title: Quận Jefferson, Arkansas

text:
Quận Jefferson là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 84.278 người. Quận lỵ đóng ở Pine Bluff.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 2366 km2, trong đó có 75 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính
 Interstate 530
 U.S. Highway 65
 U.S. Highway 79
 U.S. Highway 270
 U.S. Highway 425
 Highway 15
 Highway 31
 Highway 46
 Highway 58
 Highway 81
 Highway 88

Quận giáp ranh
Quận Pulaski (tây bắc)
Quận Lonoke (bắc)
Quận Arkansas (đông)
Quận Lincoln (đông nam)
Quận Cleveland (tây nam)
Quận Grant (tây)

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số [2] năm 2000, đã có 84.278 người, 30.555 hộ gia đình, và 21.510 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 95 người trên một dặm vuông (37/km ²). Có 34.350 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 39 trên một dặm vuông (15/km ²). Cơ cấu điểm chủng tộc của dân cư quận gồm 49,58% da đen hay Mỹ gốc Phi, 48,46% người da trắng, 0,24% người Mỹ bản xứ, 0,66% châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 0,26% từ các chủng tộc khác, và 0,76% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,96% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 30.555 hộ, trong đó 33,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 47,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 18,80% có nữ hộ và không có chồng, và 29,60% là các gia đình không. 26,20% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,59 và cỡ gia đình trung bình là 3.13.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 26,30% dưới độ tuổi 18, 10,80% 18-24, 27,80% 25-44, 22,10% từ 45 đến 64, và 12,90% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 35 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 95,90 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 93,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt 31.327 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 38.252 USD. Phái nam có thu nhập trung bình 31.848 USD so với 21.867 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 15.417 USD. Có 16,00% gia đình và 20,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 29,60% những người dưới 18 tuổi và 17,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Arkansas

Vùng đô thị Pine Bluff
Lãnh thổ Arkansas 1829
Khu dân cư thành lập năm 1829
Địa danh đặt tên theo Thomas Jefferson


title: Lignareix

text:
Lignareix  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Dầu mè (định hướng)

text:
Dầu mè có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:

Loại dầu ép từ hạt vừng
Cây dầu mè (Jatropha curcas) - một loài cây thuộc chi Dầu mè
Chi Dầu mè (Jatropha) - một chi thực vật thuộc họ Đại kích

Trang định hướng tên khoa học


title: (7423) 1992 PT2

text:
{{DISPLAYTITLE:(7423) 1992 PT2}}

(7423) 1992 PT2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 2 tháng 8 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lê Hiền Đức

text:
Lê Hiền Đức (sinh 12 tháng 12 năm 1932) là một nhà giáo hưu trí người Việt Nam, một người tích cực đấu tranh chống tham nhũng, và là một trong hai người đoạt Giải thưởng Liêm chính năm 2007 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế.

Hoạt động cách mạng
Bà tên thật là Phạm Thị Dung Mỹ, con út của tri phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Gia đình bà có 12 anh chị em, bà tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm như các anh chị của mình. Năm 13 tuổi, bà đã làm liên lạc cho Mặt trận Việt Minh, cầm thư của Mặt trận đến cho cha, để phối hợp phá kho thóc của Quân đội Đế quốc Nhật Bản chia cho dân nghèo.

Từ năm 1946, bà làm giao liên, làm mật mã viên cho ngành công an, rồi hoạt động tình báo cho Sở Liêm phóng Hà Nội. Năm 1949, mới 17 tuổi bà đã được điều lên chiến khu Việt Bắc làm việc tại Nha Công an Trung ương. Nhiệm vụ của bà là dịch các tài liệu bằng mật mã từ các nơi gửi về và làm liên lạc, đưa công văn, giấy tờ sang Văn phòng Chủ tịch ở ATK. Bí danh của bà thời đó là Lê Đức. Chủ tịch Hồ Chí Minh bảo nghe giống tên con trai quá, con gái phải hiền thục, trung hậu, nên đã đặt cho bà tên là Lê Hiền Đức. Tuy nhiên, Tạ Quang Chiến, một bảo vệ của chủ tịch Hồ Chí Minh, phủ nhận điều này.

Sau thời gian hoạt động cách mạng, bà được cử đi học ở Trung Quốc. Sau ngày tiếp quản Thủ đô, bà được điều về dạy học tại trường cấp 1 Chu Văn An (Hà Nội). Bà thông thạo tiếng Pháp và tiếng Trung, sau này bà còn tự học thêm tiếng Anh và đi phiên dịch cho người nước ngoài.

Chống tham nhũng
Từ năm 1984 khi vừa về hưu, bà bắt đầu tham gia chống tham nhũng. Với lương hưu 1.700.000 đồng/tháng, bà đã chi hầu hết số tiền này vào điện thoại, internet, báo chí và tem thư. Nhưng bà đã được các báo hỗ trợ. Công ty FPT có hỗ trợ bà tiền Internet, EVN biếu một máy điện thoại, miễn cước thuê bao. Thế là bà dùng tiền dư để đầu tư vào máy ảnh kỹ thuật số, các thiết bị điện tử để thu bằng chứng và bà dùng các phương tiện này để liên hệ với người dân cần bà giúp đỡ.

Bà giúp họ về pháp lý, tư vấn cách thức chống tham nhũng. Nhà bà ở quận Đống Đa, Hà Nội được rất nhiều người biết và tìm đến nhờ bà giúp đỡ. Bà công khai địa chỉ email để họ liên lạc với bà và lập một blog mang tên "Bà già khó chịu". Theo báo Tiền Phong vào sáng ngày 18 tháng 9 năm 2007, chịu không nổi với những trận chống tham nhũng quyết liệt của bà, một số người đã thuê người đặt vòng hoa tang trước cửa nhà bà để đe dọa. Theo bà Đức kể, ngoài chiếc vòng hoa "quái gở" này, bà còn nhận được rất nhiều cuộc điện thoại nặc danh, với những lời lẽ chửi bới, đe dọa như: "Nếu không ngừng việc chống tiêu cực, ra đường sẽ bị xe tông..."

Có rất nhiều người quý bà, họ gọi bà là "Bà già Liêm chính" và muốn trao cho bà giải thưởng, tuy nhiên cũng có nhiều người ghét bà họ gọi bà là "Ác Đức", "Thất Đức", "Bà già khó chịu", "Bà già lắm chuyện". Đảng Cộng sản Việt Nam thì cho rằng bà Lê Hiền Đức trong một số vụ việc không có liên quan nhưng vẫn tự cho mình quyền vào công sở, có hành vi thách thức, xúc phạm cán bộ, nhân viên cơ quan Nhà nước, thậm chí ngồi gọi điện thoại để cả chân lên ghế, đe dọa phá trụ sở, đập cửa cơ quan nhà nước. Bà tự cho mình là người cả thế giới biết và bà đã khiến nhiều người không khỏi bất bình.

Giải thưởng Liêm chính

Lê Hiền Đức rất kiên trì trong công việc chống tham nhũng dù phải đối mặt với rất nhiều nguy hiểm, khó khăn, đây là lý do đặc biệt đưa bà vào vòng chung kết Giải thưởng Liêm chính năm 2007 (2007 Integrity Awards).

Lê Hiền Đức sắp được tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International) trao Giải Liêm chính, tin này được đại sứ Thụy Điển ở Việt Nam, ông Rolf Bergman tiết lộ cho báo chí Việt Nam biết ngày 3 tháng 12, bên lề diễn đàn chống tham nhũng 2007 tổ chức tại Hà Nội. Ông còn nói thêm là bà sẽ lên đường sang Đức vào đầu năm tới để nhận giải. Giải thưởng được trao không phải bằng tiền mặt, mà là tấm bằng ghi nhận công lao và một tặng vật bằng pha lê. Giải thưởng Liêm chính lần thứ sáu này nhằm ghi nhận những nỗ lực của các cá nhân hay các tổ chức để tạo ra thế giới không có tham nhũng, vì công lý, nhân quyền, tính minh bạch và liêm chính.

Ngoài bà Đức, những cá nhân và tổ chức vào vòng chung kết năm nay được chọn từ 20 đề cử khắp thế giới. Trong đó có trưởng công tố của Haiti Claudy Gassant, nhật báo Prothom Alo tại Bangladesh (liên tục đưa ra ánh sáng những vụ tham nhũng của các quan chức chính phủ ở cấp cao nhất trong vòng mười năm qua với sự chỉ đạo của tổng biên tập dũng cảm Motiur Rahman), nhóm luật sư Abdelatif Kanjae, Lhibib Lhaji và Khalid Bouhail của Maroc (đã chống lại nạn tham nhũng trong hệ thống luật pháp của nước này, giúp người dân nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của một hệ thống pháp lý công bằng và độc lập) và giáo sư Mark Pieth từ Đại học Basel (ông chuyên về tội phạm học và luật hình sự, là thành viên của Ủy ban Điều tra độc lập về chương trình đổi dầu lấy lương thực của Liên Hợp Quốc)...

Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam, ông Rolf Bergman nhấn mạnh rằng
 "Việt Nam cần tự hào vì có những công dân như bà Lê Hiền Đức, là người không những chỉ muốn Đảng và Nhà nước chấm dứt nạn tham nhũng, mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ, đóng góp cụ thể vào cuộc chiến chống tham nhũng... hy vọng là bà Lê Hiền Đức sẽ là tấm gương điển hình cho nhiều người Việt Nam khác".

Kết quả đề cử: Theo thông báo của Tổ chức Minh bạch thế giới vào ngày 12 tháng 12 năm 2007 thì bà Lê Hiền Đức đã chính thức đoạt giải thưởng Liêm chính cho năm 2007.

Hoạt động tiếp tục
Bà Lê Hiền Đức tiếp tục hoạt động xã hội, trong đó là việc giúp đỡ những người bị nhà nước tịch thu đất, đang khiếu kiện đòi lại. Đối với bà:

Chính kiến

 Có mặt trong danh sách những người đã ký trong "Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992" phổ biến vào ngày 19 tháng 01 năm 2013 tại Hà Nội

Chú thích

Chống tham nhũng
Sinh năm 1932
Nhân vật còn sống
Người Hà Nội
Nhóm Kiến nghị 72


title: Nam Phần Lan

text:
Tỉnh Nam Phần Lan là một tỉnh của Phần Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh Tây Phần Lan và Đông Phần Lan. Tỉnh Nam Phần Lan nằm bên vịnh Phần Lan và giáp với Nga. Tỉnh này có diện tích 34.378 km², dân số hơn 2 triệu người, thủ phủ là Hameenlina.

Tham khảo

Tỉnh Phần Lan (1997-2009)


title: Đường IS

text:
Đường IS biểu thị tập hợp các mức lãi suất và thu nhập cân bằng thị trường hàng hóa vĩ mô. IS là kết hợp hai chữ cái viết tắt của Investment và Saving trong tiếng Anh, nghĩa là đầu tư và tiết kiệm. Đường IS được sử dụng trong phân tích IS-LM.

Giả thiết

Đầu tư I là hàm số của lãi suất thực tế r: I = I (r).
Đầu tư giảm nếu lãi suất tăng (dI/dr<0). (Xem thêm hàm số đầu tư)
Tiết kiệm S là hàm số của thu nhập Y: S = Y - C
Tiết kiệm tăng khi thu nhập tăng (dS/dY>0). Xem thêm hàm số tiết kiệm).

Ở đây lưu ý là thu nhập bằng với sản lượng bằng với tổng chi tiêu (chi tiêu dùng + chi đầu tư tư nhân + chi tiêu ròng chính phủ + xuất khẩu ròng). Khi một trong các loại chi tiêu này thay đổi, thì tổng chi tiêu sẽ thay đổi, hay thu nhập sẽ thay đổi.
Y = C + I + G + NX
Thị trường hàng hóa vĩ mô ở trạng thái cân bằng, do đó: I = S.

Thành lập mô hình

Lãi suất r tăng, khiến cho đầu tư I giảm đi.
Tiết kiệm S luôn bằng đầu tư I, nên khi đầu tư giảm thì thu nhập Y phải giảm để cho tiết kiệm giảm xuống.
Biểu diễn quan hệ nghịch đảo giữa lãi suất r và thu nhập Y để đảm bảo cần bằng thị trường hàng hóa vĩ mô này trên đồ thị hai chiều với trục hoành là các mức thu nhập Y, còn trục tung là các mức lãi suất r, ta sẽ có một đường IS là tập hợp của các mức tiết kiệm và thu nhập bằng nhau làm cân bằng thị trường hàng hóa vĩ mô. Đường này dốc xuống phía phải.
Phương trình đường IS: Y = C (Y - T) + I (r) + G

Vận dụng mô hình
Vì nguyên nhân nào đó (chính phủ tăng chi tiêu hoặc giảm thuế dẫn tới chi tiêu ròng của chính phủ tăng lên (xem Chính sách tài chính), lãi suất r không đổi mà đầu tư I lại tăng lên. Tiết kiệm S phải tăng theo đầu tư. Và thu nhập Y phải tăng lên để cho tiết kiệm tăng. Khi r không đổi mà Y tăng, đường IS dịch song song sang phía phải của đồ thị.
Ngược lại, khi r không đổi mà Y giảm, đường IS dịch song song sang phía trái.

Các yếu tố làm dịch chuyển IS
G (chi tiêu chính phủ), T (thuế): Chính phủ sử dụng chính sách tài khóa làm tăng G (giảm T) sẽ làm IS dịch chuyển sang phải.
Cú sốc ngoại sinh: Cú sốc ngoại sinh của người tiêu dùng,nhà đầu tư làm tăng I (đầu tư),C (chi tiêu cá nhân) ngoại sinh sẽ làm dịch chuyển IS phải.

Độ dốc của đường IS
Đường IS có độ dốc âm: bởi vì r(lãi suất),I(đầu tư) có quan hệ ngược chiều với nhau.Độ dốc của IS phụ thuộc vào độ nhạy cảm của I(đầu tư) phản ánh qua lãi suất,giá trị của số nhân chi tiêu.
Sự nhạy cảm của đầu tư với lãi suất:
Đầu tư rất nhạy cảm:một sự thay đổi nhỏ của lãi suất cũng làm cho đầu tư và chi tiêu thay đổi một lượng lớn => thu nhập thay đổi nhiều,đường IS sẽ thoải.
Đầu tư ít nhạy cảm:ngược lại.
Giá trị của số nhân chi tiêu(m):
Nếu số nhân chi tiêu lớn thì thu nhập cân bằng tăng nhiều.Do vậy đường IS sẽ thoải.
Nếu số nhân chi tiêu nhỏ thì ngược lại.

Các trường hợp đường IS đặc biệt
Trong mô hình trên, chúng ta thấy một đường IS trơn tru, dốc xuống phía phải. Song có những trường hợp đặc biệt, đường IS sẽ không phải như vậy.

Đường IS thẳng đứng:

Trong mô hình chuẩn trình bày ở trên, chúng ta giả thiết là đầu tư I là hàm số giảm của lãi suất r. Tuy nhiên, nếu nới lỏng giả thiết này, và cho rằng đầu tư hoàn toàn không có phản ứng gì khi lãi suất thay đổi (dI/dr=0). Khi ấy tiết kiệm S cũng không hề thay đổi. Thu nhập Y cũng không thay đổi. Tóm lại, dù lãi suất thay đổi, nhưng thu nhập không đổi. Đường IS vì thế thẳng đứng.

Đường IS nằm ngang:

Giả dụ, bây giờ đầu tư I lại phản ứng mạnh vô hạn với những thay đổi của lãi suất r. Lúc này đường IS sẽ nằm ngang.

Xem thêm
Kinh tế học vĩ mô Keynes
Trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp
Đường LM
Phân tích IS-LM
Mô hình Mundell-Fleming

Tham khảo

Mankiw, Gregory N. (2002), Macroeconomics, Fifth edition, Worth Publisher.

Kinh tế học vĩ mô
Kinh tế học Keynes mới
Đường cong kinh tế

en:IS/LM model#IS schedule


title: Chưng cất phá hủy

text:
Chưng cất phá hủy là một dạng chưng cất nhằm loại ra và thu hồi riêng các khí và các chất còn lại từ một số chất bằng cách nung nóng nó mà không có mặt không khí. Quá trình này phá vỡ cấu trúc và tạo ra một số chất mới. Đôi khi nó còn được gọi là 'cốc hóa' khi nói đến quá trình nung nóng làm biến đổi than có chứa bitum thành than cốc và các phụ phẩm khác như hắc ín (ở nhiệt độ khoảng 1.000 °C).

Các ví dụ về các chất thông thường hay được sử dụng trong chưng cất phá hủy để chiết ra các hóa chất và các vật liệu khác bao gồm:
 Gỗ
 Than bao gồm than cám, than bùn v.v

Các ví dụ về các chất được chiết ra bao gồm:
 Axít axêtíc
 Rượu mêtylic hay rượu gỗ (mêtanol)
 Khí than
 Hắc ín

Các dạng chưng cất khác còn có:

 Chưng cất phân đoạn nhằm thu được các chất có điểm sôi khác nhau trong một hỗn hợp mà không có sự thay đổi hay phá vỡ các chất này.
 Chưng cất đơn giản nhằm tách một chất ra khỏi dung dịch của nó.

Thông tin liên quan
Các chất dễ bay hơi trong dầu hắc ín là sản phẩm được tạo ra từ chưng cất phá hủy than có chứa bitum. Chúng chứa các hydrocarbon thơm đa vòng (PNA). Các PNA thăng hoa rất nhanh và sinh ra các hợp chất có khả năng gây ung thư trong môi trường làm việc. Các chứng cứ cho thấy công nhân bị phơi nhiễm trước các sản phẩm của sự cháy hay chưng cất than chứa bitum có nguy cơ bị ung thư cao.

Tham khảo

Chưng cất


title: Louis Saha

text:
Louis Laurent Saha (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1978) là một cựu cầu thủ bóng đá người Pháp.

Là một cựu thành viên của học viện bóng đá Clairefontaine, Saha bắt đầu sự nghiệp của mình ở câu lạc bộ FC Metz trước khi chuyển đến Newcastle United theo dạng cho mượn. Trước thềm mùa giải 2000-01, Saha chuyển đến Fulham nơi mà anh trở thành lựa chọn hàng đầu cho vị trí tiền đạo, câu lạc bộ được thăng hạng ngay trong mùa giải đầu tiên của anh. Với phong độ của mình, Saha đã giành được sự chú ý của Manchester United, Anh chuyển đến Manchester United với giá trị chuyển nhượng 12.4 triệu bảng giữa mùa giải 2003-04. Chấn thương đeo bám anh trong suốt quãng thời gian ở Old Trafford, mặc dù vậy anh vẫn giành được những thành công với 2 chức vô địch Premier League, UEFA Champions League 2007-08 và 6 bàn thắng ở Cúp Liên đoàn, trong đó có 1 bàn trong trận chung kết Cúp Liên đoàn 2006. Sau bốn năm rưỡi ở Manchester United, Saha chuyển đến sân Goodison Park của Everton, tại đây, trong trận chung kết Cúp FA 2009, anh đã mở tỉ số sau 25 giây, lập kỉ lục bàn thắng nhanh nhất trong lich sử các trận chung kết Cúp FA.

Saha đá cho đội tuyển Pháp lần đầu tiên vào năm 2004 trong trận thắng 2–0 trước Bỉ. Anh đại diện cho Pháp tham gia Euro 2004 và cả World Cup 2006, Giải đấu mà đội tuyển Pháp đã vào đến trận chung kết gặp đội tuyển Ý, tuy vậy anh không thể tham gia trận đấu này sau khi nhận thẻ vàng trong trận bán kết gặp Bồ Đào Nha.

Thống kê sự nghiệp

Số liệu thống kê chính xác tới ngày 5 tháng 5 năm 2013

Danh hiệu

Fulham
 EFL Championship (1): 2000–01

Manchester United
 Premier League (2): 2006–07, 2007–08
 EFL Cup (1): 2005–06
FA Community Shield (1): 2007
 UEFA Champions League (1): 2007–08

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1978
Nhân vật còn sống
Người Pháp gốc Guadeloupe
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp
Cầu thủ bóng đá nam Pháp ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá FC Metz
Cầu thủ bóng đá Newcastle United F.C.
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá Sunderland A.F.C.
Cầu thủ bóng đá S.S. Lazio
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2004
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Vận động viên Paris
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Vận động viên Pháp ở Anh
Vận động viên Pháp ở Ý
Cầu thủ bóng đá INF Clairefontaine
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Vận động viên Pháp da đen


title: Anthophora rutilans

text:
Anthophora rutilans là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dours mô tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1869


title: 10351 Seiichisato

text:
10351 Seiichisato (1992 SE1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1992 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10351 Seiichisato

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Phaneta

text:
Phaneta là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Phaneta alatana (McDunnough, 1938)
Phaneta albertana (McDunnough, 1925)
Phaneta altana (McDunnough, 1927)
Phaneta ambodaidaleia Miller, 1983
Phaneta amphorana (Walsingham, 1879)
Phaneta annetteana (Kearfott, 1907)
Phaneta apacheana (Walsingham, 1884)
Phaneta argenticostana (Walsingham, 1879)
Phaneta argutipunctana Blanchard & Knudson, 1983
Phaneta artemisiana (Walsingham, 1879)
Phaneta autochthones (Walsingham, 1897)
Phaneta autumnana (McDunnough, 1942)
Phaneta awemeana (Kearfott, 1907)
Phaneta benjamini (Heinrich, 1923)
Phaneta bimaculata (Kuznetzov, 1966)
Phaneta bucephaloides (Walsingham, 1891)
Phaneta camdenana (McDunnough, 1925)
Phaneta canusana Wright, in Wright, Brown & Gibson, 1997
Phaneta castrensis (McDunnough, 1929)
Phaneta cetratana (Kennel, 1901)
Phaneta cinereolineana (Heinrich, 1923)
Phaneta citricolorana (McDunnough, 1942)
Phaneta clarkei Blanchard & Knudson, 1983
Phaneta clavana (Fernald, 1882)
Phaneta columbiana (Walsingham, 1879)
Phaneta complicana (McDunnough, 1925)
Phaneta convergana (McDunnough, 1925)
Phaneta corculana (Zeller, 1874)
Phaneta crassana (McDunnough, 1938)
Phaneta cruentana Blanchard & Knudson, 1982
Phaneta decempunctana (Walsingham, 1879)
Phaneta delphinoides (Heinrich, 1923)
Phaneta delphinus (Heinrich, 1923)
Phaneta dorsiatomana (Kearfott, 1905)
Phaneta elongana (Walsingham, 1879)
Phaneta essexana (Kearfott, 1907)
Phaneta fasciculatana (McDunnough, 1938)
Phaneta ferruginana (Fernald, 1882)
Phaneta fertoriana (Heinrich, 1923)
Phaneta festivana (Heinrich, 1923)
Phaneta formosana (Clemens, 1860)
Phaneta granulatana (Kearfott, 1908)
Phaneta grindeliana (Busck, 1906)
Phaneta griseocapitana (Walsingham, 1879)
Phaneta implicata (Heinrich, 1931)
Phaneta indagatricana (Heinrich, 1923)
Phaneta indeterminana (McDunnough, 1925)
Phaneta infimbriana (Dyar, 1904)
Phaneta influana (Heinrich, 1923)
Phaneta insignata (Heinrich, 1924)
Phaneta kiscana (Kearfott, 1905)
Phaneta kokana (Kearfott, 1907)
Phaneta lapidana (Walsingham, 1879)
Phaneta latens (Heinrich, 1929)
Phaneta linitipunctana Blanchard & Knudson, 1983
Phaneta marmontana (Kearfott, 1907)
Phaneta mayelisana Blanchard, 1979
Phaneta migratana (Heinrich, 1923)
Phaneta minimana (Walsingham, 1879)
Phaneta misturana (Heinrich, 1923)
Phaneta modernana (McDunnough, 1925)
Phaneta modicellana (Heinrich, 1923)
Phaneta montanana (Walsingham, 1884)
Phaneta mormonensis (Heinrich, 1923)
Phaneta musetta Blanchard & Knudson, 1983
Phaneta nepotinana (Heinrich, 1923)
Phaneta ochrocephala (Walsingham, 1895)
Phaneta ochroterminana (Kearfott, 1907)
Phaneta octopunctana (Walsingham, 1895)
Phaneta offectalis (Hulst, 1886)
Phaneta olivaceana (Riley, 1881)
Phaneta oregonensis (Heinrich, 1923)
Phaneta ornatula (Heinrich, 1924)
Phaneta pallidarcis (Heinrich, 1923)
Phaneta pallidicostana (Walsingham, 1879)
Phaneta parmatana (Clemens, 1860)
Phaneta parvana (Walsingham, 1879)
Phaneta pastigiata (Heinrich, 1929)
Phaneta pauperana (Duponchel, in Godart, 1842)
Phaneta perangustana (Walsingham, 1879)
Phaneta pylonitis (Meyrick, 1932)
Phaneta radiatana (Walsingham, 1879)
Phaneta raracana (Kearfott, 1907)
Phaneta refusana (Walker, 1863)
Phaneta rupestrana (McDunnough, 1925)
Phaneta salmicolorana (Heinrich, 1923)
Phaneta sardoensis (Rebel, 1935)
Phaneta scalana (Walsingham, 1879)
Phaneta scotiana (McDunnough, 1958)
Phaneta segregata (Heinrich, 1924)
Phaneta setonana (McDunnough, 1927)
Phaneta southamptonensis (Heinrich, 1935)
Phaneta spectana (McDunnough, 1938)
Phaneta spiculana (Zeller, 1875)
Phaneta stramineana (Walsingham, 1879)
Phaneta striatana (Clemens, 1860)
Phaneta sublapidana (Walsingham, 1879)
Phaneta subminimana (Heinrich, 1923)
Phaneta tarandana (Moschler, 1874)
Phaneta tenuiana (Walsingham, 1879)
Phaneta tomonana (Kearfott, 1907)
Phaneta transversa (Walsingham, 1895)
Phaneta umbrastriana (Kearfott, 1907)
Phaneta umbraticana (Heinrich, 1923)
Phaneta verecundana Blanchard, 1980
Phaneta verna Miller, 1971
Phaneta vernalana (McDunnough, 1942)
Phaneta verniochreana (Heinrich, 1923)
Phaneta youngi (McDunnough, 1925)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: 239 Adrastea

text:
Adrastea  (định danh hành tinh vi hình: 239 Adrastea) là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Ngày 18 tháng 8 năm 1884, nhà thiên văn học người Áo Johann Palisa phát hiện tiểu hành tinh Adrastea khi ông thực hiện quan sát ở Viên và đặt tên nó theo tên nữ thần Adrasteia trong thần thoại Hy Lạp.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Asteroid Orbital Elements Database
 Minor Planet Discovery Circumstances

Adrastea
18840818
Adrastea
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xenophanes (bướm)

text:
Xenophanes là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Pyrgini


title: Luperus marginatus

text:
Luperus marginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Opalia (Epitoniidae)

text:
Opalia  là một chi ốc biển nhỏ trong họ Epitoniidae.

Các loài
Các loài được ghi nhận theo World Register of Marine Species (WoRMS):

 Opalia abbotti Clench & Turner, 1952 (after R. Tucker Abbott)
 Opalia aglaia (Bartsch, 1915) (synonym of Gibbula agalia Bartsch, 1915)
 Opalia ahiparana (A. W. B. Powell, 1930)
 Opalia alba (de Boury, 1911)
 Opalia apostolorum (Iredale, 1936)
 Opalia attenuata (Pease, 1860)
 Opalia aurifila (Dall, 1889)
 Opalia australis (Lamarck, 1822)
 Opalia bairdii (E.A. Smith, 1872)
 Opalia ballinensis (E. A. Smith, 1891)
 Opalia bardeyi (Jousseaume, 1912)
 Opalia bicarinata (G. B. Sowerby II, 1844)
 Opalia burchorum DuShane, 1988
 Opalia burryi Clench & Turner, 1950
 Opalia calyx Nakayama, 2012
 Opalia colimana Hertlein & Strong, 1951
 Opalia corolla (Melvill & Standen, 1903)
 Opalia coronata (Philippi, 1844)
 Opalia crassilabrum (Sowerby, 1844)
 Opalia crenata (Linnaeus, 1758)
 Opalia crenatoides Carpenter, 1864
 Opalia crystallina (Carpenter, 1864)
 Opalia diadema (G. B. Sowerby, 1832)
 Opalia dushaneae Garcia, 2004
 Opalia eolis Clench & Turner, 1950
 Opalia exopleura (Dall, 1917)
 Opalia felderi Garcia, 2004
 Opalia fortunata Bouchet & Warén, 1986
 Opalia funiculata (Carpenter, 1857)
 Opalia gaini Lamy, 1922
 Opalia garciai Kilburn, 1994
 Opalia gereti (de Boury, 1913)
 Opalia granosa (Quoy & Gaimard, 1834)
 Opalia granulosa de Boury, 1909
 Opalia gruveli (de Boury) (temporary name)
 Opalia hellenica (Forbes, 1844)
 Opalia hidryma (Melvill, 1899)
 Opalia hotessieriana (d’Orbigny, 1842)
 Opalia infrequens (C. B. Adams, 1852)
 Opalia japonica (Okutani, 1964)
 Opalia koskinum (Hedley, 1909)
 Opalia leeana (A. E. Verrill, 1882)
 Opalia levis Nakayama, 2010
 Opalia longissima Garcia, 2004
 Opalia mammosa (Melvill & Standen, 1903)
 Opalia martis (Thiele, 1925)
 Opalia matajiroi (Kuroda, 1954)
 Opalia mauritanica Talavera, 1975
 Opalia megalodon Garcia, 2004
 Opalia methoria Kilburn, 1985
 Opalia mexicana Dall, 1908
 Opalia minervae (Thiele, 1925)
 Opalia monovaricosa (Kuroda & Habe, 1961)
 Opalia montereyensis (Dall, 1907)
 Opalia morchiana (Dall, 1889)
 Opalia mormulaeformis (Masahito, Kuroda & Habe, 1971)
 Opalia neocaledonica Garcia, 2004
 † Opalia mackayi Maxwell, 1992
 Opalia pacoi Engl, 2002
 Opalia paucisculpta Bozzetti, 2007
 Opalia paulula DuShane, 1974
 Opalia pseudoescalaris (Melvill & Standen, 1901)
 Opalia pumilio (Libassi, 1859)
 Opalia punctata (Thiele, 1925)
 Opalia pupipunctata (de Boury, 1911)
 Opalia revizee Lima & Christoffersen, 2014
 Opalia sanjuanensis (Lowe, 1932)
 Opalia soror (Odhner, 1919)
 Opalia spongiosa Carpenter, 1866
 Opalia subcrassa (Cotton & Godfrey, 1938)
 Opalia sumatrensis (Thiele, 1925)
 † Opalia tenuispiralis (P. Marshall, 1919)
 Opalia texta (E. A. Smith, 1903)
 Opalia thorsenae Garcia, 2004
 Opalia turnerae Garcia, 2004
 Opalia velumnuptialis Garcia, 2004
 Opalia wareni Garcia, 2004
 Opalia wroblewskyi (Mörch, 1875)
 Opalia zelandica Finlay, 1930

Các loài đồng danh pháp
 Opalia andrewsii (A. E. Verrill, 1882): synonym of Cylindriscala andrewsii (A. E. Verrill, 1882)
 Opalia antarctica (E. A. Smith, 1907): synonym of Acirsa antarctica (E. A. Smith, 1907)
 Opalia barbadensis (de Boury, 1913): synonym of Opalia pumilio var. morchiana (Dall, 1889): synonym of Opalia morchiana (Dall, 1889)
 Opalia borealis Keep, 1881: synonym of Opalia wroblewskyi (Mörch, 1875)
 Opalia bullata Carpenter, 1864: synonym of Opalia infrequens (C. B. Adams, 1852)
 Opalia cerigottana Sturany, 1896: synonym of Punctiscala cerigottana (Sturany, 1896)
 Opalia chacei Strong, 1937: synonym of Opalia wroblewskyi (Mörch, 1875)
 Opalia consors (Crosse & P. Fischer, 1864): synonym of Gyroscala lamellosa (Lamarck, 1822)
 Opalia coronata (Scacchi, 1844): synonym of Opalia hellenica (Forbes, 1844)
 Opalia corsicana Nordsieck, 1974: synonym of Acirsa subdecussata (Cantraine, 1835)
 Opalia crenulata (Kiener, 1839): synonym of Opalia crenata (Linnaeus, 1758)
 Opalia dromio Dall, 1927: synonym of Opaliopsis opalina (Dall, 1927)
 Opalia espirita (Baker, Hanna & Strong, 1930): synonym of Opalia crystallina (Carpenter, 1864)
 Opalia evicta (de Boury, 1919): synonym of Opalia montereyensis (Dall, 1907)
 Opalia fregata (Iredale, 1936): synonym of Cirsotrema fregata (Iredale, 1936)
 Opalia fusoides (Jousseaume, 1912): synonym of Opalia bicarinata (G. B. Sowerby II, 1844)
 Opalia fusticulus Gaglini, 1992: synonym of Opalia abbotti Clench & Turner, 1952
 Opalia gracilis (Masahito, Kuroda & Habe, 1971): synonym of Opalia bicarinata (G. B. Sowerby II, 1844)
 Opalia grossicostata (Nyst, 1871): synonym of Opalia hotessieriana (d'Orbigny, 1842)
 Opalia humerosa (Schepman, 1909): synonym of Cylindriscala humerosa (Schepman, 1909)
 Opalia insculpta Carpenter, 1865: synonym of Opalia crenatoides Carpenter, 1864
 Opalia japonica (Okutani, 1964): synonym of Papuliscala japonica (Okutani, 1964)
 Opalia linteata (Schwengel, 1943): synonym of Opalia pumilio (Mörch, 1875)
 Opalia magellanica (Philippi, 1845): synonym of Epitonium magellanicum (Philippi, 1845)
 Opalia maxwelli (Finlay, 1930): synonym of Funiscala maxwelli Finlay, 1930
 Opalia mazatlanica Dall, 1908: synonym of Opalia infrequens (C. B. Adams, 1852)
 Opalia nicolayi Nordsieck, 1974: synonym of Opalia abbotti Clench & Turner, 1952
 Opalia nodosocarinata (Dall, 1889): synonym of Opalia pumilio (Mörch, 1875)
 † Opalia plicosa (Philippi, 1844): synonym of † Punctiscala plicosa (Philippi, 1844)
 Opalia pluricostata Dall, 1917: synonym of Opalia montereyensis (Dall, 1907)
 Opalia retiporosa (Carpenter, 1866): synonym of Opalia spongiosa Carpenter, 1864
 Opalia revizee Lima, Christoffersen, Barros & Folly, 2012: synonym of Opalia revizee Lima & Christoffersen, 2014
 Opalia terebralioides Kilburn, 1975: synonym of Claviscala terebralioides (Kilburn, 1975)
 Opalia tortilis (Watson, 1883): synonym of Cylindriscala tortilis (Watson, 1883)
 Opalia torulosa (Brocchi, 1814): synonym of Claviscala richardi (Dautzenberg & de Boury, 1897)
 Opalia tremperi Bartsch, 1927: synonym of Opalia infrequens (C. B. Adams, 1852)
 Opalia valida (Verco, 1906): synonym of Cirsotrema validum (Verco, 1906)

Chú thích

Tham khảo

 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213

Epitoniidae


title: Loạn thị

text:
Loạn thị là một tật về khúc xạ ở mắt. Ở mắt bình thường, các tia hình ảnh sau khi đi qua giác mạc thì được hội tụ ở một điểm trên võng mạc. Nhưng ở mắt loạn thị, các tia hình ảnh lại được hội tụ ở nhiều điểm trên võng mạc khiến cho người loạn thị thấy hình ảnh nhòe, không rõ. Nguyên nhân của loạn thị là giác mạc có hình dạng bất thường khiến khả năng tập trung ánh sáng của giác mạc bị giảm đi. Loạn thị có thể đi kèm với cận thị thành tật cận loạn, hoặc đi kèm với viễn thị thành tật viễn loạn.

Kính trụ
Kính trụ là những kính có một mặt phẳng và một mặt hình trụ. Một kính trụ có thể coi như một sự chồng khít của rất nhiều thấu kính hội tụ (kính trụ hội tụ) hay phân kỳ (kính trụ phân kỳ)

Tính chất
Một chùm sáng song song chiếu thẳng góc vào mặt phẳng của kính trụ, sau khi qua kính trụ sẽ tạo thành một tiêu tuyến song song với trục của kính trụ.

Mắt nhìn qua một kính trụ: một vật vuông ABCD được nhìn qua một kính trụ đứng dọc; nhìn như rộng ra nếu qua một kính trụ hội tụ và nhìn như hẹp lại nếu qua kính trụ phân kỳ. Nếu vật là tròn, nhìn hình sẽ là bầu dục.

Giải pháp
Muốn trung hòa tác dụng của một kính trụ có 2 phương pháp:
Gắn vào một kính trụ có cùng công suất nhưng khác dấu, có trụ song song (hệ thống này trở thành một tấm phẳng).
Gắn vào một kính trụ có cùng dấu và công suất, trục thẳng góc (hệ thống trở thành một kính cầu). Vấn đề này có tầm quan trọng hàng đầu để điều chỉnh loạn thị.

Trong một hệ cầu – trụ nghĩa là tạo nên bởi sự phối hợp một kính trụ và một kính cầu, những kinh tuyến không cùng một độ cong và do đó không cùng một công suất. Người ta gọi "những kinh tuyến chính" là những kinh tuyến thẳng góc với nhau, trong đó độ cong, có cái tối đa, có cái tối thiểu.

Định nghĩa

Một hệ quang học loạn thị cho ảnh của một điểm không phải là một điểm, mà là hai đường thẳng gọi là tiêu tuyến. Khoảng cách của hai tiêu tuyến xác định độ loạn thị. Tiêu tuyến trước tạo bởi kinh tuyến có triết quang cao nhất và tiêu tuyến sau bởi kinh tuyến có triết quang thấp nhất. Mỗi tiêu tuyến đều thẳng góc với kinh tuyến gốc. Về lý thuyết, không có mắt nào là hoàn toàn không loạn thị, nhưng trong thực tế người ta gọi là loạn thị khi có rối loạn về chức năng thị giác kiểu loạn thị mà bệnh nhân nhận thức được.

Dấu hiệu nhận biết
Thạc sĩ, bác sĩ Mai Thị Anh Thư từ Bệnh viện mắt Hà Nội 2 cho biết, các dấu hiệu điển hình của loạn thị:

 Mắt mờ, nhìn hình ảnh bị mờ, nhòe đi.
 Tầm nhìn nhân đôi, nhìn một vật có thể xuất hiện 2 – 3 bóng mờ.
 Khó khăn khi nhìn ở bất kỳ khoảng cách nào.
 Một số biểu hiện kèm theo như: nhanh mỏi mắt, đau đầu, đau cổ, chảy nước mắt…

Loạn thị do giác mạc
Loạn thị hầu hết là do giác mạc. Giác mạc ở đây không còn là một chỏm cầu với tất cả mọi kinh tuyến đều có cùng một bán kính cong mà nó thay đổi tùy theo kinh tuyến.
Thực ra giác mạc bình thường cũng không phải hoàn toàn là một phần của hình cầu. Kinh tuyến ngang có bán kính cong là 7,8 Milimét và dọc là 7,7 Milimét. Như vậy là có loạn thị giác mạc sinh lý. Độ loạn thị này được bù bằng độ loạn thị ngược lại của thể thủy tinh, nên có sự cân bằng khúc xạ và mắt được chính thị hóa. Người ta chia ra loạn thị đều và không đều.

Loạn thị đều

Trong loạn thị đều, các kinh tuyến thay đổi dần dần từ kinh tuyến có triết quang cao nhất đến kinh tuyến có triết quang thấp nhất.

Những dấu hiệu thường thấy khiến người bệnh đi khám là:

Song thị: hay gặp trong loạn thị nghịch hay loạn thị mất điều chỉnh. Loạn thị là nguyên nhân hay gặp nhất đối với song thị một mắt. Cần phải khám kỹ khi có hiện tượng trên.
Quáng mắt: ánh sáng mặt trời làm mắt khó chịu là dấu hiệu khá điển hình và cần phải tìm xem có loạn thị không. Tất cả những rối loạn trên đều được giải thích theo kiểu nhìn của người loạn thị. Thật vậy, họ nhìn khá rõ những ảnh nằm trên tiêu tuyến gần võng mạc nhất. Đặt trước họ một mặt đồng hồ Parent, họ sẽ thấy rõ đường dọc hay các đường ngang.

Loạn thị cận
Loạn thị cận đơn thuận: Tiêu tuyến trước nằm ngang trước võng mạc, tiêu tuyến sau đứng dọc trên võng mạc. Thị lực không điều chỉnh cũng vẫn khá tốt. Cần phải cảnh giác để không nhầm loại loạn thị này với loạn thị viễn có dạng trên do điều tiết. Ở trẻ em, nhất thiết phải khám kỹ sau khi đã nhỏ atropin để làm liệt điều tiết. Điều chỉnh loạn thị cận đơn thuận khá đơn giản bằng một kính trụ phân kỳ trục nằm ngang.
Loạn thị cận đơn nghịch: tiêu tuyến dọc ở trước võng mạc. Điều chỉnh dễ dàng bằng một kính trụ phân kỳ trục đứng dọc.
Loạn thị cận đơn chéo: làm thị lực giảm rất nhiều và thường gây mỏi mắt. Điều chỉnh bằng kính trụ phân kỳ trục chéo.
Loạn thị cận kép, thuận, nghịch, chéo: Phải điều chỉnh kép: Điều chỉnh cận thị bằng cách đưa một tiêu tuyến vào đúng trên võng mạc, rồi đưa tiêu tuyến thứ hai về nằm trên tiêu tuyến thứ nhất. Điều chỉnh đôi khi khá tinh tế, người ta thường có xu hướng điều chỉnh quá mức tật cận thị.

Loạn thị viễn
Loạn thị viễn đơn thuận: Tiêu tuyến dọc ở sau và tiêu tuyến ngang nằm trên võng mạc. Bệnh nhân có xu hướng là điều tiết để nhìn rõ, như vậy là tiêu tuyến sau được đưa về võng mạc, thị lực được tăng lên. Tiêu tuyến ngang ra trước võng mạc gây nên loạn thị cận giả. Điều chỉnh bằng kính trụ hội tụ trục dọc.
Loạn thị viễn đơn nghịch: Tiêu tuyến dọc nằm trên võng mạc, tiêu tuyến ngang ở sau. Điều chỉnh bằng kính trụ hội tụ trục ngang.
Loạn thị viễn đơn chéo: điều chỉnh bằng kính trụ hội tụ trục chéo.
Loạn thị viễn kép thuận hay nghịch: cả hai tiêu tuyến đều ở sau võng mạc, người trẻ sẽ điều tiết để đưa tiêu tuyến dọc nằm trên võng mạc. Nếu loạn thị viễn kép thuận tiêu tuyến dọc ở sau và đưa về nằm trên võng mạc, thì tiêu tuyến trước ngang phải ở trước võng mạc, như vậy sẽ gây nên loạn thị cận giả. Nếu loạn thị viễn nghịch tiêu tuyến trước dọc được đưa về nằm trên võng mạc, còn tiêu tuyến sau ngang vẫn nằm sau võng mạc. Điều chỉnh thường gồm một kính trụ hội tụ và kính cầu hội tụ.

Loạn thị hỗn hợp
Có một tiêu tuyến ở trước võng mạc, còn tiêu tuyến kia ở sau. Nếu loạn thị thuận, tiêu tuyến trước ngang, tiêu tuyến sau dọc. Người trẻ điều tiết để đưa tiêu tuyến dọc về trên võng mạc. Như vậy giống như loạn thị cận đơn thuận.

Nếu loạn thị nghịch tiêu tuyến trước dọc và bệnh nhân không thể làm di chuyển nó được; tiêu tuyến sau ngang. Điều chỉnh gồm một kính trụ và một kính cầu có dấu ngược nhau. Sự phối hợp có thể hoặc là một kính trụ phân kỳ và một kính cầu hội tụ, hoặc ngược lại.

Đo loạn thị: Người ta sử dụng máy Javal cho phép như chúng ta đã biết xem nó chồng lên nhau mấy bậc thang, chứng tỏ có sự khác nhau của độ cong các đường kinh tuyến chính. Nó không cho biết là loạn thị cận hay viễn. Cần phải nhắc lại rằng mắt chính thị cũng có loạn thị giác mạc là 3/4D; một sự chồng lên nhau 3/4 bậc thang là mắt bình thường.

Soi bóng đồng tử cho phép đánh giá chẩn đoán kiểu cận hay viễn và độ loạn thị. Tuy nhiên, soi bóng đồng tử chỉ ước lượng trục loạn thị một cách tương đối.
Trong mọi trường hợp cần phải hết sức lưu ý đến yếu tố điều tiết. Soi bóng đồng tử thật chu đáo trước khi thử kính là rất cần thiết. Như vậy sẽ tránh được nhiều sai sót.
Điều chỉnh loạn thị: Điều chỉnh loạn thị, nhất là loạn thị kép là một trong những vấn đề khó nhất của tật khúc xạ.

Điều chỉnh với bảng thị lực. Dựa vào soi bóng đồng tử và máy Javal, người ta cho kính điều chỉnh rồi lấy thị lực. Sau đó tăng hoặc giảm số kính trụ, rồi kính cầu xem thị lực có khá hơn không. Kiểm tra lại trục của kính bằng cách di chuyển từ từ cứ 50 một về hai phía của trục, như vậy cho đến khi thị lực tăng lên.

Phương pháp này tương đối đơn giản cho phép đạt tới một sự điều chỉnh hoàn hảo trong đa số trường hợp. Tuy vậy có những trường hợp thật khó để tìm một cách chính xác trục của kính nếu chỉ căn cứ vào bảng thị lực. Bởi vậy người ta dùng hai phương pháp sau đây: sử dụng đồng hồ Parent hay Green và kính trụ chéo Jackson.

Đồng hồ Parent hay Green cho bệnh nhân thấy những kinh tuyến với những hướng khác nhau. Người loạn thị sẽ nhìn các đường, có đường rõ, có đường mờ. Sau khi được điều chỉnh tốt sẽ nhìn các đường rõ như nhau.

Kính trụ chéo Jackson là một dụng cụ có độ chính xác cao. Nó gồm hai kính trụ +0.25 và -0.25D hoặc +0.50D và -0.50D đặt thẳng góc với nhau. Hai gạch trắng và đỏ đánh dấu loại kính, số kính và trục kính. Thí dụ ta đặt kính trụ +0.25 thẳng đứng, tác dụng của hệ thống sẽ là +0.25 từ phải sang trái và -0.25 từ trên xuống dưới. Nó có cùng công suất như một hệ kính ghép (900 +0.50) -0.25 và ở vị trí ngược lại nó sẽ là (900-0.50)+0.25.

Khi đặt một hệ thống như vậy trước mắt chính thị hay mắt loạn thị đã được điều chỉnh hoàn toàn thì dù ở vị trí này hay vị trí khác, nó sẽ gây nên loạn thị hỗn hợp, một tiêu tuyến ở trước còn tiêu tuyến kia ở sau võng mạc, thị lực giảm.

Nếu loạn thị điều chỉnh chưa hoàn toàn thì ở một trong hai vị trí kính trụ sẽ làm cho tiêu tuyến dọc lại gần võng mạc và thị lực sẽ tăng, nếu ra xa thị lực sẽ giảm.

Kết quả điều chỉnh loạn thị: Điều chỉnh loạn thị thường khó. Cần biết một số điểm sau đây: không thể đạt được một thị lực bình thường ở những bệnh nhân bị loạn thị nặng, nói chung là 6 đến 7/10.

Sự không tương xứng giữa kết quả của việc khám xét khách quan và sự điều chỉnh chủ quan không phải là ít gặp. Một số bệnh nhân bị loạn thị tới 2-3D (với máy Javal) nhưng thị lực vẫn là 10/10 và không thấy có gì khó chịu. Được vậy là nhờ điều tiết đã đưa tiêu tuyến dọc về trên võng mạc. Nhưng đến khoảng 40 tuổi việc tự điều chỉnh này sẽ trở nên rất khó khăn vì lực điều tiết giảm sút đi nhiều.

Ngược lại, một số bệnh nhân không bị loạn thị giác mạc, nhưng đeo kính trụ, thị lực cũng tăng, đó là có loạn thị do thể thủy tinh.

Sau hết là sự điều chỉnh kính ở một số bệnh nhân có thể thấy khác nhiều so với sự khám xét bằng máy Javal và soi bóng đồng tử. Như vậy là có thể có sự không tương ứng giữa trục lý thuyết và trục thực tế. Bởi vậy khi điều chỉnh kính trụ, chúng ta phải dò dẫm để đi đến kết quả thực tế tốt nhất.

Loạn thị không đều
Thường do hậu quả của một dị dạng giác mạc như giác mạc hình chóp, do sẹo sau khi ghép giác mạc. Trong mọi trường hợp, khám với máy Javal cho thấy hai tiêu tuyến không thể chồng lên nhau.
Điều chỉnh rất khó. Phương pháp tốt nhất là dùng kính có khe cho mắt cần điều chỉnh và bảo người bệnh tự tìm một vị trí bất kỳ của khe sao cho thị lực tốt nhất. Vị trí này tương ứng với trục của kính trụ cần đeo rồi dần dần từng bước xác định công suất và dấu của kính trụ.
Trong các loạn thị không đều, một loại đặc biệt hay gặp là giác mạc hình chóp. Ở giai đoạn đầu, chẩn đoán không phải dễ dàng, phải khám bằng đĩa Placido mới phát hiện được. Vào những giai đoạn sau, chẩn đoán khá dễ, loạn thị rất nặng, đỉnh giác mạc rất mỏng.

Điều chỉnh rất khó, nếu còn kín đáo ở cả hai mắt và không tiến triển: có thể cho đeo kính. Nếu nặng ở cả hai mắt hoặc một mắt thì cho đeo kính tiếp xúc. Kính tiếp xúc còn có tác dụng làm ngừng quá trình phát triển của loạn thị không đều.

Ngày nay người ta thường điều chỉnh giác mạc hình chóp bằng kính củng mạc.

Loạn thị không do giác mạc
Rất quan trọng, có thể:
Loạn thị do thể thủy tinh – lệch thể thủy tinh. Hiếm hơn nữa là loạn thị do độ cong của thể thủy tinh hay do chiết suất.
Loạn thị do võng mạc. Trên những người cận thị nặng, cực sau của nhãn cầu, đáng lẽ nằm trên mặt phẳng trước sau, lại bị lệch sang một bên (phình nhãn cầu về phía sau)

Tham khảo

Thị giác
Nhãn khoa


title: Hydropsyche confusa

text:
Hydropsyche confusa là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: 1327

text:
Năm 1327 (số La Mã: MCCCXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 Tháng sáu - Malatesta Ungaro, condottiero (mất 1372)
 21 tháng 10 - Chu Nguyên Chương, vua khai quốc của nhà Minh (Trung Quốc)
 30 tháng 10 - Andrew , Công tước xứ Calabria (mất 1345)
 Ngày chưa biết:
 Charles de la Cerda, Pháp-Tây Ban Nha lính (mất 1354)
 Demetrius tôi Starszy, Hoàng tử Trubczewsk (mất 1399)
 Birger Gregersson, Tổng Giám mục Uppsala (mất 1383)
 Baldus de Ubaldis, luật gia người Ý (mất 1400)

Mất

Tham khảo

Năm 1327


title: Lephana

text:
Lephana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Ibdes

text:
Ibdes là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 541 người. Diện tích đô thị này là 56 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Gratens

text:
Gratens  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 283 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Athripsodes prionii

text:
Athripsodes prionii là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Athripsodes


title: Lasioglossum lamellosum

text:
Lasioglossum lamellosum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1995.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1995


title: Cryptalaus guamensis

text:
Cryptalaus guamensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Pediasia fascelinella

text:
Pediasia fascelinella là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 24–30 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ khác nhau.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.waarneming.nl/soort.php?id=16643
 Lepidoptera of Belgium
 Pediasia fascelinella at UKmoths

Pediasia
Côn trùng châu Âu


title: La Liga 1943–44

text:
Thống kê của La Liga ở mùa giải 1943/1944.

La Liga mùa giải 1943-44 bao gồm các câu lạc bộ sau::

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Mùa giải La Liga


title: Zorita del Maestrazgo

text:
Zorita del Maestrazgo là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Zorita del Maestrazgo có diện tích 68,8 kilômét vuông, dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 150 người. Đô thị Zorita del Maestrazgo nằm ở khu vực có độ cao 661 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón


title: Ascoliocerus kurilensis

text:
Ascoliocerus kurilensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Ascoliocerus


title: Tropheus duboisi

text:
Tropheus duboisi là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania, and Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Xem thêm
List of freshwater aquarium fish species

Nguồn
 Bigirimana, C. 2005. Tropheus duboisi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Tropheus


title: Andoung Meas

text:
Andoung Meas () là một huyện wor đông bắc Campuchia, ở tỉnh Ratanakiri, dân số huyện này là 6.896 (1998)

Đơn vị hành chính
Huyện này được chia ra thành 4 xã (khum), các xã này được chia ra thành 21 thôn (phum).

Tham khảo

Tỉnh Ratanakiri
Huyện Campuchia


title: Krenglbach

text:
Krenglbach là một đô thị thuộc huyện Wels-Land ở vùng Hausruckviertel bang Thượng Áo, Áo. Đô thị  có diện tích 15 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2819 người.

Tham khảo


title: Crockerella eriphyle

text:
Crockerella eriphyle là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

eriphyle


title: Leioproctus hobartensis

text:
Leioproctus hobartensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1906


title: Cystiscus mainardii

text:
Cystiscus mainardii là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cystiscus


title: Chlaenius festivus

text:
Chlaenius festivus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Carabidae đặc hữu của miền Cổ bắc (bao gồm châu Âu) và Cận Đông. Ở châu Âu, nó được tìm thấy ở Albania, Áo, Quần đảo Baleares (doubtful), Bosna và Hercegovina, Bulgaria, Kríti, Croatia, quần đảo Cyclades, Síp, Cộng hòa Séc, quần đảo Dodecanese, Đông Thrace, chính quốc Pháp, mainland Hy Lạp, Hungary, chính quốc Ý, Cộng hòa Macedonia, Malta (doubtful), Moldova, Ba Lan, România, miền nam Nga, Slovakia, Slovenia, Chính quốc Tây Ban Nha (doubtful), Ukraina và Nam Tư.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chlaenius festivus at Fauna Europaea

Chlaenius
Bọ cánh cứng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1796


title: Eleutherodactylus antillensis

text:
Eleutherodactylus antillensis (tên tiếng Anh: Coqui De Las Antillas, Red-eyed Coqui, Churi, Coqui Churi) là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng được tìm thấy ở Panama, Puerto Rico, quần đảo Virgin thuộc Anh, và quần đảo Virgin thuộc Mỹ.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, các vùng đô thị, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Hedges, B., Joglar, R., Thomas, R. & Powell, R. 2004. Eleutherodactylus antillensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.
 List of amphibians and reptiles of Puerto Rico

Liên kết ngoài

A
Động vật Puerto Rico


title: Hyposmocoma petroscia

text:
Hyposmocoma petroscia là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở núi Koolau.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: You'll Never Walk Alone

text:
You'll Never Walk Alone (Bạn không bao giờ đơn độc) là một ca khúc ban đầu được viết cho vở kịch mang tên Carousel tại sân khấu kịch Broadway vào năm 1945.

Bài hát cũng được hát tại các câu lạc bộ bóng đá trên toàn thế giới, nơi nó được thể hiện bởi đông đảo những người ủng hộ vào ngày trận đấu diễn ra; truyền thống này đã phát triển tại Liverpool FC sau khi lựa chọn thu âm và phát hành như một đĩa đơn chính thức với sự hỗ trợ của nhà sản xuất tài năng George Martin cùng sự thể hiện của nhóm nhạc đến từ thành phố Liverpool Gerry & The Pacemakers, ca khúc đã mang về thành công lớn cho các nghệ sĩ khi xuất sắc dẫn đầu nhiều bảng xếp hạng âm nhạc tại Anh vào năm 1963.. Ở một số khu vực của Vương quốc Anh và Châu Âu, "You'll Never Walk Alone" đã trở thành bài hát ủng hộ cho các nhân viên y tế, những người tuyến đầu tham gia chống dịch và những người đang cách ly trong đại dịch COVID-19.

Tổng quan
Người soạn nhạc cho ca khúc là Richard Rodgers và phần lời là của Oscar Hammertein. Ngay khi xuất hiện, ca khúc đã tạo một âm hưởng đặc biệt, mà ý nghĩa của nó vượt qua khỏi khuôn khổ của vở kịch Carousel. Khi sân khấu Broadway đang diễn vở kịch, chiến tranh thế giới thứ hai vẫn chưa chấm dứt. Trong số những khán giả tới xem, nhiều người có chồng, cha, con trai hay người yêu ngoài mặt trận – ca khúc đó đã giúp họ khuây khoả được phần nào

Một ca khúc làm chấn động giới âm nhạc thời đó. You’ll never walk alone được trình diễn và thu băng đĩa bởi những ban nhạc, những ca sĩ nổi tiếng nhất thuộc đủ mọi thể loại pop, rock, nhạc Gospel, jazz, nhạc Country và cả nhạc Opera. Có thể kể ra đây những ngôi sao, những ban nhạc ít nhất một lần say sưa trình diễn ca khúc này: Gerry and the Pacemakers (Thành công nhất), Louis Armstrong, ChetAtkins, Shirley Bassey, Glen Campbell, Ray Charles, Perry Como, Michael Crawford, Placido Domingo, Aretha Franklin, Judy Garrland, Marilyn Horne, Mahalia Jackson, Patti Labelle, Cleo Laine, Mario Lanza, Darlene Love, Jim Nabors, Olivia Newton John, Pink Floyd, Evils Presley, The Righteous Brothers, Nina Simone, Frank Sinatra, Kiri TeKanawa, Conway Twitty và Dionne Warwick.

Trong một thế giới đầy những hiểm hoạ, sự bất hạnh có thể tới bất cứ lúc nào, ca khúc You’ll never walk alone như một lời động viên, khích lệ con người ta vững tâm tiến lên phía trước: "Khi bạn đi trong giông bão, hãy ngẩng cao đầu, đừng lo sợ trước màn đêm u tối, sau cơn bão sẽ là bầu trời rực rỡ, và tiếng hót ngọt ngào của con chim chiền chiện… Bước đi xuyên qua cơn gió, bước đi xuyên qua cơn mưa, vượt qua những ước mơ đã bị quẳng đi. Hãy bước đi, bước đi với niềm hy vọng, niềm hy vọng trong tim mình. Và bạn sẽ không bao giờ đơn độc..."

Trong bóng đá
Ca khúc đã trở thành bài hát truyền thống của câu lạc bộ Liverpool, khởi đầu bởi các fan được mệnh danh là "The Kop", đã làm nó nổi tiếng khắp thế giới. Trong những ngày bi đát nhất là thảm họa Heysel và Hillsborough, những người còn sống sót hát You’ll never walk alone trong nước mắt, cầu cho linh hồn những người xấu số không đơn côi ở bên kia thế giới. Từ đó, trong những đám tang của người dân thành Liverpool, người ta thấy vang vọng khúc ca "You’ll never walk alone" – khúc ca làm những người thân nguôi đi nỗi buồn.

Thông qua các đài phát thanh, “You’ll Never Walk Alone” của Gerry & The Pacemakers ngày càng trở nên phổ biến và liên tục được lựa chọn là một trong 10 ca khúc phát sóng tại sân vận động Anfield ở Liverpool trước mỗi trận đấu. Kể từ đó, bản nhạc với lời ca lạc quan dần ghi sâu vào tiềm thức, được người hâm mộ hát hòa giọng cùng nhau ở mỗi giải bóng quan trọng rồi dần trở thành một bản thánh ca dành riêng cho đội bóng Liverpool suốt nhiều thập kỷ.

Với lời ca đầy lạc quan, "You'll Never Walk Alone" trở thành ca khúc số một trong những đợt quyên góp cho các nạn nhân của chiến tranh, thảm hoạ thiên nhiên hay bệnh tật. Năm 1985, một chương trình ca nhạc quyên tiền ủng hộ các nạn nhân của thảm hoạ tại sân vận động Bradford đã được mang tên "You’ll Never Walk Alone". Tại Mỹ, ca khúc này cũng xuất hiện trong những đợt vận động phòng chống bệnh AIDS.

Với mỗi người dân Liverpool, "You’ll Never Walk Alone" đã trở thành ca khúc không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật. Mỗi khi bước vào Anfield, họ lại được chiêm ngưỡng dòng chữ "You’ll Never Walk Alone" trên cổng Shankly Gates và được đắm mình trong không khí âm nhạc tuyệt vời trên khán đài. Ca khúc thường được một người xướng và cả vạn người đồng thanh hát theo.  Lời bài hát không bao giờ thay đổi cũng như luôn được cất lên dù thắng hay thua.

Những người không có duyên với Liverpool, phải rời sân Anfield để thi đấu ở một nơi nào đó, đều sẽ được chia tay bằng một câu: "Với niềm hy vọng trong tim mình. Và bạn sẽ không bao giờ đơn độc..."

Ngày nay, bằng những ý nghĩa tích cực, “You’ll Never Walk Alone” còn được người hâm mộ của nhiều đội bóng đá khác trên khắp thế giới hát vang trong các giải đấu quan trọng như Celtic, Borussia Dortmund, Twente, fenerbahçe ,Feyenoord Rotterdam , FC Tokyo...

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1963
Đĩa đơn năm 1985
Đĩa đơn năm 1996
Bài hát của Liverpool F.C.
Bài hát năm 1945
Đĩa đơn năm 1964
Bài hát của Andy Williams
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Bài hát bóng đá
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: 4342 Freud

text:
4342 Freud (1987 QO9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 8 năm 1987 bởi Eric Walter Elst ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4342 Freud

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Người Uzbek

text:
Người Uzbek (Oʻzbek, pl. Oʻzbeklar) ()
là một dân tộc Turk cư trú tại Trung Á. Đây là dân tộc chính của Uzbekistan, và một lượng lớn người Uzbek cũng sinh sống tại Afghanistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Kazakhstan, Nga, Pakistan, Mông Cổ và Tân Cương thuộc Trung Quốc. Một số người Uzbek lưu vong từ Trung Á, chủ yếu là từ Uzbekistan và Afghanistan hiện đang sống tại Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út, Bắc Mỹ và Tây Âu.

Theo Joshua Project người Uzbek có dân số năm 2019 là 35,3+ triệu người , và chia hai nhánh là Uzbek Bắc 30,9 triệu người cư trú chủ yếu ở Uzbekistan và lân cận , và Uzbek Nam 4,4 triệu người cư trú chủ yếu ở Afghanistan .

Tên gọi
Nguồn gốc của từ Uzbek/Uzbak vẫn đang trong vòng tranh cãi. Một cách nhìn nhận cho rằng từ này được bắt nguồn từ Khan Uzbeg. Các nghiên cứu khác cho rằng tên gọi này có nghĩa là độc lập hay bản thân chúa tể, bắt nguồn từ Oʻz (tự) và Bek/Bak/Bey/Beg/Bag (có nguồn gốc Turk nghĩa là một tước vị quý tộc). Tuy nhiên, có các lý giải khác cho là âm Uz bắt nguồn từ Người Turk Oghuz từng được gọi là Uz hoặc Uguz được kết hợp với từ Bey hay Bek để tạo thành Uguzbey, có nghĩa là "Vua của những người Turk". Trong khi đó, tại vùng Tân Cương Trung Quốc họ được gọi với tên là Ô Tư Biệt Khắc tộc (dân tộc Ô Tư Biệt Khắc).

Nguồn gốc
Mặc dù người Turk-Mông Cổ xâm nhập vào Trung Á từ khá sớm, nhưng đến tận cuối thế kỷ thứ XIII khi mà những đội quân gốc Turk và Mông Cổ cuối cùng mới chinh phục toàn bộ khu vực, phần lớn các dân tộc Trung Á là những dân tộc Iran như Sogdian, Bactrian và cổ hơn là các bộ lạc Saka-Massagetae. Người ta thường tin rằng những người nói tiếng Ấn-Âu cổ đã bị đồng hóa ngôn ngữ bởi những nhóm nói tiếng Turk tuy nhỏ hơn nhưng lai chiếm ưu thế trong khi một dân tộc khác trong vùng cuối cùng đã kế thừa tiếng Ba Tư, vồn là "ngôn ngữ chính" của các vùng đất Hồi giáo phía đông (lúc bấy giờ). Các ngôn ngữ chuyển từ nhóm ngôn ngữ Iran Trung đại sang tiếng Turk và tiếng Ba Tư mới chủ yếu là kết quả của một quá trình thống trị. Quá trình này đã tăng đáng kể trong cuộc chinh phục của người Mông Cổ, khi đó hàng triệu người đã hoặc bị giết hoặc bị đẩy về phía nam đến khu vực Pamir.

Nghười Uzbek ngày nay được mô tả là ở những mức độ khác nhau của sự đa dạng bắt nguồn từ các cuộc xâm lược khắp Trung Á. Vốn là cư dân bộ lạc nói nhóm ngôn ngữ Iran và nói các ngôn ngữ Ân-Âu cổ. Người Uzbek là một dân tộc thuộc gia đình các dân tộc Turk và có dòng máu đặc trưng của đại chủng Á.

Ngôn ngữ
Tiếng Uzbek là một ngôn ngữ Turk thuộc nhóm Karluk. Tiếng Uzbek hiện đại mang những nét tương đồng gần gũi nhất với Tiếng Uyghur, tiếp theo là với tiếng Turkmen và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Tiếng Uzbek hiện đại được viết bằng nhiều loại chữ cái như Ả Rập, Latinh và Kiril. Sau khi Uzbekistan tuyên bố độc lập, chính phủ đã quyết định thay thế hệ thống viết bằng chữ cái Kiril sang chữ cái Latinh có sửa đổi, đặc trưng cho các ngôn ngữ Turk. Tiếng Uzbek hiện đại cũng đã hấp thu một khối lượng từ vựng đáng kể -ở một mức độ thấp hơn rất nhiều - một số yếu tố ngữ pháp từ các ngôn ngữ không thuộc nhóm Turk, hầu hết tất cả đến từ tiếng Ba Tư (từ người Tajik) cũng như tiếng Ả Rập và Nga và các ngôn ngữ khác.

Tôn giáo

Người Uzbek về nền tảng chủ yếu là tín đồ Hồi giáo Sunni, thường là trường phái Hanafi, nhưng nhiều khác biệt tồn tại giữa người Uzbek phương bắc và phương nam. Theo ghi nhận của Trung tâm Thông tin Pew năm 2009, 96,3% dân số Uzbekistan theo Hồi giáo. Phần lớn những người Uzbek tại các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ thực hành tôn giáo với một cách hiểu thông thoáng hơn do chính sách vô thần từ thời Xô viết, trong khi người Uzbek tại Afghanistan và các quốc gia khác ở phía nam vẫn còn nhiều tín đồ Hồi giáo bảo thủ. Tuy nhiên, cùng với việc Uzbekistan độc lập vào năm 1991, sự hồi sinh của Hồi giáo đã trở lại trong dân cư. Những người dân sống tại khu vực mà nay là Uzbekistan đã lần đầu tiên cải sang Hồi giáo từ thế kỷ VIII, điều này xuất phát từ những cuộc chinh phục của người Ả Rập, tôn giáo này sau đó đã sớm thay thế Hỏa giáo và Mani giáo (vốn là các tôn giáo Ba Tư). Chiến thắng của người Ả Rập trước người Hán năm 751 trong Trận Talas đã bảo đảm cho sự thống trị sau này của Hồi giáo tại Trung Á.

Xem thêm
 Các dân tộc Turk

Chú thích

Tham khảo
 Allworth, Edward. The Modern Uzbeks: From the 14th Century to the Present, Hoover Institution Press (July, 1990).
 Calum MacLeod, Bradley Mayhew "Uzbekistan. Golden Road to Samarkand" page31.
 Critchlow, James. Nationalism in Uzbekistan: Soviet Republic's Road to Sovereignty, Westview Press (October, 1991).
 Noble, Ivan. BBC News, DNA analysis tracks Silk Road forbears
 Rashid, Ahmad. The Resurgence of Central Asia: Islam or Nationalism? Zed Books (ngày 15 tháng 4 năm 1995)
 Zerjal, Tatiana, et al. A Genetic Landscape Reshaped by Recent Events: Y-Chromosomal Insights into Central Asia, Am. J. Hum. Genet., 71:466-482, 2002.
 Great Soviet Encyclopedia, Part 9, pages 483–489

Kiên kết ngoài

Josuah Project: Uzbek

Dân tộc Turk châu Á
Nhóm sắc tộc ở Uzbekistan
Nhóm sắc tộc ở Afghanistan
Nhóm sắc tộc ở Pakistan
Nhóm sắc tộc ở Tajikistan
Nhóm sắc tộc ở Kazakhstan
Nhóm sắc tộc ở Kyrgyzstan
Nhóm sắc tộc ở Turkmenistan
Nhóm sắc tộc được Trung Quốc chính thức công nhận


title: Stenoptilia

text:
Stenoptilia là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae.

Các loài
Stenoptilia admiranda Yano, 1963
Stenoptilia aethiopica Gibeaux, 1994
Stenoptilia aktashiensis Gibeaux, 1997
Stenoptilia alaii Gibeaux, 1995
Stenoptilia albilimbata Yano, 1963
Stenoptilia amseli Arenberger, 1990
Stenoptilia annadactyla  Sutter, 1988
Stenoptilia aridus  (Zeller, 1847)
Stenoptilia atlanticola Zerny, 1936
Stenoptilia bandamae Bigot, 1964
Stenoptilia bigoti  Gibeaux, 1986
Stenoptilia bipunctidactyla  (Scopoli, 1763)
Stenoptilia bowmani  McDunnough, 1923
Stenoptilia brigantiensis  Nel & Gibeaux, 1990
Stenoptilia caradjai Gibeaux, 1995
Stenoptilia caroli Arenberger, 1988
Stenoptilia cebennica  Nel & Gibeaux, 1991
Stenoptilia cerdanica  Nel & Gibeaux, 1991
Stenoptilia coenei Gielis, 2000
Stenoptilia colombia  McDunnough, 1927
Stenoptilia coloradensis  Fernald, 1898
Stenoptilia conicephala Gielis, 1990
Stenoptilia convexa Arenberger, 1998
Stenoptilia coprodactylus  (Stainton, 1851)
Stenoptilia dolini Arenberger, 2007
Stenoptilia dubatolovi Ustjuzhanin, 2001
Stenoptilia eborinodactyla  Zagulajev, 1986
Stenoptilia elkefi  Arenberger, 1984
Stenoptilia etcetera Arenberger, 1998
Stenoptilia exclamationis  (Walsingham, 1880)
Stenoptilia friedeli  Arenberger, 1984
Stenoptilia gibeauxi  Nel, 1989
Stenoptilia grandipuncta  McDunnough, 1939
Stenoptilia graphodactyla  (Treitschke, 1833)
Stenoptilia gratiolae  Gibeaux & Nel, 1990
Stenoptilia hahni  Arenberger, 1989
Stenoptilia himachala Arenberger, 1999
Stenoptilia inexpectata Gibeaux, 1995
Stenoptilia ionota Meyrick, 1920
Stenoptilia islandicus  (Staudinger, 1857)
Stenoptilia jacutica Ustjuzhanin, 1996
Stenoptilia karsholti Gielis, 1995
Stenoptilia kiitulo Gielis, 2008
Stenoptilia kosterini Ustjuzhanin, 2001
Stenoptilia kurushensis Kovtunovich, 2001
Stenoptilia latistriga Rebel, 1916
Stenoptilia leuconephes  (Meyrick, 1886)
Stenoptilia longalis  (Walker, 1864)
Stenoptilia lucasi  Arenberger, 1990
Stenoptilia lutescens  (Herrich-Schäffer, 1855)
Stenoptilia luteocinereus  (Snellen, 1884)
Stenoptilia madyana Arenberger, 1999
Stenoptilia mannii  (Zeller, 1852)
Stenoptilia melanoloncha Meyrick, 1927
Stenoptilia mengeli  Fernald, 1898
Stenoptilia mercantourica  Nel & Gibeaux, 1991
Stenoptilia meyeri Gielis, 1997
Stenoptilia millieridactyla  (Bruand, 1861)
Stenoptilia mimula  Gibeaux, 1985
Stenoptilia molleti Gibeaux, 1991
Stenoptilia murzini Gibeaux, 1995
Stenoptilia naryna Arenberger & Buchsbaum, 2000
Stenoptilia neblina Gielis, 1995
Stenoptilia nepetellae  Bigot & Picard, 1983
Stenoptilia nivea Sahlberg, 1912
Stenoptilia nolckeni  (Tengström, 1869)
Stenoptilia nurolhaki  Amsel, 1967
Stenoptilia orites  (Meyrick, 1884)
Stenoptilia pallistriga  Barnes & McDunnough, 1913
Stenoptilia parnasia  Arenberger, 1986
Stenoptilia pelidnodactyla  (Stein, 1837)
Stenoptilia petraea  Meyrick, 1908
Stenoptilia phaeonephes  (Meyrick, 1886)
Stenoptilia philocremma  Meyrick, 1930
Stenoptilia pinarodactyla  (Erschoff, 1877)
Stenoptilia pinkeri Arenberger, 1984
Stenoptilia plagiodactylus  (Stainton, 1851)
Stenoptilia platanodes Meyrick, 1914
Stenoptilia pneumonanthes  (Büttner, 1880)
Stenoptilia poculi Arenberger, 1998
Stenoptilia pterodactyla  (Linnaeus, 1761)
Stenoptilia reisseri  Rebel, 1935
Stenoptilia rougeoti Gibeaux, 1994
Stenoptilia saigusai Yano, 1963
Stenoptilia sanaa Arenberger, 1999
Stenoptilia scabiodactylus  (Gregson, 1871)
Stenoptilia scoprodactyla  Zagulajev, 1986
Stenoptilia serotinus  (Zeller, 1852)
Stenoptilia stenodactyla  Turati & Fiori, 1930
Stenoptilia stigmatodactylus  (Zeller, 1852)
Stenoptilia stigmatoides  Sutter & Skyva, 1992
Stenoptilia succisae  Gibeaux & Nel, 1991
Stenoptilia suprema  Meyrick, 1926
Stenoptilia tenuis  (Felder & Rogenhofer, 1875)
Stenoptilia tourlani  Gibeaux, 1993
Stenoptilia transversata Gibeaux, 1995
Stenoptilia tyropiesta Meyrick, 1932
Stenoptilia veronicae  Karvonen, 1932
Stenoptilia viettei  Gibeaux, 1994
Stenoptilia wagneri  Zerny, 1940
Stenoptilia zophodactylus  (Duponchel, 1840)

Tham khảo

Stenoptilia at funet

Platyptiliini


title: Hespera auricuprea

text:
Hespera auricuprea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Hespera


title: Cipressa

text:
Cipressa là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 100 km về phía tây nam của Genova và khoảng 9 km về phía tây nam của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.183 người và diện tích là 9,5 km².

Cipressa giáp các đô thị sau: Civezza, Costarainera, Pietrabruna, Pompeiana, San Lorenzo al Mare, Santo Stefano al Mare, và Terzorio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Imperia


title: Sofia sulcatum

text:
Sofia sulcatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Solier miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Hama

text:
Hama ( , ;  Ḥmṭ, "pháo đài"; tiếng Hebrew Kinh Thánh:  Ḥamāth) là một thành phố nằm bên bờ sông Orontes ở miền tây-trung Syria. Nó nằm cách Damascus  về phía bắc và cách Homs  cũng về phía bắc. Đây là thủ phủ của tỉnh Hama. Với dân số 854.000 (thống kê 2009), Hama là thành phố lớn thứ bốn Syria sau Aleppo, Damascus và Homs.

Thành phố nổi tiếng về 17 guồng đạp nước ngày xưa dùng để tưới vườn, các vườn này được xây năm 1100 TCN theo truyền thống. Ngày nay, các guồng này hầu như chỉ là đồ trang trí truyền thống.

Trong các thập niên gần đây, thành phố Hama được nổi tiếng vì phản đối chính quyền Ba'ath, nhất là vì tổ chức Anh em Hồi giáo. Thành phố bị Quân đội Syria tấn công tàn bạo trong cuộc náo loạn tại Hama 1964 và nổi dậy Hồi giáo tại Syria, và nhất là năm 1982, khi vào khoảng 25.000 thường dân và chiến sĩ bị giết trong thảm sát tại Hama. Thành phố Hama lần nữa bị quân đội Syria vây hãm vì là một trong những chiến trường của cuộc nổi dậy của nhân dân năm 2011.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nhóm của thành phố trên Facebook (tiếng Ả Rập, Anh)
Cổng dịch vụ chính phủ thành phố
Trang chủ tỉnh Hama  (Ả Rập)

Hama (tỉnh)
Thành phố của Syria
Thành phố người Khết
Thành phố người Aram
Ba Tư cổ
Nước Syria-Khết
Thành phố Cana
Lịch sử Syria
Chính trị Syria
Biểu tình tại Syria
Xung đột năm 2011


title: Tjalling Koopmans

text:
Tjalling Charles Koopmans (28 tháng 8 năm 1910 - 26 tháng 2 năm 1985) là người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1975, cùng với Leonid Kantorovich.

Koopmans sinh ra ở 's-Graveland, Noord-Holland, Hà Lan. Năm 17 tuổi, ông theo học toán tại đại học Utrecht. Ba năm sau, vào năm 1930, ông chuyển sang vật lý lý thuyết. Năm 1933, ông chuyển đến Amsterdam để nghiên cứu toán kinh tế dưới sự hướng dẫn của Jan Tinbergen. Ngoài toán kinh tế, Koopmans còn nghiên cứu thêm kinh tế học và thống kê.

Koopmans chuyển đến Hoa Kỳ vào năm 1940. Tại đó ông làm việc trong một thời gian cho một cơ quan chính phủ ở Washington DC, nơi ông xuất bản các bài báo về vận tải, chủ yếu tập trung vào tối ưu hóa, sau đó chuyển đến Chicago, nơi ông tham gia cơ quan nghiên cứu Cowles, một Ủy ban Nghiên cứu Kinh tế liên kết với Đại học Chicago. Năm 1946, ông trở thành công dân của Hoa Kỳ vào năm 1948 là Giám đốc của Ủy ban Cowles. Sự mâu thuẫn từ các bộ phận của kinh tế tại Đại học Chicago với Ủy ban Cowles những năm 1950 đã khiến Koopmans cố gắng thuyết phục toàn bộ Ủy ban Cowles di chuyển đến Đại học Yale vào năm 1955 (nơi nó được đổi tên thành Quỹ Cowles). Ông tiếp tục xuất bản về kinh tế tăng trưởng tối ưu và phân tích hoạt động.

Công trình đầu tiên của ông về lý thuyết Hartree-Fock được liên kết với các định lý Koopmans, được biết đến rộng rãi trong hóa học lượng tử. Koopmans đã được trao giải thưởng Nobel Kinh tế (cùng với Leonid Kantorovich) cho đóng góp của ông cho lĩnh vực phân bổ nguồn lực, đặc biệt là lý thuyết về sử dụng tối ưu các nguồn tài nguyên. Công việc mà giải thưởng trao tập trung vào phân tích hoạt động, nghiên cứu các tương tác giữa các yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất, và mối quan hệ của chúng đối với hiệu quả kinh tế và giá cả.

Tác phẩm được lựa chọn
 Koopmans, Tjalling (1942). Các dạng bậc hai và mối tương quan nối tiếp trong các biến phân bố chuẩn. Biên niên sử về toán học thống kê, 13, 14–33.
 Koopmans, Tjalling à Montias, J. M. (1971). Miêu tả và so sánh các hệ thống kinh tế. Cowles Foundation Paper No. 357 (1971).
 Koopmans, Tjalling C., "Khái niệm về tối ưu và cách sử dụng", Nobel Memorial Lecture, 11 tháng 12 năm 1975

Đọc thêm

Liên kết mở rộng
 Nobel autobiography
 Scarf, Herbert E., "Tjalling Charles Koopmans: ngày 28 tháng 8 năm 1910 – ngày 26 tháng 2 năm 1985", National Academy of Science
 IDEAS/RePEc

Tham khảo

Sinh năm 1910
Mất năm 1985
Người Hà Lan đoạt giải Nobel
Nhà kinh tế học Hà Lan
Nhà kinh tế học Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Utrecht
Cựu sinh viên Đại học Amsterdam
Người đoạt giải Nobel Kinh tế
Nhà kinh tế học Mỹ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20


title: Santa Gertrudes

text:
Santa Gertrudes là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º27'24" độ vĩ nam và kinh độ 47º31'49" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 595 m. Dân số năm 2004 ước tính là 18.687 người.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 15.906
Urbana: 15.528
Rural: 378
Homens: 8.101
Mulheres: 7.805
Mật độ dân số (người/km²): 162,80

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,44

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,57

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,15

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 92,14%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,782
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,717
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,793
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,835
(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng của đô thị
CNM

Đô thị bang São Paulo


title: Courson-les-Carrières (tổng)

text:
Tổng Courson-les-Carrières là một tổng của Tỉnh của Yonne của Pháp.

Phân chia hành chính

Tổng Courson-les-Carrières bao gồm các xã:

Courson-les-Carrières;
Druyes-les-Belles-Fontaines;
Fontenailles;
Fouronnes;
Lain;
Merry-Sec;
Molesmes;
Mouffy;
Ouanne;
Sementron;
Taingy.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 [néant]

Courson-les-Carrières


title: Callambulyx sichangensis

text:
Callambulyx sichangensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Callambulyx


title: Arthrotus phaseoli

text:
Arthrotus phaseoli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Arthrotus


title: Cardiophorus vespertinus

text:
Cardiophorus vespertinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Atamuradov miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Ulotrichopus

text:
Ulotrichopus là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Ulotrichopus catocala (Felder và Rogenhofer, 1874) (đồng nghĩa Ulotrichopus caupona (Möschler, 1883))
 Ulotrichopus dinawa Bethune-Baker, 1906 (đồng nghĩa Ulothrichopus dinava Hampson, 1913
 Ulotrichopus longipalpus Joicey và Talbot, 1915
 Ulotrichopus lucidus Pinhey, 1968
 Ulotrichopus marmoratus Griveaud và Viette, 1961
 Ulotrichopus mesoleuca (Walker, 1858) (đồng nghĩa: Ulotrichopus tortuosus Wallengren, 1860)
 Ulotrichopus meyi Kühne, 2005
 Ulotrichopus nigricans Laporte, 1973
 Ulotrichopus ochreipennis (Butler, 1878)
 Ulotrichopus phaeoleucus Hampson, 1913
 Ulotrichopus phaeoleucus griseus Kühne, 2005
 Ulotrichopus phaeopera Hampson, 1913
 Ulotrichopus primulina (Hampson, 1902)
 Ulotrichopus pseudocatocala (Strand, 1918) (đồng nghĩa Ulotrichopus tessmanni Gaede, 1936
 Ulotrichopus pseudomarmoratus Kühne, 2005
 Ulotrichopus recchiai Berio, 1978
 Ulotrichopus rama (Moore, 1885) (đồng nghĩa: Ulotrichopus sumatrensis A.E. Prout, 1928)
 Ulotrichopus tinctipennis (Hampson, 1902)
 Ulotrichopus trisa (Swinhoe, 1899)
 Ulotrichopus usambarae Kühne, 2005
 Ulotrichopus variegata (Hampson, 1902)
 Ulotrichopus varius Kühne, 2005

Formerly placed here
Ulotrichopus maccvoodi Hampson, 1913 hiện tại được coi là đồng nghĩa của
Catocala sponsalis Walker, 1858.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Ulotrichopus at funet.fi
 Revision und Phylogenie der Gattungsgruppe Crypsotidia Rothschild, 1901, Tachosa Walker, 1869, Hypotacha Hampson, 1913, Audea Walker, 1857 und Ulotrichopus Wallengren, 1860 (Lepidoptera, Noctuidae, Catocalinae)

Catocalini


title: 4553 Doncampbell

text:
4553 Doncampbell (1982 RH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 9 năm 1982 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4553 Doncampbell

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Hydroporus civicus

text:
Hydroporus civicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Vriesea petraea

text:
Vriesea petraea là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao và đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Manzanares, J.M. & Pitman, N. 2003. Vriesea petraea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

petraea
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Phrynobatrachus parkeri

text:
Phrynobatrachus parkeri là một loài ếch trong họ Petropedetidae.
Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo, có thể cả Cộng hòa Congo, và có thể cả Sudan.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, ao, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Pickersgill, M. 2004. Phrynobatrachus parkeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Parkeri


title: Apophylia weisei

text:
Apophylia weisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Landevieille

text:
Landevieille là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 13,57 km², dân số năm 2006 là 1047 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 20 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de la commune de Landevieille
 Landevieille trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Site officiel du Pôle Touristique International Vendée Côte de Lumière

Xã của Vendée


title: Sara, Iloilo

text:
Sara là một đô thị hạng 3 ở tỉnh Iloilo, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 42.363 người trong 8.473 hộ.

Các đơn vị hành chính

Sara được chia ra 42 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Iloilo


title: Bonares

text:
Bonares là một thị trấn và đô thị ở tỉnh Huelva, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2005, đô thị này có dân số 5.310 người.

Dân cư

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bonares - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Huelva


title: Giải thưởng La Mã

text:
Giải thưởng La Mã hay Giải thưởng Rome (tiếng Pháp: Prix de Rome) là một giải học bổng cho những sinh viên ngành nghệ thuật. Giải này được tạo ra năm 1663 ở Pháp dưới thời vua Louis XIV. Đây là một giải thưởng hàng năm cho những nghệ sĩ hứa hẹn tài năng (họa sĩ, nhà điêu khắc) những người chứng tỏ tài năng của mình thông qua một cuộc thi sát hạch. Giải này được Học viện Hội họa và Điêu khắc tổ chức   cho sinh viên của họ. Người thắng cuộc được ở Cung điện Mancini bằng chi phí của vua Pháp tài trợ. Thời gian ở cung điện này có thể gia hạn nếu giám đốc của học viện thấy hữu ích.
Cuộc thi được tổ chức cho 2 thể loại: hội họa, điêu khắc. Năm 1720 bổ sung thêm kiến trúc. Năm 1803, bổ sung thêm âm nhạc, năm 1804, bổ sung thêm chạm khắc (chạm trổ).

Người đoạt giải "Khôi nguyên La Mã" sẽ được gửi đến Viện Hàn lâm Pháp ở Roma (Académie de France à Rome) được thành lập năm 1666 bởi Jean-Baptiste Colbert. Ngoài giải này còn có giải nhì cho phép người tham gia cũng được đến Viện hàn lâm này nhưng với thời gian ngắn hơn.
Eugène Delacroix, Edouard Manet, Edgar Degas, Ernest Chausson và Maurice Ravel đã cố gắng giật giải Khôi nguyên La Mã nhưng không được công nhận. Jacques-Louis David, người thất bại 3 năm được cho là đã tự sát. Ravel đã cố tổng cộng năm lần để đoạt giải và lần thất bại cuối cùng là vào năm 1905 gây tranh cãi đến mức đã dẫn đến một cuộc tổ chức lại toàn diện bộ phận quản lý của Nhạc viện Paris.
Giải thưởng La Mã đã bị cấm năm 1968 bởi André Malraux. Kể từ đó, đã có một số cuộc thi được ghi nhận và các viện hàn lâm, cùng với Institut de France, đã được sáp nhập bởi Nhà nước và Bộ trưởng Văn hóa Pháp. Người đoạt giải hiện được ở tại Villa Medici, trụ sở của Viện hàn lâm Pháp tại La Mã trong 18 tháng (đôi lúc 2 năm).

Người Việt Nam, có kiến trúc sư Ngô Viết Thụ đạt giải kiến trúc vào năm 1955.

Cần phân biệt với những giải thưởng La Mã khác (Prix de Rome, trùng tên) của Bỉ và Hà Lan và một giải thưởng La Mã khác (Rome Prize, trùng nghĩa) do Viện Hàn Lâm Mỹ ở La Mã (American Academy in Rome) thành lập từ năm 1894  , trao tặng. Một người Việt Nam là giáo sư âm nhạc Phan Quang Phục (PQ Phan) đã giành được giải thưởng này năm 1997.

Danh sách những người đoạt giải kiến trúc
 1786 - Charles Percier
 1823 - Félix Duban
 1824 - Henri Labrouste
 1833 - Victor Baltard
 1840 - Théodore Ballu
 1848 - Charles Garnier
 1864 - Julien Guadet
 1870 - Albert-Félix-Théophile Thomas
 1878 - Victor Laloux
 1880 - Louis Girault
 1881 - Henri Deglane
 1886 - Albert Louvet - "First Grand Prize" and "Second Prize"
 1892 - Guillaume Tronchet
 1899 - Tony Garnier
 1923 - Jean-Baptiste Mathon
 1955 - Ngô Viết Thụ

Danh sách những người đoạt giải hội họa
 1682 - Hyacinthe Rigaud
 1720 - François Boucher
 1734 - Jean-Baptiste Pierre
 1738 - Charles-Amédée-Philippe van Loo
 1752 - Jean-Honoré Fragonard
 1768 - François-André Vincent
 1771 - Joseph-Benoît Suvée
 1772 - Pierre-Charles Jombert, Anicet Charles Gabriel Lemonnier - "Second Grand Prize"
 1773 - Pierre Peyron
 1774 - Jacques-Louis David
 1775 - Jean-Baptiste Regnault
 1784 - Jean-Germain Drouais
 1787 - François-Xavier Fabre
 1789 - Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson
 1790 - Jacques Réattu
 1801 - Jean Auguste Dominique Ingres
 1807 - François Joseph Heim
 1808 - Alexandre-Charles Guillemot
 1811 - Alexandre-Denis-Joseph Abel
 1812 - L.V.L. Pallière
 1813 - François-Edouard Picot
 1832 - Antoine Wiertz
 1837 - Thomas Couture
 1844 - Félix-Joseph Barrias
 1849 - Gustave Boulanger
 1850 - William-Adolphe Bouguereau, Paul Baudry
 1858 - Jean-Jacques Henner
 1861 - Jules Joseph Lefebvre
 1865 - André Hennebicq
 1866 - Henri Regnault
 1868 - Édouard-Théophile Blanchard
 1874 - Paul-Albert Besnard
 1880 - Henri Lucien Doucet
 1884 - Edouard Cabane - "Second Prize"
 1891 - Hubert-Denis Etcheverry - "Second Prize"
 1906 - Albert Henry Krehbiel
 1910 - Jean Dupas
 1924 - René-Marie Castaing
 1925 - Odette Pauvert - First "First Grand Prize" obtained by a woman
 1930 - Salvatore DeMaio
 1948 - John Heliker
 1950 - Paul Collomb - "First Grand Prize" and "Second Prize"
 1960 - Pierre Carron

Danh sách những người đoạt giải điêu khắc
 1748 - Augustin Pajou
 1788 - Jacques-Edme Dumont
 1812 - François Rude
 1813 - James Pradier
 1823 - Francisque Joseph Duret
 1832 - François Jouffroy
 1854 - Jean-Baptiste Carpeaux
 1855 - Henri-Michel-Antoine Chapu
 1861 - Louis-Ernest Barrias
 1864 - Eugène Delaplanche
 1901 - Henri Bouchard
 1919 - César Schroevens - "Third Prize"

Danh sách những người đoạt giải Engraving Category
The engravery prize was created in 1804 and suppressed in 1968 by André Malraux, the minister of Culture.
 1906 - Henry Cheffer
 1910 - Jules Piel
 1911 - Albert Decaris
 1921 - Pierre Gandon
 1952 - Claude Durrens

Danh sách những người đoạt giải sáng tác âm nhạc
 1803 - Albert Androt
 1804 - no Grand Prize awarded
 1805 - Ferdinand Gasse ("first" First Grand Prize) and Victor Dourlen ("second" First Grand Prize)
 1806 - Victor Bouteiller
 1807 - no Grand Prize awarded
 1808 - Pierre-Auguste-Louis Blondeau
 1809 - Louis Joseph Daussoigne-Méhul
 1810 - Désiré Beaulieu
 1811 - Hippolyte André Jean Baptiste Chélard
 1812 - Louis Joseph Ferdinand Herold ("first" First Grand Prize) and Félix Cazot ("second" First Grand Prize)
 1813 - Auguste Panseron
 1814 - P.-G. Roll
 1815 - François Benoist
 1816 - no Grand Prize awarded
 1817 - Désiré-Alexandre Batton
 1818 - no Grand Prize awarded
 1819 - Fromental Halévy ("first" First Grand Prize) and P.-J.-P.-C. Massin-Turina ("second" First Grand Prize)
 1820 - Aimé Ambroise Simon Leborne
 1821 - L.-V.-E. Rifaut
 1822 - J.-A. Lebourgeois
 1823 - E. Boilly and L.-C. Ermel
 1824 - A.-M.-B. Barbereau
 1825 - A. Guillion
 1826 - C.-J. Paris
 1827 - J.-B.-L. Guiraud
 1828 - G. Ross-Despréaux
 1829 - no Grand Prize awarded
 1830 - Hector Berlioz ("first" First Grand Prize) and Alexandre Montfort ("second" First Grand Prize)
 1831 - Eugène-Prosper Prévost
 1832 - Ambroise Thomas
 1833 - A. Thys
 1834 - A. Elwart
 1835 - Ernest Boulanger
 1836 - X. Boisselot
 1837 - Louis Désiré Besozzi
 1838 - A.-G.-J. Bousquet
 1839 - Charles Gounod
 1840 - F.E.V. Bazin
 1841 - L. Maillard
 1842 - A.-A. Roger
 1843 - no Grand Prize awarded
 1844 - Victor Massé
 1845 - no Grand Prize awarded
 1846 - Léon Gastinel
 1847 - P.-L. Deffès
 1848 - J.-L.-A. Duprato
 1849 - no Grand Prize awarded
 1850 - J.-A. Charlot
 1851 - J.-C.-A. Delehelle
 1852 - L. Cohen
 1853 - P.-C.-C. Galibert
 1854 - G.-N. Barthe
 1855 - J. Conte
 1856 - no Grand Prize awarded
 1857 - Georges Bizet
 1858 - S. David
 1859 - Ernest Guiraud
 1860 - Emile Paladilhe
 1861 - Théodore Dubois
 1862 - L. Bourgault-Ducoudray
 1863 - Jules Massenet
 1864 - Victor Sieg
 1865 - Charles Ferdinand Lenepveu
 1866 - Émile Louis Fortuné Pessard - "1st Harmony Prize"
 1867 - no prize awarded
 1868 - V.-A. Pelletier-Rabuteau and E. Wintzweiller
 1869 - Antoine Taudou
 1870 - Charles Edouard Lefebvre và Henri Maréchal
 1871 - Gaston Serpette
 1872 - Gaston Salvayre
 1873 - Paul Puget
 1874 - Léon Erhart
 1875 - André Wormser
 1876 - Paul Joseph Guillaume Hillemacher
 1877 - no Grand Prize awarded
 1878 - Clément Broutin
 1879 - Georges Hüe
 1880 - Lucien Joseph Edouard Hillemacher
 1881 - no Grand Prize awarded
 1882 - Georges Marty
 1883 - Paul Vidal
 1884 - Claude Debussy
 1885 - Xavier Leroux
 1886 - André Gedalge - "Second Prize"
 1887 - Gustave Charpentier
 1894 - Henri Rabaud
 1900 - Florent Schmitt
 1901 - André Caplet
 1901 - Gabriel Dupont
 1901 - Maurice Ravel
 1902 - Aymé Kunc
 1902 - Roger Ducasse
 1902 - Albert Bertelin
 1903 - Raoul Laparra
 1904 - Raymond-Jean Pech
 1904 - Paul Pierné
 1904 - Hélène Fleury-Roy
 1905 - Victor Gallois
 1905 - Marcel Samuel-Rousseau
 1905 - Philippe Gaubert
 1906 - Louis Dumas
 1907 - Maurice Le Boucher
 1908 - André Gailhard
 1908 - Louis Dumas
 1908 - Nadia Boulanger - "Second Prize"
 1908 - Édouard Flament
 1909 - Jules Mazellier
 1909 - Marcelle Tournier
 1913 - Lili Boulanger
 1914 - Marcel Dupré
 1919 - Jacques Ibert - "First Grand Prize"
 1923 - Jeanne Leleu - "First Grand Prize"
 1923 - Robert Bréard - "Second Prize"
 1934 - Eugène Bozza
 1935 - Samuel Barber
 1938 - Henri Dutilleux
 1953 - Jacques Castérède
 1955 - Pierre Max Dubois
 1967 - :fr:Michel Rateau

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web về giải thưởng với nhiều tiểu sử (tiếng Pháp)
 The Prix de Rome Contests in Painting

Giải thưởng nghệ thuật
Giải thưởng âm nhạc
Giải thưởng kiến trúc
Giải thưởng điêu khắc
Giải thưởng hội họa
Giải thưởng Pháp
Khởi đầu năm 1663
Chấm dứt năm 1968
Giải thưởng La Mã


title: Thuyết vật linh

text:
Thuyết vật linh hay thuyết sinh khí là một quan niệm triết học, tôn giáo hay tinh thần cho rằng linh hồn hay sự linh thiêng có trong mọi vật (người, động vật, thực vật, đá, sông, núi v.v), trong mọi hiện tượng tự nhiên (sấm, chớp, mây, mưa) hay các thực thể khác trong môi trường tự nhiên. Nó là một phần của thuyết vật hoạt trong triết học. Thuyết vật linh cũng gán linh hồn cho các khái niệm trừu tượng như lời nói, các ẩn dụ trong thần thoại. Các tôn giáo nhấn mạnh thuyết vật linh là các tín ngưỡng dân gian, chẳng hạn như Shaman giáo, Shintō (thần đạo Nhật Bản) hay một số giáo phái của Hindu giáo. Các tộc người đều tìm một biểu tượng linh thiêng, là vật thiêng niềm tin trừ diệt ma quỷ.

Người Việt quan niệm
Cơ thể con người gồm 3 thể thống nhất:
Thể xác: Là phần cơ thể hữu hình, bao gồm lục phủ, ngũ tạng, hệ kinh lạc và các giác quan.
Thể Vía: Là phần cơ thể 1/2 hữu hình, 1/2 vô hình. Mắt thường không thể nhìn thấy được nhưng có thể cảm nhận được bằng hồng ngoại vì thể vía chính là phần sinh nhiệt của cơ thể sống. Trong quá trình sống, các tế bào không ngừng trao đổi chất, tạo các phản ứng hóa học trong quá trình trao đổi chất đều sinh nhiệt.
Thể hồn (Hay còn gọi là Linh hồn): Đây là phần thâm sâu nhất, vi diệu nhất của cơ thể con người. Chính nhờ phần hồn này mà sự luân hồi, đầu thai, chuyển sinh được thực hiện thuận lợi.

Vật linh của người Trung Hoa

Trong phong thủy
Kỳ lân là con vật thần thoại này được cho rằng mang lại điềm tốt, sự thành công, sống thọ và sự nổi tiếng. Trứng hình kỳ lân sẽ thu hút hơi thở đầy quyền năng và vì thế sẽ mang lại may mắn cho chủ nhà, nơi kỳ lân đang cư trú. Kỳ lân cũng sẽ đem lại sự thăng quan tiến chức trong sự nghiệp, và đặc biệt may mắn đối với người đang làm việc trong quân đội. Kỳ lân thường được vẽ trên áo choàng của các vị tướng tài ba và nó cũng là biểu tượng cho phẩm hàm cao nhất trong quân đội của các hoàng đế Trung Hoa thời xưa.
Ngựa là một trong những con vật được coi như một mô hình về vũ trụ hoàn hảo, trong đó có một hay nhiều vị thần ngự trị. Nó biểu tượng cho sự thanh cao, đẳng cấp xã hội và một cuộc sống thoải mái, nhàn hạ. Biểu tượng này luôn luôn nên đặt ở hướng Nam căn nhà. Cũng có thể treo tranh có vẽ hình ngựa ở bức tường phía Nam hoặc đặt tượng ngựa bất cứ góc phòng và ở bất cứ phòng nào trong nhà (tốt nhất là phòng sinh hoạt gia đình) nhưng đừng bao giờ để trong phòng ngủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Khái niệm về "Thuyết vật linh" - Yahoo
Những linh vật trong phong thủy

Tôn giáo nhân loại học
Thuyết đa thần


title: Mentuhotep III

text:
Sankhkare Mentuhotep III của Vương triều thứ 11 và là pharaon của Ai Cập thời Trung Vương quốc. Ông cai trị trong khoảng 12 năm theo Danh sách Vua Turin.

Cai trị
Mentuhotep III đã lên kế vị cha mình là Mentuhotep II. Người ta tin rằng, sau khi vương triều 51 năm của cha ông kết thúc, Mentuhotep III đã tương đối già khi ông lên ngôi và cai trị trong 12 năm. Mặc dù vương triều khá ngắn ngủi, vương triều Mentuhotep được biết đến với chuyến viễn chinh đến Punt và kiểu kiến trúc mới.

Tên gọi
Vương hiệu của Mentuhotep III khá là tương tự như vương hiệu thứ ba và cuối cùng của vua cha. Mentuhotep III được biết là đã có ít nhất hai praenomen: một là Sankhare và thứ hai là:

Viễn chinh tới Punt
Mentuhotep III đã phái một đoàn viễn chinh tới đến vùng đất Punt trong năm thứ 8 dưới vương triều của ông, một điều đã không được thực hiện kể từ thời Cổ vương quốc. Một dòng chữ ở Wadi Hammamat đã mô tả cuộc viễn chinh với 3000 binh sĩ khỏe mạnh và dưới sự chỉ huy của viên quan cận thần Henenu. Khi họ rời Coptos trong hướng Biển đỏ, họ đã đào 12 giếng nước cho các cuộc viễn chinh trong tương lai và càn quét khu vực của quân nổi dậy. Họ đã đem về từ Punt: hương liệu, nhựa cây và nước hoa, và khai thác đá ở Wadi Hammamat.

Lăng mộ
Sankhkare Mentuhotep cho xây dựng một số công trình trong suốt 12 năm cầm quyền của ông. Ngôi đền thờ của bản thân ông đã được bắt đầu tại Deir el-Bahari, nhưng nó không bao giờ hoàn thành. Ngôi đền này chỉ cách ngôi đền thờ của cha ông một khoảng ngắn. Những dòng chữ khắc cho biết rằng nhà vua được an táng trong một hầm mộ được đục đẽo sâu vào mặt đá.

Sankhkare Mentuhotep cũng còn một ngôi đền xây bằng gạch bùn được dựng lên tại đồi Thoth ở phía Tây Thebes. Ngôi đền này được xây dựng trên nền của một ngôi đền cổ trước đó. Nó được dành cho thần Montu-Ra. Nó sau đó đã bị phá hủy bởi một trận động đất vào cuối vương triều thứ 11.

Gia đình
Mentuhotep III là con trai và người kế vị của Mentuhotep II. Một trong những người vợ của Mentuhotep II, Tem, có được tước hiệu "Mẹ của hai vị Vua" và dựa trên tước hiệu này bà gần như chắc chắn là mẹ của Mentuhotep III. Gia đình của pharaon Mentuhotep III là một bí ẩn và không rõ là người kế vị Mentuhotep IV của ông có phải là một con trai của ông hay không. Mẹ Mentuhotep IV được biết là Nữ hoàng Imi. Nếu ông là con trai của Mentuhotep III, Imi phải là vợ của Mentuhotep III.

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Pharaon Vương triều thứ Mười một của Ai Cập
Pharaon


title: Rhyacophila tetracantha

text:
Rhyacophila tetracantha là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Xã của tỉnh Haute-Garonne

text:
Đây là danh sách 588 xã của tỉnh Haute-Garonne ở Pháp.

 (CAM) Communauté d'agglomération du Muretain, created in 2004.
 (CAS) Communauté d'agglomération Sicoval, created in 2001.
 (CAT) Communauté d'agglomération du Grand Toulouse, created in 2001.

Tham khảo


title: Quận Clinton, Ohio

text:
Quận Clinton là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Ohio.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Austrolimnophila peremarginata

text:
Austrolimnophila peremarginata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Rissoa angustior

text:
Rissoa angustior là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rissoa


title: Ngô Đình Khả

text:
Micae Ngô Đình Khả (chữ Hán: 吳廷可; 1856 – 1923) là một quan đại thần nhà Nguyễn. Ông được biết đến như một đại thần đã cộng tác với Pháp để đàn áp cuộc khởi nghĩa chống Pháp do Phan Đình Phùng lãnh đạo, về sau lại phản đối việc chính quyền thực dân Pháp truất ngôi và lưu đày vua Thành Thái.

Ngoài ra, ông còn là thân sinh của Ngô Đình Diệm, Tổng thống đầu tiên của Việt Nam Cộng hòa và là người đứng đầu của dòng họ Ngô Đình. Ông Ngô Đình Khả được coi là người biết cách giáo dục con cái nghiêm khắc, kết hợp niềm tin Thiên Chúa giáo với những giáo lý Nho học.

Thân thế
Ngô Đình Khả sinh năm 1856, quê ở làng Đại Phong (tên nôm là Kẻ Đợi), nay thuộc xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Gia đình ông theo đạo Công giáo, thuộc xứ Phủ Cam tại Huế; cha là Giacôbê Ngô Đình Niêm, giữ một chức quan coi kho thuộc Sở Võ Khố và mẹ là Ursala Khoa xứ Phường Đúc.

Ông lúc bé được cha đẻ là Giacôbê Ngô Đình Niêm cho đi giúp lễ với một vị linh mục Pháp ở họ đạo Mỹ Duyệt Hạ. Đến năm 1870, Ngô Đình Khả được linh mục Caspar cho đi học tại Đại chủng viện của dòng Thừa sai Paris tại đảo Pulau Pinang, Malaysia cùng với Nguyễn Hữu Bài.

Sau một thời gian học đạo, Ngô Đình Khả trở về nước và được phân dạy môn triết tại Đại chủng viện giáo phận Huế trong thời gian thử thách để được chọn lên chức linh mục. Tuy nhiên, sau một thời gian dài, Ngô Đình Khả vẫn không được bề trên ngó ngàng tới. Nên đến năm 1878, Ngô Đình Khả rời tu viện làm giáo dân bình thường và lấy vợ.

Hoạn lộ

Ngô Đình Khả từng làm võ quan dưới triều Đồng Khánh, và từng theo Nguyễn Thân – một người hợp tác với chính quyền bảo hộ. Trong thư gửi Toàn quyền Đông Dương năm 1944, con trai ông là Ngô Đình Thục có nhắc lại thời gian làm võ quan của cha mình:
Nếu hoạt động của hai em tôi được chứng tỏ là có hại cho quyền lợi nước Pháp thì – với tư cách của một Giám mục, của một người An-nam, và với tư cách là người con của một gia đình mà thân phụ tôi đã phục vụ nước Pháp ngay từ khi Pháp mới đến An-nam, và đã nhiều lần đưa mạng sống cho nước Pháp trong các cuộc hành quân mà cha tôi cầm đầu, dưới quyền Nguyễn Thân, chống lại các kẻ nổi loạn do Phan Đình Phùng chỉ huy, tại Nghệ An và Hà Tĩnh – tôi, tự đáy lòng, không chấp nhận
...Có thể tôi lầm, tuy nhiên, thưa Đô Đốc, tôi xin thú thực là không tin – cho đến khi được chứng minh ngược lại – rằng các em tôi đã phản lại truyền thống của gia đình chúng tôi đến như thế, một gia đình đã tự mình gắn liền với nước Pháp từ lúc ban đầu, trong khi ông cha của những quan lại bây giờ hầu hết đều chống lại Pháp và chỉ quyết định thiên về Pháp khi thấy có lợi... Tôi nêu ra điều nầy khi xét thấy rằng thân phụ tôi là Ngô Đình Khả đã từng được vinh dự phục vụ nước Pháp dù sinh mạng bị hiểm nguy, và khi xét đến quá trình lâu dài của các em tôi, một quá trình được hình thành bằng lòng tận tụy vô bờ của các em tôi đối với nước Pháp, mà không sợ phải hy sinh mạng sống của mình cho nước Pháp.

Ban đầu, linh mục chính xứ Phú Cam là Eugène Marie - Joseph Allys (1852-1936), đã giới thiệu Ngô Đình Khả nhận thông dịch tài liệu tiếng Latinh và tiếng Pháp cho lính Pháp. Ông cũng được làm thông ngôn cho các quan chức thực dân với triều đình Nguyễn nên có nhiều mối quan hệ. Những mối quan hệ đó đã giúp Ngô Đình Khả có được sự cất nhắc trong triều đình Huế, vốn đang bị khống chế bởi Pháp. Vua Đồng Khánh giao cho Ngô Đình Khả một chức võ quan của triều đình. Ông từng theo Khâm mạng tiết chế quân vụ Nguyễn Thân đàn áp cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng. Tuy nhiên, vốn chẳng có sở trường gì về quân sự nên chỉ sau bốn tháng, Ngô Đình Khả xin từ chức để chăm sóc mẹ bị lâm trọng bệnh.

Năm 1895, Nguyễn Thân lĩnh chức Khâm mạng tiết chế quân vụ, đem ba ngàn quân ra Hà Tĩnh lùng diệt cuộc khởi nghĩa do Phan Đình Phùng lãnh đạo. Khi đó Ngô Đình Khả làm Phó tướng cho Nguyễn Thân, Ngô Đình Khả đã theo lệnh Nguyễn Thân đào mả, lấy hài cốt Phan Đình Phùng trộn với thuốc súng, bỏ vào súng thần công bắn xuống dòng sông Lam. Một số nguồn sử liệu cho rằng, Ngô Đình khả phải chịu trách nhiệm chính trong việc thực dân Pháp biến khu vực Trấn Bình Đài ở Huế thành nhà thờ Công giáo.

Năm 1896 ông được phong Thái thường tự khanh (chánh tam phẩm), chức Thương biện thuộc Viện cơ mật. Cũng trong thời gian này ông được giao việc tổ chức Trường Quốc học, lúc bấy giờ gọi là trường Cao đẳng Tiểu học (tiếng Pháp: École Primaire Supérieure) ở chức Trưởng giáo. Có thể nói, với kiến thức được học tập tại nước ngoài cùng với sự tâm huyết dành cho giáo dục, Ngô Đình Khả đã góp phần kết hợp được văn hóa phương Tây và phương Đông trong giáo dục ở trường Quốc học Huế. Hai năm sau, tức năm 1898 vua Thành Thái phong ông làm Thượng thư phụ đạo đại thần rồi đến năm 1902 thì thăng hàm Hiệp tá đại học sĩ. Cũng trong năm này, Ngô Đình Khả thôi không giữ chức vụ hiệu trưởng trường Quốc học nữa.

Năm 1905 ông thăng chức Tổng quản Cấm thành, bảo vệ vua Thành Thái. Năm 1907, lúc ông đương kim phụ chánh tại triều, vua Thành Thái có hành vi chống Pháp nên bị chính quyền Bảo hộ dưới sự vận động của khâm sứ Ferdinand Lévecque đòi truất vua Thành Thái và đày vua Thành Thái sang châu Phi, lấy cớ nhà vua bị bệnh tâm thần. Lúc đó tại triều hầu hết các đại thần đều ký vào thỉnh nguyện đó. Chỉ riêng có quan phụ đạo đại thần Ngô Đình Khả nhất quyết không chịu ký tên. Vì vậy dân gian có câu truyền: "Đày vua không Khả. Đào mả không Bài."

Sau biến cố này, Ngô Đình Khả bị người Pháp nghi ngờ đứng sau vua Thành Thái với sự ủng hộ cho Kì Ngoại hầu Cường Để, Việt Nam Quang phục hội của Phan Bội Châu. Chính vì thế, chính quyền thực dân Pháp đã tạo cớ, buộc Ngô Đình Khả nghỉ hưu sớm mà không được nhận tiền hưu dưỡng. Mãi đến khi, vua Khải Định lên ngôi, Ngô Đình Khả mới quay lại đảm nhận các chức vụ trong triều đình.

Châu bản triều Nguyễn có chép về giai đoạn cuối trong sự nghiệp của Ngô Đình Khả như sau:Ngày 26 tháng 11, Duy Tân năm thứ nhất (1907), Phụ Chánh tâu việc Ngô Đình Khả cất nhà thờ đạo Thiên Chúa trên nền chùa Linh Hựu trong thành nội: Bọn thần phủ Phụ chánh tâu (châu điểm): Tháng 11 năm thứ 17 (1905) tiếp được thư của nguyên quyền khâm sứ đại thần Mô Li Ê (Jean-Ernest Moulié) nói thượng thư Ngô Đình Khả cất nhà thờ đạo bên trong hoàng thành là rất không hợp, thần phủ nên lập tức tra xét rõ nghiêm xử, chiếu theo phận sự mà quy trách nhiệm… Vậy xin chiếu trọng luật về tội không được làm mà làm xử thượng thư Ngô Đình Khả 80 trượng, giáng 3 cấp rời khỏi chức vụ, được giảm tội danh và phải triệt hạ giáo đường, việc này đã thương nghị cùng nguyên quyền khâm sứ đại thần xét biện. Tháng 7 năm ngoái (1906) phụng thương chuẩn triệt hạ giáo đường trong thành nội và cho tùy ý xây cất ở bốn phía sông bên ngoài kinh thành. Kế đó căn cứ viên ấy trình xin trả giáo đường này sửa lại làm chùa để lưu giữ tích cũ, viên ấy xin lãnh tiền quan 300 đồng đem về mua sắm vật liệu và xin cất giáo đường mới ở nền nhà kho cũ xã Tiên Nộn.Ngô Đình Khả mất năm 1923 vì bệnh phổi.

Gia đình
Theo Sổ bộ Hôn thú ở Phủ Cam, người vợ đầu của Ngô Đình Khả là Mađalêna Chĩu, bà qua đời một năm sau đó. Ông kết hôn với người vợ thứ hai là Anna Phạm Thị Thân (1871–1964) vào năm 1889. Ông có 8 con trai (2 người chết khi còn nhỏ) và 3 con gái. Những người con trưởng thành của ông đều là nhân vật quan trọng tại Việt Nam Cộng hòa sau này:

Người con đầu lòng là Ngô Đình Khôi (1885-1945), làm quan nhà Nguyễn đến chức Tổng đốc.
Ngô Đình Thị Giao (1894-1946), tục gọi là bà Thừa Tùng.
Ngô Đình Thục (1897-1984), Tổng giám mục tiên khởi Tổng giáo phận Huế
Ngô Đình Diệm (1901-1963), Tổng thống Việt Nam Cộng hòa.
Ngô Đình Thị Hiệp (1903-2005), tục gọi bà cả Ấm, vợ ông Nguyễn Văn Ấm. Con trai của họ là Hồng y Nguyễn Văn Thuận.
Ngô Đình Thị Hoàng (1904-1959), tục gọi bà cả Lễ, vợ ông Nguyễn Văn Lễ. Con rể của họ là Trần Trung Dung, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa.
Ngô Đình Nhu (1910-1963), cố vấn Chính trị của Tổng thống Ngô Đình Diệm.
Ngô Đình Cẩn (1912-1964), cố vấn Trung Phần.
Con út Ngô Đình Luyện (1914-1990), luật sư, Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Anh.

Nhận định

Theo Đỗ Mậu, một cựu thiếu tướng phục vụ dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa (miền Nam Việt Nam):

Ông Ngô Đình Khôi tuy chỉ là thứ tham quan ô lại thời thực dân phong kiến bị Việt Minh lên án phản quốc và đã được ông Diệm làm lễ quốc táng, thế mà anh em ông Diệm vẫn chưa hài lòng còn muốn tôn vinh anh mình lên hàng danh nhân vĩ đại của lịch sử. Họ lấy tên của ông Khôi đặt cho con đường lớn nối liền thủ đô Sài Gòn với phi trường quốc tế Tân Sơn Nhất. Ngoài ra anh em họ còn muốn đổi tên trường trung học Khải Định (Huế) thành trường Ngô Đình Khả. Thật ra việc xoá bỏ tên Khải Định là một việc làm hữu lý vì Khải Định là một vị vua Việt gian, nhưng xoá bỏ tên của Khải Định mà lại thay vào tên của Ngô Đình Khả, một vị quan lại của Pháp, thì quả là một việc làm khinh thị nhân dân.

Chú thích

Liên kết ngoài

Quan lại nhà Nguyễn
Dòng họ Ngô Đình
Sinh năm 1850
Mất năm 1925
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Thượng thư Việt Nam
Sinh tại Lệ Thủy, Quảng Bình
Người Huế


title: Dangers

text:
Dangers  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 199 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Setodes melpomene

text:
Setodes melpomene là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Roches-lès-Blamont

text:
Roches-lès-Blamont là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Blamont
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Roces-lès-Blamont on the regional Web site

Xã của Doubs


title: Phyllocnistis spatulata

text:
Phyllocnistis spatulata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, known from Assam, Ấn Độ. Ấu trùng ăn Lindera caudata.

Chú thích

Tham khảo

Phyllocnistis
Động vật đặc hữu Ấn Độ


title: Aldeatejada

text:
Aldeatejada là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon.
Đô thị này có cự ly only 6 kilômét so với thành phố Salamanca và có dân số 1192 người vào thời điểm năm 2008.

Đô thị này nằm trên khu vực có độ cao 792 mét trên mực nước biển. Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp.

==Tham khảo==

Đô thị ở Salamanca


title: Dysglyptogona

text:
Dysglyptogona là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Acanthoscelides seminulum

text:
Acanthoscelides seminulum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Polyacme

text:
Polyacme là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Polyacme dissimilis (Warren, 1897)
Polyacme subpulchra (Warren, 1897) Queensland

Chú thích

Tham khảo

Boarmiini


title: Vertain

text:
Vertain là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord