title: Nhiệt độ

text:
Nhiệt độ là tính chất vật lý của vật chất hiểu nôm na là thang đo độ "nóng" và "lạnh". Nó là biểu hiện của nhiệt năng, có trong mọi vật chất, là nguồn gốc của sự xuất hiện nhiệt, một dòng năng lượng, khi một vật thể tiếp xúc với vật khác lạnh hơn.

Nhiệt độ được đo bằng nhiệt kế. Nhiệt kế được hiệu chuẩn trong các thang nhiệt độ khác nhau mà trước đây đã sử dụng các điểm chuẩn và chất đo nhiệt khác nhau để định nghĩa. Thang đo nhiệt độ phổ biến nhất là thang đo Celsius (trước đây gọi là C, ký hiệu là °C), các thang đo Fahrenheit (ký hiệu là °F), và thang đo Kelvin (ký hiệu là K). Thang đo Kelvin chủ yếu sử dụng cho các mục đích khoa học của công ước của Hệ đơn vị quốc tế (SI).

Nhiệt độ lý thuyết thấp nhất là độ không tuyệt đối, tại đó không thể rút thêm nhiệt năng từ một vật thể. Bằng thực nghiệm, người ta thấy con người chỉ có thể tiếp cận đến rất gần, nhưng không thể đạt tới nhiệt độ này. Điều này được công nhận trong định luật thứ ba của nhiệt động lực học.

Nhiệt độ là yếu tố quan trọng trong tất cả các lĩnh vực khoa học tự nhiên, bao gồm vật lý, hóa học, khoa học Trái Đất, thiên văn học, y học, sinh học, sinh thái và địa lý cũng như hầu hết các khía cạnh của cuộc sống hàng ngày.

Tác động
Nhiều quá trình vật lý liên quan đến nhiệt độ, chẳng hạn như:

 Các tính chất vật lý của vật chất bao gồm pha (rắn, lỏng, khí hoặc plasma), tỷ trọng, độ hòa tan, áp suất hơi, độ dẫn điện.
 Tốc độ và mức độ xảy ra các phản ứng hóa học.
 Số lượng và tính chất của bức xạ nhiệt phát ra từ bề mặt của một vật thể.
 Tốc độ âm thanh là một hàm của căn bậc hai của nhiệt độ tuyệt đối.

Thang đo
Các thang đo nhiệt độ khác nhau theo hai cách: điểm được chọn là 0 độ và độ lớn của các đơn vị hoặc độ tăng dần trên thang đo.

Các loại thang đo thường được sử dụng
Thang độ C (°C) được sử dụng để đo nhiệt độ phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới. Đó là một thang đo thực nghiệm được phát triển bởi một tiến bộ lịch sử, dẫn đến điểm  của nó được xác định theo điểm đóng băng của nước và các độ bổ sung được xác định sao cho  là điểm sôi của nước ở áp suất khí quyển tại mực nước biển. Vì khoảng cách 100 độ này, nó được gọi là thang độ bách phân. Kể từ khi tiêu chuẩn hóa kelvin trong Hệ thống đơn vị quốc tế, sau đó nó đã được xác định lại theo các điểm cố định tương đương trên thang Kelvin, và do đó nhiệt độ tăng một độ C giống như tăng một độ kelvin, mặc dù chúng khác nhau bởi một hiệu số xấp xỉ 273,15.

Hoa Kỳ thường sử dụng thang đo Fahrenheit, trên đó nước đóng băng ở  và sôi ở  ở áp suất khí quyển mực nước biển.)

Độ không tuyệt đối
Ở nhiệt độ không tuyệt đối, không thể rút được bất kỳ năng lượng nào nữa khỏi vật chất dưới dạng nhiệt, một thực tế được thể hiện trong định luật thứ ba của nhiệt động lực học. Ở nhiệt độ này, vật chất không chứa nhiệt năng vĩ mô, nhưng vẫn có năng lượng điểm không cơ lượng tử như nguyên lý bất định đã dự đoán. Điều này không đi vào định nghĩa của nhiệt độ tuyệt đối. Về mặt thực nghiệm, độ không tuyệt đối chỉ có thể được tiếp cận rất gần, nhưng không bao giờ có thể đạt được trên thực tế. Nếu có thể làm nguội một hệ thống đến độ không tuyệt đối, tất cả chuyển động cổ điển của các hạt của nó sẽ ngừng lại và chúng sẽ hoàn toàn nghỉ ngơi theo nghĩa cổ điển này. Độ không tuyệt đối, được định nghĩa là , xấp xỉ bằng  -273.15°C, hoặc -459.67°F

Thang đo tuyệt đối
Đề cập đến hằng số Boltzmann, đến phân bố Maxwell – Boltzmann, và định nghĩa cơ học thống kê Boltzmann về entropy, khác với định nghĩa Gibbs, cho các hạt vi mô chuyển động độc lập, không tính đến thế năng giữa các hạt, theo thỏa thuận quốc tế, nhiệt độ thang đo được xác định và được cho là tuyệt đối vì nó không phụ thuộc vào các đặc tính của các chất và cơ chế nhiệt kế cụ thể. Ngoài độ không tuyệt đối, nó không có nhiệt độ tham chiếu. Nó được gọi là thang đo Kelvin, được sử dụng rộng rãi trong khoa học và công nghệ. Kelvin (từ được viết bằng chữ thường k) là đơn vị nhiệt độ trong Hệ đơn vị quốc tế (SI). Nhiệt độ của một vật ở trạng thái cân bằng nhiệt động học luôn luôn dương, so với độ không tuyệt đối.

Bên cạnh thang đo Kelvin đã được quốc tế thống nhất, còn có một thang đo nhiệt độ nhiệt động lực học, do Kelvin phát minh, cũng với số 0 của nó ở nhiệt độ không tuyệt đối, nhưng liên quan trực tiếp đến các khái niệm nhiệt động lực học vĩ mô thuần túy, bao gồm entropy vĩ mô, mặc dù về mặt kính hiển vi có thể coi là định nghĩa cơ học thống kê Gibbs về entropy cho tập hợp chính tắc, có tính đến thế năng giữa các hạt, cũng như chuyển động của các hạt độc lập, để nó có thể tính đến các phép đo nhiệt độ gần độ không tuyệt đối. Thang đo này có nhiệt độ chuẩn tại điểm ba trạng thái của nước, giá trị số của nhiệt độ này được xác định bằng các phép đo sử dụng thang đo Kelvin đã được quốc tế thống nhất nói trên.

Thang Kelvin quốc tế
Nhiều phép đo khoa học sử dụng thang nhiệt độ Kelvin (ký hiệu đơn vị: K), được đặt tên để vinh danh nhà vật lý đầu tiên đã định nghĩa nó. Đây là một thang đo tuyệt đối. Điểm 0 bằng số của nó, , ở nhiệt độ không tuyệt đối. Kể từ tháng 5 năm 2019, mức độ của nó đã được xác định thông qua lý thuyết động học hạt và cơ học thống kê. Trong Hệ đơn vị quốc tế (SI), độ lớn của kelvin được xác định thông qua các phép đo thực nghiệm khác nhau về năng lượng động học trung bình của các hạt vi mô. Nó được đánh giá bằng số theo hằng số Boltzmann, giá trị của hằng số này được xác định là cố định theo quy ước quốc tế.

Thang đo nhiệt độ cơ học thống kê so với nhiệt độ động lực học
Kể từ tháng 5 năm 2019, độ lớn của kelvin được xác định liên quan đến các hiện tượng vi mô, được đặc trưng theo cơ học thống kê. Trước đó, kể từ năm 1954, Hệ thống Đơn vị Quốc tế đã xác định thang đo và đơn vị cho kelvin là nhiệt độ nhiệt động lực học, bằng cách sử dụng nhiệt độ tái lập đáng tin cậy của điểm ba của nước làm điểm chuẩn thứ hai, điểm chuẩn đầu tiên là  ở độ không tuyệt đối.

Trong lịch sử, nhiệt độ ba điểm của nước được xác định bằng 273,16 đơn vị của gia số đo. Ngày nay nó là một đại lượng được đo lường theo kinh nghiệm. Điểm đóng băng của nước ở áp suất khí quyển mực nước biển xảy ra ở khoảng 273.15°C =

Phân loại thang đo
Có nhiều loại thang đo nhiệt độ. Có thể thuận tiện khi phân loại chúng theo kinh nghiệm và lý thuyết. Các thang đo nhiệt độ theo kinh nghiệm có lịch sử lâu đời hơn, trong khi các thang đo dựa trên lý thuyết đã xuất hiện vào giữa thế kỷ XIX.

Thang đo thực nghiệm
Thang đo nhiệt độ theo kinh nghiệm dựa trực tiếp vào các phép đo các đặc tính vật lý vĩ mô đơn giản của vật liệu. Ví dụ, chiều dài của một cột thủy ngân, được giới hạn trong ống mao dẫn có thành thủy tinh, phụ thuộc phần lớn vào nhiệt độ, và là cơ sở của nhiệt kế thủy ngân trong thủy tinh rất hữu ích. Các thang đo như vậy chỉ có giá trị trong phạm vi nhiệt độ thuận tiện. Ví dụ, trên nhiệt độ sôi của thủy ngân, nhiệt kế thủy ngân trong thủy tinh là không thể thực hiện được. Hầu hết các vật liệu nở ra khi nhiệt độ tăng, nhưng một số vật liệu, chẳng hạn như nước, co lại khi nhiệt độ tăng trong một số phạm vi cụ thể, và sau đó chúng hầu như không hữu ích như vật liệu đo nhiệt. Một vật liệu không được sử dụng làm nhiệt kế ở gần một trong những nhiệt độ thay đổi pha, ví dụ như điểm sôi của nó.

Bất chấp những hạn chế này, hầu hết các nhiệt kế thực tế thường được sử dụng là loại dựa trên kinh nghiệm. Đặc biệt, nó được sử dụng để đo nhiệt lượng, góp phần to lớn vào việc khám phá ra nhiệt động lực học. Tuy nhiên, nhiệt kế thực nghiệm có những hạn chế nghiêm trọng khi được coi là cơ sở cho vật lý lý thuyết. Nhiệt kế dựa trên thực nghiệm, ngoài cơ sở là phép đo trực tiếp đơn giản về các đặc tính vật lý thông thường của vật liệu nhiệt, có thể được hiệu chuẩn lại, bằng cách sử dụng lý luận vật lý lý thuyết, và điều này có thể mở rộng phạm vi đầy đủ của chúng.

Thang đo lý thuyết
Các thang đo nhiệt độ dựa trên lý thuyết dựa trực tiếp vào các lập luận lý thuyết, đặc biệt là các lý thuyết động học và nhiệt động lực học. Chúng ít nhiều được hiện thực hóa một cách lý tưởng trong các thiết bị và vật liệu thực tế khả thi. Các thang đo nhiệt độ dựa trên lý thuyết được sử dụng để cung cấp các tiêu chuẩn hiệu chuẩn cho các nhiệt kế dựa trên kinh nghiệm thực tế.

Quy mô cơ học thống kê vi mô
Trong vật lý, thang đo nhiệt độ thông thường được quốc tế đồng ý được gọi là thang Kelvin. Nó được hiệu chuẩn thông qua giá trị được quốc tế đồng ý và quy định của hằng số Boltzmann, đề cập đến chuyển động của các hạt cực nhỏ, chẳng hạn như nguyên tử, phân tử và electron, thành phần trong cơ thể có nhiệt độ cần đo. Ngược lại với thang nhiệt độ nhiệt động lực học do Kelvin phát minh, nhiệt độ Kelvin thông thường hiện nay không được xác định thông qua việc so sánh với nhiệt độ của trạng thái chuẩn của vật chuẩn, cũng như nhiệt động lực học vĩ mô.

Ngoài nhiệt độ không tuyệt đối, nhiệt độ Kelvin của một vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học bên trong được xác định bằng các phép đo về các tính chất vật lý được lựa chọn phù hợp của nó, chẳng hạn như đã biết chính xác lý thuyết giải thích về hằng số Boltzmann. Hằng số đó đề cập đến các loại chuyển động được chọn của các hạt cực nhỏ trong cấu tạo của cơ thể. Trong các loại chuyển động đó, các hạt chuyển động riêng lẻ, không có sự tương tác lẫn nhau. Các chuyển động như vậy thường bị gián đoạn do va chạm giữa các hạt, nhưng đối với phép đo nhiệt độ, các chuyển động được chọn sao cho giữa các va chạm, các đoạn không tương tác của quỹ đạo của chúng được biết là có thể đo được chính xác. Vì mục đích này, thế năng giữa các hạt bị bỏ qua.

Trong khí lý tưởng, và trong các vật thể hiểu theo lý thuyết khác, nhiệt độ Kelvin được định nghĩa là tỷ lệ thuận với động năng trung bình của các hạt vi mô chuyển động không tương tác, có thể được đo bằng các kỹ thuật thích hợp. Hằng số tỷ lệ là bội số đơn giản của hằng số Boltzmann. Nếu các phân tử, nguyên tử hoặc điện tử, được phát ra từ một vật liệu và vận tốc của chúng được đo, thì phổ vận tốc của chúng thường gần như tuân theo một định luật lý thuyết được gọi là phân bố Maxwell – Boltzmann, một phép đo có cơ sở. nhiệt độ mà luật áp dụng. Vẫn chưa có thí nghiệm thành công nào thuộc loại tương tự sử dụng trực tiếp phân bố Fermi – Dirac để đo nhiệt, nhưng có lẽ điều đó sẽ đạt được trong tương lai.

Tốc độ âm thanh trong chất khí có thể được tính theo lý thuyết từ đặc điểm phân tử của chất khí, từ nhiệt độ và áp suất của nó, và từ giá trị của hằng số Boltzmann. Đối với một chất khí có đặc tính phân tử và áp suất đã biết, điều này cung cấp mối quan hệ giữa nhiệt độ và hằng số Boltzmann. Những đại lượng đó có thể được biết hoặc đo lường chính xác hơn những biến nhiệt động lực học có thể xác định trạng thái của một mẫu nước tại điểm ba của nó. Do đó, lấy giá trị của hằng số Boltzmann làm tham chiếu chủ yếu được xác định của giá trị được xác định chính xác, phép đo tốc độ âm thanh có thể cung cấp một phép đo chính xác hơn về nhiệt độ của chất khí.

Phép đo phổ bức xạ điện từ từ vật đen ba chiều lý tưởng có thể cung cấp phép đo nhiệt độ chính xác vì tần số bức xạ phổ cực đại của bức xạ vật đen tỷ lệ thuận với nhiệt độ của vật đen; đây được gọi là định luật dịch chuyển Wien và có giải thích lý thuyết trong định luật Planck và định luật Bose – Einstein.

Phép đo phổ công suất nhiễu do một điện trở điện tạo ra cũng có thể cung cấp phép đo nhiệt độ chính xác. Điện trở có hai đầu cuối và thực chất là phần thân một chiều. Định luật Bose-Einstein cho trường hợp này chỉ ra rằng công suất nhiễu tỷ lệ thuận với nhiệt độ của điện trở và giá trị của điện trở và độ rộng dải nhiễu. Trong một dải tần nhất định, công suất nhiễu có đóng góp bằng nhau từ mọi tần số và được gọi là nhiễu Johnson. Nếu biết giá trị của điện trở thì nhiệt độ có thể được tìm thấy.

Thang đo nhiệt động lực học vĩ mô
Về mặt lịch sử, cho đến tháng 5 năm 2019, định nghĩa về thang đo Kelvin được Kelvin phát minh ra, dựa trên tỷ lệ năng lượng trong các quá trình trong động cơ Carnot lý tưởng, hoàn toàn là về mặt nhiệt động lực học vĩ mô. Động cơ Carnot đó hoạt động giữa hai nhiệt độ, nhiệt độ của cơ thể có nhiệt độ cần đo và một tham chiếu, của cơ thể ở nhiệt độ của điểm ba của nước. Sau đó, nhiệt độ chuẩn, nhiệt độ của điểm ba, được xác định là chính xác  Kể từ tháng 5 năm 2019, giá trị đó không được cố định theo định nghĩa, mà được đo lường thông qua các hiện tượng vi mô, liên quan đến hằng số Boltzmann, như đã mô tả ở trên. Định nghĩa cơ học thống kê vi mô không có nhiệt độ tham chiếu.

Khí lý tưởng
Vật liệu có thể dựa trên thang nhiệt độ xác định vĩ mô là khí lý tưởng. Áp suất do một thể tích và khối lượng cố định của khí lý tưởng tác dụng tỷ lệ thuận với nhiệt độ của nó. Một số khí tự nhiên thể hiện các đặc tính gần như lý tưởng trong phạm vi nhiệt độ thích hợp nên chúng có thể được sử dụng để đo nhiệt; điều này rất quan trọng trong quá trình phát triển của nhiệt động lực học và ngày nay vẫn có tầm quan trọng thực tế. Tuy nhiên, nhiệt kế khí lý tưởng không hoàn hảo về mặt lý thuyết cho nhiệt động lực học. Điều này là do entropi của khí lý tưởng ở nhiệt độ không tuyệt đối của nó không phải là một đại lượng bán xác định dương, điều này làm cho chất khí vi phạm định luật thứ ba của nhiệt động lực học. Trái ngược với vật liệu thực, khí lý tưởng không hóa lỏng hoặc đông đặc, cho dù nó có lạnh đến đâu. Theo cách khác, định luật khí lý tưởng, đề cập đến giới hạn của nhiệt độ cao vô hạn và áp suất bằng không; những điều kiện này đảm bảo chuyển động không tương tác của các phân tử cấu thành.

Cách tiếp cận lý thuyết động học
Độ lớn của kelvin hiện được xác định theo lý thuyết động học, suy ra từ giá trị của hằng số Boltzmann.

Lý thuyết động học cung cấp một cái nhìn vi mô về nhiệt độ cho một số vật chất, đặc biệt là chất khí, dựa trên hệ thống vĩ mô 'được cấu tạo bởi nhiều hạt cực nhỏ, chẳng hạn như phân tử và ion của nhiều loài khác nhau, các hạt của một loài đều giống nhau. Nó giải thích các hiện tượng vĩ mô thông qua cơ học cổ điển của các hạt vi mô. Định lý trang bị của lý thuyết động năng khẳng định rằng mỗi bậc tự do cổ điển của một hạt chuyển động tự do có động năng trung bình là  trong đó  hằng số Boltzmann. Chuyển động tịnh tiến của hạt có ba bậc tự do, do đó, ngoại trừ ở nhiệt độ rất thấp nơi hiệu ứng lượng tử chiếm ưu thế, động năng tịnh tiến trung bình của hạt chuyển động tự do trong hệ có nhiệt độ  sẽ là .

Các phân tử, chẳng hạn như oxy (O2), có nhiều bậc tự do hơn các nguyên tử hình cầu đơn lẻ: chúng trải qua các chuyển động quay và dao động cũng như chuyển động tịnh tiến. Đun nóng làm tăng nhiệt độ do động năng tịnh tiến trung bình của các phân tử tăng lên. Hệ thống sưởi cũng sẽ khiến năng lượng liên quan đến các chế độ dao động và quay tăng lên thông qua phân vùng trang bị. Do đó, một chất khí diatomic sẽ cần nhiều năng lượng đầu vào hơn để tăng nhiệt độ của nó lên một lượng nhất định, tức là nó sẽ có nhiệt dung lớn hơn một chất khí đơn nguyên.

Như đã nói ở trên, tốc độ âm thanh trong chất khí có thể được tính từ đặc điểm phân tử của chất khí, từ nhiệt độ và áp suất của nó, và từ giá trị của hằng số Boltzmann. Lấy giá trị của hằng số Boltzmann làm tham chiếu chủ yếu được xác định của giá trị được xác định chính xác, phép đo tốc độ âm thanh có thể cung cấp một phép đo chính xác hơn về nhiệt độ của chất khí.

Có thể đo động năng trung bình của các hạt vi mô cấu thành nếu chúng được phép thoát ra khỏi khối lượng lớn của hệ, qua một lỗ nhỏ trên thành chứa. Phổ của vận tốc phải được đo và tính trung bình từ đó. Không nhất thiết trường hợp các hạt thoát ra và được đo có phân bố vận tốc giống như các hạt còn lại trong hệ thống, nhưng đôi khi có thể có một mẫu tốt.

Cách tiếp cận nhiệt động lực học
Nhiệt độ là một trong những đại lượng chính trong nghiên cứu nhiệt động lực học. Trước đây, độ lớn của kelvin được định nghĩa theo thuật ngữ nhiệt động lực học, nhưng ngày nay, như đã đề cập ở trên, nó được định nghĩa theo lý thuyết động học.

Nhiệt độ nhiệt động lực học được cho là tuyệt đối vì hai lý do. Một là đặc tính hình thức của nó độc lập với các đặc tính của vật liệu cụ thể. Lý do khác là số 0 của nó, theo một nghĩa nào đó, là tuyệt đối, ở chỗ nó biểu thị sự vắng mặt của chuyển động cổ điển vi mô của các hạt cấu thành của vật chất, do đó chúng có nhiệt lượng riêng giới hạn bằng 0 đối với nhiệt độ không, theo định luật thứ ba của nhiệt động lực học. Tuy nhiên, nhiệt độ nhiệt động học trên thực tế có một giá trị số xác định đã được lựa chọn tùy ý theo truyền thống và phụ thuộc vào tính chất của một vật liệu cụ thể; nó chỉ đơn giản là ít tùy ý hơn các thang "độ" tương đối như độ C và độ F. Là một thang đo tuyệt đối với một điểm cố định (không), chỉ có một bậc tự do còn lại cho sự lựa chọn tùy ý, thay vì hai bậc như trong thang tương đối. Đối với thang đo Kelvin kể từ tháng 5 năm 2019, theo quy ước quốc tế, lựa chọn đã được thực hiện để sử dụng kiến thức về các phương thức hoạt động của các thiết bị đo nhiệt khác nhau, dựa trên các lý thuyết động học vi mô về chuyển động phân tử. Thang số được giải quyết bằng một định nghĩa thông thường về giá trị của hằng số Boltzmann, liên hệ giữa nhiệt độ vĩ mô với động năng vi mô trung bình của các hạt như phân tử. Giá trị số của nó là tùy ý và tồn tại một thang nhiệt độ tuyệt đối thay thế, ít được sử dụng rộng rãi hơn được gọi là thang Rankine, được tạo ra để phù hợp với thang Fahrenheit vì Kelvin là độ C.

Định nghĩa nhiệt động lực học của nhiệt độ là do Kelvin. Nó được đóng khung dưới dạng một thiết bị lý tưởng hóa được gọi là động cơ Carnot, được tưởng tượng là chạy trong một chu kỳ liên tục giả tưởng của các quá trình liên tiếp đi qua một chu kỳ các trạng thái của cơ thể hoạt động của nó. Động cơ nhận một lượng nhiệt  từ bình nóng và truyền nhiệt lượng nhỏ hơn  cho bình lạnh. Sự khác biệt về năng lượng được chuyển, khi nhiệt động lực học, đến một bình chứa làm việc, và được coi là sản lượng của động cơ. Chu kỳ được tưởng tượng là chạy chậm đến mức tại mỗi điểm của chu kỳ, cơ thể làm việc ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học. Do đó, các quá trình liên tiếp mà chu kỳ được hình dung là chạy thuận nghịch mà không tạo ra entropi. Khi đó lượng entropi lấy vào từ bình nóng khi cơ thể làm việc được đốt nóng bằng lượng được truyền vào bình lạnh khi cơ thể làm việc được làm lạnh. Sau đó, nhiệt độ tuyệt đối hoặc nhiệt động lực học,  và , của các bể chứa được xác định sao cho Định luật 0 của nhiệt động lực học cho phép định nghĩa này được sử dụng để đo nhiệt độ tuyệt đối hoặc nhiệt động lực học của một vật thể quan tâm tùy ý, bằng cách làm cho vật chứa nhiệt khác có cùng nhiệt độ với vật thể quan tâm.

Công trình ban đầu của Kelvin đưa ra giả thuyết về nhiệt độ tuyệt đối được xuất bản vào năm 1848. Nó được dựa trên công trình của Carnot, trước khi xây dựng định luật đầu tiên của nhiệt động lực học. Carnot không hiểu rõ về nhiệt, và không có khái niệm cụ thể về entropi. Ông viết về 'caloric', và nói rằng tất cả calo đi từ bể chứa nóng được chuyển vào bể chứa lạnh. Kelvin đã viết trong bài báo năm 1848 của mình rằng quy mô của ông là tuyệt đối theo nghĩa là nó được định nghĩa "độc lập với các thuộc tính của bất kỳ loại vật chất cụ thể nào". Ấn phẩm cuối cùng của ông, đưa ra định nghĩa vừa nêu, được in năm 1853, một bản sao của bài đọc của ông năm 1851.

Các chi tiết số đo trước đây được giải quyết bằng cách biến một trong những bể chứa nhiệt trở thành một ô ở điểm ba của nước, được xác định là có nhiệt độ tuyệt đối là 273,16 K. Ngày nay, thay vào đó, giá trị số được lấy từ phép đo thông qua thống kê vi mô của định nghĩa quốc tế cơ học như trên.

Biến số chuyên sâu
Theo thuật ngữ nhiệt động lực học, nhiệt độ là một biến số chuyên sâu vì nó bằng hệ số vi phân của một biến bao quát đối với một biến rộng khác, đối với một vật nhất định. Do đó, nó có kích thước của một tỷ lệ của hai biến mở rộng. Trong nhiệt động lực học, hai vật thể thường được coi là kết nối với nhau bằng cách tiếp xúc với một bức tường chung, có một số tính chất thẩm thấu cụ thể. Độ thấm cụ thể như vậy có thể được coi là một biến chuyên sâu cụ thể. Một ví dụ là bức tường diathermic chỉ có thể thấm qua nhiệt; biến chuyên sâu cho trường hợp này là nhiệt độ. Khi hai cơ thể đã tiếp xúc trong một thời gian rất dài, và đã ổn định ở trạng thái ổn định vĩnh viễn, thì các biến chuyên sâu liên quan trong hai cơ thể là bằng nhau; đối với một bức tường hai lớp, phát biểu này đôi khi được gọi là định luật số 0 của nhiệt động lực học.

Đặc biệt, khi vật thể được mô tả bằng cách nêu nội năng của nó , một biến mở rộng, như một hàm của entropy  của nó, cũng là một biến mở rộng, và các biến trạng thái khác , với ), thì nhiệt độ bằng đạo hàm riêng của nội năng đối với entropy: Tương tự như vậy, khi vật thể được mô tả bằng cách nêu entropi  của nó như một hàm của nội năng  và các biến trạng thái khác , với , thì nghịch đảo của nhiệt độ bằng đạo hàm riêng của entropi đối với nội năng: Định nghĩa trên, phương trình (1), về nhiệt độ tuyệt đối là do Kelvin. Nó đề cập đến các hệ thống đóng cửa để chuyển vật chất, và đặc biệt chú trọng đến các quy trình thực nghiệm trực tiếp. Phần trình bày về nhiệt động lực học của Gibbs bắt đầu ở mức độ trừu tượng hơn và đề cập đến các hệ thống mở ra cho việc chuyển giao vật chất; trong sự phát triển này của nhiệt động lực học, các phương trình (2) và (3) ở trên thực sự là các định nghĩa thay thế cho nhiệt độ.

Cân bằng nhiệt động lực học cục bộ
Các thiên thể trong thế giới thực thường không ở trạng thái cân bằng nhiệt động và không đồng nhất. Để nghiên cứu bằng các phương pháp nhiệt động lực học không thể đảo ngược cổ điển, một cơ thể thường được phân chia theo không gian và thời gian về mặt khái niệm thành các 'tế bào' có kích thước nhỏ. Nếu các điều kiện cân bằng nhiệt động lực học cổ điển đối với vật chất được đáp ứng gần đúng trong một 'ô' như vậy, thì nó là đồng nhất và tồn tại một nhiệt độ cho nó. Nếu điều này xảy ra với mọi 'tế bào' của cơ thể, thì trạng thái cân bằng nhiệt động cục bộ được cho là chiếm ưu thế trong toàn bộ cơ thể.

Chẳng hạn, nếu nói về biến mở rộng , hoặc biến mở rộng , thì nó có mật độ trên một đơn vị thể tích, hoặc đại lượng trên một đơn vị khối lượng của hệ thống, nhưng không có ý nghĩa gì khi nói về mật độ nhiệt độ trên một đơn vị thể tích hoặc đại lượng nhiệt độ trên một đơn vị khối lượng của hệ thống. Mặt khác, không có ý nghĩa gì khi nói về nội năng tại một điểm, trong khi khi cân bằng nhiệt động lực học cục bộ chiếm ưu thế, thì việc nói về nhiệt độ tại một điểm là hoàn toàn hợp lý. Do đó, nhiệt độ có thể thay đổi theo từng điểm trong một môi trường không ở trạng thái cân bằng nhiệt động toàn cục, nhưng trong đó có cân bằng nhiệt động cục bộ.

Do đó, khi trạng thái cân bằng nhiệt động cục bộ chiếm ưu thế trong một vật thể, nhiệt độ có thể được coi là một đặc tính cục bộ thay đổi theo không gian trong vật thể đó, và điều này là do nhiệt độ là một biến số sâu.

Lý thuyết cơ bản
Nhiệt độ là thước đo chất lượng trạng thái của vật chất. Chất lượng có thể được coi là một thực thể trừu tượng hơn bất kỳ thang nhiệt độ cụ thể nào đo lường nó, và được một số tác giả gọi là độ nóng. Chất lượng của độ nóng chỉ trạng thái của vật chất chỉ ở một địa phương cụ thể, và nói chung, ngoài các vật thể được giữ ở trạng thái cân bằng nhiệt động ổn định, độ nóng thay đổi theo từng nơi. Không nhất thiết phải có trường hợp vật liệu ở một địa điểm cụ thể ở trạng thái ổn định và gần như đồng nhất đủ để cho phép vật liệu đó có độ nóng hoặc nhiệt độ xác định rõ. Độ nóng có thể được biểu diễn một cách trừu tượng dưới dạng đa tạp một chiều. Mỗi thang nhiệt độ hợp lệ đều có một bản đồ riêng của nó trong biểu đồ độ nóng.

Khi hai hệ thống tiếp xúc nhiệt ở cùng một nhiệt độ thì không có sự truyền nhiệt nào giữa chúng. Khi có sự chênh lệch nhiệt độ, nhiệt sẽ tự phát chảy từ hệ thống ấm hơn sang hệ thống lạnh hơn cho đến khi chúng ở trạng thái cân bằng nhiệt. Sự truyền nhiệt như vậy xảy ra bằng dẫn truyền nhiệt hoặc bức xạ nhiệt.

Các nhà vật lý thực nghiệm, ví dụ như Galileo và Newton, nhận thấy rằng có vô hạn các thang đo nhiệt độ thực nghiệm. Tuy nhiên, định luật 0 của nhiệt động lực học nói rằng tất cả chúng đều đo lường với chất lượng như nhau. Điều này có nghĩa là đối với một vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động bên trong, mọi nhiệt kế đã được hiệu chuẩn chính xác, thuộc bất kỳ loại nào, khi đo nhiệt độ của vật thể, đều sẽ ghi lại một và cùng một nhiệt độ. Đối với một vật thể không ở trạng thái cân bằng nhiệt động bên trong, các nhiệt kế khác nhau có thể ghi lại các nhiệt độ khác nhau, tùy thuộc vào cơ chế hoạt động của các nhiệt kế.

Các vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học
Đối với vật lý thực nghiệm, độ nóng có nghĩa là, khi so sánh bất kỳ hai vật thể nhất định nào trong các cân bằng nhiệt động lực học riêng biệt tương ứng của chúng, hai nhiệt kế thực nghiệm bất kỳ đã cho phù hợp với các số đọc thang số sẽ đồng ý với nhau về vật nóng hơn trong hai vật thể đã cho hoặc chúng có cùng nhiệt độ. Điều này không yêu cầu hai nhiệt kế phải có quan hệ tuyến tính giữa các số đọc thang đo của chúng, nhưng nó yêu cầu rằng mối quan hệ giữa các số đọc của chúng phải là đơn điệu. Có thể có một cảm giác rõ ràng về độ nóng lớn hơn, độc lập với nhiệt lượng, nhiệt động lực học và các tính chất của các vật liệu cụ thể, từ định luật dịch chuyển Wien của bức xạ nhiệt: nhiệt độ của một bể bức xạ nhiệt tỷ lệ với một hằng số phổ quát, với tần số cực đại của phổ tần số của nó; tần số này luôn dương, nhưng có thể có các giá trị có xu hướng bằng không. Bức xạ nhiệt ban đầu được xác định cho một khoang ở trạng thái cân bằng nhiệt động. Các dữ kiện vật lý này biện minh cho một tuyên bố toán học rằng độ nóng tồn tại trên một đa tạp một chiều có thứ tự. Đây là đặc điểm cơ bản của nhiệt độ và nhiệt kế đối với các vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học của chính chúng.

Ngoại trừ một hệ đang trải qua sự thay đổi giai đoạn bậc nhất, chẳng hạn như sự tan chảy của băng, khi một hệ kín nhận nhiệt, không thay đổi thể tích và không thay đổi trường ngoại lực tác động lên nó, nhiệt độ của nó tăng lên. Đối với một hệ thống trải qua sự thay đổi pha chậm đến mức có thể bỏ qua việc rời khỏi trạng thái cân bằng nhiệt động lực học, thì nhiệt độ của nó không đổi khi hệ thống được cung cấp nhiệt tiềm ẩn. Ngược lại, sự mất nhiệt từ một hệ kín, không thay đổi pha, không thay đổi thể tích và không thay đổi trường ngoại lực tác dụng lên nó, làm giảm nhiệt độ của nó.

Các vật thể ở trạng thái ổn định nhưng không ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học
Trong khi đối với các vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học của riêng chúng, khái niệm nhiệt độ yêu cầu tất cả các nhiệt kế thực nghiệm phải đồng ý là nhiệt kế nào trong hai vật thể nóng hơn hoặc chúng có cùng nhiệt độ, yêu cầu này không an toàn cho các vật thể đang ở trạng thái ổn định. trạng thái mặc dù không ở trạng thái cân bằng nhiệt động. Sau đó, rất có thể là các nhiệt kế thực nghiệm khác nhau không thống nhất về việc cái nào nóng hơn, và nếu đúng như vậy, thì ít nhất một trong các vật thể không có nhiệt độ nhiệt động lực học tuyệt đối được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, bất kỳ thân máy nhất định nào và bất kỳ nhiệt kế thực nghiệm thích hợp nào vẫn có thể hỗ trợ các khái niệm về độ nóng và nhiệt độ thực nghiệm, không tuyệt đối, cho một phạm vi quy trình thích hợp. Đây là một vấn đề để nghiên cứu trong nhiệt động lực học không cân bằng.

Các vật thể không ở trạng thái ổn định
Khi một vật thể không ở trạng thái ổn định, thì khái niệm về nhiệt độ thậm chí còn kém an toàn hơn đối với một vật thể ở trạng thái ổn định không ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học. Đây cũng là một vấn đề cần nghiên cứu trong nhiệt động lực học không cân bằng.

Tiên đề cân bằng nhiệt động lực học
Để xử lý tiên đề về cân bằng nhiệt động lực học, từ những năm 1930, người ta thường đề cập đến định luật số 0 của nhiệt động lực học. Phiên bản tối giản được tuyên bố thông thường của định luật như vậy chỉ giả định rằng tất cả các vật thể, khi kết nối nhiệt sẽ ở trạng thái cân bằng nhiệt, theo định nghĩa phải được cho là có cùng nhiệt độ, nhưng bản thân nó không thiết lập nhiệt độ như một đại lượng được biểu thị dưới dạng thực số trên thang điểm. Một phiên bản thông tin vật lý hơn của định luật như vậy xem nhiệt độ thực nghiệm như một biểu đồ trên đa tạp độ nóng. Trong khi định luật số 0 cho phép định nghĩa nhiều thang nhiệt độ thực nghiệm khác nhau, thì định luật thứ hai của nhiệt động lực học chọn định nghĩa về một nhiệt độ tuyệt đối ưu tiên duy nhất, duy nhất cho đến một hệ số tỷ lệ tùy ý, khi đó được gọi là nhiệt độ nhiệt động lực học. Nếu nội năng được coi là hàm của thể tích và entropi của một hệ đồng nhất ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học, thì nhiệt độ tuyệt đối nhiệt động lực học xuất hiện dưới dạng đạo hàm riêng của nội năng đối với entropi ở thể tích không đổi. Điểm gốc tự nhiên, nội tại hoặc điểm rỗng của nó là độ không tuyệt đối mà tại đó entropy của bất kỳ hệ thống nào là nhỏ nhất. Mặc dù đây là nhiệt độ tuyệt đối thấp nhất được mô tả bởi mô hình, định luật thứ ba của nhiệt động lực học cho rằng không thể đạt được độ không tuyệt đối bởi bất kỳ hệ vật lý nào.

Nhiệt dung
Khi một năng lượng truyền đến hoặc từ một cơ thể chỉ là nhiệt, trạng thái của cơ thể sẽ thay đổi. Tùy thuộc vào môi trường xung quanh và các bức tường ngăn cách chúng với cơ thể, cơ thể có thể có những thay đổi khác nhau. Chúng bao gồm các phản ứng hóa học, tăng áp suất, tăng nhiệt độ và thay đổi pha. Đối với mỗi loại biến đổi trong điều kiện xác định, nhiệt dung là tỉ số giữa nhiệt lượng truyền với độ lớn của sự thay đổi. Ví dụ, nếu sự thay đổi là sự tăng nhiệt độ ở thể tích không đổi, không thay đổi pha và không thay đổi hóa học, thì nhiệt độ của cơ thể tăng lên và áp suất của nó tăng lên. Nhiệt lượng truyền, , chia cho sự thay đổi nhiệt độ quan sát được, , là nhiệt dung của vật thể ở thể tích không đổi:

Nếu nhiệt dung được đo cho một lượng chất xác định rõ thì nhiệt dung riêng là nhiệt lượng cần thiết để tăng nhiệt độ của một lượng chất đó thêm một đơn vị nhiệt độ. Ví dụ, để tăng nhiệt độ của nước thêm một kelvin (bằng một độ C) thì cần 4186 jun trên kilogam (J / kg).

Đo lường

Phép đo nhiệt độ bằng cách sử dụng nhiệt kế khoa học hiện đại và thang đo nhiệt độ ít nhất là vào đầu thế kỷ 18, khi Gabriel Fahrenheit điều chỉnh nhiệt kế (chuyển sang thủy ngân) và một thang đo do Ole Christensen Rømer phát triển. Thang đo Fahrenheit vẫn đang được sử dụng ở Hoa Kỳ cho các ứng dụng phi khoa học.

Nhiệt độ được đo bằng nhiệt kế có thể được hiệu chuẩn theo nhiều thang nhiệt độ. Ở hầu hết thế giới (ngoại trừ Belize, Myanmar, Liberia và Hoa Kỳ), thang độ C được sử dụng cho hầu hết các mục đích đo nhiệt độ. Hầu hết các nhà khoa học đo nhiệt độ bằng thang độ C và nhiệt độ nhiệt động lực học bằng thang Kelvin, là độ lệch thang độ C sao cho điểm rỗng của nó bằng  = , hoặc độ không tuyệt đối. Nhiều lĩnh vực kỹ thuật ở Hoa Kỳ, đặc biệt là công nghệ cao và các thông số kỹ thuật của liên bang Hoa Kỳ (dân dụng và quân sự), cũng sử dụng thang đo Kelvin và độ C. Các lĩnh vực kỹ thuật khác ở Mỹ cũng dựa vào thang đo Rankine (thang đo độ F đã thay đổi) khi làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến nhiệt động lực học như đốt cháy.

Các đơn vị
Đơn vị cơ bản của nhiệt độ trong Hệ đơn vị quốc tế (SI) là Kelvin. Nó có ký hiệu K.

Đối với các ứng dụng hàng ngày, thường thuận tiện khi sử dụng thang độ C, trong đó  tương ứng rất gần với điểm đóng băng của nước và  là điểm sôi của nó ở mực nước biển. Bởi vì các giọt chất lỏng thường tồn tại trong các đám mây ở nhiệt độ dưới ,  được xác định rõ hơn là điểm nóng chảy của nước đá. Trong thang đo này, chênh lệch nhiệt độ 1 độ C giống như  tăng , nhưng thang đo được bù đắp bởi nhiệt độ tại đó nước đá tan chảy ().

Theo thỏa thuận quốc tế, cho đến tháng 5 năm 2019, thang độ Kelvin và độ C được xác định bằng hai điểm cố định: độ không tuyệt đối và điểm ba của Nước đại dương trung bình tiêu chuẩn Vienna, là nước được pha chế đặc biệt với sự pha trộn cụ thể của các đồng vị hydro và oxy. Độ không tuyệt đối được định nghĩa chính xác là  và  Đó là nhiệt độ tại đó tất cả chuyển động tịnh tiến cổ điển của các hạt bao gồm vật chất chấm dứt và chúng ở trạng thái nghỉ hoàn toàn trong mô hình cổ điển. Tuy nhiên, về mặt cơ học lượng tử, chuyển động điểm 0 vẫn còn và có một năng lượng liên kết, năng lượng điểm không. Vật chất ở trạng thái cơ bản, và không chứa nhiệt năng. Nhiệt độ  và  được định nghĩa là điểm ba của nước. Định nghĩa này phục vụ các mục đích sau: nó cố định độ lớn của kelvin là chính xác 1 phần trong 273,16 phần của sự khác biệt giữa độ không tuyệt đối và điểm ba của nước; nó xác định rằng một kelvin có độ lớn chính xác bằng một độ trên thang độ C; và nó thiết lập sự khác biệt giữa các điểm rỗng của các thang đo này là  ( =  và  = ). Kể từ năm 2019, đã có một định nghĩa mới dựa trên hằng số Boltzmann, nhưng các thang đo hầu như không thay đổi.

Ở Hoa Kỳ, thang đo Fahrenheit được sử dụng rộng rãi. Trên thang điểm này, điểm đóng băng của nước tương ứng với  và điểm sôi đến  Thang đo Rankine, vẫn được sử dụng trong các lĩnh vực kỹ thuật hóa học ở Hoa Kỳ, là một thang đo tuyệt đối dựa trên gia số Fahrenheit.

Chuyển đổi
Bảng sau đây cho thấy các công thức chuyển đổi nhiệt độ cho các chuyển đổi sang và từ thang độ C.

Vật lý plasma
Lĩnh vực vật lý plasma đề cập đến các hiện tượng có bản chất điện từ liên quan đến nhiệt độ rất cao. Thông thường, biểu thị nhiệt độ dưới dạng năng lượng bằng đơn vị electronvolt (eV) hoặc kiloelectronvolt (keV). Năng lượng, có thứ nguyên khác với nhiệt độ, sau đó được tính là tích của hằng số Boltzmann và nhiệt độ, . Sau đó, 1 eV tương ứng với .Trong quá trình nghiên cứu vật chất QCD, người ta thường gặp các nhiệt độ có bậc vài trăm MeV, tương đương với khoảng .

Nền tảng lý thuyết
Về mặt lịch sử, có một số cách tiếp cận khoa học để giải thích nhiệt độ: mô tả nhiệt động lực học cổ điển dựa trên các biến thực nghiệm vĩ mô có thể đo được trong phòng thí nghiệm; lý thuyết động học của khí liên quan đến mô tả vĩ mô với sự phân bố xác suất của năng lượng chuyển động của các hạt khí; và một giải thích vi mô dựa trên vật lý thống kê và cơ học lượng tử. Ngoài ra, các phương pháp xử lý toán học nghiêm ngặt và thuần túy đã cung cấp một cách tiếp cận tiên đề đối với nhiệt động lực học và nhiệt độ cổ điển. Vật lý thống kê cung cấp sự hiểu biết sâu sắc hơn bằng cách mô tả hành vi nguyên tử của vật chất và suy ra các tính chất vĩ mô từ các trung bình thống kê của các trạng thái vi mô, bao gồm cả trạng thái cổ điển và lượng tử. Trong mô tả vật lý cơ bản, sử dụng các đơn vị tự nhiên, nhiệt độ có thể được đo trực tiếp bằng đơn vị năng lượng. Tuy nhiên, trong các hệ thống đo lường thực tế dành cho khoa học, công nghệ và thương mại, chẳng hạn như hệ đơn vị mét hiện đại, mô tả vĩ mô và hiển vi có mối quan hệ với nhau bởi hằng số Boltzmann, một hệ số tỷ lệ cân bằng nhiệt độ với động năng trung bình vi mô.

Mô tả vi mô trong cơ học thống kê dựa trên một mô hình phân tích một hệ thống thành các hạt vật chất cơ bản của nó hoặc thành một tập hợp các dao động cơ cổ điển hoặc cơ lượng tử và coi hệ thống như một tập hợp thống kê của các vi vật chất. Là một tập hợp các hạt vật chất cổ điển, nhiệt độ là thước đo năng lượng trung bình của chuyển động, gọi là động năng, của các hạt, cho dù ở dạng rắn, lỏng, khí hay plasmas. Động năng, một khái niệm của cơ học cổ điển, là một nửa khối lượng của một hạt nhân với bình phương tốc độ của nó. Trong cách giải thích cơ học về chuyển động nhiệt này, động năng của các hạt vật chất có thể nằm trong vận tốc của các hạt chuyển động tịnh tiến hoặc dao động của chúng hoặc trong quán tính của các chế độ quay của chúng. Trong các chất khí hoàn hảo về mặt giải phẫu và, gần đúng, trong hầu hết các chất khí, nhiệt độ là thước đo động năng trung bình của hạt. Nó cũng xác định hàm phân phối xác suất của năng lượng. Trong vật chất cô đặc, và đặc biệt là chất rắn, mô tả cơ học thuần túy này thường ít hữu ích hơn và mô hình dao động cung cấp mô tả tốt hơn để giải thích các hiện tượng cơ lượng tử. Nhiệt độ xác định sự chiếm hữu thống kê của các vi hạt trong quần thể. Định nghĩa vi mô của nhiệt độ chỉ có ý nghĩa trong giới hạn nhiệt động lực học, nghĩa là đối với các tập hợp lớn của các trạng thái hoặc các hạt, để đáp ứng các yêu cầu của mô hình thống kê.

Động năng cũng được coi là một thành phần của nhiệt năng. Năng lượng nhiệt có thể được phân chia thành các thành phần độc lập do bậc tự do của các hạt hoặc các phương thức của bộ dao động trong hệ nhiệt động lực học. Nhìn chung, số lượng những bậc tự do mà có sẵn cho equipartitioning năng lượng phụ thuộc vào nhiệt độ, tức là khu vực năng lượng của tương tác đang được xem xét. Đối với chất rắn, nhiệt năng liên quan chủ yếu với dao động của các nguyên tử hoặc phân tử của nó về vị trí cân bằng của chúng. Trong một chất khí lý tưởng, động năng chỉ được tìm thấy trong chuyển động tịnh tiến của các hạt. Trong các hệ thống khác, chuyển động dao động và chuyển động quay cũng đóng góp bậc tự do.

Thuyết động học chất khí

Maxwell và Boltzmann đã phát triển một lý thuyết động học mang lại sự hiểu biết cơ bản về nhiệt độ trong chất khí. Lý thuyết này cũng giải thích định luật khí lý tưởng và nhiệt dung quan sát được của các chất khí đơn thể (hoặc 'khí trơ').

Định luật khí lý tưởng dựa trên các mối quan hệ thực nghiệm quan sát được giữa áp suất (p), thể tích (V) và nhiệt độ (T), và được công nhận từ rất lâu trước khi lý thuyết động học của chất khí được phát triển (xem định luật Boyle và Charles). Định luật khí lý tưởng phát biểu như sau:

với n là số mol khí và      . .   J⋅mol −1 ⋅K −1  là hằng số khí.

Mối quan hệ này cho chúng ta gợi ý đầu tiên rằng có một số không tuyệt đối trong thang nhiệt độ, bởi vì nó chỉ đúng nếu nhiệt độ được đo trên một thang tuyệt đối như Kelvin's. Định luật khí lý tưởng cho phép người ta đo nhiệt độ trên thang đo tuyệt đối này bằng nhiệt kế khí. Nhiệt độ tính bằng kelvins có thể được định nghĩa là áp suất tính bằng pascal của một mol khí trong bình chứa một mét khối, chia cho hằng số khí.

Mặc dù nó không phải là một thiết bị đặc biệt tiện lợi, nhưng nhiệt kế khí cung cấp một cơ sở lý thuyết thiết yếu để tất cả các nhiệt kế có thể được hiệu chuẩn. Trong thực tế, không thể sử dụng nhiệt kế khí để đo nhiệt độ không tuyệt đối vì các chất khí có xu hướng ngưng tụ thành chất lỏng rất lâu trước khi nhiệt độ bằng không. Tuy nhiên, có thể ngoại suy về độ không tuyệt đối bằng cách sử dụng định luật khí lý tưởng, như thể hiện trong hình.

Lý thuyết động học giả định rằng áp suất là do lực liên kết với các nguyên tử riêng lẻ tác động lên các bức tường, và tất cả năng lượng là động năng tịnh tiến. Sử dụng một lập luận đối xứng phức tạp, Boltzmann đã suy ra cái mà ngày nay được gọi là hàm phân phối xác suất Maxwell-Boltzmann cho vận tốc của các hạt trong khí lý tưởng. Từ hàm phân phối xác suất đó, động năng trung bình (trên mỗi hạt) của khí lý tưởng dạng đơn nguyên tử là

trong đó hằng số Boltzmann k  là hằng số khí lý tưởng chia cho số Avogadro, và  là tốc độ căn bậc hai bình phương trung bình. Do đó, định luật khí lý tưởng phát biểu rằng nội năng tỷ lệ thuận với nhiệt độ. Tỷ lệ thuận giữa nhiệt độ và nội năng là một trường hợp đặc biệt của định lý phân chia, và chỉ nằm trong giới hạn cổ điển của khí lý tưởng. Nó không giữ cho hầu hết các chất, mặc dù đúng là nhiệt độ là một hàm đơn điệu (không giảm) của nội năng.

Định luật 0 của nhiệt động lực học
Khi hai vật thể cô lập khác được kết nối với nhau bằng một con đường vật chất cứng không thấm vào vật chất, thì sẽ có sự truyền năng lượng tự phát dưới dạng nhiệt từ vật nóng hơn sang vật lạnh hơn của chúng. Cuối cùng, chúng đạt đến trạng thái cân bằng nhiệt lẫn nhau, trong đó quá trình truyền nhiệt chấm dứt, và các biến trạng thái tương ứng của các vật thể đã ổn định trở nên không thay đổi.

Một phát biểu của định luật 0 của nhiệt động lực học là nếu hai hệ đều ở trạng thái cân bằng nhiệt với hệ thứ ba, thì chúng cũng cân bằng nhiệt với nhau.

Tuyên bố này giúp xác định nhiệt độ nhưng bản thân nó không hoàn thiện định nghĩa. Nhiệt độ thực nghiệm là một thang số cho độ nóng của hệ nhiệt động lực học. Tính nóng như vậy có thể được định nghĩa là tồn tại trên một ống góp một chiều, trải dài giữa nóng và lạnh. Đôi khi định luật số 0 được phát biểu bao gồm sự tồn tại của đa tạp độ nóng phổ quát duy nhất, và các thang số trên đó, để cung cấp một định nghĩa đầy đủ về nhiệt độ thực nghiệm. Để phù hợp với phép đo nhiệt thực nghiệm, vật liệu phải có mối quan hệ đơn điệu giữa độ nóng và một số biến trạng thái dễ đo, chẳng hạn như áp suất hoặc thể tích, khi tất cả các tọa độ liên quan khác được cố định. Một hệ thống đặc biệt thích hợp là khí lý tưởng, có thể cung cấp thang nhiệt độ phù hợp với thang Kelvin tuyệt đối. Thang đo Kelvin được xác định trên cơ sở định luật thứ hai của nhiệt động lực học.

Định luật thứ hai của nhiệt động lực học
Để thay thế cho việc xem xét hoặc xác định định luật số 0 của nhiệt động lực học, sự phát triển lịch sử trong nhiệt động lực học là xác định nhiệt độ theo định luật thứ hai của nhiệt động lực học liên quan đến entropy. Định luật thứ hai tuyên bố rằng bất kỳ quá trình nào cũng sẽ dẫn đến không thay đổi hoặc làm tăng thực entropy của vũ trụ. Điều này có thể hiểu theo nghĩa xác suất.

Ví dụ, trong một loạt các lần tung đồng xu, một hệ thống có thứ tự hoàn hảo sẽ là một hệ thống trong đó mọi lần tung đều xuất hiện mặt ngửa hoặc mọi lần tung đều có mặt sấp. Điều này có nghĩa là kết quả luôn là kết quả giống nhau 100%. Ngược lại, nhiều kết quả hỗn hợp (rối loạn) có thể xảy ra và số lượng của chúng tăng lên theo mỗi lần tung. Cuối cùng, sự kết hợp của ~ 50% ngửa và ~ 50% sấp chiếm ưu thế và thu được một kết quả khác biệt đáng kể với 50/50 ngày càng trở nên khó xảy ra. Do đó hệ thống tiến triển một cách tự nhiên đến trạng thái rối loạn tối đa hoặc rối loạn entropy.

Vì nhiệt độ chi phối sự truyền nhiệt giữa hai hệ thống và vũ trụ có xu hướng tiến tới cực đại của entropi, người ta cho rằng có một số mối quan hệ giữa nhiệt độ và entropi. Động cơ nhiệt là thiết bị biến đổi nhiệt năng thành cơ năng mang lại hiệu quả công việc. và phân tích động cơ nhiệt Carnot cung cấp các mối quan hệ cần thiết. Công của động cơ nhiệt ứng với hiệu giữa nhiệt lượng đưa vào hệ ở nhiệt độ cao qH và nhiệt lượng trích ra ở nhiệt độ thấp qC. Hiệu suất là công chia cho nhiệt lượng đầu vào:

trong đó w cy là công việc được thực hiện mỗi chu kỳ. Hiệu suất chỉ phụ thuộc vào q C / q H. Vì q C và q H tương ứng với sự truyền nhiệt ở các nhiệt độ T C và T H tương ứng, q C / q H nên một số hàm của các nhiệt độ này:

Định lý Carnot phát biểu rằng tất cả các động cơ đảo chiều hoạt động giữa cùng một bình chứa nhiệt đều có hiệu suất như nhau. Do đó, động cơ nhiệt hoạt động trong khoảng thời gian từ T 1 đến T 3 phải có cùng hiệu suất với động cơ gồm hai chu kỳ, một giữa T 1 và T 2, và chu kỳ thứ hai giữa T 2 và T 3. Điều này chỉ có thể xảy ra nếu

nghĩa là

Vì chức năng thứ nhất độc lập với T 2 nên nhiệt độ này phải triệt tiêu ở phía bên phải, nghĩa là f (T 1, T 3) có dạng g (T 1) / g (T 3) (tức là  =  =  = , trong đó g là hàm của một nhiệt độ duy nhất. Một thang nhiệt độ hiện có thể được chọn với thuộc tính thỏa mãn

Việc thay thế (6) trở lại (4) cho một mối quan hệ đối với hiệu suất về mặt nhiệt độ:

Đối với T C = 0  hiệu suất là 100% và hiệu suất đó lớn hơn 100% dưới 0K. Vì hiệu suất lớn hơn 100% vi phạm định luật đầu tiên của nhiệt động lực học, điều này ngụ ý rằng 0K là nhiệt độ nhỏ nhất có thể. Trên thực tế, nhiệt độ thấp nhất từng thu được trong một hệ thống vĩ mô là 20 nK, đã đạt được vào năm 1995 tại NIST. Trừ phần bên phải của (5) khỏi phần giữa và sắp xếp lại ta được

trong đó dấu trừ cho biết nhiệt thoát ra từ hệ thống. Mối quan hệ này cho thấy sự tồn tại của một hàm trạng thái, S, được xác định bởi

trong đó chỉ số phụ chỉ ra một quá trình có thể đảo ngược. Sự thay đổi của chức năng trạng thái này xung quanh bất kỳ chu kỳ nào cũng bằng không, như cần thiết cho bất kỳ chức năng trạng thái nào. Hàm này tương ứng với entropy của hệ thống, đã được mô tả trước đây. Sắp xếp lại (8) đưa ra một công thức cho nhiệt độ về các phần tử bán nghịch đảo vô số thập phân hư cấu của entropi và nhiệt:

Đối với một hệ, trong đó entropi S (E) là một hàm của năng lượng E của nó, nhiệt độ T được cho bởi

tức là nghịch đảo của nhiệt độ là tốc độ tăng của entropi đối với năng lượng.

Xem thêm
 Nhiệt độ màu
 Nhiệt độ Planck
 Nhiệt kế

Tham khảo

Liên kết ngoài

An elementary introduction to temperature aimed at a middle school audience
 Food Thermometers
from Oklahoma State University

Nhiệt độ
Khái niệm vật lý
Đại lượng vật lý
Nhiệt động lực học
Trao đổi nhiệt
Truyền nhiệt
Cơ học môi trường liên tục


title: (6982) 1993 UA3

text:
{{DISPLAYTITLE:(6982) 1993 UA3}}

(6982) 1993 UA3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 16 tháng 10 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Duderstadt

text:
Duderstadt là một đô thị ở phía nam bang Niedersachsen, Đức, thuộc huyện Göttingen. Đây là thủ phủ của phía bắc Eichsfeld ("Untereichsfeld").

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site
 Pictures of Duderstadt
 old timber framing in Duderstadt

Liên minh Hanse
Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: Essing

text:
Essing là một đô thị thuộc huyện Kelheim, bang Bayern, Đức. Essing có diện tích 17,36 km2, dân số cuối năm 2006 là 1006 người.

Tham khảo


title: Recas

text:
Recas là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 3138 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Call of Duty 2

text:
Call of Duty 2 là một game bắn súng từ góc nhìn thứ nhất (first-person-shooter) và là phiên bản thứ hai của loạt game Call of Duty. Game do studio Infinity Ward phát triển và được phát hành bởi hãng Activision. Game được ra mắt vào ngày 25 tháng 10 năm 2005 dành cho hệ máy tính cá nhân (PC) và vào ngày 15 tháng 11 năm 2005 trên hệ máy Xbox 360 ở châu Âu, Australia và Bắc Mỹ. Một phiên bản khác được sản xuất cho hệ điện thoại di động, máy tính bỏ túi (Pocket PCs) và điện thoại thông minh (smartphone) được phát hành bởi Konami trên thị trường Nhật Bản. Phiên bản chạy trên các hệ máy PC, Xbox 360 tại Nhật Bản cũng được phát hành vào các ngày 14 tháng 3 năm 2006, và ngày 15 tháng 6 năm 2006.

Game lấy bối cảnh cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, qua sự cảm nhận của những người lính tham gia trên chiến trường, bao gồm một người tham gia trong hàng ngũ Hồng quân Liên Xô, một người thuộc quân lực Hoa Kỳ và hai người thuộc quân đội Anh.

Call of Duty 2 đã nhận được nhiều sự ủng hộ từ công chúng, cũng những đánh giá tích cực từ những nhà phê bình. Phiên bản trên hệ máy Xbox 360 đã bán được 250.000 bản ngay trong tuần đầu tiên, và 1,4 triệu bản đến tháng 10 năm 2006.

Lối chơi
Người chơi có thể ngồi hoặc bò, để có thể vừa với kích thước của các bức tường thấp và các chướng ngại khác. Đồng thời có thể mang theo hai loại vũ khí, cả những vũ khí bị bỏ lại trên chiến trường, cùng với đó là lựu đạn thông thường và lựu đạn khói. Người chơi có thể sử dụng thước ngắm (iron sight) để ngắm chuẩn xác hơn. Một la bàn được đặt lên ở góc dưới cùng bên tay trái của màn hình, có hiển thị cả đồng đội và kẻ thù, cũng như vị trí các mục tiêu mà người chơi phải đạt được, các khu vực phòng ngự, pháo hay xe tăng của đối phương mà người chơi phải phá hủy. Một số vũ khí cố định như súng máy hay pháo Flak 88 xuất hiện ở một các vị trí để loại trừ quân địch. Trong một số nhiệm vụ, người chơi có thể được điều khiển xe tăng.

Người chơi được trang bị ống nhòm. Trong khi gần như ít được sử dụng trong các tình huống bộ binh hạn chế, nó lại rất cần thiết khi sử dụng pháo 88mm, xe tăng Crusader và trong một số nhiệm vụ, người chơi phải nã pháo trực tiếp vào mục tiêu để giữ một thị trấn. Nó còn cần cho việc dẫn đường trong các nhiệm vụ phải thực hiện đơn lẻ, nhưng các vị trí cận chiến lại làm giảm tầm quan trọng của chiến thuật này.

Khi người chơi chịu tổn thương, màn hình sẽ chuyển sang màu đỏ cùng với nhịp tim đập nghe rất rõ. Điều này cho biết thanh máu của người chơi đã rất thấp và họ phải nhanh chóng kiếm chỗ ẩn nấp, để khôi phục lại lượng máu ban đầu rồi mới quay trở lại chiến trường được. Bằng không họ sẽ bị chết và phải bắt đầu lại từ lần nhớ game gần nhất (last checkpoint). Những vụ nổ do lựu đạn hoặc các thùng chứa nhiên liệu sẽ giết chết người chơi ngay lập tức nếu họ đứng quá gần.

Phần chơi mạng (multiplayer)
Mỗi máy chủ (server) cho phiên bản chạy trên hệ máy PC có thể hỗ trợ tối đa lên đến 64 người chơi, Trong khi chỉ giới hạn số người chơi ở con số 8 ở hệ máy Xbox 360. Trong phiên bản dành cho hệ máy Xbox 360, người chơi có thể chơi trên hệ thống Xbox Live và được nhận những gói bản đồ (map pack) mới. Có tất cả 13 bản đồ chính thức và 3 trong số đó được tái hiện từ phiên bản Call Of Duty cũ. Ngoài ra, còn có 3 gói bản đồ thêm có tên gọi "Bonus Pack", Skirmish Pack, và "Invasion pack".

Các bản đồ thường tập trung ở Normandy thuộc nước Pháp, Châu Phi và nước Nga. Mỗi đội chơi đều có một số lượng vũ khí nhất định tùy thuộc vào mỗi bản đồ. Người chơi có thể lựa chọn đóng vai lính Mỹ, Hồng quân Liên Xô, quân đội Anh thuộc phe Đồng minh. Phe Trục chỉ có một đại diện là quân phát xít Đức.

Call of Duty 2 có các chế độ chơi khác nhau, bao gồm: Deathmatch, Team Deathmatch (đấu đội), Search & Destroy (tìm và diệt/đặt bom), Capture the Flag và Headquarters (đánh chiếm cứ điểm/cướp cờ và bộ chỉ huy). Phần nhiều trong số đó lấy từ tựa game gốc Call of Duty và bản mở rộng của nó là Call of Duty: United Offensive.

Phần chơi chiến dịch (campaign)
Call of Duty 2 bao gồm 4 chiến dịch riêng biệt với 3 cốt truyện khác nhau. Người chơi sẽ đóng vai 3 nhân vật khác nhau để theo dõi từng cốt truyện một.

Chiến dịch của quân Liên Xô
Người chơi sẽ điều khiển Binh nhì Vasili Koslov, một người lính Hồng quân Liên Xô thuộc Sư đoàn Súng trường số 13, đầu tiên sẽ tham gia bảo vệ thủ đô Moskva trước bước tiến của quân Đức. Trong phần tiếp theo, người chơi sẽ tham gia chiến dịch công phá một tòa nhà của quân Đức tại thành phố Stalingrad vào tháng 9 năm 1942. Tiếp đó, người chơi sẽ tiếp tục tấn công các vị trí của quân Đức vào tháng 12 năm 1942 để hoàn thành nhiệm vụ kết nối lại đường dây điện thoại và tái chiếm đường tàu, nhà ga. Nhiệm vụ cuối cùng trong màn chơi bảo vệ Liên Xô là phòng thủ quảng trường thành phố.

Chiến dịch của quân Anh
Người chơi sẽ đóng vai Trung sĩ John Davis, một người lính Anh thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 7. Trong màn đầu tiên tại chiến trường Bắc Phi, người chơi sẽ tham gia một cuộc tấn công chớp nhoáng vào quân Đức, kết thúc bằng việc phá hủy các kho hàng của quân phát xít. Trong phần tiếp theo, người chơi sẽ tham gia bảo vệ một thị trấn trước một lực lượng Đức vượt trội hơn hẳn, phần này kết thúc bằng việc người chơi gọi pháo binh phá hủy các xe tăng của quân Đức. Phần tiếp theo là chiến dịch thứ hai tại El Alamein, người chơi sẽ chiến đấu qua các hầm hào, các ụ súng máy, pháo 88 ly và cuối cùng là đánh chiếm tổng hành dinh của quân Đức. Quân Anh tiếp tục tấn công vào El Daba nhằm chặn đứng lực lượng còn lại của quân Đức ở Ai Cập và phá hủy một số pháo 88 ly. Trong phần mở rộng, người chơi sẽ đóng vai David Welsh - một chỉ huy xe tăng của quân Anh. Trong nhiệm vụ đầu tiên trong 3 chiến dịch ở Toujane thuộc Tunisia, người chơi sẽ bước vào một cuộc đọ súng để giữ một ngôi nhà khi có trong tay một khẩu súng máy và ngồi trên một chiếc xe bọc thép. Sau đó họ phải tách ra và tập kết với một đơn vị khác. Nhiệm vụ cuối cùng của quân Anh là giành quyền kiểm soát quận Caen ở Normandy thuộc nước Pháp.

Chiến dịch của quân Mỹ
Người chơi sẽ đóng vai Hạ sĩ Bill Taylor, một người lính Mỹ thuộc Tiểu đoàn Biệt kích số 2, tham gia cuộc đổ bộ của quân Đồng Minh vào Normandy vào ngày 6 tháng 6 năm 1944, tấn công bãi biển Pointe du Hoc nhằm phá hủy các khẩu pháo của quân Đức, và giữ bãi biển trước các đợt phản công của quân phát xít trong nhiệm vụ kế tiếp. Sau đó, người chơi sẽ tham gia đánh chiếm một thị trấn gần đó và làm nhiệm vụ bắn tỉa, tiêu diệt các nhóm súng cối trong khi chờ viện binh đến. Chiến dịch thứ hai của quân Mỹ tập trung vào đồi 400, bao gồm việc đánh chiếm thị trấn Bergstein, tấn công khốc liệt vào các boong-ke trên đồi và chống lại các đợt phản công của quân Đức. Trong phần này, người chơi sẽ lại đảm nhận vai trò bắn tỉa để hạ hết các nhóm súng cối của quân Đức, phá hủy các xe thiết giáp và giữ ngọn đồi trước đợt phản công lớn với quân số vượt trội của đối phương. Nhiệm vụ cuối cùng của quân Mỹ là vượt sông Rhine để tiến vào đất Đức. Nhiệm vụ bắt đầu khi người chơi phải đối phó với cơn mưa đạn của quân Đức, bắn yểm trợ trước khi cập bờ sông và sau đó chiến đấu trong một thị trấn. Nhiệm vụ kết thúc sau khi người chơi phá hủy hai chiếc xe tăng Tiger của quân Đức.

Phần kết
Phần kết là một đoạn video mô tả màn giải cứu đại úy Price từ tay quân Đức của một nhóm quân Mỹ đi kèm với phần giới thiệu những thành viên đã tham gia sản xuất nên cho trò chơi. Sau khi phần giới thiệu kết thúc, cụm từ: "No cows were harmed in the making of this game" (không một chú bò nào bị hại trong quá trình sản xuất game này) xuất hiện, như phiên bản đầu của trò chơi. Đây là sự liên tưởng đến những gia súc chết được nhìn thấy trong phần nhiệm vụ Normandy.

Đón nhận
Call of Duty 2 được hầu hết người chơi và các nhà phê bình đánh giá cao. Theo Metacritic, phiên bản dành cho hệ máy Xbox 360 được cho điểm cao hơn một chút cho so với phiên bản dành cho mệ máy PC (89/100) so với (86/100). Đồ họa và âm thanh của game cũng được nâng cấp, việc thay thế thanh máu cũ bằng khả năng tự phục hồi của nhân vật sau khi bị thương được những nhà phê bình như GameSpot hay GamePro đánh giá "là một bước tiến lớn". Phần chơi mạng bên phiên bản PC được đánh giá là một bước lùi so với phiên bản Call of Duty: United Offensive.

IGN dành cho phiên bản Xbox 360 điểm 9/10 và gọi đó là một "sự vượt trội". Nhà phê bình Douglass C. Perry thì mồ tả đó là một sản phẩm game xuất sắc, và cho biết phiên bản chạy trên Xbox 360 là một trong những phiên bản có đồ họa tốt nhất thời điểm đó. Ông đã chấm điểm 9.5/10, và gọi hiệu ứng âm thanh của game là thứ "không thể tin được."

Đánh giá của IGN đối với bản dành cho hệ máy PC ít rộng lượng hơn, khi chỉ chấm 8.5/10 điểm. Nhà phê bình Tom McNamara đã rất ấn tượng với đồ hòa cũng như lối chơi của game, mô tả nó rất "xuất sắc" và "mượt mà". Ông còn đánh giá cao âm thanh, nhận đính "nhạc nền của nó thật tuyệt vời, tiếng động của chiến trường vang lên ở khắp nơi, và phần lồng tiếng rất xuất sắc".

Reviewer của GameSpot, Bob Colayco cho phiên bản chạy trên Xbox 360 số điểm là 8.8/10. Ông đã tổng kết đánh giá của mình với nhận định rằng: Call of Duty 2 "mượt mà, đồ họa chi tiết và âm thanh tuyệt vời", cũng như đánh giá cao AI rất thông minh và phong phú trong phần chơi chiến dịch. Ông còn than phiền rằng lối chơi của phần chơi mạng chỉ hỗ trợ 8 người chơi.

Bob Colayco cũng đánh giá phiên bản PC của game và cho 8.8/10 điểm như bản chạy trên Xbox 360. Colayco một lần nữa đánh giá cao phần âm thanh cũng như phần AI.

Call of Duty 2 là một trong những tựa game phổ biến trên hệ máy Xbox 360 với 50.000 bản được tiêu thụ ngay trong tuần đầu tiên. Đã có 77% số người chơi đặt trước game.

Cho đến tháng 6 năm 2006, 1,4 triệu bản trên nền Xbox 360 của game đã được bán ra. Tháng 1 năm 2008, doanh thu đã đạt mốc 2 triệu bản.

Các khía cạnh gây tranh cãi
Một chương trình quảng cáo trên truyền hình dành cho Call of Duty 2 đã trở thành chủ đề cho một vài tranh cãi trong năm 2006. Theo như người phát ngôn của ASA Donna Mitchell, "khán giả cảm thấy quảng cáo đã đi nhầm hướng bởi vì chất lượng đồ họa quá cao so với game thực. Activision phủ nhận rằng quảng cáo đó là để tạo cố tình tạo nên ấn tượng cho lối chơi của game. Nhận định của họ được đưa ra ngay trong cuộc họp báo ngay sau khi ASA cảnh báo rằng "Đoạn phim chỉ truyền đạt chủ đề của game hơn là tái hiện lối chơi thực của game".

Các phiên bản khác

Phiên bản "tổng hợp"
Phiên bản tổng hợp dành riêng cho hệ máy PC được ra mắt vào ngày 25 tháng 10 năm 2005, bao gồm bản game, và một đĩa kèm theo, trong đó ghi lại các cuộc phỏng vấn, quá trình làm game và hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ trong game.

Phiên bản dành cho điện thoại di động
Tháng 1 năm 2006, MFORMA cho ra mắt Call of Duty 2 dành cho điện thoại di động. Phiên bản chạy trên máy tính bỏ túi (Pocket PC) và điện thoại thông minh được phát triển bởi Aspyr Media và được phát hành vào tháng 1 năm 2007. Phiên bản trên điện thoại di động chạy trên nền công nghệ 2D. Nó nhận được sự chú ý của IGN, đánh giá cao về độ dài và cốt truyện của game.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Trò chơi điện tử năm 2005
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi của Activision
Call of Duty
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi
Trò chơi trên thiết bị di động


title: Tipula bigeminata

text:
Tipula bigeminata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Villers-sur-Auchy

text:
Villers-sur-Auchy là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Villerssurauchy


title: Tân Hòa, Lai Vung

text:
Tân Hòa là một xã ven sông Hậu thuộc huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Hòa nằm ở phía tây nam huyện Lai Vung, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Long Thắng
Phía tây giáp sông Hậu
Phía nam giáp xã Định Hòa
Phía bắc giáp xã Hòa Long và xã Vĩnh Thới.

Xã có diện tích 19,4 km², dân số năm 2009 là 13.660 người, mật độ dân số đạt 704 người/km².

Lịch sử
Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP, đổi tên huyện Lấp Vò thành huyện Thạnh Hưng, xã Tân Thới thuộc huyện Thạnh Hưng.

Ngày 6 tháng 3 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 36-HĐBT, chia xã Tân Thới thành 2 xã Vĩnh Thới và Tân Hoà.

Theo Quyết định số 77-HĐBT ngày 27 tháng 06 năm 1989, xã Tân Hoà thuộc huyện Lai Vung.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Castropignano

text:
Castropignano là một đô thị ở tỉnh Campobasso trong vùng Molise thuộc nước Ý, có vị trí cách khoảng 10 km về phía tây bắc của Campobasso. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.107 người và diện tích là 27,0 km².

Castropignano giáp các đô thị: Busso, Campobasso, Casalciprano, Fossalto, Limosano, Oratino, Ripalimosani, Torella del Sannio.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Campobasso


title: Castelli Calepio

text:
Castelli Calepio là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 20 km về phía đông nam của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 9.266 người và diện tích là 9,9 km².

Đô thị Castelli Calepio có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Tagliuno, Calepio, Cividino, và Quintano.

Castelli Calepio giáp các đô thị: Capriolo, Credaro, Gandosso, Grumello del Monte, Palazzolo sull'Oglio.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.castellicalepio.bg.it/

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Cuốc ngực nâu

text:
Cuốc ngực nâu (tên khoa học: Porzana fusca) là loài chim thuộc họ Gà nước.

Môi trường sinh sản của cuốc ngực nâu là các đầm lầy và khu vực ẩm thuộc phía đông của Nam Á đến Hoa Nam, Nhật Bản và Indonesia. Chúng làm tổ ở nơi khô trên mặt đất, mỗi lứa đẻ 6 đến 9 trứng. Đây là loài chim không di cư, tuy nhiên một số quần thể phía bắc cũng di chuyển về phía nam trong mùa đông.

Cuốc ngực nâu có thân dài 22–23 cm.

Hình ảnh

Tham khảo

  Database entry includes justification for why this species is of least concern
 Birds of India by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

F
Chim Bhutan
Chim Pakistan
Chim Indonesia
Chim Bangladesh
Chim Úc
Chim Ấn Độ
Chim Nepal
Chim Philippines


title: Orthopsyche mcfarlanei

text:
Orthopsyche mcfarlanei là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Orthopsyche


title: Liège (tỉnh)

text:
Liège (tiếng Pháp; ; tiếng Hà Lan: ; ) là một tỉnh cực đông ở vùng Wallonia, Bỉ. Dân chúng ở đây chủ yếu nói tiếng Pháp, thiểu số dân dùng tiếng Đức ở dọc biên giới phía đông với Đức và Luxembourg. Tỉnh này giáp với (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): tỉnh Limburg của Hà Lan, bang Nordrhein-Westfalen của Đức, vùng Diekirch của Luxembourg và các tỉnh của Bỉ Luxembourg, Namur, Walloon Brabant (vùng Wallonia) Limburg (Flanders). Tỉnh lỵ là Liège. Tỉnh có diện tích 3.844 km², gồm 4 huyện hành chính, tổng cộng có 84 đô thị.

Các huyện
Tỉnh Liège được chia thành 4 huyện của Bỉ#huyện.

Các đô thị

 Amay
 Amel
 Ans
 Anthisnes
 Aubel
 Awans
 Aywaille
 Baelen
 Bassenge
 Berloz
 Beyne-Heusay
 Blegny
 Braives
 Büllingen
 Burdinne
 Burg-Reuland
 Bütgenbach
 Chaudfontaine
 Clavier
 Comblain-au-Pont
 Crisnée
 Dalhem
 Dison
 Donceel
 Engis
 Esneux
 Eupen (thành phố)
 Faimes

29. Ferrières
30. Fexhe-le-Haut-Clocher
31. Flémalle
32. Fléron
33. Geer
34. Grâce-Hollogne
35. Hamoir
36. Hannut (thành phố)
37. Héron
38. Herstal
39. Herve (thành phố)
40. Huy (thành phố)
41. Jalhay
42. Juprelle
43. Kelmis
44. Liège (thành phố)
45. Lierneux
46. Limbourg (thành phố)
47. Lincent
48. Lontzen
49. Malmedy (thành phố)
50. Marchin
51. Modave
52. Nandrin
53. Neupré
54. Olne
55. Oreye
56. Ouffet

57. Oupeye
58. Pepinster
59. Plombières
60. Raeren
61. Remicourt
62. Saint-Georges-sur-Meuse
63. Saint-Nicolas
64. Sankt Vith (thành phố)
65. Seraing (thành phố)
66. Soumagne
67. Spa (thành phố)
68. Sprimont
69. Stavelot (thành phố)
70. Stoumont
71. Theux
72. Thimister-Clermont
73. Tinlot
74. Trois-Ponts
75. Trooz
76. Verlaine
77. Verviers (thành phố)
78. Villers-le-Bouillet
79. Visé (thành phố)
80. Waimes
81. Wanze
82. Waremme (thành phố)
83. Wasseiges
84. Welkenraedt

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức tỉnh Liège (bằng tiếng Pháp)
  Phòng ngoại vụ tỉnh Liège  (tiếng Pháp, tiếng Hà Lan, tiếng Đức và tiếng Anh)
 fotokate.pl

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Tỉnh Wallonie


title: Prades-Salars

text:
Prades-Salars là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Pradessalars


title: Cục Kinh tế, Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Cục Kinh tế là cơ quan được Bộ Quốc phòng Việt Nam ủy nhiệm thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế của Quân đội nhân dân Việt Nam.

 Ngày thành lập: 24 tháng 12 năm 1998.

Lịch sử hình thành

Nhiệm vụ
Cục Kinh tế Bộ Quốc phòng có một số nhiệm vụ chính sau:
 Chỉ đạo các loại hình sản xuất kinh tế của Quân đội gồm: Các khu kinh tế quốc phòng, các chương trình, mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo do Quân đội đảm nhiệm, chỉ đạo hoạt động của các doanh nghiệp và các đơn vị thường trực tham gia hoạt động sản xuất kinh tế.
 Nghiên cứu, vận dụng các chính sách, chế độ, quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế với các doanh nghiệp và các đơn vị sản xuất kinh tế trong Quân đội; tham gia xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và Bộ Quốc phòng liên quan đến công tác quản lý, chế độ chính sách, quy hoạch, kế hoạch sản xuất kinh tế của Quân đội.
 Phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thẩm định và trực tiếp quản lý các dự án đầu tư của Nhà nước, của các nguồn tài chính khác trong và ngoài nước cho các khu kinh tế quốc phòng, các chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo, các hoạt động sản xuất kinh tế của các doanh nghiệp trong Quân đội thuộc lĩnh vực kinh tế.
 Quản lý, chỉ đạo xây dựng và thực hiện các kế hoạch sản xuất kinh tế dài hạn, trung hạn, ngắn hạn và hàng năm của các doanh nghiệp kinh tế quốc phòng, doanh nghiệp kinh tế, phần nhiệm vụ làm kinh tế của các doanh nghiệp quốc phòng. Các chương trình kinh tế xã hội tại các khu kinh tế quốc phòng, các kế hoạch xóa đói giảm nghèo và tổng hợp kết quả làm kinh tế trong Quân đội hàng năm.
 Quản lý và chỉ đạo hoạt động kinh tế đối ngoại, xúc tiến thương mại của Quân đội, hỗ trợ các doanh nghiệp quân đội hội nhập kinh tế quốc tế.
 Tham gia quản lý vốn và tài sản của các doanh nghiệp.

Lãnh đạo hiện nay
 Cục trưởng: Thiếu tướng, Trần Đình Thăng
 Phó Cục trưởng: Đại tá Nguyễn Việt Anh
 Phó Cục trưởng: Đại tá Phạm Toàn Thắng

Tổ chức
 Phòng Kế hoạch - Tổng hợp
Phòng Quản lý doanh nghiệp
Phòng Kinh tế sự nghiệp
Phòng Kinh tế đối ngoại
Phòng Kiểm soát viên
Ban Tài chính
Ban Hành chính
Trung tâm Triển lãm và xúc tiến thương mại Quân đội

Khen thưởng
 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (2011)
 Huân chương Quân công hạng ba (2016)

Cục trưởng qua các thời kỳ
 1977-1981, Vũ Hải, Đại tá,
1999-2002 Nguyễn Văn Chỉnh, thiếu tướng (1999-2002), Thiếu tướng (1998)
 2002-2007, Hồ Sỹ Hậu, Thiếu tướng
 2007-2010 Phùng Thế Quảng (sinh 1953), Thiếu tướng (2008), Phó Tư lệnh Quân khu 7
 2010-2016 Trần Trung Tín, Thiếu tướng (2010 - 02/2016)
 2016-2018 Võ Hồng Thắng, Thiếu tướng(3/2016-01/2018)
01/2018- nay Trần Đình Thăng, Thiếu tướng(01/2018- nay), Phó Giám đốc Học viện Hậu cần

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web Cục Kinh tế- Bộ Quốc phòng

Cơ quan Bộ Quốc phòng Việt Nam
Bộ Quốc phòng Việt Nam


title: Duncan Ferguson

text:
Duncan Cowan Ferguson (sinh ngày 27 tháng 12 năm 1971) là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Scotland từng dẫn dắt Everton. Ông bắt đầu sự nghiệp của mình với việc giáo dục bóng đá tại Carse Thistle trước khi được ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên trong sự nghiệp với Dundee United vào năm 1990. Kể từ thời gian đó ông đã chơi cho Rangers, Everton và Newcastle United.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Ferguson đã giành được một Cúp FA với Everton vào năm 1995, hoàn tất giai đoạn vòng loại của UEFA Champions League vào năm 2005, cũng với Everton, và được tham gia vào Cúp UEFA năm 1999 với Newcastle và 2005 với Everton. Ông đã khoác áo đội tuyển Scotland bảy lần nhưng lại tự làm cho mình mất xuất trong đội tuyển quốc gia do một tranh chấp với Hiệp hội Bóng đá Scotland. Ông là cầu thủ Scotland đã ghi được nhiều bàn thắng nhất tại Giải bóng đá ngoại hạng Anh trong lịch sử.

Thống kê
Tất cả các con số thống kê chính xác tới lúc 07:47, Ngày 27 tháng 12 năm 2006 (UTC)

Thống kê tại câu lạc bộ

|-
|1990-91||rowspan="3"|Dundee United||rowspan="3"|Premier Division||9||1||5||3||0||0||colspan="2"|-||14||4
|-
|1991-92||38||15||2||2||1||0||colspan="2"|-||41||17
|-
|1992-93||30||12||1||1||2||2||colspan="2"|-||33||15
|-
|1993-94||rowspan="2"|Rangers||rowspan="2"|Premier Division||10||1||3||0||2||0||colspan="2"|-||15||1
|-
|1994-95||4||1||0||0||2||3||colspan="2"|-||6||4

|-
|1994-95||rowspan="5"|Everton||rowspan="5"|Premier League||23||7||4||1||1||0||colspan="2"|-||28||8
|-
|1995-96||18||5||2||2||colspan="2"|-||colspan="2"|-||20||7
|-
|1996-97||33||10||2||1||1||0||colspan="2"|-||36||11
|-
|1997-98||29||11||1||0||2||0||colspan="2"|-||32||11
|-
|1998-99||13||4||colspan="2"|-||4||1||colspan="2"|-||17||5
|-
|1998-99||rowspan="2"|Newcastle United||rowspan="2"|Premier League||7||2||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||9||2
|-
|1999-00||23||6||6||3||colspan="2"|-||3||1||32||10
|-
|2000-01||rowspan="6"|Everton||rowspan="6"|Premier League||12||6||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||13||6
|-
|2001-02||22||6||2||1||1||1||colspan="2"|-||25||8
|-
|2002-03||7||0||colspan="2"|-||1||0||colspan="2"|-||8||0
|-
|2003-04||20||5||2||2||2||2||colspan="2"|-||24||9
|-
|2004-05||35||6||0||0||2||1||colspan="2"|-||37||7
|-
|2005-06||27||1||2||0||colspan="2"|-||4||0||33||1
91||30||11||6||7||5||colspan="2"|-||109||41
269||69||24||10||14||5||7||1||314||85
360||99||35||16||21||10||7||1||423||126
|}

Xuất hiện trong đội tuyển quốc gia

Ferguson đã từ chối các cuộc gọi lên đội tuyển quốc gia từ sau năm 1997, một phần là để phản đối với án phạt quá nặng từ Liên đoàn bóng đá Scotland sau khi ông tấn công đồng nghiệp John McStay, đặc biệt là việc áp đặt lệnh cấm thi đấu 12 trận bằng 3 tháng tù dành cho mình.

Danh hiệu
Dundee United
Scottish Cup á quân: 1990–91

Rangers
Scottish Premier Division: 1993–94
Scottish Cup á quân: 1993–94

Everton
FA Cup: 1994–95

Newcastle United
FA Cup á quân: 1998–99

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Scotland
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Scotland
Cầu thủ bóng đá Dundee United F.C.
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Rangers F.C.
Cầu thủ bóng đá Newcastle United F.C.


title: Villargondran

text:
Villargondran là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Lasioglossum babakanense

text:
Lasioglossum babakanense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: Ammobates rufiventris

text:
Ammobates rufiventris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Latreille mô tả khoa học năm 1809.

Chú thích

Tham khảo

Ammobates
Động vật được mô tả năm 1809


title: Bulbophyllum afzelii

text:
Bulbophyllum afzelii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Gardie

text:
Gardie là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Gardinois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gardie trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Gardie


title: Pezens

text:
Pezens là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Pezenois. Pezens có cự ly 7 km so với Carcassonne.

Các xã giáp ranh: Ventenac-Cabardès, Caux-et-Sauzens và Pennautier.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Graphique d'évolution de la population 1794-1999

Chú thích

Liên kết ngoài
 Site de la mairie
 Pezens trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Pezens


title: Quai bị

text:
Quai bị (tiếng Anh: mumps) dân gian còn gọi là bệnh má chàm bàm là một bệnh toàn thân biểu hiện bằng sưng một hay nhiều tuyến nước bọt, thường gặp nhất là các tuyến mang tai. Khoảng 1/3 các trường hợp nhiễm bệnh không gây nên các triệu chứng sưng tuyến nước bọt rõ ràng trên lâm sàng. Trên 50% bệnh nhân mắc bệnh quai bị có hiện tượng tăng bạch cầu trong dịch não tủy. Một số bệnh nhân có biểu hiện viêm màng não rõ với các triệu chứng nhức đầu, nôn mửa, cứng cổ...Viêm tinh hoàn (orchitis) là một biến chứng khá thường gặp sau tuổi dậy thì nhưng biến chứng vô sinh thì không thường gặp như nhiều người vẫn lo ngại. Các biến chứng khác hiếm gặp hơn gồm viêm khớp, viêm tuyến giáp, viêm khớp xương hàm, viêm cầu thận, (glomerulonephritis), viêm cơ tim, xơ hóa nội tâm mạc, giảm tiểu cầu, thất điều tiểu não, viêm tủy cắt ngang, viêm đa dây thần kinh lan lên, viêm tụy cấp, viêm buồng trứng (oophoritis), và giảm thính lực.

Nguyên nhân
Quai bị gây nên do một loại virus RNA thuộc Rubulavirus trong họ Paramyxoviridae. Các nguyên nhân khác gây viêm tuyến mang tai gồm virus vùi hạt cự bào (cytomegalovirus-CMV), virus á cúm type 1 và 3, virus cúm A (influenza A virus), coxsackievirus, virus ruột (enterovirus), virus gây suy giảm miễn dịch ở người (Human Immunodeficiency Virus-HIV), tụ cầu khuẩn, và các Mycobacterium không gây lao khác. Các nguyên nhân gây viêm tuyến mang tai hiếm gặp khác có thể kể: do ăn nhiều tinh bột, phản ứng thuốc (phenylbutazone, thiouracil, các thuốc chứa iod) và các rối loạn chuyển hóa (như bệnh đái tháo đường, xơ gan và suy dinh dưỡng). Ít khi bị quai bị lần hai.

Dịch tễ học
Người là vật chủ tự nhiên duy nhất được biết cho đến nay. Virus quai bị được lây truyền chủ yếu do các chất tiết của đường hô hấp. Nhiễm trùng có thể xảy ra ở bất cứ thời điểm nào trong thời kì niên thiếu. Ở người trưởng thành, bệnh thường có khuynh hướng nặng nề hơn bao gồm viêm tinh hoàn. Tử vong do quai bị rất thấp, ước tính khoảng 1,6 đến 3,8 trên 10 000 trường hợp nhiễm bệnh. Hơn một nửa số trường hợp tử vong xảy ra ở người trên 19 tuổi. Nhiễm quai bị trong quý 1 của thai kì có thể làm tăng khả năng sẩy thai tự nhiên. Mặc dù virus quai bị có thể đi xuyên qua nhau thai, không có bằng chứng cụ thể nào chứng tỏ nhiễm virus quai bị trong thai kì có thể gây nên dị tật bẩm sinh.

Trước đây, các vụ dịch thường xảy ra từ tháng Giêng đến tháng Năm ở các vùng khí hậu ôn đới, tuy nhiên ngày nay biểu hiện theo mùa không còn rõ ràng nữa, nghĩa là bệnh có thể xảy ra quanh năm. Tại Hoa Kỳ, sau khi vaccine ngừa quai bị được sử dụng, hằng năm có khoảng 500 trường hợp mắc bệnh được ghi nhận. Tại Việt Nam, vaccine ngừa quai bị chưa được đưa vào trong chương trình tiêm chủng mở rộng nên bệnh còn lưu hành khá cao, thường gây nên những vụ dịch nhỏ ví dụ như trong nhà trẻ, trường học, nhất là các trường nội trú, bán trú.

Bệnh thường thấy ở lứa tuổi từ 5 đến 14 tuổi. Ở trẻ được chủng ngừa quai bị thì hiện tượng viêm tuyến mang tai không phải do quai bị mà do các nguyên nhân khác nêu trên. Cũng giống như vaccine ngừa bệnh sởi, một liều vaccine duy nhất không phải luôn luôn đảm bảo được tình trạng miễn dịch thỏa đáng cho trẻ. Thời kì lây truyền mạnh nhất là 2 ngày trước khi có sưng tuyến mang tai và 5 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng này. Virus quai bị có thể phân lập được tù tuyến mang tai từ 7 ngày trước và kéo dài đến ngày thứ 9 sau khi tuyến mang tai bắt đầu sưng.

Thời kì ủ bệnh thường kéo dài từ 16 đến 18 ngày nhưng cũng có khi thay đổi từ 12 đến 25 ngày sau khi tiếp xúc nguồn lây.

Chẩn đoán
Trẻ em bị sưng tuyến mang tai kéo dài hai ngày hoặc lâu hơn mà không có nguyên nhân rõ ràng nào khác cần được làm các xét nghiệm chẩn đoán quai bị. Tuy nhiên trong điều kiện Việt Nam thì yếu tố miễn dịch bản thân (trẻ có được tiêm chủng hay chưa) và các dữ kiện dịch tễ học khác (có tiếp xúc nguồn lây không, trong lớp hay trong trường có học sinh nào mắc bệnh tương tự trước đó…) thường giúp chẩn đoán và giúp đưa ra những biện pháp cách ly, phòng ngừa thích hợp.

Có thể phân lập virus quai bị bằng phương pháp nuôi cấy tế bào từ các bệnh phẩm phết họng, nước tiểu, dịch não tủy hặc có thể xét nghiệm xác định sự gia tăng nhanh chóng hiệu giá kháng thể IgG khi so sánh hai thời điểm mắc bệnh cấp và giai đoạn hồi phục bệnh. Xét nghiệm này có thể thực hiện bằng các kĩ thuật huyết thanh học tiêu chuẩn như cố định bổ thể (complement fixation), phản ứng trung hòa (neutralisation), ức chế ngưng kết hồng cầu (hemagglutination inhibition test), miễn dịch enzyme (enzyme immunoassay) hoặc xét nghiệm định lượng kháng thể IgM quai bị (mumps IgM antibody test). (Nhiễm trùng cũ có thể xác định bằng kỹ thuật miễn dịch phóng xạ enzyme hay phản ứng trung hòa còn kỹ thuật cố định bổ thể và ức chế ngưng kết hồng cầu không phù hợp trong trường hợp này). Test da (skin test) cũng không đáng tin cậy do đó không nên dùng test này để tìm hiểu tình trạng miễn dịch của trẻ.

Điều trị
Hiện nay không có phương pháp điều trị đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là nâng đỡ: tăng cường dinh dưỡng, nghỉ ngơi, uống nhiều nước, hạ sốt nếu có sốt, giảm đau khi viêm tuyến mang tai gây đau. Phát hiện sớm các biến chứng như viêm tinh hoàn, viêm màng não…

Cách li trẻ bệnh
Theo quy định chuẩn thì bệnh nhân nhập viện cần được cách li hạn chế lây lan do dịch tiết hô hấp đến ngày thứ 9 kể từ lức bắt đầu sưng tuyến mang tai.

Các biện pháp ngăn ngừa trong cộng đồng

Trường học và nhà trẻ
Trẻ bệnh phải nên cho nghỉ học đến 9 ngày sau khi có sưng tuyến mang tai. Khi có vụ bùng phát dịch xảy ra thì chính quyền địa phương, trung tâm phòng dịch và nhà trường sẽ có những biện pháp dập dịch tùy theo từng trường hợp và điều kiện. Biện pháp hữu hiệu nhất là đóng cửa trường học, tuy nhiên quyết định này không phải lúc nào cũng có thể dễ dàng thực hiện.

Đối với những người tiếp xúc nguồn lây
Vaccine phòng ngừa quai bị thường không có hiệu quả sau khi đã tiếp xúc nguồn lây. Tuy nhiên vaccine này vẫn được khuyên dùng vì nó có khả năng bảo vệ trong những lần tiếp xúc sau đó. Tiêm ngừa trong thời kì ủ bệnh không hề làm tăng nguy cơ bệnh nặng. Globulin không có tác dụng và dó đó không còn được sản xuất hay cấp phép tại Hoa Kỳ.

Vaccine quai bị
Bài chi tiết: Vắc xin quai bị

Đây là loại vaccine sống giảm độc lực được điều chế từ môi trường nuôi cấy trên phôi gà. Mỗi mũi tiêm thường chứa 0,5 ml, tiêm dưới da. Vaccine có thể dùng đơn độc hoặc kết hợp các vaccine khác như vaccine tam liên MMR ngừa bệnh sởi, quai bị và sởi Đức (measles-mumps-rubella-MMR). Sau mũi tiêm thứ nhất, kháng thể xuất hiện ở 95% cá thể nhạy cảm. Các nghiên cứu huyết thanh học cũng như bằng chứng dịch tễ học cho thấy miễn dịch này có tính bền vững.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phòng và điều trị bệnh quai bị

Nhi khoa
Quai bị


title: Polyplectropus didactylus

text:
Polyplectropus didactylus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Ampedus geiko

text:
Ampedus geiko là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: 2302 Florya

text:
2302 Florya (1972 TL2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1972 bởi Kurochkin, N. E. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2302 Florya

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Kandern

text:
Kandern là một thị xã phía nam Đức, trong bang Baden-Württemberg. Thị xã này thuộc huyện (Kreis) Lörrach. Trong trận Schliengen, một trận đánh quaan đổi của cách mạng Pháp đã đánh nhau với quân đội Áo, chiến tuyến hai bên kết thúc ở Kandern. Khu vực này nằm gần ở tam góc 3 quốc gia Đức, Pháp và Thụy Sĩ.

Kandern nằm ở tây nam Đức, tại chân của đồi rừng Đen.

Các khu vực giáp ranh

Các khu vực dân cư
Đô thị Kandern gồm thị xã Kandern và các làng sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức
Village Information
  Kandern:History and images
  Kandern: Hình ảnh và lịch sử


title: Phanomorpha dapsilis

text:
Phanomorpha dapsilis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở Úc, bao gồm Lãnh thổ Thủ đô Úc.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành có cánh trước nâu phức tạp. Cánh sau màu nâu thuần nhất.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Phanomorpha


title: Orthochromis kasuluensis

text:
Orthochromis kasuluensis là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Ntakimazi, G. 2006. Orthochromis kasuluensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Tanzania
Orthochromis


title: Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản

text:
, cũng được gọi là Hiến pháp Đế quốc, Hiến pháp Minh Trị hay Hiến pháp Đại Nhật Bản là bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, do Thiên hoàng Minh Trị chủ trì dự thảo và ban hành vào ngày 11 tháng 2 năm 1889. Đây là Hiến pháp đầu tiên của châu Á. Để soạn thảo bản Hiến pháp này, năm 1882 Thiên hoàng Minh Trị đã gửi một phái đoàn do Itō Hirobumi (Y Đằng Bác Văn) đến các quốc gia ở châu Âu để tham khảo pháp luật của các quốc gia này. Cuối cùng nhóm khảo sát quyết định chọn hiến pháp của Phổ để làm khuôn mẫu cho hiến pháp tương lai của Nhật Bản.

Bản Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản quy định rõ giới hạn của quyền hành pháp của Thiên hoàng Nhật Bản, đồng thời quy định cơ quan tư pháp độc lập với cơ quan hành pháp và lập pháp. Tuy nhiên nhiều điều khoản khá ư là mập mờ và mâu thuẫn với nhau. Chính vì vậy, những quan đại thần của triều đình và các thủ lĩnh đảng phái chính trị có thể hiểu và giải thích ý nghĩa của Hiến pháp theo hướng quân chủ toàn trị hay dân chủ tự do. Và chính cái mâu thuẫn giữa các thế lực tự do cùng các thế lực quân chủ đã thống trị chính trường của Đế quốc Nhật Bản.

Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản được sử dụng làm kiểu mẫu cho Hiến pháp Ethiopia 1931 do Tekle Hawariat Tekle Mariyam soạn thảo. Cũng chính vì vậy mà những trí thức theo phái cấp tiến của Tekle Hawariat mang biệt danh là "trí thức Nhật học" (Japanizers).

Sau khi Nhật Bản bại trận trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản được thay thế bằng một Hiến pháp Nhật Bản mới dân chủ hơn do phái đoàn của Douglas MacArthur soạn thảo.

Nội dung
Theo bản Hiến pháp này, Nhật Bản là quốc gia theo thể chế quân chủ lập hiến. Thiên hoàng và thế lực quân phiệt Nhật nằm giữ mọi quyền hành.

Vai trò của Thiên hoàng được quy định trong Chương I của Hiến pháp. Theo Điều 1, Chương I, chỉ có 1 dòng Thiên hoàng liên tục trị vì nước Nhật từ trước đến nay. Hiến pháp cũng quy định chỉ có nam giới trong Hoàng gia mới được thừa kế ngai vàng, Thiên hoàng có quyền hành "thiêng liêng bất khả xâm phạm" (theo Điều 2), là nguyên thủ quốc gia, nắm trọn quyền thống trị (theo Điều 4). Về mặt đối nội, Thiên hoàng có thể dựa vào hiến pháp để triệu tập hoặc giải tán nghị hội, bổ nhiệm hoặc bãi miễn quan lại và là chỉ huy tối cao của Quân đội và Hải quân. Về mặt đối ngoại, Thiên hoàng có quyền tuyên chiến, giảng hòa, ký kết hòa ước (theo Điều 13 trong Chương I). Các cơ cấu của quốc gia được hành xử chức năng và quyền hạn bên dưới Thiên hoàng: nghị hội trợ giúp Thiên hoàng thẩm nghị chính vụ của quốc gia, tòa án lấy danh nghĩa của Thiên hoàng để xét xử, Viện khu mật là cơ quan tư vấn của Thiên hoàng. Đồng thời, theo Hiến pháp, nhân dân Nhật Bản là "thần dân" của Thiên hoàng, phải thi hành nghĩa vụ của thần dân và không được cản trở quyền hành sự đại quyền của Thiên hoàng.

Nói chung Hiến pháp đã xác lập quyền uy tuyệt đối của Thiên hoàng tại Nhật Bản, duy trì tính "thiêng liêng bất khả xâm phạm" của Thiên hoàng như thời đại quân chủ chuyên chế, và giúp cho Thiên hoàng tập trung toàn bộ quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp - tức toàn bộ đại quyền của quốc gia - vào bàn tay sắt của mình. Tuy nhiên, Thiên hoàng buộc phải dựa vào các điều luật ghi trong Hiến pháp để thực thi đại quyền của mình, và khi Thiên hoàng lấy danh nghĩa của mình để ban bố các sắc lệnh về pháp luật, quốc vụ thì "phải được quốc vụ đại thần cùng ký tên". Như vậy bản Hiến pháp cũng đã hạn chế ảnh hưởng của Thiên hoàng trong việc triều chính, góp phần giúp Nhật Bản chuyển dần từ chế độ quân chủ chuyên chế sang chế độ quân chủ lập hiến, chính trị đảng phái của giai cấp tư sản.

Xem thêm
 Thiên hoàng Minh Trị
 Chính quyền Minh Trị
 Itō Hirobumi
 Hiến pháp Nhật Bản

Chú thích

Tham khảo
 Hai chữ Thịnh - Suy
 UNESCO Việt Nam - Tạp chí ngày nay - Cơ quan ngôn luận của Hiệp Hội UNESCO Việt Nam - Triều đại hoàng đế minh trị (Mutsuhitô)
 Viếng điện thờ Thiên hoàng

Liên kết ngoài
 Meiji Constitution  National Archives of Japan: Digital Archive

Đế quốc Nhật Bản
Luật 1889
Minh Trị Duy Tân
Hiến pháp
Luật năm 1889


title: Lee Jong-wook

text:
Lý Chung Úc, phiên tiếng Anh Lee Jong-wook (12 tháng 4 năm 1945 - 22 tháng 5 năm 2006) là Tổng Giám đốc thứ sáu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ông sinh ra ở Seoul, Hàn Quốc và học ngành y ở trường Đại học Quốc gia Seoul và ngành sức khỏe cộng đồng ở trường Đại học Hawaii.

Ông gia nhập WHO trong thập kỷ 1980, và làm trong nhiều dự án bao gồm Chương trình toàn cầu về vắc xin và sự miễn dịch và ngăn chặn bệnh lao. Ngày 21 tháng 7 năm 2003, Lee Jong-wook trở thành Tổng Giám đốc WHO. Ông mất ngày 22 tháng 5 năm 2006 sau cuộc phẫu thuật não vì bệnh đông máu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tuyên bố của WHO về cái chết của Lee Jong-wook
 Tiểu sử Lee Jong-wook
 Tân Tổng Giám đốc của WHO: tin tức on-line của Liên Hợp Quốc

Sinh năm 1945
Mất năm 2006
Bác sĩ Hàn Quốc
Tổ chức Y tế Thế giới


title: Eupanacra psaltria

text:
Eupanacra psaltria là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Borneo.

Chú thích

Tham khảo

Eupanacra


title: Ersephila

text:
Ersephila là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Ersephila grandipennis Hulst, 1896
 Ersephila indistincta Hulst, 1898

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Ersephila at funet

Hydriomenini
Geometridae


title: Parnassius maharaja

text:
Maharaja Apollo Parnassius maharaja là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao được tìm thấy ở Ấn Độ. It là một member of the Snow Apollo genus Parnassius of the Swallowtail (Papilionidae) family.

Range
North-Western Ấn Độ.

Status
Local. Not known to be threatened.

Tham khảo

 Collins, N.M., Morris, M.G. (1985) Threatened Swallowtail Butterflies of the World. IUCN. ISBN 2-88032-603-6
 Evans, W.H., (1932) The Identification of Indian Butterflies (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Kunte, Krushnamegh (2000) Butterflies of Peninsular India. Universities Press,Hyderabad. ISBN 81-7371-354-5
 Wynter-Blyth, M.A., (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.
 Sakai S., Inaoka S., Toshiaki A., Yamaguchi S., Watanabe Y., (2002) The Parnassiology. The Parnassius Butterflies, A Study in Evolution, Kodansha, Japan. ISBN ngày 4 tháng 6 năm 124051-X
 Weiss Jean-Claude, (1999) Parnassiinae of the World, Hillside Books, Canterbury, UK. ISBN 0-9532240-2-3,

Xem thêm
Papilionidae
List of butterflies of Ấn Độ
List of Butterflies of Ấn Độ (Papilionidae)

Parnassius
Động vật Pakistan
Bướm tại Ấn Độ
Bướm châu Á


title: László Bíró

text:
László Biro, (tiếng Hungary: Bíró László József; tiếng Tây Ban Nha: Ladislao José Biro (29 tháng 9 năm 1899 – 24 tháng 10 năm 1985) là người phát minh ra bút bi ; ).
và giới thiệu bút bi sản xuất đầu tiên ở Hội chợ quốc tế Budapest năm 1931. László Biro sinh ra ở Budapest vào ngày 29 tháng 9 năm 1899. Ông đã đỗ vào Trường Y khoa ở Budapest, nhưng không tốt nghiệp. Trong khi làm phóng viên, ông đã nhận thấy mực dùng để in báo khô rất nhanh và không làm cho giấy bị nhòe. Ông đã cố sử dụng cùng loại mực cho bút máy nhưng nhận thấy mực không chảy ra lưỡi bút do mực quá sệt. Và ông đã làm việc với anh trai, George - một kĩ sư hóa học và đã phát triển một loại mũi bút gồm một viên bi có thể xoay trong một hốc do đó có thể lăn mực từ ống chứa mực và in lên giấy. Bíró đã đăng ký phát minh ở Paris năm 1938. Năm 1950, Marcel Bich đã mua bản quyền của Bíró và sản phẩm bút bi đã trở thành sản phẩm chính của công ty Bic của ông. Ông cũng từng nổi tiếng 1 thời.

László Biro qua đời vào ngày 24 tháng 10 năm 1985 tại Buenos Aires.

Tham khảo

Sinh năm 1899
Mất năm 1985
Nhà phát minh Hungary
Nhà phát minh Argentina
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Megachile ordinaria

text:
Megachile ordinaria là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1853


title: Nghi Chương

text:
Nghi Chương (chữ Hán giản thể: 宜章县, Hán Việt: Nghi Chương huyện) là một huyện của địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này nằm ở phía nam của Hồ Nam. Đây là nơi Tùy Dạng Đế nhà Tùy xây đại nghiệp 13 năm (617), nguyên gọi là Nghĩ Chương, thời Bắc Tống (niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc thứ nhất, 976) đổi tên thành Nghi Chương. Nghi Chương có tọa độ 24°53′-25°41′độ vĩ bắc，112°37′-113°20′độ kinh đông, diện tích 2142 km2, dân số năm 2002 là 552.047 người, GDP năm 2002 là 27,8936 tỷ nhân dân tệ. Đây là một huyện nông nghiệp. Công nghiệp chủ yếu là khai thác khoáng sản đồng, thiếc, antimon, wolfram.

Nghi Chương giáp Liên Châu về phía tây, giáp Dương Sơn và Nhũ Nguyên về phía nam, tây giáp Lâm Vũ, bắc giáp Tư Hưng.

Tham khảo

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Địa lý Hồ Nam


title: Closer (phim)

text:
Closer là một phim điện ảnh chính kịch lãng mạn của Mỹ năm 2004 do Patrick Marber viết kịch bản, dựa trên vở kịch cùng tên năm 1997 của chính ông. Phim do Mike Nichols đạo diễn kiêm sản xuất với sự tham gia của Julia Roberts, Jude Law, Natalie Portman và Clive Owen. Nội dung phim giống như vở kịch được chuyển thể, là một phiên bản bi kịch hiện đại từ vở opera Così fan tutte của Mozart. Phim được công nhận với nhiều giải thưởng và đề cử, trong đó có các đề cử Oscar và chiến thắng Quả cầu vàng cho cả Portman và Owen với diễn xuất vai phụ của họ trong phim.

Nội dung
Câu chuyện xảy ra tại London, Dan Wolf (Jude Law) là một nhà báo tốt bụng chuyên viết cáo phó, đưa Alice Ayres (Natalie Portman) đến bệnh viện sau khi cô này bị xe đâm. Duyên số run rủi thế nào mà hai người lại nảy sinh tình cảm với nhau, Dan muốn viết một cuốn sách dựa trên cảm hứng về cuộc đời Alice. Một năm sau, trong khi chụp ảnh chuẩn bị phát hành sách, Dan gặp gỡ phó nháy Anna Cameron (Julia Roberts), anh muốn làm quen với cô nhưng bị từ chối nên giăng bẫy ghép đôi Anna với bác sĩ da liễu nghiện sex Larry Bagley (Clive Owen), nhưng kết cục lại là một đám cưới hạnh phúc.
Rồi lại một năm sau nữa, Dan và Anna bắt đầu hẹn hò nhau khiến mối quan hệ bốn người rạn vỡ. Dan băn khoăn giữa cô bạn gái đáng yêu nhưng suốt ngày bám riết lấy anh và cô bồ lạnh lùng nhưng rất thông minh, còn Anna chẳng thể chọn lựa Dan hay ông chồng ngọt ngào nhưng hơi bạo lực. Mối quan hệ chồng chéo khiến tất cả bọn họ bắt đầu bị ám ảnh bởi chuyện gây tổn thương cho nhau và gây ra nhiều đổ vỡ đáng tiếc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2004
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim độc lập
Phim về nhà văn
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim độc lập của Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim Columbia Pictures
Phim tiếng Anh
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2000
Phim Mỹ
Phim giành giải BAFTA
Phim dựa theo kịch
Phim có diễn xuất giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Phim có diễn xuất giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất


title: Montenach

text:
Montenach là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 25' vĩ độ bắc, 06° 22' kinh độ đông. Montenach nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 175 mét và điểm cao nhất là 340 mét. Xã có diện tích 9,19 km², dân số vào thời điểm 2004 là 414 người; mật độ dân số là 45 người/km². Montenach nằm khoảng 17 km đông bắc củaThionville, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Gia tộc Toyotomi

text:
Gia tộc Toyotomi (豐臣氏, Toyotomi-shi, Phong Thần thị) hùng mạnh trong thời kỳ Sengoku thế kỷ 16 ở Nhật Bản, quê hương ở tỉnh Owari. Trong suốt thời kỳ Sengoku, nhà Toyotomi phục vụ cho nhà Oda. Nhân vật vĩ đại và giàu ảnh hưởng nhất trong gia tộc Toyotomi không ai khác chính là Toyotomi Hideyoshi, một trong ba người thống nhất vĩ đại của Nhật Bản. Toyotomi Hideyoshi về dưới trướng Oda Nobunaga lừng danh (lúc đó đang là tộc trưởng gia tộc Oda và là một trong ba người vĩ đại đã thống nhất Nhật Bản) từ khi còn trẻ, khi ấy ông mới chỉ là một người nông dân. Tuy vậy, Hideyoshi nhanh chóng vươn đến quyền lực và cuối cùng đoạt lấy phần lớn thực quyền của nhà Oda sau cái chết của chủ mình năm 1582. Toyotomi có tham vọng trở thành Shogun thống trị toàn nước Nhật, nhưng không được thụ phong vì không phải con em quý tộc. Gia tộc Toyotomi bị tiêu diệt trong Cuộc vây hãm Osaka của Tokugawa Ieyasu năm 1614.

Những nhân vật nổi bật của nhà Toyotomi

 Toyotomi Hideyoshi
 Toyotomi Hideyori
 Toyotomi Hidetsugu
 Toyotomi Hidenaga

Tham khảo

T
Thời kỳ Sengoku
Thời kỳ Azuchi-Momoyama
Thời kỳ Edo
Gia tộc Toyotomi


title: Chữ Braille

text:
Chữ Braille là hệ thống chữ nổi được đa số người mù và người khiếm thị sử dụng. Chữ Braille được Louis Braille phát minh năm 1821. Mỗi chữ Braille được tạo thành từ 6 điểm, các điểm này được sắp xếp một trong khung hình chữ nhật gồm 2 cột và 3 dòng. Tập hợp các điểm nổi/chìm trong 6 vị trí sẽ tạo ra một bộ 64 (26) kiểu.

Xem thêm
 Hệ thống chữ nổi tiếng Việt

Tham khảo

Khiếm thị
Braille
Typography kỹ thuật số
Phát minh Pháp
Công nghệ hỗ trợ
Chữ viết ISO 15924
Chữ viết được mã hóa trong Unicode
Bộ mã


title: Werben, Spree-Neiße

text:
Werben (Lower Sorbian: Wjerbno) là một đô thị thuộc huyện Spree-Neiße, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Werben, Spree-Neisse có diện tích 24,94 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1842 người.

Tham khảo


title: Phrantela

text:
Phrantela là một chi ốc nước ngọt nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Phrantela bao gồm:
 Phrantela annamurrayae
 Phrantela conica
 Phrantela kutikina
 Phrantela pupiformis
 Phrantela richardsoni
 Phrantela umbilicata

Chú thích

Tham khảo
 Nomenclator Zoologicus info

Hydrobiidae


title: Hydromanicus abiud

text:
Hydromanicus abiud là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

A


title: Megachile addubitans

text:
Megachile addubitans là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1931


title: Ecnomus anaktamdao

text:
Ecnomus anaktamdao là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Kakarhati

text:
Kakarhati là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Panna thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kakarhati có dân số 7096 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kakarhati có tỷ lệ 51% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 60%, và tỷ lệ cho phái nữ là 40%. Tại Kakarhati, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Ichthyophis biangularis

text:
Ichthyophis biangularis là một loài ếch giun thuộc chi Ichthyophis, Họ Ếch giun. Đây là một loài động vật đặc hữu của Malaysia. Môi trường sinh sống của chúng ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong các ao hồ, sông, vùng đất nông nghiệp ngập nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P., Mumpuni, Wilkinson, M., Gower, D. & Kupfer, A. 2004. Ichthyophis biangularis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

B
Động vật đặc hữu Malaysia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật được mô tả năm 1965


title: Serpulorbis zelandicus

text:
Serpulorbis zelandicus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Serpulorbis


title: Sinh vật sản xuất sơ cấp

text:
Sinh vật sản xuất sơ cấp là những sinh vật trong một hệ sinh thái mà sản xuất ra sinh khối từ những hợp chất vô cơ (sinh vật tự dưỡng). Trong hầu hết các trường hợp, chúng là những sinh vật hoạt động quang hợp (thực vật, vi khuẩn lam, sinh vật nguyên sinh và một số các sinh vật đơn bào khác; xem bài quang hợp). Tuy nhiên, có những ví dụ trong đó cổ khuẩn và vi khuẩn (các sinh vật đơn bào) sản xuất ra sinh khối từ quá trình oxy hóa các hợp chất hóa học vô cơ (sinh vật hóa tự dưỡng) trong các miệng phun thủy nhiệt dưới biển sâu. Những sinh vật này được coi là tồn tại ở bậc dinh dưỡng thấp nhất.

Nấm và các sinh vật khác thu được sinh khối từ quá trình oxy hóa các nguyên liệu hữu cơ được gọi là sinh vật phân giải và không phải sinh vật sản xuất sơ cấp. Tuy nhiên, địa y sống tại các khí hậu lãnh nguyên là một ví dụ ngoại lệ của sinh vật sản xuất sơ cấp trong đó, bằng việc sống cộng sinh, nó kết hợp khả năng quang hợp của tảo (hoặc thêm vào đó là sự gắn nito bởi vi khuẩn lam) với sự bảo vệ của nấm phân giải.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hệ sinh thái


title: Orimarga atribasis

text:
Orimarga atribasis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Pachybrachis korbi

text:
Pachybrachis korbi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Trivellona marlowi

text:
Trivellona marlowi là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Triviidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trivellona


title: Teramo

text:
Teramo là một đô thị và thành phố của Ý. Thành phố này là tỉnh lỵ tỉnh Teramo trong vùng Abruzzo. Teramo có diện tích 151,88 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 52.794 người. Teramo có cự ly 150 km so với Roma, nằm giữa các núi cao nhất của dãy núi Apennine.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Teramo giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Teramo


title: Leptotarsus dispar

text:
Leptotarsus dispar là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Sphecodes natalensis

text:
Sphecodes natalensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1925


title: Skjåk

text:
Skjåk là một đô thị ở hạt Oppland, Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống của Gudbrandsdal. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Bismo. Đô thị của Skjåk được tạo ra khi nó được tách ra từ Lom để trở thành một đô thị của riêng mình vào năm 1866.

Đô thị (ban đầu là một giáo khu) được đặt tên theo nông Skjåk cũ (tiếng Norse cổ: Skeiðakr), do nhà thờ đầu tiên được xây dựng ở đây.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị Oppland