title: Siêu mẫu

text:
Siêu mẫu (tiếng Anh: supermodel, super-model hay super model) là những người mẫu thời trang cao cấp được trả lương cao, thường nổi danh trên khắp thế giới và thường có kinh nghiệm về thời trang cao cấp và làm người mẫu thương mại. Thuật ngữ này đã trở nên phổ biến và thường xuất hiện đặc biệt trong văn hóa đại chúng những thập niên thứ 80 và 90 của thế kỷ thứ 20.

Lịch sử hình thành và phát triển

Bắt nguồn
Cụm từ siêu mẫu (supermodel) được sử dụng sớm nhất vào năm 1891, trong một cuộc phỏng vấn với nghệ sĩ Henry Stacy Marks cho tờ tạp chí The Strand Magazine Vào ngày 6 tháng 10 năm 1942, một nhà văn có tên Judith Cass đã sử dụng cụm từ super model cho một bài viết của cô trên tờ Chicago Tribune, với nhan đề "Super Models Are Signed for Fashion Show" (dịch "Những siêu mẫu đã ký hợp đồng cho show diễn thời trang"). Sau đó năm 1943, một nhân viên tên là Clyde Matthew Dessner đã sử dụng cụm từ "siêu mẫu" trong một cuốn sách dạy làm người mẫu có tên "Thế là bạn muốn trở thành người mẫu!", trong đó Dessner viết, "Cô ấy sẽ là một siêu mẫu, nhưng cô gái trong cô ấy sẽ giống như cô gái trong bạn - thật bình dị, nhưng đầy tham vọng và sẵn sàng trau dồi bản thân". Theo cuốn Model: The Ugly Business of Beautiful Women (dịch :Người mẫu: Nền công nghiệp xấu xí của những phụ nữ xinh đẹp) soạn bởi Michael Gross, cụm từ supermodel được sử dụng lần đầu bởi Dessner vào những năm 1940. Năm 1949, tạp chí Cosmopolitan đã nhắc đến Anita Colby, người mẫu được trả lương cao nhất mọi thời đại, như một siêu mẫu : "Cô ấy từng là một siêu mẫu, một nữ diễn viên phòng vé tại Selznick và Paramount." Vào ngày 18 tháng 10 năm 1959, Tờ Chinatown News ở Vancouver đã miêu tả Susan Chew như một "siêu mẫu".

Cụm từ "siêu mẫu" cũng từng được sử dụng một vài lần trên truyền thông vào những thập niên 1960 và 1970. Năm 1965, một cuốn bách khoa toàn thư có tựa đề American Jurisprudence Trials đã sử dụng cụm từ "siêu mẫu". Vào ngày 21 tháng 3 năm 1967, tờ The New York Times nhắc đến Twiggy như một siêu mẫu; Một bài báo số tháng 2 năm 1968 của tạp chí Glamour đã liệtckee tổng cộng 19 siêu mẫu; tờ The Chicago Daily Defender viết một bài có tựa đề "Nhà thiếp kế New Yorrk trở thành siêu mẫu" vào tháng một năm 1970; tờ The Washington Post và the Mansfield News Journal sử dụng cụm từ này năm 1971; và 1974, cả hai tờ Chicago Tribune và The Advocate đã sử dụng cụm từ này trong các bài viết của họ American Vogue sử dụng tưg siêu mẫu để miêu tả Jean Shrimpton trong ấn bản phát hành ngày 15 tháng 10 năm 1965 và từ "supermodel" trên bìa tạp chí để mô tả Margaux Hemingway vào ấn bản ra ngày 1 tháng 9 năm 1975. Hemingway cũng được gọi với danh xưng này trong ấn bản ngày 25 tháng bảy năm 1977 của tạp chí Time. Tạp chí Jet cũng gọi Beverly Johnson là siêu mẫu trong ấn bản ngày 22 tháng 12 năm 1977.

Người mẫu Janice Dickinson phát biểu rằng chính cô là người thai nghén cụm từ "siêu mẫu" vào năm 1979 là từ ghép của từ Superman và model nhưng thực sự không phải như vậy. Trong buổi phỏng vấn với tờ Entertainment Tonight, Dickinson nói rằng một người mẫu của công ty cô tên là Monique Pilar của Elite Model Management, đã hỏi cô "Janice, cô nghĩ cô là ai, Superman (Siêu nhân) à ?" Cô ấy đáp Monique, "Không;... Tôi là một supermodel (Siêu mẫu), cưng ơi, và cô sẽ nhắc đến tôi như một siêu mẫu cũng như thành lập ngay một phòng siêu mẫu trong công ty chúng ta ngay". Dickinson cũng từng được cho là siêu mẫu đầu tiên trên thế giới.

Tuy nhiên, cô Lisa Fonssagrives mới được công nhận rộng rãi là siêu mẫu đầu tiên trên thế giới, sự nghiệp của cô bắt đầu vào thập niên 1930. Cô đã xuất hiện ở hầu hết các tạp chí thời trang lớn và những tạp chí phổ thông  từ thập niên 1930 đến thập niên 1950, bao gồm Town & Country, Life, Vogue, tờ Vanity Fair gốc, Harper's Bazaar, and Time. Evelyn Nesbit (sự nghiệp bắt đầu vào khoảng thập niên 1900) và Dorian Leigh (sự nghiệp vào khoảng năm 1944) cũng được xem là những siêu mẫu đầu tiên trong lịch sử, cùng với Jean Shrimpton (đầu thập niên 1960), và Gia Carangi (cuối thập niên 1970).

Nữ người mẫu tóc vàng người Hà Lan, Wilhelmina Cooper, đang giữ kỉ lục là người lên bìa American Vogue nhiều nhất, khoảng 27 hay 28 lần trong suốt thập niên 1950 và 1960 . Cooper cũng tiếp tục là người sáng lập Wilhelmina Models công ty quản lý và đào tạo người mẫu vào năm 1967.

Nguồn gốc và sử dụng
Khái niệm supermodel (siêu mẫu) được Gianni Versace lần đầu đưa ra năm 1991 khi nhà tạo mẫu nổi tiếng này tập hợp một nhóm các cô - ngoài những tên tuổi trên còn có Cindy Crawford, Helena Christensen và Stephanie Seymour - trình diễn trang phục của ông. Những siêu mẫu thường làm việc cho những nhà thiết kế và nhãn hiệu thời trang hàng đầu. Họ có những hợp đồng và chiến dịch trị giá hàng triệu đô la. Họ được xem là những cái tên của mọi gia đình và được cả thế giới công nhận sự nghiệp người mẫu. Họ xuất hiện trên bìa của nhiều tạp chí khác nhau như Vogue, Elle, Harper's BAZAAR, Numéro, GQ.... Claudia Schiffer đã nói, "Để trở thành một siêu mẫu, bạn phải xuất hiện trên bìa tạp chí khắp nơi trên thế giới cùng một lúc, để mọi người đều có thể nhận ra bạn". Được nhận ra ngay lập tức khi nhắc tên là một dấu hiệu của địa vị siêu mẫu trong ngành công nghiệp thời trang.

Xếp hạng siêu mẫu trên toàn thế giới
 Việc xếp hạng siêu mẫu dựa trên nhiều yếu tố trong đó bao gồm gu thẩm mỹ được ưa thích nhất định, cá tính của siêu mẫu, danh tiếng và thành công về thương mại. Dưới đây là danh sách những siêu mẫu thành công nhất mọi thời đại:

Siêu mẫu đầu tiên
 Lisa Fonssagrives là người mẫu người Thụy Điển được coi là siêu mẫu đầu tiên trên thế giới.

Siêu mẫu thập niên 1960s–1970s
Tháng hai năm 1968, một bài báo trên tạp chí Glamour miêu tả 19 người mẫu như những "siêu mẫu": Cheryl Tiegs, Veruschka, Lisa Palmer, Peggy Moffitt, Sue Murray, Twiggy, Sunny Harnett, Marisa Berenson, Gretchen Harris, Heide Wiedeck, Irish Bianchi, Hiroko Matsumoto, Anne de Zogheb, Kathy Carpenter, Jean Shrimpton, Jean Patchett, Benedetta Barzini, Claudia Duxbury và Agneta Frieberg.

Vào thập niên 1970, một vài người mẫu nổi lên và tên tuổi của họ được công chúng dễ dàng ngày một nhận ra. Jule Campbell biên tập viên của tờ Sports Illustrated đã bỏ một cột báo của ấn phẩm Sports Illustrated Swimsuit Issue dành cho những người mẫu và mốt thời thượng lúc đó thay vào đó là chụp ảnh những người mẫu California "béo và khỏe" hơn, và chú thích những hình ảnh đó với tên từng người, vô tình những cái tên này trở thành những cái tên của mọi nhà và xác lập ấn phẩm đồ bơi này là một cột mốc trong sự phát triển của siêu mẫu.

Năm 1973, Lauren Hutton trở thành người mẫu đầu tiên nhận được một hợp đồng kếch xù từ một công ty mỹ phẩm, khi đó Revlon thuê cô quảng bá cho dòng sản phẩm Ultima của hãng. Cô cũng xuất hiện trên bìa của Vogue 26 lần. Iman cũng được xem là siêu mẫu da mầu đầu tiên tại khu vực Bắc Mỹ.

Năm 1975, Margaux Hemingway đã ký một hợp đồng triệu đô vô tiền khoáng hậu trở thành gương mặt đại diện cho dòng nước hoa của Fabergé và cùng năm, cô xuất hiện trên bìa của tạp chí Time, được gọi với danh xưng một trong "những vẻ đẹp mới", đưa tên tuổi của những người mẫu thời trang vươn xa và được công nhận hơn.

Anna Bayle, một người mẫu gốc Philipin đã nổi lên vào những năm 70, cô được xem là siêu mẫu châu Á đầu tiên.

Donyale Luna là người mẫu da đen đầu tiên xuất hiện trên British Vogue, tháng 3 năm 1966. Naomi Sims, cô thỉnh thoảng được nhắc đến như siêu mẫu da đen đầu tiên, đã trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên lên bìa tờ Ladies' Home Journal, năm 1968. Người mẫu Mỹ gốc Phi đầu tiên lên bìa American Vogue là Beverly Johnson in 1974. Pat Cleveland, một người mẫu mỹ gốc phi nổi bật lúc đó cũng được mô tả như một trong những siêu mẫu da đen đầu tiên đặc biệt trong các ấn phẩm bản to của American Vogue André Leon Talley, trong một bài viết của ấn bản tháng sáu năm 1980 của tạp chí "Ebony", và lặp lại trong hồi ký của báo này năm 2003.

Siêu mẫu thập niên 1980s

Tháng 10 năm 1981, tạp chí Life nhắc đến Shelley Hack, Lauren Hutton, và Iman với Revlon, Margaux Hemingway với Fabergé, Karen Graham với Estee Lauder, Cristina Ferrare với Max Factor, và Cheryl Tiegs với CoverGirl nhằm khen ngợi họ là "những gương mặt triệu đô" của ngành công nghiệp làm đẹp. Những người mẫu này đã đàm phán những hợp đồng độc quyền và kếch xù chưa từng có trong lịch sử với những công ty mĩ phẩm khổng lồ, họ ngay lập tức được nhận ra trên khắp thế giới, tên họ được biết đến trong công chúng.

Đầu thập niên 1980, Inès de La Fressange là người mẫu đầu tiên ký một hợp đồng người mẫu độc quyền với nhà mốt đắt giá Chanel. Trong suốt thập niên 80, các nhà thiết kế bắt đầu quảng bá sản phẩm trên tivi và biển quảng cáo ngoài trời. Những nữ hoàng Catwalk  như Gia Carangi, Tiegs, Christie Brinkley, Kim Alexis, Paulina Porizkova, Yasmin Le Bon, Kathy Ireland, Brooke Shields, Carol Alt, và Elle Macpherson bắt đầu quảng bá sản phẩm với tên họ cũng như khuôn mặt của họ qua kênh marketing của hãng như Diet Pepsi và Ford trucks. Vào năm 1980, Shields 14 tuổi đã trở thành người mẫu nhỏ tuổi nhất được xuất hiện trên bìa Vogue. Sau đó cùng năm, Shields xuất hiện trên tivi và các ấn phẩm quảng cáo gây tranh cãi quảng bá coho quần jeans của hãng Calvin Klein. Trong quảng cáo được phát toàn cầu này có đoạn Shield nói một câu nói viral toàn cầu, "You want to know what comes between me and my Calvins? Nothing." Những quảng cáo có Brooke Shields tham gia đã giúp cho sự nghiệp của nhà mốt Klein vươn lên vị thế ngôi sao.

Giai đoạn này người mẫu theo đuổi phong cách sang chảnh theo kiểu glamour, họ bắt đầu thay thế các ngôi sao điện ảnh như một biểu tượng của sự xa hoa và giàu có. Vì thế mà thời này, siêu mẫu được nhìn nhận không phải như những cá thể riêng biệt mà là hình ảnh bề ngoài của cả giới này.

Siêu mẫu thập niên 1990s

Trước thập niên 90, đế chế siêu mẫu trở nên cực thịnh trên truyền thông. Danh xưng này cũng tương tự như siêu sao trong âm nhạc hay phim ảnh, để định nghĩa một ngôi sao trong giới thời trang, một hào quang của siêu mẫu xuất phát từ chính cá tính của cô gái sở hữu hào quang đó. Các siêu mẫu cũng tham gia talk shows, xuất hiện trên các tờ báo lá cải, tiệc tùng ở những địa điểm chơi đêm thịnh hành nhất, đóng phim, đại diện một dòng sản phẩm, hẹn hò hoặc cưới những ngôi sao phim ảnh và kiếm hàng triệu đô la. Danh tiếng tạo sức mạnh cho họ chăm lo cho sự nghiệp của mình, quảng bá chính bản thân mình với những khoản tiền ngày một lớn.

Kỷ nguyên mới của siêu mẫu bắt đầu vào năm 1990, với tạp chí định nghĩa thời trang nước Anh - Vogue. Bìa Vogue cùng với Cindy Crawford, Christy Turlington, Linda Evangelista, Naomi Campbell, và Tatjana Patitz, Nhóm này được chụp bởi nhiếp ảnh gia Peter Lindbergh đã tạo nên một sự ấn tượng vô cùng mạnh mẽ lên nền thời trang thế giới và vì thế mà họ được gắn với danh xưng "siêu mẫu". Mỗi người mẫu trong nhóm đã tạo tiếng vang dần dần từ giữa thập niên 80 và rồi đứng vào hàng ngũ những ngôi sao của ngành thời trang thế giới. Được lựa chọn bởi Lindbergh cho bìa tháng một của "Vogue", bìa Vogue  tháng này đã truyền cảm hứng cho ca sĩ George Michael phải mời bằng được 5 siêu mẫu này vào music video của ca khúc "Freedom! '90" mà anh hát dưới bàn tay đạo diễn của  David Fincher. Một bức ảnh khác đã ghi lại được thế hệ mới của những siêu mẫu thời trang là tấm ảnh đen trắng mà các cô Crawford, Patitz, Campbell và Stephanie Seymour khỏa thân được chụp bởi nhiếp ảnh gia Herb Ritts. Tấm ảnh ban đầu được đăng trên ấn phẩm tháng 5 năm 1989 của tờ Rolling Stone, nhưng phải đến một phiên bản thay thế của bức hình này trong đó có thêm cô Turlington được phát hành vào thập niên 90. Tấm hình chỉ được công bố rộng rãi cho công chúng ngay sau một hợp đồng độc quyền cô ký với Calvin Klein hết hiệu lực  - tấm ảnh biểu tượng này bao gồm cả năm cô "Stephanie, Cindy, Christy, Tatjana, Naomi, ký tặng Hollywood 1989." Những tấm ảnh nhóm của Lindbergh  và Ritt giúp mỗi người trong số họ đạt được danh tiếng toàn cầu khi cùng lên bìa của ấn bản quốc tế tạp chí Vogue, cùng đi catwalk cho những nhà thiết kế hàng đầu thế giới, và nổi tiếng với chỉ tên của mình không cần cả họ.

Ngày nay, Campbell, Crawford, Evangelista, Patitz và Turlington thường được gọi là nhóm  "Original Supermodels" (nguyên siêu mẫu).

Năm 1991, Turlington ký một hợp đồng với Maybelline mang về cho cô 800,000 đô mỗi năm chỉ với 12 ngày làm việc. Bốn năm sau đó, Claudia Schiffer đã kiếm được 12 triệu đô cho nhiều dự án người mẫu khác nhau trong năm. Các nhà chức trách, từ Karl Lagerfeld tới tạp chí Time đã từng tuyên bố rằng các siêu mẫu sang chảnh hơn rất nhiều những ngôi sao điện ảnh.

Campbell, Evangelista và Turlington được thế giới yêu thích hơn cả và ba người được phong tặng danh hiệu The Trinity - "Hội tam mẫu", một cụm từ được sử dụng lần đầu tiên bởi nhiếp ảnh gia Steven Meisel và được giới thiệu bởi nhà báo Michael Gross. Evangelista được biết đến với biệt danh "Chameleon", cho khả năng cô có thể biến đổi vẻ ngoài và tự tái tạo bản thân. Turlington thì được mệnh danh  "nữ hoàng của sự đảm bảo", cô nói "khách hàng họ biết rằng nếu họ làm việc với tôi, không có gì lầm lỗi xảy ra hết". Campbell là người mẫu da màu đầu tiên xuất hiện trên bìa của các tờ Time, French Vogue, British Vogue, và ấn phẩm tháng chín của American Vogue, ấn phẩm truyền thống được cho là lớn và quan trọng nhất hàng năm của tạp chí này.

Campbell, Crawford, Evangelista, Patitz và Turlington là nhóm siêu mẫu được phong tặng "Ngũ đại siêu mẫu" của thập niên 90. Cụm từ "Ngũ đại siêu mẫu" sau này được dùng để chỉ Campbell, Crawford, Evangelista, Turlington và Claudia Schiffer, còn sau đó có thêm sự xuất hiện của Kate Moss, sáu người họ được gọi là "The big Six" ("Lục đại siêu mẫu"). Linda Evangelista, Tatjana Patitz, Naomi Campbell, Christy Turlington và Kate Moss đều có cho mình những chiến dịch quảng cáo có kinh phí cao nhất mọi thời đại, trong đó nhóm Nguyên siêu mẫu (4.5 triệu đô năm 1992, chỉnh chỉ số lạm phát năm 2021, tương đương 8.5 triệu đô)) đã được tham gia chiến dịch quảng bá dòng xe ô tô Vauxhall Corsa trong một tvc biểu tượng.

Trong cuốn sách năm 2006 tựa đề In Vogue: The Illustrated History of the World's Most Famous Fashion Magazine (dịch:  "Vogue : Lịch sử qua hình ảnh của tờ tạp chí thời trang nổi tiếng nhất thế giới") (Rizzoli), nhóm biên tập đã nhắc đến hội "Nguyên siêu mẫu" và Schiffer khi trích dẫn lời của tổng biên tập Vogue bà Anna Wintour, cho rằng "Những cô gái ấy thật sự tuyệt vời đối với thời trang và chính họ là người phản chiếu giai đoạn lịch sử thời trang đó...Họ lúc đó giống như ngôi sao điện ảnh vậy." Nhóm biên tập cũng nêu ra nhiều người mẫu nổi tiếng từ các thập niên trước nhưng họ cho rằng "Không có ai có thể có được danh tiếng toàn cầu như Linda Evangelista, Christy Turlington, Cindy Crawford, Naomi Campbell, Tatjana Patitz, Stephanie Seymour, Claudia Schiffer, Yasmeen Ghauri, và Karen Mulder, vào cuối thập niên 80 đầu thập niên 90. Những cô gái này đã bùng nổ vào kỷ nguyên đó ra khỏi những tờ tạp chí. Nhiều trong số đó trở thành gương mặt thương hiệu cho các hãng nước hoa và mỹ phẩm, có những video và chương trình truyền hình riêng về thể dục,  có dòng sản phẩm riêng của họ về đồ lót...Cuộc sống, hoạt động, sức ảnh hưởng và hình ảnh của họ là chủ đề của tất cả các ther loại nghiên cứu lịch sử và xã hội học. Tyra Banks bắt đầu sự nghiệp là một người mẫu năm 1991, book được 25 show phá vỡ kỷ lục thế giới vào cùng năm. Cô cũng đã có vị thế của một siêu mẫu và cạnh tranh với cô bạn Naomi Campell trở thành hai đối trọng lớn nhất của ngành thời trang thế giới đều có xuất phát da màu.

Vào giữa thập niên 90, kỷ nguyên khởi nguồn của siêu mẫu kết thúc và nhường chỗ cho một kỷ nguyên mới mà công chúng lúc đó gọi là kỷ nguyên của những người mẫu "gầy dơ xương". Trước khi bước qua thập niên 2000, diễn viên, ca sĩ và những nghệ sĩ giải trí nổi tiếng khác bắt đầu dần dần thay thế người mẫu trên các chiến dịch quảng cáo cũng như tạp chí thời trang. Sự lên xuống thoái trào của ánh đèn thời trang đã để lại sau đó biết bao nhiêu người mẫu sống trong vô vọng và vô danh. Một thuyết âm mưu phổ biến lý giải về sự biến mất của những siêu mẫu trên bản đồ thờicttang sau này là việc các nhà thiết kế và biên tập thời trang bắt đầu nhận thức về thái độ làm việc ngôi sao kiểu "tôi không dậy đi làm nếu thù lao ít hơn 10 nghìn đô la mỗi ngày" và họ tin chắc rằng không có một nhóm người mẫu nào có thể có quyền năng lớn hơn "lục đại siêu mẫu" của thập niên 90.

Charles Gandee, một biên tập viên của Vogue, cho biết giá cao và thái độ làm việc kém là hai yếu tố khiến cho sự suy giảm những siêu mẫu trên thế giới ngày càng mạnh. Quần áo hiện giờ càng ít lấp lánh bao nhiêu, nhà thiết kế sẽ tự biến mình thành người mẫu bình dân, vì vậy mà họ không thể hiện sự lạm quyền với quần áo. Trong khi nhiều siêu mẫu của kỷ nguyên trước là người Mỹ, nguồn gốc của họ khiến cho con đường đến với danh vọng và hào quang dễ dàng hơn, còn lại phần lớn người mẫu đều là người không nói tiếng anh và có văn hóa khác, điều này sẽ làm cho thị trường người mẫu đại diện thương hiệu và trang bìa trở nên khan hiếm. Mặc dù vậy, nhưng hai chữ "siêu mẫu" vẫn tiếp tục được gắn với những cái tên sáng chói như Kristen McMenamy, Laetitia Casta, Eva Herzigová, Carla Bruni, Tatiana Sorokko, Yasmin Le Bon, Amber Valletta, Shalom Harlow, Nadja Auermann, Helena Christensen, Patricia Velásquez, Adriana Karembeu, Valeria Mazza và sau này là Milla Jovovich.

Xếp hạng siêu mẫu thập niên 1990s

 Amber Valletta (Hoa Kỳ)
 Christiy Turlington (Hoa Kỳ)
 Cindy Crawford (Hoa Kỳ)
 Claudia Schiffer (Đức)
 Gisele Bündchen (Brasil)
 Helena Christensen (Đan Mạch)
 Kate Moss (Anh)
 Linda Evangelista (Canada)
 Naomi Campbell (Anh)
 Shalom Harlow (Canada)
 Stephanie Seymour (Hoa Kỳ)
Bên cạnh những siêu mẫu được công nhận khác, một số người mẫu nổi tiếng như Naomi Campbell, Cindy Crawford, Christy Turlington, Linda Evangelista, Tatjanja Patitz thường được gọi là Big Five Supermodels of the 1990s (Ngũ đại Siêu mẫu thập niên 90) hoặc đôi khi là Original Supermodels (Nguyên siêu mẫu).

Siêu mẫu thập niên 2000s đến nay

Nổi lên vào cuối thập niên 90, Gisele Bündchen trở thành nhân tố đầu tiên trong làn gió người mẫu Brazil đang nhiều lên trong nền công nghiệp thời trang cũng như đối với công chúng. Với vô số bìa Vogue dắt lưng bao gồm một ấn bản xưng cho sự trở lại của cô là của một "Người mẫu gợi cảm", Bündchen là người khép lại kỷ nguyên người mẫu "gầy dơ xương". Nối gót cô khi ký hợp đồng với Victoria's Secret, các cô mẫu đàn em cũng đến từ Brazil như Adriana Lima và Alessandra Ambrosio nổi lên; song, họ không thể bước qua thế giới của tv shows, phim ảnh và talk shows dễ dàng như những đàn chị vì lý do văn hóa và ngôn ngữ. Thập niên 2000 còn chứng kiến sự lên ngôi của các ngôi sao khác Carmen Kass, Karolina Kurkova, Hana Soukupova, Isabeli Fontana và Natasha Poly bên cạnh Bündchen với nhiều hợp đồng quảng cáo và đại diện.

Trong một số mùa Victoria's Secret sau này, xuất hiện nhiều người mẫu Đông Âu, hầu như là ở độ tuổi teen, trông xanh xao và "đứng trước bờ vực của chứng biếng ăn. Các cô gái này còn quá trẻ để trở thành ngôi sao phim ảnh hay hẹn hò với ngôi sao; gầy dơ xương để có thể ký hợp đồng với Victoria's Secret; đồng thời thiếu kỹ năng tiếng anh cũng là một yếu tố hạn chế họ với một sự nghiệp rộng mở hơn". Cơ hội dành cho ngôi sao vẫn len lỏi khắp thế giới người mẫu, và những siêu mẫu như  Heidi Klum và Tyra Banks đã nắm bắt cơ hội này để cho ra đời những show truyền hình thực tế như  Project Runway và Germany's Next Topmodel, và America's Next Top Model, đã không chỉ tìm kiếm người mẫu tương lai mà còn xác lập chính họ trở thành những thế lực truyền thông mới của giới người mẫu.

Trái ngược với những xu hướng thời trang của người nổi tiếng trong thập kỷ trước, hãng đồ lót Victoria's Secret tiếp tục ươm mầm và đưa những tài năng mới lên hàng siêu mẫu thế giới, trao cho họ những hợp đồng nhiều năm với nhiều triệu đô .

American Vogue liệt kê 10 cái tên bao gồm (Doutzen Kroes, Agyness Deyn, Hilary Rhoda, Raquel Zimmermann, Coco Rocha, Lily Donaldson, Chanel Iman, Sasha Pivovarova, Caroline Trentini và Jessica Stam) khi nhóm này có một bài trên Vogue tháng 5 năm 2007, trong khi đó những người như Christie Brinkley, Christy Turlington và Linda Evangelista nổi trở lại cùng những hợp đồng với những người nổi tiếng và những người mẫu trẻ hơn.
 Sự lên ngôi của mạng xã hội và những cậu ấm cô chiêu đã chứng kiến một sự dịch chuyển trong thế giới người mẫu cuối thập niên 2010. Điều này có nghĩa là rất nhiều siêu mẫu ngày nay nổi lên một cách gây tranh cãi và được ban cho những cơ hội chỉ vì họ xuất thân trong một gia đình có điều kiện và giàu có. Có thể kể ra những cái tên như Kendall Jenner, Cara Delevigne, Bella Hadid, Gigi Hadid và Kaia Gerber. Mặc dù tranh cãi bao vây những người mẫu kiểu này và các tranh cãi đó chủ yếu về việc họ không có tài năng gì mà chỉ nổi tiếng vì có cha mẹ hoặc người nhà nổi tiêngd trước đó, song họ cũng đã chứng minh rằng joj là một vài trong số những người mẫu thành công nhất ngày nay. Năm 2021, Kendall Jenner được cho họ là siêu mẫu được trả lương cao nhất, cô kiếm 40 triệu đô la năm đó. Hai chị em nhà Hadid theo sát nút với hai cô gái Bella và Gigi kiếm được mỗi người lần lượt là 19 triệu đô và 20 triệu đô.

Siêu mẫu ngày nay
Trên một trang web thống kê về thứ hạng và update về profile người mẫu Hoa Kỳ là models.com đã mô tả cái mà họ gọi là thế hệ tiếp theo của những siêu mẫu. Danh sách đó bao gồm Cara Delevingne, Karlie Kloss, Kendall Jenner, Gigi Hadid, Natalia Vodianova, Doutzen Kroes, Joan Smalls, Fei Fei Sun, Adriana Lima, Bella Hadid, Lara Stone, Miranda Kerr, Liu Wen, Jourdan Dunn, Liya Kebede, Anja Rubik, Laetitia Casta, Natasha Poly, Ashley Graham, và Kaia Gerber.

Siêu mẫu quá khổ

Từ năm 2000, nổi lên một lớp người mẫu hàng đầu được gọi là "plus-size" (người mẫu quá khổ), bao gồm Robyn Lawley, Crystal Renn, Ashley Graham, Candice Huffine, Tara Lynn, Whitney Thompson, Katya Zharkova, Denise Bidot, Sophie Dahl, Jennie Runk và Natalie Laughlin. Những người mẫu này cũng  catwalk, lên tạp chí, biển quảng cáo cho những nhãn hàng nổi tiếng toàn cầu như Vogue, Glamour, Levi's, Forever 21, Cover Girl, Saks Fifth Avenue, GQ Magazine, và Chanel. Graham đã đạt được mức độ nổi tiếng toàn cầu rộng khắp sau khi cô lên bìa của một trong ba ấn phẩm năm 2016 của tờ tạp chí Sports Illustrated Swimsuit Issue.

Siêu mẫu size giữa hay trung bình

Camille Kostek, một người mẫu "size giữa" hay "trung bình", đã lên bìa tờ Sports Illustrated Swimsuit Issue năm 2019 mặc dù cô không đang ở điểm cực của bảng cân nặng như runway size (0–2) hay plus-size (10 up). Nhớ  lại những khó khắn cô kể "Người ta bảo tôi là rất là tệ nếu tôi không phải size 10. Size plus là một thị trường lớn hiện tại và sẽ là rất tệ nếu mà tôi không lớn hơn. size của tôi là 4/6 gọi là size giữa, nghĩa là tôi không phải người mẫu gầy cũng không phải người mẫu quá khổ, nói chung tôi ở giữa. Dù vậy nhưng cô cũng lên sàn cat walk cho New York Fashion Week và Miami Beach Swim Week.

Tiếp nhận từ công chúng

Việc tiếp nhận siêu mẫu như một nền công nghiệp đã được báo chí đề cập không ít thì nhiều, đa phần là sự lo lắng của công chúng cho rằng những người phụ nữ muốn trở thành siêu mẫu sẽ nhịn ăn một cách không khoa học đến những vấn đề liên quan đến những nhóm fan phân biệt chủng tộc đối với những nhóm người mẫu có xuất thân khác biệt trong thập niên đầu của thế kỷ 21 hoặc một siêu mẫu nói chung phải tuân thủ theo một tiêu chuẩn quốc gia về vẻ đẹp của nơi họ đến từ. Ví dụ, tiêu chuẩn Bắc Âu ở Mỹ hay tiêu chuẩn Ấn ở Ấn Độ. Theo nhà nghiên cứu thời trang Guy Trebay của tờ New York Times, năm 2007, dựa vào ý kiến của một số nhà mốt trong thị trường thời trang, vẻ ngoài của người mẫu cần hiện đại kiểu "android" 4.0, một kiểu phổ biến, một ánh nhìn trống rỗng cùng một cơ thể gầy gò nhằm phục vụ cho ngành công nghiệp. Tuy nhiên điều đó không phải lúc nào cũng đúng. Vào thập niên 1970, tại Bắc Mỹ, người mẫu đen, nặng hơn và có xuất thân thiểu số đã chiếm lĩnh sàn catwalk nhưng những cuộc thay đổi xã hội vào thập niên 80 tới đầu thập niên 2000 đã thuyết phục những nhà đầu tư tay chơi trong ngành thời trang tìm kiếm những đề xuất từ "sự khác biệt". Song, từ nửa sau của thập kỷ đầu thế kỷ 21, sự đa dạng chủng tộc tăng lên trong giới siêu mẫu ở ngành thời trang Mỹ được ghi nhận nhờ sự phát triển lớn mạnh của các thị trường Đông Á, bao gồm những người mẫu Nhật Bản như Tao Okamoto và những người mẫu Trung Quốc như Fei Fei Sun và Liu Wen. Nhờ những hoạt động và mạng xã hội đang ngày một đóng vai trò quan trọng đối với thời trang ví dụ như  third wave body positivity (làn sóng thứ ba tích cực với cơ thể), cho nên phạm vi tìm kiếm một người mẫu cho ngành công nghiệp thời trang hiện nay cũng đang ngày một mở rộng từ kích cỡ, giới tính đến việc thông qua những phương tiện truyền thông nghe nhìn mạng xã hội.

Người mẫu và siêu mẫu
Người mẫu (modelling) là một công việc mà người mẫu được thuê để quảng bá bất kỳ sản phẩm hoặc thương hiệu nào thông qua nhiều hình thức khác nhau như trình diễn trên sàn diễn hoặc quảng cáo thương mại. Ngoài ra, một số người mẫu nổi tiếng được chọn làm đại diện thương hiệu. Bằng cách sử dụng các người mẫu, các nhà quảng cáo và nhà thiết kế thực hiện một nỗ lực để tạo sự thu hút hoặc lôi cuốn cho sản phẩm của họ. Khái niệm người mẫu do đó bao gồm cả những siêu mẫu.Tuy nhiên, siêu mẫu là những người mẫu tiêu biểu đầu tư và làm việc chăm chỉ, đạt đỉnh cao trong lĩnh vực thời trang. Họ là những người nổi tiếng thu hút trong thế giới thời trang. Do đó, những siêu mẫu này được các thương hiệu và nhà thiết kế đánh giá rất cao. Họ nổi tiếng với các hợp đồng, chiến dịch thời trang triệu đô la. Tên tuổi của Siêu mẫu được công nhận trên toàn thế giới, gắn liền với sự nghiệp thành công rực rỡ, có chỗ đứng vững chắc trong thị trường của họ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Danh sách những siêu mẫu kiếm tiến nhiều nhất thế giới năm 2010 trên Forbes
  Danh sách 15 siêu mẫu kiếm nhiều tiền nhất năm 2008, theo Forbes

Nhân vật công chúng
Người mẫu
Thời trang
Siêu mẫu tại Việt Nam


title: Hyles lineata

text:
Hyles lineata là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó sinh sống từ Trung Mỹ, qua Hoa Kỳ và một số khu vực của Canada.

Miêu tả

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
White-lined sphinx  Butterflies and Moths of North America
Hyles lineata lineata  Sphingidae of the Americas

Động vật được mô tả năm 1775
Hyles
Côn trùng México


title: 911

text:
Năm 911 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
 Bá tước Aethelred của Mercia, chồng của Ethelfleda
 Louis trẻ em, cuối cùng Carolingian cai trị của Đông Franks
 Lưu Yin
 Đức Giáo hoàng Sergius III
 Wilfred II Borrel, số của Barcelona

Tham khảo

Năm 911


title: Leptotarsus regulus

text:
Leptotarsus regulus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Marienhausen

text:
Marienhausen là một đô thị ở huyện Neuwied, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Marienhausen có diện tích 4,84 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Rhynchophreatia

text:
Rhynchophreatia là một chi gồm 10 loài phong lan có ở Úc, New Guinea, quần đảo Solomon, Indonesia, và New Caledonia.

Các loài
Rhynchophreatia angustifolia
Rhynchophreatia carolinensis
Rhynchophreatia gautierensis
Rhynchophreatia mamberamensis
Rhynchophreatia micrantha
Rhynchophreatia pacifica
Rhynchophreatia palawensis
Rhynchophreatia phreatioides
Rhynchophreatia sphaerocarpa
Rhynchophreatia wariana

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan


title: Lịch sử Indonesia

text:
Lịch sử Indonesia là dải thời gian rất dài, bắt đầu từ thời Cổ đại khoảng 1.7 triệu năm trước dựa trên phát hiện về Homo erectus Java. Các giai đoạn lịch sử của Indonesia có thể chia thành 5 kỷ:
 Thời đại tiền thực dân: Sự xuất hiện của các vương quốc theo đạo Hindu, đạo Phật, đạo Hồi tại đảo Java và Sumatra. Các quốc gia này phát triển dựa trên thương mại, buôn bán hàng hải.
 Thời đại thuộc địa: Chịu sự kiểm soát của người châu Âu, đặc biệt là người Hà Lan với sự kiểm soát của Công ty Đông Ấn Hà Lan, họ đã chiếm vùng đất này để kiểm soát con đường gia vị, hương liệu. Khoảng 3,5 thế kỷ là thuộc địa, bắt đầu từ thế kỷ 17 đến giữa thế kỷ 20.
 Thời đại mới dành độc lập: Cột mốc là Tuyên bố độc lập của người Indonesia (1945) đến sự sụp đổ của chính quyền Sukarno (1966).
 Thời đại trật tự mới: 32 năm dưới sự thống trị của Suharto (1966-1998).
 Thời đại cải tổ: Sụp đổ của Suharto đến hiện tại.

Thời tiền sử
Về mặt địa chất, vùng lãnh thổ của Indonesia, là quần đảo, là nơi gặp nhau của 3 mảng địa chất lớn: Mảng Á-Âu, Mảng Ấn-Úc, Mảng Thái Bình Dương. Quần đảo Indonesia được hình thành như ngày nay là nhờ vào sự tan chảy của băng vào thời kỳ băng hà xảy ra khoảng 10000 năm trước.

Tại giai đoạn Thế Pleistocen, quần đảo này vẫn còn gắn liền với lục địa châu Á đã chứng kiến dòng người định cư đầu tiên. Bằng chứng cho sự hiện diện, cư trú tại đây là những hóa thạch của người Homo Erectus Java khoảng từ 2 triệu đến 500.000 năm trước. Khám phá về người Homo floresiensis tại Liang Bua, Flores đã đưa ra giả thuyết có khả năng sự tồn tại của người H. Homo đến cuối kỷ băng hà.

Homo sapiens được cho rằng đã đến vùng quần đảo này khoảng 100.000 năm trước bằng cách men theo dải bờ biển của lục địa châu Á từ vùng Tây Á và đến khoảng 60.000-70.000 năm trước đã tới được New Guinea và Australia. Họ với đặc tính da ngăm đen, tóc xoăn là tổ tiên của người bản xứ của quần đảo Melanesia (bao gồm cả Papua).

Thời tiền thực dân

Giai đoạn đầu lịch sử
Các học giả người Ấn Độ đã viết về quần đảo của người Indonesia và các vương quốc Hindu của người Dwipa Java khoảng 200 năm TCN. Bằng chứng về sự hiện diện của nó còn sót lại đề cập đến 2 vương quốc đạo Hindu vào thế kỷ thứ 5 là Liên minh Tarumanagara kiểm soát phía Tây Java và vương quốc Kutai. Vào năm 425 đạo Phật đã được du nhập vào vùng này.

Khi châu Âu tiến tới thời kỳ phục hưng, quần đảo của người Indonesia đã trải qua hàng ngàn năm văn minh với sự thống trị của 2 vương quốc lớn là Srivijaya tại Sumatra, và Majapahit tại Java. Cả hai vương quốc lớn này đều có rất nhiều các quốc gia chư hầu nhỏ xung quanh, liên hệ với nhau qua buôn bán thương mại.

Các vương quốc đạo Hindu và đạo Phật
Vào khoảng thế kỷ thứ 4 đến thế kỷ thứ 7, tại vùng Tây Java, các vương quốc theo đạo Hindu và đạo Phật là vương quốc Tarumanagara và vương quốc người Sunda đến tận thế kỷ 16.

Từ thế kỷ thứ 7 đến thế kỷ 14, vương quốc đạo Phật Sriwijaya tại Sumatra phát triển nhanh chóng. Nhà thám hiểm Nghĩa Tịnh người Trung Quốc đã viếng thăm thủ đô của Palembang khoảng năm 670. Vào giai đoạn hưng thịnh, Srivijaya kiểm soát vùng lãnh thổ rộng lớn gồm Java, bán đảo Malay.

Thế kỷ 14 chứng kiến sự nổi lên của vương quốc Hindu tại Đông Java. Patih Majapahit từ 1331 đến 1364. Vua Gajah Mada đã giành được quyền lực trên toàn vùng lãnh thổ mà ngày nay là Indonesia và hầu hết bán đảo Malaysia. Di sản để lại các bộ luật được biên soạn ra đời, và được xem như thiên sử thi Ramayana.

Đế chế Hồi giáo
Đạo Hồi trở thành quốc giáo tại Indonesia vào khoảng thế kỷ 12, nhưng thực tế đạo Hồi đã đến quần đảo này vào thế kỷ thứ 7. Vào khoảng thời gian đó các tuyến đường biển tấp nập, là con đường quốc tế nối nhà Đường (Trung Quốc), Srivijaya (Đông Nam Á), và Umayyads (Tây Á) từ thế kỷ thứ 7.

Theo như nguồn tài liệu còn lại của Trung Quốc, vào giai đoạn cuối 3/4 của thế kỷ thứ 7, 1 thương nhân người Ả Rập trở thành lãnh tụ của những người định cư Ả Rập Đạo Hồi tại bờ biển Sumatra. Đạo Hồi gây ảnh hưởng mạnh đến các thể chế chính trị lúc đó. Điều này có thể thấy rõ khi năm 718, vua Srindravarman của Sriwijaya Jambi đã gửi 1 bức thư cho Khalip Umar bin Abdul Aziz của triều Umayyad Caliphate để yêu cầu gửi 1 người thuyết giáo tới để giải thích những thắc mắc của ông về đạo Hồi. 2 năm sau, vào năm 720, vua Srindravarman đã cải đạo từ Hindu sang đạo Hồi. Sriwijaya Jambi cũng được biết với cái tên Sribuza Islam. Nhưng thật không may sau đó năm 730 Srindravarman bị bắt bởi Sriwijaya Palembang, người theo đạo Phật.

Thời đại thuộc địa

Thực dân Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha

Giai đoạn thống trị của người Bồ Đào Nha
Giai đoạn 1511-1526, trong 15 quân đảo trở thành càng biển quan trọng của Đế chế Bồ Đào Nha, trở thành tuyến đường chính đến các đảo Sumatra, Java, Banda, và Maluku.

Năm 1511, người Bồ Đào Nha đánh bại vương quốc Malacca.

Năm 1512, người Bồ Đào Nha thiết lập giao thương với vương quốc Sunda.

Indonesia là một kết hợp của khoảng 250 chủng tộc, phần đông có họ hàng gần gũi với nhau trên quan điểm ngữ học và nhân chủng học: nhóm tộc Mã Lai. Nhiều chủng tộc còn giữ được truyền thuyết là tổ tiên họ di cư đến bằng thuyền từ phương bắc. Trên đảo Java đã đào được nhiều trống đồng cùng kiểu với trống đồng Đông Sơn. Nhiều sách giáo khoa lịch sử Indonesia dạy bài mở đầu với nền văn minh trống đồng.

Theo các tài tiệu có được, từ trên 2000 năm qua, các thương nhân đã đi tàu giữa Trung Hoa và Đông Nam Á, vùng giữa Đông Nam Á và Ấn Độ, tại các đảo ngày nay là Indonesia là nguồn cung cấp gia vị, trầm hương, dược liệu và các sản phẩm nhiệt đới khác. Các thương nhân người Hoa, Ả Rập, Ấn Độ vẫn thường xuyên lui tới các cảng biển ở Indonesia

Những vương quốc cổ xưa nhất của quần đảo này là các nhà nước theo Ấn giáo và Phật giáo, ngày nay tại trung tâm đảo Java tại thành phố Yogyakarta có hai công trình tôn giáo vĩ đại, đền thờ phật Borobudur và đền Ấn giáo Prambanan, cả hai đều được xây bằng đá tại chỗ vào thế kỷ thứ 6 và thế kỷ 8. Các công trình phục chế đã cho thấy vẻ đẹp hùng vĩ của các ngôi đền, quy mô xây dựng và các phù điêu trang trí của nó từ dưới lên trên. Những đền đài này được xây dựng từ thời Phật giáo và Ấn giáo còn thống trị ở Java. Đây cũng là bằng chứng về sự thịnh vượng của các vương quốc trên đảo, ngoài hai ngôi đền trên còn có hàng trăm ngôi đền nhỏ hơn trên khắp Java

Văn minh Ấn Độ truyền đến Indonesia rất sớm, không rõ vào lúc nào. Vào khoảng năm 100 CN, có thái tử Aji Saka dựa theo văn tự Ấn đặt ra văn tự Java. Cũng khoảng đó, xứ Langkasuka được lập ở vùng Kedah, Mã Lai. Đến khoảng năm 500, thì đế quốc lớn đầu tiên được lịch sử ghi nhận của Indonesia là xứ Srivijaya được dựng lên ở phía nam đảo Sumatra. Thủ đô của xứ ấy là thành Palembang, nay là một đô thị đông trên 1.000.000 dân. Trong mấy thế kỷ, Sri-Vijaya hùng cứ những vùng rộng lớn của Java, Sumatra và bán đảo Mã Lai.

Vương quốc SriVijaya có một cường địch là vương quốc Sailendra ở đảo Java. Không rõ Sailendra được lập lúc nào nhưng có lúc họ đô hộ được Thủy Chân Lạp (khoảng 790-802). Các vua Sailendra theo Phật giáo, tôn giáo được truyền đến vùng này vào khoảng năm 450. Từ khoảng 770 đến 825, 3 vua Sailendra nối nhau xây chùa Borobudur, nay vẫn là ngôi chùa Phật lớn nhất thế giới.

Không bao lâu sau, nhà Sanjaya rất sùng đạo Ấn giáo thắng Sailendra. Ấn giáo dần dần thay thế Phật giáo ở Java. Vào khoảng năm 985, vua Dharmavamsa ở đông bộ Java, Bali và tây bộ đảo Kalimantan ra lệnh dịch trường ca Mahabharata của Ấn giáo, dài hơn 200.000 câu, sang tiếng Java. Đời vua Joyoboyo, hậu duệ của ông trị vì từ 1135 đến 1157, được coi là thời vàng son của văn học tiếng Java.

Năm 1222, vương quốc Singhasari được thành lập ở đông bộ Java, nhanh chóng trở thành thế lực lớn nhất nhì của quần đảo. Singhasari đánh đuổi được quân xâm lược Mông Cổ năm 1293, rồi đổi quốc hiệu thành Majapahit. Năm 1319, một viên tướng thủ lĩnh ngự lâm quân là Gajah Mada dần dần nắm hết mọi quyền bính trong triều. Từ 1319 đến 1364, Gajah Mada bành trướng Majapahit thành rộng lớn như Indonesia ngày nay, có thêm miền nam của Philippines.

Giai đoạn Hồi giáo ảnh hưởng
Các thương gia hồi giáo được ghi nhận là đến quần đảo Indonesia từ thế kỷ 6, nhưng việc Hồi giáo hoá Indonesia bắt đầu từ thế kỷ 13 với việc cải đạo của vua Acer ở miền cực bắc Sumatra, song việc Hồi giáo hoá diễn ra rất chậm cùng với việc dân cư ở đây đưa các tín lý hồi giáo vào các hệ thống triết lý và tôn giáo sẵn có khi họ là cho Hồi giáo thích nghi với Indonesia

Các vương quốc nội địa đều là các nhà nước nông nghiệp giàu có do thặng dư về nông sản, họ là những nhà nước quân chủ hùng mạnh với hệ thống thuế đánh trên nông sản và lao động của nông dân. Họ cũng phát triển một hệ thống pháp luật và cơ cấu chính quyền, thặng dư về nông sản đã nuôi sống hoàng gia và những người thợ giỏi để xây dựng những ngôi đền bằng đá vĩ đại. Các hoàng gia khuyến khích những loại hình nghệ thuật cao cấp như âm nhạc, múa, văn chương. Các trường ca vĩ đại của Ấn Độ như Mahabharata và Ramayana đã được cải biên bởi các nhạc sĩ, vũ công cung đình, làm phương tiện để truyền bá những giá trị văn hóa và đạo đức của người Java và Bali. Hệ thống chữ viết dựa trên tiếng Phạn với nhiều từ thâm nhập vào các ngôn ngữ địa phương

Thời kỳ thuộc địa của Hà Lan
Từ khoảng 1250 trở đi, Islam (Hồi giáo) ngày càng có đông tín đồ trên quần đảo. Đến khoảng 1550 thì trở thành tôn giáo có đông tín đồ nhất trong vùng. Lúc ấy Majapahit đã yếu, và người Bồ Đào Nha bắt đầu đến lập căn cứ. Ít lâu sau đến lượt người Hà Lan. Năm 1619 người Hà Lan đổi tên thành Jayakarta (có nghĩa là Chiến thắng huy hoàng, tức Jakarta, đọc rút ngắn) thành Batavia, tên của chủng tộc tổ tiên họ, và đặt trung tâm hành chính của họ ở đấy. Họ đô hộ phần lớn quần đảo Indonesia đến năm 1945.

Khi người châu Âu đến Đông Nam Á vào giữa thế kỷ 16 thì đã có những nhà nước hùng mạnh ở khắp vùng này. Người Bồ Đào Nha là dân châu Âu đầu tiên có những thuộc địa ở châu Á, Vào thế kỷ 16, họ đã thành lập những thương điếm buôn bán và thuộc địa ở Goa (Ấn Độ), Melaka (Malaysia), Timor (Indonesia), Ma Cao (Trung Hoa), tuy nhiên vào đầu thế kỷ 17, sức mạnh của Bồ Đào Nha đã đối phó với các quốc gia đang nổi lên là Anh và Hà Lan, Công ty Đông Ấn Anh (EIC) và Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) được thành lập vào các năm 1600 và 1602. Trong gần 200 kế tiếp đó họ là đối thủ thương mại kịch liệt của nhau ở châu Á. Công ty VOC di chuyển để thành lập những trạm buôn bán ở Ấn Độ, Sri Lanka, Đài Loan và Trung Hoa nhằm thu mua sản phẩm của phương Đông, một mục tiêu chính yếu là các đảo có nhiều gia vị, bây giờ là Sulawesi và Maluku ở miền đông Indonesia, thông qua buôn bán với các vương quốc địa phương. Năm 1619, VOC đã tấn công Jayakarta, lúc đó là thành trì và là thành phố buôn bán trọng điểm của vương quốc Banten, phía tây Java, thành phố bị huỷ diệt, người Banten bị đuổi khỏi thành phố, VOC đã thành lập đại bản doanh của mình tại quần đảo này, Jayakarta được người Hà Lan đặt tên lại là Batavia (Jakarta ngày nay).

Công ty VOC đã mở rộng từ từ sự hiện diện của nó tại quần đảo Indonesia. Từ thế kỷ 17-18, nó hành xử như một vương quốc địa phương, liên minh hoặc cắt đứt quan hệ với các vương quốc lân cận, buôn bán rộng rãi cả với Trung Hoa, Ấn Độ và châu Âu.

Tuy vậy, tới năm 1756, VOC mới cai quản được toàn bộ Java, lúc đó nó đã kiểm soát Java, Ambon, và một số khu vực ở miền trung và miền nam Sumatra. Vua Hà Lan đã tiếp quản lại tài sản của VOC, tới thế kỷ 19, chính quyền Đông Ấn Hà Lan đã mở rộng quyền kiểm soát khắp Sumatra và miền đông Indonesia, cùng với sự sụp đổ của hai vương quốc Bali, Acer trước Hà Lan vào các năm 1905, 1911. Lúc đó quá trình thuộc địa đã được hoàn tất khắp Indonesia.

Trong thời kỳ Hà Lan đô hộ, cuộc khởi nghĩa giành độc lập lớn nhất có lẽ là cuộc Chiến tranh Java (1825-1830) giữa hoàng tử Diponegoro và tướng De Kock. Kết quả khoảng 200.000 người chết, trong đó 8.000 là người Hà Lan. Mặc dù người Hà Lan sau này thường nói tới sự hiện diện 3 thế kỷ của họ ở Đông Ấn, song đối với đa số dân cư ở đây, sự sáp nhập vào Đông Ấn chỉ diễn ra vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Niềm tự hào địa phương, văn hóa chính trị và hiểu biết về lịch sử địa phương vẫn mạnh mẽ trong dân chúng cho đến khi người Nhật tiêu diệt đế chế Hà Lan ở đây vào năm 1941

Sự xuất hiện chủ nghĩa dân tộc đầu thế kỷ 20

Indonesia thời đế quốc Nhật chiếm đóng
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản chiếm Indonesia trong tay Hà Lan năm 1942. Sau khi bị quả bom Nagasaki 9 tháng 8 năm 1945, họ định đem ông Sukarno là lãnh tụ các phe nhóm yêu nước của Indonesia đi an trí ở Sài Gòn để tránh cuộc tổng khởi nghĩa. Một nhóm thanh niên trẻ bắt cóc được ông Sukarno khỏi tay người Nhật. Ngày 17 tháng 8 năm 1945, hai ông Sukarno và Hatta tuyên bố Indonesia độc lập

Chiến tranh với Hà Lan
Trong cuộc chiến tiếp theo bản tuyên ngôn ngày 17 tháng 8, Indonesia phải đương đầu với quân Nhật, rồi tiếp đến là quân Hà Lan có sự tiếp sức của quân Anh. May nhờ ngoại giao khéo léo, người Indonesia đã không phải đổ quá nhiều xương máu: chỉ khoảng 45.000 đến 100.000 chiến sĩ và 25.000 đến 100.000 thường dân Indonesia bị thiệt mạng. Cuối năm 1949, Indonesia được Hà Lan công nhận là quốc gia độc lập và bàn giao lại hệ thống hành chính.
Indonesia là thành viên Liên hợp quốc từ 25 tháng 10 năm 1950.

Thời kỳ sau độc lập
Năm 1955 tổng thống Sukarno tổ chức hội nghị các quốc gia phi liên kết tại Bandung, kêu gọi các dân tộc còn bị ách thực dân nổi lên giành độc lập. Hội nghị này trở thành một bước tiến lớn cho sự khôi phục chủ quyền của nhiều quốc gia Á-Phi.

Các vụ giết người tại Indonesia 1965-1966 là một cuộc thanh trừng chống những người cộng sản sau một cuộc đảo chính không thành công ở Indonesia. Ước tính được chấp nhận rộng rãi nhất là hơn nửa triệu người đã thiệt mạng. Các cuộc thanh trừng là một sự kiện quan trọng trong quá trình chuyển đổi các "thứ tự mới"; Đảng Cộng sản Indonesia (PKI) đã bị loại bỏ như là một lực lượng chính trị và các biến động dẫn đến các sự sụp đổ của Tổng thống Sukarno, và bắt đầu thời kỳ cầm quyền của ba mươi năm của tổng thống Suharto.

Xem thêm
Lịch sử Đông Nam Á

Tham khảo

Lịch sử các nước Đông Nam Á, Nhà xuất bản Trẻ, 2003


title: Hán An Đế

text:
Hán An Đế (chữ Hán: 漢安帝; 94 – 30 tháng 4, 125), tên thật là Lưu Hỗ (劉祜), là vị Hoàng đế thứ sáu của nhà Đông Hán, cũng là vị hoàng đế thứ 21 của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 106 đến năm 125, tổng cộng 19 năm.

Trong vòng 15 năm đầu tiên của triều đại An Đế (106 - 121), Đặng thái hậu lâm triều nhiếp chính và điều hành toàn bộ, An Đế gần như không có quyền hành gì, sinh ra oán hận Thái hậu. Sau khi Đặng thái hậu mất, An Đế liền nghe theo lời hoạn quan thân tín và sẵn lòng thù ghét Thái hậu, đã hạ lệnh cách chức và xử tử nhiều người trong họ Đặng của Thái hậu.

Sau khi chấp chính, An Đế là người bất tài, thiếu đức, chỉ lo hưởng thụ, không để tâm chính sự, quyền hành đều rơi vào tay các hoạn quan. Vì thế, vợ của ông là Diêm hậu dần đưa thế lực ngoại thích họ Diêm vào trong nắm quyền hành, gây ra đảng tranh giữa hoạn quan và ngoại thích.

Thân thế
Hán An Đế Lưu Hỗ là con của Thanh Hà Hiếu vương Lưu Khánh - con trưởng của Hán Chương Đế và là anh ruột Hán Hòa Đế. Như vậy, Hán An Đế là cháu gọi Hán Hòa Đế bằng chú ruột và là cháu nội của Hán Chương Đế. Ông sinh ra vào năm 94 tại nước Thanh Hà (清河; nay là Thanh Hà, Hà Bắc), mẹ là Tả Tiểu Nga (左小娥).

Lưu Khánh đã từng được lập làm Thái tử thời Chương Đế, nhưng do mẹ ông là Tống quý nhân bị Đậu hoàng hậu ám hại, khiến ông bị liên lụy và bị phế truất. Sau đó, Lưu Khánh đã tác động đến Hòa Đế, khiến ông phát động chính biến diệt trừ phe cánh họ Đậu.

Tả Tiểu Nga trước đây cùng chị là Tả Đại Nga (左大娥) bị đưa vào cung làm nô tỳ do người cậu của hai người là Tả Thánh (左聖) bị tội đại nghịch. Khi lớn lên, hai chị em họ Tả ngày càng nổi tiếng vì xinh đẹp và sự uyên bác trong thơ ca, văn chương nên trở thành các cung nữ phục vụ trong cung của Hòa Đế. Khi Thanh Hà Hiếu vương được Hòa Đế đang muốn ban tặng vài cung nhân cho ông vì công lao trừ ngoại thích, ông đã nghe danh hai chị em họ Tả nên khẩn cầu và Hòa Đế đã chấp thuận. Hai chị em họ Tả đều chết vào lúc nào không rõ nhưng được xác định là trước khi Hán Hòa Đế băng hà vào năm 106 và được chôn cất ở Lạc Dương. Sau khi Tả thị qua đời, Lưu Hỗ được chính thất của Hiếu vương là Cảnh phu nhân nuôi lớn.

Sau khi Hán Hòa Đế băng hà, Đặng thái hậu lập con thứ của ông là Lưu Long làm Đế, tức Hán Thương Đế mà không lập con trường là Bình Nguyên vương Lưu Thắng (劉勝) vì cho rằng ông này bệnh tật, không thể kế vị. Các hoàng thân quốc thích, kể cả Thanh Hà vương Lưu Khánh bị buộc phải trở về đất phong của mình, nhưng Đặng Thái hậu lại giữ Lưu Hỗ lúc đó 12 tuổi và Cảnh phu nhân ở lại để phòng việc bất trắc xảy ra.

Sau đó không lâu Thương Đế qua đời, triều thần kiến nghị lập Bình Nguyên vương Lưu Thắng nhưng Đặng thái hậu lại lập Lưu Hỗ, tức là Hán An Đế. Khi lên ngôi ông mới 12 tuổi. Đặng Thái hậu vẫn nắm giữ quyền lực.

Đặng hậu nhiếp chính
Sau khi An Đế kế vị, Đặng thái hậu lập tức gửi Cảnh phu nhân trở về đất Thanh Hà, nhằm khiến vị Hoàng đế trẻ không còn người thân, phải phụ thuộc hoàn toàn vào bà. Đặng thái hậu nắm quyền chủ tâm không để ngoại thích họ Đặng nắm nhiều quyền lực, đồng thời đề phòng hoạn quan. Do đó hai lực lượng này không chen chân được vào triều chính.

Dưới thời đại của Đặng thái hậu nhiếp chính, có nhiều cuộc thiên tai, hạn hán và các cuộc giao tranh với Hung Nô, người Khương từ phương Bắc nhưng đều được Đặng thái hậu giải quyết ổn thỏa. Trong thời gian này, An Đế không thể tự mình quyết định việc gì, bèn mang tâm ghét bỏ Thái hậu. Lợi dụng sự rạn nứt giữa Đế Hậu mẫu tử, bọn hoạn quan Giang Kinh (江京), Lý Nhuận (李閏) câu kết với Nhũ mẫu Vương Thánh (王聖), dèm pha và gây mối chia cắt giữa Thái hậu và Hoàng đế.

Năm 111, vua Thái Tổ Đại Vương của Cao Câu Ly phái quân từ Liêu Đông tấn công biên giới đông bắc nhà Hán. Đặng thái hậu phải phái quân đi chống cự. Quân Cao Câu Ly nhanh chóng rút lui.

Năm 115, An Đế lập người phi tần yêu quý là Diêm Cơ làm Hoàng hậu. Cũng trong năm này, một người phi khác là Lý Cơ (李姬) sinh hạ được Hoàng tử Lưu Bảo. Diêm hậu sợ Lý Cơ sẽ tước đoạt vị trí của mình nên đã hạ độc Lý Cơ.

Năm 118, vua Thái Tổ Đại Vương của Cao Câu Ly lại phái quân từ Liêu Đông tấn công biên giới đông bắc nhà Hán. Đặng thái hậu liền phái quân đi chống cự. Quân Cao Câu Ly lại rút lui.

An Đế lớn lên, dần dần chỉ biết ăn chơi, sủng ái phi tần cung nữ, trái ngược hoàn toàn với vẻ thông minh và anh tuấn lúc nhỏ. Tuy Đặng thái hậu biết rõ là do từ tác động của bọn hoạn quan thân tín và nhũ mẫu, bà đã ra tay răn đe nhưng vẫn không khỏi thất vọng. Có tin đồn rằng, Đặng thái hậu muốn phế bỏ An Đế mà lập Lưu Dực (劉翼), con trai của Hà Gian Hiếu vương Lưu Khai (刘开) - con trai thứ sáu của Chương Đế - cũng là cháu nội Chương Đế.

Năm 120, Đặng thái hậu triệu Lưu Dực về kinh sư, phong làm Bình Nguyên vương (平原王), cho kế tự làm con của Bình Nguyên Hiếu vương Lưu Thắng. Do đó, Lưu Dực danh chính ngôn thuận ở lại kinh sư. Chính điều này khiến người ta càng tin Đặng thái hậu muốn phế An Đế mà lập Lưu Dực.

Thân chính
Năm 121, Đặng thái hậu qua đời. Lợi dụng cơ hội này, Nhũ mẫu Vương Thánh cùng hoạn quan Lý Nhuận, Giang Kinh vu cáo anh của Đặng thái hậu là Đặng Chất (邓骘) và hoạn quan Thái Luân âm mưu làm phản, tôn lập Bình Nguyên vương Lưu Dực làm Đế. Tức giận, Hán An Đế bèn ra lệnh diệt họ Đặng, biếm Lưu Dực trở về đất phong Hà Gian và giam cầm ở đó đến cuối đời.

Sau khi nắm quyền, An Đế lập tức truy tôn cha là Thanh Hà Hiếu vương Lưu Khánh làm Hiếu Đức hoàng (孝德皇), mẹ là Tả Tiểu Nga làm Hiếu Đức hoàng hậu (孝德皇后). Ngoài ra, bà nội của An Đế là Tống Quý nhân được truy tôn làm Kính Ẩn hoàng hậu (敬隐皇后), và chính thê của Thanh Hà Hiếu vương là Cảnh phu nhân trở thành Cam Lăng Đại quý nhân (甘陵大貴人; Cam Lăng là lăng của Thanh Hà vương). Dù là vị trí chính thê nhưng Cảnh thị chỉ được phong tước vị của một phi tần, khiến bà cũng trở nên bất mãn. Để xoa dịu, An Đế phong cho người em trai Cảnh thị là Cảnh Bảo (耿寶) tước vị trong triều đình.

Thay thế ngoại thích họ Đặng, ngoại thích họ Tống của Kính Ẩn hoàng hậu và họ Diêm của Diêm hậu trở nên hiển quý trong triều. Trong đó, ngoại thích họ Diêm đứng đầu là Diêm Hiển (閻顯), Diêm Cảnh (閻景) và Diêm Diệu (閻耀) có thế lực nhất, dưới sự hỗ trợ của Diêm hậu càng trở nên ngông cuồng. Bên cạnh đó, các hoạn quan Giang Kinh, Lý Nhuận và nhũ mẫu Vương Thánh cũng được cất nhắc theo, họ hàng con cái đều được phong. Do đó, xảy ra tình trạng ngoại thích và hoạn quan đấu đá nhau, lũng đoạn triều chính.

Trước tình hình đó, Tư đồ Dương Chấn (楊震) mấy lần dâng thư can ngăn nhưng An Đế không nghe theo. Năm 121, quân Hung Nô phía Mạc Bắc thừa cơ tấn công Hà Tây, bộ lạc Tiên Ty tấn công Cư Dung quan, người Khương tấn công Kim Thành. Hán An Đế vẫn không lo lắng, giao hết việc cho hoạn quan Phiền Phong (樊豐). Dương Chấn lại dâng thư can ngăn, An Đế nghe lời Phiền Phong bèn bãi chức Dương Chấn. Không lâu sau, Dương Chấn uất ức tự sát. Trước tình hình đó, triều đình phải dựa vào Ban Dũng (班勇), con trai của Đại tướng Ban Siêu chống đỡ và lập lại sự cai trị của nhà Hán lên khu vực này, tình hình mới tạm yên ổn.

Năm 122, vua Thái Tổ Đại Vương của Cao Câu Ly liên kết cùng các bộ tộc khác tấn công và chiếm gần hết miền Liêu Đông của nhà Hán.

Năm 124, bọn người Phiền Phong, cùng Giang Kinh, Vương Thánh tố cáo Nhũ mẫu của Thái tử Bảo là Vương Nam (王男) cùng Đầu giám Bỉnh Cát (邴吉), khiến hai người này bị xử tử. Tiếp đó, Diêm hậu cùng bọn người Phiền Phong lo sợ hậu hoạn về sau, tố cáo tiếp Thái tử âm mưu làm phản, khiến Thái tử bị giáng làm Tế Âm vương (济阴王).

Qua đời
Năm 125, ngày 30 tháng 4, Hán An Đế đi du ngoạn ở Giang Nam, đến Uyển Thành mắc bệnh rồi băng hà khi mới 31 tuổi. Ông được truy tôn miếu hiệu là Cung Tông (恭宗), thụy hiệu là Hiếu An hoàng đế (孝安皇帝), an táng tại Cung lăng (恭陵).

Hán An Đế chỉ có duy nhất Lưu Bảo là con trai, nhưng Diêm hậu sợ Lưu Bảo sẽ trả thù mình, nên cùng anh là Diêm Hiển lập một người trong hoàng tộc là Bắc Hương hầu Lưu Ý kế vị. Diêm hậu trở thành Thái hậu, lâm triều xưng chế.

Niên hiệu
Trong thời gian 19 năm trị vì, ông sử dụng 5 niên hiệu:

 Vĩnh Sơ (永初; 107 - 113).
 Nguyên Sơ (元初; 114 - 120).
 Vĩnh Ninh (永寧; 120 - 121).
 Kiến Quang (建光; 121 - 122).
 Diên Quang (延光; 122 - 125).

Gia quyến
 Thân phụ: Thanh Hà Hiến vương Lưu Khánh (刘庆; 78 - 107), sau truy phong Hiếu Đức hoàng (孝德皇).
 Thân mẫu: Tả Tiểu Nga (左小娥), sau truy phong làm Hiếu Đức hoàng hậu (孝德皇后).
 Hậu cung:
 An Tư Diêm hoàng hậu (安思閻皇后; ? - 126), người Huỳnh Dương, Hà Nam, xuất thân danh môn, là con gái của đại thần Diêm Sướng (閻暢).
 Lý cơ (李姬), mẹ của Hán Thuận Đế Lưu Bảo, sau đó bị Diêm hậu hạ độc chết năm 115. Về sau, Thuận Đế truy phong làm Cung Mẫn hoàng hậu (恭愍皇后).

Xem thêm
 Hán Hòa Đế
 Hán Thuận Đế
 An Tư Diêm hoàng hậu
 Hòa Hi Đặng hoàng hậu

Tham khảo
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội.
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục.
 Hán thư - Hiếu An hoàng đế.

Chú thích

An đế
Sinh năm 94
Mất năm 125


title: Hypsiboas riojanus

text:
Hypsiboas riojanus là một ếch species thuộc họ Nhái bén. Đây là loài đặc hữu của Argentina.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.

Chú thích

Tham khảo
 Stuart, S.N. 2006. Hypsiboas riojanus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

riojanus
Động vật lưỡng cư Argentina
Động vật đặc hữu Argentina


title: Singahi Bhiraura

text:
Singahi Bhiraura là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kheri thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Singahi Bhiraura có dân số 17.125 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Singahi Bhiraura có tỷ lệ 37% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 43%, và tỷ lệ cho phái nữ là 30%. Tại Singahi Bhiraura, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Rana okinavana

text:
Rana okinavana (tên tiếng Anh: Harpist Brown Frog) là một loài in the true ếch họ (Ranidae). Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, và kênh đào và mương rãnh. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Ghi chú

Tham khảo

  (1895a): Neue Frösche und Schlangen von den Liukiu-Inseln ["New frogs and snakes from quần đảo Ryūkyū"]. [In German] Bericht des Offenbacher Verein für Naturkunde 33-36: 101–117.
  (1895b): Neue Frösche und Schlangen von den Liukiu-Inseln ["New frogs and snakes from quần đảo Ryūkyū"]. [In German] Zoologischer Anzeiger 18: 266–270.

  (1985): A new frog (genus Rana) from the Yaeyama group of quần đảo Ryukyu. Herpetologica 41: 150–158.
  (2007): Unmasking Rana okinavana Boettger, 1895 from the Ryukyus, Japan (Amphibia: Anura: Ranidae). Zool. Sci. 24: 199–204. (HTML abstract)
  (1907): Herpetology of Japan and adjacent territory. Bulletin of the United States National Museum 58 1–577.

Liên kết ngoài
 Kampira Falls Frog photo. Truy cập 2008-FEB-02.
 Mating Ryūkyū Brown Frogs  photo. Truy cập 2008-FEB-02.

Rana
Động vật lưỡng cư Nhật Bản
Động vật lưỡng cư Đài Loan


title: Morsasco

text:
Morsasco là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Torino và khoảng 30 km về phía nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 683 người và diện tích là 10,2 km².

Morsasco giáp các đô thị: Cremolino, Orsara Bormida, Prasco, Strevi, Trisobbio, và Visone.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Enanthyperythra

text:
Enanthyperythra là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Enanthyperythra legataria (Herrich-Schäffer, [1852])

Chú thích

Tham khảo

 Enanthyperythra at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Ourapterygini


title: Ceratina rufigastra

text:
Ceratina rufigastra là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1937


title: Nguyễn Hồng Sơn (định hướng)

text:
Nguyễn Hồng Sơn có thể là:
Cầu thủ bóng đá Nguyễn Hồng Sơn.
Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn, Giám mục Công giáo người Việt, Giám mục chính tòa Giáo phận Bà Rịa.
Nguyễn Hồng Sơn (thẩm phán), sinh năm 1955, Chánh án Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Đà Nẵng, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12 nhiệm kì 2007-2011 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Quảng Ngãi
Nguyễn Hồng Sơn (thiếu tướng), sinh năm 1962, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 175
Nguyễn Hồng Sơn (Hưng Yên), tiến sĩ kinh tế, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12, khóa 13 Hà Nội
Nguyễn Hồng Sơn (Thanh Hóa), Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Việt Nam
Nguyễn Hồng Sơn (sinh 2000), cầu thủ bóng đá

Tham khảo


title: Colletes banksi

text:
Colletes banksi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Swenk mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1908


title: Quận Barber, Kansas

text:
Quận Barber là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo Thomas W. Barber. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 5307 người. Quận lỵ đóng ở Medicine Lodge.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Belfaux

text:
Belfaux là một đô thị trong huyện Sarine thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ. Tên cũ tiếng Đức là Gumschen, nhưng nay ít được sử dụng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị của bang Fribourg


title: Asteropeia labatii

text:
Asteropeia labatii là một loài thực vật thuộc họ Asteropeiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Randriantafika, F.M. 2004. Asteropeia labatii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
Asteropeia


title: Stenorumia

text:
Stenorumia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Heliconia flabellata

text:
Heliconia x flabellata là một loài thực vật thuộc họ Heliconiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Ulloa Ulloa, C. & Pitman, N. 2004. Heliconia flabellata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Ecuador
F


title: Lacuna variegata

text:
Lacuna variegata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lacuna


title: Vriesea minarum

text:
Vriesea minarum là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
minarum


title: Oecetis assamensis

text:
Oecetis assamensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Bãi biển

text:
Bãi biển là một dạng địa hình địa chất bằng phẳng trải dài dọc theo bờ biển của một đại dương, một vùng biển hay hồ, sông với một diện tích rộng. Nó thường bao gồm cát hoặc sỏi đá, đá cuội. Bãi biển hoang dã là những bãi biển mà không có sự hiện diện thường xuyên của con người hoặc các thiết bị, nhân viên cứu hộ hoặc các phương tiện hiện đại gần đó, chẳng hạn như khu nghỉ mát và khách sạn nó là những bãi biển chưa khai phá, phát triển hoặc chưa được khám phá.

Tổng quan

Bãi biển thường xuất hiện ở khu vực dọc theo bờ biển có sóng đặc trưng. Bãi biển nhân tạo là những bãi biển do con người xây dựng bằng các phương pháp hiện đại để tạo cảnh quan giống như thật. Các bãi biển thường có hệ sinh thái nhất định. Ngày nay bãi biển là nơi phục vụ cho hoạt động tắm biển của con người, các hoạt động du lịch, vui chơi, giải trí. Mặc dù các bờ biển có liên quan với từ bãi biển, bãi biển được hình thành bởi các hồ và cùng với các con sông lớn, cũng như các biển hay đại dương.

Bãi biển là kết quả của những làn sóng bởi sóng hoặc dòng di chuyển của cát trầm tích và lắng đọng, tập trung tại một địa điểm cụ thể. Một số bãi cát trắng trên bãi biển xuất phát từ sự xói mòn của thạch anh ở dãy núi kề cận và rặng san hô ngoài khơi là một nguồn quan trọng dẫn đến các hạt cát. Hình dạng của một bãi biển phụ thuộc vào có hay không những con sóng. Sóng đẩy các vật liệu tấp vào bờ hình thành nên các bãi.

Sử dụng

Nhiều bãi biển rất phổ biến vào những ngày nắng ấm hoặc mùa hè. Trong thời nay nhiều khu nghỉ mát ở bãi biển đã được dựng lên và đã được trang bị hiện đại phục vụ tối đa cho du khách. Thông thường, những người đến tắm bãi biển hay mặc các loại áo quần mát mẽ, bó sát như bộ bikini, bộ đồ bơi, quần short ngắn, quần đùi, quần lót, dép bãi biển dành cho phụ nữ, đối với nam giới họ thường ở trần và đi chân đất. Do áp lực sinh hoạt của con người với cường độ cao và dân số không ngừng tăng, một số bãi biển sử dụng chôn lấp chất thải và xả rác, nhiều bãi biển là một khu vực xả nước thải từ đó gây ra ô nhiễm môi trường.

Xem thêm
 Bãi biển Việt Nam
 Bờ biển
 Khu nghỉ mát
 Bóng đá bãi biển

Tham khảo

Bãi biển
Địa mạo đại dương và duyên hải
Điểm tham quan


title: Baryonyx

text:
Baryonyx (; tiếng Hy Lạp: βαρύς/barys nghĩa 'nặng' và ὄνυξ/onyx nghĩa là 'vuốt') là một chi khủng long chân thú sinh sống vào kỳ Barremian của đầu Kỷ Phấn Trắng, khoảng 125-130 triệu năm về trước. Hóa thạch gốc lần đầu tiên được phát hiện ở một hồ đất sét nằm phía nam Dorking, nước Anh và sau đó được tìm thấy ở cả miền bắc Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Baryonyx dài từ 7,5 đến 10 m và nặng từ 1,2 đến 1,7 tấn, nhưng mẫu nguyên gốc có thể chưa phát triển đầy đủ. Nó có bộ mõm dài, thấp và bộ hàm hẹp, được so sánh với cá sấu Ấn Độ. Đầu mõm mở rộng sang hai bên với hình dạng kiểu hoa hồng. Đằng sau đó, hàm trên có một rãnh gắn vừa vào hàm dưới (cong lên trên cùng một khu vực). Nó có một chóp hình tam giác trên đỉnh của xương mũi. Baryonyx có nhiều răng hình nón, với răng cưa, có răng lớn nhất nằm ở phía trước. Cổ của nó tạo thành hình chữ S, và các xương sống thần kinh của đốt sống lưng có chiều cao tăng dần từ trước ra sau. Nó có chân trước khỏe mạnh, với móng vuốt đầu ngón tay dài khoảng 31 cm.

Bây giờ được công nhận là một thành viên của họ Spinosauridae, mối quan hệ này của Baryonyx rất là mù mờ khi nó được phát hiện. Ngoài các loài điển hình (B. walkeri), một số nhà nghiên cứu đã cho rằng Suchomimus tenerensis thuộc cùng một chi và Suchosaurus cultridens là danh pháp đồng nghĩa; các tác giả tiếp sau đã cho chúng là hai loài riêng biệt. Baryonyx là loài khủng long chân thú đầu tiên được chứng minh là ăn cá, vảy cá ở vùng dạ dày của mẫu vật nguyên mẫu được tìm thấy. Nó cũng có thể là một động vật ăn thịt hoạt động với con mồi lớn hơn và có thể là loài ăn xác, vì nó cũng chứa xương của một con Iguanodon vị thành niên. Loài này đã có thể bắt và xử lý con mồi của nó chủ yếu với chân trước và móng vuốt lớn của chúng. Baryonyx có thể đã có thói quen thủy sinh, và sống ở những khu vực có khủng long chân thú, chân chim và chân thằn lằn khác cũng được tìm thấy.

Mô tả

Baryonyx cao , dài  long, và nặng . Tuy nhiên, phân tích xương cho thấy các mẫu vật chưa trưởng thành hoàn toàn, vì vật Baryonyx có lớn hơn nhiều khi trưởng thành.

Tham khảo

Khủng long châu Âu
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Spinosauridae
Động vật ăn thịt
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Royère-de-Vassivière

text:
Royère-de-Vassivière là một xã và là thủ phủ tổng thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 mét trên mực nước biển.

Dân số

Địa điểm nổi bật

 Nhà thờ St.Germain, từ thế kỷ 13.
 Đài nước Ceres, đối diện nhà thờ.
 Hồ Vassiviere.
 Hồ Laxaud-Gelade.
 Trung tâm nghệ thuật hiện đại trên l'île de Vassivière.
 Công viên điêu khắc.

Liên kết ngoài
Website of the Liên xã of Bourganeuf and Royère de Vassivière
Royère-de-Vassivière on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: 23748 Kaarethode

text:
23748 Kaarethode là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1254.4215310 ngày (3.43 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Calliostoma aupourianum

text:
Calliostoma aupourianum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A


title: Cho Seung-hui

text:
Cho Seung-Hui (Hangul: 조승희, Hanja (Hán tự): 趙承熙, Hán-Việt: Triệu Thừa Hy) là một sinh viên Mỹ gốc Hàn Quốc, người đã gây ra vụ thảm sát tại Đại học Bách khoa Virginia (Virginia Tech) ngày 16 tháng 4 năm 2007. Sáng đó, Cho nổ súng tại trường của mình đang học làm 32 người bị chết và 29 người bị thương trước khi tự sát, trong vụ nổ súng dân sự đẫm máu nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Cho tự xưng là Seung Cho, theo thứ tự phương Tây, và là công dân Hàn Quốc đang thường trú tại Hoa Kỳ. Cho là sinh viên năm thứ tư tại Virginia Tech, học về văn chương tiếng Anh.

Gia đình
Đến thời điểm vụ thảm sát, Cho vẫn độc thân. Cho sống một mình trong ký túc xá dù cả gia đình (bố, mẹ và chị đều đang sống và làm việc tại Mỹ)
Bố: Cho Sung-tae, làm việc tại một tiệm giặt khô ở Manassas, Virginia
Mẹ: Hyang-im, con của một người chạy tị nạn sang Hàn Quốc trong chiến tranh Triều Tiên. Bà hiện làm việc tại một tiệm giặt do người Hàn Quốc làm chủ ở Haymarket.
Chị: Sun-kyung, đang làm việc tại văn phòng của Bộ Ngoại giao chuyên trách điều phối viện trợ của Mỹ cho Iraq.

Sự kiện

Cho Seung-Hui, sinh viên 23 tuổi, người Hàn Quốc, theo cảnh sát Cho đã thực hiện vụ thảm sát sinh viên lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ hôm thứ Hai, là một người "cô độc", một đặc điểm chung của những kẻ giết người hàng loạt. "Anh ấy rất cô đơn", Larry Hincker, một trong những phó chủ tịch của Đại học Bách khoa Virginia cho biết hôm thứ Ba. Giết chết 33 người vào thứ Hai, bao gồm cả chính Cho, theo chính quyền Cho đã tự sát sau cuộc bắn giết.

Cho là vào năm cuối của Triết học Anh. Một trong những giáo viên của Cho đã nhắc nhở anh về tình trạng đáng lo ngại của một số bài tập văn học, đến mức giáo viên hướng dẫn khuyên anh nên nhận sự giúp đỡ.

Ngoài ra, có rất ít điều cho đến hiện tại người ta biết về chàng sinh viên này, Cho đã đến Hoa Kỳ cùng gia đình vào năm 1992, khi anh 8 tuổi.

Chàng trai trẻ duy trì quốc tịch ban đầu và có "thẻ xanh", một tài liệu cho phép làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ trong một thời gian không xác định.

Gia đình anh sống ở Centerville, một khu dân cư giàu có của tiểu bang Virginia, cách trường Đại học Bách khoa khoảng bốn giờ, trong một khu nhà ở của sinh viên, người đàn ông sống trong cuộc tàn sát đẫm máu.

Hàng xóm cũng mô tả anh là một linh hồn cô đơn
"Anh rất im lặng, anh luôn ở một mình", Abdul Shash, cư dân của Centerville, nói trong bài phát biểu của The Roanoke Times. Theo Shash, Cho thích chơi bóng rổ và không trả lời khi có ai đó chào đón anh.

Những kẻ giết người hàng loạt
Nhân vật không tinh vi đó được thấy ở hầu hết những kẻ giết người hàng loạt, Kenna Quinet, giáo sư luật hình sự tại Đại học Indiana Purdue, Indianapolis, nói với EFE.

Điểm thống kê, về vấn đề này, 95% những kẻ giết người hàng loạt là đàn ông, có xu hướng trở thành những cá nhân cô đơn, cảm thấy xa lạ và mặc dù có vẻ ngoài "bình thường", vẫn cảm thấy phẫn nộ.

Quinet chỉ ra rằng họ nói chung là những người "đã trải qua một số mất mát trong một hoặc nhiều lĩnh vực, cho dù đó là một thất bại trong trường học, công việc hoặc tình yêu, và họ không có khả năng để đối phó với sự thất vọng."

Họ cũng có xu hướng nói kế hoạch của mình cho ai đó ngay trước khi thực hiện hành vi, một điều không được biết nếu nó xảy ra trong trường hợp của Cho. Tuy nhiên, tờ báo Chicago Tribune đã đề cập, trong ấn bản của nó vào thứ ba, rằng một ghi chú đã được tìm thấy trong phòng của anh ấy, trong đó anh ấy tuyên bố chống lại "những đứa trẻ giàu có", "suy đồi" và "những kẻ nói dối charlatan" trong khuôn viên trường.

Tờ báo nói rằng Cho đã chết với dòng chữ "Ismail Axe" bằng mực đỏ trên một trong những cánh tay của mình, theo tờ New York Post, có thể đề cập đến một đoạn từ Kinh thánh hoặc Koran.

Về phần mình, Susan Lewis, một bác sĩ tâm thần và chuyên gia về tội phạm học Bệnh viện Tufts New England (Boston) hôm nay cũng giải thích với EFE rằng, mặc dù họ đã xác định được một số đặc điểm, "rất khó để dự đoán bạo lực."

Theo chuyên gia, dấu hiệu tốt nhất là người này đã tham gia vào một hành động bạo lực khác trong quá khứ.

Lewis nhận xét rằng thanh niên Hàn Quốc có thể đã phải chịu đựng những gì cô mô tả là "vết thương lòng tự ái tàn khốc", là kết quả của sự thất vọng trong tình yêu - một trong những giả thuyết được xem xét trong trường hợp này - hoặc một số sự thất vọng khác.

Tự ái bệnh lý
Những người mắc bệnh mà bác sĩ tâm thần mô tả là "tự ái bệnh lý" có cảm giác nhục nhã và xấu hổ, và cảm thấy căm thù nguyên thủy khi họ nhận ra rằng danh tính của họ đã bị xâm phạm. Trong mọi trường hợp, Lewis thừa nhận rằng loại cá nhân này vẫn còn, ở một mức độ lớn.

Chú thích

Liên kết ngoài
Đoạn video trích từ tuyên ngôn mà Cho gửi đến NBC
Nguyên văn những vở kịch do Cho soạn:
Richard McBeef – TheSmokingGun.com
Richard McBeef (PDF) – The Times
Mr. Brownstone (PDF) – The Times
Richard McBeef và Mr. Brownstone  – AOL

Tội phạm Mỹ
Đại học Bách khoa Virginia
Người Mỹ gốc Hàn Quốc
Người tự sát
Người Virginia
Thảm sát tại trường học
Sinh năm 1984
Năm 2007
Người Chungcheong Nam


title: Quận Sullivan, New York

text:
Quận Sullivan (tiếng Anh: Sullivan County) là một quận nằm trong tiểu bang New York. Theo ước tính năm 2007 của Cục điều tra dân số Mỹ, dân số của quận là 76.303 người. Đây là một phần của vùng đô thị New York. Quận lỵ là Monticello. Tên gọi của quận được đặt để vinh danh của Thiếu tướng John Sullivan, một anh hùng trong Chiến tranh Cách mạng Mỹ. Quận này có hàng loạt khách sạn và khu nghỉ mát của Borscht Belt, mà có thời kỳ hoàng kim của từ những năm 1920 thông qua năm 1970.

Khi thuộc địa mà nay là bang New York được thành, có mười hai quận đầu tiên được lập năm 1683, quận Sullivan ngày nay đã là một phần của quận Ulster. Năm 1809, quận Sullivan được tách ra từ quận Ulster.

Các khu vực dân cư

Barryville (làng)
Bethel (thị trấn)
Bloomingburg (làng)
Callicoon (làng)
Callicoon (thị trấn)
Cochecton (thị trấn)
Delaware (thị trấn)
Divine Corners (làng)
Eldred (làng)
Fallsburg (thị trấn)
Forestburgh (thị trấn)
Fremont (thị trấn)
Glen Wild (làng)
Grahamsville (làng)
Harris (làng)
Hasbrouck (làng)
Highland (thị trấn)
Hurleyville (làng)
Jeffersonville (làng)
Liberty (làng)
Liberty (thị trấn)
Livingston Manor (làng)
Loch Sheldrake (làng)
Lumberland (thị trấn)
Mamakating (thị trấn)
Monticello (làng)
Mountaindale (làng)
North Branch (làng)
Narrowsburg (làng)
Neversink (thị trấn)
Rock Hill (làng)
Rockland (thị trấn)
Roscoe (làng)
Smallwood (làng)
South Fallsburg (làng)
Thompson (thị trấn)
Tusten (thị trấn)
Woodbourne (làng)
Woodridge (làng)
Wurtsboro (làng)
Youngsville (làng)

Tham khảo

Quận Sullivan
Quận của New York
Dãy núi Catskill
Borscht Belt


title: Diabrotica

text:
Diabrotica là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1837.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:

 Diabrotica adelpha Harold, 1875
 Diabrotica adornata Baly, 1890
 Diabrotica aegrota Baly, 1890
 Diabrotica alboplagiata Jacoby, 1882
 Diabrotica alegrensis Bechyne & Bechyne, 1962
 Diabrotica alexia Bechyne, 1956
 Diabrotica alfazema Bechyne, 1997
 Diabrotica amecameca Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica amoena (Dalman, 1823)
 Diabrotica amoenula Boheman, 1859
 Diabrotica analis Baly, 1890
 Diabrotica antonietta Bechyne, 1956
 Diabrotica apicalis Baly, 1886
 Diabrotica apicicornis Jacoby, 1887
 Diabrotica apicipennis (Baly, 1890)
 Diabrotica aracatuba Bechyne & Bechyne, 1964
 Diabrotica arcuata Baly, 1859
 Diabrotica asignata Baly, 1890
 Diabrotica atomaria Jacoby, 1889
 Diabrotica atriceps Baly, 1890
 Diabrotica atriineata Baly, 1889
 Diabrotica atriscutata (Baly, 1890)
 Diabrotica atromaculata Baly, 1889
 Diabrotica atrosignata (Baly, 1890)
 Diabrotica bakeri (Bowditch, 1911)
 Diabrotica barberi R. Smith & Lawrence, 1967
 Diabrotica barclayi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica balteata LeConte, 1865
 Diabrotica bartleti Baly, 1890
 Diabrotica beniensis Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica biannularis Harold, 1875
 Diabrotica bilineata Baly, 1890
 Diabrotica bioculata Bowditch, 1911
 Diabrotica bipartita Jacoby, 1887
 Diabrotica bipustulata Baly, 1886
 Diabrotica bisecta Baly, 1890
 Diabrotica boggianii Bowditch, 1911
 Diabrotica boliviana Harold, 1877
 Diabrotica bordoni Bechyne & Bechyne, 1969
 Diabrotica brevicornis Baly, 1890
 Diabrotica brevilineata Jacoby, 1887
 Diabrotica brevittitata Baly, 1890
 Diabrotica brunneosignata Jacoby, 1887
 Diabrotica buckleyi Baly, 1879
 Diabrotica buqueti Baly, 1889
 Diabrotica caiuba (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Diabrotica calchaqui Cabrera & Cabrera Walsh, 2004
 Diabrotica callangaensis Bowditch, 1911
 Diabrotica carolae Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica caveyi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica cavicollis Baly, 1890
 Diabrotica centralis Jacoby, 1882
 Diabrotica championi Jacoby, 1887
 Diabrotica chapuisi Baly, 1886
 Diabrotica chimborensis Bowditch, 1911
 Diabrotica chloris Baly, 1890
 Diabrotica chloropus Harold, 1875
 Diabrotica chlororhoidalis Bechyne, 1958
 Diabrotica chontalensis Jacoby, 1887
 Diabrotica circulata Harold, 1875
 Diabrotica clarkellita Bowditch, 1911
 Diabrotica clarki Weise, 1916
 Diabrotica clio Bowditch, 1911
 Diabrotica columbiensis Bowditch, 1911
 Diabrotica confluenta Baly, 1890
 Diabrotica confraterna Baly, 1889
 Diabrotica confusa Bowditch, 1911
 Diabrotica consentanea Baly, 1886
 Diabrotica contigua Baly, 1889
 Diabrotica costaricensis Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica crenulata Baly, 1890
 Diabrotica cristata (Harris, 1837)
 Diabrotica cryptochlora Bechyne, 1956
 Diabrotica cryptomorpha Bechyne, 1997
 Diabrotica curvilineata Jacoby, 1887
 Diabrotica curvipustulata Baly, 1890
 Diabrotica cyaneomaculata Jacoby, 1887
 Diabrotica decaspila Baly, 1890
 Diabrotica decempunctata Latreille, 1813
 Diabrotica deliqua Weise, 1921
 Diabrotica delrio Bowditch, 1911
 Diabrotica discoidalis Baly, 1865
 Diabrotica dissimilis Jacoby, 1887
 Diabrotica distincta Jacoby, 1882
 Diabrotica diversicornis Baly, 1890
 Diabrotica dmitryogloblini Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica duckworthorum Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica duplicata Jacoby, 1887
 Diabrotica duvivieri Baly, 1886
 Diabrotica dysoni Baly, 1886
 Diabrotica egleri (Bechyne & Bechyne, 1961)
 Diabrotica elata Fabricius, 1801
 Diabrotica elegantula Baly, 1886
 Diabrotica emorsitans Baly, 1890
 Diabrotica enae Marques, 1941
 Diabrotica ephemera Bechyne, 1958
 Diabrotica eustolia Bechyne, 1958
 Diabrotica evanescens Baly, 1889
 Diabrotica exclamationis Baly, 1859
 Diabrotica extensa (Baly, 1889)
 Diabrotica facialis Baly, 1890
 Diabrotica fallaciosa Weise, 1921
 Diabrotica fallenia Bechyne, 1956
 Diabrotica fauveli (Baly, 1890)
 Diabrotica febronia Bechyne, 1958
 Diabrotica fenestralis Jacoby, 1879
 Diabrotica fidelia Bechyne, 1956
 Diabrotica firmiona Bechyne, 1958
 Diabrotica flava (Olivier, 1791)
 Diabrotica flaviventris Jacoby, 1887
 Diabrotica flavofulva Baly, 1890
 Diabrotica formosa Baly, 1886
 Diabrotica fowleri Baly, 1890
 Diabrotica freudei Bechyne, 1956
 Diabrotica fucata (Fabricius, 1787)
 Diabrotica fulveola (Baly, 1890)
 Diabrotica fulvicornis Jacoby, 1887
 Diabrotica fulvofasciata Jacoby, 1889
 Diabrotica funerea Bowditch, 1911
 Diabrotica fuscula Bowditch, 1911
 Diabrotica gahani Jacoby, 1893
 Diabrotica generosa Baly, 1879
 Diabrotica germari Baly, 1890
 Diabrotica glaucina (Baly, 1889)
 Diabrotica godmani Jacoby, 1887
 Diabrotica gorhami Baly, 1890
 Diabrotica gracilenta Erichson, 1847
 Diabrotica gracilis Jacoby, 1878
 Diabrotica graminea (Baly, 1886)
 Diabrotica gratiosa Baly, 1886
 Diabrotica grayella Baly, 1886
 Diabrotica guaira Bechyne, 1958
 Diabrotica guaratiba (Marques, 1941)
 Diabrotica gudula Bechyne, 1956
 Diabrotica guttifera Baly, 1889
 Diabrotica haroldi Baly, 1886
 Diabrotica hartjei Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica hathawayi Marques, 1941
 Diabrotica helga Bechyne, 1956
 Diabrotica hilli Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica hogei Jacoby, 1887
 Diabrotica ianthe Baly, 1890
 Diabrotica illigeri Baly, 1889
 Diabrotica impressipennis Jacoby, 1887
 Diabrotica inaequalis Baly, 1886
 Diabrotica inornata Weise, 1921
 Diabrotica interrupta (Baly, 1886)
 Diabrotica iridicollis Bechyne & Bechyne, 1965
 Diabrotica isohaeta Bechyne & Bechyne, 1969
 Diabrotica jacobiana Duvivier, 1885
 Diabrotica jacobyi Baly, 1879
 Diabrotica jamaicensis Bryant, 1924
 Diabrotica jariensis Bechyne & Bechyne, 1965
 Diabrotica javeti Baly, 1889
 Diabrotica josephbalyi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica kirbyi Baly, 1890
 Diabrotica klugii Baly, 1886
 Diabrotica kraatzi Baly, 1890
 Diabrotica labiata Baly, 1886
 Diabrotica lacordairei (Kirsch, 1883)
 Diabrotica lamiina (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Diabrotica latevittata (Baly, 1886)
 Diabrotica lawrencei Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica lebasii Baly, 1886
 Diabrotica lemniscata LeConte, 1868
 Diabrotica liberata Bechyne, 1958
 Diabrotica liciens (Fabricius, 1801)
 Diabrotica limitata (Sahlberg, 1823)
 Diabrotica linensis Bechyne, 1956
 Diabrotica linsleyi Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica longicornis (Say, 1824)
 Diabrotica luciana (Blake, 1965)
 Diabrotica lucifera Erichson, 1847
 Diabrotica luederwaldti (Bowditch, 1911)
 Diabrotica lundi Smith & Lawrence, 1967
 Diabrotica luteopustulata Baly, 1890
 Diabrotica lutescens Baly, 1890
 Diabrotica macrina Bechyne, 1958
 Diabrotica manaensis (Weise, 1921)
 Diabrotica mantillerii Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica mapiriensis Bowditch, 1911
 Diabrotica marsila Bechyne, 1956
 Diabrotica martinjacobyi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica matina Bechyne, 1958
 Diabrotica mauliki Barber, 1947
 Diabrotica mediofasciata Baly, 1890
 Diabrotica melanopa Erichson, 1847
 Diabrotica melanopyga Baly, 1889
 Diabrotica meyeri Baly, 1890
 Diabrotica milleri Krysan & Smith, 1987
 Diabrotica minuta Jacoby, 1879
 Diabrotica mitteri Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica modesta (Fabricius, 1801)
 Diabrotica morosa Jacoby, 1887
 Diabrotica moseri Weise, 1921
 Diabrotica munda (Weise, 1921)
 Diabrotica mutabilis Baly, 1886
 Diabrotica myrna Bechyne, 1956
 Diabrotica neolineata Bowditch, 1911
 Diabrotica nigritarsis (Baly, 1889)
 Diabrotica nigrocincta Baly, 1886
 Diabrotica nigrolimbata Baly, 1886
 Diabrotica nigromaculata Jacoby, 1878
 Diabrotica nigroscutata Baly, 1890
 Diabrotica nigrostriata Baly, 1890
 Diabrotica nitidicollis Baly, 1889
 Diabrotica novemguttata (Weise, 1921)
 Diabrotica novemmaculata Jacoby, 1878
 Diabrotica nummularis Harold, 1877
 Diabrotica obscura Jacoby, 1887
 Diabrotica occlusa Champion, 1920
 Diabrotica ochreata (Fabricius, 1792)
 Diabrotica octoplagiata Jacoby, 1887
 Diabrotica oculata (Baly, 1890)
 Diabrotica olivacea Jacoby, 1882
 Diabrotica olivieri Jacoby, 1887
 Diabrotica orthocosta (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Diabrotica pachitensis Bowditch, 1911
 Diabrotica palpalis Jacoby, 1887
 Diabrotica panamensis Jacoby, 1887
 Diabrotica panchroma Bechyne, 1955
 Diabrotica paradoxa Jacoby, 1887
 Diabrotica paranaensis Marques, 1941
 Diabrotica parintinsensis (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Diabrotica pascoei Baly, 1879
 Diabrotica paula (Bechyne & Bechyne, 1962)
 Diabrotica pauperata (Baly, 1890)
 Diabrotica peckii Bowditch, 1911
 Diabrotica periscopica Bechyne, 1958
 Diabrotica perkinsi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica piceicornis Baly, 1889
 Diabrotica piceolimbata (Baly, 1890)
 Diabrotica piceomarginata (Baly, 1890)
 Diabrotica piceonotata Jacoby, 1887
 Diabrotica piceopicta (Baly, 1890)
 Diabrotica piceopunctata Bowditch, 1911
 Diabrotica piceosignata Baly, 1890
 Diabrotica platysoma Bechyne, 1956
 Diabrotica plaumanni Bechyne, 1954
 Diabrotica plebeja Weise, 1921
 Diabrotica poeclienta Bechyne, 1958
 Diabrotica porracea Harold, 1875
 Diabrotica praeusta (Weise, 1921)
 Diabrotica propylaea (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Diabrotica prostigma Bechyne, 1958
 Diabrotica proximans (Baly, 1890)
 Diabrotica pulchella (Jacquelin-Val, 1856)
 Diabrotica pulchra (Sahlberg, 1823)
 Diabrotica purpurascens Bowditch, 1911
 Diabrotica pygidialis Jacoby, 1887
 Diabrotica quadricollis (Jacoby, 1887)
 Diabrotica ramona Bechyne, 1956
 Diabrotica recki Marques, 1941
 Diabrotica redfordae Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica reedi (Baly, 1890)
 Diabrotica regalis (Baly, 1859)
 Diabrotica regularis Jacoby, 1887
 Diabrotica relicta Suffrian, 1867
 Diabrotica rendalli Bowditch, 1911
 Diabrotica reysmithi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica rogersi Jacoby, 1887
 Diabrotica rosenbergi Bowditch, 1911
 Diabrotica rufolimbata Baly, 1879
 Diabrotica rufomaculata Jacoby, 1887
 Diabrotica rufopustulata Bowditch, 1911
 Diabrotica salvadorensis Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica samouella Bechyne, 1956
 Diabrotica sancatarina Bowditch, 1911
 Diabrotica sanguinicollis Jacoby, 1879
 Diabrotica schaufussi Baly, 1890
 Diabrotica scripta Olivier, 1808
 Diabrotica scutellata Jacoby, 1887
 Diabrotica sebaldia Bechyne, 1956
 Diabrotica sedata Baly, 1890
 Diabrotica sel Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica selecta Jacoby, 1887
 Diabrotica semicirculata Jacoby, 1887
 Diabrotica semiflava Jacoby, 1887
 Diabrotica semisulcata Bowditch, 1911
 Diabrotica septemliturata Erichson, 1847
 Diabrotica septemplagiata Bowditch, 1911
 Diabrotica serrozulensis (Bechyne & Bechyne, 1962)
 Diabrotica sesquilineata Erichson, 1847
 Diabrotica sexmaculata Baly, 1879
 Diabrotica sharpii Kirsch, 1883
 Diabrotica sheba Bechyne, 1958
 Diabrotica signaticornis Chevrolat, 1844
 Diabrotica signifera Jacoby, 1887
 Diabrotica silvai Marques, 1941
 Diabrotica simulata (Baly, 1890)
 Diabrotica sinuata Olivier, 1789
 Diabrotica songoensis Bowditch, 1911
 Diabrotica spangleri Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica speciosa (Germar, 1824)
 Diabrotica speciosissima Baly, 1879
 Diabrotica spilota Baly, 1890
 Diabrotica sublimbata (Baly, 1865)
 Diabrotica submarginata (Baly, 1890)
 Diabrotica subrugosa (Gahan, 1891)
 Diabrotica subsulcata Baly, 1865
 Diabrotica surinamensis Bowditch, 1911
 Diabrotica synoptica Bechyne, 1956
 Diabrotica tarsalis Harold, 1875
 Diabrotica teresa Bechyne, 1956
 Diabrotica terminalis Jacoby, 1879
 Diabrotica tessellata Jacoby, 1887
 Diabrotica testaceicollis (Baly, 1890)
 Diabrotica tibialis Jacoby, 1887
 Diabrotica tijuquensis Marques, 1941
 Diabrotica tortuosa Jacoby, 1887
 Diabrotica transversa Baly, 1890
 Diabrotica travassosi Marques, 1941
 Diabrotica tricolor Jacoby, 1887
 Diabrotica trifasciata Fabricius, 1801
 Diabrotica trifoveolata (Baly, 1890)
 Diabrotica trifurcata Jacoby, 1887
 Diabrotica triphonia Bechyne, 1958
 Diabrotica tropica (Weise, 1921)
 Diabrotica tumidicornis Erichson, 1847
 Diabrotica undecimpunctata Mannerheim, 1843
 Diabrotica underwoodi Bowditch, 1911
 Diabrotica unipunctata Jacoby, 1882
 Diabrotica univittata Jacoby, 1899
 Diabrotica utingae Marques, 1941
 Diabrotica vagrans Baly, 1889
 Diabrotica varicornis Jacoby, 1889
 Diabrotica variegata (Jacoby, 1887)
 Diabrotica venancia Bechyne, 1958
 Diabrotica venezuelensis Jacoby, 1882
 Diabrotica vilaolivae Bechyne & Bechyne, 1969
 Diabrotica virescens Baly, 1886
 Diabrotica virgifera LeConte, 1858
 Diabrotica viridana Baly, 1886
 Diabrotica viridans (Baly, 1889)
 Diabrotica viridicollis Jacoby, 1887
 Diabrotica viridifasciata Jacoby, 1887
 Diabrotica viridilimbata Baly, 1879
 Diabrotica viridimaculata Jacoby, 1878
 Diabrotica viridipustulata Baly, 1886
 Diabrotica viridula Fabricius, 1801
 Diabrotica waltersi Derunkov, Rocha Prado, Tishechkin & Konstantinov, 2015
 Diabrotica weisei Baly, 1890
 Diabrotica westwoodi (Baly, 1889)
 Diabrotica zikani Bechyne, 1968
 Diabrotica zischkai Bechyne, 1956

Chú thích

Tham khảo

 Diabrotica balteata on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
 Diabrotica undecimpunctata howardi on the UF / IFAS Featured Creatures website.

Luperini


title: Nguyễn Vĩnh Nghi

text:
Nguyễn Vĩnh Nghi  (sinh năm 1932) nguyên là một tướng lĩnh Bộ binh của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Trung tướng. Ông xuất thân từ những khóa đầu tiên tại trường Võ bị Quốc gia do Chính phủ Quốc gia Việt Nam mở ra ở miền Trung Việt Nam, sau chuyển về Nam Cao nguyên Trung phần. Ông đã tuần tự giữ những chức vụ theo hệ thống quân giai, bắt đầu từ Trung đội trưởng cho đến chỉ huy cấp Quân đoàn. Đầu tháng 4 năm 1975 ông là Tư lệnh phó kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tiền phương Quân đoàn III và Quân khu 3, trách nhiệm phòng tuyến Phan Rang. Tuy nhiên, phòng tuyến nhanh chóng bị thất thủ, ông bị Quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam bắt tại mặt trận và trở thành tướng lĩnh cao cấp nhất của Việt Nam Cộng hòa bị bắt làm tù binh trong Chiến tranh Việt Nam.

Tiểu sử và Binh nghiệp
Ông sinh vào tháng 10 năm 1932 tại tỉnh Gia Định, miền Nam Việt Nam trong một gia đình khá giả. Ông học văn hóa tại các trường Tiểu học và Trung học tại Gia Định, cuối năm 1950, ông tốt nghiệp Trung học phổ thông với văn bằng Tú tài bán phần (Part I).

Quân đội Quốc gia Việt Nam
Tháng 6 năm 1951, ông tình nguyện nhập ngũ vào Quân đội Quốc gia, mang số quân: 52/120.091. Theo học khoá 5 Hoàng Diệu tại trường Võ bị Liên quân Đà Lạt, khai giảng ngày 1 tháng 7 năm 1951. Ngày 24 tháng 4 năm 1952 mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu úy hiện dịch. Ra trường. ông được phục vụ đơn vị Bộ binh, giữ chức Trung đội trưởng thuộc Tiểu đoàn Khinh quân Việt Nam. Tháng 8 năm 1953, ông được thăng cấp Trung úy, được cử lên làm Đại đội trưởng. Giữa năm 1954, ông được đặc cách thăng cấp Đại úy và được cử vào chức vụ Tiểu đoàn phó.

Quân đội Việt Nam Cộng hòa
Đầu tháng 1 năm 1955, ông được thăng cấp Thiếu tá và được cử làm Tham mưu trưởng Sư đoàn 31 Bộ binh tân lập do Trung tá Nguyễn Hữu Có làm Tư lệnh. Cuối tháng 5, bàn giao chức vụ Tham mưu trưởng lại cho Trung tá Hoàng Văn Lạc ông được thuyên chuyển về Bộ Tổng Tham mưu giữ chức vụ Trưởng phòng Hành quân.

Quân đội Việt Nam Cộng hòa
Cuối tháng 10 năm 1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm thực hiện cải danh Quân đội Quốc gia thành Quân đội Việt Nam Cộng hòa, ông chuyển biên chế sang phục vụ cơ cấu quân đội mới, tiếp tục giữ chức vụ cũ tại Bộ Tổng Tham mưu. Đầu năm 1960, ông được cử làm Chỉ huy phó (lần thứ nhất) trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt. Đầu năm 1961 ông được cử đi du học lớp Tham mưu cao cấp (khóa 1961 - 1) thụ huấn 16 tuần tại Học viện Fort Leavenworth, Kansas, Hoa Kỳ. Tháng 5 cùng năm mãn khoá về nước tái nhiệm chức vụ cũ (lần thứ hai).

Năm 1963, sau cuộc đảo chính Tổng thống Ngô Đình Diệm ngày (1 tháng 11). Ngày 3 tháng 11. ông được thăng cấp Trung tá, Xử lý Thường vụ chức vụ Chỉ huy trưởng trường Võ bị Đà Lạt trong một thời gian ngắn thay cho Chỉ huy trưởng là Đại tá Trần Ngọc Huyến bị gọi về trình diện Hội đồng Quân nhân Cách mạng. Đầu tháng 1 năm 1964, khi Thiếu tướng Trần Tử Oai về nhậm chức Chỉ huy trưởng, ông trở lại chức vụ Chỉ huy phó (lần thứ ba) kiêm Tham mưu trưởng của trường.
Thời gian ông giữ chức Chỉ huy phó trường Võ bị lần thứ ba, trải qua các vị Tư lênh:-Thiếu tướng Trần Tử Oai (1/1964-1/1964)-Đại tá Trần Văn Trung (2/1964-9/1964)-Đại tá Nguyễn Văn Kiểm (6/1964-9/1965)-Đại tá Lâm Quang Thơ (9/1965-11/1966)-Đại tá Đỗ Ngọc Nhận (11/1966-7/1968).

Ngày 16 tháng 3 năm 1968, ông chuyển ra đơn vị tác chiến được bổ nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn 21 Bộ binh thay thế Thiếu tướng Nguyễn Văn Minh.. Ngày Quân lực 19 tháng 6 cùng năm, ông được thăng cấp Chuẩn tướng tại nhiệm.

Đường binh nghiệp mở rộng khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm Tổng thống. Ngày 19 tháng 6 năm 1970, ông được thăng cấp Thiếu tướng tại nhiệm. Đầu tháng 5 năm 1972, bàn giao Sư đoàn 21 Bộ binh lại cho Chuẩn tướng Hồ Trung Hậu. Sau đó, ông được bổ nhiệm chức vụ Tư lệnh Quân đoàn IV & Quân khu 4 thay thế Trung tướng Ngô Quang Trưởng. Đầu tháng 3 năm 1974, ông được thăng cấp Trung tướng tại nhiệm.

Tuy nhiên, trong thời gian ở Quân đoàn IV, ông vướng nhiều các vụ tai tiếng tham nhũng, vì vậy tháng 11 năm 1974, ông buộc phải phải bàn giao chức vụ Tư lệnh Quân đoàn IV lại cho Thiếu tướng Nguyễn Khoa Nam, đổi đi nhậm chức Chỉ huy trưởng trường Bộ binh Thủ Đức.

1975

Phòng tuyến Phan Rang thất thủ
Cuối tháng 3 năm 1975, khi thế trận của Quân lực Việt Nam Cộng hòa ở phía Bắc lãnh thổ đã hoàn toàn tan vỡ, các đại đơn vị của Quân đoàn I và Quân đoàn II bị tan rã, chỉ còn lại 2 tỉnh phía nam Duyên hải Trung phần là Ninh Thuận và Bình Thuận. Ngày 4 tháng 4 ông được lệnh bàn giao chức Chỉ huy trưởng trường Bộ binh Thủ Đức lại cho cấp phó là Đại tá Trần Đức Minh để đi nhận chức Tư lệnh phó Quân đoàn III kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tiền phương Quân đoàn đặc trách phòng tuyến Phan Rang chia sẻ một phần trách nhiệm với Thiếu tướng Nguyễn Văn Hiếu trước đó 2 ngày đã kiêm nhiệm.

Với mục tiêu ngăn chặn đà tiến công của các lực lượng Cộng sản Bắc Việt. Ngay khi nhận chức, ông đã đặt Bộ Tư lệnh tại phi trường Thành Sơn, Phan Rang (căn cứ của Sư đoàn 6 Không quân di tản về từ Pleiku), cố gắng tổ chức các đơn vị trên địa bàn để chiến đấu. Ông xác định địa thế của Phan Rang có nhiều thuận lợi cho việc phòng thủ nên chủ trương chống giữ mặt Bắc và mặt Tây thị xã và phải giữ an toàn cho căn cứ Không quân cũng như an ninh cho Thị xã. Theo chủ trương này, ông xây dựng một kế hoạch phòng thủ Phan Rang với một lực lượng cỡ 2 Sư đoàn gồm:
-Ở mặt Bắc, trên tuyến Quốc lộ 1, hình thành các cứ điểm trấn giữ các điểm cao tại đèo Du Long với một dải chiến tuyến hùng hậu tại Du Long cùng các tuyến phụ tại Ba Râu và Ba Tháp để ngăn chặn mọi cuộc tấn công hướng vào Thị xã hoặc vào căn cứ.
-Ở mặt Tây, trên tuyến quốc lộ 11, án ngữ tại vùng Tân Mỹ, xây dựng một chiến tuyến để bảo vệ mặt tây và nam của sân bay.

Việc bảo đảm an ninh cho Thị xã và sân bay do các đơn vị chính quy phối hợp với quân địa phương phụ trách…

Tuy nhiên, trên thực tế, với lực lượng phòng thủ tại chỗ chỉ còn lại những đơn vị chắp vá và mất tinh thần, lực lượng tăng viện chỉ gồm 1 Lữ đoàn dù (Lữ đoàn 2), phòng tuyến Phan Rang hoàn toàn không đủ sức phòng thủ. Ngay cả nhiệm vụ bảo vệ căn cứ cũng gần như không thể thực hiện như theo lời Chuẩn tướng Phạm Ngọc Sang, Tư lệnh Sư đoàn 6 không quân, thuật lại: "Căn cứ tôi bây giờ rất trống trải, vì một số lớn quân nhân địa phương canh gác ngoài vành đai đã bỏ nhiệm vụ… Ngoài Thị xã, Tỉnh trưởng đã rời nhiệm sở, dân chúng thì ngơ ngác phân vân. Trên quốc lộ 1 hướng về Sài Gòn, từng đoàn xe dân sự và quân sự chật ních người rầm rộ tiếp nối nhau di tản. Tệ hại hơn nữa là Đà Lạt cũng bỏ chạy…". Các đơn vị chủ lực hầu như mất hết sức chiến đấu với "Liên đoàn 31 Biệt động quân vừa rút khỏi Chơn Thành sau nhiều ngày tác chiến gian khổ với nhiều tổn thất, chưa kịp nghỉ dưỡng quân thì được tung ra tuyến đầu với quân số thiếu thốn trầm trọng. Sư đoàn 2 Bộ binh vừa tháo chạy từ Quảng Ngãi vừa tập trung tại Bình Tuy và đang được bổ sung quân số thì cũng được ra lệnh phải ra Phan Rang trong khi cả đơn vị còn hoang mang, dao động vì chưa kịp bổ sung thiết bị".

Chuyện gì đến sẽ phải đến. Sau nhiều đợt tấn công trong đêm, vào lúc 7 giờ sáng ngày 16 tháng 4 năm 1975, các đơn vị đi đầu của Quân đội Nhân dân Việt Nam/Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam bắt đầu tấn công trong Thị xã. Đến 9 giờ sáng, căn cứ phi trường Thành Sơn bị tấn công.

"Đến khoảng 10g, khi tiếng súng càng lúc càng dồn dập, tướng Nghi liền họp cùng Chuẩn tướng Nhựt, Đại tá Lương và tôi để duyệt xét tình hình. Khoảng đến 10g30 sáng, khi các toán Cộng quân sắp tiến vào Bộ Tư lệnh tiền phương thì Trung tướng Nghi mới ra lệnh rời căn cứ bằng đường bộ… Lúc 9g tối, dưới sự hướng dẫn của Đại tá Lương, đoàn người bắt đầu rời thôn Mỹ Đức. Chưa đi được bao xa thì bị phục kích. Trung tướng Nghi, ông Lewis và tôi cùng một số quân nhân bị Cộng quân bắt".

Đoạn cuối con đường
Sau khi ông và chuẩn tướng Phạm Ngọc Sang, Tư lệnh Sư đoàn Không quân 6 bị bắt, cả hai ông nhanh chóng được đưa ra Hà Nội để khai thác. Ông được cho là đã cung cấp nhiều thông tin có giá trị về hệ thống phòng thủ Sài Gòn. Sau đó, ông bị chính quyền mới đưa đi cải tạo ở Suối Dầu, Khánh Hòa, rồi đưa ra cải tạo ở Đà Nẵng, cuối cùng bị đưa ra cải tạo  ở Sơn Tây cho tới năm 1988 mới được trả tự do. Năm 1992 ông xuất cảnh theo diện H.O do Chính phủ Mỹ bảo lãnh sang định cư tại Hoa Kỳ.

Gia đình
Phu nhân: Bà Kim Tuyết (con gái của cụ Tô Thị Thân, nguyên Hội trưởng Hội phụ nữ VNCH, nguyên Chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Sài Gòn mới, Tòa soạn ở số 39 đường Phạm Ngũ Lão, Sài Gòn)

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử quân lực Việt Nam Cộng hòa. Trang 182-183

Xem thêm
Chiến dịch Phan Rang - Xuân Lộc
Vương Hồng Anh, Tướng Nguyễn Vĩnh Nghi và Mặt Trận Phan Rang tháng 4/75

Sinh năm 1932
Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Người Sài Gòn
Người Mỹ gốc Việt


title: Copelatus thrasys

text:
Copelatus thrasys là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Cinque Terre

text:
Cinque Terre (; tiếng Liguria Çinque Tære, có nghĩa là "Năm Vùng đất") là một khu vực duyên hải gồ ghề dài khoảng 12 km, được khí hậu ưu đãi ven bờ biển Riviera, thuộc vùng Liguria, tây bắc Ý. Về mặt hành chính, nó thuộc thành phố La Spezia, và gồm năm ngôi làng Monterosso al Mare, Vernazza, Corniglia, Manarola và Riomaggiore dọc theo bờ biển có độ dốc lớn. Khu vực này có khoảng 7000 cư dân. Bờ biển, năm ngôi làng và các sườn đồi xung quanh đều là một phần của Vườn quốc gia Cinque Terre và là một Di sản Thế giới được UNESCO công nhận từ năm 1997.

Qua hàng thế kỷ, con người đã xây dựng ruộng bậc thang một cách cẩn thận trên những vách đá dốc, cheo leo hướng ra biển. Đường mòn, xe lửa và thuyền kết nối các ngôi làng với nhau, và ô tô không thể trực tiếp đến đây được. Cinque Terre là một điểm du lịch rất nổi tiếng tại Ý.

Những ngôi làng của Cinque Terre bị ảnh hưởng nặng nề bởi những trận mưa xối xả gây ra lũ lụt và lở đất vào ngày 25 tháng 10 năm 2011. Chín người đã chết do đợt thiên tai này, và các ngôi làng đều bị thiệt hại, nhất là Vernazza và Monterosso al Mare là rất đáng kể.

Lịch sử
Các tài liệu lịch sử đầu tiên về Cinque Terre có từ thế kỷ 11. Monterosso và Vernazza phát triển lên đầu tiên, trong khi các làng khác hình thành sau đó, dưới quyền tối cao về quân sự và chính trị của Cộng hòa Genova. Vào thế kỷ 16, để chống lại các cuộc tấn công của người Thổ Nhĩ Kỳ, người dân đã củng cố pháo đài cũ và xây dựng các tháp phòng thủ mới. Từ năm 1600, Cinque Terre đã trải qua một sự suy giảm và chỉ được đảo ngược vào thế kỷ 19 khi xưởng vũ khí của quân đội tại La Spezia và tuyến đường sắt Genova và La Spezia được xây dựng. Tuyến đường sắt giúp người dân thoát khỏi tình cảnh bị cô lập, nhưng cũng khiến các hoạt động truyền thống lâu đời tại đây dần mất đi. Hậu quả là sự gia tăng nghèo đói đã đẩy nhiều người di cư ra nước ngoài, ít nhất là cho đến những năm 1970, khi sự phát triển của du lịch mang lại sự giàu có.

Trái với ý kiến phổ biến cho rằng, màu sắc các ngôi nhà để phân biệt nhà của ngư dân, nhưng những ngôi nhà này không được sơn cho đến cuối những năm 1970. Ngôi làng duy nhất có hoạt động đánh bắt cá là ngành nghề công nghiệp chính là Monterosso. Người dân các làng khác sống chủ yếu là từ hoạt động trồng nho và ô liu.

Giao thông vận tải và du lịch
Có một vài con đường vào các làng của Cinque Terre có thể di chuyển bằng ô tô là đường tới Vernazza thông xe vào tháng 6 năm 2012, nhưng rất hẹp ở nhiều đoạn. Nó dẫn đến một khu vực đỗ xe cách thị trấn chỉ khoảng 1 km.

Các chuyến tàu địa phương từ La Spezia đến Genova qua các phần của Cinque Terre. Các chuyến tàu liên tỉnh cũng kết nối khu vực này với nhiều thành phố lớn như Milan, Rome, Torino và Toscana. Đường sắt qua Cinque Terre hầu hết là trong các đường hầm giữa Riomaggiore và Monterosso, kết nối ga xe lửa La Spezia đến tất cả năm ngôi làng. Vé tàu luôn sẵn cho khách du lịch và tần suất các chuyến chỉ năm phút hoặc ít hơn.

Một chuyến phà chở khách chạy giữa năm ngôi làng ngoại trừ Corniglia. Chiếc phà đi vào Cinque Terre từ Old Harbor của Genova và La Spezia, Lerici hoặc Porto Venere.

Một con đường đi bộ được gọi là Sentiero Azzurro ("Đường mòn Azure") được sử dụng để kết nối năm ngôi làng với nhau, nhưng đoạn từ Riomaggiore đến Manarola được gọi là Via dell'Amore đã bị đóng cửa. Vẫn có thể đi bộ giữa các ngôi làng này dọc theo bờ biển, mặc dù con đường dốc và dài hơn con đường cũ.

Các đô thị lân cận
Bonassola
Levanto
Groppo
Volastra
Porto Venere
La Spezia
Sarzana

Hình ảnh

Tham khảo

Riviera Ý
Vùng nho Ý
Di sản thế giới tại Ý


title: Hàng không năm 1960

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1960:

Các sự kiện

Chuyến bay đầu tiên

Tháng 1
 10 tháng 1 - Auster D.5
 14 tháng 1 - Piper Cherokee

Tháng 2
 5 tháng 2 - PZL TS-11 Iskra
 12 tháng 2 - Auster D.4 G-25-8
 29 tháng 2 - Beechcraft Baron

Tháng 4
 19 tháng 4 - Grumman A2F-1, nguyên mẫu A-6 Intruder

Tháng 5
 9 tháng 5 - Auster D.6 G-25-10

Tháng 6
 24 tháng 6 - Avro 748

Tháng 10
 Dassault Mirage IIIC (mẫu sản xuất)
 21 tháng 10 - Hawker P.1127
 25 tháng 10 - Boeing Vertol Model 107, tiền nhiệm của CH-46 Sea Knight.

Tháng 11
 16 tháng 11 - Canadair CL-44

Tháng 12
 Agusta A.104 I-AGUM
 6 tháng 12 - Sikorsky S-61

Bắt đầu hoạt động
Tháng 6
 29 tháng 6 - English Electric Lightning trong Phi đội số 74 RAF tại RAF Coltishall

Tham khảo


title: (55790) 1993 RP15

text:
{{DISPLAYTITLE:(55790) 1993 RP15}}

(55790) 1993 RP15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 15 tháng 9 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 55001–56000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nomia puttalama

text:
Nomia puttalama là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1913


title: Borneola variabilis

text:
Borneola variabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Borneola


title: Kroppen

text:
Kroppen là một đô thị thuộc huyện Oberspreewald-Lausitz, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: (14045) 1995 VW1

text:
{{DISPLAYTITLE:(14045) 1995 VW1}}

(14045) 1995 VW1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 4 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nephrotoma condylophora

text:
Nephrotoma condylophora là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Bougival

text:
Bougival là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Bougivalais.

Các xã giáp ranh gồm: Rueil-Malmaison về phía đông, La Celle-Saint-Cloud về phía nam, Louveciennes về phía tây và Croissy-sur-Seine về phía bắc.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Biểu đồ (biểu đồ wikipedia)

Xem thêm
 Xã của Yvelines

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Bougival
 Vue aérienne de la commune de Bougival trên trang mạng của IAURIF
Bougival trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Plan d'intendance de la paroisse de Bougival sur le site des archives des Yvelines

Xã của Yvelines