title: Messerschmitt Me 261

text:
Chiếc Messerschmitt Me 261 Adolfine là kiểu máy bay được phát triển dựa trên kiểu Messerschmitt Bf 110 nhỏ hơn, được Messerschmitt thiết kế vào cuối những năm 1930 như là một kiểu máy bay trinh sát duyên hải tầm xa. Tuy nhiên nó không được đưa vào sản xuất hàng loạt.

Thiết kế và phát triển

Lịch sử phát triển
Vào năm 1937 Messerschmidt bắt đầu thực hiện kế hoạch P. 1062, một nghiên cứu về một kiểu máy bay trinh sát tầm xa, sử dụng thiết kế căn bản của chiếc máy bay tiêm kích hạng nặng hai động cơ Bf 110 làm cơ sở. Nó có một thân máy bay dài và hẹp và hai động cơ được đặt trên cánh. Bộ Hàng không Đế chế Đức (RML) đã chấp thuận kế hoạch sau khi bị thuyết phục rằng chiếc máy bay có khả năng lập kỷ lục thế giới bay đường trường và đặt cho nó ký hiệu Me 261.

Kế hoạch đặt ra là sẽ chế tạo một máy bay hoàn chỉnh để mang Ngọn lửa Thế Vận Hội từ Garmisch-Partenkirchen, Đức (nơi tổ chức Thế Vận Hội Mùa Đông 1936) đến Tokyo, Nhật Bản cho Thế Vận Hội Mùa Hè 1940 (bị hủy bỏ do Thế Chiến II), sẽ là chuyến bay đường trường không nghỉ phá kỷ lục thế giới. Kế hoạch này sử dụng ý tưởng của Adolf Hitler vào giai đoạn đầu của việc thiết kế và chiếc máy bay một cách không chính thức được mang tên Adolfine nhằm tôn vinh ông ta.

Đặc tính thiết kế
Chiếc Me 261 tích hợp một số đặc tính khá tiên tiến vào thời đó. Kiểu cánh một xà dọc duy nhất toàn kim loại được thiết kế để sử dụng như là thùng chứa nhiên liệu, và chiều dày cánh ở gốc cánh chỉ nhỏ hơn chút ít so với chiều cao của thân máy bay. Nguyên phần thân máy bay có tiết diện hình chữ nhật, đủ chỗ cho một đội bay gồm năm người bao gồm hai phi công, điện báo viên, hoa tiêu và một kỹ sư phi hành.

Động lực được cung cấp bởi bốn động cơ Daimler-Benz DB 601, được ghép lại thành từng cặp được biết đến dưới tên gọi là DB 606, vốn được phát triển cho kiểu máy bay He 177. Mỗi cặp động cơ vận hành một bộ cánh quạt có bước góc cánh thay đổi được thông qua một hộp số dùng chung, cung cấp công suất 2.700 mã lực.

Bộ bánh đáp bao gồm một bánh trước mũi và hai bánh đáp chính có đường kính khá lớn, được sử dụng nhằm ngăn ngừa chiếc máy bay khỏi bị sa lầy trên những đường băng hạ cánh bằng cỏ.

Những chiếc nguyên mẫu
Việc chế tạo ba chiếc nguyên mẫu được bắt đầu tại xưởng của Messerschmitt ở Augsburg vào mùa Xuân năm 1939, nhưng công việc tiến triển chậm chạp do nhận thức rằng chiến tranh sắp xảy ra không lâu sau đó và Thế Vận Hội mùa Hè 1940 sẽ bị hủy bỏ. Vai trò nguyên thủy của thiết kế chiếc Me 261 như là một máy bay trinh sát tầm xa bị quên lãng và nó được xem là không chiến lược và sắp bị hủy bỏ. Tuy nhiên, RML nhận thất rằng nó có thể là một máy bay hữu ích nhằm đánh giá các chuyến bay tầm xa và công việc được tiếp tục vào mùa Hè năm 1940.
Me 261 V1
Chuyến bay đầu tiên của chiếc Me 261 V1 diễn ra vào ngày 23 tháng 12 năm 1940, do phi công thử nghiệm của Messerschmitt là Karl Baur điều khiển. Willy Messerschmitt đã viết thư cho Ernst Udet vào đầu năm 1941 về kết quả của chuyến bay đầu tiên, tiên đoán một tầm bay xa lên đến 20.000 km (12.430 mi) dành cho kiểu máy bay này. Quyết định sử dụng loại động cơ DB 606 là một vấn đề vì chỉ có vài chiếc sẵn có cho kế hoạch phát triển, trong khi hầu hết đều cần dùng cho những chiếc máy bay đang sản xuất như kiểu Heinkel He 177. Chiếc Me 261 V1 bị hư hỏng nặng trong một cuộc ném bom của Đồng Minh xuống Lechfeld vào năm 1944 và chiếc máy bay sau đó bị tháo dỡ.
Me 261 V2
Chuyến bay đầu tiên của chiếc Me 261 V2 được thực hiện vào đầu năm 1941. Đến lúc này các quan chức đã xem chiếc Me 261 như là một kiểu máy bay trinh sát duyên hải tầm xa. Messerschmitt đã nhận thấy rằng bản chất mang nhiên liệu bên trong cánh của chiếc máy bay đã loại trừ khả năng trang bị vũ khí trên nó, nên cả hai chiếc nguyên mẫu đều được thử nghiệm khả năng bay kéo dài cho đến năm 1943. Đã có một đề nghị rằng một chiếc hay cả hai sẽ được dùng để thả truyền đơn xuống New York, nhưng ý tưởng này đã không được thực hiện. Chiếc Me 261 V2 bị hư hỏng cùng với chiếc V1 trong cuộc ném bom của Đồng Minh và sau đó đã bị tháo dỡ.
Me 261 V3
Chiếc V3 khác biệt hơn những chiếc tiền nhiệm do được vận hành bởi hai động cơ DB 610 (một thiết kế động cơ kép khác) và chỗ trống bên trong rộng hơn cho thêm hai thành viên đội bay nữa. Chuyến bay đầu tiên của chiếc Me 261 V3 được thực hiện vào đầu năm 1943. Chiếc máy bay này đã có một loạt các chuyến bay thử nghiệm lâu nhất. Vào ngày 16 tháng 4 năm 1943, chiếc Me 261 V3 dưới sự điều khiển của Karl Baur đã vượt qua quãng đường 4.500 km (2.796 mi) trong một chuyến bay kéo dài 10 giờ, lập nên một kỷ lục về thời gian bay không chính thức vốn không thể xác nhận được do hoàn cảnh chiến tranh. Vào tháng 7 năm 1943, hệ thống thủy lực của chiếc Me 261 V3 bị hỏng khi hạ cánh và nó được chuyển đến Oranienburg để được sửa chữa, và sau đó nó được sử dụng trong một ít phi vụ tầm xa của lực lượng trinh sát của Không quân Đức. Số phận cuối cùng của nó hiện vẫn không rõ.

Đặc điểm kỹ thuật (Messerschmitt Me 261 V3)

Đặc tính chung

 Đội bay: 07 người
 Chiều dài: 16,68 m (54 ft 9 in)
 Sải cánh: 26,86 m (88 ft 2 in)
 Chiều cao: 4,71 m (15 ft 6 in)
 Động cơ: 2 x động cơ Daimler-Benz DB 610A/B 24 xy lanh bố trí chữ V ngược làm mát bằng nước, công suất 2.950 mã lực (2.200 kW) mỗi động cơ

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 620 km/h ở 3.000 m (385 mph ở 9.840 ft)
 Tầm bay tối đa: 11.024 km (6.850 mi)
 Trần bay: 8.260 m (27.100 ft)

Tham khảo

 Green, William Warplanes of the Third Reich. Galahad Books, 1986.
 Gunston, Bill & Wood, Tony Hitler's Luftwaffe. Salamander Books Ltd., 1977.

Máy bay Messerschmitt
Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay trinh sát
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Borsonella abrupta

text:
Borsonella abrupta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Borsoniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

abrupta


title: Tipula crolina

text:
Tipula crolina là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Trần Văn Ơn

text:
Trần Văn Ơn sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931 và mất ngày 9 tháng 1 năm 1950 là một học sinh trường Pétrus Ký đã bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Sài Gòn đầu năm 1950. Cái chết của anh đã gây tiếng vang lớn, có tác động rộng khắp trong phong trào đấu tranh của dân chúng Sài Gòn sau đó. Anh đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 2000.

Tiểu sử
Trần Văn Ơn sinh năm 1931, tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Cha anh là ông Trần Văn Nghĩa là công chức bậc thấp, mẹ anh là bà Huỳnh Thị Tữu.

Thuở nhỏ, anh học tiểu học ở thị xã Mỹ Tho, sau đó cùng gia đình chuyển đi, trú quán tại số nhà 322/10, đường Verolun, Sài Gòn. Hầu hết anh chị của anh đều tham gia phong trào cách mạng, trong đó có chị là Trần Thị Lễ, liệt sĩ đã mất năm 1948.

Tháng 8 năm 1945, anh thi đậu vào lớp năm thứ nhất, bậc cao đẳng tiểu học tại Trường Pétrus Ký. Năm học 1948-1949, anh học xong năm thứ ba bậc cao tiểu, thi vượt lớp đỗ bằng đệ nhất cấp Pháp (Brevet du 1er cycle). Đến năm học 1949-1950, khi lên lớp năm thứ tư cao tiểu thì Trần Văn Ơn được đặc cách lên lớp Ban tú tài (lớp seconde, tương đương lớp 10 hiện nay) của trường vì đã có bằng đệ nhất cấp. Trần Văn Ơn được coi là một học sinh chăm ngoan, hiếu nghĩa lễ độ với cha mẹ, thầy cô, bên cạnh học tập còn ham hoạt động xã hội.

Từ năm 1947, anh tham gia vào phong trào học sinh yêu nước của trường, tham gia Hội học sinh sinh viên Việt Nam - Nam Bộ. Anh là hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành, đồng thời nhận nhiệm vụ tuyên truyền, vận động học sinh trong trường tham gia vào các hoạt động chống thực dân Pháp và chính quyền thân Pháp. Anh được coi là một trụ cột của phong trào học sinh yêu nước của Trường Pétrus Ký.

Trước ngày kỉ niệm 9 năm khởi nghĩa Nam Kỳ (23/11/1940 - 23/11/1949), chính quyền Pháp đã bắt cóc một số học sinh của trường Pétrus Ký, sau sự kiện này đã nổ ra cuộc bãi khóa của học sinh của 10 trường ở Sài Gòn vào ngày 23 tháng 11 năm 1949. Lúc này, Trần Văn Ơn đang chuẩn bị thi tú tài, nhưng vẫn tích cực tham gia cuộc bãi khóa, đứng đầu nhóm học sinh của trường Pétrus Ký đi biểu tình.

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, ở Sài Gòn đã nổ ra một cuộc biểu tình lớn của hơn 6000 học sinh-sinh viên và giáo viên các trường, yêu cầu thủ tướng Trần Văn Hữu thả ngay những học sinh, sinh viên bị bắt. 13 giờ ngày hôm đó, chính phủ của thủ hiến Trần Văn Hữu đã huy động một lực lượng lớn cảnh sát để đàn áp phong trào biểu tình, đem vòi rồng phun nước và dùng dùi cui đánh đập tàn nhẫn người biểu tình. Cuộc đàn áp này đã dẫn tới việc bắt đi 150 người, đánh đập 30 người trọng thương tại chỗ.
Không lùi bước trước kẻ thù, Trần Văn Ơn cùng một số bạn bè hiên ngang tiến về phía trước lớn tiếng tố cáo tội ác của chúng, đồng thời che chở cho các em nhỏ ở phía sau.
Theo trang tỉnh Bến Tre, trong lúc khiêng nữ sinh Tạ Thị Thâu của Trường Gia Long bị cảnh sát đánh ngất, Trần Văn Ơn đã bị trúng đạn vào bụng. Theo Lê Trung Nghĩa trên Tuổi Trẻ, Trần Văn Ơn bị bắn trong lúc đang đỡ học sinh trèo lên đống củi chất sát rào để vượt tường. Cùng với các nạn nhân khác, anh được đưa vào Bệnh viện Chợ Rẫy cứu chữa, tuy nhiên do vết thương quá nặng nên đã qua đời vào 15 giờ 30 phút chiều ngày hôm đó. Khi đó, Trần Văn Ơn mới chưa đầy 19 tuổi.

Đám tang Trần Văn Ơn
Tin Trần Văn Ơn mất ngay lập tức đã gây náo động trong giới học sinh-sinh viên Sài Gòn. Các học sinh đã được cử tới để bảo vệ xác Trần Văn Ơn tại nhà thương. Tin này cũng mau chóng trở thành tâm điểm và đồng loạt các tờ báo lớn của Sài Gòn đã đưa tin.

Sau khi đấu tranh để được sự đồng ý của nhà cầm quyền, ban đại diện học sinh trường và gia đình đã đem xác anh về quàn 3 ngày tại nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều. Họ đã lập bàn thờ, đặt linh vị và quyết định tổ chức tang lễ cho Trần Văn Ơn ngay trong trường Pétrus Ký. Toàn thể học sinh Pétrus Ký đã mang băng đen để tang anh. Từ ngày 10 đến 12 tháng 1, hàng trăm đoàn thể đủ mọi các giới: công nhân, tri thức, thương nhân, công chức, nghệ sĩ, nhà báo, học sinh... đã đến viếng, thắp hương và đặt vòng hoa cho anh. Tổng cộng có hơn 300 vòng hoa, đặc biệt trong số đó có vòng hoa của những người Pháp mang dòng chữ "Soldats démocrates" (Chiến sĩ dân chủ).

Ngày 12 tháng 1 năm 1950, lễ tang Trần Văn Ơn được tổ chức, với Trưởng ban lễ tang là giáo sư Lưu Văn Lang. Hàng chục ngàn người đã đến tập trung tại trường Trương Vĩnh Ký. Hơn 300.000 người dân Sài Gòn đã xuống đường ủng hộ. Theo báo Thần chung (số ngày 14-1-1950), để hưởng ứng đám tang Trần Văn Ơn, các hiệu buôn người Việt, người Hoa, người Ấn, các hãng tư nhân khác đều đóng cửa ngày hôm đó, đồng thời các xe rước người đi đưa đám tang đều không lấy tiền, hàng mấy trăm phu xích lô tình nguyện chở hơn 300 vòng hoa. Hai đại biểu học sinh ở Trung và Bắc cũng đáp máy bay vào dự tang lễ. Sau khi tập hợp đông đủ, đúng 7 giờ 30 phút, đoàn người bắt đầu khởi hành, đi qua các con đường của Sài Gòn, tới nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều đón thi hài anh. Học sinh mang theo những biểu ngữ, di ảnh Trần Văn Ơn. Dẫn đầu đoàn biểu tình là những nhân sĩ trí thức như Lưu Văn Lang, luật sư Trịnh Đình Thảo, Nguyễn Hữu Thọ..., cùng một số người Pháp. Ước tính có 25.000 người đã đi trong đoàn, cùng với rất nhiều dân chúng Sài Gòn ở hai bên đường đón tiếp hưởng ứng. Quan tài anh sau khi được đưa ra khỏi nhà vĩnh biệt, đã được đưa về nghĩa trang Chợ Lớn để chôn cất.

Tại nghĩa trang Chợ Lớn, nhiều diễn văn được đọc để tưởng niệm Trần Văn Ơn. Trong số đó, Điếu văn của đại biểu các học sinh, sinh viên có đoạn:

Đám tang Trần Văn Ơn được coi là đã trở thành một "cuộc biểu dương lực lượng của đồng bào yêu nước Sài Gòn - Chợ Lớn", chống lại chính quyền thực dân Pháp.

Tưởng niệm
Tháng 2 năm 1950, tại Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam lần thứ nhất ở Việt Bắc, đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hàng năm làm Ngày truyền thống Học sinh Sinh viên Việt Nam.
Ngày 11 tháng 1 năm 1979, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã ký Quyết định công nhận liệt sĩ cho Trần Văn Ơn.
Tháng 3 năm 2000, Trần Văn Ơn được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
 Tên anh đã được đặt cho con đường và trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh, Biên Hòa, Thanh Hóa, Đồng Hới... Ngoài ra, tên anh còn được đặt cho giải thưởng Trần Văn Ơn, dành cho học sinh khối chuyên nghiệp và dạy nghề do Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức.

Chú thích

Tham khảo

Người Bến Tre
Nhân vật trong Chiến tranh Đông Dương
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Cựu học sinh Pétrus Ký - Lê Hồng Phong


title: Marshallena

text:
Marshallena là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Marshallena bao gồm:

 Marshallena diomedea Powell, 1969
 Marshallena nierstraszi (Schepman, 1913)
 Marshallena philippinarum (Watson, 1882)

Chú thích

Tham khảo

Turridae


title: Monolepta circumdata

text:
Monolepta circumdata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Pseudopanurgus fasciatus

text:
Pseudopanurgus fasciatus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1973


title: 989

text:
Năm 989 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 989


title: 13751 Joelparker

text:
13751 Joelparker là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là about 1234 ngày (3.38 năm).

Nó được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998.

Tham khảo

013751
19980916
013751
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Boreotrophon avalonensis

text:
Boreotrophon avalonensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Boreotrophon


title: Bruchidius dorsalis

text:
Bruchidius dorsalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

D


title: Amorbach

text:
Amorbach là một đô thị thuộc huyện Miltenberg bang Bayern nước Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town’s official webpage
 Geschichtsportal Bayerischer Untermain
 Amorbach Tithe Barn


title: Kasaragod

text:
Kasaragod là một thành phố và khu đô thị của quận Kasaragod thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Địa lý
Kasaragod có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 19 mét (62 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kasaragod có dân số 52.683 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Kasaragod có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Kasaragod, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala
Thành phố ven biển ở Ấn Độ


title: Foradada del Toscar

text:
Foradada del Toscar là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 213 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Clydonodozus pallidistigma

text:
Clydonodozus pallidistigma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Clydonodozus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Panuhat

text:
Panuhat là một thị trấn thống kê (census town) của quận Barddhaman thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Panuhat có dân số 5665 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Panuhat có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Panuhat, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Ruda Śląska

text:
Ruda Śląska [Ruda ɕlɔska] là một thành phố ở Silesia, miền nam Ba Lan, gần Katowice. Nó là bộ phận của Liên minh đô thị Thượng Silesia, một vùng đô thị với dân số 2 triệu người. Nó nằm ở Tây Nguyên Silesia, bên sông Kłodnica (nhánh của sông Oder).

Thành phố này thuộc tỉnh Silesia kể từ khi hình thành năm 1999. Trước đây, nó đã thuộc tỉnh Katowice, và trước đó nữa là một phần của tỉnh tự trị Silesian. Ruda Śląska là một trong những thành phố trong khu vực đô thị Katowice (dân số 2.700.000 người) và trong vòng một khu vực đô thị lớn hơn Silesia (dân số 5.294.000 người), dân số của thành phố là 143.583 (Tháng 6 năm 2009).

Tham khảo

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie


title: Neoathousius hartmanni

text:
Neoathousius hartmanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Neoathousius


title: Graphium mendana

text:
Graphium mendana là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở Papua New Guinea và quần đảo Solomon.

Hình ảnh

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Graphium mendana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Graphium


title: Bufo nelsoni

text:
Cóc Amargosa (Bufo nelsoni) là một loài cóc trong họ Bufonidae.

Phân bố
Đây là loài đặc hữu của thung lũng Oasis, sa mạc Amargosa ở Nevada, Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông Amargosa, thung lũng Oasis và suối ở vùng cao. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Tham khảo

 (2004) The history of a Nearctic colonization: Molecular phylogenetics và biogeography of the Nearctic toads (Bufo). Evolution 58: 2517–2535.

Liên kết ngoài
Nevada Fish & Wildlife Office: Amargosa Toad - website of the U.S. Fish & Wildlife Service, Nevada Office

N
Động vật lưỡng cư Mỹ
Sa mạc Amargosa
Động vật sa mạc Mojave
Động vật sắp nguy cấp Hoa Kỳ
Động vật được mô tả năm 1893


title: Soignolles-en-Brie

text:
Soignolles-en-Brie là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Soignolles-en-Brie được gọi là Soignollais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Soignolles-en-Brie
Map of Soignolles-en-Brie on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Hồng Quang, Ân Thi

text:
Hồng Quang là một xã thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hồng Quang nằm ở cực nam huyện Ân Thi, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hạ Lễ
Phía tây giáp huyện Kim Động
Phía nam giáp huyện Tiên Lữ
Phía bắc giáp xã Hồng Vân.

Xã Hồng Quang có diện tích 3,40 km², dân số năm 2019 là 4.112 người, mật độ dân số đạt 1.210 người/km².

Giao thông
Xã Hồng Quang có tỉnh lộ 200 và tỉnh lộ 205 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Athous vomeroi

text:
Athous vomeroi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Megachile agustini

text:
Megachile agustini là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1905


title: Centrolene antioquiense

text:
Centrolene antioquiense là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Đây là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Bolívar, W. & Lynch, J. 2004. Centrolene antioquiense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Centrolene
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật đặc hữu Colombia


title: Agrypnus defectus

text:
Agrypnus defectus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Rupilia rugulosa

text:
Rupilia rugulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Rupilia


title: Châtenoy, Seine-et-Marne

text:
Châtenoy là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Castelnéociens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 134 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Châtenoy
Map of Châtenoy on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Đông Cường

text:
Đông Cường là một xã thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Đình làng Hoàng Quan trên địa bàn xã thờ bà đào nương Phạm Thị Trân - bà tổ của nghệ thuật hát chèo ở Việt Nam.

Diện tích và dân số
Xã Đông Cường có diện tích 7,95 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Đông Cường có số dân 6.953 người.

Địa giới hành chính
Xã Đông Cường nằm ở phía đông bắc của huyện Đông Hưng, thuộc tả ngạn sông Tiên Hưng.
Phía đông giáp xã Đồng Tiến, huyện Quỳnh Phụ và xã Thụy Thanh, huyện Thái Thụy;
Phía nam giáp xã Đông Kinh, huyện Đông Hưng;
Phía tây giáp các xã Đông Xá và Đông Phương, huyện Đông Hưng;
Phía bắc giáp xã Đông Phương, huyện Đông Hưng và xã Đồng Tiến, huyện Quỳnh Phụ.

Chú thích


title: Cầu diệp đỏ

text:
Cầu diệp đỏ hay cầu diệp san hô, lan lọng hiếm (danh pháp hai phần: Bulbophyllum corallinum) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Đây là loài bản địa của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và của Myanma, Thái Lan, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C
Thực vật Việt Nam
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc


title: Titus Livius

text:
Titus Livius (hay Livy trong tiếng Anh; 59 TCN – 17 CN) là một sử gia người La Mã, ông đã viết về lịch sử của Roma, trong cuốn Ab Urbe Condita, từ giai đoạn hình thành đến triều đại Augustus trong thời đại của chính ông.

Tham khảo

Đế quốc La Mã
Nhà sử học
Mất năm 17
Sinh năm 59 TCN
Sinh năm 64 TCN
Năm 59 TCN
Năm 64 TCN


title: Dendropoma petraeum

text:
Dendropoma petraeum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Lunetta G. D’A. & Damiani F. (2002). "Spermiogenesis in the vermetid gastropod Dendropoma petraeum (Gastropoda, Prosobranchia)". European Journal of Histochemistry 46(1): 75-86. doi:10.4081/1656. abstract , PDF .

Dendropoma


title: Haliotis rugosa

text:
Haliotis rugosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Haliotidae, the abalones.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chi Bào ngư
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN


title: Oed-Öhling

text:
Oed-Öhling là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 10,62 km², dân số năm 2001 là 1561 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Amenemhat I

text:
Amenemhat I, hay Amenemhet I, là vị pharaon đầu tiên của Vương triều thứ 12 của Ai Cập cổ đại vào thời Trung Vương quốc. Amenemhat I là Tể tướng dưới triều vua Mentuhotep IV và sau khi Mentuhotep IV băng hà mà không có con, Amenemhat lên ngôi rồi cai trị từ khoảng 1991-1962 TCN.

Amenemhat I có lẽ là vị tể tướng có tên là Amenemhat, người đã lãnh đạo một cuộc viễn chinh đến Wadi Hammamat dưới vương triều vị vua tiền nhiệm Mentuhotep IV, và có thể đã lật đổ ông này. Nhiều học giả không tán thành với giả định Mentuhotep IV đã bị Amenemhat I sát hại, nhưng họ lại không có bằng chứng độc lập nào để bác bỏ giả thuyế này và thậm chí có thể chỉ ra được một khoảng thời gian đồng nhiếp chính giữa vương triều của họ.

Amenemhet I không thuộc dòng dõi hoàng tộc, và với một số tác phẩm văn học được sáng tác (Lời tiên tri của Neferti,  Lời chỉ dạy của Amenemhat ), và trong kiến trúc việc tái dựng lại khu phức hợp kim tự tháp theo phong cách của những vị vua vương triều thứ 6 thường được coi là các nỗ lực của ông nhằm hợp pháp hóa quyền lực của mình. Amenemhat I đã chuyển kinh đô từ Thebes tới Itjtawy và được an táng ở el-Lisht.

Đầu vương triều
Có một số bằng chứng cho thấy rằng giai đoạn đầu vương triều của Amenemhat I đã bị vây quanh với sự bất ổn chính trị, như được chỉ ra từ các chữ khắc của Nehri, một viên thống đốc địa phương. Đã có một số trận hải chiến diễn ra trong giai đoạn này và với sự trợ giúp từ Khnumhotep I, đồng minh thân cận với Amenemhat I, nhà vua đã giành được chiến thắng. Sau đó, Khnumhotep được bổ nhiệm làm một thống đốc quan trọng tại Beni Hasan, và ông ta đã sáng lập một vương triều thống đốc địa phương tại đó. Cháu nội của ông ta là Khnumhotep III.

Trong những dòng chữ khắc khác của mình, Khnumhotep còn đề cập đến những chiến dịch quân sự chống lại người châu Á và Nubia.

Tên gọi
Tên tuổi của Amenemhat I còn gắn kết với một trong hai sebayt hoặc "giáo huấn" đạo đức cho các quốc vương Ai Cập, tiêu đề Lời chỉ dạy của Amenemhat, mặc dù vậy ngày nay người ta nghĩ rằng nó được sáng tác bởi một quan ký lục theo lệnh của nhà vua.

Tên Horus của Amenemhat, Wehemmesu, có nghĩa là sự phục hưng hoặc tái sinh, là một ám chỉ đến giai đoạn Cổ Vương quốc, mà các biểu tượng văn hóa và hình mẫu (chẳng hạn như các kim tự tháp và hoa văn nghệ thuật thời Cổ Vương quốc) đã được các vị vua Vương triều thứ mười hai tích cực noi gương sau khi kết thúc. Sự thờ cúng các vị vua cũng được đẩy mạnh trong thời gian này, và chính quyền trung ương dần trở lại sự ổn định và tập trung nhiều quyền lực hơn.

Triều đình hoàng gia
Viên tể tướng của ông vào thời kì đầu là Ipi, vào cuối vương triều chức vụ này do Intefiqer đảm trách. Hai viên quan coi quốc khố dưới vương triều vị vua này là: Ipi và Rehuerdjersen. Hai đại thần khác, Meketre và Sobeknakht, hiện vẫn chưa được xác định.

Kim tự tháp

Kim tự tháp của ông đã được xây dựng theo phong cách của các kim tự tháp vương triều thứ 5 và thứ 6 đó là một lõi thô được phủ một lớp vỏ đá vôi mịn.
"Phần lõi của kim tự tháp được tạo thành từ các khối đá vôi thô nhỏ với một đống lùng nhùng đầy cát, mảnh vỡ và gạch bùn. Có lẽ điều đáng chú ý nhất là nó bao gồm những mảnh vỡ từ các bức phù điêu trang trí từ thời Cổ Vương quốc. Phần lớn trong số đó đến từ hệ thống các kim tự tháp và đền thờ, trong đó có Khufu. Các khối đá granite từ phức hợp của Khafre tạo thành một lớp bờ và ngăn chặn sự sụp xuống của kim tự tháp Amenemhat I. Chúng ta chỉ có thể kết luận rằng chúng đã được lựa chọn tại Saqqara và Giza rồi đưa đến Lisht để kết hợp vào kim tự tháp nhằm tạo hiệu hứng tinh thần từ chúng".

Khi lớp đá vôi ngoài cùng bị lấy đi, phần lõi đã sụp đổ. Kim tự tháp này và khu đền thờ của nó sau đó đã được sử dụng như một nguồn nguyên liệu cho lò đốt vôi vì vậy chỉ một phần nhỏ vẫn còn lại cho tới ngày hôm nay.

Các kim tự tháp thời kỳ Trung Vương Quốc được xây dựng gần với sông Nile hơn và căn phòng mai táng của Amenemhet I hiện nay đã nằm dưới mực nước sông Nile. Khu phức hợp còn có một bức tường bao bên trong xây bằng đá vôi và một bức tường bao bên ngoài bằng gạch bùn; các thành viên của hoàng tộc đã được chôn cất giữa hai bức tường này. Có một số ngôi mộ mastaba nằm giữa các bức tường và 22 nơi mai táng khác ở phía tây của kim tự tháp.

Con trai của ông, Senusret I, cũng tiếp bước theo ông xây dựng kim tự tháp của ông ta nhưng cháu nội ông, Amenemhat II, đã phá vỡ truyền thống này.

Vụ ám sát
Hai tác phẩm văn học có niên đại từ cuối vương triều đã tạo nên cho bức tranh tổng thể về cái chết của Amenemhat I. Trong Lời chỉ dạy của Amenemhat, nhà vua quá cố đã khuyên bảo cho con trai của mình thông qua một giấc mơ. Trong đoạn văn mà ông cảnh báo Senusret I không được quá thân thiết đối với thần dân của mình, ông đã kể câu chuyện về cái chết của chính mình như là một minh chứng:

Chú thích

 Wolfgang Kosack: Berliner Hefte zur ägyptischen Literatur 1 - 12: Teil I. 1 - 6/ Teil II. 7 - 12 (2 Bände). Paralleltexte in Hieroglyphen mit Einführungen und Übersetzung. Heft 9: Die Lehre des Königs Amenemhet I. an seinen Sohn. Verlag Christoph Brunner, Basel 2015. ISBN 978-3-906206-11-0.

Pharaon Vương triều thứ Mười hai của Ai Cập
Vua bị ám sát
Vua bị giết


title: Luzon

text:
Luzon (; ) là đảo lớn nhất và đông dân nhất của Philippines. Đây là đảo có diện tích lớn thứ 15 trên thế giới. Luzon nằm tại phía bắc của quần đảo Philippines, là trung tâm kinh tế và chính trị của đảo quốc này, và có thủ đô Manila. Dân số Luzon đạt 53 triệu người , là đảo đông dân thứ tư trên thế giới (sau Java, Honshu, và Anh), chiếm khoảng 53% tổng dân số toàn quốc.

Luzon cũng có thể được xem là một trong ba nhóm đảo chính tại Philippines. Theo đó, ngoài đảo chính Luzon thì còn gồm có các nhóm đảo Batanes và Babuyan ở phía bắc, Polillo ở phía đông, các quần đảo xa Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, Mindoro và Palawan cùng các đảo khác ở phía nam.

Từ nguyên

Tên gọi Luzon được cho là bắt nguồn từ lusong trong tiếng Tagalog, nghĩa là một cái cối lớn bằng gỗ được dùng để giã gạo.

Lịch sử
Luzon từng có các vương quốc Ấn Độ giáo-Phật giáo, các lãnh địa Hồi giáo và các bộ lạc dân tộc-tôn giáo, họ có các liên kết mậu dịch với Borneo, Malaya, Java, Đông Dương, Ấn Độ, Lưu Cầu, Triều Tiên, Nhật Bản và Trung Quốc trước thời thuộc địa Tây Ban Nha. Các dân tộc Tagalog và Kapampangan tại miền nam và miền trung Luzon từng lập ra một số chính thể lớn tại duyên hải, đáng chú ý nhất là Maynila, Tondo và Namayan. Bản khắc đồng Laguna có niên đại từ năm 900 và là văn kiện đầu tiên của Philippines, trên đó ghi các địa danh tại khu vực vịnh Manila cũng như Medan tại Indonesia. Các vương quốc này dựa trên giao ước giữa những người cai trị cấp làng (Datu) và địa chủ (Lakan) hay Rajah, họ phải cống nạp và nộp thuế. Các vương quốc này dựa trên mậu dịch hàng hải với các chính thể châu Á lân cận vào đương thời. Một số nơi tại Luzon bị Hồi giáo hóa khi Vương quốc Brunei bành trướng lãnh địa từ Borneo đến Philippines và lập ra Vương quốc Maynila bù nhìn. Ngoài ra, còn có các chính thể khác như Vương quốc Pangasinan cống nạp cho Trung Quốc, cũng như các vương quốc Hán hóa.

Theo các nguồn tài liệu đương thời, việc mua bán bình gốm Ruson-tsukuri bản địa (呂宋製) dùng để đựng trà và rượu với Nhật Bản trở nên phát đạt vào thế kỷ XII, và các thợ gốm Tagalog, Kapampangan và Pangasinan khắc vào mỗi bình các chữ Baybayin nhằm ký hiệu sản phẩm và nơi sản xuất. Một số lò trở nên nổi tiếng và giá cả dựa vào danh tiếng của mỗi lò.

Minh Thành Tổ từng đặt ra chức tổng đốc Luzon người Trung Quốc trong các hành trình của Trịnh Hòa và bổ nhiệm một người vào chức vụ này vào năm 1405. Nhiều nhà lãnh đạo trên quần đảo cũng nhận làm chư hầu của Trung Quốc. Trung Quốc có được uy thế trong mậu dịch với khu vực dưới thời Thành Tổ.

Các nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha là những người châu Âu đầu tiên ghi nhận Luzon trong hải đồ của họ, với tên gọi là Luçonia hay Luçon và các cư dân trên đảo được gọi là Luçoes. Nhà ngoại giao Edmund Roberts đến thăm Luzon vào đầu thế kỷ XIX, ông viết rằng Luzon được "phát hiện" vào năm 1521.

Người Tây Ban Nha đến Philippines vào thế kỷ XVI, các quốc gia của người Luzon bị tan rã và hình thành Đông Ấn Tây Ban Nha có thủ đô tại Cebu, thủ đô được chuyển về Manila sau thất bại của thủ lĩnh địa phương Rajah Sulayman vào năm 1570. Dưới thời Tây Ban Nha cai trị, Luzon còn được gọi là Nueva Castilla hay Tân Castilla.

Địa lý

Đảo chính Luzon có diện tích 109.964,9 km², là đảo rộng lớn thứ 15 trên thế giới. Đảo giáp với Biển Đông về phía tây, phía đông của đảo là Biển Philippines, còn phía bắc đảo là eo biển Luzon gồm eo biển Babuyan và Balintang. Đảo chính có hình dạng gần giống chữ nhật, có bán đảo Bicol nhô ra ở phía đông nam.

Luzon nói chung được phân thành bốn khu vực; Bắc, Trung và Nam Luzon, cùng với Vùng thủ đô quốc gia.

Tự nhiên

Bắc Luzon

Phần tây bắc của đảo, gồm hầu hết Vùng Ilocos, có đặc điểm là địa hình bằng phẳng trải dài từ bờ biển về phía đông cho đến dãy núi Cordillera Central.

Dãy Cordillera đặc trưng cho phần bắc-trung của đảo, bao phủ dãy núi này là hỗn hợp rừng thông nhiệt đới và rừng mưa núi cao. Trên dãy núi này có ngọn núi cao nhất của đảo là Pulag, với cao độ 2.922 m. Dãy núi này tạo thành đầu nguồn nước sông Agno chảy từ dốc núi Data, và uốn khúc dọc theo dãy nam Cordillera trước khi đến đồng bằng Pangasinan.

Phần đông bắc của Luzon nói chung có địa hình núi, Sierra Madre là dãy núi lớn nhất đảo quốc, vươn cao đột ngột cách bờ biển chỉ vài km. Nằm giữa hai dãy Sierra Madre và Cordillera Central là thung lũng Cagayan. Khu vực thung lũng này là nơi sản xuất gạo lớn thứ nhì và đứng hàng đầu về sản xuất ngô tại Philippines, là lưu vực của sông Cagayan, sông dài nhất tại Philippines.

Dọc theo giới hạn phía nam của Cordillera Central là dãy núi Caraballo ít được biết đến. Các ngọn núi tạo thành một liên kết giữa Cordillera Central và Sierra Madre, tách thung lũng Cagayan với đồng bằng Trung Luzon.

Trung Luzon

Phần miền trung của Luzon có đặc điểm địa hình bằng phẳng, được gọi là đồng bằng Trung Luzon, đây là đồng bằng lớn nhất trên đảo. Đồng bằng Trung Luzon có diện tích khoảng 11.000 km², là nơi sản xuất lúa gạo lớn nhất toàn quốc, được cung cấp nước tưới từ hai con sông lớn là Cagayan ở phía bắc và Pampanga ở phía nam. Tại phần trung tâm của đồng bằng có núi Arayat nhô lên.

Bờ biển phía tây của Trung Luzon có đặc trưng là bằng phẳng, kéo dài từ đường bờ biển cho đến dãy núi Zambales, trên đó có núi Pinatubo nổi tiếng nhờ vụ phun trào lớn vào năm 1991. Dãy núi này kéo dài đến biển ở phía bắc, tạo thành vịnh Lingayen, và về phía nam tạo thành bán đảo Bataan. Bán đảo Bataan bao quanh vịnh Manila, một bến cảng tự nhiên được cho là thuộc vào hàng tốt nhất tại Đông Á nhờ quy mô và vị trí địa lý chiến lược.

Dãy núi Sierra Madre tiếp tục kéo dài sang phần phía tây của Trung Luzon, uốn khúc về phía nam đế bán đảo Bicol.

Nam Luzon

Laguna de Bay chi phối phần phía bắc của Nam Luzon, đây là hồ lớn nhất toàn quốc với diện tích bề mặt 949 km², thoát nước vào vịnh Manila thông qua sông Pasig, một trong các sông quan trọng nhất đảo quốc nhờ có ý nghĩa lịch sử quan trọng và vì nó chảy qua trung tâm của Metro Manila.

Nằm cách 20 km về phía tây nam của Laguna de Bay là hồ Taal, đây là hồ miệng núi lửa. Vùng xung quanh hồ tạo thành dãy Tagaytay, từng là bộ phận của một núi lửa khổng lồ thời tiền sử bao gồm phần phía nam của tỉnh Cavite, thành phố Tagaytay và toàn bộ tỉnh Batangas.

Phần phía nam của Laguna là hai ngọn núi đơn độc là núi Makiling thuộc tỉnh Laguna, và núi Banahaw cao nhất vùng Calabarzon.

Bán đảo Bicol chi phối phần đông nam của Luzon, đây là một vùng đồi núi và hẹp, kéo dài khoảng 150 km về phía đông nam từ eo đất Tayabas thuộc tỉnh Quezon đến eo biển San Bernardino dọc bờ biển Sorsogon. Khu vực có một số núi lửa, nổi tiếng nhất trong số đó là núi lửa Mayon có hình dạng đối xứng với độ cao 2.460 m thuộc tỉnh Albay. Dãy Sierra Madre có giới hạn phía nam tại tỉnh Quezon. Địa hình có các ngọn núi cao nhô lên như núi Isarog và núi Iriga thuộc Camarines Sur, và núi Bulusan thuộc Sorsogon. Đường bờ biển của bán đảo Bicol có đặc trưng là gồm các bán đảo nhỏ, vịnh và vũng.

Đảo ngoại vi
Một số đảo ngoại vi nằm gần đảo chính Luzon được xếp là một bộ phận của nhóm đảo Luzon. Các đảo lớn nhất trong số đó là Palawan, Mindoro, Masbate, Catanduanes, Marinduque, Romblon và Polillo.

Hành chính
Trên đảo Luzon có 7 vùng hành chính, 30 tỉnh, và tính đến năm  có 68 thành phố (8 vùng, 38 tỉnh và 71 thành phố nếu tỉnh cả các đảo liên kết).

Nhân khẩu

Theo điều tra nhân khẩu năm 2015, dân số Luzon là 53.336.134 người, là đảo đông dân thứ tư trên thế giới.

Tại Luzon có bảy nhóm dân tộc-ngôn ngữ lớn. Người Ilocano chiếm ưu thế tại miền bắc Luzon, còn người Kapampangan và người Pangasinan, cùng người Tagalog và người Sambal cư trú tại Trung Luzon. Người Tagalog chiếm ưu thế tại Vùng thủ đô quốc gia, CALABARZON và các tỉnh đảo Marinduque và Mindoro, còn người Bicol cư trú tại phía nam bán đảo Bicol. Người Visayas chiếm ưu thế tại các tỉnh đảo Masbate, Palawan và Romblon.

Các dân tộc khác có số lượng ít hơn là Aeta tại Zambales và Bataan, Ibanag tạiCagayan và Isabela và Igorot/Cordillera tại Cordillera.

Do di cư trong thời gian gần đây, các cư dân người Hoa và người Moro cũng hiện diện tại các khu vực thành thị. Những người lai Tây Ban Nha, Mỹ hay Nhật cũng hiện diện. Hầu hết người Mỹ định cư tại các thành phố đô thị hóa cao tại Trung Luzon là Angeles và Olongapo do từng có các căn cứ không quân và hải quân của Hoa Kỳ tại đó, còn đa số người Hàn Quốc và Nhật Bản cư trú tại các thành thị lớn.

Gần như toàn bộ các ngôn ngữ tại Luzon đều thuộc về nhóm Borneo–Philippines thuộc ngữ tộc Mã Lai-Đa Đảo của ngữ hệ Nam Đảo. Các ngôn ngữ khu vực chính yếu gồm có: Tagalog, Ilocano, Bicolano, Kapampangan và Pangasinan. Nhiều cư dân Luzon nói tiếng Anh, còn việc sử dụng tiếng Tây Ban Nha suy yếu sau khi Hoa Kỳ chiếm đóng Philippines.

Giống như hầu hết Philippines, tôn giáo chính tại Luzon là Cơ Đốc giáo, trong đó Công giáo La Mã là giáo phái chủ yếu. Các giáo phái Cơ Đốc khác gồm có Nhân Chứng Giê-hô-va, Tin Lành, Giáo hội Độc lập Philippines (Aglipayans), Mormons và Iglesia ni Cristo. Các truyền thống và tín ngưỡng bản địa vẫn tồn tại song hiếm thấy. Ngoài ra, còn có các cộng đồng tín đồ Ấn Độ giáo, Phật giáo và Hồi giáo tại Metro Manila và những nơi khác, theo chân người Moro và người Hoa di cư đến đảo.

Kinh tế
Kinh tế Luzon tập trung tại Metro Manila, trong đó Makati giữ vai trì là trung tâm kinh tế và tài chính chủ yếu. Các công ty lớn như Ayala, Jollibee Foods Corporation, SM Group, và Metrobank đặt trụ sở tại các khu kinh doanh của Makati, Ortigas Center và Bonifacio Global City. Công nghiệp tập trung tại và xung quanh các khu vực đô thị của Metro Manila, còn nông nghiệp chiếm ưu thế tại các khu vực khác trên đảo với các loại cây trồng như lúa, chuối, xoài, dừa, dứa và cà phê. Các lĩnh vực khác gồm có chăn nuôi, du lịch, khai mỏ và ngư nghiệp.

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Đảo Philippines
Nhóm đảo của Philippines


title: Sông Cổ Cò (Sóc Trăng)

text:
Sông Cổ Cò là một con sông nhỏ tại tỉnh Sóc Trăng.

Sông Cổ Cò được bắt đầu từ kênh Bạc Liêu của tỉnh Bạc Liêu, chảy vào Sóc Trăng tại địa phận xã Hòa Tú 2, huyện Mỹ Xuyên. Từ đây sông chảy theo hướng đông bắc và nhập vào sông Mỹ Thanh tại địa phận xã Thạnh Thới Thuận, huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng.

Sông có chiều dài khoảng 25 km, làm thành ranh giới tự nhiên giữa huyện Mỹ Xuyên và thị xã Vĩnh Châu.

Xem thêm
 Sông Mỹ Thanh

Tham khảo

Vietnam Administrative Atlas, Nhà xuất bản Bản Đồ, 2004

Liên kết ngoài

Sông tại Sóc Trăng


title: Pitten

text:
Pitten là một thị xã thuộc huyện Neunkirchen trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Dexteria floridana

text:
Dexteria floridana là một loài tôm tiên đã tuyệt chủng trong họ Chirocephalidae, là loài duy nhất trong chi Dexteria. Dexteria floridana là loài đặc hữu của Florida, nơi mà chúng được tìm thấy trong một hồ nước ở phía nam của Gainesville. Ban đầu chúng được Ralph W. Dexter mô tả vào năm 1953 như một loài thuộc chi Eubranchipus. Loài này được tuyên bố tuyệt chủng vào ngày 5 tháng 10 năm 2011 vì người ta phát hiện thấy hồ nước duy nhất chứa quần thể đã bị lấp, do đó giết chết các con tôm trong hồ.

Chú thích

Tham khảo

F
Tuyệt chủng từ 1500


title: Ceriagrion oblongulum

text:
Ceriagrion oblongulum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài thiếu dữ liệu trong sách Đỏ của IUCN năm 2008.

Ceriagrion oblongulum được miêu tả khoa học năm 1951 bởi Schmidt.

Chú thích

Tham khảo

Ceriagrion


title: Aulosen

text:
Aulosen là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Aulosen có diện tích 18,26 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 236 người.

Tham khảo


title: Năm Căn (thị trấn)

text:
Năm Căn là thị trấn huyện lỵ của huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý

Thị trấn Năm Căn nằm ở phía nam huyện Năm Căn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hàng Vịnh
Phía tây giáp xã Đất Mới
Phía nam giáp huyện Ngọc Hiển với ranh giới là sông Cửa Lớn
Phía bắc giáp các xã Đất Mới và Hàm Rồng.

Thị trấn Năm Căn có diện tích 26,55 km², dân số năm 2019 là 16.477 người, mật độ dân số đạt 621 người/km².

Hành chính
Thị trấn Năm Căn được chia thành 9 khóm: 1, 2, 3, 4, 5, Cái Nai, Hàng Vịnh, Sa Phô, Tắc Năm Căn.

Lịch sử
Sau năm 1975, Năm Căn là một xã thuộc huyện Năm Căn.

Ngày 25 tháng 7 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 275-CP về việc chia xã Năm Căn thành hai xã và một thị trấn lấy tên là xã Hàm Rồng, xã Đất Mới và thị trấn Năm Căn.

Ngày 17 tháng 12 năm 1984, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 168-HĐBT về việc đổi tên huyện Năm Căn thành huyện Ngọc Hiển và thị trấn Năm Căn trở thành huyện lỵ của huyện Ngọc Hiển.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 33B-HĐBT về việc:
Giải thể thị trấn Năm Căn. Thành lập xã Hàng Vịnh trên cơ sở diện tích và dân số của thị trấn Năm Căn cũ
Chia xã Đất Mới thành hai đơn vị hành chính lấy tên là xã Đất Mới và thị trấn Năm Căn (thị trấn huyện lỵ huyện Ngọc Hiển).

Thị trấn Năm Căn có 1.200 hécta đất với 2.497 nhân khẩu.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau. Khi đó, thị trấn Năm Căn thuộc huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.

Ngày 17 tháng 11 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 138/2003/NĐ-CP về việc chuyển thị trấn Năm Căn thuộc huyện Ngọc Hiển về huyện Năm Căn mới thành lập quản lý và thị trấn Năm Căn trở thành huyện lỵ của huyện Năm Căn.

Ngày 20 tháng 12 năm 2012, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1150/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Năm Căn là đô thị loại IV.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, HĐND tỉnh Cà Mau ban hành Nghị quyết 28/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập khóm 7 vào khóm 1
Sáp nhập khóm 8 vào khóm 2
Sáp nhập khóm 6 vào khóm 4.
Sáp nhập khóm 9 vào khóm 5.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Đô thị Việt Nam loại IV
Huyện lỵ Việt Nam


title: Caecum wami

text:
Caecum wami là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Caecidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Caecum


title: Tipula splendens

text:
Tipula splendens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Tipula brolemanni

text:
Tipula brolemanni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Ngô Minh Chiêu

text:
Ngô Minh Chiêu (1878-1932) được các tín đồ đạo Cao Đài công nhận là môn đệ đầu tiên của Đức Cao Đài Tiên Ông. Được tín đồ Cao Đài phái Chiếu Minh tôn phong là Ngôi Hai Giáo chủ, chỉ đứng sau Cao Đài Thượng đế.

Thân thế và khởi đầu quan nghiệp
Tên thật của ông là Ngô Văn Chiêu, sinh ngày 8 tháng 2 năm 1878 tại làng Bình Tây, tổng Tân Phong Hạ, hạt Chợ Lớn trong một ngôi nhà nhỏ ở phía sau chùa Quan Đế.

Được xem là có dòng dõi quan lại ở Huế, đến đời cha ông là Ngô Văn Xuân thì đã suy, di về cư ngụ tại khu Hòa Hưng, sau đó kết hôn với bà Lâm Thị Quý, gọi Lâm Thị Tiền. Ngô Văn Chiêu là con trai duy nhất của ông bà.

Gia cảnh nghèo khó, song thân ông đều làm công cho một nhà máy xay lúa ở Bình Tây. Sau khi sinh ông một thời gian, hai ông bà có việc làm ăn phải đi xa, nên gởi ông lại cho người cô ruột là Ngô Thị Đây, ở làng Điều Hòa, tổng Thuận Trị, hạt Mỹ Tho (nay thuộc thành phố Mỹ Tho). Ông Phu, chồng bà Đây là một người Hoa kiều, có tiệm bán thuốc Bắc tại chợ Mỹ Tho. Hai ông bà vốn không có con, vì vậy hết lòng nuôi cháu ăn học.

Năm 12 tuổi, nhờ sự hướng dẫn của Đốc phủ sứ Lê Công Sủng, bấy giờ đang làm tùng sự tại Tòa Bố Mỹ Tho, Ngô Văn Chiêu làm đơn xin học nội trú trường Collège de My Tho, bấy giờ còn gọi là trường Collège le Myre de Vilers.

Sau khi học ở Collège de My Tho một thời gian, Ngô Văn Chiêu thi đậu vào trường Collège Chasseloup Laubat tại Sài Gòn. Năm 21 tuổi, ông thi đậu bằng Thành Chung. Ngày 23 tháng 3 năm 1899, ông được chính quyền thực dân thu dụng làm Thư ký Sở Tân Đáo ở Sài Gòn.. Cũng năm này, ông lập gia đình và rước cha mẹ ruột từ Hà Nội về Sài Gòn phụng dưỡng.

Khai tâm ngộ đạo
Chịu ảnh hưởng của người dượng rể vốn là một tín đồ Minh Sư đạo, từ nhỏ ông đã được tiếp xúc với văn hóa Đạo giáo, nên rất tôn sùng các vị thần tiên, đặc biệt rất hâm mộ hình thức cơ bút để giao tiếp với giới thần tiên, vốn khá thịnh hành bấy giờ.

Theo các tài liệu của Cao Đài, năm 1902, trong một lần đến đàn cầu cơ tại Thủ Dầu Một để cầu thọ cho mẹ và hỏi về tương lai, ông được cơ bút giáng một bài kệ khuyên ông lo tu hành ngày sau sẽ đắc đạo. Từ đó ông sống cuộc đời khắc kỷ như một tín đồ Đạo giáo, thường xuyên tổ chức hoặc tham gia các đàn cơ bút để hình thành đường lối tu luyện.

Ngày 1 tháng 1 năm 1903, Ngô Văn Chiêu được chuyển sang làm việc ở Dinh Thống đốc Nam Kỳ. Ngày 1 tháng 5 năm 1909, ông được chuyển làm Thư ký Tòa Bố tỉnh Tân An. Thời gian làm việc ở đây, ông đã mua một căn nhà tại Tân An và rước mẹ về ở chung. Riêng cha ông vẫn ở lại Sài Gòn với người vợ kế.

Năm 1917, Ngô Văn Chiêu thi đậu vào ngạch Tri huyện. Do vậy, thời gian này ông còn được gọi là quan huyện Chiêu.

Ngày 15 tháng 11 năm 1919, mẹ ông qua đời. Thời gian sau đó, ông thường lập đàn cầu cơ cùng các ông Đoàn Văn Kim, hương bộ Lê Kiển Thọ, thầy giáo Nguyễn Văn Vân, nhà giáo kiêm soạn giả Trần Phong Sắc. Tương truyền, trong một lần cầu cơ tại nhà ông, cơ bút lần đầu tiên đã giáng xưng danh hiệu "Cao Đài Tiên Ông". Ngày 1 tháng 3 năm 1920, ông được bổ đến làm việc tại Tòa Bố Hà Tiên. Đêm trung thu năm Canh Thân (tức Chủ nhật ngày 26 tháng 9 năm 1920), ông cùng các ông Cao Văn Sự, Nguyễn Thành Diêu lập đàn tại nhà ông Lâm Tấn Đức. Lần thứ hai cơ bút lại giáng xưng Cao Đài.

Ngày 26 tháng 10 năm đó, Ngô Văn Chiêu được bổ ra Phú Quốc trấn nhậm. Nơi đây "... phần nhiều là còn giữ được cái phong tục, cái đức tính cổ thời, rõ là xã hội ‘gia vô bế hộ’. Nhà ở không bao giờ có làm cửa. Những nhà hào phú muốn làm cửa là cho tốt coi chớ ban đêm cũng vẫn không khóa. Cửa bỏ ngỏ mà không bao giờ có kẻ trộm.". Việc quan nhàn rỗi, ông thường lên núi Dương Đông, lập đàn cầu cơ tại một Phật đường của đạo Minh Sư, thuộc tông Hoằng Tế, tục gọi là chùa Quan Âm, cách dinh quận chừng 500 mét. "Chùa cất trên tuyệt đỉnh, trước mặt thì có núi cao bình án, sau lưng thì có biển rộng hoành triều, rất được thế non nước. Tường đá rào tre quanh co, các thứ nhàn hoa cổ thụ, u ảo thanh tịnh vô cùng.". Cũng chính tại đây, mùng Một Tết Tân Dậu (tức thứ Ba ngày 8 tháng 2 năm 1921), ông chính thức đi vào đường tu tập với đạo hiệu Minh Chiêu.

Môn đệ đầu tiên
Vốn chịu ảnh hưởng sâu đậm của đạo Minh Sư, thời gian đầu tu tập của ông được sự hướng dẫn tu sĩ Minh Sư, vốn sở trường về Thiền pháp. Bên cạnh đó, ông cũng hình thành những nền tảng đầu tiên của đạo Cao Đài như:

 Giáo chủ (vô vi): Ngọc Hoàng Thượng đế, xưng danh hiệu Cao Đài Tiên ông Đại bồ tát Ma ha tát.
 Giáo đồ đầu tiên: Ngô Văn Chiêu.
 Giáo tượng (thánh tượng): Thiên nhãn.
 Giáo thuyết: Đường lối dung hợp Tam giáo (Phật giáo, Khổng Giáo, Đạo Giáo).
 Giáo điển: Một số bài kinh cúng như bài "Ngọc Hoàng Thiên Tôn Bửu Cáo" và ba bài dâng tam bửu (hoa, rượu trắng, trà).

Sau một thời gian tu tập, vì lý do cá nhân, ông dời điểm tu từ chùa Quan Âm (Minh Sư đạo) sang chùa Sùng Hưng (Phật giáo). Tại đây ông tranh thủ đến tu tập sau giờ làm việc, tiếp tục hoàn thiện lối tu Nội giáo tâm truyền dưới sự hướng dẫn của Đức Cao Đài về Tân Pháp Cao Đài.

Ngày 1 tháng 1 năm 1924, chính quyền thực dân thăng Ngô Văn Chiêu lên ngạch Tri phủ, 6 tháng sau, ngày 29 tháng 7, đổi ông về Sài Gòn làm việc ở Dinh Thống đốc và công tác ở Phòng Nhì (2e bureau). Đây là một cơ quan dân sự, có nhiệm vụ: "Chuyên về công việc cầu đường, nhà cửa, cùng các sở coi việc. Chịu giấy làm giá cả. Giấy hiệp đồng, lãnh biện vật hạng cùng công việc làm. Suy tính, làm giấy lãnh tiền về đồ dùng cùng công việc làm. Các kho dự trữ, cấp phát vật hạng. Đồ dùng xưa cùng đồ công nhu cho các phòng. Việc đường sá. Phân đường lộ, lấy mực cất nhà, mực đường. Xét dọn bộ sổ vật hạng, cùng bộ sổ công việc làm.". Hai năm sau, ông được thăng lên ngạch Đốc phủ sứ. Chính vì thế mà nhiều tài liệu ngày nay ghi ông là quan Phủ Ngô Văn Chiêu.

Sau khi về Sài Gòn, Ngô Văn Chiêu vẫn tiếp tục tu luyện theo pháp môn riêng. Vốn có mối giao hảo với đạo Minh Sư, vì vậy ông thường ghé chùa Ngọc Hoàng để tu tập. Thời gian này, ông bắt đầu khai đạo cho nhóm bạn hữu Vương Quang Kỳ (tùng sự Soái phủ Nam Kỳ, ngạch Tri phủ), Nguyễn Văn Hoài (ngạch thông phán), Võ Văn Sang (ngạch thông phán), Đoàn Văn Bản (đốc học Đa Kao). Sau đó các ông này cũng có độ thêm một số đệ tử nữa cùng tu luyện với Ngô Văn Chiêu, nhưng những hoạt động giai đoạn nầy còn trong phạm vi một nhóm tu đơn tịnh luyện, chứ chưa phát triển thành một Tôn giáo.

Khai đạo phổ độ
Song song với phong trào cầu cơ ảnh hưởng của Đạo giáo, một phong trào cầu cơ chịu ảnh hưởng của phong trào Thông linh học (Spiritisme) của Pháp trong một nhóm công chức người Tây Ninh đang làm việc ở Sài Gòn cũng phát triển, lan tràn khắp cả Nam Kỳ. Trong đó, quan trọng nhất có nhóm cầu cơ ở đường Arras, ban đầu gồm 4 người:
 Cao Quỳnh Cư, Thư ký Sở Hỏa xa Sài Gòn, ngạch Tham tá (commis)
 Nguyễn Thị Hiếu, tức Hương Hiếu, vợ Cao Quỳnh Cư
 Cao Hoài Sang, Tham tá Sở Thương chánh Sài Gòn
 Phạm Công Tắc, Thư ký Sở Thương chánh Sài Gòn.

Do nhóm có 3 thành viên chính (nam giới) mang họ Cao và họ Phạm, nên còn được gọi là nhóm Cao - Phạm.

Ban đầu nhóm dùng phương pháp xây bàn và được cho là tiếp xúc với Thượng đế qua danh hiệu AĂÂ vào khoảng tháng 7 năm 1925.

Khoảng trung tuần tháng 9 năm 1925, nhóm chuyển sang dùng đại ngọc cơ để cầu cơ theo phương pháp cổ truyền của Đạo giáo. Theo các tài liệu đạo Cao Đài, thì giữa tháng 12 năm đó, nhóm được Thượng đế xưng danh Cao Đài lần đầu tiên.

Nhóm về sau phát triển thêm nhiều người, quan trọng nhất là việc thu nhận thêm Lê Văn Trung, cựu Nghị viên Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ, người về sau giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển đạo Cao Đài.

Với sự liên hệ của ông Vương Quang Kỳ, giữa các nhóm hầu cơ bắt đầu có sự liên hệ qua lại. Ngày 21 tháng 2 năm 1926, trong một buổi cầu cơ tại nhà ông Vương Quang Kỳ, có mời các nhân vật có danh tiếng của các nhóm cầu cơ cùng đến dự, một bài thờ được lưu truyền là cơ giáng của Thượng đế, trong đó có tên của 13 người, về sau được tín đồ Cao Đài xưng tụng là những tín đồ đầu tiên của đạo, với ông Ngô Văn Chiêu được tôn xưng Anh Cả:

"CHIÊU, KỲ, TRUNG độ dẫn HOÀI sanh,
BẢN đạo khai SANG, QUÝ, GIẢNG thành,
HẬU, ĐỨC, TẮC, CƯ Thiên Địa cảnh,
Hườn, Minh, Mẫn đáo thủ đài danh."

Trong đó có tên:
 CHIÊU: Ngô Văn Chiêu
 KỲ: Vương Quang Kỳ
 TRUNG: Lê Văn Trung
 HOÀI: Nguyễn Văn Hoài
 BẢN: Võ Văn Bản
 SANG: gồm Võ Văn Sang và Cao Hoài Sang
 QUÝ: Lý Trọng Quý
 GIẢNG: Lê Văn Giảng
 HẬU: Nguyễn Trung Hậu
 ĐỨC: Trương Hữu Đức
 TẮC: Phạm Công Tắc
 CƯ: Cao Quỳnh Cư

Trong bài thơ còn nêu tên Hườn, Minh, Mẫn là ba nhân sĩ trí thức tham dự buổi cầu cơ.

Kể từ đó, những nền tảng giáo lý của Cao Đài được hoàn chỉnh dần và thống nhất giữa các tín đồ đầu tiên, đồng thời cũng hình thành dần pháp môn Ngoại giáo công truyền (hay hình nhi hạ học) theo cách gọi của phái Chiếu Minh, hay Cơ Phổ độ theo cách gọi của Cơ quan Phổ Thông Giáo Lý Đại Đạo.

Thành lập Cao Đài Chiếu Minh
Với pháp môn mới này, các thành viên tích cực đã đi phổ độ và thu nạp thêm nhiều người. Đàn cơ ở nhà ông Kỳ không còn đủ sức chứa hàng trăm tín đồ đến tu tập, phải dời đến nhà ông Bản, về sau hình thành nên Thánh thất Cầu Kho, được xem là thánh thất đầu tiên của đạo Cao Đài. Không lâu sau, 5 đàn cơ nữa được thành lập, phát triển số tín đồ nhanh chóng lên số hàng chục ngàn người.

Việc phát triển số lượng tín đồ nhanh chóng đòi hỏi phải có người lãnh đạo với quyền vị chính thức. Vì vậy, giữa tháng 4 năm 1926, thông qua việc giáng cơ, các tín đồ đầu tiên đã tôn xưng ông Chiêu là Giáo tông và may sẵn bộ đạo phục riêng cho ông.

Tuy nhiên, sự mâu thuẫn bắt đầu xuất hiện giữa hai nhánh tu tập. Ông Chiêu với cách tu tập Nội giáo tâm truyền, rất chọn lọc tín đồ gia nhập, chủ thuyết bình đẳng ngôi vị giữa các tín đồ, có phần không hài lòng hoạt động phổ độ rộng rãi và sự gia tăng tín đồ nhanh chóng của nhánh Ngoại giáo công truyền. Vì vậy, ông từ chối ngôi vị Giáo tông, xuất tiền hoàn trả chi phí may đạo phục lại cho nhóm Cơ Phổ độ. Từ đó, ông không tham gia vào hoạt động phổ độ nào nữa, mà chỉ tuyển chọn một số ít tín đồ riêng để tu tập theo lối Nội giáo tâm truyền. Nhóm tu của ông từ đó có tên gọi là Cơ Tuyển độ, không có liên quan gì đến các hoạt động phát triển của nhóm Cao Đài Phổ độ. Tuy vậy, các tín đồ Cao Đài ngày nay vẫn kính ngưỡng ông là Trưởng huynh của tất cả các tín đồ Cao Đài.

Nhóm tín đồ theo pháp môn của ông được ông đặt tên là Chiếu Minh, một cách gọi láy trệch đi tên của ông. Các môn đồ của Chiếu Minh đều ghép chữ Minh vào tên gọi để làm đạo hiệu. Chiếu Minh phát triển dần dần trở thành một nhánh tu kín khổ hạnh của đạo Cao Đài. Một nhóm môn đệ Chiếu Minh ở Cần Thơ đã hình thành Chiếu Minh đàn và nghĩa trang Chiếu Minh.

Qua đời
Tuy vẫn tiếp tục làm việc ở Sài Gòn, ông vẫn thường xuyên và theo dõi các nhóm tu tập Chiếu Minh ở miền Tây Nam Kỳ. Tháng 12 năm 1931, do sức khỏe kém, ông xin nghỉ việc ở Soái phủ Nam Kỳ, về Cần Thơ dưỡng bệnh. Các đệ tử Chiếu Minh dựng cho ông một căn nhà nhỏ cạnh nghĩa trang Chiếu Minh để ông tĩnh dưỡng và tu tập.

Tuy nhiên, sức khỏe ông càng lúc càng yếu. Ngày 30 tháng 3 năm 1932, ông đi thăm núi Tà Lơn lần thứ hai và tỏ ý sẽ thoát xác nơi đây. Các môn đệ đi theo hết sức khẩn khoản, ông mới bằng lòng trở về Cần Thơ. Ngày 18 tháng 4 năm 1932, ông cùng người con gái thứ 5 là bà Ngô Thị Nguyệt và một số môn đệ tháp tùng đi xe về nhà ở tỉnh Tân An. Khi xe qua phà Mỹ Thuận thì ông qua đời vào khoảng 3 giờ chiều.

Khi biết ông đã qua đời, các môn đệ tháp tùng đã đưa di thể của ông trở về Cần Thơ. Theo ý nguyện lúc sinh thời, các môn đệ Chiếu Minh đã liệm di thể ông trong tư thế ngồi thiền, dùng một áo quan hình lục giác (hình khối sáu mặt, tương ứng sáu chữ Nam mô Cao Đài Tiên ông), đường kính 0,8m, cao 1,20m, sau đó dùng xe đẩy ra nghĩa trang Chiếu Minh chỉ cách đó khoảng 200m. Lục giác được đặt trên một nền đã xây sẵn, sau đó xây gạch bao kín chung quanh. Bên ngoài xây thành một cái tháp.

Tín đồ đưa tang từ các nơi đổ về Cần Thơ rất đông, lên tới hàng ngàn người. Tang lễ trở thành sự kiện đăng trên các báo.

Gia đình
Cuối năm 1899, ông lập lập gia đình với bà Bùi Thị Thân, người làng Thạnh Trị, tổng Thuận Trị, hạt Mỹ Tho (nay thuộc thành phố Mỹ Tho) lúc bấy giờ đang buôn bán tại chợ Mỹ Tho. Ông bà có với nhau 9 người con, gồm:
 Ngô Thị Ngữ, sinh tại Mỹ Tho, chết 5 ngày sau khi sanh
 Ngô Thị Hồng, sinh tại Sài Gòn, chết năm 3 tuổi
 Ngô Thị Yến Ngọc, tức Lợi, sinh năm 1904 tại Tân An
 Ngô Thị Nguyệt, sinh ngày 27 tháng 5 năm 1906 tại Tân An
 Ngô Văn Nhựt, sinh ngày 10 tháng 9 năm 1908 tại Tân An
 Ngô Văn Tinh, sinh ngày 20 tháng 11 năm 1910 tại Tân An
 Ngô Tường Vân, sinh ngày 1 tháng 9 năm 1913 tại Tân An
 Ngô Thanh Phong, sinh ngày 15 tháng 11 năm 1915 tại Tân An
 Ngô Khai Minh, sinh ngày 9 tháng 9 năm 1920 tại Tân An.

Thời gian ông làm việc tại Tân An, ông đã mua một căn nhà tại số 31 đường Lagrange, xã Bình Lập (nay là nhà số 27 đường Phan Đình Phùng, Tân An, Long An) và rước mẹ về ở chung. Riêng cha ông vẫn ở lại Sài Gòn với người vợ kế. Ngôi nhà tại Tân An vẫn còn hầu như nguyên trạng cho đến ngày nay.

Mẹ ông qua đời tại Tân An ngày 15 tháng 11 năm 1919. Cha ông mất khi nào không rõ nhưng ngày 4 tháng 9 năm 1946 hương chức làng Lợi Bình Nhơn, tổng Hưng Long, tỉnh Tân An có chứng thực ông Ngô Văn Xuân chết tại làng này, nhưng không có sổ khai tử tại làng

Bà Thân qua đời ngày 30 tháng 12 năm 1955 tại Tân An.

Chú thích

Xem thêm
 Đạo Cao Đài

Liên kết ngoài
 Ngài Ngô Văn Chiêu và con đường đến với đạo Cao Đài
 Cao Dai page at Religious Movements
 Partial at Britannica
 Music site mentioning him

Sinh năm 1878
Mất năm 1932
Đạo Cao Đài
N
Tín đồ đạo Cao Đài
Cựu học sinh Collège de My Tho
Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat


title: La Champenoise

text:
La Champenoise là một xã ở tỉnh Indre ở miền trung nước Pháp. Xã này có diện tích 44,34 km², dân số năm 1999 là 250 người. Khu vực này có độ cao trung bình 176 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Chú thích
 Hồ sơ của thị trấn trên INSEE

Tham khảo

Xã của Indre


title: Khartoum

text:
Khartoum (phiên âm: Khác-tum; tiếng Ả-rập: الخرطوم al-Kharṭūm nghĩa đen là "vòi con voi") là thủ đô Sudan cùng là lỵ sở tiểu bang Khartoum. Với vị trí nơi sông Nin Trắng từ Uganda phía nam và Nin Xanh từ Ethiopia phía đông dồn về, Khartoum nằm trên dẻo đất hẹp kẹp giữa hai con sông nên mới có tên là "Vòi con voi".

Nội thành Khartoum có hơn một triệu dân nhưng nếu tính thêm vùng phụ cận gồm al-Khartum Bahri và Umm Durman thì Khartoum có hơn tám triệu dân.

Lịch sử
Năm 1821 Ibrahim Pasha, phụ chính nước Ai Cập cho khai sinh Khartoum làm tiền đồn cho quân đội Ai Cập chiếm đóng Sudan. Vì vị trí thuận lợi, thị trấn đó nhanh chóng biến thành chỗ giao thương kể cả nạn buôn nô lệ.

Tháng Ba năm 1884 trong khi quân đội hỗn hợp Anh-Ai Cập dưới sự chỉ huy của tướng Charles George Gordon chiếm đóng Khartoum thì Mahdi Muhammad Ahmad dấy quân vây đánh thị trấn này. Tháng Giêng năm sau Khartoum thất thủ và phe bại trận bị tàn sát.

Tháng Chín năm 1898 tướng Horatio Kitchener dẫn đoàn quân Anh phản công, đánh một trận quyết liệt ở Umm Durman (Omdurman) và chiếm lại Khartoum. Từ đấy Khartoum biến thành thủ phủ xứ Sudan thuộc Anh-Ai Cập. Khi Sudan được trao trả độc lập năm 1956 thì Khartoum chuyển tiếp thành thủ đô.

Khartoum từng chứng kiến nhiều biến động như năm 1973 nhóm khủng bố "Tháng Chín Đen" (munattamat aylul al-aswad) bắt 10 nhân viên ngoại giao sứ quán Ả Rập Xê Út làm con tin. Đại sứ và phó đại sứ Mỹ cùng đại diện Bỉ đều bị sát hại.

Sang thập niên 1980, hàng trăm nghìn dân tỵ nạn từ các nước Uganda, Ityoppya, Ertra và Tchad đổ về Khartoum lánh nạn chiến tranh ở các nước lân bang đó. Thêm vào đó khi cuộc Nội chiến Sudan lan rộng và chiến tranh Darfur bùng nổ, số dân tản cư về Khartoum càng đông, sống chen chúc ở ngoại vi thành phố.

Khartoum bước sang thời kỳ căng thẳng quốc tế năm 1998 khi hai tòa đại sứ Mỹ tại Tanzania và Kenya bị nổ bom. Hoa Kỳ kết tội tổ chức al Qaeda do Osama bin Laden điều khiển từ Khartoum nên bắn hỏa tiễn cruise phản công, phá sập xưởng dược chế al-Shifa ở al-Khartum Bahri.

Khí hậu
Khartoum có khí hậu sa mạc nóng (phân loại khí hậu Köppen BWh).

Kinh tế
Khartoum phát triển mạnh sau hòa bình được tái lập với hòa ước giữa chính phủ Khartoum và lực lượng quân đội của Phong trào Giải phóng Dân tộc Sudan (SPLA). Tuy vậy hạ tầng cơ sở thành phố còn rất kém và mức sống người dân vẫn thấp.

Công nghiệp thành phố có kỹ nghệ ấn loát, sản xuất thủy tinh, chế biến thực phẩm, và ngành dệt. Ngành dầu lửa gồm xưởng lọc dầu cùng xưởng chế biến các phụ sản dầu lửa đóng một vai trò lớn trong nền kinh tế Khartoum.

Văn hóa
Viện Bảo tàng Quốc gia Sudan thành lập năm 1971 có trụ sở chính ở Khartoum. Viện có bộ sưu tập với nhiều vật cổ đại Ai Cập kể cả hai ngôi đền Buhen và Semna được chuyển từ miền bắc về Khartoum để tránh ngập lụt vì hậu quả việc xây đập Aswan.

Thành phố kết nghĩa
Khartoum kết nghĩa với
 Addis Ababa, Ethiopia
 Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ
 Brasília, Brazil
 Cairo, Ai Cập
 Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ
 Saint Petersburg, Nga
 Vũ Hán, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kidnapped, tortured and thrown in jail: my 70 days in Sudan The Guardian, 2017

Thủ đô châu Phi
Khu dân cư trên sông Nin
Khu dân cư ở Khartoum (bang)
Khởi đầu năm 1821
Thủ phủ bang Sudan
Sudan 1821


title: Las Cuerlas

text:
Las Cuerlas là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 95 người. Diện tích đô thị này là 32 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 1010 m trên mực nước biển.

Biến động dân số
Gráfica

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Ruffré-Mendola

text:
Ruffrè-Mendola là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 40 km về phía bắc của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 444 người và diện tích là 6,6 km².

Ruffrè giáp các đô thị: Sarnonico, Caldaro sulla strada del vino và Cavareno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Massarosa

text:
Massarosa là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lucca trong vùng Toscana. Massarosa có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Massarosa giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lucca


title: Acalyptris zeyheriae

text:
Acalyptris zeyheriae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1980. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở Transvaal).

Ấu trùng ăn Combretum zeyheri.

Tham khảo

Acalyptris


title: Colletes conradti

text:
Colletes conradti là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1936


title: Algar

text:
Algar là một đô thị trong tỉnh Cádiz, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 đô thị này có dân số là 1644 người.

Dân số

Source: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ayuntamiento de Algar
 Algar - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Cádiz


title: 781 Kartvelia

text:
781 Kartvelia

781 Kartvelia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được G. N. Neujmin phát hiện ngày 25.01.1914 ở Simeiz (Krym, Ukraina), và được đặt theo tên Kartveli, tên dân tộc Gruzia bằng tiếng Gruzia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1914


title: Địa lý

text:
Địa lý hay Địa lý học (hay còn gọi tắt là địa) (Tiếng Anh: geography, , nghĩa là "mô tả Trái Đất") là một lĩnh vực khoa học nghiên cứu về các vùng đất, địa hình, dân cư và các hiện tượng trên Trái Đất. Dịch sát nghĩa sẽ là "nhằm mô tả hoặc viết về Trái Đất". Người đầu tiên đề cập đến thuật ngữ này là Eratosthenes (276–194 TCN). Bốn lĩnh vực truyền thống nghiên cứu về địa lý là phân tích không gian của tự nhiên và các hiện tượng con người (như các nghiên cứu về phân bố), nghiên cứu khu vực, nghiên cứu về mối quan hệ con người đất, và nghiên cứu về Khoa học Trái Đất. Địa lý hiện đại mang tính liên ngành bao gồm tất cả những hiểu biết trước đây về Trái Đất và tất cả những mối quan hệ phức tạp giữa con con người và tự nhiên - không chỉ đơn thuần là nơi có các đối tượng đó, mà còn về cách chúng thay đổi và đến được như thế nào. Địa lý đã được gọi là "ngành học về thế giới" và "cầu nối giữa con người và khoa học vật lý". Địa lý được chia thành hai nhánh chính: Địa lý nhân văn và địa lý tự nhiên.

Chủ đề này bao gồm:

 Các vị trí trên Trái Đất và trên vũ trụ.
 Các vùng văn minh ví dụ như quốc gia hay thành phố và địa phương.
 Các môn khoa học liên quan đến địa lý.

Lịch sử
Các bản đồ thế giới cổ nhất từng được biết đến có tuổi vào thời Babylon cổ vào thế kỷ IX TCN. Bản đồ thế giới Babylonia nổi tiếng nhất là Imago Mundi vào 600 TCN. Bản đồ được Eckhard Unger tái lập thể hiện vị trí của Babylon ở Euphrates, bao bọc xung quanh là các vùng đất có hình tròn gồm Assyria, Urartu và một vài thành phố, các thành phố và vùng đất bên ngoài lại được bao bọc bởi một con sông (Oceanus), có 7 hòn đảo xung quanh nó tạo thành một hình sao 7 đỉnh. Các văn bản kèm theo đề cập đến 7 khu vực bên ngoài đại dương bao la. Trong các miêu tả thì có 5 trong số đó vẫn còn tồn tại. Ngược lại với Imago Mundi, một bản đồ thế giới Babylon trước đó có tuổi vào thể kỷ 9 TCNd mô tả Babylon nằm về phía bắc từ trung tâm thế giới, mặc dù nó không xác định rõ ràng cái gì là trung tâm.

Theo cách tiếp cận, địa lý được chia thành hai nhánh chính: địa lý chung và địa lý khu vực. Địa lý nói chung là phân tích và nghiên cứu vật lý và địa lý nhân văn, trong khi các khu vực địa lý là súc tích và giải quyết các hệ thống lãnh thổ cụ thể. Tuy nhiên, sự kết nối giữa hai ngành có truyền thống là một vấn đề của cuộc tranh luận trong địa lý.

Địa lý khu vực
Địa lý khu vực là nghiên cứu về các khu vực trên thế giới. Chú ý đến đặc điểm độc đáo của một vùng cụ thể như các yếu tố tự nhiên, yếu tố con người, và khu vực bao gồm các kỹ thuật phân định không gian vào khu vực.

Địa lý trong khu vực cũng là một phương pháp nhất định để nghiên cứu địa lý, địa lý so sánh với số lượng hoặc vị trí địa lý quan trọng. Cách tiếp cận này chiếm ưu thế trong nửa sau của thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX, một thời gian khi mô hình địa lý sau đó khu vực là trung tâm trong các ngành khoa học địa lý. Sau đó bị chỉ trích vì tính miêu tả của nó và thiếu cơ sở lý thuyết. Chỉ trích mạnh mẽ trong những năm 1950 và cuộc cách mạng về số lượng. Các nhà chỉ trích chính là G. H. T. Kimble and Fred K. Schaefer.

Địa lý tự nhiên
Địa lý tự nhiên là một phân ngành của địa lý chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu hệ thống hóa các mô hình và quá trình diễn ra trong thủy quyển, sinh quyển, khí quyển, thổ quyển và thạch quyển. Nó có ý định giúp người ta hiểu sự sắp xếp tự nhiên của Trái Đất, khí hậu và các kiểu mẫu hệ thực vật và động vật của nó. Nhiều lĩnh vực của địa lý tự nhiên sử dụng các kiến thức của địa chất học, cụ thể là trong nghiên cứu về phong hóa và xói mòn. Địa chất học các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời, xem bài Đặc trưng địa chất của hệ Mặt Trời.

Địa lý tự nhiên trong vai trò của một ngành khoa học thông thường tương phản và bổ sung cho ngành khoa học chị em của nó là Địa lý nhân văn.

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
|  ||  ||  ||
|-
| Địa lý sinh vật học || Khí hậu học & Khí tượng học || Địa lý học duyên hải || Quản lý môi trường
|-
|  ||  ||  ||
|-
| Khảo sát xây dựng || Địa mạo học || Băng học || Thủy văn học & Thủy đạc học
|-
|  ||  ||  ||
|-
| Sinh thái học cảnh quan || Hải dương học || Thổ nhưỡng học || Cổ địa lý học
|-
|
|-
| Kỷ Đệ Tứ
|}

Địa lý nhân văn

Địa lý nhân văn là một trong 2 phân ngành của địa lý. Địa lý nhân văn là một nhánh của khoa học xã hội nghiên cứu về thế giới, con người, cộng đồng và văn hóa có sự nhấn mạnh mối liên hệ của không gian và vị trí địa lý. Địa lý nhân văn khác với địa lý tự nhiên chủ yếu tập trung nhiều vào nghiên cứu các hoạt động của con người và dễ tiếp thu các phương pháp nghiên cứu định lượng hơn.

{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15"
|+
|  ||  ||  ||
|-
|Địa văn hóa || Địa lý phát triển || Địa lý kinh tế || Địa lý sức khỏe
|-
|  ||  ||  ||
|-
| Địa sử học || Địa chính trị || Địa lý dân cư & Nhân khẩu học || Địa lý tôn giáo
|-
|  ||  ||  ||
|-
| Địa lý xã hội || Địa lý vận tải || Địa lý du lịch || Địa lý đô thị
|}

Một số nhà địa lý học nổi bật

 Eratosthenes (276TCN - 194TCN) - tính toán kích thước Trái Đất.
 Ptolemy (khoảng 90–khoảng 168)
 Al Idrisi (Ả Rập: أبو عبد الله محمد الإدريسي; Latinh: Dreses) (1100–1165/66)
 Gerardus Mercator (1512–1594)
 Alexander von Humboldt (1769–1859)
 Carl Ritter (1779–1859)
 Arnold Henry Guyot (1807–1884)
 William Morris Davis (1850–1934)
 Paul Vidal de la Blache (1845–1918)
 Sir Halford John Mackinder (1861–1947)
 Carl O. Sauer (1889–1975)
 Walter Christaller (1893–1969)
 Yi-Fu Tuan (1930-)
 David Harvey (1935-)
 Edward Soja (sinh 1941)
 Michael Frank Goodchild (1944-)
 Doreen Massey (1944-)
 Nigel Thrift (1949-)
 Ellen Churchill Semple (1863–1932)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khoa học Trái Đất
Khoa học xã hội
Bài cơ bản dài trung bình
Môn học
Phân loại chủ đề chính


title: Trần Thị Trâm

text:
Trần Thị Trâm (1860 – 1930), là một thành viên trong phong trào Cần Vương và phong trào Đông Du tại Việt Nam. Chính vì những công lao và sự hy sinh của bà, mà bà đã được nhà cách mạng Phan Bội Châu phong tặng danh hiệu là Nữ kiệt đất Hồng Lam, là Tiểu Trưng.

Cuộc đời
Trần Thị Trâm, người làng Đằng Cao, nay thuộc xã Quỳnh Giang, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Người ta kể rằng, một lần danh sĩ Phạm Đình Toái sau khi khảo đính xong quyển Đại Nam quốc sử diễn ca, liền đem ra cho những học trò xem và hỏi cảm tưởng của họ. Sau đôi ba ý kiến khen ngợi, một cô gái trẻ đã mạnh dạn đứng lên thưa rằng:
Cuốn sách hay, nhưng con nghĩ thầy đánh giá về Hai Bà Trưng là chưa đúng. Mặc dù, việc kình chống với Mã Viện có thất bại, nhưng cũng không thể nào hạ bút viết câu: "Nữ nhi chống với anh hùng được nao?"

Người phát biểu đó chính là cô Trần Thị Trâm, con gái Tiến sĩ Trần Hữu Dực, từng là Tri phủ Vĩnh Tường và là một nhà hoạt động nổi tiếng từ thời Cần Vương.

Thương cô Trâm nết na, hiếu học lại có chí khí, ông Phạm Đình Toái bèn nói với chị là Phạm Thị Kháng (vợ Hồ Bá Ôn, Án sát tỉnh Nam Định, hy sinh năm 1883, khi quân Pháp đánh chiếm thành Nam Định), đến xin cưới cô cho Hồ Bá Trị, tức con trai của chị và là cháu của mình. Về làm dâu làm vợ, bà Trị (tức Trần Thị Trâm) còn tỏ ra là một tay đảm đang nên được nhiều người quý mến.

Năm 1885, ở trong làng hai bên Lương-Giáo (bên theo đạo thờ ông bà, bên theo đạo Thiên Chúa giáo) cứ lụt đụt mãi. Trong một lần đánh nhau, Hồ Bá Trị (theo bên Lương) bị thương nặng rồi mất, bỏ lại người vợ trẻ và hai đứa trai con nhỏ (con lớn là Hồ Xuân Kiêm [5 tuổi], con nhỏ là Hồ Xuân Lan [tức Hồ Học Lãm, 2 tuổi]).

Rồi vì thương con, bà Trị không đi bước nữa, mặc dù lúc ấy bà chỉ mới 25 tuổi. Sau, trong một bài thơ tự sự, bà có nói qua chuyện này: Hai mươi lăm tuổi kể chi/ Thương hai con dại, mẹ đi không đành…

Kể từ đó, bà Trị tìm thầy giỏi cho con học, kén bạn tốt cho chơi. Chính nhờ sự dạy dỗ chu đáo và nghiêm khắc đó, mà sau này hai con của bà đều là người hữu ích cho đất nước, cho xã hội (Xem thêm Hồ Học Lãm).

Và cũng kể từ đó, bà Trị bắt đầu hoạt động ngầm trong phong trào Cần Vương. Để che mắt quân Pháp, bà đi buôn lụa (nên sau này có danh là "bà Lụa"). Năm 1889, bà nhận tiền của lãnh tụ Phan Đình Phùng sang Xiêm mua vũ khí. Vì chưa có kinh nghiệm nên bà bị bọn lái buôn lừa lấy sạch tiền bạc. Lập tức, bà trở về quê bán hết 20 mẫu ruộng để chu toàn nhiệm vụ.

Khi phong trào Cần Vương bị rã tan, bà tham gia phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng. Và bà chính là cầu nối gắn phong trào này với cuộc khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám ở phía Bắc. Đề cập đến những năm tháng hoạt động gian lao, không biết mệt mỏi của bà, nhà nghiên cứu Phan Hữu Thịnh, viết:
Trong cuộc đời hoạt động yêu nước, Trần Thị Trâm không giữ một chức vị gì lớn. Bà chỉ làm những công việc bình thường như giao thông liên lạc, mua sắm vũ khí, vận động quần chúng, quên góp tiền của...Ấy vậy mà thực dân Pháp và bọn tay sai vẫn coi bà là một đối tượng rất nguy hiểm đối với chúng. Không thể kể xiết những lần chúng bắt bớ, giam cầm bà. Khi thì dụ dỗ, lúc thì tra khảo, vậy mà chúng vẫn không sao lay chuyển nổi tấm lòng kiên trung đó...Chính vì vậy, bà được nhà cách mạng Phan Bội Châu đặt cho danh hiệu là "Nữ kiệt đất Hồng Lam", là "Tiểu Trưng".<ref>Phan Hữu Thịnh, Trần Thị Trâm - Tiểu Trưng - Bà Lụa in trong Người Xứ Nghệ, Nhà xuất bản Nghệ An, 2007, tr.144.</ref>
Ngày 6 tháng năm 1930, bà Trị (Trần Thị Trâm) mất, thọ 70 tuổi.

Câu nói lưu danh
Năm 1906, hưởng ứng phong trào Đông Du, bà Trị cho Hồ Học Lãm xuất dương sang Nhật học tập. Khi chia tay nhau ở biên giới, bà đã xé một chiếc khăn đưa cho con rồi nói rằng:

Ghi nhận công lao
Trên website Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam có bài viết về Trần Thị Trâm như sau:
Noi gương những bậc tiền bối, bà Trần Thị Trâm ở Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu đã nén mất mát, đau thương, quyết đứng lên trả thù nhà, đền nợ nước. Với tinh thần yêu nước nồng cháy, bà đã bất chấp hiểm nguy vượt lên cả mọi lễ giáo phong kiến ràng buộc, bàn tán và chịu đựng những tiếng "ong ve" của một phụ nữ goá bụa, để lo công việc làm giao thông liên lạc từ đằng trong ra đằng ngoài, hết phong trào Cần Vương lại đến phong trào Đông Du... Là người phụ nữ can đảm, thông minh và mưu trí, bà Trần Thị Trâm đã vượt hiểm nguy, thân gái dặm trường, hết đằng trong ra đằng ngoài, sang Xiêm, Trung Quốc, để làm đường dây đưa thanh niên yêu nước Nghệ An đi xuất dương, và mua sắm vũ khí từ nước ngoài về cho nghĩa quân. Bà Trâm đã đưa những người thanh niên ưu tú của Nghệ An ra đi tìm đường cứu nước, trong đó có con trai của mình là Hồ Học Lãm và cháu mình là Hồ Tùng Mậu. Bà Trần Thị Trâm là tấm gương sáng trên mọi lĩnh vực cho phụ nữ Nghệ An soi chung học tập, bà xứng đáng được nhận danh hiệu "Nữ kiệt đất Hồng Lam", "Tiểu Trưng' do cụ Phan Bội Châu phong tặng.

Chú thích

Sách tham khảo
Lê Minh Quốc, Các vị nữ danh nhân Việt Nam. Nhà xuất bản Trẻ, 2009.
Phan Hữu Thịnh, Trần Thị Trâm - Tiểu Trưng - Bà Lụa in trong Người Xứ Nghệ, Nhà xuất bản Nghệ An, 2007.

Nhà cách mạng Việt Nam


title: Shannonomyia hoffmani

text:
Shannonomyia hoffmani là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 5786 Talos

text:
5786 Talos (1991 RC) là tiểu hành tinh Apollo được phát hiện ngày 3 tháng 9 năm 1991 bởi R. H. McNaught ở Siding Spring.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Apollo
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Cupido argiades

text:
Cupido argiades là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Nó được tìm thấy ở miền trung châu Âu to Nhật Bản.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://nlbif.eti.uva.nl/bis/vlinders.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=137
Vlindernet

Xem thêm
Lycaenidae

A
Bướm tại Ấn Độ
Côn trùng châu Âu


title: Gossaigaon

text:
Gossaigaon là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Kokrajhar thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Gossaigaon có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 50 mét (164 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gossaigaon có dân số 13.267 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Gossaigaon có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Gossaigaon, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Lasioglossum mirifrons

text:
Lasioglossum mirifrons là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1939


title: 2662 Kandinsky

text:
2662 Kandinsky (4021 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2662 Kandinsky

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Hylaeus deceptorius

text:
Hylaeus deceptorius là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1959


title: Đài Giang, Phúc Châu

text:
Đài Giang (tiếng Trung: 台江区, Hán Việt: Đài Giang khu) là một quận thuộc thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Quận này có diện tích 18 km², dân số 411,819 người (2020), mã số bưu chính 350004, quận lỵ ở đường Đài Giang. Quận Đài Giang có 10 nhai đạo.

Tham khảo

Phúc Châu
Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến


title: Danh sách tiểu hành tinh: 5501–5600

text:
|-
| 5501 ||  || 30 tháng 3 năm 1982 || Socorro || L. G. Taff
|-
| 5502 Brashear || 1984 EC || 1 tháng 3 năm 1984 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 5503 ||  || 13 tháng 2 năm 1985 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5504 Lanzerotti ||  || 22 tháng 3 năm 1985 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 5505 Rundetårn ||  || 6 tháng 11 năm 1986 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 5506 ||  || 24 tháng 9 năm 1987 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5507 Niijima || 1987 UJ || 21 tháng 10 năm 1987 || Toyota || K. Suzuki, T. Urata
|-
| 5508 Gomyou || 1988 EB || 9 tháng 3 năm 1988 || Oohira || W. Kakei, M. Kizawa, T. Urata
|-
| 5509 Rennsteig ||  || 8 tháng 9 năm 1988 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 5510 ||  || 2 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5511 Cloanthus ||  || 8 tháng 10 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 5512 ||  || 10 tháng 11 năm 1988 || Okutama || T. Hioki, N. Kawasato
|-
| 5513 Yukio || 1988 WB || 27 tháng 11 năm 1988 || Oohira || W. Kakei, M. Kizawa, T. Urata
|-
| 5514 ||  || 29 tháng 1 năm 1989 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 5515 ||  || 5 tháng 3 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5516 Jawilliamson || 1989 JK || 2 tháng 5 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5517 Johnerogers || 1989 LJ || 4 tháng 6 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5518 Mariobotta || 1989 YF || 30 tháng 12 năm 1989 || Chions || J. M. Baur
|-
| 5519 Lellouch ||  || 23 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5520 Natori || 1990 RB || 12 tháng 9 năm 1990 || Oohira || T. Urata
|-
| 5521 Morpurgo ||  || 15 tháng 8 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5522 De Rop ||  || 3 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 5523 Luminet ||  || 5 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5524 Lecacheux ||  || 15 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5525 ||  || 15 tháng 10 năm 1991 || Uenohara || N. Kawasato
|-
| 5526 Kenzo ||  || 18 tháng 10 năm 1991 || Oohira || T. Urata
|-
| 5527 ||  || 31 tháng 10 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5528 || 1992 AJ || 2 tháng 1 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5529 Perry || 2557 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 5530 Eisinga || 2835 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 5531 Carolientje || 1051 T-2 || 29 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 5532 Ichinohe || 1932 CY || 14 tháng 2 năm 1932 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 5533 Bagrov || 1935 SC || 21 tháng 9 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 5534 || 1941 UN || 15 tháng 10 năm 1941 || Turku || L. Oterma
|-
| 5535 Annefrank || 1942 EM || 23 tháng 3 năm 1942 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 5536 Honeycutt || 1955 QN || 23 tháng 8 năm 1955 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 5537 ||  || 9 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 5538 Luichewoo ||  || 9 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 5539 Limporyen ||  || 16 tháng 10 năm 1965 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 5540 Smirnova ||  || 30 tháng 8 năm 1971 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 5541 Seimei ||  || 22 tháng 10 năm 1976 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 5542 Moffatt ||  || 6 tháng 8 năm 1978 || Bickley || Perth Observatory
|-
| 5543 Sharaf ||  || 3 tháng 10 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 5544 Kazakov ||  || 2 tháng 10 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 5545 Makarov ||  || 1 tháng 11 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 5546 Salavat || 1979 YS || 18 tháng 12 năm 1979 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5547 Acadiau ||  || 11 tháng 6 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 5548 Thosharriot || 1980 TH || 3 tháng 10 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 5549 Bobstefanik ||  || 1 tháng 4 năm 1981 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 5550 ||  || 30 tháng 10 năm 1981 || Socorro || L. G. Taff
|-
| 5551 Glikson || 1982 BJ || 24 tháng 1 năm 1982 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 5552 Studnička ||  || 16 tháng 9 năm 1982 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 5553 Chodas ||  || 6 tháng 2 năm 1984 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 5554 Keesey ||  || 15 tháng 10 năm 1985 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 5555 Wimberly ||  || 5 tháng 11 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 5556 || 1988 AL || 15 tháng 1 năm 1988 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5557 Chimikeppuko ||  || 7 tháng 2 năm 1989 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 5558 ||  || 24 tháng 11 năm 1989 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 5559 || 1990 MV || 27 tháng 6 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5560 Amytis || 1990 MX || 27 tháng 6 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5561 Iguchi || 1991 QD || 17 tháng 8 năm 1991 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 5562 || 1991 VS || 4 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5563 ||  || 9 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5564 ||  || 9 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5565 Ukyounodaibu ||  || 10 tháng 11 năm 1991 || Yakiimo || A. Natori, T. Urata
|-
| 5566 ||  || 11 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5567 Durisen ||  || 21 tháng 3 năm 1953 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 5568 Mufson ||  || 14 tháng 10 năm 1953 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 5569 Colby || 1974 FO || 22 tháng 3 năm 1974 || Cerro El Roble || C. Torres
|-
| 5570 Kirsan ||  || 4 tháng 4 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 5571 Lesliegreen || 1978 LG || 1 tháng 6 năm 1978 || La Silla || K. W. Kamper
|-
| 5572 Bliskunov ||  || 16 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 5573 || 1981 QX || 24 tháng 8 năm 1981 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 5574 || 1984 FS || 20 tháng 3 năm 1984 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 5575 ||  || 4 tháng 9 năm 1985 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5576 Albanese ||  || 16 tháng 10 năm 1986 || Caussols || CERGA
|-
| 5577 Priestley ||  || 21 tháng 11 năm 1986 || Siding Spring || J. D. Waldron
|-
| 5578 Takakura || 1987 BC || 28 tháng 1 năm 1987 || Ojima || T. Niijima, T. Urata
|-
| 5579 Uhlherr || 1988 JL || 11 tháng 5 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 5580 Sharidake ||  || 10 tháng 9 năm 1988 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 5581 Mitsuko ||  || 10 tháng 2 năm 1989 || Tokushima || M. Iwamoto, T. Furuta
|-
| 5582 ||  || 13 tháng 2 năm 1989 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5583 Braunerová ||  || 5 tháng 3 năm 1989 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 5584 Izenberg || 1989 KK || 31 tháng 5 năm 1989 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5585 Parks || 1990 MJ || 28 tháng 6 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5586 ||  || 9 tháng 9 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5587 || 1990 SB || 16 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt, J. A. Brown
|-
| 5588 Jennabelle ||  || 23 tháng 9 năm 1990 || Palomar || B. Roman
|-
| 5589 De Meis ||  || 23 tháng 9 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 5590 || 1990 VA || 9 tháng 11 năm 1990 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 5591 Koyo ||  || 10 tháng 11 năm 1990 || Oohira || T. Urata
|-
| 5592 Oshima ||  || 14 tháng 11 năm 1990 || Toyota || K. Suzuki, T. Urata
|-
| 5593 Jonsujatha ||  || 9 tháng 5 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 5594 Jimmiller ||  || 12 tháng 7 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5595 Roth || 1991 PJ || 5 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5596 Morbidelli ||  || 7 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5597 Warren ||  || 5 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5598 Carlmurray ||  || 8 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 5599 ||  || 29 tháng 9 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 5600 || 1991 UY || 18 tháng 10 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-

Tham khảo


title: Abelater philippinensis

text:
Abelater philippinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Abelater


title: Lý Liên Kiệt

text:
Lý Liên Kiệt (sinh ngày 26 tháng 4 năm 1963) là một nam diễn viên võ thuật nổi tiếng người Trung Quốc, ngoài ra ông còn là nhà sản xuất, nhà hoạt động từ thiện. Cho đến nay ông được mọi người biết đến qua hai vai diễn chính cùng tên trong hai bộ phim Hoàng Phi Hồng và Hoắc Nguyên Giáp, các vai diễn trong phim Anh hùng, Long môn phi giáp, Đầu danh trạng, Truyền thuyết Bạch Xà và gần đây là Hoa Mộc Lan.

Vào năm 2017, Lý Liên Kiệt đã giới thiệu tới công chúng môn võ Công Thủ Đạo với tư cách là người sáng lập dựa trên nền tảng của Thái cực quyền.

Tiểu sử
Lý Liên Kiệt tập wushu từ 8 tuổi với võ sư Ngô Bân, cùng một sư phụ với Chân Tử Đan, ông đã sớm bộc lộ năng khiếu và tư chất để trở thành một cao thủ.

Thuở nhỏ, giống như đàn anh Lý Tiểu Long, Lý Liên Kiệt không có một thể trạng tốt cho việc học võ. Ông yếu đuối, lại sống trong một gia đình có quá nhiều áp lực, nên nhiều lần đã định bỏ cuộc. Nhưng được sư phụ động viên, ông đã vượt qua được.

Năm 1974, Lý Liên Kiệt mới 11 tuổi, đã trở thành nhà vô địch giải Wushu trẻ toàn Trung Quốc. Mọi người gọi ông là "thần đồng võ thuật". Lúc này Lý Liên Kiệt đã nhận được nhiều lời mời đóng phim và quảng cáo, nhưng nghĩ mình chưa đạt tới trình độ siêu đẳng, ông trở về với sư phụ Hồ Bình.

Tên tuổi của ông được nhiều người trên thế giới biết đến sau khi biểu diễn cho Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon xem tại Nhà Trắng năm 1974.

Nhiều năm sau, Lý Liên Kiệt liên tục giật giải quán quân trong các kỳ thi võ thuật, với màn múa thương và kiếm rất đẹp mắt (1975, 1977, 1978). Đến năm 1979, ông đoạt giải thành tựu Vàng của Tổng hội võ thuật Trung Quốc khi mới 16 tuổi.

3 năm sau, Lý Liên Kiệt tham gia bộ phim điện ảnh đầu tiên: Thiếu Lâm tự, bộ phim làm ngất ngây khán giả hâm mộ phim võ thuật, đưa tên tuổi của ông vào hàng ngôi sao mới của điện ảnh Trung Quốc, bắt đầu có ảnh hưởng đến khán giả ở Đông Nam Á, Nhật và Mỹ. Ông tiếp tục đóng các phim về Thiếu Lâm và gây được tiếng vang rất lớn.

Nghiệp diễn

Lý Liên Kiệt được yêu thích không phải nhờ khả năng diễn xuất mà là các thế võ đẹp, lạ, mạnh mẽ đúng chất Thiếu Lâm của ông.

Năm 1982 đánh dấu bước ngoặt đối với chàng trai họ Lý, vai diễn trong loạt ba bộ phim Thiếu Lâm Tự đã gây được tiếng vang lớn và tạo bước đệm đầu tiên trên con đường khẳng định tên tuổi trong lĩnh vực điện ảnh của Lý Liên Kiệt.

Năm 1991, với bộ phim Hoàng Phi Hồng kinh điển, Lý Liên Kiệt đã đưa tên tuổi của mình đến được Hollywood, khán giả Đông Nam Á thì đâu đâu cũng nhắc đến Hoàng Phi Hồng, Dì mười ba, Quỷ Cước Thất là các nhân vật trong phim này. Phần thành công của phim cũng nhờ sự đạo diễn tài tình của Từ Khắc và Viên Hòa Bình.

Tiếp đến là hàng loạt các phim kinh điển: Phương Thế Ngọc, Hoàng Phi Hồng 2 & 3... đã đưa ông đến đỉnh cao vinh quang, trước hết là một hình tượng anh hùng trong lòng người châu Á, sau đó là thế giới. Nhưng Lý Liên Kiệt không ham danh vọng, ông đã dừng đóng phim một thời gian, có người thắc mắc thì ông nói: "Tôi từ nhỏ đã khổ cực, mục đích sống của tôi chỉ là thoát khỏi khổ cực, chứ danh tiếng thì không đem lại hương vị gì".

Một thời gian sau người ta nghe Lý có chuyện cãi vã về vấn đề tiền bạc với một đạo diễn, và dính líu tới Hội Tam Hoàng Thượng Hải. Hiểu rằng ông đang khó khăn, nhiều đạo diễn có ý mời,Lý Liên Kiệt đã chọn đạo diễn Vương Tinh.

Các phim ông đóng lúc này khá "khác" với hình tượng, những vai xã hội đen rùng rợn và hài hước nhiều hơn, ít khi đánh đấm, lại đi bên cạnh là một mỹ nhân hết sức gợi cảm như kiểu Mỹ: Cận vệ Trung Nam Hải với Chung Lệ Đề và Thử Đảm Uy Long với Khâu Thục Trinh...

Cho đến khi Viên Hòa Bình, nhà chỉ đạo võ thuật nổi tiếng nhất bấy giờ mời ông đóng bộ Tinh Võ anh hùng - một phim về Trần Chân, mà nhiều diễn viên võ thuật đã rất thành công như Lý Tiểu Long với Tinh Võ Môn (1972), Chân Tử Đan với loạt phim truyền hình Tinh Võ Môn (1995). Và Lý Liên Kiệt đã làm dậy lại được hình tượng này - cũng như hình tượng anh hùng võ thuật cổ truyền của mình. Tên tuổi của ông lại được tung hô, Lý Liên Kiệt hoạt động rầm rộ hơn trước.

Ông hợp tác với nhiều diễn viên nổi tiếng, như Trương Học Hữu, Khâu Thục Trinh, Châu Tinh Trì, Trương Mạn Ngọc... Đến năm 2001, đạo diễn Trương Nghệ Mưu lần đầu tiên làm phim võ hiệp: Anh Hùng, Lý Liên Kiệt đóng vai chính. Đây là lần thứ hai Lý Liên Kiệt với lối võ đẹp mắt đối đầu với Chân Tử Đan - lối võ mạnh mẽ. Cả hai lại bất phân thắng bại: vai Vô Danh của Lý Liên Kiệt chiến thắng, nhưng sự thật là vai Trường Không của Chân Tử Đan giả thua. Người hâm mộ vẫn luôn chờ đợi lần hợp tác thứ ba của hai võ sư nổi danh này. Cuộc đối đầu của họ trong Hoàng Phi Hồng 2 và cuộc đối đầu trong tư tưởng, âm nhạc tại Ngự Viên trong phim Anh Hùng đã đem lại sự mầu nhiệm, hai nhà đạo diễn tài ba Từ Khắc và Trương Nghệ Mưu không ngớt lời khen 2 pha võ này.

Trong phim Anh Hùng, bên cạnh Chân Tử Đan, còn có Lương Triều Vĩ, Trương Mạn Ngọc, Chương Tử Di, Trần Đạo Minh là những diễn viên "chuyên trị" diễn xuất nội tâm. Nên nhiều người đánh giá diễn xuất của Lý là lép vế, tuy nhiên thành công về nghệ thuật của phim là một điều không ai mơ hồ chối cãi được. Anh Hùng có thể là bộ phim đẹp nhất đời của Lý Liên Kiệt.

Ông đến Hollywood sau Lý Tiểu Long, Thành Long, cùng một lúc với Dương Tử Quỳnh, trước Chân Tử Đan, một điều không nhiều người mong muốn - là bị đồng hóa theo phim Mỹ - đã trở thành sự thật. Nhưng dù sao khi xem lại Hoàng Phi Hồng, Phương Thế Ngọc, Tiếu ngạo giang hồ hay Tinh Võ anh hùng người ta đã có thể quên đi Cradle 2 The Grave, The One, Danny the dog... mà không trách sự Tây hóa trong phim Lý Liên Kiệt.

Năm 2006, phim võ thuật Hoắc Nguyên Giáp được công chiếu trên toàn thế giới, được xem như bộ phim võ thuật cuối cùng của Lý Liên Kiệt. Trong Hoắc Nguyên Giáp, Lý Liên Kiệt thủ vai chính Hoắc Nguyên Giáp, một nhân vật có thật trong lịch sử đã lập ra Tinh Võ Môn, từng đánh bại những võ sĩ ngoại quốc và Nhật Bản trên võ đài, lấy lại uy danh cho người Trung Quốc trong một thời kì xã hội phong kiến đang lụi tàn dần. Trước kia, trong phim Tinh Võ anh hùng, Lý Liên Kiệt đã từng thủ vai Trần Chân - một trong những đệ tử nổi tiếng nhất của Hoắc Nguyên Giáp. Hoắc Nguyên Giáp được công chiếu vào 26 tháng 1 năm 2006 tại Hồng Kông, tiếp theo đó vào 22 tháng 12 năm 2006 tiến ra các rạp của Hoa Kỳ và ngay lập tức leo lên đứng vị trí số 2 top phim ăn khách nhất trong tuần công chiếu đầu tiên.

"I stepped into the martial arts movie market when I was only 16. I think I have proved my ability in this field and it won't make sense for me to continue for another five or 10 years. Huo Yuanjia is a conclusion to my life as a martial arts star."
Tạm dịch: Tôi bước vào thị trường phim võ thuật này từ khi mới 16 tuổi. Cho tới giờ tôi nghĩ mình đã chứng tỏ đủ khả năng trên lĩnh vực này và chẳng còn chút gì hứng khởi cho tôi tiếp tục chặng đường này trong năm hay mười năm sắp tới nữa. Hoắc Nguyên Giáp là cái kết của cuộc đời tôi với tư cách là một ngôi sao võ thuật.

Bộ phim Hollywood năm 2007 của Lý Liên Kiệt, Cuộc chiến khốc liệt (tựa đề tiếng Anh: War), được công chiếu vào tháng 8 năm đó chính là sự tái ngộ của ông với nam diễn viên Jason Statham, trước kia từng đóng cặp với ông trong The One. Đáng tiếc War chỉ thu được 23 triệu đô trên màn ảnh, trở thành một trong những phim có doanh thu thấp nhất của Lý tại thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên phim lại tạo ra một cú hit trong lĩnh vực video, thu được gần 52 triệu đô la tổng tiền thuê, tức là gấp đôi so với khi công chiếu trên màn ảnh. Ngoại trừ Romeo phải chết và Anh Hùng, những bộ phim của Lý Liên Kiệt thường chỉ đạt những thành công khiêm tốn tại Hoa Kỳ như Nụ hôn của rồng, The One, Unleashed, Cradle 2 the Grave, và cả phim Hoắc Nguyên Giáp.

Cuối năm 2007, Lý Liên Kiệt trở lại Trung Quốc tham gia một bộ phim chiến tranh do Hồng Kông - Trung Quốc hợp tác sản xuất Đầu danh Trạng cùng Lưu Đức Hoa và Kim Thành Vũ. Bộ phim đã thành công vang dội về mặt doanh thu và đưa ông lên bục nhận giải nam diễn viên chính xuất sắc nhất của lễ trao giải phim Hồng Kông (Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông). Lý Liên Kiệt và đàn anh của mình - diễn viên hài võ thuật Thành Long lần đầu cùng góp mặt trên màn ảnh qua bộ phim Vua Kung Fu; phim được khởi quay từ tháng 7 năm 2007 và lần đầu công chiếu vào 18 tháng 4 năm 2008 đã gặt hái thành công lớn về doanh thu. Phim dựa trên truyền thuyết về Tề Thiên đại thánh Tôn Ngộ Không từ một trong tứ đại danh tác của Trung Quốc - Tây du ký. Ngoài ra Lý Liên Kiệt còn tham gia đóng vai phản diện Tần Thủy Hoàng trong bộ phim hành động giả tưởng Xác ướp 3: Lăng mộ Tần Vương cùng nam diễn viên Brendan Fraser và Dương Tử Quỳnh, cùng một vai nhỏ trong bộ phim Kiến quốc đại nghiệp.

Năm 2010, lần đầu tiên Lý Liên Kiệt thử sức với thể loại tâm lý với bộ phim Hải dương thiên đường. Bộ phim được xây dựng dựa trên một câu chuyện có thật, kể về một người đàn ông sắp chết (Lý Liên Kiệt đóng) đã kiên cường giúp cậu con trai mắc chứng tự kỷ chiến đấu chống lại bệnh tật. Đây là bộ phim đầu tiên không thuộc thể loại hành động trong suốt 25 năm sự nghiệp điện ảnh của ông, Lý Liên Kiệt cho biết ông đã hoàn toàn bị kịch bản phim thu hút bởi tính nhân văn và những bài học sâu sắc mà bộ phim chuyển tải.

Lý Liên Kiệt ra mắt hai bộ phim võ thuật trong năm 2011 là Truyền thuyết Bạch Xà cùng với Tân Long Môn khách sạn do Từ Khắc làm đạo diễn, làm lại từ bộ phim cùng tên do chính ông đóng vai trò sản xuất năm 1992.

Lý Liên Kiệt trở lại diễn xuất ở Hollywood trong bộ phim The Expendables (tựa đề tiếng Việt: Biệt đội đánh thuê), một bộ phim hành động quy tụ một dàn diễn viên nổi tiếng, gồm những siêu sao hành động như Sylvester Stallone, Jason Statham, Dolph Lundgren, Steve Austin, Terry Crews, Mickey Rourke... ngôi sao của Die Hard - Bruce Willis và thống đốc bang California - "Kẻ hủy diệt" Arnold Schwarzenegger cũng góp một vai nhỏ trong phim. Sau đó Lý tiếp tục tham gia vào phần 2 và 3 của phim vào năm 2012 và 2014.

Hai năm trở lại đây, sự nghiệp diễn xuất của Lý Liên Kiệt gặp trục trặc vì phải đối mặt với căn bệnh cường tuyến giáp. Sức khoẻ nam diễn viên đã giảm sút nghiêm trọng, Lý Liên Kiệt có thể không thể nhận vai diễn vì bệnh tật bắt buộc ông không được vận động mạnh.

"Tôi không phải Hoắc Nguyên Giáp, không phải Hoàng Phi Hồng, càng không phải anh hùng, tôi cũng như các bạn, chỉ là một người bình thường, cũng phải đối mặt với nỗi lo rằng một ngày nào đó không thể tiếp tục công việc được nữa" - nam diễn viên chia sẻ trong một buổi gặp gỡ báo chí gần đây.

Lý Liên Kiệt ban đầu đã được xác định để cùng xuất hiện với Vin Diesel trong bộ phim xXx: The Return of Xander Cage. Tuy nhiên đến phút chót ông lại phải rời dự án do gặp vấn đề về sức khỏe và vai diễn sau đó đã được thay thế bởi Chân Tử Đan.

Vai diễn mới nhất của Lý Liên Kiệt là vai Khương Tử Nha trong phim Phong Thần Bảng ra mắt vào tháng 7 năm 2016.

Một năm sau, ông ấy quay về Mỹ để đóng vai một bộ phim hành động mới cùng với một số diễn viên. "Xoay quanh bộ phim này có một số điều chỉnh cụ thể từ các pha hành động theo dạng tự do của các nhân vật phụ theo khuynh hướng trực diện" (Bộ phim "Cha tôi là anh hùng"). Dựa theo các loại mô phỏng bằng vật dụng tự chế, ông được xem là nhân vật chính hay nhất trong bộ phim.

Năm 2018 Lý Liên Kiệt đã trở lại màn ảnh với vai diễn mới trong dự án phim “Hoa Mộc Lan” (Mulan) do Disney đầu tư chính sản xuất. Đây là lần tái ngộ tiếp theo trên màn ảnh giữa Lý Liên Kiệt và Chân Tử Đan.

Sáng lập Công Thủ Đạo
Tối ngày 15 tháng 11 năm 2017, buổi giới thiệu Công thủ đạo tổ chức tại Bắc Kinh với sự có mặt của Jack Ma, Lý Liên Kiệt, Ngô Kinh, Văn Chương, Phó chủ tịch Liên hiệp võ thuật quốc tế Ngô Đình Quý, Phó chủ tịch võ thuật Trung Quốc Ngô Bân.

Lý Liên Kiệt và Jack Ma mang đến buổi quảng bá và giới thệu Công thủ đạo tốn kém với hiệu ứng kỹ xảo cầu kỳ. Phim với sự tham gia hợp tác của 11 ngôi sao võ thuật hàng đầu hiện thu hút hơn 150 triệu lượt người xem trên Youku.m này so với những người khác.

“Công thủ đạo không chỉ là một bộ phim, đây còn là trận đấu lớn. Câu chuyện lấy cảm hứng từ võ thuật truyền thống, tạo ra thế võ mới” - Lý Liên Kiệt chia sẻ. Theo Nhân dân Nhật báo, với tuyên bố từ Lý Liên Kiệt, ngày 15 tháng 11 đã chính thức khép lại câu chuyện về vở kịch mang tên “siêu phẩm màn ảnh Công thủ đạo”, đánh dấu sự ra đời của môn võ Công thủ đạo.

Gia đình
Lý Liên Kiệt hiện đang theo đuổi tư tưởng Phật giáo Tây Tạng của thiền sư Lho Kunsang dòng Drikung Kagyu tại tu viện thuộc Ca-nhĩ-cư phái.

Năm 1987, Lý Liên Kiệt lấy Hoàng Thu Yến (Huang Qiuyan-黄秋燕), đồng diễn viên phim "Thiếu Lâm Tự 2: Thiếu Lâm tiểu tử", thành viên đội tuyển Wushu Bắc Kinh và có với bà hai con gái; họ chia tay năm 1990.

Năm 1999, Lý Liên Kiệt tái hôn với Lợi Trí (利智), nữ diễn viên Hồng Kông gốc Thượng Hải. Họ có với nhau hai con gái: Jane (sinh năm 2000) và Jada (sinh năm 2002).

Năm 2004, khi cơn sóng thần Á châu nổi lên càn quét thì Lý Liên Kiệt đang ở Maldives và chỉ bị thương nhẹ bởi một mảnh gỗ thuyền trong khi đang bảo vệ con gái 4 tuổi Jane, mặc dù có những lời đồn rằng ông đã bị thiệt mạng. Khi đó, hai bố con đang bơi trong một bể bơi gần bờ biển thì cơn sóng ập tới.

Năm 2009, Lý Liên Kiệt - lúc đó đã chính thức nhập quốc tịch Hoa Kỳ sau một thời gian dài hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật thứ bảy tại đây; quyết định nhập tịch Singapore. Ngày 28 tháng 7 năm 2009, chủ tịch Quỹ tài trợ Hiệp hội Chữ thập đỏ Trung Quốc 壹基金 (một quỹ từ thiện của Lý) tuyên bố rằng Lý chính thức là công dân Singapore; mục đích của Lý vì sự nghiệp giáo dục của hai cô con gái. Lý là người gia nhập quốc tịch Singapore tiếp theo tấm gương của nữ minh tinh Hoa ngữ Củng Lợi.

Danh sách phim

Các giải thưởng
 Ảnh đế 27 năm 2008 trong phim "Đầu danh trạng".

Xem thêm
 Lý Tiểu Long
 Chân Tử Đan
 Thành Long

Chú thích

Liên kết ngoài

 Lý Liên Kiệt tại HKMDB
 Lý Liên Kiệt tại HongKong Cinemagic
 Lý Liên Kiệt

Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Diễn viên Trung Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Võ sĩ Trung Quốc
Võ sư Trung Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Nhà sản xuất phim Hồng Kông
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Vai nam chính
Diễn viên phim võ thuật
Chỉ đạo hành động
Nam diễn viên Hồng Kông thế kỉ 20
Nam diễn viên Hồng Kông thế kỉ 21
Người Singapore gốc Hoa
Người Mỹ gốc Hoa
Người Bắc Kinh