title: Ấn Độ

text:
Ấn Độ (, ), tên gọi chính thức là Cộng hòa Ấn Độ (, ) là một quốc gia cộng hòa có chủ quyền tại khu vực Nam Á. Đây là quốc gia lớn thứ 7 về diện tích và là quốc gia đông dân nhất trên thế giới với dân số trên 1,410 tỷ người tính đến nay. Ấn Độ tiếp giáp với Ấn Độ Dương ở phía Nam, biển Ả Rập ở phía Tây – Nam và vịnh Bengal ở phía Đông – Nam, Ấn Độ có đường biên giới trên bộ với Pakistan ở phía Tây; với Trung Quốc, Nepal và Bhutan ở phía Đông – Bắc và Myanmar cùng Bangladesh ở phía Đông. Trên biển Ấn Độ Dương, Ấn Độ giáp với Sri Lanka và Maldives; thêm vào đó, Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ có chung đường biên giới trên biển với Thái Lan và Indonesia.

Tiểu lục địa Ấn Độ là nơi khởi nguồn của nền văn minh lưu vực sông Ấn cổ đại, sớm hình thành nên các tuyến đường mậu dịch mang tính quốc tế cùng những Đế quốc rộng lớn, các Đế quốc này trở nên giàu có, thịnh vượng do thương mại cùng sức mạnh văn hóa - quân sự mang lại trong suốt chiều dài lịch sử của mình. Đây cũng là nơi khởi nguồn của 4 tôn giáo lớn trên thế giới bao gồm: Ấn Độ giáo, Phật giáo, Jaina giáo và Sikh giáo; trong khi Do Thái giáo, Hỏa giáo, Cơ Đốc giáo và Hồi giáo được truyền đến vào thiên niên kỷ thứ nhất sau Công nguyên - hình thành một nền văn hóa đa dạng bản sắc trong khu vực. Sang đến thời kỳ cận đại, khu vực Ấn Độ dần bị thôn tính và chuyển sang nằm dưới quyền quản lý của Công ty Đông Ấn Anh từ đầu thế kỷ XVIII, rồi cuối cùng nằm dưới quyền quản lý trực tiếp của Đế quốc Anh từ giữa thế kỷ XIX. Ấn Độ trở thành một quốc gia độc lập vào năm 1947 sau một cuộc đấu tranh giành độc lập dưới hình thức đấu tranh bất bạo động do lãnh tụ Mahatma Gandhi lãnh đạo.

Ngày nay, Ấn Độ là một quốc gia Cộng hòa Lập hiến Liên bang theo thể chế Nghị viện và Cộng hòa Tổng thống, kết hợp với dân chủ đại nghị và dân chủ trực tiếp, lãnh thổ bao gồm có 29 bang và 7 lãnh thổ liên bang. Nền kinh tế Ấn Độ có quy mô lớn thứ 6 trên thế giới xét theo GDP danh nghĩa và lớn thứ 3 toàn cầu tính theo sức mua tương đương (thống kê năm 2020). Kể từ sau khi ban hành các cải cách kinh tế mới dựa trên cơ sở mở cửa nền kinh tế cũng như hình thành kinh tế thị trường hoàn chỉnh vào năm 1991, Ấn Độ trở thành một trong những nền kinh tế lớn có tốc độ tăng trưởng nhanh trên thế giới, được công nhận là một nước công nghiệp mới.

Ấn Độ là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và là một cường quốc, có quân đội thường trực với số lượng lớn thứ 3 trên thế giới, đứng thứ 4 về sức mạnh quân sự tổng hợp và xếp hạng 3 toàn cầu về chi tiêu quân sự, Ấn Độ được đánh giá là một siêu cường tiềm năng. Ấn Độ là thành viên của hầu hết các tổ chức quốc tế lớn, trong đó tiêu biểu như: Liên Hợp Quốc, G-20, Khối Thịnh vượng chung Anh, WTO, IAEA, SAARC, NAM và BIMSTEC,... Xã hội Ấn Độ hiện đại là một xã hội đa nguyên, đa ngôn ngữ, văn hóa và dân tộc, đây cũng là nơi có sự đa dạng về các loài hoang dã nhiều nhất trong khu vực và cần được bảo tồn, bảo vệ. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn tiếp tục phải đối mặt với những thách thức kìm hãm sự phát triển của đất nước như: tỷ lệ nghèo đói cao, phân hóa giàu nghèo quá lớn, nạn tham nhũng, tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng, nhiều tư tưởng phân biệt đẳng cấp và hủ tục tôn giáo lạc hậu vẫn còn tồn tại, tình trạng suy dinh dưỡng, giáo dục và y tế công thiếu thốn ở vùng nông thôn, cùng chủ nghĩa khủng bố.

Từ nguyên

Thuật ngữ địa lý Bharat (भारत, ), được Hiến pháp Ấn Độ công nhận là một tên gọi chính thức của quốc gia, được sử dụng trong nhiều ngôn ngữ Ấn Độ với các biến thể. Bharat bắt nguồn từ tên của Bharata, một nhân vật thần học được kinh thánh Ấn Độ giáo mô tả là một hoàng đế truyền thuyết của Ấn Độ cổ đại. Hindustan () có nguồn gốc từ một từ trong tiếng Ba Tư có nghĩa là "Vùng đất của người Hindu"; trước năm 1947, thuật ngữ này ám chỉ một khu vực bao trùm lên bắc bộ Ấn Độ và Pakistan. Nó đôi khi được sử dụng để biểu thị toàn bộ Ấn Độ.

Trong các thư tịch Trung Quốc, thời nhà Hán gọi khu vực là "Thân Độc" (身毒), hay "Thiên Trúc" (天竺). Tên gọi Ấn Độ () xuất hiện lần đầu trong "Đại Đường Tây Vực ký" của cao tăng Huyền Trang đời nhà Đường.

Tên gọi India bắt nguồn từ Indus, từ này lại bắt nguồn từ một từ tiếng Ba Tư cổ là Hinduš. Thân từ của thuật ngữ tiếng Ba Tư bắt nguồn từ tiếng Phạn Sindhu, là tên gọi bản địa có tính lịch sử của sông Ấn (Indus). Người Hy Lạp cổ đại gọi người Ấn Độ là Indoi (Ινδοί), có thể dịch là "người của Indus".

Lịch sử

Ấn Độ cổ đại
Người hiện đại về phương diện giải phẫu được cho là đến Nam Á từ 73.000 – 55.000 năm trở lại đây, song các hài cốt được xác nhận của giống người này chỉ có niên đại sớm nhất là từ 30.000 năm trước. Tại nhiều nơi trên tiểu lục địa Ấn Độ, người ta phát hiện được các di chỉ nghệ thuật trên đá gần cùng thời với thời đại đồ đá giữa, bao gồm các chỗ ở hang đá Bhimbetka tại Madhya Pradesh. Khoảng năm 7000 TCN, các khu định cư thời đại đồ đá mới đầu tiên được biết đến đã xuất hiện trên tiểu lục địa, tại Mehrgarh và các di chỉ khác ở đông bộ Pakistan. Chúng dần phát triển thành văn minh thung lũng sông Ấn, là nền văn hóa đô thị đầu tiên tại Nam Á; và phát triển hưng thịnh trong khoảng thời gian 2500–1900 TCN tại Pakistan và tây bộ Ấn Độ. Nền văn minh này tập trung quanh các thành thị như Mohenjo-daro, Harappa, Dholavira, và Kalibangan, và dựa trên các hình thức sinh kế đa dạng, nền văn minh này có hoạt động sản xuất thủ công nghiệp mạnh cùng với mậu dịch trên phạm vi rộng.

Trong giai đoạn 2000–500 TCN, xét theo khía cạnh văn hóa, nhiều khu vực tại tiểu lục địa chuyển đổi từ thời đại đồ đồng đá sang thời đại đồ sắt. Vệ-đà là những thánh kinh cổ nhất của Ấn Độ giáo, chúng được soạn trong giai đoạn này, và các nhà sử học phân tích chúng để thừa nhận về một nền văn hóa Vệ-đà ở vùng Punjab và phần thượng của đồng bằng sông Hằng. Hầu hết các sử gia cũng nhận định trong giai đoạn này có một vài làn sóng người Ấn-Arya nhập cư đến tiểu lục địa từ phía tây-bắc. Chế độ đẳng cấp Vác-na xuất hiện trong giai đoạn này, tạo nên một hệ thống thứ bậc trong đó bao gồm các tăng lữ, quân nhân, nông dân tự do, tuy nhiên loại trừ người dân bản địa bằng cách gán cho công việc của họ là thứ ô uế. Trên cao nguyên Deccan, bằng chứng khảo cổ từ thời kỳ này góp phần khẳng định sự tồn tại của tổ chức chính trị ở một giai đoạn tù bang. Tại nam bộ Ấn Độ, một lượng lớn các bia kỷ niệm cự thạch có niên đại từ thời kỳ này cho thấy có một sự tiến triển lên cuộc sống định cư, ngoài ra còn có các dấu vết về nông nghiệp, bể tưới tiêu, và thủ công truyền thống nằm không xa đó.

Vào cuối giai đoạn Vệ-đà, khoảng thế kỷ V TCN, các tù bang nhỏ ở đồng bằng sông Hằng và tây-bắc thống nhất thành 16 quả đầu quốc và quân chủ quốc lớn, chúng được gọi là các mahajanapada. Đô thị hóa nổi lên và các tính chất chính thống trong thời kỳ này cũng hình thành nên các phong trào tôn giáo không chính thống, hai trong số đó trở thành các tôn giáo độc lập. Phật giáo dựa trên lời dạy của Tất-đạt-đa Cồ-đàm, thu hút các môn đồ từ tất cả các tầng lớp xã hội trừ tầng lớp trung lưu; ghi chép biên niên sử về cuộc đời của Phật là trung tâm trong việc khởi đầu lịch sử thành văn tại Ấn Độ. Đạo Jaina nổi lên trong thời kỳ của người mô phạm của nó là Mahavira. Tại một thời kỳ mà đô thị thêm phần thịnh vượng, cả hai tôn giáo đều duy trì sự từ bỏ như một tư tưởng, và cả hai đều hình thành các truyền thống tu viện lâu dài. Về mặt chính trị, vào thế kỷ III TCN, Vương quốc Magadha sáp nhập hoặc chinh phục các quốc gia khác để rồi nổi lên thành Đế quốc Maurya  . Đế quốc Maurya từng kiểm soát hầu hết tiểu lục địa ngoại trừ vùng viễn nam, song các khu vực lõi của nó nay bị phân ly bởi các khu vực tự trị lớn. Các quốc vương của Maurya được biết đến nhiều với việc xây dựng đế quốc và quản lý sinh hoạt công cộng một cách quả quyết, như Ashoka từ bỏ chủ nghĩa quân phiệt và ủng hộ rộng rãi "Phật pháp".

Văn học Sangam viết bằng tiếng Tamil tiết lộ rằng vào giai đoạn từ 200 TCN đến 200 CN, nam bộ bán đảo nằm dưới quyền quản lý của các triều đại Chera, Chola, và Pandya, các triều đại này có quan hệ mậu dịch rộng rãi với Đế quốc La Mã cũng như với khu vực Tây và Đông Nam Á. Ở bắc bộ Ấn Độ, Ấn Độ giáo khẳng định quyền kiểm soát phụ quyền trong gia đình, khiến phụ nữ tăng thêm tính lệ thuộc. Đến thế kỷ IV và V, Đế quốc Gupta được hình thành tại đồng bằng sông Hằng với một phức hệ về hành pháp và phú thuế, trở thành hình mẫu cho các vương quốc sau này tại Ấn Độ. Dưới chế độ Gupta, Ấn Độ giáo hồi phục dựa trên cơ sở lòng sùng đạo thay vì quản lý lễ nghi và bắt đầu khẳng định được mình. Sự phục hồi của Ấn Độ giáo thể hiện qua việc nở rộ các công trình điêu khắc và kiến trúc, những thứ trở nên quen thuộc trong một giới tinh hoa đô thị. Văn học tiếng Phạn cổ điển cũng nở rộ, và khoa học, thiên văn học, y học, toán học Ấn Độ có các tiến bộ đáng kể.

Ấn Độ trung đại

Thời kỳ Ấn Độ trung đại đầu kéo dài từ năm 600 đến năm 1200, có đặc điểm là các vương quốc mang tính khu vực và đa dạng văn hóa. Khi người cai trị phần lớn đồng bằng Ấn-Hằng từ 606 đến 647 là Hoàng đế Harsha cố gắng khuếch trương về phía nam, ông chiến bại trước quân chủ của triều Chalukya ngự trị tại Deccan. Khi người thừa tự của Harsha nỗ lực khuếch trương về phía đông, ông ta chiến bại trước quân chủ của Pala ngự trị tại Bengal. Khi triều Chalukya nỗ lực khuếch trương về phía nam, họ chiến bại trước triều Pallava ở xa hơn về phía nam, triều Pallava lại đối đầu với triều Pandya và triều Chola ở xa hơn nữa về phía nam. Không quân chủ nào trong giai đoạn này có thể thiết lập nên một đế quốc và kiểm soát liên tục các vùng đất nằm xa vùng lãnh thổ lõi của mình. Trong thời kỳ này, các mục dân có đất đai bị phát quang để phát triển kinh tế nông nghiệp được thu nhận vào trong xã hội đẳng cấp, trở thành tầng lớp thống trị phi truyền thống mới. Hệ thống đẳng cấp do đó bắt đầu thể hiện những khác biệt giữa các vùng.

Trong thế kỷ VI và VII, các bài thánh ca cầu nguyện đầu tiên được sáng tác bằng tiếng Tamil. Toàn Ấn Độ mô phỏng theo điều đó và khiến cho Ấn Độ giáo tái khởi, và toàn bộ các ngôn ngữ hiện đại trên tiểu lục địa có sự phát triển. Các vương thất lớn nhỏ tại Ấn Độ cùng các đền thờ mà họ bảo trợ thu hút một lượng rất lớn các thần dân đến kinh thành, các kinh thành cũng trở thành những trung tâm kinh tế. Các đô thị thánh đường với kính cỡ khác nhau bắt đầu xuất hiện khắp nơi khi Ấn Độ trải qua một quá trình đô thị hóa nữa. Đến thế kỷ VIII và IX, các ảnh hưởng của Ấn Độ được nhận thấy tại Đông Nam Á, khi mà văn hóa và hệ thống chính trị Nam Á được truyền bá ra các vùng đất mà nay là một phần của Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, Malaysia, và Java. Các thương nhân, học giả, và đôi khi là quân nhân Ấn Độ tham gia vào sự truyền bá này; người Đông Nam Á cũng có sự chủ động, nhiều người lưu lại một thời gian trong các trường dòng Ấn Độ và dịch các văn bản Phật giáo và Ấn Độ giáo sang ngôn ngữ của họ.

Các thị tộc du cư Trung Á sử dụng kỵ binh và có các đội quân đông đảo được thống nhất nhờ dân tộc và tôn giáo, sau thế kỷ X họ liên tiếp tràn qua các đồng bằng ở tây-bắc của Nam Á, cuối cùng hình thành nên Vương quốc Hồi giáo Delhi vào năm 1206. Vương quốc này kiểm soát phần lớn bắc bộ Ấn Độ, tiến hành nhiều hoạt động đánh phá xuống nam bộ Ấn Độ. Mặc dù chính quyền Hồi giáo ban đầu phá vỡ giới tinh hoa Ấn Độ, song các thần dân phi Hồi giáo của vương quốc này phần lớn vẫn duy trì được luật lệ và phong tục riêng của họ. Vương quốc Hồi giáo Delhi nhiều lần đẩy lui quân Mông Cổ trong thế kỷ XIII, cứu nguy Ấn Độ khỏi cảnh tàn phá giống như ở Trung và Tây Á. Vương quốc trở thành nơi định cư của những quân nhân bỏ trốn, người có học, pháp sư, thương gia, nghệ sĩ, thợ thủ công từ khu vực Trung và Tây Á, tạo nên một nền văn hóa Ấn-Hồi hổ lốn ở bắc bộ Ấn Độ. Các cuộc đột kích của Vương quốc Hồi giáo Delhi và sự suy yếu của các vương quốc khu vực ở nam bộ Ấn Độ tạo điều kiện cho Đế quốc Vijayanagara bản địa hình thành. Đế quốc phương nam này theo một truyền thống Shiva giáo mạnh mẽ và xây dựng nên kỹ thuật quân sự vượt lên trên Vương quốc Hồi giáo Delhi, kiểm soát được phần nhiều Ấn Độ Bán đảo, và có ảnh hưởng đến xã hội nam bộ Ấn Độ trong một thời gian dài sau đó.

Ấn Độ cận đại

Đầu thế kỷ XVI, bắc bộ Ấn Độ khi đó nằm dưới quyền cai trị của các quân chủ mà phần lớn theo Hồi giáo, song một lần nữa lại sụp đổ trước tính linh động và hỏa lực vượt trội của một thế hệ các chiến binh Trung Á mới. Đế quốc Mogul ra đời song không nghiền nát các xã hội địa phương, mà thay vào đó là cân bằng và bình định họ thông qua các thủ tục quản trị mới cùng giới tinh hoa cầm quyền vốn có đặc điểm đa dạng và bao dung, tạo ra một nền cai trị có hệ thống hơn, tập trung hóa và thống nhất. Nhằm tránh xiềng xích bộ lạc và bản sắc Hồi giáo, đặc biệt là dưới thời Akbar, người Mogul đoàn kết đế chế rộng lớn của họ thông qua lòng trung thành đối với một hoàng đế có địa vị gần như thần thánh, biểu đạt một nền văn hóa Ba Tư hóa. Các chính sách kinh tế quốc gia của Mogul, vốn có phần lớn nguồn thu đến từ nông nghiệp và yêu cầu các khoản thuế phải trả theo tiền bạc được quản lý chặt, khiến cho các nông dân và thợ thủ công tiến vào những thị trường lớn hơn. Đế quốc giữ được tình hình tương đối hòa bình trong phần lớn thế kỷ XVII, và đây là một yếu tố giúp mở rộng kinh tế Ấn Độ, kết quả là sự bảo trợ lớn hơn đối với hội họa, các loại hình văn chương, dệt, và kiến trúc. Các nhóm xã hội mới kết hợp tại bắc bộ và tây bộ Ấn Độ, như Maratha, Rajput, và Sikh, giành được tham vọng về quân sự và quản trị dưới chế độ Mogul, và thông qua cộng tác hoặc tai họa, họ thu được cả sự công nhận và kinh nghiệm quân sự. Sự mở rộng thương mại dưới chế độ Mogul giúp cho giới tinh hoa thương mại và chính trị Ấn Độ mới dọc theo các bờ biển nam bộ và đông bộ nổi bật lên. Khi đế quốc tan rã, nhiều người trong giới tinh hoa này có thể theo đuổi và kiểm soát được công việc của họ.

Đầu thế kỷ XVIII, khi mà ranh giới giữa thống trị thương mại và chính trị ngày càng bị lu mờ, một số công ty mậu dịch phương Tây, bao gồm Công ty Đông Ấn Anh, thiết lập nên các tiền đồn ven biển. Công ty Đông Ấn Anh có quyền kiểm soát đối với các vùng biển, tiềm lực lớn hơn, có khả năng huấn luyện quân sự cùng công nghệ tiến bộ hơn, do vậy thu hút một bộ phận giới tinh hoa Ấn Độ. Nhờ đó, Công ty Đông Ấn Anh gặp thuận lợi trong việc giành quyền kiểm soát đối với vùng Bengal vào năm 1765 và gạt các công ty châu Âu khác ra ngoài lề. Công ty Đông Ấn Anh tiếp tục tiếp cận được sự giàu có của Bengal, và sau khi tăng cường sức mạng và quy mô quân đội thì Công ty có năng lực thôn tính hoặc khuất phục hầu hết Ấn Độ vào thập niên 1820. Ấn Độ sau đó không còn là nhà xuất khẩu hàng hóa chế tạo như một thời gian dài trước đó, mà trở thành một nơi cung cấp nguyên liệu cho Đế quốc Anh, và nhiều sử gia xem đây là lúc thời kỳ thực dân tại Ấn Độ bắt đầu. Đương thời, do quyền lực kinh tế bị Nghị viện Anh Quốc tước bỏ một cách nghiêm trọng và do bản thân trên thực tế là một cánh tay nối dài của chính phủ Anh Quốc, Công ty Đông Ấn Anh bắt đầu có ý thức hơn trong việc tiến vào các hoạt động phi kinh tế như giáo dục, cải cách xã hội, và văn hóa.

Ấn Độ hiện đại

Các sử gia xem thời kỳ hiện đại của Ấn Độ bắt đầu từ giai đoạn 1848–1885. Việc bổ nhiệm James Broun-Ramsay làm Toàn quyền của Công ty Đông Ấn Anh vào năm 1848 chuẩn bị cho những thay đổi cốt yếu đối với một quốc gia hiện đại. Chúng bao gồm củng cố và phân ranh giới chủ quyền, sự giám sát của người dân, và giáo dục cho công dân. Các biến đổi về công nghệ như đường sắt, kênh đào, và điện báo được đưa đến Ấn Độ không lâu sau khi chúng được giới thiệu tại châu Âu. Tuy nhiên, sự bất mãn đối với Công ty cũng tăng lên trong thời kỳ này, và Khởi nghĩa Ấn Độ 1857 bùng nổ. Cuộc khởi nghĩa bắt nguồn từ những oán giận và nhận thức đa dạng, bao gồm cải cách xã hội kiểu Anh, thuế đất khắc nghiệt, và đối đãi tồi của một số địa chủ giàu có và phiên vương, nó làm rung chuyển nhiều khu vực ở bắc bộ và trung bộ Ấn Độ và làm lung lay nền móng của Công ty Đông Ấn Anh. Mặc dù cuộc khởi nghĩa bị đàn áp vào năm 1858, song nó khiến cho Công ty Đông Ấn Anh giải thể và Chính phủ Anh Quốc từ đó trực tiếp quản lý Ấn Độ. Những người cai trị mới công bố một nhà nước nhất thể và một hệ thống nghị viện từng bước theo kiểu Anh song có hạn chế, nhưng họ cũng bảo hộ các phó vương và quý tộc địa chủ nhằm tạo ra một thế lực hộ vệ phong kiến để chống lại bất ổn trong tương lai. Trong các thập niên sau đó, hoạt động quần chúng dần nổi lên trên khắp Ấn Độ, cuối cùng dẫn đến việc thành lập Đảng Quốc đại Ấn Độ vào năm 1885.

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật cùng với thương mại hóa nông nghiệp trong nửa sau thế kỷ XIX gây nên các khó khăn kinh tế: nhiều nông dân nhỏ trở nên phụ thuộc vào các nhu cầu của các thị trường xa xôi. Số lượng nạn đói quy mô lớn gia tăng, và có ít công việc công nghiệp được trao cho người Ấn Độ. Tuy nhiên, nó cũng có những tác động tích cực: trồng trọt mang tính thương mại, đặc biệt là ở vùng Punjab mới được khơi kênh, khiến sản lượng lương thực dành cho tiêu dùng nội địa gia tăng. Hệ thống đường sắt giúp cung cấp đồ cứu tế đến những nơi bị nạn đói nguy cấp, giảm đáng kể chi phí vận chuyển hàng hóa, và giúp ích cho ngành công nghiệp non trẻ của Ấn Độ. Có khoảng một triệu người Ấn Độ phục vụ cho Anh Quốc trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, và sau cuộc chiến này là một thời kỳ mới. Thời kỳ này mang dấu ấn với các cải cách của Anh Quốc song cũng có các áp chế về luật pháp, với việc người Ấn Độ mãnh liệt hơn trong việc yêu cầu quyền tự trị, và với việc bắt đầu một phong trào bất bạo động bất hợp tác - trong đó Mohandas Karamchand Gandhi trở thành lãnh tụ và biểu tượng. Trong thập niên 1930, Anh Quốc ban hành các cải cách lập pháp một cách chậm chạp; Đảng Quốc đại Ấn Độ giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử. Thập niên tiếp theo chìm trong các cuộc khủng hoảng: Ấn Độ tham gia vào Chiến tranh thế giới thứ hai, Đảng Quốc đại kiên quyết bất hợp tác, và một đợt bột phát chủ nghĩa dân tộc Hồi giáo. Tất cả đều bị ngăn lại với việc Ấn Độ giành được độc lập vào năm 1947, song bị kiềm chế do thuộc địa này phân chia thành hai quốc gia: Ấn Độ và Pakistan.

Tuy được Anh trao trả độc lập trong hòa bình, nhưng mâu thuẫn nội bộ tại Ấn Độ khiến đổ máu vẫn xảy ra. Tiếp theo và trước khi có sự chia cắt các tỉnh Punjab và Bengal, bạo động giữa người Sikh, Hindu và Hồi giáo đã bùng nổ ở một vài nơi, bao gồm Punjab, Bengal và Delhi, làm 500.000 người thiệt mạng. Ngày 30 tháng 1 năm 1948, trên đường đến một nơi thờ tụng, Mahatma Gandhi, người lãnh đạo phong trào giành độc lập, bị bắn chết bởi một môn đồ Ấn giáo cực đoan.

Để khẳng định hình ảnh là một quốc gia độc lập, hiến pháp Ấn Độ được hoàn thành vào năm 1950, xác định Ấn Độ là một nền cộng hòa thế tục và dân chủ. Trong 60 năm kể từ đó, Ấn Độ trải qua cả những thành công và thất bại. Đất nước này vẫn duy trì một chế độ dân chủ với các quyền tự do dân sự, một Tòa án tối cao hoạt động tích cực, và một nền báo chí độc lập ở mức độ lớn. Tự do hóa kinh tế bắt đầu từ thập niên 1990, và tạo ra một tầng lớp trung lưu thành thị có quy mô lớn, biến Ấn Độ thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh trên thế giới, và tăng cường ảnh hưởng địa chính trị của mình. Phim, âm nhạc, và giảng đạo của Ấn Độ đóng một vai trò ngày càng lớn trong văn hóa toàn cầu. Tuy nhiên, Ấn Độ phải đương đầu với các vấn đề như tình trạng nghèo nàn phổ biến ở cả thành thị lẫn nông thôn;, các xung đột liên quan đến tôn giáo và đẳng cấp; từ quân nổi dậy Naxalite được truyền cảm hứng từ tư tưởng Mao Trạch Đông; từ chủ nghĩa ly khai tại Jammu và Kashmir và tại Đông Bắc. Có các tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết với Trung Quốc, từng leo thang thành Chiến tranh Trung-Ấn vào năm 1962 (Ấn Độ thua trận và mất một số lãnh thổ); và các cuộc chiến tranh biên giới với Pakistan bùng phát vào các năm 1947, 1965, 1971, và 1999. Sự đối đầu hạt nhân Ấn Độ–Pakistan lên đến đỉnh vào năm 1998.

Địa lý

Ấn Độ bao trùm phần lớn tiểu lục địa Ấn Độ và nằm trên đỉnh của mảng kiến tạo Ấn Độ- một phần của mảng Ấn-Úc. Các quá trình địa chất học xác định được của Ấn Độ bắt đầu từ 75 triệu năm trước, khi đó tiểu lục địa Ấn Độ một bộ phận của siêu lục địa phương nam Gondwana và bắt đầu trôi giạt về phía đông-bắc qua Ấn Độ Dương (khi đó còn chưa thành hình) kéo dài trong 50 triệu năm. tiểu lục địa sau đó va chạm và hút chìm bên dưới mảng Á-Âu đẩy lên cao dãy Himalaya có độ cao lớn nhất hành tinh. Dãy Himalaya hiện tiếp giáp với Ấn Độ ở phía Bắc và Đông-Bắc. Tại đáy biển cũ nằm ngay phía nam dãy Himalaya, kiến tạo mảng hình thành nên một máng rộng lớn để rồi dần bị trầm tích từ sông bồi lấp; hình thành nên đồng bằng Ấn-Hằng hiện nay. Ở phía tây có hoang mạc Thar, dãy núi cổ Aravalli chia cắt hoang mạc này với đồng bằng Ấn-Hằng.

Mảng Ấn Độ gốc còn lại hiện là phần Ấn Độ bán đảo, đây là phần cổ nhất và có địa chất ổn định nhất của Ấn Độ; viễn bắc của phần này là các dãy Satpura và Vindhya tại trung bộ Ấn Độ. Hai dãy song song này chạy từ bờ biển Ả Rập thuộc bang Gujarat ở phía tây đến cao nguyên Chota Nagpur có nhiều than thuộc bang Jharkhand ở phía đông. Ở phía nam, ở hai bên sườn tây và đông của cao nguyên Deccan là các dãy núi ven biển được gọi là Ghat Tây và Ghat Đông; cao nguyên có các thành hệ đá cổ nhất của quốc gia, một vài trong số đó có trên 1 tỷ năm tuổi. Ấn Độ nằm ở bắc Xích đạo, từ 6°44' đến 35°30' vĩ Bắc (37°6' nếu tính cả vùng tuyên bố chủ quyền tại Kashmir) và từ 68°7' đến 97°25' kinh Đông.

Ấn Độ có đường bờ biển dài ; trong đó,  thuộc Ấn Độ bán đảo và  thuộc các dãy đảo Andaman, Nicobar, và Lakshadweep. Theo biểu đồ thủy văn học của Hải quân Ấn Độ, bờ biển lục địa của quốc gia gồm: 43% là bãi biển cát; 11% là bờ đá, gồm cả vách đá; và 46% là bãi bùn hay bãi lầy.

Các sông lớn bắt nguồn từ dãy Himalaya về căn bản chảy qua lãnh thổ Ấn Độ gồm có sông Hằng và Brahmaputra, cả hai đều đổ nước vào vịnh Bengal. Các chi lưu quan trọng của sông Hằng bao gồm Yamuna và Kosi; độ dốc quá nhỏ của sông Kosi thường dẫn đến các trận lụt nghiêm trọng và thay đổi dòng chảy. Các sông chính ở phần bán đảo có độ dốc lớn hơn nên giúp ngăn ngừa nạn lụt, gồm có Godavari, Mahanadi, Kaveri, và Krishna, chúng đều đổ nước vào vịnh Bengal; trong khi Narmada và Tapti đổ nước vào biển Ả Rập. Các địa điểm đặc biệt của vùng ven biển Ấn Độ là đồng lầy nước mặn Kutch ở tây bộ Ấn Độ và đồng bằng phù sa Sundarbans (chia sẻ với Bangladesh) ở đông bộ Ấn Độ. Ấn Độ có hai quần đảo lớn: Lakshadweep, gồm các đảo san hô vòng ở ngoài khơi bờ biển tây-nam Ấn Độ; còn Quần đảo Andaman và Nicobar là một dãy núi lửa trên biển Andaman.

Khí hậu Ấn Độ chịu ảnh hưởng mạnh từ dãy Himalaya và hoang mạc Thar, các cơn gió mùa vào mùa hè và mùa đông có sự tác động từ hai nơi này và mang ý nghĩa quan trọng về kinh tế và văn hóa. Himalaya ngăn gió hạ giáng lạnh từ Trung Á thổi xuống, giữ cho phần lớn tiểu lục địa Ấn Độ ấm hơn so với những nơi khác cùng vĩ độ. Hoang mạc Thar đóng một vai trò quyết định trong việc hút gió mùa mùa hè tây-nam chứa nhiều hơi ẩm từ tháng 6 đến tháng 10, cung cấp phần lớn lượng mưa của Ấn Độ. Bốn nhóm khí hậu lớn chi phối tại Ấn Độ: nhiệt đới mưa, nhiệt đới khô, cận nhiệt đới ẩm, núi cao.

Môi trường
Tại Ấn Độ, các vấn đề chủ yếu về môi trường bao gồm suy thoái rừng và suy thoái đất nông nghiệp; cạn kệt tài nguyên nước, khoáng sản, rừng, cát và đá; suy thoái môi trường; các vấn đề về y tế công; mất đa dạng sinh học; các hệ sinh thái mất khả năng phục hồi và an ninh sinh kế cho người nghèo. Tuy nhiên, theo các dữ liệu thu thập được và nghiên cứu tác động môi trường của các chuyên gia Ngân hàng Thế giới, từ năm 1995 đến năm 2010, Ấn Độ là một trong những nước có sự tiến bộ nhanh nhất thế giới trong việc giải quyết các vấn đề môi trường và cải thiện chất lượng môi trường.

Ngôn ngữ chính thức
Ấn Độ có tổng cộng 22 ngôn ngữ đồng chính thức. Điều này cũng dễ hiểu vì Ấn Độ rất đông dân mà không có một ngôn ngữ đồng nhất như quốc gia láng giềng Trung Quốc. Sau đây là danh sách các ngôn ngữ phổ biến nhất tại Ấn Độ, bao gồm cả ngôn ngữ chính thức lẫn ngôn ngữ sử dụng phổ biến trên thực tế:

Đa dạng sinh học

Ấn Độ nằm trong vùng sinh thái Indomalaya và gồm có ba điểm nóng đa dạng sinh học. Ấn Độ là một trong 17 quốc gia đa dạng sinh vật siêu cấp, có 8,6% tổng số loài thú, 13,7% tổng số loài chim, 7,9% tổng số loài bò sát, 6% tổng số loài lưỡng cư, 12,2% tổng số loài cá, và 6,0% tổng số loài thực vật có hoa. Ấn Độ có nhiều loài đặc hữu, chiếm tỷ lệ 33%, và nằm tại các vùng sinh thái như rừng shola. Môi trường sống trải dài từ rừng mưa nhiệt đới của quần đảo Andaman, Ghat Tây, và Đông Bắc đến rừng tùng bách trên dãy Himalaya. Giữa chúng là rừng sala sớm rụng ẩm ở đông bộ Ấn Độ; rừng tếch sớm rụng khô ở trung bộ và nam bộ Ấn Độ; và rừng gai do keo Ả Rập thống trị nằm ở trung bộ Deccan và tây bộ đồng bằng sông Hằng. Dưới 12% đất đai của Ấn Độ có rừng rậm bao phủ. Sầu đâu là một loài cây quan trọng tại Ấn Độ, được sử dụng rộng rãi trong thảo dược nông thôn Ấn Độ. Cây đề xuất hiện trên các ấn ở di chỉ Mohenjo-daro, Đức Phật giác ngộ dưới gốc của loài cây này.

Nhiều loài tại Ấn Độ bắt nguồn từ các taxon có nguồn gốc từ Gondwana- nơi mà mảng Ấn Độ tách ra từ hơn 106 triệu năm trước. Ấn Độ bán đảo sau đó di chuyển đến và va chạm với siêu lục địa Laurasia và khởi đầu sự trao đổi loài trên quy mô lớn. Việc khởi đầu kỷ nguyên núi lửa và thay đổi khí hậu vào 20 triệu năm trước dẫn đến tuyệt chủng hàng loạt. Các loài thú sau đó tiến vào Ấn Độ từ châu Á thông qua hai hành lang động vật địa lý học đi vòng qua sườn dãy Himalaya đang nổi lên. Do đó, trong khi 45,8% số loài bò sát và 55,8% số loài lưỡng cư là đặc hữu, thì chỉ có 12,6% số loài thú và 4,5% số loài chim là đặc hữu. Ấn Độ có 172 loài động vật bị đe dọa theo chỉ định của IUCN, hay 2,9% số loài gặp nguy hiểm.

Việc loài người tràn ngập và tàn phá sinh thái trong những thập niên gần dây khiến các loài hoang dã gặp nguy hiểm cực kỳ lớn. Hệ thống các vườn quốc gia và khu bảo tồn khởi đầu từ năm 1935, và sau đó được mở rộng về căn bản. Năm 1972, Ấn Độ ban hành Luật bảo vệ loài hoang dã và Dự án Hổ để bảo vệ những vùng hoang vu cốt yếu; Đạo luật Bảo tồn rừng được ban hành vào năm 1980 và sửa đổi bổ sung vào năm 1988. Ấn Độ có hơn 500 khu bảo tồn loài hoang dã và 13 khu dự trữ sinh quyển, bốn trong số đó là một phần của Hệ thống khu dự trữ sinh quyển thế giới; 25 khu đất ngập nước được đăng ký nằm dưới Công ước Ramsar.

Chính trị

Ấn Độ được xem là nền dân chủ đông dân nhất trên thế giới. Đây là một nước cộng hòa nghị viện với một hệ thống đa đảng, có sáu chính đảng cấp quốc gia được công nhận, bao gồm Đảng Quốc đại Ấn Độ và Đảng Bharatiya Janata (Đảng Nhân dân Ấn Độ), và trên 40 chính đảng cấp địa phương. Đảng Quốc đại được nhận định là có tư tưởng trung-tả hay là "tự do" trong văn hóa chính trị Ấn Độ, còn Đảng Bharatiya Janata có tư tưởng trung-hữu hay là "bảo thủ". Trong hầu hết giai đoạn từ 1950 — tức khi Ấn Độ lần đầu tiên trở thành một nước cộng hòa — đến cuối thập niên 1980, Đảng Quốc đại nắm giữ đa số ghế trong Quốc hội. Tuy nhiên, kể từ đó, Đảng Quốc đại ngày càng chia sẻ nhiều hơn vũ đài chính trị với Đảng Bharatiya Janata, cũng như với các chính đảng cấp địa phương mạnh khác trong các một liên minh đa đảng.

Trong ba cuộc tổng tuyển cử đầu tiên tại nước Cộng hòa Ấn Độ, tức vào các năm 1951, 1957, và 1962, Đảng Quốc đại do Jawaharlal Nehru lãnh đạo đã dễ dàng giành chiến thắng. Khi Jawaharlal Nehru qua đời vào năm 1964, Lal Bahadur Shastri trở thành thủ tướng trong một thời gian ngắn; người kế vị sau khi Lal Bahadur Shastri qua đời năm 1966 là Indira Gandhi, người này lãnh đạo Đảng Quốc đại giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1967 và 1971. Sau khi quần chúng bất mãn vì tình trạng khẩn cấp mà bà tuyên bố vào năm 1975, Đảng Quốc đại thất cử vào năm 1977; đa số cử tri khi đó bỏ phiếu cho Đảng Janata mới thành lập và phản đối tình trạng khẩn cấp. Chính phủ của Đảng Janata kéo dài hơn ba năm. Đảng Quốc đại lại được bầu lên nắm quyền vào năm 1980, và trải qua thay đổi trong hàng ngũ lãnh đạo vào năm 1984 khi Indira Gandhi bị ám sát; kế nhiệm bà là người con trai Rajiv Gandhi, người này dễ dàng giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử cùng năm đó. Đảng Quốc đại lại thất cử vào năm 1989 trước một liên minh Mặt trận Quốc gia, lãnh đạo liên minh này là Đảng Janata Dal mới thành lập và liên minh với Mặt trận Cánh tả; chính phủ của liên minh này tồn tại chưa đầy hai năm. Các cuộc bầu cử lại được tổ chức vào năm 1991; lần này không đảng nào giành được đa số tuyệt đối. Tuy nhiên, Đảng Quốc đại có thể thành lập nên một chính phủ thiểu số do P. V. Narasimha Rao lãnh đạo với địa vị là đảng đơn lẻ lớn nhất.

Sau cuộc tổng tuyển cử năm 1996 là hai năm bất ổn chính trị, một vài liên minh đoản mệnh chia sẻ quyền lực. Đảng Bharatiya Janata lập nên một chính phủ tồn tại một thời gian ngắn trong năm 1996; sau đó là hai chính phủ do liên minh Mặt trận Thống nhất thành lập. Năm 1998, Đảng Bharatiya Janata có thể thành lập nên một liên minh thắng lợi là Liên minh Dân chủ Quốc gia do Atal Bihari Vajpayee lãnh đạo. Chính phủ Liên minh Dân chủ Quốc gia trở thành chính phủ phi Quốc đại, chính phủ liên minh đầu tiên hoàn tất nhiệm kỳ 5 năm. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2004, một lần nữa không có đảng nào giành đa số tuyệt đối, song lần này Đảng Quốc đại nổi lên với địa vị là đảng đơn lẻ lớn nhất, họ thành lập một liên minh thắng lợi là Liên minh Cấp tiến Quốc gia (UPA). Liên minh nhận được sự ủng hộ của các đảng tả khuynh và các thành viên quốc hội phản đối Đảng Bharatiya Janata. Liên minh Cấp tiến Quốc gia trở lại nắm quyền sau cuộc tổng tuyển cử năm 2009 với số ghế cao hơn, và không còn cần phải có sự ủng hộ từ các đảng cộng sản tại Ấn Độ. Năm đó, Manmohan Singh trở thành thủ tướng đầu tiên được tái cử cho một nhiệm kỳ 5 năm liên tiếp kể từ thời Jawaharlal Nehru. Trong tổng tuyển cử năm 2014, đảng Bharatiya Janata trở thành chính đảng đầu tiên kể từ năm 1984 giành được đa số ghế và có thể cầm quyền mà không cần sự ủng hộ từ các chính đảng khác.

Chính phủ

Ấn Độ là một liên bang với một hệ thống nghị viện nằm dưới sự khống chế của Hiến pháp Ấn Độ. Đây là một nước cộng hòa lập hiến với chế độ dân chủ đại nghị, trong đó "quyền lực đa số bị kiềm chế bởi các quyền thiểu số được bảo vệ theo pháp luật". Chế độ liên bang tại Ấn Độ xác định rõ sự phân chia quyền lực giữa chính phủ liên bang và các bang. Chính phủ tuân theo sự kiểm tra và cân bằng của Hiến pháp. Hiến pháp Ấn Độ có hiệu lực vào ngày 26 tháng 1 năm 1950, trong lời mở đầu của nó có viết rằng Ấn Độ là một nước cộng hòa có chủ quyền, xã hội, thế tục, dân chủ. Mô hình chính phủ của Ấn Độ theo truyền thống được mô tả là "bán liên bang" do trung ương mạnh và các bang yếu, song kể từ cuối thập niên 1990 thì Ấn Độ đã phát triển tính liên bang hơn nữa do kết quả của các thay đổi về chính trị, kinh tế và xã hội.

Biểu tượng quốc gia

Chính phủ liên bang gồm ba nhánh:
 Hành pháp: Tổng thống Ấn Độ là nguyên thủ quốc gia và được một đại cử tri đoàn quốc gia bầu gián tiếp với một nhiệm kỷ 5 năm. Thủ tướng Ấn Độ đứng đầu chính phủ và thi hành hầu hết quyền lực hành pháp. Thủ tướng do tổng thống bổ nhiệm, và theo quy ước là người được chính đảng hoặc liên minh đảng phải nắm giữ đa số ghế trong hạ viện ủng hộ. Nhánh hành pháp của chính phủ Ấn Độ gồm có tổng thống, phó tổng thống, và Hội đồng Bộ trưởng do thủ tướng đứng đầu. Người được bổ nhiệm làm bộ trưởng phải là một thành viên trong các viện của quốc hội. Trong hệ thống quốc hội Ấn Độ, hành pháp lệ thuộc lập pháp; thủ tướng và hội đồng Bộ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp trước hạ viện của quốc hội.
 Lập pháp: Cơ quan lập pháp của Ấn Độ là lưỡng viện quốc hội. Quốc hội Ấn Độ hoạt động theo một hệ thống kiểu Westminster và gồm có thượng viện được gọi là Rajya Sabha ("Hội đồng các bang") và hạ viện được gọi là Lok Sabha ("Viện Nhân dân"). Rajya Sabha là một thể chế thường trực gồm có 245 thành viên phục vụ trong nhiệm kỳ 6 năm được đặt so le. Hầu hết họ được bầu gián tiếp từ các cơ quan lập pháp bang và lãnh thổ và số lượng tương ứng với tỷ lệ dân số của bang so với dân số quốc gia. 543 thành viên của Lok Sabha được bầu trực tiếp theo thể chế phổ thông đầu phiếu; họ đại diện cho các khu vực bầu cử riêng rẽ trong nhiệm kỳ 5 năm. Hai thành viên còn lại của Lok Sabha do tổng thống chỉ định từ cộng đồng người Anh-Ấn, trong trường hợp tổng thống quyết định rằng cộng đồng này không được đại diện tương xứng.
 Tư pháp: Ấn Độ có bộ máy tư pháp độc lập gồm ba cấp nhất thể, gồm: Tòa án Tối cao do Chánh án đứng đầu, 25 tòa thượng thẩm, và một lượng lớn tòa án sơ thẩm. Toà án Tối cao có thẩm quyền ban đầu đối với các vụ án liên quan đến các quyền cơ bản và tranh chấp giữa các bang và Trung ương; nó có quyền chống án đối với các tòa án thượng thẩm. Nó có quyền công bố luật và vô hiệu hóa các luật liên bang hay bang mà trái với hiến pháp. Tòa án Tối cao cũng là cơ quan diễn giải cuối cùng của hiến pháp.

Phân vùng

Ấn Độ là một liên bang gồm 28 bang và 8 lãnh thổ liên bang. Toàn bộ các bang, cùng các lãnh thổ liên bang Jammu và Kashmir, Puducherry và Delhi, bầu nên cơ quan lập pháp và chính phủ theo hệ thống Westminster. Năm lãnh thổ liên bang còn lại do Trung ương quản lý trực tiếp thông qua các quản trị viên được bổ nhiệm. Năm 1956, dựa theo Luật Tái tổ chức các bang, các bang của Ấn Độ được tái tổ chức dựa trên cơ sở ngôn ngữ. Kể từ đó, cấu trúc các bang phần lớn vẫn không thay đổi. Mỗi bang hay lãnh thổ liên bang được chia thành các huyện. Các huyện chia tiếp thành các tehsil và cuối cùng là các làng.

Các bang

Lãnh thổ liên bang

Ngoại giao

Kể từ khi độc lập vào năm 1947, Ấn Độ duy trì các quan hệ thân mật với hầu hết các quốc gia. Trong thập niên 1950, Ấn Độ ủng hộ mạnh mẽ quá trình phi thực dân hóa tại châu Phi và châu Á, đóng một vai trò lãnh đạo trong Phong trào Không liên kết. Vào cuối thập niên 1980, quân đội Ấn Độ can thiệp ra nước ngoài theo lời mời của các quốc gia láng giềng: một hoạt động gìn giữ hòa bình tại Sri Lanka từ năm 1987 đếm năm 1990; và một cuộc can thiệp vũ trang để ngăn chặn một nỗ lực đảo chính tại Maldives. Ấn Độ có các mối quan hệ căng thẳng với Pakistan; hai quốc gia từng bốn lần tiến tới chiến tranh vào các năm 1947, 1965, 1971 và 1999. Ba trong số bốn cuộc chiến diễn ra trên lãnh thổ tranh chấp Kashmir, còn cuộc chiến năm 1971 diễn ra sau khi Ấn Độ ủng hộ nền độc lập cho Bangladesh. Sau khi tiến hành chiến tranh với Trung Quốc vào năm 1962 và với Pakistan vào năm 1965, Ấn Độ theo đuổi các mối quan hệ quân sự và kinh tế gần gũi với Liên Xô; Liên Xô là nước cung ứng vũ khí lớn nhất cho Ấn Độ vào cuối thập niên 1960.

Ngoài việc tiếp tục mối quan hệ chiến lược với Nga, Ấn Độ có quan hệ quân sự ở phạm vi rộng với Israel và Pháp. Trong những năm gần đây, quốc gia này đóng vai trò then chốt trong Hiệp hội Nam Á vì sự Hợp tác Khu vực và Tổ chức Thương mại Thế giới. Ấn Độ cung cấp 100.000 nhân viên quân sự và cảnh sát để phục vụ trong 35 hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Ấn Độ tham gia vào Hội nghị cấp cao Đông Á, G8+5, và nhiều diễn đàn đa phương khác. Ấn Độ có các mối quan hệ kinh tế gần gũi với các khu vực Nam Mỹ, châu Á, và châu Phi; theo đuổi một chính sách "Hướng Đông" mà theo đó mưu cầu tăng cường quan hệ đối tác với các quốc gia ASEAN, Nhật Bản, và Hàn Quốc xoay quanh nhiều vấn đề, song đặc biệt là các vấn đề liên quan đến đầu tư kinh tế và an ninh khu vực.

Quân sự

Sau khi Trung Quốc tiến hành vụ thử nghiệm hạt nhân vào năm 1964, và liên tục dọa can thiệp hỗ trợ Pakistan trong cuộc chiến năm 1965, Ấn Độ tin rằng cần phải phát triển vũ khí hạt nhân. Ấn Độ tiến hành vụ thử nghiệm vũ khí hạt nhân đầu tiên của mình vào năm 1974 và tiếp tục tiến hành vụ thử nghiệm lần thứ hai dưới lòng đất vào năm 1998. Bất chấp các chỉ trích và trừng phạt quân sự,Ấn Độ thậm chí còn không ký kết cả Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện và Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân, cho rằng chúng thiếu sót và phân biệt đối xử. Ấn Độ duy trì chính sách hạt nhân "không sử dụng trước tiên" và phát triển năng lực bộ ba hạt nhân như một phần của học thuyết "răn đe tối thiểu đáng tin cậy" của Ấn Độ. Ấn Độ phát triển một hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo, và hợp tác với Nga nhằm phát triển một loại máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm. Các dự án quân sự bản địa khác liên quan đến việc thiết kế và bổ sung hàng không mẫu hạm lớp Vikrant và tàu ngầm hạt nhân lớp Arihant.

Sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh,Ấn Độ tăng cường hợp tác về kinh tế,chiến lược và quân sự với Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Năm 2008, Hoa Kỳ và Ấn Độ ký kết một thỏa thuận hạt nhân dân sự.Mặc dù đương thời Ấn Độ là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và không phải là một bên tham gia của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân,song quốc gia này vẫn nhận được sự miễn trừ từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và Nhóm các nhà cung cấp hạt nhân,do vậy thoát khỏi các hạn chế,rào cản trước đây đối với công nghệ và thương mại hạt nhân. Như một hệ quả, Ấn Độ trở thành quốc gia thứ sáu sở hữu vũ khí hạt nhân trên thực tế. Ấn Độ sau đó ký kết các thỏa thuận hợp tác liên quan đến năng lượng hạt nhân dân sự với Nga, Pháp, Anh Quốc, và Canada.

Tổng thống Ấn Độ là thống soái tối cao của lực lượng vũ trang quốc gia với 1,6 triệu quân tại ngũ và xếp thứ ba thế giới trên tiêu chí này. Quân đội Ấn Độ gồm có lục quân, hải quân, và không quân; các tổ chức phụ trợ gồm có Bộ tư lệnh chiến lược (Strategic Forces Command) và ba nhóm bán quân sự: Đội quân súng trường Assam, Lực lượng biên cảnh đặc chủng, và Lực lượng bảo vệ bờ biển Ấn Độ. Ngân sách quốc phòng chính thức của Ấn Độ giai đoạn 2012-17 chiếm khoảng 2,5% GDP. Năm 2012, Ấn Độ là nước nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới;từ năm 2007 đến năm 2011, tiền mua vũ khí của Ấn Độ chiếm 10% tổng phí tổn dành cho mua sắm vũ khí. Phần lớn chi tiêu quân sự tập trung vào phòng thủ đối với riêng Pakistan và chống lại ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương.

Một trận ẩu đả dữ dội giữa quân đội Trung Quốc và Ấn Độ tại khu vực lãnh thổ tranh chấp đã làm 20 binh sĩ Ấn Độ và ít nhất 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng. Cả hai bên đã chỉ trích lẫn nhau khiêu chiến trước, sự việc đã xảy ra ngày 16 tháng 6 năm 2020, tại vùng Galwan. Sau đó làn sóng biểu tình chống Trung Quốc đã nổ ra khắp nơi trên toàn Ấn Độ, khiến căng thẳng ngày càng leo thang và các chuyên gia dự báo có thể sẽ xảy ra chiến tranh sau vụ đụng độ này nếu hai bên vẫn thiếu kiềm chế lẫn nhau.

Kinh tế

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế, năm 2017, GDP danh nghĩa của Ấn Độ là 2,611.012 tỷ USD (đứng thứ 6 trên thế giới, đứng thứ 3 châu Á sau Trung Quốc và Nhật Bản) và có GDP theo sức mua tương đương là 9.446 tỷ đô la Mỹ. Ấn Độ có tốc độ tăng trưởng GDP trung bình đạt 5,8% mỗi năm trong hai thập niên qua, và đạt khoảng 7% trong giai đoạn 2012–17, Ấn Độ là một trong các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, Ấn Độ đều xếp hạng trên 100 thế giới về GDP danh nghĩa bình quân đầu người và GDP PPP bình quân đầu người. Cho đến năm 1991, tất cả các chính phủ Ấn Độ đều theo chính sách bảo hộ do chịu ảnh hưởng từ các nền kinh tế xã hội chủ nghĩa. Sự can thiệp và sắp đặt của nhà nước là phổ biến, tạo nên một bức tường lớn ngăn cách kinh tế Ấn Độ với thế giới bên ngoài. Một cuộc khủng hoảng sâu sắc về cán cân thanh toán vào năm 1991 buộc đất nước phải tự do hóa nền kinh tế; kể từ đó Ấn Độ chuyển đổi chậm hướng về một hệ thống thị trường tự do với việc nhấn mạnh cả ngoại thương và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Mô hình nền kinh tế Ấn Độ trong thời gian gần đây phần lớn là tư bản chủ nghĩa. Ấn Độ trở thành một thành viên của WTO từ ngày 1 tháng 1 năm 1995.

Ấn Độ có lực lượng lao động gồm 521,9 triệu người theo số liệu năm 2017. Lĩnh vực dịch vụ chiếm 46,6% GDP, lĩnh vực công nghiệp chiếm 28,9% và lĩnh vực nông nghiệp chiếm 16,8%. Các nông sản chính của Ấn Độ là lúa gạo, lúa mì, hạt có dầu, bông, đay, chè, mía, và khoai tây. Các ngành công nghiệp chính của Ấn Độ là dệt, viễn thông, hóa chất, dược phẩm, công nghệ sinh học, chế biến thực phẩm, thép, thiết bị vận tải, xi măng, khai mỏ, dầu mỏ, máy móc, và phần mềm. Năm 2008, Ấn Độ chiếm 1,68% giá trị ngoại thương toàn cầu; Năm 2011, Ấn Độ là nước nhập khẩu lớn thứ 10 và nước xuất khẩu lớn thứ 19 trên thế giới. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Ấn Độ bao gồm các sản phẩm dầu mỏ, hàng dệt may, đồ kim hoàn, phần mềm, sản phẩm công nghệ, hóa chất, và gia công đồ da thuộc. Các mặt hàng nhập khẩu chính gồm dầu, máy móc, ngọc, đá quý, phân bón, và hóa chất. Từ năm 2001 đến năm 2011, đóng góp của các mặt hàng hóa dầu và công nghệ vào giá trị xuất khẩu tăng từ 14% lên 42%.

Mức lương theo giờ tại Ấn Độ tăng gấp đôi trong thập niên đầu của thế kỷ XXI. Khoảng 431 triệu người Ấn Độ thoát nghèo kể từ năm 1985; các tầng lớp trung lưu của Ấn Độ được dự tính sẽ đạt khoảng 580 triệu người vào năm 2030.

Năm 2010, Ấn Độ xếp hạng 51 về năng lực cạnh tranh toàn cầu, xếp hạng 7 về trình độ phát triển của thị trường tài chính, xếp hạng 24 về lĩnh vực ngân hàng, xếp hạng 44 về trình độ phát triển trong kinh doanh và xếp thứ 39 về cách tân, đứng trước một số nền kinh tế tiến bộ. Năm 2009, 7 trong số 15 công ty gia công phần mềm hàng đầu thế giới đặt tại Ấn Độ, do vậy đất nước này được nhìn nhận là nơi gia công phần mềm thuận lợi nhất đối với các nước phát triển. Thị trường tiêu dùng của Ấn Độ hiện lớn thứ 11 thế giới, và dự kiến sẽ lên vị trí thứ 5 vào năm 2030. Đến cuối năm 2017, Ấn Độ có 1.127 tỷ thuê bao điện thoại, là thị trường điện thoại thông minh lớn thứ hai trên thế giới sau Trung Quốc.

Ngành công nghiệp ô tô của Ấn Độ tăng trưởng nhanh thứ hai thế giới, doanh số bán hàng nội địa tăng 26% trong giai đoạn 2009–10, và doanh số xuất khẩu tăng 36% trong giai đoạn 2008–09. Công suất điện năng của Ấn Độ là 250 GW, trong đó 8% là năng lượng tái tạo. Đến cuối năm 2011, ngành công nghiệp công nghệ thông tin của Ấn Độ tạo việc làm cho 2,8 triệu chuyên viên, tạo ra doanh thu gần 100 tỷ đô la Mỹ, tức bằng 7,5% GDP của Ấn Độ và đóng góp 26% kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ.

Ngành công nghiệp dược phẩm của Ấn Độ nằm trong số các thị trường mới nổi quan trọng của công nghiệp dược phẩm thế giới. Thị trường dược phẩm Ấn Độ dự kiến đạt doanh thu 48,58 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020. Ấn Độ chiếm 60% thị phần ngành công nghiệp sinh dược phẩm.

Mặc dù tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong các thập niên gần đây, Ấn Độ tiếp tục phải đối mặt với các thách thức về kinh tế-xã hội. Ấn Độ là nơi có số lượng người nhiều nhất sống dưới chuẩn nghèo quốc tế (1,25 đô la Mỹ/ngày) của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ này giảm từ 60% năm 1981 xuống 42% năm 2005. 48% số trẻ em Ấn Độ dưới 5 tuổi bị thiếu cân, một nửa số trẻ em dưới năm tuổi bị suy dinh dưỡng mãn tính, và tại các bang Madhya Pradesh, Andhra Pradesh, Bihar, Chhattisgarh, Haryana, Jharkhand, Karnataka, và Uttar Pradesh, chiếm 50,04% dân số Ấn Độ, 70% số trẻ em từ 6 tháng đến 59 tháng bị thiếu máu. Kể từ năm 1991, bất bình đẳng kinh tế giữa các bang của Ấn Độ liên tục phát triển: sản phẩm nội địa ròng bình quân đầu người cấp bang của các bang giàu nhất vào năm 2007 gấp 3,2 lần so với các bang nghèo nhất. Tham nhũng tại Ấn Độ được cho là gia tăng đáng kể.

Nhờ tăng trưởng mà GDP danh nghĩa bình quân đầu người của Ấn Độ tăng lên nhanh chóng kể từ năm 1991, tuy nhiên nó luôn ở mức thấp hơn so với các quốc gia đang phát triển khác tại châu Á như Indonesia, Iran, Malaysia, Philippines, Sri Lanka, hay Thái Lan, và được dự báo sẽ vẫn tiếp tục như vậy trong tương lai gần. Thu nhập bình quân đầu người của Ấn Độ năm 2017 là 1.939,61 USD, xếp hạng 140 trên thế giới. Đây là mức thấp không tương xứng với tiềm năng của Ấn Độ nên quốc gia này được xem là người khổng lồ ngủ quên.

Nhân khẩu

Với dân số 1.339 tỷ người theo điều tra năm 2017, Ấn Độ là quốc gia đông dân thứ hai trên thế giới. Tốc độ tăng trưởng dân số của Ấn Độ giảm xuống còn trung bình 1,76% mỗi năm trong giai đoạn 2001–2011, từ mức 2,13% mỗi năm trong thập niên trước (1991–2001). Tỷ suất giới tính theo điều tra năm 2011 là 940 nữ trên 1.000 nam. Tuổi bình quân của cư dân Ấn Độ là 27,9 theo điều tra năm 2017. Trong cuộc điều tra dân số hậu thuộc địa đầu tiên, tiến hành vào năm 1951, Ấn Độ có 361,1 triệu người. Các tiến bộ về y tế trong suốt 50 năm vừa qua cùng với năng suất nông nghiệp gia tăng (Cách mạng xanh) khiến dân số Ấn Độ gia tăng nhanh chóng. Ấn Độ tiếp tục phải đối mặt với một số thách thức liên quan đến sức khỏe cộng đồng. Theo Tổ chức Y tế thế giới, 900.000 người Ấn Độ tử vong mỗi năm do uống nước bị nhiễm bẩn hay hít khí bị ô nhiễm. Có khoảng 50 bác sĩ trên 100.000 người Ấn Độ. Số người Ấn Độ sinh sống tại thành thị tăng trưởng 31,2% từ 1991 đến 2001. Tuy nhiên, theo số liệu năm 2001, có trên 70% cư dân Ấn Độ sinh sống tại các vùng nông thôn. Theo điều tra dân số năm 2001, có 27 đô thị trên 1 triệu dân tại Ấn Độ; trong đó Delhi, Mumbai, Kolkata, Chennai, Bangalore, Hyderabad, Ahmedabad, và Pune là các vùng đô thị đông dân nhất. Tỷ lệ biết chữ năm 2011 là 74,04%: 65,46% đối với nữ giới và 82,14% đối với nam giới. Kerala là bang có tỷ lệ người biết chữ cao nhất; còn bang Bihar có tỷ lệ người biết chữ thấp nhất.

Ấn Độ là nơi có hai nhóm ngôn ngữ lớn: Ấn-Arya (74% cư dân nói) và Dravidia (24%). Các ngôn ngữ khác được nói tại Ấn Độ thuộc các ngữ hệ Nam Á và Tạng-Miến. Ấn Độ không có ngôn ngữ quốc gia. Tiếng Hindi có số lượng người nói lớn nhất và là ngôn ngữ chính thức của chính phủ. Tiếng Anh được sử dụng rộng rãi trong kinh doanh và hành chính và có địa vị "ngôn ngữ phó chính thức"; và có vị thế quan trọng trong giáo dục, đặc biệt là trong môi trường giáo dục đại học. Mỗi bang và lãnh thổ liên bang có một hoặc nhiều hơn các ngôn ngữ chính thức, và hiến pháp công nhận cụ thể 21 "ngôn ngữ xác định" (scheduled languages). Hiến pháp công nhận 212 nhóm bộ lạc xác định, họ chiếm tỷ lệ 7,5% trong dân số quốc gia. Điều tra dân số năm 2001 đưa ra số liệu là 800 triệu người Ấn Độ (80,5% tổng dân số) là tín đồ Ấn Độ giáo, Ấn Độ giáo do vậy là tôn giáo lớn nhất tại Ấn Độ, sau đó là Hồi giáo (13,4%), Kitô giáo (2,3%), Sikh giáo (1,9%), Phật giáo (0,8%), Jaina giáo (0,4%), Do Thái giáo, Hỏa giáo, và Bahá'í giáo. Ấn Độ có số tín đồ Ấn Độ giáo, Sikh giáo, Jaina giáo, Hỏa giáo, Bahá'í giáo đông nhất thế giới, và có số tín đồ Hồi giáo lớn thứ ba thế giới, đồng thời là quốc gia có đông người Hồi giáo nhất trong số các quốc gia mà họ không chiếm đa số.

Văn hóa

Lịch sử văn hóa Ấn Độ kéo dài hơn 4.500 năm. Trong thời kỳ Vệ Đà (k. 1700 – 500 TCN), các nền tảng của triết học, thần thoại, văn học Ấn Độ giáo được hình thành, ngoài ra còn có sự hình thành của nhiều đức tin và thực hành vẫn tồn tại cho đến nay, chẳng hạn như Dharma, Karma, yoga, và moksha. Ấn Độ có sự đa dạng về mặt tôn giáo, trong đó Ấn Độ giáo, Sikh giáo, Hồi giáo, Kitô giáo, và Jaina giáo nằm trong số các tôn giáo lớn của quốc gia. Ấn Độ giáo là tôn giáo chiếm ưu thế, được định hình thông qua nhiều trường phái mang tính lịch sử về tư tưởng, bao gồm các tư tưởng trong Áo nghĩa thư, kinh Yoga, phong trào Bhakti, và từ triết học Phật giáo.

Những tập tục đáng sợ
 Ăn thịt người chết
Theo Wonderlist, tập tục kỳ lạ này là của người Aghori Babas sống ở Varanasi, Ấn Độ. Người Aghori thờ thần Shiva như đấng tối cao, nổi tiếng với những hủ tục sau khi chết. Họ không coi bất kỳ điều gì là cấm kỵ, kể cả ma túy, rượu, các hành vi tình dục quái gở… Sau khi hỏa táng, họ lấy tro của người chết để bôi khắp người, lấy xương và đầu lâu làm bát ăn hoặc đồ trang sức. Người Aghori còn vớt các xác chết từ sông Hằng lên để ăn. Họ tin rằng sức mạnh đến từ cái chết. Một số nghi lễ kỳ quặc khác phải kể đến việc đi trên lửa để thể hiện lòng tôn kính với thần Draupadi của người Timiti ở Tamil Nadu, hay móc những móc sắt vào lưng người để treo lên ở đền Kali, Kerala… Thời trước, các góa phụ trẻ bị thiêu theo chồng.

 Nghi lễ hành xác
Đây là nghi lễ phổ biến ở Ấn Độ, Pakistan và Bangladesh trong thời kỳ Muharram, đây là tháng đầu tiên theo lịch của đạo Hồi, là dịp tưởng niệm Hussein ibn Ali, người tử vì đạo và là cháu trai của nhà tiên tri Muhammad. Hussein cùng 72 chiến binh bị kẻ thù sát hại trong một cuộc chiến vào thế kỷ thứ 7 tại Kerbala. Để thực hiện nghi lễ này, họ phải cởi trần, dùng chùm roi có buộc những lưỡi dao để tự quất vào cơ thể cho tới khi khắp người bê bết máu.

 Cạo đầu dâng thần thánh
Người dân ở một số vùng tại Ấn Độ tin rằng, cạo đầu dâng tóc cho thần thánh là để tỏ lòng biết ơn. Kỳ quặc hơn, người theo đạo Jain không chỉ cạo mà còn nhổ sạch tóc trên đầu bằng cách tự nhổ hoặc nhờ người khác nhổ cho. Mỗi năm họ làm từ 1-2 lần, để tự rèn luyện sức chịu đựng những cơn đau.

 Làm đám cưới giả để trừ tà
Người Ấn Độ tin vào linh hồn và bói toán, đặc biệt là bói toán dựa vào ngày tháng năm sinh. Theo đó, một số phụ nữ được cho là có “mangal dosh” (sát phu) và có thể gây nguy hiểm cho tính mạng người chồng. Để giải hạn, những người phụ nữ này phải làm đám cưới với một cái cây hoặc một con vật nào đó như dê hoặc chó. Nghi lễ này cũng được áp dụng với những phụ nữ có ngoại hình bất thường như sứt môi, có răng từ lúc mới đẻ… để trừ tà ma.

 Đánh rơi trẻ sơ sinh
Nghi lễ kinh dị này được cả người Hindu lẫn người đạo Hồi thực hiện. Tại Baba Umer Dargah gần Sholapur, Maharashtra, và đền thờ Sri Santeswar gần Indi, Karnataka, nghi lễ này đã được phổ biến trong khoảng 700 năm. Để ban phước lành và may mắn cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ dưới 2 tuổi, họ thả đứa trẻ từ trên tháp có độ cao 15m xuống đất, bên dưới có đám người chờ sẵn để đỡ đứa trẻ.

 Bắt trẻ em kết hôn
Độ tuổi kết hôn hợp pháp ở Ấn Độ với phụ nữ là 18, đàn ông là 21. Tuy nhiên, luật này không được áp dụng ở một số vùng nông thôn, nơi đám cưới trẻ con bắt đầu được thực hiện từ năm 1929. Nhiều em chỉ mới 7 tuổi ở Rajgarh cách Bhopal, thủ phủ của bang Madhya Pradesh 104 km về phía Tây Bắc Ấn Độ đã phải kết hôn. Sau lễ cưới, các cô dâu nhí vẫn ở nhà cha mẹ đẻ và chỉ đến ở nhà chồng khi đã trưởng thành.

 Phá thai nếu sinh con gái
Nhiều gia đình ở Ấn Độ bị áp lực bởi truyền thống trao của hồi môn cho con gái trước khi về nhà chồng, hoặc bị mất danh dự do con gái xấu xí, hoặc đã bị hãm hiếp mà không lấy được chồng, bởi vậy họ không hề muốn sinh con gái. Ngược lại, con trai là người duy trì dòng tộc và mang lại tiền bạc từ của hồi môn của vợ. Kết quả là, việc phá thai nếu chẩn đoán là con gái xảy ra phổ biến ở khắp nơi, kể cả ở thành phố và các gia đình có giáo dục. Cách phá thai phổ biến nhất là ăn một số loại thảo dược. Nếu sinh con rồi, họ có thể dìm con trong sữa cho chết ngạt, hoặc cho con ăn thức ăn quá lớn để chết vì nghẹn, thậm chí chôn sống con.

 Của hồi môn
Theo truyền thống, trong đám cưới, gia đình cô dâu sẽ trao đồ trang sức bằng vàng làm của hồi môn, được gọi là Stree-dhan. Truyền thống này thay đổi dần theo thời gian, của hồi môn được thay bằng tiền mặt, đất đai, thậm chí chi tiền cho việc học hành cho chú rể, để cảm ơn họ chăm sóc cho con gái của mình. Việc này trở thành gánh nặng cho các gia đình, nhiều cô dâu bị giết hoặc bị tra tấn vì của hồi môn, nhiều nhà còn tự tử vì quá nghèo.

 Giết con vì mất mặt
Hôn nhân ở Ấn Độ không đơn giản là việc của đôi trẻ, mà là sự gắn kết của hai gia đình. Bởi vậy, họ đặc biệt chú trọng đến việc kết hôn môn đăng hộ đối với người cùng đẳng cấp, cộng đồng, tôn giáo và địa vị xã hội. Ngoài ra, họ đặc biệt nghiêm khắc trong việc mặc gì, nói chuyện với ai… Trong trường hợp một thành viên trong gia đình vi phạm quy định và nguyên tắc, người này sẽ bị gia đình từ bỏ hoặc giết chết vì tội làm ô uế thanh danh của gia đình và cộng đồng.

 Hôn nhân sắp đặt: Tình trạng này phổ biến từ thế kỷ 18 đến ngày nay. Thanh niên không được tự ý chọn bạn đời mà phải do bố mẹ, họ hàng hoặc bạn bè chọn cho, dựa vào địa vị xã hội, tôn giáo và bói toán.
 Tuốt tóc
Có một nghi lễ rất phổ biến của người Ấn Độ là buộc người phụ nữ phải hiến dâng mái tóc của mình cho Chúa. Họ tin rằng càng hiến dâng nhiều tóc thì Chúa càng ban phước cho người ấy. Thậm chí những người Kỳ Na Giáo còn tiến hành một nghi thức đau đớn và gây phẫn nộ hơn là tuốt tóc của các tu sĩ cho đến khi hói, trọc đầu. Các thánh Jain và tu sĩ sẽ tiến hành nghi lễ này một đến hai lần trong năm như là một dấu hiệu cho thấy họ đã từ bỏ những thú vui trần tục và có sức chịu đựng đau đớn.

 Tự tra tấn
Muharram là tháng đầu tiên của lịch Hồi giáo và là tháng kỷ niệm trận Karbala. Trong trận đánh này nhà tiên tri Hussein ibn Ali đã bị giết chết cùng với 72 chiến binh. Cộng đồng người hồi giáo Ấn Độ đã tiến hành nghi lễ để tưởng nhớ đến sự hy sinh của họ. Một phần của nghi lễ này là tự đánh bằng roi, dao và than khóc khi thân thể trần truồng bằng chuỗi dao lam. Họ nghĩ mình sẽ được thần linh chấp nhận và ban phước lành khi ngâm mình trong máu mà không cảm thấy đau đớn.

 Tục lệ đi trên lửa
Lễ hội Thimithi được tổ chức tại Tamil Nadu nổi tiếng với tục lệ đi trên lửa của người Ấn Độ để thể hiện sự bất khuất, dũng cảm. Lễ hội này yêu cầu những người dân tại Tamil Nadu khi tham gia thử thách phải đi bộ trên một chiếc giường đốt than nóng rực, đặc biệt họ không được phép chạy qua mà phải đi từng bước một cách chậm rãi. Tục lệ Ấn Độ này còn được tổ chức tại nhiều quốc gia khác như: Sri Lanka, Singapore, Nam Phi, Malaysia và Mauritius.

Nghệ thuật và kiến trúc
Phần nhiều kiến trúc Ấn Độ, bao gồm Taj Mahal, các công trình theo kiến trúc Mogul, và kiến trúc Nam Ấn, là sự pha trộn giữa các truyền thống bản địa cổ xưa với các phong cách nhập ngoại. Kiến trúc bản xứ cũng mang tính vùng miền cao. Học thuyết Vastu shastra dịch theo nghĩa đen là "khoa học xây dựng" hay "kiến trúc", và được gán cho những người mang tước vị Mamuni Mayan, khám phá xem các quy luật của thiên nhiên ảnh hưởng thế nào đến chỗ ở của con người; nó sử dụng các điều chỉnh hình học và định hướng chính xác để phản ánh nhận thức về cấu trúc vũ trụ. Khi áp dụng trong kiến trúc đền Ấn Độ giáo, nó chịu ảnh hưởng từ Shilpa Shastras, một loạt các văn bản mang tính nền tảng có hình dạng thần thoại học cơ bản là Vastu-Purusha mandala- một hình vuông là hiện thân của "tuyệt đối". Taj Mahal được xây dựng tại Agra từ năm 1631 đến năm 1648 theo lệnh của Hoàng đế Shah Jahan để tưởng nhớ hoàng hậu của ông, nó được liệt vào danh sách di sản thế giới của UNESCO với miêu tả "viên ngọc quý của nghệ thuật Hồi giáo tại Ấn Độ và một trong những kiệt tác được khắp nơi ca tụng thuộc về di sản thế giới." Từ các yếu tố của kiến trúc Ấn-Hồi, Anh Quốc phát triển thành kiến trúc Ấn-Saracen phục hưng vào cuối thế kỷ XIX.

Văn học
Các tác phẩm văn học sớm nhất tại Ấn Độ được biên soạn từ khoảng năm 1400 TCN đến 1200 TCN, chúng được viết bằng tiếng Phạn. Các tác phẩm nổi bật trong nền văn học tiếng Phạn này bao gồm các sử thi như Mahabharata và Ramayana, các tác phẩm kịch của tác gia Kālidāsa như Abhijnanasakuntalam, và thơ ca như Mahakavya. Cuốn sách nổi tiếng về quan hệ tình dục là Kama Sutra (Dục kinh) cũng được viết bằng tiếng Phạn. Văn học Sangam phát triển từ năm 600 TCN đến năm 300 TCN tại Nam Ấn Độ, bao gồm 2.381 bài thơ, được xem như một tiền thân của văn học Tamil. Từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XVIII, các truyền thống văn học của Ấn Độ trải qua một giai đoạn thay đổi mạnh mẽ do sự xuất hiện của các thi nhân sùng đạo như Kabir, Tulsidas, và Guru Nanak. Điểm đặc trưng của văn học giai đoạn này là thể hiện một hình ảnh đa dạng và rộng lớn về tư tưởng và biểu lộ tình cảm; như một hệ quả, các tác phẩm văn học Ấn Độ trung đại có sự khác biệt đáng kể so với các tác phẩm truyền thống cổ điển. Đến thế kỷ XIX, các tác gia Ấn Độ đi theo mối quan tâm mới về các vấn đề xã hội và mô tả tâm lý. Trong thế kỷ XX, văn học Ấn Độ chịu ảnh hưởng từ các tác phẩm của thi nhân và tiểu thuyết gia Rabindranath Tagore.

Nghệ thuật biểu diễn

Âm nhạc Ấn Độ có các phong cách truyền thống và khu vực khác biệt. Âm nhạc cổ điển gồm có hai thể loại và các nhánh dân gian khác nhau của chúng: trường phái Hindustan ở bắc bộ và Carnatic ở nam bộ. Các loại hình phổ biến được địa phương hóa gồm filmi và âm nhạc dân gian: baul bắt nguồn từ Bengal với truyền thống hổ lốn là một loại hình âm nhạc dân gian được biết đến nhiều. Khiêu vũ Ấn Độ cũng có các loại hình dân gian và cổ điển đa dạng, trong số những vũ điệu dân gian được biết đến nhiều, có Bhangra của Punjab, Bihu của Assam, Chhau của Tây Bengal và Jharkhand, Garba và Dandiya của Gujarat, Sambalpuri của Odisha, Ghoomar của Rajasthan, và Lavani của Maharashtra. Tám loại vũ điệu, trong đó nhiều loại đi kèm với các hình thức kể chuyện và yếu tố thần thoại được Viện Âm nhạc, Vũ đạo, Hí kịch Quốc gia ban cho địa vị vũ đạo cổ điển. Chúng gồm có Bharatanatyam của bang Tamil Nadu, Kathak của Uttar Pradesh, Kathakali và Mohiniyattam của Kerala, Kuchipudi của Andhra Pradesh, Manipuri của Manipur, Odissi của Odisha, và Sattriya của Assam. Sân khấu tại Ấn Độ pha trộn các loại hình âm nhạc, vũ điệu, ứng khẩu hay đối thoại. Sân khấu Ấn Độ thường dựa trên thần thoại Ấn Độ giáo, song cũng vay mượn từ các mối tình từ thời trung cổ hay các sự kiện xã hội và chính trị, và gồm có bhavai của Gujarat, Jatra của Tây Bengal, Nautanki và rRamlila ở Bắc Ấn Độ, Tamasha của Maharashtra, Burrakatha của Andhra Pradesh, Terukkuttu của Tamil Nadu, và Yakshagana của Karnataka.

Điện ảnh
Ngành công nghiệp điện ảnh Ấn Độ tạo ra nghệ thuật điện ảnh đông người xem nhất thế giới. Các truyền thống điện ảnh địa phương tồn tại trong các ngôn ngữ gồm Assam, Bengal, Hindi, Kannada, Malayalam, Punjab, Gujarat, Marath, Oriya, Tamil, và Telugu. Điện ảnh nam bộ Ấn Độ chiếm tới 75% doanh thu phim toàn quốc. Truyền hình tại Ấn Độ khởi đầu từ năm 1959 như một phương tiện truyền thông quốc doanh, và được mở rộng chậm chạp trong hai thập niên sau. Sự độc quyền của nhà nước đối với truyền hình kết thúc vào thập niên 1990, và kể từ đó các kênh truyền hình vệ tinh ngày càng góp phần hình thành văn hóa đại chúng của xã hội Ấn Độ. Ngày nay, truyền hình là phương tiện truyền thông đi sâu vào xã hội Ấn Độ nhất; các ước tính cho thấy vào năm 2012 có trên 554 triệu khán giả truyền hình, 462 triệu có kết nối vệ tinh hoặc/và kết nối cáp, lớn hơn các loại hình truyền thông đại chúng khác như báo chí (350 triệu), phát thanh (156 triệu) hay internet (37 triệu).

Xã hội

Xã hội truyền thống Ấn Độ được xác định theo đẳng cấp xã hội, hệ thống đẳng cấp của Ấn Độ là hiện thân của nhiều xếp tầng xã hội và nhiều hạn chế xã hội tồn tại trên tiểu lục địa Ấn Độ. Các tầng lớp xã hội được xác định theo hàng nghìn nhóm đồng tộc thế tập, thường được gọi là jāti, hay "đẳng cấp". Ấn Độ tuyên bố tiện dân là bất hợp pháp vào năm 1947 và kể từ đó ban hành các luật chống phân biệt đối xử khác và khởi xướng phúc lợi xã hội, tuy vậy nhiều tường thuật vẫn cho thấy rằng nhiều Dalit ("tiện dân cũ") và các đẳng cấp thấp khác tại các khu vực nông thôn tiếp tục phải sống trong sự cách ly và phải đối mặt với ngược đãi và phân biệt. Tại những nơi làm việc ở đô thị của Ấn Độ, tại các công ty quốc tế hay công ty hàng đầu tại Ấn Độ, tầm quan trọng của hệ thống đẳng cấp bị mất đi khá nhiều. Các giá trị gia đình có vị trí quan trọng trong văn hóa Ấn Độ, và các gia đình chung sống gia trưởng đa thế hệ là quy tắc tiêu chuẩn tại Ấn Độ, song các gia đình hạt nhân cũng trở nên phổ biến tại những khu vực thành thị. Đại đa số người Ấn Độ, với sự ưng thuận của họ, kết hôn theo sự sắp xếp của cha mẹ hay các thành viên khác trong gia đình. Hôn nhân được cho là gắn liền với sinh mệnh, và tỷ lệ ly hôn rất thấp. Tảo hôn tại Ấn Độ là việc phổ biến, đặc biệt là tại các vùng nông thôn; nhiều nữ giới tại Ấn Độ kết hôn trước độ tuổi kết hôn hợp pháp là 18. Nhiều lễ hội tại Ấn Độ có nguồn gốc tôn giáo, trong đó có Chhath, Phật đản, Giáng sinh, Diwali, Durga Puja, Bakr-Id, Eid ul-Fitr, Ganesh Chaturthi, Holi, Makar Sankranti hay Uttarayan, Navratri, Thai Pongal, và Vaisakhi. Ấn Độ có ba ngày lễ quốc gia được tổ chức trên toàn bộ các bang và lãnh thổ liên bang: Ngày Cộng hòa, ngày Độc lập, và Gandhi Jayanti.

Trang phục
Bông được thuần hóa tại Ấn Độ từ khoảng 4000 TCN, và y phục truyền thống Ấn Độ có sự khác biệt về màu sắc và phong cách giữa các vùng và phụ thuộc vào các yếu tố khác nhau, bao gồm khí hậu và đức tin. Phong cách y phục phổ biến gồm phục trang được xếp nếp như sari cho nữ giới và dhoti hay lungi cho nam giới. Các loại phục trang được khâu cũng phổ biến, như shalwar kameez cho nữ giới và kết hợp kurta–pyjama hay quần áo kiểu Âu cho nam giới. Việc đeo đồ kim hoàn tinh tế, được làm theo hình hoa thật thời Ấn Độ cổ đại, là một phần của truyền thống kéo dài từ khoảng 5.000 năm; người Ấn Độ cũng đeo đá quý như một thứ bùa.

Thể thao

Tại Ấn Độ, một số môn thể thao bản địa truyền thống vẫn còn khá phổ biến, chẳng hạn như kabaddi, kho kho, pehlwani và gilli-danda. Một số hình thái sơ khởi của võ thuật châu Á, như kalarippayattu, musti yuddha, silambam, và marma adi, bắt nguồn tại Ấn Độ. Cờ vua thường được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ với tên gọi chaturanga, môn thể thao này đang lấy lại tính đại chúng bằng sự gia tăng số Đại kiện tướng người Ấn Độ. Pachisi là tiền thân của parcheesi, Akbar Đại đế từng chơi trò này trên một kì trường khổng lồ bằng cẩm thạch.

Việc đội tuyển Davis Cup Ấn Độ và các đội tuyển quần vợt khác tại Ấn Độ cải thiện được kết quả vào đầu thập niên 2010 khiến môn thể thao này gia tăng tính đại chúng tại nước này. Ấn Độ có sự hiện diện tương đối mạnh trong các môn thể thao bắn súng, và giành một vài huy chương tại Thế vận hội, Giải vô địch bắn súng Thế giới, và Đại hội thể thao Thịnh vượng chung. Ấn Độ cũng thành công trên cấp độ quốc tế trong các môn gồm cầu lông, quyền Anh, và đấu vật. Bóng đá là môn thể thao phố biến tại Tây Bengal, Goa, Tamil Nadu, Kerala, và các bang đông-bắc.

Ấn Độ có một Liên đoàn quản lý môn khúc côn cầu, đội tuyển khúc côn cầu quốc gia Ấn Độ từng giành chiến thắng trong Giải vô địch khúc côn cầu thế giới năm 1975, và tính đến năm 2012, Ấn Độ giành được tổng cộng 8 huy chương vàng, một huy chương bạc, và hai huy chương đồng Thế vận hội. Ấn Độ cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc đại chúng hóa môn cricket, và đây là môn thể thao phổ biến nhất tại quốc gia này. Đội tuyển cricket quốc gia Ấn Độ giành chiến thắng tại các giải vô địch cricket thế giới năm 1983 và 2011.

Ấn Độ từng tổ chức hoặc đồng tổ chức một vài sự kiện thể thao quốc tế: Á vận hội năm 1951 và 1982; Vòng chung kết Giải vô địch Cricket thế giới năm 1987, 1996 và 2011; Đại hội thể thao Á–Phi năm 2013; Giải khúc côn cầu nam thế giới năm 2010; Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung năm 2010. Các sự kiện thể thao quốc tế được tổ chức thường niên tại Ấn Độ bao gồm Chennai Open, Mumbai Marathon, Delhi Half Marathon, và Indian Masters. Cuộc đua Indian Grand Prix đầu tiên diễn ra vào cuối năm 2011. Ấn Độ có truyền thống là quốc gia chiếm ưu thế tại Đại hội Thể thao Nam Á.

Xem thêm
 Văn hóa Ấn Độ
 Xã hội Ấn Độ
 Hindu giáo
Lịch sử Ấn Độ

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài
Tổng quan

Từ nguyên

Lịch sử

Địa lý

Đa dạng sinh học

Chính trị

Ngoại giao và quân sự

Kinh tế

Nhân khẩu

Văn hóa

</ref>

Khác

 Cổng thông tin quốc gia của Chính phủ Ấn Độ

 Sơ lược Ấn Độ từ BBC News
 Ấn Độ  trên Thư viện Thông tin Chính phủ UCB

Ấn Độ
Các nước khối G15
Thành viên G20
Quốc gia thành viên Hiệp hội Hợp tác khu vực Nam Á
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Ấn Độ
Quốc gia châu Á
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia Nam Á
Quốc gia BRICS
Cộng hòa Thịnh vượng chung
Quốc gia E7
Cộng hòa liên bang
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Hindustan


title: Epiphragma ocellare

text:
Epiphragma ocellare là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Argia variabilis

text:
Argia variabilis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia variabilis is in 1865 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Selys.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Kiến Bình, Triều Dương

text:
Kiến Bình () là một huyện thuộc địa cấp thị Triều Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.

Trấn

Trấn dân tộc
 Trấn dân tộc Hồi-Bắc Nhị Thập Gia Tử (北二十家子回族镇)

Hương

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Mông Cổ Tam Gia (三家蒙古族乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Triều Dương


title: Ecnomus crepidulus

text:
Ecnomus crepidulus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Chim điên

text:
Chim điên là một nhóm gồm các loài chim biển thuộc chi Sula. họ Chim điên (Sulidae). Tên gọi này được dịch từ tiếng Pháp fou (kẻ điên), được người Pháp dùng để gọi các loài chim trong họ này. Trong tiếng Anh chúng được chia thành 2 nhóm: 1 nhóm gồm 6 loài được gọi là booby, 3 loài còn lại được gọi là gannet (ó biển). Tên gọi booby, có lẽ có nguồn gốc từ một từ lóng trong tiếng Tây Ban Nha là bubi, có nghĩa là kẻ ngớ ngẩn, do các con chim hiền lành này có thói quen đậu trên boong hay mạn tàu thuyền và rất dễ bị bắt để ăn thịt.

Năm trong sáu loài chim điên thuộc về chi Sula, với loài thứ sáu gần đây đã được đặt trong một chi riêng là Papasula, trong khi ba loài chim điên còn lại (gannet) thường được đặt trong chi Morus; nhưng nhiều học giả cho rằng cả chín loài nói trên đây cần được coi là cùng giống và vẫn thuộc về chi Sula.

Chim điên là các loài chim lớn (69–86 cm) với các cánh dài và nhọn cũng như có mỏ dài. Chúng săn bắt cá bằng cách lao mình từ một độ cao nhất định vào trong nước biển và truy kích con mồi của nó dưới nước. Chúng có các túi chứa khí ở phần mặt dưới lớp da cổ có tác dụng làm lớp đệm cho các tác động của nước khi chúng lao xuống mặt nước.

Chúng là các loài chim sống thành bầy trên các hòn đảo và ven bờ biển, thông thường đẻ 1 hay nhiều trứng có vỏ màu xanh đá phấn trên mặt đất hay đôi khi trong các tổ trên cây.

Các loài
 Sula dactylatra: chim điên mặt xanh
 Sula granti: chim điên Nazca
 Sula leucogaster: chim điên bụng trắng
 Sula nebouxii: chim điên chân xanh
 Sula sula: chim điên chân đỏ
 Sula variegata: chim điên Peru

Phát sinh chủng loại
Sơ đồ phát sinh chủng loại của chi Sula.

Các loài ở Việt Nam
Ở Việt Nam đã phát hiện được 3 loài: chim điên chân đỏ (ở quần đảo Hoàng Sa), chim điên mặt xanh (ở Nam Bộ) và chim điên bụng trắng (ở Cửa Việt và quần đảo Hoàng Sa).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dữ liệu về loài Sula tasmani. Tải về từ BirdLife International ngày 11 tháng 5 năm 2006
 Sula tasmani trong IUCN 2006. Tải về từ Sách đỏ IUCN 2006 về các loài đã/đang nguy cấp vào ngày 11 tháng 5 năm 2006
ARKive - Hình ảnh và phim về chim điên Abbott (Papasula abbotti)
Video về chim điên tại Internet Bird Collection

Sula


title: Psorochroa

text:
Psorochroa là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1883 bởi Broun.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Psorochroa granulata Broun, 1883
 Psorochroa rotundicollis (Schwarz, 1901)
 Psorochroa schauinslandi (Schwarz, 1901)

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Hemibidessus spiroductus

text:
Hemibidessus spiroductus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được K.B.Miller miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hemibidessus


title: Collonges-au-Mont-d'Or

text:
Collonges-au-Mont-d'Or là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Rhône


title: Hylaeus graafii

text:
Hylaeus graafii là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1936


title: Sandila

text:
Sandila là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Hardoi thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Sandila có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 142 mét (465 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sandila có dân số 48.831 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sandila có tỷ lệ 50% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 56%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Sandila, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: 21675 Kaitlinmaria

text:
21675 Kaitlinmaria (1999 RM22) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21675 Kaitlinmaria

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Monte Urano

text:
Monte Urano là một đô thị ở tỉnh Ascoli Piceno ở vùngMarche, cách khoảng 50 km về phía nam của Ancona và khoảng 40 km về phía bắc của Ascoli Piceno. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2019, đô thị này có dân số là 8.092 người và diện tích là 16,7 km².

Monte Urano giáp các đô thị: Fermo, Montegranaro, Sant'Elpidio a Mare, Torre San Patrizio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.monteurano.ap.it/

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Saint-Laurent-sur-Mer

text:
Saint-Laurent-sur-Mer là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados
 Bataille de Normandie

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la commune de Saint-Laurent-sur-Mer
 Saint-Laurent-sur-Mer sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Saint-Maurice-en-Chalencon

text:
Saint-Maurice-en-Chalencon là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Saintmauriceenchalencon


title: 1284 Latvia

text:
1284 Latvia (1933 OP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 7 năm 1933 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg. Nó được đặt theo tên Republic of Latvia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1284 Latvia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1933


title: (8625) 1981 EX15

text:
{{DISPLAYTITLE:(8625) 1981 EX15}}

(8625) 1981 EX15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 1 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 3367 Alex

text:
3367 Alex (1983 CA3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 2 năm 1983 bởi Thomas, N. G. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3367 Alex

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Kirchdorf an der Iller

text:
Kirchdorf an der Iller là một xã ở huyện Biberach ở bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị này có diện tích 22,85 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 3925 người.

Tham khảo


title: Pseudispella strigella

text:
Pseudispella strigella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Pseudispella


title: Enallagma vernale

text:
Enallagma vernale là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Enallagma vernale được miêu tả khoa học năm 1943 bởi Gloyd.

Chú thích

Tham khảo

Enallagma


title: Horologica glaubrechti

text:
Horologica glaubrechti là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Jay and Drivas mô tả năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Horologica
Động vật được mô tả năm 2002


title: Puzhal

text:
Puzhal là một thị xã của quận Thiruvallur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Puzhal có dân số 20.297 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Puzhal có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Puzhal, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Bulbophyllum biantennatum

text:
Bulbophyllum biantennatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: 479

text:
Năm 479 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 479


title: Bulbophyllum paranaense

text:
Bulbophyllum paranaense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

paranaense]]

P


title: La Racineuse

text:
La Racineuse là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 118 người.Dân số năm 2004 ước khoảng 136 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Eurypteryx dianae

text:
Eurypteryx dianae là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Quảng Tây ở Trung Quốc.
Chiều dái cánh trước là 32 mm. Nó giống với Eurypteryx geoffreyi.

Chú thích

Tham khảo

Eurypteryx


title: Vovray-en-Bornes

text:
Vovray-en-Bornes là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Epeolus vinogradovi

text:
Epeolus vinogradovi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Epeolus
Động vật được mô tả năm 1952


title: Brachypterodina gonzalezi

text:
Brachypterodina gonzalezi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Flowers miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Brachypterodina


title: Nesobasis brachycerca

text:
Nesobasis brachycerca là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Nesobasis brachycerca được Tillyard miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Nesobasis


title: Trophonella enderbyensis

text:
Trophonella enderbyensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trophonella


title: Arthrotus testaceus

text:
Arthrotus testaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Arthrotus


title: Ozillac

text:
Ozillac là một xã trong tỉnh Tổng Jonzac of the Charente-Maritime département trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao 32-101 mét trên mực nước biển.

Lịch sử dân số

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Sennius terani

text:
Sennius terani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Muruaga & Kingsolver miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Sennius


title: Seminemacheilus lendlii

text:
Seminemacheilus lendlii là một loài cá vây tia thuộc họ Balitoridae. Trong tiếng Anh nó thường được gọi là anatolian loach. Nó được Hanko phát hiện vào năm 1924.
Loài này chỉ có ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Seminemacheilus lendlii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.
 http://bio.slu.edu/mayden/cypriniformes/balitoridae.html

Seminemacheilus
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Động vật được mô tả năm 1925


title: Hailles

text:
Hailles là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc hai bên bờ sông Avre và đường D90e, khoảng 10 dặm Anh về phía đông nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hailles trên trang mạng của INSEE
 Hailles trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Polyplectropus dubitatus

text:
Polyplectropus dubitatus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Issikiomartyria

text:
Issikiomartyria là một chi bướm đêm nguyên thủy, nhỏ, màu kim loại thuộc bộ Lepidoptera, trong họ Micropterigidae.

Các loài
Issikiomartyria akemiae Hashimoto, 2006
Issikiomartyria bisegmentata Hashimoto, 2006
Issikiomartyria distincta Hashimoto, 2006
Issikiomartyria nudata  (Issiki, 1953)
Issikiomartyria plicata Hashimoto, 2006

Chú thích

Tham khảo


title: Ở nhà một mình (phim)

text:
Ở nhà một mình (tên gốc tiếng Anh: Home Alone) là một bộ phim hài của Mỹ sản xuất vào năm 1990 kể về cậu bé Kevin bị gia đình bỏ rơi khi đi nghỉ Noel chỉ vì mâu thuẫn với mẹ cậu. Trong thời gian này, cậu rất vui vẻ nhưng bị vướng rắc rối với hai tên trộm. Sau đó cậu ra kế hoạch đặt bẫy và cho chúng bài học. Cậu đã trải qua kì Giáng Sinh một mình và gặp lại mẹ vào sáng hôm sau. Cậu vô cùng sung sướng vì gặp lại gia đình.

Nội dung
Tại Chicago, gia đình McCallister dự định sẽ tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh ở Paris. Cậu bé Kevin lúc này đã 8 tuổi, là con út trong gia đình. Cậu ấy đã xảy ra ẩu đả với anh trai là Buzz chỉ vì miếng bánh Pizza. Kevin bị mẹ la mắng và bị bắt ngủ một mình trên gác cùng với một đứa em họ, cậu nổi giận và ước gì gia đình mình biến mất. Đêm hôm đó bão thổi mạnh làm nhà của gia đình McCallister bị mất điện.

Sáng hôm sau, gia đình McCallister dậy muộn, họ vội vàng chạy ra sân bay để để chuẩn bị đi Paris. Tuy nhiên họ không biết rằng họ đã vô tình bỏ quên Kevin ở nhà. Kevin thức dậy, thấy chỉ còn một mình trong nhà nên cậu đã vui mừng vì nghĩ rằng gia đình đã biến mất. Cậu tha hồ vui chơi, chạy nhảy khắp nhà. Một mình Kevin trông chừng cho ngôi nhà.

Gia đình McCallister nhớ ra rằng đã bỏ quên Kevin. Bà Kate, mẹ của Kevin, quyết định ở lại sân bay Paris để chờ chuyến bay về Mỹ. Trong khi những người còn lại đến nhà của một người chú ở Paris. Kevin rất sợ ông già hàng xóm tên Marley, người bị đồn là kẻ sát nhân máu lạnh. Cậu cũng biết được rằng có hai tên trộm tên Harry và Marv đang muốn ăn trộm nhà cậu. Nhưng Kevin đã đánh lừa hai tên trộm khiến chúng rút đi.

Harry và Marv phát hiện ra Kevin đang ở nhà một mình, chúng bàn bạc về chuyện sẽ "ghé thăm" nhà cậu thêm một lần nữa. Kevin đứng trên cửa sổ nghe hết cuộc nói chuyện của hai tên trộm. Kevin đi ra nhà thờ, tình cờ gặp ông già Marley và hai người trò chuyện với nhau. Kevin thấy ông Marley rất hiền lành chứ không độc ác như mấy tin đồn. Hai người tâm sự về chuyện gia đình. Lúc này Kevin rất buồn và muốn gia đình quay trở về với mình.

Sau đó Kevin chạy về nhà, đặt bẫy khắp nhà, sẵn sàng chiến đấu với hai tên trộm. Harry và Marv đột nhập vào nhà Kevin, lần lượt bị dính bẫy và bị thương nặng. Hai tên trộm nổi điên lên, chúng bắt được Kevin rồi định hãm hại cậu, nhưng ông Marley đã cứu cậu. Hai tên trộm bị cảnh sát bắt đi ngay sau đó.

Buổi sáng hôm sau, bà Kate về nhà và gặp lại Kevin. Lát sau gia đình McCallister đoàn tụ đầy đủ. Kevin không tiết lộ chuyện mình chạm trán với hai tên trộm. Cậu nhìn ra cửa sổ và nhìn thấy ông Marley cũng đã làm hòa với con trai của ông ấy. Bộ phim kết thúc bằng cảnh Buzz la lên khi thấy Kevin vào phòng của mình: "Kevin, mày đã làm gì ở trong phòng của tao?".

Các diễn viên trong phim
 Macaulay Culkin vai Kevin McCallister: Là một cậu bé 8 tuổi thường hay gây rắc rối cho gia đình, luôn muốn khẳng định bản thân mình rằng: "Mình không sợ một điều gì vì mình là đàn ông trong nhà". Vào đêm trước ngày gia đình đi nghỉ đông ở Pháp, cậu đã mong cho gia đình mình biến mất để mình ở nhà một mình, nhưng sau đó mới nhận ra rằng đó hoàn toàn là một sự lạnh lẽo. Cậu bé đã dạy cho hai tên trộm (biệt hiệu là Ướt nhẹp) một bài học bằng cách đặt những cái bẫy tuy hơi vụng về nhưng mang lại hiệu quả cao khi chúng có ý định "chôm" sạch đồ của nhà cậu khi mọi người đều đã đi vắng, là người đã "giả giọng" một người hàng xóm để gọi cảnh sát đến bắt hai tên trộm đi, và cậu đã thành công.
 Joe Pesci vai Harry Lyme: Là tên cầm đầu trong nhóm trộm cắp định xông vào nhà Kevin để lấy hết đồ, là tên thông minh nhất trong hai tên.
 Daniel Stern vai Marv Merchants: Là kẻ đồng bọn của Harry, ngu ngốc và tham lam để muốn có được mọi thứ trong nhà, muốn giết Kevin nhưng không thành.
 Roberts Blossom vai Ông già Marley: Một ông già có mái tóc và râu bạc, được cho là kẻ đã sát hại cả gia đình và chôn xác dưới tuyết. Ông vào cửa hàng tạp hóa và đứng trước nhà Kevin và làm cho Kevin sợ hãi, phải vội vã lên giường chùm chăn và chui xuống gầm giường (mặc dù trước đó nói: Tôi không sợ một ai đâu). Nhưng khi gặp ông ở nhà thờ, Kevin đã thấy ông không hề đáng sợ, không phải là người xấu và là người đã cứu Kevin khỏi hai tên trộm khi cậu bị bọn chúng tóm (bằng cách dùng xẻng đập vào đầu bọn chúng).
 Catherine O'Hara vai Kate McCallister: Là mẹ của Kevin, đồng thời là mẹ của bốn đứa con khác.
 John Heard vai Peter McCallister: Là bố của Kevin, đồng thời là bố của bốn đứa con khác.
 Devin Ratray vai Buzz McCallister: Là anh trai thứ nhất của Kevin, người luôn bày trò chọc ghẹo Kevin, làm Kevin luôn gặp rắc rối, có nuôi một con nhện trong bể kính (đoạn cuối phim đã làm lành với Kevin).
 Hillary Wolf vai Megan McCallister: Chị gái thứ nhất của Kevin, đã bảo Kevin là lộn xộn vì hay nhờ mẹ xếp đồ giúp.
 Angela Goethals vai Linnie McCallister: Chị gái thứ hai của Kevin.
 Michael C. Maronna vai Jeff McCallister: Anh trai thứ hai của Kevin, nuôi nhện cùng Buzz.
 Gerry Bamman vai Frank McCallister: Là bác của Kevin, kết hôn với bà Leslie. Ông luôn bực tức vì những trò nghịch ngợm, phá hoại của Kevin và không muốn nhìn mặt Kevin.
 Terrie Snell vai Leslie McCallister: Là dì của Kevin, kết hôn với Frank và đồng thời cũng là mẹ của Fuller.
 Jedidiah Cohen vai Rob McCallister: Chú của Kevin, em trai của Peter và ông Frank.
 Senta Moses vai Tracy McCallister: Một trong những em họ Kevin.
 Daiana Campeanu vai Sondra McCallister: Em họ Kevin.
 Kieran Culkin vai Fuller McCallister: Em họ của Kevin, con trai của ông Frank và bà Leslie, uống nhiều nước nên hay đại tiện làm Kevin không muốn ngủ chung.
 Anna Slotky vai Brooke McCallister: Em họ Kevin.
 John Candy vai Gus Polinski: Một trong những người đã bỏ lỡ chuyến bay của mình, ông và ban nhạc là những người đã giúp Kate trở về Chicago để gặp lại Kevin. Ông đã thừa nhận có lần bỏ quên đứa con trai tại nhà tang lễ. Ông đã giúp Kate được đi chuyến xe tải về Chicago miễn phí.
Larry Hankin vai Sĩ quan Balzak.
Kristin Minter vai Heather, chị họ lớn tuổi nhất của Kevin.
Jeffrey Wiseman vai Mitch Murphy, người hàng xóm tám tuổi của gia đình McCallister, hay bị nhầm lẫn với Kevin khi điểm danh.
Virginia Smith vai Georgette, dì của Kevin, vợ chú Rob, mẹ của Heather và Steffan.
Matt Doherty vai Steffan, anh họ của Kevin.
Ralph Foody vai gangster Johnny, nhân vật trong phim Angels with Filthy Souls.
Michael Guido vai gangster Snakes, nhân vật trong phim Angels with Filthy Souls.
Ray Toler vai chú Rob, chú của Kevin, em trai của Peter và chú Frank, đồng thời là cha của Heather và Steffan.
Billie Bird vai người bán vé ở sân bay, Irene.
Bill Erwin vai Ed, chồng của Irene.
Gerry Becker vai Sĩ quan cảnh sát.
Alan Wilder vai nhân viên Đại lý vé (Scranton).
Hope Davis vai nhân viên Đại lý vé (Pháp).
Kenneth Hudson Campbell vai ông già Noel mà Kevin gặp trước khi đối đầu với hai tên trộm.
Thông tin từ Rotten Tomatoes.

Sản xuất

Quá trình phát triển
Biên kịch kiêm nhà sản xuất John Hughes đã lên ý tưởng cho Ở nhà một mình khi đang chuẩn bị đi nghỉ. Ông chia sẻ: "Tôi sắp đi nghỉ và lên danh sách mọi thứ tôi không muốn bỏ quên. Tôi nghĩ, 'Tốt, tốt hơn hết là mình không nên bỏ quên các con của mình.' Sau đó, tôi nghĩ, 'Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi để đứa con trai 10 tuổi của mình ở nhà? Nó sẽ làm gì?' Hughes sau đó đã viết 8 trang ghi chú và phát triển thành kịch bản. Với giả định rằng nỗi sợ hãi lớn nhất của trẻ em là những tên cướp, Hughes đã khía cạnh đó vào cốt truyện của bộ phim.

Ban đầu, Ở nhà một mình được dự định tài trợ và phân phối bởi Warner Bros. Hughes hứa rằng ông có thể làm bộ phim với kinh phí dưới 10 triệu đô la, ít hơn đáng kể so với hầu hết ngân sách sản xuất phim truyện thời đó. Lo ngại rằng bộ phim có thể vượt quá số tiền đó, Hughes đã có cuộc gặp gặp bí mật với 20th Century Fox trước để xem liệu họ có tài trợ cho dự án hay không - trong trường hợp Warner tỏ ra không linh hoạt. Theo nhà sản xuất điều hành Scott Rosenfelt, một bản sao của kịch bản đã được giao cho Fox một cách "bí mật", vượt qua các hạn chế pháp lý mà lẽ ra, Fox sẽ không thể xem nội dung cho đến khi dự án được hoàn thành. Khi bắt đầu sản xuất, ngân sách đã tăng lên 14,7 triệu đô la. Warner yêu cầu cắt giảm 1,2 triệu USD; các nhà sản xuất đã trả lời bằng một bản ghi nhớ rằng ngân sách không thể bị cắt giảm thêm nữa. Warner quyết định ngừng sản xuất vào ngày hôm sau, nhưng bộ phim nhanh chóng được tiếp tục khi Fox tiếp nhận lời đề nghị của Hughes. Ngân sách cuối cùng đã tăng lên 18 triệu đô la.

Hughes ban đầu chọn Patrick Read Johnson làm đạo diễn, nhưng ông lại đang bận phụ trách Spaced Invaders. Hughes chuyển sang Chris Columbus, người đã rời bỏ dự án National Lampoon's Christmas Vacation trước khi phim khởi quay vì xung đột với nam diễn viên chính Chevy Chase. Hughes đưa Columbus xem kịch bản của cả Home Alone và Reach the Rock; Columbus quyết định chọn đạo diễn Home Alone, vì ông thấy nội dung phim vui nhộn hơn và thích chủ đề Giáng sinh hơn. Columbus đã viết lại kịch bản bằng cách thêm vào nhân vật Ông già Marley - nhằm mục đích khiến mang lại chiều sâu và một cái kết cảm động, giàu ý nghĩa cho bộ phim hơn.

Chọn diễn viên
nhỏ|206x206px|Macaulay Culkin (1991) - nhân vật chính của phim
Hughes đề nghị với Columbus nên chọn Macaulay Culkin vào vai Kevin, xuất phát từ kinh nghiệm của ông khi quay Uncle Buck. Columbus đã gặp gỡ 200 diễn viên khác cho vai diễn này. John Mulaney được yêu cầu thử vai Kevin nhưng cha mẹ anh đã từ chối. Columbus cuối cùng đã gặp Culkin và đồng ý rằng cậu là sự lựa chọn đúng đắn.

Sau khi Robert De Niro và Jon Lovitz từ chối vai Harry, Joe Pesci được chọn đảm nhận vai diễn này. Vai chú Frank được soạn thảo cho Kelsey Grammer, nhưng sau đó được giao cho Gerry Bamman.

Daniel Stern được chọn vào vai Marv, nhưng trước khi bắt đầu quay, anh được thông báo rằng lịch trình sản xuất đã được kéo dài từ 6 lên 8 tuần. Nam diễn viên quyết định bỏ vai diễn - với lý do không được trả thêm hoa hồng. Daniel Roebuck được thuê để thay thế Stern, nhưng sau 2 ngày, Columbus cảm thấy Roebuck thiếu ăn ý với Pesci và đưa Stern trở lại. Roebuck sau đó nói rằng, mặc dù rất buồn khi bị sa thải khỏi công việc sản xuất, nhưng giờ đây, anh tin rằng trải nghiệm này là "không quan trọng". Chris Farley thử vai ông già Noel, nhưng anh không gây được ấn tượng với Columbus.

Quay phim
thế=|phải|nhỏ|Ngôi nhà ở Winnetka, Illinois được lấy làm bối cảnh chính trong phim Ở nhà một mình
Quá trình quay phim chính thức diễn ra từ ngày 14 tháng 2 năm 1990 đến ngày 8 tháng 5 năm 1990, trong thời gian 83 ngày. Các cảnh quay được thực hiện tại một ngôi nhà ba tầng nằm ở số 671 Đại lộ Lincoln, làng North Shore của Winnetka, Illinois. Nội thất duy nhất của ngôi nhà được sử dụng để quay trong phim là cầu thang chính, tầng hầm, tầng áp mái và phần lớn chiếu nghỉ của tầng một, trong khi tất cả các nội thất khác của ngôi nhà (bao gồm cả các phòng nói trên) đều được sao chép trên một sân khấu âm thanh - mục đích là để có nhiều không gian hơn cho trang thiết bị và đoàn quay phim. Ngôi nhà trên cây ở sân sau được xây dựng riêng cho bộ phim và được tháo dỡ sau khi hoàn tất quay phim. Cảnh Kevin chạy trốn khỏi Marley được quay trong Công viên Hubbard Woods ở Winnetka. Cảnh bên ngoài nhà thờ được quay tại Nhà thờ Giám lý Trinity United ở Wilmette, Illinois, trong khi cảnh bên trong nhà thờ được quay tại Nhà thờ Grace Episcopal ở Oak Park, Illinois.

Đối với bộ phim trong phim, Angels with Filthy Souls (tựa đề mô phỏng theo bộ phim tội phạm năm 1938 Angels with Dirty Faces), quá trình quay phim chỉ mất một ngày, vào "ngày thử nghiệm" cuối cùng trước khi bắt đầu giai đoạn quay chính. Để tạo cảm giác rằng đây là một bộ phim xã hội đen thực sự vào những năm 1940, cảnh phim được quay trên phim âm bản đen trắng - với các đạo cụ của thời đó.

Nhà quay phim Julio Macat kể lại rằng Pesci gặp khó khăn khi diễn xuất với Culkin. Nam diễn viên cho rằng một số đoạn hội thoại không có chất lượng tương xứng với khả năng diễn xuất của anh. Anh cũng bực bội với việc phải dậy sớm diễn xuất, vì điều đó khiến anh không thể chơi gôn khởi đầu ngày mới như thường lệ. Sau khi Pesci phàn nàn về điều này, thời gian quay phim đã được dời lại từ 7 giờ sáng đến 9 giờ sáng. Cuối quá trình quay, đoàn làm phim đã giới hạn thời gian quay nhiều cảnh vào ban đêm, vì Culkin không được phép làm việc muộn hơn 10 giờ tối do quy định về độ tuổi.

Trên phim trường, Pesci và Stern gặp khó khăn trong việc kiềm chế hành vi chửi thề - điều này đặc biệt khó chịu với Pesci. Trên thực tế, câu chửi thề duy nhất được đưa vào phim là "shit", do Daniel Stern vô tình thốt ra khi chiếc giày của anh rơi qua khe cửa.

Theo BuzzFeed, Culkin đã bị chấn thương trong một cảnh quay với Pesci - khi Harry cố gắng cắn đứt ngón tay của Kevin. Vết sẹo đó vẫn lưu lại trên tay Culkin về sau.

Năm 2020, Senta Moses, diễn viên đóng vai Tracy, chia sẻ một trong những cảnh quay khó nhất là cảnh gia đình chạy qua sân bay quốc tế O'Hare để bắt chuyến bay. Mặc dù không kéo dài, nhưng phải mất vài ngày để hoàn thành cảnh quay đó. Cô nói với The Hollywood Reporter: “Biên đạo rất chuyên nghiệp để không ai trong chúng tôi gặp nguy hiểm khi chạy hết tốc lực qua nhà ga của American Airlines”. "Và chúng tôi đã chạy với tốc độ tối đa. Đôi khi chúng tôi va vào nhau, giống như ô tô trên đường cao tốc, và chỉ biết cười phá lên ... Có rất nhiều sự sắp đặt và những pha sém bị tai nạn, nhưng theo tôi được biết, không ai bị thương cả. "

Âm nhạc
Ban đầu Columbus hy vọng Bruce Broughton sẽ tham gia soạn nhạc cho bộ phim, các poster phim vào thời điểm đó cũng ghi tên ông với vai trò nhà soạn nhạc. Tuy nhiên, Broughton lại đang bận rộn với The Rescuers Down Under, và ông phải hủy tham gia vào phút cuối. Columbus sau đó đã liên lạc với Steven Spielberg, người đã giúp ông liên hệ John Williams để soạn nhạc cho phim. Các ca khúc cổ điển Giáng sinh như "O Holy Night" và "Carol of the Bells" được xuất hiện trong phim, cùng với bài nhạc chính "Somewhere in My Memory". Nhạc phim được Sony Classical Records phát hành trên băng cassette vào ngày 4 tháng 12 năm 1990, và trên CD vào ngày 27 tháng 5 năm 2015.

Phát hành
Ở nhà một mình được công chiếu tại Chicago vào ngày 10 tháng 11 năm 1990. Phim được phát hành rộng rãi vào ngày 16 tháng 11 năm 1990.

Ở nhà một mình lần đầu tiên được Fox Video phát hành trên VHS và LaserDisc tại Hoa Kỳ vào ngày 22 tháng 8 năm 1991. Phim đã bán được 11 triệu bản, mang lại cho Fox doanh thu là 150 triệu đô la. Cùng với E.T. the Extra-Terrestrial, Ở nhà một mình trở thành video bán chạy nhất mọi thời đại tại thời điểm đó. Do doanh thu bán hàng quá cao, bộ phim không thành công ở thị trường cho thuê.

Bộ phim sau đó được phát hành trên DVD vào ngày 5 tháng 10 năm 1999, trên Blu-ray vào ngày 2 tháng 12 năm 2008, với tựa đề Family Fun Edition, và được phát hành cùng với Home Alone 2: Lost in New York vào ngày 5 tháng 10 năm 2010. Bộ phim được phát hành lại trên DVD và Blu-ray vào ngày 6 tháng 10 năm 2015, cùng với tất cả bốn phần tiếp theo với tựa đề Home Alone: 25 Anniversary Ultimate Collector's Christmas Edition.

Ngày 15 tháng 9 năm 2020, Walt Disney Studios Home Entertainment và 20th Century Studios Home Entertainment đã phát hành Ở nhà một mình trên Ultra HD Blu-ray - đúng dịp kỷ niệm 30 năm thành lập tại Hoa Kỳ.

Doanh thu
Tuần đầu, bộ phim đã thu về 17 triệu đôla tại 1.202 rạp chiếu phim, trung bình $ 14,211 cho mỗi trang web và chỉ 6% của tổng số cuối cùng một mình. Đây là bộ phim hạng 1 tại phòng vé cho 12 tuần, từ cuối tuần phát hành từ ngày 16 tháng 11 đến ngày 18 tháng 11 năm 1990 thông qua việc cuối tuần của tháng 2. Ngày 1 tháng 3 năm 1991, nó vẫn là một 10 đầu vẽ tại phòng vé cho đến ngày 26 tháng 4 năm đó, mà cũng là ngày cuối cùng của tuần lễ Phục Sinh vừa qua. Nó đã hai lần xuất hiện trong top 10 (31 tháng 5 - 2 tháng 6 và 14 tháng 6 - 16 tháng 6) trước khi cuối cùng đã rơi ra khỏi top 10.

Bộ phim Ở nhà một mình là phim có doanh thu cao thứ ba của mọi thời đại, theo kênh truyền hình HBO. Tổng cộng, doanh thu của bộ phim thu về khoảng 476,684,675 đôla trên toàn thế giới.

Đón nhận
Trên Rotten Tomatoes, Ở nhà một mình nhận được 66% đánh giá tích cực dựa trên 58 bài đánh giá, với điểm số trung bình là 5,80/10. Trên Metacritic, điểm số đánh giá trung bình của phim là 63/100, dựa trên 9 nhà phê bình. Khảo sát của CinemaScore cho thấy khán giả cho điểm trung bình của phim là "A" trên thang điểm từ A + đến F.

Tại lễ trao giải Youth in Film Awards lần thứ 12, Macaulay Culkin giành giải Nam diễn viên trẻ xuất sắc nhất với vai chính trong phim điện ảnh. Bộ phim được đề cử hai giải Oscar, gồm Bản nhạc gốc hay nhất do John Williams soạn thảo, và Bài hát gốc hay nhất cho "Somewhere in My Memory", nhạc Williams và lời Leslie Bricusse.

Cáo buộc ăn cắp ý tưởng
Bộ phim Pháp năm 1989 3615 code Père Noël - kể về một cậu bé ở nhà một mình với ông nội đã già yếu và phải chống đỡ một tên trộm hóa trang thành ông già Noel - được chú ý vì cốt truyện tương đồng với Ở nhà một mình. Đạo diễn René Manzor đã đe dọa kiện nhà sản xuất Ở nhà một mình với lý do ăn cắp ý tưởng. 3615 code Père Noël không được phát hành tại Hoa Kỳ trong thời gian chiếu rạp ban đầu của phim vào tháng 1 năm 1990 và không trở nên phổ biến rộng rãi cho đến năm 2018.

Chuyển thể
Home Alone () được Todd Strasser chuyển thể thành tiểu thuyết và được xuất bản bởi Scholastic vào năm 1990 - trùng với thời điểm ra mắt bộ phim. Vào ngày 6 tháng 10 năm 2015, để kỷ niệm 25 năm ra mắt bộ phim, một cuốn sách có minh họa () của Kim Smith và Quirk Books đã được phát hành.

Các phần tiếp theo

Ở nhà một mình 2: Lạc ở New York
Tiếp theo bản gốc của bộ phim, năm 1992 hãng chính thức phát hành bộ phim Ở nhà một mình 2: Lạc ở New York, các diễn viên và các nhân vật vẫn được giữ nguyên như bản gốc. Ở phần này, Kevin có đi cùng gia đình mình nhưng đã bị lên nhầm chuyến bay do nhầm lẫn với một người đàn ông khác. Ở đây, phim được quay tại khách sạn Plaza với những người quản lý. Lần này, Kevin gặp phải một bà già chuyên nuôi chim bồ câu và tiếp tục gặp gỡ với hai tên trộm lần trước.

Ở nhà một mình 3
Năm 1997, hãng chính thức phát hành Ở nhà một mình 3, với nhân vật là chú bé Alex sống tại Chicago đã chống lại 4 tên trộm quốc tế ăn trộm một con chip vi tính, với cốt truyện khác hoàn toàn so với bản gốc năm 1990.

Ở nhà một mình 4: Trở lại nhà
Năm 2002, hãng chính thức phát hành Ở nhà một mình 4. Lần này, tên các nhân vật vẫn giữ nguyên như bản gốc, diễn viên có sự thay đổi nhưng bối cảnh là một ngôi nhà thông minh với hai ông bà già quản gia và cô Natalie (người mà bố Kevin định tái hôn nhưng sau đó lại thay đổi quyết định). Kevin đã chống trả quyết liệt với hai tên trộm có ý định đột nhập vào căn nhà này.

Ở nhà một mình 5
Năm 2012, hãng phim chính thức phát hành Ở nhà một mình 5.

Ở nhà một mình 6

Xem thêm
 Ở nhà một mình 2: Lạc ở New York
 Ở nhà một mình 3
 Ở nhà một mình 4
 Ở nhà một mình 5
 Ở nhà một mình 6

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của phim.

 Home Alone tại Home Alone Wiki
 Trailer phim.

Phim năm 1990
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Ơ
Ơ
Phim Giáng sinh Mỹ
Ơ
Phim của 20th Century Fox
Phim trộm cướp
Phim về gia đình
Phim lấy bối cảnh ở Illinois
Phim hài thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh năm 1990


title: Acalypha hontauyuensis

text:
Acalypha hontauyuensis là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Nó là loài đặc hữu của Đài Loan. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Pan, F.J. 1998. Acalypha hontauyuensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Đài Loan
hontauyuensis
Thực vật dễ tổn thương


title: Notioplusia

text:
Notioplusia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Notioplusia illustrata Guenée, 1852

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Notioplusia at funet.fi

Noctuidae
Plusiinae


title: Oreophryne jeffersoniana

text:
Oreophryne jeffersoniana là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Indonesia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới and vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Oreophryne jeffersoniana . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Oreophryne
Động vật lưỡng cư Indonesia


title: Shimada

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Shizuoka, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Shizuoka


title: Bellview Airlines

text:
Bellview Airlines (mã IATA = B3, mã ICAO = BLV) là hãng hàng không, trụ sở ở Lagos, Nigeria. Bellview Airlines có các tuyến đường quốc nội và quốc tế. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Murtala Mohammed, Lagos.

Lịch sử
Năm 1992 hãng đại lý du lịch "Bellview Travels Limited" ở Lagos trở thành Bellview Airlines và có các chuyến bay thuê bao bằng 1 máy bay Yakovlev Yak-40. Năm 1993 hãng mở các tuyến chở khách thường xuyên trong nước, sử dụng 1 máy bay Douglas DC-9-30 thuê. Năm 1995 hãng lập công ty con Bellview Airlines (Sierra Leone), nhưng sau đó đã hợp nhất với công ty mẹ. Hãng hiện có 308 nhân viên.

Ngày 30.4.2007 chính phủ Nigeria ra lệnh cho mọi hãng hàng không hoạt động trong nước phải tái đầu tư vốn, nếu không sẽ bị cấm hoạt động. Bellview Airlines đã đáp ứng được yêu cầu trên đúng thời hạn và đã được tái đăng ký để hoạt động.

Các nơi đến
(Tháng 5/2008):

 Cameroon
 Douala
 Côte d'Ivoire
 Abidjan
 Gabon
 Libreville
 Gambia
 Banjul
 Ghana
 Accra
 Guinea
 Conakry
 Liberia
 Monrovia
 Nigeria
 Abuja
 Lagos
 Kano
 Port Harcourt
 Senegal
 Dakar
 Sierra Leone
 Freetown
 Nam Phi
 Johannesburg
 Vương quốc Anh
 London

Tai nạn
 Ngày 22.10.2005 máy bay Boeing 737 của hãng chở 117 người, đã bị rớt sau khi cất cánh từ Lagos để đi Abuja. Tất cả 117 người này đều thiệt mạng.
 Ngày 19.12.2005, một máy bay Boeing 737 của hãng bay từ Lagos tới Freetown (Sierra Leone) đã phải đáp khẩn cấp xuống Sân bay quốc tế Kotoka ở Ghana vi phi công phát hiện hệ thống thủy lực của máy bay bị trục trặc. Hôm sau, nhà chức trách Nigeria ra lệnh rút giấy phép của hãng.  Sau đó một Ban đặc nhiệm hàng không thay đổi quyết định, không rút giấy phép mà đình chỉ hoạt động tới ngày 22.12.2005 nếu đáp ứng được yêu cầu của ban thanh tra.. Sau đó Bellview đã được phép tái hoạt động.

Đội máy bay

(Tháng 5/2008):

3 Boeing 737-200
2 Boeing 767-200ER

Tính thới tháng 2/2008, tuổi trung bình các máy bay của Bellview Airlines là 25 năm().

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bellview Airlines

Hãng hàng không Nigeria


title: Xuân La (định hướng)

text:
Xuân La có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Xuân La, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội
 Xã Xuân La, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn
 Làng Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, Hà Nội, nổi tiếng với nghề làm tò he.


title: Perdita diminutiva

text:
Perdita diminutiva là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1977


title: Allopachria weinbergerorum

text:
Allopachria weinbergerorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Cardiophorus irrasus

text:
Cardiophorus irrasus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lanchester miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: 19009 Galenmaly

text:
19009 Galenmaly (2000 RF72) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19009 Galenmaly

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Lipotriches nitidibasis

text:
Lipotriches nitidibasis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1920


title: Euglossa asarophora

text:
Euglossa asarophora là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure & Sakagami mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1969