title: Trường Đại học Paris XI

text:
Trường Đại học Paris XI, còn gọi là Trường Đại học Paris-Sud (tiếng Pháp:  Université Paris-Sud 11), là một trong nhiều trường đại học của vùng Paris. Trường đại học này có các cơ sở (campus) đặt tại ngoại ô phía nam thủ đô Paris: Orsay, Cachan, Châtenay-Malabry, Sceaux và Kremlin-Bicêtre. Cơ sở tại Orsay là cơ sở chính của trường, có khuôn viên rộng nhất nước Pháp. Với hệ thống động thực vật phong phú, cơ sở này của trường cũng được xem như một công viên bảo tồn thực vật.

Trường Đại học Paris XI là một trong các trường đại học lớn và uy tín nhất nước Pháp và châu Âu về khoa học. Năm 2018, Đại học Paris XI được xếp hạng 42 thế giới, hạng 2 nước Pháp và hạng 10 ở châu Âu trong Bảng xếp hạng các trường đại học của ARWU. Đặc biệt trong hai lĩnh vực toán học và vật lý, Đại học Paris XI lần lượt xếp hạng 2 và hạng 10 trong số các trường đại học trên thế giới.

Phòng thí nghiệm Toán tại Orsay có 4 cá nhân nhận huy chương Fields trong tổng số 12 huy chương Fields mà nước Pháp đạt được cho đến nay (2018), trong số đó có Giáo sư Ngô Bảo Châu (Giải thưởng Fields năm 2010) là người mang 2 quốc tịch Pháp và Việt Nam. Trường cũng có 2 cá nhân đã được trao giải Nobel Vật lý. Về Hoá học, Giáo sư Henri Kagan, người được xem như tiên phong trong lĩnh vực Xúc tác cho Tổng hợp phi đối xứng (tiếng Anh: Catalytic asymmetric synthesis; tiếng Pháp: catalyse asymétrique) của Hóa học Hữu cơ, được giới khoa học tin rằng xứng đáng nhận giải Nobel Hóa học năm 2001. Tuy nhiên, một tranh cãi lớn nổ ra sau đó vì giải Nobel Hóa học năm 2001 không được trao cho ông vì theo quy định giải chỉ được trao tối đa cho không quá 3 người ,.

Năm 2005, Đại học Paris XI kết hợp với HEC Paris, trường đại học hàng đầu về kinh doanh và thương mại ở Paris, cùng với L'Ecole Polytechnique, trường đào tạo kĩ sư hàng đầu tại Pháp, bắt đầu dự án sáp nhập để tạo thành Viện Đại học Paris-Saclay.

Lịch sử
Trường Đại học Paris XI là một trong 13 trường đại học ở Paris được tách ra từ Viện Đại học Paris (Sorbonne) vào năm 1971.

Sau Thế chiến thứ hai, nhu cầu phát triển nghiên cứu vật lý hạt nhân và hóa học hạt nhân của Pháp đồng nghĩa với nhu cầu về các máy gia tốc hạt lớn. Viện đại học Paris, cùng với École Normale Supérieure và Collège de France đã tiến hành tìm kiếm địa điểm mới ở phía nam thủ đô Paris. Sau đó, hoạt động giảng dạy các môn khoa học đã được chuyển về Orsay. Sự gia tăng nhanh về số lượng sinh viên tại Orsay đã dẫn tới sự thành lập một cơ sở độc lập tại đây vào ngày 1 tháng 3 năm 1965.

Hiện nay, Trường Đại học Paris XI bao gồm rất nhiều phòng thí nghiệm nằm trong khuôn viên với tổng diện tích lên với 236 ha. Trong đó bao gồm nhiều phòng thí nghiệm cao cấp nhất nước Pháp về các lĩnh vực vật lý hạt, vật lý hạt nhân, thiên văn học, vật lý phân tử và nguyên tử, vật lý chất đặc, vật lý lý thuyết, điện tử, khoa học nano và công nghệ nano. Đại học Paris XI hiện có 104 đơn vị nghiên cứu.

Khoảng 30,000 sinh viên đang được đào tạo tại Đại học Paris XI. Ngoài các phòng thí nghiệm về vật lý, trường còn có các phòng thí nghiệm nổi tiếng trong lĩnh vực sinh học và hóa học, cùng với đó là một trường đào tạo kĩ sư, một trường đào tạo về Luật, Kinh tế và Quản trị.

Cấu trúc

Các đơn vị đào tạo và nghiên cứu
 Khoa Khoa học (UFR de sciences) và các phòng thí nghiệm nghiên cứu trực thuộc: nơi đào tạo khoảng 12000 sinh viên thuộc các bộ môn: Toán, Tin học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Khoa học về địa cầu và vũ trụ, Âm nhạc. Khoa tọa lạc tại Làng đại học Orsay với quan cảnh ngoạn mục: rừng cây và vườn thực vật trải dài trên một diện tích rộng hơn 200 ha. Đây là nơi gặp gỡ thường xuyên của 1600 giảng viên và chuyên gia, 2000 nghiên cứu sinh và 1400 nhân viên hành chính và kỹ thuật. 50 phòng thí nghiệm nghiên cứu thuộc của trường phối hợp chặt chẽ với các Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia khác nhau như CNRS (Khoa học), INSERM (Y tế), INRA (Nông nghiệp),...
 Khoa Luật-Kinh tế-Quản trị (UFR droit-économie-gestion): thành lập năm 1968, sáp nhập vào trường Paris-Sud 11 năm 1971, là nơi đào tạo hơn 5000 sinh viên được sắp xếp tại Sceaux và Orsay. Khoa đào tạo 39 chuyên ngành về Luật, Kinh tế, Quản trị và tập hợp bảy trung tâm nghiên cứu tại Sceaux, Hauts-de-Seine.
 Khoa Dược (UFR de pharmacie): thành lập năm 1972, nơi đào tạo khoảng 3500 sinh viên tại campus Châtenay-Malabry (Hauts-de-Seine). Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của khoa được bố trí trên diện tích gồm 60.000 m2, gần phân nửa dành cho các đơn vị nghiên cứu. Hoạt động nghiên cứu được xây dựng trên đề tài tổng hợp về "Sự đổi mới các phương pháp trị liệu". Một chương trình đào tạo cử nhân chuyên nghiệp về " Chất lượng và chế tạo dược phẩm và mỹ phẩm" vừa ra đời cách đây không lâu. Ngoài ra, khoa còn có một hệ đào tạo cao đẳng chuyên nghiệp về "thực phẩm – ăn uống".
 Khoa Y (UFR de médecine): đặt tại Le Kremlin-Bicêtre (Val-de-Marne), gồm khoảng 3400 sinh viên trong đó khoảng 900 sinh viên năm nhất, 500 sinh viên từ năm thứ hai đến năm thứ sáu; các sinh viên khác đăng ký theo chương trình đào tạo bác sĩ nội trú ở bậc học cao hơn. Là trường Y khoa trẻ tuổi nhất trong vùng Paris, khoa Y tập hợp một đội ngũ gồm 280 giảng viên và thực hành tại 6 trung tâm y tế: Bệnh viện Bicêtre tại Le Kremlin-Bicêtre, Bệnh viện Paul Brousse và Viện Y học Gustave-Roussy tại Villejuif, Bệnh viện Antoine Béclère tại Clamart, Trung tâm phẫu thuật Marie Lannelongue tại Le Plessis-Robinson, Trụ sở Quỹ Y tế Vallée tại thị xã Gentilly, Trung tâm Y tế Vành đai nam Paris tại Corbeil-Essonnes. Chương trình đào tạo bao gồm: 17 chứng chỉ chuyên môn (MSBM); 3 hệ đào tạo bác sĩ và 11 chương trình cao học chuyên sâu, 2 chương trình cao học chuyên nghiệp và 52 chứng chỉ cấp đại học. Trong lĩnh vực nghiên cứu, với 54 đơn vị nghiên cứu đại học, khoa Y của trường Paris-Sud 11 là một trong những tiềm năng khoa học mạnh nhất nước Pháp.
Khoa Khoa học và Kỹ thuật về Hoạt động Thể chất và Thể thao (UFR de Sciences et Techniques des Activités Physiques et Sportives), STAPS: nằm trong khuôn viên campus Orsay trong một màu xanh lá cây và rừng, thành lập năm 1985 và là khoa trẻ nhất của trường. STAPS có đội ngũ 200 giáo viên với ba nhóm nghiên cứu, hàng năm đón tiếp khoảng 1000 sinh viên và là một trong hai cơ sở đào tạo tiến sĩ về Khoa học và Kỹ thuật về Hoạt động Thể chất và Thể thao của Pháp.

Các Viện đại học công nghệ (IUT)
Tại Pháp, một viện đại học công nghệ (IUT) là đơn vị đào tạo nội bộ trong một trường đại học theo Luật 84-52 ngày 26 tháng 01 năm 1984 . Đây là nơi đào tạo ban đầu và giáo dục thường xuyên, được thiết kế để chuẩn bị cho các kỹ năng cao hơn về chuyên môn kỹ thuật và nghề nghiệp trong các lĩnh vực nhất định của sản xuất, nghiên cứu ứng dụng và dịch vụ.
IUT Orsay bao gồm ba Bộ môn: Hóa, Khoa học Máy tính, Đo lường Vật lý với 200 giáo viên.
 IUT Sceaux đón hàng năm 1600 sinh viên đào tạo về Quản trị Kinh doanh, Kỹ thuật Thương mại và Bán hàng. Đây là nơi duy nhất định hướng đào tạo về Tiếp thị hoặc Thương mại Quốc tế cho sinh viên ngành Kỹ thuật Marketing.
IUT Cachan đón hàng năm 1200 sinh viên trong các lĩnh vực Điện tử, Kỹ thuật Điện, Tự động hóa, Tin học trong Công nghiệp, Kỹ thuật robot và Tự động hóa công nghiệp.

Trường đào tạo kỹ sư
Trường Bách khoa Paris-Sud (École PolyTech Paris-Sud), tiền thân Viện Đào tạo kỹ sư của Paris-Sud (IFIPS), bao gồm tất cả các đơn vị đào tạo kỹ sư tại trường Paris-Sud 11. PolyTech Paris-Sud có trên 500 sinh viên chủ yếu ở các lĩnh vực Máy tính, Quang điện tử, Vật liệu, Điện tử Công nghiệp có cơ sở chủ yếu đặt tại cao nguyên Saclay thuộc tỉnh Essonne. Ngày 1 tháng 1 năm 2010, IFIPS gia nhập hệ thống các trường bách khoa và lấy tên PolyTech Paris-Sud.

Các đơn vị đào tạo Tiến sĩ
Trường có 15 đơn vị đào tạo Tiến sĩ (các École Doctorale), và liên kết với 6 đơn vị đào tạo Tiến sĩ tại các cơ sở đào tạo khác:
Toán học (Mathématiques de la région Paris-Sud).
Động lực và Hóa lý của Trái Đất và các hành tinh (Dynamique et Physico-Chimie de la Terre et des Planètes).
Khoa học cây trồng: từ gene đến Hệ sinh thái (Sciences du Végétal: du gène à l'écosystème).
Sóng và Vật chất (Ondes et Matière).
Ung thư học: Sinh học - Y học - Sức khỏe (Cancérologie: Biologie - Médecine - Santé).
Tín hiệu hóa và Các mạng điều hợp trong Sinh học (Signalisations et Réseaux intégratifs en Biologie).
Y tế cộng đồng (Santé Publique Paris Sud, Paris-Descartes).
Bức xạ và Môi trường (Rayonnements et Environnement).
Khoa học và Công nghệ về Viễn thông và Hệ thống Thông tin (Sciences et Technologies de l'Information des Télécommunications et des Systèmes).
Trị liệu Cải tiến: Từ cơ bản đến ứng dụng (Innovation Thérapeutique: du Fondamental à l'Appliqué).
Các gen, hệ gen, tế bào (Gènes, Génomes, Cellules).
Máy tính (Informatique).
Hóa học (Chimie de Paris-Sud)
Khoa học Thể thao và vận động thể chất (Sciences du sport, de la motricité et du mouvement humain).
Khoa học Pháp lý về Kinh tế và Quản lý (Sciences juridiques économiques et de gestion).
Các hạt, hạt nhân và vũ trụ (Particules, Noyaux et Cosmos).

Các giảng viên và cựu sinh viên nổi bật

Giải thưởng Fields:

 Jean-Christophe Yoccoz (Fields Medal, 1994)
 Laurent Lafforgue (Fields Medal, 2002)
 Wendelin Werner (Fields Medal, 2006)
 Ngô Bảo Châu (Fields Medal, 2010)

Giải thưởng Nobel:

 Pierre-Gilles de Gennes (Giải Nobel Vật lý năm 1991)
 Albert Fert (Giải Nobel Vật lý năm 2007)

Một số nhân vật nổi tiếng khác:

 Charles Édouard Bouée, CEO Roland Berger Consulting.
 Olivier Bohuon, Giám đốc điều hành Smith & Nephew plc.
 Bertrand Serlet, Cựu phó chủ tịch mảng phần mềm tập đoàn công nghệ Apple Inc.
 Anne Dambricourt-Malassé, Nhà cổ sinh học.
 Jean-Marc Fontaine, Nhà Toán học.
 Henri Kagan, Giải thưởng Wolf trong lĩnh vực Hóa học (2001).
 Serge Latouche, Nhà Kinh tế học.
 Adrien Douady, Nhà Toán học.
 Jean Ginibre, Nhà Toán học.
 Étienne-Émile Baulieu, Nhà Hóa học.
 André Lagarrigue, Nhà Vật lý học.
 André Neveu, Nhà Vật lý học.
 Thierry Derrien, Chủ tịch và CEO Safran Helicopter Engines.

Xem thêm

Đại học Paris

Tham khảo

Paris
Giáo dục Île-de-France


title: Tần

text:
Tần có thể chỉ:

Tần (秦)

Chính quyền
 Tần (nước) (900 TCN–221 TCN), một nước chư hầu của nhà Chu, Trung Quốc.
 Tần (triều đại) (221 TCN–206 TCN), hoàng triều đầu tiên của Trung Quốc sau khi nước này thống nhất - do Tần Thủy Hoàng làm Hoàng đế.
 Thời đại Thập lục quốc:
 Tiền Tần (前秦) (351-394), quân chủ là người Đê, họ Phù.
 Hậu Tần (后秦) (384–417), quân chủ là người Khương, họ Diêu.
 Tây Tần (西秦) (385-431), quân chủ là người Tiên Ti, họ Khất Phục.
 Chính quyền do Hư Trừ Quyền Cừ (虛除權渠) làm thủ lĩnh.
 Chính quyền do Câu Cừ Tri (句渠知) làm thủ lĩnh.
 Chính quyền do Trương Cư (張琚) làm thủ lĩnh.
 Chính quyền do Đậu Xung (竇衝) làm thủ lĩnh.
 Chính quyền của thủ lĩnh Cừu Trì là Dương Nan Đương (429-442).
 Chính quyền do Mạc Chiết Niệm Sanh làm thủ lĩnh vào cuối thời Bắc Ngụy (527).
 Chính quyền do Tiết Cử làm thủ lĩnh vào thời Tùy mạt Đường sơ (617-618).
 Chính quyền do Chu Thử làm thủ lĩnh vào trung kỳ triều Đường (783).
 Chính quyền do Tần Tông Quyền làm thủ lĩnh vào mạt kỳ triều Đường (885-889).
 Chính quyền do Lý Thủ Trinh (李守貞) làm thủ lĩnh vào thời Ngũ Đại Thập Quốc.
 phiên vương nước Tần đời nhà Minh

Tước hiệu
Tần Vương là tước hiệu của rất nhiều nhân vật lịch sử, trong đó nổi bật nhất là Đường Thái Tông Lý Thế Dân trước khi lên ngôi Hoàng đế

Tên người
 Tần (họ), một họ ở khu vực đồng văn Đông Á.
 Gia tộc Hata (秦氏 Tần thị) của Nhật Bản, tự xưng là hậu duệ của Doanh tính Tần thị nhà Tần.

Địa danh
 Đại Tần (大秦), tên gọi cổ của Trung Quốc chỉ Đế quốc La Mã và Cận Đông.
 Tần, giản xưng của tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc.
 Tam Tần, cách gọi lịch sử của Thiểm Tây. Vốn là từ chỉ ba trong mười tám phiên quốc là Ung, Tắc, Địch thời tiền Hán, lãnh địa của ba phiên vương là hàng tướng nhà Tần.
 Tần Lĩnh, dãy núi chính ở Thiểm Tây.
 Tần Xuyên (秦川), hay bình nguyên Vị Hà (渭河平原), tên lịch sử của bình nguyên Quan Trung.
 Trung Quốc cổ đại, theo cách người nước ngoại gọi tên nước này, như lời trong kinh Phật của Cưu-ma-la-thập "Cải phạm vi Tần, thất kỳ tảo úy" (改梵為秦，失其藻蔚)

Khoa học
 Tên giản xưng của hệ sao Delta Serpentis (Cự xà toạ δ)

Tần (嬪)
 Tần, một hạng thị thiếp của quân chủ Trung Quốc và các quốc gia khác.

Khác
 Một động từ chỉ phương pháp chế biến thực phẩm, trong đó người ta làm chín thức phẩm bằng hơi nước nóng (hấp cách thủy): gà tần
 Tần số, Tần suất.....

Xem thêm
 Tần Vương
 Tần Thủy Hoàng
 Tần Nhị Thế


title: Atractosomus fusiformis

text:
Atractosomus fusiformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Leptopelis yaldeni

text:
Leptopelis yaldeni là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae, đặc hữu của Ethiopia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao và sông ngòi, và Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Largen, M. & Schiøtz, A. 2004. Leptopelis yaldeni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Leptopelis
Động vật lưỡng cư Ethiopia
Động vật đặc hữu Ethiopia


title: Hyperolius maestus

text:
Hyperolius maestus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Đây là loài đặc hữu của Angola.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. 2004. Hyperolius maestus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius
Động vật đặc hữu Angola


title: FC Shakhtar Donetsk

text:
Câu lạc bộ bóng đá Shakhtar Donetsk ( ) là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Ukraina đến từ thành phố Donetsk. Vào năm 2014, vì lý do chiến tranh ở thành phố quê nhà của họ, câu lạc bộ buộc phải chuyển tới Lviv và chơi bóng ở thành phố Kharkiv kể từ đầu năm 2017 trong khi có trụ sở văn phòng và trang thiết bị tập luyện ở Kyiv.

Shakhtar đã xuất hiện ở một số giải đấu châu Âu và thường tham dự UEFA Champions League. Họ trở thành câu lạc bộ đầu tiên của nước Ukraina độc lập vô địch Cúp UEFA vào năm 2009, năm cuối trước khi giải đấu được đổi tên thành Europa League.

Đội bóng đã thi đấu dưới những tên gọi sau: Stakhanovets (1936–46), Shakhtyor (Shakhtar) (1946–92), và FC Shakhtar (1992–nay).

Các danh hiệu

Liên Xô
 Giải vô địch bóng đá Liên Xô
 Á quân: 1975, 1979
 Soviet Cup
 Vô địch: 1961, 1962, 1980, 1983
 Á quân: 1963, 1978, 1985, 1986
 Siêu cup Liên Xô
 Thắng: 1983
 Á quân: 1980, 1985

Ukraina
 Giải bóng đá vô địch Ukraina
 Vô địch (13): 2001-02, 2004-05, 2005-06, 2007-08, 2009-10, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019, 2020
 Á quân: 1993-94, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-2000, 2000-01, 2002-03, 2003-04, 2006-07, 2008-09, 2015, 2016
 Ukraina Cup
 Vô địch (13): 1995, 1997, 2001, 2002, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2016, 2017, 2018, 2019
 Á quân: 2003, 2005, 2007, 2009, 2014, 2015
 Ukraina Super Cup
 Vô địch (8): 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017
 Á quân: 2004, 2006, 2007, 2011, 2016, 2018, 2019

châu Âu
 UEFA Cup
 Vô địch: 2009
 Siêu cup châu Âu
 Á quân: 2009

Giải đấu giao hữu

 Channel One Cup
 Vô địch: 2006
 La Manga Cup
 Vô địch: 2007
 Uhrencup
 Vô địch: 2009

Các cầu thủ

Đội hình đội một

Cho mượn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website
Shakhtar news on Tribuna.com

Câu lạc bộ bóng đá Ukraina


title: Sân bay quốc tế Cristiano Ronaldo

text:
Sân bay quốc tế Cristiano Ronaldo , tên cũ được gọi là sân bay Madeira, sân bay Funchal, Sân bay Santa Catarina là một sân bay quốc tế cách Funchal, Madeira 13,2 km. Sân bay này phục vụ các chuyến bay của đảo Madeira. Sân bay chủ yếu phục vụ các chuyến bay đến các điểm đến đô thị châu Âu do tầm quan trọng của Madeira với tư cách một điểm đến giải trí, và là cầu nối quan trọng vận chuyển hàng hoá vào và ra khỏi quần đảo Madeira.

Sân bay này rất nổi tiếng với đường băng khá ngắn (khoảng 2800 m, tương đương hơn 9110 ft), bao quanh là các dãy núi và biển, khiến cho phi công giàu kinh nghiệm bay cũng phải ngán ngẩm khi hạ cánh ở nơi này. Và cũng được gọi là "Sân bay Kai Tak của châu Âu". Nhờ những điều trên mà sân bay đã nhận giải Kiến trúc xuất sắc của IABSE năm 2004.

Lịch sử
Sân bay Maidera chính thức mở cửa vào ngày 18 tháng 7 năm 1964, với 2 đường băng dài 1600 m (tương đương 5249 ft), chuyến bay đầu tiên hạ cánh ở đây là chuyến bay của hãng TAP Portugal bằng máy bay Lockheed Constellation (L-1049G) với 80 hành khách.

Vào năm 1972, lượng khách đến Madeira tăng nên đường băng được nâng cấp lên để phục vụ cho các máy bay lớn hơn, hiện đại hơn. Quyết định của lãnh đạo sân bay khi ấy là vừa mở rộng hướng 05/23, vừa xây thêm một đường băng mới. Qua năm kế tiếp, một nhà ga mới được xây thêm, đón hơn 500.000 khách.

Giữa những năm 1986, đường băng đã được nới rộng thêm 200 m, đường bay khi ấy được nâng chiều dài lên thành 1800 m, và thêm 4 cổng đón máy bay nữa đã được mở. Đó là bài học kinh nghiệm mà các lãnh đạo sân bay khi ấy đã rút ra được sau tai nạn của chuyến bay 425 của hãng TAP Portugal năm 1977.

Năm 2000, đường băng lại được nới thêm 981 m, chiều dài đường băng là 2781 m (tương đương 9114 ft). Do không đủ đất để xây, 981 m của đường băng đã được xây trên 1 mặt phẳng nổi trên nước, hỗ trợ bởi 180 cột dựng đứng. Nó chính thức đi vào hoạt động ngày 6 tháng 10 năm 2002. Chúng được xây bởi kiến trúc sư - đồng thời là công ty xây dựng của Brasil, Andrade Gutierrez, được ghi nhận là một trong những công trình khó xây dựng nhất thế giới, vì địa hình xây dựng rất khó - trên mặt nước. Để kỉ niệm cho công trình vĩ đại này, hãng Air Atlantic Iceland của nước Iceland đã cho hạ cánh chiếc Boeing 747-267B (số đăng ký TF-ABA) trên sân bay này.

Năm 2016, để vinh danh Cristiano Ronaldo - cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha sinh tại đây, ban lãnh đạo đổi tên sân bay thành Sân bay Quốc tế Madeira - Cristiano Ronaldo.

Nhà ga
Sân bay có 1 nhà ga duy nhất, mở cửa vào năm 1973. Nhà ga có 40 bàn check-in, 16 cổng ra máy bay và 7 băng chuyền hành lý. Không có ống lồng (jetways hoặc còn gọi là air bridges) vì sân bay hầu hết đều cao khoảng 2-3 tầng nên hành khách phải đi bộ ra máy bay hoặc có thể ra bằng xe buýt sân bay (shuttle bus).

Các hãng hàng không

Hành khách

Hàng hóa

Tham khảo

 Madeira Airport  (official site, in English)

Liên kết ngoài
 Map from MultiMap
 Satellite image from TerraServer

Sân bay Bồ Đào Nha


title: Psilogramma surholti

text:
Psilogramma surholti là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

Psilogramma
Động vật đặc hữu Việt Nam


title: Itaitubana illigata

text:
Itaitubana illigata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1847.

Chú thích

Tham khảo

Itaitubana


title: Hoàng Oanh

text:
Hoàng Oanh (sinh ngày 6 tháng 11 năm 1946) là một nữ Danh ca sống dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, sau 1975 định cư tại Mỹ. Bà có một giọng hát bền bỉ và chuyên về các dòng nhạc vàng và nhạc tiền chiến, được đánh giá là một trong 10 nữ ca sĩ có sức ảnh hưởng lớn tại Việt Nam trước năm 1975. Bà được xem là một trong những giọng ca trụ cột của Trung tâm Asia và Thúy Nga. Ngoài ra tiếng hát Hoàng Oanh còn được giới mộ điệu tặng cho biệt danh "Chim vàng Mỹ Tho".

Khởi đầu sự nghiệp
Hoàng Oanh tên thật là Huỳnh Kim Chi, sinh ngày 06 tháng 11 năm 1946 tại Mỹ Tho và trưởng thành ở Sài Gòn. Gia đình Hoàng Oanh có 6 chị em, vì cha bà là một nghệ sĩ cho nên ông cũng tạo điều kiện cho bà phát triển sự nghiệp ca ngâm.

Lúc còn nhỏ, Hoàng Oanh theo học Tiểu học ở Phú Nhuận. Bà được cha dạy hát khi mới 5 tuổi. Đến năm 8 tuổi, bà lần đầu biểu diễn trên sân khấu ở Liên trường Võ khoa Thủ Đức với hai bản nhạc "Hương lúa miền Nam" và "Có một đàn chim". Cô cũng góp mặt trong ban Thiếu nhi của Trọng Liêu, ban Tuổi Xanh của Kiều Hạnh và ban Việt nhi của Nguyễn Đức (cùng với Phương Hồng Quế, Phương Hồng Ngọc, Phương Hoài Tâm, Thanh Lan,..).

Năm 11 tuổi, Hoàng Oanh học tại Trường Nữ Trung học Gia Long ở Sài Gòn và vẫn thường xuyên đi thu âm và biểu diễn. Ngày 6 tháng 11 năm 1964, ở phòng thu băng đường Võ Duy Nguy (Chợ Cũ); trong khi đang tập hát với ban nhạc của nhạc sư Nghiêm Phú Phi, nhà văn Lê Thanh Thái chụp mấy tấm hình tặng bà kèm theo bài thơ có hai câu:

"Vượt núi tiếng hò ra xứ Huế…
Oanh vàng dìu dặt gợn dòng Hương…"

Cùng năm đó, Hoàng Oanh được mời đi biểu diễn đại nhạc hội ở Huế. Với năng khiếu ngâm thơ và thường ngâm thơ trước khi hát, bà đã tạo nên sự khác biệt cho các phần trình diễn của mình trong suốt sự nghiệp và được đánh giá là "đủ tài ca ngâm".

Ngay từ lúc mới ca hát, bà đã sáng tác hai bản nhạc "Công chúa ngày xưa" và "Mưa Cao nguyên".

Phát triển và nổi tiếng

Tốt nghiệp Đại học Văn khoa Sài Gòn với bằng Cử nhân văn chương, tạm gác ước mơ làm nghề dạy học, Hoàng Oanh bước vào con đường ca sĩ chuyên nghiệp, xuất hiện trong nhiều chương trình nhạc và thơ uy tín của đài phát thanh cũng như đài truyền hình Sài Gòn thời bấy giờ: Tiếng Tơ Đồng của Hoàng Trọng, chương trình Phạm Mạnh Cương, Tiếng Hát Đôi Mươi của Nhật Trường, Trường Sơn của Duy Khánh, Nhạc Vàng của Phó Quốc Lân, Tiếng Thùy Dương của Châu Kỳ, Tao Đàn của Đinh Hùng, Tiếng Thơ của Thanh Nam, Ly Tao của Thái Thủy...

Trong sự nghiệp của mình, Hoàng Oanh không biểu diễn tại các vũ trường và phòng trà. Cô giải thích điều này như sau: "Hồi nhỏ, Oanh ở với ông cậu rất nghiêm khắc nên ông không cho Oanh hát phòng trà hay vũ trường, thỉnh thoảng chỉ cho hát đại nhạc hội mà thôi." Do đó, người yêu nhạc chỉ nhìn thấy bà vài lần xuất hiện trên sân khấu Đại nhạc hội.

Vang danh tại hải ngoại
Hoàng Oanh cùng gia đình di tản sang Hoa Kỳ, rời bỏ Việt Nam ngày 29 tháng 4 năm 1975. Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 làm mất hết các phần thu thanh và trình diễn của Hoàng Oanh trên các đài phát thanh và truyền hình. Khi ra đi, bà chỉ kịp mang theo một ít tư liệu đến Hoa Kỳ.

Lúc đầu, Hoàng Oanh định cư ở một thành phố gần New York, tiểu bang New Jersey, nhưng sau đó bà chuyển về tiểu bang California. Bà mở trung tâm ca nhạc và hoạch định cho mình lối đi: "Làm sao để bảo tồn văn hóa cổ truyền và nuôi dưỡng tâm hồn Việt Nam trong cộng đồng người Việt cũng như trong lớp ca nhạc sĩ trưởng thành ở hải ngoại".

Hoàng Oanh xuất hiện nhiều nhất trong loạt chương trình của trung tâm Asia từ năm 1996 đến nay và "Paris by Night" của trung tâm Thúy Nga.

Các màn trình diễn gần đây nhất trên sân khấu có thu hình là:

Tapes

 (6-6-1974) Tiếng Hát Hoàng Oanh. Duy Khánh thực hiện
 (1975) Hoàng Oanh 2 - Rừng xưa

 (1976) Hoàng Oanh 1. tái bản
 (1976) Hoàng Oanh 2. tái bản
 (1976) Hoàng Oanh 3
 (1977) Băng Thơ Hoàng Oanh 1 - Tiếng xưa
 (1977-78) Hoàng Oanh 4
 (1979) Hoàng Oanh 5 - Xuân ly hương
 (1979) Băng Thơ Hoàng Oanh 2 - Nước non ngàn dặm ra đi
 (1981) Hoàng Oanh đặc biệt
 (1981) Hoàng Oanh 6 - Dân ca ba miền
 (1981) Băng Thơ Hoàng Oanh 3 - Đôi bờ nhớ thương
 (1984) Hoàng Oanh 7 - Buồn trong kỷ niệm
 (1984) Thánh Ca 1 - Thánh ca Việt Nam
 (1985) Hoàng Oanh 8 - Ai ra xứ Huế
 (1985) Thánh Ca 2 - Ave Maria
 (1987) Băng Thơ Hoàng Oanh 4 - Hai sắc hoa Tigôn
 (1987) Hoàng Oanh 9 - Thương người chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa
 (1987) Thánh Ca 3 - Giọt lệ trong lời kinh
 (1988) Hoàng Oanh 10 - Tuổi học trò
 (1988) Hoàng Oanh Video 1 - Hai vì sao lạc
 (1989) Băng Thơ Hoàng Oanh 5 - Chúng ta mất hết chỉ còn nhau
 (1989) Hoàng Oanh 11 - Về đâu mái tóc người thương
 (1989) Thánh Ca 4 - Ca dao Mẹ dịu hiền
 (1990) Hoàng Oanh 12 - Hòn Vọng Phu
 (1991) Hoàng Oanh 13 - Rước xuân về nhà
 (1992) Thánh Ca 5 - Chúa là nơi con nương tựa
 (1994) Băng Thơ Hoàng Oanh 6 - Thi ca cho người VN vượt biển, tỵ nạn
 (1994) Hoàng Oanh 14 - Đi trên cỏ non
 (1995) Tao Đàn 2 - Trả ta sông núi
 (1999) Hoàng Oanh 15 - Tình đầu
 (2000) Tao Đàn 1 - Chuyện tình T.T.Kh.
 (2000) Hoàng Oanh Video 2 - Những ngày thơ mộng
 (2000) Thánh Ca 6 - Chúa khoan nhân

CD & DVD

 Những Đồi Hoa Sim (2019)
 The Best of Hoàng Oanh (2019)
 AsiaCD394: The Best of Hoàng Oanh - Chuyến Đò Vỹ Tuyến 2 (2018)
 DVD The Best of Hoàng Oanh - Chuyến Đi Về Sáng
 TNCD515: Hoàng Oanh Collection - Sao Chưa Thấy Hồi Âm (2013)
 AsiaCD318: The Best of Hoàng Oanh - Chuyến Đò Vỹ Tuyến (2012)
 Hoàng Oanh Hải Ngoại 18: Mẹ Tôi (2008)
 Hoàng Oanh Hải Ngoại 17: Trả Ta Sông Núi (2008)
 Hoàng Oanh Hải Ngoại 16: Tình Ca Giáng Sinh, với Trung Chỉnh (2006)
 Hoàng Oanh Hải Ngoại 14: Về Đâu Mái Tóc Người Thương, với Trung Chỉnh (2005)
 Hoàng Oanh Souvenir 10: Tình Khúc Song Ca (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 09: Những Bài Tình Ca Cho Mẹ (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 08: Những Bài Tình Ca Quê Hương (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 07: Ông Lái Đò (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 06: Tình Yêu Trả Lại Trăng Sao (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 05: Giọt Lệ Tình (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 04: Ngày Em 20 Tuổi (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 03: Anh Tiền Tuyến, Em Hậu Phương (2004)
 Hoàng Oanh Souvenir 02: Những Bài Tình Ca Xứ Huế (2003)
 Hoàng Oanh Souvenir 01: Những Bài Tình Ca Mùa Xuân (2003)
 Hoàng Oanh Hải Ngoại 13: Tình Khúc Lê Dinh, với Trung Chỉnh (2003)
 Hoàng Oanh Thánh Ca 11: Chúa Khoan Nhân (2000)
 Hoàng Oanh CD015: Tình Đầu (1999)
 Hoàng Oanh CD012: Tình Cha (1996)
 Hoàng Oanh CD011: Thi Ca Cho Người Việt Nam Vượt Biển Tỵ Nạn (1994)
 Hoàng Oanh CD010: Đi Trên Cỏ Non (1994)
 Hoàng Oanh CD009: Chúa Là Nơi Con Nương Tựa (1994)
 Hoàng Oanh CD008: Dân Ca Truyện Cổ 3 Miền (1993)
 Hoàng Oanh CD007: Đêm Đông Chúa Sinh Ra Đời (1992)
 Hoàng Oanh CD006: Cô Lái Đò (1992)
 Hoàng Oanh CD005: Hòn Vọng Phu (1991)
 Hoàng Oanh CD004: Sao Chưa Thấy Hồi Âm (1989)
 Hoành Oanh CD003: Ave Maria (1989)
 Hoàng Oanh CD002: Thương Người Chiến Sĩ (1988)
 Hoàng Oanh CD001: Nhạc Vàng Tuyển Chọn (1988)
 ...

Trung tâm Asia

Trung tâm Thúy Nga

Nhận định
Hoàng Oanh được đánh giá là một giọng hát đa diện, với chất giọng nữ trung (Mezzo-soprano) ngọt và sâu lắng, bà có khả năng trình diễn tất cả các loại nhạc cũng như lối ngâm, chẳng hạn như nhạc tiền chiến, nhạc dân ca ba miền, những côi tình tứ quê hương, những câu hò mái đẩy miền Trung đến côi vọng cổ miền Nam hay câu "sa mạc", hát ví của miền Bắc. Bà cũng được biết đến là một ca sĩ chuyên hát Thánh ca ở Việt Nam.

Hoàng Oanh hay biểu diễn thể loại nhạc có chất dân ca, những tình khúc Huế, bolero hay nhạc của Trần Thiện Thanh và Trầm Tử Thiêng cùng thể hiện rất nhiều tác phẩm rất thành công như "Mưa trên phố Huế", "Trộm nhìn nhau", "Anh đi chiến dịch" hay "Hai vì sao lạc"... Để vinh danh bà, Trung tâm Asia từng phát hành CD "Truyện ca cổ tích" với phần trình diễn của cô ca chung với bác sĩ Trung Chỉnh trong nhạc phẩm "Hòn Vọng Phu" và những nhạc phẩm khác như "Trầu Cau", "Thiên Thai"...

Hoàng Oanh vẫn thường có mặt ở các chương trình Paris by Night, Asia và cũng như các hoạt động biểu diễn ở nước ngoài.

Đời tư
Năm 1972, bà lập gia đình là nhạc sĩ Mai Châu tên thật Mã Gia Minh, tác giả ca khúc Một người đi.

Tác phẩm
Ánh sao xưa
Cánh nhạn đầu xuân
Công chúa ngày xưa (Mai Châu - Hoàng Oanh)
Chờ thư em đến
Chuyện một tình yêu (Mai Châu - Hoàng Oanh)
Còn đêm này nữa
Màu hoa và sắc áo
Mặc cảm
Một người đi
Một ngày tôi đi qua
Mưa cao nguyên
Mưa trên tượng đá
Người đưa thư
Phiên gác đầu tiên
Tan giấc mơ xưa
Tiễn em qua cầu (Mai Châu - Chiêu Anh)
Tiếng hát chinh nhân
Ve gọi tiếng hè (Mai Châu - Hoàng Oanh)
Xuân về trên đất mẹ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kênh Youtube Hoàng Oanh
Trang Facebook cá nhân

Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Ngâm sĩ
Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga
Ca sĩ nhạc vàng
Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam
Nữ ca sĩ Việt Nam Cộng hòa
Người Mỹ gốc Việt
Người Việt di cư tới Mỹ
Sinh năm 1946
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Việt Nam
Người Mỹ Tho


title: Conus anthonyi

text:
Conus anthonyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

anthonyi


title: Pioggiola

text:
Pioggiola  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 18,59 km², dân số năm 1999 là 69 người. Khu vực này có độ cao 1000 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Gò Tháp

text:
Khu di tích Gò Tháp là một di tích quốc gia đặc biệt, nằm trên địa bàn hai xã Mỹ Hòa và Tân Kiều, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp, cách Mỹ An (huyện lỵ) khoảng 11 km về hướng Bắc, cách Thành phố Cao Lãnh về hướng đông bắc 43 km (theo đường bộ và đường thủy).

Di tích Gò Tháp được biết đến từ những năm cuối thế kỷ XIX và vào những thập kỷ đầu thế kỷ XX, một số nhà nghiên cứu người Pháp đã đến đây khảo sát và công bố những phát hiện quan trọng về một số dấu tích kiến trúc cổ, tượng thờ, bia đá và văn tự cổ…Khu di tích Gò Tháp được các nhà khảo cổ học Việt Nam đã tiến hành khảo sát, đào thám sát và khai quật nhiều lần. Chủ động trong việc thành lập Khu di tích Gò Tháp là UBND tỉnh Đồng Tháp, Bộ VH-TT với sự tham gia đông đảo của các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế trong các lĩnh vực liên quan.

Nhận thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của khu di tích, ngay từ năm 2005, UBND tỉnh Đồng Tháp đã chỉ đạo khoanh vùng bảo vệ, lập phương án quy hoạch tổng thể với tổng diện tích khoảng 300 ha, với 04 khu chức năng chính là:

 Khu di tích bảo tồn, bảo tàng 53 ha;
 Khu rừng sinh thái 166 ha;
 Khu dịch vụ 54 ha;
 Khu nuôi thú hoang dã Đồng Tháp Mười 27 ha.

Hiện nay Khu di tích Gò Tháp có diện tích 320 ha, nằm trên địa bàn hai xã Mỹ Hòa và Tân Kiều thuộc huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp. Trong khu di tích gồm có các khu vực:

 Khu trung tâm (Gò Tháp hay Gò Cát nổi), là khu bảo tồn văn hóa Phù Nam đã được khai quật, bao gồm các di tích kiến trúc, mộ táng, di tích trưng bày ngoài trời có mái che phục vụ du khách. Trên gò có nhiều tán cây cổ thụ che cái nắng cháy bỏng của Đồng Tháp Mười.
 Khu văn hóa lễ hội và dịch vụ du lịch có diện tích 30 ha. Nơi đây bố trí nhà nghỉ, nhà hàng, tháp sen, sân khấu ngoài trời, khu đua thuyền và các công trình vui chơi giải trí khác.
 Các di tích văn hóa như: Tháp Mười Cổ Tự, Đền thờ Thiên Hộ Dương và Đốc Binh Kiều, Miếu Bà Chúa Xứ cũng được tôn tạo, phục vụ khách tham quan chiêm bái. Hàng năm có hai kỳ lễ hội truyền thống dân gian vào rằm tháng 3 âm lịch: vía Bà Chúa Xứ và rằm tháng 11 âm lịch: Tưởng niệm hai vị anh hùng dân tộc Võ Duy Dương (Thiên Hộ Dương) và Đốc Binh Kiều, đã thu hút hàng trăm ngàn lượt khách hành hương về Gò Tháp để chiêm ngưỡng những kiến trúc cổ của nền văn hóa Óc Eo, cùng thưởng ngoạn sinh hoạt “học trò lễ”, “nhạc lễ”, “múa lân” và các hoạt động văn hóa nghệ thuật, vui chơi giải trí khác.
 Khu du lịch văn hóa lịch sử có diện tích 20 ha vừa đưa vào sinh hoạt nhằm tái hiện lịch sử văn hóa xưa và nay của Gò Tháp. Khu du lịch sinh thái kéo dài từ phía bắc và tây nam, có diện tích 167 ha, nơi này sẽ tái tạo bảo tồn hệ sinh thái động vật vùng ngập nước, xây dựng nơi nghỉ dưỡng cùng các trò chơi dân gian.

Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp
Quần thể di tích Gò Tháp (tính từ con lộ Mỹ Hoà đi vào) gồm có 6 di tích tiêu biểu: Gò Tháp Mười; tháp Cổ Tự; Đền thờ cụ Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều và mộ cụ; gò Minh Sư, Đền thờ Thiên Hộ Võ Duy Dương và miếu Bà Chúa Xứ.

Di tích khảo cổ Gò Tháp Mười
Di tích Gò Tháp hay Gò Tháp Mười là một di tích khởi nguồn và quan trọng nhất trong Khu di tích Gò Tháp. Gò Tháp cao hơn mặt ruộng xung quanh khoảng 3,8 m, (so với mực nước biển là 5,046 m) với diện tích khoảng 4.500 m².

Từ những cuộc khảo sát của nhà khảo cổ học người Pháp L.Malleret (1944) đã phát hiện trên Gò Tháp có nhiều gạch và hàng chục khối đá lớn, yoni, cột… (như 3 cột lớn bằng đá hoa cương mặt cắt ngang hình vuông cạnh 0,48 m, dài 1,56 m, 1,10m và 1,42m, một đầu có chốt đầu kia có mộng để ghép nối theo chiều cao).

Ngoài những phát hiện của các học giả người Pháp ở di tích Gò Tháp, sau năm 1975 các nhà khảo cổ học Việt Nam tiếp tục nghiên cứu và phát hiện chi tiết hơn về cấu trúc nền của di tích Gò Tháp được xây dựng vào thời Vương quốc Phù Nam (tồn tại trong thế kỷ thứ I-VII) với nhiều hiện vật khảo cổ có giá trị về lịch sử và văn hóa.-

Dấu tích rõ ràng nhất là kiến trúc gạch dài 17,30 m theo hướng Đông - Tây, rộng 12m (Bắc - Nam), cạnh bẻ góc, đối xứng hai phần Bắc - Nam, cho thấy kiến trúc khá quy mô và có liên quan đến nhiều kiến trúc khác xung quanh. Di vật gồm những mảnh gốm bình ấm có vòi, một số mảnh vỡ của Yoni, tượng Visnu, khuông đúc, đặc biệt có 2 tượng Visnu rất đẹp tuy không nguyên vẹn. Cho đến nay trong số các bia đá mang nội dung phản ánh về vương quốc Phù Nam có 1 tấm bia (ký hiệu K5) tìm thấy ở di tích Gò Tháp, được các nhà nghiên cứu định niên đại vào thế kỷ V. Nội dung văn bia thấm đượm tinh thần Hindu giáo, Chi phái Visnu là tôn giáo phổ biến song hành cùng Phật giáo trong văn hóa Óc Eo. Quan trọng nhất là văn bia còn cho biết, chính đây là vùng đầm lầy được chinh phục bởi vua Phù Nam Jayavarman và phong cho con trai là Gunavarman cai quản.

Trên gò có nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Cạnh gò có cây Trôm đã dược công nhận là cây di sản Việt Nam.

Di tích Tháp Mười Cổ Tự (Chùa Tháp Linh)
Cách gò Tháp Mười chừng 100 m về phía Bắc là tháp Cổ Tự. Tương truyền có từ thời vua Thiệu Trị (1841-1847), phía trước còn có ngôi tháp thờ của người Chân Lạp. Ngôi chùa này trước kia ở Gò Tháp Mười đã được chính quyền Ngô Đình Diệm dời sang đây. Năm 1956 sau khi bị đặc công của Quân Giải phóng Tỉnh Kiến Phong đánh sập, ngôi chùa đã đượm màu hoang phế vì những vết tích chiến tranh. Hiện nay ngôi chùa cổ này đã được thay bằng một ngôi chùa mới đẹp và khang trang hơn từ sự đóng góp xây dựng của người dân.

Ngay cạnh chùa là một ngôi miếu có tên là Miếu Hoàng Cô tương truyền thờ em gái của Nguyễn Ánh (Vua Gia Long).

Di tích Đền thờ và mộ cụ Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều.

Tiểu sử:
Nguyễn Tấn Kiều (? - 1866) là Phó tướng của Võ Duy Dương trong cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp ở Đồng Tháp Mười vào nửa cuối thế kỷ 19.

Tương truyền Đốc Binh Kiều là người miền Trung di cư vào miền Nam lập nghiệp ở huyện Kiến Đăng, tỉnh Định Tường.

Sau khi thành Gia Định thất thủ (1859), ông đến Gia Định đầu quân chống thực dân Pháp.

Nhờ giỏi võ nghệ, ông được cử chỉ huy một đội dân dũng. Năm 1861 Đại đồn Kỳ Hòa bị giặc Pháp san bằng, ông không theo quân triều đình rút về Biên Hòa mà dẫn quân về lập căn cứ ở Sầm Giang, Long Hưng (thuộc huyện Kiến Đăng) để tiếp tục chiến đấu.

Khi hay tin, Trương Định lập căn cứ Tân Hoà (Gò Công), Võ Duy Dương (còn gọi là Thiên Hộ Dương) lập căn cứ ở Bình Cách, Mỹ Quý (thuộc Ba Giồng, huyện Kiến Đăng), ông đem quân về hợp tác với chủ tướng Dương, được phong chức Đốc binh và rồi trở thành Phó tướng.

Trong cuộc tấn công Gò Tháp vào tháng 4 năm 1866, thực dân Pháp đã sai các sĩ quan là: Roubé, Paris de la Bollardère Gally, Passebose, Vigny và các cộng sự là Trần Bá Lộc, Huỳnh Công Tấn, Phạm Công Khanh...dẫn một đội quân đông đảo đồng loạt tấn công tấn cả ba đồn, hòng mở đường tiến vào đại bản doanh. Võ Duy Dương, Đốc Binh Kiều cùng nghĩa quân chống trả quyết liệt, đẩy lui được nhiều đợt tiến công của địch.

Chẳng may, lúc lên đài quan sát, Đốc Binh Kiều bị đạn của địch bắn trúng, được đưa về gò Giồng Dung điều trị. Nhưng do bị thương nặng, lại buồn rầu vì đại đồn thất thủ, ông mất ngay năm đó (1866). Nhưng cũng có người cho rằng, trong lúc đánh xáp lá cà, ông đã hy sinh tại trận chiến trên.

Mộ táng
Khi Đốc Binh Kiều mất, nghĩa quân mang thi hài ông về chôn cất tại nền đồn Trung ở Gò Tháp, đồng thời cũng làm vài ngôi mộ giả để nghi trang. Trước đây, ở Gò Tháp có đền thờ chung, thờ ông và chủ tướng Võ Duy Dương, đến năm 2015 UBND tỉnh Đông Tháp đã xây mới đền thờ của Thiên hộ Võ Duy Dương nên hai ông được thờ riêng. Và hàng năm, từ chiều 14 đến rạng sáng 16 tháng 11 (âm lịch), đều có tổ chức lễ hội để tưởng niệm.

Trong dân gian còn lưu truyền bài thơ ca ngợi ông như sau: Vì nước quên mình bởi chữ trung,

Thương dân chi sá chốn sình bùn,

Mấy năm Đồng Tháp danh vang dội,

Cọp rống ngoài truông, cáo hãi hùng,

Hai thước im lìm nơi thạch động,

Đồng bào tưởng nhớ đứng thờ chung,

Nỗi lòng nghĩ đến nhiều năm trước,

Hương lửa đều không cảnh lạnh lùng.Và ở huyện Cai Lậy, Tiền Giang có một ngôi trường phổ thông trung học mang tên ông.

Di tích khảo cổ Gò Minh Sư
Gò Minh Sư là di tích cư trú và mộ táng của người Phù Nam trong quần thể Khu di tích Gò Tháp. Dấu tích cư trú phân bố dưới chân gò và rộng khắp cánh đồng thấp xung quanh.

Tại di chỉ cư trú gò Minh Sư đã diễn ra 5 lần khai quật:

Tháng 1 năm 2001 đã phát hiện một khu cư trú cùng mộ táng cách chân gò Minh Sư chừng 120 m về phía Đông Nam với địa tầng còn nguyên vẹn;

Trong di chỉ tìm thấy nhiều di vật đá nhưng hiện vật chiếm tỷ lệ nhỏ. Đồ đất nung gồm mảnh ngói, tượng khỉ, dấu ấn, mảnh phù điêu, vòi yoni…

Đồ gốm khá phong phú, có tới hơn 18.000 mảnh, gồm các loại bình, vò nồi, nhiều mảnh lớn có thể phục nguyên được, có lẽ đây là những hiện vật nguyên vẹn đã bị sụp vỡ do đây là khu di chỉ cư trú và mộ táng.

Một số lớn các bình vò, nồi lớn đã được dùng để đựng than tro hỏa táng - như trong mộ M1: chiếc vò đựng xương tro có hình quả lê, cổ trụ, vành miệng đã mất, vai xuôi thân phình tròn, thu dần xuống đế hình vành khăn thấp. Gốm mịn màu ngà vàng, xương trắng xám lẫn ít sỏi laterit. Một vò khác có xương đen, chắc mịn, áo màu đỏ gạch loang lổ. Việc xuất lộ vò gốm chứa than tro, đặc biệt mật độ dày đặc của các cụm bình vò cho thấy đây là phát hiện đầu tiên về một khu mộ táng khá tập trung trong văn hóa Óc Eo.

Tháng 3 năm 2002, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều hố mộ phân bố trên thềm sỏi laterit hoặc chồng chéo lên nhau; Chúng có dạng hố đào hình lòng chảo hoặc hình phễu, đáy lót cát hoặc có thêm lớp đất sét xám xanh bên dưới. Bên trên có các đồ gốm vỡ, xương thú, than tro, sỏi nhỏ và nhiều hiện vật khác…Bên cạnh hiện tượng hỏa táng có thể đã tồn tại hiện tượng hung táng hay bán hung táng. Ngoài số lượng gốm khổng lồ và nhiều loại hình hiện vật khác đã được phát hiện gồm các chất liệu đá, xương, thủy tinh, kim loại, gỗ…còn phát hiện xỉ thủy tinh, xỉ kim loại, cốc rót kim loại, mảnh vỡ của các tấm đá…cho thấy sự phát triển của nhiều nghề thủ công ở đây. Đặc điểm và địa tầng Gò Minh Sư cho thấy di chỉ được sử dụng cư trú và chôn cất trong một thời gian rất dài, khoảng từ TK I đến TK VIII sau CN.

Tháng 4 năm 2003 với việc khai quật di tích gò Minh Sư lần thứ ba, đã làm rõ thêm các đặc điểm của di chỉ cư trú kiêm mộ táng của di tích.

Năm 2009 đã khẳng định đây là một trong những kiến trúc đền thờ thần Shiva thuộc nền văn hóa Phù Nam, sau khi phát hiện từng mảng lớn những khối gạch được lát theo kiểu hình trụ đứng. Từ trung tâm di tích tỏa đi các hướng là khối gạch được xếp theo hình chữ nhật với chiều dài khoảng 12 m, ở giữa có một lỗ hình chữ nhật kéo dài và cắt một cạnh của hình chữ nhật khác, có rãnh khoảng 0,5 m... Ngoài ra, trong đợt khai quật lần này, nhiều hiện vật đã được phát hiện như khuyên tai bằng vàng, vòng đeo tai bằng đồng, đầu ngựa bị vỡ, vật hình bánh xe và một số đĩa nhỏ... Đặc biệt là tìm thấy ở bờ tường khu vực phía nam một chiếc nhẫn vàng khắc hình con ốc Sankha, biểu tượng của thần Vishnu, xung quanh có chạm dây lá cách điệu. Theo anh Võ Tấn Nghĩa (Ban Quản lý khu di tích Gò Tháp) thì đây là hiện vật thuộc loại “độc bản” quý hiếm.

Năm 2013 tiếp tục khai quật phía tây Gò Minh Sư, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một số tượng thần Vishnu bị mất tay nhưng còn nguyên chân đế và khoảng 80 hiện vật bằng vàng, có chạm khắc hình con bò rất sống động, hình bánh xe và một số đồ trang trí mỹ nghệ khác... “Những hiện vật này nhà khảo cổ Đặng Văn Thắng cho là đồ tế lễ, cúng thần. Gò Minh Sư có 2 lớp di chỉ, trùng tu nhiều lần, lớp trên đậy lớp dưới và các nhà khảo cổ khẳng định đây là đền thờ thần Shiva”, anh Nghĩa cho biết.Hình thức cư trú theo mùa được nhận thức khá rõ, cư trú trên các đồi gò thấp bên cạnh các lạch trũng nhỏ và quá trình bồi đắp để mở rộng diện tích sử dụng là một đặc điểm phổ biến của giai đoạn văn hóa Óc Eo ở đây. Bên cạnh các di vật Óc Eo điển hình, một số di vật ngoại nhập còn có những mảnh gốm có đặc điểm của thời tiền sử, cho thấy di tích này trong khu di tích Gò Tháp không chỉ là một trung tâm văn hóa Óc Eo phát triển, có mối quan hệ rộng rãi với thế giới bên ngoài mà còn có lịch sử phát triển lâu đời hơn những gì đã biết đến nay.

Đền thờ Thiên hộ Võ Duy Dương

Tiểu sử:
Thiên Hộ Võ Duy Dương (1827-1866), còn gọi là Thiên Hộ Dương (do giữ chức Thiên hộ), là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp (1862-1866) ở vùng Đồng Tháp Mười, thuộc Đồng bằng Sông Cữu Long, Việt Nam.

Tổ tiên của Võ Duy Dương là Võ Hữu Man từ miền Bắc vào thôn Nam Tượng lập nghiệp, đến đời Võ Duy Dương là đời thứ 6. Theo lời kể của cụ Võ Quế, 85 tuổi (1989), cháu nội Võ Duy Dương, thì ông Dương là con thứ ba trong gia đình, và thuở nhỏ ông Dương là người sáng trí, khỏe mạnh, giỏi võ nghệ. Khi cha qua đời, gia đình sa sút, ông Dương phải đi chăn trâu để sinh sống. May nhờ vị quan sở tại cảm thông hoàn cảnh nghèo khó và mến tài nên nhận làm con nuôi.

Trong một kỳ thi võ, ông cử được một lúc 5 trái linh, mỗi trái 60 cân (hai tay xách 2 trái, hai nách kẹp 2 trái, răng cắn 1 trái, nên từ đó mọi người đều gọi ông là Ngũ Linh Dương. Ông có người anh tên là Võ Duy Tân, sau này tham gia phong trào Cần Vương kháng Pháp ở Bình Định do Mai Xuân Thưởng chỉ huy. Sau khi Mai Xuân Thưởng chết, ông Tân lại theo Võ Trứ, bị Pháp bắt và xử án chém cùng với nhiều nghĩa quân khác tại Gò Chàm (Bình Định) ngày 13 tháng 9 năm Đinh Dậu (tức ngày 9 tháng 10 năm 1898), thọ 73 tuổi.

Tháng 2 năm 1859, Pháp đánh chiếm Gia Định rồi đánh chiếm thành Mỹ Tho (tháng 4 năm 1861), Võ Duy Dương cùng Thủ Khoa Huân kéo lực lượng về Gia Định đánh trả. Vì vậy, ông được phong chức Chánh quản đạo. Thành Gia Định vỡ, ông vượt biển về Kinh đô Huế, bái yết vua Tự Đức hiến kế đánh đuổi Pháp. Sau đó, ông được điều về Quảng Nam dẹp cuộc nổi dậy của người Thạch Bích (mọi Vách Đá) và được phong hàm Chánh bát phẩm Thiên hộ vào năm 1860.

Tháng 5 năm 1861, ông được sung vào phái bộ của Khâm phái quân vụ Đỗ Thúc Tĩnh vào Nam Kỳ với nhiệm vụ chiêu mộ nghĩa dũng chống ngoại xâm. Trong một thời gian ngắn, ông mộ được gần một ngàn người, trong số đó, có cả lính đánh thuê thuộc quân đội Pháp và một người Pháp là Liguet  và ông được phong chức Quản cơ.

Ông đóng quân ở Bình Cách (huyện Chợ Gạo-Tiền Giang), liên kết với Trương Định ở Gò Công, Trần Xuân Hoà (Phủ Cậu) ở Thuộc Nhiêu và Đỗ Thúc Tĩnh ở Mỹ Quí. Tự giác giương cao khẩu hiệu "Cần Vương" chống Pháp, nghĩa quân lấy Đồng Tháp Mười là vùng rừng đầm lầy, hiểm trở vào bậc nhất ở Nam Bộ thời bấy giờ làm căn cứ. Từ đây, nghĩa quân dùng chiến thuật du kích đánh Pháp trên cả một vùng rộng lớn từ Hà Tiên, Rạch Giá đến Đồng Tháp, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất.

Giữa lúc lực lượng nghĩa quân đang quyết chiến, thì triều đình Huế ký Hòa ước Nhâm Tuất (1862). Ngay sau đấy, triều đình Huế buộc các tổ chức nghĩa quân phải hạ khí giới. Không tuân lệnh, ông bị triều đình tước binh quyền và sai người lùng bắt (Phan Thanh Giản nhận lệnh triều đình, sai quản cơ Trần Văn Thành truy đuổi).

Sau, Thủ Khoa Huân, Trương Định lần lượt hy sinh. Tuy nhiên, Võ Duy Dương cùng với các nghĩa sĩ khác như Nguyễn Tấn Kiều (tức Đốc Binh Kiều), Trần Kỳ Phong, Thống Bình, Lãnh Binh Dương, Thương Chấn, Thống Đa, Quản Văn, Quản Là,...vẫn không hề nản chí.

Ngày 14 tháng 4 năm 1866, Pháp huy động một lực lượng gồm 1.000 quân thủy bộ cùng nhiều tàu chiến, đại bác chia làm ba mũi đồng loạt tiến công từ ba hướng Cần Lố, Cái Nứa và Bắc Chiêng, quyết đánh chiếm sở chỉ huy của nghĩa quân. Nhiều trận đụng độ ác liệt đã xảy ra, làm quân Pháp bị tiêu hao không ít, nhưng trước sức công phá của vũ khí mạnh, nghĩa quân phải rút đi, sau khi Đồn Trung bị đánh hạ. Theo Hồ sơ cá nhân của Trần Bá Lộc mang số SL. 311 trong Văn khố Quốc gia, thì ông Lộc có tham gia trận này, và sau đó được thực dân Pháp tặng thưởng Danh dự Bội tinh bạc cũng vào tháng 4 năm đó.

Sau khi rút khỏi Đồng Tháp Mười, Võ Duy Dương đem quân phối hợp với con của Trương Định là Trương Quyền và thủ lãnh người Khmer là Acha Xoa, tiếp tục đánh Pháp nhiều trận trước khi suy yếu dần.

Thờ phụng
Để tưởng nhớ Võ Duy Dương, tại Gò Tháp (xã Mỹ Hòa, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp), người dân đã lập đền thờ ông và đã được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia. Tại nơi ông sinh ra (xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn), năm 1997, dòng họ đã góp tiền xây dựng đền thờ và hàng năm tổ chức tế lễ.

Gần đây, sáng ngày 15 tháng 12 năm 2007 Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam trao tặng cho đền thờ Võ Duy Dương tại xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn một tượng đồng phác họa chân dung ông, trong chương trình “Mỗi người một giọt đồng đúc tượng danh nhân”.

Tại đền thờ ông và Đốc Binh Kiều ở Gò Tháp có câu đối:

Sử sách sáng chói danh Thiên Hộ,

Bia miệng lưu truyền tiếng Đốc binh.

Ở đây cũng còn lưu truyền câu ca dao:

Chiều chiều mây giục gió vần

Cảm thương Thiên Hộ xả thân cứu đời!

Ngày 14 tháng 11 âm lịch hằng năm, là ngày giỗ chung hai ông.

Di tích Miếu và gò Bà Chúa Xứ
Tại cuộc khai quật gò Bà Chúa Xứ năm 1984, các nhà khảo cổ đã đưa ra khỏi lòng đất một kiến trúc khá lớn nằm trong lòng gò với kích thước 20,90 x 13,40m có cạnh bẻ góc dài ngắn khác nhau, phần nền và móng có những ô vuông xây gạch, có chỗ dày đến 1,4m. Mặc dù phần kiến trúc bên trên đã bị phá hủy hoàn toàn nhưng các nhà khảo cổ cũng có thể căn cứ vào dấu tích nền móng và những mảnh đá kiến trúc còn lại để xác định đây là một đền thờ Hindu giáo được xây dựng khá chuẩn mực, có niên đại vào thế kỷ VI.

Các cổ vật quan trọng trong khu di tích Gò Tháp
Hiện vật trong di tích kiến trúc và mộ táng vô cùng phong phú về chất liệu, độc đáo về loại hình và kiểu dáng, những hiện vật quý gồm có nhóm các chế tác bằng vàng, nhóm các pho tượng bằng gổ và 2 bia đá có minh văn.

Nhóm hiện vật vàng ở Gò Tháp có đến 321 mảnh, chạm khắc hình tượng các vị thần, linh vật, hoa văn…Từ các cứ liệu C14, văn khắc từ những mảnh vàng này đã cho biết niên đại của chúng không đồng nhất, thể hiện ảnh hưởng từ nền văn hóa Ấn Độ trong thời gian khá dài, từ Thế kỷ IV - V trước Công nguyên cho đến Thế kỷ V sau CN.

Khu di tích Gò Tháp nổi tiếng với các pho tượng Phật bằng gỗ - di vật đặc trưng của nghệ thuật Phật giáo trong văn hóa Óc Eo. Tuy phần lớn tượng Phật gỗ được phát hiện ngẫu nhiên trong khi đào đìa, làm ruộng nhưng số lượng lớn, sự phong phú và đa dạng về kích thước và kiểu dáng vừa phản ánh sự tiếp thu các ảnh hưởng của nghệ thuật mới, vừa bộc lộ nét bản địa chân chất, giản dị trong chất liệu tạc tượng là nguồn nguyên liệu gỗ dồi dào tại chỗ. Chất liệu gỗ mù u làm nên các pho tượng này vừa bền vững đồng thời vẫn thỏa mãn được sự sáng tạo, tính đa dạng của nghệ nhân Óc Eo, tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo ở đây. Thế kỷ V-VII là thời kỳ phát triển rực rỡ của điêu khắc Phật giáo bản địa mà sưu tập tượng Phật bằng gỗ ở vùng Đồng Tháp là một minh chứng.

Cho đến nay trong số các bia đá mang nội dung phản ánh về vương quốc Phù Nam có 1 tấm bia (ký hiệu K5) tìm thấy ở khu di tích Gò Tháp, được các nhà nghiên cứu định niên đại vào thế kỷ V. Nội dung văn bia thấm đượm tinh thần Hindu giáo, Chi phái Visnu là tôn giáo phổ biến song hành cùng Phật giáo trong văn hóa Óc Eo. Quan trọng nhất là văn bia còn cho biết, chính đây là vùng đầm lầy được chinh phục bởi vua Phù Nam Jayavarman và phong cho con trai là Gunavarman cai quản.

Quy mô kiến trúc, nội dung phản ánh của sưu tập di vật và hệ thống đường giao thông thủy trong khu di tích Gò Tháp đã cho thấy, khu vực này từng là một trung tâm tôn giáo - văn hóa quan trọng từ TK IV đến TK VIII, không chỉ của vùng Đồng Tháp Mười mà còn của chung đồng bằng sông Cửu Long.

Cuộc sống của cư dân thời cổ thể hiện rõ nét quá trình thích nghi với môi trường sinh thái tự nhiên. Tính chất thích nghi không chỉ là sự “nương nhờ”, khai thác tự nhiên một cách thuần tuý mà còn là quá trình tạo nên môi trường sinh thái nhân văn - cảnh quan lao động sản xuất, nơi cư trú, các công trình kiến trúc…

Khảo cổ học dựa vào những di tích di vật phát hiện được để nghiên cứu về đời sống con người trong quá khứ, tất nhiên, chỉ hiểu biết được một phần vì những gì còn lại cũng vô cùng ít ỏi. So với nhiều di tích khảo cổ, khu di tích Gò Tháp là nơi phát hiện một số lượng lớn di vật nhiều loại hình, từ vật dụng sinh hoạt trong di chỉ cư trú đến vật dâng cúng quý giá trong các đền tháp, vật tùy táng linh thiêng trong những ngôi mộ, từ các phế tích kiến trúc đền tháp và tượng thờ, minh văn đến di tích nhà ở, nền bếp…

Tổng thể di tích và di vật phản ánh quá trình tụ cư, hoạt động kinh tế - văn hóa - tôn giáo và các mối quan hệ giao lưu trong một thời gian dài khoảng 10 thế kỷ. “May mắn” là môi trường tự nhiên và nhân văn của khu di tích này (và nhiều di tích văn hóa Óc Eo khác) vẫn chưa biến đổi nhiều so với trước kia. Điều đó giúp ta hình dung được phần nào cuộc sống của chủ nhân những di tích và di vật nơi đây. Trong môi trường sinh thái “bưng biền Đồng Tháp” cư dân cổ đã xây dựng cảnh quan nhân văn gồm các kiến trúc đền thờ, tháp mộ trên các gò phù sa cổ (có khi được con người đắp cao thêm), xây dựng nhà sàn cư trú ở địa hình thấp xung quanh… Họ khai thác nhiều loại động - thực vật nơi đầm lầy đìa trũng để sinh sống, trong đó có lúa ma hay lúa trời - loại lúa hoang dại có thể cao đến 1,5m, nổi trên mặt nước vào mùa nước, rồi dần dần “cải tạo” vùng đất trũng lầy để trồng lúa - có lẽ là theo lối sạ lúa một vụ năng xuất không cao, giống như lối canh tác của cư dân Đồng Tháp Mười cho đến gần đây. Quá trình này để lại dấu tích cư trú ở đây trong một thời gian rất dài, từ đầu Công nguyên đến khoảng thế kỷ XII - XIII. Không chỉ vậy, khu vực Gò Tháp còn gắn liền với cảng thị Óc Eo - Ba Thê và trở thành một trung tâm lớn thể hiện sự gắn bó giữa đời sống xã hội và sự phát triển của tôn giáo: từ một vài di tích quy mô không lớn, xây dựng đơn giản vào đầu Công nguyên đã phát triển đến đỉnh cao của kiến trúc và điêu khác Hindu giáo và Phật giáo vào thế kỷ VI - VIII.

Ý nghĩa và tầm quan trọng của khu di tích Gò Tháp
Với những giá trị lịch sử độc đáo không chỉ của dân tộc mà còn của cả nhân loại, khu di tích Gò Tháp đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa quốc gia năm 1998.

Ngày 26/12/2012, tỉnh Đồng Tháp long trọng tổ chức lễ đón nhận Di tích quốc gia đặc biệt đối với Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Gò Tháp (Khu di tích Gò Tháp). Đây là niềm vinh dự, tự hào lớn lao đối với người dân Tháp Mười nói riêng và người dân Đồng Tháp nói chung.

Tính đến đầu năm 2022, Khu di tích Gò Tháp là một trong 123 “di tích quốc gia đặc biệt” của Việt Nam.

Khu di tích đặc biệt Gò Tháp hội tụ ba loại hình: di tích kiến trúc, di tích cư trú và di tích mộ táng. Đây còn là những chỉ dấu quan trọng về các phương diện lịch sử, chính trị, kinh tế, nghệ thuật, tôn giáo của nền văn minh cổ xưa, rực rỡ gắn với Vương quốc Phù Nam từ hàng nghìn năm trước. Ngoài giá trị khảo cổ, lịch sử, Gò tháp được xem là tâm điểm của vùng Đồng tháp Mười, một trong số ít nơi còn lưu giữ nét hoang sơ của thiên nhiên, với những thảm thực vật phong phú đặt trưng của vùng đất ngập nước.

Ngoài ra, Khu di tích Gò Tháp còn có các thiết chế tôn giáo và tín ngưỡng cổ truyền như: tháp cổ tự, đền thờ, miếu bà Chúa Xứ, mộ Hoàng Cô, nền Tháp cổ và nhiều giai thoại dân gian mang màu sắc huyền bí, tâm linh.

Nếu so với những khu di tích khác của văn hóa Óc Eo thì khu di tích Gò Tháp tương đương về quy mô, số lượng và loại hình di tích. Song những bí ẩn trong lòng đất vẫn còn tiềm tàng nhiều bí ẩn, cần phải tiếp tục nghiên cứu và khám phá…

Không chỉ mang dấu ấn của một nền văn hoá cổ xưa, Khu di tích Gò Tháp còn là nơi chiến đấu và ngã xuống của không ít anh hùng dân dộc. Chính nơi đây là đại bản doanh của nghĩa quân Thiên hộ Võ Duy Dương, Đốc binh Nguyễn Tấn Kiều thời kỳ đầu chống Pháp. Ghi dấu đậm nét sự chiến đấu, hy sinh anh dũng, người dân địa phương đã lập đền thờ phụng 02 vị anh hùng dân tộc ngay trên vùng đất linh thiêng này.

Không chỉ vậy, vùng đất này sau còn là căn cứ địa của Xứ ủy Nam bộ, nơi được mệnh danh là “Thủ đô kháng chiến” với Ủy ban hành chính kháng chiến Nam bộ, Khu ủy khu 8, in dấu tích hoạt động cách mạng của các cán bộ cao cấp của Đảng như: đồng chí Lê Duẩn, Lê Đức Thọ, Phạm Hùng, Trần Văn Trà và nhiều đồng chí khác.

Hiện nay, Công ty cổ phần đầu tư Thương mại Du lịch Đồng Tháp Mười đang thực hiện Dự án du lịch sinh thái ở Khu di tích Gò Tháp với các loại hình du lịch văn hóa, lịch sử, sinh thái hấp dẫn.

Hy vọng tương lai không xa, du khách đến đây trong tâm tình của người hành hương tìm về nguồn cội, sẽ có những trải nghiệm lý thú để thêm trân trọng những đóng góp của các bậc tiền nhân đi mở cõi, bởi nhờ đó con cháu hôm nay mới được đứng vững trên miền đất này với cả một di sản qúy báu tồn tại qua không gian và thời gian…

Người dân Đồng Tháp với quyết tâm bảo tồn và phát huy giá trị của Khu di tích, tin rằng trong tương lai không xa, Gò Tháp sẽ là một trung tâm văn hóa quan trọng của tỉnh và của khu vực, vừa mang tính hiện đại vừa mang những giá trị văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc.

Để đến thăm và ngưỡng mộ Khu di tích đặc biệt Gò Tháp bạn có thể đến bất kỳ lúc nào. Nhưng trong năm có hai kỳ lễ hội lớn vào ngày rằm tháng 3 và rằm tháng 11 âm lịch nhằm tưởng nhớ công lao chiến đấu chống giặc giữ nước của hai vị anh hùng dân tộc đã có công giữ nước, đem lại cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Xem thêm
Óc Eo

Tham khảo

Di tích tại Đồng Tháp
Di tích khảo cổ Việt Nam
Văn hóa Óc Eo
Địa điểm khảo cổ


title: Ampuero

text:
Ampuero là một đô thị thuộc cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số là 3.682 người.

Biến động dân số

Fuente: INE

Các thị trấn

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ampuero - Cantabria 102 Municipios

Đô thị ở Cantabria


title: Gschnaidt

text:
Gschnaidt là một đô thị thuộc huyện Graz-Umgebung bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 29,82 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 394 người.

Tham khảo


title: Na (định hướng)

text:
Na có thể là:
Ký hiệu hóa học của một kim loại kiềm là natri.
Tên gọi chung theo nghĩa rộng của một họ trái cây (Họ Na: danh pháp khoa học: Annonaceae), hay một chi (chi Na: Annona), bao gồm các loài na khác nhau, tại miền nam Việt Nam gọi là mãng cầu. Theo nghĩa hẹp trong tiếng Việt chỉ loài na phổ biến tại Việt Nam, Annona squamosa L.
Họ người Á Đông: Na (họ người).
Ký hiệu của số Avogadro - NA
Viết tắt trong tiếng Anh của cụm từ not applicable (không thích hợp) hay not available (không có)


title: Durrenentzen

text:
Durrenentzen  là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 6,22 km², dân số năm 1999 là 885 người. Khu vực này có độ cao trung bình 186 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Bom MK 82

text:
Bom MK 82 (Mk 82) là một loại bom công dụng chung, nằm trong chuỗi gồm các bom: MK-81, MK-82, MK-83, MK-84 của Hoa Kỳ. Với khối lượng là 500 lb (227 kg), đây là loại bom nhỏ nhất trong chuỗi bom này hiện vẫn còn trong trang bị sẵn sàng chiến đấu và là một trong những loại vũ khí hàng không phổ biến nhất trên thế giới.

Mặc dù khối lượng danh nghĩa của MK-82 là 500 lb (227 kg), trọng lượng thực tế của nó tuỳ thuộc vào loại ngòi và cấu tạo của chúng, khối lượng thực tế trong khoảng từ 510 lb (232 kg) to 570 lb (259 kg). Bom MK-82 có hình dạng thuôn, vỏ bằng thép, chứa 192 lb (87 kg) thuốc nổ Tritonal. Mk 82 có thể phù hợp với nhiều loại cánh đuôi, nhiều loại ngòi nổ.

Mk 82 còn được dùng làm phần chiến đấu cho các loại bom dẫn hướng bằng laser như GBU-12 và cho loại vũ khí thông minh JDAM.

Hiện nay thân bom Mk 82 được sản xuất bởi 17 nhà máy trên thế giới. Chỉ General Dynamics ở Garland, Texas là nhà máy được Bộ quốc phòng Hoa Kỳ đảm bảo cho phép sản xuất các bom loại này cho Quân đội Hoa Kỳ.

Các dạng khác nhau
 BLU-111/B- Mk 82 chứa thuốc nổ PBXN-109 (vs H-6); khối lượng bom 480 lbs.. PBXN-109 là loại thuốc nổ ít nhạy nổ. The BLU-111/B cũng là phần chiến đấu của mẫu A-1 của JSOW.
 BLU-111A/B- được sử dụng bởi Hải quân Hoa Kỳ,
 BLU-126/B- Được thiết kế theo yêu cầu của Hải quân Hoa Kỳ. Việc trang bị những loại này cho Hải quân Hoa Kỳ sẽ bắt đầu sau tháng 3 năm 2007.

Tham khảo

Bom
Bom Hoa Kỳ


title: Cosmopterix erasmia

text:
Cosmopterix erasmia là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Brasil (Amazonas, Para) và Guyana.
Con trưởng thành được sưu tập vào tháng 2, tháng 4 và tháng 10, chứng tỏ có ít nhất hai thế hệ. Cánh trước dài 2,8-3,3 mm.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Zorgho

text:
Zorgho  là một tổng của tỉnh Ganzourgou ở đông trung bộ Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Zorgho. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 49.648 người..

Các thị xã và các làng
 Zorgho	(21 518 dân) (thủ phủ)
 Bangbily	(503 dân)
 Bissiga	(1 371 dân)
 Bokin-Koudgo	(262 dân)
 Bougré	(544 dân)
 Dabèga	(501 dân)
 Daguintoéga	(355 dân)
 Digré	(1 369 dân)
 Douré	(843 dân)
 Gonkin	(345 dân)
 Imiga	(897 dân)
 Kidiba	(947 dân)
 Kologuessom 	(208 dân)
 Koubéogo	(658 dân)
 Kourgou	(386 dân)
 Nabitenga	(975 dân)
 Sapaga	(3 316 dân)
 Sapaga -Peulh	(500 dân)
 Songdin	(987 dân)
 Souka	(964 dân)
 Taga	(515 dân)
 Tamasgo	(931 dân)
 Tamidou	(436 dân)
 Tampelcé	(169 dân)
 Tintogo	(1 450 dân)
 Torodo	(2 085 dân)
 Tuiré	(1 984 dân)
 Tuiré-Peulh	(145 dân)
 Yougoulmandé	(771 dân)
 Zaïnga	(897 dân)
 Zempassogo	(1 192 dân)
 Zinado	(734 dân)
 Zinguédéga	(890 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Ganzourgou


title: Eljero Elia

text:
Eljero George Rinaldo Elia (sinh ngày 13 tháng 2 năm 1987 ở Voorburg) là một cầu thủ bóng đá người Hà Lan gốc Suriname, hiện đã giải nghệ.

Trước khi gia nhập Hamburg vào năm 2009, Elia chơi cho ADO Den Haag và FC Twente. Anh có trận ra mắt cho đội tuyển Hà Lan vào tháng 9 năm 2009, ghi bàn ngay trong trận đầu tiên, và được triệu tập cho đội tuyển ở World Cup 2010 ở Nam Phi. Vào năm 2009, Elia được trao giải thưởng Johan Cruiff cho "Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất năm" ở Hà Lan. Điểm mạnh của cầu thủ này là khả năng dê dắt bóng tốt và tốc độ.

Sự nghiệp câu lạc bộ

ADO Den Haag
Trước khi chơi cho đội trẻ ADO Den Haag, anh từng chơi cho nhiều đội bóng nghiệp dư. Elia có trận ra mắt chuyên nghiệp vào năm 2004 khi mới 17 tuổi. Ở mùa giải đó anh chơi 4 trận và ghi 1 bàn cho ADO. Nhưng mọi thứ trở nên tồi tệ khi ADO có huấn luyện viên mới, Lex Schoenmaker. Sau một vài liên hệ với Elia, FC Twente nhanh chóng ký hợp đồng với cầu thủ này.

FC Twente
Không chỉ Twente nhắm tới anh, Ajax Amsterdam cũng muốn có được cầu thủ này. Nhưng nếu anh chọn Ajax, đầu tiên anh sẽ được đem cho ADO Den Haag mượn, và Elia sẽ không có cơ hội chơi ở đó. ADO, cũng bị xuống hạng, và anh không muốn chơi ở giải hạng hai. Khi anh chơi cho Twente, anh được đánh giá là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất Eredivisie, được chọn là Tài năng xuất sắc nhất của bóng đá Hà Lan vào năm 2009.

Hamburg SV
Vào ngày 5 tháng 7 năm 2009, Elia gia nhập Hamburg SV theo một bản hợp đồng có thời hạn 5 năm và mức giá 8,9 triệu euro. Vào ngày 8 tháng 8 năm 2009, Elia có trận ra mắt khi vào sân từ ghế dự bị ở trận đầu tiên của mùa giải. Kể từ khi gia nhập Hamburg anh trở thành một trong những cầu thủ hàng đầu ở Bundesliga và nhanh chóng chiếm được cảm tình nơi người hâm mộ.

Juventus
Vào ngày 31 tháng 8 năm 2008, Elia gia nhập Juventus từ Hamburg SV với giá 9 triệu euro.

Werder Bremen
Ngày 9 tháng 7 năm 2012, Werder Bremen đã đạt được thỏa thuận với Juventus về bản hợp đồng bốn năm với Elia với phí chuyển nhượng 5,5 triệu euro.

Southampton
Ngày 23 tháng 12 năm 2014, Southampton thông báo sẽ mượn Elia trong giai đoạn còn lại của mùa giải 2014-15. Ngày 11 tháng 1 năm 2015, Elia có trận ra mắt câu lạc bộ mới trong chiến thắng 1-0 trước Manchester United tại Old Trafford ở vòng đấu 21 Giải bóng đá Ngoại hạng Anh 2014-15. Một tuần sau đó, anh lập cú đúp giúp Southampton đánh bại Newcastle United 2-1.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Elia bắt đầu chơi cho đội U-19 Hà Lan vào năm 2005, một năm sau khi anh bắt đầu chơi bóng chuyên nghiệp. Anh tiến bộ nhanh chóng, vào đầu năm 2006, anh được chọn vào đội U-21 Hà Lan. Elia cũng được Bert van Marwijk chọn vào đội tuyển quốc gia Hà Lan và có trận ra mắt ở trận giao hữu với đội tuyển bóng đá quốc gia Anh.

Vào ngày 6 tháng 9 năm 2009, Elia có trận ra mắt cho đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan trong trận gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản. Anh vào sân ở đầu hiệp hai thay Arjen Robben. Trận đầu tiên của anh cho Cơn lốc màu da cam trở nên vô cùng suôn sẻ, Elia kiến tạo hai tình huống trong chiến thắng 3-0. Ngay trong trận thứ hai của anh, Elia ghi bàn duy nhất trong trận gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Scotland vào ngày 9 tháng 9 năm 2009.

World Cup 2010
Elia được đưa vào danh sách sơ bộ cho đội tuyển Hà Lan ở World Cup 2010 ở Nam Phi. Vào ngày 27 tháng 5 năm 2010, huấn luyện viên Hà Lan Bert van Marwijk cho biết cầu thủ này sẽ nằm trong danh sách 23 cầu thủ được triệu tập cho giải đấu.

Anh kiến tạo bàn thứ hai trong chiến thắng 2-0 trước đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch, sau khi cú sút của anh trúng cột dọc và Dirk Kuyt lao vào đá bồi. Trong trận thứ hai của Hà Lan ở vòng bảng với Nhật Bản, Elia vào sân ở phút 72 sau khi Wesley Sneijder ghi bàn. Ở phút 66 trong trận Hà Lan gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Cameroon ở lượt trận cuối vòng bảng, anh vào sân thay cho Dirk Kuyt.

Trong trận chung kết World Cup 2010, anh có mặt từ phút thứ 70 và cùng tuyển Hà Lan giành vị trí thứ hai chung cuộc tại giải đấu này sau thất bại 1-0 trước Tây Ban Nha.

Bàn thắng quốc tế

Thống kê
.

Chú thích

Xem thêm

Thống kê về Eljero Elia trên Voetbal International
Thống kê về Eljero Elia
Thông tin tại Transfermarkt.de
Thống kê về Eljero Elia trên Sky Sports
Thống kê sự nghiệp tại Fussballdaten.de

Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Cầu thủ bóng đá ADO Den Haag
Cầu thủ bóng đá FC Twente
Cầu thủ bóng đá Hamburger SV
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ bóng đá Werder Bremen
Cầu thủ bóng đá Southampton F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Feyenoord Rotterdam
Người Hà Lan ở nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Hà Lan


title: Cnesia

text:
Cnesia là một chi ruồi đen có 4 loài, phân bố ở Argentina và Chile.

Các loài
C. dissimilis (Edwards, 1931)
C. gynandrum (Edwards, 1931)
C. ornata Wygodzinsky & Coscarón, 1973
C. pusilla Wygodzinsky & Coscarón, 1973

Chú thích

Tham khảo

Động vật Argentina
Động vật Chile
Côn trùng Nam Mỹ


title: Cyclodes (bướm đêm)

text:
Cyclodes  là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Cyclodes omma Hoeven, 1840
 Cyclodes spectans Snellen, 1886

Tham khảo

 Cyclodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Peridea

text:
Peridea là một chi bướm đêm thuộc họ Notodontidae.

Các loài
Peridea anceps  (Goeze, 1781)
Peridea korbi  (Rebel, 1918)
Peridea monetaria  (Oberthür, 1879)
Peridea lativitta  (Wileman, 1911)
Peridea dichroma Kiriakoff, 1959
Peridea elzet Kiriakoff, 1963
Peridea hoenei Kiriakoff, 1963
Peridea graeseri  (Staudinger, 1892)
Peridea aliena  (Staudinger, 1892)
Peridea moltrechti  (Oberthür, 1911)
Peridea grahami  (Schaus, 1928)
Peridea gigantea Butler, 1877
Peridea oberthueri  (Staudinger, 1892)
Peridea sikkima  (Moore, 1879)
Peridea albipuncta  (Gaede, 1930)
Peridea basitriens  (Walker, 1855)
Peridea angulosa  (Smith, 1797)
Peridea ferruginea  (Packard, 1864)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Peridea at funet

Notodontini


title: Vườn quốc gia sông Fitzgerald

text:
là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc. Nó nằm cách  về phía đông nam của Perth.

Mô tả
Vườn quốc gia bao gồm các dãy núi Barren (Đông, Trung và Tây Barren), dãy Eyre và sông Fitzgerald. Nó là vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển Sông Fitzgerald được UNESCO công nhận từ năm 1978. Có 62 chi thực vật có có mặt trong khu vực rộng 329.882 ha (815.160 mẫu Anh) và 48 loài khác hiếm khi được tìm thấy ở những nơi khác.

Vườn quốc gia ghi nhận gần 40.000 lượt khách ghé thăm vào năm 2008, nhận được 20 triệu đôla tài trợ từ kế hoạch kích thích kinh tế của Chính phủ Liên bang và thêm 20 triệu đôla của chính quyền bang. Khoản đầu tư sẽ được sử dụng để tái phát triển và cải thiện  đường trong công viên, xây dựng đường đi bộ từ thị trấn Bremer Bay đến Hopetoun và nâng cấp các cơ sở giải trí hiện có.

Point Ann là một trong hai địa điểm ven biển ở Úc (cùng với vịnh Head of the Bight) mà những con Cá voi trơn phương nam đến sinh sản trong cuộc di cư vào mùa đông.

Động thực vật
Khu vực này có hơn 1800 loài thực vật với 250 loài trong số này rất hiếm và 62 loài chỉ được tìm thấy trong ranh giới vườn quốc gia. Một số loài đáng chú ý gồm Hakea victoria, Pimelea physodes, Banksia coccinea, Banksia speciosa, Eucalyptus preissiana, Verticordia, Eucalypt.

Ba quần thể loài bạch đàn có mặt trong vườn quốc gia với số lượng khoảng 140 cây. Một loài nguy cấp là Boronia clavata có mặt trong vườn quốc gia bao gồm 5 quần thể có tổng số khoảng 100 cây. Hai loài có nguy cơ tuyệt chủng khác là Ricinocarpos và Grevillea cũng được tìm thấy tại đây.

Vườn quốc gia là nơi sinh sống của 22 loài động vật có vú, 200 loài chim, 41 loài bò sát và 12 loài ếch. Nó được xếp hạng là vùng chim quan trọng. Đáng chú ý trong số này có cu đất châu Úc, vẹt đêm phương Đông. Các loài chim di trú khác có đại bàng bụng trắng, yến hông trắng, nhàn Caspi.

Các loài động vật có vú đáng chú ý gồm chuột Dibbler, chuột túi Tammar, chuột túi Woylie, chuột Bandicoot nâu phương Nam, mèo túi phía Tây, chuột Phascogale tai đỏ.

Tham khảo

Fitzgerald
Fitzgerald


title: Sallent

text:
Sallent de Llobregat là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Vị trí của Sallent trong Bages

Biến động dân số

Chú thích

Liên kết ngoài

 Página web del Ayuntamiento de Sallent
 Información de la Generalitat de Catalunya  (en catalán)
 Mapa de Sallent en Google Maps

Đô thị ở Bages
Đô thị ở Barcelona


title: Châteauneuf-les-Martigues

text:
Châteauneuf-les-Martigues là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Étang de Berre
 Xã của tỉnh Bouches-du-Rhône

Tham khảo

Chateauneuflesmartigues


title: La Chapelle-Faucher

text:
La Chapelle-Faucher (trong tiếng Occitan La Chapela Fochier) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 18,4 km2, dân số năm 2004 là 379 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 144 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Trước khi sáp nhập

Sau khi sáp nhập

Sources: INSEE  et Cassini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Chapelle-Faucher trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 La Chapelle-Faucher trên trang mạng Cộng đồng các xã du Pays de Champagnac-en-Périgord

Chapelle-Faucher, La


title: Montagna-le-Templier

text:
Montagna-le-Templier là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Theo điều tra dân số 1999, xã có dân số là 88.The estimation for 2007 was 87.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Overpelt

text:
Overpelt là một đô thị ở tỉnh Limburg. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Overpelt có tổng dân số 13.435 người. Tổng diện tích là 40,85 km² với mật độ dân số 329 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Khu dân cư ở Limburg (Bỉ)


title: Morostoma subdepressum

text:
Morostoma subdepressum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Morostoma


title: Chủng viện

text:
Chủng viện (tiếng Latinh: seminarium, có nghĩa là vườn ươm, trước đây còn gọi là nhà tràng) là nơi đào tạo các chủng sinh, tu sĩ Công giáo trở thành linh mục. Chủng viện thông thường đào tạo trên bốn lĩnh vực: nhân bản, tri thức, đạo đức và mục vụ. Chủng viện có hai hình thức: Tiểu chủng viện và Đại chủng viện.

Tiểu chủng viện là nơi nội trú dành cho các tiểu chủng sinh chuẩn bị bước vào đại chủng viện, tiểu chủng viện thường được coi như là một trường trung học nội trú. Tên gọi cũ của tiểu chủng viện là trường (tràng) Latinh vì đây là lúc các chủng sinh lúc bắt đầu học tiếng Latinh.
Đại chủng viện là nơi thật sự đào tạo các ứng viên linh mục về triết học và thần học với thời gian từ sáu đến tám năm. Tên gọi cũ là trường (tràng) Lý đoán.

Trước đây, tại Việt Nam có hình thức tiểu chủng viện như trên nhưng ngày nay không còn nữa. Thay vào đó là ứng sinh dự tu vào chủng viện. Các ứng sinh không phải nội trú nhưng phải theo học văn hóa trong các đại học, mỗi tháng tập trung vài ngày để được đào tạo về tu đức sau đó mới được vào học tại đại chủng viện.

Chủng viện cũng có nhiều loại tùy thuộc cấp nào thành lập và dưới thẩm quyền của cơ sở nào như chủng viện của giáo phận, liên giáo phận, giáo tỉnh, giáo miền và Toà thánh.

Chú thích

Giáo hội Công giáo Rôma
Chủng viện Công giáo
Giáo dục Kitô giáo
Trường tôn giáo
Dạng trường học
Trường đại học và cao đẳng Kitô giáo
Chủng viện và cơ sở tu tập tôn giáo


title: Manduca extrema

text:
Manduca extrema, là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. M. extrema, gặp ở Bolivia.

Tham khảo

Manduca


title: Thelypteris dodsonii

text:
Thelypteris dodsonii là một loài dương xỉ thuộc họ Thelypteridaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Navarrete, H. & Pitman, N. 2003. Thelypteris dodsonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

D
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Villeneuve-de-Marc

text:
Villeneuve-de-Marc là một xã thuộc tỉnh Isère, trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 1146 người.

Tham khảo

Villeneuvedemarc


title: Psaenythia santiaguina

text:
Psaenythia santiaguina là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Hoplitis arenivaga

text:
Hoplitis arenivaga là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được van der Zanden mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1996


title: Chaetocnema audisiana

text:
Chaetocnema audisiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Chaetocnema


title: Limbrassac

text:
Limbrassac  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Marimont-lès-Bénestroff

text:
Marimont-lès-Bénestroff là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 53' vĩ độ bắc, 06° 47' kinh độ đông. Marimont-lès-Bénestroff nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 239 mét và điểm cao nhất là 330 mét. Xã có diện tích 3,99 km², dân số vào thời điểm 1999 là 45 người; mật độ dân số là 11 người/km². Xã nằm 4 km về phía đông nam của Bénestroff.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Oulema duftschmidi

text:
Oulema duftschmidi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Redtenbacher miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Oulema


title: Cassena ocellata

text:
Cassena ocellata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Cassena


title: F4

text:
F4 là một nhóm nhạc nam nổi tiếng của Đài Loan bao gồm 4 thành viên: Ngôn Thừa Húc (Jerry Yan), Châu Du Dân (Vic Zhou), Ngô Kiến Hào (Vanness Wu), Chu Hiếu Thiên (Ken Zhu). Nhóm nhạc này đã từng nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả trẻ các nước châu Á, nhất là vào đầu những năm 2000.

Tên gọi của nhóm được đặt theo tên của nhóm 4 chàng công tử trong bộ phim "Vườn sao băng" do 4 thành viên của nhóm nhạc F4 thủ vai chính.

Năm 2007, nhóm F4 còn có tên gọi khác là JVKV được đặt bằng cách ghép 4 chữ cái đầu trong tên tiếng Anh của 4 thành viên.

Theo Sài Trí Bình, nhà sản xuất nổi tiếng của Đài Loan và là người biến F4 thành "sao", việc đặt tên F4 cho bộ tứ này trước đây đã được nhà xuất bản quyển Hana Yori Dango của Nhật Bản cho phép sử dụng. Tuy nhiên, hiện nhà xuất bản này không muốn cái tên F4 tiếp tục được dùng nữa. Cũng theo Sài Trí Bình, bà thừa hiểu việc đổi tên nhóm nhạc không phải là điều dễ dàng, bởi cái tên "F4" đã in sâu trong lòng nhiều người hâm mộ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official SonyMusic F4 360 site
 F4 in CNN's Talkasia
 F4 FC Vietnam
 F4 FC Vietnam

Ban nhạc Đài Loan
Tứ ca
Bộ tứ âm nhạc
Nhóm nhạc thần tượng Đài Loan


title: Saint-Remy, Vosges

text:
Saint-Remy là một xã thuộc tỉnh Vosges trong vùng Grand Est miền đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Vosges

Tham khảo
INSEE

Xã của Vosges


title: Xây dựng các vùng kinh tế mới

text:
Xây dựng các vùng kinh tế mới là một chính sách của Chính phủ Việt Nam nhằm tổ chức, phân bố lại lao động và dân cư trong cả nước, chuyển một khối lượng lớn dân cư từ các vùng đồng bằng và thành phố tới các vùng trung du, miền núi, biên giới, hải đảo. Chính sách này được triển khai tại miền Bắc Việt Nam từ năm 1961 và trên toàn quốc từ sau khi đất nước thống nhất cho đến tận năm 1998 khi Việt Nam đi theo mô hình Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong 37 năm, Việt Nam đã di chuyển có tổ chức được 1.368.691 hộ, trong đó di cư trong nội bộ tỉnh là 702.761 hộ với 3 342.253 người, từ tỉnh này sang tỉnh khác là 665.930 hộ với 2.809.373 người.

Chủ trương

Lý do kinh tế

Năm 1960, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam ra nghị quyết đại hội về các nhiệm vụ của kế hoạch kinh tế 5 năm lần thứ nhất trong đó có đoạn:

Chủ trương này của Đảng Lao động Việt Nam được thực hiện bằng việc tổ chức di dân từ các địa phương vùng đồng bằng sông Hồng lên sinh sống và sản xuất tại các địa phương miền núi và trung du phía Bắc.

Năm 1976 sau khi hai miền Nam Bắc thống nhất, Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV về Phương hướng, nhiệm vụ và mục tiêu chủ yếu của Kế hoạch 5 năm 1976-1980 có đoạn:

Trong khi việc di dân từ các tỉnh đồng bằng sông Hồng lên các tỉnh miền núi phía Bắc, nhất là các tỉnh biên giới vẫn được tiếp tục, các chương trình di chuyển lao động và di dân từ các tỉnh đồng bằng phía Bắc tới Tây Nguyên (đặc biệt là Đăk Lăk, Lâm Đồng), Đông Nam Bộ (đặc biệt là Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai), di dân từ thành phố Hồ Chí Minh sang các địa phương nông thôn ở Đông và Tây Nam Bộ được triển khai.

Việc tổ chức di dân được giao cho chính quyền các địa phương và Tổng cục Khai hoang xây dựng kinh tế mới và sau này là Ban chỉ đạo Phân bố lao động và dân cư trung ương thực hiện.

Nhà nước khuyến khích mọi người lao động và gia đình chuyển đến làm ăn các vùng kinh tế mới, trước hết là lao động những vùng nông thôn có mức bình quân ruộng đất thấp và không có điều kiện phát triển ngành nghề, lao động ở thành thị thiếu việc làm hoặc không có điều kiện để được sử dụng hợp lý.

Các thành phần ở vùng kinh tế mới tuyển lao động theo độ tuổi tối đa 40 đối với nam và 35 đối với nữ. Đối với người có nghề chuyên môn, dân tộc ít người, hoặc trường hợp cần tuyển cả vợ chồng thì có thể tuyển với độ tuổi cao hơn (nam 45, nữ 40).

Miền đất đến chủ yếu là vùng làm kinh tế ở hải đảo, vùng sâu vùng xa, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long. Người dân miền Bắc theo các chuyến tàu Bắc Nam, Người miền Nam theo xe đò được cấp tiền vé, trang bị cho mỗi lao động hai công cụ sản xuất thích hợp. Các gia đình có nhiều khó khăn được trợ cấp, được bảo vệ sức khỏe, cung cấp hàng hóa trước khi lên vùng kinh tế mới, mua mặt hàng theo tem phiếu đã cấp. Khuyến khích làm kinh tế gia đình.

Lý do chính trị
Sau năm 1975 ngoài lý do kinh tế, việc di dân ra vùng kinh tế mới còn có chủ ý chính trị để giảm số người thuộc chính quyền Việt Nam Cộng hòa tập trung ở những đô thị, nhất là vùng Sài Gòn để dễ kiểm soát phần tử chống đối. Trong 5 năm 1975-80 Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa về nông thôn 832.000 người. Phương pháp cưỡng bức dân thành thị đi kinh tế mới gồm thu hồi hộ khẩu, rút thẻ mua gạo và các nhu yếu phẩm, và cấm trẻ em nhập học khiến đối tượng phải di chuyển ra vùng nông thôn.

Theo Lê Duẩn, phát biểu tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội chung cả nước, ngày 25 tháng 6 năm 1976:

Theo lệnh ngày 19 Tháng Năm 1976 thì chính phủ đề ra năm hạng dân thành thị phải chuyển ra vùng kinh tế mới:
 Dân thất nghiệp
 Dân cư ngụ bất hợp pháp
 Dân cư ngụ trong những khu vực dành riêng cho công chức và quân nhân
 Tiểu thương gia, tiểu địa chủ, đại thương gia
 Người gốc Hoa, dân theo đạo Công giáo.

Chỉ tiêu là di chuyển 1.200.000 dân trong đô thành Sài Gòn ra ngoài thành phố. Con số đại thương gia còn lại ở Thành phố Hồ Chí Minh không được hơn 10% tổng số nguyên thủy.

Thực hiện

Thi hành
Việc thực hiện xây dựng khu kinh tế mới có hai phần: phần đất tư hữu và phần đất công của hợp tác xã. Theo phương thức sau năm 1975 thì mỗi hộ được phát 500 m² "đất sản xuất" để tự túc trồng trọt lương thực. Trên mảnh đất đó nông dân được quyền canh tác theo ý muốn sau khi đã đóng góp tám giờ mỗi ngày cho hợp tác xã. Chính phủ sẽ giúp đỡ trong sáu tháng đầu. Sau đó thì phải tự lo lấy.

Trợ giúp từ chính quyền gồm:
 Vé xe chuyên chở từ nhà đến vùng kinh tế mới. Mỗi hộ được mang theo tối đa 800 kg hành lý. Nếu chí điểm ở xa thì mỗi ngày phụ cấp thêm 1 đồng tiền ăn dọc đường cho mỗi người
 Hai dụng cụ canh tác, thường là cuốc, thuổng
 700-900 đồng để dựng nhà ở vùng kinh tế mới
 100 đồng đào giếng, 100 đồng mua ghe thuyền nếu ở vùng sông rạch
 1 đồng mỗi ngày nếu đau ốm, không lao động được; 50 xu mỗi ngày tiền thuốc khi bệnh; 150 đồng để mai táng nếu chết.

Đối với khu vực kinh tế quốc doanh thì hoạt động theo mô hình hợp tác xã: công trình phục vụ sản xuất, đời sống chung cho toàn vùng, (như đê, đập, cầu, âu kè, cống, đường sá, khai hoang, xây dựng đồng ruộng, cải tạo đất lần đầu...), công trình khai hoang xây dựng đồng ruộng, cải tạo đất lần đầu, xây dựng cải tạo đồng cỏ, khai hoang trồng rừng, chăm sóc và tu bổ rừng tự nhiên.

Các công trình phúc lợi công cộng: nhà trẻ, lớp mẫu giáo, một số phòng học trường phổ thông cơ sở, trạm y tế, cửa hàng hợp tác xã mua bán. Trụ sở làm việc, nhà hội họp v.v.

Những hợp tác xã hoặc tập đoàn sản xuất đã có ở vùng còn đất hoang hoá, đồng ruộng, cải tạo đất lần đầu và xây dựng thêm các công trình phúc lợi công cộng. Riêng đối với các cơ sở của đồng bào định canh định cư, trồng cây dài ngày, cây đặc sản, xây dựng chuồng trại chăn nuôi tập thể.

Chi thu của hợp tác xã được ấn định phải chi như sau:
30% trả thuế;
25% góp cho chính phủ theo giá thu mua của nhà nước;
15% trả lương cho cán bộ quản lý hợp tác xã;
30% còn lại chia cho các thành viên của hợp tác xã tính theo số điểm.

Theo chế độ tem phiếu thời bao cấp, người lao động trong hợp tác xã được phép mua 18 kg gạo/tháng ở giá chính thức. Người lao động phụ: 16 kg; người không lao động: 9 kg.

Tổ chức các đơn vị hành chính (xã, ấp, thôn xóm...) để chăm lo cho nhân dân mới đến các yêu cầu về bảo vệ trật tự an ninh, về quản lý dân chính và các vấn đề xã hội khác.

Chú thích

Tham khảo
Nguyen Van Canh. Vietnam Under Communism, 1975-1982. Stanford, CA: Hoover Institution Press of Stanford University, 1983.
Trịnh Huy Quách và Hoàng Thị Tây Ninh (2004), "Vấn đề di dân trong phát triển kinh tế - xã hội ở các tỉnh miền núi phía Bắc", Tạp chí Cộng sản, số 62.
Hoàng Cơ Thụy. Việt sử khảo luận. Paris: Nam Á, 2002.
Quyết định 95/CP ngày 27 tháng 3 năm 1980 của hội đồng chính phủ

Kinh tế Việt Nam
Xã hội Việt Nam
Việt Nam
Việt Nam Cộng hòa
Lịch sử Việt Nam
Hậu Chiến tranh Việt Nam
Cộng sản ở Việt Nam


title: Danilia galeata

text:
Danilia galeata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Danilia


title: Afrolimnophila perdelecta

text:
Afrolimnophila perdelecta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Afrolimnophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 7323 Robersomma

text:
7323 Robersomma (1979 SD9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1979 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7323 Robersomma

Thiên thể phát hiện năm 1979
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Oreolalax nanjiangensis

text:
Oreolalax nanjiangensis là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Liang, F. & Changyuan, Y. 2004. Oreolalax nanjiangensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

]]

N
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Trung Quốc


title: Pericopsis elata

text:
Pericopsis elata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Nó được tìm thấy ở Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ghana, and Nigeria.

Nguồn
 African Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Zimbabwe) 1998. Pericopsis elata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Alphabetical list of Parties
Lists of species included in Appendices I, II and III (i.e. species protected by CITES)

Pericopsis


title: Dicranoptycha keiserae

text:
Dicranoptycha keiserae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranoptycha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Echaporã

text:
Echaporã là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22°25'46" độ vĩ nam và kinh độ 50°12'02" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 700 m. Dân số năm 2005 ước tính 7.146 người.

Đô thị này có diện tích 514,587 km².

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu điều tra – 2000

Tổng dân số: 6.827
Dân số thành thị: 5.186
Dân số nông thôn: 1.641
 Nam giới: 3.409
 Nữ giới: 3.418
Mật độ dân số (người/km²): 13,27

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 12,88

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,90

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,78

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 87,12%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,780
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,684
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,798
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,857
(Nguồn: IPEADATA)

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página da câmara
 Exaporã trên WikiMapia

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: 23279 Chenhungjen

text:
23279 Chenhungjen là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1248.6905225 ngày (3.42 năm).

Nó được phát hiện ngày 30 tháng 12 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Mialet, Gard

text:
Mialet (Gard) là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Grad, quận Alès, tổng Saint-Jean-du-Gard. Tọa độ địa lý của xã là 44° 06' vĩ độ bắc, 03° 56' kinh độ đông. Mialet (Gard) nằm trên độ cao trung bình là 165 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 140 mét và điểm cao nhất là 691 mét. Xã có diện tích 30,76 km², dân số vào thời điểm 1999 là 539 người; mật độ dân số là 17 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Gard


title: Địa Trung Hải

text:
Địa Trung Hải là một phần của Đại Tây Dương được vây quanh bởi đất liền – phía bắc bởi châu Âu, phía nam bởi châu Phi và phía đông bởi châu Á.

Địa Trung Hải có diện tích 2.509.000 km² (969.000 dặm vuông Anh) tới 2.510.000 km² (970.000 dặm vuông Anh). Chiều dài đông-tây là 4.000 km và chiều rộng trung bình là 800 km, nhưng tại chỗ thông với Đại Tây Dương (eo biển Gibraltar) chỉ rộng 13 km (8 dặm Anh) và bề rộng tối đa đạt 1.600 km. Nhìn chung biển này nông, với độ sâu trung bình khoảng 1.500 m, độ sâu tối đa khoảng 4.900 m tới 5.150 m, tại khu vực phía nam bờ biển Hy Lạp.

Địa Trung Hải là phần sót lại của một đại dương lớn thời cổ đại, gọi là đại dương Tethys, đã bị ép gần như đóng chặt trong thế Oligocen, khoảng 30 triệu năm trước, khi các mảng kiến tạo lục địa làm cho châu Phi và đại lục Á-Âu va chạm vào nhau. Các mảng này vẫn đang tiếp tục đè nén nhau, gây ra các đợt phun trào của các núi lửa, như đỉnh Etna, đỉnh Vesuvius và Stromboli, tất cả đều tại Ý, cũng như kích thích các trận động đất thường xuyên, tàn phá các phần của Ý, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ.

Một sóng ngầm đại dương từ Tunisia tới Sicilia chia Địa Trung Hải ra thành hai bồn địa đông và tây. Một sóng ngầm đáy biển khác, từ Tây Ban Nha tới Maroc, nằm tại lối thoát ra của Đại Tây Dương. Chỉ sâu 300 m (1.000 ft), nó hạn chế sự luân chuyển nước thông qua vịnh Gibraltar khá hẹp, vì thế nó làm giảm đáng kể khoảng lên-xuống của thủy triều tại biển này và cùng với tốc độ bốc hơi cao, làm cho Địa Trung Hải có độ mặn cao hơn của Đại Tây Dương.

Địa Trung Hải cũng là vùng nước được bao bọc bởi đất liền xung quanh lớn nhất thế giới (có diện tích ~ 2.5 triệu km²).Một phần do khí hậu Nam Âu ấm áp nên lượng nước bốc hơi từ biển Địa Trung Hải luôn nhiều hơn lượng nước được bù lại bởi các con sông đổ vào nó. Điều này dẫn tới việc luôn có nước từ Đại Tây Dương đổ vào Địa Trung Hải qua eo biển Gibraltar và nồng độ muối ở Địa Trung Hải cao hơn nồng độ muối ở Đại Tây Dương. Điểm sâu nhất của Địa Trung Hải nằm ở bên phía Đông với độ sâu khoảng 5200m. Nói Địa Trung Hải không có thủy triều thì không chính xác nhưng thủy triều ở Địa Trung Hải rất thấp, nhiều nơi chỉ chênh lệch vài cm.

Các hải cảng quan trọng nằm bên Địa Trung Hải gồm: Barcelona, Marseille, Genova, Trieste, Haifa. Các sông chính đổ vào Địa Trung Hải có Ebro, Rhone, Po và Nin.

Địa Trung Hải có rất nhiều đảo với dân số đông đảo, đảo lớn nhất là Sicily. Các đảo lớn khác có thể kể đến như Cộng hòa Síp, Crete, Sardegna, Corse, Mallorca, Malta.

Các quốc gia ven biển

Có 21 quốc gia/vùng lãnh thổ nằm trên bờ Địa Trung Hải:
 Châu Âu: , , , , , , , , , ,  và .
Châu Á:, , ,,  (bán đảo Sinai).
Châu Phi: , , ,  và
Các vùng lãnh thổ khác cũng có ranh giới với Địa Trung Hải (tây sang đông):
 Lãnh thổ hải ngoại của Anh: Gibraltar
  Các vùng đất của Tây Ban Nha: Ceuta và Melilla và các đảo lân cận
 Akrotiri và Dhekelia
 Bắc Síp (tranh chấp)
 Dải Gaza: Palestine

Các thành phố thủ đô của các quốc gia có chủ quyền và các thành phố chính có hơn 200.000 dân có ranh giới với Địa Trung Hải gồm (các thủ đô ít hơn 200.000 dân được đánh dấu hoa thị):

Xuất xứ tên gọi
Tên tiếng Anh của biển là Mediterranean được xuất phát từ hai từ trong tiếng Latin: Medius ~ Middle trong tiếng Anh có nghĩa là ở giữa (Trung) và Terra ~ Earth trong tiếng Anh có nghĩa là Trái Đất (Địa).

Nếu nhìn trên bản đồ thì bạn cũng có thể dễ dàng thấy rằng Địa Trung Hải nằm ở chính giữa các quốc gia bao bọc nó. Chỉ có eo biển Gibraltar ở Morocco (rộng 14.3 km) và eo biển Dardanelles ở Thổ Nhĩ Kỳ (hẹp hơn Gibraltar) là nơi mà Địa Trung Hải mở lòng ra để kết nối với các biển và đại dương khác.

Cổ khí hậu
Do vĩ độ của nó và vị trí nằm giữa các vùng đất liền, Địa Trung Hải cực kỳ nhạy cảm với những dao động khí hậu gây ra từ yếu tố thiên văn, cũng được ghi nhận rõ ràng trong trầm tích. Vì Địa Trung Hải liên quan đến các tích tụ trầm tích gió từ sa mạc Sahara trong các giai đoạn khí hậu khô, ngược lại các trầm tích sông thì đổ vào trong các mùa ẩm ướt, các tập trầm tích chứa sapropel (các trầm tích sẫn màu giàu chất hữu cơ) nguồn gốc biển của Địa Trung Hải cung cấp các thông tin về khí hậu với độ phân giải cao. Dữ liệu này đã được sử dụng để tái lập lại thời gian biểu được hiệu chỉnh theo thiên văn cho 9 triệu năm gần đây nhất trong lịch sử Trái Đất, giúp làm rõ thời gian đảo cực địa từ gần đây nhất. Hơn thế nữa, độ chính xác đặc biệt của các dữ liệu cổ khí hậu này cũng giúp nâng cao kiến thức của con người về những dao động quỹ đạo của Trái Đất trong quá khứ.

Các đe dọa về môi trường

Mực nước biển dâng
Mực nước biển của Địa Trung Hải có thể dâng từ 3–61 cm do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Điều này có thể ảnh hưởng đến dân cư sống trong vùng Địa Trung Hải.
Mực nước biển dâng sẽ nhấn chìm các khu vực của Malta, và làm tăng mực nước mặn trong khu vực cấp nước ngầm ở Malta và làm giảm khả năng cung cấp nước uống.
Mực nước biển dâng 30 cm có thể gây ngập trên diện tích 200 km2 của châu thổ sông Nile, ảnh hưởng đến hơn 500.000 người Ai Cập.

Các hệ sinh thái ven biển cũng đứng trước nguy cơ bị đe dọa do nước biển dâng đặc biệt là các biển kín như biển Baltic, Địa Trung Hải và biển Đen. Mực nước biển dâng trong giai thế kỷ XXI có thể từ  đến  và nhiệt độ thay đổi 0.05-0.1 °C ở biển sâu là đủ để tạo ra các thay đổi đáng kể sự phong phú của các loài và chức năng đa dạng.

Ô nhiễm
Ô nhiễm khu vực này tăng rất cao trong các năm gần đây. Chương trình môi trường Liên hiệp quốc ước tính rằng  chất thải từ cống,  dầu khoáng,  thủy ngân,  chì và  phosphat thải vào Địa Trung Hải mỗi năm. Công ước Barcelona được đưa ra nhằm giảm thiểu ô nhiễm trên Địa Trung Hải và bảo vệ và cải thiện môi trường biển trong khu vực này, ngoài ra còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.' Một số loài sinh vật biển hầu như biến mất do ô nhiễm biển. Một trong số chúng là Hải cẩu Địa Trung Hải, là loài thú biển bị đe dọa nghiêm trọng trên thế giới.

Địa Trung Hải cũng tồn tại rác biển. Theo một nghiên cứu về đáy biển năm 1994 sử dụng lưới đánh cá xung quanh các bờ biển của Tây Ban Nha, Pháp và Ý cho thấy rằng rác tập trung với mật độ trung bình 1.935 loại/km². Rác nhựa chiếm 76%, trong đó túi nhựa chiếm 94%.

Trong tương lai, khi lục địa Phi chạm với lục địa Âu, Địa Trung Hải sẽ bị cô lập

Ghi chú

Bài cơ bản dài trung bình
Biển châu Âu
Vùng sinh thái biển
Biển rìa lục địa
Biển Đại Tây Dương
Lịch sử tự nhiên châu Âu
Địa lý Bắc Phi
Biển châu Á
Biển châu Phi


title: Dicronychus asiaticus

text:
Dicronychus asiaticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Tự Châu

text:
Tự Châu (chữ Hán giản thể: 叙州区, Hán Việt: Tự Châu khu) là một quận của địa cấp thị Nghi Tân, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 3040 km2, dân số một triệu người. Quận này là nơi hợp lưu của ba con sông: Kim Sa Giang, Dân Giang và Trường Giang. Địa hình của huyện này bắc-nam dài, đông-tây hẹp, phía đông bắc thấp, tây nam cao, độ cao tương đối so với mặt biển từ 270–1428 m, địa mạo chủ yếu là đồi núi. Khí hậu ôn hòa, nhiệt độ trung bình 19,1 độ C, lượng mưa hàng năm 1011,5 mm, mỗi năm có 1069,9 giờ nắng.

Trước tháng 7 năm 2018 nó là huyện Nghi Tân.

Hành chính
Quận này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 2 nhai đạo, 20 trấn và 3 hương:
 Nhai đạo: Nam Ngạn, Triệu Trường.
 Trấn: Nam Quảng, Chương Hải, Hỉ Tiệp, Quan Âm, Hoành Giang, Liễu Gia, Nê Khê, Quyết Khê, Thương Châu, Cao Trường, An Biên, Song Long, Lý Trường, Hợp Thập, Cổ La, Phục Long, Cổ Bách, Nê Nam, Phổ An, Bách Khê.
 Hương:  Long Hưng, Long Trì,  Phượng Nghi.

Chuyển
Các trấn Khổng Than, Vương Trường, Bạch Hoa, Vĩnh Hưng, Song Nghi chuyển về thuộc quận Thúy Bình.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web của chính quyền quận Tự Châu

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Nghi Tân


title: Atopoglossum

text:
Atopoglossum là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Molophilus vafer

text:
Molophilus vafer là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Love Song

text:
Love Song có thể là:

Ca khúc có chủ đề tình yêu, Một cách xếp thể loại các ca khúc.

Phim
Love Songs (phim), phim nhạc khịch Pháp 2007.
Love Song (phim Nhật) starring Nakama Yukie.
Love Song (phim của Monica)

Các ca khúc có tên Love Song
A Love Song, một ca khúc ghi âm 1973 bởi Anne Murray, viết bởi Kenny Loggins.
Love Song (ban nhạc), một ban nhạc rock thiên chúa giáo.
Lovesong, một ca khúc trong album của The Cure Disintegration, sau đó được nhiều ca sĩ hát theo.
Love Song (Damned), ca khúc năm 1979 của The Damned.
Love Song, một ca khúc trong album Barrett của Syd Barrett.
A Love Song, một ca khúc năm 1982 của Kenny Rogers.
Love Song, một ca khúc năm 1983 Oak Ridge Boys.
Love Song (ca khúc của Sara Bareilles), ca khúc của Sara Bareilles.
Love Song (ca khúc của Tesla).
Love Song (ca khúc m-flo),
Love Song, một ca khúc trong album của Bottoms of Barrels: Tilly and the Wall.
Lovesong (ca khúc của Amiel)
Love song (ca khúc của Korn), một ca khúc của Korn.
Love Song (album), một album của Riya từ Eufonius.
Song of Love (あいのうた), True Song'' của Do As Infinity.

Xem thêm
Love Songs, nhiều album


title: Tipula pluriguttata

text:
Tipula pluriguttata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc