá hoại đường giao thông của kẻ địch và tiến hành chặn đánh vừa đưa quân tập kết về Thiên Tân chuẩn bị phòng thủ. Trương Đức Thành, Tào Phúc Điền, Dương Thọ Thần, Lưu Thập Cửu, Hàn Dĩ Lễ cùng các đại sư huynh, Lâm Hắc Nhi cùng đại sư muội đều cùng quân sĩ có mặt.

Liên quân trước hết đưa quân chiếm nhà ga Lão Long Đầu. Nhà ga nằm trên đường tới Bắc Kinh, lại bắc cầu phao nối với Tô giới Tử Trúc Lâm ở bờ bên kia sông để liên hệ với quân ở đó. Nghĩa Hòa Đoàn để bảo vệ Bắc Kinh và cản trở quân Tây dương tất nhiên phải quyết tâm giành lại khu vực này. Vì thế đã xảy ra những trận quyết chiến giữa hai bên ở đây.

Quân Nga đang chiếm nhà ga nhờ đại pháo chiến đấu rất ngoan cường. Tào Phúc Điền, Hàn Dĩ Lễ chỉ huy quân chống cự khiến cho đại pháo cũng mất tác dụng. Quân Tây dương xâm lược phải hoảng hồn kêu cứu, có nơi phải giương cờ trắng xin quân Thanh đình chiến. Quân Nghĩa Hòa Đoàn  tiếp tục thừa thắng xông lên, tiêu diệt tới hơn năm trăm quân Nga, chiếm được nhà ga Lão Long Đầu và phần đất phía bắc.

Cũng lúc đó, Trương Đức Thành mang hơn năm nghìn quân Nghĩa Hòa Đoàn trong "Thiên hạ đệ nhất đoàn" từ trấn Độc Lưu tới tiến công mãnh liệt vào tô giới Trúc Lâm. Trong tô giới, liên quân chôn rất nhiều mìn để chờ quân Nghĩa Hòa Đoàn tiến vào. Trương Đức Thành cho người tìm mấy chục con trâu, đuôi trâu buộc rẻ tẩm dầu rồi châm lửa. Đàn trâu hoảng sợ lao về phía trước, đuôi trâu lửa bốc nghi ngút khiến trận địa náo loạn. Toàn bộ mìn do quân Tây dương chôn sẵn nổ inh tai nhức óc, "Địa lôi trận" của họ phá sản. Quân Nghĩa Hòa Đoàn xốc tới, tiêu diệt rất nhiều quân Tây Dương, sau đó cướp bóc, thiêu hủy nhiều nhà cửa. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ Thiên Tân, một bộ phận quân triều đình cũng tích cực tham gia chiến đấu, có một số gia nhập quân Nghĩa Hòa Đoàn. Nhưng Bang biện Bắc dương quân vụ đại thần Tống Khánh đến Thiên Tân đã chỉ huy quân triều đình bao vây quân Nghĩa Hòa Đoàn. Đồng thời, cùng lúc đó, một lực lượng quân triều đình tiến hành tập kích từ phía sau làm hơn hai nghìn chiến sĩ Nghĩa Hòa Đoàn thương vong, phá hủy hoàn toàn các cứ điểm của quân Nghĩa Hòa Đoàn ở Thiên Tân. Vừa phải chiến đấu chống quân triều đình, vừa phải chiến đấu chống quân Tây dương, sau những hy sinh nặng nề, cuối cùng, ngày 17 tháng 6 (tức ngày 13 tháng 7 dương lịch), Thiên Tân rơi vào tay liên quân tám nước.

Sau đó, Liên quân 8 nước đã tiến hành cuộc thảm sát và cướp bóc ở Thiên Tân rồi tiến về phía Bắc Kinh. Từ Hy Thái hậu hoảng sợ, cử Vinh Lộc tới sứ quán của quân xâm lược cầu hòa, mang nhiều của ngon vật lạ tới thăm hỏi. Quân xâm lược không thèm chú ý, tiếp tục tiến về Bắc Kinh. Từ Hy Thái hậu đã hóa trang thành một phụ nữ nông dân mang theo Hoàng đế Quang Tự và các văn võ đại thần được một số người bảo vệ lặng lẽ tới Tây An. Các quý tộc và đại thần cũng đua nhau bỏ chạy. Thành Bắc Kinh chẳng mấy chốc rơi vào tình trạng hỗn loạn. Khi quân Nga cùng liên quân các nước tới Đông Tiện môn, quân Nghĩa Hòa Đoàn liều mạng chiến đấu, giết chết một tướng quân, hai quan thống binh và rất nhiều binh lính. Quân Nhật Bản dùng trang phục quân triều đình, giả làm quân của Tống Khánh cùng người Hán chui vào đội ngũ Nghĩa Hòa Đoàn tới trước cửa Triều Dương và Đông Trực gọi lính canh cửa Nghĩa Hòa Đoàn mở cổng. Quân Nghĩa Hòa Đoàn mắc mưu mở cổng thành. Ngày 20 tháng 7 (tức 14 tháng 8 dương lịch) liên quân tám nước tiến vào thành Bắc Kinh, sự kiện đó được gọi là Quốc nạn Canh Tý (庚子國難).

Trước hết, họ tập trung ở Đông Giao dân cảng, sau đó chia quân ra nhiều hướng, từ Thiên An Môn, Đông Hoa Môn cùng tiến đánh Hoàng cung. Quân Nghĩa Hòa Đoàn và một số vệ binh của Hoàng cung tiến hành những cuộc chiến đấu phòng ngự, họ dùng trường mâu, đại đao, gậy gộc và một số súng lấy được của liên quân để chống lại. Liên quân tám nước dùng các loại súng và pháo hiện đại tiến công, rất nhiều lính đã chết. Cuối cùng, họ đánh giáp lá cà với quân địch, dùng sức lực để chống lại sự xâm nhập của liên quân vào Hoàng cung. Qua ba ngày ba đêm chiến đấu, liên quân tám nước đã tiến được vào Hoàng cung, rồi chia Bắc Kinh làm nhiều khu vực khác nhau để chiếm đóng.

Sau ba ngày tiến hành cuộc đại thảm sát, liên quân tám nước còn tiến hành cướp bóc bất kể trên đường phố, chùa chiền hay nhà riêng của dân chúng. Những kỳ trân dị bảo, những văn vật quý hiếm trong Cố Cung và Di Hòa Viên đều bị cướp sạch để bù cho thiệt hại của liên quân. "Vĩnh Lạc đại điển" và nhiều sách khác cũng bị đốt cháy hoặc cướp đoạt. Nhiều bảo vật, sách vở hiện nằm ở các viện bảo tàng, các thư viện ở New York, Paris, London,.…

Đến lúc này, triều đình nhà Thanh một lần nữa lại cử Lý Hồng Chương nghị hòa với quân xâm lược, chấp nhận "Nghị hòa đại cương" do liên quân đưa ra. Ngày 25 tháng 7 năm Quang Tự thứ 27 (ngày 7 tháng 9 năm 1901), lịch sử cận đại lại chứng kiến một Hiệp ước bán nước tủi nhục. Năm này theo âm lịch là năm Tân Sửu, cho nên Hiệp ước này được gọi là "Tân Sửu điều ước". Điều ước đã cho phép các nước đế quốc được đặt tuyến đường sắt từ Bắc Kinh tới Sơn Hải Quan và binh lính thuộc các sứ quán được đóng quân ở Bắc Kinh, phá hủy pháo đài Đại Cô và pháo đài nằm giữa Bắc Kinh và Thiên Tân, bồi thường 450.000 vạn lượng bạc. Đây là một biểu hiện mới thể hiện các nước đế quốc chủ nghĩa tiến thêm một bước trong việc khống chế Trung Quốc.

Xem thêm
Phong trào Văn Thân

Chú thích

Liên kết ngoài

 University of Washington Libraries Digital Collections – Robert Henry Chandless Photographs

N
Phong trào bài Kitô giáo
Nhà Thanh


title: Thrippunithura

text:
Thrippunithura là một thành phố và khu đô thị của quận Ernakulam thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thrippunithura có dân số 59.881 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Thrippunithura có tỷ lệ 87% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 88%, và tỷ lệ cho phái nữ là 86%. Tại Thrippunithura, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala
Ngoại ô Kochi


title: 28978 Ixion

text:
28978 Ixion, chỉ định tạm thời 2001 KX 76, là một plutino (một đối tượng mà có 2: 3 cộng hưởng quỹ đạo với Sao Hải Vương). Brown và Tancredi tính toán rằng nó rất có thể là một hành tinh lùn, mặc dù IAU chưa chính thức phân loại nó như vậy. Nó được phát hiện vào ngày 22 tháng 5 năm 2001 bởi Đài thiên văn liên Mỹ Cerro Tololo. Nó được đặt tên theo Ixion, một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.

Phân tích sự biến đổi độ sáng của lightcurve chỉ cho thấy những sai lệch nhỏ, điều này cho thấy Ixion là một hình cầu với các đốm albedo nhỏ và do đó là một hành tinh lùn. Nó có đường kính xấp xỉ 650 km, làm cho nó về plutino lớn thứ năm. Nó có màu đỏ vừa phải trong ánh sáng khả kiến và có bề mặt làm từ hỗn hợp cao lanh và nước đá.

Đặc điểm vật lý
Đường kính khác nhau cho Ixion tùy thuộc vào suất phản chiếu của nó

Khác với Sao Diêm Vương, Ixion là vật thể xuyên sao Hải Vương đầu tiên (TNO) được phát hiện ban đầu được ước tính là lớn hơn hành tinh lùn Ceres, Ngay cả vào năm 2002, một năm sau khi phát hiện ra, Ixion vẫn được cho là hơn 1000 đường kính km, mặc dù ước tính năm 2002 là kết quả của phát hiện giả ở 250 GHz không được xác nhận bởi các quan sát sau này. Các ước tính gần đây hơn cho thấy Ixion có suất phản chiếu cao và nhỏ hơn Ceres. Quan sát Ixion bằng Kính viễn vọng Không gian Herschel và Kính viễn vọng Không gian Spitzer trong vùng hồng ngoại xa một phần của quang phổ tiết lộ rằng kích thước của nó là khoảng 620 km.

Ixion có màu đỏ vừa phải (hơi đỏ hơn 50000 Quaoar) trong ánh sáng nhìn thấy. Nó cũng có suất phản chiếu cao hơn (> 0,15) so với cubewanos màu đỏ cỡ trung bình. Có thể có một tính năng hấp thụ ở bước sóng 0,8 μm trong phổ của nó, thường được quy cho sự thay đổi của vật liệu bề mặt bởi nước. Trong vùng cận hồng ngoại, phổ Ixion phẳng và không có gì đặc biệt. Dải hấp thụ nước đá ở mức 1,5 và 2 μm không có. Điều này trái ngược với Varuna, nơi có độ dốc phổ đỏtrong vùng cận hồng ngoại cũng như các dải hấp thụ nước nổi bật. Cả hai kết quả quang phổ nhìn thấy và hồng ngoại đều chỉ ra rằng bề mặt của Ixion là hỗn hợp của nước đá, carbon tối và tholin, là một chất dị hợp tử được hình thành do chiếu xạ clathrat của nước và các hợp chất hữu cơ. Các Very Large Telescope (VLT) đã kiểm tra Ixion cho hoạt động sao chổi, nhưng không phát hiện một tình trạng hôn mê. Ixion hiện cách Mặt trời khoảng 41 AU, và có thể là Ixion có thể phát triển tình trạng hôn mê hay không khí tạm thời khi nó là gần gũi hơn với điểm cận nhật.

Quỹ đạo và xoay
Quỹ đạo và vị trí của Ixion (màu xanh lá cây), Sao Diêm Vương (màu đỏ) và Sao Hải Vương (màu xám) năm 2006
Ixion và Sao Diêm Vương có quỹ đạo tương tự nhưng khác nhau theo định hướng: Ixion của điểm cận nhật nằm dưới đường hoàng đạo khi sao Diêm Vương là ở trên nó. Cách đặc trưng cho cơ thể bị khóa trong cộng hưởng với Neptune (như Orcus), Ixion tiếp cận Sao Diêm Vương có ít hơn 20 mức độ tách góc. Ixion hiện đang ở dưới mức chiết trung và sẽ đạt đến sự tấn công của nó vào năm 2070. Sao Diêm Vương đã vượt qua sự tấn công của nó (1989) và đang giảm dần về phía nhật thực. Thời kỳ quỹ đạo của Ixion là gần 250 năm Trái đất, lớn hơn khoảng 0,5% so với Sao Diêm Vương. Ixion đã chứng minh một số thay đổi thường xuyên về độ sáng, được cho là do sự quay của nó gây ra.

Vào tháng 5 năm 2010, một ánh sáng quay của Ixion đã thu được từ các quan sát trắc quang. Phân tích Lightcurve đã đưa ra một chu kỳ quay của12,4 ± 0,3 giờ với độ biến thiên độ sáng nhỏ xác nhận hình dạng hình cầu được cho là của cơ thể (U = na).

Đặt tên
Đây tiểu hành tinh được đặt theo tên Ixion, vua của Lapiths từ thần thoại Hy Lạp. Ixion mong muốn có vợ của Zeus, Hera. Zeus phát hiện ra ý định của hắn và tạo ra đám mây Nephele trong hình dạng của Hera, và lừa Ixion ghép nối với nó, làm cha của chủng tộc Nhân mã. Vì tội ác của mình, Ixion đã bị trục xuất khỏi Olympus, bị thổi sấm sét và bị trói buộc vào một bánh xe mặt trời đang cháy trong thế giới ngầm mãi mãi. Trích dẫn đặt tên chính thức được xuất bản vào ngày 28 tháng 3 năm 2002 (MPC 45236).

Thăm dò
Một nghiên cứu được công bố vào năm 2012 đã xác định rằng Ixion và Huya là khả thi nhất trong số bảy mục tiêu TNO có thể có cho một nhiệm vụ quỹ đạo sẽ khởi động trên một chiếc xe lửa Atlas V 551 hoặc Delta IV và sử dụng máy bay Jupiter để hỗ trợ trọng lực. Một nhiệm vụ được đưa ra vào ngày 11 tháng 11 năm 2039 sẽ đến Ixion sau 17 năm hành trình.

Xem thêm

 19521 Hỗn loạn  · 20000 Varuna  · 50000 Quaoar  · 90377 Sedna
 Đối tượng xuyên sao Hải Vương § Đặc điểm vật lý

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
AstDys orbital elements
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Ứng cử viên hành tinh lùn
Plutino
Thiên thể phát hiện năm 2001
Thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương


title: Melipona rufiventris

text:
Melipona rufiventris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1836.

Chú thích

Tham khảo

Melipona
Động vật được mô tả năm 1836
Động vật đặc hữu Brasil
Côn trùng được mô tả năm 1836


title: Rhyacophila obelix

text:
Rhyacophila obelix là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Panamá (tỉnh)

text:
Panama là một tỉnh chính của Panama, nơi có thủ đô Panama. Thống đốc tỉnh này từ năm 2006 là Gladys Bandiera de Pitti. Tỉnh này có diện tích 11.670,92 km² và dân số 1.580.940 người theo ước tính ngày 1/6/2004.

Các huyện
Tỉnh này được chia thành 11 huyện.

 Arraiján (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Arraiján (huyện lỵ), Juan Demóstenes Arosemena, Nuevo Emperador, Santa Clara, Veracruz, Vista Alegre, Burunga và Cerro Silvestre.
 Balboa (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: San Miguel (huyện lỵ), La Ensenada, La Esmeralda, La Guinea, Pedro González và Saboga.
 Capira (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Capira (huyện lỵ), Caimito, Campana,, Cermeño, Cirí de Los Sotos, Cirí Grvàe, El Cacao, La Trinidad, Las Ollas Arriba, Lídice, Villa Carmen, Villa Rosario và Santa Rosa.
 Chame (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Chame (huyện lỵ), Bejuco, Buenos Aires, Cabuya, Chicá, El Líbano, Las Lajas, Nueva Gorgona, Punta Chame, Sajalices và Sorá.
 Chepo (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Chepo (huyện lỵ), Cañita, Chepillo, El Llano, Las Margaritas, Santa Cruz de Chinina, Madungvàí và Tortí.
 Chimán (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Chimán (huyện lỵ), Brujas, Gonzalo Vásquez, Pásiga và Unión Santeña.
 La Chorrera (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: La Chorrera (huyện lỵ), Barrio Balboa, Barrio Colón, Amador, Arosemena, El Arado, El Coco, Feuillet, Guadalupe, Herrera, Hurtado, Iturralde, La Represa, Los Díaz, Mendoza, Obaldía, Playa Leona, Puerto Caimito và Santa Rita.
 Panama (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Panama City (huyện lỵ), San Felipe, El Chorrillo, Santa Ana, La Exposición o Calidonia, Curundú, Betania, Bella Vista, Pueblo Nuevo, San Francisco, Parque Lefevre, Río Abajo, Juan Díaz, Pedregal, Ancón, Chilibre, Las Cumbres, Pacora, San Martín, Tocumen, Las Mañanitas và 24 de Diciembre.
 San Carlos (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: San Carlos (huyện lỵ), El Espino,, El Higo, Guayabito, La Ermita, La Laguna, Las Uvas, Los Llanitos và San José.
 San Miguelito (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: San Miguelito (huyện lỵ), Amelia Denis De Icaza, Belisario Porras, José Domingo Espinar, Mateo Iturralde, Victoriano Lorenzo, Arnulfo Arias, Belisario Frías, Omar Torrijos, Rufina Alfaro.
 '''Taboga (huyện)’’’. ‘‘các đô thị’’ là: Taboga (huyện lỵ), Otoque Occidente, Otoque Oriente.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Learning about Panama in My Panama Live

Tỉnh của Panama