title: Họ Cáng lò

text:
Họ Cáng lò hay còn gọi là họ Duyên mộc, họ Bulô , có tài liệu gọi không chuẩn là họ Bạch dương, (danh pháp khoa học: Betulaceae) bao gồm 6 chi các loài cây thân gỗ hay cây bụi có lá sớm rụng có quả hạch, bao gồm các loài cáng lò, tống quán sủ, phỉ, trăn và hổ trăn. Chúng chủ yếu có nguồn gốc ở vùng ôn đới của Bắc bán cầu, với một vài loài có thể sinh sống ở Nam bán cầu trong khu vực dãy núi Andes ở Nam Mỹ.

Trong quá khứ, họ này thường được chia thành hai họ là Betulaceae bao gồm hai chi Alnus, Betula và họ Corylaceae (phần còn lại). Tuy nhiên, các sắp xếp gần đây, bao gồm cả của APG, cho thấy họ Corylaceae được nhập chung vào Betulaceae.

Đặc điểm

Tiến hóa
Người ta cho rằng Betulaceae đã phát sinh vào cuối kỷ Creta, khoảng 70 triệu năm trước tại khu vực ngày nay là miền trung Trung Quốc. Khu vực này vào thời gian đó có lẽ có kiểu khí hậu Địa Trung Hải do gần với biển Tethys, đã từng che phủ nhiều phần ngày nay là Tây Tạng và Tân Cương cho tới tận đầu kỷ Đệ Tam. Khu vực nguồn gốc này được hỗ trợ bởi thực tế là cả sáu chi còn sinh tồn và 52 loài là bản địa khu vực này, với nhiều loài là đặc hữu. Người ta cũng cho rằng 6 chi ngày nay đã rẽ nhánh hoàn toàn trong thế Oligocen, với tất cả các chi trong họ (trừ Ostryopsis) đều có hóa thạch kể từ ít nhất là 20 triệu năm trước.

Sinh thái

Phân bố

Phân loại
Họ Bạch dương được phân làm 2 phân họ, với 11 chi trong đó 6 chi còn loài sinh tồn. Họ này chứa khoảng 145-167 loài.
 Phân họ Betuloideae
 Chi Alnus
 Chi Betula
 Phân họ Coryloideae
 Chi Carpinus
 Chi Corylus
 Chi Ostrya
 Chi Ostryopsis
 Nhóm hóa thạch
 Chi †Asterocarpinus
 Chi †Coryloides
 Chi †Cranea
 Chi †Kardiasperma
 Chi †Palaeocarpinus

Phát sinh chủng loài
Theo phân tích phát sinh chủng loài phân tử thì các họ hàng gần nhất của Betulaceae là họ Casuarinaceae (phi lao).

Cây phát sinh chủng loài gợi ý về mối quan hệ họ hàng như sau:

Sử dụng

Phỉ thông thường (Corylus avellana) và phỉ Balkan (Corylus maxima) là các loài cây ăn quả quan trọng, được trồng để lấy hạt ăn được.

Các chi khác bao gồm nhiều loài cây cảnh phổ biến, được trồng rộng rãi trong các công viên và các khu vườn lớn; một vài loài bạch dương được đánh giá cao do có vỏ trơn nhẵn, sáng màu.

Gỗ của các loài cây này nói chung cứng, nặng và bền, cụ thể là gỗ từ các loài trăn. Một vài loài có tầm quan trọng kinh tế đáng kể trong quá khứ khi mà gỗ rất cứng có khả năng chống chịu hao mòn được yêu cầu, chẳng hạn cho các bánh xe do gia súc kéo, bánh răng gỗ hay các bánh xe nước, các loại thuyền chịu sóng gió, các chốt gỗ v.v. Trong phần lớn các ứng dụng này ngày nay gỗ được thay thế bằng kim loại hay các vật liệu nhân tạo.

Lưu ý
Cần lưu ý khi dịch các tên gọi từ tiếng Trung sang tiếng Việt, do tên gọi phổ biến cho chi Corylus trong tiếng Trung là 榛-trăn, trong khi tiếng Việt lại gọi là phỉ, còn chi Carpinus trong tiếng Trung là 鹅耳枥 (nga nhĩ lịch), tiếng Việt gọi là trăn. Các tên gọi cho chi Ostrya (thiết mộc, do gỗ của nó rất cứng) và Ostryopsis (hổ trăn) là lấy theo tiếng Trung, do chúng có lẽ không có ở Việt Nam.

Tham chiếu

B


title: Pseucoleucania

text:
Pseucoleucania là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Kisko

text:
Kisko () là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.869 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 284,13 km² trong đó có 30,98 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 7,38 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.kisko.fi/  - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Salo


title: Argia sedula

text:
Argia sedula là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia sedula is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: 1689 Floris-Jan

text:
1689 Floris-Jan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1400.7294299 ngày (3.83 năm).

Nó được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1930.

Tham khảo

001689
19300916
Được phát hiện bởi Hendrik van Gent
Tiểu hành tinh được đặt tên
001689


title: Stupidogobius flavipinnis

text:
Stupidogobius flavipinnis là một loài cá thuộc họ Gobiidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.

Nguồn
 Kottelat, M. 1996. Stupidogobius flavipinnis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Tham khảo

Flavipinnis
Cá Indonesia
Cá nước ngọt Indonesia


title: 1596

text:
Năm 1596 (số La Mã: MDXCVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo


title: Ahmad Shah Durrani

text:
Ahmad Shāh Durrānī (khoảng 1723 – 1773) (احمد شاه دراني), còn gọi là Ahmad Shāh Abdālī (احمد شاه ابدالي) và tên khai sinh là Ahmad Khān Abdālī, là vị vua đầu tiên của đế quốc Durrani. Ông được nhiều sử gia xem là người sáng lập ra đất nước Afghanistan hiện đại.

Sau khi Nader Shah Afshar bị ám sát vào tháng 6 năm 1747, ông trở thành êmia của Khorasan, sau đó ông sáng lập và trị vì đế quốc Durrani cho tới khi qua đời năm 1773.
Để củng cố lại những bộ lạc người Pashtun và các đồng minh, ông chinh đông tới Punjab thuộc nhà Mogul của Ấn Độ, và phía nam tới đế quốc Afshar đang suy yếu.

Người Pashtun ở Afghanistan gọi ông là Bābā ("người cha").

Tuổi trẻ của Ahmad Shah

Giữa năm 1722 và 1723, Ahmad Khan (tức Ahmad Shah sau này) sinh ra ở Multān,
 Punjab, nay là Pakistan, hoặc Herāt (Afghanistan ngày nay). Ông thuộc chi Sadozai của nhánh Popalzai trong bộ lạc của người Pashtun Abdali, và là con trai thứ của Mohammed Zaman Khan, tù trưởng người Abdali. Một số người cho rằng ông sinh tại thành phố Multan của Pakistan ngày nay. Khi còn thơ ấu, ông đã cùng mẹ (Zarghuna Alakozai) đến thành phố Herat nơi thân phụ ông, Mohammed Zaman Khan, làm thủ lĩnh của người Abdali và tổng trấn tỉnh. Trong tác phẩm "Tarikh Ahmad Shahi" (Những sự kiện dưới triều vua Ahmad Shah), các sử thần của triều đình Durrani đã ghi nhận rằng Ahmad Shah sinh tại Multan. Tuy nhiên, sử gia Afghanistan nổi tiếng Ghulam Mohammad Ghobar cùng nhiều nhà sử học khác như Ganda Singh, Willem Vogelsang, và Frank Clements tin rằng Ahmad Khan sinh ra tại Herat. Ganda Singh đã tham khảo những tài liệu sơ cấp như Tarikh-i-Ahmad Shahi do Mahmud-ul-Musanna xuất bản năm 1753 và Tarikh-i-Hussain Shahi do Imam-uddin al-Hussaini xuất bản năm 1798.

Cả cha và ông nội của Ahmad Shah đều tử trận, và ông phải lánh nạn sang Kandahar cùng với những người Ghilzai. Ahmad Shah và anh là Zulfikar Khan bị Hussein Khan, tổng trấn người Ghilzai của Kandahar, giam cầm vào một pháo đài. Hussein Khan lãnh đạo một bộ lạc hùng mạnh người Pashtun, trước kia đã chinh phạt miền Đông Ba Tư và chiếm ngôi vua của nhà Safavid.

Khoảng năm 1731, Nader Shah Afshar, vị vua mới của Ba Tư, bắt đầu tuyển người Abdali vào quân đội ông. Sau cuộc chinh phạt Kandahar năm 1737, Ahmad Khan và anh trai được Nader Shah trao trả. Người Ghilzai bị đánh đuổi khỏi Kandahar và những người Abdali chiếm được vùng đất này.

Tướng lĩnh dưới quyền Nader Shah

Vì Abdali là một chàng trai trẻ khôi ngô tuấn tú, nên được Nader Shah trọng dụng. Về sau, Abdali được Nader Shah phong làm "Dur-i-Durran" (viên ngọc của những viên ngọc quý), cũng từ đây ông đổi tên bộ lạc Abdali thành bộ lạc Durrani. Ahmad Khan trở thành "người hầu cá nhân" (yasāwal) của Nader Shah, sau làm chỉ huy toán kị binh của các thành viên bộ lạc Abdali. Ahmad nhanh chóng làm chỉ huy những đạo kị binh ước lượng 4.000 chàng trai khoẻ mạnh (chủ yếu là người Abdali), đã tham gia trong cuộc xâm lăng Ấn Độ của Shah.

Theo truyện cổ, Nader Shah - một vị vua lẫy lừng nhưng háo danh - đã thấy được tài năng của vị tướng trẻ. Theo truyền thuyết Pashtun, có lần Nader Shah mời Ahmad Khan Abdali đến Delhi và nói:
Lại đây nào Ahmad Abdali. Hãy nhớ Ahmad Khan Abdali, sau khi trẫm thăng thì hoàng vị sẽ thuộc về khanh. Nhưng ái khanh hãy đối xử tốt với các hậu duệ của Nader Shah này.

Chàng trai trẻ Ahmad Shah trả lời:
Hạ thần chỉ có thể hy sinh cho ngài. Hoàng thượng có quyền tuỳ ý sử dụng thần, thần sẵn sàng phục vụ ngài, và nếu muốn ngài có thể giết thần. Vì vậy, không có lý do hay nguyên nhân nào để hoàng thượng nói lời đó!.

Nader Shah bị ám sát

Triều đại Nader Shah đột ngột kết thúc vào tháng 6 năm 1747, khi ông vua này bị ám sát. Những vệ binh người Turkoman đã ám sát Nader Shah một cách bí mật để những người Abdali khỏi cứu nguy cho nhà vua. Dù vậy, Ahmad Khan hay tin rằng Nader Shah bị một trong những cô vợ mình giết hại. Bất chấp nguy cơ bị tấn công, Ahmad Khan và các đạo quân Abdali tiến về: hoặc là để cứu Nader Shah hoặc là để xem chuyện gì đã xảy ra. Lúc đến túp lều của nhà vua, họ chỉ thấy thi hài Nader Shah và một chiếc đầu bị chặt. Vốn là những kẻ bầy tôi trung thành của Shah, những người Abdali đã oà khóc khi thấy vị lãnh tụ của mình chết, và lên đường về Kandahar. Trên đường về Kandahar, những người Abdali quyết định rằng Ahmad Khan là vị thủ lĩnh mới của họ, và từ đó ông được gọi là Ahmad Shah.

Lên ngôi vua

Cuối năm đó (1747), những tù trưởng của bộc lạc Durrani (Abdali) đã họp mặt (Loya Jirga) ở Kandahar để bầu một vị lãnh đạo mới. Trong chín ngày liền, các ứng cử viên tranh cãi rất sôi nổi tại Argah. Riêng Ahmad Shah lại cứ làm thinh, tức là ông không vận động bản thân mình. Cuối cùng giáo trưởng Sabir Shah, ra khỏi chỗ thầm kín, đến trước mặt các ứng cử viên ở Jirga, vào bảo:

Các thủ lĩnh khác nhất trí. Ahmad Shah được chọn làm lãnh đạo của các bộ lạc. Thế là những đồng tiền được đúc, và vua Ahmad Shah làm lễ đăng quang vào tháng 10 năm 1747, gần ngôi mộ của Shaikh Surkh, kế bên pháo đài Nadir Abad.

Vì trẻ nhất trong những người có cơ may làm vua, Ahmad đã đưa ra những bằng chứng lợi thế cho mình:
 Ông là hậu duệ trực tiếp của Sado, giáo trưởng của thị tộc Sadozai, bộ lạc mạnh nhất của người Pashtun trong thời gian đó;
 Ông là một vị lãnh tụ có sức thuyết phục, không thể nghi ngờ được và là một chiến binh dày dạn - người được tuỳ ý sử dụng một đoàn tuỳ tùng, hay một toán kỵ binh lưu động;
 Ông là người kế vị không gây tranh cãi của vương quốc mà Nadir Shah để lại.
 Haji Ajmal Khan, thủ lĩnh người Mohammedzai (còn gọi là Barakzai), kẻ thù của người Sadodzai, phải rời khỏi cuộc bầu cử này.

Với tư cách là tù trưởng, Ahmad Shah xưng hiệu "Durr-i-Durrani" ("viên ngọc của những viên ngọc quý" hay "viên ngọc của thời đại"), một chức hiệu mà Nader Afshar đã phong cho ông.

Mở rộng lãnh thổ
Tiếp bước Nader Shah, Ahmad Shah xây dựng một đội quân hùng mạnh mà chủ yếu là những người Durrani, Tājik, Kizilbāsh, và Yūzufzai trung thành với ông.

Ahmad Shah khởi đầu cuộc chinh phạt bằng việc xâm chiếm Ghazni từ tay người Pashtun Ghilzai, giành được Kabul từ tay vị chúa tể ở đó, tất cả những sự kiện này khiến cho Ahmad Shah củng cố được sự cai trị của ông ở miền đông Khorasan, phần lớn xứ Afghanistan ngày nay. Để cai trị bộ lạc mình, các thủ lĩnh Afghan phải giành của cải về bộ lạc mình, và Ahmad Shah thực hiện xuất sắc trong cả việc mở rộng bờ cõi lẫn giành giật của cải về cho hậu thế. Ngoài việc chinh phạt Punjab ba lần trong các năm 1747 - 1753, ông chiếm được Herāt năm 1750 rồi cả Nishapur (Neyshābūr) và Mashhad năm 1751.

Năm 1748, khi mới lên ngôi, Ahmad Shah vượt sông Ấn lần đầu tiên - quân đội ông đã cướp phá Lahore trong cuộc viễn chinh này. Năm sau (1749), hoàng đế nhà Mogul bị buộc phải nhượng Sindh và toàn bộ Punjab và cả một địa điểm quan trọng là sông Ấn cho ông, để bảo vệ kinh thành Delhi khỏi bị quân Ahmad Shah tấn công - thế là Ahmad Shah có được những vùng đất rộng lớn ở phía đông mà khỏi tốn một mũi tên. Ahmad Shah tiến về phía tây để đánh thành Herat nằm dưới quyền cháu trai của Nadir Shah là vua Shah Rukh. Thành phố này rơi vào tay Ahmad Shah năm 1750, sau gần một năm vây hãm và giao chiến khốc liệt; sau đó Ahmad Shah thảo phạt xứ Ba Tư, chiếm được Nishapur và Mashhad năm 1751. Ông đã ân xá cho vua Shah Rukh và tái thiết lại xứ Khurasan của ông ta, nhưng buộc xứ này phải triều cống cho triều đình Durrani. Sự kiện này đánh dấu việc thành lập biên giới phía cực Tây của đế quốc Durrani tại Pul-i-Abrisham, trên con đường Mashhad-Tehran.

Trong khi đó, người Sikh đã chiếm thành phố Lahore vào ba năm trước, và Ahmad Shah đã trở về năm 1751 để đánh đuổi họ. Năm 1752, các nhà quý tộc vùng Kashmir đã mời ông đem quân đến vùng đất này để đánh đổ các quan cai trị vô dụng của triều đình Mogul. Nhận lời mời của các quý tộc Kashmir, ông chinh phạt được Kashmir, bắt dân ở đây phải thần phục. Sau đó, ông gửi quân tới khuất phục những vùng phía bắc Hindu Kush. Đạo quân hùng mạnh của ông đã nhanh chóng kiểm soát được miền bắc, trung và tây Afghanistan, nơi có những người Turkmen, Uzbek, Tajik và Hazara sinh sống.

Sau đó, năm 1756/57, trong cuộc chinh phạt Ấn Độ lần thứ tư, Ahmad Shah cướp phá Delhi rồi cướp bóc các thành phố Agra, Mathura, và Vrndavana. Tuy nhiên, ông không lật đổ nhà Mogul, vì triều đại này, vốn chỉ làm vì, đã công nhận ông là lãnh tụ của các miền đất Punjab, Sindh, và Kashmir. Ông đưa vua bù nhìn Alamgir II lên ngai vàng Mogul, năm đó ông và con trai là Timur thành lập quan hệ hôn nhân với Hoàng gia Mogul. Ông cũng cưới cô con gái của hoàng đế nhà Mogul là Muhammad Shah. Thực quyền của ông ở các miền đất trên cũng được Công ty Đông Ấn thừa nhận. Cuối cùng, Ahmad để hoàng tử Timur Shah (cưới một công chúa của Alamgir II) ở lại Ấn Độ để ông được tự do làm những điều mình thích, phần mình thì về Afghanistan.

Trên đường về Ahmad Shah đánh chiếm Amritsar (1757), và cướp phá Harmandir Sahib - tức ngôi Đền Vàng nổi tiếng. Ông còn đổ máu người và bò bị giết vào sarovar (chiếc hố thiêng) của đền này, làm cho chiếc hố bị đầy ắp. Đền Vàng có vai trò với đạo Sikh giống như Mecca đối với đạo Hồi, thế nên hành động của ông bị xem là phạm tội nặng. Hành động cuối cùng này đã khởi đầu cho sự cay đắng lâu dài của người Sikh đối với người Afghan.

Trận Panipat lần thứ ba

Sau khi hoàng đế Aurangzeb qua đời năm 1707, đế quốc Mogul suy yếu ở miền bắc Ấn Độ; Trong các năm 1751-52, Hiệp ước Ahamdiya được những người Maratha và người Mogul ký kết, khi Balaji Bajirao làm Peshwa. Theo hiệp ước này, đế quốc Maratha kiểm soát hầu hết Ấn Độ từ kinh đô Pune trong khi đế quốc Mogul bị thu hẹp chỉ còn mỗi Delhi (mà người Mogul chỉ cai trị Delhi trên danh nghĩa). Người Maratha giờ đây liên tiếp mở rộng bờ cõi về phía Tây bắc Ấn Độ. Trong khi đó, Ahmad Shah cướp phá kinh đô Mogul và rút về với những của giành được mà ông đã thèm muốn. Peshwa Balaji Bajirao liền sai Raghunathrao đem quân đi đánh đuổi người Afghan, và chiếm Lahore, Multan, Kashmir và những "subah" khác ở phần lãnh thổ của người Ấn Độ ở Attock. Năm 1757, trên đường về Kandahar, Ahmad Shah đứng giữa nhiều lời khuyên ngăn của các giáo trưởng Hồi giáo, ví dụ như Shah Waliullah,, thế rồi ông quyết định trở lại Ấn Độ để chống nhau với liên quân Maratha.

Ông kêu gọi một cuộc jihad (thánh chiến Hồi giáo) chống lại người Maratha, và được những chiến binh của nhiều bộ lạc Pashtun, kể cả những bộ lạc như Baloch, Tajik, và tín đồ Hồi giáo ở Nam Á đáp trả. Trong những trận đánh lẻ tẻ đầu tiên, quân Afghan đánh bại được những đơn vị đồn trú yếu hơn của quân Maratha ở miền tây bắc Ấn Độ. Vào năm 1759, Ahmad Shah và quân đội ông vượt Lahore và chuẩn bị đối địch Maratha. Năm 1760, các nhóm người Maratha thống nhất lại thành một đội quân đông đảo do Sadashivrao Bhau chỉ huy. Đây là lần thứ ba mà Panipat là nơi tranh giành quyền lực của các đế quốc ở miền bắc Ấn Độ. Trong trận chiến Panipat lần thứ ba (tháng 1 năm 1761), hai đội quân hùng mạnh của những người Hồi giáo và Ấn Độ giáo giao tranh dọc theo quãng đường 12 km về phía trước, kết quả là Ahmad Shah giành chiến thắng quyết định.

Miền đông Turkistan và người Duy Ngô Nhĩ

Thấy vùng đất của những người Duy Ngô Nhĩ bị quân Mãn Thanh xâm chiếm, Ahmad Shah ngày đêm lo nghĩ cách giúp người Hồi giáo kháng chiến chống lại sự chinh phạt của quân Thanh. Ahmad Shah cắt đứt ngoại thương với đế quốc Mãn Thanh (Trung Quốc) và phái quân sĩ đến Kokand. Dù vậy, ngân khố quốc gia của ông bị kiệt quệ sau chiến dịch đánh Ấn Độ, và dù đạo quân mỏng manh của ông đã tiến về Trung Á, Ahmad Shah không có kế sách đánh Mãn Thanh. Để làm cho tình hình ở miền đông Turkistan êm dịu, Ahmad Shah gửi phái bộ sứ thần đến Bắc Kinh, nhưng cuộc gặp gỡ này không đem lại lợi lộc gì cho người Duy Ngô Nhĩ.

Suy sụp và cuộc chiến chống người Sikh

Trong khi đó, người Sikh đã chiếm thành phố Lahore vào ba năm trước, và Ahmad Shah đã trở về năm 1751 để đánh đuổi họ. Năm 1752, ông chinh phạt được Kashmir, bắt dân ở đây phải thần phục. Sau đó, ông gửi quân tới khuất phục những vùng phía bắc Hindu Kush. Đạo quân hùng mạnh của ông đã nhanh chóng kiểm soát được miến bắc, trung và tây Afghanistan, nơi có những người Turkmen, Uzbek, Tajik và Hazara sinh sống.

Sau đó, năm 1756/57, trong cuộc chinh phạt Ấn Độ lần thứ tư, Ahmad Shah cướp phá kinh đô Delhi rồi cướp bóc các thành phố Agra, Mathura, và Vrndavana. Tuy nhiên, ông không lật đổ nhà Mogul, vì triều đại này, vốn chỉ làm vì, đã công nhận ông là lãnh tụ của các miền đất Punjab, Sindh, và Kashmir. Ông đưa vua bù nhìn Alamgir II lên ngai vàng Mogul, năm đó ông và con trai là Timur thành lập quan hệ hôn nhân với Hoàng gia Mogul. Ông cũng cưới cô con gái của hoàng đế nhà Mogul là Muhammad Shah. Thực quyền của ông ở các miền đất trên cũng được Công ty Đông Ấn thừa nhận. Cuối cùng, Ahmad để hoàng tử Timur Shah (cưới một công chúa của Alamgir II) ở lại Ấn Độ để ông được tự do làm những điều mình thích, phần mình thì về Afghanistan. Trên đường về Ahmad Shah đánh chiếm Amritsar (1757), và cướp phá Harmandir Sahib - tức ngôi Đền Vàng nổi tiếng. Hành động cuối cùng này đã khởi đầu cho sự cay đắng lâu dài của người Sikh đối với Vương quốc Afghanistan.

Chiến thắng Panipat cho thấy sức mạnh của Ahmad Shah và người Afghan lên tới đỉnh cao. Đế quốc Durrani có lẽ là đế quốc Hồi giáo lớn nhất thế giới thời đó. Dù vậy, ít lâu sau đế quốc này bắt đầu khủng hoảng. Chỉ cuối năm 1761, cuộc khởi nghĩa của tín đồ Sikh đã lan rộng khắp vùng Punjab. Năm 1762, Ahmad Shah lại phải rời Afghanistan lần thứ sáu để đàn áp người Sikh. Quân ông đột kích vào Lahore và Amritsar. Trong vòng hai năm, người Sikh lại vùng dậy, và ông lại phát động chiến dịch chống lại họ 1764, kết thúc trong một trận đánh quyết định. Do lo sợ đế quốc Ấn Độ của mình sẽ rơi vào tay người Sikh, Ahmad Shah lại phát động chiến tranh chống "lũ giặc Sikh", kéo dài đến cuối năm 1766. Đây là cuộc chinh phạt Ấn Độ lần thứ tám. Lần này người Sikh dùng chiến thuật cổ của họ: ẩn và tìm. Bọn họ đã rời khỏi Lahore, nhưng lại đến đối mặt trực tiếp với tướng Afghan là Jahan Khan ở Amritsar, tiêu diệt quân Afghan, kết quả là 6.000 lính của vua Abdali thiệt mạng. Jassa Singh Ahluwalia cùng với 2.000 quân Sikh của mình đi quanh quẩn bên chiếc lều quân Afghan, rồi cướp phá nó cho thoả mãn.

Mùa xuân năm 1761, Ahmad Shah đã trở về Kabul; và kể từ đó đến mùa xuân năm 1773, ông tích cực hoạt động chống thù trong giặc ngoài; nhưng đồng thời sức khoẻ của ông, vốn đã suy sụp từ trước, lại trở nên tồi tệ, và khiến cho ông không thể đích thân giao chiến trong các cuộc chinh phạt nữa. Từ năm 1764, trên mặt ông mọc ung nhọt, và đây là nguyên nhân gây ra cái chết của ông. Ông qua đời ở Murghah, Afghanistan, vào đầu tháng 6 năm 1773, hưởng thọ 50 tuổi. Ông được kế vị bởi con trai là Timur Shah Durrani.

Tổ chức chính quyền
Ông đã tổ chức (không rõ năm nào) một "Hội đồng học vấn", tức Majlis-e-Ulema, nhiệm vụ đầu của hội đồng này là "cống hiến cho Thượng đế và luật pháp nhà nước", về phần mình thì Ahmad Shah - vốn là một Molawi - thường đưa ra quyết định trong các cuộc đàm luận về thơ phú và khoa học. Với tư cách là một ông vua, ông không can thiệp vào các bộ lạc và tập quán của họ, miễn là họ không được can thiệp vào những tham vọng của ông.

Di sản

Các hậu duệ của Ahmad Shah, từ con ông là Timur đến Shuja Shah Durrani, đều không có khả năng thống trị đế quốc Durrani, nạn thù trong giặc ngoài liên tục bùng nổ, và đế quốc sụp đổ trong vòng nửa thế kỷ sau khi ông qua đời. Phần lớn lãnh thổ mà Ahmad Shah đã chinh phạt đều bị mất về tay kẻ khác trong 50 năm đó. Năm 1818, các vua hậu duệ Ahmad Shah cai trị vùng lãnh thổ còn bé hơn Kabul và các lãnh thổ bị mất. Họ không chỉ mất những vùng đất xa, mà còn làm cho những bộ lạc Pashtun khá trở nên căm ghét, trong số đó nhiều bộ lạc thuộc các nhánh khác của dòng dõi Durrani. Trước khi Dost Mohammad Khan lên ngôi năm 1826, Afghanistan bị hỗn loạn, khiến nhà nước này bị tan vỡ thành nhiều cộng đồng nhỏ.

Khác với các nhà chinh phạt Babur hay Mohammad Ghori, ông không đặt Ấn Độ làm nền tảng của đế quốc mình. Ông chỉ tạo nền tảng cho Afghanistan trở thành một quốc gia mà ngày nay hãy còn tồn tại. Thật vậy, tên gọi "Afghanistan" chính thức được nhắc đến lần đầu tiên vào năm 1801, trong Hoà ước Anh - Ba Tư. Vì vậy Ahmed Shah có danh hiệu là "Ahmad Shah Baba", người "cha" của Afghanistan.

Chiến thắng Panipat của ông cũng ảnh hưởng đến lịch sử tiểu lục địa Ấn Độ và một phần đến sự thống trị của thực dân Anh trên đất nước này. Việc ông từ chối tiếp tục chiến dịch phạt Ấn Độ đã ngăn ngừa được cuộc chiến với Công ty Đông Ấn của Anh, khiến Anh dễ dàng xâm lược Ấn Độ sau khi họ chiếm được xứ Bengal năm 1757. Dù vậy, nỗi lo sợ về một cuộc chinh phạt của người Afghan khác vẫn ám ảnh giới cầm quyền Anh trong gần nửa thế kỷ sau trận chiến Panipat. Các nguồn tin Anh ở Panipat đã ghi nhận về những chiến công của Ahmad Shah, theo đó ông là 'Vua của các vua'. Năm 1798, do lo sợ về liên minh Pháp - Afghan, sứ thần Anh đến Ba Tư đã truyền kiến thức cho vua Ba Tư, để tạo bàn đạp cho cuộc chiến giữa Ba Tư với Đế quốc Afghanistan.

Di tích lịch sử nổi tiếng nhất của Kandahar là lăng Ahmad Shah Durrani, mộ chí của ông có những dòng viết sau đây:

"Under the shimmering turquoise dome that dominates the sand-blown city [of Kandahar] lies the body of Ahmad Shah Abdali, the young Kandahari warrior who in 1747 became Afghanistan's first king. The mausoleum is covered in deep blue and white tiles behind a small grove of trees, one of which is said to cure toothache, and is a place of pilgrimage. In front of it is a small mosque with a marble vault containing one of the holiest relics in the Islamic World, a kherqa, the Sacred Cloak of Prophet Mohammed that was given to Ahmad Shah by Mured Beg, the Emir of Bokhara. The Sacred Cloak is kept locked away, taken out only at times of great crisis but the mausoleum is open and there is a constant line of men leaving their sandals at the door and shuffling through to marvel at the surprisingly long marble tomb and touch the glass case containing Ahmad Shah's brass helmet. Before leaving they bend to kiss a length of pink velvet said to be from his robe. It bears the unmistakable scent of jasmine".

Mountstuart Elphinstone đã viết về Ahmad Shah, nguyên văn:

Tạm dịch:

Các bài thơ của Ahmad Shah
Ahmad Shah đã viết một tập thơ ca ngợi bằng tiếng Pashtun của quê nhà. Ông cũng là tác giả của nhiều bài thơ tiếng Ba Tư.

Niên biểu
 1722: Ahmad Khan - tức Ahmad Shah sau này - sinh tại Multan hoặc Herat.
 1739: Ở tuổi 16, Ahmad Shah chỉ huy 4.000 kỵ binh cùng Nader Shah chinh phạt nước Ấn Độ.

Xem thêm
 Zamzama
 Lịch sử Afghanistan
 Sadozai (bộ lạc người Pashtun)

Chú thích

Tham khảo
 Ahmad Shah Durrani, 1722-1772: Founder and first king of modern Afghanistan: revolutionary reformer, poet or feudal lord by Nabi Misdaq
 Diwan-i Ahmad Shah Abdali by Ahmad Shah Durrani
 Panipat ki Akhiri Jang (Unknown Binding)Sang-i Mil (1974)by Kashi Raj
 Marathas: Rise and Fall (ISBN 81-7169-886-7) B R Verma and S R Bakshi
 Ahmad Shah Durrani. Father of Modern Afghanistan. by Singh, Ganda. Bombay: Asia Publishing House, 1959.
 Shahnamah-i Ahmad Shah Abdali (Da Pashto Akedemi da matbu°ato silsilah) (Unknown Binding) by Hafiz (Author)
 Waquiyat-i-Durrani by Munshi Abdul Karim: translated by Mir Waris Ali; Punjabi Adabi Akadami, Lahore (Pakistan) 1963

Liên kết ngoài

 An Historical Guide To Afghanistan - Ahmad Shah Durrani (1747–1772)
 Invasions of Ahmad Shah Abdali
 Detailed genealogy of the Durrani dynasty
 Famous Diamonds: The Koh-I-Noor
 Abdali Tribe History
 Chronology: from the emergence of the Afghan Kingdom to the Mission of Mountstuart Elphistone, 1747-1809
 Afghan Invaders and Waris Shah
 The story of the Koh-i Noor

Sinh năm 1723
Mất năm 1773
Vua Afghanistan
Người Pashtun
Đế quốc Durrani
Vua Trung Đông thế kỉ 18
Mất năm 1772
Sinh năm 1722
Tọa độ không có sẵn trên Wikidata


title: Melanotus pullatus

text:
Melanotus pullatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Gynoxys azuayensis

text:
Gynoxys azuayensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gynoxys azuayensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

azuayensis
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: La Crosse, Wisconsin

text:
La Crosse là một thành phố thuộc quận La Crosse, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 51818 người.

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Wisconsin
Quận La Crosse, Wisconsin


title: 12306 Pebronstein

text:
12306 Pebronstein là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện bởi Charles de Saint-Aignan ở Đài thiên văn Lowell, khi xem xét các tấm phim chụp từ Palomar.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Chalais, Vienne

text:
Chalais là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 14,87 km², dân số năm 2006 là 530 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 m trên mực nước biển.

Dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Chalaisiens.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Chalais Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Chalais


title: 12861 Wacker

text:
12861 Wacker (1998 KW33) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12861 Wacker

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Benedictus medvedevi

text:
Benedictus medvedevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doberl miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Benedictus


title: Mitsubishi AAM-3

text:
Tên lửa không đối không Shiki 90 (90式空対空誘導弾, きゅうまるしきくうたいくうゆうどうだん) là loại tên lửa không đối không tầm ngắn của Nhật Bản. Nó được phát triển từ năm 1975 nhưng đến năm 1990 mới hoàn tất và được phê duyệt việc chế tạo đảm nhiệm bởi Tập đoàn công nghiệp nặng Mitsubishi. Loại tên lửa này dùng để thay thế toàn bộ tên lửa AIM-9 Sidewinder của Hoa Kỳ trong lực lượng phòng vệ Nhật Bản. Loại tên lửa này còn được biết với tên AAM-3.

Liên kết ngoài
FAS AAM-3
http://eaglet.skr.jp/MILITARY/AAM-3.htm
http://island.geocities.jp/torakyojin88/aam3.html

Tên lửa không đối không
Tên lửa Nhật Bản


title: Lộc Bổn

text:
Lộc Bổn là một xã ở phía bắc của huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lộc Bổn nằm ở phía bắc của huyện Phú Lộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Lộc Sơn
 Phía nam giáp thị xã Hương Thủy và xã Xuân Lộc
 Phía tây giáp thị xã Hương Thủy
 Phía bắc giáp thị xã Hương Thủy và xã Lộc An.

Các địa danh ở Lộc Bổn có: Chợ Nông, Cầu Nông, Ga Nông. Mặc dù vậy, nhưng người dân vẫn thường quen gọi với cái tên Chợ Nong, Cầu Nong, Ga Nong.

Hành chính
Tính đến năm 2015 (theo Nghị quyết 09/NQ-HĐND tỉnh), xã Lộc Bổn được chia thành 9 thôn: Bình An, Thuận Hóa, Hòa Mỹ, Dương Lộc, Hòa Lộc, Hòa Vang 1, Hòa Vang 2, Hòa Vang 3, Hòa Vang 4.

Giao thông
Có đường Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc - Nam chạy qua.

Có con sông Nong chảy qua, hằng năm cứ mỗi độ xuân về nhân dân xã Lộc Bổn tổ chức hội đua ghe truyền thống.

Kinh tế - xã hội
Lực lượng lao động ở làng An Nong (Lộc Bổn, Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế) hiện giờ đều là người lớn tuổi, phụ nữ và trẻ em.

Trong tổng số trên 12.000 dân của toàn xã, hiện có khoảng 3.000 lao động đi làm ăn xa, trong đó hơn 2/3 sang Lào.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thông tin xã Lộc Bổn trên Trang tin huyện Phú Lộc, Thừa Thiên Huế.
 Hình ảnh xã Lộc Bổn trên trang Thừa Thiên Huế online


title: Troussey

text:
Troussey là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meuse, quận Commercy, tổng Void-Vacon. Tọa độ địa lý của xã là 48° 42' vĩ độ bắc, 05° 42' kinh độ đông. Troussey nằm trên độ cao trung bình là 241 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 235 mét và điểm cao nhất là 350 mét. Xã có diện tích 17,23 km², dân số vào thời điểm 1999 là 318 người; mật độ dân số là 18 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Drillia griffithii

text:
Drillia griffithii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Drillia


title: Tây Hòa, Lũng Nam

text:
Tây Hòa (chữ Hán giản thể: 西和縣, chữ Hán giản thể: 西和县, bính âm: Xīhé Xiàn, âm Hán Việt: Tây Hòa huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lũng Nam, tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1861 km², dân số năm 2004 là 390.000 người. Mã số hành chính của Tây Hòa là 742100. Chính quyền huyện Tây Hòa đóng ở trấn Hán Nguyên. Về mặt hành chính, huyện Tây Hòa được chia thành trấn, 18 hương.
trấn (Trung Quốc): Hán Nguyên và Trường Đạo.
Hương: Thạch Bảo, Tây Dục, Lư Hà, Hưng Long, Sảo Dục, Mã Nguyên, Sái Kinh, Khương Tịch, Thập Lý, Hà Bá, Lạc Dục, Đại Kiều, Hao Lâm, Thái Thạch, Thạch Dục, Lục Hạng và Tây Cao Sơn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Cam Túc
Lũng Nam


title: Dimona

text:
Dimona (tiếng Hebrew: דימונה, tiếng Ả Rập: ديمونة) là một thành phố Israel. Thành phố thuộc quận Nam. Thành phố có diện tích 32,4 km2, dân số năm 2009 là 29.877 người.

Tham khảo

Quận Nam (Israel)
Thành phố ở quận Nam (Israel)
Thành phố của Israel

Khởi đầu năm 1955 ở Israel


title: Iza

text:
Iza là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km²

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Arena, Vibo Valentina

text:
Arena là một đô thị ở tỉnh Vibo Valentia trong vùng Calabria, có cự ly khoảng 50 km về phía tây namcủa Catanzaro và khoảng 15 km về phía đông nam của Vibo Valentia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.678 người và diện tích là 32,4 km².

Arena giáp các đô thị: Acquaro, Dasà, Fabrizia, Gerocarne, Mongiana, Serra San Bruno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunedasa.it/arena/index.asp

Đô thị tỉnh Vibo Valentia


title: La Séguinière

text:
La Séguinière là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 66 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official Web site

Seguiniere


title: Nampteuil-sous-Muret

text:
Nampteuil-sous-Muret  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Nampteuilsousmuret


title: Rhyacophila scissoides

text:
Rhyacophila scissoides là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: 12850 Axelmunthe

text:
12850 Axelmunthe (tên chỉ định: 1998 CO3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 6 tháng 2 năm 1998. Nó được đặt theo tên Axel Munthe, a Swedish psychiatrist of the 19th và 20th centuries.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ammobates chinospilus

text:
Ammobates chinospilus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Baker mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Ammobates
Động vật được mô tả năm 1974


title: Rhipidia servilis

text:
Rhipidia servilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 5935 Ostankino

text:
5935 Ostankino (1977 EF1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 3 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5935 Ostankino

Thiên thể phát hiện năm 1977
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Amerang

text:
Amerang là một xã trong huyện Rosenheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Địa lý
Amerang nằm ở vùng Đông Bắc của Oberbayern tại vùng đất trước dãy núi Bayerische Alpen, thuộc vùng Chiemgau. Làng này cách Wasserburg am Inn khoảng 12 km về phía Đông Nam, và khoảng 30 km ở phía Nam của Waldkraiburg, 24 km phía Tây của Trostberg, 34 km Tây bắc của Traunstein, 10 km phía Bắc của Bad Endorf und 22 km Đông Bắc của Rosenheim. nó có biên giới với làng Obing và như vậy có biên giới với huyệnTraunstein.

Lịch sử
Amerang đã được ghi vào văn kiện lần đầu tiên vào năm 788. Từ năm 1818 Amerang trở thành một xã độc lập. Từ thời Trung cổ lịch sử của vùng Amerang rất gắn bó với chủ nhân của lâu đài Amerang, bởi vì ông ta là chủ điền (địa chủ). Từ năm 1821 lâu đài này thuộc dòng giõi quý tộc Crailsheim.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Homepage der Gemeinde Amerang
 Geschichte der Hofmark Amerang
 Schloss Amerang


title: Marolles, Oise

text:
Marolles là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 73 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Tetrapedia fuliginosa

text:
Tetrapedia fuliginosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Tetrapedia
Động vật được mô tả năm 1925


title: Achrestus trilineatus

text:
Achrestus trilineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Achrestus


title: Neolarra batrae

text:
Neolarra batrae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Shanks mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1978


title: Leland H. Hartwell

text:
Leland Harrison (Lee) Hartwell (sinh ngày 30.10.1939 ở Los Angeles, California) là chủ tịch và giám đốc của Trung tâm nghiên cứu Ung thư Fred Hutchinson ở Seattle, Washington. Ông đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2001 (chung với Paul Nurse và Tim Hunt) về các đóng góp của ông vào việc tìm hiểu chu kỳ tế bào thông qua nhiều năm nghiên cứu nấm men.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Hartwell đậu bằng cử nhân ở Học viện Công nghệ California năm 1961. Năm 1964, ông đậu bằng tiến sĩ sinh học ở Học viện Công nghệ Massachusetts. Từ năm 1965 tới 1968, ông làm giáo sư ở Đại học California. Năm 1968 ông chuyển sang Đại học Washington. Trong 2 năm 1970 và 1971 ông đã làm một loạt thí nghiệm, và đã phát hiện ra các gien chu kỳ tế bào (cũng gọi là chu kỳ phân bào cell division cycle) trong nấm men (Saccharomyces cerevisiae) của người làm bánh mì. Các gien này điều hòa chu kỳ tế bào và các biến đổi trong các gien thường liên quan tới vài loại bệnh ung thư.

Ngoài giải Nobel nói trên, Hartwell còn đoạt nhiều giải thưởng và vinh dự, trong đó có giải Louisa Gross Horwitz của Đại học Columbia năm 1995. Ông trở thành viện sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ năm 1987. Năm 1996, Hartwell gia nhập Trung tâm nghiên cứu Ung thư Fred Hutchinson và năm 1997 trở thành chủ tịch kiêm giám đốc trung tâm này.

Năm 1998 ông được trao giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản. Ngày 9.7.2003, thống đốc Gary Locke của tiểu bang Washington đã trao cho ông Huy chương công trạng (Medal of Merit), huy chương cao nhất của tiểu bang. Ông cũng nhận được giải Komen Brinker cho sự xuất chúng về khoa học (Komen Brinker Award for Scientific Distinction).

Hartwell là chủ tịch của Ban cố vấn khoa học ở Quỹ Canary, một tổ chức bất vụ lợi nhằm phát triển các kỹ thuật mới cho việc sớm dò tìm ra bệnh ung thư. Tháng 9 năm 2009, có tin loan báo là Hartwell sẽ chuyển sang làm giáo sư ở Đại học bang Arizona và làm đồng giám đốc "Center for Sustainable Health" (Trung tâm sức khỏe bền vững) mới mở của Viện thiết kế Sinh học cùng với Dr. Michael Birt.

Giải thưởng
 Giải Alfred P. Sloan, Jr. (1991)
 Giải Rosenstiel 1993
 Giải Passano 1996
 Giải Louisa Gross Horwitz
 Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản
 Giải quốc tế Quỹ Gairdner
 Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 2001

Tham khảo

Leland H. Hartwell, Joseph Culotti, and Brian Reid. Genetic Control of the Cell-Division Cycle in Yeast, I. Detection of Mutants PNAS 1970 66: 352-359. Abstract
Les Prix Nobel. 2002. The Nobel Prizes 2001, Editor Tore Frängsmyr. Nobel Foundation: Stockholm.

Liên kết ngoài
Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 2001
Lee Hartwell's Nobel Prize autobiography
Lee Hartwell's community of science profile
US Patent 5674996 - Cell cycle checkpoint genes (Leland H. Hartwell)
The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize

Sinh năm 1939
Nhân vật còn sống
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts


title: Similipepsis

text:
Similipepsis là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Similipepsis takizawai  Arita & Špatenka, 1989
Similipepsis yunnanensis  Špatenka & Arita, 1992
Similipepsis aurea  Gaede, 1929
Similipepsis ekisi  Wang, 1984
Similipepsis eumenidiformis  Bartsch, 2008
Similipepsis maromizaensis  Bartsch, 2008
Similipepsis osuni  Bakowski & Kallies, 2008
Similipepsis typica (Strand, [1913])
Similipepsis violacea  Le Cerf, 1911
Similipepsis bicingulata  Gorbunov & Arita, 1995
Similipepsis helicella  Kallies & Arita, 2001
Similipepsis lasiocera  Hampson, 1919
Similipepsis taiwanensis (Arita & Gorbunov, 2001)

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Diadasina callura

text:
Diadasina callura là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Diadasina
Động vật được mô tả năm 1918


title: Alaus staudingeri

text:
Alaus staudingeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Alaus


title: Munditia owengaensis

text:
Munditia owengaensis là một ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Liotiidae, found at the Chatham Islands, New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Munditia
Động vật chân bụng New Zealand


title: Rastorf

text:
Rastorf là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: (37578) 1990 RY2

text:
{{DISPLAYTITLE:(37578) 1990 RY2}}

(37578) 1990 RY2 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 37001–38000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ugny-sur-Meuse

text:
Ugny-sur-Meuse  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 255 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 119 người.

Tham khảo

Ugnysurmeuse


title: Syzygium wrightii

text:
Syzygium wrightii là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Syzygium wrightii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Seychelles
W
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Seychelles
Cây Seychelles


title: Họ Ô liu

text:
Họ Ô liu hay họ Nhài (danh pháp khoa học: Oleaceae), là một họ thực vật có hoa gồm có 24-26 chi hiện còn sinh tồn (1 chi đã tuyệt chủng). Thành phần họ này gồm một số cây mọc theo dạng cây bụi, cây thân gỗ và dây leo.

Đồng nghĩa
Các danh pháp đồng nghĩa là:
 Bolivariaceae Griseb.
 Forstiereae (Forstieraceae) Endl.
 Fraxineae (Fraxinaceae) Gray
 Iasmineae (Iasminaceae) Link
 Jasmineae (Jasminaceae) Juss.
 Lilacaceae Vent.
 Nyctantheae (Nyctanthaceae) J. Agardh
 Syringaceae Horan.

Miêu tả

Lá
Họ này có đặc trưng là các lá mọc đối, chúng có thể là đơn hay lá kép (hoặc là lông chim hoặc là chụm ba), không có lá kèm. Các kiểu sắp xếp so le hay vòng xoắn ít gặp, với một vài loài trong chi Jasminum có kiểu sắp xếp lá xoắn ốc. Phiến lá có gân lông chim và có thể có mép lá với khía răng cưa hay nguyên. Domatia có ở một vài đơn vị phân loại nhất định. Lá hoặc là sớm rụng hoặc là thường xanh, với các loài thường xanh chủ yếu trong khu vực nhiệt đới và ôn đới ấm còn các loài có lá sớm rụng chủ yếu trong các khu vực lạnh hơn.

Hoa
Hoa chủ yếu là lưỡng tính và có cấu trúc đối xứng tỏa tia, mọc thành chùy hoa hay chùm hoa, thường có hương thơm. Đài hoa (có thể có hay có thể không) và tràng hoa có lá đài hợp và 4 thùy. Bộ nhị có 2 nhị chèn vào khu vực đính quanh bầu và so le với các thùy. Đầu nhụy dạng hai thùy.

Bộ nhụy bao gồm một nhụy phức với 2 lá noãn. Bầu nhụy thượng với 2 ngăn, mỗi ngăn chứa 2 noãn. Đôi khi đế của bầu nhụy được bao quanh bằng một đĩa mật. Các loài trong họ chủ yếu là lưỡng tính nhưng đôi khi là đa tạp với cả hoa đực, hoa cái và hoa lưỡng tính trên cùng một cây.

Quả
Quả có thể là dạng quả mọng, quả hạch, quả nang hay quả cánh.

Sử dụng
Nhiều thành viên trong họ có tầm quan trọng kinh tế đáng kể. Ô liu (Olea europaea) có tầm quan trọng để thu hoạch quả cũng như dầu thực vật chiết ra từ nó, các loài tần bì (Fraxinus spp.) có giá trị vì có gỗ cứng và dai, còn liên kiều (Forsythia spp.), tử đinh hương, nhài, mộc tê, thủy lạp (Ligustrum spp.) và lưu tô (Chionanthus spp.) là những loại cây cảnh có giá trị trong nghề làm vườn và tạo cảnh quan.

Phân loại và các chi
Họ này đôi khi được phân chia thành các tông như Fontanesieae, Forsythieae, Jasmineae, Myxopyreae, Oleeae.

Phân loại họ này như sau:
 Tông Fontanesieae L. Johnson: 1 chi, 2 loài tại Sicilia, Tây Á, Trung Quốc.
 Fontanesia (bao gồm cả Desfontainesia, Fontainesia) - Tuyết liễu
 Tông Forsythieae L. Johnson: 2 chi, 8 loài tại Đông Á, đông nam châu Âu.
 Forsythia (bao gồm cả Rangium) - Đầu xuân, liên kiều
 Abeliophyllum
 Tông Myxopyreae Boerlage: 3 chi, 7 loài tại khu vực Ấn Độ- Malesia.
 Dimetra
 Myxopyrum (bao gồm cả Chondrospermum, Myospyrum) - Nhương lê, giao hạch
 Nyctanthes - Dạ hoa, đa cua, lài tàu
 Tông Jasmineae Lamarck & Candolle: 1 (khi gộp cả Menodora) - 2 chi, 225-450 loài tại khu vực nhiệt đới tới ôn đới ấm thuộc Cựu thế giới, vài loài tại châu Mỹ.
 Jasminum (bao gồm cả Jacksonia, Jasminium, Mogorium, Noldeanthus) - Nhài
 Menodora (bao gồm cả Bolivaria, Calyptrospermum, Menodoropsis). Có thể gộp trong chi Jasminum.
 Tông Oleeae Dumortier: 17 chi, 415 loài tại khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, bao gồm cả New Zealand và Hawaii.
 Chionanthus (bao gồm cả Bonamica, Campanolea, Ceranthus, Cylindria, Dekindtia, Freyeria, Linociera, Majepea, Mayepea, Minutia, Thuinia) - Lưu tô, tráng
 Comoranthus
 Forestiera (bao gồm cả Adelia, Bigelovia, Borya, Carpoxis, Geisarina, Nudilus) - Thủy lạp đầm lầy
 Fraxinus (bao gồm cả Apilia, Aplilia, Calycomelia, Fraxinoides, Leptalix, Mannaphorus, Meliopsis, Ornanthes, Ornus, Petlomelia, Samarpsea) - Tần bì, sầm, tu chanh, bạch lạp
 Haenianthus
 †Hesperelaea
 Ligustrum (bao gồm cả Esquirolia, Faulia, Ligustridium, Parasyringa, Phlyarodoxa, Visiania) - Thủy lạp, nữ trinh, râm, giam, lệch.
 Nestegis (bao gồm cả Gymelaea)
 Noronhia (bao gồm cả Binia, Noronhaea).
 Notelaea (bao gồm cả Notelea, Postuera, Rhysospermum).
 Olea (bao gồm cả Enaimon, Leuranthus, Pachyderma, Picricarya, Pogenda, Steganthus, Stereoderma, Tetrapilus) - Ô liu.
 Osmanthus (bao gồm cả Amarolea, Cartrema, Pausia, Siphonosmanthus) - Mộc tê
 Phillyrea (bao gồm cả Phillyraea, Philyrea, Phyllirea).
 Picconia (bao gồm cả Henslowia).
 Priogymnanthus
 Schrebera (bao gồm cả Nathusia): Sơn biên, quả gỗ, syn biển.
 Syringa (bao gồm cả Busbeckia, Ligustrina, Lilac, Lilaca, Liliacum) - Tử đinh hương, đinh hương v.v.
 Tessarandra. Có thể gộp trong chi Chionanthus.
 Lai ghép ×Osmarea = Osmanthus × Phillyrea

Phát sinh chủng loài
Wallander và Albert (2000) đề xuất các mối quan hệ phát sinh chủng loài trong phạm vi họ này; với các tông nói trên đều có độ hỗ trợ mạnh, trong đó Myxopyreae, Fontanesieae, Forsythieae và nhánh chứa Jasmineae + Oleeae tạo thành một tứ phân. Tuy nhiên, Lee và ctv. (2007) lại phát hiện thấy Myxopyreae có quan hệ chị-em với phần còn lại của họ (100% độ hỗ trợ tự trợ), với Fontanesieae, Forsythieae và nhánh chứa Jasmineae + Oleeae tạo thành một tam phân; họ nhấn mạnh kiểu phức tạp của các đảo ngược lục lạp trong họ Jasminieae. Franzyk và ctv. (2001) lưu ý rằng Myxopyrum và Nyctanthes (cả hai đều nằm trong Myxopyreae) có các iridoid tương tự. Besnard và ctv. (2009a) xem xét mối quan hệ ở một số chi trong Oleeae và nhận thấy Olea là đa ngành.

Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Lee và ctv. (2007).

Ghi chú


title: Saetosacculina

text:
Saetosacculina là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Saetosacculina degenerans (Meyrick, 1930)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: 200 TCN

text:
Năm 200 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 200 TCN


title: Zenodochium

text:
Zenodochium là một chi bướm đêm thuộc họ Blastobasidae.

Chú thích

Tham khảo

Blastobasidae


title: Contes (tổng)

text:
Tổng Contes là một tổng của Pháp. Tổng này nằm ở tỉnh Alpes-Maritimes trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur.

Các đơn vị hành chính
Tổng Contes có các xãs de Contes (Alpes-Maritimes), Drap, Cantaron, Berre-les-Alpes, Bendejun, Châteauneuf-Villevieille và Coaraze.

Lịch sử

Biến động dân số

Xem thêm
Tổng của Alpes-Maritimes | Xã của Alpes-Maritimes | Danh sách các tổng ủy viên hội đồng Alpes-Maritimes

Tham khảo

Tổng của Alpes-Maritimes


title: Valleraugue

text:
Valleraugue là một xã thuộc tỉnh Gard trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gard

Tham khảo

Xã của Gard


title: Philippines tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

text:
Philippines tham dự Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007 tại thành phố Nakhon Ratchasima, Thái Lan từ ngày 6 đến ngày 16 tháng 12 năm 2007.

Thành tích

Bảng huy chương

Vàng
Ba môn phối hợp
Hai môn phối hợp nam: Mendoza Ryan
Bắn cung
3 dây nữ: Paz Amaya
3 dây đồng đội nữ: Paz Amaya, Chan Jennifer, Tindugan Abbigail
Billiards và Snooker
8 bi đơn nam: Alcano Ronato
9 bi đôi nam: Gabica Antonio, Manalo Marlon
9 bi đơn nữ: Amit Rubilen
Bóng mềm
Đội tuyển nam
Đội tuyển nữ
Bóng rổ
Đội tuyển nam

Bơi
50 m tự do nam: Coakley Daniel
1500 m tự do nam: Arabejo Ryan
200 m bơi ngửa nam: Arabejo Ryan
200 m bơi ếch nam: Molina Miguel
200 m 4 kiểu bơi nam: Molina Miguel
400 m 4 kiểu bơi nam: Molina Miguel
200 m bơi bướm nam: Walsh James
4x100 m 4 kiểu bơi tiếp sức nam: Walsh James, Molina Miguel, Arabejo Ryan, Coakley Daniel
Chèo thuyền
Đôi nam 2 mái chèo: Tolentino Benjamin Jr, Rodriguez Jose
Thuyền nhẹ đơn nam: Tolentino Benjamin Jr

Đấu kiếm
Kiếm liễu đơn nam: Segui Emerson
Kiếm ba cạnh đồng đội nam: Bernal Armando, Victorino Jr. Avelino, Vizcayno Almario, Vizcayno Jr. Wilfredo
Kiếm ba cạnh đơn nữ: Bruzola Michelle
Điền kinh
400 m nam: Nierras Julius Felicisimo Jr
3000 m băng đồng nam: Herrera Rene
Nhảy xa nam: Dagmil Henry
Ném búa nam: Ferrera Arniel
Nhảy xa nữ: Torres Marestella

Đua xe đạp
Nội dung đường trường - Nữ xuất phát đồng hàng 116.10 km: Bitbit Baby Marites
Nội dung lòng chảo - Rượt đuổi cá nhân nam: Catalan Alfie
Nội dung lòng chảo - Đua tính điểm nam: Espiritu Victor
Nội dung địa hình - Đổ đèo nam: Barba Joey
Judo
Bán trung dưới 81 kg nam: Baylon John
Khiêu vũ thể thao
Điệu Tango chuẩn: Reyes Emmanuel, Rosete Maira
Điệu Quickstep chuẩn: Reyes Emmanuel, Rosete Maira
Nhảy cầu
Cầu cứng 10 m đôi nam: Fabriga Rexel, Asok Jaime
Cầu mềm 3 m nữ: Perez Sheila

Quần vợt
Đơn nam: Mamiit Cecil
Quyền Anh
Hạng ruồi 50 kg nữ: Albania Annie
Taekwondo
Dưới 67 kg nam: Go Tshomlee
Wushu
Nam quyền nam: Wang Willy
Tán thủ dưới 60 kg nữ: Marino Mariane

Bạc
Ba môn phối hợp
Ba môn phối hợp nam: Vilog George
Ba môn phối hợp nữ: Araullo Alessandra
Bắn cung
3 dây nam: Yap Earl Benjamin

Bắn súng
Bắn đĩa bay Trap đồng đội nam: Ang Eric, Carlos Carag, Dionisio Jethro
Bắn đĩa bay Skeet đồng đội nam: Rosario Paul Brian, Bernado Patricio, Tong Gabriel
Bắn đĩa bay Skeet nữ: Jaqueline De Guzman
Bi sắt
Ba nữ: Gema Casem, Meldred Habluetzel, Mildred Vicente, Violeta De La Cruz
Billiards và Snooker
Snooker 6 bi đỏ đơn nữ: Basas Mary Ann
Bóng bầu dục
Đội tuyển nam

Bóng chày
Đội tuyển nam
Bóng gỗ trên cỏ
Đôi nữ: Nancy Bercasio, Sonia Bruce
Bóng nước
Đội tuyển nam
Bowling
Đôi nam nữ: Del Rosario Maria Iza, Rivera Engelberto
Bơi
100 m bơi bướm nam: Walsh James
4x100 m tự do tiếp sức nam: Walsh James, Molina Miguel, Uy Kendrick, Coakley Daniel
200 m bơi bướm nữ: Totten Erica

Chèo thuyền
Thuyền nhẹ đôi nam: Amposta Alvin, Cordova Nestor
Đôi nữ: Cordova Nida, Gabiligno Midelle
Cưỡi ngựa
Vượt chướng ngại vật cá nhân: Lorenzo Diego
Cử tạ
94 kg nam: Briones Renante

Đấu kiếm
Kiếm liễu đồng đội nam: Segui Emerson, Atienza Mark Denver, Canlas Jr. Rolando, Endriano Ramil
Kiếm chém đơn nam: Mendoza Walbert
Kiếm chém đồng đội nam: Mendoza Walbert, Daliva Edward, Nocom Gian Carlo, Velez Edmon
Kiếm liễu đồng đội nữ: Howell Mia Allyson, Mancenido Michelle, Nuestro Veena Tessa, Remolacio Ma Dinah
Kiếm chém đồng đội nữ: Alfonso Mary Rose, Franquelli Joanna, Mendoza Ma Wendelyn, Otadoy Lenita
Kiếm ba cạnh đơn nữ: Orendain Harlene
Điền kinh
800 m nam: Dique Midel
5.000 m nam: Sermona Julius
10.000 m nam: Sermona Julius
Ném lao nam: Fresnido Danilo
400 m vượt rào nữ: Milgar Mary Grace
Nhảy sào nữ: Samson Deborah
Ném lao nữ: Villarito Rosie

Đua thuyền buồm
Lướt ván buồm công thức: Moreno Renerick
Thuyền buồm quốc tế 420 nam: Villena Emerson, Tayong Lester Troy
Thuyền buồm quốc tế 470 nam: Balladares Ridgely, Chavez Rommel
Farr Platu 25: Buitre Rafale, Asejo Teodorico, Magsanay Richly, Mejarito Joel, Francisco Mark Gil
Olympic RS:X: Paz German
Đua thuyền truyền thống
10 tay chèo 500 m nam
10 tay chèo 1.000 m nam
10 tay chèo 500 m nữ
Đua xe đạp
Nội dung địa hình - Băng đồng nam: Quinones Eusebio

Golf
Đơn nữ: Tanpinco A I
Đồng đội nam: Aunzo Ferdiand, Fernando Anthony, Fernando Mhark, Ababa Jhonnel
Đồng đội nữ: Tanpinco A I, Chihiro Ikeda, Regina De Guzman
Judo
Nặng trên 100 kg nam: Hoshina Tomohiko
Đặc biệt nhẹ dưới 48 kg nữ: Quillotes Nancy
Karate
Kata cá nhân nam: Espinosa Noel
Dưới 60 kg nam: Toribio Irineo
Trên 75 kg nam: Pabillore Jose Mari
Kumite đồng đội nữ: Soriano Mae, Manansala Maria Esperanza, Tugday Cherli, Metante Lutche
Tự do nữ: Tugday Cherli

Khiêu vũ thể thao
Điệu Jive Nam Mỹ: Melencio John Erolle, Gerodias Dearlie
Điệu Paso Doble Nam Mỹ: Melencio John Erolle, Gerodias Dearlie
Điệu Waltz Viên chuẩn: Reyes Emmanuel, Rosete Maira
Điệu Slow Foxtrot chuẩn: Reyes Emmanuel, Rosete Maira
Muây Thái
Hạng gà 54 kg nam: Brent Velasco
Hạng ruồi nhẹ 48 kg nữ: May Libao
Hạng ruồi 51 kg nữ: Anna Joy Fernandez
Hạng gà 54 kg nữ: Maricel Subang
Hạng lông 57 kg nữ: Ana Marie Rey

Nhảy cầu
Cầu mềm 1 m nam: Domemios Zardo
Cầu mềm 3 m đôi nam: Domemios Zardo, Carog Nino
Cầu cứng 10 m nam: Fabriga Rexel
Cầu mềm 1 m nữ: Perez Sheila
Pencak Silat
Dưới 60 kg nữ: Huinda Nerlyn
Quần vợt
Đôi nam: Mamiit Cecil, Taino Frederick
Đôi nam nữ: Mamiit Cecil, Dy Denise

Quyền Anh
Hạng ruồi 51 kg nam: Castro Godfrey
Hạng gà 54 kg nam: Cantancio Junel
Hạng lông 57 kg nam: Tacuyan Orlando Jr
Hạng nhẹ 60 kg nam: Ladon Joegin
Hạng siêu nhẹ 64 kg nam: Semillano Larry
Hạng trung 75 kg nam: Tizon Junie
Hạng bán nặng 81 kg nam: Tabangcora Maximino
Hạng ruồi nhẹ 48 kg nữ: Apari Alice Kate
Hạng gà nhẹ 52 kg nữ: Cruz Annalisa
Hạng gà 54 kg nữ: Chilem Jouveliet
Hạng lông 57 kg nữ: Sofla Ronijen
Hạng nhẹ 60 kg nữ: Martinez Mitchel
Taekwondo
Dưới 84 kg nam: Briones Alexander
Dưới 51 kg nữ: Catalan Loraine Lorelie
Dưới 59 kg nữ: Alora Kirstie Elaine
Dưới 67 kg nữ: Rivero Mary Antoinette

Vật
Dưới 66 kg nam: Angana Jimmy
Dưới 74 kg nam: Aragon Alven
Dưới 84 kg nam: Valda Marcus
Dưới 59 kg nữ: Silverio Gemma
Wushu
Tán thủ dưới 56 kg nam: Rivera Benjie
Tán thủ dưới 52 kg nữ: Estmar Mary Jane

Đồng
Ba môn phối hợp
Hai môn phối hợp nam: Benedicto August
Hai môn phối hợp nữ: Dysangco Analiza
Ba môn phối hợp nam: Macasieb Arland Benedict
Ba môn phối hợp nữ: Lucas Maria Melliza Gayle
Bắn cung
1 dây đồng đội nam: Cordero Marvin, Javier Mark, Larsen Ian Wayne
Bắn súng
Súng trường hơi 10 m nam: Concepcion Emerito

Billiards và Snooker
Snooker đôi nam: Guevarra Benjamin Jr, Ortega James Al
Snooker 6 bi đỏ đơn nữ: Ranola Iris
8 bi đơn nữ: Amit Rubilen
Bóng đá trong nhà
Đội tuyển nữ
Bóng gỗ trên cỏ
Ba nam: Angelo Morales, Emmanuel Portacio, Hommer Mercado
Đơn nữ: Rosita Bradborn
Ba nữ: Aine Knight, Maila Witheridge, Ronalyn Greenlees
Bóng quần
Đơn nam: Garcia Robert Andrew
Bóng rổ
Đội tuyển nữ

Bơi
100 m tự do nam: Uy Kendrick
200 m tự do nam: Molina Miguel
400 m tự do nam: Arabejo Ryan
200 m tự do nữ: Totten Erica
100 m bơi ếch nữ: Pangilinan Jaclyn
200 m bơi ếch nữ: Pangilinan Jaclyn
4x100 m tự do tiếp sức nữ: Totten Erica, Pangilinan Jaclyn, Gandionco Georgina, Santiago Nicole
Cầu mây
Đưa cầu vào 3 rổ tròn nam (Hoop): Alipan Danilo, Castanares Harrison, Carbonilla Joel, Memarion Hector, Suico Metodio Jr, Santiago Jerome
Đôi nữ: Apdon Irene, Autor Deseree, Catain Sarah Jane
Đưa cầu vào 3 rổ tròn nữ (Hoop): Apdon Irene, Autor Deseree, Catain Sarah Jane, Evora Gelyn, Padrigo Rhea, Maat Josefina
Đồng đội nữ (Regu): Apdon Irene, Autor Deseree, Evora Gelyn, Maat Josefina, Padrigo Rhea
Chèo thuyền
Đơn nam: Rodriguez Jose
Thuyền nhẹ đôi nữ: Nillas Clothelde, Pedrita Johna Lyn

Cử tạ
105 kg nam: Agosto Richard Pep
58 kg nam: Diaz Hidilyn
Đấu kiếm
Kiếm liễu đơn nam: Canlas Jr. Rolando
Kiếm chém nam: Velez Edmon
Kiếm liễu đơn nữ: Mancenido Michelle
Kiếm liễu đơn nữ: Nuestro Veena Tessa
Kiếm chém đơn nữ: Franquelli Joanna
Kiếm ba cạnh đồng đội nữ: Bruzola Michelle, Galvez Ma Del Carmen, Kong Mary Catherine, Orendain Harlene

Điền kinh
4x400 m tiếp sức nam: Bano Junrey, Nierras Julius Felicisimo Jr, Tanuan Rodrigo Jr, Candelario Ernie
Marathon nam: Buenavista Eduardo
Nhảy sào nam: Obiena Emerson
Nhảy ba bước nam: Delicano Jobert
Đẩy tạ nam: Sunang Eliezer
10 môn phối hợp nam: Villarube Arnold
10.000 m nữ: Manipol Merledita
Marathon nữ: Banayag Jho Ann
7 môn phối hợp nữ: Atienza Narcisa
Đua thuyền buồm
Thuyền Mistral (cân nhẹ): Coveta Geylord
Đua thuyền truyền thống
10 tay chèo 1.000 m nữ

Đua xe đạp
Nội dung đường trường - Tính giờ cá nhân 30 km nữ: Bitbit Baby Marites
Nội dung lòng chảo - Tính giờ 1 km nam: Morales Jan Paul
Nội dung lòng chảo - Rượt đuổi đồng đội nam: Catalan Alfie, Gorantes Ronald, Curtan Paterno Jr., Marcelo Arnold
Nội dung địa hình - Băng đồng nam: Surban Nino
Nội dung địa hình - Băng đồng nữ: Bitbit Baby Marites
Judo
Trung dưới 90 kg nam: Senales Rick Jayson
Bán nhẹ dưới 52 kg nữ: Dawa Helen
Nhẹ dưới 57 kg nữ: Liwanen Estiegay
Trung dưới 70 kg nữ: Solomon Karen Ann
Bán nặng dưới 78 kg nữ: Dugaduga Ruth
Nặng trên 78 kg nữ: Ponciano Erika Joy

Karate
Kumite đồng đội nam: Lagman Rolando, Metante Sugar Rey, Gonzaga Joel, Pabillore Jose Mari, Dumayag Michael, Elinon Ricardo, Metante Erlando
Dưới 55 kg nam: Franco Ramon Hector
Dưới 65 kg nam: Lagman Rolando
Dưới 53 kg nữ: Soriano Mae
Dưới 60 kg nữ: Manansala Maria Esperanza
Trên 60 kg nữ: Tugday Cherli
Khiêu vũ thể thao
Điệu Cha cha cha Nam Mỹ: Mercado Reynato Rener, Melencio Judith Anne
Điệu Samba Nam Mỹ: Melencio John Erolle, Gerodias Dearlie
Điệu Waltz chuẩn: Reyes Emmanuel, Rosete Maira

Muây Thái
Hạng ruồi nhẹ 48 kg nam: Romnick Ghie Pabalate
Hạng ruồi 51 kg nam: Roland Claro
Hạng lông 57 kg nam: Zaidi Laruan
Hạng nhẹ 60 kg nam: Jay Olod
Hạng bán trung 67 kg nam: Jay Harold Gregorio
Nhảy cầu
Cầu mềm 3 m nam: Domemios Zardo
Pencak Silat
Dưới 50 kg nam: Abdulhakim Jul-Omar
Dưới 55 kg nữ: Asmad Emraida

Quần vợt
Đồng đội nam: Mamiit Cecil, Taino Frederick, Tierro Patrick John, Arcilla Johnny
Đồng đội nữ: Arevalo Czarina, Dy Denise, Matias Diane,Pang Michelle
Đôi nữ: Dy Denise, Matias Diane
Đôi nam nữ: Taino Frederick, Matias Diane
Quyền Anh
Hạng pin 45 kg nam: Vicera Bill Vicente
Hạng ruồi nhẹ 48 kg nam: Pabila Albert

Taekwondo
Dưới 58 kg nam: Padilla Carlos Jose V
Dưới 78 kg nam: Mendoza Ernesto Juan III
Dưới 47 kg nữ: Alora Kathleen Eunice
Dưới 55 kg nữ: Singson Esther Marie
Dưới 63 kg nữ: Domingo Veronica
Dưới 72 kg nữ: Roxas Ma. Criselda
Thể hình
Nữ Fitness: Purugganan Dulce Carina

Vật
Dưới 55 kg nam: Angana Margarito
Dưới 60 kg nam: Mana-ay Jr Roque
Dưới 48 kg nữ: Jambora Maribel
Dưới 51 kg nữ: Vergara Ma. Cristina
Wushu
Thái cực quyền nam: Pakantac Daniel
Thái cực quyền nữ: Hung Janice

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách các vận động viên Philippines đoạt huy chương  tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

2007


title: Tipula pretiosa

text:
Tipula pretiosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Báo đốm châu Âu

text:
Báo đốm châu Âu (danh pháp hai phần: Panthera (onca) gombaszoegensis) đã sinh sống khoảng 1,5 triệu năm trước, và là loài Panthera được biết đến sớm nhất từ châu Âu. Hóa thạch đầu tiên được biết đến từ địa điểm Olivola ở Ý và theo từ đồng nghĩa Panthera toscana từ các địa phương khác Ý. Sau đó, các mẫu vật đã được tìm thấy ở Anh, Đức, Tây Ban Nha, Pháp và Hà Lan. Đôi khi nó được công nhận là một phân loài Panthera onca, báo đốm.

Đặc điểm
Báo đốm châu Âu báo đốm Mỹ lớn hơn so với những con được tìm thấy ở Nam Mỹ, và do đó có thể có khả năng bắt con mồi lớn hơn. Một hình thức tương tự như Panthera gombaszoegensis đã được tìm thấy có niên đại từ đầu Pleistocene Đông Phi và có cả hai nhân vật sư tử và hổ.

Báo đốm châu Âu có thể là một động vật đơn độc. Người ta thường cho rằng chúng là một con mèo sống trong rừng, với những thói quen tương tự như báo đốm hiện đại, mặc dù nghiên cứu gần đây cho thấy mối liên hệ giữa báo đốm châu Âu và môi trường sống rừng không phải là mạnh mẽ như thường được giả định.

Chú thích

Tham khảo

Chi Báo


title: Recques-sur-Hem

text:
Recques-sur-Hem là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Recques-sur-Hem lies 10 miles (16 km) về phía tây bắc Saint-Omer, trên đường D217, bên bờ sông Hem.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ thế kỷ 13 St.Wandrille.
 Lâu đài thế kỷ 18 Cocove

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Recques-sur-Hem on the Quid website

Recquessurhem


title: 10456 Anechka

text:
10456 Anechka (1978 PS2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 8 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10456 Anechka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Allogamus botosaneanui

text:
Allogamus botosaneanui là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Allogamus


title: Danh sách ca khúc nhạc pop quán quân năm 2009 (Brazil)

text:
Dưới đây là danh sách những đĩa đơn nhạc pop đã giành vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Brasil Hot Pop trong năm 2009. Xin lưu ý rằng bảng xếp hạng được tạp chí Billboard công bố hàng tháng. Vị trí quán quân đầu tiên trên bảng xếp hạng thuộc về ca khúc "Halo" của Beyoncé.

Lịch sử bảng xếp hạng

Xem thêm
 Billboard Brasil
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2009 (Brazil)

Tham khảo

Bảng xếp hạng thu âm năm 2009
Danh sách đĩa đơn quán quân tại Brazil
Đĩa đơn quán quân tại Brazil
Danh sách (Brasil)
Brasil năm 2009


title: Nephrotoma nigricauda

text:
Nephrotoma nigricauda là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Rhyacia arenacea

text:
Rhyacia arenacea là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này phân bố ở the steppe và semi-desert zone of miền trung miền Cổ bắc.

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 10. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn các loài Poaceae.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Israel

Chú thích

Rhyacia
Côn trùng châu Âu


title: Bulbophyllum pahudii

text:
Bulbophyllum pahudii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Loài này thấy ở Java, ở độ cao tối thiểu 850 mét và rất hiếm gặp. Nó được phát hiện lần đầu vào năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pahudii]]

P


title: Marmara isortha

text:
Marmara isortha là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Guyana, Brasil và Ấn Độ.

Ấu trùng ăn Theobroma cacao. They mine the fruit of their host plant.

Chú thích

Tham khảo

Marmara


title: Chelostoma isabellinum

text:
Chelostoma isabellinum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Chelostoma
Động vật được mô tả năm 1991


title: Heistenbach

text:
Heistenbach là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Zell unter Aichelberg

text:
Zell unter Aichelberg là một thị trấn thuộc huyện Göppingen ở Baden-Württemberg ở miền nam Đức. Đô thị này có diện tích 6,39 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 3162 người.

Tham khảo


title: Rhyacophila jewetti

text:
Rhyacophila jewetti là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Mouazé

text:
Mouazé (, Gallo: Móazae) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Mouazé được gọi là Mouazéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Mouazé

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Pyhäranta

text:
Pyhäranta () là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 2.251 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 147,25 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 5,03 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 15,83 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.pyharanta.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Tây Nam Phần Lan


title: Sobhaganj

text:
Sobhaganj là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jalpaiguri thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Moffans-et-Vacheresse

text:
Moffans-et-Vacheresse là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Hoplolabis obtusirama

text:
Hoplolabis obtusirama là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hoplolabis
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Wormaldia yavuzi

text:
Wormaldia yavuzi là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Leptocerus anchises

text:
Leptocerus anchises là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Aleksey Vladimirovich Goman

text:
Aleksey Vladimirovich Goman (tiếng Nga: Алексей Владимирович Гоман, sinh ngày 12 tháng 12 năm 1983 tại Murmansk) là một ca sĩ nhạc pop Nga.

Tiểu sử và sự nghiệp

Album

Clip

Vinh danh

Xem thêm

  (с оф. сайта)

 Thông tin trên Website Lời dịch

Nam ca sĩ Nga
Sinh năm 1983
Nhân vật còn sống


title: Anachalcoplacis tenella

text:
Anachalcoplacis tenella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Anachalcoplacis


title: Dactylispa clavicornis

text:
Dactylispa clavicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Tan miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Coussa

text:
Coussa  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Họ Khướu

text:
Họ Khướu (danh pháp khoa học: Timaliidae) là một họ lớn của phần lớn các loài chim dạng sẻ ở Cựu thế giới. Chúng đa dạng về kích thước và màu sắc, nhưng có đặc trưng chung là bộ lông mềm và xốp như bông. Đây là các loài chim của khu vực nhiệt đới, với sự đa dạng lớn nhất ở Đông Nam Á. Loài wrentit châu Mỹ là loài kỳ bí trong thời gian gần đây đã được đặt trong họ Khướu nhưng có lẽ nó không thuộc về họ này. Họ Khướu là một trong hai nhóm không có quan hệ họ hàng gần chứa các loài chim mà tên gọi chung đa phần là khướu hay (họa) mi, nhóm còn lại là khướu Australasia trong họ Pomatostomidae (còn gọi là giả-khướu).

Những loài chim này có chân khỏe, và nhiều loài sống hoàn toàn trên mặt đất. Nhóm này không là chim di trú rõ nét và phần lớn các loài có cánh ngắn, thuôn tròn, bay yếu. Sự đa dạng hình thái khá cao; phần lớn các loài tương tự như chích, giẻ cùi hay hoét. Nhóm này nằm trong số các họ chim Cựu thế giới với nhiều loài vẫn còn được phát hiện ra gần đây.

Hệ thống
Hệ thống hóa của họ Khướu Cựu thế giới từ lâu đã có vấn đề. Trong phần lớn thế kỷ 20, họ này được sử dụng như là "đơn vị phân loại thùng rác" cho nhiều loài chim biết hót của Cựu thế giới nhưng khó xếp loại (chẳng hạn như Picathartidae hay wrentit). Ernst Hartert khi tổng kết điều này đã chỉ nửa đùa khi phát biểu rằng trong bộ Sẻ thì
"Was man nicht unterbringen kann, sieht man als Timalien an." (Điều mà người ta không thể xếp đặt có hệ thống chính là họ Timaliidae)
Các đợn vị phân loại bị xếp nhầm chỗ rõ ràng nhất đã được di chuyển dần dần trong giai đoạn cuối thế kỷ 20.

Kể từ đó, với sự hỗ trợ của các dữ liệu trình tự DNA, người ta đã xác nhận rằng thậm chí cả phần còn lại cũng không là đơn ngành. Phân tích các dữ liệu mtDNA cytochrome b và 12S/16S rRNA trong khoảng rộng họ Timaliidae được nghiên cứu xuyên suốt những gì thực chất đã không thể giải quyết tốt sự đa phân giữa chích Cựu thế giới và vành khuyên. Do chim dạng chích điển hình (chi Sylvia) đã gộp nhóm cùng với một số chi được coi là thuộc họ Timaliidae (chẳng hạn như lách tách), người ta gợi ý rằng một vài chi/loài trong họ Sylviidae nên được chuyển sang họ Timaliidae.

Do điều này có thể gộp cả chi điển hình của họ Sylviidae nên nó có thể dẫn tới vấn đề về danh pháp đòi hỏi cần có sự can thiệp của ICZN và một điều vào thời gian đó chưa nhận thức được là trong bất kỳ trường hợp nào, do phát sinh loài của phần còn lại trong các dạng chích Cựu thế giới (Sylviidae) cũng chưa được giải quyết trọn vẹn. Vấn đề với cách tiếp cận như thế có thể — do nhiều loài chích Cựu thế giới vẫn chưa được nghiên cứu với các kết quả mới trong tiềm thức và có nhiều loài chim có lẽ thuộc họ Timaliidae — là quá rủi ro để tạo ra các nhánh cấp họ được định nghĩa tồi nhưng lại chứa quá nhiều loài; kết quả là cách tiếp cận này dường như phải ngừng lại trong một khoảng thời gian cần thiết để sắp xếp lại một cách tổng thể siêu họ Sylvioidea.

Alström và ctv. (2006) ủng hộ đề xuất phân loại của Cibois, "nếu như họ Timaliidae và một vài nhóm khác chứa chim dạng chích được công nhận ở cùng cấp độ họ" nhưng tất nhiên không cần thiết trong việc hợp nhất chúng để đạt được tính đơn ngành trong cả hai. Đáng chú ý là một trong số ít các kết luận ở cấp độ trên cấp chi nhận được sự ủng hộ mạnh trong Cibois là tính khác biệt của chi Sylvia và các loài "khướu" có quan hệ họ hàng trong họ Timaliidae nghĩa hẹp (sensu stricto). Vì thế, đối với giai đoạn hiện thời, tốt nhất có lẽ nên duy trì hai họ Sylviidae và Timaliidae như là các nhóm phân loại khác biệt và chỉ cần chia tách hay di chuyển các chi khi cần thiết để đạt được tính đơn ngành.

Khướu mỏ dẹt (Paradoxornis spp.) là các loài chim hơi giống như sẻ ngô (họ Paridae) mà trong quá khứ đã từng được di chuyển lòng vòng giữa các họ Timaliidae, Paridae cũng như tách ra thành họ riêng của chính chúng (dưới tên gọi Paradoxornithidae - một cách đúng nghĩa đen là "các loài chim gây bối rối"). Một điều chắc chắn là chúng không phải một họ khác biệt mà có lẽ đúng hơn thì chúng thuộc về nhánh Sylvia.

Các mối quan hệ của các loài chim dạng vành khuyên (hiện tại là họ Zosteropidae) hiện nay vẫn chưa được giải quyết. Dựa trên các chuỗi dữ liệu nDNA RAG-1 và c-mos; Barker và ctv. (2002) phát hiện thấy rằng có lẽ chính xác nhất thì nên gộp chúng gần với họ Timaliidae hơn là với chi Sylvia và đồng minh, giống như điều mà Cibois đã thực hiện. Các dữ liệu tổ hợp từ các chuỗi nDNA c-myc exon 3, RAG-1 và myoglobin intron 2 với các dữ liệu từ mtDNA cytochrome b  hỗ trợ kịch bản của họ cũng giống như kết quả của việc nghiên cứu lại có sử dụng các chuỗi dữ liệu myoglobin intron 2 và cytochrome b của khoảng các đơn vị phân loại rộng hơn (dù mật độ không dày dặc hơn)

Ngược lại, lai ghép DNA-DNA đặt vành khuyên gần với chi Sylvia hơn. Tuy nhiên, phương pháp này hiện tại bị coi là kém tin cậy hơn so với các trình tự DNA dài và đa dạng. Tuy thế, vẫn cần lưu ý rằng chưa có nghiên cứu ở mức phân tử nào đủ rộng lớn để giải quyết các mối quan hệ của nhóm vành khuyên với độ tin cậy thích hợp ngoài điều thực tế nhỏ nhoi rằng chúng tạo thành một nhánh với "phần cốt lõi" của cả hai họ Sylviidae và Timaliidae. Trong tổ hợp này, rất có thể chúng tạo thành một dòng dõi đơn ngành với khướu mào (Yuhina spp.) (và có thể là các dạng "Khướu" khác). Kết quả là nếu Zosteropidae vẫn được duy trì như là một họ thì chúng nên được di chuyển sang đó.

Ngoài ra, các nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng một vài chi (như Garrulax (khướu) và Fulvetta (lách tách)) cũng không là đơn ngành và cần thiết phải chia tách.

Timaliidae nghĩa hẹp
Các chi này cần được giữ lại trong họ Timaliidae trong bất kì tình huống nào; một trong số này di chuyển từ họ Sylviidae sang. Chúng tạo thành một vài nhánh được hỗ trợ khá tốt và nhiều chi với các mối quan hệ hoàn toàn chưa được giải quyết (ở đây gọi là "tổ hợp"):

 Nhánh Liocichla và đồng minh
 Chi Liocichla – (4 loài khướu, trong đó có khướu mặt đỏ)
 Chi Actinodura – khướu vằn (7 loài)
 Chi Minla – khướu lùn (1 loài)
 Khướu lùn đuôi đỏ, Minla ignotincta
 Chi Chrysominla (1 loài)
 Khướu lùn đuôi hạt dẻ, Chrysominla strigula
 Chi Siva
 Khướu lùn cánh lam (siva) Siva cyanouroptera
 Chi Leiothrix – kim oanh (hay tương tư) (2 loài)
 Chi Heterophasia – mi (8 loài mi hay khướu lùn)
 Tổ hợp Khướu

 Chi Alcippe – lách tách (đặt vào đây không chắc chắn)
 Lách tách má xám, Alcippe morrisonia (đa ngành?)
 Lách tách núi, Alcippe peracensis (cận ngành?)
 Lách tách nâu, Alcippe brunneicauda
 Lách tách trán đen, Alcippe grotei – trước đây trong A. peracensis
 Lách tách má nâu, Alcippe poioicephala
 Lách tách Java, Alcippe pyrrhoptera – đặt vào đây không chắc chắn
 Lách tách Nepal, Alcippe nipalensis – đặt vào đây không chắc chắn
 Chi Cutia - khướu hông đỏ
 Khướu hông đỏ Himalaya, Cutia nipalensis
 Khướu hông đỏ Việt Nam, Cutia legalleni
 Chi Turdoides (27 loài)
 Chi Garrulax – khướu (trước đây khoảng 50 loài). Đa ngành, bao gồm khoảng 11 chi, cụ thể xem bài Garrulax.
 Chi Babax – thảo mi (3 loài)
 Tổ hợp Pellorneum – Napothera (7 loài)

 Chi Pellorneum (7 loài chim chuối tiêu)- có thể đa ngành
 Chi Kenopia
 Khướu vằn, Kenopia striata
 Chi Malacopteron – chim chuối tiêu (6 loài)
 Chi Schoeniparus – lách tách không điển hình, trước đây trong chi Alcippe.
 Lách tách họng hung, Schoeniparus rufogularis
 Lách tách tối màu, Schoeniparus brunnea
 Lách tách chóp bạc màu, Schoeniparus dubia
 Chi Pseudominla – lách tách không điển hình, trước đây trong chi Alcippe.
 Lách tách cánh hung, Pseudominla castaneceps
 Lách tách họng vàng, Pseudominla cinerea
 Lách tách ngực vàng kim, Pseudominla variegaticeps – đặt vào đây không chắc chắn
 Chi Gampsorhynchus
 Khướu mỏ quặp mào trắng hay khướu đuôi dài, Gampsorhynchus rufulus
 Chi Malacocincla (5 loài chuối tiêu còn sinh tồn)
 Chuối tiêu Vanderbilt, Malacocincla sepiarium vanderbilti – tuyệt chủng? (cuối thế kỷ 20?)

 Chi Napothera – khướu đá không điển hình (cận ngành). Đôi khi bị chia thành vài chi.
 Khướu đá lớn, Napothera macrodactyla (Turdinus macrodactyla)
 Khướu đá lớn Java, Napothera macrodactyla lepidopleura (Turdinus macrodactyla lepidopleura) – tuyệt chủng? (giữa thế kỷ 20?)
 Khướu đá ngực phai, Napothera rufipectus (Turdinus rufipectus)
 Khướu đá họng đen, Napothera atrigularis (Turdinus atrigularis)
 Khướu đá cẩm thạch, Napothera marmorata (Turdinus marmorata)
 Khướu đá vôi, Napothera crispifrons (Gypsophila crispifrons)
 Khướu đá đuôi cụt hay khướu đá sọc, Napothera brevicaudata
 Khướu đá núi, Napothera crassa
 Khướu đá lông mày, Napothera epilepidota
 Khướu đá Luzon, Napothera rabori (Robsonius rabori)
 Chi Jabouilleia – Khướu không điển hình (2 loài)
 Chi Graminicola – trước đây trong họ Sylviidae, đặt vào đây không chắc chắn
 Chích đuôi dài phao câu hung hay chích đuôi dài, Graminicola bengalensis

Nhánh Timaliine
 Chi Pomatorhinus – Khướu đất (9 loài)
 Chi Xiphirhynchus – khướu mỏ cong
 Chi Stachyris (đa ngành)
 Nhóm Stachyris
 Khướu bụi đầu đen, Stachyris nigriceps

 Chưa giải quyết
 Khướu bụi đầu hung, Stachyris ambigua
 Khướu bụi ngực trắng, Stachyris grammiceps
 Khướu đá mun, Stachyris herberti
 Khướu bụi đầu xám, Stachyris poliocephala
 Khướu bụi đốm Austen, Stachyris oglei
 Khướu bụi đốm đỏ, Stachyris striolata
 Khướu bụi cổ trắng, Stachyris leucotis
 Khướu bụi họng đen, Stachyris nigricollis
 Khướu bụi yếm trắng, Stachyris thoracica
 Khướu bụi phao câu hung, Stachyris maculata
 Khướu bụi cánh hung, Stachyris erythroptera
 Khướu bụi ngực lưỡi liềm, Stachyris melanothorax
 Chi Stachyridopsis
 Khướu bụi trán hung, Stachyridopsis rufifrons
 Khướu bụi Deignan, Stachyridopsis rufifrons rodolphei
 Khướu bụi đầu đỏ, Stachyridopsis ruficeps
 Khướu bụi vàng, Stachyridopsis chrysaea
 Khướu bụi cằm đen, Stachyridopsis pyrrhops
 Chi Spelaeornis (6 loài) – khướu đất điển hình
 Chi Sphenocichla
 Khướu mỏ nêm, Sphenocichla humei
 Chi Macronous – chích chạch (5 loài)
 Chi Timalia
 Khướu mào hung, Timalia pileata

Nhánh Vành khuyên
Nếu như các loài vành khuyên được duy trì như là họ Zosteropidae tách biệt thì nhóm này sẽ cần bao gồm các chi sau:
 Chi Yuhina – khướu mào – 8 loài, (phát hiện ra là đa ngành và hiện nay tách thành 5 chi)
 Chi Staphida
 Khướu mào vằn, Staphida castaniceps
 Khướu mào cổ hung, Staphida torqueola
 Khướu mào ngực hung, Staphida everetti
 Chi Dasycrotapha – trước đây trong chi Stachyris; đặt vào đây không chắc chắn
 Khướu bụi lửa, Dasycrotapha speciosa
 Chi Sterrhoptilus – trước đây trong chi Stachyris; đặt vào đây không chắc chắn
 Khướu bụi lùn Mindanao (hay Yuhina), Sterrhoptilus plateni
 Khướu bụi lùn Visaya (hay Yuhina), Sterrhoptilus pygmaeus
 Khướu bụi mào vàng (hay Yuhina), Sterrhoptilus dennistouni
 Khướu bụi mào đen (hay Yuhina), Sterrhoptilus nigrocapitata
 Khướu bụi chóp phai (hay Yuhina), Sterrhoptilus capitalis
 Chi Zosterornis – trước đây trong chi Stachyris; đặt vào đây không chắc chắn
 Khướu bụi mặt hung (hay Yuhina), Zosterornis whiteheadi
 Khướu bụi vằn Luzon (hay Yuhina), Zosterornis striatus
 Khướu bụi vằn Panay (hay Yuhina), Zosterornis latistriatus
 Khướu bụi vằn Negros (hay Yuhina), Zosterornis nigrorum
 Khướu bụi vằn Palawan (hay Yuhina), Zosterornis hypogrammicus

Nhánh Sylviid

Cũng gồm cả khướu mỏ dẹt. Nếu như họ Sylviidae được duy trì như là họ khác biệt thì nhóm này cần bao gồm cả:
 Chi Pseudoalcippe
 Lách tách châu Phi, Pseudoalcippe abyssinica – trước đây trong chi Illadopsis
 Chi Lioparus – trước đây trong chi Alcippe
 Lách tách ngực vàng, Lioparus chrysotis
 Chi Fulvetta – lách tách điển hình, trước đây trong chi Alcippe
 Lách tách bốn mắt, Fulvetta ruficapilla
 Lách tách Trung Hoa, Fulvetta striaticollis
 Lách tách mày trắng, Fulvetta vinipectus
 Lách tách họng sọc, Fulvetta cinereiceps (có thể đa ngành)
 Lách tách Ludlow, Fulvetta ludlowi – đặt vào đây không chắc chắn
 Chi Chrysomma – 3 loài
 Chi Chamaea – wrentit

Các chi incertae sedis
Các mối quan hệ vẫn chưa được giải quyết; có thể thuộc mà cũng có thể không thuộc họ Timaliidae nghĩa hẹp (sensu stricto).
 Chi Crocias – 2 loài mi (tổ hợp Khướu?)
 Chi Micromacronus (nhánh timaliine?)
 Chích chạch nhỏ, Micromacronus leytensis
 Chi Trichastoma – 7 loài

 Chi Rimator
 Khướu mỏ dài, Rimator malacoptilus
 Chi Ptilocichla – 3 loài khướu
 Chi  Pnoepyga – 3 loài khướu đất
 Chi Dumetia – khướu bụng vàng nâu
 Chi Rhopocichla – khướu ngực sẫm
 Chi Myzornis
 Myzornis pyrrhoura
 Chi Malia: Chuyển sang họ Locustellidae
 Chi Lioptilus – có thể liên quan tới Sylvia
 Mũ đen bụi, Lioptilus nigricapillus
 Chi Parophasma – có thể liên quan tới Sylvia
 Chim mèo Abyssinia, Parophasma galinieri
 Chi Kupeornis – 3 loài khướu núi. Có lẽ liên quan tới Phyllanthus
 Chi Phyllanthus
 Babbler Capuchin, Phyllanthus atripennis
 Chi Ptyrticus – có thể liên quan tới Illadopsis
 Ptyrticus turdinus
 Chi Horizorhinus – quan hệ không chắc chắn
 Horizorhinus dohrni

Trước đây đặt trong họ
Các chi mà mối quan hệ của chúng hiện nay đã biết là nằm hoàn toàn ngoài họ Timaliidae, không phụ thuộc vào việc họ này bị giới hạn như thế nào.

Phần khác trong siêu họ Sylvioidea
Dòng dõi cơ sở của chim chích dạng chiền chiện, họ Cisticolidae :
 Chi Neomixis – jery
 Jery thường, Neomixis tenella
 Jery lục, Neomixis viridis
 Jery họng vằn, Neomixis striatigula

Thuộc về nhánh chưa đặt tên chích Malagasy ("Bernieridae"); xem Cibois (2001).
 Chi Hartertula – trước đây trong chi Neomixis
 Jery đuôi nêm, Hartertula flavoviridis
 Chi Crossleyia
 Oxylabes mày vàng, Crossleyia xanthophrys
 Chi Oxylabes
 Oxylabes họng trắng, Oxylabes madagascariensis

Nhóm khác của cận bộ Passerida
Thuộc về nhóm chim đường (họ Promeropidae ở châu Phi):
 Chi Arcanator – đôi khi gộp trong chi Modulatrix
 Họng lốm đốm, Arcanator orostruthus
 Chi Modulatrix
 Họng đốm, Modulatrix stictigula

Tiểu bộ Corvida
Dường như có liên quan tới vireo (họ Vireonidae ở Tân thế giới):
 Chi Erpornis
 Khướu mào bụng trắng, Erpornis zantholeuca – trước đây trong chi Yuhina

Thuộc về nhóm vireo:
 Chi Pteruthius – khướu mỏ quặp
 Khướu mỏ quặp bụng hung hay khướu mỏ quặp đầu đen, Pteruthius rufiventer
 Khướu mỏ quặp mày trắng, Pteruthius flaviscapis
 Khướu mỏ quặp lục, Pteruthius xanthochlorus
 Khướu mỏ quặp tai đen, Pteruthius melanotis
 Khướu mỏ quặp cánh vàng, Pteruthius aenobarbus

Thuộc về nhóm vanga (họ Vangidae ở Madagascar):
 Chi Mystacornis
 Khướu vanga Crossley, Mystacornis crossleyi

Incertae sedis
 Chi Kakamega  – quan hệ không chắc chắn. Có thể thuộc về các loài hoét hay chim đường.
 Kakamega ngực xám hay "Illadopsis" ngực xám, Kakamega poliothorax

Ghi chú

Tham khảo

 Collar N. J. & Robson C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) trang 70–291 trong del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (chủ biên) Handbook of the Birds of the World, quyển 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

Liên kết ngoài

 Hình ảnh chim họ Khướu trên Internet Bird Collection


title: Delitzsch

text:
Delitzsch () là một thị xã thuộc huyện Nordsachsen, trong bang tự do Sachsen, Đức và là đô thị cực bắc của bang Sachsen. Đô thị này có diện tích 83,57 ki lô mét vuông, dân số cuối năm 2010 là 26.344 người.

Tham khảo

Thị trấn của bang Sachsen