title: Chiến tranh Darfur

text:
Chiến tranh Darfur là cuộc chiến ở khu vực Darfur thuộc Sudan do tranh chấp bộ tộc.

Thành phần giao chiến chính có Phong trào Công lý và Bình đẳng, Phong trào Quốc gia vì Cải cách và Phát triển, Quân đội/Phong trào Giải phóng Sudan và lực lượng dân binh "janjawid" do chính phủ Khartoum chỉ đạo. Phe thân chính phủ đa số thuộc chủng tộc Ả Rập như bộ tộc du mục Baggara. Phe chống chính phủ là các bộ tộc ngụ canh gồm Fur, Zaghawa và Massaleit.

Cuộc xung đột bắt đầu từ năm 2003 vì nhiều lý do, trong số đó phải kể nạn hạn hán nhiều năm thường làm sa mạc hóa vùng Darfur và nạn nhân mãn, gây áp lực lên môi trường vốn đã khan hiếm nước.

Nạn thiếu nước gay gắt nhất ở miền bắc Darfur khiến các bộ tộc du mục không có đủ nước cho đàn mục súc nên họ đã xâm nhập vùng đất phía nam nơi các bộ tộc ngụ canh sinh sống.

Bản chất
Cuộc chiến ở Darfur là sự đối đầu của chính quyền Sudan gốc Ả Rập ở Khartoum với thành phần người gốc châu Phi vốn bị chính quyền Sudan đàn áp và nổi dậy từ năm 2003. Chính quyền Khartoum bị thế giới lên án là đã đưa thành phần dân quân Ả Rập do họ huấn luyện và vũ trang đến Darfur để khủng bố dân chúng địa phương dưới nhiều hình thức, từ giết hại đến cưỡng hiếp tập thể để khuất phục họ. Theo giới chức Liên Hợp Quốc, có đến 300.000 người đã thiệt mạng và hơn 2,5 triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Phía chính quyền Sudan thì bác bỏ và cho rằng những con số này được thổi phồng.

Mốc thời gian

Tháng 10 2006
Ngày 22 tháng 10, chính phủ Tchad cáo buộc chính quyền Khartoum là đã hỗ trợ lực lượng nổi dậy mang tên Liên minh Lực lượng Dân chủ và Phát triển (UFDD), tái tục các hoạt động chống lại chính phủ của tổng thống Idriss Deby Itno. Sudan nói không can dự vào các cuộc tấn công của lực lượng UFDD, một liên minh quân sự của nhiều nhóm nổi dậy, nhắm vào các thị trấn trong vùng Goz Beida gần biên giới Sudan. Ít ngày sau đó, Sudan thực hiện các vụ oanh tạc thả bom các làng mạc biên giới.

Thứ bảy, 28 tháng 10, chính phủ Tchad tố cáo chính quyền Sudan thả bom bốn làng ở sát biên giới với khu vực Darfur của Sudan, nơi đang có các cuộc giao tranh giữa quân đội chính phủ Sudan và lực lượng nổi dậy. Bộ trưởng Thông tin Tchad, Hourmadji Moussa Doumgor, nói "không lực Sudan đã oanh tạc các làng mạc Tchad ở Bahai, Tine, Karyari và Bamina, phá hủy nhà cửa thường dân và gây thống khố cho người dân ở vùng biên giới của Tchad. Chính phủ Tchad chờ đợi Liên minh châu Phi, Cen-Sad (các quốc gia trong vùng sa mạc Sahel-Sahara) và Liên Hợp Quốc phải lên án các vụ oanh tạc nhắm vào người dân Chad và có biện pháp chấm dứt các cuộc tấn công này."

Doumgor, cũng là phát ngôn viên của chính phủ Chad, cảnh cáo "trước sự gia tăng quấy rối của chính phủ Sudan, chúng tôi phải có biện pháp chuẩn bị để lực lượng quân sự và an ninh của chúng tôi làm nhiệm vụ của mình."

N'Djamena và Khartoum chính thức đồng ý bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào ngày 8 tháng 8 năm 2006 sau nhiều tháng trời có những cáo buộc qua lại giữa hai bên là nước này hỗ trợ lực lượng nổi dậy trong nước kia. Sudan cáo buộc Tchad đã can thiệp vào tình hình Darfur, nơi có cuộc chiến giữa thành phần người gốc Châu Phi và lực lượng dân quân Janjaweed gốc Ả Rập do chính quyền Khartoum bảo trợ từ năm 2003. Tính đến tháng 10 năm 2006, có ít nhất 200.000 người đã chết vì chiến tranh, đói kém và bệnh tật trong khu vực này. Liên Hợp Quốc cũng nói là ngoài số người chết còn có khoảng 200.000 người khác đã phải bỏ nhà cửa đi lánh nạn trong các trại tị nạn ở Tchad.

Tháng 1 2009
Đầu tháng 1, lực lượng nhóm nổi dậy chính ở Darfur là Phong trào Công lý và Công bằng chiếm Muhajeria từ tay một nhóm nổi dậy khác đã ký thỏa ước hòa bình với chính phủ Sudan. Chính quyền Sudan bày tỏ sự quyết tâm chiếm lại thị trấn này.

Ngày thứ Bảy, 24 tháng 1, các phi cơ của chính phủ Sudan thả bom một thị trấn do lực lượng nổi dậy kiểm soát ở phía Nam Darfur, làm thiệt mạng một đứa trẻ, làm cháy nhiều nhà cửa và khiến thường dân phải chạy vào lánh nạn ở khu đóng quân của lực lượng bảo vệ hòa bình. Vụ thả bom phá hủy tám căn nhà tại thị trấn Muhajeria, nơi có 30.000 sinh sống, phần lớn là những nạn nhân chiến cuộc chạy về đây từ những vùng giao tranh khác, theo lời Noureddine Mezni, phát ngôn viên của lực lượng hỗn hợp bảo vệ hòa bình LHQ và Liên Phi ở Darfur.

2010 đến 2012
Vào tháng 12 năm 2010, các đại diện của Phong trào Giải phóng và Công lý, một tổ chức bảo trợ của mười nhóm nổi dậy được thành lập vào tháng 2 năm 2010,  bắt đầu một vòng đàm phán mới với Chính phủ Sudan tại Doha. Một nhóm nổi dậy mới, Lực lượng Kháng chiến Liên minh Sudan ở Darfur được thành lập và JEM lên kế hoạch cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Các cuộc đàm phán kết thúc vào ngày 19 tháng 12 với sự thống nhất về các nguyên tắc cơ bản; những điều này bao gồm một cơ quan quyền lực khu vực và một cuộc trưng cầu dân ý về quyền tự trị. Khả năng có một Phó Chủ tịch Darfuri đã được thảo luận.

Vào tháng 1 năm 2011, lãnh đạo của Phong trào Giải phóng và Công lý, Tiến sĩ Tijani Sese, tuyên bố rằng phong trào đã chấp nhận các đề xuất cốt lõi của văn kiện hòa bình Darfur theo đề xuất của những người hòa giải ở Doha. Các đề xuất bao gồm một gói bồi thường 300.000.000 đô la cho các nạn nhân của hành động tàn bạo ở Darfur và các tòa án đặc biệt để tiến hành xét xử những người bị cáo buộc vi phạm nhân quyền. Các đề xuất cho Cơ quan quản lý khu vực Darfur mới đã được đưa vào. Cơ quan này sẽ có một hội đồng điều hành gồm 18 bộ trưởng và sẽ duy trì trong 5 năm. Ba bang Darfur hiện tại và chính quyền bang sẽ tiếp tục tồn tại trong thời kỳ này. Vào tháng 2, Chính phủ Sudan đã bác bỏ ý tưởng về một khu vực duy nhất do một phó tổng thống của khu vực đứng đầu.

Vào ngày 29 tháng 1, các nhà lãnh đạo LJM và JEM đã ra một tuyên bố chung khẳng định cam kết của họ đối với các cuộc đàm phán Doha và dự định tham dự diễn đàn Doha vào ngày 5 tháng 2. Chính phủ Sudan đã hoãn quyết định tham dự diễn đàn do tin rằng một tiến trình hòa bình nội bộ mà không có sự tham gia của các nhóm nổi dậy có thể khả thi. Cuối tháng 2, Chính phủ Sudan đồng ý quay trở lại Doha với mục tiêu hoàn tất một thỏa thuận hòa bình mới vào cuối tháng đó. Vào ngày 25 tháng 2, cả LJM và JEM đều thông báo rằng họ đã bác bỏ văn kiện hòa bình do những người hòa giải ở Doha đề xuất. Điểm mấu chốt chính là các vấn đề của phó chủ tịch Darfuri và việc bồi thường cho các nạn nhân. Chính phủ Sudan không bình luận gì về văn kiện hòa bình.

Vào ngày 9 tháng 3, có thông báo rằng hai bang nữa sẽ được thành lập ở Darfur: Darfur Trung tâm xung quanh Zalingei và Darfur Đông xung quanh Ed Daein. Các nhóm nổi dậy phản đối và tuyên bố rằng đây là một nỗ lực nhằm chia rẽ hơn nữa ảnh hưởng của Darfur.

Cố vấn cho cả LJM và JEM trong các cuộc đàm phán hòa bình Doha là Nhóm Chính sách & Luật Quốc tế Công cộng (PILPG). Được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Paul Williams và Matthew T. Simpson, nhóm của PILPG đã cung cấp hỗ trợ pháp lý.

Vào tháng 6, một Thỏa thuận Hòa bình Darfur mới (2011) đã được các nhà hòa giải Doha đề xuất. Thỏa thuận này nhằm thay thế Thỏa thuận Abuja năm 2005 và khi được ký kết, sẽ tạm dừng việc chuẩn bị cho một cuộc trưng cầu dân ý về quy chế Darfur. Tài liệu được đề xuất bao gồm các điều khoản cho một Phó Tổng thống Darfuri và một cơ cấu hành chính bao gồm ba tiểu bang và cơ quan cấp vùng chiến lược, Cơ quan quản lý vùng Darfur.Thỏa thuận được ký kết bởi Chính phủ Sudan và Phong trào Giải phóng và Công lý vào ngày 14 tháng 7 năm 2011.

Ít tiến triển xảy ra sau tháng 9 năm 2012 và tình hình dần trở nên tồi tệ và bạo lực ngày càng leo thang.Dân số người Sudan di tản trong các trại IDP cũng tăng lên.

2013
Lực lượng dân quân ủng hộ chính phủ ở Darfur. (2013)
Một hội nghị các nhà tài trợ ở Doha đã cam kết 3,6 tỷ đô la Mỹ để giúp xây dựng lại Darfur. Hội nghị đã bị chỉ trích trong khu vực mà các phiến quân của Quân đội Giải phóng Sudan (Minni Minnawi) đã thực hiện. Theo Hussein Minnawi của nhóm, làng Ashma và một thị trấn khác nằm gần thủ phủ Nyala của Nam Darfur.

Vào ngày 27 tháng 4, sau nhiều tuần giao tranh, một liên minh bao gồm SLA và JEM nói rằng họ đã chiếm được Um Rawaba ở Bắc Kordofan, ngoại ô Darfur, và họ đang tiến tới Khartoum để lật đổ tổng thống. Người đứng đầu một phe SLA, Abdel Wahid Mohammed al-Nur, gọi đây là "một sự thay đổi đáng kể trong cuộc chiến". Ước tính có khoảng 300.000 người đã phải di dời vì bạo lực từ tháng 1 đến tháng 5.

Ở Bắc Darfur, bộ lạc Rezeigat và nhóm Beni Hussein đã ký một thỏa thuận hòa bình trong tháng Bảy sau khi bùng phát bạo lực giữa hai nhóm khiến hàng trăm người thiệt mạng. Cuối tháng 7, các bộ lạc Ả Rập Misseriya và Salamat tuyên bố ngừng bắn sau các trận chiến khiến hơn 200 người thiệt mạng. Cố vấn an ninh của Liên hợp quốc cũng thông báo xem xét lại sứ mệnh UNAMID của mình.

Trong tuần đầu tiên của tháng 8, người Maalia tuyên bố Rezeigat đã giết 5 thành viên trong bộ tộc của họ ở khu vực đông nam Adila. Họ phản ứng bằng cách bắt giữ 400 con gia súc Rizeigat vào ngày 6 tháng 8. Các nhà lãnh đạo cộng đồng đã can thiệp để ngăn chặn sự leo thang. Khi Maalia không trả lại gia súc, bạo lực đã nổ ra vào ngày 10 tháng 8.Rezeigat đã tấn công và được báo cáo là đã phá hủy một khu nhà ở Maaliya. Trong trận chiến, 77 Maaliya và 36 Rezeigat thiệt mạng, và 200 người khác bị thương.Cả hai bên đều cho biết xe Land Cruiser đã được sử dụng trong trận chiến. Maaliya cáo buộc Rezeigat tái thiết việc tấn công và đốt làng trong khi sử dụng "vũ khí hạng nặng". Vào ngày 11 tháng 8, giao tranh lan sang một số khu vực khác ở đông nam Darfur. Bạo lực được cho là phát sinh do tranh chấp đất đai.

2014

Vào ngày 19 tháng 3, lực lượng gìn giữ hòa bình cho biết họ đã nhận được báo cáo gần đây về các ngôi làng đã bị tấn công và đốt cháy sau khi Liên Hợp Quốc bày tỏ lo ngại về số lượng người di dời nội địa ngày càng tăng. UNAMID nói rằng các cuộc tấn công là ở Hashaba, khoảng 100 km về phía tây bắc thành phố Al-Fashir, thủ phủ của bang Bắc Darfur.

Vào tháng 11, truyền thông địa phương đưa tin 200 phụ nữ và trẻ em gái đã bị cưỡng hiếp bởi binh lính Sudan ở Tabit. Sudan đã phủ nhận điều đó và không cho phép LHQ (người cho biết cuộc điều tra đầu tiên của họ không có kết quả "một phần do sự hiện diện dày đặc của quân đội và cảnh sát") thực hiện một cuộc điều tra khác. [163] Một cuộc điều tra của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) công bố vào tháng Hai cho biết 221 người đã bị cưỡng hiếp bởi binh lính chính phủ trong "một vụ cưỡng hiếp hàng loạt có thể cấu thành tội ác chống lại loài người". Các nhân chứng cho biết ba hoạt động riêng biệt đã được thực hiện trong một ngày rưỡi. Tài sản bị cướp phá, đàn ông bị bắt, cư dân bị đánh đập và phụ nữ và trẻ em gái bị hãm hiếp. Hầu hết dân số của thị trấn là người Fur. Trước đó nó đã được kiểm soát bởi lực lượng nổi dậy nhưng HRW không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy các tay súng nổi dậy ở trong hoặc gần làng khi nó bị tấn công.

3.300 ngôi làng đã bị phá hủy vào năm 2014 trong các cuộc tấn công vào dân thường theo Ủy ban chuyên gia của Liên hợp quốc. Lực lượng chính phủ hoặc những người liên kết với họ đứng sau hầu hết các cuộc tấn công. Đã có hơn 400.000 cuộc tấn công trong mười tháng đầu năm. Báo cáo nói rằng "rất có thể các cộng đồng dân sự đã bị nhắm mục tiêu do liên kết thực tế hoặc được nhận thức của họ với các nhóm đối lập vũ trang" và rằng "các cuộc tấn công như vậy được thực hiện mà không bị trừng phạt".

2015 đến 2016

Vào tháng 9 năm 2016, chính phủ Sudan được cho là đã tiến hành các cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học nhằm vào dân thường ở Darfur, khiến ít nhất 250 người thiệt mạng; đa số nạn nhân là trẻ em. Người ta tin rằng bom, đạn có chứa khí mù tạt hoặc các chất gây phồng rộp khác.

2017 đến 2018

Các báo cáo từ UNAMID và Trung tâm Nghiên cứu Công lý và Hòa bình Châu Phi cho thấy bạo lực cấp độ thấp tiếp tục diễn ra ở Darfur đến đầu năm 2018, với việc các lực lượng chính phủ Sudan tấn công các cộng đồng ở khu vực Jebel Marra. Khi các lực lượng của UNAMID bắt đầu chú ý đến việc rời khỏi Darfur, đã có những quan điểm cạnh tranh về mức độ bất ổn trong khu vực: các quan chức Liên hợp quốc chỉ ra rằng quy mô và sự phân bố bạo lực ở Darfur đã giảm đáng kể,trong khi các quan điểm khác NGOS chẳng hạn như HRW làm nổi bật các túi bất ổn dai dẳng. Năm 2018, Darfur bị đánh bom và hòa bình được ký kết.

2019

Tuyên bố Dự thảo Hiến pháp tháng 8 năm 2019, được ký bởi các đại diện quân sự và dân sự trong cuộc Cách mạng Sudan 2018–19, yêu cầu một thỏa thuận hòa bình được thực hiện ở Darfur và các khu vực xung đột vũ trang khác ở Sudan trong vòng sáu tháng đầu tiên của giai đoạn chuyển tiếp 39 tháng tới chính phủ dân sự dân chủ.

Vào tháng 12 năm 2019, The Guardian đưa tin rằng các dự án thủy lợi được xây dựng xung quanh các đập dựa vào cộng đồng đang tạo điều kiện cho "chồi xanh của hòa bình" xuất hiện, giúp chấm dứt xung đột này. Dự án này được thực hiện với sự tài trợ của Liên minh Châu Âu và được giám sát bởi Chương trình Môi trường của Liên hợp quốc.

Chú thích

Liên kết ngoài
thành phần quân nổi dậy

Xung đột Darfur
Trách nhiệm bảo vệ


title: Houdilcourt

text:
Houdilcourt  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Trigance

text:
Trigance là một xã, thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 60,6 km², dân số năm 2006 là 158 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 800 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de Trigance
 Trigance trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trigance trên trang mạng của INSEE

Trigance


title: Melanotus abdominalis

text:
Melanotus abdominalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Cardiophorus skulei

text:
Cardiophorus skulei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: 158 TCN

text:
Năm 158 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 158 TCN


title: Miolles

text:
Miolles  là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 530 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Sông San Juan

text:
Sông San Juan có thể chỉ:

 Sông San Juan (Argentina)
Sông San Juan (Colombia)
Sông San Juan (Cuba)
Sông San Juan (Veracruz) ở Mexico
 Sông San Juan (Nicaragua)
 Sông San Juan (Thành phố Quezon) ở Philippines, một nhánh của sông Pasig
 Sông San Juan (Calamba) ở Philippines, một nhánh của Laguna de Bay
Sông San Juan (Tamaulipas) ở bang Nuevo León và Tamaulipas của Mexico
Sông San Juan (Utah) ở Utah, Colorado, và New Mexico thuộc Hoa Kỳ, một chi lưu của sông Colorado
Sông San Juan (đảo Vancouver), ở British Columbia, Canada

Sôngen:San Juan River


title: Anoplodrepanus

text:
Anoplodrepanus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Oniticellini


title: Tepuihyla luteolabris

text:
Tepuihyla luteolabris là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông, đầm nước, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Nguồn
 Señaris, C., Mijares, A. & La Marca, E. 2004. Tepuihyla luteolabris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Tepuihyla
Động vật lưỡng cư Venezuela
Động vật đặc hữu Venezuela


title: Armillaria camerunensis

text:
Armillaria camerunensis là một loài nấm trong họ Physalacriaceae. Loài này phân bố ở Africa.

Xem thêm
List of Armillaria species

Tham khảo

camerunensis
Nấm châu Phi


title: Giáo hoàng Lanđô

text:
Lanđô (Latinh: Landonus) là vị giáo hoàng thứ 121 của Giáo hội Công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 913 và ở ngôi Giáo hoàng trong 6 tháng 10 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định đó là từ tháng 7 năm 913 cho tới tháng 2 năm 914.

Landonus sinh tại Sabina, Ý. Không có một sự thật đáng kể nào về ông. Người ta biết rất ít về vị Giáo hoàng này. Cha ông có lẽ tên là Tainô. Có lẽ ông đã có những người bạn quyền thế giúp ông trở thành Giáo hoàng. Các hồ sơ lưu trữ chỉ cho chúng ta biết rằng Vương cung thánh đường thánh Phêrô xưa, có hầm mộ của ông.

Landonus lên ngôi Giáo hoàng là do những âm mưu của một trong số phe nhóm đương thời. Ông chết cách bí ẩn đang khi vận động hoà giải nhiều phe nhóm nội bộ. Ông là vị Giáo hoàng cuối cùng mang một tên tục nguyên thủy cho đến Đức Gioan Phaolô I năm 1978, không một tên mới nào được thêm vào danh sách các Giáo hoàng.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, Hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003, Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

L
Mất năm 914
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý


title: Cardiophorus pruinosus

text:
Cardiophorus pruinosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Quất Lâm

text:
Quất Lâm là một thị trấn ven biển thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Quất Lâm có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Giao Phong
Phía tây giáp huyện Hải Hậu
Phía nam giáp Biển Đông
Phía bắc giáp xã Giao Thịnh.

Lịch sử
Thị trấn Quất Lâm trước đây là xã Giao Lâm - một trong 9 xã ven biển của huyện Giao Thủy (Giao Xuân, Giao Hải, Bạch Long, Giao Lạc, Giao Long, Giao Phong, Giao An, Giao Thiện).

Thị trấn Quất Lâm được thành lập vào năm 2003 theo nghị định số 137/2003/NĐ-CP của Chính phủ trên cơ sở toàn bộ 759,41 ha diện tích tự nhiên và 9.726 người của xã Giao Lâm.

Du lịch
Khu du lịch tắm biển Quất Lâm sau 10 năm khai trương (1997) đã có cơ sở vật chất khang trang với 2 km kè biển, 2 trục đường trải nhựa dài hơn 3 km với trên 810 phòng nghỉ bảo đảm tiện nghi. Số khách về Quất Lâm bình quân mỗi năm đạt 77.200 lượt người, doanh thu bình quân đạt gần 7 tỷ đồng/năm; riêng năm 2006, có 100 nghìn lượt khách, doanh thu đạt 10,9 tỷ đồng. Sự phát triển của khu du lịch tắm biển Quất Lâm đã góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế xã hội của địa phương.

Tệ nạn
Mại dâm

Ngoài bãi biển Quất Lâm có khoảng 120 kiốt, dãy bên phải đánh số chẵn, bên trái đánh số lẻ. Tại mỗi kiốt đều phục vụ ăn uống đồ hải sản và có gái mại dâm chờ phục vụ. Gái đẹp có thể phải uống thuốc trợ lực để có sức tiếp khách. Mối quan hệ giữa ông bà chủ và gái mại dâm ở đây cũng khá thân thiết. Ngoài một vài trường hợp chủ ép gái phục vụ tới kiệt sức thì ở một số quán họ đối xử với nhau như người cùng một nhà, cùng ăn uống, trò chuyện vui vẻ.

Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) đã nhiều lần chỉ đạo kiểm tra, đánh giá về tệ nạn mại dâm tại Quất Lâm nhưng kết quả báo cáo của Nam Định đều khẳng định là không phát hiện có mại dâm tại đây.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Thị trấn ven biển Việt Nam


title: 2987 Sarabhai

text:
2987 Sarabhai (4583 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2987 Sarabhai

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Xestia

text:
Xestia là một chi bướm đêm (họ Noctuidae). Đây là chi điển hình của tông Xestiini thuộc phân họ Noctuinae, mặc dù một số học giả trộn tông này với tông Noctuini. Các loài thuộc chi này thường có tên tiếng Anh là "clay", "dart" hoặc "rustic", tuy nhiên đây cũng là những tên thông thường trong họ Noctuidae. Bướm đêm Xestia phân bố rộng, chủ yếu ở vùng Hôlactic.

Đồng nghĩa

 Agrotimorpha Barnes & Benjamin, 1929
 Agrotiphila Grote, 1876
 Amathes Hübner, [1821]
 Anomogyna Staudinger, 1871
 Archanarta Barnes & Benjamin, 1929
 Ashworthia Beck, 1996
 Asworthia (lapsus)
 Barrovia Barnes & McDunnough, 1916
 Calamogyna (lapsus)
 Calanomogyna Beck, 1996
 Calocestia (lapsus)
 Caloxestia Beck, 1996
 Castanasta Beck, 1996

 Cenigria Beck, 1996
 Epipsiliamorpha Barnes & Benjamin, 1929
 Ericathia Beck, 1996
 Hiptelia Guenée, 1852
 Hypoxestia Hampson, 1903
 Hyptioxesta Rebel, 1901
 Knappia Nye, 1975
 Lankialaia Beck, 1996
 Lena Herz, 1903 (non Casey, 1886 preoccupied)
 Litaea (lapsus)
 Lorezea (lapsus)
 Lorezia Beck, 1996
 Lytaea Stephens, 1829

 Megarhomba Beck, 1996
 Megasema Hübner, [1821]
 Monticollia Beck, 1996
 Pachnobia Guenée, 1852
 Palaeamathes Boursin, 1964
 Paramathes Boursin, 1964
 Palkermes Beck, 1996
 Palkkermes (lapsus)
 Peranomogyna Beck, 1996
 Platagrotis Smith, 1890
 Pteroscia Morrison, 1875
 Schoyenia Aurivillius, 1883
 Segetia Stephens, 1829
 Synanomogyna Beck, 1996
 Xenopachnobia Beck, 1996

</div>

Phân chi Anomogyna

 Xestia albuncula (Eversmann, 1851)
 Xestia alpicola – miền bắc Dart (type của Xenopachnobia)
 Xestia badicollis – miền bắc Variable Dart, miền bắc Conifer Dart, White Pine Cutworm (possibly belongs in X. elimata)
 Xestia borealis (Nordström, 1933)
 Xestia brunneopicta (Matsumura, 1925)
 Xestia caelebs
 Xestia dilucida – Dull Reddish Dart, Reddish Heath Dart
 Xestia distensa (Eversmann, 1851) (sometimes in X. laetabilis)
 Xestia elimata – miền nam Variable Dart, Variable Climbing Caterpillar
 Xestia fabulosa (Ferguson, 1965)
 Xestia fennica (Brandt, 1936)
 Xestia gelida (Sparre-Schneider, 1883) (type của Peranomogyna)

 Xestia imperita (Hübner, [1831])
 Xestia infimatis Grote, 1880 (tentatively placed here, may belong in phân chi Xestia)
 Xestia laetabilis (Zetterstedt, [1839]) (type của Anomogyna)
 Xestia mustelina Smith, 1900
 Xestia perquiritata – Boomerang Dart
 Xestia praevia (possibly belongs in X. elimata)
 Xestia rhaetica (type của Synanomogyna)
 Xestia sincera (type của Calanomogyna)
 Xestia speciosa (type của Platagrotis)
 Xestia vernilis Grote, 1879
 Xestia viridiscens (Turati, 1919) (sometimes in X. speciosa)
 Xestia yatsugadakeana (Matsumura, 1926)

Phân chi Megasema

ashworthii/"Ashworthia" group
 Xestia ashworthii – Ashworth's Rustic (type của Ashworthia)
 Xestia okakensis Packard, 1867
 Xestia okakensis okakensis Packard, 1867
 Xestia okakensis morandi (Benjamin, 1934) (sometimes considered distinct species)
 Xestia scropulana Morrison, 1874 (trước đây gọi là in X. wockei)
 Xestia wockei
kollari group
 Xestia kollari (Lederer, 1853)

c-nigrum group
 Xestia c-nigrum – Setaceous Hebrew Character, "spotted cutworm" (type của Cenigria)
 Xestia ditrapezium – Triple-spotted Clay
 Xestia dolosa – Greater Black-letter Dart, Woodland Spotted Cutworm, "spotted cutworm"
 Xestia praetermissa Warren (possibly belongs in X. c-nigrum)
 Xestia triangulum – Double Square-spot (type của Megasema)
Species group unknown
 Xestia inuitica Lafontaine & Hensel, 1998

Phân chi Pachnobia

 Xestia alaskae (type của Epipsiliamorpha; tentatively placed here, may belong in phân chi Schoyenia)
 Xestia atrata (Morrison, 1875) (type của Pteroscia)
 Xestia atrata atrata (Morrison, 1874)
 Xestia atrata filipjevi (Shljuzhko, 1926)
 Xestia atrata haraldi Fibiger, 1997

 Xestia atrata ursae (McDunnough, 1940)
 Xestia atrata yukona (McDunnough, 1921)
 Xestia kolymae (Herz, 1903)

 Xestia kruegeri Kononenko & Schmitz, 2004
 Xestia laxa Lafontaine & Mikkola, 1998
 Xestia lorezi (type của Lorezia)
 Xestia lupa Lafontaine & Mikkola, 1998
 Xestia penthima (Erschov, 1870) (type của Hyptioxesta)
 Xestia tecta (Hübner, [1808]) (type của Pachnobia)
 Xestia tecta tecta (Hübner, [1808])
 Xestia tecta tectoides (Corti, 1926)

Phân chi Schoyenia

 Xestia aequaeva (Benjamin, 1934)
 Xestia aequaeva aequaeva (Benjamin, 1934)
 Xestia aequaeva glaucina Lafontaine & Mikkola, 1996
 Xestia brachiptera (Kononenko 1981)
 Xestia bryanti (Benjamin, 1933) (= X. acraea)
 Xestia fergusoni Lafontaine, 1983
 Xestia intermedia (Kononenko, 1981)
 Xestia liquidaria (Eversmann, 1848) (= X. arctica Aurivillius, 1883 (non Zetterstedt, 1839: preoccupied), X. fasciata, X. unifasciata; type của Schoyenia)

 Xestia lyngei (Rebel, 1923) (type của Lankialaia)
 Xestia lyngei lyngei (Rebel 1923)
 Xestia lyngei aborigenea Kononenko 1983
 Xestia magadanensis Kononenko & Lafontaine 1983
 Xestia quieta (type của Archanarta)
 Xestia similis Kononenko 1981
 Xestia thula Lafontaine & Kononenko, 1983
 Xestia woodi Lafontaine & Kononenko, 1983

Phân chi Xestia

baja/"Amathes" group
 Xestia baja – Dotted Clay (type của Amathes)
 Xestia smithii – Smith's Dart (possibly belongs in X. baja)
castanea/"Castanasta/Ericathia" group
 Xestia agathina – Heath Rustic (type của Ericathia)
 Xestia castanea – Grey Rustic, The Neglected (type của Castanasta)
 Xestia jordani (Turati, 1912)
collina/"Monticollia" group
 Xestia collina (type của Monticollia)
ochreago group
 Xestia ochreago
sexstrigata/"Lytaea" group
 Xestia sexstrigata – Six-striped Rustic (type của Lytaea)
stigmatica/"Megarhomba" group (= "rhomboidea group", misidentification)
 Xestia sareptana
 Xestia stigmatica – Square-spotted Clay (type của Megarhomba)
trifida/"Caloxestia" group
 Xestia trifida (type của Caloxestia)

xanthographa/"Segetia" group
 Xestia cohaesa
 Xestia kermesina (Mabille, 1869) (type của Palkermes)
 Xestia kermesina kermesina (Mabille, 1869)

 Xestia kermesina virescens Turati, 1912
 Xestia palaestinensis
 Xestia xanthographa – Square-spot Rustic (type của Segetia)
Species group unknown
 Xestia badinosis (Grote, 1874)
 Xestia bolteri
 Xestia cinerascens (Smith, 1891)
 Xestia conchis
 Xestia dyris (Zerny, 1934) (tentatively placed here)
 Xestia finatimis Lafontaine, 1998
 Xestia fuscostigma (Bremer, 1861)
 Xestia lithoplana Hreblay & Ronkay 1998
 Xestia mejiasi Pinker, 1961
 Xestia normaniana – Norman's Dart
 Xestia oblata (Morrison, 1875)
 Xestia substrigata (Smith, 1895)
 Xestia verniloides Lafontaine, 1998

Incertae sedis

"Agrotiphila" group
 Xestia colorado (Smith, 1891) (type của Agrotiphila)
 Xestia lankialai (Gronnblom 1962)
 Xestia maculata (Smith, 1893)
 Xestia staudingeri (type của Agrotimorpha)
"Hypoxestia" group
 Xestia dilatata (Butler, 1879) (type của Hypoxestia)
ornata group
 Xestia hypographa
 Xestia ornata (trước đây gọi là in Eugraphe)
"Palaeamathes" group
 Xestia hoenei (Boursin, 1954) (type của Palaeamathes)
"Paramathes" group
 Xestia perigrapha (Püngeler, 1899) (type của Paramathes)
retracta/tenuis group
 Xestia basistriga Yoshimoto, 1995
 Xestia bifurcata Hreblay & Ronkay, 1998
 Xestia coronata Hacker & Peks, 1999
 Xestia destituta (Leech, 1900)
 Xestia forsteri Boursin, 1964
 Xestia hemitragidia (Boursin 1964)
 Xestia nyei Plante, 1979 (= X. longijuxta)
 Xestia retracta
 Xestia schaeferi Hreblay & Ronkay, 1998
 Xestia semiretracta Yoshimoto, 1995
 Xestia subforsteri Hreblay, & Ronkay 1998
 Xestia tenuis (Butler 1889)
 Xestia trifurcata Hacker & Peks, 1999

"Yellow hindwings" group
 Xestia bryocharis Boursin, 1948
 Xestia draesekei Boursin, 1948
 Xestia efflorescens
 Xestia flavilinea Wileman, 1912
 Xestia pseudoaccipiter Boursin, 1948
 Xestia semiherbida (Walker, 1857)
 Xestia sternecki Boursin, 1948
 Xestia triphaenoides Boursin, 1948
Species group unknown
 Xestia agalma (Püngeler, 1900)
 Xestia albifurca (Erschoff, [1877])
 Xestia consanguinea (Moore, 1881)
 Xestia costaestriga (Staudinger, 1895)
 Xestia crassipuncta (Wileman & West, 1928)
 Xestia homochroma (Hampson 1903)
 Xestia isochroma (Hampson 1903)
 Xestia isolata
 Xestia junctura (Moore, 1881)
 Xestia kecskerago Gyulai & L.Ronkay, 2006
 Xestia latinigra (Prout, 1928)
 Xestia mandarina (Leech, 1900)
 Xestia olivascens (Hampson, 1894)
 Xestia renalis
 Xestia rosifunda (Dyar, 1916)
 Xestia senescens (Staudinger, 1881) (trước đây gọi là in Eugraphe)

Cước chú

Tham khảo

  (1996): Systematische Liste der Noctuidae Europas. (Lepidoptera, Noctuidae) ["Systematic list of European Noctuidae"]. Neue Entomologische Nachrichten 36: 1-122.
  (2004): Butterflies and Moths of the World, Generic Names and their Type-species – Xestia. Version of 2004-NOV-05. Truy cập 2011-JAN-18.
  (2009): Markku Savela's Lepidoptera and some other life forms – Xestia. Version of 2009-DEC-31. Truy cập 2011-JAN-18.
  (2003): A revision of the Palaearctic species of the Eugraphe Hübner, [1821] 1816 generic complex. Part I. The genera Eugraphe and Goniographa (Lepidoptera, Noctuidae). Acta Zoologica Academiae Scientiarum Hungaricae 48(4): 333–374. PDF fulltext


title: Psychomyia trifurcata

text:
Psychomyia trifurcata là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Tetralobus savagei

text:
Tetralobus savagei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Hope miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Tetralobus


title: Ahlstädt

text:
Ahlstädt là một đô thị ở huyện Hildburghausen, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 2,32 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 140 người.

Tham khảo


title: Uzomathis

text:
Uzomathis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Netivot

text:
Netivot (tiếng Hebrew: נתיבות, tiếng Ả Rập: نتيبوت/نتيفوت) là một thành phố Israel. Thành phố thuộc quận Nam. Thành phố có diện tích 5,626 km2, dân số năm 2009 là 26.700 người.

Lịch sử

Netivot dược thành lập vào năm 1956 như là một thị trấn phát triển trong sa mạc Negev. Những cư dân đầu tiên là những người nhập cư đến từ Maroc và Tunisia. Trong thập niên 1990, nơi này tiếp nhận thêm những người nhập cư đến từ Nga và Ethiopia. Trong nhiều năm, Netivot đã từng có tỉ lệ thất nghiệp cao. Kể từ năm 2008, Netivot đã trở thành mục tiêu của các tên lửa Grad đến từ Gaza. Năm 2012, một trái rocket phát nổ gần một trường học trong thành phố.

Di tích nổi bật của thành phố là ngôi mộ của Baba Sali, một kabbalist người Moroccan được chôn cất tại đây.

Tham khảo

Quận Nam (Israel)
Thành phố ở quận Nam (Israel)
Thành phố của Israel


title: Hydrovatus macrocerus

text:
Hydrovatus macrocerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Sợi bông

text:
Sợi bông là một loại sợi xơ mềm, mịn, mọc trong quả bông, hoặc vỏ bọc, xung quanh hạt của cây bông thuộc giống Gossypium trong họ cẩm quỳ Malvaceae. Sợi bông gần như là cellulose tinh khiết. Trong điều kiện tự nhiên, quả bông sẽ tăng khả năng phát tán của hạt.

Loại cây này là một loại cây bụi có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, bao gồm Châu Mỹ, Châu Phi, Ai Cập và Ấn Độ. Sự đa dạng lớn nhất của các loài bông hoang dã được tìm thấy ở Mexico, tiếp theo là Úc và Châu Phi. Bông được thuần hóa độc lập ở Thế giới Cũ và Mới.

Xơ thường được kéo thành sợi hoặc chỉ và được sử dụng để làm vải mềm, thoáng khí. Việc sử dụng bông dệt vải được biết đến từ thời tiền sử; Những mảnh vải bông có niên đại từ thiên niên kỷ thứ 5 TCN đã được tìm thấy trong Nền văn minh lưu vực sông Ấn, cũng như những mảnh vải còn sót lại có từ năm 6000 TCN ở Peru. Mặc dù được trồng từ thời cổ đại, nhưng việc phát minh ra máy tách bông đã giảm chi phí sản xuất dẫn đến việc nó được sử dụng rộng rãi và nó là loại vải sợi tự nhiên được sử dụng rộng rãi nhất trong sản xuất quần áo ngày nay.

Ước tính hiện tại  sản lượng bông trên thế giới là khoảng 25 triệu tấn hoặc 110 triệu kiện bông hàng năm, chiếm 2,5% diện tích đất canh tác trên thế giới. Ấn Độ là nước sản xuất bông lớn nhất thế giới. Hoa Kỳ đã từng là nước xuất khẩu lớn nhất trong nhiều năm. Tại Hoa Kỳ, bông thường được đo theo kiện, có kích thước xấp xỉ  và nặng .

Các loại bông
Có 4 loài được trồng mục đích thương mại, tất cả đều đã được thuần hóa từ xa xưa:
Gossypium hirsutum – bông vùng cao, bản địa của Trung Mỹ, Mexico, vùng Caribe và nam Florida, (90% sản lượng thế giới)
Gossypium barbadense – loài cho sợi bông dài, bản địa của vùng Nam Mỹ nhiệt đới (8% sản lượng thế giới)
Gossypium arboreum – cây bông, bản địa của Ấn Độ và Pakistan (nhỏ hơn 2%)
Gossypium herbaceum – bông Levant, bản địa của miền nam châu Phi Africa và bán đảo Ả Rập (nhỏ hơn 2%)

Các giống lai cũng được tạo ra và trồng. Hai loài bông ở Thế giới mới chiếm phần lớn sản lượng bông hiện đại, nhưng hai loài ở Thế giới cũ đã được sử dụng rộng rãi trước những năm 1900. Trong khi sợi bông xuất hiện tự nhiên với các màu trắng, nâu, hồng và xanh lá cây, lo ngại về việc làm ô nhiễm di truyền của bông trắng đã khiến nhiều địa điểm trồng bông cấm trồng các loại bông màu.

Lịch sử

Ban đầu

Nam Á

Bằng chứng sớm nhất về việc sử dụng bông trong Thế giới cổ, có niên đại 5500 năm TCN và được bảo quản bằng hạt đồng, đã được tìm thấy tại địa điểm thời kỳ đồ đá mới của Mehrgarh, dưới chân đèo Bolan ở Balochistan, Pakistan.

Châu Mỹ
Quả bông được phát hiện trong một hang động gần Tehuacán, México, có niên đại sớm nhất là năm 5500 TCN, nhưng con số niên đại này đang bị nghi ngờ. Có niên đại an toàn hơn là loài Gossypium hirs đờm được thuần hóa ở Mexico vào khoảng năm 3400 đến 2300 TCN.

Ở Peru, việc trồng các loài bông bản địa Gossypium barbadense đã được xác định niên đại, từ phát hiện ở Ancon, đến khoảng 4200 TCN, và là xương sống của sự phát triển các nền văn hóa ven biển như Norte Chico, Moche và Nazca. Bông được trồng trên cạn, làm thành lưới và buôn bán với các làng chài ven biển để có nguồn cung cấp cá lớn. Người Tây Ban Nha đến Mexico và Peru vào đầu thế kỷ 16 đã tìm thấy những người trồng bông và mặc quần áo làm từ vải này.

Arabia
Người Hy Lạp và người Ả Rập không biết đến bông cho đến khi Chiến tranh của Alexander Đại đế, như Megasthenes đương thời của ông đã nói với Seleucus I Nicator rằng "có những cái cây mà len mọc trên đó" trong "Indica".     Đây có thể là một tham chiếu đến "cây bông", Gossypium arboreum, là loài bản địa của tiểu lục địa Ấn Độ.

Theo Bách khoa toàn thư Columbia:

Iran
Ở Iran (Ba Tư), lịch sử của bông có từ thời Achaemenid (thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên); tuy nhiên, có rất ít nguồn về việc trồng bông ở Iran thời tiền Hồi giáo. Việc trồng bông phổ biến ở Merv, Ray và Pars của Iran. Trong các bài thơ của các nhà thơ Ba Tư, đặc biệt là Shahname của Ferdowsi, có đề cập đến bông ("panbe" trong tiếng Ba Tư). Marco Polo (thế kỷ 13) đề cập đến các sản phẩm chính của Ba Tư, bao gồm cả bông. John Chardin, một du khách người Pháp vào thế kỷ 17 đã đến thăm Safavid Persia, đã nói về những trang trại bông rộng lớn của Ba Tư.

Trung Quốc
Trong triều đại nhà Hán (207 trước Công nguyên - 220 sau Công nguyên), bông được người dân Trung Quốc trồng ở tỉnh Vân Nam, miền nam Trung Quốc.

Trung Cổ

Phương Đông
Người Ai Cập trồng và kéo sợi bông trong bảy thế kỷ đầu của kỷ nguyên Cơ đốc giáo.

Máy tách bông cầm tay đã được sử dụng ở Ấn Độ từ thế kỷ thứ 6, và sau đó được du nhập sang các nước khác từ đó. Giữa thế kỷ 12 và 14, máy tách bông kép xuất hiện ở Ấn Độ và Trung Quốc. Phiên bản Ấn Độ của máy tách bông trục lăn kép đã phổ biến trên khắp ngành thương mại bông Địa Trung Hải vào thế kỷ 16. Thiết bị cơ khí này, ở một số khu vực, được điều khiển bằng năng lượng nước.

Những hình ảnh minh họa rõ ràng sớm nhất về bánh xe quay đến từ thế giới Hồi giáo vào thế kỷ 11. Tài liệu tham khảo rõ ràng nhất sớm nhất về bánh xe quay ở Ấn Độ là vào năm 1350, cho thấy rằng bánh xe quay có thể đã được giới thiệu từ Iran đến Ấn Độ trong thời kỳ Vương quốc Hồi giáo Delhi.

Châu Âu

Vào cuối thời kỳ trung cổ, bông được biết đến như một loại sợi nhập khẩu ở Bắc Âu, mà không có bất kỳ hiểu biết nào về nguồn gốc của nó, ngoài việc nó là một loại thực vật. Bởi vì Herodotus đã viết trong Lịch sử của mình, Quyển III, 106, rằng ở Ấn Độ, cây cối mọc trong tự nhiên tạo ra len, nên người ta cho rằng cây này là một cây gỗ, chứ không phải là một cây bụi. Khía cạnh này được giữ lại trong tên gọi của bông trong một số ngôn ngữ Đức, chẳng hạn như tiếng Đức Baumwolle, được dịch là "len cây" (Baum có nghĩa là "cây"; Wolle có nghĩa là "len"). Nhận thấy những điểm tương đồng của nó với len, người dân trong vùng chỉ có thể tưởng tượng rằng bông phải được sản xuất bởi những con cừu sinh trưởng từ thực vật. John Mandeville, viết vào năm 1350, đã tuyên bố như một thực tế rằng "Ở đó [Ấn Độ] đã mọc lên một cái cây tuyệt vời sinh ra những con cừu nhỏ trên đầu cành của nó. Những cành cây này mềm dẻo đến mức chúng đã cúi xuống để cho những con cừu non kiếm ăn khi chúng đói. " (Xem Vegetable Lamb of Tartary.)

Sản xuất bông đã được giới thiệu đến châu Âu trong cuộc chinh phục của người Hồi giáo trên bán đảo Iberia và Sicily. Kiến thức về dệt bông đã được truyền bá đến miền bắc nước Ý vào thế kỷ 12, khi Sicily bị chinh phục bởi người Norman, và do đó là phần còn lại của châu Âu. Bánh xe kéo sợi, được du nhập vào Châu Âu vào khoảng năm 1350, đã cải thiện tốc độ kéo sợi bông. Vào thế kỷ 15, Venice, Antwerp và Haarlem là những hải cảng quan trọng cho thương mại bông, và việc mua bán và vận chuyển vải bông đã trở nên rất có lãi.

Đầu thời kỳ cận đại

Mughal Ấn Độ

Dưới thời Đế chế Mughal, cai trị ở tiểu lục địa Ấn Độ từ đầu thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 18, sản lượng bông của Ấn Độ đã tăng lên, cả về bông thô và bông dệt. Người Mughals đã đưa ra các cải cách nông nghiệp như một hệ thống doanh thu mới thiên về các cây trồng có giá trị cao hơn như bông và chàm, cung cấp các khuyến khích của nhà nước để trồng các loại cây màu, bên cạnh nhu cầu thị trường tăng cao.

Ngành công nghiệp sản xuất lớn nhất ở Đế quốc Mughal là sản xuất vải bông, bao gồm sản xuất hàng mảnh, vải calicos và vải muslins, ở dạng không tẩy trắng và có nhiều màu sắc. Ngành công nghiệp dệt bông chịu trách nhiệm về một phần lớn thương mại quốc tế của đế chế. Ấn Độ chiếm 25% thị phần dệt may toàn cầu vào đầu thế kỷ 18. Bông Ấn Độ dệt may là những người quan trọng nhất hàng hóa sản xuất trong thương mại thế giới trong thế kỷ 18, tiêu thụ trên toàn thế giới từ châu Mỹ đến Nhật Bản. Trung tâm sản xuất bông quan trọng nhất là tỉnh Bengal Subah, đặc biệt là xung quanh thủ đô Dhaka.

Máy tách bông cuộn bánh răng sâu, được phát minh ở Ấn Độ trong thời kỳ đầu của Vương quốc Hồi giáo Delhi của thế kỷ 13 - 14, được sử dụng trong Đế chế Mughal vào khoảng thế kỷ 16, và vẫn được sử dụng ở Ấn Độ cho đến ngày nay. Một sự đổi mới khác, việc kết hợp tay quay trong rượu gin bông, lần đầu tiên xuất hiện ở Ấn Độ vào thời kỳ cuối của Vương quốc Hồi giáo Delhi hoặc thời kỳ đầu của Đế chế Mughal. Việc sản xuất bông, có thể phần lớn được kéo thành sợi trong các ngôi làng và sau đó được đưa đến các thị trấn dưới dạng sợi để dệt thành vải dệt, đã được nâng cao nhờ sự phổ biến của bánh xe quay trên khắp Ấn Độ ngay trước thời đại Mughal, làm giảm chi phí sợi và giúp tăng nhu cầu về bông. Sự khuếch tán của bánh xe quay, và sự kết hợp của bánh răng sâu và tay quay vào gin bông con lăn, đã dẫn đến việc sản xuất vải bông của Ấn Độ được mở rộng đáng kể trong thời đại Mughal.

Có thông tin cho rằng, với một chiếc máy tách bông Ấn Độ, một nửa máy và một nửa dụng cụ, một người đàn ông và một phụ nữ có thể làm sạch 28 pound bông mỗi ngày. Với phiên bản sửa đổi của Forbes, một người đàn ông và một cậu bé có thể tạo ra 250 pound bông mỗi ngày. Nếu bò được sử dụng để cung cấp năng lượng cho 16 chiếc máy trong số này và một số ít lao động của người dân được sử dụng để nuôi chúng, thì chúng có thể tạo ra nhiều công việc như 750 người đã làm trước đây.

Ai Cập
Vào đầu thế kỷ 19, một người Pháp tên là M. Jumel đã đề xuất với người cai trị vĩ đại của Ai Cập, Mohamed Ali Pasha, rằng anh ta có thể kiếm được một khoản thu nhập đáng kể bằng cách trồng một loại bông chủ lực dài thêm Maho (Gossypium barbadense), ở Hạ Ai Cập, để thị trường Pháp. Mohamed Ali Pasha chấp nhận đề nghị này và tự cho mình độc quyền bán và xuất khẩu bông ở Ai Cập; và sau này bông được chỉ định nên được trồng ưu tiên hơn các cây trồng khác.

Ai Cập dưới thời Muhammad Ali vào đầu thế kỷ 19 có ngành công nghiệp bông năng suất cao thứ năm trên thế giới, xét về số lượng cọc sợi trên đầu người. Ban đầu, ngành công nghiệp này được thúc đẩy bởi máy móc dựa trên các nguồn năng lượng truyền thống, chẳng hạn như động vật, guồng nước và cối xay gió, cũng là những nguồn năng lượng chính ở Tây Âu cho đến khoảng năm 1870. Dưới thời Muhammad Ali vào đầu thế kỷ 19, động cơ hơi nước đã được đưa vào ngành công nghiệp bông Ai Cập.

Vào thời Nội chiến Hoa Kỳ, xuất khẩu bông hàng năm đạt 16 triệu đô la (120.000 kiện), tăng lên 56 triệu đô la vào năm 1864, chủ yếu do mất nguồn cung của Liên minh miền Nam trên thị trường thế giới. Xuất khẩu tiếp tục tăng ngay cả sau khi Hoa Kỳ đưa bông trở lại, hiện được sản xuất bởi lực lượng lao động được trả lương, và xuất khẩu bông của Ai Cập đạt 1,2 triệu kiện mỗi năm vào năm 1903.

Anh

Công ty Đông Ấn

Công ty Đông Ấn Anh (EIC) đã giới thiệu cho Anh quốc loại vải làm bằng vải hoa và vải chintz giá rẻ trong quá trình khôi phục chế độ quân chủ vào những năm 1660. Ban đầu được nhập khẩu như một mặt hàng phụ mới lạ, từ các cửa hàng buôn bán gia vị của nó ở châu Á, vải màu sắc rẻ tiền đã trở nên phổ biến và vượt qua thương mại gia vị của EIC về giá trị vào cuối thế kỷ 17. EIC đã nắm bắt được nhu cầu, đặc biệt là đối với calico, bằng cách mở rộng các nhà máy ở châu Á và sản xuất và nhập khẩu vải với số lượng lớn, tạo ra sự cạnh tranh cho các nhà sản xuất dệt len và vải lanh trong nước. Những người thợ dệt, thợ kéo sợi, thợ nhuộm, người chăn cừu và nông dân bị ảnh hưởng đã phản đối và câu hỏi về hoa tam thất đã trở thành một trong những vấn đề chính của chính trị Quốc gia giữa những năm 1680 và 1730. Nghị viện bắt đầu nhận thấy doanh số bán hàng dệt may trong nước giảm và sự gia tăng hàng dệt may nhập khẩu từ những nơi như Trung Quốc và Ấn Độ. Thấy Công ty Đông Ấn và việc nhập khẩu hàng dệt của họ là mối đe dọa đối với các doanh nghiệp dệt trong nước, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Calico năm 1700, ngăn chặn việc nhập khẩu vải bông. Vì không có hình phạt nào đối với việc tiếp tục bán vải bông nên việc buôn lậu vật liệu phổ biến đã trở nên phổ biến. Năm 1721, không hài lòng với kết quả của đạo luật đầu tiên, Quốc hội đã thông qua một bổ sung nghiêm ngặt hơn, lần này cấm bán hầu hết các loại bông, nhập khẩu và nội địa (chỉ miễn chỉ sợi Fustian và bông thô). Việc miễn trừ bông thô khỏi lệnh cấm ban đầu đã chứng kiến 2 nghìn kiện bông được nhập khẩu hàng năm, trở thành cơ sở của một ngành công nghiệp bản địa mới, bước đầu sản xuất Fustian cho thị trường nội địa, mặc dù quan trọng hơn là kích hoạt sự phát triển của một loạt cơ giới hóa kéo sợi và dệt công nghệ, để xử lý vật liệu. Hoạt động sản xuất cơ giới hóa này tập trung ở các nhà máy bông mới, vốn được mở rộng từ từ cho đến đầu những năm 1770, hàng năm, bảy nghìn kiện bông đã được nhập khẩu, và các chủ nhà máy mới đã gây áp lực lên Quốc hội để dỡ bỏ lệnh cấm sản xuất và bán vải bông tinh khiết, vì chúng có thể dễ dàng cạnh tranh với bất cứ thứ gì mà EIC có thể nhập khẩu.

Các đạo luật bị bãi bỏ vào năm 1774, gây ra làn sóng đầu tư vào sản xuất và kéo sợi bông dựa trên nhà máy, làm tăng gấp đôi nhu cầu về bông thô trong vòng vài năm và tăng gấp đôi sau mỗi thập kỷ, vào những năm 1840

Hàng dệt bông Ấn Độ, đặc biệt là hàng dệt từ Bengal, tiếp tục duy trì lợi thế cạnh tranh cho đến thế kỷ 19. Để cạnh tranh với Ấn Độ, Anh đã đầu tư vào tiến bộ kỹ thuật tiết kiệm lao động, đồng thời thực hiện các chính sách bảo hộ như các lệnh cấm và thuế quan để hạn chế nhập khẩu của Ấn Độ. Đồng thời, sự cai trị của Công ty Đông Ấn tại Ấn Độ đã góp phần vào quá trình phi công nghiệp hóa của nó, mở ra một thị trường mới cho hàng hóa của Anh, trong khi nguồn vốn tích lũy được từ Bengal sau cuộc chinh phục năm 1757 được sử dụng để đầu tư vào các ngành công nghiệp của Anh như sản xuất dệt may. và làm tăng đáng kể sự giàu có của người Anh. Thực dân Anh cũng buộc phải mở các thị trường rộng lớn của Ấn Độ đối với hàng hóa của Anh, có thể được bán ở Ấn Độ mà không thuế hoặc thuế, so với các nhà sản xuất Ấn Độ địa phương, người được rất nhiều đánh thuế, trong khi bông thô được nhập khẩu từ Ấn Độ mà không thuế quan cho các nhà máy của Anh mà sản xuất hàng dệt may từ Bông Ấn Độ, tạo cho Anh độc quyền đối với thị trường rộng lớn và nguồn tài nguyên bông của Ấn Độ. Ấn Độ vừa là nhà cung cấp hàng thô quan trọng cho các nhà sản xuất Anh, vừa là thị trường tiêu thụ lớn cho hàng hóa sản xuất của Anh. Cuối cùng, Anh đã vượt qua Ấn Độ để trở thành nhà sản xuất vải bông hàng đầu thế giới trong thế kỷ 19.

Lĩnh vực chế biến bông của Ấn Độ đã thay đổi trong quá trình mở rộng EIC ở Ấn Độ vào cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19. Từ việc tập trung cung cấp cho thị trường Anh sang cung cấp bông thô cho Đông Á. Vì hàng dệt do Artisan sản xuất không còn đủ sức cạnh tranh với hàng được sản xuất Công nghiệp, và Châu Âu ưa chuộng loại bông rẻ hơn được sản xuất từ nô lệ, loại vải dệt kim dài chủ yếu của Mỹ và Ai Cập, để làm nguyên liệu.

Cách mạng công nghiệp
Sự ra đời của Cách mạng Công nghiệp ở Anh đã tạo ra một động lực lớn cho sản xuất bông, khi dệt may trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Anh. Vào năm 1738, Lewis Paul và John Wyatt, ở Birmingham, Anh, đã được cấp bằng sáng chế cho máy kéo sợi con lăn, cũng như hệ thống kéo sợi bông và suốt chỉ để kéo bông đến độ dày đều hơn bằng cách sử dụng hai bộ trục con lăn di chuyển với tốc độ khác nhau. Sau đó, việc phát minh ra máy kéo sợi của James Hargreaves vào năm 1764, khung kéo sợi của Richard Arkwright vào năm 1769 và con la kéo sợi của Samuel Crompton vào năm 1775 đã cho phép các thợ kéo sợi của Anh sản xuất sợi bông với tỷ lệ cao hơn nhiều. Từ cuối thế kỷ 18 trở đi, thành phố Manchester của Anh có biệt danh là " Cottonopolis " do sự toàn diện của ngành công nghiệp bông trong thành phố và Manchester đóng vai trò là trung tâm của ngành thương mại bông toàn cầu.

Năng lực sản xuất ở Anh và Mỹ đã được cải thiện nhờ phát minh ra máy tách bông hiện đại của Eli Whitney người Mỹ vào năm 1793. Trước khi phát triển gins bông, các sợi bông phải được kéo từ hạt một cách cẩn thận bằng tay. Vào cuối những năm 1700, một số máy làm ginning thô đã được phát triển. Tuy nhiên, để sản xuất một kiện bông cần hơn 600 giờ lao động của con người, khiến cho việc sản xuất quy mô lớn trở nên không kinh tế ở Hoa Kỳ, ngay cả khi sử dụng con người làm lao động nô lệ. Loại rượu gin mà Whitney sản xuất (thiết kế của Holmes) đã giảm số giờ xuống chỉ còn hơn chục giờ cho mỗi kiện hàng. Mặc dù Whitney đã được cấp bằng sáng chế cho thiết kế của riêng mình cho một chiếc gin bông, nhưng ông đã sản xuất một thiết kế trước đó từ Henry Odgen Holmes, Holmes đã nộp bằng sáng chế vào năm 1796. Cải tiến công nghệ và tăng cường kiểm soát thị trường thế giới cho phép các thương nhân Anh phát triển một chuỗi thương mại, trong đó sợi bông thô (lúc đầu) được mua từ các đồn điền thuộc địa, chế biến thành vải bông trong các nhà máy ở Lancashire, và sau đó xuất khẩu trên tàu của Anh đến các thuộc địa bị giam cầm. thị trường Tây Phi, Ấn Độ và Trung Quốc (thông qua Thượng Hải và Hồng Kông).

Đến những năm 1840, Ấn Độ không còn khả năng cung cấp số lượng lớn sợi bông cần thiết cho các nhà máy cơ giới hóa của Anh, trong khi việc vận chuyển bông cồng kềnh, giá rẻ từ Ấn Độ sang Anh mất nhiều thời gian và tốn kém. Điều này, cùng với sự xuất hiện của bông Mỹ như một loại cao cấp (do sợi dài hơn, chắc hơn của hai loài bản địa châu Mỹ đã được thuần hóa, Gossypium hirs đờm và Gossypium barbadense), đã khuyến khích các thương nhân Anh mua bông từ các đồn điền ở Hoa Kỳ và ở vùng Caribê. Đến giữa thế kỷ 19, " King Cotton " đã trở thành trụ cột của nền kinh tế miền Nam nước Mỹ. Tại Hoa Kỳ, trồng trọt và thu hoạch bông trở thành nghề hàng đầu của nô lệ.

Trong Nội chiến Hoa Kỳ, xuất khẩu bông của Hoa Kỳ sụt giảm do Liên minh phong tỏa các cảng miền Nam, và cũng do quyết định chiến lược của chính phủ Liên minh cắt giảm xuất khẩu, với hy vọng buộc Anh phải công nhận Liên minh miền Nam hoặc tham chiến. Nạn đói bông Lancashire đã thúc đẩy những người mua bông chính là Anh và Pháp chuyển sang dùng bông Ai Cập. Các thương nhân Anh và Pháp đầu tư mạnh vào các đồn điền trồng bông. Chính phủ Ai Cập của Viceroy Isma'il đã vay các khoản vay đáng kể từ các chủ ngân hàng và sàn giao dịch chứng khoán châu Âu. Sau khi Nội chiến Hoa Kỳ kết thúc năm 1865, các thương nhân Anh và Pháp đã từ bỏ bông Ai Cập và quay trở lại hàng xuất khẩu giá rẻ của Mỹ,    đẩy Ai Cập vào vòng xoáy thâm hụt dẫn đến việc đất nước này tuyên bố phá sản vào năm 1876, một yếu tố chính đằng sau sự chiếm đóng của Ai Cập bởi Đế quốc Anh vào năm 1882.

Trong thời gian này, việc trồng bông ở Đế quốc Anh, đặc biệt là Úc và Ấn Độ, đã tăng lên đáng kể để thay thế sản lượng bị mất ở miền Nam Hoa Kỳ. Thông qua thuế quan và các hạn chế khác, chính phủ Anh không khuyến khích sản xuất vải bông ở Ấn Độ; thay vào đó, sợi thô đã được gửi đến Anh để xử lý. Mahatma Gandhi người Ấn Độ đã mô tả quá trình này:

 Người Anh mua bông Ấn Độ tại ruộng, do lao động Ấn Độ hái với giá bảy xu một ngày, thông qua một hình thức độc quyền tùy chọn.
 Số bông này được vận chuyển trên các con tàu của Anh, một cuộc hành trình kéo dài 3 tuần qua Ấn Độ Dương, xuống Biển Đỏ, qua Địa Trung Hải, qua Gibraltar, qua Vịnh Biscay và Đại Tây Dương để đến London. Một trăm phần trăm lợi nhuận trên chuyến hàng này được coi là nhỏ.
 Bông được biến thành vải ở Lancashire. Bạn trả lương shilling thay vì xu Ấn Độ cho công nhân của bạn. Công nhân Anh không chỉ có lợi thế về mức lương cao hơn mà các công ty thép của Anh còn thu được lợi nhuận từ việc xây dựng nhà máy và máy móc. Tiền lương; lợi nhuận; tất cả những thứ này được chi tiêu ở Anh.
 Thành phẩm được gửi trở lại Ấn Độ với mức phí vận chuyển của châu Âu, một lần nữa trên các tàu của Anh. Thuyền trưởng, sĩ quan, thủy thủ của những con tàu này, những người phải trả lương đều là người Anh. Những người da đỏ duy nhất kiếm được lợi nhuận là một vài thợ laser làm công việc bẩn thỉu trên thuyền với giá vài xu mỗi ngày.
 Vải cuối cùng được bán lại cho các vị vua và địa chủ của Ấn Độ, những người đã lấy tiền mua vải đắt tiền này từ những người nông dân nghèo của Ấn Độ, những người làm việc với mức lương bảy xu một ngày.

Hoa Kỳ
Tại Hoa Kỳ, việc trồng bông ở miền Nam đã tạo ra của cải và vốn đáng kể cho miền Nam trước đây, cũng như nguyên liệu cho ngành dệt may miền Bắc. Trước năm 1865, bông chủ yếu được sản xuất thông qua lao động của những người Mỹ gốc Phi nô lệ. Nó đã làm giàu cho cả các chủ đất miền Nam và các ngành công nghiệp dệt mới của Đông Bắc Hoa Kỳ và Tây Bắc Âu. Năm 1860, khẩu hiệu " Bông là vua " đặc trưng cho thái độ của các nhà lãnh đạo miền Nam đối với loại cây trồng đơn canh này, với việc Châu Âu sẽ ủng hộ một Liên bang Hoa Kỳ độc lập vào năm 1861 để bảo vệ nguồn cung bông cần thiết cho ngành dệt rất lớn của mình.

Bông vẫn là cây trồng chủ lực trong nền kinh tế miền Nam sau khi chế độ nô lệ chấm dứt vào năm 1865. Ở khắp miền Nam, canh tác chia sẻ đã phát triển, trong đó những người nông dân không có đất làm việc trên đất của người khác để đổi lấy một phần lợi nhuận. Một số nông dân thuê đất và tự chịu chi phí sản xuất. Cho đến khi máy hái bông cơ khí được phát triển, nông dân trồng bông cần thêm lao động để hái bông bằng tay. Hái bông là một nguồn thu nhập của các gia đình trên khắp miền Nam. Hệ thống trường học ở nông thôn và thị trấn nhỏ có các kỳ nghỉ tách biệt để trẻ em có thể làm việc trên cánh đồng trong thời gian "hái bông".

Trong những năm giữa thế kỷ 20, việc làm trong lĩnh vực trồng bông giảm, do máy móc bắt đầu thay thế lao động và lực lượng lao động nông thôn của miền Nam giảm dần trong các cuộc Thế chiến. Bông vẫn là mặt hàng xuất khẩu chính của Hoa Kỳ, với các trang trại lớn ở California, Arizona và Deep South.

Chú thích

Tham khảo

 Stein, Burton (1998). A History of India. Blackwell Publishing. ISBN 0-631-20546-2.

Vật liệu phân hủy sinh học
Bài cơ bản sơ khai
Cây trồng


title: Gonomyia unispicata

text:
Gonomyia unispicata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Villanova d'Albenga

text:
Villanova d'Albenga là một đô thị ở tỉnh Savona ở vùng Liguria của Ý, có khoảng cách khoảng 80 km về phía tây nam của Genoa và khoảng 40 km về phía tây nam của Savona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.124 người và diện tích là 15.7 km².

Villanova d'Albenga giáp các đô thị: Alassio, Albenga, Andora, Casanova Lerrone, Garlenda, và Ortovero.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Savona


title: Neuilly-sur-Suize

text:
Neuilly-sur-Suize là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 306 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintloupsuraujon


title: Osmia lacus

text:
Osmia lacus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Sandhouse mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1939


title: Tabuk

text:
Tabuk là một đô thị và tỉnh lỵ của tỉnh Kalinga. Theo điều tra dân số năm 2007 của Philippines, đô thị này có dân số 87.912 người.

Các đơn vị hành chính

Tabuk được chia ra 42 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
 Tabuk Quick Info
 Tabuk.ph

Đô thị của Kalinga


title: Dicosmoecus palatus

text:
Dicosmoecus palatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Dicosmoecus


title: Columbarium sinensis

text:
Columbarium sinensis là một loài ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Columbarium


title: Oecetis iphitos

text:
Oecetis iphitos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Timbellus atlantideus

text:
Timbellus atlantideus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A


title: Sukhoi Su-25

text:
Sukhoi Su-25 "Grach" (; tên ký hiệu của NATO: Frogfoot) là một loại máy bay cường kích cận âm hai động cơ được sản xuất, phát triển ở Liên Xô bởi hãng Sukhoi. Nó được thiết kế để hỗ trợ không lực tầm gần cho Lục quân Liên Xô. Nguyên mẫu đầu tiên đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 22 tháng 2 năm 1975. Sau khi thử nghiệm, máy bay được đưa vào sản xuất hàng loạt từ năm 1978 tại Tbilisi thuộc Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Gruzia.

Các biến thể ban đầu bao gồm phiên bản máy bay huấn luyện hai chỗ ngồi Su-25UB, Su-25BM và Su-25K dành cho xuất khẩu. Một số máy bay được nâng cấp lên thành phiên bản Su-25SM vào năm 2012. Su-25T và Su-25TM (còn được gọi là Su-39) là những phiên bản phát triển tiếp theo, không được sản xuất với số lượng đáng kể. Su-25 và Su-34 là những máy bay bọc thép cánh cố định duy nhất được sản xuất vào năm 2007. Su-25 vẫn đang phục vụ cho Nga, các quốc gia thuộc CIS và các khách hàng xuất khẩu. Quá trình sản xuất Su-25 kết thúc ở Nga vào năm 2017 và ở Gruzia vào năm 2010. Nhiều nỗ lực tiếp tục được thực hiện nhằm khởi động lại sản xuất ở Gruzia bằng cách sử dụng các khung máy bay đã được hoàn thiện một phần, nhưng không có đơn hàng mới nào được báo cáo tính đến tháng 6 năm 2022.

Kể từ khi được đưa vào phục vụ hơn , Su-25 đã tham chiến trong nhiều cuộc xung đột khác nhau. Nó được sử dụng nhiều trong Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan, thực hiện các nhiệm vụ chống nổi dậy trước các nhóm Mujahideen tại Afghanistan. Không quân Iraq đã sử dụng Su-25 để chống lại Iran trong Chiến tranh Iran-Iraq. Hầu hết máy bay Su-25 của Iraq sau đó đã bị phá hủy hoặc bay đến Iran trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Không quân Gruzia đã sử dụng Su-25 trong Chiến tranh Abkhazian từ năm 1992 đến năm 1993. Không quân Bắc Macedonia đã sử dụng Su-25 để chống lại quân nổi dậy Albania trong cuộc xung đột tại Bắc Macedonia năm 2001, sau đó Gruzia và Nga đều sử dụng nó trong Chiến tranh Nam Ossetia năm 2008. Các quốc gia châu Phi gồm Bờ Biển Ngà, Tchad và Sudan đã sử dụng Su-25 trong các cuộc nội chiến và xung đột địa phương. Gần đây, Su-25 đã được chứng kiến phục vụ trong cuộc can thiệp của Nga vào nội chiến Syria, các cuộc đụng độ trong Chiến tranh Nagorno-Karabakh năm 2020 và Chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022.

Lịch sử phát triển

Vào khoảng cuối những năm 1960s, Không quân Liên Xô khi này sử dụng các loại tiêm kích bom siêu thanh như Su-7, Su-17 và Mig-23BN. Các loại tiêm kích bom này tuy có tốc độ cao, được trang bị nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác cao, các hệ thống ngắm bắn-dẫn đường hiện đại, khả năng cơ động tốt song đối với các mục tiêu như lô cốt hoặc nhóm bộ binh thì những tính nagw này tỏ ra thừa thãi và không cần thiết. Bên cạnh đó, do bay với tốc độ siêu thanh, các loại tiêm kích bom này gặp nhiều khó khăn khi thực hiện nhiệm vụ yểm trợ hoả lực tầm gần. Vì vậy, Liên Xô quyết định tìm 1 loại cường kích mới, có tốc độ cận âm nhằm yểm trợ hoả lực đường không hiệu quả hơn. Những yêu cầu chính cho mẫu cường kích mới :

 Phải được bọc giáp tốt nhằm tăng khả năng sống sót trước các loại hoả lực mặt đất, tên lửa vác vai

 Đơn giản, dễ điều khiển

 Có thời gian sẵn sàng chiến đấu ngắn, có thể xuất kích từ sân bay dã chiến

Trong bối cảnh đó, cục thiết kế Sukhoi dưới sự dẫn dắt của Oleg Sergeevich Samoilovich, 1 cựu chỉ huy xe tăng T-34 trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đã nhanh chóng phác thảo xong mẫu máy bay mới, gọi là T-8. Cục thiết kế Sukhoi tiếp tục phát triển và hoàn thiện mẫu T-8 vào cuối năm 1968. 2 nguyên mẫu là T-8-1 và T-8-2 cũng bắt đầu được chế tạo, dưới định danh là SPB - Máy bay chiến trường.

Năm 1969, Bộ Công nghiệp hàng không Liên Xô tổ chức cuộc thi thiết kế mẫu cường kích mới. 4 cục thiết kế tham gia cuộc thi gồm Mikoyan với một mẫu Mig-21 sửa đổi, Yakolev với mẫu Yak-28LSh, Ilyushin với mẫu T-102 (IL-102) và Sukhoi với mẫu T-8 (Su-25). Cuối cùng, thiết kế của Sukhoi được chọn sau nhiều lần thử nghiệm bởi các tính năng vượt trội của mình.

Nguyên mẫu đầu tiên, T-8-1, được hoàn thành vào tháng 11 năm 1974 và thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 22 tháng 2 năm 1975, do  Vladimir Ilyushin, con trai nhà thiết kế hàng không Sergey Ilyushin điều khiển. Các chuyến bay thử nghiệm tiếp tục diễn ra cho đến tháng 10 năm 1976 và sau đó tiếp tục có những sửa đổi về kỹ thuật. Năm 1978, 2 nguyên mẫu T-8-1 và T-8-2 chính thức bước vào thử nghiệm cấp nhà nước giai đoạn 1 kết hợp với đánh giá thực tế ở Afghanistan. Từ 16 tháng 4 năm 1980 cho đến 5 tháng 6 năm 1980, 2 nguyên mẫu Su--25 đã thực hiện 100 chuyến bay thử, gồm 44 nhiệm vụ chiến đấu. Năm 1981, Không quân Liên Xô chính thức tiếp nhận loại cường kích mới mà đặt định danh là Su-25.

Trong quá trình phát triển, Cục thiết kế Sukhoi đã chọn Nhà máy hàng không Tbilisi số 31 mang tên Dimitrov (Tbilisi, Gruzia) làm nơi sản xuất Su-25. Ngày 18 tháng 6 năm 1979, chiếc Su-25 đầu tiên được sản xuất hàng loạt đã hoàn thành bay thử do phi công thử nghiệm Yu.A. Yegorov điều khiển. Nhà máy hàng không Tbilisi số 31 mang tên Dimitrov đã sản xuất hơn 800 chiếc Su-25 gồm nhiều phiên bản, cho nhiều quốc gia trên thế giới.

Su-25 có tên gọi khác là Grach (rook) do các phi công của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS) đặt cho, và được sử dụng rộng rãi bởi Liên Xô trong suốt cuộc chiến tranh ở Afghanistan vào những năm 1980. 22 chiếc Su-25 đã bị mất trong cuộc chiến này.

Phiên bản huấn luyện 2 chỗ Su-25UB cũng được chế tạo, bao gồm một số nhỏ AVMF có tên gọi là Su-25UTG. Những chiếc máy bay huấn luyện này có khung và một móc hãm được gia cố để tập các bài tập hạ cánh trên tàu sân bay. Su-25UTG bay lần đầu tiên vào tháng 9 năm 1988, và khoảng 10 chiếc đã được sản xuất. Một nửa trong số 10 chiế Su-25UTG được sử dụng trong Hải quân Nga, trên tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov. Hải quân Nga được trang bị thêm 10 chiếc Su-25UBP nữa, giống như Su-25UTG trước đó, nhưng Su-25UBP có hệ thống tiếp nhiên liệu trên không.

Những phiên bản tấn công hiện đại hơn, là Su-25T và sau đó là Su-25TM (Su-39), được phát triển với một hệ thống dẫn đường/tấn công hiện đại, khả năng tồn tại tốt hơn, và có thể mang vũ khí dẫn đường chính xác. Chỉ một số lượng nhỏ của mỗi phiên bản được sản xuất. Tuy nhiên, những hệ thống cải tiến từ máy bay này đã được dùng trong Su-25SM, một series nâng cấp sản xuất cho Không quân Nga, nó có khả năng tồn tại cao và không chiến tốt.

Phiên bản nâng cấp Su-25KM "Scorpion- bọ cạp", được phát triển bởi một công ty hàng không vũ trụ của Gruzia và Tbilisi Aerospace Manufacturing liên kết với Elbit Systems của Israel, được tăng cường với nhiều hệ thống điện tử hiện đại nhất, được thiết kế để nâng cao những năng lực tiềm tàng và trở thành một mô hình cho máy bay hỗ trợ/tấn công mặt đất trong thế kỷ 21. Hệ thống điện tử hàng không bao gồm buồng lái kính chống đạn, bản đồ chuyển động số, màn hình và màn hình hiển thị trên mũ phi công, hệ thống vũ khí được vi tính hóa, khả năng sắp đặt trước để hoàn thành nhiệm vụ, sao lưu dữ liệu, đáng tin cậy và rất dễ dàng để bảo dưỡng. Hiệu suất của máy bay được nâng cao bao gồm: dẫn đường chính xác cao, hệ thống vũ khí chính xác cao, bay trong mọi thời tiết cả ngày lẫn đêm, tương thích với các trang bị của NATO, khả năng bảo vệ sống sót cao, phù hợp với những nhu cầu của các khách hàng quốc tê.

Sukhoi Su-28 được chế tạo như một phiên bản của Su-25UB, nó có vai trò huấn luyện và biểu diễn bay.

Biến thể

Các phiên bản Su-25 một chỗ gồm:
Su-25: mẫu hoàn chỉnh đầu tiên, 582 chiếc được chế tạo.
Su-25BM: phiên bản kéo mục tiêu bay, 50 chiếc được chế tạo.
Su-25K: phiên bản xuất khẩu một chỗ, 180-185 chiếc được chế tạo.
Su-25T: Phiên bản chuyên chống tăng, được nâng cấp mạnh về hệ thống điện tử cho phép triển khai nhiều loại vũ khí chính xác như bom thông minh KAB-500Kr, rocket dẫn đường laser S-25L và tên lửa chống tăng 9K127 Vikhr. Su-25T cũng được tăng cường thêm giáp và lắp thêm hệ thống ngắm bắn quang truyền hình I-251 Shkval và có thể mang theo hệ thống quang điện Mercury dưới bụng. 3 nguyên mẫu Su-25T được chế tạo trong giai đoạn 1983-1986 và sau đó đã có 8 mẫu sản xuất hàng loạt vào những 1990s. Tuy nhiên chương trình Su-25T đã bị hủy vào năm 2000.
Su-25TM ("Su-39"): Phiên bản Su-25T nâng cấp, được tăng cường hơn nữa hệ thống ngắm bắn và định vị cũng như tăng khả năng sống sót. Su-25TM được bổ sung thêm radar gắn ngoài Kopyo-25 cho phép dẫn bắn các tên lửa không đối không như R-27, RVV-AE, R-73E cùng các loại tên lửa đối hải như Kh-31 và Kh-35. Chương trình Su-25TM hay định danh xuất khẩu là Su-39 không tìm được khách hàng và hiện đã bị hủy bỏ
Su-25SM: phiên bản nâng cấp một chỗ cho Không quân Nga với hệ thống điện tử cải tiến, 2 chiếc đã được chế tạo, chương trình đang tiếp tục phát triển.
Su-25KM Scorpion: Phiên bản nâng cấp thuộc dự án hiện đại hóa Su-25 hợp tác giữa Tibilisi Aircraft Manufacturing (TAM) và Eblit System của Israel. Có khoảng 12 chiếc được chế tạo cho Không quân Gruzia tuy nhiên hiện đã dừng sản xuất
Các phiên bản Su-25 hai chỗ gồm:
Su-25UB: phiên bản huấn luyện sửa đổi 2 chỗ, có thể đã có 130-180 chiếc được chế tạo.
Su-25UBK: phiên bản xuất khẩu 2 chỗ, có thể đã có 20 chiếc được chế tạo.
Su-25UT ("Su-28"): phiên bản DOSAAF trong kế hoạch, một chiếc được sửa đổi từ Su-24UB.
Su-25UTG: phiên bản huấn luyện hải quân, với bộ phận hạ cánh hãm và móc hãm. 10 chiếc được chế tạo.
Su-25UBP: Su-25UTG với khả năng tiếp nhiên liệu trên không, 10 chiếc đã được chế tạo từ Su-25UB.
Su-25UBM: phiên bản nâng cấp 2 chỗ của Không quân Nga với hệ thống điện tử hiện đại, chương trình đa phát triển.

Các nhà khai thác

  Afghanistan: 50 chiếc bao gồm cả những cái phục vụ huấn luyện đã được sử dụng bởi Không quân Afghanistan từ năm 1988.
  Angola:
  Armenia: 15 chiếc vẫn đang hoạt động
  Azerbaijan:
  Belarus:
  Bulgaria:
  Côte d'Ivoire: 2 chiếc, sau đó đã bị Pháp phá hủy
  Cộng hòa Séc: 25 chiếc, đã nghỉ hưu
  Eritrea: mua 6 chiếc từ Gruzia
  Ethiopia:
  Gruzia:
  Iran:
  Iraq:
  Kazakhstan:
  Macedonia:
  Bắc Triều Tiên:
  Peru:
  Nga:
  Liên Xô:
  Slovakia:
  Turkmenistan:
  Ukraina:
  Uzbekistan:

Các thông số kỹ thuật (Su-25/Su-25K)

Nguồn: Jane's All The World's Aircraft 2003–2004, Sukhoi, deagel.com, airforce-technology.com

Đặc tính chung
 Phi hành đoàn: 1
 Chiều dài: 15.53 m (50 ft 11)
 Sải cánh: 14.36 m (47 ft 1 in)
 Chiều cao: 4.80 m (15 ft 9 in)
 Diện tích : 30.1 m² (324 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 9.185 kg (20.250 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 14.600 kg (32.190 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 17.600 kg (38.800 lb)
 Động cơ: 2 × động cơ phản lực Tumansky R-195, công suất 44.18 kN (9.932 lbf) mỗi chiếc

Đặc tính bay
 Vận tốc cực đại: 975 km/h (606 mph)
 Tầm bay: 375 km (235 mi) (chiến đấu), 1.950 km (1.210 mi) (tuần tiễu)
 Trần bay: 7.000 m (22.200 ft)
 Vận tốc bay lên: 58 m/s (11.400 ft/min)
 Áp lực lên cánh: 584 kg/m² (119 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.51

Vũ khí
 1 x pháo nòng đôi Gryazev-Shipunov GSh-30-2 30 mm với 250 viên đạn
 11 giá treo vũ khí mang được 4.400 kg (9.700 lb) vũ khí gồm:
 Các tên lửa: 2 tên lửa không đối không tầm ngắn Molniya R-60 hoặc các tên lửa không đối không cho việc phòng vệ.
 Các bom công dụng chung, bom chùm, rocket, bom dẫn đường.
 Các tên lửa không đối đất như Kh-25ML, Kh-29, Kh-59.
 Các tên lửa chống bức xạ như Kh-58.

Xem thêm

Máy bay liên quan
 Sukhoi Su-28

Máy bay tương tự
 Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II
 Ilyushin Il-102
 Northrop YA-9
 IAR-93/Soko J-22 Orao

Tham khảo

Thư mục

 Bangash, M.Y.H. Shock, Impact and Explosion: Structural Analysis and Design.  Berlin: Springer, 2008. .

 Donald, David. The Pocket Guide to Military Aircraft and the World's Airforces.  London: Hamlyn, 2004. .
 Donald, David and Daniel J. March. "Sukhoi Su-25 'Frogfoot'." Modern Battlefield Warplanes. London: AIRtime Publishing, 2004. .

 Frawley, Gerald. "Sukhoi_Su-25". The International Directory of Military Aircraft, 2002/2003. Fishwick, Act: Aerospace Publications, 2002. .

 Gordon, Yefim and Alan Dawes. Sukhoi Su-25 Frogfoot: Close Air Support Aircraft. London: Airlife, 2004. .
 Jackson, Paul. Jane's All The World's Aircraft 2003–2004. Coulsdon, UK: Jane's Information Group, 2003. .

 Wilson, Stewart. Combat Aircraft since 1945. Fyshwick, Australia: Aerospace Publications, 2000. .

Liên kết ngoài

 Su-25К at Sukhoi.org
 Su-25 at GlobalSecurity.org
 Su-25 at Airforce Technology
 Su-25 at Russia Military Analysis

 http://www.uuaz.ru/  factory
 Iran bolsters Su-25 fleet Jane's Defence Weekly, lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2006

Su-25
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1970
Máy bay huấn luyện quân sự Liên Xô 1970–1979
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay chống tăng
Máy bay huấn luyện
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay cường kích Liên Xô và Nga


title: 9831 Simongreen

text:
9831 Simongreen (1979 QZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1979 bởi C.-I. Lagerkvist ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9831 Simongreen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Ansonia spinulifer

text:
Ansonia spinulifer là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Indonesia, Malaysia, và có thể cả Brunei.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Inger, R., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M. & Yambun, P. 2004. Ansonia spinulifer. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Ansonia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia


title: Bulbophyllum riyanum

text:
Bulbophyllum riyanum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

riyanum]]

R


title: Ibargoiti

text:
Ibargoiti là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 231 người. Đô thị nằm ở độ cao 252 m trên mực nước biển.
Đô thị này nằm trong khu vực tiếng Castilla là ngôn ngữ chính thức, tiếng Basque không phải là ngôn ngữ chính thức. Các khu phố chính:
 Abínzano
 Idocin (Siège de la mairie)
 Izco
 Salinas de Ibargoiti

==Tham khảo==

Đô thị ở Navarre


title: Scelida balyi

text:
Scelida balyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Scelida


title: Định luật Niven

text:
Định luật Niven được đặt tên theo nhà văn khoa học viễn tưởng Larry Niven. Các định luật này được ông công bố định kỳ đi sâu vào chủ đề "vũ trụ vận hành như thế nào". Lần sửa đổi gần đây là 29 tháng 1 năm 2002, và công bố trên tạp chí Analog Magazine tháng 11 cùng năm. Các định luật bao gồm:
 Không bao giờ bắn tia laser vào một cái gương.
 Vì cảm giác an toàn mà buông tha tự do là hết sức ngây thơ.
 Hủy diệt luôn luôn đơn giản hơn sáng tạo.
 Luân lý thay đổi khi kỹ thuật thay đổi.
 Thông điệp chung của khoa học viễn tưởng là: Tồn tại những trí tuệ có suy nghĩ như bạn, nhưng khác biệt về chủng loại.

Các định luật khác của Niven

Định luật Niven (về du hành thời gian)

Một định luật khác được Niven đưa ra trong bài luận "Lý thuyết và thực tế của Du hành thời gian":
 Nếu một vũ trụ cho phép du hành thời gian và thay đổi lịch sử, trong vũ trụ đó sẽ không có cỗ máy thời gian.
Hans Moravec chú thích cho định luật như sau:

Ryan North đã mô tả định luật này trong truyện tranh Khủng Long năm 1818.

Định luật Niven (truyện)
Định luật Niven cũng là tựa đề của một tập truyện ngắn xuất bản năm 1984 của Niven.

Trong tập truyện ngắn N-Space (đa trọng không gian) năm 1989, các định luật được phát biểu như là Định luật Niven cho tác giả:
 Tác giả viết vì các tác giả khác thì nên viết thư.
 Đừng bao giờ xấu hổ hay ngượng ngùng về những gì bạn lựa chọn để viết. (Đặc biệt trước khi đưa ra thị trường.)
 Lãng phí thời gian của độc giả là một tội phạm.
 Nếu không có gì để nói, vậy hãy nói theo cách bạn thích. Thay đổi văn phong,

Định luật Niven (từ Known Space)
Rút ra từ Known Space: The Future Worlds of Larry Niven

 Đừng bao giờ ném phân vào một người có võ trang
 Đừng đứng gần kẻ ném phân vào một người có võ trang.
 Đừng bao giờ bắn tia laser vào gương.
 Mẹ tự nhiên không quan tâm tới việc bạn có đang chơi bời hay không.
 A x T = k. Tích của An toàn và Tự do là hằng số, bạn phải bỏ qua một phần an toàn để có thêm tự do.
 Nếu thực sự có sức mạnh tâm linh hay ma thuật, chúng cũng sẽ sớm trở nên vô dụng.
 Hủy diệt dễ hơn sáng tạo.
 Đứa ngốc cũng có thể tiên đoán về quá khứ.
 Lịch sử không bao giờ lặp lại.
 Đạo đức thay đổi theo công nghệ.
 Trạng thái vô chính phủ là trạng thái xã hội thiếu ổn định nhất. Nó sụp đổ chỉ do một cú hích nhẹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Niven's Laws 2002, with author's commentary, on the Way Back Machine website

Tác phẩm năm 2002
Ngạn ngữ


title: Götzendorf an der Leitha

text:
Götzendorf an der Leitha là một village in the district of Bruck an der Leitha trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 25,37 km², dân số năm 2001 là 1867 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Le Pradal

text:
Le Pradal là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 272 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 191 người.

Tham khảo

Pradal


title: 8221 La Condamine

text:
8221 La Condamine (1996 NA4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 7 năm 1996 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8221 La Condamine

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Transformers: Bại binh phục hận

text:
Transformers: Bại binh phục hận (tựa gốc tiếng Anh: Transformers: Revenge of the Fallen) là một phim hành động khoa học viễn tưởng của Mỹ năm 2009 dựa trên dòng đồ chơi Transformers của Hasbro. Nó là phần tiếp theo của Transformers (2007) và phần thứ hai trong loạt phim live-action Transformers. Bộ phim được đạo diễn bởi Michael Bay và được viết kịch bản bởi Ehren Kruger, Roberto Orci, và Alex Kurtzman. Diễn ra hai năm sau phần phim trước, câu chuyện xoay quanh Optimus Prime (lồng tiếng bởi Peter Cullen), thủ lĩnh của phe Autobot, và Sam Witwicky (Shia LaBeouf) , người bị bắt một lần nữa trong cuộc chiến giữa Autobot và Decepticon, dẫn đầu bởi Megatron (lồng tiếng bởi Hugo Weaving). Sam bắt đầu có những hình ảnh kỳ lạ về các biểu tượng của Cybertronian, và đang bị săn đuổi bởi các Decepticon theo lệnh của một Decepticon cổ đại tên là the Fallen (do Tony Todd lồng tiếng), người đang tìm cách lấy trả thù Trái đất bằng cách tìm và kích hoạt một cỗ máy cung cấp nguồn Energon cho Decepticons, phá hủy Mặt trời và tất cả sự sống trên Trái đất trong quá trình này.

Với thời hạn bị đe dọa bởi các cuộc đình công có thể xảy ra của Directors Guild of America và Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh, Bay đã cố gắng hoàn thành quá trình sản xuất đúng thời hạn với sự trợ giúp của hình dung trước và kịch bản. Việc quay phim diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2008, với các địa điểm ở Ai Cập, Jordan, Pennsylvania, New Jersey, và California, cũng như căn cứ không quân ở New Mexico và Arizona. Đây là bộ phim cuối cùng trong series có sự tham gia của Megan Fox.

Transformers: Revenge of the Fallen công chiếu vào ngày 8 tháng 6 năm 2009 tại Tokyo và được phát hành vào ngày 24 tháng 6 tại Hoa Kỳ. Bộ phim nhận được đánh giá chung tiêu cực từ các nhà phê bình; sự đồng thuận của Rotten Tomatoes gọi nó là "ồn ào, thiếu âm mưu và quá dài". Phim đã giành được ba Giải Mâm xôi vàng tại lễ Giải Mâm xôi vàng lần thứ 30 và trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất giành được giải Phim dở nhất. Tuy nhiên, bộ phim đã vượt qua tổng doanh thu phòng vé toàn cầu của người tiền nhiệm với 836,3 triệu USD, khiến nó trở thành phim có doanh thu cao thứ tư năm 2009. Nó đã được đề cử cho Giải Oscar cho hòa âm xuất sắc nhất, tại Giải Oscar lần thứ 82. Với hơn 11 triệu doanh số phương tiện truyền thông gia đình trong năm 2009, nó cũng là phim bán chạy nhất trong năm tại Hoa Kỳ. Revenge of the Fallen cũng là bộ phim Transformers cuối cùng được đồng phát hành bởi DreamWorks Pictures, để lại Paramount Pictures là nhà phát hành duy nhất các bộ phim trong tương lai của hãng, bắt đầu từ Transformers: Dark of the Moon năm 2011.

Nội dung

Vào năm 17.000 trước Công nguyên, các Prime (những Cybertronian cầm quyền cao nhất) thu thập năng lượng của họ, Energon, từ máy thu hoạch mặt trời, cỗ máy tiêu thụ các ngôi sao để khai thác năng lượng của chúng. Các Prime có một quy tắc thiêng liêng là không bao giờ làm cạn kiệt một ngôi sao duy trì sự sống. Tuy nhiên, một Prime đã vi phạm quy tắc này bằng cách xây dựng một máy thu hoạch mặt trời trên Trái Đất, do đó hắn đã bị sáu Prime khác đánh bại và trở thành "The Fallen", Decepticon ban đầu.

Năm 2009, hai năm sau trận chiến Mission City, nhóm Autobot và con người đã hình thành NEST (Hiệp ước về loài ngoài trái đất phi sinh học), một lực lượng đặc nhiệm chung quốc tế được phân loại để loại bỏ các Decepticon còn lại. Hai trong số chúng, Sideways và Demolishor, bị đánh bại ở Thượng Hải, nhưng sau đó tuyên bố "Fallen sẽ trỗi dậy trở lại." trước khi bị giết. Trong khi đó, Decepticon Soundwave hack một vệ tinh quân sự. Decepticons đánh cắp mảnh vỡ AllSpark cuối cùng được biết đến từ căn cứ Hải quân Hoa Kỳ ở Diego Garcia và sử dụng nó để hồi sinh Megatron trong khi giết một người trong số họ để cung cấp các bộ phận cho cơ thể bị hư hại của hắn. Fallen gửi Megatron và chỉ huy thứ hai của hắn, Starscream, để bắt sống Sam Witwicky và giết Optimus.

Sam, hiện đang là sinh viên đại học, đã nhìn thấy các biểu tượng Cybertronian kể từ khi cầm một mảnh AllSpark nhỏ hơn; Megatron tin rằng các biểu tượng sẽ dẫn Decepticons đến một nguồn Energon mới. Mảnh vỡ làm cho nhiều thiết bị nhà bếp trở nên có sức sống, chúng cố gắng giết Sam và cha mẹ anh nhưng Bumblebee giải cứu họ. Sam đưa mảnh vỡ cho bạn gái của mình Mikaela Banes, người sau đó đã bắt được Decepticon Wheelie khi hắn cố gắng đánh cắp nó. Sau khi bị tấn công bởi Alice, một Decepticon Pretender giả làm sinh viên đại học, Sam, bạn cùng phòng Leo và Mikaela bị bắt bởi Decepticon Grindor trước khi nhóm Autobot cứu họ. Megatron sau đó giết Optimus trong khi ông bảo vệ Sam, và các Decepticon phát động các cuộc tấn công tàn khốc trên khắp thế giới, trong khi Megatron và Soundwave chiếm quyền điều khiển hệ thống viễn thông của Trái Đất, cho phép Fallen gửi một thông điệp đến loài người, yêu cầu giao nộp Sam cho hắn.

Sam, Mikaela và Leo sau đó tìm chuyên gia về người ngoài hành tinh và cựu đặc vụ Sector Seven, Seymour Simmons, người đã tiết lộ về Transformers đã cập bến Trái Đất từ rất lâu trước đây và cổ xưa nhất, được gọi là các Seeker, vẫn còn ẩn trên trái đất. Với sự giúp đỡ từ Wheelie, họ lần ra một Decepticon lớn tuổi đã trở thành Autobot Seeker tên là Jetfire tại Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Smithsonian. Họ sử dụng mảnh vỡ của mình để hồi sinh Jetfire, người đã dịch chuyển cả nhóm đến Ai Cập. Cùng với Jetfire, Wheelie đứng về phía các Autobot, và Jetfire cử họ đi tìm Ma trận lãnh đạo, chìa khóa của máy gặt mặt trời, cũng có thể được sử dụng để hồi sinh Optimus. Cả nhóm tìm thấy Ma trận, người mà các Nguyên tố đã hy sinh để ẩn náu, trong Aqaba, nhưng nó đã tan thành cát bụi.

Trong khi đó, lực lượng NEST và nhóm Autobot hạ cánh gần Quần thể kim tự tháp Giza và bị tấn công bởi phe Decepticon. Các Constructicon kết hợp để tạo thành Devastator, kẻ khám phá ra máy thu hoạch mặt trời ẩn bên trong một kim tự tháp trước khi bị tiêu diệt. Phần lớn các Decepticon bị tiêu diệt, chủ yếu là với nhiều đợt không kích từ Hải quân và Không quân Hoa Kỳ, nhưng Megatron đã giết được Sam. Các Prime nói chuyện với Sam, nói rằng Ma trận phải kiếm được chứ không phải được tìm thấy và anh có quyền chịu đựng nó bằng cách hy sinh bản thân vì Optimus. Họ hồi sinh Sam và đưa cho anh Ma trận, thứ mà anh sử dụng để hồi sinh Optimus. Fallen đánh cắp Ma trận từ một Optimus suy yếu và sử dụng nó để kích hoạt máy thu hoạch mặt trời. Sau khi Jetfire bị thương hy sinh bản thân để các bộ phận của ông được sử dụng để có thêm sức mạnh và khả năng bay, Optimus đã phá hủy máy thu hoạch và giết chết Fallen. Bị tổn thương nặng và quẫn trí trước cái chết của chủ nhân, Megatron rút lui cùng với Starscream. Các Autobot và đồng minh của họ sau đó quay trở lại Hoa Kỳ, còn Sam và Leo trở lại trường đại học.

Diễn viên

Lồng tiếng

 Peter Cullen trong vai Optimus Prime: Thủ lĩnh của phe Autobot, người đã biến thành một chiếc xe tải sơ mi rơ mooc Peterbilt 379 màu xanh và đỏ năm 1994.
 Hugo Weaving trong vai Megatron: Người học việc của Fallen và là thủ lĩnh của phe Decepticon, người đã biến thành một chiếc xe tăng Cybertronian có khả năng bay.
 Tony Todd trong vai The Fallen: Một Prime là người đầu tiên và là người sáng lập phe Decepticon, đồng thời là chủ nhân của Megatron. Anh ta biến thành một tàu khu trục Cybertronian.
 Mark Ryan trong vai Jetfire: Một cựu Người tìm kiếm Decepticon đổi sang phe Autobot, người biến thành một chiếc SR-71 Blackbird.
 Jess Harnell trong vai Ironhide: Chuyên gia vũ khí Autobot và chỉ huy thứ hai mới của Optimus, người biến thành một chiếc GMC Topkick C4500 2009 màu đen.
 Robert Foxworth trong vai Ratchet: Nhân viên y tế Autobot biến thành xe cứu thương tìm kiếm cứu nạn Hummer H2 màu vàng năm 2009.
 Charlie Adler trong vai Starscream: Chỉ huy thứ hai của Megatron, người biến thành một chiếc Lockheed Martin F-22 Raptor.
 Frank Welker trong vai:
 Soundwave: Nhân viên liên lạc của Decepticon biến thành vệ tinh Cybertronian. Hắn chỉ được nhìn thấy quay quanh Trái Đất trong bộ phim này.
 Reedman: Một Decepticon mỏng như dao cạo bao gồm hàng nghìn Decepticon nhỏ giống như hạt cườm.
 Devastator: Một Decepticon khổng lồ là sự kết hợp của chín phương tiện xây dựng. Trong truyền thuyết Transformers, những phương tiện này có nghĩa là các Decepticon riêng lẻ được gọi là các Constructicon. Nghệ thuật ý tưởng thậm chí còn được tạo ra để các hình dạng người máy của chúng xuất hiện trong phim, nhưng hầu hết chúng (ngoại trừ Demolishor và Rampage) cuối cùng không được sử dụng, chỉ được đưa vào dòng đồ chơi liên quan của bộ phim.Các phương tiện tạo nên Devastator là:
 Xe trộn bê tông Mack màu đen và bạc (đầu của Devastator, ban đầu là một Constructicon tên là Mixmaster)
 Một máy xúc lật Caterpillar 992G màu vàng (cánh tay phải, ban đầu là Constructicon được gọi là Scrapper)
 Một máy xúc bánh xích Volvo EC700C màu vàng được trang bị phụ kiện Stanley UP 45SV (tay trái, ban đầu là Constructicon có tên là Scrapmetal)
 Một xe ben Caterpillar 773B xanh lá (chân phải, ban đầu là Constructicon có tên là Long Haul)
 Một máy đào Terex O&K RH 400 đỏ và trắng, như Demolishor (thân, ban đầu là Constructicon có tên là Scavenger)
 Một cần cẩu bánh xích Kobelco CKE2500 II màu vàng (cánh tay trái, ban đầu là một Constructicon tên là Hightower)
 Một xe ben khớp nối KW Dart D4661 Tractor Truck màu đỏ (thân dưới, ban đầu là một Constructicon có tên là Overload)
 Một Máy ủi Caterpillar D9T màu vàng, like Rampage (left leg)
 André Sogliuzzo trong vai Sideswipe: Người hướng dẫn chiến đấu Autobot biến thành một chiếc xe concept Chevrolet Corvette Stingray 2009 màu bạc.
 Tom Kenny trong vai:
 Wheelie: Một cựu điệp viên Decepticon, sau này trở thành Autobot, người biến thành một món đồ chơi điều khiển bằng sóng vô tuyến màu xanh lam xe tải quái vật.
 Skids: Một kẻ xâm nhập Autobot và là anh em song sinh của Mudflap biến thành một chiếc Chevrolet Beat 2007 màu xanh lá.
 Reno Wilson trong vai Mudflap: Một kẻ xâm nhập Autobot và anh em song sinh của Skids biến thành một chiếc Chevrolet Trax 2007 màu đỏ.
 Grey DeLisle trong vai Arcee: Một Autobot nữ biến thành một chiếc Ducati 848 màu hồng .
 Calvin Wimmer trong vai Demolishor (được ghi là "Wheelbot"): Một Constructicon khổng lồ biến thành máy đào Terex O&K RH 400 màu đỏ và trắng.
 John DiCrosta trong vai Scalpel (được ghi là "Doctor"): Một Decepticon giống nhện biến thành kính hiển vi.
 Michael York trong vai Prime #1: Một trong bảy Prime.
 Kevin Michael Richardson trong vai:
 Prime #2: Một trong bảy Prime.
 Rampage (được ghi là Skipjack): Một Constructicon biến thành máy ủi Caterpillar D9T màu đỏ.
 Robin Atkin Downes trong vai Prime #3: Một trong bảy Prime

Các nhân vật không nói
 Bumblebee: Một trinh sát Autobot và người giám hộ của Sam biến thành chiếc Chevrolet Camaro 2009 màu vàng và đen.
 Jolt: Một kỹ thuật viên Autobot biến thành chiếc Chevrolet Volt 2009 màu xanh lam.
 Sideways: Một đặc vụ giám sát Decepticon biến thành một chiếc Audi R8 2009 màu bạc; hắn ta trốn ở Thượng Hải cùng với Demolishor.
 Scorponok: Một Decepticon giống bọ cạp từng là tay sai của Blackout trong phần phim trước.
 Ravage: Một con thú Decepticon giống con báo một mắt được Soundwave gửi xuống để đánh cắp tia lửa từ NEST HQ nhằm hồi sinh Megatron. Nó biến thành một tên lửa Cybertronian.

Người đóng
 Shia LaBeouf trong vai Sam Witwicky: Một học sinh mới tốt nghiệp trung học vô tình bị lôi kéo trở lại vào Autobot với mục đích làm sáng tỏ một bí ẩn cổ xưa được cấy vào tâm trí anh ta bởi Allspark hiện đã bị phá hủy.
 Megan Fox trong vai Mikaela Banes: Bạn gái của Sam, người mà anh tin tưởng khi các mảnh vỡ của Allspark bắt đầu sáng tỏ.
 Josh Duhamel trong vai Thiếu tá William Lennox: Một kiểm lâm quân đội Hoa Kỳ người thành lập NEST để giúp Autobots trong trận chiến chống lại các Decepticon còn lại.
 Tyrese Gibson trong vai Robert Epps: Một Thượng sĩ Không quân Hoa Kỳ và Người điều khiển Chiến đấu trong đội của Lennox, người lãnh đạo đơn vị SWAT của NEST.
 John Turturro trong vai Seymour Simmons: Một cựu đặc vụ của Khu vực 7 vừa bị chấm dứt hiện đang điều hành một cửa hàng bán thịt ở Thành phố New York cùng với mẹ của mình, Tova Simmons.
 Ramon Rodriguez trong vai Leo Spitz: Bạn cùng phòng thời đại học của Sam, người điều hành một blog âm mưu trực tuyến và bị ám ảnh bởi Transformers. Trước khi Rodríguez được chọn, Jonah Hill đã đàm phán để đóng vai này nhưng Seth Rogen khuyên anh nên từ chối để tập trung vào các dự án của riêng mình. Hill đã chọn làm Night at the Museum: Battle of the Smithsonian thay thế.
 Kevin Dunn trong vai Ron Witwicky: Cha của Sam.
 Julie White trong vai Judith Witwicky: Mẹ của Sam.
 Isabel Lucas trong vai Alice: Một nữ pretender được cử đến để theo dõi Sam ở trường đại học.
 John Benjamin Hickey trong vai Theodore Galloway: Một cố vấn an ninh quốc gia, người thường trừng phạt NEST và phe Autobot vì các chiến thuật phá hoại của họ.
 Glenn Morshower trong vai General Morshower: Người giám sát của NEST.
 Matthew Marsden trong vai Graham: Một sỹ quan NEST của Lục quân Anh .
 Rainn Wilson trong vai Giáo sư R.A. Colan: Giáo viên thiên văn của Sam và Leo.
 Michael Papajohn trong vai Colin "Cal" Banes: Cha của Mikaela.

Sản xuất

Tiếp thị

Phát hành

Đón nhận

Tương lai

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Transformers Movie Official site
 Trailers

 Transformers: Revenge of the Fallen at Metacritic

 Transformers: Revenge of the Fallen at Yahoo!
 Transformers: Revenge of the Fallen at the Transformers Wiki

Phim năm 2009
Phim hành động Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim của Michael Bay
Phim bối cảnh Thượng Hải
Phim IMAX
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim DreamWorks
Phim quay tại thành phố New York
Phim tiếp nối
Phim lấy bối cảnh năm 2009
Phim quay tại California
Phim quay tại Paris
Phim quay trên nhiều định dạng
Phim hành động thập niên 2000
Phim Mỹ
Phim hành động khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở châu Á
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim quay tại Los Angeles
Phim quay tại Thượng Hải
Phim của Paramount Pictures
Phim người máy
Phim tận thế
Phim siêu anh hùng thập niên 2000
Phim thảm hoạ của Mỹ
Phim tiếp nối Mỹ
Phim thiếu niên Mỹ
Tác phẩm tận thế giả tưởng
Phim do Michael Bay đạo diễn
Phim do Ian Bryce sản xuất
Nhạc nền phim của Steve Jablonsky
Phim lấy bối cảnh ở Philadelphia
Phim lấy bối cảnh ở Thượng Hải
Phim lấy bối cảnh ở Washington, D.C.
Phim lấy bối cảnh ở Hoa Kỳ
Phim quay tại Arizona
Phim quay tại New Jersey
Phim quay tại San Diego


title: Neuville-sur-Escaut

text:
Neuville-sur-Escaut là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 4,74 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 2799 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Neuvillesurescaut


title: Wittibreut

text:
Wittibreut là một đô thị ở huyện Rottal-Inn bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Nort-sur-Erdre

text:
Nort-sur-Erdre là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 2-73 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2008 của INSEE, xã có dân số 7412 người.

Tham khảo

Nortsurerdre


title: Argelos, Landes

text:
Argelos là một commune của tỉnh Landes ở Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Landes

Biến động dân số

Tham khảo

Xã của Landes


title: Temnosoma sphaerocephalum

text:
Temnosoma sphaerocephalum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Temnosoma
Động vật được mô tả năm 1909


title: Wadi Rum

text:
Wadi Rum () còn được gọi là Thung lũng Mặt Trăng (tiếng Ả Rập: وادي القمر) là một thung lũng cắt vào đá sa thạch và đá granit ở phía nam Jordan tại 60 km về phía đông của Aqaba. Đây là hệ thống suối cạn (wadi trong tiếng Ả Rập) lớn nhất ở Jordan. Tên Rum rất có thể đến từ một gốc tiếng Aram nghĩa là "cao" Để phản ánh đúng cách phát âm tiếng Ả Rập của nó, các nhà khảo cổ chép nó như là Wadi Ramm. Đỉnh cao nhất của Wadi Rum là núi Um Dami với độ cao hơn 1.800 m trên mực nước biển.

Từ thời tiền sử, Wadi Rum là nơi sinh sống của con người với nhiều nền văn hóa, bao gồm cả dân tộc Nabatean để lại các hình vẽ của họ dưới các hình thức bức tranh đá, graffiti, và đền thờ. Tính đến năm 2007, một số bộ lạc Bedouin sinh sống tại Rum và khu vực xung quanh.

Như một khu bảo tồn với diện tích 74.000 ha, nơi đây được ghi trong Danh sách Di sản UNESCO từ năm 2011. Các điêu khắc trên đá, chữ khắc và di vật khảo cổ tại nơi đây làm chứng đến 12.000 năm sinh sống của con người và tương tác với môi trường tự nhiên. Sự kết hợp của 25.000 khắc đá với 20.000 chữ khắc chỉ dẫn sự phát triển của tư tưởng con người và sự phát triển sớm của bảng chữ cái. Địa điểm di chỉ này cho thấy sự phát triển của hoạt động chăn nuôi gia súc, nông nghiệp và đời sống đô thị trong khu vực.

Wadi Rum được biết đến với cuốn sách Bảy cột trụ thông thái (Seven Pillars of Wisdom) của sĩ quan người Anh T. E. Lawrence, người đã đóng quân ở đây trong cuộc Nổi dậy Ả Rập 1917-1918, và sau đó thậm chí còn nhiều hơn bởi bộ phim Lawrence xứ Ả Rập. Ngọn núi được gọi tên là Bảy cột trụ thông thái có độ cao 1.734 m trên mực nước biển, do hình dạng của nó như bảy trụ cột.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website

Du lịch Jordan
Địa lý Jordan
Di sản thế giới tại Jordan
Khu vực bảo tồn của Jordan
Địa mạo Jordan


title: Fuentes de Nava

text:
Fuentes de Nava là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 774 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Hoplostelis gabrieli

text:
Hoplostelis gabrieli là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Hoplostelis
Động vật được mô tả năm 2001


title: Bulbophyllum decatriche

text:
Bulbophyllum decatriche là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

D


title: Weißenfels (huyện)

text:
Weißenfels là một huyện cũ (Kreis) ở phía nam của Sachsen-Anhalt, Đức. Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Burgenlandkreis, Merseburg-Querfurt và Saxon district Leipziger Land.

Lịch sử
Vào năm 1999, gần thị trấn Goseck, các nhà khảo cổ học đã phát hiện đài quan sát mặt trời cổ nhất châu Âu, vòng tròn Goseck lâu đời hơn Stonehenge khoảng 2000 năm.
Huyện với ranh giới như ngày nay đã được lập năm1994, khi hai huyện cũ Weissenfels và Hohenmölsen được sáp nhập.

Địa lý
Sông chính chảy qua huyện này là sông Saale, với các vùng trồng nho nằm dọc theo thung lũng sông. Ở phía đông của huyện là mở lignite Hohenmölsen.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Sachsen-Anhalt


title: Isotes taeniolata

text:
Isotes taeniolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Trentepohlia curtipennis

text:
Trentepohlia curtipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Vestignè

text:
Vestignè là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 40 km về phía đông bắc của Torino. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 865 và diện tích 12,1 km².

Vestignè giáp các đô thị: Ivrea, Albiano d'Ivrea, Strambino, Caravino, Borgomasino, và Vische.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Canavese
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Dicranomyia sponsa

text:
Dicranomyia sponsa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Moidieu-Détourbe

text:
Moidieu-Détourbe là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 262 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 1673 người.

Tham khảo

Moidieudetourbe


title: Herforst

text:
Herforst là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

 Karl E. Becker: Speicher. Raum und Zeit. Paulinus, Trier 1981, S. 373-399.
 Heimat- und Kulturverein Herforst "Heerbischda Beschkläpa" (Hrsg.): Auf den Spuren der Langmauer. Östliches Teilstück. Weiler, Bitburg 2004.

Liên kết ngoài
 Sites in Herforst

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Cochliopidae

text:
Cochliopidae là một họ ốc nước ngọt trong liên họ Truncatelloidea và trong nhánh Littorinimorpha (theo phân loại của Bouchet & Rocroi).

Các phân họ và chi
Họ Cochliopidae gồm 3 phân họ (theo Bouchet & Rocroi, 2005):

 Cochliopinae Tryon, 1866 - đồng nghĩa: Mexithaumatinae D. W. Taylor, 1966, Paludiscalinae D. W. Taylor, 1966
 Littoridininae Thiele, 1928
 Antrobia
 Semisalsinae Guiusti & Pezzoli, 1980 - đồng nghĩa: Heleobiini Bernasconi, 1991
 Heleobia Stimpson, 1865
 phân chi Semisalsa Radoman, 1974

subfamily ?
 Pseudotryonia Hershler, 2001
 Pseudotryonia adamantina
 Pseudotryonia alamosae
 Pseudotryonia brevissima
 Pseudotryonia grahamae
 Pseudotryonia mica Hershler, Liu & Landye, 2011
 Pseudotryonia pasajae Hershler, Liu & Landye, 2011
 Chorrobius Hershler, Liu & Landye, 2011 - chỉ có 1 loài Chorrobius crassilabrum Hershler, Liu & Landye, 2011
 Minckleyella Hershler, Liu & Landye, 2011 - chỉ có 1 loài Minckleyella balnearis Hershler, Liu & Landye, 2011

Hình ảnh

Chú thích


title: Lễ cưới (người Lô Lô)

text:
Lễ cưới Lô Lô là một nghi lễ của người đồng bào dân tộc thiểu số Lô Lô, Hà Giang.

Mai mối
Theo tập quán lâu đời, nhà trai phải nhờ bốn người làm mối, gồm: hai đôi nam nữ. Họ quan niệm, nếu người làm mối là hai cặp vợ chồng thì cuộc sống sẽ gặp nhiều may mắn và hạnh phúc. Sau khi chọn ngày tốt, người làm mối mang hai chai rượu và lễ vật đến nhà gái dạm hỏi. Nếu nhà gái đồng ý thì nhà trai làm cỗ rồi ấn định ngày cưới. Đồ thách cưới thường là: gạo nếp, gạo tẻ, thịt lợn, rượu. Ngoài ra, nhà gái có thể yêu cầu thêm: váy, áo, vòng tay, vòng cổ cho cô dâu, thậm chí còn thách cả bạc trắng để làm của hồi môn. Không đưa lễ vật cho bố mẹ cô dâu mà mang lễ vật đến cho ông cậu. Nhà gái làm cỗ cúng trình tổ tiên và mời bà con họ hàng đến ăn uống chung vui. Cô dâu thường được khách mời mừng: khăn, áo, tiền bạc...

Lễ cưới
Lễ cưới diễn ra trong ba ngày, vào ngày lẻ hôm trước để hôm sau đón dâu sẽ là ngày chẵn với mong ước hạnh phúc đôi trẻ viên mãn, vẹn tròn. Lễ cưới diễn ra trong không khí hết sức thân mật. Ngoài lời ca tiếng hát, còn có phèng la, kèn đồng. Trong đám cưới không có nhảy múa (người Lô Lô chỉ nhảy múa trong đám ma). Tối hôm đó, nhà gái tổ chức hát thâu đêm suốt sáng để chúc phúc cho cô dâu chú rể.

Sau buổi tối ở nhà gái, chú rể cùng phù rể vào bái lạy tổ tiên, bố mẹ vợ, cậu và quan khách. Ông cậu sẽ dắt cháu gái từ trong buồng ra trao cho nhà trai. Sau đó, nhà trai, nhà gái mỗi bên có một phù dâu dắt tay cô dâu đi ra. Đi đầu là bốn người làm mối, tiếp sau là cô dâu, phù dâu và họ hàng nhà trai.

Khi về đến nhà trai, bố mẹ chồng phải tạm lánh đi nơi khác vì sợ gặp mặt sẽ át vía con dâu. Đoàn dẫn dâu về nhà trai được một lúc thì đoàn nhà gái mang của hồi môn do ông cậu cô dâu dẫn đầu sẽ tới. Của hồi môn bao gồm: lợn, gà, cuốc, chảo, dao, hòm quần áo cùng rượu, thịt, xôi nếp… Tiếp đó, nhà trai tổ chức ăn uống linh đình và hát mừng suốt đêm để chúc cho hạnh phúc đôi trẻ.

Khách đến dự đám cưới dù nhiều dù ít đều phải có tiền mừng cô dâu chú rể. Khi tiễn cậu cô dâu về, tùy số của hồi môn ít hay nhiều nhà trai phải đưa lại một số tiền gọi là tiền đi đường và làm quà. Sau ba ngày cưới, cô dâu chú rể trở lại thăm nhà vợ, có thể ở lại nhà gái ít bữa, sau đó sẽ trở về ở hẳn nhà trai.

Các món ăn trong đám cưới
Chủ yếu là các món
Thịt lợn luộc
Đậu phụ luộc
Canh xương
Rau
Cơm
Rượu ngô

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đám cưới người Lô Lô

Nghi lễ của người Lô Lô
Lễ cưới


title: Diplolabellum

text:
Diplolabellum là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Xenolechia aethiops

text:
Xenolechia aethiops là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở Ireland, Vương quốc Anh và Đan Mạch tới bán đảo Iberia, Sardinia, Ý và Hy Lạp.

Sải cánh dài khoảng 18 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 và tháng 6.

Ấu trùng ăn Erica cinerea. Ấu trùng non ăn lá cây chủ. Ấu trùng ăn lá bên trong tuy nen này.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Xenolechia
Côn trùng châu Âu


title: Megapenthes variolosus

text:
Megapenthes variolosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes