title: Tự sát

text:
Tự sát (Hán tự: 自殺, có nghĩa là "tự giết hoặc là tự tử, tự vẫn", tiếng Anh: suicide. Bắt nguồn từ Tiếng Latinh: Suicidium, từ chữ sui caedere nghĩa là "giết chính mình") hay tự vẫn, tự tử, trẫm mình, tự kết liễu cuộc đời, tự kết thúc cuộc đời là hành động của một người cố ý gây ra cái cái chết cho chính mình. Tự sát thường liên quan đến trạng thái tuyệt vọng, hoặc do một số rối loạn tâm thần cơ bản bao gồm trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, tâm thần phân liệt, nghiện rượu và lạm dụng chất ma túy. Chịu áp lực hoặc gặp những tình cảnh bất hạnh như khó khăn về tài chính hoặc gặp rắc rối với các mối quan hệ xã hội khác (như thất tình, gây mâu thuẫn với gia đình, bạn bè....) có thể đóng một vai trò quan trọng gây ra quyết định tự sát.

Có hơn một triệu người chết do tự sát mỗi năm. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng tự sát là nguyên nhân đứng thứ 13 gây ra tử vong trên toàn thế giới và Hội đồng An toàn quốc gia Hoa Kỳ (National Safety Council) đánh giá tự sát là nguyên nhân đứng thứ 6 gây ra số người chết tại Hoa Kỳ. Mặt khác, tự sát là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở thanh thiếu niên và người trưởng thành dưới 35 tuổi. Tỷ lệ tự sát ở nam cao hơn nhiều so với ở nữ giới. Có khoảng 10-20 triệu vụ tự sát không thành xảy ra mỗi năm trên toàn thế giới.

Quan điểm về hành vi tự sát bị ảnh hưởng bởi những quan niệm văn hóa rộng hơn về các khía cạnh như tôn giáo, danh dự, và ý nghĩa cuộc sống. Các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham xem tự sát như là một hành vi phạm tội đối với Thiên Chúa do niềm tin tôn giáo về sự thiêng liêng của cuộc sống. Ở phương Tây nó thường bị coi như là một tội ác nghiêm trọng. Ngược lại, trong thời kỳ samurai ở Nhật Bản, mổ bụng tự sát (gọi là Seppuku) được tôn trọng như một phương tiện để chuộc tội cho sự thất bại hoặc là một hình thức phản đối. Trong thế kỷ 20, tự sát bằng hình thức tự thiêu đã được sử dụng như là một cách để bày tỏ sự phản đối, trong phương thức cảm tử của thần phong và đánh bom tự sát được xem như là chiến thuật quân sự hoặc khủng bố. Sati là một nghi thức tang lễ của đạo Hindu, trong nghi thức này người góa phụ hoặc là tự nguyện, hoặc bị áp lực từ gia đình và luật lệ sẽ phải cùng chịu thiêu chung với xác chồng, nghi thức này cũng được thực hiện tương tự tại Chiêm Thành.

Tự sát với sự hỗ trợ của y tế (chết tự nguyện, hoặc quyền được chết) là một đề tài gây tranh cãi về đạo đức có liên quan đến vấn đề của những người bị bệnh nan y, phải chịu đau đớn cùng cực, hoặc có (nhận biết và hiểu) về chất lượng cuộc sống cực tệ do bị thương tật hoặc bệnh tật. Tự hy sinh mình vì người khác không phải luôn luôn bị xem như là tự sát, vì mục đích không phải là để giết mình mà là để cứu những người khác, tuy nhiên, theo thuyết của Émile Durkheim gọi những trường hợp như vậy là hành vi "tự sát vị tha".

Phân loại

Tự hại

Tự gây tổn hại cho bản thân không phải là một hành động cố gắng tự sát, tuy nhiên, ban đầu tự hại bị phân loại lầm như là một cố gắng tự sát. Có một mối quan hệ nhân quả tương quan giữa tự hại và tự sát đó là cả hai đều là dạng ảnh hưởng phổ biến nhất của bệnh trầm cảm.

An tử và Trợ tử

Những cá nhân muốn kết thúc cuộc sống của mình có thể nhờ đến sự trợ giúp của người khác để đạt được cái chết. Những người trợ giúp, thường là một thành viên trong gia đình hoặc bác sĩ, có thể giúp thực hiện các hành động nếu các cá nhân thiếu năng lực vật lý để thực hiện hoặc giúp cung cấp các phương tiện. Trợ tử là một vấn đề gây tranh cãi về mặt đạo đức và chính trị ở nhiều nước, như đã thấy xung quanh vụ bê bối của bác sĩ Jack Kevorkian, một nhân viên y tế, đã bị phát hiện có những hoạt động trợ giúp các bệnh nhân để kết thúc cuộc sống của họ, và sau đó bị kết án tù.

Cận tự tử
Cận tự tử (near-suicide) là một hiện tượng mà bệnh nhân bị bệnh nặng hoặc bị thương có thể quyết định ngừng điều trị y tế nếu họ tin rằng chi phí điều trị sẽ gây ra cảnh túng quẫn cho gia đình họ. Nghiên cứu cho thấy những bệnh nhân mắc bệnh hoặc chấn thương nghiêm trọng có nhiều khả năng bỏ điều trị nếu họ tin rằng chi phí sẽ ảnh hưởng nặng nề đến tình hình tài chính của gia đình họ, các quyết định này có thể coi là "gần như tự sát".

Tự sát giết người

Tự sát giết người là một hành động mà trong đó một cá nhân giết chết một hoặc nhiều người khác ngay lập tức trước hoặc cùng thời điểm với chính cá nhân đó.

Nguyên nhân giết người trong tự sát giết người có thể đơn thuần là một tội ác hoặc thủ phạm cảm thấy đó như là một hành động của sự quan tâm đến những người thân yêu của mình trong bối cảnh bị trầm cảm nặng.

Tấn công tự sát

Một cuộc tấn công tự sát khi kẻ tấn công gây ra một hành động bạo lực đối với những người khác, thường là để đạt được một mục tiêu quân sự hay chính trị, kết quả cũng bao gồm luôn cái chết của chính mình. Đánh bom tự sát thường được coi là một hành động khủng bố. Những dẫn chứng lịch sử như vụ ám sát Sa hoàng Alexander II hoặc các cuộc tấn công thần phong thực hiện bởi các phi công của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai, cũng như các cuộc tấn công thời gian gần đây, chẳng hạn như Sự kiện 11 tháng 9. Một trong những hậu quả thảm khốc nhất mà các vụ tấn công tự sát gây ra trong lịch sử là vụ khủng bố 11/9. Kể từ ngày một nhóm gồm 19 tay súng liên kết với Al-Qaeda cướp 4 máy bay để thực hiện các vụ tấn công liều chết vào tòa tháp đôi và Lầu Năm Góc, giết chết gần 3.000 người, số vụ tấn công tự sát được xác nhận và nghi ngờ đã tăng lên nhanh chóng trên toàn cầu với khoảng 338 cuộc tấn công mỗi năm. Trong đó, có một số lượng các vụ tấn công liên quan tới yếu tố tôn giáo .

Tự sát tập thể

Một số vụ tự sát được thực hiện bởi áp lực ảnh hưởng của bạn bè hoặc của một nhóm người. Tự sát tập thể có thể diễn ra chỉ với 2 người theo một "hiệp ước tự sát" hoặc với sự tham gia của một nhóm nhiều người. Một vụ tự sát tập thể đã xảy ra ở Guyana vào năm 1978 bởi các thành viên của Peoples Temper, một giáo phái ở Mỹ cầm đầu bởi Jim Jones.

Hiệp ước tự sát

Một hiệp ước tự sát tức là một vụ tự sát của hai hoặc nhiều cá nhân theo một kế hoạch đã thỏa thuận. Kế hoạch có thể được chết cùng nhau, hoặc riêng lẻ và cùng một thời điểm. Hiệp ước tự sát thường được phân biệt với tự sát tập thể. Những đề cập gần đây về những sự cố mà trong đó một nhóm nhiều người đã tự sát cùng nhau vì cùng một lý do về ý thức hệ, thường trong một bối cảnh tôn giáo, chính trị, quân sự hoặc bán quân sự. Hiệp ước tự sát, mặt khác, thường liên quan đến một nhóm ít người (chẳng hạn như các cặp đã kết hôn, các thành viên trong gia đình, hoặc bạn bè) cùng có những động cơ cá nhân mạnh mẽ.

Tự sát phản đối
Tự sát phản đối hay còn gọi là tự sát vị tha là hành vi tự sát dưới hình thức hy sinh bản thân để đạt được một mục tiêu, để phục vụ một nguyên nhân hay là kết quả của việc thiếu nhận thức về thực tế hoặc thiếu sự lựa chọn thay thế. Các hình thức tự sát này thường là tự thiêu, tuyệt thực... Gandhi đã tuyệt thực 3 tuần vào mùa thu năm 1924 để ngăn chặn cuộc giao tranh giữa người Ấn Độ giáo và người Hồi giáo. Trong chiến tranh Việt Nam, đã có nhiều nhà sư đã tự thiêu bằng xăng ở những nơi công cộng. Điều này chỉ để phản đối một chính sách hay sự việc nào đó, và khó có thể ảnh hưởng đến tiến trình của cuộc chiến.

Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố có liên quan tới nguy cơ tự sát bao gồm: rối loạn tâm thần, nghiện ma túy, lý lịch gia đình, sẵn có các phương tiện, và các yếu tố về kinh tế - xã hội. Những hoàn cảnh bên ngoài, chẳng hạn như là một sự kiện đau buồn, có thể kích hoạt tự sát nhưng nó dường như không phải là một nguyên nhân độc lập.

Rối loạn tâm thần

Rối loạn tâm thần thường xuyên xuất hiện tại thời điểm tự sát với các ước tính từ 87% đến 98%. Khi phân loại các rối loạn tâm thần trong các vụ tự sát thì có 30% trường hợp bị rối loạn cảm xúc, 18% bị lạm dụng chất gây nghiện, 14% bị tâm thần phân liệt, và 13% bị rối loạn nhân cách. Khoảng 5% người tử vong vì bệnh tâm thần phân liệt là do tự sát. Trầm cảm là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến nhất với số lượng được chẩn đoán ngày càng tăng trên toàn thế giới, và thường là yếu tố thúc giục sự tự sát. Chỉ riêng tại Hoa Kỳ, trầm cảm làm ảnh hưởng đến 17.6 triệu người mỗi năm hoặc cứ 6 người thì có một người bị bệnh. Trong hai mươi năm tới, dự kiến trầm cảm sẽ trở thành nguyên nhân gây bệnh tật đứng hàng thứ hai trên toàn thế và là nguyên nhân hàng đầu trong các quốc gia có thu nhập cao, kể cả Hoa Kỳ.

Trong khoảng 75% các vụ tự sát thành công, các bệnh nhân đã đến gặp bác sĩ trong vòng một năm trước khi chết, 45% - 66% trong vòng một tháng trước khi chết. Khoảng 33% - 41% số người tự sát thành công đã có liên hệ với các dịch vụ sức khỏe tâm thần trong vòng một năm trước khi chết, 20% trong vòng một tháng trước.

Nguyên nhân gây ra khoảng 10% những trường hợp có triệu chứng tâm lý có thể là do vấn đề y tế, kết quả của một nghiên cứu cho thấy khoảng 50% các cá nhân bị bệnh tâm thần nghiêm trọng có điều kiện y tế chung là phần lớn không được chẩn đoán và điều trị do đó có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng tâm thần.(Rothbard AB,et al. 2009)

Lạm dụng chất gây nghiện

Lạm dụng chất gây nghiện là nguyên nhân phổ biến thứ hai gây ra tự sát sau rối loạn tâm thần. Cả hai trường hợp lạm dụng mạn tính hay cấp tính đều liên quan đến tự sát, là do các hóa chất tác động lên thần kinh gây những hiệu ứng say và không kiểm soát được hành vi; Khi kết hợp với đau buồn cá nhân như mất người thân, thì nguy cơ tự sát sẽ tăng lên rất nhiều. Những khuyến cáo về việc nghiện ma túy hoặc nghiện rượu dễ sinh ra các ý nghĩ tự sát đã được đưa ra. Một cuộc điều tra trong các nhà tù ở New York cho thấy 90% tù nhân tự sát có tiền sử lạm dụng chất gây nghiện.

Cocain
Việc sử dụng các loại ma túy như cocain có một mối tương quan cao với tự sát. Tự sát có thể xảy ra trong giai đoạn đang "phê" thuốc hay giai đoạn cai nghiện đối với người nghiện mãn tính. Đối với những trường hợp tự sát ở người thành niên trẻ thường là do lạm dụng chất ma túy tổng hợp, trong khi đối với người lớn tuổi thì nguyên nhân chính là do nghiện rượu. Tại San Diego, khoảng 30% các vụ tự sát ở những người dưới 30 tuổi là do sử dụng cocain. Trong thời gian cai nghiện cocain có thể dẫn đến những triệu chứng trầm cảm mãnh liệt cùng với các hiệu ứng đau khổ về tinh thần khác làm tăng nguy cơ tự sát.

Methamphetamine
Sử dụng methamphetamine có quan hệ mật thiết với trầm cảm và tự sát cũng như gây ra một loạt các hiệu ứng khác bất lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần.

Các opioid
Người sử dụng heroin có một tỷ lệ tử vong cao gấp 13 lần so với những người nghiện các chất khác, trong số đó tự sát chiếm 3-35%, và cao gấp 14 lần so với những người chết vì tự sát do lạm dụng chất gây nghiện khác. 25% bệnh nhân điều trị cai nghiện heroin tại Úc bị trầm cảm.

Rượu

Lạm dụng rượu có liên quan đến một số rối loạn sức khỏe tâm thần và nghiện rượu có một tỷ lệ tự sát rất cao. Mỗi ngày uống 6 ly rượu mạnh hoặc nhiều hơn có nguy cơ tự sát cao gấp 6 lần người thường. Những người nghiện rượu nặng hoặc lạm dụng chất cồn có tỷ lệ trầm cảm cao. Tranh cãi trước đây cho rằng những người nghiện rượu phát triển trầm cảm là do họ tự uống thuốc (có thể đúng trong vài trường hợp), tuy nhiên theo nghiên cứu gần đây cho thấy việc thường xuyên uống rượu quá mức trong thời gian dài bản thân nó đã trực tiếp gây ra chứng trầm cảm.

Benzodiazepine

Benzodiazepine là một loại thuốc an thần, tuy nhiên nếu kê toa benzodiazepine hoặc lạm dụng trong thời gian dài có thể gây ra trầm cảm và tự sát. Nên cẩn thận trong việc kê toa loại thuốc này, đặc biệt là đối với những bệnh nhân có nguy cơ tự sát. Các thanh thiếu niên sử dụng benzodiazepine có nguy cơ tự hại hoặc tự sát tăng cao, mặc dù mẫu thống kê khá nhỏ. Những ảnh hưởng của các benzodiazepine đối với thanh thiếu niên dưới 18 tuổi cần phải được nghiên cứu thêm. Cần thiết phải thêm vào khuyến cáo cẩn trọng khi sử dụng benzodiazepine đối với thanh thiếu niên bị trầm cảm.

Hút thuốc lá
Có nhiều nghiên cứu được thực hiện cho thấy một mối quan hệ giữa việc hút thuốc với những ý nghĩ và cố gắng tự sát. Trong một nghiên cứu được thực hiện với các y tá, những người hút thuốc từ 1-24 điếu mỗi ngày có nguy cơ tự sát cao gấp đôi, hút 25 điếu hoặc hơn nguy cơ tự sát cao gấp 4 lần so với những người không bao giờ hút thuốc lá. Trong một nghiên cứu thực hiện với 300.000 nam quân nhân thuộc quân đội Hoa Kỳ cho thấy có một mối liên hệ rõ ràng giữa tự sát và hút thuốc, những người hút thuốc lá trên một gói một ngày có tỷ lệ tự sát cao gấp 2 lần so với những người không hút thuốc.

Nghiện cờ bạc

Người nghiện cờ bạc thường có những ý định và cố gắng tự sát cao hơn so người bình thường. Nghiện cờ bạc ở người trẻ tuổi làm tăng nguy cơ tự sát, tuy nhiên những cố gắng tự sát liên quan đến cờ bạc thường được thực hiện bởi những con nghiện cao tuổi. Nghiện cờ bạc kết hợp với lạm dụng chất gây nghiện hoặc rối loạn tâm thần sẽ làm tăng nguy cơ tự sát.

Một nghiên cứu bệnh viện ở Úc phát hiện ra rằng 17% các trường hợp tự sát được đưa vào khoa cấp cứu của bệnh viện Alfred là những người nghiện cờ bạc.

Sinh học
Yếu tố di truyền có ảnh hưởng đến nguy cơ tự sát, với phương sai phân tán trong khoảng 30-50%, phần lớn là do di truyền của bệnh tâm thần. Có bằng chứng cho thấy nếu cha mẹ tự sát sẽ là một yếu tố dự báo mạnh mẽ về những nỗ lực tự sát trong số các người con của họ.

Yếu tố xã hội

Tự sát như một hình thức thách thức và kháng nghị
Tại Ireland, phản đối bằng cách tuyệt thực cho đến chết đã được sử dụng như một chiến thuật trong thời gian gần đây vì các nguyên nhân chính trị. Trong xung đột vũ trang tại Bắc Ireland, một cuộc tuyệt thực đã được Quân đội Cộng hòa Ireland lâm thời (IRA) đưa ra để yêu cầu các tù nhân của họ phải được phân loại lại như là những tù nhân chiến tranh chứ không phải là những kẻ khủng bố, trong suốt cuộc tuyệt thực nổi tiếng vào năm 1981, dẫn đầu bởi Bobby Sands với kết quả là 10 trường hợp tử vong. Nguyên nhân cái chết được các nhân viên điều tra ghi nhận là "tự nhịn đói đến chết" ("starvation, self-imposed") chứ không phải là tự tử, sau khi bị gia đình của các nạn nhân phản đối thì sửa lại trên giấy chứng tử gọn lại là "đói" ("starvation").

Tự sát để thoát khỏi sự trừng phạt của pháp luật
Một tội phạm có thể quyết định tự sát để tránh bị truy tố và nhục nhã. Hermann Göring, một sĩ quan không quân cao cấp của Đức Quốc xã, đã tự sát bằng 1 viên nang chứa xyanua để thoát khỏi cảnh bị treo cổ sau phán quyết tại tòa án Nürnberg. Một số vụ nổ súng học đường, bao gồm cả vụ thảm sát trường trung học Columbine và thảm sát đại học bách khoa Virginia, đã kết thúc bằng việc thủ phạm tự sát.

Tự sát để phục vụ mục đích quân sự

Trong những ngày cuối cùng của chiến tranh thế giới thứ hai, một số phi công Nhật Bản tình nguyện cho các phi vụ Thần phong trong một nỗ lực để ngăn chặn thất bại của Đế quốc Nhật Bản, trong khi lực lượng dưới mặt đất bắt đầu những cuộc tấn công banzai. Gần cuối của Thế chiến II, Nhật Bản thiết kế Ohka, một loại máy bay nhỏ có mục đích duy nhất là nhiệm vụ Thần phong. Tương tự như không quân của Đức sử dụng Selbstopfereinsatz (những nhiệm vụ cảm tử) để phá các cầu của Liên Xô.

Tự sát vì nghĩa vụ
Tự sát vì nghĩa vụ hay bổn phận là một hành động tự sát có hoặc không gây tử vong, được thực hiện với niềm tin rằng việc này sẽ đạt được những điều tốt đẹp hơn, chứ không phải là để thoát khỏi những điều kiện quá đáng hoặc quá khắc nghiệt. Việc tự sát có thể là tự nguyện, để giảm bớt nỗi ô nhục hay như là một sự trừng phạt, hoặc phải cáng đáng danh tiếng của dòng tộc.

Các quý tộc La Mã bị truất phế đôi khi được phép tự sát để cho gia đình của họ thoát khỏi những hình phạt. Ví dụ Hoàng đế Nero đã bị ép phải tự sát khi phải đối mặt với một cuộc nổi dậy và án tử hình. Gần đây hơn là trường hợp của Erwin Rommel trong vụ âm mưu 20 tháng 7 nhằm ám sát Hitler. Rommel bị đe dọa nếu không tự sát thì sẽ bị đem ra xét xử công khai, xử tử và gia đình ông sẽ bị liên lụy. Và cuối cùng ông đã chọn phương thức tự sát.

Tự sát như là một cách để giải thoát
Ở đây "giải thoát" là mong muốn của một cá nhân rằng họ sẽ không phải đối mặt với những sự việc xảy ra trong đời sống của họ. Nếu bỏ qua nguyên nhân tổn thương thần kinh thần kinh vật lý (não tổn thương) dẫn đến không kiểm soát được cảm xúc hành vi, một cá nhân có thể thực hiện hành động tự sát với hi vọng rằng được "giải thoát" khi cuộc sống của họ đã kết thúc. Những nguyên nhân khiến một cá nhân muốn tự sát để được "giải thoát" có thể liên quan trực tiếp đến chính sự sống và chất lượng cuộc sống của họ như bệnh tật hiểm nghèo, tình trạng kinh tế quá khắc nghiệt để duy trì sự sống, bị đe dọa giết hại hoặc giúp họ thoát khỏi những ám ảnh liên quan đến những sự kiện có thực đã xảy ra trong quá khứ, đang xảy ra ở hiện tại và có thể sẽ xảy ra trong tương lai. Dạng mục đích tự sát này có thể mang ý nghĩa bao trùm toàn bộ hoặc bao trùm một phần đối với các dạng mục đích tự sát khác, loại trừ (như đã nói) do tổn thương vật lý của hệ thần kinh. Ngoài ra quyết định chấm dứt cuộc sống với mục đích được "giải thoát" có thể là hậu quả của dạng bệnh thần kinh mà có mối liên quan chưa được làm rõ tới tổn thương của bộ não như chứng tự kỷ, rối loạn ám ảnh cưỡng chế.

Những yếu tố khác
Các yếu tố kinh tế - xã hội như nghèo đói, thất nghiệp, vô gia cư, và phân biệt đối xử có thể gây ra ý nghĩ tự sát. Nghèo không thể là một nguyên nhân trực tiếp nhưng nó có thể làm tăng nguy cơ tự sát, vì là nhóm có nguy cơ lớn với trầm cảm. Sự ủng hộ tích cực đối với tự sát cũng là một yếu tố góp phần. Trí thông minh ban đầu được đề xuất như là một yếu tố như trong một giải thích của tâm lý học tiến hóa về việc thừa nhận một trí thông minh tối thiểu cần thiết cho một quyết định tự sát, các mối liên hệ tích cực giữa chỉ số IQ và tự sát đã được nhắc lại trong một số nghiên cứu.

Phương thức tự sát

Các phương thức tự sát chính giữa các quốc gia khác nhau đáng kể. Các phương thức chính trong các khu vực khác nhau bao gồm treo cổ, uống thuốc trừ sâu uống thuốc độc, và dùng súng. 30% các vụ tự sát trên toàn thế giới là uống thuốc trừ sâu uống thuốc độc, tuy nhiên có sự thay đổi rõ rệt theo từng vùng với 4% ở châu Âu và hơn 50% trong khu vực Thái Bình Dương. 52% các vụ tự sát ở Hoa Kỳ là dùng súng. Làm ngạt (chẳng hạn như dùng túi tự sát) là khá phổ biến, chiếm khoảng 40% các vụ tự sát tại Hoa Kỳ. Các phương thức tự sát khác như chấn thương đụng dập (nhảy từ một tòa nhà hoặc nhảy cầu, nhảy qua cửa sổ, đứng trên đường ray xe lửa, hoặc đụng xe,..). Mất máu (rạch cổ tay hoặc cổ họng), cố ý chết đuối, tự thiêu, điện giật, và tuyệt thực là những phương pháp tự sát khác.

Có tiếp xúc với tự sát là yếu tố gây nguy cơ tự sát còn gây tranh cãi. Một nghiên cứu năm 1996 không thể tìm thấy mối quan hệ giữa các vụ tự sát trong một nhóm bạn, trong khi một nghiên cứu năm 1986 cho thấy tỷ lệ tự sát tăng sau khi TV chiếu những tin tức liên quan đến tự sát.

Phòng chống

Phòng chống tự sát là một thuật ngữ được sử dụng để chỉ những nỗ lực tập thể để giảm tỷ lệ tự sát thông qua các biện pháp phòng chống. Trong khi các đường dây nóng hỗ trợ đã được phổ biến nhưng có rất ít bằng chứng cho thấy tác dụng trợ giúp hoặc bác bỏ hẳn hiệu quả của nó. Việc tầm soát ý định tự sát không gây ảnh hưởng đến nguy cơ tự sát.

Dịch tễ học

Tự sát là nguyên nhân đứng hạng thứ 10 gây chết người trên toàn thế giới, với khoảng một triệu người chết do tự sát hàng năm. Theo dữ liệu thống kê năm 2007 thì các vụ tự sát ở Hoa Kỳ nhiều hơn gần gấp đôi số vụ giết người và là nguyên nhân gây tử vong xếp hạng 11 ở Hoa Kỳ, xếp trên cả bệnh gan và bệnh Parkinson. Tỷ lệ tự sát tăng 60% trong vòng 50 năm qua trên toàn thế giới, chủ yếu là ở các nước đang phát triển.

Một số lượng lớn các vụ tự sát là ở Châu Á, chiếm tới khoảng 60%. Theo Tổ chức Y tế Thế giới thì ở các vụ tự sát ở Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản chiếm khoảng 40% tổng số các vụ tự sát trên thế giới.

Lần đầu tiên trong 1 thập kỷ ở Hoa Kỳ có tỷ lệ tự sát gia tăng. Tỷ lệ tự sát tổng thể tăng từ năm 1999 đến năm 2005 chủ yếu là do sự gia tăng các vụ tự sát trong số những người da trắng tuổi từ 40-64, với phụ nữ da trắng trung niên tăng nhiều nhất.

Giới tính
Ở các nước phương Tây, nam giới bị chết bởi tự sát nhiều hơn nữ giới, mặc dù nữ giới lại cố gắng tự sát nhiều hơn. Một số chuyên gia xã hội cho rằng nữ giới cố gắng tự sát nhiều hơn là do tình trạng mất cân bằng giới tính trầm trọng.

Trong The Eclipse: A Memoir of Suicide, tác giả Antonella Gambotto-Burke báo cáo rằng ở những nước phương Tây, nam giới đang dẫn đầu về "tỷ lệ tự hủy diệt" (chiếm 40% tổng số các vụ tự sát) và "nguyên nhân khiến họ quyết định tự sát thường là do cuộc sống cách ly, thất nghiệp và nợ nần. Giới tính nam có bản chất là (hoạt động) chinh phục... Biểu hiện của cái gốc tự trọng trong nam giới là anh ta bỏ qua mọi xúc cảm đơn thể (sự chinh phục đòi hỏi phải có 1 đối tác). Một người đàn ông không thể cảm thấy mình là đàn ông nếu anh ta không có 1 đối tác, một đoàn thể hoặc một nhóm để cùng trò chuyện. Nam tính là một trò được chơi trên bình diện đối xứng. Do đó, ý nghĩa của nam giới tự tan rã khi đối tác vắng mặt."

Độ tuổi
Ở nhiều quốc gia, tỉ lệ tự sát cao nhất ở độ tuổi trung niên hoặc lớn tuổi hơn. Tuy nhiên, số vụ tự sát nhiều nhất nằm ở độ tuổi từ 15 đến 29 do lượng người ở độ tuổi này đông. Trên thế giới, độ tuổi tự sát trung bình từ 30 đến 49 đối với cả nữ và nam. Điều này có nghĩa là phân nửa số người chết vì tự sát đều ở khoảng 40 tuổi đổ lại, nửa còn lại từ 40 tuổi trở lên. Tỉ lệ tự sát ở trẻ em rất thấp, nhưng tăng dần trong giai đoạn chuyển thành thanh thiếu niên.

Uống rượu và sử dụng ma túy
Tại Hoa Kỳ 16,5% các vụ tự sát có liên quan đến rượu. Nghiện rượu làm tăng khả năng tự sát lên gấp 5 đến 10 lần, trong khi dùng các chất kích thích khác làm tăng nguy cơ này lên 10 đến 20 lần. Khoảng 15% của những người nghiện rượu tự sát, và khoảng 33% các vụ tự sát ở người dưới 35 tuổi có chẩn đoán lâm sàng uống rượu hoặc lạm dụng các chất khác, hơn 50% tất cả các vụ tự sát có liên quan đến sự phụ thuộc vào rượu hoặc ma túy. Ở thanh thiếu niên, việc lạm dụng rượu hoặc ma túy đóng một vai trò quan trọng, chiếm đến 70% các vụ tự sát.

Sắc tộc
Tỷ lệ tự sát trong nước có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia và giữa các dân tộc. Ví dụ, ở Hoa Kỳ, người da trắng không có nguồn gốc Tây Ban Nha có khả năng tự sát cao hơn 2,5 lần so với người Mỹ gốc Phi hoặc gốc Tây Ban Nha. Ở UK, tỷ lệ tự sát khác nhau đáng kể giữa các vùng miền khác nhau trong nước. Tại Scotland, tỷ lệ tự sát khoảng gấp đôi ở nước Anh.

Tỉ lệ tự sát ở các quốc gia trên thế giới

Nhật Bản

Nhật Bản là một trong những nơi có tỷ lệ tự sát cao nhất trong thế giới công nghiệp (26 trên 100.000 người). Trong năm 2006, tỷ lệ tự sát của Nhật Bản là 23,6 trên 100.000 dân cư và tốt hơn đáng kể so với con số này ở các nước Đông Âu, chẳng hạn như Litva (38,8) và Nga (32,3). Tỉ lệ tự sát tại Nhật Bản xếp thứ 8 trên toàn thế giới.

Số vụ tự sát đạt kỷ lục 34.427 vụ vào năm 2003 (tăng 7,1% so với năm 2002), so với 33.093 vụ trong năm 2007 (tăng 2,9%), 32.249 vụ trong năm 2008 (giảm 2,6%) và 32.845 trong năm 2009 (tăng 1,85%). Theo số liệu của cảnh sát quốc gia, ba phần tư số vụ tự sát trong năm 2007 đều có nạn nhân là nam giới, và 60% người tự tử là do thất nghiệp, trong khi tỷ lệ tự sát ở cấp cao tăng lên. Chính phủ cho biết chỉ có 81 vụ tự sát trong năm 2007 là do làm việc quá sức hoặc căng thẳng, gây ra hiện tượng tử vong do làm việc quá sức, thông thường là do tình trạng thừa lao động. Tuy nhiên, cảnh sát quốc gia công nhận trong năm 2007 đã có 2.200 vụ tự sát xảy ra do vấn đề việc làm. Trong năm 2009, 6.949 người tự sát vì trầm cảm (21%), 1.731 người do những khó khăn của cuộc sống hàng ngày (5%) và 1.071 người do mất việc làm (3%).

Theo thứ tự giảm dần, tháng 3, tháng 4 và tháng 5 là thời gian người Nhật tự sát nhiều nhất, điều này có lẽ bởi vì năm tài chính kết thúc ngày 31 tháng 3 theo truyền thống Nhật Bản. Trong năm 2009, thống kê ghi lại chủ yếu các vụ tự sát của người lao động vào tháng 3, người làm nội trợ trong tháng 4-tháng 5 và thất nghiệp trong tháng 5-tháng 6. Rất ít vụ tự sát xảy ra vào cuối tuần, nhiều nhất là vào thứ Hai.

Trong năm 2008, một nghiên cứu chính phủ Nhật Bản cho thấy gần 1/5 người Nhật Bản từng nghiêm túc nghĩ về việc tự sát vào một số thời điểm trong cuộc sống của họ. Trong năm 2010, một nghiên cứu mới cho thấy rằng tự sát ở Nhật Bản có chi phí nền kinh tế khoảng 2,7 tỉ yên mỗi năm.

Canada
Bước vào thế kỷ 21, tỷ lệ tự sát ở Quebec là một kỷ lục đã vượt Nga, Litva và Kazakhstan. Trong năm 2001, 1.334 người dân Quebec - trong đó có 1.055 người (79%) - đã tự sát. Tỷ lệ tự sát ở nam giới trẻ tuổi là một trong những tỉ lệ cao nhất thế giới: 30,7 trên 100.000 dân. Tình hình trở nên tồi tệ hơn kể từ năm 1965, khi cuộc Cách mạng Thầm Lặng diễn ra.

Hàn Quốc
Hàn Quốc là quốc gia được xếp cao nhất trong các nước thuộc Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) và liên tục có số vụ tự sát thuộc hàng đầu trong nhóm các nước phát triển. Nhà ga tàu điện ngầm ở Seoul đã phải dựng hàng rào chắn để ngăn người nhảy xuống lúc tàu đến, đồng thời 8 cây cầu trong thành phố đều được lắp đặt hệ thống camera CCTV nhằm phát hiện nhanh những người có ý tự sát. Quốc gia này là nơi thường xuyên diễn ra các vụ tự sát của sinh viên, ca sĩ, người mẫu, diễn viên, vận động viên thể thao, người nổi tiếng, trong đó đáng chú ý nhất phải kể đến vụ tự sát của cựu tổng thống Roh Moo-hyun vào năm 2009. Trong chưa đầy 4 tháng đầu năm 2011, bốn sinh viên và một giáo sư của Viện Đại học KAIST - một trong những ngôi trường danh tiếng bậc nhất Hàn Quốc - đã lần lượt tự sát.

Theo một chuyên gia về tâm thần học tại Đại học Seoul và cũng là thành viên trong Hiệp hội ngăn chặn tự sát ở Hàn Quốc, "tự sát tập thể" là một vấn nạn khá phổ biến ở nước này và đồng thời đang có xu hướng tăng cao. Tỷ lệ này đặc biệt tăng mạnh sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và vẫn tiếp tục tăng sau đó. Trong vòng 5 năm trước 2007, tỷ lệ tự sát ở Hàn Quốc còn gia tăng gấp đôi. Năm 2011, trước tình hình này, một số người đã đứng ra tổ chức những khoá học chết thử, với lý do "trải nghiệm cảm giác sắp chết sẽ mang lại ý nghĩa về sự sống cho tất cả mọi người, bất kể họ già hay trẻ". Mục đích của chương trình này là muốn người tham gia "nghĩ về cuộc sống và tận hưởng nó một cách có ý nghĩa hơn" thay vì tự tìm đến cái chết.

Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa
Thống kê về tự sát ở Cộng hòa nhân dân Trung Hoa có phần gây tranh cãi trong đó nghiên cứu độc lập thường tạo ra các ước tính chênh lệch đáng kể với số liệu thống kê chính thức do chính phủ cung cấp. Trên cơ sở dữ liệu thu thập vào năm 1999, chính phủ ước tính tỷ lệ tự sát là 13,9, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ trong các nước Đông Á: Nhật Bản (24,4) và Hàn Quốc (21,9). Tuy nhiên, dựa trên cùng một nguồn dữ liệu, Trung tâm Phòng ngừa và Nghiên cứu tự sát Bắc Kinh đưa ra con số tỷ lệ trung bình là 28,7. Trong khi đó, theo báo cáo "Gánh nặng bệnh tật toàn cầu" do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố, tỷ lệ này ước tính khoảng 30,3.

Cộng hòa nhân dân Trung Hoa là quốc gia duy nhất trong số các nước trên thế giới trong đó người nông thôn tự sát nhiều hơn so với người thành thị mỗi năm: theo số liệu thống kê chính thức của chính phủ, năm 1999 tỷ lệ tự sát trên 100.000 người là 13,0 đối với thành thị và 14,8 đối với nông thôn. Theo số liệu thống kê chính thức của chính phủ, tỷ lệ ở thành thị (13,0 trên 100.000 người mỗi năm) là thấp hơn so với nhiều nước khác, bao gồm cả một số nước phương Tây, chẳng hạn như Hoa Kỳ, Úc và Đức.

Trên cơ sở của một nghiên cứu năm 2008, nhiều kết luận khá khác nhau được đưa ra: nông thôn tự sát nhiều hơn đô thị theo tỉ lệ 3:1. Sự bùng nổ lớn về việc thanh niên và người lớn tuổi tự sát đã xảy ra, tỷ lệ tự sát quốc gia tương đối cao 2-3 lần so với trung bình toàn cầu là điều hiển nhiên, và một tỷ lệ nhỏ bệnh tâm thần, đặc biệt lâm sàng trầm cảm, tồn tại trong các nạn nhân tự sát. Có hơn 300.000 vụ tự sát ở Trung Quốc hàng năm. Trung Quốc chiếm hơn 30% số vụ tự sát trên thế giới. Tỷ lệ tự sát ở lưu vực sông Dương Tử cao hơn khoảng 40% so với các vùng khác của Trung Quốc.

Châu Âu
Theo một nghiên cứu trên 10 quốc gia châu Âu năm 2011, tỷ lệ tự sát đã tăng đột biến trong nhóm người ở độ tuổi đi làm tại 9 quốc gia châu Âu. Số người tự sát trong nhóm dưới 65 tuổi tăng từ 5% cho đến 17% trong năm 2007 đến 2009. Kết quả cuộc nghiên cứu cho biết, khủng hoảng làm tăng tỷ lệ tự sát ở châu Âu do dẫn đến chỉ số thất nghiệp tăng hơn 1/3 so với trước đó. Một nhà nghiên cứu đánh giá rằng tỷ lệ tự sát vốn đang trên đà giảm nhẹ đã đột ngột tăng ngay sau khi khủng hoảng xảy ra. Bên cạnh đó, BBC đưa ra báo cáo cho biết số đơn thuốc chống trầm cảm đã tăng hơn 40% trong vòng 4 năm từ cuộc khủng hoảng.

Hoa Kỳ

Các khía cạnh xã hội

Sự can thiệp
Quan điểm chính của y học hiện đại cho rằng tự sát có quan hệ với sức khỏe tâm thần, kết hợp với yếu tố tâm lý như khó khăn trong việc đối phó với trầm cảm, những đau khổ không thể tránh được, sợ hãi, hoặc các rối loạn tâm thần và áp lực khác. Một cố gắng tự sát đôi khi như là một "tiếng cầu cứu" và kêu gọi sự quan tâm, hoặc để bày tỏ nỗi thất vọng và muốn giải thoát, chứ không phải là ý định thật sự muốn chết. Hầu hết những người cố gắng tự sát đều không thành công trong lần thực hiện đầu tiên; những người này nếu tiếp tục lặp lại hành động tự sát sẽ có xác suất thành công cao hơn. Trong một nghiên cứu năm 2021, các nhà khoa học đã đề xuất rằng việc cho rằng những người có suy nghĩ tự sát là bị bệnh có thể gây trở ngại trong việc ngăn chặn tự sát . Họ sử dụng phương pháp thống kê Bayes, kết hợp với lý thuyết cơ chế mindsponge , để khám phá các quá trình dẫn đến sự xuất hiện của suy nghĩ tự sát mà rối loạn tâm thần đóng một vai trò rất nhỏ và kết luận rằng có nhiều trường hợp mà ý tưởng tự sát đại diện cho một lựa chọn trong phân tích chi phí - lợi ích giữa sự sống và cái chết. Những người trong trường hợp đấy có thể không được gọi là "bệnh nhân".

Một số vụ tự sát nổi tiếng

Chính trị gia
 Roh Moo Hyun, Tổng thống Hàn Quốc. Nguyên nhân cái chết được đánh giá là không chịu nổi sức ép từ những cáo buộc tham nhũng nhằm vào ông cũng như người thân.
 Getulio Vargas, Tổng thống Brasil, đã chọn cái chết vào ngày 4 tháng 7, 1982 để trả lời cho sức ép yêu cầu từ chức từ những quan chức hàng đầu của quân đội. Lý do cho việc này đối thủ chính trị hàng đầu của Vargas khi đó là Carlos Lacerda bị ám sát không thành, và theo kết quả điều tra cho biết, kẻ đặt hàng vụ ám sát chính là chỉ huy lực lượng bảo vệ của tổng thống.
 Antonio Guzman, Tổng thống Dominica, tự sát trong phòng tắm bằng cách bắn vào đầu sau khi đảng cách mạng Dominica của Guzman từ chối ủng hộ ông trong Quốc hội. Nguyên nhân của sự từ chối này là những hứa hẹn về vấn đề kinh tế của đất nước và nạn tham nhũng ở lần tranh cử trước đều không được thực hiện mà còn có xu hướng tồi tệ đi. Chi phí của chính phủ vẫn tăng lên đều trong khi nền kinh tế Dominica phải đương đầu với nhiều vấn đề nghiêm trọng và sự xuất hiện của cơn bão David năm 1979 để lại thiệt hại nặng nề. Trong khi đó, phần lớn tiền việc trợ của các nước khác được phát hiện là chui vào túi riêng của các quan chức, trong đó Guzman là người bị buộc tội đầu tiên.
 Pierre Beregovoy, Thủ tướng Pháp, tự sát bằng cách bắn súng vào đầu bên bờ một con kênh vào ngày 1 tháng 5, 1993, sau khi từ chức thủ tướng vào tháng 3 cùng năm và tiếp tục chịu áp lực từ những cáo buộc khẳng định ông đã nhận 180.000 USD trong thời gian tranh cử, tuy một số người lập luận rằng điều này là không thể.
 Mahmoud Zuabi, Thủ tướng Syria, trong thời gian chờ điều tra bị quản thúc tại nhà đã tự sát bằng súng vào ngày 21 tháng 5, 2000. Trước đó, vào tháng 3 cùng năm ông đã bị cách chức, 2 tháng sau bi khai trừ khỏi Đảng Baath, sau đó dính vào rắc rối vụ điều tra của Viện Kiểm sát về tham nhũng từ hợp đồng máy bay.
 Vua Trùng Quang Đế và tướng Nguyễn Súy nhà Hậu Trần, cùng tự vẫn trên đường bị quân Minh áp giải về Kim Lăng
 Chúa Trịnh Tông tự sát trên đường bị Nguyễn Trang áp giải để không lọt vào tay quân Tây Sơn
 Thái hậu Bùi Thị Nhạn nhà Tây Sơn, tự sát khi không còn đường thoát để không lọt vào tay quân Nguyễn.
 Phan Thanh Giản, Kinh lược sứ ba tỉnh miền Tây (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên) của nhà Nguyễn, tự sát ngày 4 tháng 8 năm 1867 sau khi mất 3 tỉnh này.
 Hoàng Diệu, trấn thủ thành Hà Nội của nhà Nguyễn, tự sát tại Võ Miếu ngày 25 tháng 4 năm 1882 (tức ngày 8 tháng 3 năm Nhâm Ngọ) sau khi thành Hà Nội thất thủ.
 Võ Tánh, danh tướng nhà Nguyễn. Trong cuộc nội chiến với quân đội Tây Sơn, ông đã tự thiêu bằng thuốc súng và rơm khô tại thành Bình Định vào ngày 7 tháng 7 năm 1801 với lời đề nghị Trần Quang Diệu tha chết cho quân lính của mình.

Các nhân vật khác
 Norman Morrison tự thiêu để chống chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam.
 Hòa thượng Thích Quảng Đức đã tự thiêu cho đạo pháp.
 Van Gogh, danh họa Hà Lan, tự sát bằng một khẩu súng lục và chết 2 ngày sau đó (năm 1890).
 Ernest Hemingway, nhà văn người Mỹ tự sát bằng súng năm 1961.
 Jang Ja Yeon đã tự sát tại nhà riêng vì bị ép buộc quan hệ tình dục quá nhiều
Kurt Cobain, gương mặt của ban nhạc Nirvana đã tự sát bằng súng tại nhà riêng năm 1994.

Xem thêm
 Danh sách các quốc gia theo tỷ lệ tự sát
 Bắt chước tự sát một cách mù quáng
 10 tháng 9 : Ngày Thế giới phòng chống tự tử

Chú thích

Tham khảo
 Anderson RN, Smith BL. Deaths: leading causes for 2001. National Vital Statistics Report 2003;52(9):1-86.
 Annenberg Public Policy Center of the University of Pennsylvania. Suicide and the Media. Available online from: URL: http://www.annenbergpublicpolicycenter.org/07_adolescent_risk/suicide/dec14%20suicide%20report.htm .
 Carney SS, Rich CL, Burke PA, Fowler RC. Suicide over 60: the San Diego study. Journal of American Geriatric Society 1994;42:174-80.
 Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Injury Prevention and Control. Suicide Surveillance, 1970-1980. (1985).
 Centers for Disease Control and Prevention. Regional variations in suicide rates—United States 1990–1994, ngày 29 tháng 8 năm 1997. MMWR 1997;46(34):789-92. Available online from: URL: http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00049117.htm.
 Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Injury Prevention and Control (producer). Web-based Injury Statistics Query and Reporting System (WISQARS) [Online]. (2004). Available online from: URL: http://www.cdc.gov/ncipc/wisqars/default.htm. [2004 June 21accessed].
 Department of Health and Human Services. The Surgeon General’s call to action to prevent suicide. Washington (DC): Department of Health and Human Services; 1999. Available online from: URL: http://www.surgeongeneral.gov/library/calltoaction/default.htm.
 Dorpat TL, Anderson WF, Ripley HS. The relationship of physical illness to suicide. In: Resnik HP, editor. Suicide behaviors: diagnosis and management. Boston (MA): Little, Brown, and Co.; 1968:209-19.
 Krug EG, Dahlberg LL, Mercy JA, Zwi AB, Lozano R, editors. World report on violence and health [serial online]. 2004 May. Available online from: URL: http://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/world_report/wrvh1/en.
 Lubell KM, Swahn MH, Crosby AE, Kegler SR. Methods of suicide among persons aged 10–19 years—United States, 1992-2001. MMWR 2004;53:471-473. Available online from: URL: http://www.cdc.gov/mmwr/PDF/wk/mm5322.pdf.
 McCleary R, Chew K, Hellsten JJ, Flunn-Bransford M. Age-and Sec-Specific Cycles in United States Suicides, 1973-1985. American Journal of Public Health 1991;81: 1494-7.
 Warren CW, Smith JC, Tyler CW. Seasonal Variation in Suicide and Homicide: A Question of Consistency. Journal of Biosocial Sciences 1983;15:349-356.
 Suicide in South Korea Case of Too Little, Too Late , Oh My News, South Korea
 S. Korea has top suicide rate among OECD countries, Seoul, ngày 18 tháng 9 năm 2006 Yonhap News

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Freakonomics podcast: The Suicide Paradox

Xã hội
Bài cơ bản dài
Nguyên nhân tử vong


title: Nuits-Saint-Georges

text:
Nuits-Saint-Georges là một xã trong tỉnh Côte-d'Or, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 5.573 người (thời điểm 1999). Nuits-Saint-Georges nằm giữa Beaune và Dijon, khoảng 20 km về phía nam của Dijon. Xã giáp ranh với Vosne-Romanée, là một làng nổi tiếng vì rượu vang.

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Bingen am Rhein, Đức,
  Hitchin, Hertfordshire, Anh,
  Tamines, Bỉ,
  Ichinomya, Nhật Bản,
  Avanos, Thổ Nhĩ Kỳ,

Những người con của thành phố
 Maurice Boitel, họa sĩ
 François Thurot
 François Félix Tisserand, nhà thiên văn học

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: San Pier d'Isonzo

text:
San Pier d'Isonzo là một đô thị (comune) ở tỉnh Gorizia, vùng tự trị Friuli-Venezia Giulia của Ý. Đô thị San Pier d'Isonzo có diện tích 9 km2, dân số thời điểm 31 tháng 5 năm 2001 là 1892 người.
San Pier d'Isonzo có các đơn vị dân cư sau:
San Pier d'Isonzo giáp với các đô thị:

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Gorizia


title: Fresne-le-Plan

text:
Fresne-le-Plan là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Fresne-le-Plan on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Luperus insularis

text:
Luperus insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Phêrô Nguyễn Văn Khảm

text:
Phêrô Nguyễn Văn Khảm (sinh ngày 2 tháng 10 năm 1952) là một giám mục Công giáo người Việt. Ông hiện đảm nhận vai trò giám mục chính tòa Giáo phận Mỹ Tho và Chủ tịch Ủy ban Tu sĩ trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2022 – 2025. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Hãy theo Thầy". Ngoài tiếng mẹ đẻ là tiếng Việt, ông còn có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Ông được đánh giá là một Giám Mục có tài thuyết giảng.

Giám mục Khảm sinh tại Hà Đông, sau đó cùng gia đình di cư vào Nam năm 1954. Sau khoảng thời gian dài tu học tại nhiều chủng viện khác nhau trong Giáo tỉnh Sài Gòn, ông được phong chức linh mục năm 1980. Sau đó, ông lần lượt giữ các chức vụ như linh mục phó xứ Hà Đông, quản nhiệm xứ Hà Nội, phó xứ Đức Bà Sài Gòn và giáo sư Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Linh mục Nguyễn Văn Khảm được cử du học Hoa Kỳ, sau đó trở về Việt Nam làm Giám đốc Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Văn Khảm được tấn phong giám mục vào tháng 11 năm 2008, một tháng sau khi tin bổ nhiệm ông làm giám mục phụ tá Thành phố Hồ Chí Minh được công bố. Trong thời kỳ này, ông cũng kiêm nhiệm các vai trò khác trong Hội đồng Giám mục Việt Nam như Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội (2010–2013), Phó Tổng thư ký (2010–2016), Tổng Thư ký (2016–2022).

Tháng 7 năm 2014, Tòa Thánh công bố bổ nhiệm Giám mục Khảm làm giám mục chính tòa Mỹ Tho. Lễ nhậm chức được cử hành sau đó vào tháng 8 cùng năm. Năm 2016, ông được bổ nhiệm làm thành viên của Quốc vụ viện Truyền thông, một cơ quan thuộc Giáo triều Rôma do Giáo hoàng Phanxicô thành lập.

Thân thế và tu tập
Nguyễn Văn Khảm sinh ngày 2 tháng 10 năm 1952 tại Đàn Giản, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Thanh Thùy, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội), thuộc Tổng giáo phận Hà Nội. Thân mẫu ông là bà Maria Madalena Lý Thị Hảo, sinh năm 1926. Năm 1954, cậu bé Khảm theo gia đình di cư vào Nam. Với chí hướng tu học, cậu bé Khảm theo học chương trình đào tạo giáo sĩ Công giáo, bắt đầu bằng việc nhập học tại Tiểu chủng viện Thánh Quý, Cái Răng, Cần Thơ vào năm 1963 và tốt nghiệp năm 1972. Sau đó, chủng sinh Khảm theo học Đại Chủng viện Thánh Tôma, Long Xuyên và Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn lần lượt từ năm 1973 đến năm 1976 và từ năm 1977 đến năm 1979.

Linh mục
Ngày 30 tháng 8 năm 1980, Nguyễn Văn Khảm được thụ phong linh mục tại nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Sau khi thụ phong, tân linh mục được Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình bổ nhiệm giữ chức linh mục phó giáo xứ Hà Đông, thuộc giáo hạt Xóm Mới. Sau ba năm thi hành công việc mục vụ tại nhiệm sở đầu tiên, linh mục Khảm được thuyên chuyển đảm nhận chức vụ quản nhiệm giáo xứ Hà Nội, vốn cùng thuộc giáo hạt Xóm Mới. Linh mục Khảm giữ chức vụ này đến năm 1987 thì được thuyên chuyển làm linh mục phó giáo xứ chính tòa Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn) và giữ chức vụ này đến năm 1999. Song song với chức vụ trên, từ năm 1997, ông kiêm nhiệm vai trò giáo sư tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.

Năm 2001, Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh cử linh mục Phêrô Khảm đi du học. Ông theo học Thần học Mục vụ tại Đại học Công giáo Hoa Kỳ, tốt nghiệp văn bằng tiến sĩ vào năm 2004. Sau khi hoàn tất chương trình du học, linh mục Khảm về Việt Nam, đảm nhận nhiệm vụ Giám đốc Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh cho đến năm 2008 hoặc tháng 10 năm 2012. Từ tháng 3 năm 2008, ông đảm nhận chức vụ thư ký điều hành của Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Ngoài ra, ông còn có chương trình "Kinh thánh 100 tuần" được đánh giá là rất bổ ích cho giáo dân, được nhiều người tìm học. Khóa học đầu tiên khai giảng vào năm 2005 tại Trung tâm Mục vụ với số lượng học viên ghi danh cao hơn mong đợi: 300–400 người so với con số dự kiến 50–70 người. Tính đến tháng 9 năm 2012, con số này là trên 1000 người. Không dừng ở đó, các học viên sau khi kết thúc 100 tuần đã về giáo xứ của mình và hướng dẫn các nhóm nhỏ học Kinh Thánh và sử dụng phương tiện truyền thông để truyền bá. Nhiều giáo dân theo học đã có phản hồi tích cực đối với chương trình này.

Giám mục phụ tá Thành phố Hồ Chí Minh

Bổ nhiệm
Ngày 15 tháng 10 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI công bố việc bổ nhiệm linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm, hiện là Thư kí điều hành Hội đồng Giám mục Việt Nam, làm giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, hiệu toà Trofimiana tại Tunisia. Ông được đề cử bổ nhiệm giám mục vào thời kỳ Hồng y Ivan Dias đảm nhận chức vụ Tổng trưởng Bộ trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc. Với việc bổ nhiệm này, giám mục tân cử Phêrô Nguyễn Văn Khảm thi hành tác vụ giám mục trong một tổng giáo phận có 640.437 tín hữu Công giáo.

Tân giám mục Nguyễn Văn Khảm trả lời phỏng vấn báo Công giáo và Dân tộc sau khi tin tức bổ nhiệm được công bố chính thức. Trong khuôn khổ cuộc phỏng vấn, ông cho biết đã biết trước tin bổ nhiệm vào ngày 2 tháng 10, trong khuôn khổ cuộc gặp mặt với Hồng y Tổng giám mục và được cho biết ý định của Tòa Thánh là bổ nhiệm ông vào chức vụ giám mục phụ tá. Hồng y Mẫn và linh mục Khảm sau đó soạn thảo thư hồi âm đến hồng y Tổng trưởng Bộ Truyền giáo. Trả lời câu hỏi về dự định trong vai trò mới, ông cho biết không có dự định gì vì cho rằng dự định mục vụ là dự định chung của giáo phận, Hồng y Gioan Baotixita Mẫn sẽ đưa ra kế hoạch mục vụ và giám mục Khảm cùng giáo sĩ, tu sĩ, giáo dân sẽ góp phần triển khai kế hoạch đó. Giám mục tân cử Nguyễn Văn Khảm thừa nhận về áp lực của vai trò mới, nhưng ông cho biết mình cảm thấy an tâm và không lo âu sợ hãi.

Ý nghĩa khẩu hiệu và huy hiệu
Giám mục Nguyễn Văn Khảm chọn khẩu hiệu giám mục Hãy theo Thầy (Ga 21, 19) và huy hiệu được lấy cảm hứng từ logo Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông giải nghĩa khẩu hiệu và huy hiệu của mình như sau:

 Khẩu hiệu:

 Huy hiệu:

Tấn phong
Lễ tấn phong cho tân giám mục Nguyễn Văn Khảm được tổ chức vào sáng ngày 15 tháng 11 năm 2008 tại khuôn viên Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Phần nghi thức truyền chức được chủ sự bởi vị chủ phong là Hồng y – Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Hai vị phụ phong trong nghi thức là Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Giuse Vũ Duy Thống và Giám mục phó Giáo phận Cần Thơ Stêphanô Tri Bửu Thiên. Tham dự lễ truyền chức này, ngoài các vị chủ phong và phụ phong, còn có 28 giám mục từ 26 giáo phận, khoảng 400 linh mục, gần 15.000 người gồm nam nữ tu sĩ, giáo dân và các khách mời.

Mục vụ
Giám mục Nguyễn Văn Khảm là một trong bốn giám mục ủy viên của Ban Tổ chức Năm Thánh 2010 được thành lập năm 2008 để chuẩn bị cho Năm Thánh 2010 (24 tháng 11 năm 2009 – 24 tháng 11 năm 2010) kỷ niệm 50 năm thiết lập Hàng giáo phẩm Việt Nam (1960). Giám mục Khảm tham dự Hội thảo quốc tế về Trách nhiệm xã hội trong bối cảnh kinh tế thị trường ở Đồ Sơn, Hải Phòng từ ngày 12 đến ngày 15 tháng 2 năm 2009. Hội thảo do do Misereor của Đức, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Hội đồng Giám mục Việt Nam đồng tổ chức. Từ ngày 20 tháng 6 đến ngày 4 tháng 7 năm 2009, Giám mục Phêrô cùng đoàn các giám mục Việt Nam thực hiện một cuộc viếng thăm Ad Limina thuộc bổn phận của giám mục và triều yết Giáo hoàng Biển Đức XVI vào ngày 27 tháng 6. Trong cơ cấu tổ chức, ông đảm trách vai trò thư ký.

Năm 2010, Hồng y Roger Mahony, Tổng giám mục Tổng giáo phận Los Angeles, nhân danh quan hệ chị em giữa hai tổng giáo phận Los Angeles và Thành phố Hồ Chí Minh mời ông để đến thuyết trình tại Đại hội Giáo lý của Tổng giáo phận Los Angeles () được tổ chức thường niên tại Trung tâm hội nghị Anaheim và năm nay là từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 3 với hơn 40.000 người tham dự. Giám mục Khảm nhận lời tham dự, tháp tùng tham dự có linh mục Louis Nguyễn Anh Tuấn vào ngày 11 tháng 3. Trong khuôn khổ đại hội, Giám mục Khảm tham gia bằng hai bài thuyết trình, một bằng tiếng Việt và một bằng tiếng Anh. Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm đến Hoa Kỳ, ông và linh mục Tuấn đến Đại chủng viện Saint John và nhà đào tạo chủng sinh dự bị của giáo phận; chào thăm hai giám mục Tod David Brown và Đa Minh Mai Thanh Lương của Giáo phận Orange và đến Washington, D.C. Hai người về Việt Nam vào ngày 31 tháng 3.

Từ ngày 5 đến ngày 18 tháng 9 năm 2010, ông cùng với 101 giám mục khác trên khắp thế giới vừa được truyền chức trong hai năm vừa qua (2008–2010) quy tụ tại Roma để tham dự một hội nghị chuyên đề dành cho các tân giám mục do Bộ Truyền giáo tổ chức. Mục đích của hội nghị là để các giám mục mới được tấn phong có thời gian cầu nguyện, suy tư "sâu xa hơn" về đời sống và sứ vụ của mình, đặc biệt trong những năm đầu tiên.

Các giám mục từ 26 giáo phận họp Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XI từ 4 đến ngày 8 tháng 10 năm 2010 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Trong kỳ đại hội, họ sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng cho nhiệm kỳ 2010–2013 và kết quả là ông được bầu làm phó tổng thư ký của hội đồng, còn tổng thư ký là Giám mục Bắc Ninh Cosma Hoàng Văn Đạt. Ngoài ra, ông cũng kiêm nhiệm luôn vị trí Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội.

Trong kỳ đại hội tiếp theo diễn ra từ ngày 7 đến ngày 11 tháng 10 năm 2013 tại cùng địa điểm, ông tiếp tục được bầu vào chức phó tổng thư ký nhiệm kỳ 2013–2016 nhưng sẽ không giữ chức vụ nào khác, còn cương vị Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội trước đó của ông đã được thay bằng Giám mục Giáo phận Phú Cường Giuse Nguyễn Tấn Tước.

Tháng 7 năm 2014, Văn phòng thư ký Hội Đồng Giám Mục Việt Nam và Ban Mục vụ Gia đình Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh ra mắt cuốn sách Đạo yêu thương nhằm chuẩn bị cho năm "Phúc Âm hóa đời sống gia đình, giáo xứ và xã hội" (2014–2016) và cho ngày Khánh nhật Truyền giáo ngày 19 tháng 10 cùng năm. Cuốn sách có nội dung do chính Giám mục Khảm biên soạn và được Chương trình Chuyên đề Giáo Dục thuộc Ban Mục vụ Gia Đình hỗ trợ trong việc thiết kế, xuất bản và quảng bá với mục đích giới thiệu đạo cho những người ngoài Công giáo. Ngoài bản tiếng Việt, họ cũng phát hành một phiên bản song ngữ có cả tiếng Anh vào tháng 8 năm 2019.

Giám mục chính tòa Mỹ Tho

Công bố và nhậm chức
Ngày 26 tháng 7 năm 2014, Phòng báo chí Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng Phanxicô quyết định thuyên chuyển Giám mục Khảm làm giám mục chính tòa Giáo phận Mỹ Tho, kế nhiệm Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc trước đó được điều về làm tổng giám mục phó Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 9 năm 2013 và sau đó kế nhiệm Hồng y Phạm Minh Mẫn đã về hưu ở tuổi 80 làm tổng giám mục. Ba ngày sau vào ngày 29 tháng 7, phái đoàn Giáo phận Mỹ Tho đã đến chào vị tân nhiệm tại phòng khách Trung tâm Mục vụ của giáo phận. Ngày 18 tháng 8 cùng năm, linh mục Tổng đại diện Giáo phận Mỹ Tho Phaolô Trần Kỳ Minh ra thông báo lễ nhậm chức sẽ được cử hành vào lúc 9 giờ 30 phút thứ Bảy ngày 30 tháng 8 năm 2014 tại nhà thờ chính tòa ở địa chỉ số 32 Hùng Vương, Phường 7, thành phố Mỹ Tho. Vào lúc 17 giờ ngày 23 tháng 8 (giờ Việt Nam) tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn, vị giám mục phụ tá chủ tế thánh lễ tạ ơn cuối cùng của mình tại tổng giáo phận trước khi lên đường nhận nhiệm vụ mới sau 34 năm với tư cách là giáo sĩ ở đây.

Sáng ngày 30 tháng 8, phái đoàn Giáo phận Mỹ Tho gồm có linh mục tổng đại diện Phaolô, ba linh mục hạt trưởng đại diện cho ba tỉnh trên địa bàn giáo phận, cùng một số tu sĩ và giáo dân đã đến Trung tâm Mục vụ Thành phố Hồ Chí Minh để đón tiếp vị tân giám mục chính tòa đến nhận sứ vụ tại giáo phận mới và đến nơi vào lúc 8 giờ 20 hoặc 30 phút. 9 giờ 20 hoặc 30 phút cùng ngày tại Nhà thờ chính tòa Mỹ Tho, Giám mục Phêrô thực hiện nghi thức xuyên xưng đức tin trước sự chứng giám của Tổng giám mục Leopoldo Girelli (đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam) cũng như hai vị tổng giám mục Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sau đó, Nguyễn Văn Khảm chủ tế và giảng trong thánh lễ nhận ngai tòa của mình tại đây. Buổi lễ có sự hiện diện của 18 giám mục và các linh mục trong Ban Tư vấn Giáo phận Mỹ Tho, vị tổng đại diện, bề trên các dòng tu, giám đốc đại chủng viện, cùng đông đảo các linh mục và giáo dân trong giáo phận. Thánh lễ kết thúc vào lúc 11 giờ 15 phút. Đặc biệt, lễ nhậm chức diễn ra vào đúng dịp kỷ niệm 34 linh mục của Giám mục Khảm (ngày 30 tháng 8).

11 giờ 25 phút cùng ngày, Tân giám mục Mỹ Tho cùng với các linh mục Phêrô Phạm Bá Đương (thư ký tòa giám mục), Phaolô Phạm Đăng Thiện (chánh văn phòng tòa giám mục) và Phêrô Trần Anh Tráng (quản lý) đến chào thăm các linh mục đang nghỉ hưu hoặc công tác tại Trung tâm Mục vụ của giáo phận. Họ dùng cơm và sau đó đến viếng mộ của cố Giám mục Mỹ Tho Anrê Nguyễn Văn Nam nằm trong khuôn viên của trung tâm. Tiếp theo vào lúc 16 giờ 45 phút, ông dâng thánh lễ đầu tiên tại Nhà thờ Mỹ Tho kể từ khi nhậm chức. Sau khi thánh lễ kết thúc vào lúc 17 giờ 35 phút, ông cùng với các linh mục, ban mục vụ và những khách mời dùng bữa trong nhà xứ.

Theo niên giám 2005 của Giáo hội Công giáo Việt Nam, Giáo phận Mỹ Tho mà ông cai quản có địa giới bao gồm các tỉnh Tiền Giang, Long An và 2/3 tỉnh Đồng Tháp, tổng diện tích là  và dân số là 4.278.000 người ( là 4.675.000 người). Giáo phận có 136 linh mục (2014), 110 giáo xứ, 126.560 giáo dân (2013) và có tỷ lệ người Công giáo thấp ở mức 3% so với mức trung bình quốc gia là 7%. Ông là giám mục chính tòa thứ tư của giáo phận này.

Hoạt động giai đoạn 2014–2018
Lễ Nến ngày 2 tháng 2 năm 2015, ông có lá thư mục vụ Mùa Chay đầu tiên gửi đến các linh mục, tu sĩ và giáo dân trong Giáo phận Mỹ Tho mang tựa đề "Giáo xứ, cộng đoàn đón nhận và chia sẻ niềm vui Phúc Âm".

Trong thời kỳ này, ông đã cho phép Chương trình Chuyên đề Giáo dục phát hành máy audio 700 bài giảng mà trong đó ông là vị thuyết giảng chính. Những thuyết giảng khác gồm có các linh mục Louis Nguyễn Anh Tuấn, Phêrô Nguyễn Văn Hiền, Phanxicô Nguyễn Phước Bảo Lộc, Lôrensô Đỗ Hữu Chỉnh và phó tế Giêrônimô Nguyễn Văn Nội. Máy nghe gồm 700 bài giảng Thánh Kinh 100 tuần, giáo lý Kinh Thánh, bài giảng trong thánh lễ, 200 bài thánh ca Việt Nam và 100 bài thánh ca quốc tế.

Ngày 13 tháng 7 năm 2016, Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm Giám mục Khảm làm thành viên Quốc vụ viện Truyền thông (còn gọi là Bộ Truyền thông) của Tòa Thánh. Trả lời phỏng vấn của phóng viên trang tin điện tử Hội đồng Giám mục Việt Nam cho câu hỏi muốn nhắn nhủ gì với các tín hữu trong chức vụ mới này, ông nói: "Cách đây ít tháng, tôi nhận được điện thoại từ Rôma hỏi về việc tham gia vào Quốc vụ viện Truyền thông. Mặc dù rất dốt về kỹ thuật truyền thông, tôi đã nhận lời vì ý thức trách nhiệm cá nhân cũng như trách nhiệm của Giáo Hội Việt Nam phải tham gia vào sứ vụ chung của Giáo Hội toàn cầu. Xin anh chị em cầu nguyện cho tôi theo tâm nguyện này."

Sau kỳ Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XIII diễn ra từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 10 năm 2016 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Văn Khảm kế nhiệm Hoàng Văn Đạt với vai trò Tổng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2016–2019.

Từ ngày 3 đến ngày 5 tháng 5 năm 2017, ông tham dự đại hội của Quốc vụ viện Truyền thông tại Roma. Trong thời gian này, giáo hoàng tiếp kiến bộ vào ngày 4 tháng 5.

Sáng ngày 29 tháng 11 năm 2017, Nguyễn Khảm cùng với ba giám mục khác có mặt tại Myanmar để chào đón Giáo hoàng Phanxicô và cùng đoàn tham gia thánh lễ do giáo hoàng chủ tế tại sân vận động Kyaikkasan. Trước đó, chiều ngày 28 tháng 11, ông đồng tế và giảng trong thánh lễ bằng tiếng Việt do Giám mục chính tòa Bà Rịa Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn chủ sự trước sự hiện diện của cộng đoàn giáo dân gồm những người hành hương và lao động gốc Việt tại quốc gia này. Buổi lễ do Uỷ ban Mục vụ Di dân – Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức tại Nhà thờ Thánh Gioan Tẩy Giả thuộc Tổng giáo phận Yangon.

Nguyễn Văn Khảm cùng đoàn giám mục Việt Nam đến thăm và hành hương Tòa Thánh trong khuôn khổ chuyến viếng thăm Ad Limina kéo dài từ ngày 2 đến ngày 11 tháng 3 năm 2018. Sáng ngày 2 tháng 3, ông chủ tế thánh lễ cầu nguyện cho chuyến đi và những ngày sắp tới, sau bữa ăn sáng các giám mục lên đường đến Roma. Hội đồng yết kiến Giáo hoàng Phanxicô vào ngày 5 tháng 3. Trong chuyến viếng thăm này, Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Bùi Văn Đọc đột ngột qua đời tại Rôma sáng ngày 7 tháng 3 theo giờ Việt Nam. Sau khi đưa thi hài về Việt Nam, ngày 17 tháng 3 cùng năm, Nguyễn Văn Khảm chủ sự nghi thức hạ huyệt trong thánh lễ an táng cố Tổng giám mục Phaolô.

5 năm đầu tiên trong nhiệm kỳ của Giám mục Khảm, nhiều cơ sở vật chất trong Giáo phận Mỹ Tho đã được xây dựng như Trung tâm Mục vụ (trùng tu, khánh thành tháng 5 năm 2017), Chủng viện dự bị Gioan XXIII (tiền thân là Tiểu chủng viện Gioan XXIII, tái cấu trúc năm 2015), nhà hưu dưỡng cho các linh mục, nhiều nhà thờ và viện dưỡng lão cho người già neo đơn.

Hoạt động giai đoạn 2019–nay
Sau kỳ Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XIV diễn ra từ ngày 30 tháng 9 đến ngày 4 tháng 10 năm 2019 (lần này với 27 giáo phận sau khi tách Giáo phận Hà Tĩnh khỏi Giáo phận Vinh), ông tiếp tục giữ chức tổng thư ký nhiệm kỳ 2019–2022. Đây là nhiệm kỳ thứ hai liên tiếp (sau nhiệm kỳ 2016–2019) Giám mục Khảm đảm nhận vai trò Tổng thư ký Hội đồng Giám mục.

Ông tham dự khóa họp toàn thể do Bộ truyền thông của Tòa Thánh tổ chức từ ngày 23 đến 25 tháng 9 năm 2019 tại Vatican. Lần này, bộ được giáo hoàng tiếp kiến vào ngày 23 tháng 9. Nhân dịp này vào ngày 26 tháng 9, Giám mục Khảm đến thăm Đài phát thanh Vatican và có cuộc gặp gỡ với ông Andrea Tornielli –  giám đốc biên tập của Vatican News. Trong cuộc trò chuyện, vị Nguyên Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhấn mạnh quan hệ truyền thông giữa Tòa Thánh và Giáo hội Việt Nam, cụ thể là giữa Vatican News và Ủy ban Truyền thông Xã hội. Ông đề cao cơ quan đưa tin này và hy vọng hai bên sẽ tiếp tục cộng tác để lan truyền những thông tin về Giáo hội Việt Nam đến với thế giới.

Ông tham dự hội thảo 400 năm hình thành và phát triển chữ Quốc ngữ trong lịch sử loan báo Tin Mừng tại Việt Nam ở Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Hội thảo kéo dài trong hai ngày 25 và 26 tháng 10 năm 2019 và do Uỷ ban Văn hóa trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức.

Ngày 6 tháng 1 năm 2020, ông là trưởng đoàn của Tòa giám mục Mỹ Tho đến thăm Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp. Tiếp đoàn gồm Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đoàn Tấn Bửu cùng đại diện Ban Dân vận Tỉnh ủy, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Sở Nội vụ.

Trong hoàn cảnh Việt Nam chịu ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, Giám mục Nguyễn Văn Khảm, trong tư cách Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam đã ra thông cáo ngày 2 tháng 2 năm 2020, với nội dung khuyến khích giáo hữu cầu nguyện cho việc sớm trị được dịch bệnh, cũng như một số thay đổi trong phụng tự Công giáo tại Giáo hội Việt Nam trong tình hình dịch bệnh. Vào ngày 25 tháng 3 cùng năm, ông ra thông báo về việc tạm dừng tất cả các thánh lễ và sinh hoạt tôn giáo tập trung đông người trên toàn bộ giáo phận bắt đầu từ thứ Bảy ngày 28 tháng 3 và thay vào đó là các thánh lễ và chầu Thánh Thể trực tuyến được đăng hằng ngày trên trang web của giáo phận. Năm 2020, giáo dân Giáo phận Mỹ Tho không được tham dự thánh lễ Tuần Thánh trực tiếp. Thông báo ngày 24 tháng 4 cho phép các giáo xứ tiếp tục cử hành thánh lễ nhưng phải duy trì các biện pháp phòng dịch, tuy nhiên vẫn chưa thể tiếp tục các lớp giáo lý, sinh hoạt đoàn thể hay tổ chức lễ hội và cuộc hành hương. Từ ngày 9 tháng 5, mọi sinh hoạt tôn giáo ở các giáo xứ và cộng đoàn dòng tu trở lại bình thường.

Ngày 1 tháng 6 năm 2021, Tòa giám mục Giáo phận Mỹ Tho ra thông báo về phòng chống đợt dịch COVID-19 thứ tư tại Việt Nam. Theo đó, tạm dừng hoạt động tôn giáo tập trung tại các giáo xứ, đồng thời giáo phận sẽ "cử hành Thánh Lễ và các giờ đạo đức theo hình thức trực tuyến".

Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Hà Nội vào đầu tháng 10 năm 2022. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng và quyết định chọn Giám mục Nguyễn Văn Khảm đảm trách vai trò Chủ tịch Uỷ ban Tu sĩ trực thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2022 – 2025.

Tông truyền
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm được tấn phong giám mục năm 2008, thời Giáo hoàng Biển Đức XVI, bởi:
 Chủ phong: Hồng y – Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn
 Phụ phong: Giuse Vũ Duy Thống, giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và Stêphanô Tri Bửu Thiên, giám mục phó Giáo phận Cần Thơ

Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm là giám mục phụ phong cho các giám mục:
 Năm 2010, Gioan Maria Vũ Tất, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa.
 Năm 2013, Giuse Đinh Đức Đạo, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Xuân Lộc.
 Năm 2013, Anphong Nguyễn Hữu Long, hiện đang là giám mục Giáo phận Vinh.
 Năm 2017, Louis Nguyễn Anh Tuấn, hiện đang là Giám mục chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Giám mục Công giáo người Việt
Sinh năm 1952
Người Hà Nội
Nhân vật còn sống
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Aplosonyx sublaevicollis

text:
Aplosonyx sublaevicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Aplosonyx


title: Lasioglossum dolichocephalum

text:
Lasioglossum dolichocephalum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1923


title: JSF (định hướng)

text:
JSF có thể chỉ đến:

JavaServer Faces, một bản miêu tả kĩ thuật giúp đơn giản hóa việc phát triển giao diện cho các ứng dụng Web viết bằng Java
F-35 Joint Strike Fighter, máy bay chiến đấu
Quỹ hỗ trợ Phần mềm Jabber


title: Omphalophana durnalayana

text:
Omphalophana durnalayana là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq.

Con trưởng thành bay vào tháng 4 và từ tháng 6 đến tháng 8.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Omphalophana
Cuculliinae


title: Callispa picta

text:
Callispa picta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Acanthoscelides zebratus

text:
Acanthoscelides zebratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Z


title: Anostirus

text:
Anostirus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1859 bởi Thomson.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Anostirus alexandri Wurst, 1995
 Anostirus ataturki Platia & Gudenzi, 2000
 Anostirus atropilosus Buysson, 1898
 Anostirus binaghii Platia & Gudenzi, 2006
 Anostirus boeberi (Germar, 1824)
 Anostirus castaneus (Linnaeus, 1758)
 Anostirus cerrutii Binaghi, 1940
 Anostirus daimio (Lewis, 1894)
 Anostirus dalmatinus G. Müller, 1925
 Anostirus edecorus (Schwarz, 1906)
 Anostirus eschscholtzii (Faldermann, 1835)
 Anostirus gabilloti (Pic, 1907)
 Anostirus ghilarovi Gurjeva, 1988
 Anostirus gracilicollis (Stierlin, 1896)
 Anostirus gudenzii Platia, 1983
 Anostirus haemapterus (Illiger, 1807)
 Anostirus hirculus Gurjeva, 1988
 Anostirus holtzi (Schwarz, 1902)
 Anostirus incostatus (Pic, 1905)
 Anostirus jarmilae Cechovsky & Platia, 1991
 Anostirus lauianus Wurst, 1995
 Anostirus lederi (Heyden, 1878)
 Anostirus marginatus (Pic, 1931)
 Anostirus melas (Koenig, 1887)
 Anostirus nubilosus Wurst & Schimmel, 1995
 Anostirus parumcostatus (Buysson, 1894)
 Anostirus plagifer (Reitter, 1914)
 Anostirus pseudosulphuripennis Binaghi, 1940
 Anostirus pulchellus (Denisova, 1948)
 Anostirus pullatus Gurjeva, 1989
 Anostirus purpureus (Poda, 1761)
 Anostirus reissi (Reitter, 1914)
 Anostirus richterae Gurjeva, 1988
 Anostirus saltinii Cate, Platia & Schimmel, 2002
 Anostirus semiaurantiacus (Fairmaire, 1891)
 Anostirus stramineipennis Binaghi, 1940
 Anostirus sulphuripennis (Germar, 1843)
 Anostirus suvorovi (Reitter, 1910)
 Anostirus teheranus Binaghi, 1940
 Anostirus trivialis Gurjeva, 1988
 Anostirus turcicus Platia & Mertlik, 1996
 Anostirus turkestanicus (Stepanov, 1935)
 Anostirus venustus Gurjeva, 1988
 Anostirus zenii (Rosenhauer, 1856)

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Farrah Franklin

text:
Farrah Destiny Franklin (sinh ngày 3 tháng 5 năm 1981) là một ca sĩ, diễn viên, người mẫu người Mỹ và là cựu thành viên của nhóm nhạc Destiny's Child người thay thế LaTavia Roberson. Nhưng sau đó, cô đã rời khỏi nhóm chỉ sau 5 tháng hoạt động. Cô sau đó đã tiếp tục sự nghiệp solo của mình như không gây được nhiều tiếng vang từ năm 2002 đến nay. Tháng Tư năm 2011, Franklin đã bị bắt vì hành vi quấy rối nơi công cộng của mình và phải bồi thường 100 đô-la cho hành động của mình.

Cuộc sống đời thường
Farrah là người biracial; mẹ cô là người Mỹ gốc Phi, có nguồn gốc từ Người thổ dân Mỹ và cha cô là một người Mỹ gốc Ý. Farrah được sinh ra tại Des Moines, Iowa và có một chị là Kerry.

1999-2000: Destiny's Child
Năm 1999, Franklin đã được thuê để đóng trong video ca nhạc của Destiny's Child, "Bills, Bills, Bills". Ngay sau đó, cô đã trở thành thành viên của nhóm và xuất hiện chung cùng Kelly Rowland, Beyoncé Knowles và Michelle Williams nhằm thay thế LaTavia Roberson và LeToya Luckett khi không có thông báo trước cho họ. Cô sau đó đã được giới thiệu trong video ca nhạc "Say My Name", phát hành tháng 2 năm 2002 và đã cùng nhóm lưu diễn và xuất hiện trong video "Jumpin' Jumpin'". Cô đã tiếp tục đảm nhiệm phần hát bè trong bản phối của "Jumpin' Jumpin'," "Independent Women Part I" (bản này bị loại khỏi album chính thức), "Dot", "Dance with Me" và tiếp tục thu âm vài ca khúc trong ấn bản phát hành lại của The Writing's on the Wall, trong khi đang trở thành nghệ sĩ ủng hộ Christina Aguilera.

Sau năm tháng trình diễn với nhóm Destiny's Child, Franklin cũng đã rời khỏi nhóm nhạc, theo nhóm nhạc, cô đã bị sa thải vì cô hay lỡ những sự kiện hay các buổi diễn. Theo thành viên Williams, Franklin không thể chịu nổi những áp lực xung quanh mình. Franklin sau đó đã chia sẻ rằng cô rời nhóm nhạc vì cô đã xảy ra những vụ xung đột và cô cảm thấy bất lực vì cô không thể đưa ra những quyết định cho nhóm. Nhưng vụ việc này gây ít gây tiếng vang hơn.

2002-nay: Sự nghiệp solo
Sau khi rời khỏi nhóm Destiny's Child, Franklin đã bắt đầu sự nghiệp solo của mình với hãng Fo-reel Entertainment vào năm 2002, khi cô thu âm ca khúc mang tựa đề "Get At Me" với Method Man, nhưng sau đó cô đã hủy hợp đồng. Cô đã tiếp tục ký với hãng Fabolous Street Label và đã bắt đầu sự nghiệp điện ảnh của mình trong The Brewster Project, giúp cô thắng hạng mục Best Supporting Actress tại lễ trao giải Independent Film Awards. Cô đồng thời cũng đã quay xong bộ phim mang tên Eyes of Darkness, gồm sự xuất hiện của Jayo Felony. Trước khi tham gia Destiny's Child, Franklin cũng đã xuất hiện trong bộ phim 1999, Trippin'''.

Franklin đồng thời còn là người mẫu cho Russell Simmons, Def Jam University và xuất hiện trên bìa tạp chí Teen People, Ebony, Cosmo Girl, Vibe, và Today's Black Woman.

Đầu năm 2007, Farrah đã xuất hiện cùng những thành viên khác của nhóm Destiny Child trong Chương trình Đặc biệt của E!, The Boulevard Of Broken Dreams.

Farrah hiện đang tập trung vào sự nghiệp điện ảnh và âm nhạc của cô, cô đang quay một bộ phim vẫn chưa hề có tên và thông báo rằng nay cô đã hoàn thành album của mình và hi vọng sẽ được phát hành trong năm 2011. Franklin hiện đang có một tài khoản Twitter.

 Sự nghiệp
 Truyền hình
 All of Us Millionaire Matchmaker Điện ảnh
 Single Black Female''

Âm nhạc

Bài hát solo
 "Lollipop" (cùng Sean Paul)
 "Sentence U"
 "Hold On"
 "Candy Girl" (cùng Erin Bria Wright)
 "Extraordinary Love"
 "Hurry Please"
 "The Liberation"
 "More Than A Pretty Face" (cùng Fabolous)
 "Get At Me" (cùng Method Man)
 "Testimony Of Love"

Bài hát cùng Pheenx
 "Post Boy"
 "Sharp Shooter"

Bài hát cùng Destiny's Child
 "Dance With Me"
 "Jumpin Jumpin (WNBA Remix)"
 "Jumpin Jumpin (Azza Remix)"
 "Dot"
 "Dance With Me"
 "Independent Women Part I" (Bản gốc)

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1981
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nhân vật còn sống
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Los Angeles
Nữ diễn viên Mỹ gốc Phi
Nữ ca sĩ Mỹ gốc Phi
Ca sĩ Los Angeles
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ


title: Emphylica xanthocrossa

text:
Emphylica là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này chỉ gồm loài Emphylica xanthocrossa, thường thấy ở Australia.

Chú thích

Tham khảo

Emphylica


title: Sankt Nikolai im Sausal

text:
Sankt Nikolai im Sausal là một đô thị thuộc huyện Leibnitz trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 26,18 km², dân số cuối năm 2005 là 342 người.

Tham khảo


title: (15698) 1986 QO2

text:
{{DISPLAYTITLE:(15698) 1986 QO2}}

(15698) 1986 QO2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 28 tháng 8 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Barastrotia

text:
Barastrotia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Eumestleta

text:
Eumestleta là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae, hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Eublemma.

Former species
 Eumestleta cinnamomea Herrich-Schäffer, 1868
 Eumestleta irresoluta Dyar, 1919
 Eumestleta recta Guenée, 1852

Chú thích

Tham khảo

 Eumestleta at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Eublemmini


title: Panurgus meridionalis

text:
Panurgus meridionalis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Patiny, Ortiz-Sánchez & Michez mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Panurgus
Động vật được mô tả năm 2005


title: Euwilemania

text:
Euwilemania là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Spongano

text:
Spongano là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lecce trong vùng Apulia. Spongano có diện tích 12 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 3816 người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Spongano giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lecce


title: Megachile fullawayi

text:
Megachile fullawayi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1914


title: Asansol

text:
Asansol (), một trung tâm công nghiệp khai thác than đá, là thành phố lớn thứ 2  ở Tây Bengal, sau Kolkata. Đây là một đơn vị hành chính trực thuộc nằm ở quận Bardhaman, ở ngoại vi của bang.

Toàn dải đất trải ra từ Ondal đến Barakar và trùm lên Raniganj, Jamuria, Asansol, Burnpur, Neamatpur, Kulti và Barakar, bao gồm một dải dài 40 km dọc theo Grand Trunk Road tạo nên một vùng đô thị, tất cả trong số đó nằm trọn trong đơn vị hành chính thuộc cấp của Asansol. Khoảng giữa các trung tâm đô thị này là các mỏ than và các khu định cư nhỏ. Trung tâm đô thị Chittaranjan - Rupnarayanpur cũng được kết nối gần gũi. Là một thành phố trung tâm của một vành đai than đá, Asansol được công nghiệp hóa cao độ dù nhiều ngành đang rơi vào cảnh khó khăn trong những năm gần đây, dẫn đến sự chuyển đổi ngành nghề của thành phố này chuyển sang vai trò trung tâm vận tải. Các công ty sử dụng lao động lớn của khu vực là Eastern Coalfields (một công ty con của Coal India Limited) và nhà máy thép IISCO của Steel Authority of India Limited. Các công ty khác có Chittaranjan Locomotive Works, Hindustan Cables Ltd., Disergarh Power Supply, Damodar Valley Corporation (DVC), Burn Standard, Reckitt and Coleman, vài nhà máy xi măng như Xi măng Burnpur, vài nhà máy gạch chịu lửa như Kabita Refractories.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal
Asansol


title: Everland

text:
Everland là một công viên tại Yongin, một thành phố thuộc tỉnh Gyeonggi-do, Hàn Quốc.
Everland là công viên chủ đề lớn nhất của Hàn Quốc. Trong năm 2007, Everland được xếp hạng thứ mười trên thế giới trong các công viên giải trí. Cùng với các điểm tham quan chính của nó, Everland cũng bao gồm một sở thú và một công viên nước Caribbean Bay. Everland được điều hành bởi Samsung Everland, là một chi nhánh của Tập đoàn Samsung.

Everland thường được so sánh ngang với Disneyland về số lượt người đến vui chơi giải trí, kiến trúc, quy mô, chủ đề và bầu không khí.

Tên của công viên là "Everland" xuất xứ tiếng Anh. Tại Hàn Quốc, tên là tương đương là "Ebeoraendeu" nói cách khác, không có tên Hàn Quốc đích thực cho công viên. Công viên này trước đây được gọi là "Nông trại thiên nhiên YongIn" (Hangul: 용인자연농원, Hanja: 龍仁自然農園, Hán-Việt: Long Nhân tự nhiên nông trường).

Everland được chia thành 5 khu riêng biệt; Global Fair, Zoo-Topia, Mạo hiểm châu Âu, Magic Land và Mạo hiểm Mỹ.

Global Fair
Global Fair chủ yếu là một nơi dành cho ẩm thực, đồ lưu niệm. Có rất nhiều cửa hàng, và nhà hàng cũng như các dịch vụ đặc biệt như xe đẩy cho thuê và tủ khóa.

Zoo-Topia
Zoo-Topia là một phần động vật theo chủ đề. Có một vườn bách thú, khu cưỡi ngựa và biểu diễn thú. Ngoài ra còn có một sở thú nhỏ với chịu cực, sư tử biển, cụt, chịu, hổ và linh trưởng. Một xe bus safari có sẵn trong đó cho thấy động vật như liger và gấu chuyển vùng trong một môi trường sống kín. Du khách ngồi trong xe ngắm nhìn động vật. Amazon Express là một chuyến đi bè, nơi mà hầu hết du khách bị ướt đến mức độ khác nhau. Vườn bách thú cung cấp động vật như dê và cừu để làm thú nuôi. Kosik, một trong Zoo-topia của voi, thực hiện các tiêu đề khi ông đã chứng tỏ một khả năng bắt chước từ Hàn Quốc.

European Adventure
Adventure châu Âu có nhiều nhà hàng trong các phong cách khác nhau của châu Âu. Việc bắt chước phong cách kiến trúc khác nhau của châu Âu. Có một vườn hoa bao quanh bởi một huấn luyện, trò chơi và vườn. Một điểm thu hút yêu thích ở đây là Mystery Mansion, trong đó du khách có thể chụp ở những hồn ma. Trong tháng 3 năm 2008, một xe mới đặt tên là "T Express" đã được bổ sung. Đây là roller coaster-đầu tiên tại Hàn Quốc được xây dựng trên gỗ.

Magic Land
Magic đất là một mảng xây dựng của tòa nhà và rides. Có một phần gọi là Aesop's Village, nơi các nhân vật và chủ đề chủ yếu được rút ra từ những truyện ngụ ngôn của Aesop. Các Ferris bánh xe ở đây cung cấp một cái nhìn ngoạn mục của toàn bộ công viên. Ngoài ra còn có một chuyến đi đăng nhập, đi xe bay của tương lai, và robot đi xe, cùng với các nhà hàng và mái vòm.

American Adventure
Chủ đề từ lịch sử nước Mỹ được trưng bày trong khu vực này của công viên. Có rides Tây cũ, bao gồm "Eagle của Fortress đi xe thrill ", và các hội chọi (trâu, bò). Trong Rock Ville chủ đề là những năm 1950 và âm nhạc của mình. Các đôi Rock Spin là một điểm thu hút chính là ban nhạc sống chơi gần Rolling X-Train, một roller coaster.

Everland Speedway
Everland Speedway là trường đua môtô đầu tiên của Hàn Quốc. Các trường đua thường xuyên tổ chức các sự kiện đua xe quy mô khác nhau. Từ đó đem đến những cơ hội được trải nghiệm và tận hưởng cuộc đua xe lái xe cho những người bình thường không có kinh nghiệm đua trước đó. Điều đó thể hiện rõ khi người ta thưởng thức các hoạt động này sẽ thấy những khuôn mặt hạnh phúc ở khắp mọi nơi. Các trường đua còn được biết đến là có nhiều tay đua khét tiếng tham gia đua xe vào ban đêm.

Caribbean Bay

Caribbean Bay là Công viên nước lớn nhất Hàn Quốc (2009). Khu vực ngoài trời không mở cả năm(không mở vào mùa đông và mùa mưa). Khu vực bên trong mở cả năm. Nó được chia thành 5 khu riêng biệt.

Wild River
Wild River (mở tại mùa hè năm 2008) là khu vực với các trò chơi nước cảm giác mạnh. Nó có 6 đường ống nước trượt bao gồm Tower Bumerango (thu hút người chơi nhất tại Caribbean Bay)

Sea Wave
Thu hút chính trong khu vực sóng biển nhân tạo. Nó tạo ra sóng biển nhân tạo cao 2,4m. Nó cũng có khu nghỉ ngơi đầy cát trắng.

Aquatic Center
Trung tâm Thủy sản là nhà ở khu vực Caribbean Bay. Nó có một số hồ bơi bình thường, 3 trượt nước, hồ bơi sóng trong nhà, spa, và phòng tắm hơi. Nó mở ra tất cả các năm.

Fortress
Fortress là nước để chơi vui vẻ. Nó có streaming hồ bơi (tên 'lười bơi'), Lướt sóng Ride, Phiêu lưu hồ bơi và spa.

Bay Slide
Bay Slide là cho đi xe nước. Nó có rides 6 ống và 3 xe trượt nước.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Everland Official Homepage
Everland: Official Seoul City Tourism

Samsung
Yongin
Công ty con của Samsung
Công viên ở Gyeonggi


title: Acanthotoca

text:
Acanthotoca là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Acanthotoca graefi (Hulst, 1896)

Chú thích

Tham khảo

 Acanthotoca at funet.fi

Ourapterygini


title: Cụm sao cầu lớn trong chòm Vũ Tiên

text:
Messier 13 hay M13 (còn gọi là NGC 6205 và đôi khi là Cụm sao cầu lớn trong chòm Vũ Tiên hay cụm sao cầu Vũ Tiên) là một cụm sao cầu trong chòm sao Vũ Tiên (Hercules).

Phát hiện và khả năng nhìn thấy
M13 được Edmond Halley phát hiện năm 1714, và được Charles Messier lập danh lục ngày 1 tháng 6 năm 1764.

Nó nằm ở xích kinh 16h 41,7m và xích vĩ +36° 28'. Với cấp sao biểu kiến là 5,8, nó có thể thấy được với mắt thường vào những đêm trời quang mây. Đường kính của nó khoảng 23 phút cung và nó dễ dàng thấy được trong các kính viễn vọng nhỏ. Gần đó là NGC 6207, một thiên hà trên rìa với cấp sao biểu kiến khoảng 12 nằm khoảng 28 phút cung ngay phía đông bắc. Một thiên hà nhỏ, IC 4617, nằm ở khoảng giữa NGC 6207 và M13, ở phía bắc đông bắc của trung tâm cụm sao cầu lớn.

Đặc trưng
M13 có đường kính khoảng 145 năm ánh sáng, và nó bao gồm vài trăm nghìn ngôi sao, với sáng nhất trong số này là sao biến quang V11 với cấp sao biểu kiến bằng 11,95. M13 cách Trái Đất khoảng 25.100 năm ánh sáng.

Thông điệp Arecibo
Thông điệp Arecibo ngày 16 tháng 11 năm 1974, được truyền đi để thông báo sự tồn tại của sự sống nhân loại cho các dạng sự sống ngoài Trái Đất (theo giả thuyết), được hướng về phía M13. Lý do là ở chỗ với mật độ sao cao hơn thì cơ hội để tồn tại hành tinh có khả năng thuận lợi cho sự sống với các dạng sự sống có trí tuệ sẽ là cao hơn. Mặc dù vậy khi thông điệp được truyền tới khoảng cách đó thì M13 sẽ không còn ở vị trí này. Việc truyền thông điệp này mang tính minh chứng công nghệ nhiều hơn là ý định tạo ra sự tiếp xúc thực sự giữa các dạng sự sống bậc cao.

Văn chương
 Các tiểu thuyết khoa học viễn tưởng "Sucker Bait" của Isaac Asimov và "Question and Answer" của Poul Anderson có nội dung câu chuyện diễn ra trên hành tinh Troas, một thế giới trong M13.
 Trong loạt truyện khoa học viễn tưởng Perry Rhodan, M13 là nơi có Arkon, thế giới quê nhà của chủng người Arkon.
 Trong Hyperion Cantos của Dan Simmon thì cụm sao Vũ Tiên là nơi Trái Đất đã được bí mật di chuyển tới sau khi nó được cho là đã bị tiêu diệt.
 Trong The Sirens of Titan, Kurt Vonnegut viết:

Tạm dịch:

Thư viện ảnh

Xem thêm
 Thiên thể Messier
 Danh sách cụm sao cầu

Liên kết ngoài

 Messier 13, hình của Arran Hill
 Messier 13 trên SEDS
 Messier 13 trong CSDL của Galactic Globular Clusters
 Messier 13, hình ảnh LRGB độ phân giải cao dựa trên 2 giờ phơi sáng tổng cộng
 14 tháng 4 năm 2006.html Messier 13, hình của Đài thiên văn Waid
 NightSkyInfo.com - M13, the Hercules Globular Cluster
 Nghiên cứu quang trắc sao biến quang Cepheid V2  trong M13
 Chu kỳ, cường độ và đường cong sáng của V38 trong M13
 cụm sao cầu lớn trong Vũ Tiên (Messier 13/NGC 6205)
 Hình chụp M13 của đài thiên văn Stargazer
 M13

Ghi chú

Cụm sao cầu
Chòm sao Vũ Tiên
013
Thiên thể NGC
Ngân Hà


title: Rapagnano

text:
Rapagnano là một đô thị tại tỉnh Ascoli Piceno ở vùng Marche, cách khoảng 50 km về phía nam của Ancona và khoảng 35 km về phía bắc của Ascoli Piceno. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 1.966 người và diện tích là 12,5 km².

Rapagnano giáp các đô thị: Fermo, Grottazzolina, Magliano di Tenna, Monte San Pietrangeli, Montegiorgio, Torre San Patrizio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: 3174 Alcock

text:
3174 Alcock (1984 UV) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1984 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3174 Alcock

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Rhyacophila cupressorum

text:
Rhyacophila cupressorum là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: 6723 Chrisclark

text:
6723 Chrisclark (1991 CL3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1991 bởi Helin, E. F. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6723 Chrisclark

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Yuhbae

text:
Yuhbae là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bướm xanh


title: Rhyacophila myrmidone

text:
Rhyacophila myrmidone là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Gustavo Gorriti

text:
Gustavo Gorriti (sinh năm 1948 tại Lima) là nhà báo người Peru. Ông đã viết nhiều về các vấn đề chính trị, văn hóa và xã hội của Trung Mỹ, Nam Mỹ và vùng vùng Caribe. Ông cũng  đã trải qua các cuộc hăm dọa giết chết của cả chính quyền lẫn băng đảng tội phạm.

Sự nghiệp
Ban đầu Gorriti làm việc cho tạp chí tin tức Caretas ở Peru và trở nên nổi tiếng vì đưa tin đầy đủ về cuộc Xung đột nội bộ tại Peru do nhóm cộng sản gọi là Sendero Luminoso (Con đường sáng) điều khiển.  Sau đó ông viết thành sách về cuộc xung đột này dưới tên "The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru" (Con đường sáng: Lịch sử cuộc chiến tranh nghìn năm ở Peru), do nhà xuất bản Đại học Bắc Carolina phát hành.

Năm 1992, Gorriti bị nhóm binh sĩ Quân đội Peru bắt cóc. Năm 2009, trong vụ xét xử cựu tổng thống Alberto Fujimori, tòa án đã nhìn nhận ông này có tội chủ mưu trong vụ bắt cóc Gorriti nói trên.

Gorriti cũng đóng góp bài vở thường xuyên cho các báo xuất bản ở Hoa Kỳ và quốc tế, trong đó có các tờ The New York Times và Los Angeles Times. Ngoài ra ông cũng trả lời nhiều cuộc phỏng vấn trên các đài phát thanh truyền hình quốc tế từ giữa thập niên 1990.

Giải thưởng
Ông đã được trao nhiều giải thưởng, trong đó có Giải Tự do Báo chí Quốc tế năm 1998 của Ủy ban bảo vệ các nhà báo.

Tác phẩm
Sendero: Historia de la guerra milenaria en el Perú. Lima: Apoyo, 1990,
Sendero: Historia de la guerra milenaria en el Perú. Lima: Planeta, 2008, ISBN 9789972239465
The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999, ISBN 0807823732.
La calavera en negro: el traficante que quiso gobernar un país. Lima: Planeta, 2006, ISBN 9972239071
Ideologia y destino. Lima: Instituto de Defensa Legal, 2003,
La batalla. Lima: Instituto de Defensa Legal, 2003,
"Latin America's internal wars". Journal of democracy. Invierno de 1991, 2 (1): 85-98.
Petroaudios. Lima: Planeta, 2009

Tham khảo

Sinh năm 1948
Nhân vật còn sống
Nhà báo Peru
Giải thưởng tự do báo chí


title: 1416 Renauxa

text:
1416 Renauxa (1937 EC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 3 năm 1937 bởi L. Boyer ở Algiers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1416 Renauxa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Louis Boyer
Thiên thể phát hiện năm 1937


title: Vespasianus

text:
Titus Flavius Vespasianus, thường được gọi là Vespasian (; ngày 17 tháng 11 năm 9 - 23 tháng 6 năm 79), là một hoàng đế La Mã trị vì từ năm 69 cho đến khi ông mất năm 79 Công Nguyên. Vespasianus là người sáng lập của Triều đại ngắn ngủi Flavius, mà cai trị Đế quốc La Mã từ năm 69 tới năm 96 Công Nguyên. Ông được kế vị bởi 2 người con trai là Titus (79-81) và Domitianus (81-96).

Vespasianus hậu duệ của một gia đình kị sĩ mà đã trở thành một thành viên của viện nguyên lão dưới Triều đại Julius-Claudius. Mặc dù ông có đủ những tố chất để trở thành một quan chức của chính quyền như chấp chính quan năm 51, Vespasianus có được uy tín nhờ là sự thành công trong vai trò làm tướng lĩnh quân đội,ông đã tham gia trong cuộc xâm lược của người La Mã tại Anh năm 43, và chinh phục tỉnh Judaea trong cuộc khởi nghĩa của người Do Thái năm 66. Trong khi Vespasianus đang chuẩn bị cho cuộc vây hãm thành phố Jerusalem trong chiến dịch cuối cùng, hoàng đế Nero đã tự sát, khiến cho đế chế La Mã lâm vào tình trạng nội chiến của năm bốn hoàng đế. Sau khi Galba và Otho mất sau một thời gian ngắn kế vị,Vitellius trở thành hoàng đế giữa năm 69. Đáp lại, quân đội tại Ai Cập và Judaea tự tuyên bố Vespasianus làm hoàng đế vào ngày mùng 1 tháng 7. Trên con đường trở thành hoàng đế, Vespasianus đã có sự tham gia của Gaius Licinius Mucianus, thống đốc của Syria, người đã lãnh đạo quân đội của phe Flavius chống lại Vitellius trong khi Vespasianus nắm quyền kiểm soát Ai Cập. Ngày 20 Tháng 12, Vitellius bị đánh bại, và ngày hôm sau, Vespasianus được tuyên bố là hoàng đế bởi viện nguyên lão La Mã.

Ít thông tin thực tế về sự tồn tại của triều đình Vespasianus trong mười năm ông làm hoàng đế. Triều đại của ông được biết đến với những cải cách tài chính sau sự sụp đổ của Triều đại Julius-Claudius, các chiến dịch thành công chống lại Judaea, và dự án xây dựng nhiều tham vọng như Đấu trường La Mã. Sau khi ông qua đời ngày 23 tháng sáu, năm 79, ông đã được thừa kế bởi con trai cả của ông Titus.

Gia đình và khởi nghiệp
Vespasianus được sinh ra ở Falacrina, tại vùng Sabine gần Reate. Cha ông, Titus Flavius Sabinus, là một người thuộc tầng lớp La Mã, người đã làm việc như là một quan chức chính thức của hải quan ở tỉnh châu Á và là một người cho vay tiền nhỏ ở Aventicum, nơi Vespasianus sống một thời gian. Mẹ ông, Vespasia Polla, là em gái của một người thuộc giai cấp Nguyên Lão.

Sau những sự thúc đẩy của mẹ ông,Vespasian theo sau người anh cả của ông cũng có tên là Titus Flavius Sabinus bước vào đời sống chính trị.Ông đã phục vụ trong quân đội như một lính bảo vệ quan bảo dân ở Thrace năm 36.Năm tiếp theo ông được bầu làm quan coi quốc khố, phục vụ ở Crete và Cyrene. Ông đã vượt qua hàng loạt quan chức La Mã để được bầu là Thị chính quan lần 2 năm 39 và làm pháp quan lần đầu năm 40 trong sự nỗ lực của mình,tạo cơ hội cho mình có được sự tín nhiệm của hoàng đế Caligula.

Cùng thời gian đó, ông kết hôn với Domitilla Cả, con gái một kị sĩ từ Ferentium. Họ có hai con trai, Titus Flavius Vespasianus (sinh 41) và Titus Flavius Domitianus (sinh 51), và một con gái, Domitilla (sinh 39). Domitilla mất trước khi Vespasianus làm hoàng đế. Sau đó người tình của ông, Caenis, là vợ không chính thức cho tới khi bà mất năm 74.

Sau khi Claudius lên ngôi năm 41, Vespasianus được bổ nhiệm làm Đại diện quan của Legio II Augusta, đóng tại vùng Germania, nhờ có sự ảnh hưởng của một người nô lệ được giải phóng của hoàng đế Narcissus.

Xâm lược Britannia
Năm 43, Vespasianus và Augusta II tham gia vào cuộc xâm lược Anh của La Mã, và ông đã chứng tỏ mình khác biệt dưới quyền chỉ huy của Aulus Plautius. Sau khi tham gia trận đánh quan trọng đầu trên sông Medway và Thames, ông đã được gửi đến để chinh phục phần phía Tây Nam.

Vespasianus hành quân từ Noviomagus Reginorum (Chichester) để chinh phục các bộ lạc Durotriges và Dumnonii thù địch, chiếm hai mươi oppida. Ông cũng đã xâm chiếm Vectis (đảo Wight), cuối cùng thiết lập pháo đài và trụ sở của lính lê dương ở Isca Dumnoniorum (Exeter). Trong thời gian này ông bị thương và đã không hoàn toàn hồi phục cho đến khi ông đến Ai Cập. Những thành công này đã khiến ông được lễ diễu hành chiến thắng (ornamenta triumphalia) trên đường trở về thành La Mã.

Sự nghiệp chính trị thời kì sau
Thành công của ông ở vị trí Đại diện quan của một quân đoàn, giúp ông nhận được chức chấp chính quan năm 51, sau đó ông đã thoái lui khỏi chính trường, do phát sinh sự thù hận với vợ Claudius, Agrippina. Ông trở lại quan trường năm 63 khi ông được cử làm thống đốc tỉnh châu Phi. Theo Tacitus (ii.97), sự cai trị của ông đã "tai tiếng và đáng ghê tởm" nhưng theo Suetonius (Vesp. 4), ông đã "nổi bật và rất vinh quang". Vespasianus đã sử dụng thời gian của mình ở Bắc Phi một cách khôn ngoan. Thông thường các thống đốc tỉnh được nhắm đến bởi các cựu chấp chính quan là cơ hội để kiếm số tiền lớn nhằm bù lại khoản tiền của họ mà họ đã chi cho các chiến dịch chính trị của họ trước đó. Tham nhũng như vậy đầy rẫy, mà gần như là một thống đốc sẽ trở lại từ những nơi đó với cái túi đầy tiền của mình. Tuy nhiên, Vespasianus sử dụng thời gian của mình ở Bắc Phi để kết bạn thay vì tiền; một cái gì đó mà có thể có giá trị hơn rất nhiều trong những năm tới. Trong thời gian ở Bắc Phi, ông thấy mình có những khó khăn tài chính và buộc phải thế chấp bất động sản của mình cho anh em mình.

Trở về từ châu Phi, Vespasianus tham gia chuyến lưu diễn Hy Lạp trong đoàn tùy tùng của Nero, nhưng mất sự sủng ái của hoàng đế sau khi không chú ý (một số nguồn tin cho thấy ông đã ngủ thiếp đi) trong một buổi diễn đàn lia của Hoàng đế, và cho thấy rằng ông không hiểu chính trị.

Cuộc khởi nghĩa vĩ đại của người Do thái
Tuy nhiên, trong năm 66, Vespasianus được bổ nhiệm để đàn áp các cuộc nổi dậy lớn của người Do Thái ở Judaea. Một cuộc nổi dậy đã giết chết thống đốc trước đây và đánh đuổi Cestius Gallus, thống đốc của Syria, khi ông đã cố gắng để lập lại trật tự. Do đó, hai quân đoàn, với tám đội kỵ binh và mười đội quân phụ trợ, đã được phái đi dưới sự chỉ huy của Vespasianus, trong khi con trai ông, Titus, đến từ Alexandria với một đội quân khác. Trong thời gian này ông trở thành người bảo trợ của Flavius Josephus, một nhà lãnh đạo kháng chiến của người Do Thái bị bắt tại cuộc vây hãm Yodfat. Vào giai đoạn kết thúc, hàng ngàn người Do Thái thiệt mạng và nhiều thị trấn bị phá hủy bởi người La Mã - những người đã thành công trong việc tái lập quyền kiểm soát Judea. Họ chiếm Jerusalem trong năm 70. Ông được nhớ tới bởi Josephus, trong "phong tục của người Do Thái" của mình như là một viên chức công bằng và nhân đạo, trái ngược với Herod đại đế người nổi tiếng vì Josephus đề cập ông ta đã trở thành quỷ dữ.

Josephus, trong khi dưới sự bảo trợ của Hoàng đế La Mã, đã viết rằng sau khi quân đoàn La Mã Legio X Fretensis đi theo Vespasianus phá hủy Jericho vào ngày 21 Tháng Sáu 68, ông đã bắt một nhóm người Do Thái không biết bơi (có thể là người Essenes từ Qumran), trói họ lại, và ném họ xuống biển Chết để kiểm tra sức nổi huyền thoại của nó.

Năm của bốn hoàng đế

Sau cái chết của Nero trong năm 68, La Mã đã có một loạt các hoàng đế cai trị một thời gian ngắn và một năm nội chiến. Galba đã bị ám sát bởi Otho, người đã bị đánh bại bởi Vitellius. Những người ủng hộ của Otho, đã tìm kiếm ứng cử viên khác để hỗ trợ, và hướng đến Vespasianus.

Theo Suetonius, một lời tiên tri phổ biến ở các tỉnh miền Đông tuyên bố rằng từ Judaea, những người cai trị trong tương lai của thế giới sẽ đến. Vespasianus cuối cùng đã tin rằng lời tiên tri này áp dụng đối với ông ta, và tìm thấy một số sấm truyền, tiên tri, và những điềm báo mà tăng cường niềm tin .

Ông cũng tìm thấy sự khích lệ ở Mucianus, thống đốc của Syria, và, mặc dù Vespasianus là một người kỷ luật nghiêm ngặt và cải cách mạnh tay, binh sĩ của Vespasianus đã dành ủng hộ tuyệt đối dành cho ông. Mọi con mắt ở phía Đông bây giờ hướng vào ông. Mucianus và các quân đoàn Syria đã sẵn sàng để hỗ trợ ông. Trong khi ông đang ở Caesarea, ông được tuyên bố là hoàng đế (1 Tháng Bảy năm 69), lần đầu tiên là quân đội tại Ai Cập dưới quyền Tiberius Julius Alexandrus, và sau đó là quân đội của ông ở Judaea (Ngày 11 tháng 7 theo Suetonius, ngày 03 tháng bảy theo Tacitus).

Tuy nhiên, Vitellius, người đang chiếm ngai vàng, có những đội quân tốt nhất của Rome bên phe ông ta - cựu chiến binh của quân đoàn Gallia và vùng sông Rhine. Nhưng uy tín của Vespasianus khiến ông nhanh chóng tập hợp được một quân đội mạnh, và quân đội của Moesia, Pannonia, và Illyricum sớm tuyên bố ủng hộ cho ông, và tôn ông làm làm chủ của một nửa của thế giới La Mã.

Trong khi Vespasianus ở Ai Cập để đảm bảo nguồn cung cấp lương thực của đế quốc, quân đội của ông đã tiến về phía đông bắc Ý dưới sự lãnh đạo của M. Antonius Primus. Họ đánh bại quân đội của Vitellius (đã chờ đợi ông ở Mevania) tại Bedriacum (hoặc Betriacum), cướp phá Cremona và tiến về La Mã. Họ tiến vào La Mã sau một cuộc chiến đấu dữ dội. Trong một sự nhầm lẫn do cuộc hỗn loạn, các công trình trên đồi Capitol đã bị đốt cháy và Sabinus, anh trai của Vespasianus đã bị giết bởi đám đông.

Ngay khi nhận tin loan báo về thất bại và cái chết của đối thủ tại Alexandria, vị hoàng đế mới một lần nữa gửi nguồn cung lương thực hết sức cần thiết đến Rome, cùng với một sắc lệnh hoặc lời tuyên bố về chính sách, trong đó ông đã bảo đảm một sự thay đổi toàn bộ luật pháp của Nero, đặc biệt là những người liên quan đến tội phản quốc. Trong khi ở Ai Cập, ông đã đến thăm đền Serapis, tại nơi này theo ghi chép, ông đã trải qua một giấc mộng.

Hoàng đế

Kết quả của cuộc nội chiến

Vespasianus được tuyên bố là hoàng đế bởi Viện nguyên lão trong khi ông ở Ai Cập vào tháng 12 năm 69 (người Ai Cập đã tuyên bố ông làm hoàng đế vào tháng 7 năm 69). Trong một giai đoạn ngắn, việc quản lý của đế chế đã được giao cho Mucianus, với sự trợ giúp của con trai Vespasianus, Domitianus. Mucianus bắt đầu thời kì cai trị của Vespasianus với cải cách về thuế là để khôi phục lại nền tài chính của đế chế. Sau khi Vespasianus đến Rome vào giữa năm70, Mucianus tiếp tục nhấn mạnh với Vespasianus về vấn đề thu thuế càng nhiều càng tốt.

Vespasian và Mucianus thay thế những thuế cũ và thiết lập các thuế mới, tăng cống nạp từ các tỉnh, và giữ con mắt thận trọng đối với các quan chức kho bạc.

Đầu năm 70, Vespasianus vẫn còn ở Ai Cập, nguồn cung cấp ngũ cốc Rome, và đã không rời đi Roma. Theo Tacitus, chuyến đi của ông đã bị trì hoãn do thời tiết xấu  Các nhà sử học hiện đại đưa ra giả thuyết rằng Vespasianus đã và đang tiếp tục củng cố sự ủng hộ từ người Ai Cập trước khi khởi hành  Những câu chuyện về sự thần diệu của Vespasianus đã chữa bệnh cho mọi người được lưu truyền ở Ai Cập. trong thời gian này, khởi nghĩa đã nổ ra ở Alexandria về chính sách thuế mới của ông và các chuyến tàu ngũ cốc đã bị dừng lại. Vespasianus cuối cùng đã khôi phục lại trật tự và các chuyến tàu ngũ cốc tiếp tục đến Rome

Ngoài cuộc nổi dậy ở Ai Cập, tình trạng bất ổn và cuộc nội chiến tiếp tục ở phần còn lại của đế quốc trong năm 70. Trong xứ Giu-đê, cuộc khởi nghĩa vẫn tiếp tục từ năm 66. Con trai của Vespasianus, Titus, cuối cùng đã dập tắt cuộc khởi nghĩa, chiếm Giê-ru-sa-lem và phá hủy đền thờ của người Do Thái trong năm 70. Theo Eusebius, Vespasianus sau đó ra lệnh lùng bắt tất cả các hậu duệ thuộc dòng dõi hoàng gia của vua David, khiến người Do Thái bị bức hại từ tỉnh này đến tỉnh khác.

Trong tháng một cùng năm, một cuộc nổi dậy khác đã xảy ra ở Gaul và Đức, được biết đến như là cuộc khởi nghĩa Batavi lần thứ hai. Cuộc khởi nghĩa này đã được lãnh đạo bởi Gaius Julius Civilis và Julius Sabinus. Sabinus, tuyên bố rằng ông là hậu duệ của Julius Caesar, tuyên bố bản thân mình là hoàng đế của Gaul. Cuộc khởi nghĩa đã đánh bại hai quân đoàn La Mã trước khi nó bị dập tắt bởi người em rể của Vespasianus, Quintus Petillius Cerialis, vào cuối năm 70.

Tham khảo

Hoàng đế La Mã
La Mã cổ đại
Sinh năm 9
Mất năm 79
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Năm tứ đế
Triều đại Flavia
Triều đại Flavian


title: Spialia dromus

text:
Spialia dromus là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Loài này có ở châu Phi. Ở Nam Phi, nó được tìm thấy ở miền đông Cape coast to KwaZulu-Natal into Swaziland. Nó cũng có mặt ở Mpumalanga và the Limpopo Province into miền bắc Gauteng và the extreme north-west of the North West Province.

Sải cánh dài 23–29 mm đối với con đực và 29–32 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm but are more common in warmer months.

Ấu trùng ăn Triumfetta tomentosa, Triumfetta rhomboidea, Melhania và Waltheria species.

Chú thích

Tham khảo

Spialia
Động vật được mô tả năm 1884


title: Poitiers (quận)

text:
Quận Poitiers là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Vienne, ở vùng Nouvelle-Aquitaine. Quận này có 15 tổng và 87 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Poitiers là:
 Lusignan
 Mirebeau
 Neuville-de-Poitou
 Poitiers 1st Canton
 Poitiers 2nd Canton
 Poitiers 3rd Canton
 Poitiers 4th Canton
 Poitiers 5th Canton
 Poitiers 6th Canton
 Poitiers 7th Canton
 Saint-Georges-lès-Baillargeaux
 Saint-Julien-l'Ars
 La Villedieu-du-Clain
 Vivonne
 Vouillé

Các xã
Các xã của quận Poitiers, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Poitiers trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, in French)

Poitiers


title: Palazzuolo sul Senio

text:
Palazzuolo sul Senio (tên trước đây Palazzolo di Romagna; Romagnolo: Palazol) là một đô thị ở tỉnh Firenze trong vùng Toscana, tọa lạc khoảng 45 km về phía đông bắc của Florence.

Palazzuolo sul Senio giáp các đô thị sau: Borgo San Lorenzo, Brisighella, Casola Valsenio, Castel del Rio, Firenzuola, Marradi.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.palazzuolo.it/

Đô thị tỉnh Firenze


title: Bảo tàng Ermitazh

text:
Bảo tàng Ermitazh (), hay còn gọi là Bảo tàng Hermitage trong tiếng Anh, là một bảo tàng nghệ thuật và văn hóa ở Saint Petersburg, Nga. Đây là bảo tàng nghệ thuật lớn thứ hai trên thế giới tính theo không gian trưng bày. Bảo tàng thành lập năm 1764 khi nữ hoàng Ekaterina Đại đế mua lại một bộ sưu tập tranh ấn tượng từ thương gia người Berlin Johann Ernst Gotzkowsky. Bảo tàng kỷ niệm ngày thành lập hàng năm vào ngày 7 tháng 12, Ngày Thánh Ekaterina. Bảo tàng mở cửa cho công chúng từ năm 1852 và thu hút 968.604 du khách vào năm 2020, giảm 80% so với năm 2019, do đại dịch COVID-19. Năm 2020, bảo tàng xếp thứ 11 trong danh sách các bảo tàng nghệ thuật được ghé thăm nhiều nhất trên thế giới.

Các bộ sưu tập của bảo tàng, trong đó chỉ một phần nhỏ được trưng bày thường xuyên, bao gồm hơn ba triệu hiện vật (bộ sưu tập tiền tệ chiếm khoảng một phần ba trong số đó). Các bộ sưu tập chiếm một khu phức hợp lớn gồm sáu tòa nhà lịch sử dọc theo Bờ kè Cung điện, bao gồm cả Cung điện Mùa đông, nơi ở trước đây của các hoàng đế Nga. Ngoài ra, Cung điện Menshikov, Bảo tàng Đồ sứ, Cơ sở lưu trữ tại Staraya Derevnya, và cánh phía đông củaTòa nhà Bộ Tổng tham mưu cũng là một phần của bảo tàng. Bảo tàng có một số trung tâm triển lãm ở nước ngoài. Bảo tàng Ermitazh là tài sản của liên bang. Kể từ tháng 7 năm 1992, giám đốc bảo tàng là Mikhail Piotrovsky.

Trong số sáu tòa nhà trong khu phức hợp bảo tàng chính, năm tòa nhà — cụ thể là Cung điện Mùa đông, tòa Hermitage Nhỏ, tòa Hermitage Cũ, tòa Hermitage Mới, và Nhà hát Hermitage—đều mở cửa tự do cho công chúng. Vé vào cửa cho khách du lịch nước ngoài đắt hơn phí mà công dân Nga và Belarus phải trả. Tuy nhiên, vé vào cửa miễn phí vào thứ Năm của tuần thứ ba hàng tháng cho tất cả du khách và miễn phí hằng ngày cho học sinh và trẻ em. Bảo tàng đóng cửa vào các ngày thứ Hai. Lối vào dành cho khách lẻ nằm trong Cung điện Mùa đông, có thể vào được từ Sân trong.

Các tòa nhà
Ban đầu, tòa nhà duy nhất chứa bộ sưu tập là " tòa Hermitage Nhỏ". Ngày nay, Bảo tàng Hermitage bao gồm nhiều tòa nhà trên Bờ kè Cung điện và các khu vực lân cận. Ngoài tòa Hermitage Nhỏ, bảo tàng hiện còn bao gồm " tòa Hermitage Cũ" (còn được gọi là "tòa Hermitage Lớn"), "tòa Hermitage Mới", "Nhà hát Hermitage" và "Cung điện Mùa đông", nơi ở chính trước đây của Sa hoàng Nga. Trong những năm gần đây, Hermitage đã mở rộng đến Tòa nhà Bộ Tổng tham mưu trên Quảng trường Cung điện đối diện với Cung điện Mùa đông, và Cung điện Menshikov .

Bộ sưu tập tranh

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Hermitage Museum Unofficial Guide
 Hermitage Amsterdam

Bảo tàng Sankt-Peterburg
Khởi đầu năm 1764 ở Nga
Du lịch Sankt-Peterburg


title: Vịnh Baffin

text:
Vịnh Baffin (tiếng Inuktitut: Saknirutiak Imanga; tiếng Greenland: Avannaata Imaa; ) là một phần biển nằm giữa đảo Baffin và Greenland. Nó dài khoảng 1.300 km (800 dặm Anh) tính từ bắc xuống nam và rộng trung bình khoảng 540 km (335 dặm Anh) tính từ tây sang đông. Diện tích ước khoảng 700.000 km². Nó gần như không thuận lợi cho giao thông đường biển trong cả năm do sự tồn tại của một lượng lớn các núi băng trôi.

Lịch sử
Năm 1585, nhà thám hiểm người Anh là John Davis là người châu Âu đầu tiên tới vịnh này. William Baffin đã thực hiện 5 cuộc hành trình tới Bắc cực và tới vịnh Baffin vào năm 1616. Trong ba cuộc hành trình người ta đã chứng minh rằng hành lang Tây Bắc không nằm trong khu vực vịnh Hudson.

Vị trí

Vịnh Baffiny được coi là một nhánh của Bắc Băng Dương, bị ngăn bởi đảo Baffin ở phía tây, Greenland ở phía đông, đảo Ellesmere ở phía bắc. Nó nối với Đại Tây Dương bằng eo biển Davis và với Bắc Băng Dương thông qua một vài kênh hẹp của eo biển Nares. Nó cũng được coi là sự mở rộng về phía tây bắc của Bắc Đại Tây Dương và biển Labrador.

Sự sống hoang dã
Khoảng 120.000 cá voi Beluga sinh sống trong vịnh Baffin, chúng ăn các loài cá nhỏ cùng các loài động vật thân mềm khác. Chúng đang phải đối mặt với rủi ro bị mắc kẹt trong băng cùng các e ngại môi trường khác.

Tham khảo

Biển rìa lục địa Bắc Băng Dương
Biển rìa lục địa Đại Tây Dương
Biển của Greenland
Thủy vực vùng Qikiqtaaluk


title: Setodes lupercus

text:
Setodes lupercus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Holocentropus perlatus

text:
Holocentropus perlatus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Holocentropus


title: Morgan Tsvangirai

text:
Morgan Richard Tsvangirai (sinh ngày 10 tháng 3 năm 1952, mất ngày 14 tháng 2 năm 2018) chính trị gia Zimbabwe, giữ chức thủ tướng Zimbabwe từ năm 2009 đến 2013. Ông là lãnh đạo của phong trào Thay đổi vì Dân chủ - Tsvangirai (MDC-T) và là nhân vật chủ chốt trong cuộc lật đổ chính phủ của tổng thống Robert Mugabe. Tsvangirai tuyên thệ nhậm chức thủ tướng của Zimbabwe vào ngày 11 tháng 2 năm 2009.

Tham khảo

Sinh năm 1952
Người Rhodesia
Thủ tướng Zimbabwe
Nhân vật còn sống
Chết vì ung thư đại trực tràng


title: Bathybela papyracea

text:
Bathybela papyracea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Bathybela


title: Andrena prunella

text:
Andrena prunella là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1974