title: Chi Cà phê

text:
Cà phê là một chi thực vật thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae). Chi cà phê bao gồm nhiều loài cây lâu năm khác nhau. Tuy nhiên, không phải loài nào cũng chứa caffein trong hạt, một số loài khác xa với những cây cà phê ta thường thấy. Chỉ có hai loài cà phê có ý nghĩa kinh tế. Loài thứ nhất có tên thông thường trong tiếng Việt là cà phê chè (tên khoa học: Coffea arabica), đại diện cho khoảng 61% các sản phẩm cà phê trên thế giới. Loài thứ hai là cà phê vối (tên khoa học: Coffea canephora hay Coffea robusta), chiếm gần 39% các sản phẩm cà phê. Ngoài ra còn có Coffea liberica và Coffea excelsa (ở Việt Nam gọi là cà phê mít) với sản lượng không đáng kể.

Đặc trưng

Thân

Cây cà phê chè có thể cao tới 6 m, cà phê vối tới 10 m. Tuy nhiên ở các trang trại cà phê người ta thường phải cắt tỉa để giữ được độ cao từ 2–4 m, thuận lợi cho việc thu hoạch. Cây cà phê có cành thon dài, lá cuống ngắn, xanh đậm, hình oval. Mặt trên lá có màu xanh thẫm, mặt dưới xanh nhạt hơn. Chiều dài của lá khoảng 8-15 cm, rộng 4–6 cm. Rễ cây cà phê là loại rễ cọc, cắm sâu vào lòng đất từ 1 đến 2,5 m với rất nhiều rễ phụ tỏa ra xung quanh làm nhiệm vụ hút chất dinh dưỡng nuôi cây.

Hoa

Hoa cà phê màu trắng, có năm cánh, thường nở thành chùm đôi hoặc chùm ba. Màu hoa và hương hoa dễ làm ta liên tưởng tới hoa nhài. Hoa chỉ nở trong vòng 3 đến 4 ngày và thời gian thụ phấn chỉ vài ba tiếng. Một cây cà phê trưởng thành có từ 30.000 đến 40.000 bông hoa.

Ngay từ khi cây cà phê ra hoa kết quả người ta đã có những đánh giá đầu tiên về vụ mùa cà phê. Ở các nước sản xuất cà phê lớn điều này đặc biệt quan trọng trong việc đưa ra những nhận định về giá cả và thị trường. Tuy vậy những đợt rét đậm hoặc hạn hán có thể làm đảo lộn mọi sự tính toán và đẩy thị trường vào tình thế hoàn toàn khác.

Quả

Cà phê là loài cây tự thụ phấn, do đó gió và côn trùng có ảnh hưởng lớn tới quá trình sinh sản của cây. Sau khi thụ phấn quả sẽ phát triển trong 7 đến 9 tháng và có hình bầu dục, bề ngoài giống như quả anh đào. Trong thời gian chín, màu sắc của quả thay đổi từ xanh sang vàng rồi cuối cùng là đỏ. Quả có màu đen khi đã chín nẫu. Do thời gian đâm hoa kết trái lâu như vậy mà một vụ cà phê kéo dài gần một năm trời và có thể xảy ra trường hợp trên một cây vừa có hoa, vừa có quả.

Thông thường một quả cà phê chứa hai hạt. Chúng được bao bọc bởi lớp thịt quả bên ngoài. Hai hạt cà phê nằm ép sát vào nhau. Mặt tiếp xúc giữa chúng là mặt phẳng, mặt hướng ra bên ngoài có hình vòng cung. Mỗi hạt còn được bảo vệ bởi hai lớp màng mỏng: một lớp màu trắng, bám chặt lấy vỏ hạt; một lớp màu vàng rời rạc hơn bọc ở bên ngoài. Hạt có thể có hình tròn hoặc dài, lúc còn tươi có màu xám vàng, xám xanh hoặc xanh. Thỉnh thoảng cũng gặp những quả chỉ có một hạt (do chỉ có một nhân hoặc do hai hạt bị dính lại thành một).

Niên vụ (năm sản xuất)
Ở Việt Nam, nước hiện đứng đầu thế giới về sản xuất cà phê vối (robusta), niên vụ được tính từ tháng 10 đến hết tháng 9 năm sau (theo dương lịch). Thời gian thu hoạch tại các tỉnh Tây Nguyên (là nơi sản xuất khoảng 80% tổng sản lượng của Việt Nam) thường kéo dài trong 4 tháng, tính từ cuối tháng 10 đến hết tháng 1.

Ngay sau thu hoạch là thời gian nông dân trồng cà phê vối bắt đầu tưới nước cho cây và bón phân, chia thành nhiều đợt ngắn. Giai đoạn này kéo dài đến tháng 4 hàng năm.

Các loài

Một vài hình ảnh về cây cà phê

cây cà phê trong đời sống tây nguyên
trong thị trường hiện nay giá trị của nó thế nào
và kèm theo la rất nhiêu tác ung của no

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cây thuốc châu Á
Cây thuốc châu Phi
Cây trồng


title: Lasioglossum tunguense

text:
Lasioglossum tunguense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1926


title: Papuagrion pandanicolum

text:
Papuagrion pandanicolum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Papuagrion pandanicolum được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Papuagrion


title: Pseudatteria

text:
Pseudatteria là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Pseudatteria analoga  Obraztsov, 1966
Pseudatteria ardoris  Obraztsov, 1966
Pseudatteria bradleyi  Obraztsov, 1966
Pseudatteria buckleyi  Druce, 1901
Pseudatteria cantharopa  Meyrick, 1909
Pseudatteria chrysanthema  Meyrick, 1912
Pseudatteria cladodes  Walsingham, 1914
Pseudatteria dictyanthes  Meyrick, 1936
Pseudatteria dognini  Obraztsov, 1966
Pseudatteria fumipennis  Dognin, 1904
Pseudatteria heliocausta  Dognin, 1912
Pseudatteria igniflora  Meyrick, 1930
Pseudatteria leopardina  Butler, 1872
Pseudatteria maenas  Meyrick, 1924
Pseudatteria marmarantha  Meyrick, 1924
Pseudatteria myriocosma  Meyrick, 1930
Pseudatteria pantherina  Felder & Rogenhofer, 1875
Pseudatteria pseudomaenas  Obraztsov, 1966
Pseudatteria shafferi  Obraztsov, 1966
Pseudatteria splendens  Druce, 1901
Pseudatteria symplacota  Meyrick, 1930
Pseudatteria tremewani  Obraztsov, 1966
Pseudatteria unicana  Dognin, 1904
Pseudatteria volcanica  Butler, 1872

Tham khảo

tortricidae.com

Polyorthini


title: Helius sigillatus

text:
Helius sigillatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 2257 Kaarina

text:
2257 Kaarina (1939 QB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 8 năm 1939 bởi H. Alikoski ở Turku.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2257 Kaarina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1939


title: Ngót nghẻo

text:
Ngót nghẻo, ngoắt nghoẻo hay ngọt nghẹo, huệ lồng đèn, gia lan hay còn gọi là hoa ly lửa, lily lửa (danh pháp hai phần: Gloriosa superba) là một loài thực vật thuộc họ Colchicaceae.

Cây có củ ngầm do thân rễ phình lên tạo thành, thân vươn dài quấn lên các cây khác để vươn lên cao. Lá mọc cách, mọc đối hay mọc vòng, đỉnh kéo dài thành tua cuốn. Cụm hoa lớn, nở rải rác quanh năm.

Thân rễ chứa nhiều ancaloit colchicin.

Phân bố trong khu vực rừng, ở cao độ 900-1.300 m như ở miền nam Vân Nam, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam; nhiệt đới và miền nam châu Phi.

Tại Việt Nam, phân bố rộng rãi ở miền Trung nhất là vùng Tây Nguyên, thường mọc hoang dã nơi đồi núi ven bìa rừng.

Loại cây này rất độc, đủ độc để gây tử vong cho người và động vật nếu ăn phải. Nó đã được sử dụng để giết người, để tự sát, và giết động vật. Mọi bộ phận của cây đều có độc, đặc biệt là thân rễ dạng củ. Cũng như các thành viên khác của họ Colchicaceae, loại cây này chứa nhiều colchicine, một loại alkaloid độc. Nó cũng chứa alkaloid gloriocine.

Danh pháp đồng nghĩa

 Clinostylis speciosa Hochst.
 Eugone superba (L.) Salisb.
 Gloriosa abyssinica A.Rich.
 Gloriosa angulata Schumach.
 Gloriosa caerulea Mill.
 Gloriosa carsonii Baker
 Gloriosa cirrhifolia Stokes
 Gloriosa doniana Schult. & Schult.f.
 Gloriosa graminifolia var. heterophylla Chiov.
 Gloriosa grandiflora (Hook.) O'Brien
 Gloriosa homblei De Wild.
 Gloriosa leopoldii (Van Houtte ex Lem.) Van Houtte & Voss
 Gloriosa lutea auct.
 Gloriosa nepalensis G.Don
 Gloriosa plantii (Planch.) Loudon
 Gloriosa rockefelleriana Stehlé & M.Stehlé
 Gloriosa rothschildiana O'Brien
 Gloriosa sampiana Pires de Lima
 Gloriosa simplex L.
 Gloriosa speciosa (Hochst.) Engl.
 Gloriosa superba var. angustifolia Baker
 Gloriosa superba f. doniana (Schult. & Schult.f.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa superba f. grandiflora (Hook.) Kuntze
 Gloriosa superba var. superba
 Gloriosa verschuurii Hoog
 Gloriosa virescens Lindl.
 Gloriosa virescens var. grandiflora (Hook.) Baker
 Gloriosa virescens var. leopoldii (Van Houtte ex Lem.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. petersiana (Klotzsch ex Garcke) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. plantii (Planch.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. platyphylla (Klotzsch) T.Durand & Schinz
 Methonica abyssinica (A.Rich.) Walp.
 Methonica doniana (Schult. & Schult.f.) Kunth
 Methonica gloriosa Salisb.
 Methonica grandiflora Hook.
 Methonica leopoldii Van Houtte ex Lem.
 Methonica petersiana Klotzsch ex Garcke
 Methonica plantii Planch.
 Methonica platyphylla Klotzsch
 Methonica superba (L.) Crantz
 Methonica virescens (Lindl.) Kunth

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Loài hoa đỏ rực hút khách dịp Tết hóa ra có độc
Hoa
S
Thực vật vườn
Cây độc
Cây thuốc
Thực vật xâm hại
Biểu tượng của Zimbabwe
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Notonicea

text:
Notonicea là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1949 bởi Hincks.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Notonicea basalis (Jacoby, 1886)
 Notonicea bella (Baly, 1865)
 Notonicea bennigseni (Weise, 1903)
 Notonicea dimidiatipennis (Baly, 1865)
 Notonicea diversipes (Weise, 1903)
 Notonicea imperialis (Baly, 1865)
 Notonicea pulchella (Baly, 1886)

Chú thích

Tham khảo

Galerucini


title: Vaux-lès-Palameix

text:
Vaux-lès-Palameix  là một xã thuộc the tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 261 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 26 người.
Diện tích là 10,52 km2.

Tham khảo

Vauxlespalameix


title: Les Loges-sur-Brécey

text:
Les Loges-sur-Brécey là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Logessurbrecey


title: Digdoh

text:
Digdoh là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nagpur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Digdoh có dân số 31.498 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Digdoh có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Digdoh, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Cường Để

text:
Kỳ Ngoại hầu - Cường Để (chữ Hán: 畿外侯•彊㭽; 1882 – 1951) là Hoàng thân nhà Nguyễn (cháu 4 đời của Nguyễn Phúc Cảnh), và là một nhà cách mạng Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.

Thân thế
Ông nguyên tên là Nguyễn Phúc Dân (阮福民), ấu danh Mệ Cưởi, sinh ngày 11 tháng 1 năm Nhâm Ngọ (tức 28 tháng 2 năm 1882) tại Huế, là con của Hàm Hóa Hương công Nguyễn Phúc Tăng Du. Ông là cháu đích tôn 5 đời của vua Gia Long, là cháu trực hệ của Hoàng tử Cảnh. Do Hoàng tử Cảnh mất sớm, tổ phụ ông là Hoàng tôn Đán bấy giờ còn nhỏ tuổi, ngôi vua truyền cho dòng thứ 2 là Hoàng tử Đảm, tức vua Minh Mạng

Quá trình hoạt động
Vì là dòng dõi chính thống trong Hoàng tộc nên nhiều nhà ái quốc như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu đã có kế hoạch liên lạc với gia đình ông để lập lại ngôi vua, thay cho vua Khải Định vì vị vua này hợp tác với thực dân Pháp. Tuy nhiên vì lý do tuổi già, cha ông từ chối, nhưng giới thiệu ông thay mặt gia đình tham gia phong trào. Biệt danh Nguyễn Trung Hưng (阮中興) của ông có từ đó. Khi Phan Đình Phùng mất, khả năng đấu tranh bằng lực lượng vũ trang cũng không còn, ông chuyển sang hoạt động chính trị.

Sang Nhật Bản 1906 - 1910
Năm 1906, ông trốn sang Nhật và cùng với Phan Bội Châu cổ động phong trào Đông Du. Là một Hoàng thân nhà Nguyễn, ông có tư tưởng quân chủ lập hiến và nhận làm người lãnh đạo Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội. Địa bàn ảnh hưởng của ông mạnh nhất trong giới giáo dân Cao Đài. Thời gian ở Nhật ông giả dạng là người Tàu hoặc Nhật và dùng một số bí danh như Lâm Đức Thuận (chữ Hán: 林徳順, Hayashi Tokujun), Nam Nhất Hùng (chữ Hán: 南一雄, Minami Kazuo) để tránh sự theo dõi của nhà chức trách Nhật và Pháp.

Sang Trung Hoa và Xiêm La 1910 - 1915
Năm 1910, người Nhật do muốn vay 300 triệu franc từ chính phủ Pháp nên chấp thuận yêu sách của Pháp trục xuất ông và Phan Bội Châu, cũng như các học viên thuộc phong trào Duy Tân tại Nhật. Ông phải rời bỏ Nhật sang Trung Quốc và lưu lạc một thời gian ở Xiêm và sang cả Âu Châu. Các học viên của phong trào Duy Tân cũng theo ông sang Trung Quốc tiếp tục hoạt động phản kháng Pháp, đa số sau này không trở về Việt Nam mà trở thành công chức trong bộ máy chính quyền ở Trung Quốc, hoặc làm quan nhỏ như quan huyện ở địa phương.

Trở lại Nhật Bản
Năm 1915 ông trở về Nhật Bản, cư ngụ ở phường Ômori, Tokyo, giao du với những chính khách Nhật như Inukai Tsuyoshi, Kashiwabara Buntaro, và Matsui Iwane. Những nhân vật này cũng tham gia hiệp hội Kissaragi-Kai với chủ trương ủng hộ tinh thần và tài chính cho Cường Để. Vì trông cậy vào người Nhật, ông ủng hộ quân đội Đế quốc Nhật Bản đưa quân vào Việt Nam thời Chiến tranh thế giới thứ hai vì nghĩ họ có thể giải phóng đất nước khỏi tay thực dân Pháp.

Tuy nhiên sau đó vì thấy Nhật Bản không thật tình muốn giúp người Việt mà chỉ muốn tranh giành ảnh hưởng với các cường quốc Tây phương tại Á Đông, ông đã thất vọng.

Phong trào Cường Để
Năm 1925, Phan Bội Châu bị bắt, bị an trí ở Bến Ngự. Cường Để tiếp tục làm Hội chủ Việt Nam Quang phục Hội cho đến năm 1939, và Quang Phục Hội được cải tổ thành Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội, thường được gọi tắt là Việt Nam Phục Quốc hội.

Tại Việt Nam, những người đấu tranh cho độc lập dân tộc đã hình thành nên phong trào Cường Để vào những năm 1940 chủ yếu hoạt động ở miền Trung gồm có cựu Thượng thư Bộ Lại Ngô Đình Diệm, Bác sĩ Nguyễn Xuân Chữ, Bác sĩ Lê Toàn, Vũ Đình Di, Kỹ sư Vũ Văn An.

Thời cuộc đã không ủng hộ Cường Để khi Nhật bắt tay với Pháp, bỏ rơi Kiến quốc quân khiến Trần Trung Lập hy sinh ngày 26/12/1940 tại Lục Bình, Lạng Sơn. Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp, ai cũng tưởng Nhật đưa Cường Để về làm vua nhưng Nhật lại dùng lá bài Bảo Đại nên phong trào Cường Để dần suy tàn.

Qua đời
Ông mất ngày 6 tháng 4 năm 1951, tại Tokyo, Nhật Bản, do bệnh ung thư gan. Tên ông từng được đặt cho một con đường tại Quận 1, Sài Gòn dưới thời Việt Nam Cộng hòa. Sau năm 1975, đại lộ Cường Để trở thành một phần đường Đinh Tiên Hoàng, đến năm 1980 lại được cắt phần lớn sang đường Tôn Đức Thắng (đoạn từ xưởng Ba Son đến đường Lê Duẩn hiện nay).

Mộ phần

Di chúc ông dặn trao lại các tài vật cho Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh do đạo Cao Đài đã từng ủng hộ ông. Vì vậy, năm 1954, một phần di cốt của ông được người Nhật trao cho giáo chủ đạo Cao Đài là Đức Hộ pháp Phạm Công Tắc đem về Tây Ninh. Năm 1957 phần thứ hai di cốt của ông cũng được hồi hương. Tổng thống Việt Nam Cộng hoà Ngô Đình Diệm đã cử hành trọng lễ đón nhận. Phần thứ ba di cốt được chôn trong mộ phần của Đông Du học sinh Trần Đông Phong ở nghĩa trang Zōshigaya mộ nằm ở dãy 1-4a-4-15（雑司ヶ谷 霊園) thuộc tuyến Toden Arakawa (都電荒川線), phường Toshima (豊島區 Toshima-ku, Phong Đảo khu). Hổ thẹn vì không vận động quyên góp đủ số tiền cho Phong trào, Trần Đông Phong đã tự sát năm 1908. Cảm kích trước nghĩa khí đó, chính Hoàng thân Cường Để đã xây mộ phần cho anh và rồi mộ phần đó lại được dùng làm nơi an nghỉ cuối cùng cho lãnh tụ Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội.

Năm 1965, sau bao năm phải di chuyển qua nhiều nơi, một phần tro cốt của Cường Để được con cháu an táng tại ngọn đồi thuộc tổ 10, khu vực 5, phường An Tây, TP Huế.

Gia đình
Trước khi xuất dương, Kỳ Ngoại hầu Cường Để đã lập gia đình với bà Lê Thị Trân (1883 - 1956). Hai ông bà có với nhau 3 người con là Tôn Nữ Thị Hảo, Tráng Liệt và Tráng Cử. Sau khi Kỳ Ngoại hầu xuất dương, bà Trân và các con bị tù tới 14 năm nơi nhà lao Hộ Thành.

Trong thời gian ở Nhật Bản, Kỳ Ngoại hầu được cho đã kết hôn với Andō Shigeyuki (安藤成行). Hai người có một người con trai.

Xem thêm
 Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội

Chú thích

Tham khảo

Phan Bội Châu và phong trào Đông Du
Kỳ Ngoại hầu Cường Để

Hoàng tộc nhà Nguyễn
Nhà cách mạng Việt Nam
Duy Tân hội
Phong trào Đông Du
Việt Nam Quang phục Hội
Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội
Hầu tước nhà Nguyễn
Người Việt tại Nhật Bản


title: Khlong Yai (huyện)

text:
Khlong Yai () là một huyện (amphoe) của tỉnh Trat, phía đông  Thái Lan.

Lịch sử
Trước đây khu vực này thuộc tỉnh Patchanta Khiri Khet (nay là Koh Kong). Không giống các khu vực khác của Koh Kong, khu vực này thuộc Xiêm theo hợp đồng Pháp-Xiêm trong thời trị vì của vua Chulalongkorn, theo đó, Xiêm nhượng các khu vực phía đông sông Mekong cũng như các tỉnh phía tây Campuchia như Battambang, Siam Nakhon và Sisophon.

Đơn vị này đã được lập thành một tiểu huyện (king amphoe) năm 1912 và đã chính thức được nâng thành huyện năm 1959.

Địa lý
Huyện này là một dải đất hẹp dọc theo bờ vịnh Thái Lan, được tách khỏi Campuchia bằng dãy núi Cardamom.

Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Mueang Trat of tỉnh Trat, tỉnh Koh Kong của Campuchia và vịnh Thái Lan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 3 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 20 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Khlong Yai và Hat Lek cả hai nằm trên tambon cùng tên. Có 2 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Khlong Yai


title: Hyposmocoma sagittata

text:
Hyposmocoma sagittata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Đây là loài đặc hữu Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Hoa Liên

text:
Huyện Hoa Liên là một huyện lớn nhất của tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc. Nằm ở khu vực miền núi, duyên hải phía đông Đài Loan. Huyện sở hữu hải cảng lớn nhất hòn đảo. Đây là điểm đầu của tuyến Hoa Liên -Đài Đông và là điểm cuối của tuyến phía Bắc thuộc mạng lưới đường sắt Đài Loan. Về đường bộ, Hoa Liên kết nối với đường tỉnh lộ Tô Hoa, tỉnh lộ Hoa Đông, tỉnh lộ ven biển Hoa Liên-Đài Đông và tỉnh lộ Xuyên Tâm đảo. Hoa Liên cũng quản lý một phần Vườn Quốc gia Thái Lỗ Các và Vườn Quốc gia Ngọc Sơn. Huyện lộ là thành phố Hoa Liên.

Lịch sử
Hoa Liên vốn được gọi là Kilai (奇萊) bởi thổ dân Đài Loan. Năm 1622, người Tây Ban Nha lần đầu tới đây để tìm vàng và gọi vùng này là "Turumoan"(多羅滿). Hoa Liên là một trong những nơi cuối cùng ở Đài Loan có người người Hán đến định cư vào triều nhà Thanh năm 1851 bởi vị trí biệt lập của nó. Hoa Liên trước được gọi là "Hồi Lan"(洄瀾) trong các văn bản chính thức của nhà Thanh vì sông ở Hoa Liên đổ ra Thái Bình Dương tạo ra hiện tượng xoáy.

Thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan, người Nhật nghiêm cấm dùng tên "Kilai" bởi nó gần giống với âm "tởm" trong tiếng Nhật, thay vào đó người Nhật chuyển tên gọi vùng này là "Hoa Liên". Trước khi Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến thứ 2 năm 1945, Tổng đốc Đài Loan đã cho nhập cư một số lượng lớn người Nhật tới đây để khai khẩn nông, ngư nghiệp.

Sau khi được nhượng lại Đài Loan, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc đã tái lập hệ thống chính trị theo Hiến pháp Trung Hoa Dân Quốc. Năm 1951, Hoa Liên là huyện đầu tiên ở Đài Loan thực thi Luật tự trị địa phương.

Huyện từng đi đầu trong việc hiện đại hóa vào thập niên 1960. Giờ đây, Hoa Liên là một khu vực quan trọng ở phía đông Đài Loan và là một trong năm vùng chính tại Đài Loan, tạo thành một vành đai quanh đảo cùng với (Đài Bắc, Đài Trung, Đài Nam, Cao Hùng).

Dân cư
Huyện Hoa Liên có 340.000 cư dân, được phân ra 1 thành phố và 12 trấn. Sự phát triển chậm của vùng tạo điều kiện cho nền văn hóa của nhiều bộ tộc bản địa như Ami, Atây, Bunun, Truku, Sakizaya và Kavalan được gìn giữ khá nguyên vẹn. Các cư dân bộ tộc chiếm 1/4 dân số Hoa Liên (khoảng 90.000). Người Khách Gia chiếm 30% dân số.

Hành chính
Vài nơi có tên tiếng Nhật vì được đặt tên bởi người Nhật trong thời kỳ họ cai trị Đài Loan từ 1895 đến 1945.

Giáo dục
Theo Nha Giáo dục Hoa Liên, huyện có 6 trường Đại học, 15 Trường Trung học, 35 trường Trung học cơ sở, 151 trường Tiểu học. Vài trường tiểu học đã đóng cửa vì ít học sinh hoặc hẻo lánh.

Hình ảnh

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết
Khu vực phong cảnh duyên hải phía đông Quốc gia
Vườn Quốc gia Thái Lỗ Các
Giới thiệu món ăn Hoa Liên
Ah-Taiwan: Life in Formosa - Đài Trung tới Hoa Liên

Hoa Liên
Huyện Đài Loan


title: Yotta-

text:
Yotta (ký hiệu Y) là tiền tố SI được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ bội số lớn gấp 1024 hay 1.000.000.000.000.000.000.000.000 (1 triệu tỷ tỷ) lần  của đơn vị này.

Tiền tố này được công nhận từ năm 1991. Theo tiếng Hy Lạp, Yotta có nghĩa là tám, vì nó bằng 10008. Yotta là tiền tố cuối cùng và lớn nhất của hệ SI được công nhận, cho đến khi hai tiền tố mới ronna và quetta được công nhận vào năm 2022.

Xem thêm
 Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BIPM website

Tiền tố SI


title: Saint-Fiacre-sur-Maine

text:
Saint-Fiacre-sur-Maine là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 53 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2007 của INSEE, xã có dân số 1162 người.
Thị trấn nằm gần Nantes, có các khu vực trồng nho bao quanh.

Dân số

Tham khảo
 INSEE commune file

Liêt kết ngoàis
 Official website
 Saint-Fiacre-sur-Maine on the Quid
 Saint-Fiacre-sur-Maineon afrench map

Saintfiacresurmaine


title: Saint-Étienne-au-Mont

text:
Saint-Étienne-au-Mont là một xã ở tại tỉnh Pas-de-Calais trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Saint-Étienne-au-Mont là một xã nông trang và công nghiệp nhẹ, có cự ly khoảng  về phía nam Boulogne, tại giao lộ của các tuyến đường D52 và D940.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Etienne, thế kỷ 15.
 Lâu đài Audisque, thế kỷ 18.
 Lâu đài Lions, thế kỷ 19.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Official town website
 Saint-Étienne-au-Mont on the Quid website
 The CWGC cemetery

Saintetienneaumont


title: Actinella armitageana

text:
Actinella armitageana là một loài ốc đất liền hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Hygromiidae.

Nó là loài đặc hữu của Bồ Đào Nha. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng đồng cỏ ôn đới.

Ghi chú

 Mollusc Specialist Group 2000. Actinella armitageana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 6 tháng 8 năm 2007.

Actinella (Hygromiidae)
Động vật Bồ Đào Nha


title: Oecetis fimbriata

text:
Oecetis fimbriata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Trox unistriatus

text:
Trox unistriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogidae.

Chú thích

Tham khảo

Trox


title: Carotenoid

text:
Carotenoid là một dạng sắc tố hữu cơ có tự nhiên trong thực vật và các loài sinh vật quang hợp khác như là tảo, một vài loài nấm và một vài loài vi khuẩn. Hiện nay người ta đã tìm được 600 loại carotenoid, sắp xếp theo hai nhóm, xanthophylls và carotene.

Khác với cây cỏ, con người không thể tự tổng hợp ra carotenoid mà sử dụng carotenoid từ việc ăn thực vật nhằm bảo vệ bản thân mình. Carotenoid giúp chống lại các tác nhân oxy hóa từ bên ngoài.
Thiên nhiên có đến khoảng 600 loại carotenoid khác nhau, trong đó có 50 loại carotenoid hiện diện trong thực phẩm. Thế nhưng trong máu của người có khoảng 15 loại được tìm thấy và chúng đang được chứng minh là đóng vai trò quan trọng đối với đời sống con người.

Carotenoid không phải là tên riêng của một chất nào mà là tên của một nhóm các hợp chất có công thức cấu tạo tương tự nhau và tác dụng bảo vệ cơ thể cũng tương tự nhau. Carotenoid khá quen thuộc với chúng ta là bêta-caroten hay còn gọi là tiền chất của vitamin A. Trong mấy năm gần đây người ta còn nói nhiều đến các carotenoid khác như lycopen, lutein và zeaxanthin.

Phân loại
Dựa vào phần cấu tạo, chia làm hai loại. Loại chỉ chứa C, H như alpha carotene, beta carotene, lycopene. Loại có chứa nhóm chức có mặt O như lutein, xanthophyll.Trong đó, beta carotene là loại quan trọng nhất. Beta carotene có màu vàng. Có nhiều trong cà rốt, bí đỏ, xoài, và các loại rau màu xanh đậm. Khi hấp thu vào cơ thể, beta carotene chuyển hóa thành vitamin A. Beta carotene là chất chống oxy hóa mạnh, ngăn chặn tế bào ung thư, chống sự hình thành cục máu đông trong thành mạch máu. Sau khi chuyển thành vitamin A có tác dụng bảo vệ niêm mạc mắt, tăng cường miễn dịch cơ thể.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Carotenoid Terpenoids
 Carotenoids as Flavor and Fragrance Precursors
 Carotenoid gene in aphids
 International Carotenoid Society

Quang hợp
Carotenoid


title: Nguyễn Hữu Vũ (định hướng)

text:
Nguyễn Hữu Vũ có thể là:
 Tên thật của tướng Đồng Sĩ Nguyên, nguyên Tư lệnh Binh đoàn Trường Sơn.


title: Callispa fortunii

text:
Callispa fortunii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Gà

text:
Gà hay gà nhà, gà Đồi (danh pháp ba phần: Gallus gallus domesticus) là một phân loài chim đã được con người thuần hóa cách đây hàng nghìn năm. Một số ý kiến cho rằng loài này có thủy tổ từ loài chim hoang dã ở Ấn Độ và loài gà rừng lông đỏ nhiệt đới ở vùng Đông Nam Á. Trong thế giới loài chim, gà là loài vật có số lượng áp đảo nhất với 24 tỉ cá thể (thống kê vào năm 2003, chủ yếu là gà nuôi). Con người thường sử dụng thịt gà, trứng gà và lông gà. Ngoài ra, ngày nay, người ta còn dùng gà để làm các thí nghiệm nghiên cứu khoa học trong các ngành sinh học, vật lý, hóa học.

Thuật ngữ

Một con trống trưởng thành được gọi là gà trống hoặc (tại Hoa Kỳ) là gà trống, và một con mái trưởng thành được gọi là gà mái.

Các thuật ngữ khác bao gồm:

 Biddy: gà con mới nở
 Capon: gà trống đã được nhân giống hoặc cắt tác nhân
 Gà con: gà con
 Chook : gà (Australia/New Zealand, thông tục)
 Cockerel: con trống non dưới 1 tuổi
 Dunghill fowl: gà có sự pha trộn từ nhiều giống gà trong nhà.
 Pullet: gà mái non dưới 1 tuổi. Trong ngành công nghiệp gia cầm, pullet là gà mái chưa trưởng thành tình dục dưới 22 tuần tuổi.
 Yardbird: gà (miền nam Hoa Kỳ, ngôn ngữ địa phương)
 Chicken cũng có thể có nghĩa là chick . Trên thực tế, chicken ban đầu chỉ là thuật ngữ dùng cho một con chim trẻ hoặc mới nở. Trong các nguồn thông tin cũ hơn và vẫn thường được sử dụng trong thương mại và ngữ cảnh khoa học, gà như một loài thường được gọi là common fowl hoặc domestic fowl.

Trong tiếng Anh địa phương của Australia, từ chook được sử dụng như một thuật ngữ chung cho loài gà (ví dụ như "gà nướng" hoặc "cô ta nuôi gà"); điều này cho phép chicken giữ nguyên ý nghĩa gốc của một con chim non hoặc mới nở. Chick hiếm khi được sử dụng để chỉ gà, mà chủ yếu được sử dụng trong "Sense 1b" của Merriam-Webster, nghĩa là con non của bất kỳ loài chim nào.

Ngữ gốc
Theo Merriam-Webster, thuật ngữ rooster (tức con chim đang ngủ) xuất phát vào giữa hoặc cuối thế kỷ 18 như một thuần ngữ để tránh ý nghĩa liên quan đến tình dục của từ gốc tiếng Anh cock và được sử dụng rộng rãi ở Bắc Mỹ. Roosting là hành động của con gà đậu trên cây để ngủ vào ban đêm.

Đặc điểm

Gà là loài ăn tạp. Trong tự nhiên, chúng thường bới đất tìm hạt cây, côn trùng, thằn lằn hoặc chuột nhắt con. Tuổi thọ của gà có thể từ năm đến mười năm tùy theo giống. Con gà mái già nhất thế giới sống được 16 năm và được ghi vào Sách Kỷ lục Guinness. Gà trống thường trông khác biệt với gà mái bởi bộ lông sặc sỡ, chiếc đuôi dài và bóng, lông nhọn trên cổ và lưng thường sáng và đậm màu hơn. Tuy vậy, ở một số giống gà như giống Sebright thì gà trống có màu giống gà mái, chỉ khác chút ít ở phần lông cổ hơi nhọn. Có thể phân biệt trống - mái dựa trên mào gà hoặc sự phát triển của cựa ở chân gà trống. Gà trưởng thành còn có những yếm thịt trên cổ phía dưới mỏ. Cả gà trống và mái đều có mào và yếm thịt, tuy nhiên ở đa số giống gà thì những đặc điểm này chỉ nổi bật ở gà trống. Ở một số giống, xảy ra đột biến khiến dưới đầu gà có một phần lông trông tựa như râu ở người.

Mặc dù nhìn chung những cá thể gà nhẹ cân có thể bay quãng ngắn ở tầm thấp như qua hàng rào hoặc bụi cây, nhưng hầu hết các giống gà nhà thuộc nhóm chim đào bới nên không có khả năng bay xa như nhóm chim bay với cấu tạo cơ thể đầy đủ bộ phận thích nghi tập tính trên không. Gà thỉnh thoảng bay từng chập khi khám phá khu vực xung quanh hoặc trốn khỏi nguy hiểm.

Tập tính
Gà là loài sinh sống thành đàn khi các thói quen sinh hoạt, ấp trứng và nuôi con mang tính cộng đồng. Lúc gặp nguy hiểm, gà con sẽ núp dưới cánh của gà mẹ.

Các cá thể gà trong đàn sẽ thiết lập hệ thống tôn ti trật tự (dựa trên nguyên tắc “mạnh được, yếu thua”) bằng cách giành giật nhau đặc quyền tiếp cận thức ăn, giao phối và địa điểm làm tổ. Khi có cá thể mạnh mất khỏi đàn, hệ thống trật tự này bị phá vỡ một thời gian ngắn đến khi một trật tự mới được thiết lập. Việc bổ sung gà mái - đặc biệt là gà trẻ vào đàn có sẵn có thể dẫn đến xung đột và thương tích. Khi gà trống tìm ra mồi, nó sẽ kêu "cục tác", nhặt thức ăn và thả xuống, gọi các gà khác đến ăn trước. Tương tự, có thể quan sát thấy hành vi này ở gà mẹ khi chúng gọi gà con đến ăn.

Gà trống thường gáy to vào buổi sáng. Tiếng gáy của gà trống (thường có âm lượng lớn, thỉnh thoảng gây chói tai) còn là tín hiệu thông báo cho các gà trống khác về lãnh thổ. Tuy nhiên, gà có thể gáy khi bất ngờ bị phá rối. Gà mái cục tác ầm ĩ sau khi đẻ trứng và khi gọi gà con. Gà cũng có "tiếng kêu cảnh báo" âm lượng thấp khi chúng cho rằng có sự xuất hiện của loài ăn thịt.

Gà mái
Để bắt đầu màn tỏ tình, một số gà trống nhảy vòng tròn xung quanh hoặc gần gà mái, hạ thấp chiếc cánh gần nhất với gà mái (gọi là gù mái). Sau khi được gà mái đáp lại, cuộc giao phối có thể bắt đầu (gọi là đạp mái).

Nhảy ổ
Gà mái thường đẻ trứng trong những chiếc tổ đã có sẵn trứng từ trước; ngoài ra, người ta còn quan sát thấy chúng chuyển trứng từ tổ của những con khác sang tổ của mình. Do tập tính này mà một đàn gà chỉ có một số địa điểm đẻ trứng yêu thích thay vì mỗi con có một tổ khác nhau. Gà mái thường tỏ ra thích đẻ trứng ở một nơi nhất định. Hai hoặc nhiều gà có thể cố gắng chia sẻ ổ với nhau cùng một lúc. Trong trường hợp ổ quá nhỏ hoặc một con gà quá cương quyết không chịu rời đi thì các gà mái sẽ cố nằm đè lên nhau. Có bằng chứng cho thấy các cá thể gà mái hoặc thích làm tổ một mình hoặc làm tổ tập thể. Có những người nuôi gà dùng trứng giả làm bằng nhựa hoặc đá để khuyến khích gà đẻ trứng ở nơi mà họ muốn.

Đòi ấp và úm gà

Trong tự nhiên, đa số gà chỉ đẻ đầy một ổ trứng rồi ngưng và bắt đầu ấp. Hành vi này được gọi là đòi ấp. Gà đòi ấp sẽ ngưng đẻ để chỉ tập trung vào việc ấp trứng (một ổ khoảng 12 quả). Trong thời gian này, gà ít ra khỏi tổ để ăn hay tắm, đồng thời sẽ mổ nếu bị làm phiền hoặc bị đẩy khỏi ổ. Gà mái duy trì nhiệt độ và độ ẩm trong tổ, đồng thời lật trứng trong giai đoạn đầu.

Hết thời gian ấp (khoảng 21 ngày), trứng gà sẽ nở. Do trứng chỉ phát triển khi được gà ấp nên tất cả số trứng sẽ nở chỉ trong một hoặc hai ngày, dù cho thời gian gà đẻ trứng có thể trải dài trong hai tuần. Gà mái có khả năng nghe thấy gà con kêu trong vỏ trước khi trứng nở; nó sẽ nhẹ nhàng cục tác để kích thích gà con mổ vỏ chui ra. Gà con mổ một lỗ thở trên vỏ trứng, thường là ở phần trên của quả trứng. Gà con sau đó sẽ nghỉ ngơi trong vài giờ và hấp thu phần lòng đỏ trứng còn lại trước khi tiếp tục mổ cho đến khi lớp vỏ vỡ ra thành một cái nắp. Chúng chui ra khỏi vỏ và bộ lông được làm khô dưới sức ấm của tổ.

Gà mái nằm trong tổ khoảng hai ngày sau khi quả trứng đầu tiên nở. Trong thời gian này, gà mới nở sống nhờ vào dinh dưỡng thu được từ phần lòng đỏ trứng chúng hấp thu khi sắp nở. Gà mái rời ổ, bỏ lại những quả trứng không nở được. Gà con mới nở được gà mẹ ra sức bảo vệ và được ấp để giữ ấm khi cần thiết. Gà mẹ dẫn các con tìm thức ăn và nước uống; nó sẽ gọi con khi tìm thấy thứ gì ăn được nhưng hiếm khi mớm trực tiếp cho gà con. Gà mẹ tiếp tục chăm sóc gà con cho đến khi chúng được vài tuần tuổi, sau đó nó sẽ mất dần hứng thú và lại bắt đầu đẻ trứng mới. Các giống gà lấy trứng hiện đại hiếm khi đòi ấp trứng. Những con nào còn đòi ấp thì thường bỏ ngang giữa chừng. Tuy vậy, một số giống như gà Tam hoàng, gà Cornwall và gà ác thường xuyên đòi ấp và là những bà mẹ tuyệt vời, không chỉ ấp trứng gà giỏi mà còn ấp cả các loại trứng nhỏ hơn như trứng chim cút, gà lôi, gà tây hoặc ngỗng. Có khi vịt cũng ấp trứng gà.

Phôi học
Năm 2006, các nhà khoa học nghiên cứu tổ tiên của chim đã "bật" một gien lặn talpid2 trên gà và khám phá ra sự hình thành hàm răng ở giai đoạn phôi gà, tương tự những gì đã tìm thấy trên các hóa thạch chim cổ. John Fallon - giám sát dự án - cho hay gà có "...giữ lại khả năng tạo răng, dưới các điều kiện nhất định...."

Giống gà

Nguồn gốc

Gà nhà có nguồn gốc là gà rừng lông đỏ (Gallus gallus) và được phân loại khoa học vào cùng loài này. Phân tích gien gần đây hé lộ rằng ít nhất gen da vàng ở gà là do lai giống với gà rừng lông xám (G. sonneratii). Quan niệm chăn nuôi gia cầm truyền thống được từ điển bách khoa Encyclopædia Britannica (2007) viết như sau: "Con người lần đầu tiên thuần hóa gà tại tiểu lục địa Ấn Độ với mục đích để làm gà chọi ở châu Á, châu Phi và châu Âu. Có rất ít sự chú ý chính thức dành cho việc nuôi lấy trứng hay lấy thịt..." Vào thập niên trước, đã có nhiều nghiên cứu về gien. Dựa theo nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học người Nhật, một vụ thuần hóa đơn lẻ ở nơi mà ngày nay thuộc Thái Lan đã tạo nên loài gà có khác biệt rất ít so với các giống gà hiện đại. Tuy nhiên, nghiên cứu đó về sau bị phát hiện là dựa trên các số liệu không đầy đủ. Các nghiên cứu về sau chỉ ra nhiều nguồn gốc của gà với nhánh ở châu Mỹ, châu Âu, Trung Đông và châu Phi, đều bắt nguồn từ tiểu lục địa Ấn Độ - nơi có nhiều haplotype độc đáo. Người ta công nhận rằng gà rừng, tức "gà tre" trong nhiều ngôn ngữ Đông Nam Á, là một loại gà lôi đặc biệt đã thích nghi nhằm tận dụng lượng trái cây dồi dào sinh ra trong giai đoạn cuối của vòng sinh trưởng dài 50 năm của cây tre nhằm tăng sinh sản. Theo Daniel H. Janzen từ Đại học Pennsylvania, trong quá trình thuần hóa gà, con người đã lợi dụng sự mắn đẻ mà gà có được khi chúng có nhiều thức ăn.

Dựa theo các giả định cổ khí hậu học, có nghiên cứu vào năm 1988 cho rằng gà được thuần hóa ở vùng Hoa Nam vào năm 6000 trước Công nguyên. Tuy vậy, một nghiên cứu vào năm 2007 cho rằng "chưa biết liệu những con chim này có đóng góp nhiều cho sự hình thành gà nhà hiện đại hay là không. Gà xuất xứ từ Văn minh lưu vực sông Ấn (2500-2100 trước Công nguyên), nơi mà ngày nay thuộc Pakistan, có thể là nguồn chính cho sự lan truyền của gà trên toàn thế giới." Một con đường dẫn về phương bắc đã đưa gà đến lòng chảo Tarim ở Trung Á. Gà đến châu Âu (România, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Ukcraina) vào khoảng năm 3000 trước Công nguyên. Tây Âu tiếp xúc với gà muộn hơn, khoảng vào thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên. Người Phoenicia đã mang gà dọc theo bờ biển Địa Trung Hải đến bán đảo Iberia. Việc nuôi gà phát triển dưới thời Đế quốc La Mã nhưng suy giảm trong thời Trung Cổ. Dấu tích của gà ở Trung Đông có từ trên 2000 năm trước Công nguyên tại Syria. Thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên chỉ ghi nhận quá trình nam tiến của gà. Chúng đến Ai Cập để phục vụ trò đá gà của con người vào khoảng năm 1400 TCN và sau đó được nuôi rộng rãi dưới thời Ai Cập Ptolemy (khoảng năm 300 TCN). Có ít thông tin về việc gà đến châu Phi. Có ba khả năng về việc gà đến châu Phi vào thiên niên kỷ 1 TCN: (1) qua thung lũng sông Nin của Ai Cập, (2) qua giao thương giữa Đông Phi với Hy Lạp-Lã Mã hoặc với Ấn Độ và (3) từ Carthage và người Berber qua sa mạc Sahara. Dấu vết sớm nhất là từ Mali, Nubia, Bờ biển Đông và Nam Phi với niên đại là giữa thiên niên kỷ 1 TCN. Câu hỏi rằng liệu gà nhà đã có tại châu Mỹ từ trước khi người châu Âu xâm chiếm châu lục này hay không vẫn đang trong vòng tranh luận, tuy nhiên loại gà đẻ ra trứng màu xanh chỉ có tại châu Mỹ và châu Á; điều này gợi ý rằng châu Á là nguồn gốc của những con gà đầu tiên ở châu Mỹ.

Sự thiếu thốn số liệu từ Thái Lan, Nga, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và Hạ Sahara thuộc châu Phi đã gây khó khăn cho việc vạch ra một tấm bản đồ thể hiện sự lan rộng của gà ở những vùng này; các mô tả và nghiên cứu tốt hơn về gien đối với các giống gà bị đe dọa tuyệt chủng có thể sẽ giúp nghiên cứu về các khu vực này.

Nam Mỹ
Một biến thể gà khác thường có nguồn gốc Nam Mỹ được gọi là gà Araucana, được người Mapuche ở miền nam Chile nuôi. Araucana đẻ ra những quả trứng có màu xanh dương pha xanh lá cây. Từ lâu người ta đã cho rằng gà araucana có mặt ở Nam Mỹ từ trước khi người Tây Ban Nha mang theo gà châu Âu đến châu lục này, đồng thời cho rằng araucana là bằng chứng về mối liên hệ tiền Colombo xuyên Thái Bình Dương giữa người châu Á và các dân tộc sống ở Thái Bình Dương, đặc biệt là người Polynesia và Nam Mỹ. Năm 2007, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế ra báo cáo về các kết quả phân tích xương gà tìm thấy ở bán đảo Arauco (Nam Trung Bộ Chile). Xác định cacbon phóng xạ cho thấy đây là xương của những con gà có từ thời tiền Colombo, và phân tích DNA chỉ ra rằng chúng có liên hệ với gà tiền sử ở Polynesia. Các kết quả này có vẻ đã xác nhận rằng gà đến từ Polynesia và tồn tại mối liên hệ xuyên đại dương giữa Polynesia và Nam Mỹ từ trước khi Cristoforo Colombo đến châu Mỹ. Tuy nhiên, một báo cáo về sau cũng dùng mẫu vật đó để phân tích và đi đến kết luận phủ nhận tuyên bố của nghiên cứu trước.

Các bệnh trên gà
Gà dễ mắc các loại ký sinh, gồm phthiraptera, bét, ve, bọ chét và giun đũa cũng như dễ mắc các bệnh tật khác.

Một số bệnh thường gặp trên gà là:

Trong văn hóa

Từ thời cổ đại, gà đã là một loài vật linh thiêng trong một số nền văn hóa và gắn chặt với nhiều hệ thống tín ngưỡng và thờ cúng tôn giáo. Người Hy Lạp sau khi tiếp xúc với văn hóa Ba Tư đã dùng thuật ngữ "chim Ba Tư" để chỉ gà trống "do tầm quan trọng to lớn và công năng tôn giáo của gà trống trong xã hội Ba Tư".

Tại Indonesia, gà mang ý nghĩa hết sức quan trọng trong nghi lễ hỏa táng của đạo Hindu. Gà ở đây được xem là đường nối cho linh hồn xấu xa. Trong buổi lễ, gà bị thắt chân để bảo đảm rằng mọi linh hồn xấu xuất hiện trong buổi lễ sẽ nhập vào gà thay vì nhập vào các thành viên trong gia đình tại đó. Sau lễ, người ta mang gà về nhà và nó lại tiếp tục cuộc sống bình thường.

Người Hy Lạp cổ đại thường không dùng gà để hiến tế, có lẽ là do nó vẫn được xem là loài vật ngoại lai. Nhờ sở hữu tính dũng cảm mà gà trống được cho là tượng trưng của thần Ares, Heracles và Athena. Plato thuật lại những lời được cho là cuối cùng từ miệng Socrates trước khi ông chết, đó là "Crito, tôi nợ Asclepius một con gà trống; ông sẽ trả món nợ này hộ tôi chứ?"

Người Hy Lạp tin rằng ngay đến sư tử cũng còn sợ gà trống. Một số truyện ngụ ngôn Aesop có đề cập đến tín ngưỡng này.

Trong kinh Tân Ước, Giê-su đã tiên đoán sự phản bội của Thánh Phêrô: "Thầy bảo thật anh, nội đêm nay, gà chưa kịp gáy, thì anh đã chối Thầy ba lần." (Lc 22:34) Lời tiên tri đó đã thật sự trở thành sự thật (Lc 22:61). Điều này khiến gà trống trở thành biểu tượng của sự cảnh giác và sự phản bội. Trong Phúc Âm Mát-thêu, Phúc âm Máccô và Phúc âm Luca của Tân Ước đều đề cập chuyện gà trống đóng vai trò là hiện thân của Giê-su. Vào thế kỷ VI, Giáo hoàng Grêgôriô I tuyên bố gà trống là biểu tượng của Kitô giáo. Vào thế kỷ IX, Giáo hoàng Nicôla I ra lệnh đặt hình gà trống lên tất cả các gác chuông nhà thờ.

Chúa Giê-su so sánh ông với gà mái mẹ khi nói về Jerusalem: "Hỡi Jerusalem, Jerusalem, ngươi giết các đấng tiên tri và ném đá những kẻ chịu sai đến cùng ngươi, bao nhiêu lần ta muốn nhóm họp các con ngươi như gà mái túc con mình lại ấp trong cánh, mà các ngươi chẳng hứng." (Mt 23:37; Lc 13:34).

Trong nhiều truyện cổ tích Trung Âu, người ta tin quỷ dữ sẽ chạy trốn khi nghe tiếng gáy đầu tiên của gà trống.

Theo lệ thường, người Do Thái giáo chính thống sẽ đu đưa một động vật ăn kiêng (kosher) quanh đầu mình và xả thịt nó vào buổi chiều trước ngày Yom Kippur - ngày sám hối linh thiêng của người Do Thái - trong một nghi thức gọi là kapparos. Động vật thường dùng là gà hoặc cá do chúng có sẵn (và có kích cỡ vừa tay cầm). Nghi lễ hiến tế này mang ý nghĩa rằng động vật đó sẽ mang đi mọi tội lỗi của người làm lễ. Thịt của con vật sau đó sẽ được bố thí cho người nghèo. Phụ nữ mang gà mái đến dự lễ trong khi đàn ông mang gà trống. Mặc dù nghi lễ này không thực sự mang ý nghĩa hiến tế như trong kinh thánh nhưng cái chết của vật hiến tế nhắc nhở những kẻ sám hối rằng sinh mạng của họ nằm cả trong tay Thượng đế.

Sách Talmud có nói đến việc học hỏi "tính lịch thiệp đối với bạn đời" từ gà trống (Eruvin 100b). Như đã nói ở trên, khi gà trống tìm thấy thứ gì ăn được, nó sẽ gọi các gà mái đến ăn trước. Sách Talmud viết "Giả sử nếu chúng ta không có kinh Torah thì chúng ta sẽ học sự nhu mì từ mèo, sự cần cù lao động lương thiện từ kiến, sự trinh bạch từ bồ câu và sự lịch thiệp từ gà trống" - (Jonathan ben Nappaha. Talmud: Erubin 100b)

Gà cũng là một trong 12 con giáp. Theo tôn giáo dân gian của Trung Quốc thì gà là món dành riêng để kính dâng lên tổ tiên và thờ cúng thành hoàng. Theo một số quan sát thì việc cúng gà thường đi kèm với màn cầu khấn "nghiêm túc", trong khi tại các lễ hội vui vẻ thì người ta dùng thịt lợn nướng thay vì thịt gà. Trong các đám cưới Khổng giáo, gà được dùng làm vật thế thân cho người nào bị bệnh hay vắng mặt (chẳng hạn bị chết bất ngờ) không dự được hôn lễ. Người ta đặt khăn quàng bằng lụa đỏ lên đầu gà, và một người họ hàng gần của cô dâu/chú rể vắng mặt sẽ ôm con gà để tiến hành lễ cưới. Tuy nhiên, ngày nay hiếm có ai còn theo tục này.

Rắn thần được xem là nở ra từ trứng gà trống và sẽ chết khi nghe tiếng kêu của gà trống.

Trong lịch sử

Gà chắc hẳn đã sớm được thuần hóa ở Đông Nam Á do từ ngữ để chỉ gà nhà (*manuk) là một phần của ngữ hệ Nam Đảo nguyên thủy. Gà, chó và lợn là những vật nuôi trong nền văn hóa Lapita - nền văn hóa thời đồ đá mới đầu tiên của châu Đại Dương. Tranh vẽ đầu tiên về gà ở châu Âu được tìm thấy trên món đồ gốm Korinthos niên đại thế kỷ VII trước Công nguyên. Nhà thơ Cratinus gọi gà là "cái chuông cảnh báo của Ba Tư". Vở hài kịch Những Con Chim của Aristophanes (414 trước Công nguyên) gọi gà là "chim Media", ý chỉ nguồn gốc của gà là từ phương Đông. Hình ảnh về gà có trên đồ gốm đỏ và đen của Hy Lạp. Ở Hy Lạp cổ đại, gà còn hiếm và là loại thực phẩm khá danh giá trong các tiệc rượu đêm Hy Lạp. Đảo Delos dường như từng có một trung tâm gây giống gà.

Người La Mã cổ đại dùng gà trong thuật bói chim để nhận lời tiên tri. Một người (gọi là pullarius) sẽ chăm sóc gà, khi nào cần bói thì ông ta sẽ mở lồng và cho nó hạt đậu hoặc một loại bánh ngọt mềm đặc biệt. Nếu con gà ở nguyên trong lồng và gây ra tiếng động ("occinerent"), đập cánh hoặc bay đi thì đó là điềm xấu; nếu con gà ăn ngấu nghiến thì là điềm tốt. Năm 249 trước Công nguyên, trước trận chiến Drepana, vị tướng La Mã là Publius Claudius Pulcher đã sai người vứt "những con gà thiêng" xuống biển do chúng từ chối ăn. Ông còn nói "Nếu chúng nó không ăn thì có lẽ chúng muốn uống nước". Ngay lập tức ông bại trận dưới tay người Carthago và 93 thuyền của La Mã bị đắm. Khi trở về Roma, ông này bị xử tội bất kính và chịu hình phạt nặng nề.

Năm 162 trước Công nguyên, La Mã ra luật Lex Faunia cấm vỗ béo gà mái nhằm để đảm bảo lượng ngũ cốc tích trữ. Do vậy dân La Mã chuyển sang thiến gà trống, kết quả là kích cỡ gà tăng gấp đôi, mặc cho luật của La Mã quy định không được phép ăn gà đã vỗ béo. Luật này được sửa đổi nhiều lần, tuy nhiên dường như không thu được thành công. Sách Apicius viết về ẩm thực của La Mã đã liệt kê 17 món ăn làm từ gà, phần nhiều là các món luộc ăn kèm nước sốt. Người chế biến tận dụng mọi phần của con vật: dạ dày, gan, tinh hoàn và thậm chí cả phần xương bánh lái béo ngậy của con gà (nơi lông đuôi mọc).

Tác giả người La Mã là Columella có nêu lời khuyên về lai giống gà trong quyển thứ tám của bộ chuyên luận về nông nghiệp của ông. Ông xác định có các giống gà gồm Tanagra, Rhodes, Chalcidice và Media (thường bị nhầm thành Melia) - những giống có bộ dạng ấn tượng, bản tính hung hăng và được dùng trong trò chơi đá gà của người Hy Lạp. Tuy nhiên, trong chăn nuôi thì gà bản địa La Mã hoặc gà lai giữa gà mái bản địa và gà trống Hy Lạp lại được ưa chuộng hơn. Cũng theo Columella, một đàn gà lý tưởng nên có khoảng 200 con, có thể do một người trông coi. Nên tránh nuôi gà trắng do chúng không mắn đẻ và dễ bị đại bằng hay chim ó bắt mất. Tỷ lệ gà trống:gà mái nên là 1:5. Riêng gà trống giống Rhodes và Media do có cơ thể to lớn nên không ham muốn giao phối nhiều, vì thế tỷ lệ trống:mái chỉ là 1:3. Gà mái càng to lớn thì càng ít ấp trứng, do vậy tốt hơn hết là để gà mái bình thường ấp số trứng đó. Một gà mái có thể ấp không quá 15-23 quả trứng - phụ thuộc vào thời điểm trong năm - và chăm lo không quá 30 gà con mới nở. Trứng dài và nhọn thì thường nở ra gà trống trong khi đa số trứng tròn thì nở ra gà mái. Columella cũng cho rằng chuồng gà nên quay mặt về hướng đông nam và đặt gần nhà bếp do khói bếp có lợi cho chúng; ông viết "gia cầm sống khỏe nhất trong hơi ấm và khói". Chuồng gà nên có ba gian và có lò sưởi. Nên cho gà tắm trong bụi khô hoặc tro. Columella khuyên cho gà ăn lúa mạch, đậu xanh, hạt kê và cám làm từ lúa mì nếu chúng rẻ tiền. Không nên cho gà ăn thẳng lúa mì do loại lương thực này có hại cho chúng. Ngoài ra có thể cho ăn rơm rạ đã nấu (Lolium sp.), lá và hạt của cỏ linh lăng Medicago sativa L.. Có thể cho gà ăn bã nho, tuy nhiên chỉ nên làm điều này khi gà mái đã ngừng đẻ (tức vào thời điểm giữa tháng 11), bằng không gà sẽ đẻ ít trứng và trứng nhỏ. Khi cho gà ăn bã nho, cần chú ý bổ sung cám. Gà mái bắt đầu đẻ trứng sau Đông chí, khoảng đầu tháng 1 ở những vùng ấm áp và khoảng giữa tháng 2 ở những vùng lạnh hơn. Lúa mạch nấu sơ có tác dụng làm tăng khả năng sinh sản ở gà; nên trộn thứ này với lá và hạt cỏ linh lăng hoặc trộn kèm với đậu tằm hay hạt kê nếu không có cỏ linh lăng. Đối với gà thả vườn, mỗi ngày nên cho chúng ăn hai tách lúa mạch. Columella khuyên nhà nông nên giết thịt gà mái trên 3 tuổi do chúng không còn khả năng đẻ nhiều trứng.

Các nhà đi biển người Polynesia đã mang gà phát tán ra nhiều nơi. Gà đến đảo Phục Sinh vào thế kỷ XII. Ở đây gần như chúng được xem là loài vật nuôi duy nhất. Dân bản địa nuôi gà trong những cái chuồng xây vững chắc bằng đá.

Chăn nuôi gà

Ngành công nghiệp gia cầm toàn cầu hiện đang tiêu thụ khoảng 50 tỷ con gà hàng năm để làm thực phẩm - trứng và thịt.

Đa số gia cầm được nuôi bằng kỹ thuật thâm canh. Theo Viện Worldwatch thì 74% số thịt gia cầm và 68% số trứng được sản xuất theo lối này. Ngoài ra còn có cách nuôi gà thả vườn.

Sự đối lập giữa hai phương pháp nuôi gà nêu trên đã dẫn đến các vấn đề lâu dài của chủ nghĩa tiêu dùng đạo đức. Phe ủng hộ thâm canh cho rằng phương pháp này giúp tiết kiệm đất đai và thức ăn nhờ tăng năng suất; động vật được chăm sóc với hệ thống thiết bị hiện đại được kiểm soát. Phe phản đối cho rằng nuôi thâm canh gây hại cho môi trường, gây nên các nguy cơ đối với sức khỏe con người và là việc làm vô nhân tính.

Nuôi lấy thịt

Gà sống khoảng sáu năm hay hơn, tuy nhiên gà nuôi lấy thịt thông thường chỉ mất sáu tuần là đạt được kích cỡ giết thịt. Gà nuôi thả vườn hay gà nuôi bằng thực phẩm hữu cơ thường bị giết mổ khi đạt 14 tuần tuổi.

Nuôi lấy trứng
Một số giống gà có thể đẻ 300 trứng/năm; sách Kỷ lục Guinness 2011 dẫn ra kỷ lục gà đẻ 371 trứng trong 364 ngày. Khả năng đẻ trứng của gà lấy trứng bắt đầu giảm sau 12 tháng. Gà mái - đặc biệt là những con được nuôi trong hệ thống lồng nối tiếp nhau - rụng đáng kể lông và tuổi thọ sụt giảm từ bảy năm xuống dưới hai năm. Tại Anh và châu Âu, gà lấy trứng khi đó sẽ bị giết thịt và dùng trong thực phẩm chế biến sẵn hoặc bán dưới dạng "gà để nấu súp". Ở một số quốc gia khác, thay vì bị giết thịt thì gà thỉnh thoảng bị ép rụng lông để bắt chúng đẻ trứng tiếp. Người ta thực hiện việc này bằng cách không cho gà ăn (có khi không cho uống) trong khoảng 7 đến 14 ngày hoặc một thời gian đủ dài để làm gà sụt mất 25-35% cân nặng, hoặc tối đa là 28 ngày trong điều kiện thí nghiệm. Việc làm này kích thích gà rụng lông và cũng là kích thích gà đẻ trứng tiếp. Năm 2003, có trên 75% số đàn gà ở Mỹ bị ép phải rụng lông.

Việc ấp trứng có thể diễn ra thành công dưới bàn tay con người thông qua máy móc cung cấp môi trường ấp chuẩn xác và có kiểm soát. Thời gian ấp trung bình là 21 ngày nhưng có thể phụ thuộc nhiệt độ và độ ẩm trong lò ấp. Việc điều hòa nhiệt độ là yếu tố tối quan trọng để đảm bảo ấp trứng thành công. Chênh lệch quá 1 °C so với nhiệt độ tối ưu 37,5 °C sẽ làm giảm tỷ lệ trứng nở. Độ ẩm cũng có vai trò quan trọng bởi tốc độ bay hơi nước của trứng phụ thuộc độ ẩm tương đối của môi trường xung quanh. Độ ẩm tương đối nên được tăng lên mức khoảng 70% trong vòng ba ngày cuối của kỳ ấp để giữ cho màng trứng không bị khô sau khi gà con mổ nứt vỏ. Độ ẩm thấp cần được duy trì trong 18 ngày đầu tiên nhằm đảm bảo mức bay hơi nước vừa đủ. Vị trí đặt trứng trong lò cũng có thể ảnh hưởng lên tỷ lệ trứng nở. Nhằm đạt kết quả tốt nhất, nên đặt trứng nằm ngược (đầu hướng xuống) và thường xuyên đảo trứng (ít nhất ba lần/ngày) cho đến trước khi trứng nở từ một đến ba ngày. Nếu không lật trứng thì phôi bên trong có thể sẽ bị dính vào vỏ, khiến gà nở ra bị khuyết tật. Ngoài ra, cũng cần thông gió đầy đủ cho trứng để cung cấp đủ khí oxy cho phôi. Trứng càng nhiều tuổi thì càng cần thông gió nhiều hơn.

Các lò ấp thương mại là những kệ ấp kích cỡ công nghiệp có khả năng chứa đến 10.000 quả trứng cùng một lúc và đảo trứng một cách hoàn toàn tự động. Lò ấp trong gia đình là những cái hộp chứa được từ 6 đến 75 quả. Lò thường chạy bằng điện. Trong quá khứ lò ấp từng dùng dầu hoặc đèn dầu để giữ ấm.

Gà làm thực phẩm

Thịt gà

Từ lâu, thịt gà là một loại thực phẩm rất được ưa chuộng trên thế giới. Nếu so sánh với thịt heo và thịt bò thì lượng đạm của thịt gà cao hơn rất nhiều lần, trong khi đó lượng mỡ lại thấp hơn. Ngoài ra, thịt gà được chế biến thành nhiều món ăn ngon khác nhau như cơm gà, gà rán, gà nướng, gà hấp, canh gà, gà luộc xé phay,... Thịt gà là một loại thức ăn nhanh chủ yếu ở các cửa hiệu như McDonald's và KFC.

Trứng gà

Năm 2009, ước có khoảng 62,1 triệu tấn trứng được sản xuất trên toàn cầu với tổng đàn gà đẻ đạt xấp xỉ 6,4 triệu con. Trứng gà được dùng rộng rãi cho nhiều món ăn khác nhau, trong đó có nhiều loại bánh. Lòng trắng trứng chứa đạm nhưng ít hoặc không có chất béo và có thể dùng để chế biến riêng biệt với lòng đỏ. Vỏ trứng có khi được dùng làm phụ gia thực phẩm để bổ sung calci. Gà mái có thể đẻ trứng mà không cần gà trống (gà trống chỉ để thụ tinh cho trứng nếu muốn trứng nở ra gà con).

Một số giống

Có nhiều loại gà trong nước lẫn ngoài nước:
 Gà Ri (giống nội)
 Gà Nòi (giống nội)
 Gà Tàu vàng (giống nội)
 Gà Tò (giống nội)
 Gà Đông Cảo (giống nội)
 Gà chín cựa (giống nội)
 Gà Hồ (giống nội)
 Gà đồi (giống nội)
 Gà Tam hoàng (giống ngoại)
 Gà Liên Minh
 Gà Lương Phượng (giống ngoại)
 Gà Trung Quốc hay còn gọi là gà thải loại, gà trọc đầu
 Gà Hàn Quốc hay còn gọi là gà thải Hàn Quốc, gà thải loại, gà dai, gà dai bọng, gà Sla
 Gà Hyline (giống ngoại)
 Gà Hubbard (Hu-bat) (giống ngoại)
 Gà Lơ-go (giống ngoại)
 Gà Ai Cập (giống ngoại)

Trò chơi

Ở một số nền văn hóa có trò chơi chọi gà (đá gà).

Tham khảo

Sách
 P. Smith (2000), The Chicken Book, Nhà in Đại học Georgia.

Liên kết ngoài

G
Gà
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật đã được thuần hóa
Gia cầm


title: 21782 Davemcdonald

text:
21782 Davemcdonald (tên chỉ định: 1999 RV239) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 8 tháng 9 năm 1999. Nó được đặt theo tên David McDonald, nhà thiên văn học nghiệp dư Ai len.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 21001–22000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Pollanisus viridipulverulenta

text:
The Satin-Green Forester (Pollanisus viridipulverulenta) là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy ở phần phía đông của Úc (Queensland, New South Wales, Lãnh thổ Thủ đô Úc, Victoria, South Australia và Tasmania).

Chiều dài cánh trước là 11–13 mm đối với con đực và 8–9 mm đối với con cái. Sải cánh dài khoảng 30 mm. Adults are metallic blue-green. Con trưởng thành bay từ tháng 8 và đầu tháng 9 (in Queensland và South Australia) đến tháng 1 (in Tasmania).

Ấu trùng ăn nhiều loài Hibbertia, bao gồm Hibbertia obtusifolia, Hibbertia stricta và Hibbertia sericea.

Con trưởng thành bay vào ban ngày, và có thể thấy chúng ăn vào những giờ nóng nhất trong ngày. Giao phối diễn ra vào chiều cho đến sáng hôm sau, và sau đó con cái đẻ trứng trong tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Australian Insects
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Pollanisus


title: Agathotoma secalis

text:
Agathotoma secalis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Chú thích

Tham khảo

secalis
Động vật được mô tả năm 1971


title: Elite Model Management

text:
Elite Model Management (Elite hay Tinh hoa) là một công ty môi giới và quản lý người mẫu do John Casablancas và Alain Kittler thành lập năm 1972 tại Paris, Pháp. Elite ngày nay thu nhận hơn 800 người mẫu trên khắp 5 châu lục, khiến nó trở thành một tập đoàn người mẫu lớn nhất thế giới. Mạng lưới công ty phủ rộng với 36 đối tác quốc tế. Ngoài ra, Elite còn tổ chức các cuộc thi phát hiện tài năng mang tên Elite Model Look, một cuộc thi mời gọi hơn 350.000 thí sinh đến từ 55 quốc gia và được xem là một cuộc tuyển chọn người mẫu quy mô nhất thế giới.

Elite World S.A. là công ty mẹ của Elite Model Management. Trụ sở chính nằm tại Luxembourg. Ban lãnh đạo Elite World S.A. gồm Bernard Hennet, Andrew Gleeson và Thomas Röggla. Röggla chiếm trên 25% cổ phần tại Elite World S.A. và hiện tại đang là cổ đông lớn nhất. Các thành viên hội đồng quản trị nắm giữ hơn 50% lượng cổ phiếu.

Elite được xem là một trong những trụ cột chính của ngành công nghiệp thời trang, công ty này đã và đang đại diện cho một lớp siêu mẫu và nhân vật truyền thông trong đó bao gồm siêu mẫu huyền thoại Paulina Porizkova, cô gái kiêu kì Coco Rocha, ngôi sao Ali Stephens mới nổi và rất nhiều những nhân vật khác.

Người mẫu do Elite đại diện (trong quá khứ và hiện tại)

 Siti Nurhaliza
 Iman Abdulmajid
 Stephanie Adams
 Gianne Albertoni
 Carol Alt
 Alessandra Ambrosio
 Mini Anden
 May Andersen
 Teyona Anderson
 Robin Arcuri
 Jules Asner
 Nadja Auermann
 Emma B
 Tyra Banks
 Diora Baird
 Arlene Baxter
 Alice Burdeu
 Ana Beatriz Barros
 Monica Bellucci
 Elsa Benitez
 Leslie Bibb
 Marcelle Bittar
 Gisele Bündchen
 Naomi Campbell
 Charlott Cordes
 Cindy Crawford
 Emina Cunmulaj
 Cameron Diaz
 Debbie Dickinson
 Janice Dickinson
 Joanie Dodds

 Katarzyna Dolinska
 Morgane Dubled
 Kirsten Dunst
 Tanya Dziahileva
 Selita Ebanks
 Shiina Eihi
 Susan Eldridge
 CariDee English
 Karen Elson
 Tami Erin
 Christian Evans
 Linda Evangelista
 Terry Farrell
 Isabeli Fontana
 Lena Gercke
 Jaslene Gonzalez
 Rianne ten Haken
 Jerry Hall
 Lydia Hearst
 Tricia Helfer
 Kristy Hinze
 Famke Janssen
 Neha Kapur
 Liya Kebede
 Riley Keough
 Karlie Kloss
 Heidi Klum
 Michaela Kocianova
 Heather Kuzmich

 Yasmin Le Bon
 Noémie Lenoir
 Nicole Lenz
 Adriana Lima
 Nicole Linkletter
 Kristanna Loken
 Andie MacDowell
 Leslie Mancia
 Josie Maran
 Lauren McAvoy
 Catherine McCord
 Stacey McKenzie
 Dayana Mendoza
 Jennifer Messelier
 Ana Mihajlovic
 Eniko Mihalik
 Marisa Miller
 Karen Mulder
 Raica Oliveira
 Oluchi Onweagba
 Tatjana Patitz
 Paulina Porizkova
 Ujjwala Raut
 Albert Reed
 Maggie Rizer
 Coco Rocha
 Kahlen Rondot
 Anya Rozova
 Camilla Rutherford

 Bruno Santos
 Tracy Scoggins
 Claudia Schiffer
 Joan Severance
 Stephanie Seymour
 Ingrid Seynhaeve
 Jenny Shimizu
 Emma Sjöberg
 Carrie Southworth
 Zuzana Snow
 Ali Stephens
 Shannon Stewart
 Heather Stohler
 Kim Stolz
 Lara Stone
 Saleisha Stowers
 Iris Strubegger
 Yfke Sturm
 Candice Swanepoel
 Landi Swanepoel
 McKey Sullivan
 Whitney Thompson
 Uma Thurman
 Alina Vacariu
 Frederique van der Wal
 Damien Van Zyl
 Anne Vyalitsyna
 Estella Warren
 Eugena Washington
 Daria Werbowy
 Deanna Wright

</div>

Nhân vật truyền thông đại diện bởi Elite (quá khứ và hiện tại)

 Angel Locsin
 Robin Padilla
 Chris Crocker
 Britney Spears
 Cameron Diaz
 Kim Chiu
 Uma Thurman
 Jennifer Lopez
 Anna Nicole Smith

Chi nhánh Elite địa phương
Trụ sở chính nằm tại Paris và công ty này có một lượng lớn văn phòng đại diện trên khắp thế giới. Vương quốc Anh và Australia là hai quốc gia duy nhất không có đại diện của Elite Model Management, lý do vì tương đồng với Elite tại Anh là Models 1 và tại Australia là Priscilla's Model Management. Ngoại trừ văn phòng của Mỹ ở New York, Miami, Los Angeles, Atlanta, và Chicago, danh sách dưới đây liệt kê các văn phòng chính khác:

 Amsterdam
 Athens
 Bangalore
 Bangkok
 Barcelona
 Copenhagen
 Dubai
 Fribourg
 Hamburg
 Hà Nội
 Tp.Hồ Chí Minh
 Hong Kong
 Istanbul

 Jakarta
 Kuala Lumpur
 Lisbon
 Luxembourg
 Marseille
 Mexico City
 Milano
 Monterrey
 Mumbai
 München
 New Delhi
 Porto Alegre

 Praha/Bratislava
 Rio de Janeiro
 Santiago de Chile
 Santo Domingo de Guzmán
 Sao Paulo
 Seoul
 Thượng Hải
 Singapore
 Stockholm
 Tel Aviv
 Tokyo
 Toronto
 Warsaw

Chú thích

Liên kết ngoài
 Elite Model VN
 Vòng chung kết Elite Model Look lần thứ 25/ Tam Á, Trung Quốc
  Elite World
 Elite Model Mgmt tại Fashion Model Directory
 bài viết trên Seoul Times về cuộc thi của Elite
 bài viết về Vietnam News Agency tại Vietnam
 Elite Model Contest 2007 tại Switzerland
 Casting held for "Miss Krasnoyarsk Territory" beauty contest on ngày 22 tháng 9 năm 2007
 BusinessWeek article about Elite's bankruptcy amid charges of price fixing
 Complaint of class action  filed in U.S. District Court for the Southern District of New York

Công ty quản lý người mẫu
Khởi đầu năm 1972


title: Verneuil-Moustiers

text:
Verneuil-Moustiers () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Aphthona dalatensis

text:
Aphthona dalatensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov & Lingafelter miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona
Côn trùng Việt Nam


title: Carl Linnaeus

text:
Carl Linnæus (), (23 tháng 5 năm 1707 - 10 tháng 1 năm 1778), cũng được biết đến với quý danh Carl von Linné, là một nhà thực vật học, một bác sĩ kiêm nhà động vật học người Thụy Điển, người đã đặt nền móng cho hệ thống danh pháp hiện đại. Ông được biết đến như là cha đẻ của hệ thống phân loại hiện đại ngày nay. Ông cũng được tôn vinh là một trong những người tiên phong của ngành sinh thái học hiện đại và được tôn vinh là "Hoàng tử của giới thực vật học". Nhiều tác phẩm của ông được viết bằng tiếng Latinh, trong đó ông lấy tên theo kiểu Latinh là Carolus Linnæus (hay Carolus a Linné sau năm 1761).

Ở thời của mình, ông là nhà thực vật học nổi tiếng nhất, người được biết đến với những kĩ năng ngôn ngữ rất tốt. Nhà triết học người Pháp Jean-Jacques Rousseau đã từng gửi cho ông một lời nhắn: "Nói với ông ta tôi không biết người đàn ông nào tuyệt vời hơn thế trên Trái Đất này". Học giả người Đức Johann Wolfgang von Goethe viết: "Trừ Shakespeare và Spinoza, tôi không biết ai giữa những người không còn sống mà ảnh hưởng tới tôi lớn hơn thế". Tác giả người Thụy Điển August Strindberg viết: "Linnæus kỳ thực là một nhà thơ sinh ra để trở thành nhà tự nhiên học".

Tiểu sử
Carl Linnæus sinh tại một ngôi làng nhỏ tên là Råshult, Småland ở miền nam Thụy Điển. Cha của ông, Nils Linnæus là một mục sư. Chính cha ông đã truyền lại cho ông tình yêu cây cỏ.

Truyền thuyết kể rằng cậu bé Carl đã có tình yêu với cây và hoa ngay từ trong bụng mẹ, vì mẹ của ông khi mang thai vẫn thường ngắm những bông hoa kỳ lạ và tuyệt vời trong vườn hoa của chồng. Carl đã viết về bản thân mình lúc được sinh ra một cách đầy chất thơ: "Chỉ khi mùa xuân vào tiết thời đáng yêu nhất của nó và khi tiếng gà gáy báo hiệu mùa hè sắp đến" – đó chính là tháng Năm. Đời xưa kể lại, chiếc nôi của Carl được kết bằng những bông hoa tuyệt đẹp với hương thơm ngào ngạt.

Khi là học sinh tiểu học, Carl được đánh giá là một học sinh giỏi về thực vật học và thầy của Carl khi đó đã khuyên cha mẹ cậu nên cho cậu theo học nghề bác sĩ, thay vì trở thành một tu sĩ như họ dự định (khi đó thực vật học vẫn là một phần của khoa y).

Sau đó, Carl theo học ở trường y tại Lünd, miền nam Thụy Điển. Học xong một năm, Carl chuyển tới một trường đại học danh tiếng và cổ kính nhất của Thụy Điển tại Üppsala.

Sự tự tin vô hạn cộng với tham vọng hiểu và phân loại mọi vật trong trạng thái toàn vẹn của nó – không chỉ trên Trái Đất mà cả vũ trụ - là hai động lực chính làm nên toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Carl. Chính vì tham vọng này, ông còn được gọi là "Hoàng tử của giới thực vật học". Thế giới gọi ông là "Pliny của Phương Bắc" (Pliny là nhà sử học khoa học tự nhiên vĩ đại nhất của thời kỳ cổ đại), "Adam thứ hai" và còn nhiều tên khác

Các tác phẩm chính

Tác phẩm Systema naturæ của ông là một hệ thống phân loại cây cỏ, động vật và khoáng vật, giống như một xã hội, bao gồm các vương quốc, các tỉnh, huyện và tá điền.

Trong tác phẩm này, tiêu chí mà ông sử dụng để phân loại cây cỏ là các đặc điểm về giới, được phát hiện cuối thế kỷ thứ 17 nhưng vẫn chưa được chấp nhận ở khắp mọi nơi. Tự nhiên, theo ông chính là sinh sôi nảy nở. Đó chính là cách để sự sống tồn tại trong sự đa dạng của nó.

Với động vật, ông phân loại chúng theo nhiều tiêu chí khác nhau, chẳng hạn động vật bốn chân, hay Mammalia - động vật có vú, được đánh giá theo số lượng và vị trí vú của động vật, bên cạnh những tiêu chí khác.

Với khoáng sản, cũng tương tự, ông phân chia theo những đặc điểm bên ngoài và không căn cứ vào thành phần hóa học của nó.

Trong hệ thống này, các cây cỏ, động vật và khoáng sản được bố trí như trong một tổ chức của quân đội với các thứ bậc trên dưới, và không giống như Darwin, ông đặt con người đứng đầu trong cấu trúc thứ bậc đó như là một viên đá quý trên vương miện của tạo hóa. Tuy nhiên ông là nhà khoa học đầu tiên thời đó, năm 1758, đã đưa ra một kết luận nhạy cảm và mạnh mẽ rằng loài người phải được đặt cùng thứ tự với đười ươi, thuộc họ động vật linh trưởng.

Systema naturae lần đầu tiên ra đời chỉ có 12 trang. Sau đó, trong thời gian từ năm 1766 đến 1768, Linnaeus đã phát triển công trình của mình lên thành 2.300 trang với tất cả là 15.000 loài động thực vật và khoáng sản khác nhau. Phân loại và đặt tên cho từng loại trên quả là một thành tích khổng lồ và khó có thể hiểu nổi. Nhưng Linnaeus hiểu rằng công việc của ông mới chỉ là sự khởi đầu nhỏ bé. Đến cuối thể kỉ 18, con số dự tính các loài động thực vật có trên Trái Đất là khoảng 30-40 triệu khác nhau và hầu hết các loài đó sẽ không bao giờ được vẽ ra hay được đặt tên.

(hay tên đầy đủ hơn ) được xuất bản lần đầu tiên năm 1753, gồm 2 quyển. Tính quan trọng trước nhất của nó có lẽ nó là khởi điểm đầu tiên của danh mục thực vật tồn tại đến ngày nay.

Năm 1754, Linnaeus chia giới thực vật thành 25 lớp (Genera Plantarum tái bản lần thứ 5). Lớp Cryptogamia, bao gồm tất cả các loài thực vật có cơ quan sinh sản ẩn (tảo, nấm, rêu và dương xỉ).

được xuất bản lần đầu tiên năm 1737, quy định về chi thực vật. Có khoảng 10 tái bản đã được phát hành, không phải tất cả chúng đều có tác giả là một mình Linnaeus; tái bản quan trọng nhất là bản thứ 5 năm 1754.

(1751) là một tổng kết những suy nghĩ của Linnaeus về phân loại và danh pháp thực vật, và một công trình mà ông đã xuất bản trong các ấn phẩm trước đó như  (1736) và  (1737). Các ấn phẩm khác hình thành từ những phần trong kế hoạch của ông nhằm sắp xếp lại những nền tảng của thực vật học như  và : tất cả ấn phẩm này đều được in ở Hà Lan (cũng như  (1737) và  (1735)), Philosophia tiếp tục được phát hành ở Stockholm.

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài

 Tiểu sử  tại Khoa Hệ thống học thực vật, Đại học Uppsala
 Thư từ của Linaeus
 Tiểu sử tại Hiệp hội Linnaeus London
 Linnean Herbarium
 The Linnæus Tercentenary celebration
 IK Foundation & Company Linnaeus Project

Sinh năm 1707
Mất năm 1778
Nhà thực vật học Thụy Điển
Nhà động vật học Thụy Điển
Bác sĩ Thụy Điển
Nhà phân loại học Thụy Điển
Bài cơ bản dài trung bình
Danh pháp thực vật học
Nhà dương xỉ học
Nhà thực vật học với tên viết tắt
Hội viên Hội Hoàng gia
Nhà khoa học Thụy Điển
Quý tộc Thụy Điển
Chôn cất tại nhà thờ chính tòa Uppsala
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Nhà động vật học với tên viết tắt


title: Neerijnen

text:
là một đô thị và thị xã ở Hà Lan.  Đô thị này có cự ly khoảng 35 km về phía nam Utrecht và khoảng 15 km về phía bắc 's-Hertogenbosch.

Các trung tâm dân cư

Est, Haaften, Heesselt, Hellouw, Neerijnen, Ophemert, Opijnen, Tuil, Varik và Waardenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị Gelderland


title: Pahalgam

text:
Pahalgam là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Anantnag thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Địa lý
Pahalgam có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 2740 mét (8989 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pahalgam có dân số 5922 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Pahalgam có tỷ lệ 35% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 49%, và tỷ lệ cho phái nữ là 17%. Tại Pahalgam, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir
Jammu và Kashmir
Kashmir


title: Katkar

text:
Katkar là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Katkar có dân số 6108 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Katkar có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Katkar, 23% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Geranomyia atlantica atlantica

text:
Geranomyia atlantica là một phân loài ruồi của loài Geranomyia atlantica trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Montigny, Calvados

text:
Montigny là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Montigny sur le site de l'Institut géographique national

Montigny (Calvados)


title: Hoa (định hướng)

text:
Hoa trong tiếng Việt có nhiều nghĩa:
 Cơ quan sinh sản của các loại thực vật hạt kín theo phân loại là Magnoliophyta. Cụ thể xem Hoa.
 Người Hoa: chỉ người Trung Quốc nói chung (không nhầm với người Hán là một dân tộc chính ở Trung Quốc) hay công dân ở các quốc gia khác mà có gốc gác Trung Hoa, giống như Hoa kiều, Hoa duệ.
 Ngôn ngữ của người Trung Quốc: Hoa ngữ.
 Tên một ngọn núi tại Trung Quốc: Hoa Sơn.
 Họ Hoa, Hán tự viết là 花.
 Họ Hóa, Hán tự viết là 華 mà nhiều sách báo tiếng Việt vẫn phiên âm thành Hoa.
 Huyện thuộc Trung Quốc: Hoa (huyện).
 Trò chơi điện tử Hoa ra mắt năm 2021.
 Hoa hậu, Hoa khôi

Xem thêm
 Flower


title: Ngô Thụy Miên

text:
{{Thông tin nghệ sĩ âm nhạc
| background = nhạc sĩ không biểu diễn
| image =
| imagesize =
| caption =
| tên thật = Ngô Quang Bình
| ngày sinh =
| nơi sinh = Hải Phòng, Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
| ngày mất =
| nơi mất =
| nghề nghiệp = Nhạc sĩ
| dòng nhạc = Tình khúc 1954–1975
| ca khúc = Áo lụa Hà ĐôngNiệm khúc cuốiRiêng một góc trời
| ca sĩ = Lệ Thu Khánh LyTuấn NgọcSĩ PhúDuy TrácElvis PhươngBằng Kiều
}}

Ngô Quang Bình (sinh ngày 26 tháng 9 năm 1948), nghệ danh là Ngô Thụy Miên, là một nhạc sĩ Việt Nam từ trước năm 1975.

Tiểu sử
Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên sinh ngày 26 tháng 9 năm 1948 tại Hải Phòng, và là con thứ hai trong một gia đình 7 người con. Ông lớn lên trong môi trường sách vở và thơ văn, do gia đình ông có mở một nhà sách tên Thanh Bình ở Hải Phòng, và sau này ở trên đường Phan Đình Phùng (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu) khi vào định cư ở Sài Gòn. Tại đây, ông học trường Trung học Nguyễn Trãi và sau đó là Trường Đại học Khoa học Sài Gòn.

Trong thập niên 1960, Ngô Thụy Miên có theo học vĩ cầm với Giáo sư Đỗ Thế Phiệt, và nhạc pháp với Giáo sư Hùng Lân tại Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn. Thời gian học ở đây, ông quen biết với Đoàn Thanh Vân (con gái của diễn viên Đoàn Châu Mậu), và hai người đã có một mối tình.

Từ năm 1970 đến 1975, Ngô Thụy Miên làm kiểm soát viên không lưu tại sân bay Tân Sơn Nhất. Cũng khoảng thời gian đó, ông là Trưởng ban nhạc Luân Phiên tại Đài phát thanh Quân đội.

Năm 1963, ông bắt đầu viết nhạc. Tình khúc đầu tiên mà ông sáng tác là bài "Chiều nay không có em" hoàn tất vào tháng 2 năm 1965, được giới sinh viên học sinh lúc bấy giờ hưởng ứng rất nồng nhiệt.

Vài năm sau, ông cho xuất bản một tập nhạc đầu tay lấy tựa "Tình khúc Đông Quân" (Đông Quân chính là bút hiệu đầu đời của ông trước khi đổi qua bút hiệu Ngô Thụy Miên bây giờ) in ronéo phát hành tại Sài Gòn năm 1969. Trong đó có nhiều bài đáng chú ý như: "Giáng ngọc", "Mùa thu này cho em" (sau đổi là "Mùa thu cho em"), "Gọi nắng" (sau đổi là "Giọt nắng hồng"), "Dấu vết tình yêu" (sau đổi là "Dấu tình sầu"), "Cho những mùa thu" (sau đổi là "Thu trong mắt em"), "Tình khúc tháng 6", "Mùa thu về trong mắt em" (sau đổi là "Mắt thu") và "Ngày mai em đi"... Tiếp theo, Ngô Thụy Miên có những nhạc phẩm phổ từ thơ của nhà thơ Nguyên Sa như: "Áo lụa Hà Đông", "Paris có gì lạ không em", "Tuổi 13"...

Năm 1974, Ngô Thụy Miên thực hiện băng nhạc đầu tay Tình Ca Ngô Thụy Miên gồm 17 tình khúc đã được viết trong khoảng thời gian 1965 – 1972. Với sự góp mặt của các ca sĩ và nhạc sĩ như Khánh Ly, Duy Trác, Thái Thanh, Lệ Thu, Thanh Lan, Duy Quang,...

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, ông vượt biên đến tị nạn tại đảo Pulau Bidong của Malaysia, và chính thức ra mắt một sáng tác viết từ năm 1975 là bài "Em còn nhớ mùa xuân" gởi tặng riêng cho người yêu của ông là Đoàn Thanh Vân. Sau 6 tháng ở trại tị nạn, nhạc sĩ được nước thứ ba bảo lãnh cho sang Montréal (Canada) vào tháng 4 năm 1979.

Từ San Diego (Hoa Kỳ), Đoàn Thanh Vân được tin người yêu đã đến được Canada, đã bay sang nối kết lại cuộc tình đã bị dở dang vì thời cuộc. Cùng năm 1979, cả hai qua sống tại San Diego rồi dời lên Quận Cam, California. Qua năm 1980, Ngô Thụy Miên bắt đầu đi làm về ngành điện toán cho trường UCLA, tại thành phố Olympia thuộc tiểu bang Washington.

Trong thập niên 1990, nhạc sĩ tiếp tục sáng tác với những ca khúc mới như "Cần thiết", "Em về mùa thu", "Trong nỗi nhớ muộn màng",… và nhất là Riêng một góc trời (1996). Năm 2000, nhạc phẩm "Mưa trên cuộc tình tôi" của ông được khán thính giả đón nhận một cách đặc biệt.

Tổng cộng đến nay, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đã sáng tác được trên 70 ca khúc, với khoảng 20 bài từ trong nước. Theo đánh giá của nhiều người, thì Ngô Thụy Miên chính là "một nhạc sĩ tài hoa đích thực"...

Trung tâm Thúy Nga từng thực hiện chương trình vinh danh và những sáng tác của ông:Paris By Night 21 - Tình Ca Ngô Thụy MiênParis By Night 66 - Người Tình Và Quê Hương'' (cùng với hai nhạc sĩ Trần Trịnh và Nhật Ngân)

Nói về việc bén duyên với các bản tình ca, nhạc sĩ Ngô Thuỵ Miên cho biết:

"Với tôi, chiến tranh chỉ là giai đoạn. Tình yêu mới là vĩnh cửu. Từ khi bắt đầu viết nhạc, tôi đã chọn cho mình một hướng đi, đó là tình ca. Và trước tôi cũng như sau tôi đã có nhiều nhạc sĩ viết về chiến tranh, về quê hương, về thân phận… Tất cả chúng tôi đều đóng góp cho nền âm nhạc Việt Nam, mỗi người một khuynh hướng khác nhau. Tôi chỉ xin được nhớ đến như một người viết Tình Ca không hơn không kém.

Tôi không viết nhạc để sống, mà tôi sống để viết nhạc… Nếu đời hay người đời chia sẻ được với tôi thì đó là một niềm vui".

Sáng tác
Ái xuân
Áo lụa Hà Đông (thơ Nguyên Sa)
Bản tình cuối
Bài tình ca cho em
Biết bao giờ trở lại
Biển và em
Bốn mùa quạnh hiu
Cần thiết (thơ Nguyên Sa)
Chiều nay không có em
Chiều qua công viên
Chiều xuống Paris
Dấu tình sầu
Dấu vết tình yêu
Dốc mơ
Em còn nhớ mùa xuân
Em về mùa thu
Giáng ngọc
Giã từ em Cali
Giọt buồn mùa đông
Giọt nắng hồng
Giọt nước mắt ngà
Gọi tên anh
Mắt biếc
Mắt thu
Mây bốn phương trời
Miên khúc
Một cõi tình phai
Một đời quên lãng
Mùa thu cho em
Mùa thu xa em
Nắng Paris, nắng Sài Gòn
Người em sáng trong cô độc (thơ Nguyên Sa)
Ngày mai em đi (1972)
Niệm khúc cuối
Nỗi đau muộn màng
Nỗi đau từ đấy
Ở nơi nào em còn nhớ
Paris (thơ Nguyên Sa)
Paris có gì lạ không em (thơ Nguyên Sa)
Qua vùng biển nhớ
Riêng một góc trời
Tháng giêng và anh
Tháng sáu trời mưa (thơ Nguyên Sa)
Thu khóc trên ngàn
Thu Sài Gòn
Thu trong mắt em
Tình cuối chân mây
Tình khúc buồn
Tình khúc mùa xuân
Tình khúc tháng sáu
Trong nỗi nhớ muộn màng
Từ giọng hát em
Tuổi mười ba (thơ Nguyên Sa)
Tóc xưa (thơ Dương Văn Thiệt)
Về soi bóng mình (thơ Hoài Linh Phương)

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài
Góc trời Ngô Thụy Miên
Lời nhạc 70 tình ca Ngô Thụy Miên

Người Hải Phòng
Người Mỹ gốc Việt
Nhạc sĩ Hải Phòng
Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Nhạc sĩ hải ngoại
Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa
Người họ Ngô tại Việt Nam


title: Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia 2008

text:
Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia 2008 là giải đấu bóng đá lần thứ 11 của Giải vô địch bóng đá nữ Việt Nam do VFF tổ chức. Tham dự giải bóng đá nữ Vô địch quốc gia năm 2008 có 6 đội bóng: Hà Nội, Hoà Hợp Hà Tây, Phong Phú Hà Nam, Than Khoáng sản Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh và Thái Nguyên. Sáu đội sẽ thi đấu theo thể thức vòng tròn 2 lượt để tính điểm xếp hạng. Giải bóng đá nữ vô địch Quốc gia 2008 sẽ khởi tranh vòng đấu đầu tiên của lượt đi vào ngày 14/6 trên Sân vận động Hàng Đẫy, Hà Nội và kết thúc vào ngày 1/7/2008. Lượt về bắt đầu từ ngày 9/7 và khép lại vào ngày 25/7 trên Sân vận động Thành Long, Thành phố Hồ Chí Minh.

Thông tin về giải đấu
Lùi ngày khai mạc giải lại vào ngày 16 tháng 6 năm 2008
Chuyện tiền ở Euro 2008 và nỗi buồn bóng đá Việt Nam là bài báo chỉ trích việc khai mạc giải vào lúc Euro 2008 đang diễn ra.

Cách tính điểm, xếp hạng
Đội thắng: 3 điểm
Đội hoà: 1 điểm
Đội thua: 0 điểm
Tính tổng số điểm của các Đội đạt được để xếp thứ hạng.
Nếu có từ 2 đội trở lên bằng điểm nhau, trước hết sẽ tính kết quả các trận đấu giữa các đội đó với nhau theo thứ tự: số điểm; hiệu số bàn thắng-bàn thua; số bàn thắng. Nếu các chỉ số này vẫn bằng nhau thì tiếp tục xét các chỉ số của toàn bộ các trận đấu trong giải theo thứ tự: Hiệu số của tổng số bàn thắng- tổng số bàn thua; tổng số bàn thắng. Nếu vẫn bằng nhau sẽ tổ chức bốc thăm để xác định đội xếp trên.

Giải thưởng
Đội Nhất: Cúp, cờ, HCV và 80 triệu đồng
Đội xếp thứ Nhì: Cờ, HCB và giải thưởng 60 triệu đồng
Đội xếp thứ Ba: Cờ, HCĐ và giải thưởng 30 triệu đồng
Giải phong cách: Cờ và giải thưởng 10 triệu đồng
Cầu thủ xuất sắc nhất giải: 5 triệu đồng
Thủ môn xuất sắc nhất giải: 3 triệu đồng
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: 3 triệu đồng.

Bảng xếp hạng

Bảng tổng sắp

Đội dẫn đầu sau mỗi vòng đấu

Lịch thi đấu và kết quả chi tiết

Lượt đi

Lượt về

Kết quả tổng hợp
Đội vô địch: Hà Nội
Đội hạng nhì: TKS Việt Nam
Đội thứ ba: Hoà Hợp Hà Tây
Giải phong cách: Tp.Hồ Chí Minh
Cầu thủ xuất sắc nhất: Đỗ Thị Ngọc Châm(8-Hà Nội)
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: Đỗ Thị Ngọc Châm(8-Hà Nội), 7 bàn.
Thủ môn xuất sắc nhất: Nguyễn Thanh Hảo(30-TKS Việt Nam)

Tham khảo

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2008
Kết quả chi tiết giải bóng đá nữ vô địch quốc gia 2008

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF)

Giải vô địch bóng đá nữ Việt Nam
Bóng đá Việt Nam năm 2008
Bóng đá nữ năm 2008


title: Hantay

text:
Hantay là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Labeo victorianus

text:
The Ningu (Labeo victorianus) là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae.
Nó được tìm thấy ở Burundi, Kenya, Tanzania, and Uganda.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông, swamps, hồ nước ngọt, đầm lầy nước ngọt, and inland deltas.

Tham khảo

 Bayona, J.D.R. 2005. Labeo victorianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Labeo


title: Africophilus sinuaticauda

text:
Africophilus sinuaticauda là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Franciscolo miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Africophilus


title: Koga, Fukuoka

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Fukuoka, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 01 tháng 10 năm 1997. Tính đến ngày 01 tháng 9 năm 2010, dân số thành phố là 57.874, với mật độ 1.370 người/km² trên tổng diện tích 42,11 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Koga official website (mostly Japanese)

Thành phố tỉnh Fukuoka


title: Sao em nỡ vội lấy chồng

text:
"Sao em nỡ vội lấy chồng" hay "Lá Diêu Bông" là một bài hát thuộc thể loại trữ tình do nhạc sĩ Trần Tiến sáng tác vào năm 1990, phỏng theo bài thơ mang tên "Lá Diêu Bông" của nhà thơ Hoàng Cầm. Nội dung bài hát kể về chuyện một người thiếu nữ thề ước với người con trai yêu cô rằng: nếu tìm được "Lá Diêu Bông" thì sẽ lấy làm chồng, mặc dù cô biết đó là một loại lá không có thật. Thời gian trôi qua, người con trai cất công đi tìm chiếc lá thần thoại đó nhưng người mà anh yêu đã đi lấy chồng từ thuở nào...

Bài hát từng nhận được giải thưởng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh năm 1990, về những sáng tác cổ động cho phong trào Dân số - Kế hoạch hoá gia đình.

Nguồn gốc tác phẩm
Bài thơ "Lá Diêu Bông" là câu chuyện tình có thật của nhà thơ Hoàng Cầm. Khi mới được 8 tuổi, Hoàng Cầm về thăm nhà ở phố ga Như Thiết, Bắc Giang sau khi đi trọ học ở tỉnh. Sau này Hoàng Cầm mới biết chị tên Vinh, hơn ông 8 tuổi, con một nhà giáo ở huyện Tiên Du (Bắc Ninh) mới chuyển nhà đến phố ga Như Thiết.

Một buổi chiều, Hoàng Cầm theo chị Vinh ra cánh đồng sau nhà. Tháng 10, lúa đã gặt chỉ còn trơ gốc rạ. Cô gái tìm một thứ lá cây mọc ở gò đất. Lá ấy tên gì chị có nói, nhưng ông quên mất. Ông chỉ nhớ chị bảo lấy lá cây ấy giã đắp mặt cho da đẹp. Đến năm 12 tuổi, một ngày cuối tuần trở về nhà như thường lệ, Hoàng Cầm không thấy chị Vinh đâu. Mẹ bảo chị đã đi lấy chồng, làm lẽ cho một quản lính khố xanh ở Phủ Lý, Hà Nam.

Kể từ ngày ấy ông không còn gặp cô gái mình trộm thương bên nhà nữa. Và hơn 20 năm sau, trong một đêm mơ kỷ niệm cũ, Hoàng Cầm đã viết bài thơ Lá diêu bông. Hoàng Cầm luôn có một xấp giấy và cây bút đặt trên đầu giường và nhiều bài thơ của ông được viết trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê.

Bài thơ nói về tình yêu mộng tưởng và sự đi tìm trong vô vọng theo một thứ viễn vông không có thật, được hứa hẹn bởi ai đó.

Trích đoạn bài thơ:
Chị bảo- Đứa nào tìm được lá Diêu Bông
 - Từ nay ta gọi là chồngHai ngày sau em tìm thấy lá
Chị chau mày - Đâu phải lá Diêu Bông
Mùa đông sau em tìm thấy láChị lắc đầu
Trông nắng vãn bên sôngNgày cưới chị
Em tìm thấy láChị cười xe chỉ ấm trôn kim
Chị ba conEm tìm thấy lá
Xòe tay phủ mặt chị không nhìn...

Phổ nhạc

Khoảng năm 1990, nhạc sĩ Trần Tiến phổ lại nhạc và lời mới cho bài thơ này, bài hát mang âm hưởng dân ca Bắc Bộ, lấy tên là "Sao em nỡ vội lấy chồng". Bài hát này được Trần Tiến sáng tác để tuyên truyền cho phong trào Dân số - Kế hoạch hóa gia đình - một phong trào được Liên Hợp Quốc bảo trợ. Một thời gian sau, nó được dàn nhạc giao hưởng New York thể hiện nhằm đón chào Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam lên nhận giải thưởng của tổ chức này. "Sao em nỡ vội lấy chồng" từng được khá nhiều ca sĩ thể hiện như Quang Lý, Thu Hiền, Trung Đức, Trần Thu Hà, Quang Linh, Như Quỳnh, và trong chương trình Paris By Night 84, ... Ngoài ra, một nữ ca sĩ người Nhật Bản cũng đã đưa bài hát này vào CD nhạc phát hành hơn 20 nước trên thế giới của mình.

Trích lời bài hát:Bướm vàng đã đậu trái mù u rồi
Lấy chồng sớm làm gì, để lời ru thêm buồnRu em thời thiếu nữ xa xôi
Còn đâu bao đêm trăng thanhTát gàu sòng, vui bên anh

Ru em thời con gái kiêu saEm đố ai tìm được lá diêu bông
Em xin lấy làm chồng...

Trước đó, vào thập niên 1980, nhạc sĩ Phạm Duy đã phổ nhạc cho bài thơ, và từng được Thái Hiền, Ý Lan,... trình bày. Nội dung bài thơ được giữ nguyên và ông chỉ thêm vào hai câu ở cuối bài, làm rõ thêm ý về sự hứa hẹn viễn vông của người mình yêu:Em đi trăm núi nghìn sôngNào tìm thấy Lá Diêu Bông bao giờ Về lá diêu bông
Lá diêu bông được nhà thơ Hoàng Cầm giải thích rằng đó là lá của hoa phiêu diêu, hoa trong mộng tưởng. Tình yêu luôn đẹp và phiêu diêu như vậy. Hoàng Cầm không hề có ý "chơi chữ" về cái tên "diêu bông" mà vì lúc chập chờn giữa giấc mơ, ông nghe lời người phụ nữ năm xưa gọi chiếc lá như vậy.

Về cây mà người chị gái hái để "giã đắp mặt cho da đẹp"'' như nhà thơ Hoàng Cầm kể. Đó là cây Bọ mẩy, còn có tên khác là cây đắng cảy. Các gò đất vùng phố ga Như Thiết có rất nhiều, ngay bên đường tàu ngày ấy cây mọc thành bụi. Nhưng từ ngày có người thu mua làm thuốc, loại cây này hiếm dần. Mặc khác, con gái bây giờ thì dùng mỹ phẩm chứ không còn lấy lá làm thuốc như xưa nữa.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nghe bài hát Sao em nỡ vội lấy chồng (Lá diêu bông) do Quang Linh trình bày

Nhạc Trần Tiến
Bài thơ Việt Nam
Bài hát năm 1990
Bài hát tiếng Việt


title: Mimastrosoma lateralis

text:
Mimastrosoma lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Mimastrosoma


title: Gynoplistia polycantha

text:
Gynoplistia polycantha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Euphyciodes

text:
Euphyciodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Pyraustinae


title: Subak

text:
Subak (tiếng Triều Tiên: 수박, âm Hán Việt: Thủ Bác), hay Subakgi hoặc Yusul, là một môn võ cổ của Triều Tiên. Đây có thể là tên cũ của Đài Quyền Đạo.

Lịch sử

Ban đầu, Triều Tiên bị chia thành tam quốc Triều Tiên: Silla ở mạn Nam, Goguryeo (Koguryo) ở mạn Bắc, và Baekje ở phía Tây của Silla. Môn Thủ Bác được tạo bởi vương quốc Goguryeo.

Đây là một môn võ tập trung vào các đòn tay, chân, cầm nã và quăng/quật. Địa hình núi của Goguryeo có thể khiến chân người cứng vững hơn tay, khiến cho Thủ Bác mạnh về đòn chân hơn là tay.

Chú thích

Liên kết ngoài

Võ thuật Triều Tiên


title: Billy Wilder

text:
Billy Wilder (22 tháng 6 năm 1906 – 27 tháng 3 năm 2002) là một nhà điện ảnh người Mỹ gốc Áo. Trong vai trò đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất, ông đã cho ra đời hơn 60 bộ phim trong sự nghiệp kéo dài hơn 50 năm, nhiều tác phẩm trong số đó như The Lost Weekend, Some Like It Hot, Sunset Boulevard được đã được coi là những bộ phim kinh điển của Điện ảnh Mỹ. Billy Wilder là đạo diễn thành công trong nhiều thể loại phim, từ phim đen, phim chiến tranh cho tới phim hài, ông là một trong những nhà làm phim nổi bật nhất của Hollywood giai đoạn hoàng kim thập niên 1930 và 1940. Trong sự nghiệp của mình Wilder đã giành tổng cộng 6 giải Oscar ở nhiều hạng mục và được đề cử cho 15 giải Oscar khác, trong Danh sách 100 phim hay nhất của Viện phim Mỹ ông là một trong 3 đạo diễn có 4 phim lọt vào danh sách.

Tiểu sử
Billy Wilder, tên khai sinh Samuel Wilder, sinh năm 1906 tại Sucha Beskidzka, Đế quốc Áo-Hung (nay thuộc Ba Lan) trong một gia đình Do Thái làm nghề kinh doanh bánh kẹo. Sau đó gia đình Wilder chuyển tới Viên nơi Billy theo học phổ thông và Đại học Viên rồi bỏ giữa chừng để trở thành nhà báo. Để phát triển sự nghiệp Wilder quyết định tới sống và làm việc tại Berlin, Đức.

Sự nghiệp
Trong thời gian làm việc ở Đức, Billy Wilder bắt đầu hoàn thiện khả năng viết kịch bản phim, ông cùng một số đồng nghiệp như Fred Zinnemann và Robert Siodmak đã viết kịch bản cho bộ phim Menschen am Sonntag (1929). Sau khi Adolf Hitler lên nắm quyền, Wilder, một người Do Thái, phải bỏ Berlin để tới Paris rồi sau đó di cư sang Hoa Kỳ năm 1933.

Billy Wilder bắt đầu sự nghiệp điện ảnh ở Hollywood trong vai trò biên kịch. Thành công đầu tiên của ông là kịch bản bộ phim Ninotchka (1939), một tác phẩm của Ernst Lubitsch với vai chính được giao cho Greta Garbo. Bộ phim sau khi công chiếu đã nhận được nhiều phản ứng tích cực, bản thân Wilder cũng có được đề cử giải Oscar đầu tiên ở hạng mục Kịch bản chuyển thể. Trong vòng 12 năm, Wilder và Charles Brackett, đồng tác giả kịch bản của Ninotchka, viết chung rất nhiều kịch bản khác trong đó có nhiều tác phẩm thành công như Hold Back the Dawn hay Ball of Fire.

Năm 1942 Billy Wilder đạo diễn bộ phim đầu tay của ông có tựa đề The Major and the Minor. Năm 1944 tài năng đạo diễn của Wilder được khẳng định với bộ phim đen xuất sắc Double Indemnity, tác phẩm được coi là đỉnh cao của dòng phim đen Hollywood trong đó hai nhân vật chính (do Barbara Stanwyck và Fred MacMurray thủ vai) tìm cách tạo ra một vụ giết người hoàn hảo để dành tiền bảo hiểm. Hai năm sau Double Indemnity, Billy Wilder có được hai giải Oscar đầu tiên ở hạng mục đạo diễn và kịch bản chuyển thể cho bộ phim The Lost Weekend, tác phẩm lớn đầu tiên của Hollywood đề cập tới tệ nghiện rượu. Năm 1950 Wilder cho ra đời Sunset Boulevard, một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của ông. Trong thập niên 1950, Wilder còn cho ra đời nhiều phim có nội dung u ám khác như Ace in the Hole (1952), Stalag 17 (1953) hay Witness for the Prosecution (1957).

Kể từ giữa thập niên 1950, Billy Wilder bắt đầu hướng tới một thể loại phim khác, đó là phim hài. Ông lập tức giành được nhiều thành công trong thể loại này với những phim hài xuất sắc như Sabrina (1954), The Seven Year Itch (1955), Some Like It Hot (1959) hay The Apartment (1960). Năm 1966, Billy Wilder có đề cử Oscar cuối cùng với The Fortune Cookie. Kể từ cuối thập niên 1960, sự nghiệp của Wilder bắt đầu đi xuống khi các bộ phim của ông như The Private Life of Sherlock Holmes, Fedora hay Buddy Buddy không nhận được phản ứng tốt từ giới phê bình và công chúng, Buddy Buddy (1981) cũng là bộ phim cuối cùng trong sự nghiệp của đạo diễn. Bản thân các hãng phim Hollywood cũng không còn ưa thích phong cách của Wilder và không tiếp tục giao phim cho ông đạo diễn.

Năm 1986 Billy Wilder được Viện phim Mỹ trao Giải Thành tựu trọn đời, hai năm sau ông được Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh trao Giải tưởng niệm Irving G. Thalberg. Năm 1993 ông đoạt giải Gấu vàng danh dự của Liên hoan phim Berlin. Năm 1994, ông được Viện Goethe của Đức trao tặng Huy chương Goethe. Billy Wilder qua đời năm 2002 tại Los Angeles, California, ông được chôn cất tại Westwood Village Memorial Park Cemetery bên cạnh nhiều diễn viên yêu thích của ông như Jack Lemmon hay Marilyn Monroe.

Giải Oscar

Tham khảo

Chú thích

Thư mục
 Armstrong, Richard, Billy Wilder, American phim Realist (McFarland & Company, Inc.: 2000)
 Dan Auiler, "Some Like it Hot" (Taschen, 2001)
 Chandler, Charlotte, Nobody's Perfect. Billy Wilder. A Personal Biography (New York: Schuster & Schuster, 2002)
 Crowe, Cameron, Conversations with Wilder (New York: Knopf, 2001)
 Guilbert, Georges-Claude, Literary Readings of Billy Wilder (Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 2007)
 Hermsdorf, Daniel, Billy Wilder. Filme - Motive - Kontroverses (Bochum: Paragon-Verlag, 2006)
 Hopp, Glenn, Billy Wilder (Pocket Essentials: 2001)
 Hopp, Glenn / Duncan, Paul, Billy Wilder (Köln / New York: Taschen, 2003)
 Horton, Robert, Billy Wilder Interviews (University Press of Mississippi, 2001)
 Hutter, Andreas / Kamolz, Klaus, Billie Wilder. Eine europäische Karriere (Vienna, Cologne, Weimar: Boehlau, 1998)
 Gyurko, Lanin A., The Shattered Screen. Myth and Demythification in the Art of Carlos Fuentes and Billy Wilder (New Orleans: University Press of the South, 2009)
 Jacobs, Jérôme, Billy Wilder (Paris: Rivages Cinéma, 2006)
 Lally, Kevin, Wilder Times: The Life of Billy Wilder (Henry Holt & Co: 1st ed edition, tháng 5 năm 1996)
 Sikov, Ed, On Sunset Boulevard. The Life and Times of Billy Wilder (New York: Hyperion, 1999)
 Neil Sinyard & Adrian Turner, "Journey Down Sunset Boulevard" (BCW, Isle of Wight, UK, 1979)
 Wood, Tom, The Bright Side of Billy Wilder, Primarily (New York: Doubleday & Company, Inc, 1969)
 Zolotow, Maurice, Billy Wilder in Hollywood (Pompton Plains: Limelight Editions, 2004)
 Hellmuth Karasek, Billy Wilder, eine Nahaufnahme (Heyne, 2002)

Liên kết ngoài

Sinh năm 1906
Mất năm 2002
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Người Mỹ gốc Áo
Người Mỹ gốc Do Thái
Giải Oscar cho đạo diễn xuất sắc
Nhà báo Mỹ
Nhà biên kịch phim Áo
Nam biên kịch Mỹ
Người đoạt giải BAFTA
Người đoạt giải Quả cầu vàng cho Đạo diễn xuất sắc nhất
Người đoạt giải Oscar cho Kịch bản gốc xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất
Tử vong vì ung thư ở California
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy
Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Chôn cất tại Westwood Village Memorial Park Cemetery
Đạo diễn phim tiếng Anh


title: Lasioglossum trigoniformis

text:
Lasioglossum trigoniformis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Halictus kabindiellus

text:
Halictus kabindiellus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1945


title: Auch

text:
Auch là tỉnh lỵ của tỉnh Gers, thuộc vùng hành chính Occitanie của nước Pháp, có dân số là 21.838 người (thời điểm 1999).

Khí hậu

Những người con của thành phố
 Jean Joseph Paul Dessolles, hầu tước, tướng lĩnh quân đội
 Louis Thomas Villaret de Joyeuse (1750-1812)
 Dominic Serres (1719-1793), họa sĩ
 Jacques Fouroux (1947-2005), vận động viên Rugby

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức
 Trang web không chính thức

Gers
Xã của Gers


title: Belleville, Deux-Sèvres

text:
Belleville là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 52 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Kranichfeld

text:
Kranichfeld là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land trong bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 23,08 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 3660 người. Đô thị này nằm bên sông Ilm, 18 km về phía đông nam Erfurt, và 16 km về phía tây nam Weimar.

Tham khảo


title: Homoplectra sierra

text:
Homoplectra sierra là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Homoplectra


title: Sterrhini

text:
Sterrhini là một tông bướm trong họ Geometridae, với khoảng 825 loài trong 19 chi. Ngoài ra còn có 6 chi với 36 loài chưa được xác định chắc chắn.

Các chi
Anthometra Boisduval, 1840
Arcobara Walker, 1863
Brachyglossina Wagner, 1914
Cleta Duponchel, 1845
Emmiltis Hubner, 1825
Epicleta Prout, 1915
Euacidalia Packard, 1873
Eueupithecia Prout, 1910
Eumacrodes Warren, 1905
Eupithecidia Hampson, 1895
Idaea Treitschke, 1825
Limeria Staudinger, 1892
Lobocleta Warren, 1906
Lophophleps Hampson, 1891
Odontoptila Warren, 1897
Paota Hulst, 1896
Protoproutia McDunnough, 1939
Ptychamalia Prout, 1932
Tineigidia Sterneck, 1934

Không xác định chắc chắn
Aphanophleps Warren, 1906
Lycaugidia Hampson, 1895
Notiosterrha Prout, 1932
Stenorrhoe Warren, 1900
Tricentrogyna Prout, 1932
Trichosterrha Warren, 1904

Chú thích

Tham khảo


title: Chlosyne

text:
Chlosyne là một chi bướm Bắc Mỹ và Nam Mỹ trong họ Nymphalidae.

Các loài
Các loài trong chi này gồm==
Nhóm loài Lacinia:
 Chlosyne californica (Wright, 1905)
 Chlosyne definita (Aaron, [1885])
 Chlosyne ehrenbergii (Geyer, 1833)
 Chlosyne endeis (Godman & Salvin, 1894)
 Chlosyne erodyle (Bates, 1864)
 Chlosyne janais (Drury, [1782])
 Chlosyne gaudialis (Bates, 1864)
 Chlosyne hippodrome (Geyer, 1837)
 Chlosyne lacinia (Geyer, 1837)
 Chlosyne marina (Geyer, 1837)
 Chlosyne melanarge (Bates, 1864)
 Chlosyne narva (Fabricius, 1793)
 Chlosyne rosita Hall, 1924

Nhóm loài Charidryas:
 Chlosyne acastus (Edwards, 1874)
 Chlosyne gabbii (Behr, 1863)
 Chlosyne hoffmanni (Behr, 1863)
 Chlosyne palla (Boisduval, 1852)
 Chlosyne whitneyi (Behr, 1863)

Nhóm loài Harrisii:
 Chlosyne harrisii (Scudder, 1864)
 Chlosyne gorgone (Hübner, 1810)
 Chlosyne nycteis (Doubleday, [1847])

Nhóm loài Thessalia:
 Chlosyne cyneas (Godman & Salvin, 1878)
 Chlosyne leanira (C. & R. Felder, 1860)
 Chlosyne theona (Ménétriés, 1855)
Phân nhóm không chắc chắn:
 Chlosyne damoetas (Skinner, 1902)
 Chlosyne fulvia (Edwards, 1879)
 Chlosyne kendallorum Opler, 1999

Hình ảnh

Tham khảo

Explanation of Synonymity

Chlosyne
Bướm Canada


title: Trentepohlia choprai

text:
Trentepohlia choprai là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Kaloula mediolineata

text:
Kaloula mediolineata là một loài ễnh ương trong họ Nhái bầu. Chúng được tìm thấy ở Thái Lan, miền nam Lào và Tây Nguyên Việt Nam (tỉnh Đắc Lắc), và có thể cả Campuchia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 van Dijk P. P. & Chan-ard T. 2004. Kaloula mediolineata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

mediolineata
Động vật lưỡng cư Lào
Động vật lưỡng cư Thái Lan
Động vật lưỡng cư Việt Nam


title: Dao Hải

text:
Dao Hải chữ Hán giản thể: 瑶海区, âm Hán Việt: Dao Hải khu) là một quận thuộc địa cấp thị Hợp Phì, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dao Hải có diện tích 142,9 km2, dân số 365.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 10 nhai đạo biện sự xứ, 1 trấn, 1 hương.
 Nhai đạo biện sự xứ: Thành Đông, Thắng Lợ Lộ, Minh Quang Lộ, Tam Lý Nhai, Đồng Lăng Lộ, Thất Lý Lộ, Đại Thông Lộ, Hồng Quang, Hoà Bình Lộ, Xa Trạm.
 Trấn: Đại Hưng.
 Hương: Ma Điếm.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Hợp Phì


title: Thaumalegastra

text:
Thaumalegastra là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1994 bởi Daccordi.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Thaumalegastra lawrencei Daccordi, 2000
 Thaumalegastra matthewsi Daccordi, 1994
 Thaumalegastra matthewsi Daccordi, 1994
 Thaumalegastra monteithi Daccordi, 1994

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Leioproctus nigriceps

text:
Leioproctus nigriceps là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1916


title: Micropterix imperfectella

text:
Micropterix imperfectella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Staudinger mô tả năm 1859. Loài này có ở Tây Ban Nha.

Sải cánh dài 6–8 mm.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
lepiforum.de

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1920
Động vật đặc hữu Tây Ban Nha


title: Crassispira xanti

text:
Crassispira xanti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Stolpe, Plön

text:
Stolpe là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Tecticrater cervae

text:
Tecticrater cervae là một loài very small deepwater limpet, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Lepetellidae.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Tecticrater
Động vật chân bụng New Zealand


title: Tipula transfixa

text:
Tipula transfixa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: (9616) 1993 FR3

text:
{{DISPLAYTITLE:(9616) 1993 FR3}}

(9616) 1993 FR3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 21 tháng 3 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bảo tàng Cách mạng Việt Nam

text:
Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam là nơi tái hiện lịch sử đấu tranh hàng trăm năm qua của nhân dân Việt Nam chống Pháp, chống Nhật, chống Mỹ, chống phong kiến, giành lại nền độc lập tự do cho Việt Nam. Bảo tàng tọa lạc tại số 25 phố Tông Đản, phường Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Sau năm 2011, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam được hợp nhất với Bảo tàng Lịch sử Việt Nam thành Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Lịch sử
Tháng 12 năm 1954, sau hai tháng trở về Hà Nội, Hội đồng chính phủ (nay là Chính phủ) quyết định xây dựng Viện Bảo tàng Cách mạng. Từ đây việc thu thập hiện vật được tiến hành trên khắp miền Bắc và tới ngày mùng 6 tháng 1 năm 1959 Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam làm lễ khánh thành.

Kiến trúc và hiện vật
Nơi đây nguyên là Sở thương chính Việt Nam cũ, mặt chính quay ra đường Trần Quang Khải, mặt sau là phố Tôn Đản. Sau khi cải tạo gồm 29 phòng, trưng bày trên 4 vạn hiện vật. Phòng đầu tiên giới thiệu chung về con người và đất nước Việt Nam, phòng cuối cùng giới thiệu tình đoàn kết của thế giới với Việt Nam. 27 phòng khác trưng bày hiện vật về cuộc đấu tranh của chống Pháp, chống Nhật, chống Mỹ, từ thế kỷ 19 đến năm 1975.

Tại đây có những bộ sưu tập về hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh và các lãnh tụ khác, các sách báo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1920-1945), cờ của Đảng năm 1930, cờ đỏ sao vàng năm 1941, sưu tập vũ khí trong đó đặc biệt có lưỡi mác của đội xích vệ ở Nghệ An năm 1930, súng khai hậu của du kích Bắc Sơn năm 1941, bệ phóng tên lửa bắn máy bay B-52...

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Cách mạng Việt Nam
Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Khởi đầu năm 1959 ở Việt Nam


title: Extertal

text:
Extertal là một đô thị ở Lippe district of Nordrhein-Westfalen, Đức, với 12.600 dân.

Extertal tọa lạc ở rìa bắc của vòng bảo tồn tự nhiên Teutoburg, gần Lower Saxony. Các sôg Exter và Humme chảy qua khu vực này. Các đô thị giáp ranh là Rinteln, Aerzen, Barntrup, Dörentrup và Kalletal.

Điểm cao nhất có độ cao 371 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Thị trấn ở Nordrhein-Westfalen


title: Hydroporus larsoni

text:
Hydroporus larsoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Nilsson miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Chalepus hepburni

text:
Chalepus hepburni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Chalepus


title: Aulonocara jacobfreibergi

text:
Aulonocara saulosi là một loài cá thuộc họ Cichlidae.
Nó được tìm thấy ở Malawi và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. Chúng có một số biến thể màu sắc bao gồm màu đỏ hoặc màu vàng. Chúng thường có thể phát triển đến chiều dài khoảng 15 cm. Nó là loài đặc hữu của Malawi.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J. & Makocho, P. 2005. Aulonocara saulosi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Aulonocara
Động vật Malawi


title: Rhyacophila unimaculata

text:
Rhyacophila unimaculata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Gyrinus substriatus

text:
Gyrinus substriatus là một loài bọ cánh cứng bản địa của châu Âu, Cận Đông, và Bắc Phi. Ở châu Âu, it is only được tìm thấy ở Áo, Belarus, Bỉ, Bosna và Hercegovina, Britain và Ireland, Bulgaria, Croatia, Cộng hòa Séc, mainland Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Chính quốc Pháp, Đức, mainland Hy Lạp, Hungary, Chính quốc Ý, Liechtenstein, the Cộng hòa Macedonia, mainland Na Uy, Ba Lan, Chính quốc Bồ Đào Nha, Nga, Slovakia, Slovenia, Chính quốc Tây Ban Nha, Thuỵ Điển, Thụy Sĩ, Hà Lan, Ukraina và Nam Tư.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gyrinus substriatus at Fauna Europaea

Bọ nước
Gyrinus
Động vật được mô tả năm 1829
Bọ cánh cứng châu Á
Bọ cánh cứng châu Âu


title: San Nicola Manfredi

text:
San Nicola Manfredi là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 50 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 8 km về phía đông nam của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.424 người và diện tích là 18,9 km².

San Nicola Manfredi giáp các đô thị: Benevento, Ceppaloni, Chianche, Montefusco, Paduli, Petruro Irpino, San Giorgio del Sannio, San Martino Sannita, Sant'Angelo a Cupolo, Torrioni.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania