title: Trận Cedar Creek

text:
Trận Cedar Creek, còn gọi là Trận Belle Grove, diễn ra ngày 19 tháng 10 năm 1864 là trận đánh đỉnh cao và có ý nghĩa quyết định trong Chiến dịch Thung lũng 1864 thời Nội chiến Hoa Kỳ. Trung tướng Liên minh miền Nam Jubal Early đã cho tiến hành một cuộc tấn công bất ngờ vào đội quân đóng trại của thiếu tướng Liên bang miền Bắc Philip Sheridan, vượt qua con rạch Cedar Creek ở phía đông bắc Strasburg, Virginia. Trong cuộc chiến vào buổi sáng, bảy sư đoàn bộ binh miền Bắc đã buộc phải rút lui và chịu thiệt hại rất nhiều người và pháo bị đối phương bắt. Thế nhưng Early không thể tiếp tục được cuộc tấn công tại bắc Middletown và Sheridan, tức tốc từ Winchester đến chiến trường, đã có thể kịp thời củng cố lại lực lượng và giữ vững một tuyến phòng ngự mới. Đến buổi chiều, quân miền Bắc tổ chức phản công và đánh tan được lực lượng của Early bằng một đòn giáng sấm sét. Quân miền Nam bị hỗn loạn, phải bỏ chạy khỏi chiến địa.

Với đại thắng này, quân đội miền Bắc đã đoạt lại được những cỗ đại pháo mà quân miền Nam lấy vào đầu trận chiến, và cũng thu gom được nhiều cỗ pháo của địch. Sau trận này, cuộc tiến công cuối cùng của phe miền Nam đánh lên miền Bắc đã hoàn toàn kết thúc. Quân miền Nam không bao giờ còn có thể trở lại đe dọa Washington, D.C. qua đường thung lũng Shenandoah hay bảo vệ khu vực kinh tế nền tảng này được nữa. Thắng lợi này Bắc đã hỗ trợ đắc lực cho cuộc tái cử năm 1864 của Abraham Lincoln và với trận thắng này, thiếu tướng miền Bắc Philip Sheridan đã giành được cho mình một danh tiếng bất diệt. Tài nghệ chiến thuật và lãnh đạo của ông đã quyết định đến thắng lợi vang dội này, và cú thúc ngựa dũng mãnh của ông vào trận địa đã được khen ngợi trong thi ca. Sự đến kịp của ông là một thành tích "thần kỳ", và cuộc phản công đầy anh dũng của ông đã dẫn tới thắng lợi quyết định hiếm có này - với ý nghĩa to lớn, tầm vóc trọng đại phải cỡ như trận Nashville cùng năm đó.

Chú thích

Thư mục
 Bohannon, Keith S. "The 'Fatal Halt' Versus 'Bad Conduct': John B. Gordon, Jubal A. Early, and the Battle of Cedar Creek." In The Shenandoah Valley Campaign of 1864, edited by Gary W. Gallagher. Military Campaigns of the Civil War. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2006. ISBN 978-0-8078-3005-5.
 Coffey, David. Sheridan's Lieutenants: Phil Sheridan, His Generals, and the Final Year of the Civil War. Wilmington, DE: Rowman & Littlefield Publishers, 2005. ISBN 0-7425-4306-4.
 Cullen, Joseph P. "Cedar Creek." In Battle Chronicles of the Civil War: 1864, edited by James M. McPherson. Lakeville, CT: Grey Castle Press, 1989. ISBN 1-55905-024-1. First published in 1989 by McMillan.
 Eicher, David J. The Longest Night: A Military History of the Civil War. New York: Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-84944-5.
 Gallagher, Gary W. "The Shenandoah Valley in 1864." In Struggle for the Shenandoah: Essays on the 1864 Valley Campaign, edited by Gary W. Gallagher. Kent, OH: Kent State University Press, 1991. ISBN 0-87338-429-6.
 Grimsley, Mark. The Hard Hand of War. New York: Cambridge University Press, 1995. ISBN 0-521-59941-5.
 Kennedy, Frances H., ed. The Civil War Battlefield Guide. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
 Lewis, Thomas A. The Guns of Cedar Creek. New York: Harper and Row, 1988. ISBN 0-06-015941-3.
 Patchan, Scott C. "The Battle Of Cedar Creek, ngày 19 tháng 10 năm 1864." Blue & Gray Magazine XXIV, no. 1 (2007).
 Salmon, John S. The Official Virginia Civil War Battlefield Guide. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2001. ISBN 0-8117-2868-4.
 U.S. War Department. The War of the Rebellion: a Compilation of the Official Records of the Union and Confederate Armies. Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 1880–1901.
 Welcher, Frank J. The Union Army, 1861–1865 Organization and Operations. Vol. 1, The Eastern Theater. Bloomington: Indiana University Press, 1989. ISBN 0-253-36453-1.
 Wert, Jeffry D. From Winchester to Cedar Creek: The Shenandoah Campaign of 1864. New York: Simon & Schuster, 1987. ISBN 0-671-67806-X.
 Whitehorne, Joseph W. A. The Battle of Cedar Creek: Self-Guided Tour. rev. ed., Middletown, VA: Cedar Creek Battlefield Foundation, 2006. First published as The Battle of Cedar Creek: Self-Guided Tour. Washington, DC: United States Army Center of Military History, 1992. ISBN 978-0-16-026854-0.
 National Park Service battle description
 CWSAC Report Update

Đọc thêm
 Early, Jubal A. A Memoir of the Last Year of the War for Independence in the Confederate States of America. Edited by Gary W. Gallagher. Columbia: University of South Carolina Press, 2001. ISBN 1-57003-450-8.
 Lewis, Thomas A., and the Editors of Time-Life Books. The Shenandoah in Flames: The Valley Campaign of 1864. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1987. ISBN 0-8094-4784-3.
 Mahr, Theodore C. The Battle of Cedar Creek: Showdown in the Shenandoah, October 1–30, 1864. Lynchburg, VA: H. E. Howard Inc., 1992. ISBN 978-1-56190-025-1.
 Walter Birkbeck Wood, James E. Edmonds, Spencer Wilkinson, A History of the Civil War in the United States, 1861 - 1865, Simon Publications LLC, 2002. ISBN 1931541930.
 Morris, Roy, Jr. Sheridan: The Life and Wars of General Phil Sheridan. New York: Crown Publishing, 1992. ISBN 0-517-58070-5.
 Patchan, Scott C. Shenandoah Summer: The 1864 Valley Campaign. Lincoln: University of Nebraska Press, 2007. ISBN 978-0-8032-3754-4.
 Sheridan, Philip H. Personal Memoirs of P. H. Sheridan. 2 vols. New York: Charles L. Webster & Co., 1888. ISBN 1-58218-185-3.
 Edward G. Longacre, The cavalry at Appomattox: a tactical study of mounted operations during the Civil War's climactic campaign, March 27-ngày 9 tháng 4 năm 1865, Stackpole Books, 2003. ISBN 0811700518.
 Spaulding, Brett W. Last Chance for Victory: Jubal Early's 1864 Maryland Invasion. Gettysburg, PA: Thomas Publications, 2010. ISBN 978-1-57747-152-3.
 Wittenberg, Eric J. Little Phil: A Reassessment of the Civil War Leadership of Gen. Philip H. Sheridan. Washington, DC: Potomac Books, 2002. ISBN 1-57488-548-0.

Liên kết ngoài

 The Battle of Cedar Creek: Maps, histories, photos, and preservation news (Civil War Trust)
National Park Service Cedar Creek and Belle Grove National Historical Park
Cedar Creek Battlefield Foundation
Cincinnati Civil War Roundtable presentation on the battle
The poem Sheridan's Ride

Các trận đánh trong Nội chiến Hoa Kỳ
Xung đột năm 1864


title: Volgograd (tỉnh)

text:
Volgograd Oblast (tiếng Nga:Волгогра́дская о́бласть, Volgogradskaya oblast) là một chủ thể liên bang của Nga (một tỉnh). Trung tâm hành chính là thành phố Volgograd.

Phía bắc giáp các tỉnh Saratov và Voronezh, phía nam giáp tỉnh Astrakhan và cộng hòa Kalmykia, phía đông giáp tỉnh Tây Kazakhstan của Kazakhstan, phía tây giáp tỉnh Rostov.

Tham khảo

Liên kết

 Official website of Volgograd Oblast

Vùng liên bang Phía Nam


title: Dimitshydrus typhlops

text:
Dimitshydrus typhlops là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Uéno miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dimitshydrus


title: Meitneri

text:
Meitneri (phát âm như "may-nơ-ri"; tên quốc tế: meitnerium) là nguyên tố hóa học tổng hợp có ký hiệu Mt và số nguyên tử 109. Nó nằm ở vị trí nguyên tố nặng nhất trong nhóm 9 (IX) trong bảng tuần hoàn, nhưng đồng vị đủ bền chưa được biết đến thời điểm này, khi đó sẽ cho phép các thí nghiệm hóa học xác định vị trí của nó, không giống với các nguyên tố nhẹ hơn cạnh nó. Nó được tổng hợp đầu tiên năm 1982 và hiện nay đã biết được một số đồng vị của nó. Đồng vị nặng và ổn định nhất được cho là Mt-278 có chu kỳ bán rã ~8 giây.

Lịch sử

Phát hiện
Meitneri được nhóm nghiên cứu người Đức dẫn đầu là Peter Armbruster và Gottfried Münzenberg phát hiện ngày 29 tháng 8 năm 1982 tại Viện nghiên cứu hạt ion nặng (Gesellschaft für Schwerionenforschung) ở Darmstadt.
Nhóm này đã bắn phát hạt nhân bismuth-209 bằng hạt nhân sắt-58 được gia tốc và phát hiện một nguyên tử riêng biệt của đồng vị meitneri-266:

 +  →  +

Đặt tên
Nguyên tố 109 trước đây được gọi là Unnilennium, với ký hiệu Une.

Về mặt lịch sử, nguyên tố 109 được đề cập là eka-iridi.

Tên meitnerium (Mt) được đề xuất đặt theo tên nhà vật lý Úc Lise Meitner. Năm 1997, tên gọi chính thức được IUPAC chấp thuận.

Các thí nghiệm trong tương lai
Nhóm nghiên cứu ở RIKEN, Nhật Bản đã chỉ ra rằng một phần nghiên cứu đang thực hiện của họ sử dụng hạt nhân bị bắn phát là 248Cm, họ có thể nghiên cứu phản ứng mới 248Cm(27Al,xn) trong tương lai.

Tính chất

Tính chất ngoại suy

Tính chất vật lý
Mt có thể là một kim loại rất nặng với mật độ khoảng 30 g/cm³ (Co: 8,9, Rh: 12,5, Ir: 22,5) và điểm nóng chảy cao khoảng 2600-2900 °C (Co: 1480, Rh: 1966, Ir: 2454). Nó có thể có khả năng chống ăn mòn cao; thậm chí cao hơn Ir, là kim loại có độ chống ăn mòn cao nhất hiện nay.

Các trạng thái oxy hóa
Meitneri được dự đoán là thành viên thứ sáu của nhóm 6d của các kim loại chuyển tiếp và là nguyên tố nặng nhất trong nhóm 9 của bảng tuần hoàn, nằm dưới coban, rhodi và iridi. Nhóm các kim loại chuyển tiếp này là nhóm đầu tiên thể hiện các trạng thái oxy hóa thấp nhất và trạng thái +9 chưa được biết đến. Hai thành viên tiếp sau của nhóm thể hiện trạng thái oxy hóa cao nhất +6, trong khi đó các trạng thái bền nhất là +4 và +3 đối với iridi và +3 đối với rhodi. Tuy vậy, meitneri được trông đợi là có trạng thái bền +3 nhưng cũng có thể thể hiện trạng thái bền +4 và +6.

Tính chất hoá học
Trạng thái +6 trong nhóm 9 chỉ được biết đến đối với fluoride, chúng được tạo ra bằng phản ứng trực tiếp. Do đó, meitneri có thể tạo thành hexafluoride, MtF6. Muối này được cho là bền hơn iridi(VI) fluoride, vì trạng thái +6 trở nên bền hơn trong nhóm này.

Khi kết hợp với oxy, rhodi tạo ra Rh2O3 trong khi đó iridi bị oxy hóa thành trạng thái +4 trong IrO2. Meitneri có thể tạo thành dạng oxide, MtO2, nếu tính chất phản ứng eka-iridi được thể hiện.

Trạng thái +3 trong nhóm 9 là phổ biến ở dạng trihalua (trừ fluoride) tạo thành từ phản ứng trực tiếp với các halogen. Do đó, meitneri có thể tạo thành MtCl3, MtBr3 và MtI3 theo cách tương tự với iridi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
WebElements.com: Meitnerium

Nguyên tố hóa học
Kim loại chuyển tiếp
Nguyên tố tổng hợp
Meitneri


title: Moustiers-Sainte-Marie

text:
Moustiers-Sainte-Marie, hay đơn giản là Moustiers, là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Moustiers-Sainte-Marie: Picture Gallery
 Moustiers Village website

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Melanoxanthus fusus

text:
Melanoxanthus fusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Thélis-la-Combe

text:
Thélis-la-Combe là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Thelislacombe


title: Gierstädt

text:
Gierstädt là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 10,62 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 881 người.

Tham khảo


title: Dicranomyia globithorax

text:
Dicranomyia globithorax là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Neubrandenburg

text:
Neubrandenburg là một thành phố ở bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Thành phố này có diện tích 85,65 km2, dân số thời điểm cuối năm 2006 là 67.517 người. Thành phố nằm bên bờ hồ Tollensesee (18 km²).

Thành phố nổi tiếng với di sản thời Trung cổ Brick Gothic. Di sản này thuộc Con đường châu Âu Bricl Gothic nối 7 quốc gia ra bờ biển Baltic

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site /

Khởi đầu năm 1248
Neubrandenburg
Khởi đầu thập niên 1240 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: Alyma ariasvillegasai

text:
Alyma ariasvillegasai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Arias miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Alyma


title: Genivolta

text:
Genivolta là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông của Milan và khoảng 25 km về phía tây bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.089 người và diện tích là 18,7 km².

Genivolta giáp các đô thị: Azzanello, Casalmorano, Cumignano sul Naviglio, Soncino, Soresina, Villachiara.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Cancilla aegra

text:
Cancilla aegra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cancilla
Động vật được mô tả năm 1845


title: Authaemon

text:
Authaemon là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Authaemon poliophara Turner, 1919
 Authaemon purpurea Goldfinch, 1944
 Authaemon stenonipha Turner, 1919

Chú thích

Tham khảo

 Authaemon at funet.fi

Nacophorini


title: Trịnh Khả

text:
Trịnh Khả (Chữ Hán: 鄭可, 1391 – 1451) là chính khách, nhà quân sự, tể tướng Đại Việt thời Lê sơ. Ông được xem là một trong những công thần khai quốc của hoàng triều Lê.

Nguồn gốc
Trịnh Khả người làng Giang Đông, xã Sóc Sơn (Vĩnh Hòa ngày nay), huyện Vĩnh Ninh, Thanh Hóa. Tổ tiên ông làm quan nhà Trần, đánh quân Nguyên có công. Cha ông là Trịnh Quyện làm chức chánh tổng, sinh được 4 người con trai, Trịnh Khả là con út, sinh năm Quý Mùi 1403. Trịnh Khả lớn lên là lúc nước Đại Việt bị nhà Minh đô hộ. Một hôm Trịnh Khả đi chăn trâu ngồi nghỉ ở cổng chùa trên núi, có viên tướng nhà Minh từ thành Tây Đô (Thanh Hoá) đi tới, trông thấy Trịnh Khả thì ưa, bèn dẫn về nuôi làm nô lệ. Ít lâu sau, viên tướng này xem tướng Trịnh Khả, nói rằng: Đứa bé này hình rồng mắt hổ, khỏe nhất ba quân, ngày sau tất cầm cờ mao tiết. Chợt lại bảo: Ngày sau đuổi chúng ta đi tất là mày. Phải giết ngay đi kẻo lo ngại về sau.

Trịnh Khả sợ hãi bỏ trốn, qua sông Mã, ẩn náu ở nhà bà cô thuộc xã Diên Phúc. Quân Minh đuổi theo không kịp, bèn bắt giam cha ông là Trịnh Quyện để buộc ông phải đến, nhưng Trịnh Khả cũng không chịu đến. Quân Minh bèn giết Trịnh Quyện bỏ xác xuống sông. Trịnh Khả biết tin, nhân đêm lẻn về vớt xác cha lên chôn cất. Căm thù quân Minh, ông tìm đến Lam Sơn theo Lê Lợi tham gia khởi nghĩa.

Sự nghiệp

Tham gia khởi nghĩa Lam Sơn

Theo sách Đại Việt thông sử, Lê Quý Đôn chép rằng Trịnh Khả là một trong 19 người năm 1416, tham gia Hội thề Lũng Nhai, ước hẹn cùng nhau chung sức đánh quân Minh cứu nước. Những ngày đầu khởi nghĩa Lam Sơn, Trịnh Khả cùng nhóm Lê Văn Linh là tướng võ tướng văn luôn mang gươm theo hầu Lê Lợi, sau đó được thăng làm thứ thủ đội thiết đột. Năm 1418, quân Minh truy kích Lê Lợi không được, sai người đào mộ Lê Khoáng là cha của Lê Lợi, lấy hài cốt mang về. Lê Lợi sai ông và Bùi Bị đi lấy lại. Ông cùng Bùi Bị đội cỏ, lẻn bơi đến thuyền quân Minh, lấy trộm lại được hài cốt Lê Khoáng mang về cho chủ tướng.

Trịnh Khả thạo tiếng Ai Lao, được Lê Lợi sai mang thư sang nhờ vua Ai Lao (Lào) giúp cho quân, lương, khí giới và voi chiến. Vua Ai Lao nhận lời, nhờ đó mà họp lực đánh nhau với quân Minh. Nhờ đó, trong mấy mươi trận chạm trán với quân Minh, kinh lược các lộ Nghệ, Diễn, ông đều xung phong hãm trận, mấy lần nổi tiếng lập công to, và được phong đến Thái giám.

Năm 1426, Lê Lợi vây thành Nghệ An, chia các tướng ra nhiều nhóm, tuần du các nơi. Ông cùng các tướng Phạm Văn Xảo, Lý Triện, Đỗ Bí đem 2000 quân ra Thiên Quan đi tuần ở 5 lộ là Quảng Oai, Gia Hưng, Tam Đái, Lâm Thao, Tuyên Quang—vừa thu nhập đất, vừa chiêu dụ binh—để cắt đường tiếp viện của quân Minh từ Vân Nam xuống đất Việt. Ông đi đến đâu, chiêu nhập đến đấy.

Sau đó, ông đem theo một cánh quân lẻ, tiến thẳng đến thành Đông Đô. Tướng quân Minh thấy ông đến từ xa, bèn đem quân ra phòng thủ ở Ninh Kiều; nhưng ông đã nhanh chóng đánh bại chúng, và sau đó đóng ở Tây Ninh Kiều. Đô ty Vân Nam là Vương An Lão, bèn đem một vạn quân đến cứu viện; nhưng Trịnh Khả (để Lê Triện ở lại, tự mình cùng với Phạm văn Xảo) cũng đã đánh bại chúng ở cầu Xa Lộc.

Chợt nghe tin Tổng binh nhà Minh là Vương Thông đem 5 vạn quân theo đường Quảng Tây kéo sang đã tới Đông Đô; còn một cánh quân nữa ở Vân Nam có một vạn quân, đã xuôi theo đường sông mà xuống. Trịnh Khả sợ hai cánh quân này hợp lại, bèn vội từ Ninh Kiều đi gấp lên đón cánh quân từ Vân Nam này ở cầu Xa Lộc, phá tan chúng, bắt chém hàng nghìn quân Minh. Sau đó Lý Triện, Đinh Lễ lại đại phá quân Minh ở trận Tốt Động Chúc Động. Nhờ hai trận thắng này, thanh thế quân Lam Sơn lừng lẫy, lúc bây giờ tên tuổi của ông cùng với Phạm Văn Xảo, Đinh Lễ, Lý Triện vang lừng cả nước. Lê Lợi nghe tin thắng trận, lập tức ra Bắc, sai ông đánh thành Tam Giang, rồi phong ông làm Thiếu úy. Năm 1427, Lê Lợi đóng ở phía Bắc sông Lô, cùng lúc ấy nghĩa quân Lam Sơn đang bao vây Đông Đô, với Trịnh Khả trấn giữ cửa phía Đông thành Đông Đô.

Cuối năm 1427, viện binh của Liễu Thăng cùng với Mộc Thạnh tiến sang. Ông cùng Phạm Văn Xảo mang quân chống giữ ải Lê Hoa (tức ải Liên Hoa thuộc châu Thủy Vỹ), nhưng nhận lệnh không được giao chiến với viên tướng lão luyện Mộc Thạnh này. May thay, không lâu sau, vì nghe tin Liễu Thăng tử trận, lão tướng Mộc Thạnh cũng bỏ chạy về Tàu. Ông cùng Phạm Văn Xảo đuổi theo, chém hơn 1 vạn quân Minh, bắt sống 1000 tù binh. Sau đó, Vương Thông lại bị vây trong thành Đông Quan, nên phải xin giảng hòa rút về nước. Danh tiếng tên tuổi của Trịnh Khả được nâng cao hơn bao giờ hết.

Khai quốc công thần
Năm 1428, Trịnh Khả được phong làm Kim tử vinh Lộc đại phu Tả lân hổ Vệ tướng quân, được ban túi kim ngư, ngân phù, thượng khinh xa đô úy.

Năm 1429, khi khắc biển công thần, ông được phong là Liệt hầu, coi giữ trong cung điện và giữ chức Đô thái giám 4 đạo, coi quản mọi việc trong ngoài, kiêm án phủ sứ ở Tuyên Quang. Sau đó ông được gia phong chức Hành quân tổng quản xa kỵ quân sự đồng tổng quản, lĩnh các đội Thiết đột.

Năm đó quốc vương Ai Lao là Côn Cô mới lên ngôi, có bầy tôi là Kha Lại làm phản. Côn Cô dâng voi cầu viện. Lê Thái Tổ sai Trịnh Khả mang quân sang giúp, diệt được Kha Lại, bình định Ai Lao.

Năm 1433, ông được thăng làm Bảo chính công thần gia Kim tử vinh lộc đại phu Lương Giang trấn, quán quân tướng quân, nhập nội thiếu bảo tham tri quân sự các vệ thuộc đạo Hải Tây và chức thái giám coi các việc trong ngoài, trụ quốc, ban kim ngân phù.

Làm quan dưới thời vua Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông
Năm 1434, thời Lê Thái Tông, ông cho rằng danh vị đã đủ nên xin về hưu. Vua cho ông ra làm quan Tuyên úy đại sứ trấn Lạng Sơn, coi việc quân dân, lại làm Đồng tổng quản vệ Nam Sách hạ.

Năm 1437, Lê Thái Tông bãi chức Đại tư đồ Lê Sát, gọi ông về làm chức tổng quản hành quân, coi việc quân vệ xa kỵ thuộc Tây đạo, quản lĩnh quân thiết đột thánh dực hậu đội, chức thái giám 6 quân ngự tiền; coi việc các đội thiết đột trung quân. Sau đó ông lại được phong thêm chức thiếu bảo, tham tri chính sự, rồi chức Thiếu úy.

Năm 1442, vua Thái Tông đi tuần phía đông về Côn Sơn, mắc bệnh nguy kịch, ông theo hầu hạ. Thái Tông mất, ông nhận cố mệnh, rước quan tài về kinh, lập thái tử Bang Cơ lên ngôi, tức là Lê Nhân Tông (xem chi tiết: Lê Thái Tông, Vụ án Lệ Chi Viên).

Năm 1443, Nhân Tông còn nhỏ, Tuyên Từ Thái hậu coi chính sự, ông được phong làm Nhập nội suy trung Tá lý Dương Vũ công thần, kiêm Lỗi Giang trấn phủ quân thượng tướng quân, cai quản việc quân các vệ Tây đạo, quận thượng hầu.

Vua Chiêm Thành là Bí Cai 2 lần mang quân vây Hóa châu. Năm 1446, triều đình sai ông làm tiên phong đi đánh, các tướng Lê Thụ, Lê Khắc Phục đi sau. Trịnh Khả phá được thành Thi Nại, dụ được cháu Bí Cai là Tả Quy Lai đến ăn thề, sai Tả Quy Lai dụ Bí Cai ra hàng. Sau đó lại lập Tả Quý Lai làm vua. Trở về, ông được phong làm Suy trung tán trị dương vũ tĩnh nạn công thần, Thái Nguyên trấn phiêu kỵ thượng tướng quân, đặc tiến làm khai phủ nghi đồng tam ty, nhập nội thiếu úy, kiểm hiệu bình chương quân quốc trọng sự, thượng trụ quốc, ban kim phù, Quốc thượng hầu.

Trịnh Khả cùng Lê Thụ là bậc thái tể đứng đầu triều đình. Ông luôn là người thẳng thắn, giữ phép công và chức phận, lấy trách nhiệm với việc sửa lỗi lầm cho vua nhỏ. Trịnh Khả dùng pháp luật rất nghiêm khắc, đã xử án thì không thể xin nới tay.

Oan ức
Mùa thu, tháng 7 ngày 26 năm Tân Mùi niên hiệu Thái Hòa 19 (năm 1451), Thái hậu Nguyễn Thị Anh sai bắt giết ông cùng con là Trịnh Bá Quát do có người gièm pha rằng cha con Trịnh Khả kết đảng. Mọi người đều cho rằng ông bị oan.

Nhận định

Vào thế kỉ 18, sử gia Lê Quý Đôn đã tham khảo sử cổ, gia phả, sắc phong các công thần để viết bộ sử Đại Việt thông sử, ông đã biên soạn một phần riêng cho Trịnh Khả, trong đó có chép bài chế vua Lê Thái Tổ ban cho ông: "Trận đánh ở Nhân Mục, Tam Giang, Vương Thông mất mật; trận đánh ở Lê Hoa, Lãnh Thủy, Mộc Thạnh hết hồn..."

Theo sách Kiến văn tiểu lục: Trịnh Khả xa giá từ lúc ở Lam Sơn, tài trí hơn đời, ứng biến không cùng tận, phá Vương Thông, đuổi Mộc Thạnh, giết Kha Lại nước Ai Lao, bắt Bí Cai chúa Chiêm Thành, danh vọng lừng lẫy một thời, có 10 người con, đều giữ chức tướng văn, tướng võ, danh vọng lừng lẫy một thời đấy là việc hiếm có xưa nay. Khả là người xã Kim Bôi, huyện Vĩnh Ninh, làm quan Thái úy, được tặng tước Liệt quốc công. Nguyễn Mộng Tuân làm bài minh ở từ đường thờ Trịnh Khả có câu: Núi Sóc chót vót, sông Sóc thăm thẳm, chung đúc sinh ra người đặc sắc, giống như ông Phủ ông Thân. Con là Công Đán, làm Thượng thư ở bộ Binh, có bia thần đạo, bây giờ ở xã An Hoành.

Tưởng niệm

Năm 1453, Nhân Tông khôn lớn, ra coi việc triều chính, khôi phục lại quan tước và ban cho con cháu ông 100 mẫu ruộng.

Năm 1484, Lê Thánh Tông truy tặng ông làm thiếu phó Liệt quốc công, sau lại truy tặng làm Hiển Khánh Vương, cho thờ ông ở miếu trong làng. Do ông có công cứu thoát mẹ của Thánh Tông khi còn là tiệp dư của Thái Tông nên con cháu ông được biệt đãi hơn các bề tôi khác.

Gia đình
Trịnh Khả có 22 người con: 13 trai, 9 gái. Trong 13 người con trai, 10 người có tước vị.
 Cha: Vô Thượng Thiên Thần vương Trịnh Trinh Quyen
 Mẹ: Vô Thượng Thiên Thần phi

 Con trưởng là Trịnh Bá Quát là đô chỉ huy sứ, bị hại cùng ông.
 Trịnh Công Lộ tước Đoan Vũ hầu
 Trịnh Công Đán làm Định Công hầu
 Trịnh Công Tá làm Đô chỉ huy sứ, Thuần Mỹ hầu
 Trịnh Công Khản làm Tả đô đốc, Đoan quận công
 Trịnh Công Phú làm Tùng Lĩnh hầu
 Trịnh Công Ngô làm thượng thư bộ Hộ, Dương Đường hầu
 Trịnh Quý Địch làm Diên Phúc bá
 Trịnh Công Diễn làm thái bảo, Bảo quốc công
 Trịnh Công Hữu làm thái phó, Thọ quận công

Lê Thánh Tông trong bài "Quân minh thần lương" (君明臣良) của tập thơ "Quỳnh uyển cửu ca" (瓊苑九歌) có câu khen gia đình ông "Thập Trịnh đệ huynh liên quý hiển" (Mười anh em họ Trịnh đều vẻ vang phú quý)..

Xem thêm
 Lê Thái Tổ
 Phạm Văn Xảo
 Lý Triện
 Khởi nghĩa Lam Sơn
 Lê Thái Tông
 Vụ án Lệ Chi Viên
 Lê Nhân Tông
 Lê Nghi Dân

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội, 1998.
 Lê Quý Đôn (1978), Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản Khoa học xã hội.
Kiến văn tiểu lục, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007.

Chú thích

Người Thanh Hóa
Võ tướng nhà Lê sơ
Sinh năm 1403
Mất năm 1451
Người tham gia Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427)
Công thần khai quốc nhà Lê sơ
Vương tước truy phong Việt Nam
Vương tước nhà Lê trung hưng


title: Micropholis caudata

text:
Micropholis caudata là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Nguồn
 Pires O'Brien, J. 1998. Micropholis caudata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

caudata


title: Wakō, Saitama

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Saitama, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Saitama


title: Vườn quốc gia Petkeljärvi

text:
Vườn quốc gia Petkeljärvi (Petkeljärven kansallispuisto) là một vườn quốc gia ở Eastern Phần Lan. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1956 và có diện tích . Ở đây có các công sự từ thời Chiến tranh Tiếp diễn với một số đọan được trùng tu. Vườn quốc gia này cùng với vườn quốc gia Patvinsuo, thuộc khu dự trữ sinh quyển của UNESCO.

Xem thêm
 Danh sách vườn quốc gia Phần Lan
 Khu vực bảo tồn của Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Outdoors.fi – Petkeljärvi National Park

Vườn quốc gia Phần Lan


title: Ephialtias draconis

text:
Ephialtias draconis là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Panama, và has been recorded từ đông nam Peru và miền bắc Bolivia, với vài mẫu từ Colombia hoặc Ecuador.

Ấu trùng ăn các loài Turnera.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Antras, Ariège

text:
Antras  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Uroplata bicoloriceps

text:
Uroplata bicoloriceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Gramastetten

text:
Gramastetten là một đô thị ở Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 40 km², dân số thời điểm năm 2006 là 4555 người.

Tham khảo


title: Polycarpaea hayoides

text:
Polycarpaea hayoides là một loài thực vật thuộc họ Caryophyllaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các đồn điền.

Chú thích

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Polycarpaea hayoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
Polycarpaea


title: Isotes puella

text:
Isotes puella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Bungotakada, Ōita

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ōita, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 31 tháng 5 năm 1954.

Đến năm 2003, dân số thành phố là 18.239 người trên diện tích 124,57 km², mật độ 146,42 người/ km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Ōita


title: Pectocera holzschuhi

text:
Pectocera holzschuhi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Pectocera


title: Chân Lạc

text:
Chân hoàng hậu (; 26 tháng 1 năm 183 - 4 tháng 8, 221), còn được gọi là Chân Phục (甄宓) hoặc Chân Lạc (甄洛), đương thời xưng là Chân phu nhân (甄夫人), là nguyên phối phu nhân của Tào Ngụy Văn Đế Tào Phi, vị Hoàng đế đầu tiên nhà Tào Ngụy. Bà là mẹ của Tào Ngụy Minh Đế Tào Duệ, người kế vị của triều đại này.

Nổi tiếng với nhiều truyền thuyết xoay quanh mình, Chân phu nhân được lưu truyền trong dân gian với sắc đẹp lộng lẫy, đã làm say mê Tào Tháo, Tào Phi cùng Tào Thực. Có một câu nói trong dân gian được cho là ở thời Tam Quốc dùng để miêu tả sắc đẹp của bà: "Giang Nam hữu Nhị Kiều, Hà Bắc Chân Mật tiếu". Bên cạnh đó, nguyên nhân về việc Tào Phi sau khi xưng Đế lại ban chết cho bà, đến nay vẫn thực sự gây tranh cãi, có hai thuyết chính được đưa ra: Tào Phi ghen khi Chân phu nhân được Tào Thực yêu mến, nên ban chết để thỏa cơn giận; một thuyết khác là vì Quách Nữ Vương muốn đoạt sủng, dèm pha Chân phu nhân đến nỗi bị chết oan. Cũng có cách nói gộp vào cả hai ý trên, thực hư thế nào, vẫn không thể kiểm chứng, song những thuyết trên đều được sử dụng trong điện ảnh khi nói về bà.

Đương thời khi còn sống, bà chưa từng được phong làm Hoàng hậu mà chỉ được gọi là Chân phu nhân. Khi Tào Duệ lên ngôi, truy tôn mẹ đẻ thụy hiệu Văn Chiêu hoàng hậu (文昭皇后).

Cuộc đời

Xuất thân danh môn
Văn Chiêu Chân hoàng hậu sinh ngày Đinh Dậu, tháng 12 năm Quang Hòa thứ 5 (182), sinh ra tại huyện Vô Cực, Trung Sơn (nay là huyện Vô Cực, thành phố Thạch Gia Trang của tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc). Đương thời không ghi chép tên thật của bà, cái tên "Chân Mật" hay "Chân Lạc" là do dân gian gọi bà theo thần thoại về bài thơ Lạc Thần phú của Tào Thực. Về sau, các tác phẩm nghệ thuật đều lấy "Chân Mật" hoặc "Chân Lạc" để gán làm tên thật của bà.

Bà là hậu duệ của Thái bảo nhà Hán là Chân Hàm (甄邯), người đã cưới Khổng thị là con gái Bác Sơn hầu Khổng Quang (孔光) - cháu 14 đời của Khổng Tử. Vào lúc đó, Khổng Quang được Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân nể trọng, cho làm Đế sư của Hán Bình Đế Lưu Khản, thăng đến Thừa tướng, do đó Chân Hàm là con rể cũng được trọng dụng, cùng các anh em họ Chân khác được vào triều làm quan, sau cũng vì thực tài mà Vương Mãng trọng dụng. Từ lý do này, dòng họ Vô Cực Chân thị trở thành một đại thế gia, nhiều đời thế tập chức Quận thủ, hưởng 2.000 thạch bổng lộc.

Thân phụ của Chân thị là Chân Dật (甄逸) từng nhậm Huyện lệnh của huyện Thượng Thái, mẹ Trương thị là người Trường Sơn, sinh ba con trai và năm con gái. Trưởng là Chân Dự (甄豫) mất sớm, con thứ Chân Nghiễm (甄俨) khi lớn đi thi Hiếu liêm được làm chức Lang, sau làm Huyện lệnh của huyện Khúc Lương; con trai thứ 3 là Chân Nghiêu (甄尧) cũng qua thi cử Hiếu liêm. Bốn người chị em của Chân thị, lần lượt gọi là Chân Khương (甄姜), Chân Thuyết (甄脱), Chân Đạo (甄道) và Chân Vinh (甄荣). Riêng Chân thị vẫn không ghi rõ tên gì.

Chân Dật đã mất từ khi Chân thị mới lên 2 tuổi. Dù cha mất sớm, nhưng gia đình họ Chân vẫn còn khá giả. Một lần, Trương phu nhân đưa các con đến gặp một thầy bói tên là Lưu Lương (刘良) xem tướng, ông ta chỉ vào Chân thị mà nói: "Mai này cô bé này sẽ trở thành một người tôn quý". Từ nhỏ đến lớn, Chân thị đối với chuyện xem bói toán này không mảy may thích thú. Khi lên 8 tuổi, có những người múa tạp kỹ cưỡi ngữa trước sân nhà, các anh chị em của bà đều thích thú trèo lên mái nhà mà nhìn, riêng Chân thị không đi. Thấy làm lạ, các chị của bà đều hỏi nguyên do, Chân thị ung dung đáp:"Mấy cái này chỉ có con nít mới thích xem thôi!". Khi lên 9 tuổi, Chân thị rất thích đọc sách, đặc biệt rất thông minh, chỉ cần nhìn qua tiêu đề là đã lĩnh hội được các ý nghĩa, do vậy bà hay cùng các anh trai học chuyện bút nghiên. Các anh trai bà cười nói:"Con gái thì nên học nữ công, sao em lại thích đọc sách, có lợi gì chứ? Chẳng lẽ sau này em muốn đi thi Tiến sĩ, làm Nữ tiến sĩ à?". Chân thị chỉ đáp:"Phụ nữ hiền đức thời xưa, đều xem sai lầm của cổ nhân, cốt để tự nhắc nhở chính mình. Thế không đọc sách, thì lấy gì mà tham khảo chứ?".

Khoan hòa nhân hậu
Trong cuộc chiến giữa các quân phiệt cuối thời Đông Hán, thiên tai mấy năm liên tục, dân chúng đều phải bán đi của cải để lấy lương thực sống qua ngày. lúc này, gia đình họ Chân có hơn nghìn ngũ cốc dự trữ, nhân cơ hội thu mua rất nhiều vàng bạc bảo vật.

Chân thị lúc ấy mới hơn 10 tuổi, nhìn tình hình mà nói với mẹ rằng:"Loạn thế cầu bảo, thật sự không phải thượng sách. Thất phu vô tội, hoài bích có tội, đây là tham của hại thân. Hiện tại dân chúng đều đang cực kì đói khát, chi bằng nhà ta đem ngũ cốc dự trữ khai ra cứu tế, vào lúc này việc ấy mới chính là ban ơn đức hạnh!". Cả nhà đều thấy lời nói của bà có lý, vì vậy đem toàn bộ lương thực dự trữ trong nhà tiến hành phân phát cho nạn dân.

Vào năm Chân thị được 14 tuổi, anh thứ Chân Nghiễm qua đời. Chân thị rất bi thương, đối với chị dâu thập phần kính trọng hòa nhã, lúc nào cũng tranh thủ giúp đỡ chị dâu chuyện nhà cửa, còn chăm sóc rất tận tâm các con của Chân Nghiễm. Mẹ của Chân thị là Trương phu nhân, tính tình cũng gọi là nghiêm khắc, do vậy thường lấy quy củ mà làm khó dễ con dâu, Chân thị khuyên mẹ:"Anh hai bất hạnh mất sớm, mợ hai tuổi trẻ thủ tiết, lại muốn chiếu cố con trẻ, tuy chị ấy là con dâu, nhưng xin mẹ hãy xem như con gái ruột cho thêm phần an ủi!". Sau đó, Trương phu nhân cảm động, thường ngày hay qua lại bên nhà Chân Nghiễm giúp đỡ con dâu.

Bà lớn lên khi Viên Thiệu đã làm chủ Hà Bắc, bao gồm Ký châu, U châu, Tinh châu và Thanh châu. Vào độ giữa thời Kiến An (196 - 220) của Hán Hiến Đế, Chân thị kết hôn với Viên Hy, con trai thứ hai của Viên Thiệu. Một thời gian sau, Viên Thiệu sai Viên Hy đi trấn thủ U châu (幽州; nay là Bắc Kinh, Thiên Tân, và phía tây Liêu Ninh) nhưng bà không theo mà vẫn ở lại Nghiệp Thành - thủ phủ Ký châu để hầu hạ mẹ chồng.

Làm dâu họ Tào
Về sau, Viên Thiệu bị Tào Tháo đánh bại trong trận Quan Độ, nhà họ Viên sụp đổ. Anh Viên Hy là Viên Đàm và em Hy là Viên Thượng tranh giành quyền thừa kế. Tào Tháo nhân đó chia rẽ và đánh bại anh em Viên Đàm và Viên Hy, tiêu diệt hi vọng cuối cùng của họ Viên. Từ đó, nhà họ Viên - thế lực duy nhất kình cựa được họ Tào, đã chính thức sụp đổ.

Năm Kiến An thứ 9 (204), Tào Tháo hạ được Nghiệp Thành, bắt sống gia quyến họ Viên. Chân thị là con dâu của Viên Thiệu, sau lại trở thành vợ của con trai thứ của Tào Tháo là Tào Phi - khi đó mới 18 tuổi, còn Chân thị đã 22 tuổi. Năm Kiến An thứ 12 (207), Viên Hy cùng Viên Thượng chạy trốn lên Liêu Đông và bị Công Tôn Khang giết chết, nộp đầu cho Tào Tháo.

Câu chuyện Chân thị từ dâu họ Viên trở thành dâu họ Tào mang nhiều yếu tố cảm hứng truyền tụng, bởi vì bà đã cùng lúc làm dâu cho hai dòng họ đối địch nhau và cũng là kẻ thù không đội trời chung của nhau nhất khi ấy. Chuyện bà gặp được Tào Phi về sau được thêu dệt nên rất nhiều, đa phần đều nói rằng chính dung mạo của bà đã làm lay động vị công tử họ Tào, và dù bà đã từng là vợ của kẻ thù họ Viên, Tào Phi cùng Tào Tháo cũng vẫn nạp bà làm dâu họ Tào. Sách Thế thuyết tân ngữ có dẫn một câu chuyện rằng, khi thắng trận, Tào Phi dẫn quân xông thẳng vào phủ họ Viên, thấy hai người đàn bà mặt mày lắm lem đang ôm nhau khóc phía sau lưng Lưu phu nhân, hỏi ra thì là con dâu thứ của Viên Thiệu, liền lệnh cho người khác rửa sạch mặt mũi Chân thị để nhìn rõ. Khi Tào Phi nhìn thấy dung mạo thực sự của Chân thị, choáng ngợp và động lòng vì nhan sắc cực diễm lệ, Tào Phi liền nạp Chân thị làm Chính thê, thập phần sủng ái.

Loại có thuyết nói, khi Tào Phi xông vào Viên phủ, Lưu phu nhân cùng Chân thị đang ở sảnh đường. Do quá sợ hãi, Chân thị úp mặt vào đầu gối Lưu phu nhân, không dám ngẩng lên, Tào Phi muốn xem mặt, Lưu phu nhân bèn nâng cằm của Chân thị lên cho Tào Phi nhìn rõ. Quả nhiên, nhan sắc của Chân thị khiến Tào Phi choáng ngợp, bèn nạp làm chính thê, rất sủng ái. Sau khi lấy Tào Phi 8 tháng, bà sinh ra Tào Duệ. Hai người còn có với nhau một con gái, gọi là Đông Hương công chúa (东乡公主).

Trong phủ Tào Phi có rất nhiều thiếp, đều lấy vì mục đích chính trị, hoặc số ít là do Tào Phi ưa thích mà nạp. Chân thị khi là chính thất phu nhân, đối với người được Tào Phi ủng ái hết sức hòa nhã, đối với những người vô sủng cũng khoan hồng đãi ngộ, bà thường nói với Tào Phi rằng:"Các Hoàng đế thời xưa, có nhiều con cái nối dõi là do nạp rất nhiều thiếp thị. Phu quân cũng nên cân nhắc, nạp thêm những nữ tử hiền đức xinh đẹp, là để người nối dõi tông đường thêm nhiều, có là đại phúc của gia tộc". Tào Phi nghe qua, thầm khen Chân thị chu đáo. Về sau, Tào Phi muốn đuổi một người thiếp trong phủ là Nhậm thị, nhưng Chân thị thỉnh cầu nói:"Nhậm thị là người Hương Đảng, bất luận phẩm đức, sắc đẹp, thiếp đều thua kém, ngài vì sao muốn biếm đi?". Tào Phi nói:"Nhậm thị tính tình nóng nảy, không ôn nhu, nàng ta oán hận ta không chỉ một lần, lần này nên đuổi đi!". Chân thị khóc nói rằng:"Thiếp chịu ơn của ngài, trong ngài đều biết, ngài đuổi đi Nhậm thị, tức bọn họ sẽ nghĩ đều do thiếp mà ra. Việc lọt đến tai cha mẹ, hai ngài sẽ cho rằng thiếp ghen tuông, kẻ dưới lại nói thiếp tội chuyên sủng. Hi vọng ngài suy xét kỹ thêm!". Rốt cuộc, Tào Phi vẫn nhất quyết đuổi Nhậm thị đi.

Trong thời gian làm dâu, Chân thị cũng được tiếng hiếu thuận với mẹ chồng là Biện phu nhân. Năm Kiến An thứ 16 (211), Biện phu nhân đi theo Tào Tháo đến phía Tây, nhưng đột nhiên bệnh, phải ở lại Mạnh Tân, lúc đó Chân thị cùng Tào Phi lại được lệnh lưu thủ Nghiệp Thành. Do không thể chiếu cố chăm sóc mẹ chồng, Chân thị hay lặng lẽ khóc, kẻ dưới nói rằng Biện phu nhân đã hồi phục rồi, nhưng Chân thị lại nói:"Phu nhân ở nhà, bệnh cũ thường tái phát, mỗi lần rất lâu sau mới khỏi, lần này vì sao có thể khỏe mạnh nhanh như vậy? Các ngươi chớ có gạt ta để an ủi". Sau đó, chính Biện phu nhân viết thư hồi âm bệnh tình của mình, Chân thị mới an tâm hơn hẳn. Sang năm sau (212), tháng giêng, đại quân trở về, Chân thị đi nghênh đón, Biện phu nhân thấy con dâu quan tâm mình như vậy, xúc động rơi lệ, càng thêm yêu quý, nói: "Thật là một đứa con dâu hiếu thuận!".

Cái chết

Chính sử ghi lại
Năm Kiến An thứ 25 (220), tháng giêng, Tào Phi kế thừa Ngụy vương, lập con cả Tào Duệ làm "Vũ Đức hầu" (武德侯). Tháng 6, quân Ngụy Nam chinh, Chân phu nhân ở lại Nghiệp Thành. Tháng 10, Hán Hiến Đế bị ép buộc, tiến hành thiện nhượng cho Tào Phi, lập ra Tào Ngụy, sử gọi Ngụy Văn Đế.

Năm Hoàng Sơ thứ 2 (221), tháng 6, Tào Phi sai sứ giả đến ban chết Chân phu nhân, bà được an táng tại Nghiệp Thành. Về cái chết của bà, Tam quốc chí thuật lại rằng, khi Tào Phi xưng Đế, ông lạnh nhạt với chính thất Chân phu nhân, mà lại sủng ái Quý tần Quách Nữ Vương cùng các Lý Quý nhân, rồi Âm Quý nhân, sau đó lại nạp thêm hai con gái của Hán Hiến Đế, dù Chân thị là Chính thất phu nhân cũng không hề được ra chỉ lập làm Hoàng hậu. Chính vì lý do này, Chân phu nhân có sinh oán hận, Tào Phi nghe được, rất giận nên ban chết.

Nguyên nhân
Sách Tam quốc chí ghi, khi ấy, Tào Phi hỏi Chu Tuyên: "Ta mơ thấy trên cung điện có hai mảnh ngói rơi xuống, hóa thành đôi uyên ương, đó là điềm gì chăng?". Chu Tuyên nói:"Chỉ sợ trong hậu cung sẽ có người bạo vong!". Tào Phi nói: "Ta là nói gạt ngươi thôi!". Nhưng Chu Tuyên lại nói:"Nằm mơ thường thể hiện mối bận tâm trong lòng, nếu có thể liên hệ hình ảnh cùng ngôn từ, tất sẽ bói được hung hay cát!". Còn chưa có nói xong, viên Hoàng môn lệnh cấp báo trong hậu cung có chuyện tàn sát lẫn nhau. Không lâu sau, Tào Phi lại nói với Chu Tuyên:"Hôm qua ta mơ thấy có cột khói thẳng lên trời". Chu Tuyên nói: "E rằng trong hậu cung sẽ có quý phụ chết oan". Tào Phi nghe đến rất hối hận, vì ông vừa ban chiếu hạ tuyên chết Chân phu nhân, muốn gọi lại nhưng đã không kịp.

Bên cạnh đó, theo đoạn trích từ "Ngụy thư" (魏書) do Bùi Tùng Chi ghi chép dẫn vào truyện hành trạng của Chân phu nhân trong Tam quốc chí, Tào Phi khi đến Lạc Dương không bỏ mặc Chân phu nhân, mà ra chiếu chỉ đón Chân phu nhân vào Trường Thu cung (長秋宮), cung điện dành cho Hoàng hậu thời Đông Hán tại Lạc Dương. Chân phu nhân từ chối vì tự nhận mình không đủ khả năng quản lý hậu cung và vì bản thân mang bệnh, đó là vào khoảng mùa hè năm đó. Tào Phi khi ấy định sang mùa thu sẽ đưa Chân phu nhân cùng mình đến Lạc Dương, thế nhưng bà lại đột ngột qua đời. Theo ghi chép này, Tào Phi đã rất cảm thương bà và để tang, truy tặng bà làm Hoàng hậu. Đối với thông tin này, Bùi Tùng Chi nghi ngờ tính xác thực và ông cho rằng nguyên nhân khác khiến Tào Phi khiển bà tự sát, bao gồm thuyết bà có tư tình với em trai ông là Tào Thực.

Học giả Lư Bật (卢弼) trong Tam Quốc Chí tập giải (三国志集解) cho rằng, nguyên nhân cái chết của Chân phu nhân liên quan đến vấn đề chính trị. Căn cứ "Thế thuyết Tân ngữ", khi Tào Tháo cùng Tào Phi đánh hạ Nghiệp Thành, Tào Tháo nghe đến mỹ mạo của Chân thị, muốn triệu kiến, nhưng Tào Phi đã nhanh chân đến trước, còn cầu xin nạp Chân thị làm phu nhân, Tào Tháo thốt lên "Kim thiên phá tặc chính vi nô" (Nguyên văn: 今年破贼正为奴). Lư Bật cho rằng Tào Phi vào thời gian sau cứ bị chần chừ mãi không được lập làm Trữ, rất có thể là do duyên cố này. Ngày ra, "Quách hậu truyện" (郭后传) có ghi "Văn Đế định vi Tự, Hậu hữu mưu" (Nguyên văn: 文帝定为嗣，后有谋), cho thấy vai trò rất rõ của Quách thị trong việc giúp Tào Phi được thành người kế vị của Tào Tháo, đó là lý do vì sao Quách thị sau đó tối sủng, Chân phu nhân thì bị ghẻ lạnh. Mặt khác, lại có tin truyền rằng Chân phu nhân mang thai Tào Duệ, là cốt nhục của Viên Hy chứ không phải của Tào Phi, và rằng chính Tào Phi giết Chân phu nhân chính là để bịt hết đầu mối, ngăn chặn tin tức lan truyền.

Ghi chép khác

Theo Ngụy lược, năm đó Chân phu nhân bị Quách Quý tần dèm pha mà hại. Trước khi bị ban chết, Chân phu nhân đã gửi con trai là Tào Duệ cho một phi tần khác là Lý phu nhân. Sau khi Tào Duệ lên ngôi, tôn Quách thị làm Thái hậu, mấy lần hỏi đến Quách Thái hậu chuyện cũ của mẹ mình, nên Quách Thái hậu sợ hãi mà chết. Do Quách Thái hậu đã mất, Lý phu nhân lúc này mới nói sự thực chuyện Chân hậu cho Tào Duệ nghe, ông bi thống không thôi, đem tóc che hết mặt của Quách Thái hậu rồi mới an táng bà ta.

Hán Tấn xuân thu cùng Tư trị thông giám ghi lại Chân phu nhân là bởi vì Quách thị được sủng ái gièm pha mà chết. Sau khi Tào Duệ kế vị, trong lòng phẫn hận, mấy lần khóc hỏi Quách Thái hậu chuyện cũ. Quách Thái hậu tức giận nói: "Tiên đế ban cho bà ta tội chết liên can gì tới ta? Huống hồ người là con của Tiên đế lẽ nào lại truy tội người cha đã chết của mình, rồi vì người mẹ chết mà ép chết người mẹ sau?". Tào Duệ càng thêm tức giận, bức tử Quách Thái hậu.

Học giả Lư Bật ghi trong Tam Quốc Chí tập giải lại tỏ ra nghi ngờ về các giả thiết này, vì thời điểm Chân phu nhân bị ban chết là năm Hoàng Sơ thứ 2, Tào Duệ đã 17 tuổi, cái chết của mẹ ruột không lẽ không thể biết rõ, còn phải dò hỏi Quách Thái hậu chăng?.

Hậu sự
Năm Hoàng Sơ thứ 3 (222), Tào Phi lập Quách Quý tần làm Hoàng hậu. Tuy vậy, vì Quách hậu không có con nên Tào Phi lấy con của Chân phu nhân là Tào Duệ cho Quách hậu nuôi dưỡng, khác với đa số truyền thuyết nói về mối quan hệ thù đích giữa Chân phu nhân và Quách hậu, ngược lại trong sử sách ghi nhận Quách hậu rất yêu quý Tào Duệ. Năm Hoàng Sơ thứ 7 (226), Thái tử Tào Duệ kế vị, sử gọi Ngụy Minh Đế. Hoàng hậu Quách thị không phải là mẹ ruột của Ngụy Minh Đế, thế nhưng do là Hoàng hậu của Tiên Hoàng đế Tào Phi, bà được tôn làm Hoàng thái hậu.

Vào lúc ấy, Ngụy Minh Đế nhớ đến mẹ ruột, nghĩ đến chuyện truy phong Chân phu nhân làm Hoàng hậu. Chưởng lễ quan sau đó dâng sớ tấu nên dâng thụy hiệu thêm cho Chân hậu, lấy chữ "Văn" trong thụy của Tiên đế cùng một chữ mang tính diễn tả, nên là Văn Chiêu hoàng hậu (文昭皇后). Minh Đế Tào Duệ sai Tư không Vương Lãng cầm Tiết, dùng lễ Tam sinh đến bái vọng và hiến tế lăng mộ của Chân hậu tại Nghiệp Thành.

Năm Thái Hòa nguyên niên (227), tháng 3, Tào Duệ lấy 1000 hộ trong hương An Thành, huyện Ngụy Xương mà truy phong cho cha của Chân hậu là Chân Dật, truy tặng làm An Thành hương Kính hầu (安城乡敬侯). Tháng 4 năm đó, Tào Duệ cho xây tổ miếu ở Lạc Dương, đào được một khối ngọc tỉ, có 6 chữ: "Thiên tử tiện tư từ thân" (天子羡思慈亲) nên rất cảm động. Từ đó về sau, Tào Duệ thường mơ thấy mẫu thân, nên rất thiện đãi người nhà họ Chân, nâng chức vị của cháu Chân hậu là Chân Tượng (甄像) thành "Trung lang tướng".

Năm Thái Hòa thứ 4 (230), mẹ của Chân hậu là Trương phu nhân qua đời, Tào Duệ đích thân mặc áo tang đi tế bà ngoại, bá quan cũng đến viếng tang. Cùng năm tháng 11, sau khi an táng bà ngoại Trương thị, Tào Duệ thấy lăng mộ của Chân hậu ở Nghiệp Thành quá mức đơn giản, bèn dùng Chân Tượng kiêm chức Thái úy, cầm cờ Tiết đại diện Thiên tử đến Nghiệp Thành, bố cáo Thiên địa thần thánh, dùng đại lễ cải táng Chân hậu vào Triều Dương lăng (朝阳陵). Sau khi hoàn thành việc, Chân Tượng được thăng "Tán kỵ Thường thị" (散骑常侍)

Năm Thanh Long thứ 2 (234), Minh Đế truy tặng anh của Chân hậu là Chân Nghiễm là An Thành hương Mục hầu (安城乡穆侯); lấy con trai Chân Nghiễm là Chân Tượng thừa tập tước vị. Sau khi Chân Tượng mất, tặng làm "Trinh hầu" (贞侯), cả nhà họ Chân được tập tước nâng thành Ngụy Xương huyện hầu. Con trai Chân Tượng là Chân Sướng (甄畅) kế thừa tước vị, các anh em khác đều dự hàng Liệt hầu. Ngoài ra, Trương thị cũng được truy tặng làm An Hỉ quân (安喜君), còn cữu mẫu Lưu thị - vợ của Chân Nghiễm được phong làm Đông Hương quân (东乡君).

Năm Cảnh Sơ nguyên niên (237), mùa hạ, 7 tòa tông miếu thờ phụng tổ tiên họ Tào đã hoàn thành, phân biệt hiến tế liệt tổ liệt tông. Mùa đông, bọn họ lại tấu thỉnh với Minh Đế, đại khái nói:"Hiện tại Hoàng thượng đã vì Văn Chiêu hoàng hậu xây cất tẩm miếu, giống như người đời xây cất tẩm miếu cho Khương Nguyên. Nhưng Hoàng thượng chưa công bố chiếu lệnh, xác nhận tẩm miếu của Văn Chiêu hoàng hậu về sau vĩnh viễn được hưởng hiến tế cùng bảo hộ, như vậy nếu luận đến công tích cùng sự nhân đức của Văn Chiêu hoàng hậu, thì Hoàng thượng không thể toại nguyện lòng báo hiếu với sinh mẫu, hậu nhân cũng không thể thành toàn một tấm lòng chí hiếu của Hoàng thượng đối với Văn Chiêu hoàng hậu! Vì vậy chúng thần tấu thỉnh Hoàng thượng ân chuẩn, tẩm miếu của Văn Chiêu hoàng hậu đời đời được nhận hiến tế, cùng với Thần miếu của tổ tông Đại Ngụy đều thụ hưởng đãi ngộ như nhau, cũng lấy triều đình ban bố pháp lệnh vĩnh viễn không được hủy bỏ, để to điểm cho phong phạm của Văn Chiêu hoàng hậu vậy!". Minh Đế Tào Duệ hoàn toàn tán đồng biểu dâng này, lệnh cho tẩm miếu của Chân hậu từ đó về sau cùng với các lăng tẩm của Tiên đế họ Tào hưởng đãi ngộ như nhau, còn khắc lệnh vào Kim đỉnh, lưu truyền hậu thế.

Minh Đế Tào Duệ đối với nhà mẹ đẻ họ Chân cũng hết sức chăm sóc. Chân Sướng vào năm cuối Cảnh Sơ (239) thì nhậm "Xạ thanh Giáo úy" (射声校尉), kiêm thêm "Tán kỵ Thường thị" (散骑常侍), còn đặc biệt ban cho một tòa dinh thự rất xa hoa trong kinh thành. Khi xây cất xong, Minh Đế còn tự mình đến xem, rồi lại vì mẹ Chân hậu mà xây lên một tòa "Quan miếu" (觀廟), ngõ phố đặt tên là "Vị Dương" (渭阳), có ý tưởng niệm Chân hậu.

Tác phẩm
Chân phu nhân có tài năng thi phú, tương truyền bà đã viết Đường Thượng Hành (塘上行) sau khi bị Tào Phi ghẻ lạnh. Nội dung bài thơ rất tha thiết và thể hiện tâm tình của một người vợ đối với chồng, lưu truyền hậu thế.

Truyền thuyết

Nạp Đát Kỷ cho Chu Công
Câu chuyện Chân phu nhân được họ Tào nạp làm dâu có rất nhiều truyền thuyết, phải nói đến một thuyết của sách Ngụy thị Xuân thu (魏氏春秋), đại thần Khổng Dung đã chê trách việc làm này của Tào Tháo, ví von tựa như "Nạp Đát Kỷ cho Chu Công" vậy.

Chân hậu xuất bái
Khi Tào Phi làm Thế tử, đã từng thỉnh yến đãi các vị "Văn học duyện" (文学椽; một chức vụ cố vấn cho các công tử), khách khứa đang vui, Tào Phi mệnh Phu nhân Chân thị ra bái, các khách khứa khi ấy đều dập đầu theo lễ, duy chỉ có Lưu Trinh (刘桢) không bái tạ, ngược lại còn nhìn thẳng phu nhân, cực kỳ vô lễ. Tào Tháo nghe nói chuyện này, liền trừng phạt Lưu Trinh. Từ đó lưu truyền điển tích Chân hậu xuất bái, Lưu Trinh bình thị (甄后出拜，刘桢平视).

Linh xà kế

Nghiệp trung phụ nhân
{{Cquote|
窦建德，常发邺中一墓，无他物。开棺，见妇人，颜色如生，姿容绝丽，可年二十余。衣物形制，非近世者。候之，似有气息。乃收还军养之，三日而生，能言。云：“我魏文帝宫人，随甄皇后在邺，死葬于此。命当更生，而我无家属可以申诉，遂至幽隔。不知今乃何时也。”说甄后见害，了了分明。建德甚宠爱之。其后建德为太宗所灭，帝将纳之。乃具以事白，且辞曰：“妾幽闭黄壤，已三百年，非窦公何以得见今日，死乃妾之分也。”遂饮恨而卒，帝甚伤之。

.

Đậu Kiến Đức đã từng khai quật một tòa cổ mộ tại Nghiệp Thành, trong mộ không có vật phẩm gì, mở ra chỉ thấy một người phụ nữ, nhan sắc sinh động hệt như khi còn sống, tư dung diễm lệ, nhìn qua chỉ độ 20 tuổi, bộ quần áo đang mặc cũng không phải là quần áo đương thời, hơn nữa nhìn qua có vẻ là còn đang thở. Vì thế Đậu Kiến Đức đem thi thể vào doanh trại.

Ba ngày sau, người phụ nữ ấy tỉnh lại, nói:"Ta là cung nhân của Ngụy Văn Đế, đi theo Chân Hoàng hậu ở Nghiệp Thành, sau khi chết thì được táng ở đây. Mệnh được tái sinh, nhưng lại không còn thân thuộc, nên vẫn luôn ở trong mộ bấy lâu nay, bây giờ đã không biết thời nào. Sau đó, vị cung nhân này còn nói tiếp câu chuyện của Chân hậu, Đậu Kiến Đức sủng ái nàng ta lắm, đem vào hậu cung.

Sau khi Đậu Kiến Đức bị Đường Thái Tông dẹp, muốn nạp nàng ta, nhưng vị cung nhân này nói rằng:"Thiếp thân đã ở trong đất sâu hơn 300 năm, nếu không có Đậu Công thì nào đã có cơ hội trở lại dương thế. Nay Đậu Công đã chết, thiếp cũng không thể sống!". Vì thế ôm hận mà chết, Thái Tông thương tâm lắm.|||"Thái bình quảng ký" - 太平广记}}

 Lạc Thần phú
Có ý kiến cho rằng ngoài Tào Phi, Chân phu nhân còn được một người con khác của Tào Tháo là Tào Thực đem lòng yêu.

Giả thiết này dựa vào việc năm 222, sau khi Chân phu nhân mất 1 năm, Tào Thực khi đi chầu ở kinh sư ngang qua sông Lạc, đã làm bài Lạc thần phú để tỏ lòng tấm lòng của Tào Thực đối với nữ thần con sông là Phục phi. Nhiều ý kiến cho rằng, hình tượng Phục phi tuyệt trần trong tác phẩm này chính là Chân phu nhân. Học giả Trung Quốc là Dịch Quân Tả cho rằng: Tào Thực mộng thấy gặp lại bà ở bên bờ Lạc Thủy, và bà đã tặng cho Tào Thực một chiếc gối. Khi tỉnh giấc, Tào Thực tả lâm ly trong bài phú nổi tiếng Cảm Chân phú (感甄赋), Phiên nhược kinh hồng, Uyển nhược du long, vinh diệu thu cúc, hoa mậu xuân tung. để thể hiện tấm chân tình của mình mà sau Tào Phi ghét cay ghét đắng đổi lại là Lạc Thần phú, vì cảm thấy tên cũ quá lộ liễu, dễ khiến người đời liên tưởng đến mối tình chị dâu em chồng giữa Tào Thực và nàng Chân.

Sách Chiêu minh văn tuyển thời nhà Lương có ghi lại câu chuyện này:

Tuy nhiên trong giới sử học Trung Quốc, các học giả đều bác bỏ câu chuyện lãng mạn hóa này giữa bà và Tào Thực. Khi Tào Tháo tiến vào Nghiệp Thành bắt gia quyến họ Viên, Tào Thực mới lên 13 tuổi, vì vậy dù Chân phu nhân lấy Tào Phi và Tào Thực có tình ý với chị dâu thì bà cũng không có tình ý gì với Tào Thực. Bài Lạc Thần phú là Tào Thực làm phú về thần sông Lạc Thủy gần Lạc Dương, gọi là Lạc Thần, còn có tên là Phục Phi, con gái của Phục Hi. Nếu Tào Thực tưởng nhớ Chân phu nhân thì phải tôn bà làm thần sông Chương ở gần Nghiệp Thành - nơi đặt mộ bà - chứ không thể gọi bà là Lạc Thần.

Cũng từ đây, do hệ quả của tuyên truyền văn hóa và các câu chuyện dân gian, dù thực tế sử sách không truyền lại tên thật của bà nhưng Chân phu nhân luôn được gọi với những cái tên dựa vào câu chuyện về Lạc Thần phú, như Chân Phục (甄宓), Chân Lạc (甄洛), Chân phi (甄妃) hay Lạc Thần Phục Phi (洛神宓妃).

 Trong văn hóa nghệ thuật

Hình tượng Chân phu nhân thường được lấy cảm hứng làm nên các tác phẩm nghệ thuật, phim ảnh, tiểu thuyết, do câu chuyện bi kịch và truyền thuyết về nhan sắc lộng lẫy của bà.

Nghệ thuật sân khấu cũng có những vở diễn về Chân phu nhân. Như Việt kịch (粤剧) có vở Tào Thực dữ Chân Lạc (曹植与甄洛); Kinh kịch có vở Lạc Thần (洛神). Thể loại Ca tử hí (歌仔戲) cũng có rất nhiều vở về Chân phu nhân, như Kim lũ ca (金縷歌), Yến ca hành (燕歌行),... Ngoài ra, tiểu thuyết cảm hứng về bà còn có Lạc Thần của Nam Cung Bác (南宮搏), Hậu cung Chân Hoàn truyện của Lưu Liễm Tử (流瀲紫) cũng lấy một phần hình tượng của Chân phu nhân.

Bộ Manga Thương thiên hàng lộ (蒼天航路; そうてんこうろ Sōten Kōro; Beyond the Heavens) của Vương Hân Thái (王欣太; King GONTA), kể về cuộc đời của Tào Tháo, cũng có nhân vật Chân phu nhân. Trong truyện, Chân thị được gọi là Chân Diêu (甄姚).

Trong các tác phẩm đại chúng của Nhật Bản, như loạt trò chơi điện tử Dynasty Warriors, Chân thị thường được gọi là .

Một số phim truyền hình nổi tiếng về Chân phu nhân:

Xem thêm
 Viên Hy
 Tào Phi
 Tào Thực
 Tào Tuấn
 Hoài Hoàng hậu
 Trận Nghiệp Thành (204)

Tham khảo

 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc'', Nhà xuất bản Đà Nẵng

Sinh năm 183
Mất năm 221
Mỹ nhân Trung Hoa
Tài nữ Trung Hoa
Hoàng hậu Tam Quốc
Người Tào Ngụy
Người Hà Bắc


title: Marnac

text:
Marnac là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 7,92 km2, dân số năm 2004 là 197 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Marnac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Marnac


title: Colletes idoneus

text:
Colletes idoneus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1922


title: Propsephus schnelli

text:
Propsephus schnelli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Cosmopterix xanthura

text:
Cosmopterix xanthura là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở México (Tabasco).

Con trưởng thành được ghi nhận vào tháng 3.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Thrypticomyia octosetosa

text:
Thrypticomyia octosetosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Thrypticomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Vladimir Arturovich Lyovshin

text:
Vladimir Arturovich Lyovshin (tiếng Nga: Владимир Артурович Лёвшин) là một nhà toán học, nhà văn Liên Xô.

Tiểu sử và sự nghiệp

Tác phẩm
 Ba ngày ở nước Tí Hon (truyện thiếu nhi, 1964)
 Người mặt nạ đen ở Al-Jabr (truyện thiếu nhi, 1965)
 Thuyền trưởng Đơn Vị (truyện thiếu nhi, 1968)
 Thủy thủ Số Không (truyện thiếu nhi, 1968)

Xem thêm

Nhà văn Liên Xô
Nhà toán học Liên Xô


title: Calliopsis rogeri

text:
Calliopsis rogeri là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Shinn mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1967


title: Diacantha hybrida

text:
Diacantha hybrida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Diacantha


title: Lisle, Loir-et-Cher

text:
Lisle là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Doncourt-lès-Conflans

text:
Doncourt-lès-Conflans là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 246 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Doncourtlesconflans


title: Vĩnh An, Châu Thành (An Giang)

text:
Vĩnh An là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Vĩnh An nằm ở phía tây huyện Châu Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Vĩnh Bình
Phía tây giáp huyện Tri Tôn
Phía nam giáp xã Tân Phú
Phía bắc giáp huyện Châu Phú.
Xã có diện tích 30,43 km², dân số năm 2019 là 9.010 người, mật độ dân số đạt 296 người/km².

Hành chính
Xã Vĩnh An được chia thành 3 ấp: Vĩnh Phú, Vĩnh Quới, Vĩnh Thành.

Lịch sử
Quyết định 181-CP ngày 25 tháng 04 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ điều chỉnh địa giới và đổi tên một số xã và thị trấn thuộc tỉnh An Giang, tách 1/2 ấp Vĩnh Bình của xã Vĩnh Hanh lập thành một xã lấy tên là xã Vĩnh An.

Quyết định 300-CP ngày 23 tháng 08 năm 1979 của Hội đồng Bộ trưởng, chia huyện Châu Thành thành hai huyện lấy tên là huyện Châu Thành và huyện Thoại Sơn, xã Vĩnh An thuộc huyện Châu Thành.

Xã hội

Giáo dục
Trường mầm non Vĩnh An,trường TH B Vĩnh an, Trường TH A Vĩnh An, Trường THCS Vĩnh An==

Y tế
Trạm y tế xã vĩnh an

Du lịch

Di tích - Thắng cảnh
Dinh Sơn Trung- Đức Cố Quản Trần Văn Thành

Chú thích

Tham khảo


title: Cyrtostylis reniformis

text:
{{Bảng phân loại
| image = Cyrtostylis reniformis.jpg
| image_caption =
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| ordo = Asparagales
| familia = Orchidaceae
| subfamilia = Orchidoideae
| genus = Cyrtostylis
| species = C. reniformis
| binomial = Cyrtostylis reniformis
| binomial_authority = R.Br.
| tribus = Diurideae
| subtribus = Acianthinae
| name = Lan muỗi mắt thường
| synonyms = * Acianthus reniformis (R.Br.) Schltr.
 Caladenia reniformis (R.Br.) Rchb.f.
| synonyms_ref =
}}
Lan muỗi mắt thường (danh pháp hai phần: Cyrtostylis reniformis'') là một loài lan bản địa Úc.

Hình ảnh

Chú thích

R


title: Brachytrita

text:
Brachytrita là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Desmobathrini
Desmobathrinae


title: Jeanette Biedermann

text:
Jeanette Biedermann (được biết đến như Jeanette; sinh ngày 22 tháng 2 năm 1980 tại Berlin) là ca sĩ và diễn viên truyền hình Đức.

Biedermann sinh tại Berlin năm 1981. Lúc sáu tuổi cô xuất hiện như người biểu diễn leo dây trong Rạp xiếc Lilliput. Lúc 17 tuổi, năm 1999, cô tham gia cuộc thi Bild-Schlagerwettbewerb và đánh bại 270.000 đối thủ. Sau đó cô phát hành đĩa đơn đầu tay "Das Tut Unheimlich weh", đĩa duy nhất được hát bằng tiếng Đức của cô.

Sau đó cô trở thành diễn viên đóng bộ phim truyền hình nổi tiếng Gute Zeiten, Schlechte Zeiten với vai thiếu nữ Marie. Năm 2004 cô quyết định bỏ nghề diễn viên và theo đuổi nghề ca sĩ. Một năm sau, năm 2005, cô nhận được giải ECHO cho video ca nhạc "Run With Me".

Đĩa album mới nhất của cô, "Naked Truth", được phát hành tháng 3 năm 2006.

Đĩa

Album
 Enjoy! (2000)
 Delicious (2001)
 Rock My Life (2002)
 Break On Through (2004)
 Merry Christmas (2004)
 Naked Truth (2006)

Đĩa đơn

Giải thưởng

2000
 Bravo Otto (Bạc) - "Nữ ca sĩ xuất sắc nhất"

2001
 ECHO - "Nữ nghệ sĩ quốc gia"

2002
 Eins Live Krone - "Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất"
 Top Of The Pops Award - "Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất Đức"
 Goldene Europa

2003
 Eins Live Krone - "Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất"
 Bravo Otto (Vàng) - "Nữ ca sĩ xuất sắc nhất"
 Bravo Otto (Bạc) - "Nữ diễn viên xuất sắc nhất"
 McMega Music Award - "Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất năm"
 Người phụ nữ của năm (Maxim)

2004
 Bravo Otto (Vàng) - "Nữ ca sĩ xuất sắc nhất"
 Bravo Otto (Vàng) - "Nữ diễn viên xuất sắc nhất"
 Goldene Kamera - "Nhạc Pop Quốc gia"
 Glamourfrau 2003 (Bunte)

2005
 ECHO - "Videoclip xuất sắc nhất quốc gia"

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức (tiếng Đức)
 Trang web fan club chính thức (tiếng Đức)

Nữ diễn viên điện ảnh Đức
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1980
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ pop Đức


title: Đại chủng Phi

text:
Đại chủng Phi (tiếng Anh: negroid) hay người da đen. Màu da người có thể có nhiều màu, từ rất đậm cho đến rất nhạt như không có màu (và ở những người này, da có nước màu trắng hồng làm ẩn màu lên trên). Màu sắc của da là sắc tố melanin trong da, nhiều thì làm đậm màu đen lại, ít thì da nhạt đi. Nói chung phái nữ có ít melanin hơn phái nam.

Những người có tổ tiên sinh sống nhiều vùng phơi nắng, nhiệt độ cao có da đậm, khi da có tổ tiên sống vùng ít nắng, ôn đới trắng hơn. Tuy nhiên, càng về sau này càng có sự kết hợp giữa các sắc tộc, nên các màu da có nhiều sắc độ khác nhau.

Xem thêm
 Đại chủng Âu
 Đại chủng Á
 Đại chủng Úc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Định nghĩa chủng tộc lịch sử
Nhân học sinh học
Ngụy khoa học


title: Athous rufotestaceous

text:
Athous rufotestaceous là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Vriesea glutinosa

text:
Vriesea glutinosa là một loài thuộc chi Vriesea.

Giống
 Vriesea 'Amelita'
 Vriesea 'Brasilia'
 Vriesea 'Carlsbad'
 Vriesea 'Double Pleasure'
 Vriesea 'Galaxy'
 Vriesea 'Johnson's #637'
 Vriesea 'Madam Pele'
 Vriesea 'Splendide'
 Vriesea 'Symphonie'
 Vriesea 'Towering Flame'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

glutinosa
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật Venezuela
Thực vật được mô tả năm 1856


title: Newtoniellidae

text:
Newtoniellidae là một họ of minute ốc biển, marine động vật chân bụng động vật thân mềm, thuộc họ Triphoroidea.

Phân loại

It contains the following subfamilies :
 † Gothicispira Maxwell, 1988
 † Miopila Finlay, 1926
 Retilaskeya B. A. Marshall, 1978
 Adelacerithiinae
 Adelacerithium Ludbrook, 1941
 Ataxocerithiinae
 Ataxocerithium Tate, 1894
 Eumetulinae
 Cerithiopsida Bartsch, 1911
 Embrionalia Golikov, 1988
 Eumetula Thiele, 1912
 Furukawaia Kuroda & Habe in Habe, 1961
 Marshallaskeya Gründel, 1980
 Laeocochlidinae
 Laeocochlis Dunker & Metzger, 1875
 Sasamocochlis Gründel, 1980
 Newtoniellinae
 Cerithiella Verrill, 1882
 Granulotriforis Kosuge, 1967
 Paramendax A. W. B. Powell, 1937: synonym of Trituba Jousseaume, 1884
 Trituba Jousseaume, 1884
Genera brought into synonymy
 Altispecula Powell, 1930: synonym of Eumetula (Altispecula) Powell, 1930 represented as Eumetula Thiele, 1912
 Binda Laseron, 1951: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Cerithiolinum Locard, 1903: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Chasteria Iredale, 1915: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Eumeta Mörch, 1868: synonym of Eumetula Thiele, 1912
 Euseila Cotton, 1951: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Furukuwaia: synonym of Furukawaia Kuroda & Habe in Habe, 1961
 Geminataxum Iredale, 1936: synonym of Ataxocerithium Tate, 1894
 Laiocochlis Dunker & Metzger, 1874: synonym of Laeocochlis Dunker & Metzger, 1874
 Laskeya Iredale, 1918: synonym of Eumetula Thiele, 1912
 Lovenella G. O. Sars, 1878: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Newtonia Cossman, 1892: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Newtoniella Cossman, 1893: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Stilus Jeffreys, 1885: synonym of Cerithiella Verrill, 1882
 Tauroforis Sacco, 1895: synonym of Trituba Jousseaume, 1884

Chú thích

Triphoroidea


title: Sân bay quốc tế Ahmed Sékou Touré

text:
Sân bay quốc tế Ahmed Sékou Touré , cũng gọi là Sân bay quốc tế Gbessia, là sân bay ở Conakry, thủ đô của Cộng hòa Guinea ở Tây Phi. Sân bay này có 2 nhà ga quốc tế và nội địa.

Sân đỗ xe cũng là một nơi sinh viên ưa thích đến để ôn thi vì ít nơi ở quốc gia này có nơi công cộng vào miễn phí và luôn có đèn điện chiếu sáng.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Afrinat International Airlines (Accra, Bamako, Banjul, Dakar, Freetown)
Air France (Paris-Charles de Gaulle)
Air Ivoire (Abidjan, Bamako, Dakar)
Air Senegal International (Dakar)
Bellview Airlines (Abidjan, Lagos)
Benin Golf Air (Abidjan, Bamako, Cotonou, Dakar)
Brussels Airlines (Brussels)
Compagnie Aerienne du Mali (Abidjan, Bamako, Brazaville, Dakar, Douala, Libreville, Paris-Orly)
Elysian Airlines (Banjul, Freetown, Monrovia)
Pacifica Airlines (Miami)
Royal Air Maroc (Casablanca)
Slok Air International (Abidjan, Banjul, Bamako, Dakar)
Yamal Airlines (Bissau)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 A-Z World Airports

Sân bay Guinea
Conakry


title: Nguyễn Thu

text:
Nguyễn Thu (chữ Hán: 阮𠈅; 1799-1855), hiệu là Tĩnh Sơn tiên sinh, Cửu Chân Tĩnh Sơn, tự là Tỉnh Chất, là một danh sĩ và nhà sử học Việt Nam đầu thời Nguyễn.

Thân thế sự nghiệp
Ông trước có tên là Nguyễn Bảo (chữ Hán: 阮保), tự Định Phủ, quê tại làng Hương Khê (Lan Khê), huyện Nông Cống (nay là thôn Phương Khê, xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa; nhưng lại sinh ra và lớn lên ở quê mẹ làng Đa Sĩ, huyện Thanh Oai (nay thuộc phường Kiến Hưng, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội).

Gia đình ông nhiều đời đỗ đạt. Cụ nội là Nguyễn Hiệu đỗ Tiến sĩ khoa Canh Thìn 1700, ông nội là Nguyễn Hoàn đỗ Tiến sĩ khoa Quý Hợi 1743 thời Lê Trung hưng. Cha là Nguyễn Khê được phong là Hoằng tín đại phu, Quả nghị tướng quân, Trung thành môn vệ úy xuất thân, Thanh Xuyên bá; mẹ là bà Phan Thị Bích, con gái danh sĩ Phan Huy Ích.

Nguyễn Bảo thi đỗ Hương tiến, ân khoa Tân Tỵ, năm Minh Mệnh thứ 2 (1821).

Sau khi đỗ Hương tiến, Nguyễn Thu được bổ làm Tri huyện huyện Thanh Hà, trấn Hải Dương rồi thăng Tri phủ Kinh Môn.

Năm Minh Mệnh thứ 19 (1838), Nguyễn Thu được thăng lên Hộ bộ Viên ngoại lang.

Minh Mệnh thứ 21 (1840), ông được bổ nhiệm làm Án sát Hải Dương nhưng ngay năm sau chuyển về Kinh làm Hàn lâm viện Thị độc, sung Biên tu Quốc sử quán.

Năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), vì phải kiêng húy nên ông là mới đổi tên lại thành Nguyễn Thu.

Năm Thiệu Trị thứ 4 (1844), cuốn Đại Nam thực lục tiền biên hoàn thành, ông được thăng lên chức Thi giảng Học sĩ sung chức Biên tu.

Năm 1845 lại được thăng làm thự Hồng lô Tự khanh sung chức Toản tu ở Quốc sử quán.

Năm 1846 thăng Hồng lô Tự khanh sung chức Toản tu ở Quốc sử quán.

Năm Tự Đức năm thứ nhất (1848), ông được ban tước Quang Lộc tự khanh, sung làm Phó sứ sang nhà Thanh (Trung Quốc), khi về được thăng Thị lang bộ Lại, sau điều sang bộ Hộ.

Năm Tự Đức thứ 7 (1854) ông được đổi bổ làm Bố chính các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa.

Năm 1855, ông ốm mất ở nơi làm quan, lúc 56 tuổi. Đánh giá ông là người làm quan điềm tĩnh đáng khen, vua Tự Đức sai ban cấp thêm tiền tuất để tổ chức tang lễ cho ông.

Gia đình
Phu nhân của ông là bà Ngô Thị Nhuyễn, người tỉnh Hải Dương. Bà sinh cho ông một con trai là Nguyễn Giản và bốn con gái. Con trai ông, Nguyễn Giản, và cháu nội ông, Nguyễn Lợp Cấp, về sau đều đỗ Cử nhân.

Tác phẩm
Quốc sử ký biên
Kinh môn phủ chí
Thanh Hà huyện chí
Phương Sơn từ chí lược
Tinh thiều tùy bút
Sứ trình tạp ký
Điễn lễ lược khác
Thạch đề mộng thuyết
Anh vũ học ngôn
Biền lệ tạp văn
Tập cú thi thảo
Lê quý kỷ sự
Sử cục loại biên
Hoàn vũ kỷ
Thiên Nam tiệp chú ngoại kỷ sử lược

Chú thích

Tham khảo
 Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm (Tập 1 và Tập 2 in chung). Nhà xuất Khoa học xã hội, Hà Nội, 2003.
 Quốc sử quán triều Nguyễn: Đại Nam thực lục chính biên
 Phạm Tú Châu, mục từ "Nguyễn Thu", in trong sách Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
 TÌM HIỂU VỀ THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP NGUYỄN BẢO - NGƯỜI BIÊN TẬP CUỐN PHƯỢNG SƠN TỪ CHÍ LƯỢC

Quan lại nhà Nguyễn
Nhà văn Việt Nam thời Nguyễn
Người Thanh Hóa
N


title: Stygobromus wengerorum

text:
Stygobromus wengerorum là một loài giáp xác trong họ Crangonyctidae. Chúng là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Stygobromus wengerorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

W
Động vật Mỹ
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1974


title: Vụ Xuyên

text:
Huyện tự trị dân tộc Ngật Lão và dân tộc Miêu Vụ Xuyên (chữ Hán giản thể: 务川仡佬族苗族自治县, bính âm: Wùchuān GēlǎozúMiáozú Zìzhìxiàn) là một huyện thuộc địa cấp thị Tuân Nghĩa, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện tự trị này có diện tích 2773 km2, dân số năm 2002 là 420.000 người, mã số bưu chính là 564300. Chính quyền huyện đóng tại trấn Ngọc Khê.

Huyện tự trị này được chia thành các trấn: Đô Nhu, Phong Lạc, Hoàng Đô, Phù Dương, Trấn Nam, Nghiễn Sơn, Trác Thủy, Mao Thiên, Bạch Thụ và Đại Bình.
Hương: Tiêu Bá, Hồng Ti, Nê Cao, Phân Thủy và Thạch Triều.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chính quyền Vụ Xuyên

Tuân Nghĩa
Đơn vị cấp huyện Quý Châu


title: Varzy

text:
Varzy là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 1303. Vào ngày 1-1-2005, xấp xỉ là 1359.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Varzy page at l'Institut Géographique National (French)
 Varzy page at INSEE (French)
 Varzy page at Quid (French)
 Communes close to Varzy (French)
 Varzy on a map of France (French)

Xã của Nièvre


title: Le Grès

text:
Le Grès  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Boloria napaea

text:
Boloria napaea là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. In châu Âu the species được tìm thấy ở Anpơ, vùng núi phía bắc Scandinavia và ở phía đông Pyrenees. In Bắc Mỹ it được tìm thấy ở Alaska, tây bắc Canada và in small populations in the Canadian part of the Dãy núi Rocky, Alberta và Wyoming. In châu Á it được tìm thấy ở Xibia, dãy núi Altay và tỉnh Amur.

Sự miêu tả
Sải cánh dài 35–48 mm. Chúng bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa đi ểm.

Boloria napaea napaea

Sinh học
In Europa Ấu trùng ăn các loài Viola, especially Viola biflora và also Polygonum viviparum. In North America it also feeds on Polygonum bistortoides.

Chú thích

Tham khảo

Butterflies of Europe
Butterflies of Canada
Butterflies và Skippers of North America
Butterflies of Norway

Boloria
Côn trùng châu Âu


title: Antimargarita dulcis

text:
Antimargarita dulcis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 9 mm and 15 mm

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển Nam Cực dọc theo quần đảo Nam Shetland, bán đảo Nam Cực, biển Weddell và biển Ross.

Chú thích

Tham khảo
 Aldea C., Zelaya D.G. & Troncoso J.S. (2009) Two new trochids of the genus Antimargarita (Gastropoda: Vetigastropoda: Trochidae) from the Bellingshausen Sea and South Shetland Islands, Antarctica. Polar Biology 32:417–426

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Antimargarita dulcis; accessed: 1 tháng 2 năm 2011

Antimargarita


title: 2003 Harding

text:
2003 Harding (6559 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2003 Harding

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Brunellia subsessilis

text:
Brunellia subsessilis là một loài thực vật thuộc họ Brunelliaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Tham khảo

 Calderon, E. 1998. Brunellia subsessilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
S
Thực vật dễ tổn thương


title: Contagem

text:
Contagem là một thành phố Brasil. Thành phố này thuộc bang Minas Gerais. Dân số theo điều tra năm 2010 của Viện Địa lý và Thống kê Brasil là 625.393 người. Đây là thành phố đông dân thứ 28 của Brasil.

Tham khảo

Contagem
Bang Minas Gerais
Thành phố của Brasil
Đô thị bang Minas Gerais


title: Quận Sargent, North Dakota

text:
Quận Sargent là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Forman. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người, dân số năm 2009 là 3951 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1883
Lãnh thổ Dakota 1883


title: Melo umbilicatus

text:
Melo umbilicatus, tên tiếng Anh: heavy baler hoặc umbilicate melon', là một ốc biển rất lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 gastropods.com info

Melo


title: 5077 Favaloro

text:
5077 Favaloro (1974 MG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 6 năm 1974 bởi Felix Aguilar Observatory team ở El Leoncito Station.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5077 Favaloro

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: Caloptilia xanthopharella

text:
Caloptilia xanthopharella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland, New South Wales, Fiji, quần đảo Solomon và Vanuatu.

Ấu trùng ăn Glochidion species, bao gồm Glochidion ferdinandi. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Anthophora balassogloi

text:
Anthophora balassogloi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1876


title: Xylophanes tyndarus

text:
Xylophanes tyndarus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó sống ở México và Belize to Brasil và westward into Bolivia.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Xylophanes tyndarus  Sphingidae of the Americas

Xylophanes


title: Sphecodes fattigi

text:
Sphecodes fattigi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1956


title: Lema thinhi

text:
Lema thinhi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Lema


title: Taranidaphne

text:
Taranidaphne là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Taranidaphne bao gồm:

 Taranidaphne amphitrites (Melvill & Standen, 1903)
 Taranidaphne dufresnei Morassi & Bonfitto, 2001
 Taranidaphne hongkongensis (Sowerby III, 1889)
 Taranidaphne nereidum (Melvill & Standen, 1903)

Chú thích

Tham khảo

Conidae


title: Saint-Servant

text:
Saint-Servant () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 22,4 km², dân số năm 1999 là 810 người. Khu vực này có độ cao từ 22-163 mét trên mực nước biển.

Cư dân của Saint-Servant danh xưng trong tiếng Pháp là Servantais.

Tham khảo
 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Servant
Bản đồ của Saint-Servant trên Michelin

Saintservant


title: 9259 Janvanparadijs

text:
9259 Janvanparadijs (2189 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 9259 Janvanparadijs

Thiên thể phát hiện năm 1973
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lasioglossum tschibuklinum

text:
Lasioglossum tschibuklinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: Roggenstorf

text:
Roggenstorf là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg


title: Lasioglossum mendocinense

text:
Lasioglossum mendocinense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1936


title: HF

text:
HF hay Hf có thể là:
Axít flohiđric: dung dịch chứa khí hiđrô fluoride tan trong nước
HAL HF-24 Marut: một máy bay tiêm kích-ném bom của Ấn Độ
Hafni: nguyên tố hóa học có số hiệu nguyên tử là 72 trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
High frequency: Sóng điện từ có tần số cao trong dải sóng radio


title: Danh sách tổng thống Ý

text:
Đây là danh sách Tổng thống Ý với danh hiệu Presidente della Repubblica từ năm 1948.

Tổng thống Ý

 Tổng thống tạm quyền
 Không muốn được gọi là Tổng thống Cộng hòa Ý, chỉ muốn là Quốc trưởng Lâm thời, vì ông chưa được Nghị viện Cộng hòa bầu lên, nó chỉ được bầu đầu tiên năm 1948.
 Từ chức
 Lâm thời, Chủ tịch Thượng viện Cộng hòa
 Lâm thời từ 23 tháng 6 năm 1985 đến 3 tháng 7 năm 1985

Điện Quirinal (trong tiếng Ý là ) tại Roma là nơi ở chính thức của Tổng thống nước Cộng hòa Ý.

Xem thêm
 Chính trị Ý
 Thủ tướng Ý
 Danh sách thủ tướng Ý

Tham khảo

Liên kết ngoài
   - trang chính thức của Tổng thống Cộng hòa Ý

Ý


title: Grammephorus fuscus

text:
Grammephorus fuscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Solier miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Grammephorus


title: Opostegoides gorgonea

text:
Opostegoides gorgonea là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis và Robinson năm 1999, và được tìm thấy ở Malaysia.

Liên kết ngoài

Opostegoides


title: Toledo, Ohio

text:
Toledo là thành phố đông dân thứ tư của tiểu bang Hoa Kỳ Ohio và là quận lỵ của quận Lucas. Thành phố tự trị này nằm ở đông bắc Ohio phía cuối bờ tây hồ Erie và giáp với tiểu bang Michigan. Thành phố được thành lập năm 1833 bên bờ tây của sông Maumee. Toledo nổi tiếng với ngành công nghiệp thủy tinh và lắp ráp ô tô.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Trang chủ
 Greater Toledo Convention và Visitors Bureau
 Toledo, Ohio, 1876 từ Thư viện kỹ thuật số Thế giới
 Toledo, Ohio (Britannica)

Quận lỵ Ohio

Thành phố của Ohio
Thành phố ở quận Lucas, Ohio
Khu dân cư trên hồ Erie ở Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1833
Ohio 1833
Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ


title: Phylidorea bicolor

text:
Phylidorea bicolor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phylidorea
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Người Môn

text:
Người Môn (tiếng Myanmar: မွန်လူမျိုး); ) là một dân tộc nói tiếng Môn-Khmer ở Đông Nam Á, có quan hệ gần gũi với các dân tộc Môn-Khmer như người Khmer, người Khơ Mú, người Việt. Trong lịch sử, họ sống ở khu vực xung quanh biên giới phía Nam Thái Lan và Myanmar, là khu vực Hạ Miến Điện. Người Môn là những người đầu tiên ở bán đảo Trung Ấn tiếp nhận Phật giáo Nguyên thủy từ Sri Lanka và truyền bá lại xung quanh. Nhiều vị sư người Môn có vai trò quan trọng trong sự phát triển Phật giáo ở Thái Lan, Campuchia.

Người ta cho rằng người Môn có khoảng 8 triệu dân tự cho mình là hậu duệ của dân tộc Môn và duy trì văn hóa và ngôn ngữ nhưng đa số dân Môn (khoảng 4 triệu người) sử dụng tiếng Myanmar hiện đại trong công việc hàng ngày và chỉ đọc được chữ Myanmar chứ không phải tiếng mẹ đẻ của mình. Như nhiều dân tộc thiểu số khác tại Myanmar, họ bị buộc phải đồng hóa vào văn hóa Myanmar hoặc buộc phải bỏ đi.

Cộng đồng Môn tị nạn đông nhất hiện nay là ở Thái Lan. Nhiều người gốc Môn có vai trò quan trọng trong tôn giáo và chính trường Thái Lan. Vua Rama I có cha và vợ là người Môn. Cộng đồng Môn cũng một số ít sống ở Lào. Các cộng đồng nhỏ hơn ở các nước như Hoa Kỳ, Úc, Canada, Na Uy, Đan Mạch, Thụy Điển, Hà Lan và một số nước khác trên thế giới. Đa số người Môn sống quanh thành phố Bago hoặc tại những địa điểm kinh đô lịch sử của họ, cảng Mawlamyaing. Họ cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể phía Nam vùng đất thấp duyên hải của thành phố Ye.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Independent Mon News Agency
 Dating and Range of Mon Inscriptions
 Kao Wao News Group
 The Mon Information Home Page
 Mon state's profile
 Mon Music

Nhóm sắc tộc ở Lào
Nhóm sắc tộc ở Myanmar
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Cộng đồng Phật giáo
Các dân tộc Việt Nam


title: 2768 Gorky

text:
2768 Gorky là một tiểu hành tinh vành đai chính, được phát hiện bởi L. V. Zhuravleva ở 1978. Nó được đặt theo tên Maxim Gorky, nhà văn Nga.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Flora
Được phát hiện bởi Lyudmila Zhuravlyova
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Rhyacophila drotangpa

text:
Rhyacophila drotangpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Metacycla marginata

text:
Metacycla marginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Metacycla


title: Quận Taylor, West Virginia

text:
Quận Taylor là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân [5] năm 2000, quận đã có dân số 16.089 người, 6.320 hộ gia đình, và 4.487 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 93 người trên một dặm vuông (36/kmТВ). Có 7.125 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 41 trên một dặm vuông (16/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 98,07% người da trắng, 0,83% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,19% người Mỹ bản xứ, 0,17% châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 0,06% từ các chủng tộc khác, và 0,63% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,59% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 6.320 hộ, trong đó 30,90% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 56,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 10,90% có nữ hộ và không có chồng, và 29,00% là không lập gia đình. 25,50% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,47 và cỡ gia đình trung bình là 2,95.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 22,90% dưới độ tuổi 18, 7,90% 18-24, đạt 28,50% 25-44, 24,90% từ 45 đến 64, và 15,80% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 95,70 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,90 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 27.124, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 32.222. Phái nam có thu nhập trung bình USD 29.349 so với 20.116 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 13.681 USD. Có 15,30% gia đình và 20,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 27,00% những người dưới 18 tuổi và 16,10% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: Cassida alticola

text:
Cassida alticola là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Pyrrhalta brunneipes

text:
Pyrrhalta brunneipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Arcanelater

text:
Arcanelater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1975 bởi Costa.

Các loài
Chi này có các loài:
 Arcanelater spurius (Germar, 1841)

Chú thích

Tham khảo

Cleidecostini


title: Plethodontohyla

text:
Plethodontohyla là một chi động vật lưỡng cư trong họ Nhái bầu, thuộc bộ Anura. Chi này có 10 loài và 30% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Hình ảnh

Tham khảo

Họ Nhái bầu


title: Vereaux

text:
Vereaux là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Annuaire Marie website
Vereaux on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Megaleruca angolensis

text:
Megaleruca angolensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Megaleruca


title: Quận Falls, Texas

text:
Quận Falls (tiếng Anh:Falls County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Marlin.
Theo điều tra dân số năm 2000, quận có 18.576 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích , trong đó có  là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Các xa lộ chính
 U.S. Highway 77
 State Highway 6
 State Highway 7
 State Highway 14
 State Highway 53
 State Highway 320

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Dolichopeza cuneata cuneata

text:
Dolichopeza (Nesopeza) cuneata cuneata là một phân loài ruồi của loài Dolichopeza (Nesopeza) cuneata trong họ langpootmuggen (Tipulidae). Phân loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Dolichopeza


title: Parexosoma

text:
Parexosoma là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1932 bởi Laboissiere.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Parexosoma flaviventre (Baly, 1878)
 Parexosoma metallicum (Bryant, 1954)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Dufourea spiniventris

text:
Dufourea spiniventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1959


title: Sainte-Colombe, Lot

text:
Sainte-Colombe là một xã thuộc tỉnh Lot tây nam Pháp. Xã có diện tích 11,35 kilômét vuông, dân số theo điều tra năm 1999 là 164 người. Khu vực này có độ cao trung bình 580 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintecolombe


title: Vieux-Bourg

text:
Vieux-Bourg là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Notes et références=

Liên kết ngoài
 Vieux-Bourg sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Parectopa refulgens

text:
Parectopa refulgens là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Parectopa


title: Cocurès

text:
Cocurès là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Lozère, quận Florac, tổng Florac. Tọa độ địa lý của xã là 44° 20' vĩ độ bắc, 03° 37' kinh độ đông. Cocurès có điểm thấp nhất là 561 mét và điểm cao nhất là 980 mét. Xã có diện tích 3,55 km², dân số vào thời điểm 2003 là 175 người; mật độ dân số là 49 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Lozère


title: Tinodes bergerardi

text:
Tinodes bergerardi là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Tinodes


title: Horistonotus basalis

text:
Horistonotus basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Stomphastis dodonaeae

text:
Stomphastis dodonaeae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Madagascar.

Ấu trùng ăn Dodonaea madagascariensis và Dodonaea viscosa. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Stomphastis


title: Hyposmocoma vicina

text:
Hyposmocoma vicina là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở núi Waianae, nơi nó được tim thấy ở độ cao 1,700 feet.

Loài này được phát hiện trên Acacia koa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Apatania maritima

text:
Apatania maritima là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: Greifenhagen

text:
Greifenhagen là một đô thị trong huyện Mansfeld-Südharz trong bang Saxony-Anhalt, nước Đức. Đô thị Greifenhagen có diện tích 4,68 km².

Tham khảo