title: Mike Tyson

text:
Michael Gerard "Mike" Tyson (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1966) là một cựu vận động viên quyền Anh người Hoa Kỳ. Ông từng là nhà vô địch tuyệt đối hạng nặng ở môn quyền Anh, là võ sĩ trẻ nhất từng giành đai vô địch WBC, WBA và IBF khi mới 20 tuổi, 4 tháng và 22 ngày. Tyson thắng 19 trận chuyên nghiệp đầu tiên của mình bằng knockout, 12 trận knockout ngay ở hiệp đầu tiên. Tyson giành đai WBC sau khi đánh bại Trevor Berbick bằng nốc ao kĩ thuật ở hiệp thứ hai. Năm 1987, Tyson giành được các danh hiệu WBA và IBF sau khi đánh bại James Smith và Tony Tucker. Điều này đưa Tyson thành nhà vô địch hạng nặng đầu tiên nắm giữ đồng thời cả ba đai WBA, WBC và IBF, và là người duy nhất thống nhất chúng cho đến nay.

Năm 1988, Tyson đã trở thành nhà vô địch quyền Anh sau khi hạ Michael Spinks trong 91 giây. Tyson bảo vệ thành công chức vô địch hạng nặng thế giới chín lần, trong đó có chiến thắng trước Larry Holmes và Frank Bruno. Năm 1990, ông để mất chức vô địch của mình vào tay Underdog James "Buster" Douglas, sau khi bị knockout trực tiếp ở hiệp 10. Cố gắng để lấy lại danh hiệu, ông đã đánh bại Donovan Ruddock hai lần vào năm 1991, nhưng sau đó đã không thể thi đấu với nhà vô địch hạng nặng Evander Holyfield do chấn thương. Năm 1992, Tyson bị kết tội cưỡng hiếp Desiree Washington và bị kết án sáu năm tù giam nhưng được thả sau khi thụ án ba năm. Sau khi ra tù, ông tham gia vào một loạt trận đấu để quay trở lại ngôi vô địch. Năm 1996, Tyson đã giành được danh hiệu WBC và WBA sau khi đánh bại Frank Bruno và Bruce Seldon bằng knock-out. Với việc đánh bại Bruno, Tyson cùng với Floyd Patterson, Muhammad Ali, Tim Witherspoon, Evander Holyfield, và George Foreman trở thành những võ sĩ duy nhất trong lịch sử quyền Anh đến thời điểm đó đã lấy lại được chức vô địch hạng nặng sau khi đã đánh mất nó. Sau khi bị tước bỏ danh hiệu vô địch WBC, Tyson bị mất danh hiệu WBA của mình vào tay Evander Holyfield trong tháng 11 năm 1996 vì knockout tại hiệp thứ mười một. Trận tái đấu năm 1997 kết thúc khi Tyson bị xử thua vì cắn đứt một phần tai của Holyfield.

Năm 2002, ông thi đấu trận tranh đai danh hiệu hạng nặng thế giới ở tuổi 35, nhưng bị Lennox Lewis đánh bại bằng knockout. Tyson đã treo găng quyền anh chuyên nghiệp vào năm 2006, sau khi bị đánh bại trong hai trận liên tiếp đấu với Danny Williams và Kevin McBride. Tyson tuyên bố phá sản vào năm 2003, mặc dù đã nhận được hơn 30 triệu USD cho các trận đấu và 300 triệu USD từ các nguồn khác trong suốt sự nghiệp. Lúc đó theo báo cáo tài chính ông đã nợ khoảng 23 triệu USD.

Tyson nổi tiếng với phong cách đấm bốc dữ dội và đáng sợ của mình cũng như hành vi gây tranh cãi cả bên trong và bên ngoài sàn đấu. Với biệt danh "The Baddest Man on the Planet", "Kid Dynamite", và "Iron Mike", Tyson được coi là một trong những võ sĩ hạng nặng giỏi nhất mọi thời đại. Ông được xếp thứ 16 trong danh sách 100 tay đấm vĩ đại nhất mọi thời đại của The Ring, và số một trong danh sách "tay đấm mạnh nhất trong lịch sử quyền anh hạng nặng" của ESPN. Sky Sports đánh giá ông là "võ sĩ quyền anh đáng sợ nhất từng xuất hiện" và mô tả ông "có lẽ là võ sĩ dữ dội nhất từng bước vào thi đấu chuyên nghiệp". Tyson đã được giới thiệu vào Đại sảnh vinh danh Quyền Anh quốc tế.

Tuổi thơ
Tyson đã được sinh ra tại Brooklyn, thành phố New York. Ông có một người anh trai tên là Rodney (sinh khoảng 1961) và đã có một người chị tên là Denise, người đã qua đời vì đau tim ở tuổi 24 vào tháng 2 năm 1990.

Cha đẻ của Tyson được liệt kê là "Purcell Tyson" (người đến Mỹ từ Jamaica) trên giấy khai sinh, nhưng người đàn ông Tyson đã được biết đến như là bố là Jimmy Kirkpatrick. Kirkpatrick đến từ Grier Town, North Carolina (một khu vực chủ yếu người da đen đã được sáp nhập vào thành phố Charlotte), nơi ông là một trong những cầu thủ bóng chày hàng đầu của khu phố. Kirkpatrick kết hôn và có một con trai, người em trai Jimmie Lee Kirkpatrick Tyson, người sẽ giúp đỡ phát triển bóng đá Mỹ cho trường trung học Charlotte vào năm 1965. Năm 1959, Jimmy Kirkpatrick rời bỏ gia đình và chuyển đến Brooklyn, nơi ông gặp mẹ của Tyson, Lorna Mae (Smith) Tyson. Mike Tyson đã được sinh ra vào năm 1966. Kirkpatrick thường xuyên chơi bi-a, đánh bạc và tụ tập trên các đường phố. "Cha tôi là một anh chàng ngoài đường phố thường xuyên bị cuốn vào thế giới đường phố", Tyson nói. Kirkpatrick từ bỏ gia đình Tyson khoảng thời gian Mike đã được sinh ra, để lại mẹ của Tyson chăm sóc cho các con một mình. Kirkpatrick đã chết vào năm 1992.

Gia đình Tyson sống ở Bedford-Stuyvesant cho đến gánh nặng tài chính của họ buộc họ phải chuyển tới Brownsville khi Tyson 10 tuổi. Mẹ Tyson qua đời sáu năm sau đó, để lại Tyson khi đó 16 tuổi sống với sự chăm sóc của người quản lý quyền anh và huấn luyện viên Cus D'Amato, người sẽ trở thành người giám hộ hợp pháp của anh. Tyson sau đó nói, "Tôi chưa bao giờ thấy mẹ tôi hạnh phúc với tôi và tự hào về tôi khi tôi làm gì đó. Mẹ tôi chỉ biết tôi là một đứa trẻ hoang dã trên đường phố, về nhà với quần áo mới mà bà biết rằng tôi không phải trả tiền cho chúng; tôi không bao giờ có một cơ hội để nói chuyện với mẹ hay hiểu thêm về mẹ. Về chuyên môn, chuyện đó không sao, nhưng về tình cảm cá nhân thì đó là một nỗi thất vọng lớn."

Suốt thời thơ ấu của mình, Tyson sống trong và xung quanh các khu phố có tỷ lệ tội phạm cao. Theo một cuộc phỏng vấn chi tiết, vụ đánh nhau đầu tiên của anh với một đứa trẻ lớn hơn, người đã kéo đứt đầu một trong những con chim bồ câu của Tyson. Tyson đã nhiều lần bị bắt vì các tội lặt vặt và đánh nhau với những người khác dám chế giễu giọng nói và âm thanh the thé của anh. Ở tuổi 13, Tyson đã bị bắt 38 lần. Cuối cùng anh nhập học tại Trường Tryon cho nam sinh tại Johnstown, New York. Khả năng quyền anh nổi bật của Tyson đã được phát hiện ở đó do Bobby Stewart, một nhân viên tư vấn trung tâm giam giữ vị thành niên và cựu võ sĩ quyền Anh. Stewart coi Tyson là một chiến binh xuất sắc và đào tạo Tyson trong một vài tháng trước khi giới thiệu anh đến Cus D'Amato. Tyson sau đó bỏ học trung học. Sau này Tyson sẽ được trao bằng Tiến sĩ danh dự về nhân đạo của Central State University vào năm 1989.

Kevin Rooney cũng đào tạo Tyson, và ông đã thỉnh thoảng được Teddy Atlas hỗ trợ, mặc dù ông đã bị D'Amato sa thải khi Tyson được 15 tuổi. Rooney cuối cùng làm tất cả các nhiệm vụ huấn luyện cho Tyson.

Nghiệp dư
Tyson đã giành huy chương vàng tại các năm 1981 và 1982 Junior Olympic Games, đánh bại Joe Cortez trong năm 1981 và đánh bại Kelton Brown vào năm 1982, khiến Brown phải tung khăn xin thua ở vòng đầu tiên. Ông giữ kỷ lục Junior Olympic cho đấu loại trực tiếp nhanh nhất (8 giây). Ông đã thắng mọi trận tại Olympic Junior Olympic bằng knock-out. Ông đã đấu với Henry Tillman hai lần như một võ sĩ nghiệp dư, thua cả hai trận do quyết định so điểm của trọng tài. Tillman đã giành huy chương vàng hạng nặng tại Thế vận hội mùa hè 1984 tại Los Angeles.

Chuyên nghiệp

Trở thành ngôi sao

Tyson đã có trận khởi đầu quyền Anh chuyên nghiệp khi còn là một thanh niên 18 tuổi vào ngày 6 tháng 3 năm 1985, tại Albany, New York. Ông đã đánh bại Hector Mercedes bằng TKO vòng đầu tiên. Trong năm đầu tiên thi đấu chuyên nghiệp Tyson có 15 lần thượng đài. Chiến đấu thường xuyên, Tyson đã thắng 26 trong số 28 trận chiến đầu tiên của mình bằng KO hoặc TKO; 16 trong số đó diễn ra ở hiệp đầu tiên. Chất lượng của đối thủ của ông dần dần tăng lên đến mức các võ sĩ tranh ngôi vô địch các giải lớn, như James Tillis, David Jaco, Jesse Ferguson, Mitch Green, và Marvis Frazier. Chiến thắng của Tyson đã thu hút sự chú ý của truyền thông và Tyson được coi là nhà vô địch hạng nặng tiếp theo. D'Amato chết vào tháng 11 năm 1985, tương đối sớm trong sự nghiệp chuyên nghiệp của Tyson và một số suy đoán rằng cái chết của ông là chất xúc tác cho nhiều rắc rối mà Tyson phải trải qua khi cuộc đời và sự nghiệp của ông ta tiến triển.

Trận đấu trực tiếp trên truyền hình toàn quốc đầu tiên của Tyson diễn ra vào ngày 16 tháng 2 năm 1986, tại Houston Field House ở Troy, New York đấu với võ sĩ hạng nặng Jesse Ferguson, và được ABC Sports truyền hình. Tyson đã hạ gục Ferguson bằng một cú uppercut ở hiệp thứ năm, làm vỡ mũi của Ferguson. Trong hiệp thứ sáu, Ferguson bắt đầu ôm và trói Tyson trong một nỗ lực rõ ràng để tránh bị đánh thêm. Sau khi khuyên nhủ Ferguson nhiều lần để tuân theo mệnh lệnh của mình, cuối cùng trọng tài đã dừng cuộc chiến gần giữa hiệp 6. Trận đấu ban đầu được tính là một chiến thắng cho Tyson khi đối đối thủ bị loại (DQ=disqualification). Phán quyết đã được "điều chỉnh" thành một trận thắng bằng loại trực tiếp kỹ thuật (TKO) sau khi người của Tyson phản đối rằng một chiến thắng do DQ sẽ chấm dứt chuỗi chiến thắng KO của Tyson, và việc Tyson thắng bằng KO sẽ là kết quả không thể tránh khỏi.

Vào tháng 7, sau khi ghi thêm sáu chiến thắng bằng KO, Tyson đã chiến đấu với cựu đối thủ vô địch thế giới Marvis Frazier ở Glens Falls, New York trong một chương trình phát sóng khác của ABC Sports. Tyson đã thắng dễ dàng, tấn công Frazier ngay khi tiếng chuông bắt đầu và đánh anh ta bằng một cú uppercut khiến Frazier bất tỉnh sau khi trận đấu bắt đầu ba mươi giây.

Vào ngày 22 tháng 11 năm 1986, Tyson được trao danh hiệu đầu tiên trong trận đấu với chức vô địch hạng nặng Trevor Berbick tranh chức vô địch World Boxing Council (WBC). Tyson đã giành được danh hiệu này nhờ TKO trong hiệp hai, và ở độ tuổi 20 năm 4 tháng, ông đã trở thành nhà vô địch hạng nặng trẻ nhất trong lịch sử. Hiệu suất thi đấu vượt trội của Tyson mang lại nhiều giải thưởng. Donald Saunders đã viết: "Nghệ thuật đấm bốc cao quý và nam tính ít nhất có thể ngừng lo lắng về tương lai trước mắt của nó, bây giờ [nó] đã phát hiện ra một nhà vô địch hạng nặng đủ để sát cánh cùng Dempsey, Tunney, Louis, Marciano và Ali."

Tyson làmcác đối thủ sợ hãi bằng sức mạnh, kết hợp với tốc độ tay, độ chính xác, phối hợp và tính toán thời điểm vượt trội. Tyson cũng sở hữu những khả năng phòng thủ đáng chú ý, giơ hai tay lên cao theo kiểu peek-a-bo do người cố vấn của mình là Ecl D'Amato dạy để né tránh và đan xen vào những cú đấm của đối thủ trong khi tính toán thời gian ra đòn cho chính mình. Kỹ thuật đấm bùng nổ của Tyson phần lớn là do ông cúi xuống ngay lập tức trước khi tung ra một cú đấm móc hoặc một cú uppercut: điều này cho phép 'lò xo' của chân Tyson thêm sức mạnh cho cú đấm. Chiêu thức đặc trưng của Tyson là một cú đấm móc phải vào cơ thể của đối thủ, sau đó là một cú uppercut bên phải vào cằm của đối thủ. Lorenzo Boyd, Jesse Ferguson và José Ribalta đều bị hạ gục bởi liên hoàn đòn này.

Nhà vô địch không thể tranh cãi
Kỳ vọng dành cho Tyson là vô cùng cao, và ông trở thành võ sĩ được yêu thích để giành chiến thắng trong loạt trận đấu thống nhất danh hiệu hạng nặng, một giải đấu được thiết kế để thành lập một nhà vô địch hạng nặng không thể tranh cãi. Tyson bảo vệ danh hiệu của mình trước James Smith vào ngày 7 tháng 3 năm 1987, tại Las Vegas, Nevada. Anh đã giành chiến thắng bằng quyết định nhất trí của trọng tài và thêm danh hiệu Hiệp hội Quyền anh Thế giới (WBA) của Smith vào vành đai hiện tại của mình. "Tyson-mania" - cuồng Tyson trên các phương tiện truyền thông trở nên rầm rộ. Ông đã đánh bại Pinklon Thomas vào tháng 5 bằng TKO ở hiệp thứ sáu. Vào ngày 1 tháng 8, Tyson đã giành được danh hiệu Liên đoàn Quyền anh Quốc tế (IBF) từ Tony Tucker trong một quyết định nhất trí của trọng tài sau 12 hiệp: 119-111, 118-113, và 116-112. Tyson trở thành võ sĩ hạng nặng đầu tiên sở hữu đồng thời cả ba đai vô địch lớn   - WBA, WBC và IBF. Một trận đấu khác, vào tháng 10 năm đó, đã kết thúc với chiến thắng dành cho Tyson trước võ sĩ Tyrell Biggs và giành huy chương vàng siêu hạng nặng Olympic năm 1984 bằng TKO ở hiệp 7.

Trong thời gian này, Tyson đã thu hút sự chú ý của công ty game Nintendo. Sau khi chứng kiến một trong những trận đánh của Tyson, chủ tịch Nintendo của Mỹ, Minoru Arakawa đã bị ấn tượng bởi "sức mạnh và kỹ năng" của Tyson, khiến ông đề nghị Tyson được đưa vào bản game Punch Out của Nintendo Entertainment System sắp phát hành. Năm 1987, Nintendo phát hành Mike Tyson's Punch-Out !!, đã được đón nhận tốt và bán được hơn một triệu bản.

Tyson đã có ba trận đấu vào năm 1988. Anh phải đối mặt với Larry Holmes vào ngày 22 tháng 1 năm 1988 và đánh bại cựu vô địch huyền thoại bằng KO ở hiệp bốn. Đây là trận thua trực tiếp duy nhất mà Holmes phải chịu trong 75 trận thi đấu chuyên nghiệp. Vào tháng 3, Tyson sau đó đã chiến đấu với ứng cử viên Tony Tubbs ở Tokyo, Nhật Bản, giành chiến thắng TKO dễ dàng ở hiệp hai khi bên ngoài trận đấu vẫn còn đang tập trung vào quảng cáo và tiếp thị.

Vào ngày 27 tháng 6 năm 1988, Tyson đối mặt với Michael Spinks. Spinks, người đã giành chức vô địch hạng nặng từ Larry Holmes thông qua quyết định của trọng tài sau 15 hiệp năm 1985, đã không mất danh hiệu của mình trên võ đài nhưng không được các tổ chức quyền anh lớn công nhận là nhà vô địch. Holmes trước đó đã từ bỏ tất cả trừ danh hiệu IBF, và cuối cùng danh hiệu này của Spinks đã bị tước đi sau khi anh ta chọn chiến đấu với Gerry Cooney (thắng bằng TKO ở hiệp 5) thay vì đấu với Tony Tucker, đối thủ số 1 của IBF, vì trận đấu với Cooney đã cho anh nhiều tiền hơn. Tuy nhiên, Spinks đã trở thành nhà vô địch tiếp theo bằng cách đánh bại Holmes và nhiều võ sĩ khác (bao gồm cả tạp chí Ring) coi anh ta chính đáng để trở thành nhà vô địch hạng nặng thực sự. Trận đấu lúc đó là trận đấu nhiều tiền nhất trong lịch sử và có kỳ vọng rất cao. Các học giả chuyên đấm bốc đã dự đoán một trận chiến phong cách vĩ đại, với cuộc đấu đá quyết liệt của Tyson đối kháng với những pha né đòn và đấm đá khéo léo của Spinks. Cuộc chiến kết thúc sau 91 giây khi Tyson hạ gục Spinks ở hiệp đầu tiên; nhiều người coi đây là đỉnh cao của danh tiếng và khả năng đấm bốc của Tyson.

Tranh cãi và trận thua bất ngờ

Trong thời gian này, các vấn đề của Tyson bên ngoài võ đài cũng bắt đầu xuất hiện. Cuộc hôn nhân của anh với Robin Givens đang hướng đến ly hôn, và hợp đồng tương lai của anh thì bị Don King và Bill Cayton giành nhau. Cuối năm 1988, Tyson chia tay với người quản lý Bill Cayton và sa thải huấn luyện viên lâu năm Kevin Rooney, người đàn ông được nhiều người tin tưởng vì đã mài giũa kỹ năng của Tyson sau cái chết của D'Amato. Sau sự ra đi của Rooney, các nhà phê bình cho rằng Tyson bắt đầu sử dụng phong cách peek-a-boo một cách rời rạc. Năm 1989, Tyson chỉ có hai trận đấu trong bối cảnh đời sống cá nhân rối bời. Anh phải đối mặt với võ sĩ người Anh Frank Bruno vào tháng 2. Bruno đã làm choáng váng Tyson ở cuối hiệp đầu tiên, mặc dù Tyson tiếp tục đánh gục Bruno ở hiệp 5. Tyson sau đó hạ gục Carl "The Truth" Williams ở hiệp đầu tiên vào tháng 7 cùng năm.

Đến năm 1990, Tyson dường như mất phương hướng, và cuộc sống cá nhân của anh đã bị xáo trộn với các báo cáo về việc anh ít tập luyện chăm chỉ hơn trước trận đấu với Buster Douglas. Trong trận đấu vào ngày 11 tháng 2 năm 1990, anh đã mất chức vô địch không thể tranh cãi trước Douglas ở Tokyo. Tyson là một yêu thích cá cược lớn; Mirage, sòng bạc duy nhất đưa ra tỷ lệ cược cho cuộc chiến, đưa ra tỷ lệ cược cho Tyson là 42/1. Tuy nhiên, Douglas đã ở đỉnh cao cảm xúc sau khi mất người mẹ vì đột quỵ 23 ngày trước trận đấu; và Douglas đã chiến đấu một trận đấu để đời. Trái ngược với các báo cáo rằng Tyson xuống phong độ, tại thời điểm thi đấu anh có cơ bắp nổi rõ, không có mỡ cơ thể và nặng 220 và 1/2 pound, chỉ nặng hơn hai pound khi Tyson đánh bại Michael Spinks 20 tháng trước đó. Tuy nhiên, về mặt tinh thần, Tyson đã không được chuẩn bị. Anh ta đã thất bại trong việc tìm cách vượt qua cú đấm nhanh của Douglas với sải tay  dài hơn mang lợi thế. Tyson đã đánh trúng Douglas với một cú uppercut ở hiệp 8 và hạ gục anh ta xuống sàn, nhưng Douglas đã hồi phục đủ để trao cho Tyson một cú đánh nặng nề trong hai hiệp tiếp theo. Sau trận chiến, người phe Tyson phàn nàn rằng số đếm quá chậm và Douglas đã mất hơn mười giây để đứng lên. Hiệp 10 bắt đầu chỉ mới 35 giây, Douglas đã tung ra một cú đấm mạnh mẽ, theo sau là một cú liên hoàn bốn cú đấm đưa Tyson va mạnh vào dây thừng võ đài lần đầu tiên trong sự nghiệp. Trọng tài Octavio Meyran đã đếm nhưng Tyson không dậy nổi.

Chiến thắng bằng KO của Douglas trước Tyson, "người đàn ông tồi tệ nhất hành tinh" vốn bất bại trước đây và được cho là võ sĩ đáng sợ nhất trong môn quyền anh chuyên nghiệp lúc bấy giờ, được mô tả là một trong những trận đấu gây sốc nhất trong lịch sử thể thao hiện đại.

Hậu trận đấu với Douglas

Sau trận thua, Tyson đã hồi phục với hai trận thắng KO ngay từ hiệp 1 trước Henry Tillman  và Alex Stewart . Chiến thắng của Tyson trước Tillman, huy chương vàng hạng nặng Olympic 1984, đã cho phép Tyson trả thù cho những trận thua khi còn nghiệp dư của mình trước Tillman. Những trận đấu này đã thiết lập một trận đấu loại để hướng tới trận đấu giành chức vô địch hạng nặng thế giới không thể tranh cãi, mà Evander Holyfield đã giành được từ Douglas trong lần bảo vệ danh hiệu đầu tiên.

Tyson, người là ứng cử viên số một, phải đối mặt với ứng cử viên số hai Donovan "Dao cạo" Ruddock vào ngày 18 tháng 3 năm 1991, tại Las Vegas. Ruddock được xem là võ sĩ hạng nặng nguy hiểm nhất lúc đó và được cho là một trong những đối thủ nặng ký nhất. Tyson và Ruddock đã trả đòn qua lại trong hầu hết thời gian trận đấu, cho đến khi trọng tài Richard Steele ra quyết định gây tranh cãi dừng trận đấu vào hiệp thứ bảy có lợi cho Tyson. Quyết định này đã gây phẫn nộ cho người hâm mộ tham dự, gây ra một cuộc hỗn chiến trong đám đông khán giả. Trọng tài đã phải được hộ tống để thoát ra khỏi sàn đấu.

Tyson và Ruddock đã gặp lại nhau vào ngày 28 tháng 6 năm đó, với việc Tyson hạ gục Ruddock hai lần và giành được quyết định nhất trí của trọng tài sau 12 vòng 113-109, 114-108 và 114-108. Một cuộc chiến giữa Tyson và Holyfield cho chức vô địch không thể tranh cãi đã được lên kế hoạch vào ngày 8 tháng 11 năm 1991, tại Caesars Palace ở Las Vegas, nhưng Tyson đã phải rút lui sau khi bị chấn thương sụn sườn trong quá trình huấn luyện.

Hiếp dâm bị kết án, nhà tù, và cải đạo
Tyson bị bắt vào tháng 7 năm 1991 vì tội hiếp dâm Desiree Washington, 18 tuổi, Hoa hậu da đen Rhode Island, trong một phòng khách sạn ở Indianapolis. Phiên tòa xét xử vụ hiếp dâm của Tyson diễn ra tại tòa án cấp cao của Hạt Marion từ ngày 26 tháng 1 đến ngày 10 tháng 2 năm 1992.

Một phần câu chuyện bị hiếp dâm của Washington đến từ lời khai từ tài xế của Tyson, Virginia Foster, người đã xác nhận tình trạng sốc của Desiree Washington sau vụ việc. Lời khai thêm đến từ Thomas Richardson, bác sĩ phòng cấp cứu đã kiểm tra Washington hơn 24 giờ sau vụ việc và xác nhận rằng tình trạng thể chất của Washington phù hợp với việc bị hiếp dâm.

Theo lời khai trực tiếp trước tòa của Tyson do luật sư bào chữa Vincent J. Fuller chỉ đạo, Tyson tuyên bố rằng mọi thứ đã diễn ra với sự đồng ý hoàn toàn của Washington và ông tuyên bố không ép buộc cô gái. Khi bị công tố viên chính Gregory Garrison kiểm tra chéo, Tyson phủ nhận tuyên bố rằng ông đã lừa dối Washington và khăng khăng rằng cô ta muốn quan hệ tình dục với mình. Tyson bị kết án về tội hiếp dâm vào ngày 10 tháng 2 năm 1992 sau khi bồi thẩm đoàn cân nhắc trong gần 10 giờ.

Alan Dershowitz, đóng vai trò là luật sư của Tyson, đã đệ đơn kháng cáo, nói đây là sai lầm của luật pháp trong việc loại trừ bằng chứng về hành vi tình dục trong quá khứ của nạn nhân (được gọi làRape Shield Law), loại trừ ba nhân chứng bào chữa tiềm năng và thiếu bồi thẩm đoàn hướng dẫn về sai lầm trung thực và hợp lý của thực tế diễn ra. Tòa án phúc thẩm Indiana phán quyết chống lại Tyson trong cuộc bỏ phiếu với kết quả 2-1. Tòa án Tối cao Indiana đã để cho ý kiến của tòa án cấp dưới được giữ nguyên do kết quả hòa 2-2 trong bản đánh giá của Tòa Tối cao. Việc bỏ phiếu hòa do Chánh án Tòa án Tối cao Indiana lúc đó đã tự mình rút lui ra khỏi vụ án. Chánh án sau đó tiết lộ rằng ông đã làm như vậy vì một cuộc tranh cãi nảy lửa giữa vợ ông và Dershowitz tại cuộc hội ngộ của Trường Luật Yale liên quan đến vụ án. Vào ngày 26 tháng 3 năm 1992, Tyson bị kết án sáu năm tù cùng với bốn năm quản chế. Mặc dù mới 25 tuổi vào thời điểm phạm tội, anh ta đã được chỉ định đến Trung tâm Thanh thiếu niên Indiana (nay là Cơ sở cải huấn Plainfield) vào tháng 4 năm 1992, và anh ta được thả ra vào tháng 3 năm 1995 sau khi ở tù chưa đầy ba năm. Khi ở trong tù, Tyson đã chuyển đổi sang đạo Hồi và lấy tên Hồi giáo Malik Abdul Aziz  (mặc dù một số nguồn tin cho biết việc anh dùng một tên Hồi giáo khác, Malik Shabazz).

Do bị kết án, Tyson được yêu cầu phải đăng ký là tội phạm tình dục cấp II theo luật liên bang.

Trở lại

Sau khi được tha sớm khỏi nhà tù, Tyson dễ dàng giành chiến thắng trong trận đấu với Peter McNeeley và Buster Mathis Jr. Trận đấu trở lại đầu tiên của Tyson thu về hơn 96 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới, bao gồm một kỷ lục Hoa Kỳ 63 triệu đô la Mỹ cho truyền hình PPV. Có 1,52 triệu hộ gia đình đăng ký mua xem trực tiếp trận đấu, tạo ra kỷ lục về số người xem và doanh thu PPV. Cuộc chiến kéo dài 89 giây đã gợi ra những lời chỉ trích rằng ban lãnh đạo của Tyson đã cho Tyson đấu với những võ sĩ kém cỏi để đảm bảo chiến thắng dễ dàng cho sự trở lại của anh. TV Guide đã đưa trận đấu Tyson-McNeeley vào danh sách 50 khoảnh khắc thể thao truyền hình vĩ đại nhất mọi thời đại của họ trong năm 1998.

Tyson đã lấy lại được một đai vô địch bằng cách dễ dàng giành được danh hiệu WBC trước Frank Bruno vào tháng 3 năm 1996. Đó là trận đấu thứ hai giữa hai người và Tyson đã hạ gục Bruno ở vòng thứ ba. Năm 1996, Lennox Lewis đã từ chối khoản tiền 13,5 triệu đô la để đấu với Tyson. Đây sẽ là số tiền cho trận đấu cao nhất của Lewis cho đến nay. Sau đó, Lewis đã chấp nhận 4 triệu đô la từ Don King để bước sang một bên và cho phép Tyson chiến đấu với Bruce Seldon với số tiền dự kiến là 30 triệu đô la Mỹ thay vì với ý định rằng nếu Tyson đánh bại Seldon, Tyson sẽ chiến đấu với Lewis tiếp theo. Tyson đã có thêm đai vô địch WBA bằng cách đánh bại nhà vô địch Seldon trong hiệp đầu tiên vào tháng 9 năm đó. Seldon bị chỉ trích nặng nề và bị chế giễu trên báo chí nổi tiếng vì dường như sụp đổ trước những cú đấm vô thưởng vô phạt của Tyson.

Các trận đấu Tyson-Holyfield

Tyson vs Holyfield I

Tyson đã cố gắng bảo vệ danh hiệu WBA trước Evander HolyfieldAnh, người cũng đang trong cuộc chiến thứ tư trong lần trở lại với sàn đấu quyền. Holyfield đã nghỉ hưu vào năm 1994 sau khi mất chức vô địch của mình khi thua Michael Moorer. Người ta nói rằng Don King và những người khác đã cho rằng cựu vô địch Holyfield, lúc đó 34 tuổi và là một tay đấm được cho là kém hơn, là một võ sĩ đã hết thời.

Vào ngày 9 tháng 11 năm 1996, tại Las Vegas, Nevada, Tyson phải đối mặt với Holyfield trong một trận đấu được mang tên "Finally (Cuối cùng)". Trong một diễn biến đáng ngạc nhiên, Holyfield, người được nhiều nhà bình luận cho rằng gần như không có cơ hội chiến thắng, đã đánh bại Tyson bằng TKO khi trọng tài Mitch Halpern dừng trận đấu ở hiệp 11. Holyfield trở thành võ sĩ thứ hai giành được đai vô địch hạng nặng ba lần. Chiến thắng của Holyfield đã bị những lời cáo buộc từ đội của Tyson rằng Holyfield đã dùng những cú húc đầu thường xuyên  trong trận đấu. Mặc dù các cú húc đầu này đã được trọng tài kết luận là do tình cờ, chúng sẽ trở thành một điểm gây tranh cãi trong trận tái đấu sau đó.

Tyson vs Holyfield II và sau đó

Tyson và Holyfield đã chiến đấu với nhau một lần nữa vào ngày 28 tháng 6 năm 1997. Ban đầu, Halpern được cử làm trọng tài, nhưng sau khi đội của Tyson phản đối, Halpern đã nhường bước để ủng hộ Mills Lane. Trận tái đấu rất được mong đợi này được đặt tên là The Sound and the Fury, và nó được tổ chức tại MGM Grand Garden Arena, Las Vegas, nơi diễn ra trận đấu đầu tiên. Đó là một sự kiện sinh lợi nhuận, thu hút sự chú ý nhiều hơn so với lần đầu tiên và thu về 100 triệu đô la Mỹ. Tyson nhận được 30  triệu đô la và Holyfield nhận 35 triệu đô la, khoản tiền thưởng cho quyền Anh chuyên nghiệp được trả cao nhất cho đến năm 2007  Có1.99 triệu hộ gia đình bỏ tiền xem trực tiếp trận đấu, lập kỷ lục tỷ lệ mua trả tiền theo lượt xem cho đến ngày 5 tháng 5 năm 2007, bị trận đấu Oscar De La Hoya vs. Floyd Mayweather Jr. vượt qua

Sớm trở thành một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất trong các môn thể thao hiện đại, trận đấu đã dừng lại ở cuối hiệp thứ ba, với Tyson bị loại (disqualified) vì cắn cả hai tai của Holyfield. Lần đầu tiên Tyson cắn Holyfield, trận đấu tạm thời dừng lại. Trọng tài Mills Lane đã trừ Tyson hai điểm và cuộc chiến lại tiếp tục. Tuy nhiên, sau khi trận đấu được tiếp tục, Tyson cắn tai Holyfield một lần nữa, dẫn đến việc anh ta bị loại (disqualified) và Holyfield đã thắng trận đấu. Một vết cắn nghiêm trọng tới mức đã cắt đứt một phần tai phải của Holyfield, được tìm thấy trên sàn đấu sau trận. Tyson sau đó tuyên bố rằng hành động của anh ta là sự trả thù cho Holyfield liên tục húc đầu vào Tyson trong trận trước mà không hề bị phạt. Hỗn loạn xảy ra sau khi kết thúc trận đấu và thông báo về quyết định này, một cuộc bạo loạn gần xảy ra trên sàn đấu và một số người bị thương. Tyson Holyfield II là cuộc chiến danh hiệu hạng nặng đầu tiên trong hơn 50 năm kết thúc với một võ sĩ bị loại (disqualified).

Như một hậu quả sau đó từ vụ việc, số tiền thưởng 30 triệu đô la của Tyson đã bị Ủy ban quyền anh bang Nevada trừ ngay 3 triệu đô la (số tiền lớn nhất có thể trừ từ tiền thưởng một cách hợp pháp vào thời điểm đó). Hai ngày sau cuộc chiến, Tyson đã đưa ra một tuyên bố, xin lỗi Holyfield vì hành động của mình và xin không bị cấm thi đấu suốt đời vì vụ việc này. Tyson bị lên án mọi mặt trên các phương tiện truyền thông nhưng không phải không có người bảo vệ. Tiểu thuyết gia và nhà bình luận Kinda Dunn đã viết một chuyên mục chỉ trích khả năng thể thao của Holyfield trong trận đấu gây tranh cãi và buộc tội các phương tiện truyền thông đã thiên vị chống lại Tyson.

Vào ngày 9 tháng 7 năm 1997, giấy phép thi đấu quyền Anh của Tyson đã bị Ủy ban thể thao bang Nevada hủy bỏ trong một cuộc bỏ phiếu hoàn toàn nhất trí; anh cũng bị phạt 3 triệu đô la Mỹ và phải trả các chi phí pháp lý của phiên điều trần. Vì hầu hết các ủy ban thể thao của tiểu bang đều tôn trọng các lệnh trừng phạt do các tiểu bang khác áp đặt, điều này thực sự khiến Tyson không thể thi đấu quyền Anh ở Hoa Kỳ. Việc thu hồi giấy phép này không phải là vĩnh viễn, vì ủy ban đã bỏ phiếu với tỷ lệ 4-1 để khôi phục giấy phép đấu quyền Anh của Tyson vào ngày 18 tháng 10 năm 1998.

Trong thời gian rời xa quyền Anh năm 1998, Tyson đã xuất hiện với tư cách khách mời tại WrestleMania XIV với tư cách là người đảm bảo trật tự cho trận đấu chính giữa Shawn Michaels và Steve Austin. Trong thời gian này, Tyson cũng là một thành viên không chính thức của sàn tập D-Generation X của Michaels. Tyson được trả 3 triệu đô la Mỹ cho việc làm khách mời đảm bảo trật tự cho trận đấu tại WrestleMania XIV.

1999-2005

Sau khi Holyfield

Vào tháng 1 năm 1999, Tyson trở lại võ đài để chống lại các Francois Botha Nam Phi, trong một cuộc chiến đã kết thúc trong tranh cãi. Trong khi Botha bước đầu kiểm soát trận đấu, Tyson bị cáo buộc đã cố gắng để phá vỡ vòng tay của Botha trong một tie-up và cả hai võ sĩ đã được cảnh báo bởi các trọng tài trong trận đấu này bị bệnh nóng tính. Botha đã đi trước vào các điểm trên tất cả các bảng điểm và đủ tự tin để thử Tyson như cuộc chiến tiếp tục. Tuy nhiên, Tyson hạ cánh xuống một cánh tay phải thẳng ở vòng thứ năm mà gõ ra Botha. [103] Các nhà phê bình nhận thấy Tyson đã ngừng sử dụng bob và dệt vệ hoàn toàn sau này trở lại. [104]

Các vấn đề pháp lý bắt kịp với Tyson một lần nữa. Ngày 05 tháng 2 năm 1999, Tyson đã bị kết án tù một năm, bị phạt $ 5,000, và ra lệnh để phục vụ hai năm quản chế và thực hiện 200 giờ phục vụ cộng đồng vì hành hung hai người lái xe sau một tai nạn giao thông trên 31 tháng 8, năm 1998. [105] Ông phục vụ chín tháng của câu đó. Sau khi phát hành của mình, ông đã chiến đấu Orlin Norris on ngày 23 tháng 10 năm 1999. Tyson rời Norris với một cú móc trái ném sau khi tiếng chuông vang để kết thúc vòng đầu tiên. Norris thương đầu gối của mình khi anh ta bị ngã và nói rằng ông đã không thể tiếp tục chiến đấu. Do đó, cuộc đọ sức được cai trị một không có cuộc thi. [106]

"Tôi là người tốt nhất bao giờ hết. Tôi là, nhà vô địch tàn nhẫn nhất tàn bạo nhất và luẩn quẩn đó đã từng bị. Không ai có thể ngăn cản tôi. Lennox là một nhà chinh phục? Không! Tôi Alexander! Anh không còn được Alexander tôi! 'm là tốt nhất bao giờ hết. Có bao giờ được ai là tàn nhẫn. Tôi Sonny Liston. Tôi Jack Dempsey. Không có ai như tôi. Tôi đến từ vải của họ. Không có ai có thể phù hợp với tôi. Phong cách của tôi là bốc đồng, quốc phòng của tôi là bất khả xâm phạm, và tôi chỉ là hung dữ. Tôi muốn trái tim của bạn! Tôi muốn ăn con! Ngợi khen Allah! "

Sau chiến cuộc phỏng vấn -Tyson sau khi gõ ra Lou Savarese 38 giây vào bout vào tháng 6 năm 2000. [107]

Năm 2000, Tyson đã có ba chiến đấu. Việc đầu tiên được tổ chức tại MEN Arena, Manchester, Anh và Julius Francis. Sau nhiều tranh cãi về việc liệu Tyson nên được phép vào nước này, ông mất bốn phút để knock out Francis, kết thúc trận đấu này trong vòng hai [108] Ông cũng đã chiến đấu Lou Savarese vào tháng 6 năm 2000 tại Glasgow, chiến thắng ở vòng đầu tiên. cuộc chiến kéo dài chỉ 38 giây. Tyson tiếp tục đấm sau khi trọng tài đã dừng cuộc chiến, đẩy trọng tài xuống sàn khi ông đã cố gắng để tách các võ sĩ. [109] Trong tháng mười, Tyson đã chiến đấu gây tranh cãi tương tự Andrew Golota, [110] chiến thắng trong vòng ba sau khi Gołota là không thể để tiếp tục do quai hàm bị gãy. Kết quả sau đó đã được thay đổi để không có cuộc thi sau khi Tyson đã từ chối tham gia một thử nghiệm ma túy trước cuộc chiến và sau đó thử nghiệm dương tính với cần sa trong một thử nghiệm nước tiểu sau cuộc chiến. [111] Tyson chỉ chiến đấu một lần vào năm 2001, đánh bại Brian Nielsen tại Copenhagen với một TKO vòng thứ bảy. [112]

Lewis vs Tyson

Các Lewis-Tyson chiến xảy ra vào ngày 8 tháng 6 năm 2002, là một trong những chiến đấu hạng nặng được mong đợi nhất trong năm.

Tyson một lần nữa có cơ hội để chiến đấu cho một chức vô địch hạng nặng vào năm 2002. Lennox Lewis tổ chức WBC, IBF, IBO và các chức danh Lineal vào thời điểm đó. Như hứa hẹn tài tử, Tyson và Lewis đã tranh cãi tại một trại huấn luyện tại một cuộc họp của Cus D'Amato bố trí vào năm 1984. [113] Tyson đã tìm cách chống Lewis ở Nevada cho một địa điểm phòng vé hấp dẫn hơn, nhưng Ủy ban Boxing Nevada từ chối ông một giấy phép để hộp như ông đã phải đối mặt với cáo buộc tấn công tình dục có thể vào thời điểm đó. [114]

Hai năm trước khi trận đấu này, Tyson đã thực hiện một số nhận xét viêm Lewis trong một cuộc phỏng vấn sau cuộc chiến Savarese. Các nhận xét bao gồm các tuyên bố "Tôi muốn trái tim của bạn, tôi muốn ăn con của mình." [115] Ngày 22 tháng 1 năm 2002, hai võ sĩ và cùng đi trong Đoàn đã tham gia vào một vụ ẩu đả tại một cuộc họp báo New York để công bố công khai các sự kiện theo kế hoạch. [116] Một vài tuần sau đó, Ủy ban Athletic Nevada State từ chối cấp giấy phép Tyson cho cuộc chiến, buộc các nhà tổ chức để sắp xếp thay thế. Sau nhiều tiểu bang bỏ qua việc cấp giấy phép Tyson, cuộc chiến cuối cùng diễn ra vào tháng 8 tại Arena Pyramid ở Memphis, Tennessee. Lewis chiếm ưu thế trong cuộc chiến và bị loại Tyson với một cái móc ngay ở vòng thứ tám. Tyson đã được tôn trọng sau cuộc chiến và ca ngợi Lewis chiến thắng của anh. [117] Cuộc chiến này là sự kiện có doanh thu cao nhất trong lịch sử pay-per-view tại thời điểm đó, tạo ra 106.900.000 $ từ 1.950.000 mua tại Mỹ. [90] [ 91]

Cuối sự nghiệp, phá sản và nghỉ hưu
Trong một trận đánh tại Memphis vào ngày 22 tháng 2 năm 2003, Tyson đánh bại Clifford Etienne tại giây 49 trong hiệp 1. Một số người nói rằng ông có thời gian không tập luyện để tiệc tùng ở Las Vegas và có được một hình xăm trên khuôn mặt mới.

Điện ảnh
Mike Tyson tham gia một số bộ phim với nhiều vai khác nhau. Đáng chú ý có thể kể đến Diệp Vấn 3, trong đó ông đóng vai Frank, một tay buôn bất động sản có màn đấu võ với Diệp Vấn (do Chân Tử Đan đóng) có giới hạn thời gian 3 phút.
 The Hangover 2009
 Diệp Vấn 3 2015

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mike Tyson trên trang thống kê quyền Anh BoxRec
Mike Tyson amateur boxing becord

Mike Tyson profile  at Online World of Wrestling
"Mike Tyson Film Takes a Swing at His Old Image", 2008 article at The New York Times
"Mike Tyson Moves to the Suburbs", 2011 article at The New York Times

Nam vận động viên Mỹ gốc Phi
Sinh năm 1966
Nhân vật còn sống
Người bị rối loạn lưỡng cực
Quyền Anh
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Lạm dụng tình dục
Người Brooklyn
Người New York
Người ăn chay
Nhà vô địch WBA
Nhà vô địch WBC
Nhà vô địch IBF


title: Ormosia lataurata

text:
Ormosia lataurata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Thueyts (tổng)

text:
Tổng Thueyts là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ardèche trong vùng Rhône-Alpes.

Tổng này được tổ chức xung quanh Thueyts ở quận Largentière. Độ cao biến thiên từ 243 m (Prades) đến 1 544 m (Astet) với độ cao trung bình là 519 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Thueyts bao gồm 13 xã với dân số 6 682 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Astet || align="right" | 51 || align="right" | 07330 || align="right" | 07018
|-
| Barnas || align="right" | 204 || align="right" | 07330 || align="right" | 07025
|-
| Chirols || align="right" | 257 || align="right" | 07380 || align="right" | 07065
|-
| Fabras || align="right" | 276 || align="right" | 07380 || align="right" | 07087
|-
| Jaujac || align="right" | 1 065 || align="right" | 07380 || align="right" | 07107
|-
| Lalevade-d'Ardèche || align="right" | 1 032 || align="right" | 07380 || align="right" | 07127
|-
| Mayres || align="right" | 258 || align="right" | 07330 || align="right" | 07153
|-
| Meyras || align="right" | 775 || align="right" | 07380 || align="right" | 07156
|-
| Pont-de-Labeaume || align="right" | 485 || align="right" | 07380 || align="right" | 07178
|-
| Prades || align="right" | 887 || align="right" | 07380 || align="right" | 07182
|-
| Saint-Cirgues-de-Prades || align="right" | 98 || align="right" | 07380 || align="right" | 07223
|-
| La Souche || align="right" | 290 || align="right" | 07380 || align="right" | 07315
|-
| Thueyts || align="right" | 1 004 || align="right" | 07330 || align="right" | 07322
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ardèche
 Quận của Ardèche
 Tổng của Ardèche
 Xã của Ardèche
 Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ardèche

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Thueyts trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Thueyts sur Mapquest
 Vị trí của tổng Thueyts trên bản đồ Pháp

Thueyts


title: Scamboneura psarophanes

text:
Scamboneura psarophanes là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Scamboneura


title: 23047 Isseroff

text:
23047 Isseroff (1999 XS28) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 23047 Isseroff

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Nomia ethiopica

text:
Nomia ethiopica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 2000


title: Melanotus regalis

text:
Melanotus regalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Tông Phong Diệu Siêu

text:
Tông Phong Diệu Siêu (zh. 宗峰妙超, ja. shūhō myōchō), 1282-1338, cũng được gọi là Đại Đăng Quốc sư (ja. daitō kokushi), là một vị Thiền sư Nhật Bản lỗi lạc thuộc tông Lâm Tế. Sư nối pháp Nam Phố Thiệu Minh (ja. nampo jōmyō) và là thầy của Quan Sơn Huệ Huyền (ja. kanzan egen). Sư là người thành lập và trụ trì đầu tiên của Đại Đức tự (zh. 大德寺, ja. daitoku-ji) ở Kinh Đô (kyōto), một trong những ngôi chùa quan trọng nhất của Nhật Bản.

Cơ duyên
Sư sinh trưởng tại Harima, cách thành phố Osaka không xa. Lúc còn nhỏ Sư đã có những dấu hiệu lạ thường, lên mười đã không thích chơi với trẻ con cùng lứa. Sư bắt đầu nghiên cứu tu tập Phật pháp rất sớm và chu du viếng thăm nhiều thiền viện. Năm 22 tuổi, Sư đến tham học với Thiền sư Cao Phong Hiển Nhật (ja. kōhō kennichi) tại Vạn Thọ tự (ja. manju-ji) ở Liêm Thương (kamakura) và nơi đây có ngộ nhập. Sau, Sư đến học nơi Thiền sư Nam Phố Thiệu Minh và được vị này ấn khả. Nam Phố khuyên Sư tu tập thêm hai mươi năm nữa trước khi nhập thế hoằng hoá thế gian.

Sau khi Nam Phố tịch (1308), Sư trở về Kinh Đô sống ẩn dật hai mươi năm. Trong thời gian này, Sư sống cùng với những kẻ ăn xin và ngủ dưới cầu. Tin truyền về một kẻ ăn xin lạ thường đồn đến tai Thiên hoàng Hoa Viên (ja. hanazono) và ông đích thân đến cầu để tìm cho ra lai lịch của vị khất sĩ phi thường này. Ông mang theo một giỏ dưa và nói trước các khất sĩ: "Ta sẽ tặng quả dưa cho người nào đến đây mà không sử dụng đôi chân." Mọi người đều suy nghĩ chần chừ, Sư liền bước ra nói: "Đưa quả dưa cho ta mà không được dùng đôi tay!" Ngay sau sự việc này, Nhật hoàng thỉnh Sư về cung điện tham vấn.

Sau đó, Sư dựng một cái am trên đồi gần Kinh Đô, học chúng đua nhau đến rất đông, đến nỗi Thiền viện Đại đức được xây dựng để đáp ứng nhu cầu của học khách. Sư được Cựu Thiên hoàng Hoa Viên phong là Hưng Thiền Đại Đăng Quốc sư (zh. 興禪大燈國師, ja. kōzen daitō kokushi).

Pháp ngữ
Tông phong của Sư nổi tiếng là uy nghiêm dũng mãnh. Nổi danh nhất là bản Di giới (zh. 遺誡, ja. yuikai) của Sư—được viết hai năm trước lúc Sư quy tịch. Bản Di giới này nêu rõ phong cách của dòng thiền Ứng-Đăng-Quan và truyền thống của Thiền tông từ Trung Quốc đến Nhật Bản nói chung. Bản này—thỉnh thoảng được biến đổi đôi chút—vẫn còn được treo trước mỗi Thiền viện của tông Lâm Tế tại Nhật. Nội dung bản này như sau:
Dù các thiền viện được hưng thịnh thế nào sau khi lão tăng qua đời đi nữa, dù tượng hình Phật và các bộ kinh được tạo bằng vàng ròng đi nữa, dù thiền sinh tham học đông đảo, tụng kinh, phát nguyện, toạ thiền suốt đêm, ăn chỉ một bữa, chuyên cần giữ giới đi nữa,—nếu họ không chú tâm tìm cho bằng được diệu pháp nằm ngoài kinh điển của chư Phật, Tổ thì họ không thể nào đoạn diệt lưới nghiệp, tông chỉ sẽ bị hoại, họ sẽ theo nhà ma. Dù khoảng thời gian từ khi lão tăng qua đời có dài thế nào đi nữa thì cũng không được gọi họ là con cháu của lão tăng.
Nhưng—nếu có người nào tại đây, ở nhà lá, ăn rau cỏ từ nồi nghiêng bếp hỏng để sống qua ngày, nếu người này tự tìm hiểu nguồn gốc của chính mình thì ngày ngày sẽ thấy được lão tăng và sẽ là người báo ân chân thật.
Sư lâm bệnh nặng năm 55 tuổi và phó chúc công việc cai quản thiền viện cho môn đệ là Triệt Ông Nghĩa Hanh (ja. tettō gikō). Sư căn dặn không được xây tháp cho Sư sau khi Sư tịch. Câu chuyện rất cảm động sau được truyền lại, tả lúc Sư quy tịch. Như phần lớn các vị Thiền sư, Sư muốn ngồi kết già viên tịch mặc dù chân của Sư bị thương và trước đó Sư cũng không thể nào ngồi kết già toạ thiền. Biết thời điểm đã đến, Sư dùng hết sức mình kéo chân trái đặt trên chân phải. Xương chân của Sư gãy, máu tuôn đầy ca-sa. Sư an nhiên ngồi thẳng và viết những dòng kệ sau:
Phật, Tổ ta đã đoạn
Tóc bay đã hết rối
Bánh xe tự tại chuyển
Chân không bèn nghiến răng.
Với sự xuất hiện của Sư, Thiền Nhật Bản đã vượt qua giai đoạn du nhập, các Thiền sư Nhật đã đạt được phong độ của các tiền bối tại Trung Quốc đời Đường, đời Tống.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Lâm Tế tông
Đại sư Phật giáo
Người Hyōgo
Thiền sư Nhật Bản


title: Ozerailles

text:
Ozerailles  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 212 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Dumasia

text:
Dumasia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo


title: Saint-Didier-de-la-Tour

text:
Saint-Didier-de-la-Tour là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdidierdelatour


title: (31150) 1997 UT20

text:
{{DISPLAYTITLE:(31150) 1997 UT20}}(31150) 1997 UT20 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 31001–32000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: General Salipada K. Pendatun, Maguindanao

text:
General Salipada K. Pendatun là một đô thị ở tỉnh Maguindanao, Philippines.

Các đơn vị hành chính
General Salipada K. Pendatun được chia ra 19 barangay.

Tham khảo

Đô thị của Maguindanao


title: Điều khiển truy cập trên cơ sở vai trò

text:
Trong an ninh đối với các hệ thống máy tính, điều khiển truy cập trên cơ sở vai trò (tiếng Anh: Role-Based Access Control - viết tắt là RBAC) là một trong số các phương pháp điều khiển và đảm bảo quyền sử dụng cho người dùng. Đây là một phương pháp có thể thay thế Điều khiển truy cập tùy quyền (discretionary access control - DAC) và Điều khiển truy cập bắt buộc (mandatory access control - MAC).

Điều khiển truy cập trên cơ sở vai trò (RBAC) khác với hình thức MAC và DAC truyền thống. MAC và DAC trước đây là hai mô hình duy nhất được phổ biến trong điều khiển truy cập. Nếu một hệ thống không dùng MAC thì người ta chỉ có thể cho rằng hệ thống đó dùng DAC, hoặc ngược lại, mà thôi. Song cuộc nghiên cứu trong những năm 1990 đã chứng minh rằng RBAC không phải là MAC hoặc DAC.

Trong nội bộ một tổ chức, các vai trò (roles) được kiến tạo để đảm nhận các chức năng công việc khác nhau. Mỗi vai trò được gắn liền với một số quyền hạn cho phép nó thao tác một số hoạt động cụ thể ('permissions'). Các thành viên trong lực lượng cán bộ công nhân viên (hoặc những người dùng trong hệ thống) được phân phối một vai trò riêng, và thông qua việc phân phối vai trò này mà họ tiếp thu được một số những quyền hạn cho phép họ thi hành những chức năng cụ thể trong hệ thống.

Vì người dùng không được cấp phép một cách trực tiếp, song chỉ tiếp thu được những quyền hạn thông qua vai trò của họ (hoặc các vai trò), việc quản lý quyền hạn của người dùng trở thành một việc đơn giản, và người ta chỉ cần chỉ định những vai trò thích hợp cho người dùng mà thôi. Việc chỉ định vai trò này đơn giản hóa những công việc thông thường như việc cho thêm một người dùng vào trong hệ thống, hay đổi ban công tác (department) của người dùng.

RBAC khác với các danh sách điểu khiển truy cập (access control list - ACL) được dùng trong hệ thống điều khiển truy cập tùy quyền, ở chỗ, nó chỉ định  các quyền hạn tới từng hoạt động cụ thể với ý nghĩa trong cơ quan tổ chức, thay vì tới các đối tượng dữ liệu hạ tầng. Lấy ví dụ, một danh sách điều khiển truy cập có thể được dùng để cho phép hoặc từ chối quyền truy cập viết một tập tin hệ thống (system file), song nó không nói cho ta biết phương cách cụ thể để thay đổi tập tin đó. Trong một hệ thống dùng RBAC, một thao tác có thể là việc một chương trình ứng dụng tài chính kiến tạo một giao dịch trong 'tài khoản tín dụng' (credit account transaction), hay là việc một chương trình ứng dụng y học khởi thủy một bản ghi 'thử nghiệm nồng độ đường trong máu' (blood sugar level test). Việc chỉ định quyền hạn cho phép thi hành một thao tác nhất định là một việc làm đầy ý nghĩa, vì các thao tác đã được phân định tinh tế và mỗi cá nhân thao tác có một ý nghĩa riêng trong chương trình ứng dụng.

Với khái niệm về hệ thống cấp bậc trong vai trò (role hierarchy) và khái niệm về các ràng buộc (constraints), ta có thể điều khiển RBAC để kiến tạo hoặc mô phỏng điều khiển truy cập dùng bố trí mắt lưới (Lattice-Based Access Control - LBAC). Vì thế RBAC có thể được coi như là một siêu tập  (superset) của LBAC.

Khi định nghĩa một mô hình RBAC, những quy ước sau đây là những quy ước hữu dụng và cần phải cân nhắc:

 U	=	(User)Người dùng			=	Một người hoặc một tác nhân tự động.
 R	=	(Role)Vai trò			=	Chức năng công việc / Danh hiệu dùng định nghĩa một cấp bậc quyền thế.
 P	=	Quyềnn được cấp 		=	Sự phê chuẩn một hình thức truy cập tài nguyên.
 S	=	(Session)Phiên giao dịch			=	Một xếp đặt liên kết giữa U, R và P
 UA	=	(User Assignment)Chỉ định người dùng.
 PA	=	(Permission Assignment)Cấp phép
 RH	=	(Role Hierarchy)Sắp xếp trật tự một phần nào theo thứ tự cấp bậc của vai trò. RH	còn có thể được viết là >
 Một người dùng có thể có nhiều vai trò.
 Một vai trò có thể có thể có nhiều người dùng.
 Một vai trò có thể có nhiều phép được cấp cho nó.
 Một phép được cấp có thể được chỉ định cho nhiều vai trò.

Phép được cấp cho các vai trò đối lập có thể sẽ bị hạn chế khả năng thừa kế của chúng, nếu một hạn chế (constraint) nào đấy đặt một điều luật giới hạn nó. Chẳng hạn, một cá nhân không thể vừa được phép kiến tạo một trương mục đăng nhập cho một người nào đấy, vừa được phép ủy quyền thủ tục.

Chính vì vậy, bằng việc sử dụng ký hiệu của lý thuyết tập hợp (set theory), chúng ta có thể viết:

 PA là một tiểu tập của (hoặc bằng) P x R và là một phép cấp có mối quan hệ nhiều đối nhiều (many to many) với chỉ định vai trò.
 UA là một tiểu tập của (hoặc bằng) U x R và có mối quan hệ nhiều đối nhiều (many to many) với chỉ định vai trò.
 RH là một tiểu tập của (hoặc bằng) R x R

Ký hiệu: x > y có nghĩa là y thừa kế các phép cấp của x.

Một người dùng có thể cùng một lúc có một bội số các phiên giao dịch với nhiều phép được cấp khác nhau (multiple simultaneous sessions with different permissions).

Việc sử dụng RBAC để quản lý các đặc quyền của người dùng trong một hệ thống duy nhất hay trong một chương trình ứng dụng là một thực hành tốt nhất được rộng rãi chấp thuận. Các hệ thống bao gồm thư mục năng động (Active Directory) của Microsoft,  SELinux, Oracle DBMS, PostgreSQL 8.1, SAP R/3 và nhiều cái khác đều hầu như thực thi một trong những hình thức của RBAC.

Tuy nhiên, việc sử dụng RBAC để quản lý quyền lợi của người dùng, trên toàn thể các chương trình ứng dụng, là một việc làm còn nhiều tranh luận. Sở dĩ như vậy là vì người dùng thường là một đơn vị đặc hữu (unique), cho nên nhiệm vụ định nghĩa các vai trò tương ứng (defining sufficient roles) và chỉ định các tư cách hội viên cho các vai trò một cách phù hợp, trong một tổ chức với hạ tầng cơ sở kỹ thuật thông tin (IT) không đồng nhất, hòng nắm bắt các nhu cầu về quyền lợi, trong khi các nhu cầu này có tầm trải rộng trên hàng chục, hằng trăm hệ thống và trên các chương trình ứng dụng, là một việc hết sức phức tạp. Vấn đề này, và những chiến lược thay thế, hiện đang được bàn luận trên bạch thư (white paper): Beyond Roles: A Practical Approach to Enterprise User Provisioning  (Bên ngoài giới hạn của các vai trò: Một tiếp cận thực tiễn trong Kinh doanh Cung cấp Người dùng).

Ghi chú

Xem thêm
 LBAC Điều khiển truy cập dùng bố trí mắt lưới (tương tự như Điều khiển truy cập bắt buộc)  (Lattice-Based Access Control (Equivalent to Mandatory Access Control (MAC) ).
 Nhãn hiệu an ninh (Security labels)
 Phân cấp an ninh (Security classification)
 Kênh truyền che đậy (Covert channel)
 Tường Trung Hoa (Chinese wall)
 Xác thực (Authentication)
 Sự tin cậy mù quáng (Blind credential)
 Sudo (một chương trình ứng trong hệ điều hành Unix cho phép người dùng có đẳng cấp thấp thao tác những chức năng của người dùng siêu đẳng cấp.) (superuser do) Unix program

Liên kết ngoài
Role Based Access Controls at NIST - huge US government website with lots of information on the theory and implementation of RBAC
XACML core and hierarchical role based access control profile - OASIS XACML standard. (PDF file)
RBAC for WebApps using LDAP RBAC for WebApps using LDAP
System Administration Guide: Basic Administration setting up RBAC for Solaris Operating Environment
RBAC: An Alternative to the Superuser Model Role-Based Access Control (Overview) for Solaris Operating Environment
Beyond Roles: A Practical Approach to Enterprise User Provisioning

Các mô hình an ninh máy tính
Các từ dùng chữ đầu có 4 chữ
Quản lý truy cập


title: José de San Martín

text:
José Francisco de San Martín Matorras, còn gọi là José de San Martín (phát âm: Hô-xê Phơ-ran-xi-xcô đê Xan Mác-tin Ma-toóc-rát) (25 tháng 2 năm 1778 – 17 tháng 8 năm 1850), là một viên thống soái người Argentina. Ông là vị lãnh tụ hàng đầu của cuộc đấu tranh giành độc lập thắng lợi ở phía nam vùng Nam Mỹ, chống lại ách thống trị của đế quốc Tây Ban Nha.

Ông sinh vào ngày 25 tháng 2 năm 1778 tại Yapeyú, Corrientes, Argentina. Khi mới bảy tuổi, ông rời khỏi mẫu quốc và học trong một ngôi trường quý tộc ở Madrid - kinh đô Tây Ban Nha. Tại đây, ông kết bạn với Bernardo O'Higgins - sau này là lãnh tụ phong trào kháng chiến tại Chile.

Ông đã chiến đấu cho Quân đội Tây Ban Nha trong cuộc chiến tranh bán đảo Iberia (1807 - 1814) chống quân xâm lược Pháp. Sau khi tham gia trong một số trận chiến, chẳng hạn như chiến thắng vang dội trước quân xâm lược Pháp tại Bailén, San Martín bắt đầu tiếp xúc với những người ủng hộ nền độc lập của Nam Mỹ thuộc Tây Ban Nha.

Vào năm 1812, từ nước Anh ông căng buồm đến Buenos Aires, và tham gia trong lực lượng kháng chiến "các tỉnh thống nhất ở vùng Nam Mỹ (ngày nay là Argentina).

Trong cuộc chiến tranh giành độc lập ở Nam Mỹ, ông là trở thành lãnh tụ của nghĩa quân chống lại ách đô hộ của thực dân Tây Ban Nha. Với tài nghệ thống soái của ông, nghĩa quân giành chiến thắng vang dội tại trận giao tranh trên đỉnh núi Chacabuco. Sau đó, ông còn tham chiến trong hàng loạt chiến dịch quân sự để quét sạch bóng quân Tây Ban Nha khỏi vùng đất Nam Mỹ.

Cùng với Simón Bolívar, San Martín được xem là một trong những nhà giải phóng của vùng Nam Mỹ thoát khỏi ách đô hộ của thực dân Tây Ban Nha. Ngày nay, ông được xem là một anh hùng dân tộc, đồng thời là vị thống soái vinh quang hơn cả tại Argentina. Để tưởng nhớ ông, chính phủ Argentina đã lập ra Huy chương Tướng San Martín Người giải phóng () - huy chương cao quý nhất tại đất nước này.

Thời niên thiếu
José de San Martín sinh vào ngày 25 tháng 12 năm 1778 tại Yapeyú, một ngôi làng nhỏ ở tỉnh Corrientes, phía Đông Bắc Argentina. Ông là con thứ năm (đồng thời là con út) của một người Tây Ban Nha tên là Juan de San Martín y Gómez (sinh tại Cervatos de la Cueza vào ngày 12 tháng 2 năm 1728) và người vợ Gregoria Matorras.

Kể từ năm 1774, cha của ông trở thành một viên thượng úy dưới quyền của quan Tổng đốc Tây Ban Nha, đóng quân tại dòng sông Bạc (river Plate). Vào năm 1781, gia đình ông dời đến Buenos Aires.

Vào năm 1785, thân phụ San Martín dời đến Tây Ban Nha. Khi đó, San Martín tám tuổi, ông theo cha sang Madrid và theo học môn văn học quý tộc Tây Ban Nha, trong trường "Real Seminario de Nobles". Vào năm 1789, ông gia nhập quân đội Tây Ban Nha và phục vụ trong các đơn vị bộ binh và kỵ binh.

Ông từng tham gia các trận đánh trên đất liền và trên biển trong quân đội Tây Ban Nha, ông từng giao chiến với quân Hồi giáo Moors, quân Pháp và cả quân Anh nữa. Trong chiến đấu, San Martín luôn tỏ ra là một sĩ quan ưu tú, luôn đúc rút được nhiều kinh nghiệm chiến trận.

Cũng trong thời gian này, ông bắt đầu cảm thấy thất vọng đối với nền quân chủ Tây Ban Nha, nên đã bí mật tham gia một tổ chức mang tên là "Băng nhóm Lautaro", mục đích, tôn chỉ của nhóm này là giải phóng thuộc địa Nam Mỹ khỏi ách đô hộ của thực dân Tây Ban Nha. Trong nhóm này, ông trở thành một "sư đệ" của Bernardo O'Higgins.

Trong cuộc chiến giành độc lập ở Nam Mỹ
Vào tháng 3 năm 1812, José de San Martín trở về Argentina và nhận nhiệm vụ xây dựng và huấn luyện quân khởi nghĩa. Sau thời gian huấn luyện, nghĩa quân Argentina đã tiến lên trên đà phát triển.

Vào ngày 03 tháng 2 năm 1813, ông chỉ huy một trung đoàn kỵ binh của quân khởi nghĩa tổ chức một cuộc phục kích quân Tây Ban Nha ở làng San Laverenso, phía bắc thành phố Rosario và dành thắng lợi đầu tiên. Trong hai năm 1813 và 1814, San Martín tiếp tục chỉ huy cánh quân phía Bắc tác chiến ở miền bắc Argentina cho đến khi bệnh tật buộc ông phải từ bỏ các hoạt động quân sự.

Tháng 3 năm 1814, San Martín gửi thư cho Ủy ban chấp chính Argentina và nêu rõ tư tưởng chiến lược của cuộc khởi nghĩa là thông qua Chile tấn công vào Peru qua đó triệt để giải phóng Nam Mỹ. Chiến lược này được chấp nhận và đến tháng 8 năm này, ông được cử làm tỉnh trưởng tỉnh Coyork, là nơi tiếp giáp với Chile, từ đó, San Martín bắt tay vào tổ chức và xây dựng lực lượng quân đội chính quy.

Trải quan hơn hai năm dày công khó nhọc, dựa vào kiến thức lý luận và thực tiễn đã được tiếp thu khi còn ở Tây Ban Nha và nhận được sự hỗ trợ về mặt đất đai rộng lớn trong khu vực này, tận dụng lợi thế của nông nghiệp ở đây và giúp đỡ quân đội Chile, San Martín đã thành lập được một đội quân chính quy tinh nhuệ có tên là "Nghĩa quân Andes" do chính ông trực tiếp nắm giữ chức Tổng tư lệnh. Quân số của đội quân này khoảng 4.000 người trong đó có 3.000 bộ binh, 700 kỵ binh, còn lại là pháo binh một số nhân viên cần vụ.

Trận Chacabuco

Sau khi thương lượng với lãnh tụ của phong trào kháng chiến tại Chilê là Bernardo O'Higgins, lãnh tụ José de San Martín đã vạch ra kế hoạch tác chiến, chia nghĩa quân làm 4 đạo vượt qua núi Andes bất ngờ tấn công quân xâm lược Tây Ban Nha.

Vào tháng 2 năm 1817, San Martín bắt đầu chỉ huy đội quân viễn chinh không tưởng, vượt qua núi Andes với độ cao hơn 5.000m so với mực nước biển, bất ngờ xuất hiện trên lãnh thổ Chile. Cuộc vượt núi Andes anh dũng của ông từng được so sánh với cuộc vượt núi Anpơ của danh tướng Hannibal và Hoàng đế Napoléon Bonaparte. Quân Tây Ban Nha vô cùng bất ngờ và phải chấp nhận giao tranh trên đỉnh núi Chacabuco và cuối cùng phải chịu thất bại nặng nề. Quân khởi nghĩa đã giết sạch 500 quân Tây Ban Nha, bắt được 600 tù binh và chiếm lĩnh được tất cả các cờ hiệu, và hai lá quân kỳ của quân Tây Ban Nha. Tuy nhiên, quân khởi nghĩa cũng phải hy sinh 12 quân.

Trận chiến Chacabuco có ý nghĩa quan trọng về mặt quân sự và chính trị, là một thảm họa đối với chế độ thực dân Tây Ban Nha. Chiến thắng này giải tỏa được mối đe dọa của thế lực thực dân Tây Ban Nha trước nền độc lập của Argentina. Bắt buộc quân Tây Ban Nha phải co cụm về tuyến phòng thủ ở Peru chính vì vậy, trung tâm của cuộc chiến tranh giành độc lập ở Nam Mỹ chuyển dịch về phía bờ biển Thái Bình Dương.

Quan Tổng đốc xứ Peru là Pesuera nhận định rằng trận đánh đó đánh dấu sự mở đầu của quá trình sụp đổ của Đế quốc Tây Ban Nha ở Nam Mỹ và quyền lực của thực dân Tây Ban Nha lung lay đến tận gốc rễ.

Các chiến dịch tiếp theo

Sau chiến thắng vang dội tại Chacabuco, Nghĩa quân Andes tiếp tục phát huy thắng lợi, tổ chức tấn công thành phố Sandiago, bắt sống quan Tổng đốc Tây Ban Nha là Valdivia. Vào ngày 14 tháng 2 năm 1817, San Martín dẫn đầu đoàn quân khải hoàn tiến vào thành phố và được nhân dân Chile nhiệt liệt đón chào. Ông từ chối chức vụ cao nhất ở Chilê và đề cử O'Higgins đảm nhiệm chức vụ này.

Sau nhiều khó khăn, thách thức, vào ngày 5 tháng 4 năm 1818, liên quân Argentina và Chile lại lâm chiến với thực dân Tây Ban Nha trong trận đánh quyết định tại Maipó. Quân Tây Ban Nha một lần nữa thất bại, nhờ đó củng cố thêm quyền kiểm sát của quân khởi nghĩa đối với Chilê. Tài năng chiến thuật xuất sắc của José de San Martín một lần nữa lại được thể hiện qua chiến thắng tại Maipó. Cũng giống như Epaminondas, ông chỉ đại thắng trong hai trận chiến lớn, và trong cả hai trận thắng này ông đều thực hiện chiến thuật "đánh dọc sườn" (oblique movement) của vị danh tướng Hy Lạp cổ đại này. Đại thắng tại Maipó là một đòn giáng chí tử vào nhuệ khí của thực dân Tây Ban Nha tại nhiều nơi ở châu Mỹ.

Các chiến dịch ở Peru
Kế hoạch tác chiến tiếp theo đó của José de San Martín là tấn công Peru từ đường biển. Để thực hiện kế hoạch này, San Martín đã tuyển mộ một số chuyên gia thông thạo về hải quân như: Thomas Cochrane, Huân tước Anh, nguyên là sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh Quốc để giúp đỡ cho ông tổ chức hạm đội Hải quân.

Tháng 8 năm 1820, San Martín chỉ huy quân viễn chinh xuất phát từ hải cảng Valparaiso tiến lên phía Bắc, vượt qua 1.500 hải lý trong vòng 18 ngày. Ngày 07 tháng 9 năm 1820, San Martín đã đến vịnh Paracat. Sau khi đổ bộ thành công, ông chia quân làm hai cánh. Một cánh do Alvarez de Arenales chỉ huy tiến theo đường bộ đánh chiếm thành phố Pasco vào thượng tuần tháng 12, cắt đứt mối liên hệ giữa Lima và nội địa.

Cánh quân thứ hai do đích thân San Martín chỉ huy quân chủ lực tiếp tục tiến lên phía bắc theo đường ven biển và đổ bộ vào đất liền tại cảng Ancom, cách Lima 36 km về hướng Bắc, sau đó giải phóng một vùng đất rộng lớn ở phái Bắc Peru. Lo sợ trước sự tấn công mạnh mẽ của nghĩa quân, quan Tổng đốc Tây Ban Nha Laserna dẫn tàn quân bỏ thành trốn chạy.

Vào ngày 12 tháng 7 năm 1820, San Martín tiếp quản thành phố Lima. Ngày 28 tháng 7 năm đó, Peru tuyên bố độc lập khỏi Tây Ban Nha và thành lập chính phủ mới, San Martín được phong là Hộ quốc công, nắm quyền chỉ huy tối cao về quân sự và hành chính. Cùng năm, ông thiết lập Thư viện Quốc gia Peru. Hộ quốc công đã gửi bộ sưu tập sách của ông vào thư viện này. Sau cuộc họp của Quốc hội Peru, ông từ chức.

Hội đàm với Bolivar
Sau một thời gian hoạt động tại Peru, tháng 7 năm 1822, José de San Martín đến Quayaquyn để hội đàm với Simon Bolivar - Người được mệnh danh là người giải phóng khu vực miền bắc Nam Mỹ" về nội dung là những cuộc tấn công cuối cùng vào quân Tây Ban Nha ở Nam Mỹ và việc bố trí, sắp xếp sau khi kết thúc chiến tranh. Trong vòng hai ngày hai vị tướng quân đã tiến hành ba buổi bí mật hội đàm nhưng không hề để lại bất cứ một biên bản nào. Sau hai ngày hội đàm, San Martín rời khỏi Quayaquyn, phó thác lại sứ mệnh tấn công Tây Ban Nha cũng như bố trí về mặt chính trị cho Bolivar thực hiện.

Thoái ẩn và qua đời

Sau khi rời khỏi Quayaquyn, nguyên Hộ Quốc công San Martín còn lần lượt dừng lại một thời gian ngắn ở Peru và Chile. Sau khi vợ của ông qua đời không lâu, San Martín đem cả gia đình lên sống ở thủ đô Buenos Aires. Đầu năm 1824, ông cùng với con gái lên tàu sang Pháp và sống tiếp quảng đời còn lại ở đó. Ông thường sống tại Paris và Brussels, được tất cả những người biết về ông rất ngưỡng mộ. Tuy nhiên trong thời gian này và sau đó, ông vẫn thường xuyên quan tâm và theo dõi sát sao tình hình châu Mỹ, kiên quyết phản đối hai nước Pháp và Đế quốc Anh can thiệp vào chủ quyền của Argentina.

Vào ngày 17 tháng 8 năm 1850, sau khi rời khỏi Tổ quốc Argentina được 28 năm, José de San Martín đã qua đời tại thành phố Boulogne nằm trên bờ biển nước Pháp. Năm đó, ông đã 72 tuổi.

Vinh danh

Bài ca Tướng quân San Martín Nhà giải phóng
 Nhạc: Arturo Luzzat
 Lời: Segundo M. Argarañaz

Yerga el Ande su cumbre más alta,
Dé la mar el metal de su voz,
y entre cielos y nieves eternas
se alce el trono del Libertador.

Suenen claras trompetas de gloria
y levanten un himno triunfal,
que la luz de la historia agiganta
la figura del Gran Capitán.

De las tierras del Plata a Mendoza,
de Santiago à la Lima gentil,
fue sembrando en la ruta laureles
a su paso triunfal San Martín.

San Martín, el señor en la guerra,
por secreto designio de Dios,
grande fue cuando el sol lo alumbraba,
y más grande en la puesta del Sol.

¡Padre augusto del pueblo argentino,
héroe magno de la libertad!
A su sombra la Patria se agranda
en virtud, en trabajo y en paz.

¡San Martín! ¡San Martín! Que tu nombre,
honra y prez de los pueblos del Sur,
asegure por siempre los rumbos
de la Patria que alumbra tu luz.
Tạm dịch:
Từ đỉnh núi cao Andes,
Đến đại dương rộng bao la,
Và giữa trời cùng gió tuyết vĩnh cửu,
Tiếng hát của tự do đã cất lên.

Tiếng vang chiến thắng rộn rã,
Ngân vang khúc hát khải hoàn,
Hãy để lịch sử sáng soi,
Những kỳ công con người vĩ đại.

Từ dòng sông Bạc đến vùng Mendoza,
Từ Santiago đến Lima Gentile,
Đều tô thắm con đường vinh quang,
Con đường thắng lợi của San Martín!!

Hỡi San Martín! Người dẫn đường tranh đấu,
Những niềm tin của Thiên Chúa,
Được nhân lên khi đón ánh bình minh,
Lung linh hơn dưới ánh chiều tà.

Tháng tám Cha của người Argentina,
Người anh hùng vĩ đại của tự do!
Mỗi đêm chúng ta hằng tưởng nhớ,
Dù cho bận bịu hay phút giây thảnh thơi.

San Martín! San Martín! Tiếng lòng chúng ta,
Danh dự và vinh quang của nhân dân Nam Mỹ,
Mãi mãi ở trong lòng mỗi con người,
Mỗi nẽo đường tươi sáng trên đất nước tự do.

Argentina ngày nay
Hiện tại ở Argentina, ngày 17 tháng 8 hàng năm được quy định là ngày nghỉ Lễ hàng năm để kỷ niệm ngày mất của ông.

Ở Argentina, ông cũng được xem như một người "Cha già Dân tộc" và cũng là người giúp các nước Nam Mỹ giành độc lập từ tay Tây Ban Nha. Argentina hiện vẫn lấy chủ nhật thứ ba của tháng sáu là Ngày của Cha (tức José de San Martín), mặc dù Hạ viện nước này đã thông qua dự luật chuyển sang ngày 24 tháng 8 - ngày José de San Martín. Trong khi chờ Thượng viện ra quyết định cuối cùng, các trường học ở tỉnh Mendoza kỷ niệm Ngày của Cha vào 24 tháng 8 theo đạo luật được thống đốc tỉnh này thông qua năm 1982.

Đài tưởng niệm của ông được đặt tại thủ đô Buennos Aires của Argentina như một biểu tượng của Anh hùng dân tộc Argentina, Chiến sĩ Giải phóng vì nền độc lập của nhân dân các nước Nam Mỹ và biểu tượng sáng ngời về tình đoàn kết Mỹ Latinh. Nhiều đoàn đại biểu cấp cao của các nước (trong đó có cả Việt Nam) khi đến Argentina đều đặt vòng hoa ghi nhớ tại đài tưởng niệm.

Hình ảnh của ông cũng được in trên những đơn vị tiền tệ của Argentina.

Cuộc đời của người anh hùng này cũng là cảm hứng cho nhiều bộ phim, trong đó có bộ phim "El Santo de la Espada" về cuộc đời của người hùng trong cuộc chiến giành độc lập cho Argentina với sự góp mặt của danh ca Mercedes Sosa.

Đánh giá

José de San Martín, cùng với George Washington và Simon Bolivar, là ba vị lãnh tụ kiệt xuất của phong trào đấu tranh giành độc lập châu Mỹ. Nếu Washington là vị lãnh tụ tài năng của cuộc Cách mạng ở Bắc Mỹ, thì San Martín và Simon Bolivar là hai nhà giải phóng lớn nhất của vùng đất Nam Mỹ. Là một nhà quân sự và là nhà chiến lược có tầm nhìn xa trông rộng, và luôn vạch ra các kế hoạch cụ thể khi hành động. Ông chính là người chuẩn bị và trực tiếp chi huy cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn, hành quân từ Argentina vượt qua dãy núi Andes tiến lên phía bắc tấn công vào Peru, liên tiếp dành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác qua đó tạo ra điều kiện cơ bản để đánh đuổi thế lực thực dân Tây Ban Nha ra khỏi Nam Mỹ.

Ông được nhân dân Nam Mỹ mến mộ và được đón chào như một người giải phóng. Ông được phong tặng danh hiệu là Hộ Quốc công. Về mặt chính trị, ông chủ trương đấu tranh độc lập cho Nam Mỹ và ủng hộ việc xây dựng một chế độ quân chủ tiến bộ. Vào năm 1816 tại cuộc họp của Quốc hội Tukuman của Argentina, San Martín đã yêu cầu mạnh mẽ việc đòi độc lập cho Argentina và Quốc hội đã chính thức tuyên bố Argentina tách khỏi Tây Ban Nha để trở thành một nước độc lập. Ông đưa ra quan điểm tìm con cháu đời sau của Hoàng gia Inca từ trước thời Cristoforo Colombo tìm ra châu Mỹ để lập làm vua.

Dưới sự lãnh đạo tài tình của ông cùng với Simon Bolivar, Francisco de Miranda, và Miguel Hidalgo y Costilla thì đến năm 1822, tất cả khu vực nói tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ở châu Mỹ từ Argentina và Chile ở miền Nam tới México ở miền Bắc đều đã giành được độc lập.

Ông cũng được nhà nghiên cứu quân sự người Mỹ là Michael Lee Lanning xếp vào top 100 nhân vật quân sự có ảnh hưởng nhất trong lịch sử, (xếp ở vị trí thứ 52) trong cuốn "The Military 100: A Ranking of the Most Influential Military Leaders of All Time by LTC Michael Lee Lanning, USA (Ret)".

Chú thích

  Notification to the Government sent by San Martín after the Battle of San Lorenzo (Wikisource)
  Letter from San Martín to Bolivar (1821) (Wikisource)

Tham khảo

 Những nhân vật quân sự nổi tiếng thế giới, phần: "San Martin: Hộ quốc công", Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2002, trang 384 - 390
 El Agricultor José de San Martín, by Ricardo Ernesto Montes i Bradley (Editorial Perspectivas, Mexico, 1952)

 Historia de San Martín y de la Emancipación Sudamericana, (History of San Martín and the South American emancipation) by Bartolomé Mitre (1887)
 Bản dịch tiếng Anh: Bartolomé Mitre, William Pilling, The Emancipation of South America, Stockcero, Inc, 2003. ISBN 987-20506-0-0.
 Historia Integral de la Argentina, (Integral history of Argentina) by Félix Luna (1994)
 San Martín en el Ejército Español en la península, (San Martín in the Spanish Army in the peninsula) by Adolfo Espíndola (1989)
 Documentos para la historia del Libertador General San Martín, (Documents for liberator general San Martín's history) by Instituto Nacional Sanmartiniano and the Museo Histórico Nacional
 Historia de la Nación Argentina, (History of the Argentine Nation) by Ricardo Levene (1940)
 Los mitos de la Historia Argentina 2, (Myths of the Argentine History) by Felipe Pigna (2005)
 La Caballería Argentina en la historia del ejército, (Argentina Cavalry in the history of the army) by Colonel José Luis Picciuolo (2001)
 Historia Militar del Perú (Militar History of Peru) by Carlos Dellepiane (1965)
 Captain of the Andes: The Life of José de San Martín, Liberator of Argentina, Chile and Peru, by Margaret H. Harrison, Ph.D., Richard H. Smith, New York, 1943. Reissued 2007 by Kessinger Publishing LLC, Whitefish, MT, ISBN 1-4325-1830-5
 Epic of Latin America by John A. Crow fourth edition (1992) University of California press. Berkeley and Los Angeles, California, and London
 San Martin: Argentine Soldier, American Hero by John Lynch (2009) Yale University Press. New Haven, Connecticut

 "The International Monthly Magazine of Literature, Science, and Art", Tập 2, Stringer & Townsend, 1851.

Liên kết ngoài

 Short biography of San Martín
 Another short biography
  Biography of San Martín
  History of San Martín
  Articles on San Martín on newspaper Clarín
  Sanmartinian National Institute
  Short biography of San Martín by Felipe Pigna
Guía documental del Bicentenario de la Batalla de Bailén.

Sinh năm 1778
Mất năm 1850
Nhà cách mạng Argentina
Tổng thống Peru
Nhà hoạt động độc lập


title: Hyphoporus josephi

text:
Hyphoporus josephi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Vazirani miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphoporus


title: Glyphonyx matobai

text:
Glyphonyx matobai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Semnostola

text:
Semnostola là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Semnostola arquatana Kuznetzov, 1988
Semnostola atrana Kuznetzov, 1988
Semnostola grandaedeaga Xu & Wang, 2006
Semnostola magnifica (Kuznetzov, 1964)
Semnostola mystica Diakonoff, 1959
Semnostola thrasyplaca (Fletcher, 1940)
Semnostola triangulata Nasu & Kogi, 1997
Semnostola trisignifera Kuznetzov, 1970

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: Dicranomyia nullanulla

text:
Dicranomyia nullanulla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: 10966 van der Hucht

text:
10966 van der Hucht (3308 T-1) là một tiểu hành tinh vành đai chính và tên của tiểu hành tinh này được đặt theo tên nhà thiên văn học Karel van der Hucht.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Humularia

text:
Humularia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Tham khảo

Humularia


title: Iwate

text:
là một tỉnh thuộc vùng Tohoku của Nhật Bản. Tỉnh lỵ là thành phố Morioka.

Địa lý

Iwate đối diện với biển Thái Bình Dương về phía Đông, giáp ranh với tỉnh Aomori ở phía Bắc, tỉnh Akita ở phía Tây và tỉnh Miyagi ở phía Nam. Iwate có núi ở phía Đông, Tây, Bắc, với lưu vực sông Kitakami chạy từ Bắc tới Nam qua trung tâm tỉnh, bao gồm cả thành phố thủ phủ. Bờ biển ở đây thô và nhỏ nằm giữa biển và các ngọn núi.

Lịch sử
Iwate trong lịch sử là một phần của tỉnh Mutsu. Nó chỉ thực sự trở thành một tỉnh riêng vào khoảng năm 800.

Trong thời kỳ Jōmon, đây là một vùng rất phong phú cho việc săn bắn và đánh bắt cá. Cũng có một vài sự định cư của người Emishi tại lưu vực Kitakami cho đến cuối thế kỉ thứ 8 khi mà chính quyền Nara quyết định xâm nhập sâu vào Iwate, với pháo đài Shiwa, tới phía Bắc của Morioka ngày nay, được xây dựng năm 803.

Hành chính

Thành phố

Kinh tế

Văn hóa

Giáo dục

Thể thao

Du lịch

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức của tỉnh.

Tohoku
Tỉnh của Nhật Bản


title: Terlano

text:
Terlan (Terlano) tiếng Ý: Terlano; tiếng Đức: Terlan; Ladin: Terlan; tiếng Latin: Torilanum; many of the region's Italian languages/dialects use Terlan) là một đô thị ở tỉnh Bolzano-Bozen trong vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, có vị trí cách khoảng 50 km về phía bắc của thành phố Trento và khoảng 9 km về phía tây bắc của thành phố Bolzano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.784 người và diện tích là 18,7 km². Nằm ở thung lũng Adige, Terlan nổi tiếng với rượu vang Ý.

Đô thị Terlan (Terlano) có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Settequerce and Vilpiano.

Terlan (Terlano) giáp các đô thị: Andrian (Andriano), Eppan (Appiano), Bolzano, Gargazon (Gargazzone), Mölten (Meltina), Nals (Nalles), và Jenesien (San Genesio Atesino).

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang mạng của đô thị này

Đô thị Nam Tirol


title: 8816 Gamow

text:
8816 Gamow (1984 YN1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 12 năm 1984 bởi Lyudmila Georgievna Karachkina ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên Russian-Ukrainian scientist George Gamow.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8816 Gamow

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Nepaloptila coei

text:
Nepaloptila coei là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nepaloptila


title: Mô hình màu RGB

text:
Mô hình màu RGB sử dụng mô hình bổ sung trong đó ánh sáng đỏ, xanh lục và xanh lam được tổ hợp với nhau theo nhiều phương thức khác nhau để tạo thành các màu khác. Từ viết tắt RGB trong tiếng Anh có nghĩa là đỏ (red), xanh lục (green) và xanh lam (blue), là ba màu cơ bản trong các mô hình ánh sáng bổ sung.

Cũng lưu ý rằng mô hình màu RGB tự bản thân nó không định nghĩa thế nào là "đỏ", "xanh lục" và "xanh lam" một cách chính xác, vì thế với cùng các giá trị như nhau của RGB có thể mô tả các màu tương đối khác nhau trên các thiết bị khác nhau có cùng một mô hình màu. Trong khi chúng cùng chia sẻ một mô hình màu chung, không gian màu thực sự của chúng là dao động một cách đáng kể.

Lịch sử
Sử dụng mô hình màu RGB như một tiêu chuẩn biểu thị màu trên Internet có nguồn gốc từ các tiêu chuẩn cho ti vi màu năm 1952 của RCA và việc sử dụng tiêu chuẩn RGB bởi Edwin Land trong các camera Land / Polaroid.

Cơ sở sinh học
Các màu gốc có liên quan đến các khái niệm sinh học hơn là vật lý, nó dựa trên cơ sở phản ứng sinh lý học của mắt người đối với ánh sáng. Mắt người có các tế bào cảm quang có hình nón nên còn được gọi là tế bào hình nón, các tế bào này thông thường có phản ứng cực đại với ánh sáng vàng - xanh lá cây (tế bào hình nón L), xanh lá cây (tế bào hình nón M) và xanh lam (tế bào hình nón S) tương ứng với các bước sóng khoảng 564 nm, 534 nm và 420 nm. Ví dụ, màu vàng thấy được khi các tế bào cảm nhận màu xanh ánh vàng được kích thích nhiều hơn một chút so với tế bào cảm nhận màu xanh lá cây và màu đỏ cảm nhận được khi các tế bào cảm nhận màu vàng - xanh lá cây được kích thích nhiều hơn so với tế bào cảm nhận màu xanh lá cây.

Mặc dù biên độ cực đại của các phản xạ của các tế bào cảm quang không diễn ra ở các bước sóng của màu "đỏ", "xanh lục" và "xanh lam", ba màu này được mô tả như là các màu gốc vì chúng có thể sử dụng một cách tương đối độc lập để kích thích ba loại tế bào cảm quang.

Để sinh ra khoảng màu tối ưu cho các loài động vật khác, các màu gốc khác có thể được sử dụng. Với các loài vật có bốn loại tế bào cảm quang, chẳng hạn như nhiều loại chim, người ta có lẽ phải nói là cần tới bốn màu gốc; cho các loài vật chỉ có hai loại tế bào cảm quang, như phần lớn các loại động vật có vú, thì chỉ cần hai màu gốc.

RGB và hiển thị
Một trong những ứng dụng phổ biến nhất của mô hình màu RGB là việc hiển thị màu sắc trong các ống tia âm cực, màn hình tinh thể lỏng hay màn hình plasma, chẳng hạn như màn hình máy tính hay ti vi. Mỗi điểm ảnh trên màn hình có thể được thể hiện trong bộ nhớ máy tính như là các giá trị độc lập của màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam. Các giá trị này được chuyển đổi thành các cường độ và gửi tới màn hình. Bằng việc sử dụng các tổ hợp thích hợp của các cường độ ánh sáng đỏ, xanh lục và xanh lam, màn hình có thể tái tạo lại phần lớn các màu trong khoảng đen và trắng. Các phần cứng hiển thị điển hình được sử dụng cho các màn hình máy tính trong năm 2003 sử dụng tổng cộng 24 bit thông tin cho mỗi điểm ảnh (trong tiếng Anh thông thường được biết đến như bits per pixel hay bpp). Nó tương ứng với mỗi 8 bit cho màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam, tạo thành một tổ hợp 256 các giá trị có thể, hay 256 mức cường độ cho mỗi màu. Với hệ thống như thế, khoảng 16,7 triệu màu rời rạc có thể tái tạo.

Công nghiệp điện tử
RGB là một dạng của tín hiệu thành phần của video, được sử dụng trong ngành công nghiệp điện tử chế tạo các thiết bị nghe nhìn. Nó gồm có ba tín hiệu - đỏ, xanh lục và xanh lam - được truyền đi trong ba dây cáp riêng biệt. Các cáp bổ sung đôi khi là cần thiết để truyền đi các tín hiệu đồng bộ. Các định dạng tín hiệu RGB thông thường dựa trên các phiên bản sửa đổi của các tiêu chuẩn RS-170 và RS-343 cho các thiết bị hiển thị video đơn sắc. Loại hình này của tín hiệu video được sử dụng rộng rãi ở châu Âu vì nó là tín hiệu có chất lượng tốt nhất có thể truyền đi trong các bộ kết nối SCART tiêu chuẩn. Ngoài phạm vi châu Âu, RGB không phải là dạng tín hiệu video phổ biến – S-Video chiếm vị trí này trong phần lớn các khu vực phi-Âu châu. Tuy nhiên, phần lớn các màn hình máy tính trên thế giới sử dụng RGB.

Biểu diễn dạng số 24 bit
Khi biểu diễn dưới dạng số, các giá trị RGB trong mô hình 24 bpp (bits per pixel) thông thường được ghi bằng cặp ba số nguyên giữa 0 và 255 (28-1), mỗi số đại diện cho cường độ của màu đỏ, xanh lục, xanh lam trong trật tự như thế.

Số lượng màu tối đa sẽ là:
 hay  hay

Ví dụ:
 (0, 0, 0) là màu đen
 (255, 255, 255) là màu trắng
 (255, 0, 0) là màu đỏ
 (0, 255, 0) là màu xanh lá cây
 (0, 0, 255) là màu xanh dương
 (255, 255, 0) là màu vàng
 (0, 255, 255) là màu ngọc lam
 (255, 0, 255) là màu hồng

Định nghĩa trên sử dụng thỏa thuận được biết đến như là toàn bộ khoảng RGB. Thông thường, RGB cho video kỹ thuật số không phải là toàn bộ khoảng này. Thay vì thế video RGB sử dụng thỏa thuận với thang độ và các giá trị tương đối chẳng hạn như (16, 16, 16) là màu đen, (235, 235, 235) là màu trắng v.v. Ví dụ, các thang đọ và giá trị tương đối này được sử dụng cho định nghĩa RGB kỹ thuật số trong CCIR 601.

Kiểu 16 bit
Còn có kiểu 16 bpp, trong đó hoặc là có 5 bit cho mỗi màu, gọi là kiểu 555 hay thêm một bit còn lại cho màu xanh lá cây (vì mắt có thể cảm nhận màu này tốt hơn so với các màu khác), gọi là kiểu 565. Kiểu 24 bpp nói chung được gọi là thật màu, trong khi kiểu 16 bpp được gọi là cao màu.

Kiểu 32 bit
Cái gọi là kiểu 32 bpp phần lớn là sự đồng nhất chính xác với kiểu 24 bpp, do ở đây thực sự cũng chỉ có 8 bit cho mỗi màu thành phần, tám bit dư đơn giản là không sử dụng (ngoại trừ khả năng sử dụng như là kênh alpha). Lý do của việc mở rộng của kiểu 32 bpp là vận tốc cao hơn mà phần lớn các phần cứng ngày nay có thể truy cập các dữ liệu được sắp xếp trong các địa chỉ byte có thể chia được ngang nhau theo cấp số của 2, so với các dữ liệu không được sắp xếp như vậy.

Kiểu 48 bit
"Kiểu 16-bit" cũng có thể để chỉ tới 16 bit cho mỗi màu thành phần, tạo ra trong kiểu 48 bpp. Kiểu này làm cho nó có khả năng biểu thị 65.535 sắc thái mỗi màu thành phần thay vì chỉ có 255. Nó đầu tiên được sử dụng trong chỉnh sửa hình ảnh chuyên nghiệp, như Photoshop của Adobe để duy trì sự chính xác cao hơn khi có hơn một thuật toán lọc hình ảnh được sử dụng đối với hình ảnh đó. Với chỉ có 8 bit cho mỗi màu, các sai số làm tròn có xu hướng tích lũy sau mỗi thuật toán lọc hình ảnh được sử dụng và làm biến dạng kết quả cuối cùng.

RGBA
Với nhu cầu về các hình ảnh ghép đã xuất hiện phương án của RGB trong đó thêm vào kênh 8 bit dư cho độ trong suốt, vì thế tạo ra định dạng 32 bpp. Kênh trong suốt được biết đến phổ biến hơn như là kênh alpha, vì thế định dạng này có tên là RGBA. Cũng lưu ý rằng vì nó không thay đổi bất kỳ cái gì trong mô hình RGB, nên RGBA không phải là một mô hình màu khác biệt, nó chỉ là định dạng tệp (file) trong đó bổ sung thêm thông tin về độ trong suốt cùng với thông tin về màu trong cùng một tệp.

Phi tuyến tính
Cường độ của màu hiển thị trên các thiết bị hiển thị hình ảnh thông thường không tỷ lệ thuận với các giá trị R, G, B. Ví dụ, giá trị 127 là rất gần với giá trị chính giữa của 0 và 255, cường độ ánh sáng của thiết bị hiển thị khi phải hiển thị giá trị (127, 127, 127) chỉ bằng khoảng 18% của giá trị khi hiển thị giá trị (255, 255, 255), chứ không phải 50%. Xem sửa chữa gamma để biết thêm chi tiết của vấn đề này.

Kiểm tra màu sắc chuyên nghiệp
Việc tái tạo một cách thích hợp của màu sắc trong các môi trường chuyên nghiệp yêu cầu việc kiểm tra màu sắc một cách rộng rãi cho mọi thiết bị tham gia vào quá trình sản xuất. Điều này là kết quả của một vài chuyển đổi trong suốt giữa các không gian màu phụ thuộc thiết bị trong chu trình sản xuất điển hình để đảm bảo sự đồng nhất màu sắc trong quá trình sản xuất. Bên cạnh những quá trình sáng tạo thì mọi sự can thiệp như vậy trên các hình ảnh số hóa cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh do sự suy giảm gam màu. Vì thế càng nhiều gam màu của hình ảnh gốc thì càng có nhiều quy trình nó có thể hỗ trợ mà không tạo ra những suy giảm rõ nét. Các thiết bị chuyên nghiệp và các công cụ phần mềm cho phép người ta có thể làm việc với những hình ảnh 48 bpp (16 bit trên một kênh) để tăng mật độ của các gam màu.

Màu sắc trong thiết kế Web
Màu sắc được sử dụng trong thiết kế web thông thường được biểu diễn với việc sử dụng RGB; xem các màu web để có giải thích cho việc sử dụng màu sắc trong ngôn ngữ HTML và các ngôn ngữ liên quan khác. Ban đầu, sự giới hạn độ sâu màu của phần lớn các màn hình đã dẫn tới sự giới hạn bảng màu là 216 màu RGB - được định nghĩa bởi Netscape Color Cube. Tuy nhiên, với sự thống trị của các thiết bị hiển thị 24-bit, việc sử dụng toàn bộ 16,7 triệu màu bằng các mã màu RGB trong mã HTML sẽ không phải là vấn đề với phần lớn người sử dụng.

Nói ngắn gọn, bảng màu an toàn của web chứa 216 tổ hợp của đỏ, xanh lá cây, xanh lam và mỗi màu có thể có một trong 6 giá trị (trong hệ thập lục phân hay số hex) là: #00, #33, #66, #99, #CC, hay #FF. Rõ ràng là, 63 = 216.

Mô hình màu RGB cho HTML đã dược chấp nhận về mặt hình thức là tiêu chuẩn Internet trong HTML 3.2, tuy nhiên nó đã được sử dụng từ trước đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Colour Chart - Chart of web friendly colors for web developers
 Bảng mã màu tiếng Việt
 RGB-Color Mixer Java-Plugin required
 Learning by Simulations RGB Color Model

Không gian màu


title: Oides sumatrensis

text:
Oides sumatrensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blanchard miêu tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: (7577) 1990 QV4

text:
{{DISPLAYTITLE:(7577) 1990 QV4}}

(7577) 1990 QV4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 24 tháng 8 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lã Đường

text:
Lữ Đường (chữ Hán: 呂唐; 927 - 968), xưng hiệu Lữ Tá công (呂佐公) là một thủ lĩnh thời loạn 12 sứ quân cuối triều nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam. Lực lượng của Lữ Tá Đường cát cứ vùng Tế Giang (Văn Giang, Hưng Yên), từng có hoạt động mở rộng địa bàn sang các vùng khác như Đỗ Động Giang (Hà Nội) và Giao Thủy (Nam Định). Trong số các sứ quân, Lữ Tá Đường là vị thủ lĩnh chưa rõ kết cục là hàng phục Đinh Bộ Lĩnh hay bị tiêu diệt sau khi loạn 12 sứ quân chấm dứt, nhà nước Đại Cồ Việt ra đời.

Xuất Thân
Theo truyền thuyết làng Khoai xưa, tức làng Minh Khai ở thị trấn Như Quỳnh (Văn Lâm, Hưng Yên) nay là quê hương sứ quân Lữ Đường. Thuở nhỏ ông còn có tên gọi khác là Lữ Tá Phi vốn người cao lớn, thông minh, văn võ song toàn. Ông được sinh ra năm 927, trong một gia đình hào trưởng giàu có, cha ông là Lữ Đại Liệu, nguyên là bộ tướng của sứ quân Trần Lãm và đã lập được nhiều chiến công dưới thời Ngô Quyền. Lớn lên ông kế nghiệp cha lập ấp và cai trị nhân dân khu vực Tế Giang (nay là khu vực các huyện phía bắc Hưng Yên). Gặp thời loạn, thế lực của ông nổi lên trở thành một trong những đại diện cát cứ mạnh nhất thời 12 sứ quân.

Làng Khoai nằm cách đình Bến ở huyện Văn Giang, nơi được cho là lỵ sở của ông khi xưa khoảng 9 km. Cũng theo truyền thuyết khu vực Tế Giang, trong một lần đánh giặc, ông bị thương ở tay và được một người con gái làng chài cứu chữa vì cảm động mà lấy người đó làm vợ. Bà phu nhân sinh cho ông một con trai tài giỏi, tinh thông võ nghệ, sống hào hiệp, được người dân mến mộ. Lữ Lang sau được Lê Hoàn giao là tướng trấn giữ phòng tuyến bờ Bắc sông Lục Giang trong kháng chiến chống Tống năm 981.

Thổ Hào Thành Sứ Quân
Cũng giống như sứ quân Nguyễn Siêu ở bên kia sông Hồng và sứ quân Lý Khuê ở phía bắc, Lữ Đường vốn là một thổ hào địa phương ở vùng Tế Giang. Theo cuốn sách Miền quê Văn Giang của tác giả Trần Khắc Cần – Nhà xuất bản Văn Hoá Dân tộc - 2004: Khi giải thích về nguồn gốc huyện Văn Giang thì Tế Giang là tên một con sông. Sông Tế Giang lớn. Khi nước triều lên, càng rộng, nối sông Hồng với sông Thương, Sông Cầu, là đường vận tải thủy chở các sản vật miền xuôi lên vùng núi Bắc Giang, Thái Nguyên và ngược lại. Vào thế kỷ X, nơi đây là vùng đất bùn lầy, quanh co, địa thế hiểm yếu. Khi nhà Ngô suy yếu, không còn khả năng kiểm soát địa phương, Lữ Đường tự chiêu mộ và xây dựng lực lượng cát cứ, dựa vào địa thế hiểm yếu để cố thủ, chờ thời cơ nổi dậy.

Lữ Đường từng tấn công tới lãnh địa sứ quân Đỗ Cảnh Thạc. Truyền thuyết ở khu vực chùa Bối Am, thuộc phạm vi căn cứ Đỗ Động Giang xưa cho biết: Trước kia có một toán quân của Lữ Đường tự Lữ Tá Công, một trong Thập nhị sứ quân, bị quân của sứ quân Đỗ Cảnh Thạc vây hãm trong hang núi và bị chết đói hết cả.

Đầu năm 968, sau khi chiếm lại vùng Bắc Ninh, vốn do các sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp và Lý Khuê cát cứ, Vạn Thắng Vương Đinh Bộ Lĩnh chuyển quân về Siêu Loại, cho Đinh Liễn và Nguyễn Bặc đem 3.000 quân tiến đánh quân Lữ Đường. Lã Đường chủ trương tản quân để đánh du kích, đóng giữ chỗ hiểm yếu. Nếu quân Hoa Lư đi đông thì tránh mà đi lẻ là chặn đánh, tiêu hủy vũ khí quân lương, rồi lại bỏ chạy. Nguyễn Bặc bày kế cho quân Hoa Lư tập trung, tập kích quân lương tiếp vận của quân Lữ Đường. Trong vòng 7 ngày, vòng đai phòng thủ bên ngoài của quân Lữ Đường bị tiêu diệt hoàn toàn, Đinh Liễn, Nguyễn Bặc đánh sâu vào trung tâm, bắt được Lữ Đường, chém chết, thu phục hoàn toàn đất Tế Giang.

Theo thần tích đình Thắm, làng Đan Nhiễm, thị trấn Văn Giang thì Lữ Tá Đường bị tướng Chu Công Mẫn đánh bại, Lữ Tá Đường bị chém đầu, thủ cấp bị mang về thành Hoa Lư. Chu Công Mẫn là người làng Đan Nhiễm, nên xưa dân 2 làng Phụng Công và Đan Nhiễm thường có hiềm khích với nhau.

Tuy nhiên, theo thần phả Bùi Quang Dũng ở Thái Bình viết về một tướng nhà Đinh thì Lữ Đường sau hàng phục Đinh Bộ Lĩnh. Lữ Tá công cho quân canh giữ cẩn thận ở các thành quách của mình. Quân Tiên phong của Hoa Lư do Lưu Cơ và Bùi Quang Dũng chỉ huy ào ạt đánh chiếm Xích Đằng. Chỉ nửa canh giờ hơn 3.000 quân của ‘Ngụy Ngô chúa’ như hạt cát trong biển khơi, bị quân Hoa Lư tiêu diệt và bắt sống tức thì. Sẵn khí thế, quân Hoa Lư ‘quay giáo’ tấn công thành Tế Giang. Thấy lực lượng mình không thể ganh đua với quân Hoa Lư được, Lã Đường đã đem gần một vạn quân Tế Giang xin hàng quân của Đinh Bộ Lĩnh. Lữ Đường được Đinh Bộ Lĩnh phong tiếp là Lữ Tá công và cho làm tướng của mình. Khi Bộ Lĩnh tiến đánh Nguyễn Siêu ở Phù Liệt, Lữ Đường đã cùng Lữ Đình Đệ, Lữ Đình Kính, Lữ Đình Độ, Cao Mộc Cận… đem quân đến đánh Thịnh Liệt lập công to với Đinh Bộ Lĩnh.

Tôn Vinh

Do có công cai quản và lập ấp ở địa phương, Lữ Tá Đường được lập đền thờ ở đình Bến, xã Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên. Người Phụng Công thường gọi chệch từ "đường" thành "đàng" để khỏi phạm húy và khi cúng thành hoàng làng thường có con heo không có đầu do sự tích ông bị chém đầu. Gần đình Bến có gò Nghè cũng là nơi thờ Lữ Đường. Tương truyền, xưa có một bà lão ngồi bán nước trước lối mòn đi vào vùng lau sậy. Một buổi chiều bà giật mình nhìn thấy một người chạy trên lưng ngựa đầy máu. Bà lão nhìn thương cảm nói: "Người như thế này mà sống được có là người trời". Ông đáp: "Thần thì không biết được đâu", rồi ngã xuống đất và hóa. Bà lão thương cảm chôn ông gần gốc duối già, sau đó vùng đất ấy cứ cao dần. Sau này người dân lập miếu thờ đặt là miếu Thánh Lữ.

Lữ Tá Đường cũng được thờ tại đền Thượng, xã Mỹ Hà, Mỹ Lộc, Nam Định nhưng thần tích ở đền thì lại cho biết ông là sứ quân quy hàng Đinh Bộ Lĩnh và được vua ban ruộng đất ở đây cho dân thờ phụng. Rất có thể, Lữ Đường đã về lập ấp ở đây trước khi bị Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp ở Tế Giang.

Các di tích miếu Bản Thổ và đình Cự Chính ở Hà Nội cũng thờ Lữ Tá Đường cùng với cha ông là Lữ Đại Liệu. Theo thần tích, Lữ Đại Liệu cha ông vốn là người võ nghệ siêu quần, được mệnh danh là đại đô vật, hô phong hoán vũ và là bộ tướng thứ 7 của Trần Lãm dưới thời Ngô Vương, có công đánh đuổi giặc Nam Hán.

Đình làng Phi Liệt là di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu trên địa bàn xã Liên Nghĩa, Văn Giang. Nằm cách đình Bến 5 km, đình Phi Liệt cũng thờ tướng quân Lữ Đường. Tương truyền, sau khi Lữ Đường mất, Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho phép dân làng lập đền thờ và tôn là Thạch Lữ tướng quân. Gần làng Phi Liệt là làng Phù Liệt thuộc xã Thắng Lợi, nơi thờ 5 vị đại vương có công phù giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp sứ quân Lữ Đường. Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho đổi tên làng Gềnh thành làng Phù Liệt với ý nghĩa là làng phù quốc giúp vua và chiến đấu oanh liệt với các sứ quân còn làng ủng hộ sứ quân Lữ Đường đã được gọi là làng Phi Liệt.

Chú thích

Người Hưng Yên
Loạn 12 sứ quân
Võ tướng nhà Ngô
Mất năm 968
Người họ Lữ tại Việt Nam


title: Nam Giao, Đại Đồng

text:
Nam Giao (chữ Hán giản thể:南郊区, âm Hán Việt: Nam Giao khu) là một quận thuộc thành phố Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Nam Giao có diện tích 966 km², dân số năm 2002 là 270.000 người.

Từ ngày 09/2/2018 quận Nam Giao hợp nhất cùng các quận Thành và Khoáng để lập ra 2 quận mới là Bình Thành và Vân Cương. Trấn Cổ Điếm chuyển sang quận Tân Vinh.

Phân chia hành chính
Quận Nam Giao được chia thành các đơn vị hành chính gồm 3 trấn, 12 hương.
 Trấn: Vân Cương, Cao Sơn, Cổ Điếm.
 Hương: Bắc Thôn, Tây Phương, Tây Hàn Lĩnh, Mã Quân Doanh, Bình Vượng, Triệu Gia Tiểu Thôn, Thành Quan, Khẩu Tuyền, Phong Tử Gian, Nha Nhi Nhai, Thủy Bạc Tự, Tiểu Nam Đầu.

Chuyển sang quận Vân Cương
 Trấn: Vân Cương, Cao Sơn.
 Hương: Tây Hàn Lĩnh, Bình Vượng, Khẩu Tuyền, Nha Nhi Nhai.

Chuyển sang quận Bình Thành
 Hương: Bắc Thôn, Tây Phương, Mã Quân Doanh, Triệu Gia Tiểu Thôn, Thành Quan, Phong Tử Gian, Thủy Bạc Tự, Tiểu Nam Đầu.

Chuyển sang quận Tân Vinh
 Trấn: Cổ Điếm.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Đại Đồng


title: Meneptila

text:
Meneptila là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Đà Giang

text:
Đà Giang có thể là tên gọi của:
 Tên gọi khác của sông Đà
 Đà Giang, chi lưu của sông Dương Tử, chảy qua tỉnh Tứ Xuyên.
 Đà Giang, tên một đơn vị hành chính cấp trấn ở Tây Bắc Việt Nam thời Lý, Trần.


title: Agriotes granulosus

text:
Agriotes granulosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Granigyra arenosa

text:
Granigyra arenosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granigyra


title: Propsephus granulatus

text:
Propsephus granulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Botryphallus

text:
Botryphallus là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Botryphallus gồm có:

 Botryphallus epidauricus (Brusina, 1866)
 Botryphallus ovummuscae (Gofas, 1990)
 Botryphallus tuber (Rolán, 1991)

Chú thích

Tham khảo

Rissoidae


title: Gibberula occidentalis

text:
Gibberula occidentalis là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Libnotes kinabaluana

text:
Libnotes kinabaluana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Aloeides bamptoni

text:
Bampton’s Copper (Aloeides bamptoni) là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Loài này có ở Nam Phi, nơi nó xuất hiện ở North Cape.
Sải cánh từ 20–24 mm đối với con đực và 22–26 mm đối với con cái. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 8 tới tháng 12 và in cuối hè (từ tháng 3 tới tháng 4) và có thể có thế hệ thứ hai. Thường có một thế hệ mỗi năm.

Chú thích

Tham khảo

Aloeides
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Disonycha

text:
Disonycha là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1837.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Disonycha comma White, 1990

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Thectochlora mixta

text:
Thectochlora mixta là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Gonçalves & Melo mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Thectochlora
Động vật được mô tả năm 2006


title: Cryptocephalus fulvus

text:
Cryptocephalus fulvus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Goeze miêu tả khoa học năm 1777.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1777


title: Pseudoneureclipsis hai

text:
Pseudoneureclipsis hai là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Hoplosmia distinguenda

text:
Hoplosmia distinguenda là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Hoplosmia
Động vật được mô tả năm 1974


title: Sao băng

text:
Sao băng, sao sa, hay sao đổi ngôi, là đường nhìn thấy của các thiên thạch và vẫn thạch khi chúng đi vào khí quyển Trái Đất (hoặc của các thiên thể khác có bầu khí quyển). Trên Trái Đất, việc nhìn thấy đường chuyển động của các thiên thạch này là do nhiệt phát sinh ra bởi áp suất nén khi chúng đi vào khí quyển. (Lưu ý là rất nhiều người cho rằng đó là do ma sát, tuy nhiên ma sát ở các tầng cao của khí quyển là không đủ lớn để có thể làm nóng thiên thạch đến mức phát sáng, do mật độ không khí ở đây rất loãng). Khi thiên thạch chuyển động với vận tốc siêu thanh, nó sinh ra các sóng xung kích (shock wave) do nó "va chạm" với các "hạt" của khí quyển và nén chúng nhanh hơn so với chúng có thể dãn ra khỏi đường chuyển động của thiên thạch. Với vận tốc cao như vậy, các phân tử không khí trên đường đi của thiên thạch bị nung nóng bởi sóng xung kích, hoặc bị nén quá mạnh đến mức nhiệt độ của sóng xung kích tăng lên đến hàng ngàn độ và làm cho các thành phần vật chất của thiên thạch bị nung đến nóng sáng. Những sao băng sáng, thậm chí sáng hơn cả độ sáng biểu kiến của Kim Tinh, đôi khi được gọi là quả cầu lửa.

Có rất ít thiên thạch có khả năng rơi xuống đến tận mặt đất, do phần lớn chúng có kích thước và khối lượng nhỏ nên đã bị thiêu cháy hết trên đường đi xuống mặt đất hoặc đơn giản là chúng chỉ xẹt ngang qua bầu khí quyển của Trái Đất rồi lại tiếp tục hành trình của mình trong không gian do chúng có vận tốc đủ lớn để không bị rơi xuống Trái Đất.

Đuôi ion hóa
Trong quá trình thiên thạch đi vào tầng trên của bầu khí quyển Trái Đất, đuôi ion hóa sẽ được tạo ra, ở đó các phân tử không khí trong tầng trên của khí quyển bị ion hóa do chuyển động của thiên thạch. Đuôi ion hóa này có thể tồn tại đến 1 phút sau khi nó được tạo ra. Những thiên thạch nhỏ, có kích thước từ cỡ hạt bụi đến hạt cát đi vào khí quyển Trái Đất thường xuyên, có thể là cứ sau một vài giây ở một khu vực nào đó, vì thế các đuôi ion hóa có thể tìm thấy trong tầng trên của khí quyển tương đối liên tục. Những đuôi ion hóa như vậy đã được thử nghiệm để giữ bảo mật cho hệ thống liên lạc quân sự trên chiến trường. Ý tưởng cơ bản của hệ thống này là: các đuôi ion hóa được coi như các tấm gương phản xạ các sóng radio. Việc đảm bảo bí mật có được là do chỉ có các đài thu ở các vị trí chính xác nào đó mới thu nhận được tín hiệu từ đài phát, giống như sự phản xạ ánh sáng của các gương thông thường. Vì bản chất rời rạc của hiện tượng ion hóa, những hệ thống như vậy bị giới hạn với tốc độ truyền thông tin thấp, chủ yếu là 9.600 baud.

Các thiên thạch lớn có thể tạo ra đằng sau nó các đuôi ion hóa lớn, mà sau đó chúng tương tác với từ trường Trái Đất. Khi các đuôi ion này biến mất, hàng MW năng lượng điện từ có thể được giải phóng, với đỉnh của năng lượng ở các bước sóng radio. Một điều lạ lùng là mặc dù các sóng này là sóng điện từ nhưng chúng ta vẫn có thể nghe được chúng: chúng đủ mạnh để làm cho kính cửa sổ, cây cối, kính đeo mắt, tóc quăn và một số vật liệu khác rung động. Xem ví dụ ở Listening to Leonids (NASA, 2001)  để hiểu thêm về các chi tiết liên quan đến hiện tượng âm thanh này.

Kỷ lục
Có rất ít thiên thạch tồn tại trên mặt đất để chúng ta quan sát được. Hầu hết chúng ẩn sâu dưới các lớp đất, chỉ để lại những cái hố khổng lồ và sâu hoắm, giúp chúng ta biết chúng ở đâu mà thôi.

Hố sâu nhất được biết tới hiện nay nằm ở Wilkes Land, thuộc châu Nam Cực, rộng 150 dặm, sâu 0,5 dặm. Các nhà khoa học ước đoán thiên thạch tạo nên hố này nặng tới 14 tỉ tấn và di chuyển với tốc độ 44.000 dặm/h khi va chạm vào bề mặt Trái Đất.

Thiên thạch lớn nhất hiện được trưng bày trong Bảo tàng Hayden Planetarium ở Thành phố New York, nặng 34 tấn. Nó được phát hiện năm 1897 ở gần bờ biển phía tây đảo Greenland.

Người ta ước tính mỗi năm chỉ có khoảng 150 vụ thiên thạch đụng vào bề mặt Trái Đất và việc con người bị những thiên thạch này đụng phải là vô cùng hiếm hoi.

Huyền thoại
Những niềm tin sau đây có thể tồn tại ở một số người:
Nếu ước nguyện một điều gì vào đúng lúc có sao băng thì lời ước ấy sẽ thành sự thật.
Người ta cho rằng mỗi một người sống trên trần gian đều có một ngôi sao chiếu mệnh, khi ngôi sao đó rơi (sao băng) thì người đó sẽ chết. Do vậy, khi nhìn thấy hiện tượng sao băng thì người ta cho rằng sẽ có một ai đó chết.

Những niềm tin này thực ra không có cơ sở khoa học. Sao băng chỉ là những hạt bụi hay tảng đá có kích thước to hay nhỏ khác nhau và có nguồn gốc vũ trụ rơi vào hay bay ngang qua bầu khí quyển Trái Đất. Chúng không thể có mối liên hệ thực sự nào với những niềm tin trên đây.

Văn hóa
 Bài hát Mưa sao băng do Minh Khang sáng tác và Ngô Kiến Huy trình bày
 Phim truyền hình Vườn sao băng của Hàn Quốc do Jeon Ki-sang làm đạo diễn
 Phim Cùng ngắm sao băng của Đài Loan

Xem thêm
Mưa sao băng
Thiên thạch
Mưa vẫn thạch
tectit

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thạch
Khí quyển Trái Đất

en:Meteoroid#Meteor


title: Myanmar Airways International

text:
Myanmar Airways International Co., Ltd. () là hãng hàng không quốc tế của Myanmar, đóng ở Yangon. Hãng này có các điểm đến Đông Nam Á. Căn cứ đóng tại Sân bay quốc tế Yangon. Hãng này được chính phủ Miến Điện lập năm 1948 sau khi độc lập, với tên là Union of Burma Airways. Tháng 12 năm 1972 đổi tên thành Burma Airways và thành Myanmar Airways ngày 1 tháng 4 năm 1986 khi nước này đổi tên. Năm 2013, hãng là nhà tài trợ chính cho sự kiện SEA Games 2013. Logo của hãng là hình Pyinsarupa (Tiếng Miến Điện: ပဉ္စရူပ),  một linh vật cổ xưa lâu đời trong văn hóa Myanmar.

Dịch vụ
Sky Smile Privilege Program

Trong chương trình khách hàng thường xuyên này, MAI cung cấp ba cấp độ thành viên - Jade, Ruby và Diamond. Những hành khách đã đi trên ba chuyến bay khứ hồi trong vòng một năm dương lịch có quyền đăng ký làm thành viên Ruby và bắt đầu tích điểm cần thiết để đủ điều kiện cho cấp độ tiếp theo. Nếu hành khách đã hoàn thành tối thiểu sáu chuyến bay khứ hồi với tư cách thành viên Ruby của mình, tư cách thành viên này sẽ tự động được chuyển lên chương trình thành viên Kim cương. Thành viên Chương trình ưu đãi Sky Smile có thể đổi số điểm tích lũy được khi bay với MAI để lấy vé du lịch miễn phí.

Sky Smile Executive Lounge

Phòng chờ MAI Sky Smile Executive tại Sân bay quốc tế Yangon được cung cấp dành riêng cho Thành viên Thẻ Kim cương và hành khách Hạng thương gia. Phòng chờ cung cấp các dịch vụ giải khát, giải trí và thư ký kinh doanh.

Thỏa thuận liên danh
Myanmar Airways International có thỏa thuận chia sẻ với các hãng hàng không sau:

 Air KBZ
 Asiana Airlines
 Garuda Indonesia
 Korean Air
 Malaysia Airlines
 Royal Brunei Airlines
 SriLankan Airlines

Điểm đến
Myanmar Airways International có các chuyến bay theo lịch trình kết nối tại các nơi sau:

Đội bay

Đội bay hiện tại:
Tính đến tháng 8/2022, đội bay của hãng có số máy bay sau:

Độ tuổi trung bình đội bay tính đến tháng 8/2022 là 13.5 năm.

Đội bay trước đây:
MAI từng vận hành vài loại máy bay, bao gồm:

Liên kết ngoài
Myanmar Airways International
Myanmar Airways International Fleet

Tham khảo

Hãng hàng không Myanmar


title: Antoligostethus pallidus

text:
Antoligostethus pallidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Antoligostethus


title: Fiménil

text:
Fiménil là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 5,13 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 195 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 419–665 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fiménil au XIXe siècle
 Fiménil trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Fimenil


title: Smilisca fodiens

text:
Smilisca fodiens là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở México và Hoa Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và sa mạc ôn đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Santos-Barrera, G. & Hammerson, G. 2004. Smilisca fodiens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Smilisca


title: Zalana

text:
Zalana là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Nectopsyche minuta

text:
Nectopsyche minuta là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Nectopsyche


title: Tanyptera hebeiensis

text:
Tanyptera hebeiensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Tham khảo

Tanyptera