title: Cao Bằng

text:
Cao Bằng là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam.

Địa lý
Tỉnh Cao Bằng nằm ở phía đông bắc Việt Nam, có vị trí địa lý:
Phía bắc và đông bắc giáp với khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) với đường biên giới dài 333,125 km
Phía tây giáp tỉnh Hà Giang
Phía tây nam giáp tỉnh Tuyên Quang
Phía nam giáp các tỉnh Bắc Kạn và Lạng Sơn.

Các điểm cực của tỉnh Cao Bằng:

 Điểm cực bắc tại: thôn Lũng Mẩn, xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm.
 Điểm cực đông tại: xã Lý Quốc, huyện Hạ Lang.
 Điểm cực tây tại: xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm.
 Điệm cực nam tại: thôn Na Phai, xã Trọng Con, huyện Thạch An.

Trung tâm hành chính của tỉnh là Thành phố Cao Bằng, cách Hà Nội 279 km. Chiều dài của tỉnh theo chiều bắc - nam là 80 km, từ 23°7'12"B đến 22°21'21"B (tính từ xã Trọng Con huyện Thạch An đến xã Đức Hạnh huyện Bảo Lâm). Chiều rộng theo chiều đông - tây là 170 km, từ 105°16'15"Đ - 106°50'25"Đ (tính từ xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm đến xã Lý Quốc huyện Hạ Lang), trung tâm địa lý của tỉnh nằm ở xã Trương Lương, huyện Hòa An.

Điều kiện tự nhiên
Tỉnh Cao Bằng có diện tích đất tự nhiên 6.690,72 km², là cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất, có độ cao trung bình trên 200 m, vùng sát biên có độ cao từ 600–1.300 m so với mặt nước biển. Núi non trùng điệp. Rừng núi chiếm hơn 90% diện tích toàn tỉnh. Từ đó hình thành nên 3 vùng rõ rệt: Miền đông có nhiều núi đá, miền tây núi đất xen núi đá, miền tây nam phần lớn là núi đất có nhiều rừng rậm.

Trên địa bàn tỉnh có hai dòng sông lớn là sông Gâm ở phía tây và sông Bằng Giang ở vùng trung tâm và phía đông, ngoài ra còn có một số sông ngòi khác như sông Quây Sơn, sông Bắc Vọng, sông Nho Quế, sông Năng, sông Neo hay sông Hiến.

Đa số diện tích Cao Bằng được che phủ bởi rừng vì thế không khí khá trong sạch ở các vùng nông thôn, các khu dân cư và ở trung tâm thành phố. Các tuyến đường chính của Cao Bằng có mức độ ô nhiễm bụi không cao, do phương tiện giao thông ít, mật độ dân số thấp. Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm do ý thức vứt rác bữa bãi của một số người dân cùng với ngành khai thác cát đã làm cho các dòng sông ở đây bị ô nhiễm, hệ sinh thái bị ảnh hưởng. Các phương tiện giao thông trong tỉnh chủ yếu là xe máy, phương tiện ít làm cho mức tiêu thụ nhiên liệu không cao, Cao Bằng không bị ô nhiễm bởi các khí thải nhà kính và nhiều khí độc khác. Bởi vậy, so với các địa phương khác của Việt Nam, Cao Bằng là một trong những tỉnh có khí hậu trong lành và ít ô nhiễm nhất.

Khí hậu
Nhìn chung Cao Bằng có khí hậu ôn hòa dễ chịu. Với khí hậu cận nhiệt đới ẩm, địa hình đón gió nên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các đợt không khí lạnh từ phương bắc. Tuy nhiên nhiệt độ của Cao Bằng chưa bao giờ xuống thấp quá 0 °C, hầu như vào mùa đông trên địa bàn toàn tỉnh không có băng tuyết (trừ một số vùng núi cao có băng đá xuất hiện vào mùa đông).

Mùa hè ở đây có đặc điểm nóng ẩm, nhiệt độ cao trung bình từ 30 - 32 °C và thấp trung bình từ 23 - 25 °C, nhiệt độ không lên đến 39 - 40 °C. Vào mùa đông, do địa hình Cao Bằng đón gió nên nó có kiểu khí hậu gần giống với ôn đới, nhiệt độ trung bình thấp từ 5 - 8 °C và trung bình cao từ 15 - 28 °C, đỉnh điểm vào những tháng 12, 1 và 2 nhiệt độ có thể xuống thấp hơn khoảng từ 6 - 8 °C, độ ẩm thấp, trời hanh khô vào đầu mùa. Mùa xuân và mùa thu không rõ rệt, thời tiết thất thường; mùa xuân thường có tiết trời nồm, mùa thu mát, dễ chịu.

Dân cư
Dân số toàn tỉnh là 530.341 người (theo điều tra dân số ngày 01/04/2019 của Cục Thống kê tỉnh Cao Bằng)  . Thành thị: 123.407 người. Nông thôn: 406.934 người. Tỷ lệ đô thị hóa (2022): 23,2%

Các dân tộc ở Cao Bằng gồm Tày: 216.577 người (chiếm 40,84% dân số), Nùng: 158.114 người (29,81 %), Mông: 61.579 người (11,65 %), Dao: 54.947 người (10,36 %), Kinh: 27.170 người (5,12 %), Sán Chay: 7.908 người (1,49%), Lô Lô: 2.861 người (0,54%), các dân tộc khác: 1005 người (0.19%).

Lịch sử

Vùng đất tỉnh Cao Bằng bắt đầu thuộc lãnh thổ Việt Nam vào năm 1039, khi Lý Thái Tông đánh thủ lĩnh châu Thảng Do và châu Quảng Nguyên (sau này là huyện Quảng Uyên) là Nùng Tồn Phúc.

Năm 1041 vợ A Nùng và con trai của Tồn Phúc là Nùng Trí Cao từ động Lôi Hỏa (Hạ Lôi, nay là khoảng hương Hạ Lôi huyện Đại Tân địa cấp thị Sùng Tả tỉnh Quảng Tây Trung Quốc, phía đông bắc huyện Trùng Khánh) về chiếm lại 2 châu trên, nhà Lý cử quân lên đánh bắt được Trí Cao nhưng không giết mà cho làm quan nhà Lý cai quản các châu động trên. Nhà Lý gộp thêm các động Vật Dương, động Lôi Hỏa, động Bình An, động Bà Tư (là các động vốn trong số 10 động thuộc quyền cai quản của Tồn Phúc), cùng châu Thảng Do vào đất Quảng Nguyên và gọi chung là châu Quảng Nguyên. Ngoài châu Quảng Nguyên, thì năm 1041, châu Tư Lang (nay là đất 2 huyện Trùng Khánh và Hạ Lang tỉnh Cao Bằng) nằm ở phía đông bắc châu Quảng Nguyên, nhà Lý cũng phụ vào đất cai quản của Trí Cao, coi như đất Đại Cồ Việt vùng Trí Cao cai quản mà sau đó nhà Lý đòi chủ quyền với nhà Tống gồm 2 châu Tư Lang và Quảng Nguyên (gộp cả Bình An (nay thuộc Cao Bằng), Bà Tư (nay thuộc Cao Bằng), Thảng Do, Lôi Hỏa (phía đông nam Vật Dương), Vật Dương (phía đông Vật Ác), Vật Ác (vùng phía nam trấn An Đức của Tĩnh Tây Quảng Tây ngày nay)). Tuy bề ngoài thần phục nhà Lý, nhưng bên trong Nùng Trí Cao nuôi chí tự cường lập quốc gia độc lập. Năm 1048 Trí Cao lại nổi dậy đánh chiếm động Vật Ác (vùng phía nam An Đức trấn của Tĩnh Tây Trung Quốc ngày nay), vốn thuộc nhà Lý từ năm 1039, nhà Lý đem quân lên đánh. Sau khi gây sự với nhà Lý không thành, Trí Cao đánh chiếm châu An Đức (Ande Zhou 安德州, nay là khoảng địa bàn trấn An Đức của thành phố cấp huyện Tĩnh Tây) và vùng biên giới các tỉnh Quảng Tây, Quảng Đông Trung Quốc. Nhà Tống tiêu diệt quốc gia của Trí Cao năm 1055. Các thủ lĩnh địa phương cai quản châu động kế thừa Trí Cao, không thực sự thần phục nhà Lý, đem một số động thuộc châu Quảng Nguyên (là phần đất phía bắc Cao Bằng ngày nay thuộc thành phố cấp huyện Tĩnh Tây Trung Quốc) sang thần phục nhà Tốngː Nùng Tông Đán (Tông Đản) năm 1049 đem động Vật Ác (sau thuộc Tống bị nhà Tống đổi thành Thuận An châu, nay là các hương trấn biên giới thuộc thành phố cấp huyện Tĩnh Tây địa cấp thị Bách Sắc khu Tự trị Dân tộc Choang Quảng Tây, nằm ở phía tây nam thành phố Tĩnh Tây tiếp giáp các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh tỉnh Cao Bằng, có thể là vùngː hương Nam Pha, hương Thôn Bàn, hương An Ninh, trấn Long Bang (An Bang),...), Nùng Trí Hội năm 1062 đem động Vật Dương sang Tống (nhà Tống đổi tên thành Quy Hóa châu, nay là các hương trấn phía đông nam thành phố cấp huyện Tĩnh Tây, tiếp giáp huyện Trùng Khánh Cao Bằng, có lẽ làː hương Nhâm Trang (Nhâm Động), trấn Nhạc Vũ, trấn Hồ Nhuận (Nhuận Động), trấn Hóa Động,... Kèm theo đất Vật Dương nhập Tống đợt này, có thể có cả đất động Lôi Hỏa (Hạ Lôi),...). Đến Chiến tranh Tống-Việt, 1075-1077, châu Quảng Nguyên (bao gồm các vùng đất ngày nay là các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Hòa An, thành phố Cao Bằng, Phục Hòa), châu Tư Lang (nay là Trùng Khánh, Hạ Lang), cùng các châu nay thuộc Lạng Sơn làː Thất Nguyên (Thất Khê, Tràng Định), Môn (Cao Lộc), Tô Mậu (Đình Lập), bị Quách Quỳ tướng nhà Tống chiếm đóng không trả lại Đại Việt sau chiến tranh (Giai đoạn này châu Quảng Nguyên bị nhà Tống đổi tên thành Thuận châu).

Bằng chiến thuật vừa gây xung đột biên giới (lùng bắt Nùng Trí Hội), vừa ngoại giao triều cống và đàm phán, từ năm 1077 đến năm 1088, vua quan nhà Lý thời Lý Nhân Tông dần thu phục lại gần như hoàn toàn các vùng đất bị nhà Tống chiếm từ nhà Lý trước đó và trong cuộc chiến Tống - Việt. Kết quả đàm phán của phái đoàn Đào Tông Nguyên sứ thần nhà Lý năm 1079, thu lại được toàn bộ các châu nay là đất Lạng Sơn (là châu Tô Mậu, châu Môn và châu Thất Nguyên), đất nay thuộc Cao Bằng thì thu lại được châu Tư Lang, và phần lớn châu Quảng Nguyên (Thuận châu nhà Tống, phần đất nhà Tống chiếm trong cuộc chiến 1076-1077), trừ phân đất Vật Ác (châu Thuận An nhà Tống), Vật Dương (châu Quy Hóa nhà Tống), Lôi Hỏa mất về nhà Tống trước chiến tranh thì nhà Tống không trả.

Năm 1084, phái đoàn Lê Văn Thịnh sứ thần nhà Lý, tiếp tục sang Bằng Tường Quảng Tây Trung Quốc đàm phán đòi lại đất hai động Vật Dương và Vật Ác từ nhà Tống. Nhưng thay vì trả đất hai động Vật Dương và Vật Ác của châu Quảng Nguyên, thì nhà Tống đổi lại trả cho nhà Lý vùng đất 6 huyệnː Bảo Lạc, Luyện, Miêu (Pác Miêu), Đinh, Phóng, Cận (là đất nay thuộc các huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm tỉnh Cao Bằng) cùng 2 động Túc (Tĩnh Túc), Tang (nay là khoảng vùng đất huyện Nguyên Bình Cao Bằng). Các huyện động này vốn là các châu động ki mi nằm kẹp giữa hai nước Lý, Tống, nằm ở phía tây châu Quảng Nguyên, ở phía đông châu Bình Nguyên (Vị Xuyên, Hà Giang). Tuy nhiên, nhà Lý vẫn kiên trì tiếp tục đàm phán đòi đất 2 động Vật Dương, Vật Ác cho đến năm 1088, nhưng không thành công. Từ đó đất 2 động Vật Ác (châu Thuận An nhà Tống), Vật Dương (châu Quy Hóa nhà Tống) vĩnh viễn thuộc Trung Quốc (ngày nay chúng là vùng đất phía nam của thành phố cấp huyện Tĩnh Tây địa cấp thị Bách Sắc khu Tự trị Dân tộc Choang tỉnh Quảng Tây, tiếp giáp biên giới với các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, và Trùng Khánh của Cao Bằng). Đại Việt sử ký tiền biên, Ngô Thì Sĩ chépː "Giáp Tý năm thứ 9 (1084, Tống Nguyên Phong năm thứ 7) mùa Hạ tháng 6, sai Thị lang bộ Binh là Lê Văn Thịnh sang Tống bàn việc biên giới. Họp với Hữu giang tuần kiểm nhà Tống là Thành Tác ở Quảng Tây bàn về biên giới Thuận An, Quy Hóa. Văn Thịnh đến nơi, mọi việc đều lựa chiều uốn nắn, không hề biện bác, chỉ từ từ lấy lý mà giảng giải, có câu rằngː "Bồi thần này không dám tranh chấp". Vua Tống nghe tin, ban chiếu cho Văn Thịnh là biết theo ý kính thuận, ban cho áo dài rồi nhân đó trả cho ta 6 huyện thuộc Bảo Lạc, 6 động thuộc Túc Tang ở phía ngoài cửa ải."

Thời Lê sơ, Lê Thánh Tông cho lập thừa tuyên Thái Nguyên (Ninh Sóc), thì Cao Bằng là 1 trong 3 phủ của thừa tuyên Thái Nguyên. Phủ Cao Bằng lúc này gồm 4 châuː Thượng Tư Lang (châu Thượng Lang, nay là huyện Trùng Khánh), Hạ Tư Lang (châu Hạ Lang, nay là huyện Hạ Lang), Quảng Uyên (đổi từ châu Quảng Nguyên, nay là các huyện Quảng Uyên, Phục Hòa), Thạch Lâm (nay là các huyện Hà Quảng, Trà Lĩnh, Thạch An, Hòa An, Nguyên Bình, và thành phố Cao Bằng). Phần phía tây tỉnh Cao Bằng ngày nay lại thuộc thừa tuyên Tuyên Quang là châu Bảo Lạc thuộc phủ Yên Bình, (châu Bảo Lạc nay là đất các huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm của tỉnh Cao Bằng).

Năm 1499 niên hiệu Cảnh Thống thứ 2, vua Lê Hiến Tông tách phủ Cao Bằng ra khỏi Thái Nguyên lập thành một trấn riêng mang tên Cao Bằng. Từ đây Cao Bằng trở thành đơn vị hành chính tương đương cấp tỉnh ngày nay. Nên hiện nay, Việt Nam lấy năm 1499 là năm thành lập tỉnh Cao Bằng.. Tuy nhiên, Đào Duy Anh thì cho rằng Cao Bằng chỉ thực sự tách khỏi Thái Nguyên thành một trấn (đơn vị hành chính cấp tỉnh) từ sau khi nhà Mạc bị diệt. Trong cuốn Đất nước Việt Nam qua các đời, Đào Duy Anh viếtː "Phủ Cao Bằngː Nhất thống chí (Cao Bằng) chép rằng đời Lê Quang Thuận là phủ Bắc Bình; đời Hồng Đức mới đổi làm Cao Bình, tức Cao Bằng. Sau khi họ Mạc bị diệt hẳn mới đổi làm trấn Cao Bằng, vẫn lãnh một phủ là phủ Cao Bằng; đầu đời Gia Long đặt trấn thủ; năm thứ 7 (1808) đổi tên phủ làm [phủ] Trùng Khánh, năm Minh Mạng thứ 12 (1831) làm tỉnh Cao Bằng."

Sau khi thất thủ Thăng Long năm 1592, nhà Mạc chạy lên Cao Bằng và xây dựng vùng đất này để chống lại nhà Lê Trịnh cho đến 1677 mới chấm dứt.

Thời Pháp thuộc

Từ năm 1886 – 1945, tên gọi, địa giới và số lượng các đơn vị hành chính tỉnh Cao Bằng luôn có sự thay đổi. Cuối thế kỷ XIX, tỉnh Cao Bằng gồm có phủ Trùng Khánh (với 3 châu: Thượng Lang, Hạ Lang, Quảng Uyên) và phủ Hòa An (với 3 châu: Thạch Lâm, Thạch An, Nguyên Bình).

Tháng 10 năm 1886, thực dân Pháp đánh chiếm Cao Bằng, đặt J. Gallieni làm chỉ huy chính.

Năm 1888, Cao Bằng là một quân khu, do Oudri làm chỉ huy trưởng. Quân khu Cao Bằng gồm Tiểu quân khu Cao Bằng và các đồn binh: Cao Bằng, Sóc Giang, Nguyên Bình, Ngân Sơn, Trà Lĩnh, Trùng Khánh, Hạ Lang, Phục Hoà, Nặm Nàng.

Thực dân Pháp đã phân chia địa bàn từ Thanh Hoá trở ra bắc thành 14 quân khu. Mỗi quân khu do một sĩ quan cấp đại tá hoặc cấp tướng trực tiếp chỉ huy.

Ngày 06/8/1891, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định bãi bỏ các quân khu và thiết lập các đạo quan binh. Đạo quan binh là đơn vị hành chính đặc biệt do giới quân sự nắm quyền cai trị. Mỗi đạo quan binh do một sĩ quan đứng đầu làm tư lệnh với đầy đủ quyền dân sự và quân sự, thời kỳ đầu về dân sự ngang với Thống sứ Bắc Kỳ.

Ngày 20/8/1891, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tại Bắc Kỳ 4 đạo quan binh: Đạo quan binh 1 Phả Lại, Đạo quan binh 2 Lạng Sơn, Đạo quan binh 3 Yên Bái, Đạo quan binh 4 Sơn La. Đạo quan binh thứ 2 thủ phủ đặt tại Cao Bằng (Cao Bằng là tiểu quân khu thuộc Đạo quan binh 2). Tư lệnh trưởng đầu tiên là Escoubet. Sau đó chuyển thành Đạo quan binh 2 Cao Bằng, đạo lỵ đặt tại Cao Bằng, gồm 3 tiểu quân khu: Cao Bằng, Bảo Lạc, Bắc Kạn.

Ngày 01/01/1906, Toàn quyền Đông Dương ra quyết định: "các Đạo quan binh 2, 3 và 4 được đặt lại, về phương diện tài chính dưới quyền của Thống sứ Bắc Kỳ và được cai trị theo luật lệ hiện hành tại các tỉnh dân sự; chỉ huy Pháp ở Cao Bằng lúc này là A. de Salins. Việc cai trị các Đạo quan binh 2, 3 và 4 vẫn đặt dưới quyền một sĩ quan cao cấp cấp đại tá hoặc trung tá. Mỗi đạo quan binh được phân thành 2 hạt. Việc chia thành khu vực bị bãi bỏ".

Từ sau Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 16/4/1908, đạo quan binh chia thành các đơn vị hành chính và tư pháp ngang với công sứ các tỉnh dân sự. Cao Bằng lúc này (năm 1908) do M. Panescorse làm chỉ huy chính

Năm 1926, theo sách Địa dư các tỉnh Bắc Kỳ, "Cao Bằng là Đạo quan binh thứ nhì" gồm 1 phủ: Hòa An (phủ lỵ ở Nước Hai); 7 châu: Hà Quảng, Thạch An, (châu lỵ ở Đông Khê), Nguyên Bình, Phục Hoà (châu lỵ ở Tà Lùng), Quảng Uyên, Thượng Lang (châu lỵ ở Trùng Khánh phủ) và Hạ Lang; 3 đại lý: Quảng Uyên, Nguyên Bình và Đông Khê.

Sau năm 1945
Năm 1948, Chính phủ quyết định bãi bỏ cấp tổng, phủ, đạo, châu. Cấp trên cấp xã và dưới cấp tỉnh thống nhất gọi là huyện. Tỉnh Cao Bằng lúc đó gồm thị xã Cao Bằng và 10 huyện: Bảo Lạc, Hạ Lang, Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình, Phục Hòa, Quảng Uyên, Thạch An, Trấn Biên, Trùng Khánh.

Ngày 3 tháng 10 năm 1950, Cao Bằng hoàn toàn được giải phóng khỏi ách thống trị của thực dân Pháp.

Ngày 1 tháng 7 năm 1956, Cao Bằng cùng các tỉnh Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang hợp thành Khu tự trị Việt Bắc.

Ngày 20 tháng 3 năm 1958, huyện Trấn Biên được đổi tên thành huyện Trà Lĩnh.

Ngày 14 tháng 3 năm 1963, thành lập thị trấn Tĩnh Túc trực thuộc tỉnh Cao Bằng theo Quyết định số 26-CP.

Ngày 7 tháng 4 năm 1966, chia huyện Hà Quảng thành hai huyện Hà Quảng và Thông Nông.

Ngày 8 tháng 3 năm 1967, hai huyện Phục Hòa và Quảng Uyên hợp nhất thành huyện Quảng Hòa theo Quyết định số 27-CP.

Ngày 15 tháng 9 năm 1969, giải thể huyện Hạ Lang, nhập vào hai huyện Quảng Hòa và Trùng Khánh theo Quyết định số 176-CP.

Đến ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà (khoá V) kỳ họp thứ 2 quyết nghị bỏ cấp khu trong hệ thống các đơn vị hành chính. Tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn hợp nhất thành một tỉnh là Cao Lạng, tỉnh lỵ đặt tại thị xã Cao Bằng.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, tái lập tỉnh Cao Bằng từ tỉnh Cao Lạng, đồng thời nhập hai huyện Ngân Sơn và Chợ Rã của tỉnh Bắc Thái vào tỉnh Cao Bằng theo Nghị quyết của Quốc hội khóa VI, kỳ họp thứ 4. Khi đó tỉnh Cao Bằng có tỉnh lị là thị xã Cao Bằng và 11 huyện: Bảo Lạc, Chợ Rã, Hà Quảng, Hòa An, Ngân Sơn, Nguyên Bình, Quảng Hòa, Thạch An, Thông Nông, Trà Lĩnh, Trùng Khánh.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, quân Trung Quốc chiếm được thị xã Cao Bằng và đã hủy diệt hầu như toàn thị xã, các công trình kiến trúc đã bị phá tan tành, kể cả chùa chiền đền miếu. Khu di tích chủ tịch Hồ Chí Minh tại hang Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng cũng bị đặt bom mìn phá sập cửa hang và các di tích của Bác, bức bia đá Bác viết khi vừa trở về Tổ quốc cũng bị nứt làm đôi.

Ngày 1 tháng 9 năm 1981, tái lập huyện Hạ Lang từ các xã đã nhập vào hai huyện Quảng Hòa và Trùng Khánh theo Quyết định số 44-HĐBT ngày 1 tháng 9 năm 1981. Cùng ngày, chuyển thị trấn Tĩnh Túc trực thuộc huyện Nguyên Bình Quyết định số 44-HĐBT.

Ngày 6 tháng 11 năm 1984, huyện Chợ Rã đổi tên thành huyện Ba Bể theo Quyết định số 144-HĐBT.

Cuối năm 1995, tỉnh Cao Bằng có 1 thị xã Cao Bằng và 12 huyện: Ba Bể, Bảo Lạc, Hạ Lang, Hà Quảng, Hòa An, Ngân Sơn, Nguyên Bình, Quảng Hòa, Thạch An, Thông Nông, Trà Lĩnh, Trùng Khánh.

Năm 1996, trả hai huyện Ngân Sơn và Ba Bể về tỉnh Bắc Kạn mới tái lập.

Ngày 25 tháng 9 năm 2000, chia huyện Bảo Lạc thành huyện Bảo Lạc mới và huyện Bảo Lâm theo Nghị định số 52/2000/NĐ-CP.

Ngày 13 tháng 12 năm 2001, tái lập hai huyện Phục Hòa và Quảng Uyên từ huyện Quảng Hòa.

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, chuyển thị xã Cao Bằng thành thành phố Cao Bằng theo Nghị quyết 60/NQ-CP.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập huyện Thông Nông vào huyện Hà Quảng.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập huyện Phục Hòa, huyện Quảng Uyên và xã Quốc Toản thuộc huyện Trà Lĩnh thành huyện Quảng Hòa; sáp nhập phần còn lại của huyện Trà Lĩnh vào huyện Trùng Khánh.

Tỉnh Cao Bằng có 1 thành phố và 9 huyện như hiện nay.

Hành chính
Tỉnh Cao Bằng có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 161 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 14 thị trấn, 8 phường và 139 xã.

Du lịch
Nằm ở phía bắc vùng Việt Bắc, nơi địa đầu Tổ quốc, Cao Bằng được thiên nhiên ưu đãi những tiềm năng du lịch phong phú.

Thắng cảnh
Cao Bằng có núi, rừng, sông, suối trải dài hùng vĩ, bao la, thiên nhiên còn nhiều nét hoang sơ, nguyên sinh.

Khu vực thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao tại huyện Trùng Khánh là một thắng cảnh đẹp. Thác nằm trên dòng chảy của sông Quây Sơn, được ca ngợi là một trong những thác nước đẹp nhất trong khu vực và trên thế giới. Động Ngườm Ngao (dịch theo tiếng địa phương là hang hổ) là thế giới của nhũ đá thiên nhiên gồm hàng nghìn hình khối khác nhau, có cái như đụn gạo, đụn vàng, đụn bạc, hình voi, rồng, hổ báo, mây trời, cây cối, hoa lá, chim muông, các khe suối ngầm róc rách mát rượi. Nơi đây đã hình thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút các du khách đến từ khắp nơi trong và ngoài nước đến thưởng ngoạn.

Ngoài ra phải kể đến hồ núi Thang Hen ở huyện Quảng Hòa, núi Phia Oắc ở huyện Nguyên Bình.

Ngày 12-4-2018, tại Kỳ họp lần thứ 204 tại Paris, Hội đồng Chấp hành UNESCO đã thông qua Nghị quyết công nhận Công viên Địa chất Non Nước Cao Bằng là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO (CVĐCTC). Với danh hiệu này, CVĐC non nước Cao Bằng trở thành CVĐC toàn cầu thứ 2 ở Việt nam, sau CVĐC Cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang.

Du lịch văn hóa

Cao Bằng là vùng đất có truyền thống cách mạng lâu đời, là nơi cội nguồn của cách mạng Việt Nam. Tiêu biểu như khu di tích lịch sử cách mạng Pác Bó, thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng. Nơi đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt chân về nước, sống và làm việc, lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành độc lập cho dân tộc từ năm 1941 đến 1945.

Khu di tích Kim Đồng được xây dựng gồm có mộ anh Kim Đồng và tượng đài khang trang tại chân Rặng núi đá cao đồ sộ, tượng đài anh Kim Đồng với bộ quần áo nùng và tay nâng cao con chim bồ câu đưa thư, trước tượng đài có 14 bậc đá và 14 cây lát vươn cao xanh ngắt. Nơi đây có một khoảng sân rộng, hàng năm thiếu niên và Nhi đồng của tỉnh Cao Bằng, cả nước thường tụ hội tại đây cắm trại, vui chơi ca hát.

Khu di tích lịch sử Rừng Trần Hưng Đạo, huyện Nguyên Bình, nơi đây đã thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam, hay được gọi là Việt Minh. Ở gần đây có Di tích về chiến thắng của Việt Minh trước quân đội Pháp đã chiếm đóng ở hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần.

Khu di tích Đông khê thuộc huyện Thạch An tỉnh Cao Bằng: Là chứng tích ghi lại chiến thắng lịch sử thời kỳ đầu kháng chiến của Việt Nam dân chủ cộng hòa chống lại chính quyền Pháp để giải phóng đất nước: Đồn Đông Khê và khu tưởng niệm Hồ Chí Minh đã chỉ huy mặt trận.

Đền Xuân Lĩnh ở huyện Thạch An thờ Trần Quyết. Năm 1682, ông làm tướng tiên phong đi đánh nhà Mạc bị trọng thương và mất. Ông được phong làm Phúc thần, tên hiệu là Kỳ Lịch Đại Vương được dân bản dựng đền thờ phụng. Di tích có ý nghĩa lịch sử về truyền thống đấu tranh, khát vọng hòa bình thống nhất của dân tộc trên vùng cao biên cương địa đầu Tổ quốc.

Chùa Viên Minh tọa lạc tại xã Xuân Lĩnh, huyện Thạch An. Chùa được xây dựng từ thời Lê đầu đời Cảnh Hưng, chùa từng bị hoang phế. Đến lúc yên hàn chùa được mở rộng tiền đường Phật điện, đúc chuông lớn chu vi 7 thước 5 tấc. Chùa là điểm văn hóa tâm linh và điểm du lịch của vùng.

Làng rèn Phúc Sen là một làng nghề truyền thống ở một vùng sơn cước núi đá vôi thuộc huyện Quảng Uyên đã có cách đây hơn một trăm năm.

Lễ hội mời Mẹ Trăng là lễ hội của người Tày vùng Đông Khê được tổ chức vào đầu mùa xuân sau tết Nguyên Đán kéo dài 7 đến 10 ngày. Hội chỉ mở riêng trong từng bản hoặc có mời thêm các người thân từ các bản lân cận cùng tham gia. Lễ hội với ước muốn cầu Mẹ Trăng ban điều tốt lành, mùa màng bội thu, gia súc cũng nhanh lớn không ốm đau. Lễ hội có nhiều trò vui như giao lưu, đánh quay, đánh yến... Lễ hội kết thúc gọi là Slống Hai tức là tiễn trăng về trời.

Thành Bản Phủ thời nhà Mạc và chùa Đống Lân thời Đinh ở huyện Hòa An.

Ẩm thực
Các đặc sản, ẩm thực Cao Bằng như: miến rong Phia Đén, đường phên Bó Tờ, bánh khẩu si Nà Giàng, chè Đoỏng Lẹng, phở chua Cao Bằng, trám đen, lợn Hạ Lang, bí hương Thạch An, măng ngâm ớt, cốm Nà Pò, lê mắc cọp, bánh khảo Thông Huề, thịt chua, rau sắng, vịt cỏ Trùng Khánh, quả mắc kham, bún khô ngũ sắc Hồng Quang, bánh ngô non, giảo cổ lam, bánh bò Cao Bằng, rượu báng Lũng Cải, bánh trứng kiến, vịt quay Cao Bằng, quýt Quang Hán, bánh chưng đen Bảo Lạc, rau bò khai, bò u Bảo Lâm, rượu men lá Thông Nông, mía vàng Thể Dục, bánh cuốn Cao Bằng, bánh coóng phù, hạt dẻ Trùng Khánh, chè dây, bánh pẻng khua Đông Khê, lạp xưởng hun khói, gạo nếp Pì Pất, măng, gà đen Bảo Lạc, khâu nhục, tương Mẹc Cảng, rau dớn, đường phên Vinh Quý, thịt bò gác bếp, rượu mía Phục Hòa, bánh coóc mò, mận máu Xuân Trường, bánh áp chao, rượu ngô, thạch đen Thạch An, mắc mật, lợn Hương, cá trầm hương Trùng Khánh, bánh cuốn canh Cao Bằng, hoa hồi, nếp cẩm Yên Thổ, chè xanh, đậu phụ chao Thông Huề, lợn sữa quay Cao Bằng, xôi trám, gạo nếp ong Trùng Khánh.

Kinh tế - xã hội

Năm 2018, Cao Bằng là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 60 về số dân, xếp thứ 62 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 62 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 49 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 540.400 người dân, GRDP đạt 14.429 tỉ Đồng (tương ứng với 0,6267 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 26,7 triệu đồng (tương ứng với 1.160 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,15%.

Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2018, tỉnh Cao Bằng xếp ở vị trí thứ 58/63 tỉnh thành.

Thực hiện giai đoạn 5 năm 2016 - 2020, Cao Bằng không ngừng đổi mới, phát triển, đã đạt được những kết quả quan trọng: Tăng trưởng kinh tế ước đạt 6,57%/năm; thu nhập bình quân đầu người ước đạt 1.100 USD/người/năm; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 58,72% so với GRDP; thu ngân sách trên địa bàn tỉnh có bước phát triển ổn định, vượt so với dự toán Trung ương giao bình quân 27%/năm; tỷ lệ giảm nghèo bình quân trên 3%/năm, trong đó các huyện nghèo giảm bình quân trên 4%/năm; tỷ lệ che phủ rừng 54,5%; tỷ lệ dân cư thành thị được dùng nước sạch đạt trên 86%; tỷ lệ dân cư nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh trên 88%. Giai đoạn 2016 – 2018, có 87 dự án được cấp chứng nhận đầu tư, với tổng số vốn đầu tư: 12.308 tỷ đồng.

Dự kiến cả 17/17 chỉ tiêu đều đạt và vượt kế hoạch đề ra, trong đó một số chỉ tiêu chính như sau: Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) ước tăng 7%; GRDP bình quân đầu người/năm ước đạt 24,9 triệu đồng, tương đương 1.100 USD, đạt kế hoạch;  tổng thu ngân sách trên địa bàn ước đạt 1.550 tỷ đồng, tăng 37,9% so với dự toán TW giao; tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu qua địa bàn ước đạt 680 triệu USD. Tổng kim ngạch tính cả kim ngạch giám sát đạt trên 2.500 triệu USD; giảm tỷ lệ hộ nghèo trên 3% theo chuẩn nghèo đa chiều; tỷ lệ che phủ rừng 54,5%. Năm 2018, có 26 dự án được cấp chứng nhận đầu tư, với tổng số vốn đầu tư 2.025 tỷ đồng.

Giao thông
Đường bộ có quốc lộ 3, quốc lộ 4A, quốc lộ 4C, quốc lộ 34 đi qua và có dự án đường cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh đi qua hiện đang được triển khai xây dựng.
Đường thủy có sông Bằng Giang chảy qua.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Tỉnh Cao Bằng  trên website tỉnh Cao Bằng

Đông Bắc Bộ


title: Silicernius spectabilis

text:
Silicernius spectabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Romulus và Remus

text:
Trong thần thoại La Mã, Romulus và Remus () là cặp song sinh có câu chuyện kể lại những sự kiện dẫn đến sự thành lập của thành Roma và vương quốc La Mã bởi Romulus. Sự kiện Romulus giết chết Remus và những truyện kể khác từ câu chuyện của họ đã truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ qua các thời đại. Từ thời cổ đại, hình ảnh cặp đôi song sinh được con sói cái cho bú đã là biểu tượng của thành phố Roma và người La Mã cổ đại. Mặc dù câu chuyện này đã diễn ra trước sự kiện thành Roma được thành lập vào khoảng năm 750 TCN, thế nhưng những tác phẩm ghi chép lại về câu chuyện thần thoại này được biết đến đầu tiên là từ thế kỷ thứ 3 TCN. Cơ sở lịch sử hợp lý cho câu chuyện này cũng như việc liệu rằng câu chuyện thần thoại về cặp song sinh này vốn là một phần nguyên bản chính thuộc thần thoại La Mã hay là một sự phát triển sau này hiện vẫn là vấn đề đang được tranh luận.

Tổng quan
Romulus và Remus được sinh ra ở Alba Longa, một trong số các thành bang La tinh cổ đại nằm gần vị trí thành Roma tương lai. Mẹ của họ là Rhea Silvia, bà là một trinh nữ Vesta và cũng là con gái của vị cựu vương Numitor vốn đã bị người em trai là Amulius lật đổ. Theo một số tác phẩm, Rhea Silvia đã thụ thai khi cha của họ là thần Mars viếng thăm bà trong một khu rừng thiêng liêng được dành cho ông.

Nhận thấy họ là mối đe dọa tiềm tàng cho sự cai trị của mình, vua Amulius đã ra lệnh giết chết họ và họ đã bị bỏ mặc cho tới chết bên bờ sông Tiber. Họ đã được thần Tiberinus cứu sống và sống sót nhờ vào sự chăm sóc của những người khác tại nơi mà cuối cùng sẽ là thành Roma. Trong tình tiết nổi tiếng nhất của câu chuyện, cặp song sinh đã được con sói cái nuôi nấng trong một hang động được biết đến với tên gọi là Lupercal. Cuối cùng, họ đã được một người chăn cừu tên là Faustulus nhận làm con nuôi. Họ lớn lên mà không hề biết về danh tính thực sự của mình. Qua thời gian, họ đã trở thành những nhà lãnh đạo bẩm sinh và lôi cuốn được một nhóm những người ủng hộ đến từ cộng đồng.

Đến tuổi thiếu niên, họ đã dính vào một cuộc tranh chấp giữa những người ủng hộ Numitor và Amulius. Kết quả là Remus đã bị bắt làm tù nhân và đem về Alba Longa. Cả ông nội của họ và nhà vua đều nghi ngờ về thân phận thực sự của họ. Trong khi đó, Romulus đã tổ chức một nỗ lực để giải cứu cho người em trai của mình và bắt đầu lên đường tới thành phố cùng với sự giúp đỡ. Trong thời gian này, họ biết được quá khứ của mình và đã kết hợp với lực lượng của ông nội họ nhằm khôi phục lại ngai vàng cho ông ta. Amulius đã bị giết chết và Numitor đã được khôi phục lại là vua của Alba. Cặp song sinh sau đó bắt đầu xây dựng một thành phố cho riêng họ.

Sau khi quay trở lại khu vực bảy ngọn đồi, họ đã bất đồng về việc xây dựng trên ngọn đồi nào. Romulus ưa thích đồi Palatine nằm phia trên hang Lupercal; Remus thì lại thích đồi Aventine. Sau khi không thể giải quyết được bất đồng với nhau, họ đã đồng ý xin sự chấp thuận của các vị thần thông qua một cuộc thi điềm báo. Remus đã nhìn thấy 6 con chim điềm báo đầu tiên nhưng ngay sau đó Romulus đã thấy 12 con và tuyên bố là đã giành được sự chấp thuận của thần linh. Tranh cãi mới này càng làm tăng thêm sự bất hòa giữa họ với nhau. Hệ quả là Remus đã bị Romulus hoặc một trong số những người ủng hộ ông ta giết chết. Romulus sau đó đã tiếp tục xây dựng thành Roma cùng với các thể chế, chính quyền, quân đội và các truyền thống tôn giáo của nó. Ông đã cai trị nó trong nhiều năm với vai trò là vị vua đầu tiên của nó.

Các nguồn chính
Khởi nguồn của những yếu tố khác nhau trong thần thoại thành lập Roma hiện vẫn còn là một vấn đề đang được tranh luận. Chúng có thể đến từ nguồn gốc Ý của người La Mã hoặc là từ ảnh hưởng của Hy Lạp được thêm vào sau này. Việc xác định một cách rạch ròi những yếu tố nguyên gốc cho tới nay đã vượt quá sự hiểu biết của các nhà cổ điển học. Các sử gia La Mã xác định niên đại cho sự thành lập của Roma là vào khoảng năm 753 TCN, thế nhưng những ghi chép đầu tiên được biết đến về thần thoại này có niên đại là vào cuối thế kỷ thứ 3 TCN Hiện đang có tranh luận về cách thức và thời điểm câu chuyện truyền thuyết "hoàn chỉnh" được tạo nên.

Chú thích

Mục lục tham khảo

Nguồn chính

.

Nguồn phụ

Đọc thêm
 Albertoni, Margherita, et al. The Capitoline Museums: Guide. Milan: Electa, 2006. For information on the Capitoline She-Wolf.
 Beard, M., North, J., Price, S., Religions of Rome, vol. 1, illustrated, reprint, Cambridge University Press, 1998.

 Wiseman, T. P., Remus: a Roman myth, Cambridge University Press, 1995.

Liên kết ngoài

 Plutarch, the Life of Romulus
 Romulus and Remus (Romwalus and Reumwalus) and two wolves on the Franks Casket: Franks Casket, Helpers on the way to war
Romulous and Remus on the Ara Pacis Augustae

Romulus và Remus
Thần thoại về nguồn gốc
Người La Mã thế kỷ 8 TCN
Người mà sự tồn tại gây tranh cãi
Sói cái (thần thoại La Mã)
Thần thánh sinh đôi


title: Lema miyatakei

text:
Lema miyatakei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Lema


title: Bombus luteipes

text:
Bombus luteipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Richards mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1934


title: Năm xu Liberty Head

text:
Liberty Head nickel, đôi khi gọi là V Nickel do thiết kế mặt sau của đồng xu, là một đồng xu nickel trị giá năm xu Hoa Kỳ. Chính thức, nó được đúc vào năm 1883 đến năm 1912; và năm đồng xu được bí mật đúc vào năm 1913, ngày nay nằm trong số các đồng tiền quý hiếm nhất của Hoa Kỳ. Thành phần của đồng năm xu Liberty Head cùng loại với các đồng nickel năm xu khác của Hoa Kỳ: 75% đồng và 25% niken.

Nguồn gốc
Năm 1881, người giám thị việc đúc tiền James Ross Snowden quyết định thống nhất việc thiết kế đồng xu (penny), đồng ba xu niken, và nickel năm xu. Thợ Khắc chính Charles E. Barber sáng tạo các thiết kế của Liberty Head cho cả ba mệnh giá, và các đồng xu làm mẫu được đúc vào cuối năm đó. Tuy nhiên, Snowden không thể thay đổi thiết kế để thực hiện mong muốn của mình cho đồng penny một xu. và nikel 3 cent, do đó, chỉ có việc thiết kế đồng nickel năm xu được sản xuất.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiền kim loại Hoa Kỳ
Tiền kim loại 5 cent Hoa Kỳ
Giới thiệu 1883


title: Saint-Méloir-des-Bois

text:
Saint-Méloir-des-Bois () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Méloir-des-Bois được gọi là Méloriens.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Côtes-d'Armor


title: Asques, Tarn-et-Garonne

text:
Asques là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Ampedus yunnanus

text:
Ampedus yunnanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Mitra scutulata

text:
Mitra scutulata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitra


title: L'Herm

text:
L'Herm là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Herm


title: Probolaea

text:
Probolaea là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Acasis appensata

text:
Acasis appensata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở khắp hầu hết miền Cổ bắc.

Sải cánh dài 21–23 mm.

Ấu trùng ăn Actaea spicata.

Phụ loài
Acasis appensata appensata
Acasis appensata baicalensis (Bang-Haas, 1906)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea

Acasis
Động vật được mô tả năm 1842


title: Neocrepidodera cyanipennis

text:
Neocrepidodera cyanipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kutschera miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Neocrepidodera
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Myrsine falcata

text:
Myrsine falcata là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Tham khảo

 Florence, J. 1998. Myrsine falcata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Myrsine


title: 13841 Blankenship

text:
13841 Blankenship (1999 XO32) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13841 Blankenship

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Dactylispa sicardi

text:
Dactylispa sicardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Paracosmesus exiguus

text:
Paracosmesus exiguus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Paracosmesus


title: Albert Camus

text:
Albert Camus (; ngày 7 tháng 11 năm 1913 - ngày 4 tháng 1 năm 1960) là một nhà văn, triết gia, nhà báo người Pháp nổi tiếng. Các tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm: Người xa lạ, Dịch hạch, Huyền thoại Sisyphe, Con người phản kháng, Sa đọa.

Albert Camus được trao tặng Giải Nobel Văn học năm 1957 "vì các sáng tác văn học của ông đã đưa ra ánh sáng những vấn đề đặt ra cho lương tâm loài người ở thời đại chúng ta".

Về triết học, ông được biết đến vì những đóng góp cho chủ nghĩa phi lý. Mặc dù cũng được coi là một nhà triết học hiện sinh, nhưng ông thường bác bỏ điều này trong suốt cuộc đời mình.

Tiểu sử
Albert Camus sinh ngày 7 tháng 11 năm 1913 tại Mondovi, một làng ở Constantinois, gần Bône, Algérie. Cha ông, Lucien Camus, một công nhân sản xuất rượu nho vùng Mondovi cho một thương gia thành phố Alger. Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất nổ ra, Lucien Camus bị động viên vào tháng 9 năm 1914, bị thương trong trận chiến Marne và chết tại bệnh viện quân y Saint-Brieuc ngày 17 tháng 10 năm 1914. Về cha mình, Albert chỉ biết qua một bức ảnh duy nhất còn để lại.

Gia đình của Albert sống ở thủ đô Alger và trong thời gian học tập ở đây, được sự động viên của giáo sư, triết gia Jean Grenier, ông bắt đầu tìm hiểu Friedrich Nietzsche. Albert Camus cầm bút từ rất sớm, những bài viết đầu tiên của ông xuất hiện trên tạp chí Sud vào năm 1932. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông học triết học ở Đại học Alger. Albert định sẽ học tiếp cao học, nhưng bệnh lao phổi đã cản trở ý định của ông.

Năm 1935, Albert bắt đầu viết tác phẩm L'Envers et l'Endroit (Bề trái và bề mặt) và xuất bản hai năm sau đó. Tại Alger, ông thành lập nhóm Théâtre du Travail và năm 1937 đổi tên thành Théâtre de l'Équipe. Thời gian đó, Albert rời bỏ đảng cộng sản mà ông là thành viên từ năm 1934. Năm 1938, ông viết quyển Noces (Giao cảm), tuy ca ngợi vẻ đẹp rực rỡ của mặt trời quê hương nhưng ông đã cho thấy sự bi quan sâu sắc về cuộc sống.

Tiếp theo, ông làm việc cho tờ Front populaire của Pascal Pia, cuộc điều tra Misère de la Kabylie của ông đã gây được tiếng vang lớn. Năm 1940, chính phủ Algérie ra lệnh đóng cửa tờ báo và cũng với sự can thiệp của chính phủ, Abert Camus đã không thể tìm được việc làm ở Alger.

Albert đến Paris làm biên tập cho tờ Paris-Soir. Năm 1942, ông phát hành cuốn tiểu thuyết L'Étranger (Người xa lạ) và tiểu luận Le Mythe de Sisyphe (Huyền thoại Sisyphe), trong đó ông đã trình bày những tư tưởng triết học của mình. Sisyphe là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp bị trừng phạt phải lăn một hòn đá lớn lên núi dốc, khi đến đỉnh hòn đá lại rơi trở xuống chân dốc, cứ thế Sisyphe tiếp tục lăn lên rồi rơi xuống theo một chu kỳ vĩnh cửu. Theo hệ sự phân loại của riêng Albert, các tác phẩm đó thuộc "thời kỳ phi lý" (cycle de l'absurde), cùng với các vở kịch Le Malentendu (Ngộ nhận, 1944) và Caligula (1945). Năm 1943, ông làm việc cho nhà xuất bản Gallimard rồi làm chủ biên tập báo Combat, cũng trong năm này ông gặp và làm quen với Jean-Paul Sartre. Những tác phẩm tiếp theo của Camus thuộc "thời kỳ nổi loạn" (cycle de la révolte), trong đó nổi tiếng hơn cả phải kể đến La Peste (Dịch hạch, 1947), kế đến L'État de siège (1948), Les Justes (Những người trung thực, 1949) và L'Homme révolté (Con người phản kháng, 1951). Trong quyển tiểu luận triết học L'Homme révolté, ông đã trình bày tất cả các hình thức nổi loạn (siêu hình, chính trị và nghệ thuật...) qua mọi thời đại. Ông miêu tả con người cảm nhận sâu sắc sự phi lý của cuộc sống, luôn muốn nổi dậy, chống lại nỗi khốn khổ của kiếp người, nhưng cuối cùng vẫn không có lối thoát, mọi cố gắng đều hoàn toàn vô ích.

Tình bạn giữa Albert Camus và Jean-Paul Sartre rạn nứt vào năm 1952, sau khi trên tạp chí Les Temps modernes của Sartre, Henri Jeanson đã chê trách sự nổi loạn của Camus là "có suy tính". Năm 1956, tại Alger, Albert công bố "Appel pour la trêve civile". Cũng trong năm đó, cuốn La Chute (Sa đọa), tác phẩm quan trọng cuối cùng của Albert Camus được xuất bản.

Ngày 4 tháng 1 năm 1960, tại Petit-Villeblevin vùng Yonne, Albert Camus mất trong một tai nạn giao thông. Trên chiếc xe Facel Véga khi đó còn có một người bạn của ông Michel Gallimard và người cháu Gaston.

Albert Camus được chôn cất ở Lourmarin, vùng Vaucluse, nơi ông đã mua một căn nhà trước đó.

Tác phẩm tiêu biểu

Tiểu thuyết
 L'Etranger (Người xa lạ, 1942, còn được dịch thành Kẻ xa lạ, Người dưng, Kẻ ngoại cuộc)
 La Peste (Dịch hạch, 1947)
 La Chute (Sa đọa, 1956)
 La Mort heureuse (một văn bản sớm của L'Etranger, ấn bản sau khi chết, 1970)
 Le premier homme (chưa hoàn tất, ấn bản sau khi chết, 1995)

Truyện ngắn

 L'exil et le royaume (Lưu đày và quê nhà, 1957), gồm có:
 La Femme Adultère (Người đàn bà ngoại tình)
 Le Renégat ou un esprit confus (Kẻ phản bội)
 Les Muets (Những người câm)
 L'Hôte
 Jonas, ou l'artiste au travail (Jonas hay công nghiệp người nghệ sĩ)
 La Pierre qui pousse (Đá mọc)

Kịch
 Caligula (Hoàng đế La Mã Caligula, 1938)
 Le Malentendu (Ngộ nhận, 1944)
 L'État de siège (Tình trạng giới nghiêm, 1948)
 Les Justes (Những người trung thực, 1949)
 Les Possédés (phỏng theo tiểu thuyết cùng tên của Fyodor Dostoevsky, 1959)
 Requiem pour une nonne (phỏng theo tiểu thuyết cùng tên của William Faulkner, 1962)

Phi hư cấu
 L'envers et l'endroit (Bề trái và bề mặt, 1937)
 Noces (Giao cảm, 1938, còn được dịch thành Hôn lễ, Đám cưới)
 Le Mythe de Sisyphe (Huyền thoại Sisyphe, 1942, còn được dịch thành Thần thoại Sisyphus)
 Lettres à un ami allemand (dưới bút hiệu Louis Neuville, 1948)
 L'Homme révolté (Con người phản kháng, 1951, còn được dịch thành Người nổi loạn)
 Carnets, 1935-1942 (1962)
 Carnets, 1942-1951 (1965)
 Carnets, 1951-1959 (1989)
 Correspondance inédite, 1944-1959 (Thư từ trao đổi giữa Albert Camus và María Casares, 2017)

Các bản dịch tiếng Việt
Tuy số lượng tác phẩm để lại không nhiều, nhưng Camus lại là một trong số nhà văn nước ngoài được dịch ở Việt Nam một cách kịp thời, nhanh chóng và tương đối đầy đủ, đặc biệt ở miền Nam trước thời điểm 1975 khi mà ảnh hưởng của nền văn chương hiện sinh đến từ phương Tây nói chung và từ nước Pháp nói riêng là rất lớn.

Thư mục dịch thuật ở Việt Nam (thứ tự sắp xếp theo năm):

 Nguyễn Văn Trung dịch (1960), Người đàn bà ngoại tình, in trên số tháng 12, tuần báo Sáng tạo, Tập san Văn.
 Trần Phong Giao dịch (1963), Sứ mệnh văn nghệ hiện đại (Discours de Suède), NXB Giao Điểm, in lại bởi NXB An Tiêm (1974).
 Trần Thiện Đạo dịch (1964), Giao Cảm, NXB Giao điểm.
 Trần Phong Giao dịch (1965), Những người trung thực, Tập san Văn.
 Vương Trân Nam dịch, Bàn tay của tình thương (Les Justes), Tập san Văn học.
 Trần Phong Giao & Vũ Đình Lưu dịch (1965), Lưu đày và quê nhà, NXB Giao điểm.
 Dương Kiền & Bùi Ngọc Dung dịch (1965), Người xa lạ, NXB Đời Nay.
 Võ Lang dịch (1965), Người xa lạ, NXB Thời Mới.
 Hoàng Văn Đức dịch (1966), Dịch hạch, NXB Thời Mới.
 Bùi Giáng trích dịch (1966), Mùa hè (L'Été), Con người phản kháng, in trong Sương Tỳ Hải, NXB Phú Vang, in lại bởi NXB An Tiêm (1972), NXB Văn nghệ TP.HCM (2007).
 Trần Thiện Đạo dịch (1967), Bề trái và bề mặt, NXB Giao Điểm.
 Bùi Giáng dịch (1967), Con người phản kháng, NXB Võ Tánh.
 Bùi Giáng dịch (1967), Bạo chúa Caligula, NXB Võ Tánh.
 Nguyễn Thức dịch, Caligula, Tập san Gió Mới.
 Bùi Giáng dịch (1968), Mùa hè sa mạc (L’Été – Le Désert – Noces), NXB Võ Tánh.
 Bùi Giáng dịch (1969), Biển đông xe cát (Le Mythe de Sisyphe), NXB An Tiêm.
 Tuấn Minh dịch (1970), Kẻ xa lạ, NXB Sống Mới.
 Võ Văn Dung dịch (1971), Dịch hạch, NXB Dịch Giả, in lại bởi NXB Dân trí (2020).
 Bùi Giáng dịch (1972), Ngộ nhận, NXB An Tiêm, in lại bởi NXB Văn nghệ TP.HCM (2006).
 Bùi Giáng dịch (1972), Sổ ghi (Carnets), NXB An Tiêm.
 Trần Thiện Đạo dịch (1972), Sa đọa, NXB Giao Điểm, in lại bởi NXB Hội Nhà văn (1995).
 Lê Thanh Hoàng Dân & Mai Vi Phúc dịch (1973), Kẻ xa lạ, NXB Trẻ.
 Nguyễn Trọng Định dịch (1989), Dịch hạch, NXB Văn học.
 Vũ Đình Phòng dịch (1992), Nơi lưu đày và vương quốc (L'exil et le royaume), NXB Hội Nhà văn.
 Dương Tường dịch (1995), Người dưng, NXB Văn học.
 Vũ Đình Phòng dịch (1998), Người đàn bà ngoại tình, in trong tập Truyện ngắn nước ngoài chọn lọc, NXB Quân đội Nhân dân.
 Vũ Đình Phòng dịch (1998), Kẻ phản bội, Những người câm (Le Renégat ou un esprit confus – Les Muets), in trong Truyện ngắn chọn lọc tác giả đoạt giải Nobel, NXB Hội Nhà văn.
 Nguyễn Trần Sâm dịch (2000), Kẻ xa lạ, Blog Đào Hiếu.
 Nguyễn Văn Dân dịch (2002), Kẻ xa lạ, in trong Văn học phi lí, NXB Văn hóa Thông tin.
 Nguyễn Văn Dân dịch (2002), Một lập luận phi lí và huyền thoại Sisyphe, in trong Văn học phi lí, NXB Văn hóa Thông tin.
 Dương Linh dịch (2004), Người đàn bà ngoại tình, Jonas hay công nghiệp người nghệ sĩ (Jonas, ou l'artiste au travail), Đá mọc (La Pierre qui pousse), in trong Tuyển tập truyện ngắn tác giả đoạt giải Nobel, NXB Hội Nhà văn.
 Trần Thiện Đạo dịch (2004), Giao cảm & Bề trái và bề mặt, NXB Văn hóa Thông tin.
 An Nguyễn dịch (2005), Người xa lạ, NXB Antôn & Đuốc sáng.
 Lê Khắc Thành dịch (2006), Caligula, NXB Sân khấu.
 Trương Thị Hoàng Yến & Phong Sa dịch (2014), Thần Thoại Sisyphus, NXB Trẻ.
 Thanh Thư dịch (2017), Người xa lạ, NXB Hội Nhà văn.
 Liễu Trương dịch (2021), Kẻ ngoại cuộc, NXB Dân trí.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Albert Camus Bài viết của Thụy Khuê
 Biographie et citations d'Albert Camus Tiếng Pháp
 Biblioweb  Tiếng Pháp
 Existentialism and Albert Camus Tiếng Anh
 Albert Camus Society UK Tiếng Anh
 Société des Études Camusiennes
 Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence
 Albert Camus Tiếng Đức

Người đoạt giải Nobel Văn học
Nhà triết học Pháp
Nhà văn Pháp
Chủ nghĩa hiện sinh
Người Pháp đoạt giải Nobel
Nhà triết học vô thần
Nhà viết kịch Pháp
Sinh năm 1913
Mất năm 1960
Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp
Tử vong vì tai nạn giao thông ở Pháp
Nhà văn Pháp ngữ


title: Greimerath

text:
Greimerath là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Greimerath có diện tích 3,75 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 233 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Phrynobatrachus guineensis

text:
Phrynobatrachus guineensis là một loài ếch trong họ Petropedetidae.
Nó được tìm thấy ở Bờ Biển Ngà, Guinea, Liberia, và Sierra Leone.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Rödel, M.-O. & Schiøtz, A. 2004. Phrynobatrachus guineensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Phrynobatrachus


title: 8984 Derevyanko

text:
8984 Derevyanko (1977 QD3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8984 Derevyanko

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Đồ chơi

text:
Đồ chơi hay đồ hàng là một đồ vật được sử dụng để chơi, đặc biệt là đồ chơi được thiết kế để sử dụng. Chơi với đồ chơi có thể là một phương tiện thú vị để rèn luyện trẻ nhỏ về cuộc sống trong xã hội. Các vật liệu khác nhau như gỗ, đất sét, giấy và nhựa được sử dụng để làm đồ chơi. Nhiều mặt hàng được thiết kế để phục vụ như đồ chơi, nhưng hàng hóa được sản xuất cho các mục đích khác cũng có thể được sử dụng. Ví dụ, một đứa trẻ nhỏ có thể gấp một mảnh giấy thông thường thành hình máy bay và "bay nó". Các dạng đồ chơi mới hơn bao gồm giải trí kỹ thuật số tương tác. Một số đồ chơi được sản xuất chủ yếu như đồ của người sưu tập và chỉ dùng để trưng bày.

Nguồn gốc của đồ chơi là từ thời tiền sử; búp bê đại diện cho trẻ sơ sinh, động vật và binh lính, cũng như đại diện cho các công cụ được người lớn sử dụng đều có thể tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ. Nguồn gốc của từ "đồ chơi" vẫn chưa được biết, nhưng người ta tin rằng nó được sử dụng lần đầu tiên vào thế kỷ 14. Đồ chơi chủ yếu được làm cho trẻ em. Món đồ chơi búp bê lâu đời nhất được cho là có niên đại 4.000 năm tuổi.

Chơi với đồ chơi được coi là quan trọng khi chúng ta lớn lên và học hỏi về thế giới xung quanh. Trẻ nhỏ hơn sử dụng đồ chơi để khám phá bản sắc của chúng, giúp cơ thể chúng phát triển mạnh mẽ, tìm hiểu nhân quả, khám phá các mối quan hệ và thực hành các kỹ năng mà chúng cần khi trưởng thành. Đôi khi, người lớn sử dụng đồ chơi để hình thành và củng cố mối liên kết xã hội, dạy dỗ, giúp đỡ trong việc trị liệu, và để ghi nhớ và củng cố các bài học từ thời trẻ của họ.

Lịch sử

Cổ đại
Đa số trẻ em có thể chơi với bất cứ thứ gì chúng tìm thấy như quả thông hay đá. Đồ chơi và trò chơi được khai quật từ các khu vực nền văn minh cổ đại. Đồ chơi được ghi chép lại trong các văn tự cổ. Một số đồ chơi được khai quật từ nền văn minh lưu vực sông Ấn (3000-1500 TCN) bao gồm các xe thồ nhỏ, cái còi có hình giống chim, đồ chơi con khỉ trượt trên dây.

Những đồ chơi đầu tiên được làm từ các vật liệu có trong tự nhiên, chẳng hạn như đá, que và đất sét. Hàng nghìn năm trước, trẻ em Ai Cập chơi với những con búp bê đội tóc giả và tay chân có thể cử động được làm từ đá, gốm và gỗ. Với niềm yêu thích trò chơi, rất có thể người Ai Cập cổ đại cũng có đồ chơi trẻ em, nhưng chúng đặc biệt khó xác định một cách chắc chắn trong hồ sơ khảo cổ. Những bức tượng nhỏ và mô hình được tìm thấy trong các ngôi mộ thường được hiểu là những đồ vật nghi lễ; những thứ từ các khu định cư dễ bị dán nhãn là đồ chơi hơn. Chúng bao gồm con quay, quả cầu lò xo và mô hình động vật bằng gỗ có các bộ phận chuyển động được.

Tại Hy Lạp cổ đại và La Mã cổ đại, trẻ em chơi búp bê làm bằng sáp hay terracotta, khúc củi nhỏ, cung, và yo-yo. Khi trẻ em Hy Lạp, đặc biệt là bé gái đến tuổi nghi lễ (trưởng thành) thì phải dâng hiến đồ chơi cho các vị thần. Vào đêm trước đám cưới, các cô gái trẻ khoảng 14 tuổi sẽ mang những con búp bê của mình đến một ngôi đền như là một nghi thức cho tuổi trưởng thành.

Trò chơi câu đố cơ học cổ nhất cũng có từ Hy Lạp và xuất hiện ở thế kỷ thứ 3 TCN. Trò chơi bao gồm một ô vuông chia thành 14 phần, mục đích là tạo các hình dạng khác nhau từ các phần này. Ở Iran, "puzzle-lock" được tạo ra vào đầu thế kỷ 17.

Thời đại khai sáng
Đồ chơi trở nên phổ biến hơn với sự thay đổi thái độ đối với trẻ em dưới thời Khai sáng. Trẻ em bắt đầu được coi là con người của chính mình, trái ngược với sự mở rộng của hộ gia đình và chúng có quyền được phát triển và tận hưởng tuổi thơ của mình. Sự đa dạng và số lượng đồ chơi được sản xuất trong thế kỷ 18 tăng đều đặn; John Spilsbury đã phát minh ra trò chơi ghép hình đầu tiên vào năm 1767 để giúp trẻ em học địa lý. Ông đã tạo ra các câu đố về tám chủ đề - Thế giới, Châu Âu, Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ, Anh và xứ Wales, Ireland và Scotland. Ngựa bập bênh (trên các vận động viên bắn cung) được phát triển cùng lúc ở Anh, đặc biệt là với những người giàu có vì nó được cho là để phát triển khả năng thăng bằng của trẻ em khi cưỡi ngựa thật.

Thổi bong bóng từ xà phòng giặt còn sót lại trở thành một trò tiêu khiển phổ biến, như trong bức tranh Bong bóng xà phòng (1739) của Jean-Baptiste-Siméon Chardin. Các đồ chơi phổ biến khác bao gồm hoops, toa xe đồ chơi, diều, bánh xe quay và con rối. Nhiều trò chơi hội đồng được John Jefferys sản xuất vào những năm 1750, bao gồm cả A Journey Through Europe. Trò chơi rất giống với các trò chơi hội đồng hiện đại; người chơi di chuyển dọc theo đường đua với việc ném một con xúc xắc (một teetotum thực sự đã được sử dụng) và hạ cánh xuống các không gian khác nhau sẽ giúp ích hoặc cản trở người chơi.

Vào thế kỷ 19, người ta chú trọng đến đồ chơi có mục đích giáo dục đối với họ, chẳng hạn như câu đố, sách, thẻ và trò chơi trên bàn. Đồ chơi theo chủ đề tôn giáo cũng rất phổ biến, bao gồm cả mô hình Noah Ark với các động vật và đồ vật thu nhỏ từ các cảnh khác trong Kinh thánh. Với sự thịnh vượng ngày càng tăng của tầng lớp trung lưu, trẻ em có nhiều thời gian rảnh rỗi hơn, dẫn đến việc áp dụng các phương pháp công nghiệp để sản xuất đồ chơi.

Các đồ chơi dựa trên cơ khí và quang học phức tạp hơn cũng được phát minh. Carpenter và Westley bắt đầu sản xuất hàng loạt chiếc kính vạn hoa, do Sir David Brewster phát minh vào năm 1817, và đã bán được hơn 200.000 mặt hàng trong vòng ba tháng ở London và Paris. Công ty cũng có thể sản xuất hàng loạt đèn lồng ma thuật để sử dụng trong các buổi biểu diễn phantasmagoria và dạ hội, bằng cách phát triển phương pháp sản xuất hàng loạt bằng quy trình in bản đồng. Hình ảnh phổ biến trên những chiếc đèn lồng bao gồm tiền bản quyền, hệ thực vật và động vật, và nhân tạo cấu trúc / địa lý từ khắp nơi trên thế giới. Zoetrope hiện đại được phát minh vào năm 1833 bởi nhà toán học người Anh William George Horner và được phổ biến vào những năm 1860. Búp bê bằng gỗ và sứ trong những ngôi nhà búp bê thu nhỏ rất được các cô gái trung lưu ưa chuộng, trong khi các bé trai chơi với viên bi và xe lửa đồ chơi.

Thị trường đại chúng

Thời kỳ hoàng kim của sự phát triển đồ chơi là vào đầu thế kỷ 20. Mức lương thực tế đang tăng đều đặn ở thế giới phương Tây, cho phép ngay cả các gia đình thuộc tầng lớp lao động cũng có thể mua đồ chơi cho con cái của họ, và các kỹ thuật công nghiệp cơ khí chính xác và sản xuất hàng loạt có thể cung cấp nguồn cung để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng này. Sự chú trọng trí tuệ cũng ngày càng được đặt lên tầm quan trọng của một tuổi thơ lành mạnh và hạnh phúc đối với sự phát triển tương lai của trẻ em. William Harbutt, một họa sĩ người Anh, đã phát minh ra plasticine vào năm 1897, và vào năm 1900, việc sản xuất thương mại vật liệu này làm đồ chơi trẻ em bắt đầu. Frank Hornby là người có tầm nhìn xa trong việc phát triển và sản xuất đồ chơi, đồng thời chịu trách nhiệm phát minh và sản xuất ba dòng đồ chơi phổ biến nhất dựa trên các nguyên tắc kỹ thuật trong thế kỷ XX: Meccano, Hornby Model Railways và Dinky Toys.

Meccano là một hệ thống xây dựng mô hình bao gồm các dải kim loại có thể tái sử dụng, các tấm, dầm góc, bánh xe, trục và bánh răng, với đai ốc và bu lông để kết nối các mảnh và cho phép xây dựng các mô hình và thiết bị cơ khí hoạt động. Dinky Toys đi tiên phong trong việc sản xuất đồ chơi đúc với việc sản xuất ô tô đồ chơi, xe lửa và tàu thủy và bộ mô hình xe lửa trở nên phổ biến vào những năm 1920. Công ty của Anh đã cách mạng hóa việc sản xuất đồ chơi lính bằng việc phát minh ra quy trình đúc rỗng bằng chì vào năm 1893  - các sản phẩm của công ty vẫn là tiêu chuẩn công nghiệp trong nhiều năm.

Trò chơi câu đố cũng trở nên thời trang. Năm 1893, luật sư người Anh Angelo John Lewis, dưới bút danh của Giáo sư Hoffman, đã viết một cuốn sách có tên Puzzles Old and New. Nó chứa, trong số những thứ khác, hơn 40 mô tả về các câu đố với cơ chế mở bí mật. Cuốn sách này đã trở thành một tác phẩm tham khảo cho các trò chơi giải đố và rất phổ biến vào thời điểm đó. Trò chơi xếp hình Tangram có nguồn gốc từ Trung Quốc, lan sang châu Âu và châu Mỹ vào thế kỷ 19.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, một số loại đồ chơi mới đã được tạo ra nhờ sự đổi mới tình cờ. Sau khi cố gắng tạo ra một chất thay thế cho cao su tổng hợp, Bá tước Mỹ L. Warrick đã vô tình phát minh ra "bột bả" trong Thế chiến thứ hai. Sau đó, Peter Hodgson nhận ra tiềm năng như một món đồ chơi thời thơ ấu và đóng gói nó thành Silly Putty. Tương tự, Play-Doh ban đầu được tạo ra như một trình dọn dẹp giấy dán tường. Năm 1943, Richard James đang thử nghiệm với lò xo như một phần trong nghiên cứu quân sự của mình thì ông thấy một chiếc bị lỏng và rơi xuống sàn. Anh đã bị hấp dẫn bởi cách nó nằm lăn lộn trên sàn. Ông đã dành hai năm để tinh chỉnh thiết kế để tìm ra thước đo thép và cuộn dây tốt nhất; kết quả là Slinky, được bán trong các cửa hàng trên khắp Hoa Kỳ.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khi xã hội ngày càng trở nên giàu có hơn và công nghệ và vật liệu mới (nhựa) để sản xuất đồ chơi trở nên phổ biến, đồ chơi trở nên rẻ và phổ biến trong các hộ gia đình trên khắp Thế giới phương Tây. Trong số các sản phẩm được biết đến nhiều hơn vào những năm 1950 có dòng sản phẩm xây dựng gạch nhựa đan xen nhiều màu sắc của công ty Lego của Đan Mạch, Khối lập phương Rubik, Mr. Potato Head, búp bê Barbie và Action Man. Ngày nay, có những con búp bê được vi tính hóa có thể nhận dạng và xác định các đồ vật, giọng nói của chủ nhân và chọn trong số hàng trăm cụm từ được lập trình sẵn để phản hồi. Vật liệu làm đồ chơi đã thay đổi, những gì đồ chơi có thể làm đã thay đổi, nhưng thực tế là trẻ em chơi với đồ chơi thì không.

Văn hóa
Hành động chơi đồ chơi của trẻ em thể hiện các giá trị do người lớn trong cộng đồng cụ thể của họ đặt ra, nhưng qua lăng kính quan điểm của trẻ. Trong các xã hội văn hóa, đồ chơi là một phương tiện để nâng cao nhận thức, xã hội và ngôn ngữ của trẻ.

Ở một số nền văn hóa, xã hội sử dụng đồ chơi như một cách để nâng cao kỹ năng của trẻ trong ranh giới truyền thống về vai trò tương lai của chúng trong cộng đồng. Ở các nền văn hóa Sahara và Bắc Phi, trẻ em được tạo điều kiện vui chơi thông qua việc sử dụng đồ chơi để tạo ra những cảnh dễ nhận biết trong cộng đồng của chúng như săn bắn và chăn gia súc. Giá trị được đặt trong một phiên bản thực tế của sự phát triển trong việc chuẩn bị cho một đứa trẻ trong tương lai mà chúng có khả năng lớn lên. Điều này cho phép đứa trẻ tưởng tượng và tạo ra cách giải thích cá nhân về cách chúng nhìn thế giới của người lớn.

Tuy nhiên, ở các nền văn hóa khác, đồ chơi được sử dụng để mở rộng sự phát triển nhận thức của trẻ theo kiểu duy tâm. Trong những cộng đồng này, người lớn đặt giá trị của việc chơi với đồ chơi lên trên nguyện vọng mà họ đặt ra cho con mình. Trong văn hóa phương Tây, Barbie và Action-Man đại diện cho những nhân vật giống như thật nhưng ở trạng thái tưởng tượng nằm ngoài tầm với của xã hội của những trẻ em và người lớn này. Những món đồ chơi này nhường chỗ cho một thế giới độc đáo, trong đó trò chơi của trẻ em bị cô lập và không phụ thuộc vào những ràng buộc xã hội đặt ra cho xã hội, để trẻ em tự do đi sâu vào phiên bản tưởng tượng và lý tưởng về sự phát triển của chúng trong cuộc sống.

Ngoài ra, trẻ em từ các cộng đồng khác nhau có thể đối xử với đồ chơi của chúng theo những cách khác nhau dựa trên tập quán văn hóa của chúng. Trẻ em ở các cộng đồng giàu có hơn có thể có xu hướng sở hữu đồ chơi của mình, trong khi trẻ em từ các cộng đồng nghèo hơn có thể sẵn sàng chia sẻ và tương tác nhiều hơn với những trẻ khác. Tầm quan trọng của đứa trẻ đối với sự sở hữu được quy định bởi các giá trị tại chỗ trong cộng đồng mà chúng quan sát hàng ngày.

Sự phát triển của trẻ nhỏ
Đồ chơi, giống như bản thân việc chơi, phục vụ nhiều mục đích ở cả con người và động vật. Chúng mang tính giải trí trong khi hoàn thành vai trò giáo dục. Đồ chơi tăng cường hành vi nhận thức và kích thích sự sáng tạo. Chúng hỗ trợ phát triển các kỹ năng thể chất và tinh thần cần thiết trong cuộc sống sau này.

Một trong những món đồ chơi đơn giản nhất, bộ xếp hình khối gỗ đơn giản cũng là một trong những món đồ chơi phát triển trí não tốt nhất.     Andrew Witkin, giám đốc tiếp thị của Mega Brands nói với Investor's Business Daily rằng, "Chúng giúp phát triển khả năng phối hợp tay mắt, các kỹ năng toán học và khoa học và cũng cho phép trẻ em sáng tạo."  Các đồ chơi khác như bi, đá cuội và bóng phục vụ các chức năng tương tự trong quá trình phát triển của trẻ, cho phép trẻ sử dụng trí óc và cơ thể để tìm hiểu về các mối quan hệ không gian, nguyên nhân và kết quả và một loạt các kỹ năng khác.

Một ví dụ về những cách thức ấn tượng mà đồ chơi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ liên quan đến đồ chơi điêu khắc bằng đất sét như Play-Doh và Silly Putty và những đồ chơi tự làm ở nhà của chúng. Mary Ucci, Giám đốc Giáo dục của Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em của Đại học Wellesley, đã chứng minh những đồ chơi như vậy tác động tích cực đến sự phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển cảm xúc và phát triển xã hội của trẻ em như thế nào.

Đồ chơi cho trẻ sơ sinh thường sử dụng âm thanh đặc biệt, màu sắc tươi sáng và kết cấu độc đáo. Thông qua việc chơi với đồ chơi, trẻ sơ sinh bắt đầu nhận ra hình dạng và màu sắc. Sự lặp lại củng cố trí nhớ. Play-Doh, Silly Putty và các vật liệu thực hành khác cho phép trẻ tự làm đồ chơi.

Đồ chơi giáo dục cho trẻ em lứa tuổi đi học thường chứa câu đố, kỹ thuật giải quyết vấn đề hoặc mệnh đề toán học. Thông thường, đồ chơi được thiết kế cho đối tượng lớn tuổi, chẳng hạn như thanh thiếu niên hoặc người lớn, thể hiện các khái niệm nâng cao. Nôi Newton, một món đồ chơi để bàn do Simon Prebble thiết kế, thể hiện sự bảo toàn động lượng và năng lượng.

Không phải đồ chơi nào cũng phù hợp với mọi lứa tuổi của trẻ em. Ngay cả một số đồ chơi được bán trên thị trường cho một độ tuổi cụ thể thậm chí có thể gây hại cho sự phát triển của trẻ trong độ tuổi đó.
nhỏ|Chơi đồ chơi giáo dục giúp tăng tư duy của trẻ

Nén tuổi
Nén tuổi là xu hướng hiện đại của trẻ em di chuyển qua các giai đoạn vui chơi nhanh hơn so với trường hợp trước đây. Trẻ em có mong muốn tiến tới những đồ chơi phức tạp hơn với tốc độ nhanh hơn, đặc biệt là các bé gái. Ví dụ, búp bê Barbie đã từng được bán trên thị trường cho các bé gái khoảng 8 tuổi nhưng đã trở nên phổ biến hơn trong những năm gần đây với các bé gái khoảng 3 tuổi. Bao bì cho búp bê có nhãn phù hợp với lứa tuổi từ 3 trở lên. Ngược lại, các bé trai dường như thích đồ chơi và trò chơi trong khoảng thời gian dài hơn, tập trung vào những đồ chơi đáp ứng sở thích lắp ráp và tháo rời đồ chơi cơ học và đồ chơi "di chuyển nhanh và những thứ chiến đấu". Một giám đốc điều hành trong ngành chỉ ra rằng các bé gái đã bước vào giai đoạn "mười bảy tuổi" khi chúng 8 tuổi và muốn có đồ chơi phi truyền thống, trong khi các bé trai vẫn duy trì sự quan tâm đến đồ chơi truyền thống cho đến khi chúng 12 tuổi, nghĩa là đồ chơi truyền thống. ngành công nghiệp giữ chân khách hàng con trai lâu hơn 50% so với khách hàng con gái.

Các bé gái bị thu hút bởi "âm nhạc, quần áo, trang điểm, các chương trình truyền hình tài năng và những người nổi tiếng". Khi trẻ nhỏ tiếp xúc nhiều hơn và bị thu hút bởi âm nhạc dành cho trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, các công ty đang phải suy nghĩ lại về cách họ phát triển và tiếp thị sản phẩm của mình. Các bé gái cũng thể hiện lòng trung thành lâu hơn với các nhân vật trong đồ chơi và trò chơi được tiếp thị cho chúng. Nhiều công ty đồ chơi toàn cầu đã tự tiếp thị về khía cạnh này của sự phát triển của trẻ em gái, ví dụ như thương hiệu Hello Kitty và nhượng quyền thương mại Công chúa Disney. Những năm gần đây, các bé trai tỏ ra thích thú với trò chơi máy tính hơn.

Giới tính

Một số đồ chơi nhất định, chẳng hạn như búp bê Barbie và lính đồ chơi, thường được cho là dễ chấp nhận đối với một giới tính này hơn giới tính kia. Bước ngoặt cho việc bổ sung giới tính vào đồ chơi diễn ra vào những năm 1960 và 1970. Trước năm 1975, chỉ có khoảng hai phần trăm đồ chơi được dán nhãn theo giới tính, trong khi ngày nay trên trang web của cửa hàng Disney, được coi là lực lượng thống trị toàn cầu về đồ chơi bởi nhà nghiên cứu Claire Miller, tất cả đồ chơi đều được dán nhãn theo giới tính. Tạp chí Sex Roles bắt đầu công bố nghiên cứu về chủ đề này vào năm 1975, tập trung vào những tác động của giới tính ở tuổi trẻ. Cũng vậy, nhiều sách giáo khoa tâm lý bắt đầu đề cập đến vấn đề mới này. Cùng với các ấn phẩm này, các nhà nghiên cứu cũng bắt đầu thách thức những ý kiến coi nam và nữ là đối lập nhau, thậm chí đi xa hơn khi khẳng định đồ chơi có đặc điểm của cả hai giới là phù hợp.

Một cột mốc quan trọng đối với nghiên cứu về giới là việc sử dụng phân tích tổng hợp, cung cấp cách đánh giá các mẫu một cách có hệ thống, đặc biệt phù hợp với một chủ đề như giới tính, vốn có thể khó định lượng. Bản chất và sự nuôi dưỡng đã được phân tích trong lịch sử khi nhìn vào giới trong cuộc chơi, cũng như được các đồng nghiệp và cha mẹ củng cố các vai trò giới điển hình và do đó, vai trò giới. Các công ty đồ chơi thường thúc đẩy sự phân biệt theo giới tính trong đồ chơi vì nó cho phép họ tùy chỉnh cùng một món đồ chơi cho mỗi giới tính, điều này cuối cùng sẽ tăng gấp đôi doanh thu của họ. Ví dụ, Legos đã thêm nhiều màu sắc hơn vào một số bộ đồ chơi vào những năm 1990, bao gồm cả những màu thường được cho là của các bé gái như màu hoa oải hương.

Các nhà nghiên cứu đã lưu ý rằng, "Trẻ em dưới 18 tháng có những lựa chọn đồ chơi theo khuôn mẫu giới tính". Khi theo dõi chuyển động của mắt ở trẻ sơ sinh, các bé gái sơ sinh thể hiện sở thích nhìn búp bê hơn xe tải đồ chơi (d> 1,0). Bé trai không thích xe tải hơn búp bê. Tuy nhiên, họ tập trung vào xe tải nhiều hơn các cô gái (d = 0,78). Nghiên cứu nhỏ này cho thấy rằng ngay cả trước khi xuất hiện bất kỳ sự tự nhận thức nào về bản dạng giới, trẻ em đã thích những món đồ chơi đặc trưng cho giới tính. Những khác biệt này trong việc lựa chọn đồ chơi đã được hình thành rõ ràng ở đứa trẻ trước ba tuổi.
nhỏ|Một mẫu Xe Ô Tô Điện Trẻ Em ưa thích của các bé trai hiện nay
Một nghiên cứu khác được thực hiện bởi Jeffrey Trawick-Smith đã chụp 60 trẻ em khác nhau từ ba đến bốn tuổi và quan sát chúng chơi với chín đồ chơi khác nhau được coi là tốt nhất cho sự phát triển. Họ được chơi với đồ chơi trong một môi trường điển hình, một lớp học mầm non, điều này cho phép kết quả xác thực hơn so với nghiên cứu được thực hiện trong phòng thí nghiệm. Sau đó, các nhà nghiên cứu định lượng chất lượng chơi của trẻ em với mỗi món đồ chơi dựa trên các yếu tố như học tập, giải quyết vấn đề, tò mò, sáng tạo, trí tưởng tượng và tương tác với bạn bè. Kết quả cho thấy các bé trai thường nhận được điểm số về chất lượng chơi tổng thể cao hơn so với các bé gái và đồ chơi có chất lượng chơi tốt nhất là những đồ chơi được xác định là trung tính nhất về giới tính, chẳng hạn như các khối xây dựng và gạch cùng với các mảnh ghép mô hình người. Trawick-Smith sau đó kết luận rằng nghiên cứu khuyến khích tập trung vào đồ chơi có lợi cho cả hai giới tính để tạo ra sự cân bằng tốt hơn.

Trong khi một số cha mẹ khuyến khích việc chơi đùa không phân biệt giới tính, nhiều bậc cha mẹ khuyến khích con trai và con gái của họ tham gia các hoạt động phân biệt giới tính, bao gồm chơi búp bê và tham gia vào các hoạt động trông nhà cho trẻ em gái, chơi với xe tải và tham gia các hoạt động thể thao cho trẻ em trai. Nhà nghiên cứu Susan Witt nói rằng cha mẹ là người có ảnh hưởng chính đến vai trò giới tính của con cái. Cha mẹ, anh chị em, bạn bè đồng trang lứa và thậm chí cả giáo viên đã được chứng minh là phản ứng tích cực hơn với việc trẻ em tham gia vào các hành vi điển hình về giới tính và chơi với đồ chơi đặc trưng về giới tính. Điều này thường được thực hiện thông qua khuyến khích hoặc ngăn cản, cũng như gợi ý  và bắt chước. Ngoài ra, con trai có nhiều khả năng bị tăng cường cho các trò chơi tiêu biểu cho giới tính và không khuyến khích các trò chơi không điển hình. Tuy nhiên, việc phụ nữ chơi đồ chơi được thiết kế "dành cho trẻ em trai" nói chung không bị coi thường, một hoạt động cũng trở nên phổ biến hơn trong những năm gần đây. Các ông bố cũng có nhiều khả năng củng cố các trò chơi điển hình và không khuyến khích các trò chơi không điển hình hơn các bà mẹ. Một nghiên cứu được thực hiện bởi nhà nghiên cứu Susan Witt cho thấy rằng những khuôn mẫu thường chỉ được củng cố bởi môi trường, điều này khiến chúng kéo dài trong cuộc sống già hơn.

Sự phân bổ khuôn mẫu này về đồ chơi dành cho trẻ em gái và trẻ em trai đang dần thay đổi, với việc các công ty sản xuất đồ chơi tạo ra nhiều đồ chơi phân biệt giới tính hơn, vì những lợi ích liên quan đến việc cho phép trẻ em chơi với những đồ chơi hấp dẫn chúng vượt xa việc kiểm soát sở thích cá nhân của chúng. Ví dụ, nhiều cửa hàng đang bắt đầu thay đổi nhãn giới tính của họ trên các mặt hàng đồ chơi trẻ em. Target đã xóa tất cả thông tin nhận dạng liên quan đến giới tính khỏi lối đi đồ chơi của họ và Disney cũng làm như vậy đối với trang phục của họ. Cửa hàng Disney là một ví dụ đặc biệt phổ biến về giới tính trong trò chơi vì chúng là một bản sắc toàn cầu trong thế giới đồ chơi. Một nghiên cứu được thực hiện trên trang web của họ cho thấy mặc dù họ đã xóa nhãn giới tính khỏi trang phục của mình, nhưng đồ chơi trực tuyến phản ánh bản dạng giới khuôn mẫu hơn. Ví dụ, nam giới liên quan đến thể chất và nữ giới liên quan đến sắc đẹp, nhà ở và chăm sóc. Ngoài ra, mặc dù họ quảng cáo đồ chơi của họ là dành cho cả hai giới tính, nhưng không có phần dành cho trẻ em trai và trẻ em gái kết hợp trên trang web của họ. Những thứ thường được coi là dành cho cả hai giới tính gần giống với những gì mà nhiều người sẽ gắn nhãn "đồ chơi cho bé trai", vì chúng liên quan gần hơn đến khuôn mẫu về nam tính trong trò chơi.

Truyền thống trong các nền văn hóa khác nhau thúc đẩy việc truyền lại một số đồ chơi cho con cái họ dựa trên giới tính của đứa trẻ. Trong các cộng đồng người da đỏ ở Nam Mỹ, các bé trai được bố tặng cung tên đồ chơi trong khi các bé gái nhận giỏ đồ chơi từ mẹ. Trong các cộng đồng văn hóa Bắc Phi và Sahara, giới tính đóng một vai trò nhất định trong việc tạo ra búp bê tự tạo. Trong khi búp bê nữ được sử dụng để đại diện cho cô dâu, người mẹ và người vợ, thì búp bê nam được sử dụng để đại diện cho kỵ sĩ và chiến binh. Sự tương phản này bắt nguồn từ các vai trò khác nhau của nam giới và phụ nữ trong các cộng đồng Sahara và Bắc Phi. Có sự khác biệt trong đồ chơi dành cho trẻ em gái và trẻ em trai trong các nền văn hóa khác nhau, điều này phản ánh vai trò khác nhau của nam giới và phụ nữ trong một cộng đồng văn hóa cụ thể.

Nghiên cứu về tác động của giới tính trong đồ chơi cho thấy rằng nên khuyến khích việc chơi đùa trung lập hơn với giới tính để hướng tới sự phân biệt giới tính. Nhà nghiên cứu Carol Auster và Claire Mansbach cũng khuyến khích rằng việc cho phép trẻ em chơi với những đồ chơi phù hợp hơn với tài năng của chúng sẽ giúp chúng phát triển tốt hơn các kỹ năng của mình. Về ảnh hưởng của cha mẹ, một nghiên cứu cho thấy rằng cha mẹ thể hiện một số hành vi ái nam ái nữ có điểm số cao hơn về sự ủng hộ, nồng nhiệt và giá trị bản thân đối với việc đối xử với con cái của họ. Ngay cả khi cuộc tranh luận này đang phát triển và trẻ em ngày càng có xu hướng vượt qua các rào cản về giới tính bằng đồ chơi của mình, các bé gái thường được khuyến khích làm như vậy hơn các bé trai vì giá trị xã hội của nam tính.

Kinh tế học

Do đồ chơi chiếm một phần lớn và quan trọng trong sự tồn tại của con người, nên ngành công nghiệp đồ chơi sẽ có tác động kinh tế đáng kể. Doanh số bán đồ chơi thường tăng vào những ngày lễ, nơi mà việc tặng quà là một truyền thống. Một số ngày lễ này bao gồm Giáng sinh, Lễ Phục sinh, Ngày Thánh Nicholas và Ngày Ba Vua.

Năm 2005, tổng doanh số bán đồ chơi ở Hoa Kỳ đạt khoảng 22,9 tỷ USD. Riêng tiền chi cho trẻ em từ 8 đến 12 tuổi đã tổng cộng khoảng 221 triệu USD hàng năm ở Hoa Kỳ  Người ta ước tính rằng vào năm 2011, 88% doanh số bán đồ chơi là ở nhóm tuổi từ 0-11 tuổi.

Các công ty đồ chơi thay đổi và điều chỉnh đồ chơi của họ để đáp ứng nhu cầu thay đổi của trẻ em, do đó giành được thị phần lớn hơn trên thị trường đáng kể. Trong những năm gần đây, nhiều loại đồ chơi đã trở nên phức tạp hơn với đèn nhấp nháy và âm thanh nhằm thu hút trẻ em được nuôi dạy trên tivi và internet. Theo chủ tịch của Mattel, Neil Friedman, "Đổi mới là chìa khóa trong ngành công nghiệp đồ chơi và để thành công, người ta phải tạo ra khoảnh khắc 'tuyệt vời' cho trẻ em bằng cách thiết kế đồ chơi có tính năng thú vị, sáng tạo và bao gồm công nghệ mới và nội dung hấp dẫn."

Trong nỗ lực giảm chi phí, nhiều nhà sản xuất đồ chơi hàng loạt đặt nhà máy của họ ở những khu vực có mức lương thấp hơn. Trung Quốc sản xuất khoảng 70% đồ chơi trên thế giới và là nơi đặt trụ sở của hơn 8.000 công ty đồ chơi, hầu hết đều nằm ở Đồng bằng sông Châu Giang của tỉnh Quảng Đông. Ví dụ, 75% tất cả đồ chơi được bán ở Mỹ được sản xuất tại Trung Quốc. Các vấn đề và sự kiện như mất điện, cung cấp nguyên liệu thô, cung cấp lao động và tăng lương ảnh hưởng đến các khu vực đặt nhà máy thường có tác động to lớn đến ngành công nghiệp đồ chơi ở các nước nhập khẩu.

Nhiều nhà sản xuất đồ chơi truyền thống đã thua các nhà sản xuất trò chơi điện tử trong nhiều năm. Do đó, một số nhà sản xuất đồ chơi truyền thống đã tham gia vào lĩnh vực trò chơi điện tử và thậm chí biến trò chơi âm thanh thành đồ chơi, và đang nâng cao thương hiệu mà họ có bằng cách giới thiệu các tiện ích mở rộng tương tác hoặc kết nối internet cho đồ chơi hiện tại của họ.

Ngoài ra, sự gia tăng của sản xuất phân phối cho phép người tiêu dùng tự làm đồ chơi từ các thiết kế mã nguồn mở bằng máy in 3-D. Tính đến năm 2017, người tiêu dùng đã bù đắp được 10 triệu đô la mỗi năm bằng cách in 3D đồ chơi của riêng họ từ MyMiniFactory, một kho lưu trữ duy nhất.

Phân loại

Bộ đồ xây dựng
Nhà triết học Hy Lạp Plato đã viết rằng kiến trúc sư tương lai nên chơi xây nhà khi còn nhỏ. Bộ xây dựng là một tập hợp các phần riêng biệt có thể được ghép lại với nhau để tạo ra các mô hình. Các mô hình phổ biến để làm bao gồm ô tô, tàu vũ trụ và nhà ở. Những thứ được xây dựng đôi khi được sử dụng như đồ chơi sau khi hoàn thành, nhưng nói chung, đối tượng là để xây dựng những thứ theo thiết kế của riêng mình, và các mô hình cũ thường được chia nhỏ và các mảnh được sử dụng lại trong các mô hình mới.

Đồ chơi xây dựng lâu đời nhất và có lẽ là phổ biến nhất là một bộ các khối gỗ đơn giản, thường được sơn màu sáng và được tặng cho trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi. Các bộ xây dựng như gạch Lego và Lincoln Logs được thiết kế cho trẻ em lớn hơn một chút và đã khá phổ biến trong thế kỷ trước. Các bộ xây dựng thu hút trẻ em (và người lớn), những người thích làm việc bằng tay, giải câu đố và các loại hình giàu trí tưởng tượng.

Một số ví dụ khác bao gồm Bayko, Konstruk-Tubes, K'Nex, Erector Sets, Tinkertoys và Meccano, và đồ chơi xây dựng thông thường như đồ chơi nam châm Neodymium.

Búp bê và hình thu nhỏ

Búp bê là mô hình của một con người (thường là một em bé), một hình người (như Bert và Ernie), hoặc một con vật. Búp bê hiện đại thường được làm bằng vải hoặc nhựa. Các vật liệu khác đã hoặc đang được sử dụng để sản xuất búp bê bao gồm nút chai, xương, đá, gỗ, sứ (đôi khi được gọi là sành sứ), bisque, celluloid, sáp, và thậm chí cả táo. Thường thì mọi người sẽ làm búp bê từ bất kỳ vật liệu nào có sẵn.

Đôi khi được dùng làm đồ trang trí, vật kỷ niệm hoặc đồ sưu tầm cho trẻ lớn hơn và người lớn, hầu hết búp bê được dùng làm đồ chơi cho trẻ em, thường là các bé gái, chơi cùng. Những con búp bê đã được tìm thấy trong các ngôi mộ Ai Cập có niên đại từ năm 2000 trước Công nguyên.

Búp bê thường là những khối thu nhỏ, nhưng búp bê trẻ em có thể có kích thước và trọng lượng thật. Búp bê hoặc thú nhồi bông bằng vật liệu mềm đôi khi được gọi là đồ chơi sang trọng hoặc thú bông. Một món đồ chơi phổ biến của loại này là gấu bông.

Sự phân biệt thường được tạo ra giữa búp bê và nhân vật hành động, thường được xây dựng bằng nhựa hoặc bán kim loại và có thể tạo hình ở một mức độ nào đó, và thường là hàng hóa từ các chương trình truyền hình hoặc phim có các nhân vật này. Các nhân vật hành động hiện đại, chẳng hạn như Action Man, thường được bán cho các bé trai, trong khi búp bê thường được bán cho các bé gái.

Những người lính đồ chơi, có lẽ là tiền thân của các nhân vật hành động hiện đại, đã là một món đồ chơi phổ biến trong nhiều thế kỷ. Chúng cho phép trẻ em thực hiện các trận chiến, thường là với các thiết bị quân sự đồ chơi và lâu đài hoặc pháo đài. Hình ảnh động vật thu nhỏ cũng phổ biến rộng rãi, với trẻ em có thể thực hiện các hoạt động nông trại với động vật và thiết bị làm trung tâm trong trang trại đồ chơi.

Xe-thuyền

Trẻ em đã chơi với các phiên bản thu nhỏ của các phương tiện giao thông từ thời cổ đại, với những chiếc xe hai bánh đồ chơi được mô tả trên những chiếc bình Hy Lạp cổ đại. Đồ chơi chắn gió cũng đóng góp một phần vào sự phát triển của các loại xe đồ chơi. Các sản phẩm tương đương hiện đại bao gồm ô tô đồ chơi như ô tô do Matchbox hoặc Hot Wheels sản xuất, máy bay thu nhỏ, thuyền đồ chơi, xe quân sự và xe lửa. Ví dụ về loại thứ hai bao gồm từ bộ gỗ cho trẻ nhỏ như BRIO đến các mô hình xe lửa thực tế phức tạp hơn như do Lionel, Doepke và Hornby sản xuất. Xe đúc lớn hơn, tỷ lệ 1:18, đã trở thành đồ chơi phổ biến; những chiếc xe này được sản xuất chú trọng đến từng chi tiết.

Câu đố

Câu đố là một vấn đề hoặc bí ẩn thách thức sự khéo léo. Giải pháp cho câu đố có thể yêu cầu nhận dạng các mẫu và tạo một thứ tự cụ thể. Những người có năng khiếu suy luận quy nạp cao có thể giải những câu đố này tốt hơn những người khác. Những câu đố dựa trên quá trình tìm hiểu và khám phá để hoàn thành có thể được giải nhanh hơn bởi những người có kỹ năng suy luận tốt. Một đồ chơi xếp hình phổ biến là Khối lập phương Rubik, được phát minh bởi Ernő Rubik người Hungary vào năm 1974. Phổ biến vào những năm 1980, việc giải khối lập phương đòi hỏi kỹ năng lập kế hoạch và giải quyết vấn đề cũng như liên quan đến các thuật toán.

Có nhiều loại câu đố khác nhau, ví dụ mê cung là một loại câu đố du lịch. Các danh mục khác bao gồm; câu đố xây dựng, câu đố hình que, câu đố xếp gạch, câu đố phân loại, câu đố trượt, câu đố logic, câu đố hình ảnh, câu đố khóa và câu đố cơ học.

Sưu tầm
Một số đồ chơi, chẳng hạn như Beanie Babies, thu hút một số lượng lớn những người đam mê, cuối cùng trở thành đồ sưu tầm. Các đồ chơi khác, chẳng hạn như Boyds Bears được bán cho người lớn dưới dạng đồ sưu tầm. Một số người bỏ ra số tiền lớn với nỗ lực có được những bộ sưu tập lớn hơn và hoàn thiện hơn. Ví dụ: kỷ lục cho một bộ phân phối Pez duy nhất tại phiên đấu giá là 1100 đô la Mỹ.

Quảng cáo

Nhiều bộ phim thành công, chương trình truyền hình, sách và đội thể thao có hàng hóa chính thức, thường bao gồm đồ chơi liên quan. Một số ví dụ đáng chú ý là Star Wars (nhượng quyền thương mại giả tưởng không gian) và Arsenal, một câu lạc bộ bóng đá Anh.

Đồ chơi khuyến mại có thể thuộc bất kỳ danh mục đồ chơi nào khác; ví dụ: chúng có thể là búp bê hoặc nhân vật hành động dựa trên các nhân vật trong phim hoặc vận động viên chuyên nghiệp hoặc chúng có thể là quả bóng, yo-yo và hộp ăn trưa có logo trên đó. Đôi khi chúng được tặng miễn phí như một hình thức quảng cáo. Máy bay mô hình thường là đồ chơi được các hãng hàng không sử dụng để quảng bá thương hiệu của họ, cũng như ô tô đồ chơi, xe tải và tàu hỏa mô hình cũng được sử dụng bởi vận tải đường bộ, đường sắt và các công ty khác. Nhiều nhà sản xuất thực phẩm tổ chức các chương trình khuyến mãi trong đó một món đồ chơi đi kèm với sản phẩm chính như một giải thưởng. Đồ chơi cũng được sử dụng làm phí bảo hiểm, nơi người tiêu dùng đổi bằng chứng mua hàng từ một sản phẩm và trả phí vận chuyển và xử lý để nhận được đồ chơi. Một số người nỗ lực lớn để thu thập các loại đồ chơi khuyến mại.

Đồ chơi kỹ thuật số
Đồ chơi kỹ thuật số là đồ chơi kết hợp một số dạng công nghệ kỹ thuật số tương tác. Ví dụ về đồ chơi kỹ thuật số bao gồm vật nuôi ảo và trò chơi điện tử cầm tay. Trong số những đồ chơi kỹ thuật số sớm nhất là Mattel Auto Race và Little Professor, cả hai đều được phát hành vào năm 1976. Khái niệm sử dụng công nghệ theo cách làm cầu nối giữa kỹ thuật số với thế giới vật lý, mang lại trải nghiệm tương tác độc đáo cho người dùng cũng được gọi là "Phygital".

Hoạt động thể chất

Rất nhiều đồ chơi là một phần của trò chơi vận động. Chúng bao gồm các đồ chơi truyền thống như vòng, áo, dây nhảy và bóng, cũng như các đồ chơi hiện đại hơn như Frisbees, túi đựng chân, astrojax và Myachi.

Chơi với những loại đồ chơi này cho phép trẻ em rèn luyện sức khỏe, xây dựng xương và cơ chắc khỏe, đồng thời giúp tăng cường thể chất. Ném và bắt bóng và ném có thể cải thiện khả năng phối hợp tay - mắt. Nhảy dây, (còn gọi là nhảy dây) và chơi với túi chân có thể cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

Quy định an toàn

Nhiều quốc gia đã thông qua các tiêu chuẩn an toàn hạn chế các loại đồ chơi có thể được bán. Hầu hết những cách này đều tìm cách hạn chế các nguy cơ tiềm ẩn, chẳng hạn như nguy cơ nghẹt thở hoặc hỏa hoạn có thể gây thương tích. Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ thường đưa đồ chơi vào miệng, vì vậy vật liệu làm đồ chơi phải được quy định để tránh ngộ độc. Vật liệu cũng được quy định để ngăn ngừa nguy cơ hỏa hoạn. Trẻ em vẫn chưa học cách đánh giá đâu là an toàn và đâu là nguy hiểm, và không phải lúc nào cha mẹ cũng nghĩ đến tất cả các tình huống có thể xảy ra, vì vậy những cảnh báo và quy định như vậy rất quan trọng đối với đồ chơi.

Để đảm bảo an toàn cho đồ chơi, mỗi quốc gia đều có những quy định riêng. Nhưng kể từ khi toàn cầu hóa và mở cửa thị trường, hầu hết trong số họ cố gắng hài hòa các quy định của họ. Hành động phổ biến nhất của trẻ nhỏ là đưa đồ chơi vào miệng. Đây là lý do tại sao điều quan trọng nhất là phải kiểm soát các hóa chất có trong các bức tranh và các vật liệu khác mà sản phẩm của trẻ em được làm bằng. Các quốc gia hoặc khu thương mại như Liên minh Châu Âu thường xuyên công bố danh sách để điều chỉnh số lượng hoặc cấm hóa chất từ đồ chơi và sản phẩm dành cho trẻ vị thành niên.

Cũng có những vấn đề về an toàn đồ chơi liên quan đến sơn chì. Một số nhà máy sản xuất đồ chơi, khi các dự án trở nên quá lớn khiến họ không thể xử lý, họ thuê ngoài sản xuất cho các nhà máy khác ít được biết đến hơn, thường là ở các nước khác. Gần đây, có một số ở Trung Quốc mà Mỹ phải gửi lại. Các nhà thầu phụ có thể không được giám sát chặt chẽ và đôi khi sử dụng các phương pháp sản xuất không phù hợp. Chính phủ Hoa Kỳ, cùng với các cửa hàng đại chúng, đang tiến tới việc yêu cầu các công ty gửi sản phẩm của họ đi thử nghiệm trước khi chúng được đưa lên kệ bán hàng.

Vứt bỏ

Khi trẻ lớn vượt quá mức độ của đồ chơi hoặc không còn muốn sử dụng nữa, việc sử dụng lại đôi khi được xem xét. Chúng có thể được quyên góp thông qua nhiều tổ chức từ thiện như Goodwill Industries và Salvation Army, bán tại các nhà để xe, bán đấu giá, đôi khi thậm chí được tặng cho các viện bảo tàng. Tuy nhiên, khi đồ chơi bị hỏng, mòn hoặc không thích hợp để sử dụng, nên cẩn thận khi vứt bỏ chúng. Đồ chơi được tặng hoặc bán lại nên được sử dụng nhẹ nhàng, sạch sẽ và có đầy đủ các bộ phận. Trước khi vứt bỏ bất kỳ đồ chơi chạy bằng pin nào, pin phải được loại bỏ và tái chế; một số cộng đồng yêu cầu điều này được thực hiện. Một số nhà sản xuất, chẳng hạn như Little Tikes, sẽ thu hồi và tái chế sản phẩm của họ.

Năm 2007, việc thu hồi ồ ạt đồ chơi được sản xuất ở Trung Quốc  đã khiến nhiều tổ chức từ thiện có trụ sở tại Hoa Kỳ cắt giảm hoặc thậm chí ngừng tiếp nhận đồ chơi đã qua sử dụng. Goodwill ngừng nhận quyên góp bất kỳ đồ chơi nào ngoại trừ thú nhồi bông và các tổ chức từ thiện khác đã kiểm tra tất cả đồ chơi theo danh sách kiểm tra do chính phủ cấp.

Chỉ thị WEEE (Thiết bị Điện và Điện tử Rác thải), nhằm mục đích tăng cường tái sử dụng và tái chế và giảm thiểu rác thải điện tử, áp dụng cho đồ chơi ở Vương quốc Anh kể từ ngày 2 tháng 1 năm 2007.

Trò chơi dùng cho động vật
Không có ngạc nhiên khi một số loài động vật chơi đồ chơi. Ví dụ cá heo được huấn luyện để di chuyển quả bóng thông qua cái vòng trên không. Các con tinh tinh non có thể dùng khúc củi như là món đồ chơi - khía cạnh xã hội cho thấy con cái thường dùng đồ chơi này nhiều hơn con đực.  Chúng mang theo cây gậy đã chọn và đặt nó vào tổ của chúng. Hành vi như vậy cũng được thấy ở một số tinh tinh cái trưởng thành, nhưng chúng không chơi nữa sau khi chúng làm mẹ.

Xem thêm
 Danh sách đồ chơi bằng gỗ
 Sự an toàn của đồ chơi
 Đồ chơi giáo dục
 Đồ chơi kỹ năng
 Đồ chơi trước khi đi ngủ
 Trò chơi với bàn cờ
 Trò chơi

Tham khảo

Xem thêm

P. Rampini, Enciclopedia Auto-giocattolo 1890-1940, Edizioni P.R. 1985

Giải trí
Chơi
Bài cơ bản
Bài cơ bản dài


title: Taizé, Saône-et-Loire

text:
Taizé là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 161 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Saône-et-Loire
Địa điểm hành hương Kitô giáo


title: Super Junior-T

text:
Super Junior-Trot (), thường được gọi là Super Junior-T () là phân nhóm thứ hai của nhóm nhạc Hàn Quốc Super Junior. Họ là nhóm nhạc đầu tiên hát nhạc trot (trước đó chỉ có các ca sĩ solo hát trot), một thể loại nhạc truyền thống của Hàn Quốc. Super Junior-T bao gồm 6 thành viên của Super Junior, Leeteuk (trưởng nhóm), Heechul, Kangin, Shindong, Sungmin, và Eunhyuk.

Super Junior-T đã phát hành một single trong quá trình quảng bá ngắn ngủi của mình trước khi lại tạm dừng vào năm 2008. Đĩa đơn "Rokuko" là bản thu bán chạy thứ 16 ở Hàn Quốc và là đĩa đơn bán chạy nhất năm 2007 - theo Hiệp Hội công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc. Vào tháng 11 năm 2008, phân nhóm này đã trở lại với sự ra mắt trong nền công nghiệp âm nhạc Nhật Bản, phát hành phiên bản tiếng Nhật của "Rokkugo."

Lịch sử

Trước khi ra mắt
Nhận thấy sự đi xuống của dòng nhạc trot, Lee Soo Man đã quyết định rằng ông sẽ vực dậy xu hướng này bằng cách tạo ra một nhóm nhạc thần tượng chuyên hát trot. Ba tháng trước khi Super Junior-T chính thức ra mắt, họ đã biểu diễn bài hát "Don't Go Away" trong chương trình Mnet/KM Music Festival vào ngày 25 tháng 11 năm 2006 cùng với Donghae.

2007: Những thành công
Vào đầu tháng 2, SM Entertainment đưa ra thông báo chính thức về phân nhóm thứ hai của Super Junior là Super Junior-T. Nhóm con này sẽ tung ra single đầu tay "Rokkugo" vào ngày 23 tháng 2 năm 2007 và vào ngày 25 tháng 2 năm 2007, họ đã chính thức ra mắt trên chương trình Popular Songs của đài SBS, biểu diễn "Rokkugo" và "First Express" (Cheotcha) với ca sĩ nhạc trot nổi tiếng Bang Shilyi. Buổi diễn cũng đánh dấu sự trở lại của Heechul sau vụ tai nạn đáng tiếc xảy ra vào tháng 8 năm 2006 khiến anh bị gãy 5 chỗ trên chân trái và đã phải phẫu thuật đóng đinh nội tủy cùng với nhiều vết thương khác như 1 vết rách phải khâu nhiều mũi ở lưỡi.

"Rokkugo" đã đứng đầu các bảng xếp hạng âm nhạc chỉ 3 ngày sau khi phát hành. Hai tháng sau, đĩa đơn này đã đứng đầu tại Thái Lan và giữ vững vị trí đó trong vài tuần. Đến cuối năm 2007, đĩa đơn đã bán được gần 46000 bản và trở thành đĩa đơn bán chạy nhất trong năm tại Hàn Quốc.

Hai tháng sau đó, Leeteuk, Shindong, và Eunhyuk đã bị thương trong một vụ tai nạn (Xem thêm: car accident), và tất cả các kế hoạch của Super Junior-T đã bị dừng lại trong 2 tháng. Tuy vậy, những chương trình đã được ghi hình trước, ví dụ như phiên bản bắt chước của họ Goong T (Hoàng Cung T), vẫn tiếp tục được lên sóng trên truyền hình và đĩa đơn của họ vẫn tiếp tục đứng đầu trên các bảng xếp hạng âm nhạc. Họ có lịch làm việc trở lại vào tháng 6, nhưng cũng chỉ được 1 tháng đó mà thôi.

2008: Lưu diễn và Nhật Bản
Vào ngày 29 tháng 4 năm 2008, Super Junior-T được thông báo là sẽ có màn trở lại vào cuối năm với đĩa đơn thứ hai. Tuy nhiên, phân nhóm thứ tư của Super Junior, Super Junior-Happy, lại ra mắt thế vào đó, và hoạt động của Super Junior-T lại tiếp tục bị gián đoạn. Dù vậy, Super Junior-T vẫn duy trì hoạt động trong năm thông qua việc xuất hiện trong chuyến lưu diễn của Super Junior, Super Show và các hoạt động khác tương tự. Bất chấp sự ra mắt của Super Junior-Happy, một album đầy đủ đang trong quá trình chuẩn bị và được lên kế hoạch tung ra trong tương lai. Lần xuất hiện cuối cùng của họ trước khi Super Junior-Happy ra mắt là vào ngày 17 tháng 5 năm 2008, biểu diễn mở màn vào Lễ hội âm nhạc Hàn Quốc ở Los Angeles, California.

Vào ngày 5 tháng 11 năm 2008, Super Junior-T đã tung ra phiên bản Nhật của Rokkugo với cái tên mới "ROCK&GO" vào thị trường Nhật Bản. Giới thiệu kế hoạch hợp tác với bộ đôi diễn viên hài Nhật Bản Moeyan, những người đầy tài năng cả trong hài kịch cũng như nhảy và hát, Super Junior-T hi vọng bộ đôi này sẽ giúp họ có được vị trí nhất định trong lòng người dân Nhật. Sự kết hợp này là sự ra mắt đầu tiên của bộ đôi Moeyan với tư cách ca sĩ và sự xâm nhập đầu tiên của Super Junior-T vào thị trường Nhật Bản. Đĩa đơn đã ra mắt ở vị trí thứ #19 trên bảng xếp hạng hàng ngày của Oricon  và nhảy lên vị trí thứ hai 3 ngày sau đó. Super Junior-T và Moeyan đã tổ chức 2 mini concerts ngay trong ngày ra mắt single tại C.C. Lemon Hall ở Tokyo để quảng bá.

Thành tựu âm nhạc

Phong cách của Super Junior-T là kiểu đặc trưng của nhạc trot. Họ đã đổi mới thể loại này, bằng cách hiện đại hóa giai điệu và kiểu rap nhanh thực hiện bởi Shindong, Eunhyuk và đôi khi là Heechul. Mục tiêu của Super Junior-T là vực dậy thể loại âm nhạc đang bị phai nhạt dần trong ngành công nghiệp âm nhạc hiện đại Hàn Quốc và giới thiệu cho giới trẻ về loại hình âm nhạc truyền thống này với hi vọng nâng cao tầm nhìn của các nhạc sĩ trot và mang trot trở lại với âm nhạc chính thống. Sự xuất hiện của Super Junior-T chính là dựa trên một chiến lược mà Super Junior đang sử dụng, tức là chứng minh rằng họ có thể hát được nhiều thể loại âm nhạc khác nhau.

Hình ảnh

Super Junior-T được biết đến nhiều thông qua những phiên bản bắt chước của họ, ví dụ như loạt phim ngắn Goong T, một phiên bản nhái lại bộ phim Hàn Goong (Hoàng Cung) đã từng được phát sóng trên kênh Mnet, dưới dạng một phần của Idol World.

Do sự gia nhập của Super Junior-T vào dòng nhạc trot và hình tượng hài hước của họ, nhóm đã giành được rất nhiều sự chú ý từ những khán giả lớn tuổi bất chấp hình ảnh thần tượng trẻ trung đã được tạo ra đối với nhóm lớn Super Junior. Các thành viên Super Junior-T giải thích rằng họ muốn thay đổi hình tượng idol của mình  và hi vọng sẽ có thêm nhiều fan hơn nữa nhờ phong cách trot mới này.

Đĩa nhạc

Đĩa đơn

Show truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

 SM Entertainment Official Website
 Super Junior Official Website
 Super Junior-T Official Website

Super Junior
Nhóm nhạc K-pop
Ban nhạc thành lập năm 2007
Khởi đầu năm 2007 ở Hàn Quốc
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc
Nghệ sĩ SM Entertainment
SM Town
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc
Ban nhạc từ Seoul
Ca sĩ tiếng Triều Tiên


title: Limnophila claggi

text:
Limnophila claggi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Vriesea sceptrum

text:
Vriesea sceptrum là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
sceptrum


title: Người Việt tại Paris

text:
Paris là một trong những thành phố tập trung nhiều Việt kiều nhất.

Lịch sử
Từ cuối thế kỉ 19, sau khi Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp, người Việt dần xuất hiện ở thành phố này: những sinh viên tới Paris học, nhiều người vì các lý do khác cũng tới đây. Suốt thế kỉ 20, trong những người Việt đã từng sống ở Paris, không ít đã trở thành các nhân vật đóng vai trò quan trọng trong lịch sử Việt Nam hiện đại. Một số khác trở thành những trí thức, nghệ sĩ lớn.

Đầu thế kỉ 20, một số người Việt đi lính cho Quân đội Pháp tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất rồi ở lại Pháp. Năm 1911, với tên Văn Ba, Hồ Chí Minh sang Pháp và đã sống nhiều năm ở Paris. Tại thành phố này, cùng Phan Chu Trinh và Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền, Hồ Chí Minh đã viết Yêu sách của nhân dân An Nam đăng trên báo L'Humanité và tham gia nhiều hoạt động đấu tranh khác.

Trong thập niên 1920, những gia đình giàu có tiếp tục gửi con cái sang Paris học. Trong số đó có cả Thái tử Vĩnh Thụy - người trở thành vua Bảo Đại sau này - và Nguyễn Hữu Thị Lan - tức Nam Phương Hoàng hậu, vợ của Bảo Đại. Công tử Bạc Liêu cũng từng học ở Paris và để lại một đứa con với một phụ nữ Pháp ở đây. Ngô Đình Nhu học ở École nationale des chartes trước khi về Việt Nam trở thành một chính khách quan trọng. Những sinh viên học ở Paris trở về miền Bắc như Hoàng Xuân Hãn, Nhất Linh, Trần Đức Thảo, Trần Đại Nghĩa, Tạ Quang Bửu... đã tạo thành tầng lớp trí thức ưu tú của Việt Nam thế kỉ 20. Nhiều trí thức, nghệ sĩ của miền Nam cũng học ở thành phố này như Phạm Duy, Nguyên Sa, Phạm Trọng Cầu, Cung Trầm Tưởng, Lê Dân, Lê Mộng Hoàng... Và họ đã sáng tác nhiều tác phẩm về Paris, như: Mùa thu không trở lại, Paris có gì lạ không em, Mùa thu Paris...

Một số sinh viên sau khi học xong đã ở lại Paris và cũng là những trí thức, nghệ sĩ danh tiếng như Trần Văn Khê, Lê Mộng Nguyên, Trần Thanh Vân, Nguyễn Quang Riệu, Trương Trọng Thi... Năm 1964, Tổng hội Sinh viên Việt Nam tại Paris được thành lập, được xem là tổ chức lâu đời nhất của người Việt ở nước ngoài và còn hoạt động liên tục đến nay. Những biến động chính trị ở miền Nam cũng khiến một vài nhân vật rời Việt Nam đến sống ở Paris như Bảy Viễn, Trần Lệ Xuân.

Tổng số người Việt
Nhưng phải từ sau năm 1975, cộng đồng người Việt ở Paris mới thực sự trở nên đông đảo. Những người Việt rời Việt Nam sau chiến tranh, một số không nhỏ tới Pháp và định cư tại thủ đô. Không có thống kê chính xác về số người Việt ở Paris và các con số ước tính cũng rất chênh lệch. Trong một bài viết trên báo Lao động, tác giả đưa ra con số khoảng  người. Một bài báo trên Người Viễn xứ cho rằng số Việt kiều ở Paris khoảng  người. Nhưng theo con số của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài thuộc Bộ Ngoại giao đưa ra trên tạp chí Quê hương thì tổng số người Việt ở Pháp chỉ khoảng  người. Nước Pháp cũng không có con số thống kê chính thức bởi theo hiến pháp, các cuộc điều tra dân số không đặt những câu hỏi về chủng tộc và tôn giáo. Nhưng về nơi sinh, theo cuộc điều tra năm 1999, toàn bộ khu vực Paris có khoảng hơn 2 triệu người sinh ngoài lãnh thổ chính quốc Pháp, vì vậy con số Việt kiều khó có thể tới 300 ngàn người.

Phân bố trong thành phố
Cũng giống với cộng đồng châu Á nói chung, những người Việt sống rải rác trong Paris và ngoại ô thành phố, nhưng Chợ Tàu ở quận 13 vẫn là nơi giao lưu quan trọng. Ngoài ra, về tôn giáo, những người Việt có một giáo xứ ở quận 17 và một vài ngôi chùa nằm ở ngoại ô, như Trúc Lâm Thiền Viện ở Villebon-sur-Yvette khánh thành năm 1990. Bên cạnh phần đông người Việt làm việc trong các công sở, một số không nhỏ khác mở các nhà hàng Việt Nam tập trung ở khu phố Tàu và rải rác khắp thành phố. Ngoài những trí thức trong các trường đại học, một số đã thành công ở những lĩnh vực khác như các nhà tạo mẫu Barbara Bùi, Jean Dinh Van, đạo diễn Trần Anh Hùng, diễn viên Phạm Linh Đan...

Tới cuối thập niên 1990, sau thời kì Đổi mới, số lượng sinh viên Việt Nam đi học ở nước ngoài dần tăng nhanh. Với các chính sách hỗ trợ cho giáo dục, Pháp là một điểm đến phổ biến và quan trọng. Paris trở thành một trong những thành phố thu hút sinh viên Việt Nam nhất. Vào năm 2003, số sinh viên Việt Nam đang học tại Pháp là  người, trong đó một số không nhỏ sống ở Paris. Rất nhiều sinh viên từng đạt giải trong các kì thi Olympic toán, lý quốc tế đã tới học tại Trường Bách khoa Paris. Với số lượng đông đảo, các sinh viên ở Paris đã tập hợp thành một vài tổ chức nhỏ. Ngày 26 tháng 3 năm 2004, Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp - UEVF được chính thức thành lập tại trường Đại học Paris IV-Sorbonne. Một vài sinh viên Việt Nam thế hệ này đã bắt đầu giành được thành công, như Ngô Bảo Châu nhận được giải Clay năm 2004 và Huy chương Fields năm 2010...

Chú thích

Văn hóa nước ngoài ở Paris

Quan hệ Pháp – Việt Nam
Lịch sử Paris
Việt Nam hải ngoại


title: Tepuibasis nigra

text:
Tepuibasis nigra là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Tepuibasis nigra được De Marmels miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Tepuibasis


title: Chimarra septemlobata

text:
Chimarra septemlobata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Lasioglossum semilucens

text:
Lasioglossum semilucens là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: Sam Sung (huyện)

text:
Sam Sung () là một huyện (amphoe) của tỉnh Khon Kaen, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) đã được thành lập vào ngày 31 tháng 3 năm 1994 thông qua việc tách 5 tambon từ huyện Kranuan, hiệu lực từ ngày 30 tháng 4 cùng năm.

Theo quyết định ngày 1 tháng 5 năm 2007 của chính phủ Thái Lan, tất cả 81 tiểu huyện sẽ được nâng thành huyện. Với việc đăng công báo hoàng gia ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp này thành chính thức.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây nam theo chiều kim đồng hồ) là: Mueang Khon Kaen, Nam Phong và Kranuan của tỉnh Khon Kaen, và Chuen Chom và Chiang Yuen của tỉnh Maha Sarakham.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 5 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 34 làng (muban). Thị trấn (thesaban tambon) Sam Sung (เทศบาลตำบลซำสูง) nằm trên toàn bộ tambon Kranuan. Có 4 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Sam Sung


title: Uhlstädt-Kirchhasel

text:
Uhlstädt-Kirchhasel là một đô thị thuộc huyện Saalfeld-Rudolstadt, trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị Uhlstädt-Kirchhasel có diện tích 122,27 km². Ngày 1 tháng 12 năm 2007, các đô thị cũ Großkochberg và Heilingen đã được hợp nhất bởi Uhlstädt-Kirchhasel.

Có 32 ở đô thị này (trong ngoặc đơn là dân số):

Tham khảo


title: Methan hydrat

text:
Methan hydrat hay còn gọi là nước đá cháy hoặc băng cháy là một dạng hỗn hợp giữa nước và khí tự nhiên, chủ yếu là khí methan bị nén lại trong một cấu trúc tinh thể nước, tạo thành một chất rắn gọi là băng cháy.

Băng cháy ổn định ở điều kiện nhiệt độ thấp và áp suất cao, phần lớn được tìm thấy bên dưới lớp băng vĩnh cửu và những tầng địa chất sâu bên dưới lòng đại dương. Ban đầu khoa học cho rằng băng cháy chỉ có mặt ở khu vực ngoài Hệ mặt trời nơi có nhiệt độ thấp và nước đá là phổ biến, nhưng methan hydrat sau đó lại được phát hiện trong trầm tích ở đáy đại dương của Trái Đất. Trữ lượng methan dạng này theo ước tính dè dặt vào khoảng gấp hai lần trữ lượng carbon được tìm thấy trong tất cả các nhiên liệu hóa thạch được biết đến trên Trái Đất. Nó cũng có thể được hình thành khi khai thác khí thiên nhiên và được xem là thủ phạm gây tắc đường ống dẫn khí và làm kẹt thiết bị.

Methan hydrat là thành phần phổ biến của đại quyển biển nông, và chúng hiện diện cả trong các cấu trúc trầm tích sâu, và lộ ra trên đáy đại dương. Methan hydrat được cho là hình thức của di cư của khí từ dưới sâu dọc theo các đứt gãy địa chất, tiếp theo là sự kết tủa hay kết tinh khi các dòng khí trồi lên tiếp xúc với nước biển lạnh. Methan hydrat cũng có mặt trong lõi băng sâu ở Nam Cực, và ghi lại một lịch sử  về nồng độ khí methan trong khí quyển, có niên đại 800.000 năm trước. Methan hydrat trong băng là một nguồn dữ liệu sơ cấp cho việc nghiên cứu ấm lên toàn cầu, cùng với oxy và carbon dioxide.

Tham khảo

Ấm lên toàn cầu
Hydrocarbon
Khí thiên nhiên
Methan


title: Macronema fraternum

text:
Macronema fraternum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macronema


title: Minden-Lübbecke

text:
Minden-Lübbecke là một huyện trong bang Nordrhein-Westfalen, Đức.
Các huyện giáp ranh là: Diepholz, Nienburg, Schaumburg, Lippe, Herford, Osnabrück.
Đây là huyện cực bắc của bang Nordrhein-Westfalen. Sông Weser chảy vào huyện ở đông nam và ra ở phía bắc. Về phía nam, sông này chảy qua một khe núi hẹp tạo bởi hai dãy núi Wiehengebirge ở phía tây và Wesergebirge ở phía đông.

Các đô thị

Tham khảo

Huyện của bang Nordrhein-Westfalen
Detmold (vùng)
Minden-Lübbecke