title: Thể chế đại nghị

text:
Thể chế đại nghị hoặc Đại nghị chế với đặc điểm là nhánh hành pháp của chính quyền phụ thuộc vào sự cho phép trực tiếp hoặc gián tiếp của quốc hội, thường được biểu thị qua quyền bỏ phiếu tín nhiệm. Như thế, không có sự phân biệt rạch ròi giữa nhánh hành pháp và nhánh lập pháp, dẫn đến tình trạng thiếu sự giám sát và cân bằng quyền lực là nguyên lý căn bản trong thể chế tổng thống. Tuy nhiên, đại nghị chế thường được tán dương, khi so sánh với tổng thống chế, là do tính linh hoạt và nhanh nhạy đối với phản ứng của công luận. Mặc khác, hệ thống này thường bị xem là thiếu ổn định như trong trường hợp của nền Cộng hòa Weimar của Đức và Đệ Tứ Cộng hòa của Pháp. Trong thể chế đại nghị có sự phân biệt rõ ràng giữa chức danh đứng đầu chính phủ và chức danh đứng đầu nhà nước, với thủ tướng là người đứng đầu chính phủ và người đứng đầu nhà nước thường là một nhân vật được bổ nhiệm hoặc một quân vương với chút ít quyền lực hoặc chỉ là một vị trí có tính nghi lễ. Dù vậy, một số quốc gia theo đại nghị chế đã thiết lập chức vụ tổng thống dân cử là người đứng đầu nhà nước với một số thẩm quyền nhằm duy trì thế cân bằng quyền lực cho hệ thống chính trị (gọi là thể chế cộng hòa đại nghị).

Trong số các quốc gia theo đại nghị chế có những nước được cai trị bởi một liên minh cầm quyền cấu thành bởi nhiều chính đảng, do chế độ bầu cử đại biểu theo tỷ lệ (proportional representation). Trong khi đó, những nước chấp nhận hệ thống chọn ra một đại biểu cho một đơn vị bầu cử (first past the post) thường có chính phủ được thành lập bởi một chính đảng. Anh Quốc là một thí dụ cho trường hợp này. Kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chỉ có một kỳ tổng tuyển cử (tháng 1 năm 1974) mà không có chính đảng nào giành được thế đa số tại quốc hội. Song, các thể chế đại nghị tại châu Âu đại lục chấp nhận hệ thống đại diện theo tỷ lệ, thường dẫn đến các kết quả bầu cử mà không có chính đảng nào có thể giành được thế đa số.

Đại thể, hiện có hai hệ thống dân chủ đại nghị:
 Hệ thống Westminster hoặc Mô hình Westminster được chấp nhận rộng rãi trong vòng các quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung Anh. Quốc hội tại các nước này thường tranh cãi quyết liệt trong các kỳ họp, và phiên họp toàn thể thường không quan trọng bằng các ủy ban của quốc hội. Một số quốc hội được bầu theo hệ thống một đại diện cho một đơn vị bầu cử (Úc, Canada, Ấn Độ và Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland), trong khi những nước khác chọn hệ thống đại diện theo tỷ lệ như Cộng hòa Ireland và New Zealand. Dù bầu phiếu theo hệ thống đại diện theo tỷ lệ, cử tri cũng bầu cho từng ứng viên cụ thể chứ không chọn một danh sách của một chính đảng. Mô hình này dành chỗ cho sự phân quyền nhiều hơn mô hình Tây Âu, nhưng vẫn là không đáng kể nếu so với hệ thống bầu cử tại Hoa Kỳ.
 Mô hình Đại nghị Tây Âu (Tây Ban Nha, Đức) có khuynh hướng tạo ra một cơ chế tranh luận dẫn đến sự đồng thuận. Hệ thống bầu cử đại diện theo tỷ lệ được áp dụng tại đây. Các ủy ban quốc hội tại những nước này ngày càng có nhiều quyền lực hơn kỳ họp toàn thể. Mô hình đại nghị này đôi khi được gọi là Mô hình Tây Đức – vì nó được sử dụng tại Quốc hội Tây Đức, về sau là nước Đức thống nhất.

Cũng có một mô hình tổng hợp, phối hợp các yếu tố từ tổng thống chế và đại nghị chế, mà biểu trưng là Thể chế Tổng thống Bán phần (semi-presidential system) - còn gọi là Chế độ Cộng hòa Lưỡng tính - của nền Đệ Ngũ Cộng hòa của Pháp. Kể từ đầu thập niên 1990, nhiều quốc gia Đông Âu chấp nhận mô hình này.

Đặc điểm
Hệ thống nghị viện tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình thông qua các dự luật, bởi vì nhánh hành pháp trực tiếp hoặc gián tiếp phụ thuộc vào sự ủng hộ của nhánh lập pháp, và thường cấu thành bởi các thành viên quốc hội. Trong thể chế tổng thống, người đứng đầu nhánh hành pháp hoàn toàn độc lập với quốc hội. Như thế, nếu hành pháp và lập pháp chịu kiểm soát bởi hai chính đảng đối lập nhau sẽ dẫn đến tình trạng bế tắc. Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton thường xuyên đối đầu với vấn nạn này từ khi Đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội suốt phần lớn thời gian Clinton ngồi trong Nhà Trắng. Cũng có khi tổng thống phải đối diện với vấn nạn này dù đảng của ông chiếm đa số tại Quốc hội như trường hợp của Tổng thống Jimmy Carter.

Nhằm mục đích dễ dàng thông qua các dự luật, thể chế đại nghị có sức hấp dẫn đối với những quốc gia bị phân hóa trong các lĩnh vực như chủng tộc, màu da, hoặc ý thức hệ. Trong thể chế tổng thống, mọi quyền lực hành pháp đều tập trung trong tay của tổng thống, trong khi hệ thống đại nghị phân bổ quyền lực cho một tập thể. Năm 1989, khi Thỏa hiệp Taif được ký kết nhằm dành cho cộng đồng Hồi giáo nhiều quyền lực hơn, Liban đã từ bỏ thể chế nửa tổng thống, với quyền lực tập trung vào tổng thống, để chấp nhận một thể chế có cấu trúc tương đồng với hệ thống đại nghị. Tương tự, Iraq bác bỏ tổng thống chế vì e ngại thể chế này sẽ tập trung quyền lực vào cộng đồng Shiite.

Trong tác phẩm Hiến pháp Anh Quốc, Walter Bagehot tán dương đại nghị chế vì thể chế này kiến tạo nhiều cuộc tranh luận nghiêm túc, cho phép diễn ra sự chuyển đổi quyền lực mà không cần tổ chức bầu cử, và không giới hạn việc tổ chức bầu cử trong những thời hạn cố định. Theo Bagehot, các kỳ bầu cử được ấn định bốn năm một lần theo cách của Hoa Kỳ là không tự nhiên.

Các học giả như Juan Linz, Fred Rígg, Bruce Ackerman, và Robert Dahl cho rằng thể chế đại nghị giúp hạn chế những biến động chính trị dẫn đến sự sụp đổ các chế độ cầm quyền. Họ chỉ ra rằng kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai, hai phần ba các nước thế giới thứ ba với chính quyền đại nghị đã chuyển đổi thành công sang dân chủ. Ngược lại, không một nước nào thuộc thế giới thứ ba theo tổng thống chế đã chuyển đổi thành công để trở thành một nền dân chủ mà không xảy ra đảo chính hoặc thay đổi hiến pháp. Theo Bruce Ackerman, có ba mươi quốc gia đã thử nghiệm hệ thống kiểm tra và cân bằng quyền lực kiểu Mỹ, và "Tất cả những nước này, không có ngoại lệ, đều phải trải qua những cơn ác mộng triền miên".

Một nghiên cứu mới đây của Ngân hàng Thế giới nhận ra rằng thể chế đại nghị có thể kìm giữ nạn tham nhũng ở mức độ thấp .

Danh sách một số quốc gia theo thể chế đại nghị

Một viện

Lưỡng viện

Xem thêm
 Lịch sử Thể chế Đại nghị
 Thể chế Tổng thống
 Chính trị Anh
 Đại Hiến chương Magna Carta

Chú thích

Liên kết ngoài
 Chính thể Cộng hòa Đại nghị

Thể chế Đại nghị
Chế độ chính trị
Chính trị
Nghị viện
Thuật ngữ chính trị
Chủ nghĩa tự do
Dân chủ
Chính thể


title: Etzersdorf-Rollsdorf

text:
Etzersdorf-Rollsdorf là một đô thị thuộc huyện Weiz thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 13,44 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 1192 người.

Tham khảo


title: Protoclytra transvaalica

text:
Protoclytra transvaalica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Protoclytra


title: Macroglossum malitum

text:
Macroglossum malitum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Philippines (Palawan).

Chú thích

Tham khảo

Macroglossum


title: Quận Laramie, Wyoming

text:
Quận Laramie (tiếng Anh: Laramie County) là quận là đông dân nhất trong 23 quận của tiểu bang Wyoming, Hoa Kỳ. Quận này nằm ở góc đông nam của tiểu bang. Dân số của quận là 81.607 người tại điều tra dân số năm 2000 [1] Quận lỵ là Cheyenne, thủ phủ bang. [2] Vùng đô thị Cheyenne, Wyoming bao gồm quận Laramie.
Theo điều tra dân số năm 2000, quận đã có 81.607 người, 31.927 hộ, và 21.614 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 30 người trên mỗi dặm vuông (12/km ²). Có 34.213 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 13 nhà cho mỗi dặm vuông (5/km ²). Tỷ lệ chủng tộc của quận gồm 88,92% người da trắng, 2,60% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,85% người Mỹ bản xứ, 0,95% người châu Á, 0,11% người đảo Thái Bình Dương, 4,00% từ các chủng tộc khác, và 2,57% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 10,90% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào. 23,7% là người Đức, 11,1% người Anh, 10,3% người Ailen và 7,4% người Mỹ gốc theo điều tra dân số năm 2000.

Dân số

Các đơn vị dân cư

Thành phố
Cheyenne

Thị trấn
Albin
Burns
Pine Bluffs

Tham khảo

Quận của Wyoming


title: Màu

text:
Màu trong tiếng Việt có thể chỉ:
Màu sắc.
Màu vẽ: dụng cụ dùng để vẽ như chì màu, sáp màu, màu nước, v.v...
Hoa màu: cây thực phẩm trồng ở đất khô ngoài lúa, như ngô, sắn, lạc, khoai, v.v...


title: Gynoplistia capreolus

text:
Gynoplistia capreolus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Montecalvo Versiggia

text:
Montecalvo Versiggia là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 60 km về phía nam của Milan và khoảng 25 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 574 người và diện tích là 11,2 km².

Montecalvo Versiggia giáp các đô thị sau: Canevino, Golferenzo, Lirio, Montalto Pavese, Rocca de' Giorgi, Santa Maria della Versa, Volpara.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


Sân bay quốc tế Gobernador Horacio Guzmán ()  là một sân bay wor Jujuy (tỉnh), Argentina, phục vụ thành phố San Salvador de Jujuy. Sân bay này được xây năm 1971. Tên cũ là Aeropuerto El Cadillal. Sân bay này nằm cách trung tâm thành phố 33 km.

Aerolíneas Argentinas đã thường sử dụng sân bay này để đổ nhiên liệu trước khi bay đi Bogotá, Los Ángeles và Thành phố Mexico, Lima.

Các tuyến bay

  Aerolíneas Argentinas / Austral Líneas Aéreas
Buenos Aires / (Aeroparque Jorge Newbery)
  'Andes Líneas Aéreas
Tucumán / (Sân bay quốc tế Teniente Benjamín MatienzoBuenos Aires / (Aeroparque Jorge Newbery)''

Tham khảo

Liên kết ngoài
 , Organismo Regulador del Sistema Nacional de Aeropuertos

Sân bay Argentina


title: Kumasia

text:
Kumasia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Thoressa varia

text:
Thoressa varia là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở các đảo của miền đông châu Á, bao gồm cá đảo Sakhalin và quần đảo Kuril, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên và đông bắc Trung Quốc. Tên thông dụng trong tiếng Nhật là Kochabane-seseri có thể dịch thành Cánh nâu nhỏ ("Ko" có nghĩa nhỏ và "Chabane" có nghĩa là cánh nâu).
Chiều dài cánh trước là 16–18 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7. Có một thế hệ mỗi năm.
Ấu trùng ăn Sasa kurilensis.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Russian Insects

V
V
M
Động vật được mô tả năm 1875


title: Draché

text:
Draché là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 675 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 56-112 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Gevrolles

text:
Gevrolles  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Xã Gevrolles nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Chalepus nigripictus

text:
Chalepus nigripictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Chalepus


title: Carbajales de Alba

text:
Carbajales de Alba là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Dân số khoảng 7000 người.

Thêm thông tin tại www.carbajales.com

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Cervières, Loire

text:
Cervières là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Octhispa euillo

text:
Octhispa euillo là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Fatines

text:
Fatines là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 52-71 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Liên đoàn bóng đá châu Á

text:
Liên đoàn bóng đá châu Á ( - AFC) là cơ quan chủ quản của các liên đoàn bóng đá quốc gia ở châu Á. AFC bao gồm 47 thành viên chính thức.

AFC được thành lập ở Manila, Philippines năm 1954 và là một trong sáu liên đoàn châu lục của FIFA. Trụ sở chính của AFC được đặt ở Kuala Lumpur, Malaysia. Chủ tịch hiện nay là ông Sheikh Salman Bin Ibrahim Al-Khalifa, người Bahrain.

Lịch sử
Liên đoàn bóng đá châu Á được thành lập vào ngày 8 tháng 5 năm 1954. Afghanistan, Miến Điện (Myanmar), Trung Hoa Dân Quốc, Hồng Kông thuộc Anh, Iran, Ấn Độ, Israel, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pakistan, Philippines, Singapore và Việt Nam Cộng hoà là thành viên sáng lập.

Liên đoàn bóng đá nữ châu Á (ALFC) là một bộ phận của AFC. Liên đoàn được thành lập độc lập vào tháng 4/1968 trong một cuộc họp giữa Đài Loan, Hồng Kông, Malaysia và Singapore. Năm 1986, ALFC sáp nhập với AFC. Liên đoàn bóng đá nữ châu Á đã giúp tổ chức Cúp bóng đá nữ châu Á, lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1975, cũng như Giải vô địch bóng đá nữ U-19 châu Á và Giải vô địch bóng đá nữ U-16 châu Á.

Các thành viên

Liên đoàn bóng đá châu Á có 47 thành viên hiệp hội chia thành 5 khu vực. Một số quốc gia đề xuất thành lập Liên đoàn Tây Nam Á nhưng điều đó sẽ không can thiệp vào các khu vực AFC:

 12 từ Tây Á
 6 từ Trung Á
 7 từ Nam Á
 10 từ Đông Á
 12 từ Đông Nam Á

 Cựu thành viên

  Hiệp hội bóng đá Israel 1954-1974. Do vấn đề chính trị, bị loại khỏi AFC vào năm 1974, là kết quả từ đề xuất của Kuwait, được thông qua với tỉ lệ phiếu 17 thuận, 13 chống và 6 trắng. Israel trở thành thành viên UEFA vào năm 1994.
  Liên đoàn bóng đá New Zealand 1964; thành viên sáng lập OFC năm 1966.
  Liên đoàn bóng đá Kazakhstan 1993-2002; gia nhập UEFA năm 2002.

Các giải đấu

Quốc tế
AFC điều hành Cúp bóng đá châu Á và Cúp bóng đá nữ châu Á, cũng như Cúp bóng đá Đoàn kết châu Á. Cả ba giải đấu được tổ chức bốn năm một lần. AFC cũng tổ chức Giải vô địch Futsal châu Á, Giải vô địch bóng đá bãi biển châu Á, các giải bóng đá trẻ quốc tế ở độ tuổi khác nhau và giải đấu vòng loại châu Á cho FIFA World Cup, FIFA Women's World Cup và cho bóng đá tại Thế vận hội mùa hè.

Ngoài các giải đấu quốc tế do AFC điều hành, mỗi liên đoàn khu vực AFC còn tổ chức giải đấu riêng cho các đội tuyển quốc gia: Cúp bóng đá Đông Á, Giải vô địch bóng đá Nam Á, Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á, Giải vô địch bóng đá Trung Á và Giải vô địch bóng đá Tây Á.

Câu lạc bộ
Giải đấu cấp câu lạc bộ hàng đầu của AFC là AFC Champions League, bắt đầu từ mùa giải 2002-2003 (sự kết hợp của Cúp vô địch bóng đá châu Á và Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á) và tập hợp các đội 1 trong 4 đội hàng đầu của mỗi quốc gia (số lượng các đội phụ thuộc vào thứ hạng của quốc gia đó); cuộc thi này chỉ tập hợp các đội từ các quốc gia hàng đầu.

Một giải đấu thứ hai, xếp hạng thấp hơn là Cúp AFC, được AFC phát động vào năm 2004. Một cuộc thi thứ ba, Cúp Chủ tịch AFC, đã bắt đầu vào năm 2005, và được sáp nhập vào Cúp AFC vào năm 2014-2015.

AFC cũng điều hành một cuộc thi câu lạc bộ futsal châu Á hàng năm: Giải vô địch Futsal các câu lạc bộ châu Á.

Các câu lạc bộ/đội tuyển đương kim vô địch

Các giải đấu không tồn tại

Các giải vô địch hiện tại

Đội tuyển quốc gia

Cúp bóng đá châu Á
Cúp bóng đá Đoàn kết châu Á
Cúp bóng đá U-23 châu Á
Cúp bóng đá U-20 châu Á
Cúp bóng đá U-17 châu Á
Giải vô địch bóng đá U-14 châu Á
Cúp bóng đá trong nhà châu Á
Giải vô địch bóng đá trong nhà nữ châu Á
Giải vô địch bóng đá bãi biển châu Á
Cúp bóng đá nữ châu Á
Giải vô địch bóng đá nữ U-19 châu Á
Giải vô địch bóng đá nữ U-16 châu Á
Giải vô địch bóng đá nữ U-14 châu Á

Câu lạc bộ

AFC Champions League
Cúp AFC
Giải vô địch bóng đá trong nhà các câu lạc bộ châu Á

Các giải đấu đã hủy bỏ hoặc lần cuối cùng tổ chức
 Cúp Challenge AFC
 Cúp Chủ tịch AFC
 Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á
 Siêu cúp bóng đá châu Á
Cúp quốc gia Á-Phi
Giải vô địch các câu lạc bộ Á-Phi
Cúp bóng đá AFC-OFC
Giải vô địch bóng đá U-14 châu Á

Nhà tài trợ
Sau đây là các nhà tài trợ của AFC (được đặt tên là "Đối tác AFC"):

Emirates
Nike
Tập đoàn Nikon
Aramex
Kirin
Asahi
Toyota
Credit Saison
Makita
FamilyMart
Hyundai
UAE Exchange
BeIN Sports
Continental
KDDI (au)
Molten
Coca-Cola
TAG Heuer
Kelme
HD Saison

Xếp hạng

Đội tuyển quốc gia nam
Bảng xếp hạng được xác định bởi FIFA.

Đội tuyển quốc gia nam được xếp hạng hàng đầu

</div>

</div>

</div>

Đội tuyển quốc gia nữ
Bảng xếp hạng được xác định bởi FIFA. Bảng hiển thị hai mươi đội hàng đầu hiện tại, cập nhật lần cuối ngày 09 tháng 06 năm 2023 .

Đội tuyển quốc gia nữ được xếp hạng hàng đầu

Đội tuyển bóng đá bãi biển
Bảng xếp hạng được xác định bởi Bóng đá bãi biển toàn cầu (BSWW). Bảng hiển thị top 10 đội hàng đầu hiện tại, cập nhật lần cuối ngày 12 tháng 3 năm 2018 .

Bảng xếp hạng các câu lạc bộ
Bảng xếp hạng AFC MA/các câu lạc bộ AFC (cho các thành viên liên đoàn) xếp hạng các thành viên theo kết quả trong các giải đấu của AFC.
Thứ hạng được tính bởi AFC.

Câu lạc bộ
Bảng xếp hạng được xác định bởi AFC.

Cập nhật lần cuối ngày 1 tháng 12 năm 2017

Câu lạc bộ
Thứ hạng được tính theo IFFHS.

Cập nhật lần cuối ngày 16 tháng 1 năm 2018

Bóng đá trong nhà nam

Bóng đá trong nhà nữ

Giải thưởng

Cầu thủ xuất sắc nhất châu Á

Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất châu Á

Cầu thủ nữ xuất sắc nhất châu Á

Cầu thủ xuất sắc nhất Cúp bóng đá châu Á

Các giải đấu quốc tế của nam

World Cup

Asian Cup

Thế vận hội Mùa hè

Đại hội Thể thao châu Á

Cúp bóng đá U-23 châu Á

Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới

Cúp bóng đá U-20 châu Á

Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới

Cúp bóng đá U-17 châu Á

Giải vô địch bóng đá trong nhà thế giới

Cúp bóng đá trong nhà châu Á

Giải vô địch bóng đá trong nhà U-20 châu Á

Các giải đấu quốc tế của nữ

World Cup

Asian Cup

Thế vận hội Mùa hè
Các con số đề cập đến vị trí cuối cùng của mỗi đội tại các môn thể thao tương ứng.

Đại hội Thể thao châu Á

Giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới

Cúp bóng đá nữ U-19 châu Á

Giải vô địch bóng đá nữ U-17 thế giới

Cúp bóng đá U-16 nữ châu Á

Giải vô địch bóng đá trong nhà nữ châu Á

Các giải đấu quốc tế khác

Giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới

Ban chấp hành AFC

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Liên đoàn bóng đá châu Á
 Football Asia

Á

Tổ chức thể thao thành lập năm 1954
Tổ chức có trụ sở tại Kuala Lumpur
Tổ chức quốc tế có trụ sở tại Malaysia
Philippines 1954
Châu Á năm 1954


title: Hydrovatus cruentatus

text:
Hydrovatus cruentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được H.J.Kolbe miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Apophylia abdominalis

text:
Apophylia abdominalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: John Wycliffe

text:
John Wycliffe (/ˈwɪklɪf/; còn được đánh vần là Wyclif, Wickliffe, và các biến thể khác; c. 1328 – 31 tháng 12 năm 1384) là một triết gia kinh viện, nhà thần học, dịch giả Kinh thánh, nhà cải cách, linh mục Công giáo người Anh và là một giáo sĩ trường dòng, giáo sư tại Đại học Oxford. Ông trở thành một nhà bất đồng chính kiến có ảnh hưởng trong giới tư tế Công giáo trong thế kỷ 14 và được coi là tiền thân quan trọng của đạo Tin lành. Wycliffe đặt câu hỏi về địa vị đặc quyền của giáo sĩ, những người đã củng cố vai trò quyền lực của họ ở Anh, cũng như sự sang trọng và hào hoa của các giáo xứ địa phương và các nghi lễ của họ.

Wycliffe ủng hộ việc dịch Kinh thánh sang tiếng mẹ đẻ phổ thông. Theo truyền thống, Wycliffe được cho là đã hoàn thành bản dịch trực tiếp từ Vulgate sang tiếng Anh Trung cổ - phiên bản hiện được gọi là Kinh thánh của Wycliffe. Mặc dù có thể chính ông đã dịch các sách Phúc âm Ma-thi-ơ, Mác, Lu-ca và Giăng, nhưng cũng có thể ông đã dịch toàn bộ Tân Ước. Bằng mọi giá, người ta cho rằng các cộng sự của ông đã dịch Cựu Ước. Kinh thánh của Wycliffe dường như đã được hoàn thành trước năm 1384 với các phiên bản cập nhật bổ sung do trợ lý của Wycliffe là John Purvey và những người khác thực hiện vào năm 1388 và 1395. các bản dịch thực tế.

Những người theo sau của Wycliffe, bị những người cùng thời chính thống của họ gọi một cách xúc phạm là Chủ nghĩa Lollard vào thế kỷ 15 và 16, đã chấp nhận nhiều niềm tin được cho là của Wycliffe như đức tính thần học, tiền định, chủ nghĩa bài trừ biểu tượng và quan niệm về caesaropapism, đồng thời đặt câu hỏi về việc tôn kính các vị thánh, các bí tích , quần chúng yêu cầu, biến thể, chủ nghĩa tu viện và tính hợp pháp của Giáo hoàng. Giống như những người Waldensian, Hussite và Những người bạn của Chúa, phong trào Lollard theo một cách nào đó đã báo trước cuộc Cải cách Tin lành. Theo đó, Wycliffe được mô tả là "ngôi sao buổi tối" của chủ nghĩa kinh viện và là ngôi sao buổi sáng hay ngôi sao sáng của Cải cách Anh, một danh hiệu lần đầu tiên được sử gia và nhà tranh luận thế kỷ 16 John Bale dành cho nhà thần học trong tác phẩm Illustrium maioris britanniae scriptorum của ông. (Wesel, 1548).

Các bài viết bằng tiếng Latinh của Wycliffe đã ảnh hưởng lớn đến triết học và sự giảng dạy của nhà cải cách người Séc Jan Hus (khoảng 1369–1415), người mà vụ hành quyết ông vào năm 1415 đã châm ngòi cho một cuộc nổi dậy và dẫn đến Chiến tranh Hussite năm 1419–1434.

Cuộc đời và sự nghiệp

Đầu đời
Wycliffe sinh ra ở làng Hipswell gần Richmond ở Bắc Yorkshire, Anh, vào khoảng những năm 1320. Người ta thường ghi ngày sinh của ông là năm 1324 nhưng Hudson và bang Kenny chỉ ghi "cho thấy ông sinh vào giữa những năm 1320". Conti nói rằng ông sinh ra "trước năm 1331".

Wycliffe được đi học sớm gần nhà. Không rõ ông đến Oxford lần đầu tiên khi nào, nơi ông có mối liên hệ mật thiết cho đến cuối đời, nhưng được biết ông đã ở Oxford vào khoảng năm 1345. Thomas Bradwardine là Tổng giám mục Canterbury, và cuốn sách Về nguyên nhân của ông của Chúa chống lại người Pelagian, sự khôi phục táo bạo học thuyết về ân sủng của Pauline-Augustine, sẽ định hình rất nhiều quan điểm của Wycliffe trẻ tuổi, cũng như Cái chết Đen đến Anh vào mùa hè năm 1348. Từ việc ông thường xuyên nhắc đến nó trong cuộc sống sau này, nó dường như đã gây ấn tượng sâu sắc và lâu dài đối với ông. Theo Robert Vaughn, kết quả là khiến Wycliffe có "những cái nhìn rất u ám về tình trạng và triển vọng của loài người". Tháng 9 năm 1351, Wycliffe trở thành linh mục. Wycliffe lẽ ra đã ở Oxford trong cuộc bạo động Ngày Thánh Scholastica, trong đó sáu mươi ba sinh viên và một số người dân thị trấn đã thiệt mạng.

Sự nghiệp giáo dục
Wycliffe đã hoàn thành bằng nghệ thuật của mình tại Đại học Merton với tư cách là một sinh viên năm 1356. Cùng năm đó, ông viết một chuyên luận nhỏ, The Last Age of the Church. Do độc lực của bệnh dịch hạch đã giảm bớt bảy năm trước, các nghiên cứu của Wycliffe khiến ông có ý kiến rằng cuối thế kỷ 14 sẽ đánh dấu ngày tận thế. Trong khi các nhà văn khác coi bệnh dịch là sự phán xét của Chúa đối với những người tội lỗi, thì Wycliffe lại coi đó là bản cáo trạng của một giáo sĩ không xứng đáng. Tỷ lệ tử vong trong giới giáo sĩ đặc biệt cao, và những người thay thế họ, theo ý kiến của ông, là những người ít học hoặc nói chung là tai tiếng.

Ông là Thạc sĩ của Đại học Balliol vào năm 1361. Cùng năm này, ông được trường đại học giới thiệu đến giáo xứ Fillingham ở Lincolnshire, nơi ông hiếm khi đến thăm trong những kỳ nghỉ dài từ Oxford. Vì điều này, ông đã phải từ bỏ quyền lãnh đạo của Balliol College, mặc dù ông có thể tiếp tục sống ở Oxford. Ông được cho là đã có phòng trong các tòa nhà của The Queen's College. Năm 1362, ông được cấp chức vụ giáo sĩ có thánh lộc tại Aust ở Westbury-on-Trym, nơi ông giữ chức vụ này ngoài chức vụ tại Fillingham.

Màn trình diễn của ông đã khiến Simon Islip, Tổng giám mục Canterbury, đặt ông vào năm 1365 ở vị trí đứng đầu Canterbury Hall, nơi mười hai thanh niên đang chuẩn bị cho chức tư tế. Vào tháng 12 năm 1365, Islip bổ nhiệm Wycliffe làm quản giáo nhưng khi Islip qua đời vào năm sau, người kế nhiệm ông, Simon Langham, một người từng được đào tạo trong tu viện, đã chuyển giao quyền lãnh đạo trường đại học cho một tu sĩ. Năm 1367 Wycliffe kêu gọi Rome. Năm 1371, kháng cáo của Wycliffe đã được quyết định và kết quả không thuận lợi cho ông. Vụ việc là điển hình của sự cạnh tranh đang diễn ra giữa các tu sĩ và giáo sĩ thế tục tại Oxford vào thời điểm này.

Năm 1368, ông từ bỏ cuộc sống tại Fillingham và tiếp quản hiệu trưởng Ludgershall, Buckinghamshire, không xa Oxford, điều này giúp ông có thể duy trì mối liên hệ với trường đại học. Truyền thống kể rằng ông bắt đầu dịch Kinh thánh sang tiếng Anh khi đang ngồi trong một căn phòng phía trên nơi mà ngày nay là hiên nhà ở Nhà thờ Ludgershall. Năm 1369 Wycliffe lấy bằng cử nhân thần học, và bằng tiến sĩ năm 1372. Năm 1374, ông nhận vương miện trực tiếp tại Nhà thờ St Mary, Lutterworth ở Leicestershire, mà ông đã giữ lại cho đến khi qua đời.

Chính trị

Năm 1374, tên của ông xuất hiện ở vị trí thứ hai, sau một giám mục, trong một ủy ban mà Chính phủ Anh cử đến Bruges để thảo luận với các đại diện của Gregory XI về một số điểm tranh chấp giữa nhà vua và giáo hoàng. Ông không còn hài lòng với chiếc ghế của mình như một phương tiện để truyền bá ý tưởng của mình, và ngay sau khi trở về từ Bruges, ông bắt đầu thể hiện chúng trong các tiểu luận và các tác phẩm dài hơn. Trong một cuốn sách liên quan đến sự cai trị của Đức Chúa Trời và Mười Điều Răn, ông đã công kích sự cai trị tạm thời của giới tăng lữ, việc sưu tập các niên hiệu, ân xá và sự buôn thần bán thánh.

Ông bước vào chính trường đương thời với tác phẩm vĩ đại De civili dominio ("Về sự thống trị của dân sự"), tác phẩm này đã rút ra những lập luận từ các tác phẩm của Richard FitzRalph. Điều này đòi hỏi hoàng gia thoái vốn tất cả tài sản của nhà thờ. Những ý tưởng của ông về quyền lãnh chúa và sự giàu có của nhà thờ đã khiến ông bị Giáo hoàng Gregory XI lên án chính thức lần đầu tiên vào năm 1377, người đã kiểm duyệt 19 bài báo. Wycliffe lập luận rằng Giáo hội đã sa vào tội lỗi và do đó Giáo hội phải từ bỏ tất cả tài sản của mình và các giáo sĩ phải sống trong cảnh nghèo khó hoàn toàn. Xu hướng các chức vụ cao của nhà nước do các giáo sĩ nắm giữ đã bị nhiều quý tộc phẫn nộ, chẳng hạn như nhà môi giới quyền lực hậu trường John xứ Gaunt, người hẳn sẽ có lý do riêng để phản đối sự giàu có và quyền lực của giới tăng lữ, vì nó thách thức nền tảng quyền lực của mình.

Xung đột với Giáo hội
Wycliffe được triệu tập trước William Courtenay, Giám mục London, vào ngày 19 tháng 2 năm 1377. Các cáo buộc chính xác vẫn chưa được biết, vì vấn đề chưa được kiểm tra rõ ràng. Lechler gợi ý rằng Wycliffe là mục tiêu của các đối thủ của John of Gaunt trong giới quý tộc và hệ thống phân cấp nhà thờ. Gaunt, Thống chế Bá tước Henry Percy và một số người ủng hộ khác đi cùng Wycliffe. Một đám đông tụ tập tại nhà thờ, và ở lối vào, sự thù địch giữa các bên bắt đầu bộc lộ, đặc biệt là trong cuộc trao đổi giận dữ giữa giám mục và những người bảo vệ Wycliffe. Gaunt tuyên bố rằng ông sẽ hạ thấp niềm tự hào của các giáo sĩ Anh và những người theo đảng phái của họ, ám chỉ ý định thế tục hóa tài sản của Nhà thờ. Cuộc họp tan rã và Gaunt cùng những người theo đảng phái của ông rời đi cùng với người được họ bảo trợ.

Hầu hết các giáo sĩ người Anh đều tức giận trước cuộc chạm trán này, và các cuộc tấn công nhằm vào Wycliffe bắt đầu. Cuốn sách thứ hai và thứ ba về công việc của ông liên quan đến chính quyền dân sự mang tính luận chiến gay gắt. Vào ngày 22 tháng 5 năm 1377, Giáo hoàng Gregory XI đã gửi năm bản sao của sắc lệnh chống lại Wycliffe, gửi một bản cho Tổng giám mục Canterbury, và những bản khác cho Giám mục London, Vua Edward III, Chưởng ấn và trường đại học; trong số hàng rào có 18 luận điểm của ông, bị tố cáo là sai lầm và nguy hiểm cho Giáo hội và Nhà nước. Stephen Lahey gợi ý rằng hành động của Gregory chống lại Wycliffe là một nỗ lực nhằm gây áp lực lên Vua Edward để làm hòa với Pháp. Edward III qua đời vào ngày 21 tháng 6 năm 1377, và con bò tót đấu với Wycliffe đã không đến được nước Anh trước tháng 12. Wycliffe được yêu cầu đưa ra ý kiến của mình trước hội đồng của nhà vua về việc liệu việc giữ lại các khoản thanh toán truyền thống cho Rome có hợp pháp hay không, và ông đã trả lời rằng đúng như vậy.

Trở lại Oxford, Phó Chưởng ấn đã giam giữ Wycliffe một thời gian trong Black Hall, nhưng bạn bè của ông đã sớm được thả. Vào tháng 3 năm 1378, ông được triệu tập đến Cung điện Lambeth để bào chữa. Tuy nhiên, Sir Lewis Clifford bước vào nhà nguyện và nhân danh thái hậu (Joan xứ Kent), cấm các giám mục tiến hành một bản án xác định liên quan đến hành vi hoặc ý kiến của Wycliffe. Các giám mục, những người bị chia rẽ, hài lòng với việc cấm ông nói thêm về cuộc tranh cãi. Wycliffe sau đó đã viết De incarcerandis fedelibus của mình, trong đó ông yêu cầu rằng việc những người bị vạ tuyệt thông kêu gọi nhà vua và hội đồng của ông chống lại vạ tuyệt thông là hợp pháp; trong bài viết này, ông đã mở ra toàn bộ vụ án, theo cách mà giáo dân có thể hiểu được. Ông đã viết 33 kết luận của mình bằng tiếng Latinh và tiếng Anh. Quần chúng, một số giới quý tộc, và người bảo vệ cũ của ông, John of Gaunt, đã tập hợp lại với ông. Trước khi có thể thực hiện bất kỳ bước tiếp theo nào tại Rome, Gregory XI qua đời vào năm 1378.

Các cuộc tấn công vào Giáo hoàng Gregory XI ngày càng trở nên cực đoan hơn. Lập trường của Wycliffe liên quan đến lý tưởng nghèo khó ngày càng trở nên vững chắc hơn, cũng như lập trường của ông đối với sự cai trị tạm thời của giới tăng lữ. Liên quan chặt chẽ đến thái độ này là cuốn sách De officio regis của ông, nội dung của nó đã được báo trước trong 33 kết luận của ông. Cuốn sách này, giống như những cuốn trước và sau, liên quan đến cuộc cải cách Giáo hội, trong đó cánh tay tạm thời có một phần ảnh hưởng.

Từ năm 1380 trở đi, Wycliffe cống hiến hết mình cho các bài viết phản bác việc ông bác bỏ thuyết biến thể và chỉ trích mạnh mẽ các tu sĩ ủng hộ nó.

Thượng hội đồng chống Wycliffe
Vào mùa hè năm 1381, Wycliffe đã trình bày học thuyết về Bữa tiệc của Chúa trong mười hai câu ngắn gọn và coi đó là nhiệm vụ phải ủng hộ nó ở khắp mọi nơi. Sau đó, hệ thống phân cấp của Anh tiến hành chống lại anh ta. Hiệu trưởng của Đại học Oxford đã có một số tuyên bố bị coi là dị giáo. Khi điều này được thông báo cho Wycliffe, anh ta tuyên bố rằng không ai có thể thay đổi niềm tin của ông. Sau đó, ông đã kháng cáo - không phải với giáo hoàng hay chính quyền giáo hội của vùng đất, mà là với nhà vua. Ông đã xuất bản lời thú tội tuyệt vời của mình về chủ đề này và cũng là tác phẩm thứ hai bằng tiếng Anh dành cho những người bình thường.

Chừng nào Wycliffe còn giới hạn các cuộc tấn công của mình vào những lạm dụng và sự giàu có của Giáo hội, thì ông ta có thể dựa vào sự hỗ trợ của một bộ phận giáo sĩ và tầng lớp quý tộc, nhưng một khi ông ta bác bỏ học thuyết truyền thống về sự biến thể, thì luận điểm của ông ta không thể được bảo vệ nữa. Quan điểm này khiến ông nhận được sự ủng hộ của John xứ Gaunt và nhiều người khác.

Giữa lúc này xảy ra Cuộc nổi dậy của Nông dân năm 1381. Cuộc nổi dậy được châm ngòi một phần bởi lời rao giảng của Wycliffe được các "thầy tu nghèo" do Wycliffe chỉ định (hầu hết là giáo dân) truyền bá khắp vương quốc. Các nhà thuyết giáo không chỉ giới hạn sự chỉ trích của họ đối với việc tích lũy của cải và tài sản đối với các tu viện, mà còn bao gồm cả những tài sản thế tục thuộc về giới quý tộc. Mặc dù Wycliffe không tán thành cuộc nổi dậy, một số đệ tử của ông đã biện minh cho việc giết Simon Sudbury, Tổng giám mục Canterbury. Năm 1382, kẻ thù cũ của Wycliffe, William Courtenay, hiện là Tổng giám mục Canterbury, đã triệu tập một hội đồng giáo hội gồm những người nổi tiếng tại London. Trong quá trình tham vấn vào ngày 21 tháng 5, một trận động đất đã xảy ra; những người tham gia vô cùng sợ hãi và muốn giải tán cuộc họp, nhưng Courtenay tuyên bố trận động đất là một dấu hiệu thuận lợi có nghĩa là trái đất đã được thanh tẩy khỏi học thuyết sai lầm, và kết quả của "Thượng hội đồng về Động đất" đã được đảm bảo.

Trong số 24 mệnh đề được cho là của Wycliffe mà không đề cập đến tên ông, 10 mệnh đề được tuyên bố là dị giáo và 14 mệnh đề sai lầm. Cái trước đề cập đến sự biến đổi trong bí tích, cái sau liên quan đến các vấn đề về trật tự và thể chế của nhà thờ. Kể từ thời điểm đó, người ta cấm giữ những quan điểm này hoặc nâng cao chúng trong các bài giảng hoặc trong các cuộc thảo luận học thuật. Tất cả những người bất chấp lệnh này sẽ bị truy tố. Để thực hiện điều này cần có sự giúp đỡ của Nhà nước; nhưng Commons bác bỏ dự luật. Tuy nhiên, nhà vua đã ban hành một sắc lệnh cho phép bắt giữ những người có lỗi.

Thành trì của phong trào giáo dưỡng là Oxford, nơi có những người giúp đỡ tích cực nhất cho Wycliffe; những thứ này đã bị cấm và bị triệu tập để rút lại, và Nicholas xứ Hereford đã đến Rome để kháng cáo.

Vào ngày 17 tháng 11 năm 1382, Wycliffe được triệu tập trước một thượng hội đồng tại Oxford. Ông vẫn nhận được sự ưu ái của tòa án và của Quốc hội, nơi ông đã phát biểu trước một đài tưởng niệm. Sau đó, ông không bị vạ tuyệt thông, cũng không bị tước quyền sống.

Wycliffe nhằm mục đích loại bỏ hệ thống cấp bậc hiện có và thay thế nó bằng "các linh mục nghèo", những người sống trong cảnh nghèo khó, không bị ràng buộc bởi lời thề, không được thánh hiến chính thức và rao giảng Phúc âm cho người dân. Những nhà thuyết giáo lưu động truyền bá những lời dạy của Wycliffe. Con bò đực của Gregory XI đã gây ấn tượng với họ cái tên Lollards, vốn được coi là một biệt danh đáng chê trách, nhưng đối với họ, nó đã trở thành một cái tên danh dự. Ngay cả vào thời của Wycliffe, nhóm "Lollards" đã lan rộng khắp nước Anh và rao giảng "luật của Chúa, nếu không có luật đó thì không ai có thể được biện minh."

Qua đời và di cảo tuyên bố dị giáo

Trong những năm trước khi qua đời vào năm 1384, ông ngày càng tranh luận rằng Kinh thánh là trung tâm có thẩm quyền của Cơ đốc giáo, rằng những tuyên bố của giáo hoàng là phi lịch sử, rằng chủ nghĩa tu viện là đồi bại không thể cứu vãn được, và rằng sự không xứng đáng về mặt đạo đức của các linh mục đã làm mất hiệu lực chức vụ và các bí tích của họ.

Wycliffe quay trở lại Lutterworth, và gửi những bản tuyên ngôn chống lại các tu sĩ và Urban VI, vì sau này, trái với hy vọng của Wycliffe, hóa ra không phải là một giáo hoàng cải cách. Những thành tựu văn học trong những ngày cuối cùng của Wycliffe, chẳng hạn như Trialogus, đứng ở đỉnh cao kiến thức vào thời của ông. Tác phẩm cuối cùng của ông, Opus evangelicum, phần cuối cùng mà ông đặt tên theo kiểu đặc trưng là "Của Antichrist", vẫn chưa hoàn thành. Trong khi đang cử hành Thánh lễ tại nhà thờ giáo xứ vào Ngày Thánh Innocents, 28 tháng 12 năm 1384, ông bị đột quỵ và qua đời vài ngày sau đó.

Đạo luật chống Wycliffite năm 1401 đã mở rộng cuộc đàn áp đối với những người theo dõi còn lại của Wycliffe. "Hiến pháp Oxford" năm 1408 nhằm mục đích giành lại quyền lực trong tất cả các vấn đề của giáo hội, và đặc biệt nêu tên John Wycliffe vì nó cấm một số tác phẩm, và lưu ý rằng việc dịch Kinh thánh sang tiếng Anh bởi giáo dân không có giấy phép là một tội ác có thể bị trừng phạt bởi tội dị giáo.

Hội đồng Constance tuyên bố Wycliffe là một kẻ dị giáo vào ngày 4 tháng 5 năm 1415, và cấm các bài viết của ông, đồng thời tuyên bố rút phép thông công cho ông một cách hiệu quả và khiến ông trở thành tiền thân của đạo Tin lành. Hội đồng ra sắc lệnh rằng các tác phẩm của Wycliffe phải bị đốt cháy và di dời thi thể của ông khỏi vùng đất thánh hiến. Lệnh này, được xác nhận bởi Giáo hoàng Martin V, được thực hiện vào năm 1428. Xác của Wycliffe được khai quật và đốt và tro được ném xuống sông Swift, chảy qua Lutterworth.

Không ai trong số những người cùng thời với Wycliffe để lại một bức tranh hoàn chỉnh về con người, cuộc đời và hoạt động của ông. Những bức tranh đại diện cho Wycliffe có từ thời kỳ sau. Trong The Testimony of William Thorpe (1407), Wycliffe trông gầy gò và yếu ớt. Thorpe nói rằng Wycliffe là người có lối đi không tì vết trong cuộc sống và được những người có địa vị, những người thường kết giao với ông, coi trọng một cách trìu mến, ghi lại những câu nói của ông và bám lấy ông. "Tôi thực sự không thích ai hơn ông ấy, người khôn ngoan nhất và may mắn nhất trong số những người đàn ông mà tôi từng gặp."

Thomas Netter đánh giá cao John Kynyngham ở chỗ ông đã "rất dũng cảm hiến thân trước những lời nói cay độc của những kẻ dị giáo và những lời nói nhức nhối như thể không có tôn giáo của Chúa Kitô". Nhưng ví dụ này của Netter không được lựa chọn tốt, vì giọng điệu của Wycliffe đối với Kynyngham là giọng điệu của một đàn em đối với một đàn anh mà người ta kính trọng, và anh ta đã xử lý các đối thủ khác theo cách tương tự.

Tác phẩm

Để phù hợp với niềm tin của Wycliffe rằng kinh thánh là sự hướng dẫn đáng tin cậy có thẩm quyền duy nhất về sự thật về Đức Chúa Trời, ông đã tham gia vào nỗ lực dịch Kinh thánh sang tiếng Anh. Mặc dù Wycliffe được ghi công, nhưng không thể xác định chính xác vai trò của ông trong bản dịch vốn dựa trên bản Vulgate. Không còn nghi ngờ gì nữa, đó là sáng kiến của ông và sự thành công của dự án là do sự lãnh đạo của ông. Từ ông, bản dịch Tân Ước mượt mà, rõ ràng và dễ đọc hơn so với bản dịch Cựu Ước của người bạn Nicholas xứ Hereford của ông. Toàn bộ đã được sửa đổi bởi John Purvey trẻ hơn cùng thời với Wycliffe vào năm 1388.

Vẫn còn tồn tại khoảng 150 bản viết tay, toàn bộ hoặc một phần, có chứa bản dịch ở dạng sửa đổi. Từ đó, người ta có thể dễ dàng suy ra mức độ phổ biến rộng rãi của nó trong thế kỷ 15. Vì lý do này, Wycliffites ở Anh thường bị các đối thủ của họ chỉ định là "những người đàn ông trong Kinh thánh".

Các tác phẩm khác của Wycliffe bao gồm:

 The Last Age of the Church (1356)
 De Logica ("On Logic") 1360
 De Universalibus ("On Universals") 1368
 De Dominio Divino (1373)
 De Mandatis Divinis (1375)
 De Statu Innocencie (1376)
 De Civili Dominio (1377)
 Responsio (1377)
 De Ecclesia ("On the Church") 1379
 De veritate sacrae scripturae (On the Truthfulness of Holy Scripture) 1378
 On the Pastoral Office 1378
 De apostasia ("On Apostasy") 1379
 De Eucharistia (On the Eucharist") 1379
 Objections to Friars (1380)
 The last age of the pope (1381)

Học thuyết
Wycliffe đã coi thánh thư là kim chỉ nam đáng tin cậy duy nhất dẫn đến lẽ thật về Đức Chúa Trời, và khẳng định rằng tất cả Cơ đốc nhân nên dựa vào Kinh thánh hơn là dựa vào lời dạy của các giáo hoàng và giáo sĩ. Ông nói rằng không có sự biện minh nào trong kinh thánh cho chức vụ giáo hoàng.

Về mặt thần học, lời rao giảng của ông thể hiện niềm tin mãnh liệt vào tiền định khiến ông có thể tuyên bố một "Hội thánh vô hình", gồm những người được tiền định sẽ được cứu rỗi, thay vì vào Giáo hội Công giáo "hữu hình". Đối với Wycliffe, Giáo hội là tổng thể của những người được tiền định để được ban phước lành. Không ai bị mất vĩnh viễn có phần trong đó. Có một Giáo hội phổ quát, và bên ngoài nó không có sự cứu rỗi.

Những tiểu thuyết đầu tiên của ông và những tác phẩm lớn hơn về nội dung giáo hội-chính trị đã bảo vệ các đặc quyền của Nhà nước. Đến năm 1379 trong tác phẩm De ecclesia ("Về Nhà thờ"), Wycliffe đã khẳng định rõ ràng quyền tối cao của nhà vua đối với chức tư tế. Ông cũng từ chối việc bán các ân xá.

Cho đến nay, các cuộc luận chiến của ông phù hợp với những cuộc luận chiến của những kẻ chống đối giáo hoàng trước đó, công bằng mà nói rằng ông không phải là không biết gì về họ và bị ảnh hưởng bởi họ. Chính Wycliffe là người đã công nhận và xây dựng một trong hai nguyên tắc chính thức chính của Cải cách - thẩm quyền duy nhất của Kinh thánh đối với niềm tin và cuộc sống của Cơ đốc nhân.

Tấn công tu viện
Cuộc chiến chống lại cái mà ông coi là một chế độ giáo hoàng bị đế quốc hóa và những người ủng hộ nó, các "giáo phái", như ông gọi là các dòng tu, chiếm một không gian rộng lớn không chỉ trong các tác phẩm sau này của ông, chẳng hạn như Trialogus, Dialogus, Opus evangelicum, và trong các bài giảng của ông, mà còn trong một loạt các tiểu luận sắc bén và các tác phẩm luận chiến bằng tiếng Latinh và tiếng Anh (trong đó những tác phẩm xuất bản trong những năm cuối đời của ông đã được thu thập thành "Các tác phẩm luận chiến").

Trong tác phẩm Phản đối các tu sĩ năm 1380, ông gọi các tu sĩ là những kẻ gây hại cho xã hội, kẻ thù của tôn giáo, đồng thời là người đỡ đầu và khuyến khích mọi tội ác. Ông hướng sự chỉ trích mạnh mẽ nhất của mình đối với các tu sĩ, những người mà lời rao giảng mà ông cho là không đúng với kinh thánh cũng như không chân thành, mà được thúc đẩy bởi "lợi ích tạm thời". Trong khi những người khác bằng lòng tìm cách cải cách những sai lầm và lạm dụng cụ thể, thì Wycliffe không tìm cách nào khác hơn là tiêu diệt chính thể chế này, vì nó trái với kinh thánh, và không phù hợp với trật tự và sự thịnh vượng của Giáo hội. Ông chủ trương giải tán các tu viện.

Quan điểm về ngôi giáo hoàng
Rudolph Buddensieg tìm thấy hai khía cạnh khác biệt trong tác phẩm của Wycliffe. Giai đoạn đầu tiên, từ 1366 đến 1378, phản ánh cuộc đấu tranh chính trị với La Mã, trong khi giai đoạn 1378 đến 1384 là cuộc đấu tranh tôn giáo nhiều hơn. Trong mỗi Wycliffe có hai cách tiếp cận: ông ta tấn công cả Giáo hoàng và các thể chế của nó, cũng như giáo lý Công giáo La Mã.

Ảnh hưởng của Wycliffe chưa bao giờ lớn hơn vào thời điểm khi giáo hoàng và phản giáo hoàng cử đại sứ của họ đến Anh để được công nhận. Năm 1378, trước sự chứng kiến của các đại sứ, ông đã đưa ra ý kiến trước Nghị viện cho thấy, trong một câu hỏi chính trị quan trọng của giáo hội (vấn đề quyền tị nạn ở Tu viện Westminster), một vị trí được Nhà nước yêu thích. Ông lập luận rằng những tên tội phạm chiếm được nơi tôn nghiêm trong nhà thờ có thể bị lôi ra khỏi nơi tôn nghiêm một cách hợp pháp.

Các cuốn sách và tiểu thuyết trong sáu năm qua của Wycliffe bao gồm các cuộc tấn công liên tục vào giáo hoàng và toàn bộ hệ thống phân cấp vào thời của ông. Mỗi năm họ ngày càng tập trung nhiều hơn, và cuối cùng, giáo hoàng và Antichrist dường như là những khái niệm thực tế tương đương với ông. Tuy nhiên, có những đoạn có giọng điệu vừa phải: G. V. Lechler xác định ba giai đoạn trong mối quan hệ của Wycliffe với giáo hoàng. Bước đầu tiên, đưa ông đến sự bùng nổ của cuộc ly giáo, liên quan đến việc thừa nhận vừa phải quyền tối cao của giáo hoàng; lần thứ hai, đưa ông đến năm 1381, được đánh dấu bằng sự ghẻ lạnh của giáo hoàng; và bức thứ ba cho thấy anh ta trong một cuộc thi sắc bén.

Vị trí cơ bản trong triết học
Wycliffe là một nhà thần học và triết gia kinh viện lỗi lạc người Anh vào nửa sau thế kỷ 14. Ông đã sớm nổi tiếng là một triết gia. Henry Knighton nói rằng trong triết học, ông là không ai sánh kịp, và trong kỷ luật học thuật là vô song. Có một giai đoạn trong đời ông chỉ cống hiến hết mình cho triết học kinh viện. Cuốn sách đầu tiên của ông, De Logica (1360), khám phá những nguyên tắc cơ bản của Thần học kinh viện. Ông tin rằng "người ta nên nghiên cứu Logic để hiểu rõ hơn về tâm trí con người bởi vì ... suy nghĩ, cảm xúc và hành động của con người mang hình ảnh và chân dung của Chúa".

Trung tâm của hệ thống triết học Wycliffe được hình thành bởi học thuyết về sự tồn tại trước trong tư tưởng về Chúa của mọi sự vật và sự kiện. Trong khi chủ nghĩa hiện thực của Platon xem "cái đẹp" như một thuộc tính tồn tại ở dạng lý tưởng độc lập với bất kỳ tâm trí hay sự vật nào, thì "đối với Wycliffe, mọi vũ trụ, như một phần của sự sáng tạo, bắt nguồn từ sự tồn tại của nó từ Chúa, Đấng Tạo Hóa". Wycliffe là một tín đồ thân cận của Augustine, và luôn đề cao quyền ưu tiên của Đấng Tạo Hóa đối với thực tại được tạo ra.

Điểm mấu chốt thứ hai của Wycliffe là sự nhấn mạnh của ông vào khái niệm Chúa tể thiêng liêng, được khám phá trong De dominio Divino (khoảng năm 1373), xem xét mối quan hệ giữa Chúa và các tạo vật của Ngài. Ứng dụng thực tế của điều này đối với Wycliffe được thấy ở thái độ nổi loạn của các cá nhân (cái riêng) đối với quyền lực hợp pháp (cái chung). Trong De civili dominio, ông thảo luận về tình huống thích hợp mà theo đó một thực thể có thể được coi là sở hữu quyền lực đối với các chủ thể nhỏ hơn. Dominium luôn luôn được trao bởi Thiên Chúa. "Không còn nghi ngờ gì nữa, sai lầm trí tuệ và cảm xúc về những điều phổ quát là nguyên nhân của mọi tội lỗi ngự trị trên thế giới." Trong một số lời dạy của ông, như trong De annihilatione, người ta có thể nhận thấy ảnh hưởng của Thomas Aquinas.

Ông nói rằng Democritus, Plato, Augustine và Grosseteste vượt xa Aristotle. Về mối quan hệ của ông với các triết gia thời Trung cổ, ông ủng hộ chủ nghĩa hiện thực trái ngược với chủ nghĩa duy danh do William xứ Ockham đề xướng.

Một số ý tưởng của Wycliffe đã được triết gia và nhà thần học Cải cách Cornelius Van Til tiếp tục trong thế kỷ 20.

Thái độ đối với suy đoán
Nguyên tắc cơ bản của Wycliffe về sự tồn tại trước trong suy nghĩ của mọi thực tại liên quan đến trở ngại nghiêm trọng nhất đối với quyền tự do của ý chí; nhà triết học chỉ có thể tự giúp mình bằng công thức rằng ý chí tự do của con người là thứ đã được Chúa định trước. Ông yêu cầu đào tạo biện chứng nghiêm ngặt như một phương tiện để phân biệt đúng sai, và khẳng định rằng logic (hay tam đoạn luận) nâng cao kiến thức về các sự thật công giáo; sự thiếu hiểu biết về logic là lý do khiến con người hiểu sai Kinh thánh, vì con người bỏ qua mối liên hệ, sự khác biệt giữa ý tưởng và hình thức.

Wycliffe không chỉ đơn thuần ý thức được sự khác biệt giữa thần học và triết học, mà ý thức về thực tế đã khiến ông vượt qua những câu hỏi kinh viện. Ông bỏ sang một bên những cuộc thảo luận triết học dường như không có ý nghĩa gì đối với ý thức tôn giáo và những cuộc thảo luận hoàn toàn liên quan đến chủ nghĩa kinh viện: "Chúng tôi quan tâm đến những sự thật hiện có, và bỏ qua những sai lầm nảy sinh từ suy đoán về những vấn đề không."

Bí tích
John Wycliffe bác bỏ việc biến thể cùng với bí tích xưng tội, cho rằng điều đó đi ngược lại kinh thánh. Wycliffe bị công kích là một người theo thuyết Donatist, tuy nhiên tuyên bố đó là một quan niệm sai lầm, có lẽ được sử dụng để làm mất uy tín quan điểm của ông về Bí tích Thánh Thể.

Sự cứu rỗi
Wycliffe dường như cũng có những ý tưởng biện minh tương tự như những nhà cải cách sau này. Theo Wycliffe đức tin là đủ để được cứu rỗi:Hãy tin tưởng hoàn toàn vào Chúa Kitô; nương tựa hoàn toàn vào những đau khổ của mình; hãy cẩn thận khi tìm cách được xưng công bình theo bất kỳ cách nào khác ngoài sự công chính của mình. Đức tin nơi Chúa Giê Su Ky Tô của chúng ta là đủ để được cứu rỗi.

— John Wycliffe

Di sản

Wycliffe là người có công trong việc phát triển bản dịch Kinh thánh sang tiếng Anh, do đó giúp giáo dân có thể tiếp cận được. Ông cũng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến Jan Hus. Một số tổ chức được đặt theo tên ông:

 Wycliffe Global Alliance, một liên minh của các tổ chức với mục tiêu chung là dịch Kinh thánh cho mọi nhóm ngôn ngữ cần nó.
 Wycliffe Hall, Oxford, một trong những trường cao đẳng thần học Tin lành được chỉ định của Giáo hội Anh.
 Wycliffe College, Toronto, một trường thần học sau đại học được liên kết với Đại học Toronto.
 Wycliffe College, Gloucestershire, một trường nội trú và tư thục độc lập của Anh.

Wycliffe được vinh danh với lễ tưởng niệm tại Nhà thờ Anh vào ngày 31 tháng 12, và tại Nhà thờ Anh giáo Canada.

Tham khảo

 (Subscription or UK public library membership required.)

|}

Tham khảo

Nhà triết học Anh
Cải cách Tin Lành
Sinh thập niên 1320
Mất năm 1384
Người bị Giáo hội Công giáo Rôma phạt vạ tuyệt thông


title: Theodoricus Cả

text:
Theodoricus (tiếng Goth: Þiudareiks; ; , Theuderikhos; tiếng Anh Cổ: Þēodrīc; tiếng Na Uy Cổ: Þjōðrēkr, Þīðrēkr; 454 – 526), là vua của người Ostrogoth (471 – 526), kẻ cai trị nước Ý (493 – 526), nhiếp chính vương của người Visigoth (511 – 526) kiêm tổng trấn của Đế quốc Đông La Mã (còn gọi là Đế quốc Byzantine). Tên Þiudareiks của ông theo tiếng Goth có nghĩa là vị vua của nhân dân hoặc kẻ thống trị của nhân dân. Ông được xem là người anh hùng trong truyền thuyết German. Ông là vị vua có công bảo trợ nghệ thuật và kiến trúc, trị vì công minh, sáng suốt. Do đó, ông được tôn vinh làm Theodoricus Đại vương hay Theodoricus Cả.

Tiểu sử

Trước khi lên ngôi

Theodoric sinh vào năm 454 sau Công Nguyên, trên bờ sông Neusiedler See gần Carnuntum một năm sau khi người Ostrogoth thoát khỏi ách thống trị gần một thế kỷ của người Hung. Ông là con của Vua Theodemir và Hoàng hậu Ereleuva, ngay từ lúc còn nhỏ tuổi, Theodoric đã phải tới kinh thành Constantinopolis làm con tin để đảm bảo thỏa ước được ký kết giữa vua Theodemir của người Ostrogoth với Hoàng đế Đông La Mã Leo I (trị vì: 457 – 474).

Trong suốt nhiều năm sống tại triều đình Đông La Mã ở Constantinopolis, Theodoric đã sớm tiếp thu và học hỏi được nhiều thứ về chiến thuật quân sự và tổ chức chính quyền của người La Mã, chính những bài học quý báu này đã giúp ích cho việc cai trị vương quốc gồm đa số người man rợ bị La Mã hóa sau khi ông lên ngôi. Nhận được sự ưu ái bởi Hoàng đế Leo I và Zeno (trị vì 474 – 475 và 476 – 491), ông trở thành magister militum (Tổng chỉ huy quân đội) vào năm 483, một năm sau ông được bổ nhiệm làm quan chấp chính tối cao (consul) vì công lao trợ giúp Đông La Mã dẹp tan quân phản loạn ở các nơi, với thành tích ấy, ông được Zeno ban thưởng cho Vương quốc Ostrogoth lãnh thổ xứ Mesia (nay là Bungary). Sau đó, ông trở về sinh sống với người Ostrogoth khi vừa tròn 31 tuổi và lên ngôi Quốc vương vào nâm 488.

Thời kỳ trị vì

Tiêu diệt Odoacer
Vào thời điểm ấy, người Ostrogoth đang định cư tại lãnh thổ của Đế quốc Đông La Mã như là foederati (đồng minh) của người La Mã, nhưng đã trở nên hiếu động và tăng thêm khó khăn cho sự quản lý của Zeno. Không lâu sau khi Theodoric trở thành vua, cả hai bên đặt ra một thỏa thuận nhằm mang lại lợi ích cho nhau. Người Ostrogoth cần một nơi để sống, và Zeno thì đang có vấn đề nghiêm trọng cần giải quyết với vua nước Ý là Odoacer, kẻ đã lật đổ Đế quốc Tây La Mã vào năm 476. Bề ngoài là quan Tổng trấn của Zeno, nhưng Odoacer thực sự là một mối hiểm họa đe dọa tới các vùng lãnh thổ của Đế quốc Đông La Mã (còn gọi là Byzantium) và không tôn trọng quyền công dân La Mã tại Ý. Được sự khuyến khích của Zeno, Theodoric thân chinh dẫn quân xâm chiếm vương quốc của Odoacer.

Quân đội Ostrogoth do vua Theodoric chỉ huy đánh bại Odoacer trong một loạt trận chiến dữ dội tại Aquileia năm 488, ở Verona năm 489, và tại Sông Adda năm 490. Cùng năm đó, quân của Theodoric tiến hành bao vây Odoacer tại Ravenna. Cuộc vây hãm kéo dài ba năm và được đánh dấu bằng hàng chục cuộc tấn công ở cả hai phe. Cuối cùng, không bên nào có thể chiếm ưu thế đánh bại đối phương một cách chắc chắn, và do đó vào ngày 2 tháng 2 năm 493, Theodoric và Odoacer ký kết một hiệp ước nhằm đảm bảo việc chia đôi khu vực cai trị ở Ý. Một bữa tiệc được hai bên tổ chức để kỷ niệm hiệp ước này. Tại bữa tiệc này, Theodoric, sau khi nếm món bánh mì nướng, đã cho phục binh đổ ra giết chết Odoacer.

Đối nội
Giống như Odoacer, Theodoric bề ngoài chỉ là một quan Tổng trấn cho Hoàng đế ở kinh kỳ Constantinopolis. Trên thực tế, ông đã có thể tránh sự giám sát của Đế quốc, và mối quan hệ giữa hai bên là như nhau. Tuy nhiên, không giống như Odoacer, trong công việc nội trị, Theodoric tỏ ra khá tôn trọng thỏa thuận mà ông đã thực hiện. cho phép công dân La Mã trong vương quốc của mình được giữ nguyên pháp luật La Mã và hệ thống tư pháp La Mã, phong tập tục tập quán và nền văn hóa, tín ngưỡng La Mã. Trong khi đó thì người Goth vẫn sống theo luật pháp và phong tục cũ của họ, và nơi ở của họ đa phần đều là lãnh thổ của người Ý đã bị Odoacer chinh phục trước đó.

Phần lớn người Ostrogoth định cư ở miền bắc và trung nước Ý, tuy nhiên họ chỉ là một thiểu số nhỏ nhoi trong toàn bộ vương quốc. Tỷ lệ người Ostrogoth tại Ravenna là 14%, tại một số nơi khác ở Ý, tỉ lệ chỉ có vài %. Vào năm 519, một đám đông dân chúng trong cơn nổi giận trong một cuộc tranh cãi về tôn giáo đã nổi lửa đốt cháy một tòa giáo đường ở Ravenna, Theodoric ra lệnh cho thành phố phải tái thiết lại bằng chính chi phí của nó. Từ hồi còn ở Constantinopolis, Theodoric rất mực ngưỡng mộ nền văn minh La Mã mà ông đã có dịp nghe kể về thời kỳ hoàng kim của Đế quốc La Mã thông qua những hậu duệ còn lại trong vương quốc của ông. Vì vậy mà Theodoric đã cố gắng bảo vệ, tu bổ và khôi phục lại hầu hết các công trình nghệ thuật đặc trưng văn hóa Hy-La như sân khấu, nhà tắm công cộng, đài phun nước tại các thành phố như Verona, La Mã và Ravenna sau cuộc chiến tranh với Odoacer.

Đối ngoại
Về công việc đối ngoại thì Theodoric Đại vương tìm cách liên minh lại, hoặc thực hiện quyền bá chủ dựa trên các vương quốc của người German khác ở phía tây. Ông liên minh với người Frank bằng cuộc hôn nhân với Audofleda, em gái vua Clovis I, và sử dụng bà con thân thích vào các cuộc hôn nhân với hoàng tử hoặc vua Visigoth, Vandal và Burgundy để gia tăng uy quyền của mình. Ông còn ngăn chặn thành công một cuộc đột kích của người Vandal vào lãnh thổ mình bằng cách đe dọa với vị vua yết ớt Thrasamund của người Vandal là sẽ mang quân xâm lược vương quốc của họ, và gửi một đội quân bảo vệ khoảng 5,000 người tới cùng với cô em gái Amalafrida của ông khi cô kết hôn với Thrasamund vào năm 500. Đối với triều đại của mình, Theodoric trên thực tế còn là vua của người Visigoth kiêm nhiếp chính vương cho ông vua trẻ con của người Visigoth là Amalric, cháu trai của ông, sau khi vua Alaric II bị người Frank dưới quyền Clovis đánh bại vào năm 507. Người Frank có khả năng giành quyền kiểm soát Aquitaine từ người Visigoth, nhưng mặt khác, Theodoric đã đánh bại các cuộc xâm nhập của họ.

Vấn đề tôn giáo

Vào năm 520, triết gia Boethius trở thành magister officiorum (người đứng đầu các cơ quan, chức vụ của triều đình và chính quyền). Boethius vốn là người say mê nghiên cứu khoa học, đã dốc sức hiến dâng cho khuynh hướng nghiên cứu văn hóa Hy Lạp bằng cách dịch toàn bộ các tác phẩm của Aristotle ra tiếng Latin và cân đối chúng với các tác phẩm của Plato. Cuối cùng Boethius đã mất đi ân huệ của Theodoric, có thể do nhà vua nghi ngờ ông này có sự đồng cảm với Justin I, Hoàng đế Đông La Mã, vì Arian , Theodoric cảm thấy phần nào giống như một kẻ ngoài cuộc trong số những tín đồ Cơ Đốc giáo ở Nicaea. Do vậy Theodoric đã ra lệnh hành quyết Boethius vào năm 525.

Sau đó, Cassiodorus tiếp tục kế thừa Boethius nắm giữ chức magister vào năm 523. Các sử gia và cận thần dễ bảo có thể kể đến việc cung cấp sự giao thiệp tao nhã cho đến những cuộc trao đổi thư từ chính thức. "Gửi đến Đức Vua, ông ta [Cassiodorus] là một vị thẩm phán thân thiện và là một người bạn thân thiết, mẫu mực. Ngay khi thoát khỏi mối bận tâm của một viên chức, ông ta sẽ nhìn vào cuộc đàm luận của bạn về đạo lý của nhà hiền triết, rằng ông ta có thể khiến cho bản thân mình xứng đáng được như những người xưa vĩ đại. Với tính hiếu kỳ từ trước tới giờ, ông ta chỉ muốn nghe về đường đi của những ngôi sao, thủy triều của biển, và các đài phun nước huyền thoại, bằng sự nghiên cứu về khoa học tự nhiên một cách nghiêm túc có thể khiến ông trở thành một triết gia thực thụ trong màu áo vương giả". Hố sâu ngăn cách được mở rộng giữa các tầng lớp quý tộc Nguyên lão Nghị viên lấy thành La Mã làm trung tâm và những người ủng hộ luật lệ Goth tại thành Ravenna. Những nhân vật xuất sắc của quần chúng nhân dân tiếp nối Boethius đều bị người Ostrogoth chặn đứng.

Theodoric trong những năm cuối đời đã giảm dần vai trò người bảo trợ cho việc khoan dung tôn giáo Arian mà ông đích thân tạo dựng ngay từ những năm trị vì ban đầu. "Thực vậy, cái chết của ông đã cắt ngắn lại những gì có thể phát triển được thành một cuộc đàn áp chủ yếu của nhà thờ Công giáo để trả đũa các biện pháp mà Hoàng đế Justin thực hiện tại Constantinopolis nhằm chống lại tín đồ Arian ở đây".

Theodoric có niềm tin vững chắc với học thuyết Arian. Một cuộc tranh cãi xuất hiện vào cuối triều đại của ông với chủ đề về mối quan tâm của người La Mã và Hoàng đế Đông La Mã Justin I về học thuyết của Arius. Mối quan hệ giữa hai bên bắt đầu xấu dần, mặc dù Theodoric đã cố gắng can gián Đông La Mã không nên tiến hành chiến tranh chống lại ông nữa. Tuy nhiên sau khi ông mất thì sự miễn cưỡng nhanh chóng mất dần.

Cuối đời
Thành tựu của Theodoric đã bị tách ra từng phần trước khi ông qua đời. Ông dự tính gả con gái của mình là Amalasuntha cho vua Eutharic của Vandal, nhưng Eutharic mắc bệnh nặng nên mất sớm vào năm 522 hoặc 523, vì vậy mối quan hệ triều đại lâu dài giữa Ostrogoth và Visigoth đã không được thành lập. Năm 522, vua Công giáo người Burgundy là Sigismund giết chết con trai của mình là Sergeric, cháu của Theodoric. Theodoric trả đũa bằng cách đem quân xâm lược Vương quốc Burgundia và sau đó sáp nhập một phần phía nam của vương quốc này vào bản đồ lãnh thổ Ostrogoth vào năm 523. Phần còn lại được cai trị bởi Godomar người em theo học thuyết Arian của Sigismund, dưới sự bảo vệ của người Goth đã nổi lên chống lại người Frank và cho người bắt sống Sigismund. Điều này khiến cho lãnh thổ của Theodoric được mở rộng thêm một phần, nhưng vào năm 524, một vị vua Vandal Công giáo mới là Hilderic đã cho bắt giam Amalfrida và giết chết lính bảo vệ của cô. Theodoric dự định tiến hành một cuộc viễn chinh để khôi phục lại quyền lực của mình từ tay Vương quốc Vandal nhưng đột ngột lâm trọng bệnh nên đã qua đời vào ngày 30 tháng 8 năm 526.

Gia đình và con cháu

Theodoric có hai lần kết hôn trong đời.

Lần đầu với một người vợ lẽ tại Moesia không rõ tên tuổi, có hai đứa con gái:
Theodegotha (473 - ?). Năm 494, kết hôn với vua Alaric II giúp cha cô trở thành một phần đồng minh với người Visigoth.
Ostrogotha hoặc Arevagni (475 - ?). Năm 494 hoặc 496, kết hôn với vua Sigismund xứ Burgundy giúp cha cô trở thành một phần đồng minh với người Burgundy.
Lần thứ hai với Audofleda vào năm 493 và có một người con gái:
Amalasuntha, Nữ hoàng người Goth. Bà kết hôn với Eutharic, có hai đứa con là Athalaric và Matasuntha (ban đầu kết hôn với Witiges, sau khi Witiges mất thì tái hôn với Germanus Justinus nhưng không có con). Bất kỳ sự hy vọng hòa giải giữa người Goth và người La Mã trong con người của một Hoàng đế Goth-La Mã lấy dòng dõi gia đình làm chủ đạo đã bị tan vỡ.

Sau khi Theodoric qua đời tại Ravenna vào năm 526, cháu nội Athalaric của ông chính thức kế vị ngôi vua Ostrogoth. Athalaric lần đầu tiên được đại diện bởi Amalasuntha, mẹ của ông, giữ vai trò là Hoàng hậu nhiếp chính từ năm 526 đến 534. Tuy nhiên, Vương quốc Ostrogoths bắt đầu suy yếu dần và bị chinh phục bởi Justinian I bắt đầu từ sau cuộc nổi loạn xảy ra vào năm 535 và cuối cùng kết thúc vào năm 553 trong Trận Mons Lactarius.

Di sản

Lăng mộ

Theodoric Đại vương được chôn cất ở Ravenna, nhưng hài cốt của ông bị phân tán và lăng mộ của ông đã được đổi thành nhà thờ sau khi viên tướng Byzantine là Belisarius chinh phục thành phố vào năm 540. Lăng mộ của ông là một trong những di tích tốt nhất ở Ravenna, nhưng bức tượng cưỡi ngựa của ông gọi là Regisole cũng từng xuất hiện trong thành phố, về sau bị loại bỏ và cuối cùng bị phá hủy trong cuộc Cách mạng Pháp.

Ảnh hưởng văn hóa

Theoderich được coi như Dietrich von Bern, một nhân vật quan trọng trong nền văn học Cao Trung của Đức, trong tiếng Iceland Cổ, ông được gọi là Þiðrekr.

Chú thích

Tham khảo
Peter Heather, 1996, "The Goths" (Blackwell, Oxford)
O'Donnell, James J. 1979, Cassiodorus. (University of California Press)
Encyclopaedia Britannica 1911: "Dietrich of Bern"
Rolf Badenhausen, "Merovingians by the Svava?": discussion based on the Skokloster Svava, Stockholm catalogued as Skokloster-Codex-I/115&116 quarto, E 9013.
John Moorhead, 1992. Theoderic in Italy (Oxford: Oxford University Press) ISBN 0-19-814781-3.
Theodoric the Great at MiddleAges.net
Theodoric the Goth, 1897, by Thomas Hodgkin, from Project Gutenberg
Theodoric the Great at the Catholic Encyclopedia
FMG on Theodoric the Great, King of Italy

Sinh năm 454
Mất năm 526
Nhân vật người Goth
Lịch sử người German
Vua Ý
Truyền thuyết anh hùng Đức
Quan chấp chính tối cao Đế quốc La Mã
Tín đồ Cơ Đốc giáo Arian thế kỷ thứ 6
Vua châu Âu thế kỷ thứ 6
Vua châu Âu thế kỷ thứ 5
Nhân vật Ý thế kỷ thứ 6
Nhân vật Ý thế kỷ thứ 5
Nhân vật người Đức hư cấu
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã


title: Altenhausen

text:
Altenhausen là một đô thị thuộc huyện Börde, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Börde


title: Apoplania penai

text:
Apoplania penai là một loài bướm đêm thuộc họ Neopseustidae. Nó được Davis và Nielsen miêu tả năm 1980. Nó được tìm thấy ở Argentina, phía nam đến Esquel và Chile, phía nam đến đảo Chiloé.

Chú thích

Tham khảo

Apoplania


title: Agabus fulvaster

text:
Agabus fulvaster là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zaitzev miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Dicrepidius ramicornis

text:
Dicrepidius ramicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Palisot de Beauvois miêu tả khoa học năm 1805.

Chú thích

Tham khảo

Dicrepidius


title: Lasioglossum scabrosum

text:
Lasioglossum scabrosum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Luetkenotyphlus

text:
Luetkenotyphlus là một chi động vật lưỡng cư trong họ Caeciliidae, thuộc bộ Gymnophiona. Chúng có hình dạng khá giống với giun đất.

Các loài
 Luetkenotyphlus brasiliensis (Lütken, 1851)
 Luetkenotyphlus fredi Maciel, Castro, Sturaro, Silva, Ferreira, Santos, Risse-Quaioto, Barboza, Oliveira, Sampaio, and Schneider, 2019
 Luetkenotyphlus insulanus (Ihering, 1911)

Chú thích

Tham khảo

Siphonopidae


title: Schopperten

text:
Schopperten là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Solariella chodon

text:
Solariella chodon là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Solariella


title: Ngọc Châu (nhạc sĩ)

text:
Ngọc Châu (tên đầy đủ là Phạm Ngọc Châu, 16 tháng 9 năm 1967 – 17 tháng 3 năm 2022) là nhạc sĩ và nhà sản xuất âm nhạc người Việt Nam. Anh là con của Nghệ sĩ ưu tú Phạm Ngọc Hướng và Nghệ sĩ ưu tú Vũ Dậu, và là anh trai của ca sĩ Khánh Linh.

Ngọc Châu tốt nghiệp Khoa sáng tác, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Anh chơi keyboards và ca sĩ chính của ban nhạc Hoa Sữa, trước khi bắt đầu sáng tác nhiều ca khúc nhạc nhẹ được khán giả yêu thích như "Thì thầm mùa xuân", "Ngây thơ", "Chiều xuân", "Mặt trời dịu êm", "Tạm biệt", "Nếu điều đó xảy ra", "Mùa thu vàng", "Điều không thể mất"... Ngoài ra, Ngọc Châu cũng thành công trong mảng nhạc phim với nhiều giai điệu nổi tiếng như "Cô Tấm ngày nay" (phim Chuyện nhà mộc), "Quà tặng trái tim" (phim Tết này ai đến xông nhà), "Ban mai xanh" (bộ phim cùng tên)... Đôi lúc, anh trực tiếp hát và thu âm những sáng tác của mình.

Ngọc Châu tham gia hòa âm phối khí cho nhiều dự án và album của các nghệ sĩ lớn đương thời như Trần Thu Hà, Mỹ Linh, Quốc Trung, Thanh Lam... Cuối thập niên 1990, anh mở phòng thu riêng Ngọc Châu Studios tại Hà Nội. Sau thời gian cộng tác với Bằng Kiều tại ban nhạc Chìa Khóa Vàng, Ngọc Châu trực tiếp quản lý và sản xuất âm nhạc cho ban nhạc Quả Dưa Hấu. Album đầu tiên anh phụ trách hoàn toàn khâu hòa âm phối khí chính là album đầu tay của ca sĩ Khánh Linh, Họa mi hót trong mưa (2005). Cuối thập niên 2000, Ngọc Châu đảm nhiệm vai trò giám đốc âm nhạc của chương trình truyền hình Trò chơi âm nhạc.

Tiểu sử
Phạm Ngọc Châu sinh năm 1967 tại làng Ngọc Lâu, xã Quang Trung, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây. Cha anh là nghệ sĩ đàn bầu Phạm Ngọc Hướng (1936–2020). Ông từng công tác tại Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam và được phong tặng Nghệ sĩ ưu tú vào năm 2019. Phạm Ngọc Hướng là thầy dạy xướng âm của ca sĩ Vũ Dậu tại Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam.

Vũ Dậu (sinh năm 1945) tên thật là Nguyễn Ngọc Dậu. Bà sinh trưởng trong một gia đình tiểu thương bán ngũ cốc tại Hà Nội. Từ nhỏ bà đã được bố đưa xem các môn nghệ thuật tuồng, chèo, cải lương, dân ca, kịch nói ở những rạp trên khu phố cổ. Bà thành công với nhiều ca khúc nổi tiếng đương thời như "Cô gái mở đường", "Cô gái Sài Gòn đi tải đạn", "Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây", "Những ánh sao đêm", "Đêm nay anh ở đâu",...

Phạm Ngọc Hướng và Vũ Dậu kết hôn năm 1965. Sau Ngọc Châu, họ có thêm con gái thứ hai là ca sĩ Khánh Linh (sinh năm 1983).

Sự nghiệp
Theo định hướng của cha, Ngọc Châu ban đầu theo học Khoa Lý luận – Sáng tác – Chỉ huy của Nhạc viện Hà Nội. Năm 16 tuổi, anh xin phép gia đình chuyển sang Khoa Sáng tác, và tốt nghiệp niên khóa 1983–1993. Trong thời gian này, anh chơi trong ban nhạc Hoa Sữa của Khoa Lý luận – Sáng tác – Phê bình, gồm nhiều tài năng trẻ như Đức Trịnh, Phạm Ngọc Khôi, Vũ Quang Trung, Lương Minh, Ngọc Hưng, Minh Đạo. Ban nhạc rất nổi tiếng ở Hà Nội từ cuối những năm 1980, từng tham gia nhiều sự kiện lớn nhỏ. Tại Liên hoan các ban nhạc nhẹ tại Đà Nẵng (1993), ban nhạc Hoa Sữa đã thể hiện thành công ca khúc "Thì thầm mùa xuân" qua sự trình bày của ca sĩ Mỹ Linh. Ca khúc cũng giúp cá nhân Ngọc Châu lọt vào top 10 nghệ sĩ được bình chọn của Làn sóng Xanh năm 1998.

Sau khi ban nhạc Hoa Sữa dừng hoạt động vào năm 1996, Ngọc Châu chuyển sang hoạt động ở ban nhạc Chìa Khóa Vàng cùng ca sĩ Bằng Kiều. Năm 1998, anh hỗ trợ Bằng Kiều thành lập ban nhạc Quả Dưa Hấu cùng Tuấn Hưng, Tường Văn và Anh Tú. Sau khi Tuấn Hưng và Bằng Kiều bắt đầu sự nghiệp riêng, anh trực tiếp đưa Hồ Hoài Anh và Minh Quân thay thế, tuy nhiên họ cũng rời nhóm rất nhanh. Ban nhạc có nhiều sản phẩm thành công trước khi tan rã vào năm 2000.

Anh cũng thử sức với một số tác phẩm không lời như tiểu phẩm Lời ru quê hương viết cho saxophone và piano, thơ giao hưởng Tháng 8 mùa Thu. Ngọc Châu còn đảm nhiệm vai trò giám đốc âm nhạc cho Nhà hát Nhạc nhẹ Trung ương (nay là Nhà hát Nghệ thuật đương đại Việt Nam) từ năm 1996 đến năm 1998.

Từ năm 2004, Ngọc Châu tập trung nhiều hơn vào tổ chức các gameshow truyền hình, tiêu biểu nhất khi anh đảm nhiệm Giám đốc âm nhạc của Trò chơi âm nhạc. Năm 2014, anh làm đạo diễn âm nhạc chương trình Chinh phục đỉnh cao. Sản phẩm âm nhạc cuối cùng của anh là khi cùng em gái Khánh Linh sản xuất album Mùa yêu (2016).

Đánh giá
Ngọc Châu được khán giả và những nghệ sĩ đương thời đánh giá cao bởi tính "hiền lành và dễ mến" trong âm nhạc cũng như trong cuộc sống. Về công việc, anh từng chia sẻ mình là "người khó tính trong việc đưa tác phẩm ra công chúng. Ca khúc sau khi viết xong, tôi thường hoàn chỉnh luôn cả khâu phối khí", tới mức nhiều ca khúc anh "xếp xó" và "chỉ dành riêng cho mình".

Ca sĩ Hồng Nhung, người thành danh với ca khúc "Chiều xuân" của Ngọc Châu, khẳng định "Đó là những bài hát không có tí gợn nào của nỗi buồn, chỉ có những lời ca tưng bừng, đẹp, hiền hòa và rực rỡ như mùa xuân, như thiên nhiên... Các bài hát của anh chính là thanh xuân tươi đẹp và lãng mạn của nhiều thế hệ." Ca sĩ Thái Thùy Linh viết lời tri ân trên facebook cá nhân rằng những sáng tác của Ngọc Châu là "những giai điệu đẹp đẽ, trong sáng mà cách đây 20 năm, dường như không người trẻ nào không biết". Thanh Lam cũng nhắc lại những kỷ niệm đẹp với nhạc sĩ là "Ông bạn hàng xóm đi hát với nhau tíu tít, một anh bạn có chút bốc đồng, vui buồn rất bất ngờ."

Nhạc sĩ Đức Trí cũng trân trọng quãng thời gian cộng tác với Ngọc Châu "Tôi nghĩ âm nhạc của anh cũng giống như con người anh, chỉ nói về cái đẹp, không có một sự phá phách, không chán chường, khổ đau, không trách móc."

Nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội nhạc sĩ Việt Nam, nhớ Ngọc Châu "mày mò nghiên cứu, ứng dụng máy tính, các thiết bị hỗ trợ để làm nhạc" và được giao nhiệm vụ hậu cần, quản lý thu chi cho ban nhạc Hoa Sữa nhờ đức tính "cẩn thận, tỉ mỉ". Nói về anh, ban nhạc Quả Dưa Hấu miêu tả bằng câu hát trong bài "Hoa cỏ mùa xuân" (nhạc sĩ Bảo Chấn sáng tác): "Người vừa hiền khô dễ thương".

Theo nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, cựu Chủ tịch Hội nhạc sĩ Việt Nam, người học trò đã "tạo dựng cho mình một giọng trẻ mới lạ nhưng không xa rời cội nguồn" và thuộc thế hệ nhạc sĩ nhạc trẻ mới rất thành công của Việt Nam khi là những "nhạc công giỏi" và "được đào tạo chính quy trong Nhạc viện Hà Nội".

Qua đời
Ngọc Châu qua đời ngày 17 tháng 3 năm 2022 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 do suy tim giai đoạn cuối. Lễ viếng nhạc sĩ Ngọc Châu được tổ chức vào ngày 19 tháng 3, tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội; an táng tại quê nhà Ngọc Lâu, Phú Xuyên, Hà Nội.

Sáng tác nổi bật

 "Ban mai xanh"
 "Chiều xuân"
 "Cô Tấm ngày nay"
 "Đảo mùa xuân"
 "Điều không thể mất"
 "Mặt trời dịu êm"
 "Mùa thu vàng"
 "Nếu điều đó xảy ra"
 "Ngây thơ"
 "Những nụ hôn nồng cháy"
 "Quà tặng trái tim"
 "Tạm biệt"
 "Thì thầm mùa xuân"

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhạc sĩ Việt Nam
Người Hà Nội
Cựu sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam
Nhà sản xuất thu âm Việt Nam
Tử vong vì bệnh tim mạch


title: Brignogan-Plage

text:
Brignogan-Plage (or simply Brignogan; sometimes spelled Brignogan-Plages) () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Khí hậu

Dân số
Người dân ở Brignogan-Plage được gọi là Brignoganais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Brignogan-Plages

Brignoganplages


title: Rabenwald

text:
Rabenwald là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 16,91 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 652 người.

Tham khảo


title: Quận Mason, Texas

text:
Quận Mason (tiếng Anh: Mason County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Texas . Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người .

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Andrena khankensis

text:
Andrena khankensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Osytshnjuk mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1995


title: Fourdrain

text:
Fourdrain  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

fourdrain est un petit village avec un chateau et une salle des fétes

Xã của Aisne


title: Quận Power, Idaho

text:
Quận Power là một quận thuộc tiểu bang Idaho, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Idaho


title: Los Balbases

text:
Los Balbases là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 348 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Rhipidia griveaudi

text:
Rhipidia griveaudi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Notocydia

text:
Notocydia là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Notocydia atripunctis (Turner, 1946)
Notocydia lomacula (Lower, 1899)
Notocydia niveimacula Komai & Horak, in Horak, 2006
Notocydia tephraea (Meyrick, 1911)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Hygrotus polonicus

text:
Hygrotus polonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hygrotus


title: (10841) 1994 PP1

text:
{{DISPLAYTITLE:(10841) 1994 PP1}}

(10841) 1994 PP1 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 12 tháng 8 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: La Haba

text:
La Haba là một đô thị ở tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2005 của INE), đô thị này có 1.441 dân. Đô thị này có diện tích 87 km², nằm ở độ cao 305 m trên mực nước biển, cách thủ phủ Badajoz 120 km. Mã số bưu chính là 06714.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Quirino

text:
Quirino là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Thung lũng Cagayan tại Luzon. Thủ phủ là Cabaroguis. Tên tỉnh bắt nguồn từ tên của tổng thống tứ 6 của Philippines là Elpidio Quirino, tỉnh giáp với các tỉnh Aurora về phía đông nam, Nueva Vizcaya về phía tây, và Isabela về phía bắc. Quirino tách khỏi tỉnh Nueva Vizcaya từ năm 1966.

Địa lý
Quirino nằm ở thượng lưu của lưu vực sông Cagayan, dãy núi Sierra Madre tạo nên ranh giới tự nhiên phía đông và phía nam của tỉnh còn dãy núi Mamparang tạo nên ranh giới phía tây. Địa hình tỉnh chủ yếu là đồi núi với 80% tổng diện tích

Nhiệt độ trung bình năm khoảng 26,6˚C. Ấm nhất là tháng 5 và khí hậu khô hanh từ tháng 3 tới tháng 8, các tháng còn lại cũng không hề ẩm ướt. Mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 11

Kinh tế
Nông nghiệp là ngành kinh tế chính ở toàn vùng Thung lũng Cagayan, lúa gạo và ngô là các loại ngũ cốc chính cung cấp cho các tỉnh lân cận và khu vực thủ đô Manila. Chuối và chuối sấy khô là sản phẩm chính được bán ở Vùng thủ đô Manila và tỉnh Pampanga. Ngoài ra còn có một số ngành đan lát.

Nhân khẩu
Trước khi được tách ra làm một tỉnh riêng, Quirino là một phần của tỉnh Nueva Vizcaya. Cư dân ban đầu chỉ là những bộ tộc được gọi là Negritos, họ sống du canh du cư trong vùng nội địa và làm lều trong rừng

Dân số theo thống kê năm 2000 là 148.575 người, mật độ là 49 người/km². Ngôn ngữ chính là Tiếng Ilokano, thứ tiếng này được nói một cách rộng rãi ở những vùng thấp với 71,46% dân cư, Tiếng Ifugao phổ biến ở những vùng đất cao.

Hành chính
Tỉnh được chia thành 5 đô thị tự trị:
Aglipay
Cabarroguis
Maddela
Nagtipunan
Saguday

Chú thích

Liên kết ngoài
Official Website of the Provincial Government of Quirino
WOW Philippines - Quirino

Tỉnh của Philippines


title: Tirynthoides

text:
Tirynthoides là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: Alterosa schadrackorum

text:
Alterosa schadrackorum là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Alterosa


title: Pseudoanthidium damaraense

text:
Pseudoanthidium damaraense là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mavromoustakis mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Pseudoanthidium
Động vật được mô tả năm 1936


title: Nassarius olivaceus

text:
Nassarius olivaceus, tên tiếng Anh: Olivaceous Nassa, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc khoảng 25 mm và 50 mm

Phân bố
Loài này phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Madagascar, Mauritius và Tanzania.

Sinh vật ký sinh
 Loài giống Stephanostomum từ Australia: Cercaria capricornia VII

Chú thích

Tham khảo
 Dautzenberg, Ph. (1929). Mollusques testacés marins de Madagascar. Faune des Colonies Francaises, Tome III
 Spry, J.F. (1961). The sea shells of Dar es Salaam: Gastropods. Tanganyika Notes and Records 56
 Cernohorsky W. O. (1984). Systematics thuộc họ Nassariidae (Mollusca: Gastropoda). Bulletin of the Auckland Institute and Museum 14: 1-356.

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Nassarius (Zeuxis) olivaceus; truy cập: 28 tháng 2 năm 2011

Động vật được mô tả năm 1791
Nassarius


title: Triaenodes serratus

text:
Triaenodes serratus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Triaenodes


title: Pseudolimnophila costofimbriata

text:
Pseudolimnophila costofimbriata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Aethes rutilana

text:
Aethes rutilana (tên tiếng Anh: Pale Juniper Webworm) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu và Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 10–13 mm.

Ấu trùng ăn Juniperus communis.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.microlepidoptera.nl/soorten/species.php?p=1&speciescode=361050

Aethes


title: AOL

text:
AOL là viết tắt của America Online, là một công ty cung cấp dịch vụ Internet toàn cầu có trụ sở tại Hoa Kỳ. công ty này thuộc quản lý của tập đoàn Time Warner (hiện là Warner Media).

Chú thích

Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Công ty có trụ sở tại thành phố New York
Công ty thành lập năm 2009
Cựu công ty con của Time Warner


title: Darfur

text:
Darfur () là khu vực cực tây của Sudan giáp Cộng hòa Trung Phi, Tchad và Libya. Có một thời đây là vương quốc độc lập hằng mấy trăm năm, Darfur bị liên minh quân đội Anh-Ai Cập sáp nhập vào Sudan năm 1899. Vùng này nay được chia thành ba tiểu bang: Tây Darfur (Gharb Darfur), Nam Darfur (Janub Darfur), và Bắc Darfur (Shamal Darfur). Vì chiến cuộc, Darfur hiện trong thảm trạng nhân đạo rất khẩn cấp.

Địa lý và khí hậu
Với diện tích 493.180 km², Darfur bao gồm một cao nguyên khô cằn với rặng núi Marra cao 3.000 m ở chính giữa.

Miền đông Darfur là một bình nguyên cỏ mọc có thể canh tác được xen lẫn đồi thấp. Địa chất phần lớn là cát pha, tiếng địa phương gọi là goz, trong khi đá sa thạch tạo nên những cao độ. Đất đai miền bắc Darfur thì hòa vào những đụn cát của sa mạc Sahara. Đất miền tây Darfur kém nhất vì có lớp đá đệm ở dưới nên cằn cỗi, thường chỉ bỏ hoang cho cỏ mọc để nuôi mục súc. Darfur thuộc khu vực địa lý sahel.

Mùa mưa trong ba tháng, từ Tháng Sáu đến Tháng Chín là nguồn nước quan trọng nhất tưới xanh Darfur. Miền cực bắc có khi mấy năm liền không mưa. Miền cực nam, mưa nhiều hơn, trung bình là 700 mm một năm. Tiêu biểu ở Darfur là những lòng sông khô (wadi) khi có mưa thì chảy tràn. Wadi miền tây Darfur thì tuôn nước về lưu vực hồ Tchad cách đó hàng trăm cây số. Riêng đỉnh núi Marra vì là cao độ nên hứng được lượng mưa nhiều hơn và có suối nước chảy quanh năm.

Nông nghiệp Darfur lệ thuộc vào mấy tháng mùa mưa. Nhà nông ở đây cấy ngự cốc (Pennisetum glaucum) để thu hoạch vào Tháng Mười Một. Gặt xong còn rơm rạ của cây ngự cốc thì có thể dùng làm thức ăn mục súc.

Lịch sử
Cư dân đầu tiên của Darfur là bộ tộc Daju nhưng ngoài một số truyền tích về các lãnh chúa thì không có gì cụ thể lưu lại từ thời thượng cổ. Hồi giáo du nhập Darfur khoảng thế kỷ 14 theo chân bộ tộc Tunjur. Người Tunjur giao lưu với bộ tộc Fur để thành lập triều đại Keira. Vương quốc này một thời là thế lực mạnh nhất vùng Sahel.

Năm 1875 Darfur bị Ai Cập sáp nhập vào Sudan và cai trị từ Khartoum. Khi Muhammad Ahmad dấy binh, tự xưng là "Mahdi", đánh đuổi quân Ai Cập ra khỏi Sudan thì quân của Mahdi cũng kiểm soát Darfur. Nhưng sang triều vua Abdallahi ibn Muhammad, người kế vị Mahdi thì dân Darfur nổi lên chống lại chính quyền Khartoum vì không chịu lệnh bắt lính.

Năm 1899 quân đội liên minh Anh-Ai Cập tiến công tái chiếm Khartoum. Trong trận Omdurman, Abdallahi thua to. Quân liên minh do tướng Horatio Kitchener điều hành cho thành lập xứ Sudan thuộc Anh-Ai Cập và công nhận quyền tự trị của Darfur, phó cho Ali Dinar cai quản. Darfur chỉ phải chịu lệ triều cống hàng năm.

Đến năm 1916 thì quyền tự trị đó chấm dứt vì chính quyền Anh lo ngại một xứ Darfur tự trị sẽ ngả theo Đế quốc Ottoman trong khi Anh và Đế quốc Ottoman đang đánh nhau. Quyền hành tập trung đã củng cố chính quyền trung ương ở Khartoum trong khi phên giậu Darfur bị bỏ quên. Khuynh hướng này tiếp tục sau năm 1956 khi Sudan bước sang thời kỳ độc lập.

Bất ổn chính trị tăng dần với các thế lực quốc nội cũng như quốc ngoại (Libya và Tchad) tham gia vào những tranh chấp ở Darfur. Đáng kể nhất là sự phân biệt chủng tộc rõ rệt giữa Ả Rập và Phi châu khiến xung đột sắc tộc càng leo thang.

Nạn đói giữa thập niên 1980 phá hủy những cơ sở xã hội địa phương còn lại mở đầu cho thời kỳ loạn lạc. Trong suốt 15 năm cuộc Xung đột Darfur lan rộng với lực lượng chống chính phủ và nhóm dân quân thân chính phủ cùng tham chiến làm chiến cuộc thêm tàn khốc. Thường dân Darfur bị mắc nạn giữa hai gọng kềm với hậu quả là 2 triệu rưởi người tỵ nạn sống tạm bợ rất nguy khốn.

Hòa ước Darfur ký năm 2006 tạm thời thành lập cơ quan hành chính mới vào năm 2007 gọi là Chính quyền Địa phương Darfur Chuyển tiếp(tiếng Anh: Transitional Darfur Regional Authority) với các thành phần tham chiến cùng tham dự để tái lập trật tự, hồi cư dân tỵ nạn và xây dưng hòa bình, hòa giải.. Theo hòa ước đó thì cuộc trưng cầu dân ý về chính thể tự trị của Darfur sẽ tổ chức trước năm 2011.

Chú thích

Xem thêm
Xung đột Darfur

Thư mục

 Arkell, A. J., "A History of Darfur. Part II: The Tunjur etc", Sudan Notes and Records, 32, 2 (1951), 207–238.
 Asher, M.J.,"In Search of the Forty Days Road"  Penguin. 1984
 Daly, M.W., Darfur's Sorrow: A History of Destruction and Genocide, Cambridge 2010.
 Elliesie, Hatem, "Sudan under the Constraints of (International) Human Rights Law and Humanitarian Law: The Case of Darfur", in Hatem Elliesie (ed.), Islam and Human Rights / al-islam wa-huquq al-insan, Frankfurt, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Vienna 2010, pp. 193–217
 Elliesie, Hatem et al., "Different Approaches to Genocide Trials under National Jurisdiction on the African Continent: The Rwandan, Ethiopian and Sudanese Cases", in Recht in Afrika, Cologne 2009, 12/1, pp. 21–67.
 Foerstel, K. "Crisis in Darfur" CQ Global Researcher (2008). 2, 243-270. online
 Herr, Alexis, Darfur Genocide: The Essential Reference Guide (2020) excerpt
 Johnson, Douglas H. The Root Causes of Sudan's Civil Wars (Indiana UP, 2003), ISBN 0-253-21584-6
 Kiernan, Ben. Blood and Soil: A World History of Genocide and Extermination from Sparta to Darfur (2009) excerpt
 O'Fahey, R. S., The Darfur Sultanate: A History, London 2008.
 Young, Osman, Abusin, Asher, Egemi  "Livelihoods, Power, and Choice: The Vulnerability of the Northern Rizaygat, Darfur, Sudan"  Feinstein Centre for Marginalized Peoples. Tufts University January 2009

Liên kết ngoài

 Chính quyền Khu vực Darfur
 Chính quyền Khu vực Darfur trên Facebook

Cựu quốc gia châu Phi
Vùng Sudan


title: Simodactylus schrammi

text:
Simodactylus schrammi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Batrachedra heliota

text:
Batrachedra heliota là một loài bướm đêm thuộc họ Batrachedridae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Batrachedra


title: Gót chân Achilles

text:
Gót chân Achilles (còn được nhắc đến trong nhiều tài liệu là gót chân A-sin) là một câu ngạn ngữ nổi tiếng nói về điểm yếu của mỗi con người. Achilles (A-sin) là con trai của Peleus - một chiến binh mạnh mẽ với Thetis - nữ thần biển cả. Chàng sở hữu một sức mạnh phi thường do là một á thần nhưng không thể bất tử như người mẹ của mình. Khi mới hạ sinh, nữ thần Thetis nhận được một lời tiên tri rằng con trai của bà sẽ qua đời trong một trận chiến, nên bà đã cầm gót chân nhúng thân thể Achilles vào nước Styx - con sông của sự bất tử vĩnh hằng. Kể từ đó, Achilles vừa có sức mạnh thần thánh bất khả chiến bại vừa có thân thể mình đồng da sắt có thể miễn dịch mọi đao kiếm trên đời - ngoại trừ một điểm yếu duy nhất là gót chân, nơi không được nhúng vào nước thần và vẫn còn là da thịt phàm nhân. Cuối cùng, trong Chiến tranh thành Troia, Achilles chết vì bị mũi tên của Paris (có thể là tên độc) bắn trúng gót chân dưới sự giúp đỡ của thần Apollo.

Trong một số phiên bản khác thì Achilles được mẹ tắm bằng rượu thần thay vì nước Styx. Sau đó bà quay Achilles trên bếp lửa để hoàn thành nghi lễ. Tuy nhiên, Peleus - cha của Achilles đã tưởng nhầm vợ mình muốn hại con mình nên đã giật lấy Achilles khiến nghi lễ chưa hoàn thành và Achilles không những gãy chân mà còn có nhược điểm ở gót chân. Sau này thầy của Achilles là Chiron đã thay xương báo vào chân cậu khiến Achilles trở thành anh hùng nhanh nhất Hy Lạp.

Tham khảo

Thần thoại Hy Lạp
Thành ngữ tiếng Anh


title: Achar Sva

text:
Achar Sva (được phiên âm là A-cha Xoa/Acha Xoa, hay Asoa, Á Xoa, Ong Bướm theo cách gọi của sử Việt; không rõ năm sinh và năm mất) là thủ lĩnh cuộc chiến chống Pháp và triều đình Campuchia thân Pháp, khởi phát từ năm 1863 đến 1866 thì bị đánh dẹp.

Sự nghiệp
Ngày 11 tháng 8 năm 1863, triều đình Norodom I tại Campuchia ký một hiệp ước với thực dân Pháp để thành lập một chính quyền bảo hộ trên toàn vương quốc. Lập tức, họ gặp phải sự chống đối quyết liệt của nhiều người dân trong nước. Người đầu tiên làm cuộc nổi dậy là hoàng thân Sivotha (tức hoàng tử Angduong Sivotha hay Ă. Sivotha (1841-1891), con vua Ang Duong) và người thứ hai là Acha Xoa (hay A Soa), mà sử Nguyễn gọi là Á Xoa, Ong Bướm (Ang Phim).

Theo sách Lịch sử Campuchia thì thủ lĩnh Acha Xoa không phải là một hoàng thân như Xivôtha, mà chỉ là một người nô lệ. Để việc vận động quần chúng được thuận lợi, ông đã tự xưng là "người trời", là "hoàng thân Ang Phim" (Ang Bhim là con hoàng tử Ang Em, một người em trai của Ang Duong).

Tuy nhiên, nhóm Nhân Văn Trẻ thì cho rằng Acha Xoa là con của quốc vương, vì tranh chấp vương quyền với anh là Ong Lằn (Norodom), và còn vì không chịu sự cai trị của Pháp, nên đã sang Thất Sơn mộ dân lập đồn đánh nhau với anh và với Pháp .Tân Dậu, Tự Đức năm thứ 14 [1861]

Con của Ong Giun, Quốc vương Cao Miên, 2 người (Ong Bướm, Ong Lằn) tranh nhau lên làm vua, trong nước rối loạn. Những lái buôn người nước Thanh lánh về bảo Bình Di, xin ở đấy buôn bán chịu thuế.Thoạt tiên, Acha Xoa hoạt động ở vùng Angco và Baphuon, nhưng sau đó (cuối năm 1863), ông dời sang vùng biên giới Châu Đốc-Hà Tiên thuộc Việt Nam, nơi có đông đảo người Khmer cư trú, để lập căn cứ kháng chiến lâu dài, Được Thủ Khoa Huân đến cộng tác, nên phong trào ngày càng lớn mạnh.

Năm 1864, lực lượng Acha Xoa đã làm chủ tỉnh Paknhum (tỉnh Ba Phnum nay là tỉnh Pray Veng), tỉnh Campốt và tiến gần tới thủ đô Phnôm Pênh.Giáp Tý, Tự Đức năm thứ 17 [1864]

Con của tù trưởng nước Cao Miên là Ong Bướm xin quy thuận nước ta để nương nhờ.Lo ngại, thực dân Pháp liền yêu cầu triều đình nhà Nguyễn phải tìm bắt thủ lĩnh Acha Xoa và Thủ Khoa Huân và giải tán nghĩa quân cho họ (vì lúc này ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ vẫn thuộc nhà Nguyễn).

Tháng 6 năm Giáp Tý (1864), quan đầu tỉnh An Giang là Phan Khắc Thận bắt được Thủ Khoa Huân. Bị áp lực của quân Pháp, viên quan này phải giao nộp ông. Sau đó ông bị đày đi Cayenne, là một thuộc địa của Pháp ở Nam Mỹ.

Phần thủ lĩnh Acha Xoa, trong sách Lịch sử Việt Nam (1858-cuối thế kỷ 19), có đoạn chép:
Thực dân Pháp vừa ra lệnh cho triều đình Tự Đức phải bắt Acha Xoa giao nộp, vừa cho mua chuộc dụ dỗ tay sai để ám hại hoàng thân. Quan triều ở ba tỉnh miền Tây còn đang kẻ chịu người không đi lùng bắt, thì hoàng thân đã bị kẻ phản bội (vốn là thuộc hạ) bắn trọng thương.

Theo sử nhà Nguyễn thì:Ất Sửu, Tự Đức năm thứ 18 [1865]

Sai 3 tỉnh thần ở Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên phải nghiêm ngặt cự tuyệt bọn Man tù là Ong Bướm, chớ cho vào trong cõi. (Tên Bướm mộ dân dựng đồn, cùng với Ong Lằn tranh giành đánh nhau, Lằn cầu cứu với chủ suý Pháp, chủ suý Pháp yêu cầu ta bắt giao cho, nên trước cho tên Bướm đến nương tựa, mà nay thì nghiêm ngặt cự tuyệt).

Tổng đốc An Giang, Hà Tiên là Phan Khắc Thận, phái quân đánh úp tên Ong Bướm ở núi Tốn (thuộc An Giang), bắt được tên thổ mục và lọng, súng, ngựa, voi. Sai đem chém tên đầu mục bọn giặc đã bắt được, rồi làm tờ tư giao cho chủ suý Pháp nhận thi hành.

Bính Dần, Tự Đức năm thứ 19 [1866]

Phan Thanh Giản tâu nói: Việc Á Xoa sinh việc, là do Tri phủ Tĩnh Biên Hoàng Khoán chiêu dụ đến. (Người Man là  Á Xoa họp bọn ở Thất Sơn, Hoàng Khoán dụ đến, để mượn trừ bọn Man ngoan ngạnh. Lại cướp bóc trâu bò, súc vật của dân ngoài biên và uỷ cho Lệ mục là Nguyễn Văn Dũng gây bậy hấn khích ở ngoài biên). Đốc thần là bọn Phan Khắc Thận thì lưỡng lự không quyết.

...

Đổi bổ Nguyễn Hữu Cơ lĩnh chức Tổng đốc; Phạm Hữu Chính thay lĩnh chức án sát, để hội đồng tra xét. Sau Phan Khắc Thận và Nguyễn ích Nhượng (án sát) đều bị cách; Khoán bị trượng và bị lưu 3.000 dặm, lệ mục phủ Tĩnh Biên là Nguyễn Văn Dũng, bị xử chém nhưng còn giam lại đợi xét.

...

Tháng 6 năm Bính Dần (tháng 7 năm 1866), Tổng đốc An - Hà bị cách là Phan Khắc Thận, bắt được Á Xoa ở Thất Sơn (thuộc An Giang) giải giao cho chủ suý Pháp, trong khi đi đường gặp Nguyễn Hữu Cơ, Hữu Cơ sức bảo đem trở lại, nhưng Trương Văn Uyển sợ sinh ra trở ngại khác, 2 - 3 lần tư giục, bèn giải giao cho Pháp. (Á Xoa tức là Ong Bướm).Đại Nam thực lục (quyển 30, tr. 86 và 255).Sau đó, theo sách Lịch sử Campuchia, thì Acha Xoa bị nhà cầm quyền Pháp kết án đày biệt xứ, nhưng không cho biết ông bị lưu đày ở đâu và mất năm nào; còn theo Từ điển bách khoa Việt Nam thì ông bị thực dân Pháp bức hại vào tháng 8 năm 1866 .

Theo Nguyễn Văn Huy trong Tìm hiểu người Chăm Việt Nam thì:Năm 1861 triều đình Khmer lại có loạn, Norodom (Narottam hay Nặc Ông Lân), con vua Ang Duong, vừa lên ngôi thì bị hai em là hoàng tử Sisowath (Preah Kevea hay Ang Sor) và hoàng thân Sivattha (Sivotha) tranh ngôi. Sivattha được người Chăm hậu thuẫn chiếm thành Udong, Norodom chạy qua Bangkok, thủ đô Xiêm La lánh nạn. Tại đây, Norodom kêu gọi người Chăm tại Châu Đốc qua giúp. Nhân dịp này, với sự có mặt của quân Pháp tại Nam kỳ, cộng đồng người Chăm tại Châu Đốc yêu cầu quân Pháp chiếm luôn Chân Lạp với hy vọng được tự do truyền bá đạo Hồi. Năm 1862 Norodom được người Pháp và người Chăm đưa về nước giành lại ngôi vua, nhưng Chân Lạp vẫn bị đặt dưới quyền bảo hộ của Xiêm La. Năm 1864, Pháp đuổi quyền Xiêm ra khỏi lãnh thổ và đứng ra bảo hộ Chân Lạp trực tiếp, đổi tên nước là Cambodge. Dân chúng Khmer, không tán thành việc này, nổi lên chống lại triều đình. Một nhân sĩ Khmer tên Assoua, tự nhận là hoàng tử Ang Phim, cháu vua Ang Duong, kêu gọi người Khmer chống Norodom. Trong cuộc tranh chấp này, cộng đồng người Chăm bị chia rẽ. Người Chăm tại Kompong Cham theo Assoua; người Chăm tại Châu Đốc theo Pháp ủng hộ Norodom. Vùng biên giới phía cực nam Việt Nam trở thành vùng tranh chấp giữa người Khmer, người Việt và người Chăm. Người Chăm muốn thành lập một tiểu vương quốc Hồi giáo tại Hà Tiên, chấp nhận triều cống Cao Miên và nhận Pháp bảo hộ. Cambodge xác nhận Hà Tiên là lãnh thổ của họ và người Việt nói Hà Tiên là một thị xã của miền Nam từ lâu đời. Sau cùng Pháp sáp nhập Hà Tiên vào lãnh thổ Nam kỳ. Trong khi đó, tại Cambodge, triều thần muốn đưa hoàng tử Sisowath lên thay. Bị cô lập, Norodom giao cho Samdech Chau Ponhea, một tướng Chăm, bảo vệ vòng đai thành Udong nhưng sau cùng phải giao cho Brière de l Isle, một sĩ quan Pháp, đảm nhiệm vì trong phe phản loạn cũng có người Chăm do đó rất khó phân biệt. Sau cùng Samdech Chau Ponhea được giao bảo vệ hậu cung. Nối tiếp Acha Xoa, một phong trào đấu tranh khác lại nổ ra, đó là cuộc nổi dậy của Pu Kom Pô.

Xem thêm
Thủ Khoa Huân
Pu Kom Pô
Phan Khắc Thận

Chú thích

Tham khảo
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, tập 30. Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1975.
Nhiều người soạn, Từ điển bách khoa Việt Nam (quyển 1). Trung tâm biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam xuất bản, Hà Nội, 1995.
Phạm Việt Trung-Nguyễn Xuân Kỳ-Đỗ Văn Nhung, Lịch sử Campuchia. Nhà xuất bản Đại học&THCN, 1981.
Hoàng Văn Lân-Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam (1858-cuối thế kỷ 19, quyển 3, tập 1, phần 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 1979.
Nhóm Nhân Văn Trẻ, Hỏi đáp lịch sử (tập 4). Nhà xuất bản Trẻ, 2007.

Nghĩa quân chống Pháp
Người Campuchia


title: Đoàn Đình Long

text:
Đoàn Đình Long (sinh năm 1947) là võ sư Karatedo đệ thất đẳng huyền đai người Việt Nam, nguyên Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển Karatedo Quốc gia Việt Nam, người sáng lập hệ phái Karatedo Đoàn Long

Tiểu sử
Đoàn Đình Long sinh ra trong một gia đình đông anh em ở tỉnh Phú Thọ vào năm 1947.

Năm 1967, Đoàn Đình Long gia nhập phái Thiếu Lâm ở phố Mã Mây, Hà Nội.

Sau đó ông theo học võ sư Hoàng Thanh Vân (Chưởng môn phái Hoa Quyền)

Năm 1978, ông vào Huế thăm người nhà, tình cờ quen võ sư Lê Văn Thạnh  trưởng tràng hệ phái Karatedo hệ Suzucho Việt Nam và theo học hệ phái Suzucho Karatedo. Bốn năm sau, lò võ karatedo đầu tiên của Hà Nội ra đời.

Năm 1992, ông được Tổng cục Thể dục - Thể thao (nay là Ủy ban Thể dục - Thể thao) mời huấn luyện cho đội tuyển quốc gia Việt Nam.

Năm 2010, hệ phái Đoàn Long Karatedo cũng chính do võ sư Đoàn Đình Long sáng lập.

Ngày 9 tháng 4 năm 2023 Liên đoàn Karatedo Hà Nội được thành lập, tại Đại hội lần thứ I của Liên đoàn, ông Đoàn Đình Long được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Liên đoàn Karatedo Hà Nội Nhiệm kỳ thứ I (2023-2028)

Hệ phái Đoàn Long Karatedo
Võ sư Đoàn Đình Long sáng lập hệ phái Đoàn Long Karatedo vào ngày 14 tháng 11 năm 2010 tại võ đường 75 Đặng Văn Ngữ, thuộc Trung tâm Thể dục - Thể thao quận Đống Đa, Hà Nội. Với mục đích đào tạo các thế hệ thanh thiếu niên lành mạnh về tinh thần, cường tráng về thân thể, hoàn thiện bản thân theo nhân, nghĩa, lễ, trí, tín. Võ sư Đoàn Đình Long đã huấn luyện và giảng dạy trên 30.000 môn sinh.

Con trai cả của ông là võ sư Đoàn Đình Lân đang nắm giữ cương vị chưởng môn.

Nội quy môn phái

Trước tiên, các môn sinh hệ phái Đoàn Long karate- do cần nắm chắc "6 điều tâm niệm":

 Nguyện nhập môn bằng trái tim đam mê võ thuật karate của mình
 Nguyện trung thành với hệ phái
 Nguyện tôn kính thầy, lấy tiên chỉ của hệ phái làm trọng
 Nguyện vượt qua mọi khó khăn thử thách,dẹp bỏ tự ái trau dồi kỹ thuật, tu dưỡng đạo đức để lương tâm trong sáng thân thể cường tráng hoàn thiện: nhân,nghĩa, lễ, trí, tín
 Nguyện không có ác ý hay kiêu ngạo chỉ sử dụng võ trong trường hợp bất đắc dĩ,gặp ân oán chỉ giải không kết, không có thái độ cử chỉ nhằm nhục mạ các môn phái bạn, không tự ý giao đấu với người ngoại môn khi chưa được phép của võ sư chưởng môn hay phân đường trưởng.
 Nguyện luôn trung thực thẳng thắn trong cuộc sống dù điều đó có bất lợi cho bản thân.

Đẳng và cấp
Hệ phái chia "đẳng" và "cấp" theo các cách tính như sau:

Cấp: Gồm 10 cấp: Từ cấp 10 (đai trắng) đến cấp 01 (đai nâu);

Đẳng: Gồm huyền đai đệ nhất đẳng đến huyền đai đệ tứ đẳng]].

1. Thời gian thi lên cấp dựa theo số giờ luyện tập tại các võ đường:

a. Từ kyu thấp lên kyu cao số giờ tập ít nhất phải đủ 96 giờ để thi lên một cấp.

b. Từ đai nâu cấp 1 lên huyền đai đệ nhất đẳng phải có thời gian luyện tập 2 năm, trong 2 năm đó phải có đi tập sự (phụ giảng) tại Võ đường;

c. Thời lượng từ huyền đai đệ nhất đẳng lên huyền đai đệ nhị đẳng phải tậpluyện và phụ giảng liên tục trong 3 năm để hoàn thiện phương pháp giảng dạy, luyện các kỹ thuật của khó của bản môn. Môn sinh phải nghiên cứu 1 đề tài do Võ sư chưởng môn hoặc Phân đường trưởng giao, đề tài liên quan đến võ lý và các kỹ thuật của hệ phái, sưu tầm và nghiên cứu các đòn thế liên quan đến đề tài trên;

d. Từ huyền đai đệ nhị đẳng lên huyền đai đệ tam đẳng ngoài đề tài nghiên cứu còn phải tự sáng tác 01 bài quyền (kata) từ 30 đến 45 thế áp dụng vào thi đấu, luyện kiai và các kỹ thuật sơ cứu chấn thương (kuatsu) phát triển nội, ngoại công;

2. Các môn sinh đã được cấp huyền đai đệ tam đẳng sau 03 năm sẽ làm đề tài nghiên cứu võ học cả về đức võ và y võ nghiên cứu các huyệt đạo trên thân thể người, cùng với sự giảng dạy tại võ đường. Để phát triển Hệ phái cần luyện các đòn chuyên biệt của hệ phái, nâng đỡ các bạn đồng môn cùng tiến và phát triển các Phân đường khác.

Các ca phẫu thuật tim
Võ sư Đoàn Đình Long đã trải qua bốn cuộc phẫu thuật tim vào các năm 1974, 1995, và 2000, 2023. Mặc dù ngay vào ca mổ lần đầu năm 1974, các bác sĩ tiên đoán, ông chỉ sống được từ 5 đến 7 năm nữa.

Thành tích huấn luyện
Thành tích của các học trò do võ sư Đoàn Đình Long huấn luyện:
 Đặng Danh Tuấn - Huy chương Bạc (HCB) Giải vô địch châu Âu 1989, hiện là HLV wushu đối kháng quốc gia
 Trung Dũng - Huy chương Đồng (HCĐ) Giải vô địch châu Âu 1989
Nguyễn Anh Tuấn - Huy chương vàng Karatedo đầu tiên của Việt Nam ở SEA Games (1993)(HCV)
Trần Văn Thông - HCV SEA Games 1993, HCB ASIAD 1994
Phạm Hồng Hà - HCB ASIAD 1994, vô địch Karatedo tại ba kì SEA Games liên tiếp (1997, 1999, 2001)
Phạm Hồng Thắm - HCV SEA Games 2001 karatedo hạng trên 60 kg nữ
Vũ Quốc Huy - HCB SEA Games 20 năm 1999, HCV SEA Games 21 năm 2001, HCV SEA Games 22 năm 2003
Hà Kiều Trang - HCV SEA Games 2001 karatedo hạng dưới 60 kg nữ
Nguyễn Thị Thu Trang: HCV SEA Games 21

Vinh danh
Sau SEA Games 20 năm 1999, ông được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Sau SEA Games 21 năm 2001, ông được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì.

Trong năm 2010, liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam phong tặng Đoàn Đình Long bằng võ sư cao cấp.

Gia đình
Ông có hai người con trai là Đoàn Đình Lân và Đoàn Ngọc Lân, cả hai đều là võ sư Karatedo.

Võ sư Đoàn Đình Lân hiện đang giữ vị trí Chưởng môn Hệ phải Karatedo Đoàn Long.

Võ sư Đoàn Ngọc Lân giữ Chức vụ Phó chủ tịch-Kiêm Tổng thư ký Liên đoàn Karatedo Hà Nội nhiệm kỳ thứ I (2023-2028)

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Phú Thọ
Karateka Việt Nam
Võ sư Việt Nam
Huân chương Lao động
Suzucho Karatedo
Sinh tại Phú Thọ


title: 20873 Evanfrank

text:
20873 Evanfrank (2000 VH49) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 11 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20873 Evanfrank

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Chicocenebra gubbi

text:
Chicocenebra gubbi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc trong khoảng 24 mm và 60 mm

Phân bố
Loài này phân bố ở Đại Tây Dương dọc theo Angola và Senegal.

Chú thích

Tham khảo

 Gastropods.com: Chicocenebra gubbi; truy cập: 1 tháng 11 năm 2010

Chicocenebra
Động vật được mô tả năm 1849


title: HMS Premier (D23)

text:
HMS Premier (D23), nguyên là tàu sân bay hộ tống USS Estero (CVE-42) thứ nhất (ký hiệu lườn ban đầu AVG-42 và sau đó là ACV-42) của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp Bogue, được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc và đã hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Estero được đặt lườn vào ngày 31 tháng 10 năm 1942 tại xưởng đóng tàu của hãng Seattle-Tacoma Shipbuilding ở Seattle, Washington; nó được hạ thủy vào ngày 22 tháng 3 năm 1943, được đỡ đầu bởi Bà C. N. Ingraham, và được xếp lại lớp với ký hiệu lườn CVE-42 vào ngày 15 tháng 7 năm 1943. Sau khi hoàn tất vào tháng 10 năm 1943, Estero được chuyển cho Anh Quốc vào ngày 3 tháng 11 theo chương trình Cho thuê-cho mượn, được đổi tên thành HMS Premier (D23), và đã hoạt động trong chiến tranh như một chiếc thuộc lớp Ameer.

Premier phục vụ như một tàu sân bay hộ tống chống tàu ngầm tại các vùng biển châu Âu, cũng như là một tàu sân bay vận chuyển. Sau chiến tranh, nó được hoàn trả cho Hoa Kỳ vào ngày 2 tháng 4 năm 1946, được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 21 tháng 5 năm 1946, rồi được bán để hoạt động hàng hải thương mại tư nhân vào năm 1947 dưới tên gọi Rhodesia Star, sau đó đổi tên thành Hong Kong Knight. Nó được tháo dỡ tại Đài Loan vào năm 1974.

Tham khảo
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng

Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue
Lớp tàu sân bay hộ tống Ameer
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II
Andrew Carnegie


title: Atrichochira

text:
Atrichochira là một chi ruồi trong họ Bombyliidae. Có 4 loài đã được miêu tả, 2 loài ở Nam Phi và 2 loài ở tây Úc.

Các loài
Atrichochira commoni Lambkin & Yeates, 2003
Atrichochira inermis (Bezzi, 1912)
Atrichochira paramonovi Lambkin & Yeates, 2003
Atrichochira pediformis (Bezzi, 1921)

Chú thích

Tham khảo

Bombyliidae


title: Bulbophyllum auricomum

text:
Bulbophyllum auricomum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo
The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A
T
A