title: Tư tưởng Chủ thể

text:
Tư tưởng Juche (Hangul: 주체); (phát âm  trong tiếng Triều Tiên) (主體: âm Hán Việt: Chủ thể) là một hệ tư tưởng chính thức của Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tại miền Bắc Triều Tiên. Thuyết này cho rằng "con người là chủ thể của mọi sự và quyết định mọi việc," và người dân Triều Tiên là chủ thể của cuộc cách mạng Triều Tiên. Chủ thể là một tư tưởng tối yếu của Chủ nghĩa Kim Nhật Thành, hệ thống chính trị CHDCND Triều Tiên. Nghĩa đen của từ này là "bộ phận chủ yếu trong sự vật"; và nó cũng được các nguồn tin Triều Tiên dịch là "quan điểm độc lập" và "tinh thần tự lực".

Nguồn gốc

Kim Nhật Thành đưa ra khẩu hiệu "Chủ thể" vào ngày 28 tháng 12 năm 1955, trong bài diễn văn với tựa "Để hạn chế chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa hình thức và thành lập Chủ thể một công trình ý thức hệ" để phản bác chính sách phi Stalin hoá tại Liên bang Xô viết. Tư tưởng Chủ thể dần xuất hiện như một học thuyết tư tưởng có hệ thống xuất hiện dưới sức ép chính trị của cuộc chia rẽ Xô-Trung trong thập niên 1960. Từ "Juche" cũng bắt đầu xuất hiện ở hình thức nguyên bản trong tiếng Anh trong các tác phẩm của Triều Tiên từ khoảng năm 1965. Kim Nhật Thành đã đặt ra ba nguyên tắc nền tảng của Chủ thể vào ngày 14 tháng 4 năm 1965, trong bài phát biểu "Về việc xây dựng Chủ nghĩa xã hội tại Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và cuộc cách mạng tại Nam Triều Tiên". Các nguyên tắc đó là:
Độc lập về chính trị (chaju, Hán Việt: tự chủ);
Tự chủ về kinh tế (charip: tự lập);
Tự vệ về quốc phòng (chawi: tự vệ).
Lãnh đạo Triều Tiên kế tiếp là Kim Chính Nhật đã chính thức phác thảo bản tuyên ngôn cuối cùng về Juche trong một tài liệu năm 1982 có tiêu đề Về Tư tưởng Chủ thể. Họ Kim có quyền tuyệt đối về việc diễn giải tư tưởng chính thức này của nhà nước và đến năm 1996 thì bổ túc thêm nguyên tắc Tiên quân (先軍, songun, có nghĩa là "quân đội trước tiên") làm một phần của thuyết Chủ thể.

Áp dụng thực tiễn
Theo Về Tư tưởng Chủ thể của Kim Chính Nhật, việc áp dụng Chủ thể trong chính sách quốc gia gồm những điều sau:
 Người dân phải có sự độc lập (chajusong) trong tư tưởng và chính trị, kinh tế tự cung cấp, và tự chủ về quốc phòng.
 Chính sách phải phản ánh ý chí và nguyện vọng của quần chúng và sử dụng chúng triệt để trong cách mạng và xây dựng.
 Các biện pháp cách mạng và xây dựng phải thích hợp với tình hình đất nước.
 Sự nghiệp quan trọng nhất của cách mạng và xây dựng là định hướng người dân về tư tưởng là những người cộng sản và huy động họ vào công việc xây dựng.

Juche cũng yêu cầu sự trung thành tuyệt đối với đảng và lãnh đạo đảng. Tại Triều Tiên, đó là Đảng Lao động Triều Tiên và Kim Chính Nhật.

Trong lịch sử chính thức của Triều Tiên, một trong những hành động áp dụng có mục đích đầu tiên của Juche là Kế hoạch Năm Năm 1956-1961, cũng được gọi là Phong trào Chollima, dẫn tới Phương pháp Chongsan-ri và Hệ thống Làm việc Taean. Kế hoạch Năm Năm có mục tiêu đẩy nhanh phát triển kinh tế Triều Tiên, với trọng tâm công nghiệp nặng, để đảm bảo sự độc lập chính trị khỏi cả Liên bang Xô viết và chế độ Mao Trạch Đông tại Trung Quốc. Tuy nhiên, Phong trào Chollima cũng áp dụng chính sách tập trung nhà nước tương tự như điều gắn liền với Kế hoạch 5 năm lần thứ Nhất của Liên Xô năm 1928. Chiến dịch này trùng khớp với và một phần dựa trên Kế hoạch 5 năm lần thứ Nhất và Đại nhảy vọt của Mao. Triều Tiên có lẽ đã tránh được những thảm hoạ của cuộc Đại nhảy vọt.

Dù có tham vọng tự cung tự cấp, Triều Tiên đã liên tục phải dựa vào sự hỗ trợ kinh tế từ các quốc gia khác. Về mặt lịch sử, Triều Tiên nhận được hầu hết sự giúp đỡ từ Liên bang Xô viết cho tới khi nước này sụp đổ năm 1991. Trong giai đoạn sau cuộc Chiến tranh Triều Tiên, Triều Tiên dựa vào sự hỗ trợ và các khoản vay từ các quốc gia anh em từ 1953-1963 và cũng phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ công nghiệp Liên Xô từ 1953-1976. Sau sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, nền kinh tế Triều Tiên rơi vào khủng hoảng, với những thất bại sau đó trong cơ sở hạ tầng góp phần tạo ra nạn đói trên diện rộng hồi giữa thập niên 1990. Sau nhiều năm kiệt quệ, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa đã đồng ý thay thế Liên bang Xô viết trở thành nhà cung cấp viện trợ chính, với hơn 400 triệu dollar hỗ trợ nhân đạo hàng năm. Từ năm 2007, Triều Tiên cũng nhận được các khoản cung cấp dầu nhiên liệu nặng và hỗ trợ kỹ thuật lớn như được cam kết trong khuôn khổ các cuộc đàm phán sáu bên. Triều Tiên là nước nhận viện trợ lương thực lớn thứ hai thế giới năm 2005, và vẫn ở trong tình trạng thiếu lương thực kinh niên.

Quan hệ với chủ nghĩa Marx - Lenin

Năm 1972, Chủ thể đã thay thế chủ nghĩa Marx Lenin trong hiến pháp sửa đổi của CHDCND Triều Tiên trở thành ý thức hệ nhà nước chính thức, đây là một sự phản kháng trước cuộc chia rẽ Trung-Xô. Tuy nhiên Chủ thể được định nghĩa như một cách áp dụng sáng tạo Chủ nghĩa Marx - Lenin. Kim Chính Nhật cũng giải thích rằng Juche không phải có nguồn gốc từ Triều Tiên và rằng trong khi vạch ra tư tưởng này ông chỉ chú trọng tới định hướng kế hoạch hoá vốn có của tất cả các quốc gia theo chủ nghĩa Marx - Lenin.

Sau sự sụp đổ năm 1991 của Liên bang Xô viết, nước cung cấp viện trợ kinh tế lớn nhất cho Triều Tiên, mọi điều liên quan tới chủ nghĩa Marx - Lenin bị xoá bỏ trong lần sửa đổi hiến pháp năm 1998. Nhưng chủ nghĩa Marx - Lenin vẫn thỉnh thoảng được sử dụng, ví dụ chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Tuy nhiên, sự thiết lập học thuyết Songun hồi giữa thập niên 1990 đã chính thức chỉ rõ quân đội, chứ không phải giai cấp vô sản hay giai cấp công nhân, là lực lượng cách mạng chính ở CHDCND Triều Tiên.

Nhiều nhà báo, nhà bình luận và học giả bên ngoài Triều Tiên so sánh Chủ thể với chủ nghĩa Stalin và gọi Triều Tiên là một quốc gia kiểu Stalin. Một số chuyên gia tuy vậy đã bác bỏ và tìm cách xếp Triều Tiên như một nhà nước nghiệp đoàn (Bruce Cumings), phát xít (Brian Myers), du kích (Wada Haruki), quân chủ (Dae Sook-suh), tư bản mới (Andrei Lankov), và chính trị thần quyền (Han S. Park, Christopher Hitchens). Những người từng đưa ra những tranh cãi có điều kiện rằng Triều Tiên là một chế độ Stalin gồm Charles Armstrong, Adrian Buzo, Chong-sik Lee, và Robert Scalapino.

Các bài viết và bài nói về chính sách của Kim Nhật Thành từ thập niên 1940 và 1950 xác định rằng chính phủ Triều Tiên chấp nhận lý thuyết năm 1924 của Joseph Stalin về chủ nghĩa xã hội trong một quốc gia và mô hình phát triển kinh tế tự cung tự cấp tập trung hoá của nó. Chính Kim Nhật Thành là một người hâm mộ cuồng nhiệt Stalin. Sau cái chết của Stalin ngày 5 tháng 3 năm 1953, lãnh tụ CHDCND Triều Tiên đã viết một thông cáo đầy cảm xúc ca ngợi Stalin với tiêu đề "Stalin là cảm hứng của những dân tộc đang đấu tranh cho tự do và độc lập của mình" trong một bản thông cáo đặc biệt của tờ Rodong Sinmun, cơ quan tuyên ngôn của Đảng Lao động Triều Tiên, (10 tháng 3 năm 1953), đoạn đầu như sau:

"Stalin đã qua đời. Trái tim nồng nhiệt của vị lãnh tụ vĩ đại của nhân loại tiến bộ đã ngừng đập. Tin buồn này đã đến khắp đất nước Triều Tiên, như một tiếng sét, một sự cay đắng với hàng triệu con tim nhân dân. Binh sĩ Quân đội Nhân dân Triều Tiên, công nhân, nông dân và sinh viên cũng như tất cả những người dân ở cả Nam và Bắc bán đảo Triều Tiên, đã nghe tin buồn này với sự tiếc thương sâu sắc. Tổ quốc Triều Tiên bày tỏ sự đau buồn, và những bà mẹ những người đã cạn kiệt nước mắt khóc than cho những đứa con đã mất trong những trận bom của bè lũ không quân [Mỹ] lại bật lên lần nữa."

Khi việc xoá bỏ tệ sùng bái cá nhân sau cái chết của Stalin được tuyên bố năm 1956 trong Đai hội lần thứ XX của Đảng Cộng sản Liên Xô, chính quyền nhà nước CHDCND Triều Tiên đã chấm dứt việc công khai ca ngợi các lãnh tụ Xô viết. Nhưng chế độ này từ chối đi theo mô hình cải cách chính trị Liên Xô, mà họ coi là chủ nghĩa xét lại hiện đại, hay gia nhập Hội đồng Tương trợ Kinh tế (COMECON), tổ chức thương mại quốc tế chính của các quốc gia Marx - Lenin phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế của Liên Xô. Hiện tại, chính phủ Triều Tiên không công nhận sự liên quan giữa Chủ thể và các tư tưởng của Stalin, dù thỉnh thoảng cũng có để cập đến về sự xuất sắc chính trị được cho là của ông ta.

Dù ảnh hưởng của Mao Trạch Đông không được chính thức thừa nhận ở Triều Tiên, các nhà tư tưởng của Đảng Lao động Triều Tiên và những tác giả các bài phát biểu đã bắt đầu công khai sử dụng các tư tưởng của Mao, như ý tưởng tự cải tạo, trong thập niên 1950 và 1960. Các lý thuyết của Mao về nghệ thuật cũng bắt đầu gây ảnh hưởng tới âm nhạc Triều Tiên trong thời gian này. Những phát triển này xảy ra như một kết quả của sự ảnh hưởng từ sự chiếm đóng của Quân đội Trung Quốc trong năm năm sau cuộc Chiến tranh Triều Tiên, cũng như trong thời kỳ chia rẽ Trung-Xô khi Kim Nhật Thành ủng hộ Mao chống lại tiến trình phi Stalin hoá ở Liên Xô. Kim Nhật Thành đã từng đi học trung học tại Mãn Châu, ông rành tiếng Trung Quốc, và từng là một du kích quân thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc từ khoảng năm 1931-1941. Chế độ Kim Nhật Thành thời hậu chiến cũng đã ganh đua cùng cuộc Đại Nhảy Vọt của Mao, lý thuyết Mass line (qunzhong luxian) của ông, và truyền thống du kích. Tuy nhiên, Juche không chính thức là một sự chia sẻ niềm tin của Mao vào nông dân hơn so với tầng lớp công nhân và người dân thường tại các thành phố.

Sau khi Mao chết, các chính sách chủ nghĩa xã hội tự cấp tự túc dựa trên nông dân của Mao bị loại bỏ ở Trung Quốc. Đặng Tiểu Bình đưa ra chương trình Bốn hiện đại hoá năm 1978 và mở cửa cải cách kinh tế cho Trung Quốc du nhập vào các yếu tố của kinh tế thị trường. Lý thuyết Đặng Tiểu Bình được chính thức áp dụng trong thập niên 1980. Dù quan hệ Bắc Kinh-Bình Nhưỡng khá thân thiết trong giai đoạn này, chế độ Triều Tiên đã lưỡng lự trong việc chấp nhận chính sách mở cửa và mô hình hiện đại hoá kinh tế của Trung Quốc, vì giới lãnh đạo nước này sợ những cải cách như vậy sẽ làm tổn hại tới tư tưởng Chủ thể và dẫn tới sự bất ổn chính trị và các sự kiện tương tự như Những cuộc phản kháng trên Quảng trường Thiên An Môn năm 1989 (Lee, p. 1998, 199). Sau sự suy tàn và sụp đổ của Liên bang Xô viết cùng Khối Đông Âu trong giai đoạn 1989 và 1991, cùng với sự mất đi nguồn viện trợ kinh tế, Triều Tiên bắt đầu thực hiện học tập mô hình Trung Quốc một cách thận trọng, có lựa chọn và mang tính thực nghiệm.

Luật Liên doanh năm 1984 là một trong những nỗ lực đầu tiên của Triều Tiên học theo Đặng trong những nỗ lực nhằm thu hút nguồn vốn nước ngoài vào nền kinh tế kế hoạch hoá của Triều Tiên. Tiếp sau hành động này là việc thành lập Đặc khu kinh tế Thâm Quyến. Triều Tiên đã thiết lập Khu kinh tế đặc biệt kiểu tư bản đầu tiên của mình năm 1991, Đặc khu kinh tế Rajin-Sonbong. Hiến pháp Chủ thể năm 1998 cũng được viết với các điều khoản bảo vệ quyền sở hữu cá nhân và các doanh nghiệp liên doanh với các nước tư bản, tạo điều kiện cho sự thành lập Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Tư bản tại Bình Nhưỡng năm 2000, và cho phép cải cách giá và tiền lương ngày 1 tháng 7 năm 2002. Lý thuyết Đặng Tiểu Bình chấp nhận sự thị trường hoá nền kinh tế Trung Quốc như là "Chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc" hay một nền "Kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa," và tư tưởng Chủ thể của Triều Tiên đã hợp lý hoá những cải cách đó dưới ý tưởng "chủ nghĩa xã hội theo kiểu của chúng ta."

Về vai trò nhà nước-quốc gia trong Chủ thể, theo Kim Nhật Thành "Về các vấn đề của giai đoạn chuyển tiếp từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội và chuyên chính vô sản" (1967) và "Về việc bảo tồn bản sắc chủ thể và bản sắc quốc gia của cách mạng và xây dựng" (1997) của Kim Chính Nhật, mục tiêu của cách mạng và xây dựng theo Chủ thể là việc thiết lập chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản bên trong biên giới nhà nước CHDCND Triều Tiên. Trái ngược với các dự báo cổ điển của Chủ nghĩa Marx, Chủ thể cũng cho rằng người Triều Tiên là một cộng đồng quốc gia dựa trên dân tộc, rằng nhà nước-quốc gia Triều Tiên sẽ tồn tại mãi mãi, và rằng người Triều Tiên sẽ luôn sống tại Triều Tiên và nói tiếng Triều Tiên.

Dù có tính chất chủ nghĩa quốc gia của Chủ thể, các nhà tư tưởng Triều Tiên đã cho rằng các quốc gia khác có thể và cần phải học ở Juche để áp dụng các nguyên tắc của nó vào điều kiện của nước mình. Chính phủ Triều Tiên chấp nhận rằng Juche giải quyết các vấn đề từng được xem xét trong Chủ nghĩa Marx cổ điển và những phát triển sau đó thành Chủ nghĩa Marx - Lenin, nhưng hiện đã tách khỏi và thậm chí từ bỏ một số khía cạnh của các học thuyết chính trị đó. Quan điểm chính thức như được đề cập trong bài nói "Triết học chủ thể là một triết học cách mạng nguyên thủy" (1996) rằng Chủ thể là một tư tưởng hoàn toàn mới do Kim Nhật Thành tạo ra, và Kim không hề phụ thuộc vào chủ nghĩa Marx cổ điển. Vì thế, Hiến pháp CHDCND Triều Tiên không đề cập đến Chủ nghĩa Marx - Lenin, mà đưa vào toàn bộ phần mở đầu bằng các phát biểu về Kim Nhật Thành.

Tuy tư tưởng Chủ thể được sáng tạo với các đặc điểm quốc gia riêng biệt của Triều Tiên, trái ngược với việc tuân thủ quan điểm của chủ nghĩa Marx cổ điển về chủ nghĩa xã hội thế giới, chính phủ CHDCND Triều Tiên thực tế đề cập tới các cá nhân theo chủ nghĩa quốc tế Karl Marx và Frederick Engels, người tiếp nối họ Vladimir Lenin, và Joseph Stalin như những lãnh tụ đáng chú ý của phong trào chủ nghĩa xã hội ở thế kỷ XIX và XX trước sự xuất hiện của Chủ thể năm 1955. Trái lại, chủ nghĩa Mao hiếm khi được đề cập, và tư tưởng cải cách kinh tế của Đặng Tiểu Bình nói chung bị cấm đoán toàn bộ. Ngoài ra, các tác phẩm chủ nghĩa Marx nói chung bị hạn chế với các đọc giả bình thường ở Triều Tiên.

Chỉ trích
Nền kinh tế Triều Tiên phụ thuộc nặng vào nhập khẩu và viện trợ nước ngoài cả trước và sau sự sụp đổ của Khối thương mại Cộng sản. Họ cũng tuyên bố rằng các ý tưởng về người dân không hề có giá trị trong việc thiết lập chính sách, vốn nằm dưới quyền kiểm soát độc đoán của Kim Chính Nhật. Nhà lý luận hàng đầu về học thuyết Chủ thể Hwang Jang-yop đã gia nhập phe chỉ trích từ khi đào tẩu sang miền Nam, dù ông vẫn giữ niềm tin ở Ý tưởng Chủ thể như ông hiểu nó. Nhà khoa học chính trị Han S. Park trong cuốn sách Juche: The Politics of Unconventional Wisdom (2002) của mình và nhà lý luận Thomas J. Belke trong cuốn Juche: A Christian Study of North Korea's State Religion (1999) liên hệ Juche với một phong trào tôn giáo.

Tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và Việt Nam, các quốc gia đã rời bỏ các định chế độc đoán cá nhân của nhà nước, Chủ thể bị coi là một ý tưởng kỳ cục trên nhiều cộng đồng internet và đã trở thành chủ đề trào phúng của một đạo diễn có ảnh hưởng là Hồ Ca. Chủ thể bị một số người coi là một sự cực đoan thời hậu Maoist đưa các vị độc tài Triều Tiên lên vị thế như thần linh, trong khi những người khác coi đó là một sự học tập Chủ nghĩa Mao. Bởi tình trạng tư tưởng Juche và sự tích hợp chủ nghĩa quốc gia Triều Tiên của nó, đã có thông báo rằng Triều Tiên tiếp tục bỏ qua những sự đóng góp của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên.

Tại các quốc gia khác
Trong thời Chiến tranh Lạnh, CHDCND Triều Tiên đã quảng bá Juche và nguyên tắc "tự lực" như một đường hướng cho các quốc gia khác, đặc biệt là các nước thuộc thế giới thứ ba, để phát triển nền kinh tế của họ. Chủ tịch România Nicolae Ceauşescu cũng ấn tượng bởi sự nhất quán ý tưởng và sự sùng bái cá nhân ở Triều Tiên trong chuyến thăm châu Á của ông năm 1971, và đã bắt đầu chiến dịch hệ thống hoá của mình ngay sau đó với các đặc điểm của Juche.

Chính phủ CHDCND Triều Tiên tổ chức buổi hội thảo quốc tế đầu tiên về Tư tưởng Chủ thể vào tháng 9 năm 1977. Các nhóm nghiên cứu Chủ thể hiện có ở nhiều quốc gia trên thế giới. Hãng Thông tấn Trung ương Triều Tiên và đài Tiếng nói Triều Tiên thỉnh thoảng có dẫn lời tuyên bố của các nhóm đó. Viện Tư tưởng Chủ thể Quốc tế tại Nhật Bản và Hiệp hội Hữu nghị Triều Tiên tại Tây Ban Nha là hai nhóm có ảnh hưởng nhất. Tương tự, tại Đức có một tổ chức ủng hộ chủ nghĩa Stalin, được gọi là Partei der Arbeit Deutschlands (PdAD, 'Đảng Lao động Đức'). Đảng này liên kết chặt chẽ với Gesellschaft zum Studium und Verbreitung der Dschutsche-Ideologie in Deutschland ('Hội nghiên cứu và phổ biến tư tưởng Juche tại Đức'). Cả hai đều do Michael Koth lãnh đạo, ông này sau đó đã đi theo các khuynh hướng Phát xít mới. Kim Chính Nhật đã nhấn mạnh rằng các quốc gia khác không nên áp dụng Juche một cách máy móc, mà phải sử dụng các biện pháp thích hợp với tình hình.

Một đảng Cộng sản Chủ thể Pháp đã được thành lập tháng 5 năm 2009.

Lịch
Chính phủ CHDCND Triều tiên và các tổ chức liên kết sử dụng một biến thể của Tây lịch, gọi là lịch Chủ thể, tương tự như cách dùng niên hiệu của thời phong kiến trước kia. Lịch Chủ thể này lấy ngày 15 tháng 4 năm 1912, tức ngày sinh của Kim Nhật Thành là năm thứ nhất và các năm kế tiếp đánh số thứ tự theo đó. Lịch này được áp dụng bắt đầu từ năm 1997, đặt lại là "năm Chủ thể thứ 86".

Lịch Chủ thể chỉ khác Tây lịch ở số năm trong khi tháng thì giữ nguyên như Tây lịch. Khi dùng thì năm Tây lịch được ghi kèm theo năm Chủ thể ví dụ như 27 tháng 6 năm 2007 Juche 96. Các ấn phẩm ở Triều Tiên thường đặt năm Chủ thể trước năm Tây lịch: Chủ thể 96 (2007). Phép đặt năm này từng xuất hiện ở hệ thống niên hiệu Nhật Bản (Nengo) và trong lịch Dân quốc sử dụng tại Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan), chỉ khác là lịch Chủ thể dựa trên ngày sinh của một cá nhân. Trường hợp ngẫu nhiên là năm lịch Juche, lịch Dân quốc của Đài Loan, và giai đoạn Taishō của Nhật Bản lại ăn khớp với nhau dù không có liên hệ. Dư luận trong giới chống lại họ Kim thì cho rằng lịch Chủ thể căn cứ trên ngày sinh Kim Nhật Thành phản ảnh truyền thống tôn sùng cá nhân của các triều đại phong kiến ngày xưa vốn đặt niên hiệu theo vị quân vương sáng lập chứ thật ra không mang tính cách mạng tư tưởng dựa trên học thuyết chính trị như chính phủ Triều Tiên tuyên bố.

Theo Cơ quan Tin tức Trung ương Triều Tiên, Uỷ ban Trung ương Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên đã lập ra một loạt quy định liên quan tới việc sử dụng lịch Chủ thể ngày 25 tháng 8 năm 1997. Trong trường hợp một ngày xảy ra trước năm 1912, Lịch Gregorian được sử dụng, nên không có nguyên tắc năm Chủ thể "âm", hay "Trước Chủ thể". Ví dụ, năm 1682 vẫn được gọi là "1682", trong khi năm 2009 sẽ được viết là Juche 98, 2009 hay Chủ thể 98 (2009).

Xem thêm

 Tháp Juche
 Tôn giáo chính trị
 Songun
 Sùng bái lãnh tụ ở Triều Tiên
 Brian Reynolds Myers
 Danh sách chủ đề Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
 Mass Games

Ghi chú

Tham khảo
 Baik, Bong. Kim Il Sung: Biography. Tokyo: Miraisha, 1969–1970. 3 vols.
 Belke, Thomas J. Juche: A Christian Study of North Korea's State Religion. Bartlesville, OK: Living Sacrifice Book Company, 1999. ISBN 0-88264-329-0.
 Cheong, Seong-Chang. "Stalinism and Kimilsungism: A Comparative Analysis of Ideology and Power". Asian Perspective 24.1 (2000): pp. 133–161.
 Fendler, Karoly. "Economic Assistance and Loans from Socialist Countries to North Korea in the Postwar Years, 1953–1963". Asien 42 (Jan 1992): pp. 39–51.
 Kang, Kwang-Shick. "Juche Idea and the Alteration Process in Kim Il Sung's Works: A Study on How to Read Kim Il-Sung's Works".  Monash University: KSAA Conference 2001. 25 September 2001. pp. 363–374.
 Kiernan, Ben. The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia Under the Khmer Rouge, 1975–79. New Haven, CT: Yale University Press, 2002. ISBN 0-300-09649-6.
 Kim, Jong-il. On the Juche Idea.  31 March 1982.
 Christian Kracht, Eva Munz, Lukas Nikol, "The Ministry Of Truth. Kim Jong Ils North Korea", Feral House, Oct 2007, 132 pages, 88 color photographs, ISBN 978-932595-27-7
 Lankov, Andrei. "The Official Propaganda in the DPRK: Ideas and Methods".  North Korean Studies. 2006.
 Lee, Chae-Jin. "China and North Korea: An Uncertain Relationship". North Korea after Kim Il Sung. Eds. Dae-Sook Suh and Chae-Jin Lee. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 1998. pp. 193–209. ISBN 1-55587-763-X.
 MacKerras, Colin. "The Juche Idea and the Thought of Kim Il Sung". Marxism in Asia. Eds. Colin MacKerras and Nick Knight. London: Croom Helm, 1985. ISBN 0-312-51852-8. pp. 151–175.
 "NK 2nd Largest Food Aid Recipient".  KBS Global. 21 July 2006.
 Park, Han S. North Korea: The Politics of Unconventional Wisdom. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 2002. ISBN 1-58826-050-X.
 Short, Philip. Pol Pot: Anatomy of a Nightmare. New York: Henry Holt and Company, 2004. ISBN 0-8050-6662-4.
 Tolnay, Adam. "Ceausescu's Journey to the East". Georgetown University. Ceausescu.org.
 Van Ree, Erik. "The Limits of Juche: North Korea's Dependence on Soviet Industrial Aid, 1953–76". Journal of Communist Studies 5 (Mar 1989): pp. 50–73.

Liên kết ngoài
 North Korea Uncovered , (North Korea Google Earth) See most of North Korea's monuments, political, cultural, economic and military infrastructure on Google Earth.
 The International Institute of the Juche Idea
 Juche party of France
 Juche Idea Study Group of England
 Songun Politics Study Group USA
 Revolutionary View of the Leader
 A State of Mind  (Documentary about Mass Games in North Korea)
 Communist Red Brigades Organization

Học thuyết kinh tế
Kinh tế Triều Tiên
Chính trị Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Chính phủ Triều Tiên
Chủ nghĩa xã hội
Văn hóa CHDCND Triều Tiên
Chính trị cực tả
Ý thức hệ
Cộng sản
Kim Nhật Thành
Chủ nghĩa toàn trị
Học thuyết chính trị


title: Mulsanteus bicolor

text:
Mulsanteus bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ball & Maddison miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Vršac

text:
Vršac  (tiếng Serbia:) là một thành phố Serbia. Thành phố Vršac có diện tích  km², dân số là người  (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là người.  Đây là thủ phủ hành chính của quận

Tham khảo

Vršac
Khu dân cư ở Serbia


title: Fusus lusitanicus

text:
Fusus lusitanicus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

lusitanicus


title: Kiefer Sutherland

text:
Kiefer Sutherland (tên đầy đủ Kiefer William Frederick Dempsey George Rufus Sutherland) sinh ngày 21 tháng 12 năm 1966, là một diễn viên, đạo diễn người Canada từng đoạt giải Emmy và giải Quả Cầu Vàng, nổi tiếng qua vai diễn đặc vụ Jack Bauer trong loạt phim truyền hình 24 của hãng FOX. Anh là con trai của nam diễn viên gạo cội Donald Sutherland. Kiefer cũng là chủ một phòng thu băng đĩa và một nhãn hiệu thu âm, có tên Ironworks, và phát hành album phòng thu đầu tiên của mình, tựa đề: Down In A Hole, vào năm 2016.

Tiểu sử
Sutherland sinh ra tại Paddington, London, Anh, là con trai của Donald Sutherland và Shirley Douglas, cả hai đều là những diễn viên người Canada thành công. Kiefer có tổ tiên từ phía cả hai gia đình là người Scotland và là cháu trai của chính trị gia người Canada Tommy Douglas.

Gia đình anh chuyển đến Los Angeles, California, nhưng không lâu sau đó, cha mẹ anh đã ly dị vào năm 1970. Vào năm 1975, Sutherland theo cha mình tới Toronto, Canada, nơi anh theo học tiểu học tại trường tiểu học Crescent Town, và trung học tại nhiều trường khác nhau gồm đại học St.Andrews, các trường trung học Martingrove, Harbord và Mavern. Trên chương trình talk show Jimmy Kimmel Live!, Kiefer nói rằng anh từng ở cùng phòng với Robert Downey Jr. (người sau này nổi danh nhờ vai diễn Người Sắt trong loạt phim về siêu anh hùng của Marvel) trong 3 năm khi lần đầu đến Hollywood để theo đuổi nghiệp diễn xuất.

Sự nghiệp
Kiefer bắt đầu sự nghiệp diễn xuất vào năm 1983 bằng một vai phụ trong phim Max Dugan Returns. Đến năm 2010, anh đã xuất hiện trong hơn 70 phim. Trong đó đáng chú ý là: Stand By Me, The Lost Boys, Young Guns, Flatliners, A Few Good Men, The Three Musketeers, A Time To Kill, Dark City, Phone Booth, The Sentinel và Mirrors. Kiefer cũng thử sức trong vai trò đạo diễn trong 3 phim là Last Light, Truth For Consequences, N.M và Woman Wanted. Từ năm 2001, Sutherland gần như tập trung nhiều vào vai diễn Jack Bauer trong loạt phim truyền hình hành động 24. Anh đã thắng giải Emmy cho hạng mục "Diễn viên truyền hình xuất sắc nhất" vào năm 2006 cho vai Jack Bauer ở mùa thứ năm của loạt phim 24 giờ sau khi được đề cử 4 lần cũng tại hạng mục này từ năm 2002 đến năm 2005.

Năm 2005, Sutherland đã được đưa vào đại lộ danh vọng của Canada ở Toronto vì những đóng góp của anh cho nền công nghiệp điện ảnh. Anh cũng đứng trong Top 10 ngôi sao truyền hình có doanh thu cao nhất vào năm 2006 ở vị trí thứ 10.

Năm 2008, anh thủ vai chính trong bộ phim kinh dị có tên Mirrors của đạo diễn Alexandre Aja, người chuyên đạo diễn những bộ phim hành động, kinh dị như The Hills Have Eyes (2006) hay P2 (2007).

Năm 2009, Kiefer lồng tiếng cho bộ phim hoạt hình có tên Monsters Vs Aliens trong vai một tên đại tướng có tên Warren R. Monger, tái hợp với bạn diễn Reese Witherspoon sau 13 năm kể từ Freeway phát hành năm 1996.

Trong năm 2010, Sutherland không xuất hiện trên màn ảnh rộng. Anh chỉ góp giọng trong hai phim, một là trong vai trò người kể chuyện trong phim Twelve của đạo diễn Joel Schumacher. (Đây là lần thứ 5 Sutherland xuất hiện trong một tác phẩm của Schumacher, sau The Lost Boys (1987), Flatliners (1990), A Time To Kill (1996) và Phone Booth (2003)). Hai là trong vai một chú chó phản diện có tên Bosco trong bộ phim nói về loài chó có tên Marmaduke. Cũng trong năm này, Series phim truyền hình ăn khách 24 cũng chính thức khép lại, và một phiên bản điện ảnh đang được triển khai.

Năm 2011, Sutherland tham gia Melancholia, một bộ phim khoa học viễn tưởng của đạo diễn Lars Von Trier, với diễn viên chính Kirsten Dunst.

Năm 2012, Kiefer tham gia vào series phim truyền hình Touch, đánh dấu sự tái hợp giữa Sutherland với hãng FOX kể từ sau series ăn khách 24, series phim cũng có sự tham gia của một vài cái tên nổi tiếng khác như Danny Glover và Maria Bello. Ngoài ra, phiên bản điện ảnh của 24 cũng được dự kiến khởi quay trong năm này, nhưng nó đã bị trì hoãn ngay trước khi bấm máy do vấn đề ngân sách chưa được giải quyết cũng như thời gian eo hẹp của Sutherland khi anh bận tham gia những dự án phim khác.

The Reluctant Fundamentalist, dự án phim mới nhất mà Kiefer Sutherland tham gia, đã được trình chiếu tại các liên hoan phim quốc tế Toronto và Venice.

Phong cách diễn xuất
Những năm 1980 và 1990, vào thời trai trẻ, Kiefer thường được giao những vai phản diện, những vai có tính cách ngạo mạn vì anh có một bề ngoài khá 'ác', đặc biệt là khuôn mặt. Có thể kể đến vô số vai phản diện của anh, như trong Stand By Me (1986) (phim mà anh tự nhận xét vai diễn của mình là "Một phiên bản giận dữ của James Dean"), The Lost Boys (1987), Eye For An Eye (1996). Thậm chí, giọng nói đặc sệt của Sutherland cũng phảng phất cho tính cách của một nhân vật phản diện, như trong Phone Booth (2002), đạo diễn bởi Joel Schumacher, giọng nói của Sutherland được lồng trong xuyên suốt độ dài phim, cho dù đó là dạng phim có người đóng (Live-action Film), trong phim, Sutherland chỉ xuất hiện vào khúc cuối, để cho người xem thấy được diện mạo thật của nhân vật. Thỉnh thoảng, để làm cho mình trông 'hướng thiện' hơn, anh thường gắn một chiếc ria dưới mũi, và việc đó dường như cũng làm anh trông có vẻ 'hài hước' hơn, như trong Renegades (1989), Article 99 (1992) và The Cowboy Way (1994). Về sau, khi đã tới tuổi trung niên, Kiefer thường đóng những vai điềm đạm, bớt tính gai góc hơn, thường là vai thứ, bên cạnh những vai chính trong phim, như trong Dark City (1998) hay The Reluctant Fundamentalist (2013).

Lượm lặt
Mặc dù đã đóng chung với cha mình là Donald Sutherland trong 2 phim Max Dugan Returns (1983) và A Time To Kill (1996), cả hai cha con đều không có cảnh nào đóng chung cùng nhau. Nhưng đến năm 2014, cả hai sẽ cùng xuất hiện và thủ vai chính trong Forsaken.

Kiefer là bạn thân của nam diễn viên Lou Diamond Phillips, cả hai đều xuất hiện trong 2 phần của loạt phim Young Guns cũng như cùng nhau thủ vai chính trong phim Renegades (1989). Năm 1994, Kiefer đồng ý tham gia phim Teresa's Tattoo với tư cách khách mời khi người bạn Lou Diamond Phillips đóng vai chính trong phim này. Cả hai cũng cùng nhau góp mặt trong 1 bộ phim khác là Picking Up The Pieces (2000). Năm 2001, Lou Diamond Phillips xuất hiện 1 tập trong season đầu tiên của loạt phim 24, tái hợp với Kiefer.

Danh Sách Phim Điện ảnh

Phim truyền hình

Video Games

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1966
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Canada thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Canada
Nam diễn viên Canada thế kỷ 20
Người sinh đôi từ Canada
Nam diễn viên Toronto
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch truyền hình xuất sắc nhất
Nam diễn viên lồng tiếng Canada


title: Laevilitorina elongata

text:
Laevilitorina elongata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Laevilitorina


title: Galerucella inconspicus

text:
Galerucella inconspicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella


title: Andrena vanduzeei

text:
Andrena vanduzeei là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1938


title: Lee Young-ae

text:
Lee Young-Ae (Hangul: 이영애, sinh ngày 31 tháng 1 năm 1971) là một nữ diễn viên nổi tiếng người Hàn Quốc. Cô được khán giả biết đến với các biệt danh Người đẹp Oxy (Oxygen Lady) và Asia Sweetheart.

Sự nghiệp
Lee được xem là một viên ngọc sáng của làng giải trí, trở thành "Quốc bảo" của Hàn Quốc và giành được nhiều sự chú ý, lòng yêu mến của đông đảo khán giả tại các nước châu Á sau khi cô thủ vai chính trong bộ phim truyền hình nổi tiếng Nàng Dae Jang-geum. Theo các con số thống kê về lượng khán giả xem truyền hình, tập cuối của phim Dae Jang-Geum đã thu hút gần như một nửa dân số Hồng Kông ngồi ở nhà để xem.

Năm 2005, tại Liên hoan phim Rồng Xanh, cô được trao tặng Giải Điện ảnh Rồng Xanh cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.

Năm 2006, cô ký một hợp đồng hai năm với LG Electronics, công ty điện tử hàng đầu của Hàn Quốc, trở thành là người phát ngôn cho tất cả các dòng sản phẩm của LG. Với hợp đồng này, cô sẽ tham dự các tour quảng cáo, bán hàng xung quanh tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á mà LG hiện diện bao gồm: Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản, Malaysia, Singapore và Indonesia.

Năm 2015, tại lễ trao giải Truyền hình Quốc tế Seoul lần thứ 10, Lee Young-Ae đã được vinh danh với giải thưởng Grand Prize of Hallyu (Giải thưởng ghi nhận công lao cũng như sự đóng góp to lớn cho Làn sóng Hallyu) bởi những dự án tên tuối và những đóng góp lớn trong việc truyền bá nền văn hóa, sức ảnh hưởng và hình ảnh con người Hàn Quốc ra toàn thế giới.

Đời tư
Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Lee Young-ae chính thức kết hôn với Jeong Ho-young, một doanh nhân người Mỹ gốc Hàn. Đám cưới được hai bên gia đình tổ chức kín đáo tại Hawaii, bang Honolulu, Hoa Kỳ. Ngày 20 tháng 2 năm 2011, cô đã sinh đôi một trai, một gái là Jeong Seung-bin và Jeong Seung-kwon tại bệnh viện Jeil, quận Jung, Seoul.

Danh sách phim

Phim điện ảnh
Sympathy for Lady Vengeance (2005)
One Fine Spring Day (2001)
Last Present aka The Gift (2001)
Joint Security Area (2000)
First Kiss (1998)
Inch'Allah (1997)

Phim truyền hình
Thanh tra Koo (2021)
Saimdang, the Herstory (SBS, 2016)
Dae Jang Geum (MBC, 2003)
Fireworks (SBS, 2000)
Invitation (KBS2, 1999)
Mighty Waves (SBS, 1999)
Food Table of Contents (MBC, 1998)
Advocate (MBC, 1998)
I Survive Reason (MBC, 1997)
Medical Brothers (MBC, 1997)
Their Embrace (MBC, 1996)
Papa (KBS2, 1996)
Love and Marriage (MBC, 1995)
West Palace (KBS2, 1995)
Asphalt Man (SBS, 1995)
How is Your Husband (SBS, 1993)

Giải thưởng
1994 SBS Drama Awards, Best New Actress
1995 KBS Drama Awards, Popularity Prize
1996 MBC Drama Awards, Outstanding Actress
1997 SBS Drama Awards, Best Actress
1998 SBS Drama Awards, Best Actress
1999 KBS Drama Awards, Popularity Prize
2001 Korea Movie & Music Awards, Photogenic Prize for Actress
2001 Pusan Film Critics Awards, Best Actress (One Fine Spring Day)
2003 MBC Drama Awards, Grand Prize
2005 International Film Festival of Catalunya, Best Actress (Sympathy For Lady Vengeance)
2005 Blue Dragon film award, Best Actress (Sympathy For Lady Vengeance)
2006 Baeksang award, Best Actress (Sympathy For Lady Vengeance)
2006 Cinemanila International Film Festival Best Actress: Lee Young-ae for Sympathy for Lady Vengeance (South Korea)

Chú thích

Xem thêm
 Điện ảnh Hàn Quốc

Liên kết ngoài
 Trang Web chính thức

Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nhân vật còn sống
Người Seoul
Sinh năm 1971
Nữ diễn viên từ Seoul
Họ Lý


title: Andrena utahensis

text:
Andrena utahensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1967


title: Pseudostenophylax difficilis

text:
Pseudostenophylax difficilis là một loài Trichoptera thuộc họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudostenophylax


title: Omaguacua

text:
Omaguacua là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nacophorini


title: Ludioschema opacipenne

text:
Ludioschema opacipenne là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Ludioschema


title: Bruchus tessellatus

text:
Bruchus tessellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Mulsant & Rey miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Phanophorus parallelus

text:
Phanophorus parallelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Solier miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Bãi biển Bắc Mỹ An

text:
Bãi biển Bắc Mỹ An là một bãi tắm ở phường Bắc Mỹ An, Quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng. Bãi biển có cát trắng mịn và nước trong xanh với nhiệt độ ít chênh lệch quanh năm. Sau khi có đường ven biển Sơn Trà - Hội An, xung quanh bãi biển này đã có nhiều khu nghỉ mát được xây dựng.

Tham khảo

Bãi biển Đà Nẵng
Ngũ Hành Sơn (quận)


title: Conasprella howelli

text:
Conasprella howelli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conasprella, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

H
Động vật được mô tả năm 1929
Động vật chân bụng New Zealand


title: Aquino

text:
Aquino là một đô thị thuộc tỉnh Frosinone trong vùng Lazio của Ý. Thánh Thomas d'Aquin sinh ra tại Aquino vào năm 1225. Aquino có diện tích 19 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2004 là 5301 người. Đô thị này giáp các đô thị sau: Castrocielo, Piedimonte San Germano, Pignataro Interamna, Pontecorvo.

Biến động dân số

Tham khảo

Aquino


title: Salad trộn

text:
Salad/Rau trộn (tiếng Pháp: salade) hay salad, xa lát, xà lách trộn là một loại món ăn có nguồn gốc từ các nước châu Âu, đây là món hỗn hợp theo phương pháp trộn lẫn bao gồm nhiều nguyên liệu khác nhau và có nhiều loại khác nhau; chủ yếu là chế biến từ rau sống và các loại xà lách, mì, cây họ đậu, trứng, thịt, hải sản và trái cây. Salad trộn thường được chế biến từ việc trộn các nguyên liệu và tưới lên đó hỗn hợp nước sốt làm từ bơ, sữa, va ni, mayonne. Các món salad được chế biến và phân loại với các mục đích khác nhau, cụ thể, salad thường được dùng để:
 Làm món khai vị, trong trường hợp này xa lát sẽ là món kích thích cảm giác thèm ăn của thực khác.
 Xa lát là món ăn phụ và ăn kèm với món chính
 Xa lát là món chính: trong trường hợp này xa lát sẽ được chế biến nhằm tăng thêm dinh dưỡng bằng cách tăng thêm các món chứa nhiều chất đạm, đường, mỡ chẳng hạn như ức gà hay thịt bò/lợn.
 Xa lát làm món tráng miệng: trong món này xa lát được chế biến theo dạng ngọt, có thể pha thêm kem hoặc sữa tươi.
Xa lát có thể là loại xa lát nóng hoặc nguội (lạnh). Hầu hết các món Salad trộn truyền thống là các loại nguội (lạnh), mặc dù một số nơi chẳng hạn như xa lát khoai tây ở phía nam nước Đức thì là loại xa lát nóng sốt. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng salad đã xuất hiện lần đầu tiên ở vùng biển Địa Trung Hải, cụ thể hơn là đất nước Hy Lạp. Món Salad trộn đã xuất hiện từ lâu và dưới nhiều hình thức chế biến khác nhau. Chẳng hạn, người La Mã, người Hy Lạp cổ đại và người Ba Tư đã trộn hỗn hợp rau củ với một loại nước sốt riêng để ăn.

Xem thêm
 Xa lát Nga
 Xa lát khoai tây

Tham khảo

Liên kết ngoài

Salad là gì? Cách làm 9 món salad ngon bổ rẻ chuẩn Nga
Salad - Những điều thú vị về nguồn gốc và đặc trưng văn hóa

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Từ gốc Pháp
Salad


title: Bagodares

text:
Bagodares là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Andrena sieverti

text:
Andrena sieverti là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1906


title: Bageshwar

text:
Bageshwar là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Bageshwar thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bageshwar có dân số 7803 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Bageshwar có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Bageshwar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttarakhand


title: Vốn sản xuất

text:
Vốn sản xuất là giá trị của những tài sản được sử dụng làm phương tiện trực tiếp phục vụ cho quá trình sản xuất và dịch vụ, bao gồm vốn cố định và vốn lưu động.

Vốn đầu tư sản xuất

Vốn đầu tư sản xuất là toàn bộ các khoản chi phí nhằm duy trì hoặc gia tăng mức vốn sản xuất. Vốn đầu tư sản xuất được chia thành vốn đầu tư vào tài sản cố định và vốn đầu tư vào tài sản lưu động. Đến lượt mình, vốn đầu tư vào tài sản cố định lại chia thành vốn đầu tư cơ bản và vốn đầu tư sửa chữa lớn. Vốn đầu tư cơ bản làm tăng khối lượng thực thể của tài sản cố định, bảo đảm bù đắp số tài sản cố định bị hao mòn và tăng thêm phần xây lắp dở dang. Còn vốn sửa chữa lớn không làm tăng khối lượng thực thể của tài sản, do đó nó không có trong thành phần của vốn đầu tư cơ bản. Nhưng vai trò của vốn sửa chữa lớn tài sản cố định cũng giống như vai trò kinh tế của vốn đầu tư cơ bản và nhằm đảm bảo thay thế tài sản bị hư hỏng.

Như vậy, hoạt động đầu tư cho sản xuất là việc sử dụng vốn đầu tư để phục hồi năng lực sản xuất cũ và tạo thêm năng lực sản xuất mới, nói cách khác, đó là quá trình thực hiện tái sản xuất các loại tài sản sản xuất. Hoạt động đầu tư là hết sức cần thiết, xuất phát từ 3 lý do :

- Thứ nhất là : do đặc điểm của việc sử dụng tài sản cố định tham gia nhiều lần vào quá trình sản xuất, giá trị bị giảm dần và chuyển dần từng phần vào trong giá trị sản phẩm. Trái lại đối với tài sản lưu động lại tham gia một lần vào quá trình sản xuất và chuyển toàn bộ giá trị vào trong giá trị sản phẩm. Vì vậy, phải tiến hành đầu tư để bù đắp giá trị tài sản cố định bị hao mòn và duy trì dự trữ nguyên vật liệu cho quá trình sản xuất tiếp theo. Nói cách khác, đầu tư nhằm thực hiện tái sản xuất giản đơn tài sản sản xuất.

- Thứ hai là : nhu cầu quy mô sản xuất xã hội ngày càng mở rộng đòi hỏi phải tiến hành đầu tư nhằm tăng thêm tài sản cố định mới và tăng thêm dự trữ tài sản lưu động. Tức là : thực hiện tái sản xuất mở rộng tài sản sản xuất.

- Thứ ba là : trong thời đại của tiến bộ công nghệ diễn ra rất mạnh mẽ, nhiều máy móc, thiết bị…nhanh chóng bị rơi vào trạng thái lạc hậu công nghệ. Do đó, phải tiến hành đầu tư mới, nhằm thay thế các tài sản sản xuất đã bị hao mòn vô hình.

Tái sản xuất tài sản cố định được xem là một hoạt động hết sức quan trọng, có tính chất lâu dài và có những mối quan hệ ổn định, ảnh hưởng đến tất cả các ngành, các khâu và các yếu tố trong nền kinh tế. Tái sản xuất tài sản cố định và năng lực sản xuất mới, bao gồm ba giai đoạn của một quá trình đầu tư thống nhất: Giai đoạn một – hình thành nguồn, khối lượng và cơ cấu vốn đầu tư cơ bản; Giai đoạn hai – ''Giai đoạn chín muồi" của vốn đầu tư cơ bản và biến vốn đó thành việc đưa tài sản cố định ba năng lực sản xuất mới vào hoạt động; Giai đoạn ba – hoạt động của tài sản cố định và năng lực sản xuất mới trong thời hạn phục vụ của chúng.

Hoạt động đầu tư thường được tiến hành dưới hai hình thức đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp.

Đầu tư trực tiếp là hoạt động đầu tư mà người có vốn tham gia trực tiếp vào quá trình hoạt động và quản lý đầu tư, họ biết được mục tiêu đầu tư cũng như phương thức hoạt động của các loại vốn mà họ bỏ ra. Hoạt động đầu tư này có thể được thực hiện dưới các dạng: hợp đồng, liên doanh, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn...

Đầu tư gián tiếp là hình thức bỏ vốn vào hoạt động kinh tế nhằm đem lại hiệu quả cho bản thân người có vốn cũng như cho xã hội, những người có vốn không trực tiếp thường được thực hiện dưới dạng: cổ phiếu, tín phiếu…Hình thức đầu tư này thường ít gặp rủi ro hơn so với đầu tư trực tiếp.

Tham khảo

Kinh doanh

de:Finanzkapital
sv:Finansiellt kapital


title: 24214 Jonchristo

text:
24214 Jonchristo là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1933.0099300 ngày (5.29 năm).

Nó được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Drasteria mirifica

text:
Drasteria mirifica là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Nevada, Oregon và California.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Phụ loài
Drasteria mirifica mirifica
Drasteria mirifica klotsi

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Chú thích

Drasteria


title: Dicranomyia uma

text:
Dicranomyia uma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Marginella floccata

text:
Marginella floccata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Marginella


title: Walschleben

text:
Walschleben là một đô thị thuộc huyện Sömmerda trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 16,79 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1839 người.

Tham khảo


title: La Chassagne

text:
La Chassagne là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Lorquin

text:
Lorquin là một xã trong vùng hành chính Lothringen, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Lorquin. Tọa độ địa lý của xã là 48° 40' vĩ độ bắc, 06° 59' kinh độ đông. Lorquin nằm trên độ cao trung bình là 313 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 260 mét và điểm cao nhất là 341 mét. Xã có diện tích 8,77 km², dân số vào thời điểm 2004 là 1218 người; mật độ dân số là 138,4 người/km². Lorquin thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Lan bích ngọc

text:
Lan bích ngọc (danh pháp hai phần: Cymbidium dayanum) là một loài phong lan.

Cây phân bố từ Ấn Độ đến Đông Nam Á, Trung Quốc, Nhật Bản. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Quảng Ninh, Tam Đảo đến Đà Lạt.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

D


title: Meriania crassiramis

text:
Meriania crassiramis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được (Naudin) Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

Chú thích

Liên kết ngoài

Meriania
Thực vật được mô tả năm 1987


title: Férolles-Attilly

text:
Férolles-Attilly là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Férolles-Attilly được gọi là Férollais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 1,032.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Férolles-Attilly
Map of Férolles-Attilly on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Euryphrissa

text:
Euryphrissa là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Euryphrissa cambyses (Druce, 1884)
Euryphrissa chea (Druce, 1899)
Euryphrissa cladiiformis (Walker, 1856)
Euryphrissa croesiformis (Walker, 1856)
Euryphrissa fasciculipes (Walker, [1865])
Euryphrissa homotropha (Meyrick, 1921)
Euryphrissa infera (Meyrick, 1921)
Euryphrissa plumipes (Walker, [1865])
Euryphrissa pomponia (Le Cerf, 1911)
Euryphrissa senta (Druce, 1883)
Euryphrissa syngenica  Zukowsky, 1936
Euryphrissa remipes (Butler, 1874)

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Pseudohadena

text:
Pseudohadena là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Pseudohadena albilacustris Ronkay, Varga & Gyulai, 2002
 Pseudohadena arenacea (Ronkay, Varga & Fábián, 1995)
 Pseudohadena argyllostigma Varga & Ronkay, 1991
 Pseudohadena armata (Alphéraky, 1887)
 Pseudohadena cymatodes (Boursin, 1954)
 Pseudohadena deserticola Ronkay, Varga & Fábián, 1995
 Pseudohadena elinguis (Püngeler, 1914)
 Pseudohadena evanida Püngeler, 1914
 Pseudohadena igorkostyuki Ronkay, Varga & Fábián, 1995
 Pseudohadena jordana (Staudinger, 1900)
 Pseudohadena leucochlora Ronkay, Varga & Gyulai, 2002
 Pseudohadena magnitudinis Hacker & Ebert, 2002
 Pseudohadena obsoleta Ronkay, Varga & Fábián, 1995
 Pseudohadena phasmidia Ronkay, Varga & Fábián, 1995
 Pseudohadena pseudamoena Boursin, 1943
 Pseudohadena striolata (Filipjev, 1949)
 Pseudohadena tellieri (Lucas, 1907)
 Pseudohadena vulnerea (Grote, 1883)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Pseudohadena at funet

Xylenini


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam năm 2007

text:
Lịch và kết quả thi đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam các cấp trong năm 2007.

Đội tuyển Việt Nam
Hạng ba Cúp AFF 2007
Vào vòng tứ kết Cúp bóng đá châu Á 2007.

Đội tuyển Olympic Việt Nam
Thi đấu 21 trận, thắng 8, hòa 3, thua 10, ghi 24 bàn và thủng lưới 31 bàn.
Vào vòng loại Olympic 2008 cuối cùng của khu vực châu Á.
Trận thua đậm nhất: 0-5 (, 14 tháng 12)

Đội tuyển U-20
Vô địch Giải vô địch bóng đá U-20 Đông Nam Á

Đội tuyển U-19

Đội tuyển U-17

Đội tuyển quốc gia nữ

Cầu thủ khoác áo đội tuyển quốc gia

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lịch và kết quả vòng sơ loại, vòng loại thứ hai và thứ 3 Olympic 2008 khu vực châu Á trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá châu Á.

2007
Bóng đá Việt Nam năm 2007


title: Augochloropsis fairchildi

text:
Augochloropsis fairchildi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1954


title: Kobenz

text:
Kobenz là một đô thị thuộc huyện Knittelfeld trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 17,64 km², dân số cuối năm 2012 là 1840 người.

Tham khảo


title: Dế mèn

text:
Họ Dế mèn (danh pháp khoa học: Gryllidae) là một họ côn trùng trong Bộ Cánh thẳng và có quan hệ gần với Phân bộ Châu chấu (Caelifera). Các thành viên họ này nói chung có cơ thể hình trụ, đầu tròn, và một cặp râu dài giống như anten roi. Cuối phần bụng có một cặp cerci (một loại phần phụ), con mái còn có một ovipositor (cơ quan dùng để đẻ trứng) dài. Chân sau thích hợp cho việc nhảy. Cặp cánh trước được chuyên biệt hóa thành một dạng cánh bảo vệ, cặp cánh sau có dạng màng, và được gập lại khi không sử dụng. Tuy nhiên, vài loài không có cánh. Các thành viên lớn nhất thuộc chi Brachytrupes, đặt chiều dài .

Có hơn 900 loài thuộc họ Dế mèn; chúng phân bố toàn cầu tại nơi có vĩ độ từ 55°Bắc đến 55°Nam, với độ đa dạng cao nhất là ở các miền nhiệt đới. Chúng xuất hiện tại nhiều môi trường, từ đồng cỏ, bụi rậm, và rừng tới đầm lầy, bãi biển và hang động. Các loài dế mèn đa số sống về đêm, và con trống có tiếng gáy to dai dẳng để thu hút con mái, dù vài loài không gáy được.

Trong văn hóa, dế mèn được phản ánh qua câu chuyện Dế mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài. Hình ảnh dế mèn cũng được phác họa qua tác phẩm nổi tiếng Kamen Rider.

Nhánh học và phân loại

Mối quan hệ phát sinh loài của họ Gryllidae, được Darryl Gwynne tóm tắt năm 1995 từ những nghiên cứu của chính ông (từ các đặc điểm giải phẫu) và của các tác giả trước đó, được biểu diễn bằng cây phát sinh loài dưới đây, Orthoptera được chia làm hai nhóm chính, Ensifera (dế mèn sensu lato) và Caelifera (châu chấu). Hóa thạch Ensifera được tìm thấy từ thời kỳ Carbon muộn (300 Mya), còn dế mèn thực sự, Gryllidae từ thời kỳ kỷ Trias (250 tới 200 Mya).

Cây phát sinh loài của Gwynne, 1995:

Dế đực cánh màu nâu pha đen, không bóng mượt. Dế đực bụng nhỏ hơn. Dế đực không có máng đẻ trứng. Dế đực kêu để ve vãn con cái. Dế cái cánh màu đen, bóng mượt. Dế cái bụng to hơn vì bụng dế cái có trứng. Dế cái có máng đẻ trứng ở phần đuôi, giống cái kim khâu quần áo dể dế cái cắm xuống đất đẻ trứng. Dế cái không kêu được.

Hiện có hơn 900 loài thuộc Gryllidae (dế mèn thực sự). Họ này được chia ra các phân họ, và các chi tuyệt chủng (không được đặt vào phân họ nào) sau đây:

 Nhóm phân họ Gryllinae Laicharting, 1781
 Gryllinae Laicharting, 1781
 Gryllomiminae Gorochov, 1986
 Gryllomorphinae Saussure, 1877
 Gryllospeculinae † Gorochov, 1985
 Itarinae Shiraki, 1930
 Landrevinae Gorochov, 1982
 Sclerogryllinae Gorochov, 1985
 Nhóm phân họ Podoscirtinae
 Euscyrtinae Gorochov, 1985
 Hapithinae Gorochov, 1986
 Pentacentrinae Saussure, 1878
 Podoscirtinae Saussure, 1878
 Nhóm phân họ Phalangopsinae
 Cachoplistinae Saussure, 1877
 Luzarinae Hebard, 1928
 Paragryllinae Desutter-Grandcolas, 1987
 Phalangopsinae Blanchard, 1845
 Phaloriinae Gorochov, 1985
 Pteroplistinae Chopard, 1936

 Phân họ Eneopterinae Saussure, 1893
 Phân họ Nemobiinae Saussure, 1877
 Phân họ Oecanthinae Blanchard, 1845
 Phân họ Trigonidiinae Saussure, 1874
 Chi Gryllidium † Westwood, 1854
 Chi Liaonemobius † Ren, 1998
 Chi Lithogryllites † Cockerell, 1908
 Chi Menonia † George, 1936
 Chi Nanaripegryllus † Martins-Neto, 2002

Chú thích

Nguồn
 Gorochov, A.V. & Mostovski, M.B. 2008. Apterous crickets of the tribe Gryllini from South Africa and Namibia (Orthoptera: Gryllidae) . African Invertebrates 49 (1): 109–121.
 Lisa Gail Ryan, Berthold Laufer, Lafcadio Hearn (1996). Insect musicians & cricket champions: a cultural history of singing insects in China and Japan. China Books. ISBN 0-8351-2576-9.
 Franz Huber, Thomas Edwin Moore, Werner Loher (1989). Cricket behavior and neurobiology. Cornell University Press. ISBN 0-8014-2272-8.

Tham khảo

 house cricket
 tropical house cricket
 field crickets, Gryllus spp.

Họ Dế mèn


title: Euphorbia retrospina

text:
Euphorbia retrospina là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Haevermans, T. 2004. Euphorbia retrospina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
R
Thực vật dễ tổn thương


title: Nomada argentea

text:
Nomada argentea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1966


title: Phạm Văn Mùi

text:
Phạm Văn Mùi (1907-1992) là một nhiếp ảnh gia người Việt Nam , chuyên về hình đen trắng và kỹ thuật phòng tối.

Tiểu sử

Ông sinh ngày 1 tháng 6 năm 1907 tại Nam Định, quê quán làng Đông Ngạc, tỉnh Hà Đông . Ông là một trong những nhà nhiếp ảnh sớm nhất của Việt Nam, bắt đầu khởi nghiệp cầm máy từ năm 1923 và từ năm 1932 đã khai trương phòng triển lãm riêng tại Nam Định và gửi ảnh dự thi trong các cuộc triển lãm ảnh tại Hà Nội và nhiều lần đoạt giải. Trong thời gian này, ông cũng chơi thân với nhiếp ảnh gia Võ An Ninh và dạy nhiều học trò .

Di cư vào Nam năm 1954, ông là hội trưởng Hội Nhiếp ảnh Việt Nam từ năm 1958 đến 1971 . Trong thới gian này, ông gửi ảnh tham dự các cuộc Thi Ảnh tổ chức tại các nước Pháp, Hồng Kông, Singapore, Anh, Ý, Tây Ban Nha... và giảng dạy các lớp nhiếp ảnh như tại Hội Việt Mỹ Sài Gòn, Viện Đại học Vạn Hạnh cũng như làm giám khảo những cuộc thi ảnh như bộ môn Nhiếp ảnh Giải Văn học Nghệ thuật của Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa từ năm 1969 đến 1975 .

Ông từ trần vào ngày 25 tháng 11 năm 1992 tại Garden Grove, California, Hoa Kỳ .

Những tác phẩm ảnh của ông như bộ ảnh Suối tóc, Duyên dáng, Tâm tư, Theo chiều gió, Đôi dòng thác đã góp phần làm ông nổi tiếng. Riêng tác phẩm Duyên dáng đã được chọn trưng bày vĩnh viễn tại Bảo tàng Mỹ thuật Brasil từ năm 1963 và cũng mang lại cho ông nhiều huy chương quốc tế danh giá .

Gần đây nhất, 54 bức ảnh và 9 bức tranh vẽ của ông đã được triển lãm dưới chủ đề "Ảnh đen trắng và tranh vẽ chân dung" tại Hội Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 9 đến 19 tháng 12 năm 2007 . Kênh HTV7 cũng đã thực hiện một chương trình phát hình về ông: "Nhớ nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Văn Mùi", phát sóng ngày 16 tháng 3 năm 2008

Nhận định

GS Trần Văn Khê đã nhận định về ông:

Chú thích

Liên kết ngoài
 Ảnh Phạm Văn Mùi: Vẻ đẹp của ánh sáng
 Vài bức ảnh của nhiếp ảnh gia Phạm Văn Mùi

Nhiếp ảnh gia Việt Nam
Sinh năm 1907
Mất năm 1992
Người Nam Định
Người Hà Nội


title: Neocalymnia

text:
Neocalymnia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Mahutia rougemonti

text:
Mahutia rougemonti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Silfverberg miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Mahutia


title: Ordos (thành phố)

text:
Ordos hay Ngạc Nhĩ Đa Tư (chữ Hán giản thể: 鄂尔多斯市, bính âm: È'ěrduōsī Shì, âm Hán Việt: Ngạc Nhĩ Đa Tư thị) là một thành phố tại Khu tự trị Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Địa cấp thị này có diện tích 87.890 km², dân số năm 2003 là 1,405 triệu người. Mã số bưu chính là 017000, mã vùng điện thoại là 0477. Chính quyền địa cấp thị đóng tại quận Đông Thắng. Được thành lập ngày 26 tháng 2 năm 2001 trên cơ sở của minh Y Khắc Chiêu (伊克昭, Yikezhao).

Địa lý
Ordos chiếm phần lớn cao nguyên Ordos. Thành phố này có ranh giới với Hohhot ở phía đông, Bao Đầu ở phía đông bắc, Bayan Nur ở phía bắc, A Lạp Thiện ở phía tây bắc, Ô Hải ở phía tây, khu tự trị người Hồi Ninh Hạ ở phía tây nam, hai tỉnh Thiểm Tây và Sơn Tây ở phía nam.

Lãnh thổ của địa cấp thị Ordos có thể chia thành vùng đồi núi ở phía đông, cao nguyên ở trung tâm và phía tây, các sa mạc ở phía bắc và nam và vùng bình nguyên ở bờ nam sông Hoàng Hà. Điểm cao nhất (2.149 m) nằm ở phía tây còn điểm thấp nhất (850 m) ở phía đông.Lượng giáng thủy hàng năm đạt 300–400 mm ở nửa phía đông và 190–350 mm ở nửa phía tây. Phần lớn là mưa trong giai toạn từ tháng 6 tới tháng 9.

Khu  Khang Ba Thập có diện tích 352 km², được mệnh danh là đô thị ma do không có nhiều cư dân chuyển đến cư trú.

Phân chia hành chính
Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 9 đơn vị cấp huyện gồm 2 quận và 7 kỳ.
 Quận: Đông Thắng, Khang Ba Thập.
 Kỳ: Jung Gar, Uxen, Ejin Horo, Otog, Otog Tiền, Hàng Cẩm, Dalat

Dân cư
Theo điều tra dân số Trung Quốc năm 2000, địa cấp thị này có 1.369.766 dân, với thành phần như sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Thành phố Nội Mông
Ordos


title: Carbon dioxide

text:
Carbon dioxide hay carbonic oxide (tên gọi khác: thán khí, anhydride carbonic, khí carbonic) là một hợp chất ở điều kiện bình thường có dạng khí trong khí quyển Trái Đất, bao gồm một nguyên tử carbon và hai nguyên tử oxy. Là một hợp chất hóa học được biết đến rộng rãi, nó thường xuyên được gọi theo công thức hóa học là CO2. Trong dạng rắn, nó được gọi là băng khô hoặc đá khô.

Carbon dioxide thu được từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cả khí thoát ra từ các núi lửa, sản phẩm cháy của các hợp chất hữu cơ và hoạt động hô hấp của các sinh vật sống hiếu khí. Nó cũng được một số vi sinh vật sản xuất từ sự lên men và sự hô hấp của tế bào. Các loài thực vật hấp thụ carbon dioxide trong quá trình quang hợp, và sử dụng cả carbon và oxy để tạo ra các carbohydrat. Ngoài ra, thực vật cũng giải phóng oxy trở lại khí quyển, oxy này sẽ được các sinh vật dị dưỡng sử dụng trong quá trình hô hấp, tạo thành một chu trình. Nó có mặt trong khí quyển Trái Đất với nồng độ thấp và tác động như một khí gây hiệu ứng nhà kính. Nó là thành phần chính trong chu trình carbon.

Các thuộc tính hóa-lý
Carbon dioxide là một khí không màu mà khi hít thở phải ở nồng độ cao (nguy hiểm do nó gắn liền với rủi ro ngạt thở) tạo ra vị chua trong miệng và cảm giác nhói ở mũi và cổ họng. Các hiệu ứng này là do khí hòa tan trong màng nhầy và nước bọt, tạo ra dung dịch yếu của acid carbonic.

Tỷ trọng riêng của nó ở 25 °C là 1,98 kg·m−3, nặng hơn khoảng 1,5 lần không khí. Phân tử carbon dioxide (O = C = O) chứa hai liên kết đôi và có hình dạng tuyến tính. Nó không có lưỡng cực điện. Do nó là hợp chất đã bị oxy hóa hoàn toàn nên về mặt hóa học nó không hoạt động lắm và cụ thể là không cháy.

Ở nhiệt độ dưới -78 °C, carbon dioxide ngưng tụ lại thành các tinh thể màu trắng gọi là băng khô. Carbon dioxide lỏng chỉ được tạo ra dưới áp suất trên 5,1 bar; ở điều kiện áp suất khí quyển, nó chuyển trực tiếp từ các pha khí sang rắn hay ngược lại theo một quá trình gọi là thăng hoa.

Nước sẽ hấp thụ một lượng nhất định carbon dioxide, và nhiều hơn lượng này khi khí bị nén. Khoảng 1% carbon dioxide hòa tan chuyển hóa thành acid carbonic. Acid carbonic phân ly một phần thành các ion bicarbonat (HCO3−) và carbonat (CO32−).

Khi một nguồn lửa được đưa vào ống thử có chứa carbon dioxide thì ngọn lửa sẽ tắt ngay lập tức do carbon dioxide thông thường không duy trì sự cháy, tuy nhiên nếu là sự cháy của các kim loại mang tính khử cao như Mg, Zn thì carbon bị khử, tạo ra Oxide kim loại và muội than. (Một số loại bình cứu hỏa chứa carbon dioxide hay các chất khi phản ứng với nhau sẽ tạo ra nó dùng để dập lửa). Để xác nhận tiếp theo là khí này là carbon dioxide thì khí được dẫn qua dung dịch calci hydroxide (Ca(OH)2) trong. Dung dịch calci  hydroxide sẽ chuyển thành kết tủa màu trắng do sự tạo thành calci carbonat (CaCO3).

Sử dụng
Carbon dioxide lỏng và rắn là chất làm lạnh quan trọng, đặc biệt là trong công nghiệp thực phẩm, trong đó chúng tham gia vào quá trình lưu trữ và vận chuyển các loại kem lạnh và các thực phẩm đông lạnh.

Carbon dioxide được sử dụng để sản xuất nước giải khát carbonat hóa và nước soda. Theo truyền thống, quá trình carbonat hóa trong bia và vang nổ có được do lên men tự nhiên, nhưng một số nhà sản xuất carbonat hóa các đồ uống này một cách nhân tạo.

Bột nở sử dụng trong các loại bánh nướng tạo ra khí carbonic làm cho khối bột bị phình to ra, do tạo ra các lỗ xốp chứa bọt khí. Men bánh mì tạo ra khí carbonic bằng sự lên men trong khối bột, trong khi các loại bột nở hóa học giải phóng ra khí carbonic khi bị nung nóng hoặc bị tác dụng với các acid.

Carbon dioxide thông thường cũng được sử dụng như là khí điều áp rẻ tiền, không cháy. Các áo phao cứu hộ thông thường chứa các hộp nhỏ chứa carbon dioxide đã nén để nhanh chóng thổi phồng lên. Các ống thép chứa carbonic nén cũng được bán để cup cấp khí nén cho súng hơi, bi sơn, bơm lốp xe đạp, cũng như để làm nước khoáng xenxe. Sự bốc hơi nhanh chóng của carbon dioxide lỏng được sử dụng để gây nổ trong các mỏ than.

Carbon dioxide dập tắt lửa, và một số bình cứu hỏa, đặc biệt là các loại được thiết kể để dập cháy do điện, có chứa carbon dioxide lỏng bị nén. carbon dioxide cũng được sử dụng như là môi trường khí cho công nghệ hàn, mặc dù trong hồ quang thì nó phản ứng với phần lớn các kim loại. Nó được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp ô tô mặc dù có chứng cứ đáng kể cho thấy khi hàn trong môi trường này thì mối hàn giòn hơn so với các mối hàn trong môi trường các khí trơ, và các mối hàn này theo thời gian sẽ giảm phẩm cấp do sự tạo thành của axít carbonic. Nó được sử dụng làm việc này chủ yếu là do nó rẻ tiền hơn nhiều so với các khí trơ như agon hay heli.

Carbon dioxide lỏng là một dung môi tốt cho nhiều hợp chất hữu cơ, và được dùng để loại bỏ cafein từ cà phê. Nó cũng bắt đầu nhận được sự chú ý của công nghiệp dược phẩm và một số ngành công nghiệp chế biến hóa chất khác do nó là chất thay thế ít độc hơn cho các dung môi truyền thống như các chloride hữu cơ (xem hóa học xanh).

Thực vật cần có carbon dioxide để thực hiện việc quang hợp, và các nhà kính có thể được làm giàu bầu khí quyển của chúng bằng việc bổ sung CO2 nhằm kích thích sự tăng trưởng của thực vật. Người ta cũng đề xuất ý tưởng cho carbon dioxide từ các nhà máy nhiệt điện đi qua các ao để phát triển tảo và sau đó chuyển hóa chúng thành nguồn nhiên liệu điezen sinh học. Nồng độ cao của carbon dioxide trong khí quyển tiêu diệt có hiệu quả nhiều loại sâu hại. Các nhà kính được nâng nồng độ CO2 tới 10.000 ppm (1%) trong vài giờ để tiêu diệt các loại sâu bệnh như rầy trắng (họ Aleyrodidae), nhện v.v.

Trong y học, tới 5% carbon dioxide được thêm vào oxy nguyên chất để trợ thở sau khi ngừng thở và để ổn định cân bằng O2/CO2 trong máu.

Một dạng phổ biến của laser khí công nghiệp là laze carbon dioxide, sử dụng carbon dioxide làm môi trường.

Carbon dioxide cũng hay được bơm vào hay gần với các giếng dầu. Nó có tác dụng như là tác nhân nén và khi hòa tan trong dầu thô dưới lòng đất thì nó làm giảm đáng kể độ nhớt của dầu thô, tạo điều kiện để dầu chảy nhanh hơn trong lòng đất vào các giếng hút. Trong các mỏ dầu đã hoàn thiện thì một hệ thống ống đồ sộ được sử dụng để chuyển carbon dioxide tới các điểm bơm.

Băng khô

Băng khô là tên gọi cho carbon dioxide rắn (đóng băng). Thuật ngữ này được Prest Air Devices tạo ra năm 1925 (công ty thành lập năm 1923 tại thành phố Long Island, New York).

Băng khô, dưới áp suất thường, không nóng chảy thành carbon dioxide lỏng mà thăng hoa trực tiếp thành dạng khí ở -78,5 °C (-109,3 °F). Vì thế nó được gọi là "băng khô" như là cách gọi để so sánh với băng "ướt" (nước đá thông thường).

Băng khô được sản xuất bằng cách nén khí carbon dioxide thành dạng lỏng, loại bỏ nhiệt gây ra bởi quá trình nén (xem định luật Charles), và sau đó cho carbon dioxide lỏng giãn nở nhanh. Sự giãn nở này làm giảm nhiệt độ và làm cho một phần CO2 bị đóng băng thành "tuyết", sau đó "tuyết" này được nén thành các viên hay khối.

Sử dụng

Làm lạnh thực phẩm, các mẫu sinh học và các mặt hàng mau hỏng khác.
Sản xuất "sương mù băng khô" để tạo các hiệu ứng đặc biệt. Khi băng khô tiếp xúc với nước thì carbon dioxide đóng băng thăng hoa thành hỗn hợp khí carbon dioxide lạnh và không khí lạnh ẩm ướt. Điều này sinh ra sự ngưng tụ và hình thành sương mù; xem thêm máy tạo sương mù. Hiệu ứng sương mù của hỗn hợp băng khô với nước được tạo ra tốt nhất là với nước ấm.
Các viên nhỏ băng khô (thay vì cát) được bắn vào bề mặt cần làm sạch. Băng khô không cứng như cát, nhưng nó tăng tốc quá trình bằng sự thăng hoa để "không còn gì" tồn tại trên bề mặt cần làm sạch và gần như không tạo ra nhiều bụi gây hại phổi.
Tăng gây mưa từ các đám mây hay làm giảm độ dày của mây nhờ sự kết tinh nước trong mây.
Sản xuất khí carbon dioxide do cần thiết trong các hệ thống như thùng nhiên liệu hệ thống trơ trong các máy bay B-47.
Các ống lót trục bằng đồng thau hay kim loại khác được cho vào băng khô để làm chúng co lại sao cho chúng sẽ khớp với kích thước trong của lỗ trục. Khi các ống lót này ấm trở lại, chúng nở ra và trở nên cực kỳ khít nhau.

Tiếp xúc
Do các đặc trưng cụ thể của mình, băng khô đòi hỏi phải có sự phòng ngừa đặc biệt khi tiếp xúc. Nó cực lạnh vì vậy không nên cho tiếp xúc trực tiếp với da (nghĩa là cần đeo găng cách nhiệt thích hợp). Nó thường xuyên thăng hoa thành khí carbonic, vì thế nó không thể lưu trữ trong các thùng chứa có nắp đậy do áp suất tạo ra sẽ nhanh chóng phá vỡ thùng do bị nổ. Khí thăng hoa cần thông gió tốt; nếu không nó có thể tràn ngập không gian quanh đó và làm cho người ta nghẹt thở. Sự quan tâm đặc biệt đối với các thiết bị thông gió là cần thiết. Những người tiếp xúc với băng khô cần phải được cảnh báo là carbon dioxide nặng hơn không khí và sẽ chìm xuống dưới sàn. Một số thị trường đòi hỏi những người mua băng khô phải từ 18 tuổi trở lên.

Sinh học
Carbon dioxide là sản phẩm cuối cùng trong cơ thể sinh vật có sự tích lũy năng lượng từ việc phân hủy đường hay chất béo với oxy như là một phần của sự trao đổi chất của chúng, trong một quá trình được biết đến như là sự hô hấp của tế bào. Nó bao gồm tất cả các loài thực vật, động vật, nhiều loại nấm và một số vi khuẩn. Trong các động vật bậc cao, carbon dioxide di chuyển trong máu từ các mô của cơ thể tới phổi và ở đây nó bị thải ra ngoài.

Hàm lượng carbon dioxide trong không khí trong lành là khoảng 0,04%, và trong không khí bị thải ra từ sự thở là khoảng 4,5%. Khi thở trong không khí với nồng độ cao (khoảng 5% theo thể tích), nó là độc hại đối với con người và các động vật khác.

Hemoglobin, phân tử chuyên chở oxy chính trong hồng cầu, có thể chở cả oxy và carbon dioxide, mặc dù theo các cách thức hoàn toàn khác nhau. Sự suy giảm liên kết với oxy trong máu do sự tăng mức carbon dioxide được biết đến như là hiệu ứng Haldane, và nó là quan trọng trong việc vận chuyển carbon dioxide từ các mô tới phổi. Ngược lại, sự tăng áp suất thành phần của CO2 hay pH thấp hơn sẽ sinh ra sự rút bớt oxy từ hemoglobin. Hiệu ứng này gọi là hiệu ứng Bohr.

Theo nghiên cứu của USDA , sự thở của một người trung bình mỗi ngày sinh ra khoảng 450 lít (khoảng 900 gam) carbon dioxide.

CO2 được vận chuyển trong máu theo ba cách khác nhau. Phần lớn trong chúng (khoảng 80%–90%) được các enzym carbonic anhydraz chuyển hóa thành các ion bicarbonat HCO3− trong các tế bào hồng cầu. 5%–10% được hòa tan trong huyết tương và 5%–10% liên kết với hemoglobin thành các hợp chất carbamin. Phần trăm chính xác phụ thuộc vào đó là máu ở động mạch hay tĩnh mạch.

Hemoglobin liên kết với CO2 không giống như liên kết với oxy; CO2 liên kết với các nhóm chứa N trên 4 chuỗi globin. Tuy nhiên, do các hiệu ứng khác khu vực hoạt hóa trên phân tử hemoglobin, liên kết của CO2 làm giảm lượng oxy được liên kết đối với áp suất thành phần nhất định của oxy.

Carbon dioxide có thể là một trong các chất trung gian để tự điều chỉnh việc cung cấp máu theo khu vực. Nếu nồng độ của nó cao thì các mao mạch nở ra để cho nhiều máu hơn đến các mô.

Các ion bicarbonat là chủ yếu trong việc điều chỉnh pH của máu. Do tần suất thở có ảnh hưởng tới mức CO2 trong máu, nên nhịp thở quá chậm hay quá nông sẽ sinh ra hiện tượng toan hô hấp, trong khi nhịp thở quá nhanh gây nên thở nhanh sẽ dẫn đến kiềm hô hấp.

Một điều thú vị là mặc dù oxy là chất cần thiết của quá trình trao đổi chất của cơ thể, nhưng không phải nồng độ thấp của oxy kích thích sự hô hấp mà lại là nồng độ cao của carbon dioxide. Kết quả là, sự hô hấp trong không khí loãng (áp suất thấp) hay hỗn hợp khí không có oxy (ví dụ nitơ nguyên chất) dẫn đến sự bất tỉnh mà không cần có các vấn đề về hệ hô hấp của cá thể đó. Nó là đặc biệt nguy hiểm cho các phi công lái máy bay chiến đấu bay ở cao độ lớn, và nó cũng là lý do giải thích tại sao các hướng dẫn tại các máy bay thương mại trong trường hợp sụt áp suất trong khoang thì người ta cần phải sử dụng mặt nạ thở oxy cho chính mình trước khi giúp người khác—nếu không thì chính người đó sẽ chịu rủi ro bất tỉnh mà không hề được cảnh báo trước về nguy hiểm sắp xảy ra.

Thực vật hấp thụ carbon dioxide từ khí quyển trong quá trình quang hợp. Carbon dioxide được thực vật (với năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời) sử dụng để sản xuất ra các chất hữu cơ bằng tổ hợp nó với nước. Các phản ứng này giải phóng ra oxy tự do. Đôi khi carbon dioxide được bơm thêm vào các nhà kính để thúc đẩy thực vật phát triển. Thực vật cũng giải phóng ra CO2 trong quá trình hô hấp của nó, nhưng tổng thể thì chúng làm giảm lượng CO2.

Các giới hạn của OSHA cho nồng độ carbon dioxide tại nơi làm việc là 0,5% cho thời gian dài, tối đa tới 3% cho phơi nhiễm ngắn (tối đa 10 phút). OSHA cho rằng các nồng độ trên 4% là "nguy hiểm ngay lập tức đối với sức khỏe và sự sống". Những người thở không khí chứa trên 5% carbon dioxide trên 30 phút có các triệu chứng tăng anhydride carbonic máu cấp tính, trong khi việc thở với nồng độ carbon dioxide từ 7%–10% có thể làm bất tỉnh trong vài phút. Carbon dioxide, dù là dạng khí hay dạng rắn, chỉ được tiếp xúc trong các môi trường/khu vực thông gió tốt.

Xem thêm: Khí máu động mạch.

Khí quyển Trái Đất

Vào thời điểm năm 2004, khí quyển Trái Đất chứa khoảng 0,038% theo thể tích (380 µL/L hay ppm) hoặc 0,053% theo trọng lượng là CO2. Nó tương đương với 2,7 × 1012 tấn CO2. Do có nhiều đất đai hơn (và vì thế nhiều thực vật hơn) nên ở bắc bán cầu khi so với nam bán cầu có sự dao động hàng năm vào khoảng 5 µL/L, sự dao động này lên tới đỉnh vào tháng 5 và xuống tối thiểu vào tháng 10 khi kết thúc mùa sinh trưởng ở bắc bán cầu, khi mà khối lượng các chất sinh học trên hành tinh là lớn nhất.

Mặc dù nồng độ thấp nhưng CO2 là một thành phần cực kỳ quan trọng trong khí quyển Trái Đất, do nó hấp thụ bức xạ hồng ngoại và làm tăng hiệu ứng nhà kính.

Carbon dioxide nguyên thủy trong khí quyển của Trái Đất được tạo ra trong hoạt động của các núi lửa; nó là cốt yếu để làm ấm và ổn định khí hậu dẫn đến sự sống. Hoạt động núi lửa ngày nay giải phóng khoảng 130–230 triệu tấn carbon dioxide mỗi năm. Lượng khí này xấp xỉ 1% lượng carbon dioxide do các hoạt động của con người tạo ra.

Từ đầu thời kỳ cách mạng công nghiệp, nồng độ CO2 trong khí quyển đã tăng khoảng 110 µL/L hay khoảng 40%, phần lớn trong số này được giải phóng từ năm 1945 đến nay. Các đo đạc hàng tháng tại Mauna Loa   từ năm 1958 chỉ ra sự tăng từ 316 µL/L trong năm đó tới 376 µL/L năm 2003, tổng thể tăng 60 µL/L trong lịch sử 44 năm đo đạc. Các nhiên liệu hóa thạch như than và dầu mỏ bị đốt là nguyên nhân chính trong sự gia tăng của CO2 do con người tạo ra; Sự tàn phá rừng là nguyên nhân thứ hai. Năm 1997, các đám cháy than bùn ở Indonesia có thể giải phóng tới 13%–40% lượng dioxide carbon do nhiên liệu hóa thạch tạo ra. Nhiều công nghệ khác nhau đã được giới thiệu nhằm làm giảm lượng carbon dioxide dư thừa khỏi khí quyển. Không phải toàn bộ lượng CO2 được giải phóng ra tồn tại trong không khí; một số được các đại dương hoặc sinh quyển hấp thụ. Tỷ lệ CO2 tỏa ra trên sự tăng của CO2 trong khí quyển được biết đến như là tỷ lệ bay lên (Keeling và những người khác, 1995); nó dao động theo các trung bình ngắn hạn nhưng thông thường là 57% cao hơn đối với các chu kỳ dài hơn (5 năm).

Thuyết "sự ấm toàn cầu" (GWT) dự báo là sự gia tăng lượng CO2 trong khí quyển có xu hướng làm trầm trọng thêm hiệu ứng nhà kính và vì thế góp phần vào sự ấm toàn cầu. Hiệu ứng của carbon dioxide tạo ra từ sự cháy đối với khí hậu được gọi là hiệu ứng Callendar.

Thay đổi trong quá khứ

Phương pháp trực tiếp nhất để đo nồng độ carbon dioxide trong khí quyển cho các thời kỳ trước việc lấy mẫu trực tiếp là đo các bọt khí bị giữ lại trong các chỏm băng ở Nam Cực hay Greenland. Nghiên cứu được chấp nhận rộng rãi nhất là từ các loại lấy từ Nam Cực và chỉ ra rằng mức CO2 trong khí quyển là khoảng 260–280 µL/L ngay trước khi khí thải công nghiệp bắt đầu và nó không dao động nhiều với mức này trong khoảng 10.000 năm trước đó.

Ghi chép về lõi băng dài nhất đến từ Đông Nam Cực, tại đó băng được lấy mẫu đến niên đại khoảng 650.000 năm trước.  Trong thời gian này, nồng độ carbon dioxide trong khí quyển đã dao động trong khoảng 180–210 µL/L trong các thời kỳ băng hà, tăng lên tới 280–300 µL/L trong các thời kỳ giữa các kỷ băng hà ấm áp hơn.

Một số nghiên cứu đã gây tranh luận về sự ổn định của mức CO2 trong thời kỳ giữa các kỷ băng hà gần đây nhất (10.000 năm cuối). Dựa trên phân tích các lá hóa thạch, Wagner và những người khác cho rằng mức CO2 trong thời kỳ 7–10.000 năm trước là cao hơn một cách đáng kể (≈ 300 µL/L) và chứa các thay đổi đáng kể mà có thể có tương quan với các thay đổi khí hậu. Các tuyên bố khác gây tranh cãi là giả thiết cho rằng chúng có lẽ phản ánh các vấn đề định cỡ hơn là các thay đổi thực sự của CO2. Liên quan đến tranh cãi này là các quan sát lõi băng ở Greenland thông thường cho các giá trị của CO2 cao hơn và biến đổi nhiều hơn so với các phép đo tương tự tại Nam Cực. Tuy nhiên, các nhóm chịu trách nhiệm cho các đo đạc này (ví dụ Smith và những người khác tin rằng các thay đổi trong lõi băng Greenland được tạo ra do sự phân hủy tại chỗ (in situ) của bụi calci carbonat tìm thấy trong băng. Khi mức độ bụi trong các lõi băng Greenland là thấp gần như bằng mức ở lõi băng Nam Cực thì các báo cáo của các nhà nghiên cứu cũng gần như cho một kết quả giữa các phép đo tại hai nơi này.

Trên biểu thời gian dài hơn, các phép đo đại diện khác nhau được sử dụng để cố gắng xác định mức carbon dioxide trong khí quyển hàng triệu năm trước. Các phép đo này bao gồm các tỷ lệ đồng vị bo và carbon trong các dạng trầm tích đại dương nào đó cũng như số lượng khí khổng quan sát được trên các lá hóa thạch. Trong khi các phép đo này ít chính xác hơn về nồng độ carbon dioxide so với việc đo lõi băng thì ở đây có chứng cứ cho thấy các nồng độ CO2 rất cao (> 3.000 µL/L) trong khoảng 600–400 triệu năm trước và trong khoảng 200–150 triệu năm trước. . Trên biểu thời gian dài, hàm lượng CO2 khí quyển được xác định theo cân bằng giữa các quá trình địa hóa học (bao gồm carbon hữu cơ bị chôn vùi trong các trầm tích, đá silicat phong hóa) và tác động của núi lửa. Hiệu ứng ròng của sự không cân bằng nhẹ trong chu trình carbon trên hàng chục đến hàng trăm triệu năm đã làm giảm CO2 khí quyển. Các tốc độ của các quá trình này là cực chậm; vì thế chúng có mối tương quan bị giới hạn đối với các phản ứng của CO2 khí quyển trong việc thoát ra trong hàng trăm năm sau. Trong thời gian gần đây, nồng độ CO2 khí quyển vẫn tiếp tục theo đà suy giảm kể từ khoảng 60 triệu năm trước, và ở đây cũng có chứng cứ địa hóa học cho thấy nồng độ đã nhỏ hơn 300 µL/L vào khoảng 20 triệu năm trước. Nồng độ CO2 thấp có thể đã là tác nhân kích thích cho sự tiến hóa của các thực vật [[Sự cố định carbon C4|C4]], là những loài đã tăng đáng kể về số lượng trong khoảng 7–5 triệu năm trước. Mặc dù các nồng độ CO2 thời đó đã vượt quá trong vòng các kỷ nguyên địa chất diễn ra sớm hơn, các nồng độ carbon dioxide hiện nay có lẽ là cao hơn so với bất kỳ thời gian nào trong vòng 20 triệu năm qua   nhưng lại là thấp hơn so với bất kỳ thời gian nào trong lịch sử nếu ta nhìn vào thang thời gian dài hơn 50 triệu năm.

Thủy quyển Trái Đất

Các đại dương của Trái Đất chứa một lượng khổng lồ carbon dioxide trong dạng các ion bicarbonat và carbonat—nhiều hơn rất nhiều so với lượng CO2 trong khí quyển. Bicarbonat được tạo ra trong các phản ứng của đá, nước và carbon dioxide. Dưới đây là ví dụ về sự hòa tan calci carbonat:

CaCO3 + CO2 + H2O ⇌ Ca2+ + 2 HCO3−

Các phản ứng tương tự như thế có xu hướng tạo ra các thay đổi đệm của CO2 khí quyển. Các phản ứng giữa carbon dioxide và các loại đá không carbonat cũng bổ sung thêm bicarbonat vào biển cả, chúng sau đó phản ứng theo chiều ngược lại của phản ứng trên để tạo ra các loại đá carbonat và giải phóng một nửa các bicarbonat thành CO2. Hàng trăm triệu năm qua chúng đã tạo ra một lượng lớn đá carbonat. Nếu tất cả các loại đá carbonat trong lớp vỏ Trái Đất được chuyển hóa ngược lại thành carbon dioxide thì lượng khí này sẽ nặng gấp 40 lần toàn bộ khí quyển.

Phần chủ yếu của CO2 được bổ sung vào khí quyển cuối cùng sẽ bị các đại dương hấp thụ trong dạng các ion bicarbonat, nhưng quá trình này phải mất hàng trăm năm do phần lớn nước biển lại không ở gần bề mặt.

Trong vũ trụ
Carbon dioxide là thành phần chính của khí quyển Sao Hỏa, và là một thành phần quan trọng của khí quyển Sao Kim. Có giả thuyết cho rằng vào thời kỳ hệ Mặt Trời mới hình thành, các hành tinh nằm ở vòng trong (Trái Đất, Sao Hỏa, Sao Kim) đều có khí quyển khá giống nhau và chứa nhiều thán khí. Thán khí cũng có mặt ở dạng băng khô trên các sao chổi.

Chất khí này đã được quan sát là có mặt ở khoảng không vũ trụ, gần những sao thuộc thế hệ 2 hoặc thế hệ 3, nơi mà sản phẩm của quá trình phản ứng nhiệt hạch trong các sao đã tích tụ nhiều carbon và oxy. Có thể đặt giả thuyết rằng chất khí này có mặt trong khí quyển của các hành tinh thuộc vòng trong bay quanh các sao thuộc thế hệ từ 2 trở đi.

Lịch sử
Carbon dioxide là một trong các khí đầu tiên được miêu tả như là chất hiện hữu trong không khí. Vào thế kỷ XVII, nhà hóa học người Flanders là Jan Baptist van Helmont đã quan sát thấy khi ông đốt than củi trong bình kín thì khối lượng còn lại của tro là thấp hơn so với khối lượng nguyên thủy của than củi. Diễn giải của ông là phần còn lại của than củi đã được biến tố thành chất không nhìn thấy mà ông gọi là "khí" hay "linh hồn hoang dã" (spiritus sylvestre).

Các thuộc tính của carbon dioxide được nhà vật lý người Scotland là Joseph Black nghiên cứu nhiều hơn trong thập niên 1750. Ông phát hiện ra là đá vôi (calci carbonat) có thể nung nóng hay xử lý bằng các acid để sinh ra khí mà ông gọi là "không khí cố định". Ông quan sát thấy không khí cố định nặng hơn không khí và không hỗ trợ sự cháy cũng như sự sống của động vật. Ông cũng phát hiện là nó có thể, khi cho chạy qua dung dịch nước của vôi tôi (calci hydroxide) làm kết tủa calci carbonat và sử dụng hiện tượng này để minh họa rằng carbon dioxide là sản phẩm của sự hô hấp của động vật và lên men vi sinh vật. Năm 1772, Joseph Priestley sử dụng carbon dioxide tạo ra từ phản ứng của acid sunfuric với đá vôi để điều chế nước soda, ví dụ đầu tiên được biết của đồ uống carbonat hóa nhân tạo.

Carbon dioxide được Humphrey Davy và Michael Faraday hóa lỏng lần đầu tiên năm 1823 bằng tăng áp suất. Mô tả đầu tiên về carbon dioxide rắn là của Charles Thilorier, là người năm 1834 đã mở thùng chứa carbon dioxide lỏng bị nén, chỉ để tìm sản phẩm được tạo ra do bị làm lạnh vì sự bay hơi nhanh của carbon dioxide lỏng và thấy "tuyết" của CO2 rắn.

Xem thêm
Khí thiên nhiên
Nhiên liệu hóa thạch
Khí nhà kính
Chu trình carbon

Tham khảo

Friederike Wagner, Bent Aaby và Henk Visscher (2002) Rapid atmospheric CO2 changes associated with the 8,200-years-B.P. cooling event, PNAS 99 (19): 12011-12014 DOI: 10.1073/pnas.182420699
Andreas Indermühle, Bernhard Stauffer, Thomas F. Stocker (1999) Early Holocene Atmospheric CO2 Concentrations, Science 286 (5446): 1815 DOI: 10.1126/science.286.5446.1815a Early Holocene Atmospheric CO2 Concentrations Science URL truy cập 26 tháng 5 năm 2005
H.J. Smith, M Wahlen và D. Mastroianni (1997) The CO2 concentration of air trapped in GISP2 ice from the Last Glacial Maximum-Holocene transition, Geophysical Research Letters 24(1) 1-4
Joseph Priestley (1772) Observations on Different Kinds of Air, Philosophical Transactions 62: 147-264
Humphry Davy (1823) On the Applicatin of Liquids Formed by the Condensation of Gases as Mechanical Agents, Philosophical Transactions 113: 199-205

Liên kết ngoài

Thẻ an toàn hóa chất số 0021
CID280 từ PubChem
Thông tin về băng khô
Bassam Z. Shakhashiri – Hóa chất trong tuần: Carbon dioxide
Keeling, C.D. và T.P. Whorf – Ghi chép về carbon dioxide trong khí quyển tại Mauna Loa , 2002
Cập nhật Mauna Loa 2004
Carbon dioxide, CO2: Thuộc tính, sử dụng, ứng dụng
Wiki hóa điện toán
Biểu đồ pha theo áp suất-nhiệt độ của carbon dioxide

Hợp chất carbon vô cơ
Oxide
Khí nhà kính
Tác nhân đẩy
Dung môi
Chất làm lạnh
Chất dập lửa
Hợp chất carbon
Hợp chất oxy
Carbon dioxide
Hóa chất gia dụng
Oxide acid


title: Schwarzburg

text:
Schwarzburg là một đô thị trong thung lũng Schwarza () ở huyện Saalfeld-Rudolstadt trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị Schwarzburg có diện tích 14,63 km².

Tham khảo


title: Phúc Thọ

text:
Phúc Thọ là một huyện ngoại thành phía tây thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Phúc Thọ nằm ở đồng bằng Bắc Bộ, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 35 km về phía tây. Huyện nằm bên bờ hữu ngạn của sông Hồng và sông Đáy; có vị trí địa lý:
Phía tây giáp thị xã Sơn Tây
Phía nam giáp huyện Thạch Thất và huyện Quốc Oai
Phía đông giáp huyện Đan Phượng và huyện Hoài Đức với ranh giới là sông Đáy.
Phía bắc giáp huyện Yên Lạc và huyện Vĩnh Tường thuộc tỉnh Vĩnh Phúc với ranh giới là sông Hồng

Tại các xã Vân Hà, Vân Nam, Vân Phúc, Hát Môn, Thanh Đa và Tam Thuấn xưa là vùng lòng hồ Vân Cốc có cửa sông Hát Môn. Sông Hát là tên cổ, ngày nay được gọi phổ biến là sông Đáy, lấy nước từ sông Hồng. Tại đây có Đập Đáy do người Pháp xây dựng năm 1934.

Diện tích tự nhiên của huyện là 117,3 km². Dân số năm 2021 là 196.000 người.

Lịch sử
Tên cũ xưa kia là Phúc Lộc. Tên huyện Phúc Thọ có từ năm 1822, thuộc Tỉnh Sơn Tây.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Sơn Tây sáp nhập với Hà Đông, Phúc Thọ thuộc tỉnh Hà Tây.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Hà Tây sáp nhập với Hòa Bình, Phúc Thọ thuộc tỉnh Hà Sơn Bình, gồm 17 xã: Cẩm Đình, Hát Môn, Long Xuyên, Ngọc Tảo, Phúc Hòa, Phụng Thượng, Phương Độ, Sen Chiểu, Tam Thuấn, Thanh Đa, Thọ Lộc, Thượng Cốc, Vân Hà, Vân Nam, Vân Phúc, Võng Xuyên và Xuân Phú.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, Phúc Thọ được sáp nhập về Hà Nội .

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, sáp nhập thêm 3 xã của huyện Quốc Oai là Tam Hiệp, Hiệp Thuận và Liên Hiệp nâng tổng số xã lên 20.

Ngày 2 tháng 6 năm 1982, chuyển 2 xã Tích Giang và Trạch Mỹ Lộc của huyện Ba Vì về huyện Phúc Thọ quản lý, tổng cộng là 22 xã.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Phúc Thọ lại chuyển về thuộc tỉnh Hà Tây .

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Phúc Thọ trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của hai xã Phúc Hòa và Thọ Lộc. Tổng số đơn vị trực thuộc là 23.

Ngày 1 tháng 8 năm 2008, tỉnh Hà Tây sáp nhập vào thành phố Hà Nội, huyện Phúc Thọ lại trực thuộc thành phố Hà Nội cho đến nay.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập xã Sen Chiểu và xã Phương Độ thành xã Sen Phương; sáp nhập xã Xuân Phú và xã Cẩm Đình thành xã Xuân Đình, còn 1 thị trấn và 20 xã.

Hành chính
Huyện Phúc Thọ hiện có 21 đơn vị hành chính cấp xã , bao gồm 01 thị trấn Phúc Thọ (huyện lỵ) và 20 xã: Hát Môn, Hiệp Thuận, Liên Hiệp, Long Xuyên, Ngọc Tảo, Phúc Hòa, Phụng Thượng, Sen Phương, Tam Hiệp, Tam Thuấn, Thanh Đa, Thọ Lộc, Thượng Cốc, Tích Giang, Trạch Mỹ Lộc, Vân Hà, Vân Nam, Vân Phúc, Võng Xuyên, Xuân Đình.

Kinh tế
Theo Phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng huyện Phúc Thọ, tỷ lệ 1/10.000  của Hà Nội, huyện được xác định là vùng sinh thái xanh với nông nghiệp là chủ yếu.

Trên địa bàn Phúc Thọ nổi tiếng với sản phẩm Bưởi Tam Vân ở 3 xã Vân Nam, Vân phúc, Vân Hà; dâu tằm ở xã Hiệp Thuận và táo ở xã Tam Thuấn. Tất cả đều nằm ở vùng bãi bồi cửa sông Đáy.

Quy hoạch cũng gồm một số khu công nghiệp làng nghề như May Tam Hiệp, KCN Nam Phúc Thọ

Một số làng nghề khác như Mộc Long Xuyên, Tủ bếp Hát Môn, Bột sắn Liên Hiệp, Hoa cây cảnh ở Tích Giang...

Văn hóa

Đến tháng 6/2015, toàn huyện có 194 di tích lịch sử - văn hóa, gồm: 78 chùa; 59 đình; 34 đền, miếu, quán, phủ; 21 nhà thờ họ, công giáo và 02 di tích Cách mạng và lưu niệm sự kiện.

Di tích quốc gia đặc biệt: Đền Hát Môn (xã Hát Môn), Đình Tường Phiêu (xã Tích Giang), Đình Hạ Hiệp (xã Liên Hiệp)

Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: Lễ hội truyền thống đền Hát Môn 7/3 âm lịch gắn liền với Cửa Hát Môn nơi Hai Bà Trưng mở hội thề và tuẫn tiết.

Danh nhân
Hai Bà Trưng: vua Việt Nam, chống quân xâm lược Đông Hán.

Lê Hiến Mai: Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Thiếu tướng đợt đầu tiên năm 1948. Quê Trạch Mỹ Lộc.

Khuất Duy Tiến: nhà cách mạng, Đại biểu Quốc hội khóa I, nguyên Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, Phó Chủ tịch UBTP Hà Nội. Quê Trạch Mỹ Lộc.

Đào Văn Bình: Đại biểu Quốc hội khoá XIII, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Quê Tam Hiệp.

Trần Hiếu: ca sĩ, Nghệ sĩ nhân dân. Quê Tam Hiệp.

Trần Tiến: nhạc sĩ nổi tiếng, tác giả các bài hát Sao em nỡ vội lấy chồng, Sắc màu, Vết chân tròn trên cát... Quê Tam Hiệp.

Đoàn Thúy Trang: quán quân Sao Mai điểm hẹn 2011, nổi tiếng với ca khúc Tình yêu màu nắng.

Khuất Văn Khang: cầu thủ CLB bóng đá Viettel, tuyển thủ ĐTQG Việt Nam.

Giao thông
Đường bộ có quốc lộ 32 (tên cũ là QL.11A, đổi tên năm 1976) chạy dọc phía nam huyện, từ Hà Nội qua thị trấn Phúc Thọ lên Sơn Tây. Ngoài ra còn tỉnh lộ 82 và 421.
Đường thủy chỉ có sông Hồng vì đoạn đầu nguồn sông Đáy nay đã không còn.
Các tuyến xe buýt có: 20A (Cầu Giấy - Bến xe Sơn Tây), 20B (Nhổn - Bến xe Sơn Tây), 67 (Phùng - Bến xe Sơn Tây), 89 (Bến xe Yên Nghĩa - Thạch Thất - Bến xe Sơn Tây), 92 (Nhổn - Phú Sơn (Ba Vì)), 117 (Hòa Lạc - Nhổn), 157 (Bến xe Mỹ Đình - Bến xe Sơn Tây).

Làng nghề
Phúc Thọ có khá nhiều ngành nghề tiểu thủ công nghiệp. Toàn huyện có 54 thôn, xóm và cụm dân cư có nghề trong đó có 7 làng nghề đã được cấp bằng công nhận gồm 3 làng nghề thuộc nhóm chế biến lương thực, thực phẩm và nông sản; 2 làng nhóm dệt may; nhóm hoa, sinh vật cảnh và mộc mỗi nhóm 1 làng. Riêng 3 làng nghề là làm bột sắn Hạ Hiệp, Hiếu Hiệp và dệt thảm thôn Đông hoạt động kém hiệu quả có nguy cơ mai một. Các làng nghề, làng nghề truyền thống và làng có nghề như:
 Làng nghề may Thượng Hiệp (Tam Hiệp)
 Nghề mộc thôn Đường Hồng (Thanh Đa)
 Làng nghề làm bột sắn Hiếu Hiệp (Liên Hiệp)
 Nghề mộc, may thôn Hiệp Thuận (Hiệp Thuận
 Nghề đồng nát Bảo Lộc (Võng Xuyên
 Nghề mộc thôn Tăng Non (Thanh Đa)
 Làng hoa cây cảnh Cung Sơn (Tích Giang)
 Làng nghề may Hiệp Cát (Tam Hiệp)
 Nghề nuôi rắn thôn Tây (Phụng Thượng)
 Nghề mộc thôn Đường Hồng (Thanh Đa)
 Nghề may mặc thôn Táo (Tam Thuấn)
 Làng nghề mộc Triệu Xuyên (Long Xuyên)
 Giết mổ gia súc Kỳ Úc (thị trấn Phúc Thọ)
 Làng may, cà dầm tương Hòa Thôn (Tam Hiệp)
 Làng nghề dệt thảm, rắn thôn Đông (Phụng Thượng)
 Nghề mộc thôn Phú Đa (Thanh Đa)
 Làng hoa cây cảnh Tường Phiêu (Tích Giang)
 Làng nghề may Mỹ Giang (Tam Hiệp)
 Làng nghề làm bột sắn Hạ Hiệp (Liên Hiệp)
 Nghề mộc thôn Vĩnh Lộc (Vân Nam)
 Nghề mộc thôn Thanh Mạc (Thanh Đa)
 Làng bún, đậu Linh Chiểu (Sen Phương)
 Làng nghề mộc, tủ bếp Hát Môn (Hát Môn)
 Làng nghề mộc Tế Giáp (Thanh Đa)
 Nghề làm tương ở Thượng Cốc
 Làng nghề may Đại Điền (Tam Hiệp)
 Làng nghề mộc Phú An (Thanh Đa).

Chú thích

Liên kết ngoài
 Huyện Phúc Thọ trên trang web tỉnh Hà Tây cũ


title: Taglio di Po

text:
Taglio di Po là một đô thị ở tỉnh Rovigo ở vùng Veneto của Ý, có khoảng cách khoảng 50 km về phía nam của Venezia và khoảng 35 km về phía đông của Rovigo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.394 người và diện tích là 79 km².

Đô thị Taglio di Po có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Oca Marina, Mazzorno Dx., Polesinello, Pisana, Gorino Sullam (San Rocco), và Ca' Lattis.

Taglio di Po giáp các đô thị: Adria, Ariano nel Polesine, Corbola, Loreo, Porto Tolle, Porto Viro.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.tagliodipo.ro.it/

Đô thị tỉnh Rovigo
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Tebenna micalis

text:
Tebenna micalis, là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Nó có khắp nơi trên thế giới.

Sải cánh dài khoảng 13 mm.

Ấu trùng ăn Pulicaria dysenterica ở Anh quốc. Ở Australia, ấu trùng được ghi nhận trên loài Arctotheca calendula, Cirsium vulgare, Erigeron canadensis, Onopordum acanthium và Xerochrysum bracteatum.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tebenna


title: Norton, Virginia

text:
Norton, Virginia là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 3904 người, là thành phố nhỏ nhất bang.

Tham khảo

Thành phố của Virginia


title: 7438 Misakatouge

text:
7438 Misakatouge (1994 JE1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 5 năm 1994 bởi A. Nakamura ở Kuma Kogen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7438 Misakatouge

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Thành Cố

text:
Thành Cố (chữ Hán phồn thể: 城固縣, chữ Hán giản thể: 城固县, âm Hán Việt: Thành Cố huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hán Trung, tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2265 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 497.871 người. Hán Giang chảy qua huyện này. Địa hình ở phía nam và phía bắc cao, ở giữa thấp. Khí hậu ôn đới, lượng mưa hàng năm là 800 mm. Mã số bưu chính của huyện Thành Cố là 723200.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây
Hán Trung


Cúp bóng đá thế giới các câu lạc bộ (), trước đây được gọi là FIFA Club World Championship (Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ), là một giải đấu bóng đá quốc tế dành cho nam được tổ chức bởi Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA), cơ quan quản lý bóng đá toàn cầu, quy tụ các Câu lạc bộ vô địch của các châu lục như Châu Âu, Châu Á, Châu Phi, Nam Mỹ, Bắc Trung Mỹ, Châu Đại Dương và đội chủ nhà. Giải đấu lần đầu tiên được tổ chức với tên gọi FIFA Club World Championship 2000. Giải sau đó không được tổ chức từ năm 2001 tới 2004 do nhiều nguyên nhân, nhưng quan trọng nhất vẫn là do sự sụp đổ của đối tác tiếp thị của FIFA là International Sport and Leisure. Từ 2005, giải được tổ chức hàng năm, và đã được tổ chức ở Brasil, Nhật Bản, UAE, Qatar và Maroc.

FIFA Club World Cup lần đầu tiên được tổ chức tại Brasil năm 2000. Giải đấu vẫn thi đấu song song với Cúp Liên Lục địa (hay còn được biết đến với tên gọi Cúp châu Âu/Nam Mỹ), một giải đấu được tổ chức chung bởi Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) và Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL), lần đầu tranh tài năm 1960 giữa đội vô địch UEFA Champions League và Copa Libertadores. Năm 2005, sau trận đấu cuối cùng của Cúp Liên Lục địa, giải đấu này được hợp nhất với phiên bản đầu tiên của Club World Cup và đổi tên thành FIFA Club World Championship. Năm 2006, giải đấu lấy tên FIFA Club World Cup và được sử dụng cho đến hiện tại.

Đương kim vô địch của giải đấu là Real Madrid của Tây Ban Nha, đội đã đánh bại Al Hilal của Ả Rập Xê Út 5–3 trong trận chung kết năm 2022.

Lịch sử hình thành và phát triển

Giai đoạn mới thành lập giải và bị hoãn (2000 – 2006)
Kế hoạch tổ chức FIFA Club World Cup đã được vạch ra từ nhiều năm trước. Theo cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter, ý tưởng thành lập giải đấu được trình bày với Ủy ban điều hành FIFA vào tháng 12/1993 bởi chủ tịch A.C.Milan Silvio Berlusconi tại Las Vegas .

Khi các giải đấu cấp CLB ở các Liên đoàn được hình thành và phát triển ổn định, FIFA nảy ra ý định tổ chức giải đấu Club World Championship. Vào ngày 3/9/1997, Brasil được chọn làm nước chủ nhà của giải đấu dự kiến được diễn ra vào năm 1999. Ban đầu giải đấu có kế hoạch tổ chức vào năm 1999 khi chọn ra các nhà vô địch của năm 1998 tranh tài nhưng giải bị hoãn một năm. Sau đó giải có sự tham gia của các câu lạc bộ là Sport Club Corinthians Paulistat, Vasco da Gama (Brasil), Manchester United (Anh), Necaxa (Mexico), Raja Casablanca (Maroc), Real Madrid (Tây Ban Nha), Al-Nassr (Ả Rập Xê Út) và South Melbourne (Australia).

Ở phiên bản tiếp theo được dự kiến tổ chức vào mùa hè 2001 tại Tây Ban Nha, có 12 CLB tham dự và được bốc thăm vào tháng 3/2001 tại La Coruna. Tuy nhiên vào ngày 18/5/2001, do có nhiều yếu tố tác động, chủ yếu là do sự sụp đổ của đối tác FIFA là International Sport and Leisure. Các đội tham dự giải đấu năm 2001 được FIFA bồi thường 750.000 USD và LĐBĐ Tây Ban Nha cũng nhận được 1 triệu USD tiền bồi thường.
Sau cúp liên lục địa cuối cùng vào năm 2004, FIFA Club World Championship được tái khởi động lại và giải tiếp theo được diễn ra tại Nhật Bản vào năm 2005.

Thể thức loại trực tiếp (2005 – 2022)
Ở giải đấu năm 2005, thời gian thi đấu tại giải được rút ngắn lại so với giải đấu trước và chỉ có 6 đội vô địch từ các Liên đoàn tham dự. Đại diện đến từ UEFA và CONMEBOL được đặt cách vào bán kết của giải. São Paulo là nhà vô địch của giải khi đánh bại Liverpool 1–0 trong trận chung kết, tiền vệ Mineiro cũng là cầu thủ đầu tiên ghi bàn trong một trận chung kết của FIFA Club World Cup.

Tại Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2006, giải đấu đầu tiên có 7 đội tham gia khi nước chủ nhà của giải có một đại diện tham dự. Urawa Red Diamonds, nhà vô địch AFC Champions League 2006 cũng là đội bóng đến từ nước chủ nhà Nhật Bản nên đội á quân Sepahan của Iran là đại diện đến từ châu Á tham dự giải.

Đến năm 2010, đội bóng ngoài châu Âu và Nam Mỹ đầu tiên lọt vào chung kết FIFA Club World Cup là TP Mazembe của CHDC Congo. Đội bóng châu Phi đánh bại Internacional của Brasil trong trận bán kết để đi vào lịch sử của giải đấu. Tuy nhiên đội đã nhận thất bại dễ dàng 0-3 trước Inter Milan trong trận chung kết.

Tại giải đấu năm 2013, chủ nhà Raja Casablanca của Maroc tiến một mạch đến trận chung kết kể từ vòng đầu tiên gặp Auckland City của New Zealand. Họ trở thành đội bóng châu Phi thứ 2 tiến đến trận chung kết giải đấu khi đánh bại Atlético Mineiro của Brasil ở bán kết. Raja Casablanca là đội chủ nhà thứ 2 trong lịch sử giải đấu góp mặt ở trận chung kết và họ chịu thất bại trước Bayern Munich bởi đẳng cấp quá chênh lệch giữa hai đội.

Năm 2016, một đội chủ nhà khác đi vào lịch sử của giải khi Kashima Antlers trở thành đội bóng châu Á đầu tiên thi đấu trận chung kết FIFA Club World Cup. Thậm chí, đại diện của J1 League suýt gây sốc khi dẫn trước Real Madrid 2–1 ở đầu hiệp 2 trước khi trận đấu kéo dài thêm hai hiệp phụ và để thua ngược 2–4 với cú Hat-trick của Cristiano Ronaldo. Mặc dù vậy, đội bóng của Nhật Bản vẫn để lại ấn tượng khi suýt trở thành đội đầu tiên ngoài châu Âu và Nam Mỹ từng vô địch giải đấu.

Năm 2018, Al-Ain của nước chủ nhà Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống Nhất trở thành đội bóng châu Á thứ hai giành quyền chơi một trận chung kết FIFA Club World Cup. Bị đánh giá thấp hơn Real Madrid, không bất ngờ khi đội đã nhận thất bại với tỉ số 1–4.

Năm 2019, Liverpool giành chiến thắng chung cuộc 1–0 sau hiệp phụ trước Flamengo của Brasil qua đó giành chức vô địch FIFA Club World Cup lần đầu tiên.

Năm 2020, Bayern Munich giành cúp vô địch lần thứ 2 sau năm 2013 khi đánh bại Tigres UANL của Mexico trong trận chung kết.

Năm 2021, giải đấu được tổ chức tại Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống Nhất. Chelsea giành chức vô địch FIFA Club World Cup đầu tiên khi thắng 2–1 trước Palmeiras của Brasil sau 120 phút trong trận chung kết.

Năm 2022, giải đấu được tổ chức tại Maroc. Real Madrid  giành chức vô địch FIFA Club World Cup lần thứ 5 khi thắng 5–3 trước Al Hilal  của Ả Rập Xê Út trong trận chung kết.

Mở rộng số đội tham dự (kể từ năm 2021)
Vào cuối năm 2016, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã đề nghị mở rộng giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ thành 32 đội bắt đầu vào năm 2019 và diễn ra vào mùa hè để giải đấu hấp dẫn hơn và cân bằng trình độ các đội tham gia, nhằm thu hút các nhà tài trợ cũng như tăng bản quyền truyền hình. Vào cuối năm 2017, FIFA đã thảo luận các đề xuất tổ chức Super Club World Cup để mở rộng giải đấu tới 24 đội và diễn ra bốn năm một lần vào năm 2021, thay thế cho FIFA Confederations Cup.

Ngày 15 tháng 3 năm 2019, định dạng và lịch thi đấu mới của giải đấu đã được thông qua tại cuộc họp của Hội đồng FIFA tại Miami, Florida, Hoa Kỳ. Vì theo lịch thi đấu quốc tế FIFA, khoảng thời gian từ ngày 31 tháng 5 đến ngày 8 tháng 6 năm 2021 sẽ dành cho vòng loại FIFA World Cup 2022 và Chung kết UEFA Nations League 2021, giải đấu sẽ diễn ra từ ngày 17 tháng 6 đến ngày 4 tháng 7, thay thế cho FIFA Confederations Cup 2021. Cúp bóng đá châu Phi năm 2021 và Cúp vàng CONCACAF 2021 sau đó sẽ được phân bố thời gian thi đấu từ ngày 5 đến ngày 31 tháng 7 năm 2021 trong Lịch thi đấu quốc tế FIFA.

Vào tối 16-12, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cũng cho biết giải đấu sẽ không diễn ra hằng năm như hiện tại, mà sẽ được tổ chức 4 năm/lần.

"Đó sẽ là kỳ FIFA Club World Cup của 32 đội, 4 năm/lần và là lần đầu tiên nó sẽ diễn ra vào mùa hè. Đó sẽ là vào năm 2025. Những đội bóng mạnh nhất thế giới sẽ được mời để tham dự", ông Infantino phát biểu.

Thể thức thi đấu
Thể thức hiện tại của giải đấu bao gồm 7 đội tham dự diễn ra trong 2 tuần ở 1 nước chủ nhà; đội vô địch của AFC Champions League (châu Á), CAF Champions League (châu Phi), CONCACAF Champions League (Bắc Mỹ), Copa Libertadores (Nam Mỹ), OFC Champions League (châu Đại Dương) và UEFA Champions League (châu Âu) năm đó, cùng với đội vô địch quốc gia của nước chủ nhà, tham dự giải đấu theo thể thức loại trực tiếp. Đội vô địch quốc gia của nước chủ nhà sẽ gặp đội vô địch châu Đại Dương trong 1 trận play-off; đội giành chiến thắng sẽ cùng với các đội vô địch châu Á, châu Phi và Bắc Mỹ tham dự vòng tứ kết. Các đội thắng ở tứ kết sẽ gặp các đội vô địch châu Âu và Nam Mỹ, những đội được vào thẳng bán kết. Hai đội thua ở tứ kết sẽ đá trận tranh hạng 5, hai đội thua ở bán kết đá trận tranh hạng 3 và trận đấu cuối cùng của giải là trận chung kết giữa hai đội giành chiến thắng ở vòng bán kết.

Kể từ mùa giải 2025, thể thức thi đấu có sự thay đổi lớn. Giải sẽ chuyển sang thi đấu vào mùa hè, theo chu kỳ 4 năm một lần và tăng số đội tham dự lên 24 đội. Giải cũng sẽ được bổ sung thêm vòng bảng, với 8 bảng 3 đội, thi đấu vòng tròn chọn đội nhất bảng vào vòng tứ kết.

Bảng thành tích
Tính tới năm 2022, FIFA Club World Cup đã có 11 câu lạc bộ vô địch khác nhau. Real Madrid (Tây Ban Nha) là đội thành công nhất với 5 chức vô địch. Các nhà vô địch khác bao gồm Barcelona (Tây Ban Nha); Bayern München (Đức); AC Milan và Inter Milan (Ý); Manchester United, Liverpool và Chelsea (Anh); Corinthians, São Paulo và Internacional (Brasil). La Liga là giải vô địch quốc gia thành công nhất với 8 chức vô địch, trong đó Barcelona có 4 lần vào chung kết và Real Madrid nắm kỉ lục nhiều nhất với 5 trận chung kết toàn thắng.

Các trận chung kết, tranh hạng ba

Thành tích theo câu lạc bộ

Thành tích theo quốc gia

Số huy chương (2001–2022)

Thành tích theo liên đoàn
Các đại diện châu Phi xuất sắc nhất tính tới hiện tại là TP Mazembe của Cộng hòa Dân chủ Congo và Raja Casablanca của Maroc. Đó là 2 đội duy nhất của châu Phi từng tham dự trận chung kết giải đấu, lần lượt vào các năm 2010 và 2013.

Kashima Antlers của Nhật Bản và Al-Ain của Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống Nhất là những đội châu Á có thành tích tốt nhất, giành vị trí á quân lần lượt các năm 2016 và 2018.

Các câu lạc bộ của México là Necaxa, Monterrey và Pachuca, cũng như Deportivo Saprissa của Costa Rica, từng đạt vị trí thứ 3. Đây là thành tích tốt nhất của các đại diện Bắc Mỹ.

Câu lạc bộ Auckland City của New Zealand đã một lần giành hạng 3 và là đội duy nhất của Châu Đại Dương lọt vào bán kết tính đến nay.

Đã có tổng cộng 4 câu lạc bộ ngoài châu Âu và Nam Mỹ tham dự trận chung kết.

Các giải thưởng

Tiền thưởng
Đối với từng đội, đội vô địch được nhận 5 triệu $, đội Á quân nhận 4 triệu $, đội hạng ba 2.5 triệu $, hạng tư 2 triệu $, hạng năm 1.5 triệu $, hạng sáu 1 triệu $ và đội hạng bảy nhận 500,000 $.

Super Club World Cup
Năm 2017, FIFA cũng đề xuất về một giải đấu có tên Siêu cúp bóng đá các câu lạc bộ thế giới (Super Club World Cup), dự kiến diễn ra bốn năm một lần, với sự tham gia của 24 câu lạc bộ mỗi mùa. Giải đấu được cho sẽ là sự thay thế cho FIFA Confederations Cup và FIFA Club World Cup, hai giải đấu ít hiệu quả do sự chênh lệch trình độ quá lớn giữa các đội tham gia; cũng như kỳ vọng có thể cạnh tranh với UEFA Champions League về độ hấp dẫn. Tuy nhiên cho đến nay giải đấu này chưa có tiến triển nào thêm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang Web chính thức của giải đấu

FIFA
Giải bóng đá (cấp câu lạc bộ)


title: Nederlek

text:
(dân số: 14.831 năm 2004) là một đô thị thuộc tỉnh Zuid-Holland, phía Tây Hà Lan. Đô thị này có diện tích 31,44 km² (trong đó có 3,60 km² là diện tích mặt nước). Đô thị này được lập ngày 1 tháng 1 năm 1985 thông qua việc sáp nhập các đô thị Krimpen aan de Lek và Lekkerkerk. Tên của nó có nghĩa "Hạ Lek", do vị trí ở bên sông Lek.

Năm 1980, ở đây đã được phát hiện một lượng lớn chất thải độc hại nằm bên dưới khu dân cư, được xây dựng vào thập niên 1970. Chi phí tẩy rửa là 90 triệu USD.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Bản đồ Nederlek

Đô thị cũ Zuid-Holland


title: Fossarus bellus

text:
Fossarus bellus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Planaxidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 3.5 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 18 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 196 m.

Chú thích

Tham khảo

Fossarus