title: Núi Kỳ Lân

text:
Núi Kỳ Lân là một hòn đảo núi nằm ở vị trí trung tâm thành phố Ninh Bình thuộc địa phận phường Tân Thành, cạnh Quốc lộ 1 và đại lộ Tràng An nối trung tâm thành phố đi các khu du lịch Tràng An - Hoa Lư - chùa Bái Đính. Núi Kỳ Lân cùng với ba ngọn núi khác là núi Ngọc Mỹ Nhân, núi Non Nước và núi Lớ được xem là tứ đại danh sơn của thành phố Ninh Bình. Ở Ninh Bình còn một ngọn núi khác cũng mang tên Kỳ Lân nằm ở quê gốc Vua Đinh Tiên Hoàng thuộc xã Gia Phương, Gia Viễn, trên núi đó có đặt lăng phát tích nhà Đinh.

Hòn ngọc xanh
Núi tên là Kỳ Lân vì có hình đầu con lân nhìn về phía Bắc. Núi cao trên 50 m và phía Bắc sườn núi hõm vào tạo thành một cái hàm con lân. Xung quanh là những vách núi nhấp nhô, cây cối mọc xanh um như bờm và râu của con lân.

Có hai cây cầu nối từ hai phía vào đảo Kỳ Lân. Một cây cầu vòm bằng đá, bảy nhịp, mặt cầu rộng 2m, dài trên 22m, cao 4m bắc qua sông Tràng An vào núi ở phía nam; cây kia cũng bằng đá nhưng nhỏ hơn và không có lan can được bố trí ở phía bắc. Mỗi nhịp cầu là một phến đá lớn. Núi Kỳ Lân là một hòn non bộ do thiên nhiên tạo dựng giữa lòng sông Tràng An như một vườn cảnh thiên nhiên độc đáo với hàng trăm cây cảnh, cây hoa, phong lan, đá cảnh, non bộ. Trên núi có những ngọn tháp cổ ẩn hiện trong màu xanh um tùm của cây lá. Dưới chân núi là ngôi đền thờ bà Quận chúa, tương truyền bà là người đã hy sinh thân mình làm vợ quái vật kỳ lân để cứu giúp dân lành.

Núi Kỳ Lân là nơi còn lưu dấu những gì đặc trưng nhất của những đợt biển tiến, ngấn sóng biển còn rất rõ nét, cho phép nhận biết ở đây có nhiều giai đoạn bị biển xâm thực. Đặc biệt hơn nữa trên những ngấn sóng biển ở đây còn xuất lộ lớp trầm tích có chứa xương động vật, vỏ nhuyễn thể biển, đây là cứ liệu hết sức quan trọng cho phép xác định tuổi, quá trình biển tiến lùi.

Sông Tràng An đoạn quanh núi cũng là một nơi câu cá nước ngọt do nó được điều hòa mực nước bằng đường ống ngầm nối thông với sông Đáy. Xung quanh sông được xây dựng, kè mới và trồng cây tạo thành một tuyến vui chơi giải trí giữa lòng đô thị du lịch Ninh Bình. Cùng với công viên núi Non Nước và công viên sông Vân, núi Kỳ Lân là một điểm du lịch giải trí ở trung tâm thành phố Ninh Bình.

Phố cổ Hoa Lư
Núi Kỳ Lân là một điểm du lịch cùng trong một quần thể với sông Tràng An, hồ núi Lớ và công viên văn hóa Tràng An. Hồ Kỳ Lân cũ đã được đào nối thông tới sông Sào Khê thành một con sông cạnh đại lộ Tràng An được gọi là sông Tràng An. Khu vực gần núi Kỳ Lân trở thành trung tâm đón tiếp của công viên Tràng An.

Phố cổ Hoa Lư là các sản phẩm du lịch của tỉnh Ninh Bình, tái dựng lại hình ảnh làng quê, làng nghề truyền thống nổi tiếng trên cả nước như: Thêu ren Văn Lâm, làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, làng mộc mỹ nghệ, làng nghề gốm Bồ Bát, tranh Bồ Đề, làng nghề đúc đồng, sơn mài Ý Yên, làng chạm bạc, làng tranh Đông Hồ...

Đây là một trong những hoạt động du lịch trọng tâm thực hiện các chủ trương của tỉnh Ninh Bình trong phát triển du lịch Ninh Bình giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2045, với mục tiêu đưa Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch của Đồng bằng sông Hồng và là điểm đến hấp dẫn nhất của du khách trong nước và quốc tế. Dự kiến, toàn bộ các công trình sẽ được phục dựng, tái tạo trong thời gian 20 năm.

Hình ảnh

Tham khảo

Kỳ Lân
Núi tại Ninh Bình


title: Atopsyche perlucida

text:
Atopsyche perlucida là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Hydrobiosidae.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2=2011|3=06|4=25}}

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Atopsyche


title: Thông ba lá

text:
Thông ba lá (danh pháp hai phần: Pinus kesiya) (còn gọi là xà nu hay loong rúh) là một loài thực vật thuộc họ Thông. Trong tác phẩm văn học, loài cây này còn được gọi là xà nu trong tác phẩm "Rừng xà nu" của nhà văn Nguyên Ngọc.

Đặc điểm nhận biết
Là cây gỗ lớn, vỏ màu nâu xám, nứt dọc rãnh sâu, nhựa ít nhưng có mùi hắc. Tán cây hình trứng rộng. Lá cây hình kim, thường đính 3 lá kim trên một đầu cành ngắn. Lá kim thường có màu xanh ngọc, mỗi lá kim thường dài 20-25 cm, lá thường cứng. Đầu cành ngắn đính lá thường có độ dài 1,5 cm, đính cách vòng xoắn ốc trên cành lớn.

Nón đơn tính cùng gốc, nón cái thường chín trong 2 năm, khi chín hóa gỗ. Nón hình trứng, có kích thước: cao 5–9 cm, rộng 4–5 cm. Cuống thường cong, có chiều dài 1,5 cm. Lá bắc không phát triển. Lá noãn phát triển thành vảy, mỗi vảy có 2 hạt, hạt có cánh. Mặt vảy hình thoi, có gờ ngang nổi rõ, có rốn vảy hơi lồi.

Sử dụng
Ít khi trồng với mục đích chính là lấy nhựa. Gỗ dùng trong xây dựng, trụ mỏ, đóng đồ gia dụng, nguyên liệu sản xuất bột giấy.

Phân bố
Ưa đất tốt, khí hậu mát nhiều sương mù, thường phân bố ở độ cao trên 900 m. Trên thế giới có thể thấy thông ba lá phân bổ ở Ấn Độ (Assam), nam Trung Quốc (Vân Nam, cực đông nam Tây Tạng, nam Tứ Xuyên), Myanmar, Lào, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Philippines (Luzon). Tại Campuchia chỉ được biết đến ở một vị trí đơn lẻ duy nhất.

Nó cũng là loài cây trồng quan trọng tại một số nơi khác trên thế giới, như tại miền nam châu Phi và Nam Mỹ.

Tại Việt Nam
Ở Việt Nam, 90% diện tích thông ba lá là ở cao nguyên Langbian. Thông 3 lá mọc ở độ cao từ 1.000 đến 1.800m. Tuy nhiên, loài thông này cũng có thể mọc được ở độ cao thấp hơn từ 800 đến 1.000m trên cao nguyên Di Linh. Thông 3 lá có diện tích lớn nhất trong số các loài thông ở Việt Nam, mọc ở Hà Giang, Sơn La, Gia Lai, Công Tum,... nhưng nhiều nhất là trên cao nguyên Langbian.

Văn học
Loại cây này được nhắc đến trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễm Trung Thành (tức Nguyên Ngọc).

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Rừng thông Đà Lạt

Tham khảo

K
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Philippines
Thực vật Thái Lan
Thực vật Malaysia
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Campuchia
Thực vật Lào
Thực vật Myanmar
Thông ở Việt Nam
Thực vật Đông Nam Á
Hệ sinh thái Tây Nguyên


title: Megapenthoides contiguus

text:
Megapenthoides contiguus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthoides


title: Pectinivalva anazona

text:
Pectinivalva anazona là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy dọc theo tây nam bờ biển của New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 4 mm đối với con cái.

The type species was found on Lophostemon confertus, nhưng là cây chủ đáng nghi ngờ. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Australian Nepticulidae (Lepidoptera): Redescription of the named species

Pectinivalva


title: Aydoilles

text:
Aydoilles là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 10 km², dân số năm 1999 là 1065 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 m trên mực nước biển.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Aydoilliens.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ville d’Aydoilles
 Aydoilles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Chi Nắp ấm

text:
Chi Nắp ấm hay còn gọi chi nắp bình, chi bình nước (danh pháp khoa học: Nepenthes ) là chi thực vật duy nhất trong họ đơn chi Nepenthaceae. Chi này chứa khoảng 90 tới 130 loài, với vô số loại cây lai ghép tự nhiên hay từ gieo trồng. Chúng chủ yếu là các loài cây tạo thành dạng dây leo tại khu vực nhiệt đới Cựu thế giới, trong khu vực từ miền nam Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Philippines; kéo dài về phía tây tới Madagascar (2 loài) và Seychelles (1 loài), Ấn Độ (1 loài) và Sri Lanka (1 loài); về phía nam tới Australia (3 loài) và New Caledonia (1 loài). Sự đa dạng lớn nhất có trên các đảo Borneo và Sumatra với nhiều loài là đặc hữu. Một số loài là thực vật của các khu vực đồng bằng thấp và nóng ẩm, nhưng đa phần là thực vật miền núi nhiệt đới, có ban ngày nóng ẩm nhưng ban đêm mát tới lạnh quanh năm. Một vài loài được coi là thực vật núi cao nhiệt đới với ban ngày mát và ban đêm gần như đóng băng. Tên gọi trong tiếng Anh monkey cups (chén khỉ) là để chỉ tới một thực tế là người ta đã thấy những con khỉ uống nước mưa đọng lại trong các loài cây này.

Miêu tả
Các loài Nepenthes thường có hệ rễ nông và thân cây bò hay leo, thường dài vài mét và cao tới 15 m (49 ft) hay hơn thế, với đường kính thân cây khoảng 1 cm (0,4 inch) hay nhỏ hơn, mặc dù một số loài có thân cây mập hơn (như N. bicalcarata). Từ thân cây mọc ra các lá hình kiếm, sắp xếp so le với mép lá nguyên. Sự mở rộng của gân lá giữa (tua cuốn), ở một số loài hỗ trợ việc leo của cây, thò ra từ đỉnh lá; và tại cuối tua cuốn thì hình thành một chiếc ấm. Chiếc ấm này bắt đầu hình thành như một chồi nhỏ và dần dần mở rộng để tạo ra một chiếc bẫy hình phỏng cầu hay hình ống.

Các loài trong chi Nepenthes thường tạo ra hai kiểu ấm, được biết tới như là lưỡng hình lá. Xuất hiện ở gần gốc cây là những chiếc bẫy lớn nằm thấp, thường là nằm ngay trên mặt đất. Những chiếc ấm trên (trong không trung) thường nhỏ hơn, có màu sắc khác biệt và có các đặc trưng khác biệt so với những chiếc ấm dưới. Những chiếc ấm trên này thường tạo ra khi cây đạt tới độ thành thục và trở nên cao hơn. Để giữ cho cây vững chắc, những chiếc ấm trên thường tạo thành một vòng trong tua cuốn, cho phép nó cuộn lấy chỗ tựa cận kề. Ở một vài loài (như N. rafflesiana) hai kiểu ấm này có thể thu hút những loại con mồi khác nhau. Hình thái biến đổi này cũng thường làm cho sự nhận dạng loài là khó khăn.

Chiếc bẫy chứa một chất lỏng do cây tự sinh ra, nó có thể là dạng nước hay siro và được sử dụng để làm con mồi chết đuối. Nghiên cứu chỉ ra rằng chất lỏng này chứa các polymer sinh học nhớt đàn hồi có thể là cốt yếu để cầm giữ côn trùng trong các bẫy của nhiều loài. Hiệu suất đánh bẫy của chất lỏng này vẫn là cao ngay cả khi nó bị nước hòa loãng đáng kể, một điều không tránh khỏi trong các điều kiện ẩm ướt.

Phần dưới của bẫy chứa các tuyến hấp thụ các chất dinh dưỡng từ con mồi bắt được. Dọc theo phần bên trong phía trên của bẫy là một lớp sáp che phủ trơn bóng làm cho sự thoát ra của con mồi là gần như không thể. Bao quanh lối vào bẫy là một cấu trúc gọi là lông măng ("môi") trơn trượt và thường khá sặc sỡ, để thu hút con mồi nhưng lại tạo ra chỗ đứng không vững chắc. Phía trên lớp lông măng là nắp: ở nhiều loài nó giữ cho chất lỏng bên trong ấm không bị nước mưa hòa loãng, mặt dưới của nắp có thể chứa các tuyến mật để thu hút con mồi.

Con mồi của các loài nắp ấm thường là côn trùng, nhưng các loài lớn nhất (như N. rajah và N. rafflesiana) đôi khi có thể bắt cả các động vật có xương sống nhỏ, như chuột và thằn lằn. Nói chung, hoa của chúng mọc thành chùm hoa, hiếm khi thành chùy hoa với các hoa đực và hoa cái trên các cây khác nhau (đơn tính khác gốc). Hạt tạo ra trong các quả nang, có thể chứa tới 50-500 hạt, phát tán nhờ gió, mỗi hạt có một phôi trung tâm và hai cánh, mỗi cánh một bên.

Phân bố và môi trường sống
Chi Nepenthes chủ yếu được tìm thấy trên quần đảo Mã Lai, với sự đa dạng nhất tại Borneo và Sumatra, đặc biệt là trong các rừng mưa núi cao Borneo. Phạm vi phân bố đầy đủ của chi bao gồm Madagascar (N. madagascariensis và N. masoalensis), Seychelles (N. pervillei), Sri Lanka (N. distillatoria), và Ấn Độ (N. khasiana) ở phía tây cho tới Australia (N. mirabilis, N. rowanae và N. tenax) và New Caledonia (N. vieillardii) ở phía đông nam. Phần lớn các loài chỉ phân bố trong một khu vực rất hạn hẹp, bao gồm một số loài chỉ tìm thấy trên các ngọn núi riêng lẻ. Sự phân bố hạn hẹp này và sự khó tiếp cận của khu vực thường có nghĩa là một số loài hàng thập kỷ không được phát hiện lại trong hoang dã (như N. deaniana chỉ được phát hiện lại sau 100 năm kể từ lần đầu tiên nó được phát hiện). Khoảng 10 loài có các phân bố quần thể lớn hơn một đảo hay một nhóm các đảo nhỏ. Nepenthes mirabilis là loài khác biệt do có sự phân bố rộng nhất trong chi, từ khu vực Đông Dương và trên khắp quần đảo Mã Lai tới Australia.

Do bản chất của môi trường sống mà các loài Nepenthes chiếm lĩnh nên chúng thường được xếp loại như là loài vùng bình nguyên hay loài vùng cao nguyên, phụ thuộc vào độ cao so với mực nước biển mà chúng sinh sống, với 1.200 m (3.937 ft) là ranh giới gần đúng giữa hai kiểu loài này. Các loài mọc tại các độ cao nhỏ hơn cần khí hậu nóng ấm liên tục với sự khác biệt về nhiệt độ giữa ngày và đêm là thấp, trong khi các loài cao nguyên lại phát triển tốt khi chúng nhận được ban ngày nóng ấm và ban đêm mát hơn nhiều. N. lamii là loài giữ kỷ lục trong chi về độ cao mà nó mọc, lên tới 3.520 m (11.549 ft).

Phần lớn các loài Nepenthes mọc trong môi trường có độ ẩm cao và lượng mưa cao cũng như có độ chiếu sáng từ vừa phải tới cao. Một vài loài, như N. ampullaria, lại ưa các khu rừng rậm rạp nhiều bóng râm, nhưng phần lớn các loài phát triển tốt tại rìa các khu vực nhiều cây gỗ và cây bụi hay các khu rừng thưa. Một số loài (như N. mirabilis) thường thấy mọc trong các khu vực rừng đốn hạ sạch, ven đường và các khu đồng ruộng. Các loài khác đã thích nghi với việc mọc trong các khu đồng cỏ kiểu xa van. Loại đất mà các loài Nepenthes mọc thường là đất chua và nghèo dinh dưỡng, với thành phần hợp thành là đất bùn, cát trắng, sa thạch hay đất có nguồn gốc núi lửa. Tuy nhiên, có ngoại lệ đối với sự tổng quát này, trong đó một số loài phát triển tốt trên đất có hàm lượng kim loại nặng cao (như N. rajah), trên các bãi cát trong khu vực sát mép nước tại vùng duyên hải (như N. albomarginata). Các loài khác mọc trên các chỏm núi như là các loại thực vật thạch sinh (sống trên đá), trong khi những loài khác, như N. inermis, có thể mọc như là thực vật biểu sinh không cần tiếp xúc với đất.

Quan hệ sinh thái

Tương tác rõ ràng nhất của các loài Nepenthes và môi trường xung quanh của chúng, bao gồm cả với các sinh vật khác, là quan hệ sinh vật săn mồi và con mồi. Các loài Nepenthes chắc chắn thu hút và giết chết con mồi của chúng, dù thụ động, nhưng lại thông qua việc chủ động sản xuất màu sắc hấp dẫn, mật có chứa đường và thậm chí cả hương thơm. Từ mối quan hệ này, các loài thực vật của chi chủ yếu thu được nitơ và phosphor để bổ sung cho nhu cầu dinh dưỡng của chúng để phát triển, những chất thường là thiếu hụt trong khu vực chúng sinh sống. Con mồi thường xuyên nhất là nhóm đông đúc và đa dạng bao gồm các loài chân khớp (Arthropoda), với kiến và các côn trùng khác đứng đầu bảng thực đơn. Các loài chân khớp khác cũng thường được tìm thấy là nhện, bọ cạp và động vật trăm chân, trong khi sên và ếch nhái là ít gặp hơn. Con mồi ít phổ biến hơn cả của các loài Nepenthes là chuột, tìm thấy ở N. rajah. Thành phần con mồi bắt được phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả khu vực sinh sống, nhưng có thể kết hợp hàng trăm con côn trùng khác nhau và nhiều loài khác nữa. Trong khi nhiều loài Nepenthes là ăn tạp trong những gì chúng bắt được, thì ít nhất 1 loài N. albomarginata, lại có tính chuyên môn hóa và gần như chỉ bắt giữ những con mối và gần như không tạo ra mật. Loài Nepenthes albomarginata có tên gọi khoa học như vậy là do một vòng lông tơ mịn màu trắng nằm ngay dưới lớp lông măng. Lớp lông tơ mịn này ngon đối với những con mối và thu hút chúng bò vào ấm. Để tìm kiếm lông tơ ăn được này, hàng trăm tới hàng nghìn con mối đã phải bỏ mạng.

Cộng sinh

Loài N. bicalcarata cung cấp không gian trong các tua cuốn rỗng thuộc ấm trên của nó cho loài kiến đục gỗ Camponotus schmitzi làm tổ. Những con kiến này lấy đi một lượng lớn con mồi từ trong ấm, và điều này có thể là có lợi cho N. bicalcarata do điều này làm giảm sự thối rữa của vật chất hữu cơ mà cây thu thập được, một điều có thể gây hại cho cộng đồng tự nhiên của các loài động vật thủy sinh hỗ trợ cho sự tiêu hóa của cây.

Loài N. lowii cũng tạo ra mối quan hệ phụ thuộc, nhưng ở đây là với động vật có xương sống chứ không phải là với côn trùng. Ấm của N. lowii cung cấp dịch ngọt gỉ ra trên mặt nắp ấm và chỗ đậu cho các loài đồi (chuột chù cây), những loài động vật ăn chất dịch gỉ ra và bài tiết vào trong ấm. Trong nghiên cứu năm 2009, mà người ta nghĩ ra thuật ngữ "bồn cầu của chuột chù cây", người ta đã xác định rằng khoảng 57 tới 100% lượng nitơ mà lá cây hấp thụ đến từ phân của chuột chù cây. Một nghiên cứu khác công bố năm 2010 chỉ ra rằng hình dáng và kích thước của miệng ấm của loài N. lowii chính xác là khớp với kích thước của chuột chù cây điển hình (Tupaia montana). Sự thích nghi tương tự tìm thấy ở N. macrophylla và N. rajah, và có thể cũng có ở N. ephippiata.

Động vật thủy sinh

Các sinh vật có ít nhất một phần vòng đời của chúng trong ấm của các loài các nắp ấm thường được gọi là động vật thủy sinh nắp ấm. Các loài động vật thủy sinh phổ biến nhất, thường tương ứng với bậc dinh dưỡng cao hàng đầu của hệ sinh thái động vật thủy sinh, là ấu trùng của nhiều loài muỗi. Các loài động vật thủy sinh khác trong nắp ấm còn bao gồm cả ấu trùng ruồi và ruồi nhuế, nhện, ve bét, kiến, và thậm chỉ cả một loài cua (Geosesarma malayanum). Nhiều loài trong số này chỉ chuyên sống trong ấm của một loài nắp ấm mà không thể tìm thấy ở những loài khác. Những loài này được gọi là cộng sinh nắp ấm (nepenthebiont). Những loài khác, thường gắn với nhưng không phụ thuộc vào các loài nắp ấm, được gọi là ái nắp ấm (nepenthophile). Ngược lại, nepenthexenes, hiếm thấy trong ấm của nắp ấm, nhưng thường sẽ xuất hiện khi sự thối rữa đạt tới một ngưỡng nhất định, thu hút ấu trùng ruồi mà thông thường không thể tìm thấy trong cộng đồng động vật thủy sinh nắp ấm. Quan hệ sinh thái phức tạp giữa nắp ấm và động vật thủy sinh nắp ấm vẫn chưa được hiểu rõ, nhưng người ta cho rằng quan hệ này là hỗ sinh: quần động vật thủy sinh được cung cấp nơi trú ẩn, thức ăn hoặc sự bảo vệ còn cây nắp ấm cho chúng chỗ trú lại nhận được sự xúc tiến cho quá trình phân rã con mồi bắt được, làm tăng tần suất tiêu hóa và kiềm chế các quần thể vi khuẩn có hại.

Lịch sử

Những ghi chép sớm nhất về Nepenthes có từ thế kỷ 17. Năm 1658, thống sứ người Pháp Etienne de Flacourt tại Madagascar đã công bố miêu tả một loài nắp ấm trong công trình chuyên đề của ông Histoire de la Grande Isle de Madagascar. Nội dung như sau:

Nó là loài cây cao khoảng 3 ft, mang ở phía ngọn chiếc lá dài 7 inch của nó, một bông hoa hay một quả rỗng tương tự như một chiếc bình nhỏ, với chiếc nắp riêng của nó, một cảnh tượng kỳ diệu. Có những cái bình màu đỏ và những cái bình màu vàng, với những cái bình màu vàng là lớn nhất. Các cư dân của đất nước này miễn cưỡng hái những bông hoa, nói rằng nếu ai đó hái chúng khi đi ngang qua, thì ngày đó sẽ không ngớt mưa. Dựa vào điều đó, tôi và tất cả những người Pháp khác đã hái chúng, nhưng trời không mưa. Sau cơn mưa thì nhưng bông hoa này chứa đầy nước, mỗi bông chứa tới một nửa cốc nước. [dịch từ tiếng Pháp trong Pitcher-Plants of Borneo]

Flacourt gọi loài cây này là Amramatico, lấy theo tên địa phương. Sau hơn một thế kỷ, loài này được chính thức miêu tả là N. madagascariensis.

Loài thứ hai được miêu tả là N. distillatoria, loài đặc hữu của Sri Lanka. Năm 1677, Bartholinus đã đề cập ngắn gọn về nó dưới tên gọi Miranda herba, tiếng La tinh để chỉ "cây cỏ kỳ lạ". Ba năm sau, thương nhân Hà Lan là Jacob Breyne nhắc tới loài này như là Bandura zingalensium, lấy theo tên gọi bản địa của loài này. Bandura sau đó đã trở thành tên gọi được sử dụng phổ biến nhất ở phương Tây để chỉ các cây nắp ấm nhiệt đới, cho tới khi Linnaeus nghĩ ra từ Nepenthes năm 1737.

Nepenthes distillatoria được miêu tả một lần nữa vào năm 1683, lần này là bởi bác sĩ người Thụy Điển là H. N. Grimm. Grimm gọi nó là Planta mirabilis destillatoria nghĩa là "cây chưng cất thần diệu", và là người đầu tiên minh họa loài nắp ấm nhiệt đới này một cách rõ ràng. Ba năm sau, vào năm 1686, nhà tự nhiên học người Anh John Ray đã trích dẫn Grimm để nói rằng:

Rễ hút hơi ẩm từ lòng đất, với sự hỗ trợ của các tia nắng, nó dâng lên chảy vào trong cây và sau đó chảy xuống dọc theo thân và các dây thần kinh của lá vào công cụ tự nhiên để lưu trữ tại đó cho tới khi được sử dụng cho các nhu cầu của con người. [dịch từ tiếng La tinh trong Pitcher-Plants of Borneo]

Một trong những hình minh họa đầu tiên về Nepenthes xuất hiện trong Almagestum Botanicum năm 1696 của Leonard Plukenet. Loài được gọi trong đó là Utricaria vegetabilis zeylanensium, chắc chắn là N. distillatoria.

Đó là vào cùng một khoảng thời gian mà nhà thực vật học người Đức là Georg Eberhard Rumphius phát hiện ra 2 loài Nepenthes mới tại khu vực quần đảo Mã Lai. Rumphius minh họa loài thứ nhất, hiện nay coi là đồng nghĩa với N. mirabilis, và đặt cho nó tên gọi Cantharifera, nghĩa là "[cây] mang cốc". Loài thứ hai, được gọi là Cantharifera alba, được cho là N. maxima. Rumphius đã miêu tả các loài cây này trong công trình nổi tiếng nhất của ông là Herbarium Amboinense gồm 6 quyển, một bảng liệt kê thực vật chí của đảo Ambon. Tuy nhiên, nó đã không được công bố nhiều năm sau khi ông mất.

Sau khi bị mù năm 1670, khi bản thảo mới chỉ hoàn thành một phần, Rumphius tiếp tục viết Herbarium Amboinensis với sự trợ giúp của các thư ký và các nghệ sĩ. Năm 1687, khi bản thảo gần như đã hoàn thành, thì ít nhất là một nửa các hình minh họa đã bị mất trong một vụ hỏa hoạn. Không nản chí, Rumphius và những người giúp việc ông lần đầu tiên hoàn thành cuốn sách năm 1690. Tuy nhiên, hai năm sau thì con tàu chở theo bản thảo này về Hà Lan đã bị người Pháp tấn công và đánh chìm, buộc họ lại phải bắt đầu từ bản sao mà may mắn thay vẫn còn được tổng thống sứ Johannes Camphuijs lưu giữ. Herbarium Amboinensis cuối cùng đã về tới Hà Lan năm 1696. Nhưng kể cả khi đạt được điều đó thì quyển 1 chỉ được xuất bản vào năm 1741, nghĩa là 39 năm sau khi Rumphius mất. Vào thời gian đó, tên gọi Nepenthes của Linnaeus đã được thiết lập.

Nepenthes distillatoria được minh họa lần nữa trong sách Thesaurus Zeylanicus năm 1737 của Johannes Burmann. Hình vẽ trong đó minh họa phần cuối của thân cây đang ra hoa với các ấm. Burmann gọi loài cây này là Bandura zeylanica.

Đề cập tiếp theo về các loài nắp ấm nhiệt đới được thực hiện năm 1790, khi giáo sĩ Bồ Đào Nha là João de Loureiro miêu tả Phyllamphora mirabilis, nghĩa là "lá hình bình kỳ diệu", từ Việt Nam. Mặc dù từng sống tại đất nước này trong khoảng 35 năm, dường như không chắc chắn là Loureiro đã quan sát được cây còn sống của loài này, do ông phát biểu rằng nắp là phần chuyển động, tích cực mở ra và khép lại. Trong tác phẩm nổi tiếng nhất của mình, Flora Cochinchinensis, ông viết:

[...] đầu chỏm lá kết thúc trong một tua cuốn dài treo lơ lửng, xoắn lại ở đoạn giữa, từ đó treo một vật giống như chiếc bình, thuôn dài, bụng bình, với miệng nhẵn có mép lồi ra và một chiếc nắp gắn vào một bên, với bản chất của chính nó thì tự do đóng mở để nhận sương và lưu giữ nó. Thật là một công trình kỳ diệu của Chúa! [dịch từ tiếng Pháp trong Pitcher-Plants of Borneo]

Phyllamphora mirabilis cuối cùng đã được George Claridge Druce chuyển sang chi Nepenthes vào năm 1916. Như thế, P. mirabilis là từ đồng nghĩa gốc của loài nắp ấm nhiệt đới phân bố rộng khắp này.

Miêu tả của Loureiro về chiếc nắp chuyển động được Jean Louis Marie Poiret nhắc lại năm 1797. Poiret đã miêu tả 2 trong số 4 loài Nepenthes đã biết vào thời gian đó: N. madagascariensis và N. distillatoria. Ông đặt tên cho loài thứ nhất tên gọi như hiện tại của nó và gọi loài thứ hai là Nepente de l'Inde, hay đơn giản là "Nepenthes của Ấn Độ", mặc dù loài này không có trên đại lục. Trong Encyclopédie Méthodique Botanique của Jean-Baptiste Lamarck, ông gộp cả miêu tả sau:

Chiếc bình này rỗng, như tôi vừa mới nói, thường chứa đầy nước trong, và sau đó khép lại. Nó mở ra trong thời gian ban ngày và trên một nửa lượng chất lỏng biến mất, nhưng sự mất đi này được bù lại trong đêm, và sáng ngày hôm sau bình lại đầy và khép lại bởi nắp của nó. Đó là thức ăn của nó, và nó đủ cho trên một ngày bởi vì nó luôn luôn còn khoảng một nửa vào lúc đêm xuống. [dịch từ tiếng Pháp trong Pitcher-Plants of Borneo]

Với sự phát hiện ra các loài mới và sự giới thiệu mẫu vật gốc vào châu Âu năm 1789 của Joseph Banks, sự quan tâm tới Nepenthes đã tăng lên trong suốt thế kỷ 19, lên tới đỉnh điểm trong cái gọi là "Kỷ nguyên vàng của Nepenthes" trong thập niên 1880. Tuy nhiên, sự phổ biến của các loài cây này đã suy giảm trong đầu thế kỷ 20, trước khi gần như biến mất vào thời gian diễn ra Chiến tranh thế giới thứ hai. Điều này có thể thấy qua việc không có loài mới nào được miêu tả trong giai đoạn từ 1940 tới 1966. Sự phục hồi niềm quan tâm toàn cầu trong gieo trồng và nghiên cứu Nepenthes gắn liền với nhà thực vật học người Nhật là Shigeo Kurata, với công trình của ông trong thập niên 1960 và 1970 đã gây nhiều chú ý đối với các loài thực vật này.

Từ nguyên học
Tên gọi Nepenthes lần đầu tiên được công bố trong Hortus Cliffortianus của Carolus Linnaeus năm 1737. Nó dẫn chiếu tới một đoạn trong Odyssey của Homer, trong đó một liều thuốc "Nepenthes pharmakon" được nữ hoàng Ai Cập đưa cho Helen. "Nepenthe" nghĩa đen là "không đau khổ" (ne = không, penthos = đau khổ) và, trong thần thoại Hy Lạp, là một loại thuốc mê chế ngự mọi đau buồn bằng sự lãng quên. Linnaeus giải thích:

Nếu đây không phải là Nepenthes của Helen, nó chắc chắn sẽ dành cho mọi nhà thực vật học. Tại sao một nhà thực vật học lại không tràn đầy sự thán phục, nếu sau một cuộc hành trình dài, ông hẳn là sẽ tìm thấy loài cây kì diệu này. Trong sự ngạc nhiên của mình, các bệnh tật trong quá khứ có thể được quên đi khi ngắm nhìn công trình tuyệt diệu này của đấng Sáng thế! [dịch từ tiếng Anh, theo bản dịch từ tiếng La tinh sang tiếng Anh của Harry Veitch]

Loài mà Linnaeus miêu tả là Nepenthes distillatoria, một loài từ Sri Lanka.

Nepenthes được công bố chính thức là tên chi trong tác phẩm nổi tiếng Species Plantarum của Linnaeus năm 1753 và nó là tên gọi khoa học chính thức từ đó tới nay. N. distillatoria là loài điển hình của chi.

Tên gọi trong tiếng Anh monkey cup (chén [của] khỉ) được đề cập trong số ra tháng 5 năm 1964 của tạp chí National Geographic, trong đó Paul A. Zahl đã viết:

Những người chuyên chở gọi chúng là các "monkey cup", một tên gọi tôi đã từng nghe thấy ở đâu đó khi nói tới Nepenthes, nhưng ngụ ý rằng những con khỉ uống chất lỏng của nắp ấm thì dường như là đáng ngờ. Sau này tôi đã công nhận điều đó là đúng. Tại Sarawak tôi tìm thấy một con đười ươi từng được nuôi làm thú cảnh và sau đó được thả ra. Khi tôi thận trọng tới gần nó trong rừng, tôi chìa cho nó một cái nắp ấm đầy một nửa. Thật ngạc nhiên, là con vượn này chấp nhận nó và, với sự tinh tế của quý bà khi uống chè, uống thứ nước ngon lành này tới tận đáy.

Gieo trồng

Nepenthes có thể trồng trong các nhà kính tại phương bắc. Các loài dễ trồng nhất là N. alata, N. ventricosa, N. khasiana và N. sanguinea. Bốn loài này là các loài cây cao nguyên (N. alata có cả dạng bình nguyên và cao nguyên), một vài loài bình nguyên dễ trồng như N. rafflesiana, N. bicalcarata, N. mirabilis và N. hirsuta.

Các dạng cao nguyên là các loài mọc trong môi trường nói chung có độ cao lớn, và vì thế chúng chịu đựng được các nhiệt độ mát mẻ buổi chiều. Các dạng bình nguyên là các loài mọc gần với mực nước biển. Cả hai dạng này đều thích nghi tốt nhất với nước mưa (nhưng nước máy cũng dùng được khi trộn lẫn với nước mưa), ánh sáng đủ độ (không phải ánh nắng lúc giữa trưa), môi trường đất thoát nước tốt, lưu thông không khí tốt và độ ẩm tương đối cao, mặc dù các loài dễ trồng như N. alata có thể thích nghi với môi trường có độ ẩm thấp. Các loài cao nguyên phải có sự làm mát ban đêm để phát triển tốt trong thời gian dài. Phân hóa học tốt nhất nên sử dụng với liều thấp. Thỉnh thoảng nuôi cây bằng dế mèn đông lạnh (làm tan băng trước khi dùng) có thể có lợi cho cây. Các bồn cảnh nhỏ trồng các loài cây nhỏ như N. bellii, N. × trichocarpa và N. ampullaria là có thể, nhưng phần lớn các cây sẽ trở nên to hơn theo thời gian.

Các loài cây này có thể nhân giống bằng hạt, cành giâm hay nuôi cấy mô. Hạt thường được gieo trên rêu than bùn Sphagnum cắt nhỏ và tẩm ướt, hoặc trên môi trường nuôi cấy mô thực vật vô trùng một khi chúng đã được khử trùng đúng cách. Hạt nói chung nhanh chóng trở nên không thể nảy mầm được sau khi thu hoạch, nên hạt nói chung không phải là phương thức nhân giống được ưa thích. Hỗn hợp tỷ lệ 1:1 gồm môi trường lan với rêu hoặc perlit (đá trân châu) từng được sử dụng để làm hạt nảy mầm và gieo trồng. Hạt có thể phải mất 2 tháng để nảy mầm và 2 năm hay hơn thế để phát triển thành cây trưởng thành. Các cành giâm có thể ra rễ trong rêu than bùn Sphagnum tẩm ướt trong túi bóng kính hay trong thùng với độ ẩm cao và độ chiếu sáng vừa phải. Chúng có thể ra rễ sau 1–2 tháng và bắt đầu tạo ấm sau khoảng 6 tháng. Nuôi cấy mô hiện nay được sử dụng về mặt thương mại và giúp giảm việc sưu tập cây trong hoang dã, cũng như làm cho nhiều loài hiếm trở thành có sẵn đối với những người thích sưu tập cây với mức giá vừa phải. Nhiều loài Nepenthes được coi là loài bị đe dọa hay nguy cấp và được liệt kê trong phụ lục 1 và 2 của CITES.

Các loài

Khoảng 90-130 loài nắp ấm hiện nay được ghi nhận là hợp lệ. Tuy nhiên, con số này còn có thể biến đổi do mỗi năm lại có vài loài mới được miêu tả.

Lai ghép và giống cây trồng

Có nhiều loại cây lai ghép giữa các loài nắp ấm, cũng như có vô số các giống cây trồng đã đặt tên. Một vài loại cây lai ghép nhân tạo đáng chú ý có:

N. 'Coccinea' ((N. rafflesiana × N. ampullaria) × N. mirabilis)
N. 'Emmarene' (N. khasiana × N. ventricosa)
N. 'Gentle' (N. fusca × N. maxima)
N. 'Judith Finn' (N. veitchii × N. spathulata)
N. 'Miranda' ((N. maxima × N. northiana) × N. maxima)
N. 'Mixta' (N. northiana × N. maxima)

Các loài nắp ấm ở Việt Nam

Theo tài liệu, ở Việt Nam hiện có khoảng 5 loài thuộc Họ Nắp ấm:
 Nepenthes anamensis Macfarl (Nắp ấm), phân bố ở Đà Lạt, Vĩnh Linh (Quảng Trị).
 Nepenthes geoffrayi H. Lec (Bình nước Geoffray), không nói nơi phân bố.
 Nepenthes mirabilis (Lour.) Druce (nắp ấm hoa đôi, bình nước kỳ quan, Trư-lung) gặp ở vùng đất lầy, bình nguyên
 Nepenthes thorelii H. Lec. (Bình nước Thorel), phân bố ở Đà Lạt, Đồng Nai, Hà Tiên.
 Nepenthes distillatoria L. (Nắp bình cất), mọc hoang ở Đồng Tháp .

 Ghi chú

 Đọc thêm

 Amagase S., S. Nakayama & A. Tsugita 1969. Acid protease in Nepenthes. II. Study on the specificity of nepenthesin. The Journal of Biochemistry 66(4): 431–439.
 Athauda S. B. P., K. Matsumoto, S. Rajapakshe, M. Kuribayashi, M. Kojima, N. Kubomura-Yoshida, A. Iwamatsu, C. Shibata, H. Inoue & K. Takahashi 2004. Enzymatic and structural characterization of nepenthesin, a unique member of a novel subfamily of aspartic proteinases., (manuscript BJ20031575) Biochemical Journal 381(1): 295–306. .
 Bauer U., Bohn H. F. & Federle W. 2008.  Proceedings of the Royal Society B 275(1632): 259-265.
 Beaver R.A. 1979. Biological studies of the fauna of pitcher plants Nepenthes in west Malaysia. Annales de la Société Entomologique de France 15: 3–17.
 Beaver R.A. 1983. The communities living in Nepenthes pitcher plants: fauna and food webs. Trong: J.H. Frank & L.P. Lounibos (chủ biên) Phytotelmata: Plants as Hosts for Aquatic Insect Communities. Plexus Publishing, New Jersey. Tr. 129–159.
 Beaver R.A. 1985. Geographical variation in food web structure in Nepenthes pitcher plants. Ecological Entomology 10: 241–248.
 Beekman E.M. 2004. A Note on the Priority of Rumphius' Observation of Decapod Crustacea Living In Nepenthes. Crustaceana 77(8): 1019–1021, .
 Bohn H. F. & W. Federle 2004. Insect aquaplaning: Nepenthes pitcher plants capture prey with the peristome, a fully wettable water-lubricated anisotropic surface., Proceedings of the National Academy of Sciences 101(39): 14138–14143. .
 Boulay J. 1997. Les Nepenthes. Dionée 38.
 Carlquist S. 1981. Wood Anatomy of Nepenthaceae. Bulletin of the Torrey Botanical Club 108(3): 324–330.
 Chia T. F., H. H. Aung, A. N. Osipov, N. K. Goh & L. S. Chia, 2004. Carnivorous pitcher plant uses free radicals in the digestion of prey. Redox Report 9(5): 255–261.
 Frazier C. K. 2000. The Enduring Controversies Concerning the Process of Protein Digestion in Nepenthes. Carnivorous Plant Newsletter 29(2): 56–61.
 Meimberg H., A. Wistuba, P. Dittrich & G. Heubl, 2001. Molecular Phylogeny of Nepenthaceae Based on Cladistic Analysis of Plastid trnK Intron Sequence Data. Plant Biology (Stuttgart, Đức) 3: 164–175.
 Mokkamul P., A. Chaveerach, R. Sudmoon & T. Tanee 2007. Species Identification and Sex Determination of the Genus Nepenthes (Nepenthaceae)., Pakistan Journal of Biological Sciences 10(4): 561–567. .
 Moran J. A., W. E. Booth & J. K. Charles, 1999. Aspects of Pitcher Morphology and Spectral Characteristics of Six Bornean Nepenthes Pitcher Plant Species: Implications for Prey Capture, Annals of Botany 83: 521–528.
 Osunkoya O. O., S. D. Daud, B. Di-Giusto, F. L. Wimmer & T. M. Holige 2007. Construction Costs and Physico-chemical Properties of the Assimilatory Organs of Nepenthes Species in Northern Borneo. Annals of Botany 99(5): 895–906. .
 Pavlovič A., E. Masarovičová & J. Hudák, 2007. Carnivorous Syndrome in Asian Pitcher Plants of the Genus Nepenthes. Annals of Botany 100(3): 527–536. .
 Riedel M., A. Eichner, H. Meimberg & R. Jetter 2007. Chemical composition of epicuticular wax crystals on the slippery zone in pitchers of five Nepenthes species and hybrids. Planta 225(6): 1517–1534. .
 Schulze W., W. B. Frommer & J. M. Ward 1999. Transporters for ammonium, amino acids and peptides are expressed in pitchers of the carnivorous plant Nepenthes, The Plant Journal 17(6): 637–646. .
 Vines S. H. 1876. On the Digestive Ferment of Nepenthes. Journal of Anatomy and Physiology 11(1): 124–127.

 Liên kết ngoài

 Nepenthes - the Monkey Cups  trên website của Hiệp hội Thực vật học Hoa Kỳ.
 Hình ảnh của Nepenthes trong các môi trường sống tự nhiên của chúng của Joachim Nerz
 Hình ảnh của Nepenthes tại Carnivorous Plant Photo Finder
 Video về Nepenthes trong The Private Life of Plants''.
 The Carnivorous Plant FAQ: Nepenthes của Barry Rice
 Chuyên khảo của Danser về Nepenthes (bao gồm các loài có tại Malaysia, Indonesia và New Guinea, nhưng không có ở nơi khác)
 Nepenthaceae  trong Watson L. và M. J. Dallwitz (1992 trở đi). The Families of Flowering Plants . Descriptions, Illustrations, Identification, Information Retrieval. Phiên bản 20-5-2010. http://delta-intkey.com

Nắp ấm, họ


title: Gerald Ford

text:
Gerald Rudolph Ford, Jr. (tên khai sinh Leslie Lynch King, Jr.; 14 tháng 7 năm 1913 – 26 tháng 12 năm 2006) là Tổng thống thứ 38 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ tháng 8 năm 1974 đến tháng 1 năm 1977. Trước khi trở thành Tổng thống, ông là Phó Tổng thống thứ 40 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ tháng 12 năm 1973 đến tháng 8 năm 1974. Gerald Ford là trường hợp duy nhất trong lịch sử nước Mỹ trở thành Phó Tổng thống và Tổng thống mà không cần phải bầu cử thông qua hệ thống đại cử tri đoàn.

Tiểu sử
Gerald Ford sinh ra tại Omaha, Nebraska nhưng lớn lên tại Grand Rapids, Michigan. Ông học tại Đại học Michigan và sau đó ghi danh vào Đại học Luật Yale. Sau trận Trân Châu Cảng, ông nhập ngũ vào lực lượng Hải quân Trừ bị Hoa Kỳ và tại ngũ từ năm 1942 đến năm 1946. Sau 4 năm, Ford xuất ngũ với quân hàm thiếu tá. Ford bắt đầu sự nghiệp chính trị của mình vào năm 1949 với tư cách là dân biểu Hoa Kỳ đại diện khu vực Quốc hội thứ 5 của Michigan. Ông làm việc 25 năm tại Hạ viện, với 9 năm cuối đóng vai trò là Lãnh tụ Thiểu số. Vào tháng 12 năm 1973, hai tháng sau khi Spiro Agnew từ chức, Tổng thống Richard Nixon bổ nhiệm Ford trở thành Phó Tổng thống Hoa Kỳ. Sự việc này đã giúp Ford là người đầu tiên trong lịch sử được bổ nhiệm chiếu theo các điều khoản trong Tu chính án thứ 25 của Hiến Pháp. Sau khi Nixon từ chức vào tháng 8 năm 1974, Ford ngay lập tức lên nắm quyền Tổng thống. So với các vị Tổng thống vẫn còn sống khi còn tại nhiệm khác, nhiệm kỳ dài 895 ngày của Ford có thể gọi là khoảng thời gian làm việc ngắn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Tổng thống
Với tư cách là Tổng thống, Gerald Ford đã ký Hiệp ước Helsinki, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc nới lỏng các căng thẳng giữa Mỹ và Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh. Với sự sụp đổ của chính phủ Việt Nam Cộng Hòa tại miền Nam Việt Nam chín tháng sau khi ông nhậm chức, sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Việt Nam về cơ bản đã được chấm dứt.

Về các vấn đề ở trong nước, Gerald Ford đã lãnh đạo đất nước vượt qua khó khăn khi nền kinh tế trở nên tồi tệ nhất trong bốn thập kỷ kể từ cuộc Đại Khủng hoảng với gia tăng lạm phát và suy thoái kinh tế. Trong một trong những hành động gây tranh cãi nhất của ông là đã thực hiện quyền ân xá của Tổng thống cho người lãnh đạo tiền nhiệm là Richard Nixon - một nhân vật quan trọng trong vụ bê bối Watergate. Trong nhiệm kỳ Tổng thống của Ford, các chính sách đối ngoại đánh dấu một sự gia tăng quyền lực của Quốc hội khiến Tổng thống bị hạn chế về mặt quyền lực. Trong chiến dịch tranh cử ứng viên Tổng thống đại diện Đảng Cộng hòa năm 1976, Gerald Ford đã đánh bại cựu Thống đốc bang California là Ronald Reagan để nhận được đề cử làm tổng thống của Đảng Cộng Hòa. Tuy nhiên, ông đã thất bại với kết quả suýt sao trong cuộc bầu cử Tổng thống toàn quốc trước ứng cử viên Đảng Dân chủ là cựu Thống đốc bang Georgia Jimmy Carter. Ở kỳ bầu Tổng thống tiếp theo, khi Ronald Reagan tranh cử đã có ý mời Gerald Ford làm đồng ứng cử ở vị trí Phó Tổng thống, nhưng ông đã từ chối lời đề nghị này.

Các hoạt động cuối đời
Sau khi hết nhiệm kỳ Tổng thống, Ford vẫn hoạt động tích cực trong Đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, các quan điểm ôn hòa của Ford trong nhiều vấn đề xã hội dần đã khiến ông trở nên bất hòa với các thành viên bảo thủ khác trong đảng vào những năm 1990 và đầu những năm 2000. Khi nghỉ hưu, Ford bỏ qua tất cả sự thù hằn đối với Jimmy Carter sau cuộc bầu cử năm 1976 và cả hai cựu tổng thống bắt đầu trở thành những người bạn thân thiết. Sau khi trải qua một loạt các vấn đề sức khỏe, ông qua đời tại nhà riêng vào ngày 26 tháng 12 năm 2006, sau đó, Los Angeles quyết định huỷ sự kiện bắn pháo hoa mừng năm mới 2007.

Chú thích

Tổng thống Hoa Kỳ
Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng hòa
Lịch sử Hoa Kỳ (1964–80)
Người Nebraska
Người Michigan
Phó Tổng thống Hoa Kỳ
Sinh năm 1913
Mất năm 2006
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Người Mỹ gốc Ireland
Cựu sinh viên Đại học Michigan
Người Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam
Người Mỹ gốc Anh


title: Giai Mộc Tư

text:
Giai Mộc Tư (佳木斯市) là một địa cấp thị tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số là 555.000. Vụ nổ nhà máy hóa chất tại Cát Lâm vào ngày 13 tháng 11 năm 2005 làm cho benzen đổ ra sông gây ô nhiễm môi trường đã gây ảnh hưởng cho Giai Mộc Tư.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Giai Mộc Tư quản lý các đơn vị cấp huyện sau:

Các quận nội thành
Các quận sau:
Tiền Tiến (前进区)
Hướng Dương (向阳区)
Đông Phong (东风区)
Giao (郊区)

Các đô thị ngang cấp huyện
Thành phố cấp phó địa Phủ Viễn (抚远市)
Thành phố cấp huyện Đồng Giang (同江市)
Thành phố cấp huyện Phú Cẩm (富锦市)

Các huyện
Các huyện:
Hoa Xuyên (桦川县)
Hoa Nam (桦南县)
Thang Nguyên (汤原县)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Hắc Long Giang


title: Inga stenophylla

text:
Inga stenophylla là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Costa Rica.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Inga stenophylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

S
Thực vật Costa Rica


title: Nittedal

text:
Nittedal là một đô thị ở hạt Akershus, Na Uy.

Nittedal được thành lập đô thị ngày 1 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt).

Nittedal nằm ngay đông bắc của thủ đô Oslo và là ngoại ô của thủ đô. Đô thị này nằm ở hai bên sông Nitelva. Trung tâm dân số cực nam nằm ờ Hagan. Về pháo bắc là: Slattum, Rotnes, Åneby, Grønvoll, Varingskollen và Hakadal.

Tên gọi theo (Norse Nitjudalr) là một tê quận cổ. Cho đến năm 1918, tên gọi này được viết "Nittedalen".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Varingen, báo địa phương
Thay đổi dân số từ năm 1951 trở đi

Akershus


title: Castrillo de la Reina

text:
Castrillo de la Reina là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 254 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Crossata

text:
Crossata là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Bursidae.

Các loài
Các loài trong chi Crossata gồm có:

 Crossata ventricosa (Broderip, 1833)

Chú thích

Tham khảo

Bursidae


title: Aulnat

text:
Aulnat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 329 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Tipula carinata

text:
Tipula carinata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Pseudovertagus

text:
Pseudovertagus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiidae.

Các loài
Các loài trong chi Pseudovertagus bao gồm:

 Pseudovertagus aluco (Linnaeus, 1758)
 Pseudovertagus clava (Gmelin, 1791)
 Pseudovertagus nobilis (Reeve, 1855)
 Pseudovertagus peroni Wilson, 1975
 Pseudovertagus phylarchus (Iredale, 1929)
 Pseudovertagus elegans Bozzetti, 2006

Chú thích

Tham khảo

Cerithiidae


title: Kimitsu, Chiba

text:
Kimitsu (tiếng Nhật: 君津市, đọc là Khi-mít-xu) là một thành phố thuộc tỉnh Chiba của Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Chiba
Thành phố ven biển ở Nhật Bản


title: Isotes partita

text:
Isotes partita là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Miniac-sous-Bécherel

text:
Miniac-sous-Bécherel (, Gallo: Meinyac) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Miniac-sous-Bécherel được gọi là Miniaçois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Miniac-sous-Bécherel

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Cambre

text:
Cambre là một đô thị của Tây Ban Nha ở tỉnh A Coruña tại cộng đồng tự trị của Galicia. Nó cách thủ phủ tỉnh 12 km và khoảng 10 phút đi xe từ sân bay Alvedro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Weblog of Cambre

Đô thị ở A Coruña


title: Tawi-Tawi

text:
Tawi-Tawi là một tỉnh đảo trong Khu tự trị Hồi giáo Mindanao, Philipin. Tỉnh lỵ là Bongao.
Đây là tỉnh cực nam Philippines, giáp ngoài biển với bang Sabah của Malaysia và tỉnh Kalimantan của Indonesia. Về phía đông bắc là tỉnh Sulu còn về phía tây là Sabah của Mã Lai.

Tỉnh của Philippines
Tỉnh đảo của Philippines


title: Ngũ Đài

text:
Ngũ Đài (chữ Hán giản thể: 五台县, âm Hán Việt: Ngũ Đài huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hãn Châu, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Ngũ Đài có diện tích 2868 km², dân số năm 2003 là 310.000 người. Huyện Ngũ Đài có 6 trấn và 23 hương.
Trấn: Thành Quan, Đài Hoài, Đậu Thôn, Cảnh Trấn, Bạch Gia, Đông Dã.
Hương: Linh Cảnh, Thần Tây, Lý Gia Trại, Đông Lôi, Loan Tử, Câu Nam, Đồng Tiền, Đại Thạch, Môn Hạn Thạch, Như Thôn, Tương Phường, Liễu Viện, Trần Gia Trang, Thiên Hoa, Cao Hồng Khẩu, Tầng Khang, Đông Dục, Lưu Gia Trang, Thạch Chủy, Lư Định Tự, Dương Bạch, Hồng Biểu, Kiến An.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Hãn Châu


title: Bruchus rodingeri

text:
Bruchus rodingeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Eleutherodactylus hedricki

text:
The Hedrick's Coqui, Treehole Coqui, hoặc Eleutherodactylus hedricki (tên tiếng Anh: Coqui De Hedrick) là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Puerto Rico.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Hedges, B., Joglar, R. & Thomas, R. 2004. Eleutherodactylus hedricki. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.
 US Fish and wildlife service

Xem thêm

List of amphibians and reptiles of Puerto Rico
Fauna of Puerto Rico
List of endemic fauna of Puerto Rico

Chú thích

Tham khảo

H


title: 5424 Covington

text:
5424 Covington (1983 TN1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 10 năm 1983 bởi Bowell, E. ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5424 Covington

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Montarlot-lès-Rioz

text:
Montarlot-lès-Rioz là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Orimarga risbeci

text:
Orimarga risbeci là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Haplocochlias ortizi

text:
Haplocochlias ortizi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Haplocochlias


title: Lachamp

text:
Lachamp là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1050 mét trên mực nước biển.
Sông Colagne tạo thành một phần ranh giới phía tây thị trấn.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Wenigzell

text:
Wenigzell là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 35,49 km², dân số thời điểm năm 2005 là 1505 người.

Tham khảo


title: Caprichromis orthognathus

text:
Caprichromis orthognathus là một loài cá thuộc họ Cichlidae.

Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J. & Makocho, P. 2005. Caprichromis orthognathous. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Caprichromis


title: Anh hùng ca

text:
Anh hùng ca là tác phẩm tự sự sử thi bằng thơ hoặc văn xuôi có dung lượng lớn, hoành tráng đủ để bộc lộ tính tích cực cá nhân, có chủ đề mang tính toàn dân hay toàn dân tộc.

Đặc điểm
Anh hùng ca (épopée) miêu tả những sự kiện và xung đột cốt yếu của đời sống: hoặc là những xung đột của các lực lượng thiên nhiên mà trí tưởng tượng dân gian xem là thần linh; hoặc là những xung đột quân sự giữa các bộ lạc, các dân tộc. Ở những thời kỳ phát triển ban đầu của sáng tác ngôn từ, dạng thức phổ biến hơn cả là sử thi anh hùng. Các thiên anh hùng ca cổ đại và trung đại phần lớn là những tác phẩm bằng thơ khuyết danh hoặc hữu danh, được hình thành hoặc là bằng cách hợp nhất nhiều bài tự sự sử thi ngắn, hoặc là bằng cách mở rộng một sự kiện trung tâm nào đó. Về sau, anh hùng ca dân gian được một số nhà thơ mô phỏng để tạo ra những anh hùng ca với tư cách sản phẩm của sáng tác cá nhân (Eneide của Vergilius, La Henriade của Voltaire).

Ở những tác phẩm văn học tự sự thuộc các thể tài thế sự tuy không chú ý khám phá tiến trình anh hùng của sự hình thành dân tộc nhưng chú ý khám phá các trạng thái hài kịch của quá trình ấy, cũng có sự nảy sinh những anh hùng ca bằng văn xuôi (Gargantua và Pantagruel của F. Rabelais, Những linh hồn chết của Gogol, Đảo chim cánh cụt của A. France).

Trong thế kỷ 19 và 20 nhiều tiểu thuyết do đào sâu sự suy tư trên các vấn đề lịch sử dân tộc, đã đi tới chỗ sáng tạo ra thể tài tiểu thuyết anh hùng ca, cũng được gọi là tiểu thuyết sử thi (roman-épopée). Ở một loạt tiểu thuyết sử thi, sự hình thành những tính cách các nhân vật chính được đặt trong liên hệ phối thuộc với các sự kiện có quy mô lịch sử dân tộc (Chiến tranh và hòa bình của Lep Tolstoi, Sông Đông êm đềm của Mikhain Sholokhov) hoặc lịch sử một vùng địa lý lịch sử thế giới (Trăm năm cô đơn của Garcia Marquez). Một số tiểu thuyết khác có thể được gọi là tiểu thuyết mang tính sử thi anh hùng, trong đó sự hình thành các tính cách nhân vật chính diễn ra trong quá trình họ tham dự một cách tích cực, chủ động vào các sự kiện lịch sử (Pie đệ nhất của A. N. Tolstoi, Những người cộng sản của L. Aragon).

Xem thêm
Sử thi

Tham khảo

 Mục từ Anh hùng ca trong cuốn 150 thuật ngữ văn học do Lại Nguyên Ân biên soạn, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, H. 1998. Trang 9-10.

Thuật ngữ văn học
Thể loại văn học
Sử thi


title: Hydrovatus brownei

text:
Hydrovatus brownei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Lemuria

text:
Lemuria có thể chỉ:
Lemuria (lục địa) - Tên một lục địa mất tích.
Lemuria (truyện tranh)
Lemuria (festival) trong giáo La Mã


title: When Harry Met Sally...

text:
When Harry Met Sally... (tạm dịch: Khi Harry gặp Sally...) là một bộ phim hài kịch lãng mạn của Hoa Kỳ năm 1989 do Nora Ephron viết kịch bản và Rob Reiner đạo diễn. Phim xoay quanh câu chuyện của hai nhân vật Harry (Billy Crystal) và Sally (Meg Ryan) từ lần gặp mặt đầu tiên của họ trong chuyến đi dọc đất nước cho đến mối quan hệ tình cảm giữa hai người 12 năm sau đó ở New York. Phim đặt nên câu hỏi "Liệu phụ nữ và đàn ông có thể chỉ là bạn bè?" và đề cập đến nhiều ý tưởng về mối quan hệ tình cảm quen thuộc trong đời sống.

Phim bắt nguồn từ lúc Reiner trở lại cuộc sống độc thân sau khi ly hôn, tạo nên nền tảng cho nhân vật Harry, trong khi Sally dựa trên Ephron và một vài người bạn của bà ngoài đời thực. Crystal bắt tay vào dự án và có đóng góp vào phần kịch bản, mang tính hài hước cho nhân vật Harry. Ephron dựng nên cấu trúc cho bộ phim, với lời thoại dựa trên tình bạn ngoài đời giữa Reiner và Crystal. Nhạc phim chứa nhiều bản nhạc do Harry Connick, Jr. trình bày, với ban nhạc và dàn hòa tấu được Marc Shaiman điều khiển, giúp Connick giành giải Grammy cho "Trình diễn giọng nam jazz xuất sắc nhất".

Columbia Pictures phát hành bộ phim thông qua kỹ thuật "nền tảng"—hãng công bố phim tại nhiều thành phố chọn lọc, sau đó tạo nên sức hút bằng những lời truyền miệng và sau cùng ra mắt mở rộng trong nhiều tuần. When Harry Met Sally... đạt doanh thu 92.8 triệu đô-la Mỹ tại khu vực Bắc Mỹ. Ephron nhận một giải BAFTA, một đề cử giải Oscar và một giải Nghiệp đoàn tác giả Hoa Kỳ cho kịch bản của bà. Phim nằm trong danh sách 100 phim hài của Viện phim Mỹ và danh sách "100 phim hài hước nhất" của Bravo's. Entertainment Weekly liệt bộ phim này vào danh sách "10 bộ phim lãng mạn hay nhất mọi thời đại".

Bộ phim được cho là nguồn cảm hứng với nhiều bộ phim lãng mạn hài hước khác và cũng giúp truyền bá nhiều ý tưởng về mối quan hệ tình cảm quen thuộc trong đời sống.

Nội dung
Năm 1977, Harry Burns (Billy Crystal) và Sally Albright (Meg Ryan) tốt nghiệp từ Đại học Chicago và dùng chung xe đến thành phố New York, nơi Sally theo học trường báo chí và Harry xây dựng sự nghiệp. Harry đang hẹn hò với cô bạn của Sally, Amanda (Michelle Nicastro). Trong chuyến hành trình dài 18 tiếng, hai người tranh luận về mối quan hệ giữa nam giới và nữ giới. Theo Harry: "Đàn ông và đàn bà không bao giờ có thể trở thành bạn bè vì vấn đề tình dục luôn xen vào giữa mối quan hệ của họ". Sally không đồng ý, khẳng định hai phái hoàn toàn có thể trở thành bạn bè mà không dính dáng đến chuyện tình dục. Trong lúc dừng lại ăn tối, Sally bực tức khi Harry bảo rằng cô hấp dẫn; cô cáo buộc anh đang tán tỉnh cô. Tại New York, hai người chia tay trong gượng gạo.

Năm năm sau, Harry và Sally tình cờ đi cùng một chuyến bay. Sally lúc này đang hẹn hò với một người đàn ông tên Joe (Steven Ford)—người ở cùng nhà với Harry trước đây—và Harry đang đính hôn với một người phụ nữ tên Helen, khiến Sally bất ngờ. Trong lần nói chuyện thứ hai, Harry thay đổi quan điểm về quan hệ nam nữ, anh đề nghị được kết bạn với Sally nhưng cô tỏ ra thờ ơ và họ lại chia tay mà không hẹn ngày gặp lại. Cả hai gặp lại tại một hiệu sách ở New York vào 5 năm sau đó. Họ cùng uống cà phê và kể về những mối tình trước đây; Sally đã chia tay Joe vì cô muốn một gia đình nhưng anh ta không muốn kết hôn; và cuộc tình của Harry và Helen kết thúc khi cô yêu một người đàn ông khác. Hai người đi dạo và quyết định làm bạn. Họ trò chuyện qua điện thoại suốt đêm khuya, đi ăn tối và thường xuyên ở bên nhau. Trải nghiệm hẹn hò của họ tiếp tục cho thấy sự khác biệt giữa tình yêu và tình dục của cả hai.

Trong bữa tiệc cuối năm, họ thực sự bị hấp dẫn lẫn nhau. Dù cố giữ tình bạn, họ vẫn giới thiệu cho đối phương người bạn thân nhất, Marie (Carrie Fisher) và Jess (Bruno Kirby). Khi 4 người đến một nhà hàng, Marie và Jess lại vô cùng ăn ý; sau cùng họ đính hôn với nhau. Một đêm nọ, Sally òa khóc khi gọi điện cho Harry và kể về người bạn trai cũ của cô sắp lấy vợ. Harry chạy đến căn hộ của cô để an ủi và cả hai vô tình ngủ với nhau để rồi thức dậy sáng hôm sau với tâm trạng bối rối. Sự kiện này khiến quan hệ tốt đẹp giữa Harry và Sally trở nên căng thẳng. 3 tuần sau, cả hai cãi nhau rất lớn trong đám cưới của Jess và Marie. Sau đó, Harry liên tục hàn gắn tình bạn nhưng cô cảm thấy họ không thể làm bạn được nữa. Tại bữa tiệc năm mới, Sally lạc lõng khi không có Harry bên cạnh. Harry thì lang thang một mình trên những con phố. Khi Sally quyết định rời bữa tiệc, Harry xuất hiện và nói thật với Sally rằng anh yêu cô và cả những thói quen kì quặc của cô. Họ làm lành và kết hôn 3 tháng sau đó.

Xen giữa phim là những đoạn trò chuyện ngắn của các cặp vợ chồng già về việc làm thế nào họ đến được với nhau. Phim kết thúc bằng cuộc trò chuyện của Harry và Sally, trong đó hai người nói rằng họ chỉ cần 3 tháng để làm đám cưới, nhưng đó là ba tháng cho 12 năm chờ đợi.

Diễn viên
 Billy Crystal vai Harry Burns
 Meg Ryan vai Sally Albright
 Carrie Fisher vai Marie
 Bruno Kirby vai Jess
 Steven Ford vai Joe
 Lisa Jane Persky vai Alice
 Michelle Nicastro vai Amanda Reese
 Kevin Rooney vai Ira Stone
 Harley Kozak vai Helen Hillson
 Franc Luz vai Julian
 Tracy Reiner vai Emily
 Estelle Reiner vai Older Woman Customer

Sản xuất
Năm 1984, đạo diễn Rob Reiner, nhà sản xuất Andy Scheinman và biên kịch Nora Ephron bắt đầu bàn về một bộ phim chung của ba người. Reiner nảy ra một ý tưởng nhưng Ephron từ chối. Cuộc gặp gỡ thứ hai biến thành một buổi thảo luận dài hơi về đời sống độc thân của Reiner và Scheinman. Reiner nhớ lại: "Tôi lúc này đang sống độc thân sau khi ly dị được một thời gian ngắn và trải qua những mối quan hệ tình cảm tồi tệ". Lần gặp kế đến, Reiner nói rằng ông muốn làm một bộ phim về hai người muốn trở thành bạn bè mà không dính dáng đến tình dục vì sợ làm hỏng mối quan hệ để rồi cuối cùng họ lại ngủ với nhau. Ephron cảm thấy thích ý tưởng này và Reiner yêu cầu một bản hợp đồng tại xưởng phim.

Bà sau đó phỏng vấn Reiner và Scheinman về cuộc sống của họ để lấy tư liệu viết kịch bản. Những buổi phỏng vấn cũng là nền tảng cho nhân vật Harry. Reiner liên tục chán nản, bi quan nhưng rất hài hước. Ephron cũng gặp nhiều khó khăn với lời thoại trong buổi phỏng vấn. Sally dựa trên hình tượng của Ephron và một vài người bạn của bà. Bà viết nhiều bản nháp trong nhiều năm trong khi Reiner thực hiện Stand By Me và The Princess Bride. Billy Crystal tham gia khi dự án này mang tên Boy Meets Girl và có đóng góp riêng đến kịch bản, khiến nhân vật Harry hài hước hơn. Crystal cũng từng có "trải nghiệm gián tiếp" với cuộc sống độc thân sau khi ly hôn diễn viên hài và nhà làm phim Penny Marshall và nghiên cứu cho vai Harry.

Trong quá trình viết kịch bản, Ephron tham khảo cả ý kiến những nhân viên trong công ty sản xuất phim. Một vài buổi phỏng vấn xuất hiện trong bộ phim như những đoạn trò chuyện ngắn giữa các đôi vợ chồng về việc làm thế nào họ đến được với nhau, dù đã được viết lại và quay với các diễn viên. Ephron đưa vào cấu trúc phim nhiều lời thoại dựa trên tình bạn ngoài đời của Reiner và Crystal. Ví dụ như cảnh Sally và Harry trò chuyện điện thoại ở hai nửa màn ảnh, cùng nhau xem truyền hình, là điều mà Crystal và Reiner làm mỗi đêm.

Lúc đầu, Ephron muốn gọi bộ phim này là How They Met và tiếp tục chuyển sang nhiều tựa đề khác. Reiner còn tổ chức một cuộc thi trong đoàn làm phim trong thời gian ghi hình—ai nghĩ ra cái tên hay nhất sẽ giành một hộp rượu champagne. Để nhập vai Harry trong tình trạng cô độc sau khi ly hôn, Crystal ở trong một phòng riêng, ngăn cách với cả đoàn làm phim trong suốt thời gian quay ở Manhattan. Kịch bản dự định kết thúc với việc Harry và Sally chỉ giữ tình bạn mà không tiến xa hơn thành tình yêu, vì Ephron và Reiner cảm thấy đó mới là "cái kết đúng nghĩa". Sau cùng, Ephron và Reiner nhận ra sẽ phù hợp hơn nếu để họ lấy nhau, dù không được thực tế. Khi đề cập đến câu hỏi trọng tâm của bộ phim, "Liệu phụ nữ và đàn ông có thể chỉ là bạn bè?", Ryan trả lời, "Có chứ, phụ nữ và đàn ông có thể chỉ là bạn bè. Tôi có nhiều người bạn là nam và tình dục không ảnh hưởng gì cả." Crystal nói, "Tôi có đôi chút lạc quan hơn Harry. Nhưng tôi nghĩ chuyện này rất khó."

Trong một cảnh khi hai nhân vật ăn trưa tại Katz's Delicatessen, Manhattan, họ tranh cãi liệu một người đàn ông có thể nhận ra khi một người phụ nữ đang giả vờ đạt cực khoái hay không. Sally khẳng định đàn ông không thể biết và chứng minh khi giả vờ đạt cực khoái ngay giữa nhà hàng đông người. Cảnh phim kết thúc khi Sally thản nhiên tiếp tục ăn, khiến một người phụ nữ ngồi cạnh bên (do mẹ của Reiner, Estelle Reiner thủ vai) đã đề nghị người hầu bàn: "Cho tôi một suất giống cô ấy" (Nguyên văn: "I'll have what she's having"). Khi Estelle Reiner qua đời vào năm 2008, The New York Times gọi bà là người phụ nữ "mang đến một trong những lời thoại hài hước dễ nhớ nhất lịch sử điện ảnh". Viện phim Mỹ bình chọn câu thoại này, xếp thứ 33 trong số 100 câu thoại đáng nhớ từ các bộ phim Mỹ mọi thời đại. Cảnh này được quay lại nhiều lần và Ryan phải diễn đạt cực khoái trong nhiều tiếng đồng hồ liền. Nhà hàng Katz's Deli vẫn còn đặt một tấm biển trên chiếc bàn này, ghi rằng "Nơi Harry gặp Sally... Chúc bạn sẽ có những gì cô ấy đạt được!".

Nhạc phim

Hãng Columbia Records phát hành album nhạc phim vào tháng 7 năm 1989 với âm hưởng chủ đạo là nhạc jazz. Nghệ sĩ trình bày chính là Harry Connick, Jr. cùng ban nhạc, nhạc đệm được soạn bởi Marc Shaiman. Khi Reiner nghe đoạn băng do Colomby gửi, ông bị thu hút bởi giọng hát của Connick và cho rằng rất giống với giọng của Frank Sinatra hồi trẻ. Phần trình diễn của Connick giúp ông giành giải Grammy đầu tiên cho "Trình diễn giọng nam jazz hay nhất". Connick cũng lưu diễn tại Bắc Mỹ để quảng bá album này.

Xếp hạng

Chứng nhận doanh số

Phát hành
Columbia Pictures phát hành bộ phim thông qua kỹ thuật "nền tảng"—hãng công bố phim tại nhiều thành phố chọn lọc, sau đó tạo nên sức hút bằng những lời truyền miệng và sau cùng ra mắt mở rộng trong nhiều tuần. Trong tuần đầu tiên phát hành, bộ phim thu về 1 triệu đô-la Mỹ tiền vé trên tổng số 41 rạp. Billy Crystal lo rằng phim có thể sẽ thất bại về doanh thu khi phải đối mặt với nhiều phim bom tấn mùa hè năm đó như Indiana Jones and the Last Crusade hay Người dơi. Bộ phim bắt đầu chiếu rộng rãi trên 775 rạp từ ngày 21 tháng 7 năm 1989 và thu về ở tuần đầu tiên 8.8 triệu đô-la Mỹ. Phim sau đó mở rộng đến 1.147 rạp chiếu và đạt tổng doanh thu 92.8 triệu đô-la Mỹ tính riêng ở khu vực Bắc Mỹ, so với khoản đầu tư 16 triệu đô-la Mỹ cho phim.

When Harry Met Sally... lần đầu ra mắt dưới định dạng VHS vào cuối năm 1989, vài tháng sau khi công chiếu ở rạp. Phim tái phát hành trên VHS vào năm 1994 như là một phần trong bộ sưu tập của Billy Crystal và năm 1997 trong phiên bản Contemporary Classics. Phim phát hành dưới dạng DVD vào ngày 9 tháng 1 năm 2001. DVD bao gồm bộ phim, phần bình luận của Reiner, phóng sự dài 35 phút về việc thực hiện bộ phim ("Making Of", có cả các cuộc phỏng vấn ngắn với Reiner, Ephron, Ryan và Crystal), một số cảnh bị cắt khỏi bản phát hành ngoài rạp và một clip bài hát "It Had To Be You" do Harry Connick, Jr. biểu diễn. Ngày 15 tháng 1 năm 2008, một DVD đặc biệt cho người sưu tầm được phát hành với phần bình luận mới của Reiner, Ephron, Crystal, 8 cảnh bị cắt, 8 đoạn phim ngắn (featurette) chưa từng được phát hành (gồm It All Started Like This, Stories Of Love, When Rob Met Billy, Billy On Harry, I Love New York, What Harry Meeting Sally Meant, So Can Men And Women Really Be Friends?) và đoạn phim quảng cáo gốc. Trên định dạng Blu-ray phát hành ngày 5 tháng 7 năm 2011 còn có chứa những đoạn phim đặc biệt từ lần ra mắt DVD 2008.

Đánh giá chuyên môn
Các đánh giá đến When Harry Met Sally... đa phần là tích cực. Phim giành được tỉ lệ 90% tích cực trên Rotten Tomatoes, với lời tổng kết: "Bộ phim hài hước, cảm động của Rob Reiner đã nâng cao tiêu chuẩn cho thể loại hài kịch lãng mạn và thừa hưởng từ sự tương tác ăn ý giữa Billy Crystal và Meg Ryan". Trên Metacritic, bộ phim đạt 76 trên 100 điểm, dựa trên 17 bài nhận xét.

Nhà phê bình phim hàng đầu Roger Ebert đã nhận xét Reiner là "một trong những đạo diễn phim hài xuất sắc nhất Hollywood" và rằng bộ phim "ngoài cấu trúc chuẩn mực theo đúng như mong đợi, còn trở nên đặc biệt nhờ sự phối hợp diễn xuất giữa Crystal và Ryan. Còn trên báo The New York Times, Caryn James lại cho rằng When Harry Met Sally... đã "lãng mạn hóa cuộc sống của những người New York thông minh, thành đạt nhưng đầu óc luôn căng thẳng", James cũng đánh giá đây là một "phiên bản hài kịch tình huống của Woody Allen, với đầy các câu thoại và cảnh phim hài hước, nhưng cũng làm người xem không thoải mái vì cảm giác có thể đoán trước được kết cục".

Bài phê bình của Rita Kempley trên Washington Post thì ca ngợi Meg Ryan là "Melanie Griffith của mùa hè – một cô nàng tóc vàng đáng yêu cuối cùng cũng có cơ hội để bộc lộ sự cởi mở của mình. Mike Clark trên tờ USA Today đã chấm cho phim 3 trên 4 sao với nhận xét: "Crystal đủ hài hước để được khen ngợi bên cạnh diễn xuất của Ryan. Còn về Meg Ryan thì đây thực sự là vai diễn đột phá của cô, nó một lần nữa chứng tỏ con mắt tinh tế của Reiner trong việc chọn diễn viên". Một trong số các nhận xét tồi hiếm hoi về When Harry Met Sally... là của David Ansen trên Newsweek, ông cho rằng "không ngạc nhiên khi thấy Crystal nắm bắt rất tốt bộ phim hài này, tuy nhiên anh ta tỏ ra quá lạnh và thu mình cho một vai diễn lãng mạn như Harry", David cũng đánh giá bộ phim "có nhiều đoạn xuất sắc nhưng lại không được ghép nối tốt".

Di sản

Trong nhiều năm, When Harry Met Sally... đã trở thành "bộ phim tình cảm đương đại tinh túy vẫn sống cùng thời gian". Ephron chia sẻ mình vẫn nhận nhiều thư từ người hâm mộ bộ phim và "mọi người cứ liên tục kể với tôi rằng họ 'đang có một mối tình Harry-và-Sally với cô ấy hay anh ấy'." Phim nằm ở vị trí thứ 23 trong danh sách 100 phim hài của Viện phim Mỹ và danh sách "100 phim hài hước nhất" của Bravo's. Entertainment Weekly liệt bộ phim này vào danh sách "10 bộ phim lãng mạn hay nhất mọi thời đại", đạt hạng 75 tại danh sách "Phim hài hước nhất trong 25 năm qua" và thứ 3 trong danh sách "25 phim lãng mạn đương đại".

Bộ phim được cho là nguồn cảm hứng với nhiều bộ phim lãng mạn hài hước khác như A Lot Like Love, Hum Tum và Definitely, Maybe. Ngoài ra, bộ phim cũng giúp truyền bá nhiều ý tưởng về mối quan hệ tình cảm quen thuộc trong đời sống. Vào tháng 6 năm 2008, Viện phim Mỹ công bố danh sách "Ten top Ten"—liệt kê 10 phim Mỹ "kinh điển" hay nhất thuộc 10 thể loại khác nhau—sau khi khảo sát 1.500 người trong ban chọn lọc. When Harry Met Sally đạt hạng 6 trong thể loại phim hài hước lãng mạn. Phim cũng đứng ở vị trí thứ 15 trong danh sách "25 phim lãng mạn hài hước hay nhất" trên trang Rotten Tomatoes.

Nora Ephron đã giành nhiều đề cử và giải thưởng với kịch bản của When Harry Met Sally... Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 62, bà được đề cử cho hạng mục "Kịch bản gốc hay nhất" nhưng thất bại trước Tom Schulman với kịch bản phim Dead Poets Society. Ephron chiến thắng giải giải thưởng của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc (BAFTA) cho "Kịch bản gốc hay nhất" vào năm 1990. Tại lễ trao giải Quả cầu vàng lần thứ 47, phim giành 5 đề cử cho "Phim ca nhạc hoặc hài kịch hay nhất", "Đạo diễn xuất sắc nhất" (cho Reiner), "Vai nam chính phim ca nhạc hoặc hài kịch xuất sắc nhất" (cho Billy Crystal), "Vai nữ chính phim ca nhạc hoặc hài kịch xuất sắc nhất" (cho Meg Ryan) và "Kịch bản xuất sắc nhất" (cho Nora Ephron).

Chuyển thể khác
Đầu năm 2004, phim đã được chuyển thể thành vở kịch cùng tên và công chiếu tại Nhà hát Haymarket, hai người thủ vai Harry và Sally là Luke Perry và Alyson Hannigan, sau đó là Molly Ringwald và Michael Landes.

Cũng trong năm 2004, bộ phim đã được điện ảnh Ấn Độ làm lại với cái tên Hum Tum (tiếng Hindi: हम तुम). Với sự tham gia của hai ngôi sao Saif Ali Khan và Rani Mukerji, tác phẩm này được đánh giá là thành công khi giành nhiều giải thưởng quan trọng (Đạo diễn, Vai nữ chính, Vai nam chính) tại hai giải thưởng điện ảnh lớn của Ấn Độ là Giải thưởng Filmfare và Giải thưởng Điện ảnh Quốc gia (National Film Awards).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1989
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hài lãng mạn thập niên 1980
Phim hài lãng mạn Mỹ
Phim của Castle Rock Entertainment
Phim Columbia Pictures
Phim do Rob Reiner đạo diễn
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim lấy bối cảnh năm 1977
Phim lấy bối cảnh năm 1982
Phim lấy bối cảnh năm 1987
Phim quay tại Chicago
Phim quay tại thành phố New York
Phim có biên kịch giành giải BAFTA cho kịch bản gốc xuất sắc nhất
Tác phẩm giả tưởng về năm mới
Kịch bản phim của Nora Ephron
Phim lấy bối cảnh ở Chicago


title: Faujasiopsis reticulata

text:
The Oreille de Souris (Faujasiopsis reticulata) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.

Nó chỉ được tìm thấy ở Mauritius.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Tezoo, V. & Strahm, W. 2000. Faujasiopsis reticulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Faujasiopsis
Thực vật Mauritius
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Rhophitulus friesei

text:
Rhophitulus friesei là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Rhophitulus
Động vật được mô tả năm 1907


title: Juvigny, Haute-Savoie

text:
Juvigny là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Bắc Phú

text:
Bắc Phú là một xã thuộc huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Xã Bắc Phú có địa giới hành chính:
Phía đông giáp tỉnh Bắc Giang với ranh giới là sông Cầu
Phía tây giáp xã Tân Minh
Phía nam giáp các xã Việt Long và Xuân Giang
Phía bắc giáp xã Tân Hưng.

Xã Bắc Phú có diện tích 11,36 km², dân số năm 1999 là người, mật độ dân số đạt 752 người/km².

Xã được chia thành 4 thôn: Phú Tàng, Yên Tàng, Xuân Tàng, Mậu Tàng (Bắc Vọng).

Chú thích

Tham khảo


title: Dicranucha

text:
Dicranucha là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Liepen

text:
Liepen là một đô thị trong huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc huyện Ostvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald


title: Nomada aquilarum

text:
Nomada aquilarum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Monchy-Lagache

text:
Monchy-Lagache là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D15, khoảng 10 dặm Anh về phía tây của Saint Quentin, ở biên giới đông bắc của tỉnh.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Monchy-Lagache trên trang mạng của INSEE
 Monchy-Lagache trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Launstroff

text:
Launstroff là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 26' vĩ độ bắc, 06° 29' kinh độ đông. Launstroff nằm trên độ cao trung bình là 350 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 285 mét và điểm cao nhất là 407 mét. Xã có diện tích 7,81 km², dân số vào thời điểm 1999 là 224 người; mật độ dân số là 28 người/km². Lanstroff nằm khoảng 25 km về phía đông của Thionville cạnh biên giới với Đức, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Helicopsyche disjuncta

text:
Helicopsyche disjuncta là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Soissons-Sud (tổng)

text:
Tổng Soissons-Sud là một tổng ở tỉnh Aisne trong vùng Hauts-de-France.

Hành chính

Các đơn vị cấp dưới
Tổng Soissons-Sud gồm 11 xã với dân số là 28 233 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Belleu || align="right" | 4 031 || align="right" | 2200 || align="right" | 02064
|-
| Berzy-le-Sec || align="right" | 395 || align="right" | 2200 || align="right" | 02077
|-
| Billy-sur-Aisne || align="right" | 1 189 || align="right" | 2200 || align="right" | 02089
|-
| Courmelles || align="right" | 1 659 || align="right" | 2200 || align="right" | 02226
|-
| Mercin-et-Vaux || align="right" | 919 || align="right" | 2200 || align="right" | 02477
|-
| Missy-aux-Bois || align="right" | 102 || align="right" | 2200 || align="right" | 02485
|-
| Noyant-et-Aconin || align="right" | 461 || align="right" | 2200 || align="right" | 02564
|-
| Ploisy || align="right" | 88 || align="right" | 2200 || align="right" | 02607
|-
| Septmonts || align="right" | 501 || align="right" | 2200 || align="right" | 02706
|-
| Soissons || align="right" | 29 453 || align="right" | 2200 || align="right" | 02722
|-
| Vauxbuin || align="right" | 827 || align="right" | 2200 || align="right" | 02770
|}

Xã Soissons có một phần thuộc tổng này.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Soissons-Sud trên trang mạng của Insee

 Vị trí của tổng Soissons-Sud trên một bưu thiếp của Pháp

Tổng của Aisne


title: Bidessonotus obtusatus

text:
Bidessonotus obtusatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessonotus


title: Honfleur (tổng)

text:
Tổng Honfleur là một tổng thuộc tỉnh Calvados trong vùng Normandie.

Tổng này được tổ chức xung quanh Honfleur ở quận Lisieux. Độ cao khu vực này dao động từ 0 m (Ablon) đến 153 m (Saint-Gatien-des-Bois) với độ cao trung bình 94 m.

Hành chính

Các đơn vị trực thuộc
Tổng Honfleur gồm 13 xã với dân số  người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Ablon || align="right" | 1 047 || align="right" | 14600 || align="right" | 14001
|-
| Barneville-la-Bertran || align="right" | 138 || align="right" | 14600 || align="right" | 14041
|-
| Cricquebœuf || align="right" | 182 || align="right" | 14113 || align="right" | 14202
|-
| Équemauville || align="right" | 1 212 || align="right" | 14600 || align="right" | 14243
|-
| Fourneville || align="right" | 351 || align="right" | 14600 || align="right" | 14286
|-
| Genneville || align="right" | 597 || align="right" | 14600 || align="right" | 14299
|-
| Gonneville-sur-Honfleur || align="right" | 723 || align="right" | 14600 || align="right" | 14304
|-
| Honfleur || align="right" | 8 178 || align="right" | 14600 || align="right" | 14333
|-
| Pennedepie || align="right" | 310 || align="right" | 14600 || align="right" | 14492
|-
| Quetteville || align="right" | 295 || align="right" | 14130 || align="right" | 14528
|-
| La Rivière-Saint-Sauveur || align="right" | 1 578 || align="right" | 14600 || align="right" | 14536
|-
| Saint-Gatien-des-Bois || align="right" | 1 163 || align="right" | 14130 || align="right" | 14578
|-
| Le Theil-en-Auge || align="right" | 159 || align="right" | 14130 || align="right" | 14687
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Honfleur trên trang mạng của Insee
 La carte des communes du canton trên trang mạng của Insee

Honfleur


title: Pusillina fuscapex

text:
Pusillina fuscapex là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pusillina


title: Temnozaga parilis

text:
Temnozaga parilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Sutilizonidae.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

Temnozaga


title: Giải Manga Shogakukan

text:
là một trong những giải thưởng lớn nhất trong ngành công nghiệp truyện tranh Nhật Bản, được bảo trợ bởi nhà xuất bản Shogakukan. Nó được tổ chức lần đầu tiên năm 1955 và dành cho tất cả các mangaka của mọi nhà xuất bản.

Phân loại:
 児童向け部門 Jidō muke bumon: giải cho truyện tranh cho nhi đồng (trẻ em).
 少年向け部門, Shōnen muke bumon: giải cho truyện tranh cho thiếu niên nam (shōnen manga).
 少女向け部門, Shōjo muke bumon: giải cho truyện tranh cho thiếu nữ (shōjo manga).
 一般向け部門, Ippan no muke bumon: giải chung, dành cho thanh niên (seinen).
 Giải đặc biệt dành cho những việc làm nổi bật, những thành tựu để đời.
Ban đầu, Giải Shogakukan Manga chỉ có giải seinen. Năm 1976, giải Shōnen bắt đầu được trao thưởng. Năm 1980, nó được mở rộng thành giải shounen/shoujo và đến năm 1984 lại tách ra làm hai giải riêng (Shōnen muke bumon và Shōjo muke bumon). Giải Jidō muke bumon ra đời vào năm 1982. Từ năm 1976 tới năm 1989, giải General bắt đầu được gọi là giải seinen (Seinen ippan no muke bumon).

Danh sách các mangaka đoạt giải

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Danh sách những người giành giải  1956–nay

Giải thưởng anime và manga
Giải thưởng truyện tranh
Ngành công nghiệp manga


title: Chiến dịch Rostov (1941)

text:
Chiến dịch Rostov năm 1941 là trận phòng ngự-phản công tại vùng Rostov trên sông Don của Quân đội Liên Xô. Đây là một trận đánh quan trọng trên khu vực phía Nam chiến trường Xô-Đức thời kỳ đầu Cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Từ ngày 4 đến ngày 29 tháng 11 năm 1941, các tập đoàn quân 9, 12, 18, 56 của Liên Xô mặc dù có quân số và phương tiện kém xa tập đoàn quân 17 và tập đoàn quân xe tăng 1 của Đức đã tổ chức phản công ở Taganrog - Rostov, đánh thiệt hại nặng tập đoàn quân xe tăng 1, chiếm lại thành phố Rostov lần thứ nhất. Cuộc phản công tại khu vực này mặc dù đã làm cho Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Liên Xô phải chuyển đến đây một phần lực lượng dự bị nhưng không những đã giải quyết được nhiệm vụ quan trọng của khu vực mặt trận này mà còn có tác dụng kìm chân hai tập đoàn quân mạnh của quân đội Đức Quốc xã, không cho Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Đức điều động lực lượng ở hướng này để tăng cường cho Chiến dịch "Bão táp" tấn công Moskva. Kết quả trận phòng ngự phản công tại Rostov là một trong ba thất bại lớn của Quân đội Đức quốc xã trên mặt trận Xô Đức trong mùa Đông năm 1941, góp phần làm phá sản kế hoạch Chiến dịch Barbarossa.

Tình hình cánh Nam mặt trận Xô-Đức cuối năm 1941

Cuối tháng 9 năm 1941, cùng với việc giải thể Bộ Tổng Tư lệnh ba hướng mặt trận, Bộ Tổng Tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô tái lập Bộ chỉ huy Phương diện quân Tây Nam do Nguyên soái S. M. Timoshenko là tư lệnh, tướng A. P. Pokrovski làm tham mưu trưởng; triển khai phòng ngự trên chính diện hơn 300 km từ Vorozhba đến Krasnograd. Phía cực bắc của Phương diện quân là tập đoàn quân 40 của tướng Kuzma Podlas gồm các đơn vị đã bị thiệt hại đáng kể trong các trận đánh mùa hè; gồm 2 sư đoàn bộ binh 227 và 293 và sư đoàn xe tăng 10, giữ tuyến mặt trận rộng 90 km. 80 km mặt trận tiếp theo do tập đoàn quân 21 gồm sư đoàn bộ binh cơ giới cận vệ 1 (nguyên là sư đoàn bộ binh 100), sư đoàn bộ binh 297 và sư đoàn bộ binh 295 (đang thành lập). Trong dải phòng ngự từ Akhtyrka đến Gadyach là cụm kỵ binh cơ giới của tướng Belov với hai sư đoàn kỵ binh 5, 9 và hai lữ đoàn xe tăng. Chếch về phía Nam là quân đoàn bộ binh cơ giới 5 của tướng F. V. Kamkov có hai sư đoàn kỵ binh 3, 4, sư đoàn bộ binh 212, hai lữ đoàn xe tăng và một lữ đoàn kỵ binh cơ giới. Cánh cực nam của mặt trận do 5 sư đoàn bộ binh thuộc tập đoàn quân 38 phòng ngự.

Cuối mùa thu năm 1941, trên vùng thảo nguyên miền Nam Liên Xô, tập đoàn quân xe tăng 1, tập đoàn quân 6, tập đoàn quân 17 và tập đoàn quân 11 (Đức) tiếp tục tấn công về hướng sông Đông, phát huy chiến quả đã đạt được sau chiến dịch Kiev và tả ngạn sông Dniepr với ưu thế áp đảo về binh lực và phương tiện. Ngoại trừ một thắng lợi nhỏ của sư đoàn bộ binh cận vệ 1, sư đoàn kỵ binh 5 và lữ đoàn xe tăng 1 (thuộc cụm kỵ binh của tướng Belov) trong trận đánh tại Shepetovka, các đơn vị còn lại vẫn lùi dần trước sức ép của các sư đoàn xe tăng 9 và 25 (thuộc tập đoàn quân xe tăng 2 - Đức). Cuối tháng 9, tập đoàn quân xe tăng 2 (Đức) đẩy lùi phương diện quân Bryansk sâu thêm về phía Oryol khiến sườn phải của Phương diện quân Tây Nam lại bị hở. Ngày 28 tháng 9, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đi vòng qua Novomskovsk đánh chiếm Pavlograd, uy hiếp Taganrog. Tập đoàn quân 9 của Phương diện quân Nam phải rút về Tshimliansk. Song, không như tháng 8 năm 1941, Phương diện quân Tây Nam đã chủ động cho rút các tập đoàn quân 40 và 21 ở sườn phía Bắc và tập đoàn quân 38 ở phía Nam mặt trận để tránh khỏi bị bao vây và tiêu diệt. Ở phương diện quân Nam, hai tập đoàn quân 9 và 18 phải chiến đấu trong tình trạng bị nửa hợp vây. Để phòng thủ thành phố Rostov, Bộ Tổng Tư lệnh tối cao Liên Xô phải gấp rút thành lập tập đoàn quân độc lập 56 với nhiệm vụ bịt chặt cửa ngõ ra vào Kuban và vùng Bắc Kavkaz.

Binh lực và kế hoạch tác chiến của hai bên

Quân đội Đức Quốc xã
 Tập đoàn quân xe tăng 1 gồm 4 sư đoàn xe tăng: SS "Adolf Hitler", 13, 14, 16; 2 sư đoàn cơ giới: SS "Viking" và 60.
 Cụm tác chiến Svetler (cánh nam của tập đoàn quân 17) gồm quân đoàn bộ binh sơn chiến số 49 Đức; 4 sư đoàn bộ binh Đức: 76, 94, 97, 198; 3 sư đoàn bộ binh Italia: 3, 9, 52.
 Sáu trung đoàn pháo dã chiến với 870 khẩu
 Ba sư đoàn không quân với 246 máy bay.

Quân đội Liên Xô
 Các tập đoàn quân 9, 12, 18, 56; mỗi tập đoàn quân chỉ có từ 4 đến 5 sư đoàn
 Các lữ đoàn xe tăng 2, 3, 132, 142; tổng cộng có 92 xe tăng còn chiến đấu được.
 Các trung đoàn pháo dã chiến 8, 437, 266, 296 với 235 khẩu
 Các trung đoàn pháo chống tăng 186, 521, 558, 704 với 182 khẩu.
 Tập đoàn không quân 16 có 92 máy bay tiêm kích, 119 máy bay ném bom, 13 máy bay cường kích.

Diễn biến trận đánh

Đức tấn công, Liên Xô chủ động rút quân

Ngày 17 tháng 10, Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Liên Xô yêu cầu các phương diện quân Tây Nam và Nam tiếp tục rút sâu hơn nữa về phía Đông đến tuyến Kastornaya, Stary Oskon, Novy Oskon, Valuyki, Kupiansk, Krasny Liman; bỏ lại vùng công nghiệp Donbass, các thành phố Kharkov và Belgorod. Lý do cho cuộc rút quân này là Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Liên Xô phải dành lực lượng dự trữ để phòng thủ Moskva, giữ Rostov là cửa ngõ Kavkaz. Việc rút lui diễn ra có tổ chức, các tập đoàn quân Liên Xô khi rút lui đều khép chặt các tuyến bên sườn với các đơn vị "láng giềng" và bố trí các sư đoàn làm nhiệm vụ cản hậu, đánh tiêu hao quân Đức. Ngày 2 tháng 11, việc rút quân của phương diện quân Tây Nam hoàn thành sau khi hai sư đoàn cuối cùng của tập đoàn quân 38 rời Kharkov. Tin tưởng phương diện quân có thể giữ vững được tuyến mặt trận mới trong khi các đơn vị xe tăng Đức đang mất dần sức đột kích trên thảo nguyên Ukraina, Bộ Tổng Tư lệnh quân đội Liên Xô giao cho Tư lệnh Phương diện quân Tây Nam chỉ huy cả Phương diện quân Nam và điều quân đoàn kỵ binh 2 của phương diện quân Tây Nam về tăng cường cho hướng trung tâm của mặt trận phòng thủ Moskva.

Ý đồ tấn công của Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) vào thành phố Rostov nằm trong tổng thế kế hoạch chiến dịch Barbarossa với mục tiêu đột nhập vào Kavkaz, cắt đứt đường vận chuyển dầu mỏ và đánh chiếm nguồn tài nguyên quý giá này, phục vụ cho các mục tiêu chiến tranh lâu dài của nước Đức Quốc xã. Dầu mỏ được coi là dòng máu của các phương tiện chiến tranh trọng yếu (xe tăng, máy bay, ô tô). Không có nguồn nhiên liệu đặc biệt quan trọng ấy, quân đội Đức Quốc xã không thể tiến hành một cuộc chiến tranh lớn và lâu dài được.

Kế hoạch cuộc tấn công của quân Đức bị lộ do một sĩ quan tham mưu của sư đoàn xe tăng 16 (Đức) bị các binh sĩ của tập đoàn quân 56 (Liên Xô) bắt được khi đang chuyển kế hoạch tác chiến đến các đơn vị. Vì vậy, tướng Kleist phải phát động cuộc tấn công sớm hơn mà không chờ bộ binh cơ giới còn tụt lại phía sau. Ngày 4 tháng 11, Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) mở cuộc tổng tấn công trên tuyến phía Nam của mặt trận Xô-Đức. Ở cánh bắc, các sư đoàn bộ binh 76, 94, 97, 198 (Đức), các sư đoàn bộ binh 3, 9, 52 (Italia), quân đoàn sơn chiến 49 (Đức) tấn công các tập đoàn quân 12 (tái lập) và tập đoàn quân 18 (Liên Xô). Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) gồm các sư đoàn xe tăng SS "Viking", "Adolf Hitler", 13, 14, 16 và sư đoàn cơ giới 60 tấn công trên chính diện của các tập đoàn quân 9 và 56, hướng đột kích chủ yếu đến Rostov có đến 350 xe tăng, trong khi tập đoàn quân 9 (Liên Xô) phòng ngự trên tuyến này chỉ có 50 xe tăng. Bộ Tư lệnh Phương diện quân Tây Nam điều tập đoàn quân 56 tấn công vào sườn trái cánh quân xe tăng của tướng Ewald von Kleist đang lao về Rostov. Tập đoàn quân 9 dựa vào các khu phòng thủ chống tăng đánh chặn đoàn xe tăng Đức trước của ngõ Rostov nhưng không còn lực lượng để đẩy lùi cánh quân này. Mặc dù bị mất 113 xe tăng và 23 khẩu pháo nhưng đến 16 giờ ngày 21 tháng 11, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) vẫn đột nhập vào Rostov.

Liên Xô phản công

Từ ngày 22 tháng 11, Phương diện quân Tây Nam và Phương diện quân Nam phối hợp mở cuộc tấn công vào Taganrog, phía sau lưng Tập đoàn quân xe tăng 1 Đức bằng lực lượng của các tập đoàn quân 18 và 37 (tái lập) kết hợp với hai mũi tấn công vỗ mặt của tập đoàn quân 9 từ phía Đông Rostov. Đòn đột kích từ phía Bắc của các tập đoàn quân 18 và 37 đã chia cắt bốn sư đoàn xe tăng Đức đã vào Rostov với ba sư đoàn bộ binh sơn chiến tiến quân chậm hơn ở phía sau. Phát hiện nguy cơ bị vây, ngày 23 tháng 11, tướng Kleist vội điều hai sư đoàn xe tăng SS "Viking" và sư đoàn xe tăng 16 lên phía Bắc Rostov để giữ sườn trái của cánh quân, nhưng không chống nổi sức đột kích của tập đoàn quân 37 có ba lữ đoàn xe tăng yểm hộ. Ngày 29 tháng 11, để tránh bị bao vây và tiêu diệt, tướng Kleist vội vã rút khỏi Rostov. Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) bị mất sức chiến đấu và được rút về phía sau để bổ sung quân số và trang bị lại. Bộ Tư lệnh Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) phải điều tập đoàn quân 17 xuống phía Nam để phòng thủ trên tuyến sông Mius. Việc điều quân này đã làm yếu cánh bắc của Cụm tập đoàn quân Nam, tạo điều kiện cho Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) tiếp tục phản công, hợp vây 3 sư đoàn Đức trên hướng Elets - Livny - Efremov trong tổng thể cuộc phản công của quân đội Liên Xô tại khu vực Moskva và các vùng phụ cận mùa đông 1941-1942.

Kết quả trận đánh
Trong chiến dịch phản công này, quân Đức bị tổn thất nặng. 167 xe tăng, 73 khẩu pháo bị phá huỷ. Quân đội Liên Xô còn thu giữ được 154 xe tăng, 8 xe bọc thép, 244 khẩu pháo còn nguyên vẹn và nhiều vũ khí, khí tài khác. Mặc dù các Tập đoàn quân Tây Nam và Nam không thực hiện được ý định vây hãm Tập đoàn quân xe tăng 1 Đức tại Rostov nhưng trận Rostov đã làm cho Cụm Tập đoàn quân Nam của Đức không thể điều động cụm xe tăng đột kích này cho những hướng khác và buộc phải chuyển sang phòng ngự tại mặt trận Tây Nam cho đến hết mùa đông 1941-1942.

Chú thích

Liên kết ngoài
Bản đồ trận Rostov (1941)

Chiến dịch Barbarossa
Trận đánh trong Thế chiến thứ hai
Xung đột năm 1941


title: Conoderus socius

text:
Conoderus socius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Arytrurides

text:
Arytrurides là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Kyūshū J7W

text:
Chiếc Kyūshū J7W1 Shinden () là một nguyên mẫu máy bay tiêm kích cánh quạt thử nghiệm Nhật Bản trong Thế Chiến II với thiết kế dạng cánh mũi.

Thiết kế và phát triển
Theo hệ thống đánh tên máy bay của Hải quân Nhật chữ "J" thể hiện đây là một máy bay chiến đấu dùng trên cạn còn chữ "W" là tên công ty thiết kế nó là  Watanabe Tekkōjo(công ty mẹ của Kyūshū Hikōki K.K.).

Kiểu máy bay này được thiết kế dạng cánh mũi, trong đó cánh nâng chính được gắn lên phần đuôi trong khi các cánh ổn định đặt trước mũi. Động cơ cánh quạt được đặt ở phía sau theo một cấu hình đẩy. Nó được kỳ vọng là một kiểu máy bay tiêm kích đánh chặn có độ cơ động cao, nhưng chỉ có hai chiếc được chế tạo trước khi chiến tranh kết thúc. Một kế hoạch đã được vạch ra cho một phiên bản trang bị động cơ phản lực (J7W2 Shinden Kai), nhưng nó chỉ tồn tại trên bản vẽ.

Kiểu J7W được phát triển cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản như là một biện pháp đối phó lại các cuộc không kích của loại máy bay ném bom B-29 Superfortress Hoa Kỳ xuống chính quốc Nhật Bản. Chúng được dự định để hoạt động từ các căn cứ trên đất liền. Thiết kế cánh mũi trước tiên đã được thử nghiệm bằng cách chế tạo một số tàu lượn theo cách sắp xếp này và được đặt tên là MXY6.

Chiếc nguyên mẫu thứ nhất, vốn là chiếc duy nhất từng cất cánh, hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Hàng không và Không gian.

Các phiên bản
J7W1 Shinden
Nguyên mẫu máy bay tiêm kích đánh chặn. Có hai chiếc được chế tạo.
J7W2 Shinden Kai
Phiên bản cải biến trang bị động cơ phản lực, chỉ là dự án không được thực hiện.

Các nước sử dụng

 Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (J7W1)

Đặc tính chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 9,66 m (31 ft 8 in)
 Sải cánh: 11,11 m (36 ft 5 in)
 Chiều cao: 3,92 m (12 ft 10 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 20,5 m² (220 ft²)
 Lực nâng của cánh: 240 kg/m² (49 lb/ft²)
 Trọng lượng không tải: 3.645 kg (8.019 lb)
 Trọng lượng có tải: 4.928 kg (10.841 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 5.288 kg (11.663 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Mitsubishi Ha-43 12, công suất 2.130 mã lực (1.589 kW).

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 750 km/h (469 mph)
 Tầm bay tối đa: 850 km (531 mi)
 Trần bay: 12.000 m (39.360 ft)
 Tốc độ lên cao: 12,5 m/s (2.460 ft/min)
 Tỉ lệ công suất/khối lượng: 0,32 kW/kg (0,20 hp/lb)

Vũ khí
 4 x pháo Kiểu 5 30 mm
 Cho đến 120 kg (264 lb) bom

Tham khảo

 Green, William. Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (seventh impression 1973). ISBN 0-356-01447-9.

Liên kết ngoài
 Kyushu J7W Shinden (Magnificent Lightning)
 Video about start trials and first flight

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan
 MXY6

Máy bay tương tự
 Ambrosini SS.4
 Saab 21
 Henschel P.75
 XP-55 Ascender
 XP-56 Black Bullet
 Miles Libellula

Chuỗi định danh
J4M - J5N - J6K - J7W - J8M

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản

J7W, Kyushu
J7W, Kyushu
J7W
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay thử nghiệm
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh mũi
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Gingelom

text:
Gingelom lá một đô thị ở tỉnh Limburg. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006,  Gingelom có tổng dân số 79.847 người. Tổng diện tích là 56,49 km² với mật độ dân số 139 người trên mỗi km².
Đô thị này gồm các làng cũ Borlo, Buvingen, Jeuk, Montenaken, Niel-bij-Sint-Truiden, Mielen boven Aalst, Muizen, Boekhout, Vorsen A và Kortijs.

Cư dân địa phương nổi tiếng
 Erasme Louis Surlet de Chokier

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Khu dân cư ở Limburg (Bỉ)


title: Xylocopa subvirescens

text:
Xylocopa subvirescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1879


title: Saint-Bonnet-de-Condat

text:
Saint-Bonnet-de-Condat là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Bonnet-de-Condat sur le site de l'Institut géographique national
 Un site sur le village de Saint-Bonnet-de-Condat

Saint-Bonnet-de-Condat


title: Chi Đu đủ Nam Mỹ

text:
Chi Đu đủ Nam Mỹ (danh pháp khoa học: Vasconcellea) là một chi của khoảng 20-21 loài thực vật hạt kín thuộc họ Caricaceae. Phần lớn các loài trước đây được xếp loại trong chi Carica, nhưng đã được tách ra do chứng cứ di truyền. Chi này đôi khi cũng được viết là "Vasconcella".

Các loài cây trong chi này là cây bụi hay cây gỗ nhỏ thân mập thiếu cân đối, thường xanh, sống ít năm, cao tới 5 m, bản địa của khu vực nhiệt đới Nam Mỹ. Nhiều loài có quả ăn được, tương tự như đu đủ, và chúng được trồng rộng khắp tại Nam Mỹ.

Các loài
Vasconcellea candicans (mito)
Vasconcellea cauliflora
Vasconcellea chilensis
Vasconcellea crassipetala
Vasconcellea cundinamarcensis (đu đủ núi)
Vasconcellea glandulosa
Vasconcellea goudotiana
Vasconcellea horovitziana
Vasconcellea longiflora
Vasconcellea microcarpa
Vasconcellea monoica
Vasconcellea omnilingua
Vasconcellea palandensis
Vasconcellea parviflora
Vasconcellea pulchra
Vasconcellea quercifolia
Vasconcellea sphaerocarpa
Vasconcellea sprucei
Vasconcellea stipulata
Vasconcellea weberbaueri

Lai ghép
 Vasconcellea × heilbornii (babaco)

Tham khảo và ghi chú

 GRIN: Vasconcellea
 Đại học Ghent: Vasconcellea
 Badillo V. M. (2000). Carica L. vs. Vasconcella St. Hil. (Caricaceae) con la rehabilitacion de este ultimo. Ernstia 10: 74–79.
 Badillo V. M. (2001). Nota correctiva Vasconcellea St. Hil. y no Vasconcella (Caricaceae). Ernstia 11: 75–76.
 Scheldeman X. (2002). Distribution and potential of cherimoya (Annona cherimola Mill.) and highland papayas (Vasconcellea spp.) in Ecuador

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Thực vật Nam Mỹ
V
Trái cây nhiệt đới


title: Campomorone

text:
Campomorone là một đô thị ở tỉnh Genova thuộc vùng Liguria, nằm ở vị trí cách khoảng 10 km về phía tây bắc của Genova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.536 người và diện tích là 26,1 km².

Đô thị Campomorone có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là thôn làng) Isoverde, Cravasco, Gallaneto, Santo Stefano di Larvego, Gazzolo, Langasco, và Pietralavezzara.

Campomorone giáp các đô thị sau: Bosio, Ceranesi, Fraconalto, Genova, Mignanego, và Voltaggio.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.campomorone.ge.it/

Đô thị Thành phố đô thị Genova


title: Louisfert

text:
Louisfert là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 39-87 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 847 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Gymnopilus mesosporus

text:
Gymnopilus mesosporus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus mesosporus at Index Fungorum

mesosporus
Nấm Bắc Mỹ


title: Lục Lương

text:
Lục Lương (tiếng Trung: 陆良县), Hán Việt: Lục Lương huyện là một huyện thuộc địa cấp thị Khúc Tĩnh, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2096 km2, dân số năm 2003 là 600.000 người. Chính quyền huyện đóng tại trấn Trung Xu.

Các đơn vị hành chính

Trấn
Trung Xu (中枢镇)
Bản Kiều (板桥镇)
Tam Xá Hà (三岔河镇)
Mã Nhai (马街镇)
Chiêu Khoác (召夸镇)
Đại Mô Cổ (大莫古镇)
Lao Hoa (芳华镇)

Các hương
Hoạt Thủy (活水乡)
Long Hải (龙海乡)
Thủy Bách Hộ (小百户乡)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Sauðárkrókur

text:
Sauðárkrókur là một thị xã nằm cạnh vịnh Skagafjörður miền bắc Iceland và là một phần của khu tự quản Skagafjörður.

Sauðárkrókur là thị xã lớn nhất miền tây bắc Iceland và là điểm dân cư lớn thứ nhì bờ bắc Iceland, với dân số 2.572. Đây là trung tâm tài chính và thương mại trong khu vực, và là một cầu nối quan trọng trong sản xuất thực phẩm tại Iceland. Dân số Sauðárkrókur tăng đều trong những năm qua.

Tham khảo

Thị xã Iceland


title: Labastide-Saint-Pierre

text:
Labastide-Saint-Pierre một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Cobitis fahirae

text:
Cobitis fahirae là một loài cá vây tia trong họ Cobitidae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông có nước theo mùa.
Nó không được xem là bị đe dọa theo IUCN.

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. "Cobitis fahireae". 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Cobitis
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Động vật được mô tả năm 1998
Loài ít quan tâm


title: Almese

text:
Almese (tiếng Piedmonte: Almèis) là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, ở hạ Val di Susa, khoảng 27 km về phía tây của Torino, nước Ý.

Almese giáp các đô thị: Val della Torre, Rubiana, Villar Dora, Caselette, Avigliana

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Management by wandering around

text:
MBWA (viết tắt của Management By Walking Around mà một số tài liệu tiếng Việt dịch là Điều hành bên ngoài văn phòng) là một trong ba phương pháp quản lý hiện đại phổ biến; bên cạnh MBP và MBP. Phương pháp này còn có một tên khác là Management of Wandering Around và cũng viết tắt là MBWA. Về căn bản, phương pháp này cho rằng để luôn kiểm soát được "mạch đập" công ty, người lãnh đạo cần bỏ ra ít nhất 1/4 thời gian làm việc hàng ngày để… đi dạo bên ngoài phòng làm việc của mình. Phương pháp này được hình thành từ thành công của những huyền thoại trong giới kinh doanh như Sam Walton, Jack Welch...

Khái niệm về MBWA đã được Tom Peters và Nancy Austin đưa ra trong một cuốn sách xuất bản năm 1985. Người Nhật đã có những hệ thống tương tự như ở Công ty Honda, và có khi nó còn được gọi là 3 G's (Genba (hoặc gemba), Genchi, and Genjitsu, có thể hiểu là "actual place" (thực địa), "actual thing" (thực việc), và "actual situation" (thực tình hình).

Sam Walton và MBWA
Sam Walton là người sáng lập mạng lưới Wal-Mart. Ông luôn khởi động một ngày làm việc bằng cách đi dạo quanh một trong các siêu thị của mình và tự đặt nhiệm vụ mỗi ngày phải ghé thăm ít nhất 2 cửa hàng trong hệ thống. Ông cho rằng không một hệ thống giám sát hay báo cáo nào có thể thay thế sự giao tiếp trực tiếp và sống động với nhân viên. Thông thường, ông không bao giờ báo trước về "cuộc dạo chơi" của mình, hoặc chỉ thông báo trước đó vài giờ, để được chứng kiến hiện thực kinh doanh một cách chân thực nhất.

MBWA kiểu Jack Welch
Jack Welch, CEO của General Electric, cũng thường dành rất nhiều thời gian để trò chuyện với cấp dưới. Đối với bất kỳ nhân viên nào trong tập đoàn, ông cũng chỉ đơn giản là ông "Jack" thân thiện và cởi mở. Việc những người đứng đầu đích thân tham dự vào các cuộc họp ở nhiều cấp độ khác nhau của doanh nghiệp, một cách không chính thức, có tầm ảnh hưởng rất lớn. Cách làm này sau đó cũng lần lượt được áp dụng ở PepsiCo, Lucasfilm, Corning Glass, 3M và Disney.

MBWA trên thực tế
Chính là việc "đi thực tế", "đi sâu đi sát" của lãnh đạo.

Chú thích

Lãnh đạo
Lý thuyết tổ chức
Thuật ngữ kinh doanh


title: Valdiviana synempora

text:
Valdiviana synempora là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Valdiviana