title: Ngữ chi Việt

text:
Ngữ chi Việt hay ngữ chi Việt-Chứt là một nhánh của ngữ hệ Nam Á. Trước đây người ta còn gọi ngữ chi này là Việt-Mường, Annam-Muong, Vietnamuong, nhưng hiện nay nói chung các tên gọi này được dùng để chỉ phân nhánh của ngữ chi Việt Mường, trong đó chỉ bao gồm tiếng Việt và tiếng Mường.

Tiếng Việt ngày nay đã có ảnh hưởng đáng kể từ tiếng Trung Quốc, đặc biệt là về từ vựng và hệ thống thanh điệu. Từ Hán-Việt chiếm khoảng 30-60% số vốn từ vựng tiếng Việt, không bao gồm từ mượn từ Trung Quốc.

Nguồn gốc
Nơi phát tích của ngữ chi Việt thường được cho là Bắc Bộ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều luồng ý kiến trái chiều xoay quanh vấn đề này. Chamberlain James R., dựa trên cơ sở sự đa dạng ngôn ngữ, cho rằng ngữ chi Việt có lẽ phát tích từ khu vực các tỉnh Bolikhamsai, Khammouane ở Lào và Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình ở Việt Nam ngày nay. Chiều sâu lịch đại của ngữ chi Việt cũng đã phải ít nhất nằm trong khoảng 2.500-2.000 năm (theo Chamberlain 1998); 3.500 năm (theo Peiros 2004); hoặc tầm 3.000 năm (theo Mark 2020). Dù vậy, khảo cổ học đã chứng minh rằng trước thời Đông Sơn, cư dân châu thổ sông Hồng chủ yếu là người Nam Á: dữ liệu di truyền từ khu mộ Mán Bạc thuộc văn hóa Phùng Nguyên (có niên đại 1.800 TCN) rất gần với người nói tiếng Nam Á hiện đại; trái lại, "di truyền lai hợp" từ di chỉ Núi Nấp thuộc văn hóa Đông Sơn lại có mối liên hệ với "người Đài từ Trung Quốc, người nói tiếng Tai-Kadai từ Thái Lan, và người nói tiếng Nam Á từ Việt Nam, bao gồm cả người Việt"; do đó, "con đường di cư của Vietic nhiều khả năng là xuống phía nam từ đồng bằng sông Hồng, chứ không phải là lên bắc. Sự đa dạng ngôn ngữ ở phía nam sẽ cần những lời giải thích khác."

Tiếng Việt
Tiếng Việt được nhận dạng là một ngôn ngữ Nam Á vào giữa thế kỷ XIX với nhiều bằng chứng rất thuyết phục. Ngày nay, tiếng Việt là một ngôn ngữ đơn âm tiết giống như tiếng Quảng Đông hay tiếng Thái và đã mất nhiều đặc điểm âm vị-hình vị của ngôn ngữ Nam Á nguyên thủy. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, tiếng Việt đã vay mượn rất nhiều từ vựng của tiếng Hán lẫn các loại tiếng Thái. Chính vì sự tiếp xúc ngôn ngữ lâu dài này nên việc phân loại tiếng Việt gặp nhiều khó khăn. Tuy vậy, những đặc điểm này chỉ là bề ngoài, là kết quả của sự tiếp xúc ngôn ngữ. Hiện vẫn có những nhà nghiên cứu không đồng tình với ý kiến phân loại tiếng Việt vào cùng nhóm với tiếng Khmer; nhưng giới chuyên gia hiện nay hầu như coi cách phân loại Môn-Khmer là chính thống.

Chamberlain (1998) cho rằng khu vực đồng bằng sông Hồng ban đầu là địa bàn cư trú của người Tai; còn người nói tiếng Việt di cư lên từ vùng Bắc Trung Bộ vào giữa thế kỷ VII - thế kỷ IX Công nguyên, bởi lẽ vùng Bắc Trung Bộ là nơi có rất nhiều phương ngữ Việt bảo thủ về mặt ngữ âm. Vì vậy, nơi phát tích của người Việt (và Việt-Mường tổ tiên) là ở phía nam sông Hồng.

Mặt khác, Ferlus (2009) cho thấy rằng các phát minh đặc trưng của văn hóa Đông Sơn như ,  và  dùng để đồ xôi, tương ứng với các đổi mới từ vựng trong nhánh Bắc Vietic (Việt–Mường) và nhánh Trung Vietic (Cuối-Chăm). Các danh từ mới để chỉ các phát minh này phái sinh từ gốc động từ chứ không phải là từ mượn. Sự phân bố hiện nay của Bắc Vietic cũng tương ứng với khu vực văn hóa Đông Sơn. Do đó, Ferlus kết luận rằng người Bắc Vietic (Việt-Mường) là hậu duệ trực tiếp của người Đông Sơn, tức là những người đã cư trú ở phía nam đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ từ thiên niên kỷ 1 TCN.

Ngoài ra, John Phan (2013, 2016) cho rằng một thứ tiếng gọi là "Hán ngữ trung cổ An Nam" (Annamese Middle Chinese) từng có mặt ở thung lũng sông Hồng và sau này bị hấp thụ vào tiếng Việt-Mường nguyên thủy. Tiếng Hán trung cổ An Nam là một phần của dãy phương ngữ tiếng Hán trung cổ vùng tây nam Trung Quốc, sau này "đa dạng hóa" thành tiếng Hán Ngõa Hương, tiếng patois Cửu Đô Thổ Thoại 九都土話 của Hạ Châu, Tiếng Bình phương nam, và các phương ngữ tiếng Tương của Trung Quốc (ví dụ: Tương Hương 湘鄉, Lô Khê 瀘溪, Kỳ Đông 祁東, và Tuyền Châu 全州). Phan (2013) liệt kê ba loại từ Hán-Việt chính, được vay mượn ở các thời đại khác nhau:
Hán-Việt sớm (Nhà Hán (k. thế kỷ 1 CN) và Đông Tấn (k. thế kỷ 4 CN))
Hán-Việt muộn (Nhà Đường)
Hán-Việt gần đây (Nhà Minh và hậu-Minh)

Phân bố
Chamberlain (1998) liệt kể các địa điểm sau đây tại Lào có người nói tiếng thuộc chi Việt:
Nguồn: Ban Pak Phanang, mường Bualapha, tỉnh Khammouane; một số cư ngụ ở Việt Nam
Liha, Phong (Chăm), và Toum: mường Khamkeuth; có lẽ gốc gác của họ ở vùng biên giới bắc Nghệ An/Khamkeut
Ahoe:  gốc gác ở Na Tane trực thuộc mường Nakai, và thôn Ban Na Va trực thuộc mường Khamkeut; trong chiến tranh bị di dời sang mường Hinboun, và cuối cùng tái định cư tại Nakai Tay (39 hộ) và Sop Hia (20 hộ) trên Cao nguyên Nakai.
Thavưng (phương ngữ Ahao và Ahlao): rất nhiều thôn làng quanh Lak Xao; có lẽ gốc gác ở vùng Na Heuang
Chứt: Ban Na Phao và Tha Sang, mường Boualapha; số khác có lẽ cư trú tại Pha Song, Vang Nyao, Takaa; gốc gác từ Hin Namno và Việt Nam
Atel: huyện Tha Meuang bên sông Nam Sot (hầu hết là đồng bào người Malang); gốc gác từ vùng Houay Kanil
Thémarou: Vang Chang bên sông Nam Theun; Ban Soek gần sông Nam Noy
Makang: Na Kadok, mường Khamkeut (hầu hết là đồng bào người Saek); gốc gác từ vùng Thượng Sot
Malang: Tha Meuang bên sông Nam Sot
"Salang": Ban Xe Neua, mường Boualapha
Atop: Na Thone, mường Khamkeut (hầu hết là đồng bào người Tai Theng); gốc gác từ vùng Thượng Sot
Mlengbrou: cạnh sông Nam One; sau này bị di dời sang mường Yommalath bên kia Núi Ak, và hiện thì sinh sống ở Ban Sang, mường Yommalath (hầu hết là đồng bào người Yooy)
Kri: Ban Maka

Ở Việt Nam, một số tộc người miền núi nói tiếng Vietic (bao gồm Arem, Rục, Maliêng và Mày) được tái định cư ở Cu Nhái (phía tây tỉnh Quảng Bình hoặc phía tây nam của huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh). Dân tộc Sách có cư trú trên đất Việt Nam.

Bảng sau đây liệt kê lối sống của các nhóm dân tộc Vietic. Không giống như các nhóm dân tộc Tai lân cận, nhiều nhóm Vietic không có thuật canh tác lúa nước:

Ngôn ngữ
Việc phát hiện ra tiếng Việt là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer, thanh điệu của nó là sự phản tỉnh bình thường các đặc điểm phi thanh điệu trong các ngôn ngữ còn lại của ngữ hệ được coi là một cột mốc quan trọng trong sự phát triển của ngôn ngữ học lịch sử. Ngữ chi Việt cho thấy một phạm vi loại hình từ loại hình tiếng Trung hoặc tiếng Thái, đến loại hình ngôn ngữ Môn-Khmer điển hình, bao gồm hệ thống thanh điệu và tạo âm phức tạp hay từ trộn;  kiểu âm tiết CVC hoặc CCVC; đơn âm tiết, đa âm tiết và kiểu hình đơn lập hay kết hợp.

 Tiếng Arem: Ngôn ngữ này thiếu âm tính hà hơi có mặt trong hầu hết các ngôn ngữ Việt, nhưng lại có phụ âm cuối thanh hầu hoá.
 Tiếng Cuối: Hung ở Lào và Thổ ở Việt Nam.
 Tiếng Aheu (Thavưng): Ngôn ngữ này phân biệt giữa âm thường và âm hà hơi kết hợp với phụ âm cuối thanh hầu hoá. Điều này rất giống với trường hợp của các ngôn ngữ Pear, tuy nhiên, sự thanh hầu hoá này nằm ở nguyên âm.
 Tiếng Rục, Sách, Mày và Chứt: Một cụm phương ngữ; hệ thống thanh điệu bốn âm vực với tiếng Aheu phân biệt theo cao độ.
 Tiếng Maleng (Bo, Pakatan): Thanh điệu giống với tiếng Rục, Sách.
 Tiếng Tày Poọng, Tày Hung, Tày Tum, Khong-Kheng.
 Việt - Mường: Tiếng Việt và Tiếng Mường. Hai ngôn ngữ này chia sẻ 75% số từ vựng cơ bản và có cùng hệ thống âm vực 5 - 6 mức độ. Đây là những đặc điểm tiêu chuẩn của các ngôn ngữ Việt khác: Ba thanh thấp và ba thanh cao tương ứng với các phụ âm đầu vô thanh và hữu thanh trong ngôn ngữ tổ tiên; những cái này sau đó phân tách tùy thuộc vào phụ âm cuối nguyên gốc: cấp thanh điệu tương ứng với âm tiết mở hoặc phụ âm mũi cuối cùng; thanh tăng cao và giảm thấp tương ứng với các âm tắc cuối cùng, đã biến mất; thanh điệu đến âm xát cuối cùng, cũng đã biến mất; và các thanh thanh hầu hoá đến các phụ âm thanh hầu hoá cuối, mà đã phản thanh hầu hoá.

Phân loại

Sidwell (2021)
Paul Sidwell đề xuất sơ đồ phân loại dưới đây, với các nhánh phân kì nhất được liệt kê trước tiên.

Thavưng–Malieng: Kri, Maleng, Malieng, Ahao/Ahlao, Thavung
Chứt: Arem, Sách, Rục, Mày
Phóng–Liha (Pong–Toum): Phong, Toum, Liha
Cuói–Thổ: Cuối, Thổ
Việt–Mường: Việt, Mường, Nguồn

Nhóm Thavưng–Malieng vẫn giữ nhiều đặc điểm âm vị và từ vựng rất cổ xưa, còn nhóm Chứt dung hòa hai âm cuối *-r và *-l thành *-l cùng với các ngôn ngữ phía bắc.

Chamberlain (2018)
Chamberlain (2018:9) sử dụng thuật ngữ Kri-Mol để chỉ nhánh Vietic, và cho rằng có hai nhánh tách rời lớn, đó là Mol-Toum và Nrong-Theun. Chamberlain (2018:12) đưa ra cây phân loại sau đây.

Kri-Mol
Mol-Toum
Việt-Mường
Việt
Mường, Nguồn
Toum-Ruc
Toum, Phóng, Liha
Rục, Cheut, Mày, Sách, Malieng
Nrong-Theun
Kri-Phoong
Kri, Phoong
Mlengbrou
Ahlao-Atel
Ahoe-Ahlao
Ahoe
Ahlao, Ahao
Atel-Maleng
Thémarou
Atel, Atop, (Makang), Arao, Maleng, Malang, To-e (Pakata)

Sidwell (2015)
Dựa trên các nghiên cứu so sánh của Ferlus (1982, 1992, 1997, 2001) và các nghiên cứu tiếng Mường mới đây của Phan (2012), Sidwell (2015) chỉ ra rằng tiếng Mường là nhóm cận ngành và là phân nhóm của nhóm Việt. Sidwell (2015) đề xuất cây phân loại nội nhóm Vietic như sau.

Vietic
 Việt-Mường: Việt, Mường Muốt, Mường Nà bái, Mường Chỏi, vv.
 Pong-Toum: Đan Lai, Hung, Toum, Cuối, vv.
 Chứt
 Đông: Mã liềng, Maleng, Arem, Kri, Chứt (Mày, Rụt, Sách, Mụ Già), vv.
 Tây: Thavưng, Pakata, etc.

Chamberlain (2003)
Cây phân loại sau dựa theo Chamberlain (2003:422), trích từ Sidwell (2009:145). Không giống các phân loại cũ, có một nhánh "Nam" thứ sáu bao gồm tiếng Kri, một ngôn ngữ mới được mô tả lúc bấy giờ.

Vietic
Bắc (Việt–Mường)
Việt
Mường (theo Phan (2012), Mường là nhánh cận ngành)
Nguồn
Tây Bắc (Cuối)
Tây (Thavưng)
Ahoe
Ahao
Ahlao
Đông Nam (Chứt)
Cheut
Rục
Sách
Mày
Malieng
(Arem ?)
(Kata)
Tây Nam (Maleng)
Atel
Thémarou
Arao
Makang
Malang
Maleng
Tơe
Nam (Kri)
Kri
Phóng
Mlengbrou

So sánh một số từ cùng gốc
Tài liệu tiếng Rục, Thavưng và Thổ được lấy từ SEAlang Projects.

 Thanh điệu trong tiếng Việt bắt nguồn từ các âm vị ở cuối từ trong ngôn ngữ tổ tiên chung của ngữ chi Việt. Thanh sắc và nặng của tiếng Việt xuất hiện ở những từ có âm tắc /*-p *-t *-c *-k *-ʔ/ cuối từ, thanh hỏi và ngã bắt nguồn từ âm /*-h/ và /*-s/, còn thanh ngang và huyền từ các trường hợp còn lại.
 Các cụm phụ âm đầu *k-l, *b-l và *p-l được lưu giữ ở nhiều ngôn ngữ. *k-l trở thành /ʈʂ~ʈ/ (viết là ‹tr›) trong tiếng Việt. *b-l và *p-l cũng trở thành ‹tr› trong mọi phương ngữ Trung và Nam Bộ, nhưng lại thường trở thành /z/ (viết là ‹gi›) trong các phương ngữ Bắc Bộ (so sánh giời và trời, gio và tro, giầu và trầu, giai và trai). *k-l, *b-l và *p-l phát triển thành /tl/ trong tiếng Mường (nhưng có phương ngữ mà cả ba đều giữ nguyên, hay *b-l và *p-l hợp nhất).
 Hai âm bật hơi *pʰ và *kʰ được xát hóa thành lần lượt /f/ ‹ph› và /x/ ‹kh› ở những phương ngữ Bắc Bộ, nhưng được lưu giữ phần nào trong các phương ngữ Trung Bộ, một số phương ngữ Nam Bộ và trong các ngôn ngữ khác.

Tên 12 con giáp
Michel Ferlus (1992, 2013) phát hiện rằng tên của 12 con giáp trong lịch Khmer (cũng chính là nguồn gốc của 12 con giáp trong lịch Thái) được vay mượn từ một dạng Việt-Mường bảo thủ về mặt ngữ âm. Ferlus cho rằng 12 con giáp Khmer có nguồn gốc từ một ngôn ngữ Việt-Mường nào đó (tức nhánh Bắc Vietic), chứ không phải từ một ngôn ngữ Nam Vietic, vì nguyên âm của từ "rắn" m.saɲ trong tiêng Khmer cổ tương ứng với âm /a/ của Việt-Mường chứ không phải âm /i/ của Nam Vietic.

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

Alves, Mark. 2020. Data for Vietic Native Etyma and Early Loanwords.
Alves, Mark J. 2016. Identifying Early Sino-Vietnamese Vocabulary via Linguistic, Historical, Archaeological, and Ethnological Data, trong Bulletin of Chinese Linguistics 9 (2016):264-295.
Alves, Mark J. 2017. Etymological research on Vietnamese with databases and other resources. Ngôn Ngữ Học Việt Nam, 30 Năm Đổi Mới và Phát Triển (Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học Quốc Tế), 183-211. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.
Alves, Mark J. (2003). Ruc and Other Minor Vietic Languages: Linguistic Strands Between Vietnamese and the Rest of the Mon-Khmer Language Family. Trong Papers from the Seventh Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society, biên tập bởi Karen L. Adams và cộng sự Tempe, Arizona, 3-19. Đại học Bang Arizona, Program for Southeast Asian Studies [Chương trình Nghiên cứu Đông Nam Á].
Barker, M. E. (1977). Articles on Proto-Viet–Muong. Vietnam publications microfiche series, no. VP70-62. Huntington Beach, Calif: Học viện Ngôn ngữ học mùa hè.
Chamberlain, J.R. 2003. Eco-Spatial History: a nomad myth from the Annamites and its relevance for biodiversity conservation. Trong X. Jianchu và S. Mikesell, biên tập. Landscapes of Diversity: Proceedings of the III MMSEA Conference, 25–28 tháng Tám, 2002. Lijiand, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Center for Biodiversity and Indigenous Knowledge [Trung tâm Đa dạng sinh học và Kiến thức bản địa]. tr. 421–436.
Miyake, Marc. 2014. Black and white evidence for Vietnamese phonological history.
Miyake, Marc. 2014. Soni linguae capitis. (Phần 1, 2-4.)
Miyake, Marc. 2014. What the *-hɛːk is going on?
Miyake, Marc. 2013. A 'wind'-ing tour.
Miyake, Marc. 2010. Muong rhotics.
Miyake, Marc. 2010. A meaty mystery: did Vietnamese have voiced aspirates?
Nguyễn, Tài Cẩn. (1995). Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục.

Peiros, Ilia J. 2004. Geneticeskaja klassifikacija aystroaziatskix jazykov. Moskva: Rossijskij gosudarstvennyj gumanitarnyj universitet (doktorskaja dissertacija).
Trần Trí Dõi (2011). Một vài vấn đề nghiên cứu so sánh - lịch sử nhóm ngôn ngữ Việt - Mường. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

Liên kết ngoài
La Vaughn Hayes Vietic Digital Archives
SEAlang Project: Nhóm Mon-Khmer. Nhánh Vietic
Sidwell (2003)
Các ngôn ngữ bị đe dọa của Đông Nam Á
http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-670D-C@view Các ngôn ngữ Vietic trong Thư viện lưu trữ số RWAAI

Ngữ hệ Nam Á
Ngôn ngữ đơn lập


title: Callulops robustus

text:
Callulops robustus là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Indonesia và Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Richards, S., Günther, R. & Price, D. 2004. Callulops robustus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Callulops
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Động vật lưỡng cư Tây New Guinea


title: Seigny

text:
Seigny là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 235 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Seigny sur le site de l'Institut géographique national
 Seigny sur le site de l'Insee
 Seigny sur le site du Quid

Xã của Côte-d'Or


title: Morsan

text:
Morsan  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Liên kết ngoài
Morsan on the site of the Prefecture of Eure  (french)
Morsan on Les Communes de France
Morsan on the annuaire-mairie (french)

Xã của Eure


title: Colias tyche

text:
The Booth's Sulphur or Pale Arctic Clouded Yellow (Colias tyche) là một loài bướm thuộc họ Pieridae. Nó được tìm thấy ở Baffin Island phía tây along the Hudson Bay and arctic coasts of the Nunavut and Northwest Territories mainland and miền nam tier of Arctic Islands to northern Yukon, Alaska, and Eurasia.

Sải cánh dài 28–43 mm.

Chúng bay in tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn legume species.

Phụ loài
Colias tyche tyche (northern Eurasia)
Colias tyche relicta (Chukot Peninsula, Far East)
Colias tyche werdandi (northern Europe)
Colias tyche magadanica (Magadan)
Colias tyche flinti (Wrangel Island)
Colias tyche olga (East Chukotka)
Colias tyche boothii
Colias tyche thula (Alaska and in Canada on Banks, Victoria and Melville Islands)

Both Colias tyche boothii (Booth's Sulphur) and Colias tyche thula (Thula Sulphur) are treated as valid species by some authors.

Similar species
 Hecla Sulphur (C. hecla)
 Labrador Sulphur (C. nastes)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Booth's Sulphur , Neactica.com
Booth's Sulphur, Alaska, Butterflies and moths of North America

Colias
Côn trùng châu Âu


title: Schwartbuck

text:
Schwartbuck là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Nokia 7610

text:
Nokia 7610 là chiếc điện thoại di động mang dáng vẻ khá đặc biệt được sản xuất bởi hãng điện thoại Nokia Phần Lan. Máy chạy trên hệ điều hành Symbian OS 7.0 Series 60. Nokia 7610 có các tính năng cơ bản của 1 điện thoại hạng trung như: USB, Bluetooth, GPRS, Hỗ trợ thẻ nhớ tối đa 512MB. Tuy nhiên camera của máy chỉ 1.0 mpx, không có FM radio.

Một sản phẩm cùng tên với Nokia 7610 là Nokia 7610 Supernova, máy được ra mắt vào quý 4 năm 2008.

Tổng quan
 Băng tần: Trail-band (GSM 900/1800/1900)
 Kích thước: 109x53x19 mm
 Trọng lượng: 118g
 Màn hình: TFT, 65k màu
 Máy ảnh: 1.0 mpx
 Hệ điểu hành: Symbian OS 7.0
 Nhạc chuông 48 âm sắc MP3, AMR, MIDI, WAV
 Xem phim MP4, AVI, 3GP
 Thẻ nhớ ngoài RSMMC, hỗ trợ 512MB,nhưng thực tế sử dúng,máy có thể đạt 1GB,nhưng máy sẽ chậm và hao pin
 Pin chuẩn: Li-Ion (BL-5C), 900 mAh
Hình chụp bởi Nokia 7610

Chú thích

7610
Điện thoại thông minh


title: Doumy

text:
Doumy là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Avreuil

text:
Avreuil  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Xã của Aube


title: Lichans-Sunhar

text:
Lichans-Sunhar là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Thành Nghi

text:
Thành Nghi (chữ Hán: 成宜, bính âm: Cheng Yi; ??-211) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trương Hoành đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung và tử trận vào năm 211. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và trong một trận tập kích vào doanh trại của Tào Tháo, ông dẫn 30 kỵ binh xông thẳng vào doanh trại của Tào và bị trúng phục binh và bị Hạ Hầu Uyên giết chết.

Tham khảo

Xem thêm
 Mã Siêu
 Hàn Toại

Nhân vật quân sự Tam Quốc
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Mất năm 211


title: Lasioglossum vaporellum

text:
Lasioglossum vaporellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1910


title: 3164 Prast

text:
3164 Prast (6562 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3164 Prast

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Dicranomyia acerba

text:
Dicranomyia acerba là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Longues-sur-Mer

text:
Longues-sur-Mer là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Longues-sur-Mer sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Molophilus pictipleura

text:
Molophilus pictipleura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Xenochalepus dilaticornis

text:
Xenochalepus dilaticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Samphanh

text:
Samphanh, có khi viết là Samphan, (tiếng Lào: ເມືອງສຳພັນ) là một muang (mường, huyện) thuộc tỉnh Phongsaly ở cực bắc Lào .

Hành chính

Chú thích

Liên kết ngoài

Phongsaly
Huyện thị Lào
Huyện biên giới Lào với Việt Nam
Sơ khai địa lý Lào


title: 2752 Wu Chien-Shiung

text:
2752 Wu Chien-Shiung (1965 SP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 9 năm 1965 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 2752 Wu Chien-Shiung

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965


title: Callionima gracilis

text:
Callionima gracilis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được mô tả ban đầu bởi Jordan với tên Hemeroplanes gracilis vào năm 1923. Nó là loài đặc hữu của Cuba.

Con trưởng thành có thể bay làm nhiều đợt. Về kích cỡ và màu, nó tương tự như Callionima grisescens.

Chú thích

Tham khảo

Callionima


title: Simodactylus buxtoni

text:
Simodactylus buxtoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Chùa Tự Khoát

text:
Chùa Tự Khoát còn có tên là Hưng Phúc tự thuộc thôn Tự Khoát, xã Ngũ Hiệp, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Chùa được 2 công chúa thời nhà Lý dùng tiền xây dựng rồi tu luôn tại đó.

Lịch sử

Theo truyền thuyết, vào cuối thời Lý, Vua Lý Huệ Tông (1211 - 1224) mắc bệnh nặng mà chưa có con nối ngôi, đất nước loạn lạc, dân chúng cơ hàn. Có hai vị công chúa xin về đất làng Tự Khoát, lấy đỉnh Trúc Lĩnh (núi có nhiều cây trúc) của làng làm nơi nghỉ. Hai bà thấy dân chúng đói khổ, thiếu ruộng tốt để cày cấy, liền xuất hết tiền bạc của mình để mua thóc gạo cứu giúp những người nghèo rồi chiêu tập họ khai hoang để có ruộng cày cấy. Thấy làng có cả một núi trúc bạt ngàn, hai bà tổ chức cho dân làng đẵn trúc để đan lát các loại thúng mủng, nong nia để dùng và bán, từ đó dân làng có nghề đan lát. Hai bà còn cho dựng am Đông Phù để sớm hôm đèn nhang cầu mong cho dân làng được no đủ, hạnh phúc. Được hai năm, nhà Vua bắt hai bà về triều để gả cho quan lang ở biên giới, song hai bà nhất quyết không nghe lời. Không thuyết phục được, nhà vua cho đốt am Đông Phù nhằm triệt chỗ nương thân của hai bà. Song hai bà lại được dân làng Tự Khoát đón về, dựng lại am trên núi Trúc, rồi mở mang am thành chùa, nên gọi là chùa Tự Khoát (chùa mở rộng), trở thành một ngôi chùa lớn trong vùng.

Chùa hiện có 52 pho tượng tròn, 1 quả chuông, 3 tấm bia đá, nhiều hoành phi, câu đối, hai con rồng đá trước cửa chính của chùa, kiệu rước, long ngai, bát hương... mang nét nghệ thuật thời nhà Lê và thời nhà Nguyễn.

Năm 1988, chùa đã được công nhận di tích lịch sử - văn hóa.

Chú thích

Tự
Di tích tại Hà Nội
Thanh Trì


title: Hàn Đức

text:
Hàn Đức (chữ Hán:韓德, Bính âm: Han De, ?-227) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Nhân vật này cùng bốn người con được tác giả tạo ra chỉ để bị nhân vật Triệu Vân giết, nhằm cho thấy sự dũng mãnh của nhân vật lão tướng phe Thục Hán.

Được xây dựng là một võ tướng người Tây Lương của nhà Ngụy, nhân vật Hàn Đức đã cùng bốn người con giao chiến và tử trận dưới tay Triệu Vân khi ông này đã 60 tuổi. Hàn Đức được nhắc đến tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa với bối cảnh của cuộc chiến tranh Bắc phạt của thừa tướng nhà Thục Hán là Gia Cát Lượng khi ông này dẫn quân chinh phạt nhà Ngụy và Hàn Đức cùng bốn người con đã giao chiến với danh tướng Triệu Vân khi ông này đã 60 tuổi, trong trận đó, Triệu Vân đã giết bốn người con của Hàn Đức và bản thân Hàn Đức sau này cũng bị tử trận dưới tay Triệu Vân vào năm 227.

Thân thế
Tam Quốc diễn nghĩa hồi 92 cho biết Hàn Đức là đại tướng ở Tây Lương, Hàn Đức được coi là có sức khỏe địch nổi muôn người, sử búa khai sơn cực giỏi, được tin quân Thục tiến đánh, Hàn Đức đã dẫn tám vạn quân Tây Khương ra mắt Hạ Hầu Mậu và đề nghị được làm tiên phong. Hạ Hầu Mậu trọng thưởng và cho làm tiên phong.

Tử chiến

Nhân vật Hàn Đức dẫn 8 vận quân Tây Lương cùng bốn người con đều tinh thông võ nghệ, giỏi cung ngựa. Hai bên dàn trận. Đức ra ngựa, bốn con sắp hàng hai bên và khiêu chiến Triệu Vân, bốn người con lần lượt giao chiến với Triệu Vân và bị giết chết. Hàn Đức thấy bốn con cùng bị về tay Triệu Vân, "ruột gan như xé", xông ngay vào trận. Triệu Vân quá anh dũng nên quân Tây Lương thua chạy. Hàn Đức suýt nữa bị Triệu Vân bắt sống, phải bỏ áo giáp, đi chân không, mới trốn thoát.

Sau đó nhân vật Hàn Đức về báo cáo lại với Hạ Hầu Mậu và dẫn quân tái chiến tại núi Phượng Minh, Hàn Đức vì muốn báo thù cho con nên xung phong đấu với Triệu Vân, ông vác búa khai sơn, tế ngựa xốc vào chém Triệu Vân. Tuy vậy, đánh được "vài ba hiệp" thì Triệu Vân lại đâm chết Hàn Đức. Nói chung, Hàn Đức chết vì đối thủ của mình quá dũng mãnh, dù vậy thì đây cũng là một cái chết của võ tướng nơi sa trường.

Trong điện ảnh
Nhân vật Hàn Đức được các nhà làm phim tái hiện thông qua bộ phim bom tấn năm 2008 Tam quốc chí: Rồng tái sinh, diễn viên thủ vai Hàn Đức là Vu Vinh Quang, trong bộ phim này ông được mô tả là võ tướng mạnh nhất của quân Ngụy vào thời đó và đảm trách sứ mệnh chống lại quân Thục, cả bốn người con của ông đã bị Triệu Vân (do Lưu Đức Hoa đóng) giết hại, ông nén đau thương thể thực hiện kế hoạch của Tào Anh (nhân vật hư cấu - cháu gái yêu của Tào Tháo do Lý Mỹ Kỳ đóng), sau đó ông đã chấp nhận hy sinh khi chở đầy thuốc nổ trên ngựa và giao chiến với quân Thục để đôi bên cùng chết tại chiến trường trước núi Phượng Minh.

Tham khảo

 Tham quốc diễn nghĩa, Nguyên tác La Quán Trung, dịch giả: Phan Kế Bính, Hồi thứ 92

Xem thêm
 Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

List of fictional people of the Three Kingdoms#Chapter 92

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Người Trung Quốc giả tưởng


title: 2751 Campbell

text:
2751 Campbell là một tiểu hành tinh vành đai chính với cận điểm quỹ đạo là 2.7152179 AU. Nó có độ lệch tâm là 0.1739676 và chu kỳ quỹ đạo là 1363.4843145 ngày (3.73 năm).

Campbell có vận tốc quỹ đạo trung bình là 19.20184334 km/s và độ nghiêng quỹ đạo là 1.48689°.

Nó được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1962 ở Đài thiên văn Goethe Link.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1962


title: Pachyanthidium obscurum

text:
Pachyanthidium obscurum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Pachyanthidium
Động vật được mô tả năm 1984


title: Geranomyia innoxia

text:
Geranomyia innoxia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Arletta

text:
Arletta là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bướm xanh


title: Chimarra tityos

text:
Chimarra tityos là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Cancilla sigillata

text:
Cancilla sigillata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cancilla


title: Melissodes foxi

text:
Melissodes foxi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1915


title: Saint-Floris

text:
Saint-Floris là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Florent, được xây lại sau đệ nhất thế chiến.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Unofficial website of the village
 The CWGC graves in the churchyard
 Saint-Floris on the Quid website

Saintfloris


title: Pluchea glutinosa

text:
Pluchea glutinosa là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Pluchea glutinosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Cúc tần
Thực vật Yemen


title: Ahorn, Main-Tauber

text:
Ahorn là một xã thuộc huyện Main-Tauber trong bang Baden-Württemberg ở nước Đức. Đô thị này có diện tích 53,96 km², dân số thời điểm 31 tháng 6 năm 2006 là 2317người.

Chú thích

Tham khảo


title: Memecylon flavescens

text:
Memecylon flavescens là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Memecylon flavescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
Memecylon


title: Nomada xantha

text:
Nomada xantha là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitai, Hirashima & Tadauchi mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 2007


Giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á 2008 (AFF Futsal Championship 2008) là lần tổ chức thứ năm của Giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á. Giải diễn ra tại Bangkok, Thái Lan từ ngày 27 tháng 8 đến ngày 31 tháng 8 năm 2008.

Địa điểm
 Tất cả các trận đấu diễn ra tại sân vận động Nimibutr, Băng Cốc, Thái Lan

Vòng bảng

Tất cả thời gian là giờ địa phương tại nơi diễn ra trận đấu.

Bảng A

Bảng B

Đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

vô địch khác

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ của giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á 2008

Giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á


title: Lenzites

text:
Lenzites là một chi nấm thuộc họ Polyporaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lenzites at Index Fungorum

Polyporaceae


title: 8634 Neubauer

text:
8634 Neubauer (1981 GG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 4 năm 1981 bởi E. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8634 Neubauer

Thiên thể phát hiện năm 1981
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Copelatus andrewesi

text:
Copelatus andrewesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Hiếu Ý Vương hậu

text:
Hiếu Ý vương hậu (chữ Hán: 孝懿王后, Hangul: 효의왕후, 5 tháng 1 năm 1754 - 10 tháng 4 năm 1821) là Vương hậu duy nhất của Triều Tiên Chính Tổ trong lịch sử Triều Tiên.

Bà không sinh cho Chính Tổ người con nào, nhưng đã nhận nuôi dưỡng con của các hậu cung tần ngự như con đẻ. Con trai của Tuy tần Phác thị là Lý Công được bà nuôi dưỡng hết mực, về sau trở thành vị quốc vương kế nhiệm, chính là Triều Tiên Thuần Tổ.

Tiểu sử
Hiếu Ý vương hậu được sinh ra vào ngày 5 tháng 1 tại phường Gia Hội (嘉會坊), năm 1754. Bà xuất thân từ Thanh Phong Kim thị (清風金氏), bà và cao tổ mẫu của Chính Tổ đại vương, Minh Thánh Vương hậu đều xuất thân từ gia tộc này. Cha bà là Thanh Nguyên phủ viện quân Kim Thời Mặc (清原府院君金時默金时默), mẹ là Đường Thành phủ phu nhân họ Hồng ở Nam Dương (唐城府夫人南陽洪氏).

Năm 1762, năm thứ 36 triều đại của Triều Tiên Anh Tổ, Kim thị thành hôn với Vương tôn Lý Toán, tức Triều Tiên Chính Tổ. Sau khi chồng được làm Vương Thế tôn, bà được gọi Vương Thế tôn tần. Năm 1776, Chính Tổ đại vương kế vị, Kim thị trở thành Vương phi, danh xưng khi còn sống của các Vương hậu Nhà Triều Tiên.

Bà là người vô cùng nhân hậu và rộng lượng, rất được mọi người trong vương cung nể trọng, được gọi là "Hiền phi" (賢妃). Vương phi không sinh được người con nào cho Chính Tổ, nhưng bà nhận nuôi con trai của hai vợ lẽ của chồng, Nghi tần Thành thị và Tuy tần Phác thị làm con mình. Con trai của Nghi tần chết trẻ, còn con trai của Tuy tần là Lý Công (李玜) còn sống. Do thương mến Vương phi không con, Chính Tổ đưa Lý Công thành con chính thức của Vương phi, và gọi là "Nguyên tử" (元子).

Năm 1800, Chính Tổ đại vương thăng hà, Nguyên tử trở thành người kế vị, tức Triều Tiên Thuần Tổ. Theo thể chế, nhà vua tôn Vương phi làm Vương đại phi (王大妃), còn mẹ đẻ là Tuy tần Phác thị được tôn phong hiệu là Gia Thuận Cung (嘉順宮); để tỏ rõ đích thứ khác biệt trong quy chế xưa.

Năm 1821, ngày 10 tháng 4, 21 năm sau khi chồng bà qua đời, Vương đại phi Kim thị quy tiên Từ Khánh điện (慈慶殿), Xương Khánh cung, hưởng thọ 69 tuổi. Thụy hiệu của bà đầy đủ là Duệ Kính Từ Túy Hiếu Ý Vương Hậu (睿敬慈粹孝懿王后; 예경자수효의왕후). An táng ở Kiện lăng (健陵) ở Thủy Nguyên, cùng với Chính Tổ đại vương.

Thời Đại Hàn Đế quốc, bà được Triều Tiên Cao Tông tặng hiệu là Trang Huy Duệ Kính Từ Túy Hiếu Ý Tuyên hoàng hậu (莊徽睿敬慈粹孝懿宣皇后).

Trong văn hoá đại chúng
Được diễn bởi Park Eun-hye trong phim truyền hình Lee San, Triều đại Chosun (MBC 2007).

Gia tộc
 Tằng tổ phụ: Kim Thánh Tập (金聖集), tặng Lãnh nghị chính, thụy Hiếu Tĩnh công (孝靖公).
 Tằng tổ mẫu: Hoàn Sơn Lý thị (完山李氏), con gái Lâm Nguyên quân Lý Tiêu (李杓).
 Tổ phụ: Kim Thánh Ứng (金聖應; 1699 - 1764), Binh tộ Phán thư, tặng Tả tán thành, thụy Hiếu Tĩnh công.
 Tổ mẫu: Nam Dương Hồng thị (南陽洪氏), con gái của Hồng Vũ Ninh (洪禹寧; 1660 - 1717).
 Thân phụ: Kim Thì Mặc (金時默; 1722 - 1772), Tả Tham tán, tặng Lãnh nghị chính, tước Thanh Nguyên phủ viện quân (淸原府院君), thụy Tĩnh Dực công (靖翼公).
 Tiền ngoại tổ: Nam Trực Khoan (南直寬; 1692 - 1761), Thông Đức lang.
 Tiền ngoại mẫu: Hàm Dương Lữ thị (咸陽呂氏), con gái của Hộ tào Tham phán, Đôn Ninh phủ tri sự Lữ Tất Dung (呂必容).
 Tiền đích mẫu: Nghi Ninh Nam thị (宜寧南氏; 1721 - 1746), tặng Nghi Xuân Phủ phu nhân (宜春府夫人).
 Anh cả: Công tào Tham nghị Kim Cơ Đại (金基大; 1738 - 1777).
 Thân ngoại tổ: Hồng Thượng Ngạn (洪尙彦; 1701 - 1763), Thành Xuyên trấn Quản binh mã Tiết chế đô úy.
 Thân ngoại mẫu: Nghĩa Thành Kim thị (義城金氏), con gái Kim Tái Trọng (金載重).
 Thân mẫu: Nam Dương Hồng thị (南陽洪氏; ? - 1791), tước Đường Thành Phủ phu nhân (唐城府夫人).
 Anh trai: Kim Cơ Trủng (金基種).

Tham khảo

 Triều Tiên vương triều thực lục - 《朝鮮王朝實錄》
 Hiếu Ý vương hậu truyện

Sinh năm 1753
Mất năm 1821
Thế tử tần Triều Tiên


title: Kai Khosrow

text:
Kai Khosrow, tức Kei Khosrow hay Kay Khoosroo hoặc là Khosru () là vị vua huyền thoại của nhà Kayani và là một nhân vật trong thiên sử thi Shahnameh của người Ba Tư. Tương truyền, ông là một vị Quân vương vĩ đại, thậm chí là vị vua vĩ đại nhất của nước Ba Tư trong huyền sử. Dưới triều đại của ông, danh tướng Rostam phò vua đắc lực, thể hiện bản lĩnh anh hùng. Không những thắng lợi vẻ vang trong chiến tranh, vị vua hiền này còn trị vì công minh, và ông trị vì lâu dài. Có người cho rằng ông chính là một vị vua được sử cũ Hy Lạp ghi nhận - Hoàng đế Cyrus Đại Đế của Đế quốc Ba Tư. Theo sử cũ Hy Lạp, vua Cyrus Đại Đế đã thống nhất các dân tộc Media và Ba Tư, lại còn tiến hành chinh phạt nước Babylon vào năm 539 TCN. Ông sáng lập ra một đế quốc hùng mạnh.

Tương truyền, Hoàng tôn Kai Khosrow là con của Hoàng tử Siavash nước Ba Tư, trong khi bị đày ải Siavash đã cưới Công chúa Farangis của nước Turan. Trước khi Hoàng Đế Kai Khosrow ra đời, cha ông bị giết ở nước Turan bởi ông ngoại ông là vua Afrasiab. Thân mẫu của ông là nàng Công chúa xinh đẹp Farangis cũng vua cha hạ lệnh cho giết, nhưng bà được cứu sống và sinh ra ông. Dù vua Afrabsiab nước Turan đã truyền lệnh cho giết vị Hoàng tôn bé nhỏ ngay khi ông sinh ra, Piran - vị quan Tể tướng thanh liêm của Hoàng đế nước Turan - đã không tuân lệnh vua. Quan Tể tướng Piran đặt tên cho vị hoàng tôn là Kay Khosrow và giao ông cho một người chăn cừu nuôi nấng, lại còn dặn người này phải giáo dục ông thật tốt. Tên gọi Kai Khosrow bắt nguồn từ Kavi Husravah, nghĩa là "nổi tiếng" trong kinh Avesta.

Trong lúc này, Hoàng đế Afrasiab ngỡ rằng ông đã bị vứt bỏ trên sa mạc, nào ngờ, ông ta hay tin rằng vị Hoàng tôn vẫn còn sống. Ông ta bèn chất vấn quan Tể tướng Piran, và vị quan liêm chính này trình tấu với vua rằng, Hoàng tôn Kai Khosrow đã được một người chăn cừu cứu sống và ông trở thành một thằng ngốc.

Vua hiền
Thế là Hoàng đế Afrasiab cho gọi Hoàng tôn Kai Khosrow đến. Quan Tể tướng Piran đã căn dặn ông giả làm một thằng ngốc, và ông hoàn toàn xuất sắc vai trò này khi yết kiến Hoàng đế nước Turan. Hoàng đế Afrasiab nhận thấy ông vô hại, và do đó, ông ta truyền lệnh cho ông trở về sống với mẫu hậu Farangis.

Khi hay tin Hoàng tử Siavash bị giết, cha của vị Hoàng tử quả cảm này là vua Kay Kavoos quyết định báo thù cho con trai của mình. Ông cử danh tướng Rostam thống lĩnh Quân đội Ba Tư đi đánh Đế quốc Turan. Hoàng đế Afrasiab bị đánh bại, và danh tướng Rostam chiếm giữ nhiều đất đai của ông ta trong vòng bảy năm. Hoàng đế Kai Kavoos mới cho người đi tìm cháu nội của mình. Hoàng đế Afrasiab, do lo sợ Kai Khosrow sẽ oán giận một khi ông trở về với Hoàng gia Ba Tư, truyền lệnh cho mang ông đến bờ biển Trung Hoa. Tuy nhiên, vị Hoàng tôn trẻ tuổi cuối cùng đã về với người ông nội của mình - Hoàng đế Kai Kavoos nước Ba Tư. Nhà vua rất vui sướng, ông truyền ngôi vua cho Kay Khosrow và truyền lệnh cho quan quân tuyên thệ trung thành với vị tân Hoàng đế.

Vốn được người Turan nuôi nấng, Hoàng đế Kay Khosrow đã chính vị hiệu vua nước Ba Tư. Tuy nhiên, ông vẫn đối xử khiêm nhường với cựu hoàng Kai Kavoos, chẳng khác gì nếu cựu hoàng không truyền ngôi cho ông vậy. Vị vua kiệt xuất Kay Khosrow gây chiến với nước Turan nhằm trả thù cho Hoàng tử Siavash cha ông, với sự phò tá đắc lực của danh tướng Rostam. Năm xưa, danh tướng Rostam vốn là công thần của tiên đế Kai Kavoos. Quân đội Ba Tư đại thắng nhiều lần, đến chiến dịch lần thứ năm thì chiến thắng hoàn toàn, và vua Afrabsiab bị bắt rồi giết chết, vì ông ta giết cha của vua Kay Khosrow. Tương truyền, quan Tể tướng Piran nước Turan - vị quan liêm có công cứu sống và nuôi nấng Hoàng tử Kai Khosrow xưa kia - đã đảm nhiệm vai trò Tổng tư lệnh Quân đội Turan và hy sinh trong cuộc chiến tranh giữa hai nước Ba Tư và Turan. Vị quan liêm bi kịch này bị người anh hùng Gudartz đánh bại trong chiến dịch phạt Turan lần thứ ba của nhà vua Kay Khosrow - ông không tham chiến trong lần này. Do đó, khi bái tạ Thượng đế đã đem lại chiến thắng cho ông, ông đã nhìn vào thi hài quan Tể tướng Piran, nhớ lại công đức của vị quan liêm này và òa khóc. Trong sử sách của người Hy Lạp cổ đại (ví dụ như nhà sử học Herodotus) cũng có ghi nhận một câu chuyện tương đồng về những năm tháng đầu đời của Hoàng Đế Cyrus Đại Đế của Đế quốc Ba Tư, và chiến thắng của ông trước người ông ngoại của chính mình là Hoàng đế Astyages.

Hoàng tử Cyrus là con trai của Công chúa Mandada - con gái của vua nước Media là Astyages, giống như Hoàng Đế Kai Khosrow là con trai của Công chúa Farangis - con gái của một vị Hoàng Đế nước ngoài là Afrasiab. Cả Hoàng Đế Cyrus Đại Đế trong sử sách Hy Lạp và Hoàng Đế Kai Khosrow trong huyền sử Ba Tư đều bị ông ngoại của mình hạ lệnh cho giết chết, nhưng họ đã được cứu sống, nuôi nấng bí mật và sau đó họ đã lật đổ ông ngoại của họ: do đó, thỉnh thoảng ông được đánh đồng với Hoàng Đế Cyrus Đại Đế. Sau khi lập nhiều chiến công hiển hách, Hoàng đế Cyrus Đại Đế - nhà chinh phạt xuất sắc nhất thời đó, xưng làm "Vua của các vị vua". Ông thực hiện chính sách tôn trọng nhân quyền, và là một trong những vị anh dùng được vị vua lỗi lạc Alexandros Đại Đế xứ Macedonia ngưỡng mộ nhất.

Theo huyền sử thì cuộc chiến giữa ông với nước Turan, để báo thù cho cha của ông là Hoàng tử Sivash và kết thúc với chiến thắng quyết định của ông, kéo dài trong suốt triều đại của ông. Truyền thuyết cổ xưa kể về cuộc hành quân Assyria qua hoang mạc Makran (Iran và Trung Á) do Nữ hoàng Semiramis thân chinh thống lĩnh, và cuộc hành quân Ba Tư cũng qua hoang mạc này do Hoàng đế Cyrus Đại Đế thân chinh thống lĩnh. Do địa thế khó khăn, nhà vua Ba Tư chỉ trở về với bảy binh sĩ. Về việc này thì trong thiên sử thi "Shahnameh" cũng có ghi về một cuộc chinh phạt hoang mạc Makran của Hoàng đế Kay Khosrow. Trong chiến dịch phạt Turan lần thứ tư - một trong những chiến dịch cuối cùng trong cuộc chiến tranh Ba Tư-Turan, ông đại thắng, và vua Afrasiab phải tháo chạy vượt biển. Vua Kai Khosrow quyết định hành quân trên khắp thế giới. Ông kéo quân đến Trung Quốc - nơi đã thấu hiểu Vương quyền của ông, đến Makran - vua xứ này chắc chắn phải bị đánh bại và lên đường vượt biển từ Makran. Trong cuộc truy kích này, ông không bắt được vua Afrasiab.

Cuộc chiến tranh Ba Tư - Turan kết thúc với chiến thắng của nước Ba Tư, mà trong suốt cuộc chiến ấy, danh tướng Rostum đã phò vua đắc lực. Vì thế, ông trao cho Rostum cai quản nhiều đất đai. Huyền sử Ba Tư ghi nhận về chiến thắng của Hoàng đế Kay Khosrow trong cuộc chiến chống nước Turan có sự tương đồng với tất cả những cuộc chinh phạt nước Media, Lydia, Ionia và Babylon của Hoàng đế Cyrus Đại Đế theo ghi nhận của các nhà sử học người Hy Lạp. Hoàng đế Kay Khosrow giờ đây hoàn toàn là vua của cả hai đế quốc hùng mạnh.

Hoàng đế Kai Khosrow trị vì huy hoàng trong suốt 60 năm, mở ra một thời kì khai sáng của đất nước. Truyền thuyết ghi nhận ông là một vị vua hiền và thương dân. Ông được xem là một vị vua công chính, người được kinh Avesta ca ngợi. Truyện Gharar al-seyar do Tha'alebi Marghani viết bằng tiếng Ả Rập vào thế kỷ X, có đề cập đến việc vua Kai Khosrow giúp Iran thoát khỏi thời kì đen tối, được thần dân ngưỡng mộ. Thiên sử thi Shahnameh cũng viết về ông vua huyền thoại Kai Khosrow, có điểm giống cách miêu tả về Hoàng đế Cyrus Đại Đế, ví dụ như sự tôn trọng đối với các tôn giáo và dân tộc khác, sự hiền từ, ngay thẳng và cống hiến của ông trong việc phục hồi các đền thờ. Cũng giống như Hoàng Đế Cyrus Đại Đế chinh phạt nước Media và lật đổ Hoàng Đế Astyages, Hoàng Đế Kai Khosrow đã chiếm luôn đất của người ông ngoại của chính ông là Hoàng Đế Afrabsiab, với tư cách là cháu của cả vua nước Ba Tư lẫn vua nước Turan, ông hợp nhất hai quốc gia này thành một Đế quốc hùng cường. Sau chiến thắng lừng lẫy và giết được vị Hoàng đế hùng cường Afrasiab, ông có đủ bản lĩnh và sức mạnh để trấn áp sự làm loạn của dư đảng của Vương triều Turan.

Từ đó, nhà vua thường ngự tại Hoàng cung ở thủ phủ Balk của tỉnh Khorasan, thuộc xứ Bactria thời cổ đại. Có lẽ ông rất hay ngự tại đây vào Mùa Hè; giống như ghi nhận của Xenophon cho hay, Hoàng đế Cyrus Đại Đế thường ngự ở Hoàng cung Ectabana vào Mùa Hè, để tránh cái nắng chói chang của đất kinh kỳ. Ông là một vị vua có tài lập pháp. Ông tiến hành hòa giải với dân tộc Turan, khuyên họ không nên ngu xuẩn bất hòa với dân tộc Iran láng giềng họ, vì cả hai dân tộc đều có chung một tổ tiên. Giờ đây, họ cùng nhau làm thần dân của một vị vua hiền - đó chính là ông. Từ Hoàng cung, ông truyền lệnh xuống cho trăm họ. Ông đạt được những chiến công hiển hách cũng nhờ thần dân Ba Tư đóng thuế cao cho ông, vì thế, sau thời chiến, vị vua hiền đã đền ơn đáp nghĩa cho họ. Nếu huyền sử Ba Tư ghi nhận về ông trị vì thái bình thịnh trị, tiền hành nhiều cải cách sau thắng lợi, thì nhà sử học Xenophon người Hy Lạp cũng ghi nhận tương tự về vị Hoàng đế mà Xenophon mến mộ - Cyrus Đại Đế: sau khi chinh phạt nước Ai Cập, ông trị vì bảy năm thịnh trị, và được thần dân kính trọng, yêu mến.

Chén của Hoàng Đế Kai Khosrow
Chén của vua Jamshid, trên thực tế còn gọi là Chén của vua Kai Khosrow (Chén của Djemscheed hoặc Jaam-e Jam, còn gọi là chén của Kai Khosrow trong tiếng Ba Tư: جام جم) là một chiếc chén tiên đoán, theo thần thoại Ba Tư, nhieừ đời vua Ba Tư cổ đại đã dùng chiếc chén này. Chiếc chén này cũng được gọi là Jam-e Jahan nama, Jam-e Jahan Ara, Jam-e Giti nama, và Jam-e Kei-khosrow. Người ta cho rằng chiếc chén Jam-e Kei-khosrow chính là Kaei Husravah trong Kinh Thánh Avesta, và Sushravas trong Kinh Vệ Đà. Trong suốt triều đại của ông ta, Hoàng Đế Kai Khosrow chỉ sử dùng chiếc chén này một lần để tìm kiếm viên sứ thần Bizhan - người đã được vua phái đến nước Turan. Chánh sứ Bizhan vướng víu vào mối tình lãng mạn với Công chúa Manizheh, con gái của Hoàng đế nước Turan là Afrasiab. Công chúa Manizhe bí mật mang chánh sứ Bizhan vào chiếc giường của cô, không may, vua Afrasiab phát hiện, ông ta ném chánh sứ Bizhan vào một cái hố, và tống cổ Công chúa Manizheh ra khỏi kinh sư. Toàn dân Ba Tư đều cho rằng chánh sứ Bizhan đã chết, chỉ ngoại trừ Hoàng Đế Kai Khosrow, vì ông nhận thấy vị sứ thần còn sống thông qua chiếc chén của ông. Do đó, ông truyền lệnh cho danh tướng Rostam đến cứu Bijan. Và, đây trở thành một cuộc phiêu lưu, đồng thời là một chiến thắng huy hoàng của danh tướng Rostam.

Tương truyền, chiếc chén ("Jām") được lấp đầy với thuốc trường sinh bất lão và được sử dụng khi bói cầu. Theo ghi nhận của Ali-Akbar Dehkhoda, khi nhìn vào chiếc chén, người ta có thể theo dõi toàn bộ bảy khoảng trời trên vũ trụ (از هفت فلک در او مشاهده و معاینه کردی). Người ta tin rằng, chiếc chiếc này đã được tìm thấy tại kinh thành Persepolis trong thời kỳ cổ đại. Người ta nói rằng, chiếc chiếc giúp con người nhìn thấy toàn bộ thế giới, và những lời tiên đoán trong chén giúp con người hiểu được những sự thật bí ẩn. Thỉnh thoảng, đặc biệt trong những tích truyện dân gian như "Huyền thoại về người anh hùng Aslan", người ta coi đây là một quả bóng pha lê. Khi dịch thiên sử thi "Shahnameh" sang tiếng Anh, Helen Zimmern đã gọi chiếc chén này là một "quả cầu pha lê".

Từ ngôi
Về sau, Hoàng Đế Kai Khosrow không thích làm vua nữa. Lúc bây giờ, ông đã chinh phạt được nước Turan và đạt được nhiều thành quả vang dội. Vì thế, ông đã từ ngôi và giao lại của cải của mình cho những thần dân có hoàn cảnh khó khăn, như goá phụ, trẻ mồ côi, người mù, v.v... Không những thế, ông đã được báo mộng rằng ông sắp mất. Ông không có con, và chọn một người bà con là Hoàng tử Lohsab làm vua kế vị ngôi báu và nói những lời căn dặn cuối cùng các chiến binh. Tuy quan quân Ba Tư ban đầu phản đối ông, cuối cùng thì họ đã công nhận tân Hoàng đế Lohsab. Sau khi chào tạm biệt Hoàng gia và thần dân Ba Tư, ông quyết định ẩn dật tôn giáo trong những ngày cuối đời của ông. Thế là kết thức 63 trị vì phồn vinh của ông. Tương truyền, cựu hoàng Kay Khosrow - với sự tháp tùng của một số triều thần - chọn một nơi chốn và đến sinh sống ở đó, và người ta nói rằng ông biến mất. Khi trở về, đoàn tùy tùng của ông - trong số đó có những chiến binh xuất sắc nhất của Vương quốc Ba Tư - đều thiệt mạng trong một cơn bão dữ dội. Ngày nay, nhân dân ở Shazand thuộc tỉnh Markazi của Iran tin rằng ông đã tới Shazand, cầu nguyện ở một ngọn núi và hiện vẫn còn sống. Tên gọi thị trấn cổ này bắt nguồn từ Shah (vua) và zende (tồn tại). Câu chuyện về sự biến mất của nhà vua có lẽ ám chỉ việc Hoàng đế Cyrus Đại Đế và toàn quân Ba Tư bị Nữ hoàng Tomyris và những người Massagetae tiêu diệt hoàn toàn.

Theo ông John Malcolm, câu chuyện này không hoàn toàn trùng khớp với sự kiện Hoàng đế Cyrus Đại Đế và toàn quân Ba Tư bị Nữ hoàng Tomyris người Massagetae đánh bại và tiêu diệt hoàn toàn - một sự kiện được biết đến qua ghi nhận của nhà sử học Herodotus người Hy Lạp. Một vị vua vĩ đại không thể sa ngã một cách chẳng mấy huy hoàng khi bị đánh bại. Do quá ngưỡng mộ danh tiếng của Hoàng đế Cyrus Đại Đế và Đế quốc Ba Tư, có lẽ những nhà văn người Ba Tư đã dấu việc ông bại trận tử vong, qua việc tạo nên huyền thoại Hoàng đế Kay Khosrow rút về ở ẩn, thờ phụng thần linh và biến mất một cách bí ẩn. Trong khi có lẽ những viên cận thần của Hoàng đế Cyrus Đại Đế bị tiêu diệt hoàn toàn khi rút quân, huyền sử Ba Tư tạo dựng thành việc các chiến binh của Hoàng đế Kai Khosrow đều hy sinh trong một cơn bão.

Nhưng về cái chết của Hoàng đế Cyrus Đại Đế thì những nhà sử học khác của người Hy Lạp như Ctesias và Xenophon cũng có những ghi nhận khác biệt với Herodotus. Bản thân Herodotus còn cho rằng có nhiều tài liệu khác nhau nói về sự kiện này. Vốn nhà sử học này bị chê trách vì ông thường đưa những giai thoại vào bộ sử sách của mình. Nhiều nhà văn đã tuyên bố mình "sửa sai" những "lời nói láo" của ông, và một trong số đó đó là Ctesias vào thế kỷ thứ IV trước Công nguyên, với tác phẩm "Persica" nói về lịch sử các xứ Assyria và Ba Tư. Theo nhà sử học Ctesias, Hoàng đế Cyrus Đại Đế giành thắng lợi trong một cuộc chinh phạt người Saka, và vua Amorges của người Saka trở thành một cố vấn thân cận của ông. Trong khi vua Kay Khosrow không có con theo huyền sử Ba Tư, sử cũ Hy Lạp đều ghi chép rằng vua Cyrus Đại Đế truyền ngôi cho con trai ông là Hoàng thái tử Cambyses.

Theo ghi nhận của Ctesias thì Hoàng đế Cyrus Đại Đế qua đời do bị thương, đồng thời ông đã chia tay Hoàng gia và Triều thần trước khi về cõi vĩnh hằng. Không có một vị Nữ hoàng nào trong câu chuyện này. Hoàng đế Cyrus Đại Đế tử thương sau một trận đánh với người Derbices, nhưng công cuộc chinh phạt người Derbices đã mang lại thắng lợi cho ông: vua Amorges mang viện binh đến, người Derbices bị đánh tan tác, vua của họ bị giết và lãnh thổ của họ bị sáp nhập vào Đế quốc Ba Tư. Theo Xenophon trong cuốn "Cyropaedia" thì Hoàng đế Cyrus Đại Đế qua đời bình yên ở kinh thành Pasargadae, sau những năm tháng trị vì huy hoàng. Theo Xenophon, một trong những việc làm của nhà vua trước khi qua đời là cầu nguyện thần linh. Đồng thời, việc Hoàng đế Cyrus Đại Đế được báo mộng là sẽ mất, việc ông chọn vua kế tục và trăn trối trong tuyệt tác "Cyropaedia" cũng có điểm tương đồng với những việc làm tương tự của Hoàng đế Kay Khosrow trong thiên sử thi "Shahnameh". Nếu vị Hoàng đế trong huyền sử Ba Tư lui về thờ cúng thần linh, thì vị Hoàng đế Ba Tư vĩ đại theo Xenophon, đã cúng bái thần linh trước khi qua đời. Ngay cả đối với nhân vật Nữ hoàng Tomyris, người ta khó có thể nói là bà ta có thật hay không.

Lời khuyên dành cho Hoàng tử Lohrasb
Một số lời khuyên của ông dành cho Hoàng tử Lohrasb về vương quyền, chiến tranh, thần dân và sự hiền minh được kể lại trong "Shahnama" và "Gharar al-seyar" và cả Khwatay namak:

Vua Kay Khosrow đã đi vào huyền sử Ba Tư với tư cách là một vị vua vĩ đại, nhà tu khổ hạnh và nhà tiên tri. Trong huyền sử Ba Tư, triều vua Lohrasb có những đặc điểm giống với cả hai triều vua kế tục Cyrus Đại Đế là Cambyses II và Smerdis trong sử cũ Hy Lạp.

Chú thích

Sách đọc thêm
 Xenophon, Wayne Ambler, The education of Cyrus, Cornell University Press, 2001. ISBN 0801487501.
 William Edward Higgins, Xenophon the Athenian: the problem of the individual and the society of the polis, SUNY Press, 1977. ISBN 087395369X.
 Hartmut Melchert, Ktesias' Persika, Sách 7-13, Brown University, 1996.

Liên kết ngoài
 غرر السیر ترجمه محمدعلی روحانی انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
 www.zarathustra.com
 www.shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=195 - 8k

Xem thêm
 Cyrus Đại Đế
 Tomyris
 Astyages
 Cambyses II
 Đại Iran
 Kai Kavoos

Địa điểm khảo cổ ở Uzbekistan
Nhân vật trong Shahnameh


title: Nghĩa Bình, Nghĩa Hưng

text:
Nghĩa Bình là xã thuộc huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Nghĩa Bình nằm ở phía nam huyện Nghĩa Hưng, thuộc hữu ngạn sông Ninh Cơ.
Phía bắc giáp xã Nghĩa Phong, huyện Nghĩa Hưng.
Phía đông giáp xã Hải Châu và thị trấn Thịnh Long, huyện Hải Hậu (ranh giới tự nhiên là sông Ninh Cơ).
Phía nam giáp xã Nghĩa Thắng, huyện Nghĩa Hưng.
Phía tây giáp xã Nghĩa Tân, huyện Nghĩa Hưng.

Hành chính
Năm 1974, xóm Bốn Mươi của xã Nghĩa Phong được sáp nhập vào xã Nghĩa Bình, xóm Vân Cù của xã Nghĩa Bình được sáp nhập vào xã Nghĩa Tân.

Giao thông
 Xã Nghĩa Bình có tỉnh lộ 490 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo
Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Nam Định


title: Saint-Rémy-de-Blot

text:
Saint-Rémy-de-Blot  là một thị trấn ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Inga multinervis

text:
Inga multinervis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Inga multinervis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

M
Thực vật Ecuador


title: Protoptila diablita

text:
Protoptila diablita là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Tipula quasimarmoratipennis

text:
Tipula quasimarmoratipennis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Pseudoneureclipsis nissanka

text:
Pseudoneureclipsis nissanka là một loài Trichoptera thuộc họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Pentagenia robusta

text:
Pentagenia robusta là một loài côn trùng thuộc họ Ephemeridae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Pentagenia robusta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

R
Động vật được mô tả năm 1926
Tuyệt chủng từ 1500
Côn trùng tuyệt chủng


title: Aeolus maculatus

text:
Aeolus maculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Degeer miêu tả khoa học năm 1774.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Platycrepidius wapleri

text:
Platycrepidius wapleri là một loài bọ cánh cứng trong họ
Elateridae. Loài này được
Salle miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Platycrepidius


title: Bia đá Jelling

text:
Bia đá Jelling gồm có 2 tấm đá khắc chữ rune của Đan Mạch ở sân nhà thờ Jelling. Các chữ rune được khắc trên các tấm bia này rất quan trọng về mặt lịch sử. Cùng với nhà thờ Jelling và 2 nấm mộ cổ đắp cao, các Bia đá Jelling đã được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới năm 1994 (kỳ họp thứ 18).

Bia đá lớn

Bia đá lớn là tấm bia có khắc chữ rune do vua Harald răng xanh (Harald Blåtand) dựng lên ở Jelling khoảng năm 965.

Các chữ khắc như sau:

    :      :
 :
   HARALTR        KUNUKR      BATH     KAURUA
   HARALD         KONGE       BØD      GØRE

   :     :  :
   :     :
 KUBL    THAUSI   AFT     KURM    FATHUR    SIN
 KUMLER  DISSE   EFTER    GORM    FADER     SIN

  :  :      :     :    :
 AUK     AFT    THAURUI    MUTHUR    SINA,   SA
 OG     EFTER    THYRA      MODER     SIN,    DEN

      :   :  :   :
    HARALTR     IAS   SAR    UAN        TANMAURK
    HARALD      SOM   SIG   VANDT       DANMARK

  :   :
 ALA     AUK      NURUIAK
 AL      OG       NORGE
  :   :     :
 AUK     TANI     KARTHI    KRISTNA
 OG     DANERNE   GJORDE    KRISTNE

Dịch nghĩa: "Vua Harald ra lệnh làm bia đá này để tưởng niệm Gorm, người cha - và Thyra, người mẹ của mình. Harald đã chiến thắng toàn bộ Đan Mạch cùng Na Uy và làm cho các người Đan Mạch trở thành Kitô hữu". (Rundata, DR2)

Tấm bia đá lớn này thường được coi là Giấy khai sinh nước Đan Mạch, nói chung được đặt khoảng giữa 2 quả đồi ở Jelling. Chắc chắn là tấm bia này đã bị di chuyển vì trong thập niên 1940, khi người ta đào thì một trong các ngôi mộ ở nghĩa trang Jelling nằm một phần dưới tấm bia. Và người ta cũng biết là tấm bia đó đã bị đổ và được dựng lên lại.

Tấm bia khắc chữ rune này rất đặc biệt, vì các chữ rune được khắc hàng ngang, trong khi các tấm bia khắc chữ rune khác đều khắc hàng dọc.

Bia đá nhỏ

Bia đá nhỏ khắc chữ rune do Gorm già(Gorm den Gamle, cha của Harald răng xanh) dựng ở gần Bia đá lớn, dường như vào khoảng năm 955.

Các chữ khắc như sau:

 kurmr kunukr karthi kubl   thusi aft   thurui kunu sina tanmakar but
 Gorm  konge  gjorde kumler disse efter Thyra  kone sin  danmarks bod

Có thể dịch gần sát nguyên văn như sau: "Vua Gorm làm bia đá này để tưởng niệm Thyra, vợ của mình. Việc cứu chuộc Đan Mạch".

Đây là lần đầu tiên, từ Đan Mạch được tìm thấy ở trong nước, trong khi tên đó đã xuất hiện trên nguồn của nước ngoài từ 75 năm trước. Nghĩa của câu chót không được chắc chắn lắm.

Ngày nay, tấm Bia đá nhỏ được đặt gần bên tấm Bia đá lớn, tuy nhiên không ai biết vị trí ban đầu của nó ở đâu. Trong thế kỷ 17, nó được đặt bên cửa nhà thờ Jelling.

Gorm từ trần năm 958 ở khoảng tuổi 30-50. Vậy chắc chắn tấm bia này phải được dụng trước năm Gorm chết.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Fortidens Jelling, Harald Blåtand (tiếng Đan Mạch)
 Kongernes Jelling - formidlingscenter og museum for Jelling-monumenterne (tiếng Đan Mạch)
 World Heritage (UNESCO)
  Rune stones, mound and church in Jelling

Di sản thế giới tại Đan Mạch


title: 5109 Robertmiller

text:
5109 Robertmiller (tên chỉ định  là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1987, bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn Nam Âu (ESO). Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Robert J. Miller làm việc tại Đài thiên văn Hải quân Hoa Kỳ (USNO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (5001)-(10000)
Citation from Minor Planet Ephemeris Service (MPES)

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Henri Debehogne


title: Quân chủng Phòng không – Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Quân chủng Phòng không – Không quân là một trong ba quân chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam trực thuộc Bộ Quốc phòng, có nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ không phận, mặt đất và biển đảo Việt Nam; cứu trợ, tìm kiếm cứu nạn và các nhiệm vụ khác.

Quân chủng Phòng không – Không quân đảm nhiệm cả nhiệm vụ của bộ đội phòng không quốc gia và của không quân. Đây là lực lượng nòng cốt quản lý, bảo vệ vùng trời, bảo vệ các mục tiêu trọng điểm quốc gia, bảo vệ nhân dân đồng thời tham gia bảo vệ các vùng biển đảo của Tổ quốc. Lực lượng Phòng không – Không quân có thể độc lập thực hiện nhiệm vụ hoặc tham gia tác chiến trong đội hình quân binh chủng hợp thành. Quân chủng làm tham mưu cho Bộ Quốc phòng chỉ đạo xây dựng lực lượng phòng không lục quân và không quân thuộc các quân chủng, binh chủng, ngành khác. Lực lượng không quân vận tải ngoài nhiệm vụ vận chuyển phục vụ chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu còn tham gia các hoạt động cứu trợ thiên tai và phát triển kinh tế.

Lịch sử hình thành

Sự ra đời của đơn vị pháo phòng không đầu tiên
 Cho đến tận năm 1950, dù phần nào có những lực lượng mạnh để thực hiện tiến công chiến lược, các đơn vị của Quân đội nhân dân Việt Nam vẫn gần như bất lực trước các hoạt động trinh sát hoặc tấn công từ trên không của người Pháp. Ngày 9 tháng 3 năm 1949, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp ra quyết định thành lập Ban Nghiên cứu Không quân thuộc Bộ Tổng Tham mưu để nghiên cứu các phương pháp chống trả.
 Chỉ đến khi sau Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, Quân đội nhân dân Việt Nam bắt đầu có được những viện trợ quý giá từ chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, trong đó có những khẩu đội súng phòng không 12,7 mm. Lực lượng Không quân Pháp sau những bất ngờ đầu tiên, vẫn duy trì được ưu thế. Tuy nhiên, không lâu sau, tháng 5 năm 1951, người Việt đã cho thành lập Đại đội 612, đơn vị phòng không đầu tiên sử dụng 4 khẩu 37 mm. Ban Nghiên cứu Không quân được giải thể và hầu hết cán bộ của Ban được chuyển thuộc vào đơn vị phòng không đang được thành lập. Đến đầu năm 1953, họ đã có 8 tiểu đoàn phòng không, với 500 súng máy phòng không 12,7mm và 4 pháo cao xạ 37 mm.
 Ngày 1 tháng 4 năm 1953, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhân danh Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam đã ký quyết định số 06/QĐ thành lập Trung đoàn Pháo cao xạ 367. Đây là Trung đoàn pháo Cao xạ chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ban chỉ huy Trung đoàn đầu tiên gồm Lê Văn Tri – Trung đoàn trưởng, Nguyễn Quang Bích – Trung đoàn phó, Đoàn Phụng – Chính ủy, Ngô Từ Vân – Phó chính ủy. Ngày 1 tháng 4 cũng trở thành ngày truyền thống của lực lượng Phòng không Việt Nam.
 Sau 8 tháng huấn luyện tại Trung Quốc, ngày 1 tháng 12 năm 1953, toàn bộ đội hình Trung đoàn cùng khí tài đã về nước và tập kết ở tây bắc thị xã Tuyên Quang. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trung đoàn 367 trong đội hình Đại đoàn Công Pháo 351 đã góp phần không nhỏ vào việc hạn chế sự tấn công từ trên không cũng như việc tiếp tế, chuyển quân của người Pháp.

Hình thành Bộ Tư lệnh phòng không và Cục Không quân

 Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Đại đoàn Công pháo 351 được giải thể. Bộ Tổng tư lệnh ra Nghị định số 34/NĐA nâng cấp Trung đoàn Phòng không 367 lên thành Đại đoàn pháo cao xạ hỗn hợp 367 trực thuộc Bộ chỉ huy Pháo binh vào ngày 21 tháng 9 năm 1954. Kiện làm Đại đoàn trưởng, Đoàn Phụng làm Chính trị ủy, Lê Văn Tri làm Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng. Đại đoàn được biên chế các cơ quan tham mưu, chính trị, cung cấp và ba trung đoàn 681, 685, 689, trang bị pháo 88mm và 40mm. Theo quyết định của Bộ Tổng tham mưu, để giữ bí mật lực lượng, các trung đoàn 681, 685, 689 được gọi là các tiểu đoàn 12, 13, 14. Sau khi được tổ chức và huấn luyện ở Vai Cầy, Thái Nguyên, đêm ngày 16 tháng 12 năm 1955, Đại đoàn 367 hành quân về tiếp quản Hà Nội.
 Bên cạnh đó, ngày 3 tháng 3 năm 1955, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 15/QĐA thành lập Ban nghiên cứu Sân bay trực thuộc Tổng Tham mưu trưởng. Ông Trần Quý Hai, Đại đoàn trưởng Đại đoàn 325, được cử làm Trưởng ban. Ngày này về sau được lấy làm ngày thành lập Không quân Nhân dân Việt Nam. Một năm sau đó, liên tục các đoàn cán bộ, chiến sĩ thuộc Ban nghiên cứu sân bay được cử đi nước ngoài học tập. Ngày 26 tháng 1 năm 1956, Việt Nam tiếp nhận 5 máy bay đầu tiên do Trung Quốc viện trợ gồm 2 Li-2 và 3 Aero 45. Ngày 24 tháng 2 năm 1956, 2 đoàn học viên lái máy bay gồm Đoàn học máy bay tiêm kích MiG-17, gồm 50 học viên, do Phạm Dưng làm Đoàn trưởng và Đoàn học máy bay ném bom Tu-2, gồm 30 học viên, do Đào Đình Luyện làm Đoàn trưởng, học tại Trường Không quân số 2 ở Trường Xuân, Trung Quốc. Trong Đoàn học Tu-2 có sáu học viên dẫn đường trên không (chuyên dẫn đường trên các loại máy bay và trực thăng) đầu tiên là: Đinh Huy Cận, Lê Thế Hưng, Nguyễn Văn Kính, Lê Liên, Lương Nhật Nguyễn và Nguyễn Cảnh Phiên.
 Ngày 21 tháng 3 năm 1958, Trung đoàn ra đa cảnh giới đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập với tên gọi Trung đoàn đối không cần vụ 260. Cùng ngày hôm đó, Bộ Quốc phòng cũng ra Nghị định 047/NĐ thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không trên cơ sở của Sư đoàn Phòng không 367 và Trung đoàn đối không cần vụ. Trong những năm sau đó, các trung đoàn pháo phòng không được thành lập, trang bị các loại pháo 57 mm và 100 mm. Bên cạnh đó, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ được đi học sử dụng vũ khí tên lửa phòng không tại các trung tâm huấn luyện quân sự của Liên Xô ở Leningrad, Kiev, Odessa, Minsk... để chuẩn bị cho việc hình thành các đơn vị tên lửa phòng không sau này.
 Ngày 24 tháng 1 năm 1959, Bộ Quốc phòng ra nghị định thành lập Cục Không quân trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu trên cơ sở hợp nhất các tổ chức và lực lượng của Ban Nghiên cứu sân bay và Cục Hàng không dân dụng Việt Nam. Đại tá Đặng Tính được bổ nhiệm làm Cục trưởng, Thượng tá Hoàng Thế Thiện làm Chính ủy, Trung tá Hoàng Ngọc Diêu làm Tham mưu trưởng.
 Sau một năm huấn luyện, ngày 1 tháng 3 năm 1959, Trung đoàn đối không cần vụ 260 bắt đầu phát sóng. Ngày này về sau được lấy làm ngày truyền thống của Bộ đội Ra-da.
 Ngày 22 tháng 4 năm 1959, Cục Không quân ra quyết định thành lập Đại đội bay gồm: Ban chỉ huy đại đội, 3 Chủ nhiệm Dẫn đường, Thông tin và Máy (kỹ thuật hàng không); 1 trung đội bay Il-14, 1 trung đội bay Li-2, 1 trung đội bay An-2 và 1 trung đội máy gồm tất cả nhân viên kỹ thuật trên không (cơ giới) và mặt đất của các loại máy bay.
 Ngày 1 tháng 5 năm 1959, Trung đoàn không quân vận tải đầu tiên, Trung đoàn 919, được thành lập. Đến ngày 20 tháng 8, Trung đoàn Huấn luyện không quân 910 cũng được thành lập.
 Ngày 1 tháng 5 năm 1960, 6 sĩ quan và một chiến sĩ Lê Thành Chơn được triệu tập về Trường Văn hóa quân đội ở Lạng Sơn để ôn văn hóa và học tiếng Trung Quốc, chuẩn bị để đào tạo sĩ quan dẫn đường (hoa tiêu) trong lực lượng không quân. Cuối năm 1961, toàn bộ các học viên dẫn đường tốt nghiệp và về nước.
 Ngày 30 tháng 5 năm 1963, Trung đoàn không quân tiêm kích 921, mật danh là Đoàn Sao Đỏ, được thành lập tại Trung Quốc, do Trung tá Đào Đình Luyện làm Trung đoàn trưởng, Thiếu tá Đỗ Long làm Chính ủy, Thiếu tá Trần Mạnh làm Trung đoàn phó, Thiếu tá Trần Văn Thọ làm Tham mưu trưởng.
 Ngày 10 tháng 7 năm 1963, một đơn vị đặc biệt mang phiên hiệu Trung đoàn 228B (trùng tên với trung đoàn cao xạ 228 để giữ bí mật) được thành lập. Về thực chất đây là đơn vị các cán bộ nòng cốt để xây dựng Trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên.

Thành lập Quân chủng
 Quân chủng Phòng không – Không quân Việt Nam được thành lập ngày 22 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập Bộ Tư lệnh Phòng không và Cục Không quân.
 Ngày 7 tháng 1 năm 1965, Bộ Quốc phòng ra quyết định số 03/QĐ-QP thành lập Trung đoàn cao xạ 236 ("Đoàn Sông Đà"). Thực chất, đây là trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên thuộc Bộ tư lệnh Phòng không – Không quân. Các cán bộ của trung đoàn đều từ đoàn 228B chuyển sang.
 Ngày 6 tháng 8 năm 1964, trung đoàn tiêm kích 921 trở về nước. sau 1 năm huấn luyện, ngày 3 tháng 4 năm 1965, trung đoàn xuất kích đánh thắng trận đầu, bắn rơi 2 máy bay F-8 của Hải quân Mỹ. Ngày hôm sau, tiếp tục bắn hạ thêm 2 máy bay F-105 của Không quân Mỹ.
 Ngày 22 tháng 4 năm 1965, lập Trung đoàn tên lửa 238 ("Đoàn Hạ Long") được thành lập. Ngày 19 tháng 5 năm 1965, thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không Hà Nội (từ tháng 3 năm 1967 đổi là Sư đoàn phòng không 361) và Bộ Tư lệnh Phòng không Hải Phòng (từ tháng 3 năm 1967 đổi là Sư đoàn phòng không 363).
 Ngày 20 tháng 7 năm 1965, thành lập Trung đoàn thông tin 26.
 Ngày 4 tháng 8 năm 1965, Trung đoàn không quân tiêm kích thứ 2 là Trung đoàn 923, mật danh Đoàn Yên Thế, được thành lập, gồm 2 đại đội 17 phi công MiG-17, do Trung tá Nguyễn Phúc Trạch làm Trung đoàn trưởng, Trung tá Nguyễn Ngọc Phiếu làm Chính ủy. Không quân Việt Nam được trang bị thêm một số máy bay MiG-17F có bộ phận tăng lực.
 Ngày 13 tháng 11 năm 1965, thành lập Trung đoàn tên lửa 257 ("Đoàn Cờ Đỏ"). Nay thuộc Sư đoàn phòng không 361.
 Ngày 29 tháng 4 năm 1966, thành lập Trung đoàn ra đa 293, thuộc sư đoàn phòng không 361.
 Ngày 19 tháng 5 năm 1966, thành lập Trung đoàn công binh 28, do Nguyễn Phú Cầu làm Trung đoàn trưởng.
 Ngày 30 tháng 5 năm 1966, thành lập 3 trung đoàn tên lửa phòng không 261 ("Đoàn Thành Loa"), 263, 267, thuộc Bộ Tư lệnh Quân chủng. Nay thuộc Sư đoàn phòng không 367.
 Ngày 15 tháng 6 năm 1966, thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không Quân khu 4.
 Ngày 21 tháng 6 năm 1966, thành lập Sư đoàn phòng không 367. Tiền thân là trung đoàn pháo cao xạ 367, thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1953, chuyển thành Đại đoàn pháo cao xạ 367 ngày 21 tháng 9 năm 1954, trước đây thuộc Bộ Tư lệnh Pháo binh, sau này tách ra đặt dưới sự chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Phòng không (1958).
 Ngày 23 tháng 6 năm 1966, thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không Hà Bắc, đến 16 tháng 3 năm 1967 đổi tên thành Sư đoàn phòng không 365.
 Ngày 23 tháng 3 năm 1967, thành lập các Binh chủng Ra-đa, Tên lửa Phòng không và Không quân.

 Ngày 24 tháng 3 năm 1967, Sư đoàn không quân Thăng Long (phiên hiệu là Sư đoàn 371) tức Bộ tư lệnh không quân được thành lập, gồm các trung đoàn 921, 923, 919 và đoàn bay Z. Đây là Sư đoàn Không quân đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
 Tháng 1 năm 1968, thành lập Sư đoàn phòng không 375 thuộc Bộ Tư lệnh Quân khu 4.

 Ngày 27 tháng 5 năm 1968, thành lập Sư đoàn phòng không 377.
 Tháng 3 năm 1972, thành lập Trung đoàn không quân thứ 3, Trung đoàn 927 ("Đoàn Lam Sơn").
 Ngày 29 tháng 3 năm 1973, thành lập Sư đoàn phòng không 673 tại Bình – Trị – Thiên.

Tách – nhập Quân chủng

 Trong thời gian từ 16 tháng 5 năm 1977 đến 3 tháng 3 năm 1999, Quân chủng Phòng không – Không quân tách ra thành hai Quân chủng Phòng không và Không quân riêng biệt. Việc chia tách này do được áp dụng theo mô hình tổ chức lực lượng của Liên Xô, một quốc gia vốn có lãnh thổ rộng lớn và tiềm lực quân sự mạnh, nên bộc lộ không phù hợp với đặc thù Việt Nam, vốn có lãnh thổ nhỏ hẹp và tiềm lực quân sự còn nhỏ. Chính vì vậy, sau khi Liên Xô tan rã, mô hình 2 quân chủng cũng không còn phù hợp, cần tinh giản và gọn nhẹ trong bộ máy quản lý, điều hành. Từ tháng 3 năm 1999, hai Quân chủng lại được sáp nhập trở về Quân chủng Phòng không – Không quân như trước tháng 5 năm 1977.

Lãnh đạo hiện nay

Tổ chức Đảng
Quân chủng Phòng không – Không quân được tổ chức thành Bộ tư lệnh Quân chủng, các đơn vị chiến đấu; khối bảo đảm; khối nhà trường và các đơn vị kinh tế. Bộ Tư lệnh quân chủng có Tư lệnh và các Phó Tư lệnh; Chính uỷ và Phó Chính uỷ, các cơ quan đảm nhiệm các mặt công tác quân sự; công tác đảng, công tác chính trị; kỹ thuật; hậu cần và các đơn vị trực thuộc. Quân chủng có các sư đoàn không quân, sư đoàn phòng không và một số đơn vị không quân trực thuộc là các đơn vị chiến đấu chủ yếu.

Năm 2006, thực hiện chế độ Chính ủy, Chính trị viên trong Quân đội. Theo đó Đảng bộ trong Quân chủng PK – KQ bao gồm:
 Đảng bộ Quân chủng PK – KQ là cao nhất.
 Đảng bộ các Cục chuyên ngành, Sư đoàn thuộc Quân chủng PK – KQ (tương đương cấp Sư đoàn)
 Đảng bộ các đơn vị cơ sở trực thuộc Cục chuyên ngành, Sư đoàn (tương đương cấp Tiểu đoàn, Trung đoàn)
 Chi bộ các bộ phận thuộc đơn vị cơ sở (tương đương cấp Đại đội)

Tổ chức chính quyền

Tư lệnh qua các thời kỳ

Chính ủy qua các thời kỳ

Quân chủng Phòng không (1958–1962)

Quân chủng Phòng không – Không quân (1962–1977)

Quân chủng Không quân (1977–1999)

Quân chủng Phòng không (1977–1999)

Quân chủng Phòng không – Không quân (1999– nay)

Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng qua các thời kỳ
Xem bài: Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không – Không quân

Phó Tư lệnh qua các thời kỳ

 1975-1977, Nguyễn Quang Bích, Thiếu tướng (1922)
 1985-1987, Nguyễn Ngọc Độ, Thiếu tướng (1985)
 1999-2005, Mai Văn Cương, Thiếu tướng (1998)
 1999-2007, Vũ Anh Thố, Thiếu tướng (1999)
 2002-2007, Phạm Phú Thái, Thiếu tướng (1998), Trung tướng (2008), Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng (2008-2010)
 2005-2007, Trần Việt, Thiếu tướng (1999)
 2002-2008, Bùi Đăng Phiệt, Thiếu tướng (2003)
 10.2005-2008, Nguyễn Mạnh Hải, Thiếu tướng (2004)
 2005-2010, Phạm Ngọc Nguyên (sinh 1949), Thiếu tướng (2006)
 2008-2011, Trần Văn Thi, Thiếu tướng (1.2008), nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ
 2009-2015, Vi Văn Liên, Thiếu tướng (2009), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 367, Quân chủng PK-KQ
 2009-2015, Lê Việt Hòe, Thiếu tướng (2009)
 2011-6.2015, Lê Huy Vịnh Thiếu tướng (2011), Trung tướng (2015), Tư lệnh Quân chủng PK-KQ
 2011-2017, Đỗ Minh Tuấn, Thiếu tướng (2011), nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ
 2012-2017, Nguyễn Văn Đảm, Thiếu tướng (2012), nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật, Quân chủng PK-KQ
 2015-6.2020, Nguyễn Hữu Chí, Thiếu tướng (2015), nguyên Phó Tham mưu trưởng QC PK-KQ, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 365
 2015-4.2023, Bùi Anh Chung, Thiếu tướng (2016), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371
 2015-6.2020, Nguyễn Quang Tuyến, Thiếu tướng (2016), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng Không 361
 2017-12.2019, Vũ Văn Kha, Thiếu tướng, (2017), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 370
 2018-6.2020, Nguyễn Văn Hiền, Thiếu tướng, (2018), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng không 365
12.2019-8.2022, Phạm Trường Sơn, Thiếu tướng, (2019), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng không 370 (2014-11.2018)
6.2020-nay, Phạm Văn Tính,  Thiếu tướng (2020).nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng không 363 (2016-1.2019)
12.2021-nay, Bùi Đức Hiền, Đại tá (2020),  nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng không 363 (1.2019-12.2021)
9.2022-6.2023, Vũ Hồng Sơn, Thiếu tướng (2022), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 372 (2020-1.2022)
07.2023-nay, Bùi Thiên Thau, Đại tá, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ
07/2023-nay, Phạm Tuấn Anh, Đại tá, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ

Phó Chính ủy qua các thời kỳ

 1966-1977, Nguyễn Xuân Mậu, Trung tướng (1986)
 2007-2009, Đỗ Ngọc Phụ (sinh 1948), Thiếu tướng (2006)
 2009-6.2015, Nguyễn Kim Cách, Thiếu tướng (2009)
 6.2015-2016, Lâm Quang Đại, Thiếu tướng (2013), sau là Chính ủy Quân chủng PKKQ
 2016-01.2018, Hồ Văn Đức, Thiếu tướng (2016), nguyên Chính ủy Sư đoàn Phòng Không 363
2018-nay, Bùi Tố Việt, Thiếu tướng (2018), nguyên Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng PKKQ

Các tướng lĩnh khác

Phạm Liêm, Thiếu tướng (1985), nguyên Cục phó Cục Chính trị, QCPK-KQ
Trần Nam Xuân, Thiếu tướng (2007), Giáo sư, Tiến sỹ Khoa học quân sự, nguyên Giám đốc Học viện PK - KQ
Lê Văn Ngọc, Thiếu tướng, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ
 Nguyễn Đức Côn, Thiếu tướng (2005) nguyên Phó Cục trưởng Cục Chính trị Quân chủng PK-KQ
Phạm Thanh Liêm, Thiếu tướng, nguyên Cục trưởng Cục Chính trị Quân chủng PK-KQ(2013-2017(
Nguyễn Viết Xuân, Thiếu tướng (2013), Phó Cục trưởng Cục Chính trị Quân chủng PK-KQ, hiện là Phó Chính ủy Tổng cục CNQP
Phan Thanh Giảng, Thiếu tướng, Phó Cục trưởng Cục Chính trị Quân chủng PK-KQ
Trần Ngọc Quyến, Thiếu tướng, Cục trưởng Cục Chính trị Quân chủng PK-KQ (2017 - nay)
Bùi Duy Hùng, Thiếu tướng, Chính ủy Cục Kỹ thuật Quân chủng PK-KQ, hiện là Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kiểm tra QUTW

Thành tích

Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ cho Đề tài Chống nhiễu của máy bay Mỹ.
Anh hùng Lực lượng Vũ trang năm 2010.
 Huân chương Sao vàng (2013)

Quân hàm Phòng không không quân

Theo Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 2014 quy định chức vụ Phòng không không quân như sauː

Tư lệnh và Chính ủy trần quân hàm Trung tướng.
Phó Tư lệnh và Tham mưu trưởng trần quân hàm Thiếu tướng không quá 5 người.
Phó Chính ủy và Chủ nhiệm Chính trị trần quân hàm Thiếu tướng không quá 1 người.
Phó Tham mưu trưởng là Bí thư hoặc Phó bí thư Đảng ủy Bộ Tham mưu trần quân hàm Thiếu tướng không quá 1 người.
Phó Chủ nhiệm Chính trị là Bí thư hoặc Phó bí thư Đảng ủy Cục Chính trị trần quân hàm Thiếu tướng không quá 1 người.
Các chức vụ khác trần quân hàm là Đại tá.
Quân hàm Thượng tướng PKKQ chỉ sử dụng cho quân nhân giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc Phòng, Phó Tổng tham mưu trưởng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị kiêm tư lệnh hoặc Chính ủy Quân chủng.

Trang bị

Máy bay

Tên lửa - Pháo phòng không

Lực lượng đổ bộ đường không

Chú thích

Liên kết ngoài
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở Quân chủng Phòng không - Không quân
Trang thông tin Quân chủng Phòng không-Không quân trên báo Quân đội nhân dân

Bộ Quốc phòng Việt Nam


title: Peracense

text:
Peracense là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Dân số 98, diện tích 29 km² và mậ độ 3,4.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Clitoriopsis

text:
Clitoriopsis là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo

Clitoriopsis


title: Udgir

text:
Udgir là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Latur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Udgir có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 632 mét (2073 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Udgir có dân số 91.908 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Udgir có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Udgir, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Hylaeus hellenicus

text:
Hylaeus hellenicus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Dathe mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 2000


title: Bittium simplex

text:
Bittium simplex là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Bittium


title: Freren

text:
Freren là một đô thị thuộc huyện Emsland, bang Niedersachsen, Đức. Freren nằm cách 15 km về phía đông Lingen.
Dân số cuối năm 2006 là 5077 người.
Freren là thủ phủ của Samtgemeinde ("đô thị tập thể") Freren.

Tham khảo

Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Emsland


title: Epimyrma bernardi

text:
Epimyrma bernardi là một loài kiến thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Epimyrma bernardi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Epimyrma
Động vật cánh màng châu Âu
Động vật Tây Ban Nha
Động vật đặc hữu Tây Ban Nha


title: Quận Summit, Utah

text:
Quận Summit là một quận thuộc tiểu bang Utah, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Utah. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Utah


title: 10900 Folkner

text:
10900 Folkner (tên chỉ định: 1997 WF21) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Takao Kobayashi ở Ōizumi Observatory ở Ōizumi, Gunma Prefecture, Nhật Bản, ngày 30 tháng 11 năm 1997. Nó được đặt theo tên William Folkner, a scientist ở Jet Propulsion Laboratory.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takao Kobayashi
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Batman (tỉnh)

text:
Batman (viết tắt của dãy núi Bati Raman) là một tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ với đa số dân cư là người Kurd.. Dân số tỉnh này hơn nửa triệu người.

Đây là tỉnh có trữ lượng và nơi sản xuất dầu mỏ quan trọng của Thổ Nhĩ Kỳ. Nhà máy lọc dầu đầu tiên đã được xây tại đây năm 1955. Có một đường ống dẫn dầu dài 494 km từ Batman đến İskenderun.

Bông vải là nông sản quan trọng. Có một tuyến đường ray nối tỉnh này với Diyarbakır và Elazığ. Sông Batman chảy quan khu vực.

Batman (246.700 dân) là thành phố tỉnh lỵ.

Các quận, huyện
Batman được chia thành6 đơn vị cấp huyện (tỉnh lỵ được bôi đậm):
 Batman
 Beşiri
 Gercüş
 Hasankeyf
 Kozluk
 Sason

Tham khảo

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tapinaspis wesmaeli

text:
Tapinaspis wesmaeli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Tapinaspis


title: Valluércanes

text:
Valluércanes là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 105 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Hyōgo

text:
Hyogo (tiếng Nhật: 兵庫県, Hán-Việt: Binh Khố Huyện) là một tỉnh thuộc vùng Kinki, Nhật Bản. Tỉnh lỵ là thành phố Kobe.

Địa lý
Tỉnh Hyogo phía Bắc giáp biển Nhật Bản, phía Nam giáp biển Seto Naikai. Phía Tây giáp các tỉnh Tottori và Okayama. Phía Đông giáp các tỉnh Kyoto và Osaka. Đảo Awaji trên biển Seto Naikai thuộc tỉnh Hyogo.

Khí hậu
Mùa hè nóng ẩm. Mùa đông ở phía Bắc tỉnh lạnh, có nhiều tuyết; ở phía Nam tỉnh ấm áp.

Lịch sử
 Năm 1180, Fukuhara ở vị trí tỉnh Hyogo ngày nay đã từng là kinh đô của Nhật Bản trong vòng 5 tháng.
 Ako, một lãnh địa phong kiến trước đây ở Hyogo là quê của 47 samurai mất chủ.

Hành chính

Các thành phố
Hyogo có 29 thành phố:

Các thị trấn và làng

Kinh tế
Ở Hyogo có rất nhiều cơ sở công nghiệp nặng. Cảng Kobe là một trong những cảng biển quan trọng nhất của Nhật Bản.

Văn hóa

Giáo dục

Thể thao
Các đội thể thao được liệt kê dưới đây có trụ sở tại Hyogo.
Bóng đá
 Vissel Kobe (Kobe)
Bóng chày
 Orix Buffaloes (Kobe)
 Hanshin Tigers (Nishinomiya)
Bóng chuyền
 Hisamitsu Springs (Kobe)
 JT Marvelous (Nishinomiya)
Rugby
 Kobe Steel Kobelco Steelers (Kobe)
 World Fighting Bull (Kobe)

Du lịch
Thành Himeji là một di sản văn hóa thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của tỉnh Hyogo(tiếng Nhật)
 Hướng dẫn du lịch tỉnh Hyogo
 Trung tâm thương mại và văn hóa Hyogo
 Dịch vụ y tế ở tỉnh Hyogo

Kinki
Tỉnh của Nhật Bản


title: Aetheomorpha furcata

text:
Aetheomorpha furcata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Kantner miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Apatania avyddhagada

text:
Apatania avyddhagada là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Apatania


title: Andrena lonicerae

text:
Andrena lonicerae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Tadauchi & Hirashima mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1988


title: 11129 Hayachine

text:
11129 Hayachine (1996 VS5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 11 năm 1996 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11129 Hayachine

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Macrostemum okinawanum

text:
Macrostemum okinawanum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Macrostemum


title: Ulzigerode

text:
Ulzigerode là một đô thị ở huyện Mansfeld-Südharz, Saxony-Anhalt, nước Đức. Đô thị Ulzigerode có diện tích 5,29 km².

Tham khảo


title: Labastide

text:
Labastide là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Puchenau

text:
Puchenau là một đô thị thuộc huyện Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 8,18 km², dân số thời điểm năm 2006 là 4535 người. Cho đến năm 1893, đô thị này vẫn thuộc Ottensheim.

Tham khảo


title: (5586) 1990 RE6

text:
{{DISPLAYTITLE:(5586) 1990 RE6}}

(5586) 1990 RE6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 9 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đại học Aarhus

text:
Đại học Aarhus được thành lập năm 1928 tại thành phố Aarhus. Hiện nay với số sinh viên 41.000 (năm 2012), Đại học Aarhus là đại học lớn nhất Đan Mạch. Cùng với Đại học Copenhagen Đại học Aarhus là trường học nổi tiếng nhất Đan Mạch. Mỗi năm có khoảng 900 sinh viên nước ngoài đến trao đổi học tập trong 1 hoặc 2 học kỳ.

Lịch sử

Đại học Aarhus được thành lập bởi Quyết định của một ủy ban nghiên cứu do bộ trưởng Bộ Giáo dục Đan Mạch thời đó lập năm 1919. Sau 6 năm, ủy ban này mới đưa ra quyết định chọn thành phố Aarhus để lập trường đại học thứ hai, vì Aarhus có nhiều điều kiện thuận lợi hơn các thành phố khác. Trường được thành lập do sáng kiến của tư nhân, với tên Universitetsundervisningen i Jylland (Giáo dục đại học ở Jutland). Trường được khai giảng ngày 11 tháng 9 năm 1928 với 64 sinh viên, 14 sinh viên khác ghi danh tiếp theo trong học kỳ 3 tháng thứ nhất. Lúc khai giảng, trường phải mượn các phòng học của Trường Kỹ thuật Aarhus. Vấn đề tài chính dựa vào ngân khoản 33.000 DKK (thời đó) do thị xã Aarhus tài trợ. Các giáo trình đầu tiên là văn học và ngôn ngữ. Ban giảng huấn ban đầu chỉ có 1 giáo sư và 4 giảng viên dạy tiếng Đan Mạch, tiếng Anh, tiếng Đức và tiếng Pháp. Năm 1934 phân khoa Nhân văn được Nhà nước công nhận và trợ cấp. Năm 1936 thành lập phân khoa Luật học và Kinh tế, năm 1942 lập phân khoa Thần học, năm 1954 lập phân khoa Khoa học tự nhiên. Đại học Aarhus là đại học tư thục, tự quản, tới năm 1970 mới trở thành đại học công lập. Năm 2003, trường lại có qui chế tự trị.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, cơ quan Gestapo của Đức quốc xã đặt tổng hành dinh của vùng Jutland tại trường. Theo yêu cầu của Phong trào Kháng chiến, Không lực Hoàng gia Anh đã ném bom tổng hành dinh này ngày 31 tháng 10 năm 1944, gây thiệt hại lớn cho tòa nhà chính và 2 nhà cư xá sinh viên bị hoàn toàn phá sập. Ngày nay còn bảng tưởng niệm 10 công nhân thiệt mạng trong trận ném bom này cùng 2 công nhân khác thiệt mạng khi xây dựng tòa nhà chính, ngày 22 tháng 9 năm 1941.

Xây dựng và kiến trúc

Việc xây dựng lúc đầu gặp rất nhiều khó khăn về tài chính. Các người ủng hộ việc lập trường này tập hợp lại trong một hội gọi là "Hội hợp tác đại học" (UniversitetSamvirket) và đảm nhiệm việc điều hành. Họ phải tìm kiếm nguồn tài chính tư nhân để xây dựng các tòa nhà tương lai trên khu đất do thị xã Aarhus cung cấp, vì chính phủ đã thông báo bằng một nghị định là sẽ không tài trợ. Trước nỗ lực của hội hợp tác đại học nói trên, năm 1931 chính phủ đưa ra luật trường đại học quy định rằng nhà nước sẽ tài trợ các chi phí điều hành, nếu hội này tài trợ việc xây dựng. Hội liền tổ chức một cuộc thi thiết kế đề án kiến trúc năm 1931 và đề án của kiến trúc sư C.F. Møller được chọn. Việc xây dựng được bắt đầu dưới sự trông nom của các kiến trúc sư C.F. Møller, Kay Fisker, Povl Stegman cùng với kiến trúc sư vườn hoa và công viên C.Th. Sørensen. Mọi việc tiến nhanh và 5 năm sau ngày khai giảng thì vua Christian X của Đan Mạch đã khánh thành tòa nhà đầu tiên ngày 11 tháng 9 năm 1933.

Các tòa nhà chính tập trung chung quanh Công viên đại học (rộng khoảng 15 ha với 2 hồ nước nhân tạo) tạo ra một cảnh quan rất đẹp khiến cho khu trường sở (campus) này nổi tiếng thế giới. Các tòa nhà bằng gạch màu vàng đặc trưng ở quanh Công viên đại học này có tổng diện tích các tầng là 246.000 m². Ngoài ra còn một loạt nhà bên ngoài khu công viên với tổng diện tích 59.000 m². Ở khu công viên còn có các nhà bảo tàng lịch sử thiên nhiên, bảo tàng nghệ thuật cổ đại (Hy Lạp, La Mã), bảo tàng Niels Stensen và các cư xá sinh viên.

Các tòa nhà của Đại học Aarhus được đưa vào Danh sách 108 di sản văn hóa quốc gia của Bộ Văn hóa Đan Mạch năm 2006 và là một trong 12 công trình kiến trúc giá trị nhất Đan Mạch.

Các phân khoa

Hiện nay Trường có 5 phân khoa đại học:

 Phân khoa Nhân văn
Lúc đầu chỉ có các môn triết học và ngôn ngữ. Sau đó thêm các môn phương ngữ, lịch sử, ngữ văn, ngôn ngữ học và văn hóa Jutland. Năm 2005 phân khoa này có 6.877 sinh viên (trong đó 1.242 sinh viên mới) với 209 giáo sư, phó giáo sư, giảng viên cùng 330 nhân viên phụ tá các loại. Hiện phân khoa này có 7 ban:
 Mỹ học
 Nhân loại học, Khảo cổ, Ngữ học
 Lịch sử
 Thông tin và Thông tin đại chúng
 Ngôn ngữ, Văn hóa, Văn học
 Triết học, Lịch sử tư tưởng
 Scandinavia học
 Phân khoa Y học
Các giáo trình Y học bắt đầu từ năm 1933. Năm 1953 trường cấp bằng tiến sĩ đầu tiên. Năm 1992 trường Nha khoa Aarhus sáp nhập vào phân khoa này. Năm 1997 giáo sư Jens Christian Skou được giải Nobel dành cho Sinh lý và Y học về công trình phát hiện bơm natri-kali. Năm 2005 phân khoa này có 3.025 sinh viên (trong đó 505 sinh viên mới) với 211 giáo sư, phó giáo sư, giảng viên cùng 823 nhân viên phụ tá các loại. Hiện phân khoa này có 10 ban:
 Giải phẫu học
 Lâm sàng
 Pháp y
 Di truyền học
 Hóa sinh
 Vi sinh vật và Miễn dịch học
 Dược học
 Sinh lý học và Lý sinh học (Biophysics)
 Y tế cộng đồng
 Nha khoa
 Phân khoa Khoa học xã hội
Thành lập năm 1936 dưới tên Phân khoa Kinh tế và Luật học. Năm 1958 có giáo trình khoa học chính trị (đầu tiên của Đan Mach). Năm 1968 - sau khi thêm môn tâm lý học - phân khoa này đổi tên thành Phân khoa Khoa học xã hội. Năm 2005, có 5.577 sinh viên (trong đó 1.030 sinh viên mới) với 140 giáo sư, phó giáo sư, giảng viên cùng 293 nhân viên phụ tá. Hiện phân khoa này có 4 ban:
 Khoa học chính trị
 Tâm lý học
 Kinh tế và Quản trị
 Luật học
 Phân khoa Thần học
Phân khoa này có rất sớm. Lúc đầu phân khoa chưa được phép tổ chức thi. Các thí sinh phải sang thi ở Đại học Copenhagen. Năm 1938 phân khoa mới đủ khả năng tổ chức các kỳ thi. Năm 1947 phân khoa này cấp bằng tiến sĩ đầu tiên. Năm 2005 phân khoa có 989 sinh viên (trong đó 132 sinh viên mới) với 37 giáo sư, phó giáo sư, giảng viên cùng 43 nhân viên phụ tá. Hiện Phân khoa này có 4 ban:
 Kinh Thánh
 Lịch sử Giáo hội
 Thần học hệ thống + Thần học thực hành
 Tôn giáo
 Phân khoa Khoa học tự nhiên
Phân khoa này là phân khoa mới nhất, được hình thành năm 1954 với các môn vật lý, hóa học và toán học. Năm 2005 phân khoa có 3.509 sinh viên (trong đó 678 sinh viên mới) với 284 giáo sư, phó giáo sư, giảng viên cùng 758 nhân viên phụ tá. Hiện Phân khoa có 7 ban và 1 viện:
 Sinh học
 Hóa học
 Khoa học máy tính
 Khoa học trái đất
 Toán học
 Sinh học phân tử
 Vật lý + Thiên văn học
 Viện Niels Stensen

Số các môn học của từng phân khoa được in trong tập sách mỏng The University of Aarhus, Denmark (2006).

Ngoài ra, từ năm 2007 trường đã hợp nhất với:

 Trường Cao đẳng thương mại Aarhus (lập năm 1939)
 Viện Quốc gia nghiên cứu môi trường
 Viện nghiên cứu nông nghiệp (trở thành Phân khoa Khoa học nông nghiệp)

Thư viện

Thư viện của Đại học Aarhus có 18 tầng lầu, là một trong các tòa nhà lớn nhất thành phố. Trong 18 tầng này, chỉ có 3 tầng dành cho công chúng, các tầng khác dùng chứa các sách vở, tài liệu. Phòng đọc sách có các báo phát hành trên khắp thê giới, các máy tính cho người đọc sử dụng, nhiều phòng học, nghiên cứu và một phòng chứa các phương tiện thông tin đại chúng như phim, vi phim, các băng đĩa, v.v. Thư viện này là một trong 2 thư viện lưu trữ bản sao mọi tài liệu ấn hành trong nước (thư viện kia ở Copenhagen), do đó mang tên Thư viện Quốc gia. Thư viện cũng có nhiều sách và tạp chí nước ngoài (chủ yếu tiếng Anh). Thư viện có khoảng 3,5 triệu đầu sách và tạp chí cùng 1,3 triệu tài liệu khác dành cho người đọc tại chỗ hoặc mượn về nhà.

Các nhà kính
Các nhà kính của trường được gom lại trong một tòa nhà lớn, dáng hiện đại. Nhà này nằm ngoài khu trường sở (phần phía nam bản đồ) gần Vườn bách thảo Aarhus, do Khoa Sinh học sử dụng để thí nghiệm các nghiên cứu thực vật.

Quản trị
Trường được điều hành bởí Hội đồng quản trị gồm 11 người (6 người từ bên ngoài, 2 do các giáo chức bầu, 2 do sinh viên bầu và 1 từ nhân viên hành chính. Chủ tịch hội đồng buộc phải là người từ bên ngoài. Hội đồng này bổ nhiệm hiệu trưởng, có hiệu phó phụ tá và 5 khoa trưởng các phân khoa.

Danh tiếng

Năm 2012 Tổ chức "Academic Ranking of World Universities" xếp hạng Đại học Aarhus số 86. Phân khoa Khoa học chính trị được xếp thứ 5 châu Âu và thứ 40 trên thế giới trong số các phân khoa khoa học chính trị tốt nhất. Khoa Kinh tế được xếp thứ 50 châu Âu và thứ 136 thế giới. Khoa Tin học có những người nổi tiếng như Bjarne Stroustrup, tạo ra ngôn ngữ lập trình C++, giáo sư Olivier Danvy (người Pháp) và Lars Knudsen người nghiên cứu cách viết mật mã.

Một số cựu sinh viên nổi tiếng

Svend Auken, (thạc sĩ khoa học chính trị 1969), chủ tịch Đảng Dân chủ Xã hội Đan Mach 1987-1992.
Jens-Peter Bonde, nghị sĩ Nghị viên châu Âu 1979-2008.
John Frandsen, (thạc sĩ âm nhạc) nhạc sĩ sáng tác
Frederik, Thái tử Đan Mạch, (thạc sĩ khoa học chính trị 1995) thái tử Đan Mạch
Søren Gade, (thạc sĩ Kinh tế học 1990) cựu bộ trưởng Bô Quốc phòng Đan Mạch
Lene Hau, (tiến sĩ Vật lý 1991)
Dan Jørgensen, (thạc sĩ khoa học chính trị) nghị sĩ Nghị viện châu Âu
Anders Fogh Rasmussen, (thạc sĩ kinh tế 1978) thủ tướng Đan Mạch từ 2001 tới 2009. Tổng thư ký NATO từ tháng 8 năm 2009.
Bjarne Stroustrup, (thạc sĩ Khoa học máy tính và Toán học 1975) nhà thiết kế ngôn ngữ lập trình C++
Lars Eilstrup Rasmussen, (thạc sĩ Khoa học máy tính và Toán học 1990) nhà khoa học máy tính, người đồng sáng lập Google Maps.

Tham khảo

 "The University of Aarhus, Denmark" (2006) Tập sách mỏng in hàng năm giới thiệu Đại học Aarhus và tóm lược các hoạt động của trường trong năm trước, bằng tiếng Đan Mạch và tiếng Anh

Liên kết ngoài
Chương trình Thạc sĩ tại Đại học Aarhus
Aarhus University Khoa Kinh doanh và Công nghệ
Trường Kinh doanh Aarhus
Aarhus Universitet: www.au.dk

Aarhus
Trường đại học Đan Mạch
Đại học công lập


title: Le Petit-Abergement

text:
Le Petit-Abergement  là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Petitabergement