title: Mặt trận Trị Thiên Huế năm 1972

text:
Mặt trận Trị Thiên Huế năm 1972 là một trong các chiến trường chính của Chiến tranh Việt Nam năm 1972. Kết thúc năm 1972, với các diễn biến ở mặt trận Trị-Thiên, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã làm chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa thất bại.

Không gian mặt trận
Mặt trận Trị Thiên Huế năm 1972 có không gian bao trùm toàn bộ phần phía Bắc của Quân khu I - Quân đoàn I QLVNCH. Chiến trường chủ yếu tại tỉnh Quảng Trị. Chiến trường Thừa Thiên Huế chỉ có các hoạt động quân sự lớn vào khoảng thời gian giữa chiến dịch tại hai bờ sông Mỹ Chánh và các cứ điểm vòng ngoài khu phòng thủ Huế.

Trong chiến dịch, khu vực Quảng Bình - Vĩnh Linh và khu vực phía Đông tỉnh Savannakhet (Lào) là hậu phương trực tiếp của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, khu vực Huế - Đà Nẵng là hậu phương trực tiếp của QLVNCH. Không gian chiến dịch cũng mở rộng đến khu vực ven biển từ Quảng Bình đến Thừa Thiên Huế, nơi có các pháo hạm của hải quân Hoa Kỳ yểm hộ cho QLVNCH, là vùng hoạt động của các hải đoàn, hải đội tuần duyên của Hải quân VNCH và đặc công nước của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Giai đoạn I: Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tấn công

"Bão táp I"
11h30' ngày 30 tháng 3 năm 1972, 4 trung đoàn pháo binh của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đồng loạt pháo kích các vị trí của QLVNCH tại Quảng Trị trong 1 giờ. 12h30, từ hướng Tây: Trung đoàn 27 (phối thuộc Sư 320B) đánh chiếm Đầu Mầu (544); Trung đoàn 24 (Sư 304) đánh cứ điểm Tân Lâm (241), Trung đoàn 9 (Sư 304) tấn công Xa Mưu, Ba Hồ (597), Trung đoàn 66 (Sư 304) đánh Động Toàn (548). Tại hướng Bắc: Trung đoàn 48 (Sư 320B) và Trung đoàn 102 (Sư 308) vượt sông Bến Hải tấn công Cam Lộ; Trung đoàn 36 (Sư 308) và Tiểu đoàn tăng 512 (Trung đoàn 202) cũng vượt sông Bến Hải tấn công Cồn Tiên, Bái Sơn, phát triển về Đông Hà; Trung đoàn 27 và Trung đoàn tăng 202 (thiếu) đánh qua Dốc Miếu, Quán Ngang, chiếm cảng Cửa Việt. Tại hướng Nam, Trung đoàn 1 (Sư 324) đánh Động Ngô (655), Trung đoàn 2 chia quân đánh Động Ông Do và điểm cao 440, giữ bàn đạp cho giai đoạn II.

Sau ba ngày chống đỡ với nhiều thương vong, sáng ngày 2 tháng 4, Chuẩn tướng Vũ Văn Giai, tư lệnh Sư 3 QLVNCH ra lệnh triệt thoái các cứ điểm vòng ngoài, rút về củng cố tuyến 2. Hồi 14h cùng ngày, hơn 600 binh sĩ thuộc Trung đoàn 56 (Sư 3) QLVNCH còn sống sót tại căn cứ Tân Lâm (241) do trung tá Phạm Văn Đính chỉ huy đã hạ vũ khí đầu hàng Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Cùng ra hàng có toàn bộ ban tham mưu Trung đoàn 56, chỉ huy các tiểu đoàn, đại đội.

Ngày 7 tháng 4, các trung đoàn 36 và 102 của Sư đoàn 308 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam được tăng cường Tiểu đoàn tăng 512 tấn công Đông Hà. Tướng Giai chia thiết đoàn 17 làm nhiều toán, tăng phái cho liên đoàn 5 BĐQ và Trung đoàn 57 (Sư 3) cố thủ tại 5 cứ điểm xung quanh Đông Hà. QLVNCH áp dụng chiến thuật phòng ngự cơ động hay "trâu ngủ rừng" (ban ngày về đóng tại căn cứ, ban đêm rút ra bên ngoài, dùng xe tăng bố trí phòng ngự vòng tròn). Chiến thuật này đã làm cho phương thức cường tập đánh đêm của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam mất tác dụng. Ngày 9 tháng 4, trận công kích Đông Hà của Sư đoàn 308 và Trung đoàn 48 (Sư 320B) không thành công, 6 xe tăng bị bắn cháy, thương vong lớn. Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam dừng cuộc tấn công để củng cố lại, chuẩn bị cho bão táp II.

Trong 1 diễn biến liên quan, tại Quảng Trị thời điểm này đã xảy ra chiến dịch Bat 21, phi vụ cứu hộ đắt giá nhất của Mỹ trong cuộc chiến Việt Nam. Ngày 2/4, một máy bay tác chiến điện tử EB-66 bị hỏa tiễn SAM-2 của Việt Nam bắn rơi, 5 trên 6 phi công tử trận, chỉ còn Trung Tá Iceal Hambleton nhảy dù an toàn. Từng là phó giám đốc hoạt động của Bộ chỉ huy Không quân Chiến lược Hoa Kỳ, Hambleton nắm nhiều thông tin tối mật về các dự án tên lửa đạn đạo liên lục địa và là chuyên gia về chống tên lửa phòng không, nên Hoa Kỳ quyết không để ông ta bị bắt. Quân Giải Phóng bắt được sóng vô tuyến của quân Mỹ và quyết định dùng Hambleton như là mồi nhử, kết quả là các phi vụ cứu hộ bằng đường không của Mỹ bị phục kích và thiệt hại nặng. Sau 10 ngày sử dụng hơn 850 phi vụ cấp cứu, yểm trợ và hàng triệu USD bom đạn mà vẫn vô ích, sau cùng Mỹ phải cử 1 toán biệt kích đi luồn rừng mới giải cứu được Hambleton vào ngày 14/4. Nhưng cái giá phải trả là rất đắt: 6 máy bay bị bắn rơi (2 trực thăng UH-1, 1 trực thăng CH-53 Sea Stallion, 2 máy bay trinh sát OV-10 Bronco, 1 chiếc A-1 Skyraider), hơn 10 máy bay khác bị hư hại, 11 quân nhân tử trận, hai phi công bị bắt sống

Mặt khác, trong quá trình giải cứu, chỉ huy Mỹ đặt ra một vùng không bắn phá (no fire zone) với bán kính 24 km quanh Hambleton để tránh bắn nhầm, kết quả là quân Giải phóng trong khu vực này thoải tác chiến mà không cần ẩn nấp trước hỏa lực Mỹ. Để giải cứu cho Hambleton, quân Mỹ đã mặc kệ tình hình nguy cấp của quân VNCH trong khu vực này, kết quả là Sư đoàn 3 QLVNCH đã phải trả giá đắt. Các sĩ quan của Sư đoàn 3 VNCH đã tỏ ra phẫn nộ trước việc Không quân Mỹ bỏ mặc hàng ngàn binh sĩ của họ chỉ vì 1 phi công, nhưng điều này không có tác dụng vì quyền quyết định thuộc về bộ chỉ huy Mỹ

"Bão táp II"

Từ ngày 10 đến 19 tháng 4, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam thành lập các tổ săn tăng, dùng B-40, B-41 và B-72 diệt 30 xe tăng và thiết giáp, 4 đại đội biệt động quân của QLVNCH, làm suy yếu đáng kể tuyến phòng thủ Đông Hà.

Ngày 23 tháng 4, tướng Giai điều Thiết đoàn 20 và Liên đoàn 4 BĐQ từ Ái Tử lên Đông Hà, phối hợp với số quân hiện có tổ chức 9 đợt phản kích (cuộc hành quân "Tây Tiến I") nhưng đều bị Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đẩy lùi.

Ngày 25 tháng 4 từ Thị xã Quảng Trị, tướng Giai điều Trung đoàn 2 của Sư 3 phối hợp với Lữ 147 TQLC cùng 2 chi đoàn của Thiết đoàn 20 ra Mai Lộc tổ chức phản kích các đơn vị đi đầu của Trung đoàn 9 và 66 (Sư 304 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam); sử dụng Trung đoàn 1 của Sư 1 và Liên đoàn 4 BĐQ ra trấn thủ Phượng Hoàng, La Vang và phản kích và đội hình Trung đoàn 24 thuộc Sư 304 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (cuộc hành quân ""Tây Tiến II"). Đến chiều 29 tháng 4, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đẩy lùi các đợt phản kích của "Tây Tiến II", đánh chiếm Mai Lộc, bao vây Liên đoàn 4 BĐQ/QLVNCH ở Phượng Hoàng. Thương vong của hai bên đều rất lớn. Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam mất 4 cao xạ, 8 pháo mặt đất, mất thêm 4 xe tăng và 19 đạn tên lửa C-75B ở Cổ Kiềng (Vĩnh Linh) do máy bay đối phương đánh trúng.

Ngày 27 tháng 4, Đại tá Nguyễn Hữu An, tư lệnh mặt trận kiêm sư trưởng Sư đoàn 308 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, sử dụng Sư đoàn 308, Trung đoàn 48 (Sư 320B), các tiểu đoàn đặc công 33 và 37, các tiểu đoàn tăng 513 và 512 (thiếu) tổng công kích Đông Hà. Để đánh bại chiến thuật "trâu rừng", "xe tăng bầy", "vỏ thép cứng di động" và phá vỡ hệ thống phòng ngự của địch, Bộ Tư lệnh chiến dịch quyết định mở một đợt "đệm", phát động phong trào "săn xe tăng địch", tổ chức các trận đánh nhỏ, vừa tiêu hao sinh lực địch vừa khẩn trương chuẩn bị cho cuộc tiến công quyết định. Ngày 27/4/1972, xe tăng T-54 của Quân Giải phóng dùng chiến thuật bí mật áp sát đã bắn cháy hàng loạt xe tăng địch, trong đó có nhiều chiếc M48 Patton, trong đó riêng Đại đội trưởng Nguyễn Văn Thái với 7 phát đạn đã diệt được 5 chiếc ở Tây Đông Hà, khiến quân địch phòng ngự trên dãy điểm cao 32, 37 kéo nhau bỏ chạy.

17h15 ngày 28 tháng 4, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam chiếm Đông Hà, Trung đoàn 88 (Sư 308) phát triển đến Lai Phước và đánh sập cầu. Tướng Giai lệnh thu quân vượt sông Hiếu rút về Ái Tử sau khi bị tổn thất thêm 41 xe tăng, 38 thiết giáp M-113 cùng toàn bộ Trung đoàn 57 và 4 tiểu đoàn BĐQ.

Trong tháng 4 năm 1972, Không lực Hoa Kỳ đã sử dụng 54 lượt B-52 và 128 lượt máy bay cường kích ném bom các đơn vị Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đang hoạt động ở Quảng Trị. Không quân QLVNCH đã dùng hơn 200 lượt F-5, A-37, T-28 và UH-1 yểm hộ cho lục quân phản kích. Không lực Hoa Kỳ mất 1 EB-66, 3 F-4, 1 B-52 bị thương phải hạ cánh xuống Đà Nẵng, 1 tàu chiến bị trúng bom của MiG-17 (Không quân QĐNDVN) ở ngoài khơi Cửa Việt. Không lực VNCH mất 4 UH-1, 1 AH-1 (Cobra), 1 AD-6, 1 L-19.

Ngày 29/4/1972, các cứ điểm Lai Phước, Phượng Hoàng, La Vang lần lượt thất thủ. Đến trưa, căn cứ Ái Tử bị công kích ba mặt. Sư 304 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tấn công từ phía Tây Nam, Sư 308 (thiếu E36) theo đường quốc lộ 1 đánh xuống, trung đoàn 27 và trung đoàn tăng 202 tấn công từ phía Đông vào. Để tránh bị tiêu diệt toàn bộ số quân còn lại hoặc bị bắt; tướng Giai yêu cầu tướng Lãm cho bỏ Ái Tử, rút về phòng thủ Nam Thạch Hãn, lấy TX Quảng Trị làm trung tâm. Tướng Lãm gật đầu nhưng không nói gì. Ngày 30/4, Trung đoàn 9, Sư 304 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam điều tiểu đoàn 3 phá cầu gỗ, chốt chặn cầu sắt. Lữ đoàn 147 TQLC, trung đoàn 2 và 1 tiểu đoàn của trung đoàn xe tăng 57 (sư đoàn 3 QLVNCH) phải bỏ lại toàn bộ xe, pháo ở bờ bắc, bơi qua sông về TX Quảng Trị. Trung đoàn xe tăng số 20 gồm 57 xe tăng M48 Patton (loại hiện đại nhất của Mỹ thời bấy giờ), đến ngày 30/4/1972 chỉ còn lại 16 xe tăng, và đến ngày hôm sau thì toàn bộ số xe tăng còn lại này cũng bị các tổ lái vứt bỏ để rút chạy.

Ngày 1/5, các Sư 304 và 308 Quân Giải phóng miền Nam tổng công kích thị xã Quảng Trị, trung đoàn 64 (sư 320B) và trung đoàn 1 (F324) tiến quân hợp điểm tại Cầu Nhùng, làm thành một chốt chặn lớn. Số quân còn lại Sư 3, lữ 147 TQLC, các thiết đoàn 17, 20 QLVNCH bị đánh ép từ hai phía, phải bỏ quốc lộ 1, phân tán đội hình rút về phía Nam Mỹ Chánh. 17 giờ chiều 1/5, trung đoàn 9 - sư đoàn 304 Quân Giải phóng chiếm trung tâm thị xã Quảng Trị.

"Bão táp III"

Ngày 3/5, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tiếp tục điều từ lực lượng dự bị: trung đoàn 18 (Sư 325) vào hướng Đông phối hợp với trung đoàn tăng 202 đánh dọc ven biển xuống Quảng Điền. Đến ngày 9/5, tại Mỹ Thủy, cánh quân này vấp phải cuộc phản công của lữ 369 TQLC và thiết đoàn 11 mới tăng viện từ Sài Gòn ra còn đang sung sức. Ngày 13/5, lữ 369 TQLC chiếm lại Mỹ Thủy, đẩy các đơn vị Quân Giải phóng lùi về Lương Ba, Linh Chiểu.

Các trung đoàn 27, 64 (Sư 320B), 1 (sư 324) tấn công cụm phòng ngự Mỹ Chánh theo đường 1. Các trung đoàn 88 (sư 308), 24 (sư 304), 2 (sư 324) luồn rừng công kích Mỹ Chánh từ hướng Tây. Tại Huế, trung đoàn 3 (sư 324) và trung đoàn 6 (chủ lực khu 5) tấn công các cứ điểm Động Chúc Mao, Động Tranh, Đèo Sơn Na, Khe Thai, buộc trung đoàn 54 (sư 1 QLVNCH) phải lùi về giữ Hòn Vượn nhưng không còn lực lượng để tiếp tục phát triển.

Trong các ngày từ 4/5 đến 9/5, các đơn vị Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đánh Mỹ Chánh theo quốc lộ 1 ba lần tổ chức vượt sông nhưng không bám được căn cứ đầu cầu. Tướng Hoàng Xuân Lãm (từ 6/5 là tướng Ngô Quang Trưởng) điều động toàn bộ sư 1, lữ dù 1, lữ 258 TQLC và thiết đoàn 8 chốt giữ bờ Nam Mỹ Chánh với sự yểm hộ liên tục của pháo binh và không quân Hoa Kỳ.

Từ ngày 15 đến ngày 5/6, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tấn công các cứ điểm vòng ngoài Đông Mỹ, Lương Mai, Đồng Lâm, Đồng Hun, Đống Đá, Cái Mương của cụm phòng ngự Mỹ Chánh-Yên Bầu-Cầu Nhi nhưng không giữ được. Quân số chiến đấu hao hụt dần, đạn hết, gạo hết. Cả trung đoàn 2 (sư 324) phải gùi gạo cho trung đoàn 1 đánh. Trung đoàn pháo 38 hết toàn bộ dự trữ đạn, phải chiến đấu như bộ binh. Trung đoàn pháo 164 chỉ còn chưa đầy nửa cơ số đạn phải sử dụng pháo 155 mm chiến lợi phẩm.

Từ ngày 9 đến ngày 26/5, bộ binh chỉ tổ chức vài đợt trinh sát chiến đấu lẻ tẻ. Cuộc chiến chuyển thành cuộc đấu pháo. Từ ngày 3/5 đến ngày 26/5, không lực Hoa Kỳ xuất kích 72 lần chiếc B-52 và 207 lần chiếc cường kích yểm hộ cho QLVNCH tại Trị Thiên, huy động 3 chiến hạm phối hợp với 5 chiến hạm của QLVNCH bắn hơn 8.000 viên đạn pháo vào đội hình Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đang tấn công cụm Mỹ Chánh-Cầu Nhi.

Đợt "Bão táp III" của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam chỉ thu được kết quả rất hạn chế trong khi thiệt hại về người và vũ khí khí tài rất nghiêm trọng. Trung bình các đơn vị chỉ còn từ 40 đến 50% quân số, có đại đội chỉ còn 12 tay súng (bằng 1 tiểu đội). Tuy nhiên, trên bản đồ của các tướng lĩnh, đó vẫn là những đơn vị đủ biên chế và lệnh tiếp tục tấn công vẫn được đưa ra. Theo đại tá Cao Sơn, nguyên Trung đoàn trưởng trung đoàn pháo 38 (đoàn Bông Lau): Cùng với thiệt hại do phi pháo và không quân địch gây ra, đây là nguyên nhân chính làm cho các đơn vị Quân Giải phóng kiệt sức.

Giai đoạn II: Hoa Kỳ - QLVNCH phản công

Thay đổi nhân sự và kế hoạch phản công của Hoa Kỳ - VNCH

Ngày 5/5, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu chỉ định trung tướng Ngô Quang Trưởng, nguyên tư lệnh Quân đoàn IV làm tư lệnh Quân đoàn I, tướng Hoàng Xuân Lãm bị điều về Bộ Tổng tham mưu "tùy nghi sử dụng". Chuẩn tướng Vũ Văn Giai cũng bị cách chức và phải ra trước tòa án binh, lĩnh án tù vì việc "để mất một tỉnh vào tay Cộng sản".

Tướng Ngô Quang Trưởng chỉ định các sĩ quan chỉ huy mới cho các đơn vị thuộc quyền: Sư đoàn TQLC: Đại tá Bùi Thế Lân (tư lệnh), Đại tá Nguyễn Thành Trí (phó tư lệnh); Sư đoàn dù: Chuẩn tướng Lê Quang Lưỡng. Do ngờ rằng trong bộ tham mưu Quân đoàn 1 có điệp báo của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam mà em ruột tướng Lãm (bà Hoàng Thị Nhạn) là đối tượng đáng nghi nhất; tướng Trưởng thành lập Ban nghiên cứu kế hoạch phản công độc lập (theo chế độ tối mật, không phụ thuộc Ban tham mưu quân đoàn) do đại tá pháo binh Lê Văn Thân chỉ huy.

Kế hoạch của Ngô Quang Trưởng nhằm 3 mục tiêu:
1- Tái bổ sung, tái phối trí lực lượng để ngăn chặn địch, phòng thủ Huế (đến 26/6 đã thực hiện được).
2- Tái chiếm phần lãnh thổ đã lọt vào tay đối phương.
3- Vãn hồi trật tự, gây lòng tin cho quân, dân, cán, chính vùng giới tuyến.

Phía Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam cũng có sự thay đổi về nhân sự. Từ ngày 27/6; thiếu tướng Trần Quý Hai được cử làm Tư lệnh chiến dịch thay thiếu tướng Lê Trọng Tấn; trung tướng Song Hào được cử là chính ủy thay thiếu tướng Lê Quang Đạo. Mục tiêu của chiến dịch không còn là chiếm Huế nữa mà chuyển thành phòng thủ, giữ vững vùng giải phóng. Tuy nhiên, do công tác chuẩn bị không tốt, hậu cần mới chỉ đảm bảo 50% vật chất; do các cấp chỉ huy không dự kiến trước, không thống nhất, tư tưởng quyết tâm tiến công trở thành tư tưởng phiêu lưu nên Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam gặp nhiều khó khăn, lúng túng. Nhiều đơn vị đã vào quá sâu để chuẩn bị tấn công Huế, không kịp rút ra do mệnh lệnh chuyển mục tiêu chiến dịch được phổ biến quá chậm.

"Lam Sơn 72"

Ngày 28/6/1972, tướng Ngô Quang Trưởng phát lệnh khởi binh cuộc hành quân Lam Sơn 72 trên hai hướng:
Hướng Tây: Sư dù đã hội đủ 3 lữ đoàn (1,2,3) và 1 tiểu đoàn, liên đoàn biệt kích dù 81 cùng thiết đoàn 20 (tăng), thiết đoàn 7 (xe bọc thép) tấn công dọc theo quốc lộ 1, yểm hộ sườn trái có liên đoàn 1 biệt động quân.
Hướng Đông: Sư TQLC đã có đủ 3 lữ đoàn (147, 258, 369); Trung đoàn 4 bộ binh (sư 1), các thiết đoàn 17, 18 tấn công dọc bờ biển trên chính diện 12 km.
Lực lượng yểm hộ: Pháo 175mm, 155 mm, 105 mm mỗi loại 2 tiểu đoàn; pháo phòng không: 1 tiểu đoàn. Sư đoàn không quân 1 (ở Đà Nẵng, Phú Bài), hải quân vùng 1 và các lực lượng hải quân, không quân Hoa Kỳ được lệnh chi viện tối đa cho "Lam Sơn 72".

Chiều 28/6, sau khi vượt sông Mỹ Chánh, QLVNCH đã cô lập được một bộ phận của các sư 304 và 308 Quân Giải phóng miền Nam ở nam Sông Mỹ Chánh. Trung đoàn pháo tầm xa 38 phải chôn cơ bẩm, phá hủy toàn bộ pháo 130 mm rồi rút ra (có một khẩu bị QLVNCH chiếm được, đem về triển lãm ở Sài Gòn tháng 10/1972). Trung đoàn 18 (sư đoàn 325) bị thương vong nặng phải rút ra củng cố, để trung đoàn 64 (sư đoàn 320B) vào thay. Mặc dù từ ngày 26, Bộ tư lệnh mặt trận (B5) đã gọi sư đoàn 304 và 308 quay lại chặn QLVNCH ở Tường Phước-Hướng Điền nhưng chỉ có trung đoàn 66 (sư 304) đến kịp và cũng bị đẩy lui.

Hướng Đông, ngày 29/6, các lữ TQLC 147 và 258 tấn công các khu vực Diên Khanh, Xuân Viện, Kim Giao (thuộc huyện Hải Lăng), phối hợp với lữ TQLC 369 từ Mỹ Thủy và Cổ Lũy đánh ra, đẩy các trung đoàn 27 và 64 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam lùi sâu hơn nữa về phía Triệu Phong.

Hướng Tây, ngày 2/7, trung đoàn 102 mới đến phối hợp với trung đoàn 66 chặn lữ dù 2 (QLVNCH) ở Tường Phước. Ngày 3/6, trung đoàn 36 phá sập Cầu Nhùng, lập chốt chặn ở bờ Bắc sông Nhùng. Trung đoàn 9 và 24 vẫn phải tiếp tục phá vây và tấn công phía sau cánh quân dù trong khi sức chiến đấu đã suy giảm nghiêm trọng. Từ ngày 3 đến ngày 6/7, sau khi nhổ từng chốt chặn của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam trên khoảng cách từng trăm mét một và thương vong hơn 300 quân, lữ dù 1 và liên đoàn 1 biệt động quân đã có mặt ở ngoại vi thị xã Quảng Trị nhưng không lọt vào được. Từ ngày 6 đến 13/7, các lữ dù 2 và 3 (lữ 1 chuyển về làm dự bị) tấn công TX từ hướng Tây và hướng Nam; các lữ 147 và 369 tấn TX từ hướng Đông nhưng đến tuyến Ngô Xá, Trà Trì, Cù Hoan, Trà Lộc thì bị các đơn vị của các trung đoàn 27, 64 (sư đoàn 320B), 18 (sư đoàn 325) và tiểu đoàn 47 Vĩnh Linh chặn lại. Các trận đánh cấp tiểu đoàn đã diễn ra ở Quy Thiện, Trầm Lý, An Thái, Đại Nại. Bên sườn trái sư đoàn dù QLVNCH, các lực lượng còn lại của trung đoàn 66 và 24 (sư đoàn 304) tập kích vào Cây Lời, Phú Long.

Ngày 11/7, thủy quân lục chiến Mỹ tiến hành trực thăng vận đưa 840 lính của Tiểu Đoàn 1 TQLC VNCH (biệt danh "Quái Điểu") và 5,5 tấn vũ khí đổ xuống Triệu Phong nhằm cắt đứt tiếp vận từ căn cứ Cửa Việt đến Thị xã và Thành cổ Quảng Trị. Đoàn trực thăng vận tải của Mỹ có 30 chiếc: 6 chiếc CH-53 chở 50 lính/chiếc, 22 chiếc CH-46 chở được 20 lính/chiếc, và 2 chiếc UH-1E, ngoài ra còn có 6 trực thăng vũ trang của lục quân Mỹ bay theo hộ tống Mặc dù đã oanh tạc trước bằng pháo binh và B-52, đoàn trực thăng vẫn bị đón đánh bởi súng bộ binh và 1 quả tên lửa vác vai SA-7. Trong vòng 15 phút, 29 trực thăng trúng đạn, trong đó 3 chiếc hỏng nặng phải hạ cánh khẩn cấp ra tàu Mỹ ngoài biển, 3 chiếc CH-46 rơi, 1 chiếc CH-53 khác nổ tung ngay trên trời bị do trúng tên lửa SA-7 (56 lính và phi công trên chiếc CH-53 này chỉ còn 10 sống sót). Cuộc đổ quân khiến Tiểu Đoàn 1 bị mất trên 100 lính chết hoặc bị thương khi chưa kịp giao chiến. Sau 3 ngày giao tranh liên tục, Tiểu Đoàn 1 thiệt hại nặng phải rút về, Tiểu Đoàn 2 (biệt danh "Trâu Điên") lên thay thế. Quân VNCH bắc cầu phao qua sông Vĩnh Định để cho các chiến xa M48 Patton của Thiết Đoàn 20 tiến vào

Ngày 13/7, máy bay trực thăng chở đạt tá Nguyễn Trọng Bảo, tham mưu phó sư dù và 8 sĩ quan tham mưu bị súng 12,7 mm của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam bắn rơi ngay tại TX Quảng Trị. Mũi đột kích sâu của sư dù và thiết đoàn 20 bị đẩy lùi. Ý định của QLVNCH chiếm thị xã trước ngày 13/7 để mặc cả tại Hội nghị Paris không thực hiện được. Thương vong mỗi bên đến hàng nghìn người. QLVNCH mất 12 xe tăng các tiểu đoàn dù 1 và 5 bị tổn thất nặng. Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam hầu như không còn xe tăng tại mặt trận từ 26/6.

Ngày 14/7, Bộ tư lệnh B5 thành lập hai cánh quân phòng thủ TX Quảng Trị gồm: Cánh Đông: Sư 320B (nòng cốt), trung đoàn 18 (sư 325), tiểu đoàn 47 Vĩnh Linh, tiểu đoàn 10 Quảng Trị, đoàn 1A đặc công hải quân. Trung đoàn 48 (sư 320) và tiểu đoàn 8 (Quảng Trị) được giao nhiệm vụ phòng thủ thành cổ và nội đô thị xã do chính ủy trung đoàn Lê Quang Tùy chỉ huy. Cánh Tây: sư 325 (thiếu trung đoàn 18), sư 308 (thiếu trung đoàn 102), trung đoàn 165 (sư 312), 1 tiểu đoàn cao xạ. Tuy nhiên, việc chỉ huy chung không được thống nhất. trên danh nghĩa, sư 320B chỉ huy chung nhưng các đơn vị hướng Tây lại do B5 chỉ huy trực tiếp.

Ngày 14/7, Sư dù và sư TQLC-QLVNCH tổ chức tấn công đợt 2 nhằm chiếm thị xã trước ngày 18/7 và cùng lắm phải trước ngày 27/7. Lữ dù 1 đánh Quy Thiện, Trì Bưu, Lữ dù 2 đánh Tích Tường, Như Lệ. Các lữ TQLC 147 và 369 tiến sát sông Vĩnh Định, chiếm An Tiêm, Nại Cửu và Bích La Đông. Trong trận này, lữ 369 TQLC tổn thất 2 đại đội và 11 trực thăng ở Nại Cửu. Đến ngày 16/7, lữ dù 1 đã chiếm được các làng Trì Bưu, Cổ Thành; Trung đoàn 18 (sư 325) bị tổn thất nặng phải rút ra Ái Tử-Đông Hà, Bộ tư lệnh B5 điều trung đoàn 95 (sư 325) vào thay. QLVNCH đã hình thành thế bao vây ba mặt quanh TX Quảng Trị nhưng chưa vào được nội đô.

Ngày 18/7, ở hướng Tây, Trung đoàn 88 (sư 308) và trung đoàn 48 (thiếu-Sư 320B) chiếm lại Long Hưng Bắc và ngã tư đường sắt; Tiểu đoàn 8 (Quảng Trị)và tiểu đoàn 2 (trung đoàn 48) chiếm lại Thạch Hãn và ngã tư đường 1; Trung đoàn 66 (sư 304) vẫn giữ dược Phú Long.

Ngày 22/7, Bộ tư lệnh B5 tung lực lượng thiết giáp cuối cùng có trong tay (tiểu đoàn 66) phối hợp với Trung đoàn 64 và tiểu đoàn 47 (Vĩnh Linh) phản đột kích vào tiểu đoàn 6 (lữ 258) và tiểu đoàn 9 (lữ 369) TQLC đang đổ bộ xuống Lệ Xuyên, Linh Chiểu tiến đánh Cửa Việt.

Từ ngày 25 đến ngày 27/7, tướng Lê Quang Lưỡng tung lực lượng dự bị cuối cùng (LĐ biệt kích dù 81) vào chiến đấu, chiếm được các làng Trì Bưu, Cổ Thành. Tiểu đoàn biệt lích dù 27 tiến sát góc Đông Nam Thành cổ, nhiều lần lao lên định cắm cờ lên tường thành nhưng đều bị Trung đoàn 48 đẩy lùi. Hai bên tổn thất lớn về sinh mạng.

Ngày 28/7, thời hạn đánh chiếm thị xã Quảng Trị và thành cổ đã hết, tướng Ngô Quang Trưởng quyết định dừng cuộc tấn công của sư Dù, chuyển giao nhiệm vụ đánh chiếm thị xã Quảng Trị cho sư đoàn Thủy quân lục chiến. Trong tháng 7, mỗi ngày Không lực Hoa Kỳ huy động từ 40 đến 60 phi vụ B-52, 130 đến 150 phi vụ máy bay cường kích yểm hộ mặt đất cho QLVNCH. Riêng trong tháng 7, Hoa Kỳ đã thực hiện 5.461 phi vụ chiến thuật và 2.054 phi vụ B-52 rải thảm, hải quân Hoa Kỳ cũng vận hành 5 tàu sân bay để hỗ trợ cuộc phản công Lượng bom mà máy bay Mỹ thả xuống Quảng Trị ước tính khoảng 75.000 tấn chỉ riêng trong tháng này.

Rút kinh nghiệm cách đánh vỗ mặt của Sư dù không thành công, tướng Bùi Thế Lân dùng chính chiến thuật của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ: chiến thuật lấn dũi làm phương thức tấn công chính. Lần này, tướng Lân không bị thúc ép thời hạn đánh chiếm TX Quảng Trị như tướng Lưỡng bởi hòa đàm Paris đã được nối lại. Mỗi đợt tấn công, tướng Lân cho 6 tiểu đoàn thuộc 3 lữ đoàn công kích, để lại 3 tiểu đoàn ở tuyến sau để dưỡng quân, thay thế, bổ sung, trang bị lại sau đó luân phiên thay nhau chiến đấu. Cách đánh này làm cho Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam phải liên tục chiến đấu và đối phó, liên tục tác chiến dẫn đến mệt mỏi trong khi quân số được thay thế rất hạn chế.

Từ ngày 29/7đến 19/8, Bộ Tư lệnh B5 bổ sung cho trung đoàn 165 (sư 312) cho hướng Tây, phối hợp với Trung đoàn 88 sư 308), trung đoàn 95 (sư 325) đột kích vào điểm cao 105B, Tích Tường, Thạch Hãn nhưng không đạt kết quả. Ở hướng Đông, đặc công K1, K5 (đoàn 135 - Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam) đột kích Cảng Mỹ Thủy và trận địa pháo Hải Lăng. Các trung đoàn 101 (sư 325) và 27 (sư 320B) tiếp tục giành giật khu vực Nại Cửu, Chợ Sãi với sư Thủy quân lục chiến (QLVNCH). Ngày 9/8, Bộ tư lệnh B5 giao sư 325 chỉ huy chung các lực lượng Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam phòng thủ thị xã Quảng Trị.

Từ ngày 20 đến ngày 30/8, ở hướng Tây, sau khi được bổ sung quân và tái trang bị, sư dù có không quân và pháo binh yểm trợ tối đa đánh lấn phía Tây thị xã, chiếm ngã ba Long Hưng, ngã tư Thạch Hãn, Tích Tường. Các trung đoàn 102 và 88 (sư 308) bị thương vong nặng phải rút lui. Các trung đoàn 36 (sư 308) và 165 (sư 312) vẫn giữ được Tích Tường. Ở hướng Đông, trung đoàn 101 (sư 325) đột kích chiếm Chợ Sãi, trung đoàn 27 (sư 320B) chiếm Bích La Trung nhưng sau một ngày, các lữ đoàn 147, 369 TQLC - QLVNCH đã phản kích chiếm lại. Ngày 17/8, Lữ đoàn 258 TQLC đã đội kích vào trung tâm thị xã; khu vực Trì Bưu đã ba lần chuyển từ tay Trung đoàn 95 (sư đoàn 325 Quân Giải phóng) sang tay Lữ đoàn 258 TQLC (QLVNCH) và ngược lại. Đến cuối tháng 8, QLVNCH vẫn giữ thế bao vây TX Quảng Trị từ ba mặt: Đông Bắc, Đông Nam và Tây Nam.

Ngày 5/9, tướng Trưởng quyết định lợi dụng đối phương đang nguy cấp do nước lụt sông Thạch Hãn dâng cao ngập Thành cổ để mở đợt tấn công thứ năm. Tham gia đợt này còn có thêm các liên đoàn biệt động quân 1 và 2, thiết đoàn tăng 21 có trang bị xe tăng dùng súng phun lửa (M-67) mới điều từ phía Nam ra. Sư đoàn dù huy động toàn bộ lực lượng được tăng cường liên đoàn 1 biệt động quân công kích thị xã từ hướng Tây Nam và hướng Nam. Sư đoàn thủy quân lục chiến được tăng cường thiết đoàn 21 và liên đoàn 2 biệt động quân tấn công thị xã từ hướng Đông và Đông Bắc. Ngày 6/9, các Trung đoàn 27 và 64 Quân Giải phóng phá vỡ phòng tuyến sông Vĩnh Định của Lữ đoàn 147 TQLC, mở hành lang nối với Nham Biều, Thạch Hãn. Trong thị xã, trung đoàn 95 (sư 325) và trung đoàn 48 (sư đoàn 320) đánh chặn lữ dù 3 ở Hải Trì, lữ dù 1 ở Trì Bưu, liên đoàn 1 biệt động quân ở Hành Hoa sát khu vực Thành cổ khoảng 500m đến 1 km. Ở các hướng khác, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam không còn lực lượng chốt giữ phải lui dần, trung đoàn 102 (sư 308) phải bỏ Long Hưng rút về phía Tây, trung đoàn 24 (sư 304) phải rút về Phước Tường, sau đó bị nước lũ cô lập. Không quân Hoa Kỳ tăng gấp đôi số phi vụ B-52 và cường kích đánh phá các trận địa của Quân Giải phóng gây thương vong lớn. Các trung đoàn 48 và 95 chỉ còn mấy trăm người, có trung đội chỉ còn 7-8 người.

Ngày 13/9, tiểu đoàn 6, lữ đoàn 258 TQLC QLVNCH chiếm được góc Đông Nam Thành cổ. Ngày 15/9, Lữ đoàn 147 TQLC chiếm được góc Đông Bắc Thành cổ. Đêm 15 rạng ngày 16/9, Bộ tư lệnh B5 điều Trung đoàn 18 (sư 325) vào yểm hộ để rút toàn bộ các lực lượng đang chiến đấu ở thị xã Quảng Trị sang tả ngạn sông Thạch Hãn. Sáng 16/9 (theo lịch VNCH là 15/9), Lữ đoàn TQLC kéo cờ tại Thành cổ Quảng Trị, kết thúc cuộc hành quân Lam Sơn 72.

Tuy để thị xã Quảng Trị và Thành cổ mất vào tay QLVNCH nhưng Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam vẫn giữ được hai căn cứ bàn đạp Tích Tường, Như Lệ, Phước Môn, Tân Téo phía Tây và Bích La, An Lộng, Chợ Sãi, Nại Cửu, Long Quang ở phía Đông trên hữu ngạn sông Thạch Hãn. Ngoài ra, sư đoàn 324 vẫn chiếm giữ các vị trí cực tây Quảng Trị. Đây là những mục tiêu mà tướng Ngô Quang Trưởng phải tiếp tục đối phó bằng cuộc hành quân Lam Sơn 72A trong giai đoạn sau.

Giai đoạn III: Từ Lam Sơn 72A đến Trận Cửa Việt

Lam Sơn 72A và các cuộc hành quân "Sóng thần"

Từ cuối tháng 9 đến trung tuần tháng 10/1972, QLVNCH sử dụng lữ dù 1, tiểu đoàn 85 biệt động quân tấn công các căn cứ bàn đạp của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Ở Tích Tường - Như Lệ, lữ dù 1 chiếm được thôn Tích Tường 2 nhưng không phát huy được chiến quả. Lữ dù 2 không đạt được bất cứ mục tiêu nào.

Ngày 7/10, lữ TQLC 258 tấn công khu vực bàn đạp phía Đông của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam ở Bích La, An Lộng, Chợ Sãi, Nại Cửu, Long Quang nhưng tiến quân rất chậm do bị tiểu đoàn 8 (Quảng Trị) và tiểu đoàn 47 (Vĩnh Linh) tập kích vào hai bên sườn. Ngày 18/10, trung đoàn 64 (sư 320B) tổ chức phản đột kích vào điểm cao 11, Linh Chiểu, Ngô Xá Đông (hậu cứ của lữ 258) buộc lữ 147 phải điều quân ứng cứu. Lợi dụng QLVNCH tập trung đánh căn cứ bàn đạp, Đặc công K2, K4 và công binh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam dùng mìn phá các cầu Chợ Cống, Vân Trình và cầu đường sắt Quảng Trị. Bộ tư lệnh B5 lệnh cho các đơn vị phía Bắc Thạch Hãn phải "trụ vững và chiến thắng".

Trên hướng Tây, các lữ dù 2, 3 và liên đoàn 1 biệt động quân (thiếu tiểu đoàn 85) có phi pháo yểm trợ tối đã tấn công các điểm cao 235,367 và các chốt của sư 324, sư 312. Do phòng thủ sư hở nên Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam lần lượt mất các điểm tựa 74, 235, 101, 108, 118, 124; các điểm tựa 367, Động Chiên Giòng, Động Ông Do bị uy hiếp nghiêm trọng. Ngày 20/10/1972, Bộ tư lệnh B5 điều các trung đoàn 24, 66 (sư 304) phản kích chiếm lại các điểm cao 118, 124. Ngày 3/11, lữ dù 2 chiếm điểm cao 367.

Ngày 1/11, Lữ đoàn 369 TQLC mở cuộc hành quân "Sóng thần 9" vượt sông Thạch Hãn đánh sang Nham Biều, Ái Tử. Trung đoàn 18 và tiểu đoàn 42 súng máy cao xạ Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tổ chức phục kích tại bờ sông, gây thương vong lớn cho tiểu đoàn 7 TQLC, buộc lữ 369 phải trở về hữu ngạn Thạch Hãn. Ngày 11/11, tướng Trưởng điều toàn bộ sư đoàn TQLC mở cuộc tấn công "Sóng thần 36" đánh vào căn cứ bàn đạp phía Đông (Long Quang-Thanh Hội) để mở đường tiến chiến Cửa Việt. Không lực Hoa Kỳ xuất kích 54 phi vụ cường kích, 18 phi vụ B-52, phối hợp với tàu chiến ném bom, pháo kích yểm trợ cho "Sóng thần 36". Các lữ đoàn TQLC không vượt qua được các chốt Long Quang, Thanh Hội, các tiểu đoàn 1, 2, 8 TQLC thiệt hại nặng phải rút ra củng cố. Ngày 4/12, Bộ tư lệnh B5 điều trung đoàn 48 (thiếu tiểu đoàn 2) và tiểu đoàn 3 (Quảng Trị) vượt sông phối hợp với quân giữ chốt phản kích, đẩy sư đoàn TQLC lùi về Bình An, Gia Đẳng, Ba Lang. Trong các trận này, sư đoàn TQLC QLVNCH bị tổn thất nặng, thương vong 3.200 binh sĩ và sĩ quan, mất 49 xe tăng và xe bọc thép, 16 trực thăng.

Ngày 16/12, tướng Trưởng tiếp tục ý đồ mở đường ra Cửa Việt, tổ cuộc cuộc hành quân "Sóng thần 45", sử dụng các lữ đoàn 369 và 147 TQLC (thiếu) đánh ra tuyến Bình An, Thanh Hội. Tại hướng này, sư đoàn 320B Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã hội đủ ba trung đoàn chặn đứng cuộc tiến quân của TQLC VNCH ở Bình An, truy kích TQLC đến Hữu Niêm, Bích La Trung, Linh An. Ngày 25/12, tướng Trưởng phải kết thúc cuộc hành quân.

Từ ngày 17 đến ngày 20/1/1973, sư đoàn TQLC tiếp tục mở cuộc hành quân "Sóng thần 18" vẫn theo hướng cũ đánh ra Thanh Hội nhưng bị trung đoàn 101 (sư 325) và trung đoàn 64 (sư 320B) đẩy lui chỉ sau 3 ngày.

Ở hướng Tây, sư dù tấn công các chốt của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam ở Động Ông Do và các điểm cao xung quanh. Ngày 9/11, lữ dù 2 chiếm được điểm cao A1 khống chế động Ông Do. Bộ tư lệnh B5 giao tư lệnh sư đoàn 312 chỉ huy hướng thay cho tư lệnh sư 308, điều trung đoàn 165 tăng cường cho sư 304 tổ chức phản kích lấy lại Động Ông Do nhưng không giữ được. Ngày 12/12, sư đoàn dù QLVNCH chiém toàn bộ cụm chốt Động Ông Do, sau đó lần lượt chiếm Khe Trai, Đá Đứng, Phương Thúy, các điểm cao 105B, 132, 264.

Nhận thấy lực lượng dù của QLVNCH đã bị hút sang hướng Tây và Tây Nam, ngày 23/1/1973, Mặt trận B5 điều trung đoàn 95 và trung đoàn 209 từ bàn đạp Tích Tường-Như Lệ đánh chiếm lại các điểm cao 52, 29 và 15, chốt giữ hướng Tây phòng tuyến sông Thạch Hãn cho đến khi có lệnh ngừng bắn (do Hiệp định Paris).

Trận Cửa Việt

Ý đồ của QLVNCH khởi trận Cửa Việt nhằm chiếm giữ khu cảng quan trọng, chốt giữ cửa sông Thạch Hãn, đẩy các đơn vị Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đóng ở khu vực Bắc sông Thạch Hãn vào tình rạng khó khăn về hậu cần, tiếp vận; mặt khác, Cửa Việt có thể được tổ chức thành bàn đạp có giá trị quân sự quan trọng, phối hợp lục quân - hải quân để tấn công chiếm lại phần đất ở Bắc Thạch Hãn, hoàn thành toàn bộ kế hoạch hành quân Lam Sơn 72. Đối với Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, Cửa Việt cũng là bàn đạp để phát triển tấn công sau này và là căn cứ trung chuyển hậu cần trọng yếu cho các đơn vị đóng ở phía Đông phòng tuyến Thạch Hãn của họ.
Ngày 21/1/1973, tướng Abrams, tướng Heige và tướng Ngô Quang Trưởng nhất trí với kế hoạch hành quân Tangocity (tên gọi trận tấn công Cửa Việt-1972 của QLVNCH do các cố vấn Hoa Kỳ đặt).

Lực lượng QLVNCH tham gia trận này có: Lữ đoàn đặc nhiệm (Lữ đoàn TQLC 470 mới tổ chức), các lữ đoàn TQLC 147, 258, (mỗi lữ đoàn có 2 tiểu đoàn tuyến đầu, 1 tiểu đoàn dự bị chiến dịch), 2 tiểu đoàn bảo an binh, các thiết đoàn xe tăng 17, 18, 20, 4 tiểu đoàn pháo (72 khẩu) 4 tàu đổ bộ LCU, sư đoàn không quân số 1 (đóng tại Đà Nẵng, Phú Bài). Hải quân Hoa Kỳ điều 5 tàu khu trục, Không lực Hoa Kỳ chủ yếu sử dụng B-52 để yểm hộ.

Kế hoạch hành quân cụ thể như sau:

 Lữ đoàn đặc nhiệm và thiết đoàn 17 đột kích từ ven biển đánh vào Thanh Hội;
 Lữ đoàn 147 và 2 thiết đoàn 18, 20 tấn công trực diện vào Long Quang;
 Lữ đoàn 258 và 2 tiểu đoàn bảo an đánh sang Nại Cửu, Chợ Sãi.

Đêm 25/1/1973, các tiểu đoàn 9 (lữ đặc nhiệm), 3 (lữ 258), lữ 147 và hơn 140 xe tăng nổ súng tấn công. Các trung đoàn 95 (sư 325) và 64 (sư 320B) tổ chức 3 tuyến phòng ngự, làm giảm tốc độ tiến quân của QLVNCH nhưng không chặn lại được. Không lực Hoa Kỳ điều động 80 phi vụ B-52, pháo binh từ hạm đội 7 và 4 tiểu đoàn pháo ở TX Quảng Trị bắn hơn 60.000 viên đạn pháo yểm hộ cho QLVNCH. Các đơn vị TQLC thay đổi hẳn cách đánh so với "Lam Sơn 72", không tấn công vỗ mặt mà luồn qua các chốt của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam để nhanh chóng tiếp cận mục tiêu Cửa Việt.

Lợi dụng sự mất cảnh giác của một số đơn vị trinh sát Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, 23 giờ ngày 27/1, lữ đoàn đặc nhiệm đã tiếp cận cảng Cửa Việt. Đến 1 giờ ngày 28/1, Bộ tư lệnh B5 mới biết tin và ngay lập tức, điều trung đoàn 101 và 5 xe tăng đánh vào sườn Lữ đặc nhiệm ở Đông Hòa, Vĩnh Hòa, bắn cháy 8 xe tăng của thiết đoàn 17 nhưng không ngăn được các tiểu đoàn 2, 5 (lữ đặc nhiệm) tiến về cảng Cửa Việt, hình thành 3 cụm quân vây bọc cảng.

Rạng sáng ngày 28/1, Bộ tư lệnh B5 tiếp tục điều 5 tiểu đoàn từ các trung đoàn 27, 48, 64 (sư 320B), 271 (độc lập), 38 (Quân khu IV) tăng viện cho các lực lượng giữ Cửa Việt. Đến trưa 28/1, B5 điều tiếp Trung đoàn 24 (sư 304) và 1 đại đội xe tăng (thuộc trung đoàn 203) tấn công phía sau cánh quân của lữ đặc nhiệm QLVNCH.

Ngày 30/1 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam nổ súng tấn công nhưng các hướng không phối hợp được với nhau nên bị lữ đặc nhiệm và lữ 147 TQLC đẩy lùi. Ngày 31/1, Quân Giải phóng tổ chức tổng công kích đồng loạt vào 5 cụm quân của QLVNCH. 8h30 sáng 31/1, ba cụm quân QLVNCH ở cảng bị diệt, hai cụm quân còn lại rút về Mỹ Thủy. Tuyến phòng thủ Vĩnh Hòa, Thanh Hội, Long Quang, Chợ Sãi của B5 được khôi phục. Cuộc hành quân Tangocity không thu được kết quả nào.

Từ năm 1973 đến tháng 3 năm 1975, tại mặt trận Trị Thiên Huế, các bên tiếp tục có những trận đánh nhỏ nhằm giành đất, cắm cờ cho đến khi nổ ra Chiến dịch mùa Xuân 1975.

Xem thêm
 Chiến dịch Trị Thiên
 Trận Cửa Việt

Chú thích

Liên kết ngoài

T
T

de:Schlacht um Quảng Trị
en:First Battle of Quảng Trị


title: Ancilla testudae

text:
Ancilla testudae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ancilla


title: Philip Johnson

text:
Philip Cortelyou Johnson (8 tháng 7 năm 1906 – 25 tháng 1 năm 2005) là một kiến trúc sư người Mỹ. Ông là giám đốc đầu tiên của bộ phận kiến trúc thuộc Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York (Museum of Modern Arts - MoMA) vào năm 1946 và sau này là người đại diện của MoMA. Ông được tặng Huy chương Vàng của Học viện kiến trúc sư Mỹ năm 1978 và là người đầu tiên đoạn giải thưởng Pritzker vào năm 1979. Ông từng là sinh viên tại Đại học Harvard.

Ảnh hưởng
Vào năm 1932, ông cộng tác với Henry-Russell Hitchcock viết tác phẩm "Phong cách quốc tế: Kiến trúc từ năm 1922" (The International Style: Architecture Since 1922). Tác phẩm này đã ghi nhận các đặc điểm cho sự phát triển giai đoạn đầu của Kiến trúc Hiện đại trên thế giới. Johnson được biết đến với kiến thức sâu, rộng về trường phái hiện đại châu Âu và giới thiệu Ludwig Mies van der Rohe ở Mỹ.

Với tư cách là cố vấn của nhóm New york Five, một nhà môi giới quyền lực, một nhân vật nổi danh và một ủy viên quản trị của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (Museum of Modern Art - MoMA), Johnson đã có một ví trí lý tưởng để quảng bá quan điểm của mình về kiến trúc như một ngành nghệ thuật cân bằng với các loại nghệ thuật khác. Tuy rằng Johnson vẽ không được đẹp nhưng bù lại ông có một giác quan về đồ họa và thiết kế hoàn hảo. Như một nhân vật nổi danh của kiến trúc Mỹ trong nhiều thập kỷ, Johnson vừa là một biểu tượng lớn, nhà tiên tri, một nhà châm biếm, ông thực sự là một nguồn dữ liệu tin tưởng của trí tuệ và các nhận xét phê bình.

Liên quan tới chủ nghĩa Phát xít
Một trong số những điểm gây tranh cãi trong sự nghiệp của Johnson là sự tán dương chủ nghĩa Phát xít trong vòng tám năm, bắt đầu từ năm 1932. Sau khi tách mình ra khỏi thành công của ông với MoMa, Johnson đã nỗ lực gia nhập lực lượng của thống đốc bang Louisiana là Huey Long, một hành động mà báo chí đương thời cho là kì quái. Sau khi Huey Long bị ám sát năm 1935, Johnson viết một loạt các bài thẳng thừng Bài Do thái cho linh mục Charles Coughlin ở đài phát thanh Detroit, đồng thời chạy đua vào cơ quan công quyền ở Ohio và cố gắng lập một đảng Phát xít ở Mỹ. Johnson cũng đi du lịch tại Nürnberg trong cuộc mít tinh của Adolf Hitler năm 1938. Năm 1938, Johnson đến Ba Lan sau khi bị nước Đức xâm lược. Khi đó ông đã viết:

Những bộ quân phục màu xanh của người Đức đã làm quan cảnh thật vui tưoi và hạnh phúc [...] Ở đó chẳng còn mấy người Do Thái. Chúng ta thấy Warszawa bốc cháy và Modlin bị dội bom. Thật là một quang cảnh hào hứng

Sau một cuộc điều tra của FBI và trong quãng thời gian chờ đợi trước khi nước Mỹ tham chiến ở Thế Chiến thứ hai, Johnson từ bỏ sự ủng hộ của mình với chủ nghĩa Phát xít khoảng giữa năm 1940 và quay lại Đại học Harvard. Những năm sau đó, ông từ bỏ chủ nghĩa Phát xít và thiết kế một hội đường Do Thái giáo miễn phí như một lời xin lỗi. Trong triết lý của mình, Johnson chỉ tập trung vào thẩm mỹ mà bỏ đi tất cả các khía cạnh khác, trong một cuộc phỏng vấn vào năm 1973, ông đã nói:

Điểm duy nhất tôi thực sự lấy làm tiếc về những chế độ độc tài không phải là về nền chuyên chính, bởi vì tôi hiểu rằng, vào thời của Julius, của Justinian và của Caesar phải có những nhà độc tài. Ý của tôi là tôi thực sự không quan tâm gì đến khía cạnh chính trị. Tôi không thấy bất cứ một ý nghĩa nào về nó. Về phần Hitler, nếu ông ta có thể là một kiến trúc sư tốt

Một số công trình nổi tiếng
Công trình nổi tiếng nhất của Johnson là nhà kính New Canaan tại Connecticut, một công trình có không gian mở và trong suốt, được ông thiết kế làm nhà riêng và cũng là luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của ông tại Đại học Harvard năm 1949. Công trình này có rất nhiều điểm tương tự nhà kính Farnsworth của Mies.

Công trình trụ sở AT&T của Johnson, hoàn thành năm 1984, lại mang một hình ảnh hoàn toàn khác. Với lớp vỏ màu hồng bằng đá cẩm thạch và một dáng vẻ cổ điển, công trình là một sự tương phản với thẩm mỹ kiến trúc Hiện đại của những nhà chọc trời trong khu Manhattan. Yếu tố đập vào mắt mọi người ở công trình đó là chi tiết trán tường có một cung tròn bị vỡ ra thành hình tròn kiểu Chippendade, một kiểu tủ cổ Ý. Cách xử lý này chính là một trong những thủ pháp của Kiến trúc Hậu Hiện đại. Theo một số nhà nghiên cứu, đây được xem như tuyên ngôn đầu tiên của Kiến trúc Hậu Hiện đại, khi mà thẩm mỹ của kiến trúc Hiện đại đã đi vào ngõ cụt.

Một số công trình nổi tiếng khác của Johnson gồm có
 Nhà John de Menil, Houston, 1950
 Nhà hàng Bốn mùa tại tòa nhà Seagram của Mies van der Rohe, thành phố New York, 1959
 Nhà hát bang New York (trụ sở của dàn Opera thành phố New York và đoàn Ballet thành phố New York) tại Trung tâm Lincoln cộng tác với Richard Foster, 1964
 Thư viện Elmer Holmes Bobst tại Đại học New York, 1967 - 1972
 Tháp IDS ở Minneapolis, Minnesota, 1972
 Bảo tàng Nghệ thuật Nam Texas ở Corpus Christi, Texas, 1972
 Thư viện công cộng Boston, 1973
 Nhà thờ chính tòa Pha Lê tại Garden Grove, California, 1980
 Tháp Williams, Houston, 1983
 Bảo tàng nghệ thuật Neuberger tại Đại học Tiểu bang New York, Purchase College,
 Quảng trường Tạ ơn, Dallas, Texas,
 Khu học xá chính của Đại học Saint Thomas, Houston, Texas
 Ngân hàng Cộng hòa, Houston, Texas
 Nhà hát Cleveland, Cleveland, Ohio
 Bảo tàng Nghệ thuật tại Học viện Nghệ thuật Munson-Williams-Proctor, Utica, New York.
 190 South LaSalle , Chicago
 191 Tháp Peachtree, Atlanta, Georgia
 Trung tâm One Atlantic, (còn được gọi là tháp IBM), Atlanta, Georgia
 Công trình Cánh cổng châu Âu, Madrid, Tây Ban Nha
 Fort Worth Water Gardens
 Quảng trường PPG, Pittsburgh, Pennsylvania, cộng tác với John Burgee, 1984
 Bảo tàng Amon Carter, Fort Worth, Texas

Trích dẫn
 "Kiến trúc là nghệ thuật làm sao để phí phạm không gian"
 "Nhiệm vụ của người kiến trúc sư ngày nay là tạo ra những công trình đẹp, vậy thôi"

Tham khảo

 Tài liệu về Philip Johnson tại Great Buildings Online.
 Tiểu sử của Philip Johnson tại trang web của giải thưởng Pritzker
 Philip Johnson on NewsHour (1996). Truy cập Sep. 27, 2003.
 Mark Stevens, "Form Follows Fascism," New York Times (Jan. 31, 2005).
 Heyer, Paul, ed. (1966). Architects on Architecture: New Directions in America, p. 279. New York: Walker and Company.
 "Philip Johnson: Dean of American Architects," Academy of Achievement (Feb. 28, 1992). (Biography, interview, audio, and photographs.)
 Philip Johnson at Find-A-Grave

Kiến trúc sư Mỹ
Kiến trúc sư Hiện đại
Lý thuyết kiến trúc
Người đoạt giải Pritzker
Người Ohio
Người thành phố New York
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Sinh năm 1906
Mất năm 2005
Người LGBT Hoa Kỳ


title: Hylaeus maximilianus

text:
Hylaeus maximilianus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Dathe mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 2006


title: Haudonville

text:
Haudonville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở tả ngạn sông Mortagne, sông tạo thành phần lớn ranh giới phía bắc Haudonville.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Megachile deceptrix

text:
Megachile deceptrix là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1879


title: Cneorella kimotoi

text:
Cneorella kimotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bezdek miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Cneorella


title: Elaterium

text:
Elaterium là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1854 bởi Westwood.

Các loài
Chi này có các loài:
 Elaterium pronaeus Westwood, 1854

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Suresnes

text:
Suresnes là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Hauts-de-Seine, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 48.763 người (thời điểm tháng 1 năm 2018).

Các thành phố kết nghĩa
  Villach, Áo
  Hannoversch Münden (Hann. Münden), Đức
  Kragujevac, Serbia
  Colmenar Viejo, Tây Ban Nha

Những người con của thành phố
 Brice Guyart, vận động viên đấu kiếm
 Henry Louveau, vận động viên đua xe
 Jörg Kalt

Tham khảo

Xã của Hauts-de-Seine


title: Tetralobus recticollis

text:
Tetralobus recticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Tetralobus


title: Gigaglossa

text:
Matopo là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Anchastus madagascariensis

text:
Anchastus madagascariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Dufourea neoscintilla

text:
Dufourea neoscintilla là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Bohart mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1980


title: Gumaga nigricula

text:
Gumaga nigricula là một loài Trichoptera trong họ Sericostomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Gumaga


title: Phorocardius astutus

text:
Phorocardius astutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Phorocardius


title: Neptunea borealis

text:
Neptunea borealis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Neptunea


title: Hutuna (bướm đêm)

text:
Hutuna là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Species
Hutuna aurantialis (Hampson, 1917)
Hutuna nigromarginalis Whalley, 1962

Tham khảo

Pyraustinae


title: 10579 Diluca

text:
10579 Diluca (1995 OE) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10579 Diluca

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Thư viện chuẩn C++

text:
Trong C++, Thư viện chuẩn hay Thư viện tiêu chuẩn là một tập hợp của các lớp và các hàm được viết trong phần ngôn ngữ cốt lõi. Thư viện chuẩn này cung cấp nhiều thùng chứa tổng quát, các hàm để làm tiện ích và điều chỉnh cho các thùng chứa, các đối tượng hàm, các dãy ký tự tổng quát và các dòng dữ liệu (bao gồm I/O tương tác và tập tin), hỗ trợ một số tính năng ngôn ngữ, và nhiều hàm thông dụng cho các thao tác như là tìm căn bậc hai. Chuẩn C++ cũng bao gồm cả Thư viện chuẩn C. Nhiều chức năng của thư viện chuẩn C++ là các khai báo trong không gian tên std.

Các tập tin tiêu đề chuẩn
Các tập tin sau đây chứa các khai báo của Thư viện chuẩn và miêu tả chung của chúng:

Các Thư Viện Phổ Biến
 <bitset> -- Định nghĩa lớp tiêu bản bitset và các hàm hỗ trợ cho việc hiển thị và điều chỉnh các dãy bit có độ dài cố định.
 <deque> -- Định nghĩa lớp tiêu bản deque (hàng) và nhiều tiêu bản hỗ trợ.
 <list> -- Định nghĩa lớp tiêu bản list (danh sách) và nhiều tiêu bản hỗ trợ.
 <map> -- Định nghĩa lớp tiêu bản map và <multimap> và nhiều tiêu bản hỗ trợ.
 <queue> -- Định nghĩa các lớp tiêu bản  priority_queue và queue cùng với nhiều tiêu bản hỗ trợ.
 <set> -- Định nghĩa lớp tiêu bản set và nhiều tiêu bản hỗ trợ.
 <stack> -- Định nghĩa lớp tiêu bản stack (chồng) và các tiêu bản hỗ trợ.
 <vector> -- Định nghĩa lớp tiêu bản vector và nhiều tiêu bản hỗ trợ.

Tổng quát
 <algorithm> -- Định nghĩa nhiều hàm thực thi các thuật toán về thùng chứa trong Thư viện tiêu bản chuẩn STL.
 <functional> -- Định nghĩa các hàm nhằm giúp cho việc xây dựng các đối tượng hàm trong Thư viện tiêu bản chuẩn  (còn có tên là hàm tử).
 <iterator> -- Định nghĩa các biến lặp cơ bản, định nghĩa sẵn các biến lặp, biến lặp dòng, cũng như là các tiêu bản hỗ trợ.
 <locale> -- Định nghĩa các lớp tiêu bản và các hàm mà chương trình C++ có thể dùng để tạo đặc tính đóng và điều chỉnh các yếu tố định dạng và biểu thị của các số, tiền tệ, dữ liệu về ngày tháng bao gồm hỗ trợ ngôn ngữ quốc tế cho sự phân lớp ký tự và sự sắp xếp dãy ký tự.
 <memory> -- Định nghĩa một lớp, một toán tử và nhiều tiêu bản nhằm giúp cấp phát và trả về (vùng nhớ) của các đối tượng.
 <stdexcept> -- Định nghĩa nhiều lớp chuẩn dùng cho việc báo cáo các ngoại lệ. Các lớp tạo nên một hệ phân nhánh mà tất cả đều dẫn xuất từ lớp exception và bao gồm hai kiểu ngoại lệ thông dụng: lỗi lô-gíc và lỗi trong thời gian thi hành.
 <utility> -- Định nghĩa các kiểu, hàm, và toán tử trong Thư viện tiêu bản chuẩn STL nhằm giúp cho việc xây dựng và quản lý các cặp đối tưọng. Nó hữu dụng, khi hai đối tượng cần được hành xử như chúng là một.

Các dãy ký tự
 <string> -- Định nghĩa thùng chứa lớp tiêu bản basic_string và nhiều hỗ trợ cho các tiêu bản.khung

Streams và Input/Output
 <fstream> -- Định nghĩa các lớp hỗ trợ các phép toán cho dòng xuất nhập (iostream) trên các chuỗi chứa trong các tập tin bên ngoài.
 <ios> -- Định nghĩa nhiều kiểu và hàm cơ bản cho các xử lý của các dòng xuất nhập. Tiêu đề này thưòng bao gồm nhiều tiêu đề dòng xuất nhập khác mà ít khi được khai báo qua lệnh #include trực tiếp.
 <iostream> -- Định nghĩa các đối tượng để đọc và viết ra các dòng tiêu chuẩn (standard stream). Đây thường là tiêu đề duy nhất cần phải bao gồm để tiến hành xuất và nhập (dữ liệu) từ C++.
 <iosfwd> -- Khai báo trước các tham chiếu cho nhiều tiêu bản để dùng suốt quá trình xuất nhập dòng. Tấr cả các tiêu bản như vậy được định nghĩa trong các tập tin tiêu đề chuẩn khác. Chỉ sử dụng tập tin tiêu đề này khi cần có một trong số các khai báo của nó, nhưng không phải là định nghĩa của nó.
 <iomanip> -- Định nghĩa nhiều phép điều chỉnh mà nó lấy vào một đối số.
 <istream> -- Định nghĩa lớp tiêu bản basic_istream, tiêu bản này làm trung gian cho các sự chèn vào và lấy ra (dữ liệu). Tiêu đề cũng định nghĩa một bộ điều chỉnh. Tập tin tiêu đề này thường được sử dụng bởi các tiêu đề về dòng xuất nhập khác, nó hiếm khi được bao gồm trực tiếp trong mã nguồn của người lập trình.
 <ostream> -- Định nghĩa lớp tiêu bản basic_ostream, tiêu bản này làm trung gian cho các sự chèn (dữ liệu) vào cho các dòng xuất nhập. Tiêu đề cũng định nghĩa một bộ điều chỉnh. Tập tin tiêu đề này thường được sử dụng bởi các tiêu đề về dòng xuất nhập khác, nó hiếm khi được bao gồm trực tiếp trong mã nguồn của người lập trình.
 <sstream> -- Định nghĩa nhiều lớp tiêu bản mà nó hỗ trợ các phép toán của dòng xuất nhập trên các chuỗi (dữ liệu) chứa trong một đối tượng mảng đã dược cấp phát vùng nhớ. Những chuỗi này rất dễ chuyển đổi để tạo thành các đối tượng của lớp tiêu bản basic_string.
 <streambuf> -- Bao gồm tiêu đề chuẩn cho các dòng xuất nhập của <streambuf> dùng để định nghĩa lớp tiêu bản basic_streambuf. Lớp này là cơ sở cho phép toán của các lớp của dòng xuất nhập. Tiều đề này thường được bao gồm sẵn trong các tiêu bản về dòng xuất nhập khác, nó hiếm khi được bao gồm trực tiếp trong mã nguồn của người lập trình.

Các số
 <complex> -- Định nghĩa lớp tiêu bản complex và hỗ trợ nhiều tiêu bản.
 <numeric> -- Định nghĩa các hàm tiêu bản thùng chứa nhằm tiến hành các thuật toán cung cấp cho việc xử lý số.
 <valarray> -- Định nghĩa lớp tiêu bản valarray hỗ trợ các lớp tiêu bản và các hàm.

Hỗ trợ ngôn ngữ lập trình
 <exception> --Định nghĩa nhiều kiểu và hàm liên hệ tới việc xử lý các ngoại lệ. Việc xử lý ngoại lệ được dùng trong tình huống mà máy tính có thể phục hồi từ các lỗi. Nó cung ứng ý nghĩa cho việc trả về quyền điều khiển cho chương trình.
 <limits> --Định nghĩa các lớp tiêu bản numeric_limits và lo về việc biểu thị thứ tự của các điểm động và việc làm tròn.
 <new> -- Định nghĩa nhiều kiểu và hàm mà nó điều khiển việc cấp phát cũng như trả về (bộ nhớ) của kho dự trữ dưới sự kiểm soát của chương trình. Nó cũng định nghĩa các thành phần cho việc báo cáo về quản lý của kho dự trữ.
 <typeinfo> -- Hỗ trợ cho nhận dạng kiểu động.

Thư viện chuẩn C++
Thư viện này chính là Thư viện chuẩn C được du nhập lại và đổi tên từ dạng <xxxx.h> thành <cxxxx> trong đó "xxxx" là tên của thư viện (xem thêm Thư viện chuẩn C về miêu tả của các thư viện này).
 <cassert>
 <cctype>
 <cerrno>
 <cfloat>
 <climits>
 <cmath>
 <csetjmp>
 <csignal>
 <cstdlib>
 <cstddef>
 <sstdarg>
 <ctime>
 <cstdio>
 <cstring>
 <cwchar>
 <cwctype>

Tham khảo

 Bjarne Stroustrup: The C++ Programming Language, Addison-Wesley, ISBN 0-201-70073-5

C++


title: Peperomia wibomii

text:
Peperomia wibomii là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia wibomii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
wibomii


title: Mùi đu đủ xanh

text:
Mùi đu đủ xanh (tiếng Pháp: L'Odeur de la papaye verte; tiếng Anh: The Scent of Green Papaya) là phim điện ảnh nói tiếng Việt năm 1993, được sản xuất tại Pháp của đạo diễn nổi tiếng người Pháp gốc Việt Trần Anh Hùng, có sự tham gia của Trần Nữ Yên Khê, Lư Mẫn San và Trương Thị Lộc.

Bộ phim đã đoạt giải camera vàng tại Liên hoan phim Cannes 1993, một giải César cho phim đầu tay hay nhất và được đề cử cho giải Oscar cho phim ngoại ngữ hay nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 66, giúp nó trở thành bộ phim nói tiếng Việt đầu tiên và duy nhất cho đến nay từng nhận được đề cử Oscar.

Mùi đu đủ xanh là bộ phim đầu tay của Trần Anh Hùng và có sự tham gia của vợ anh, nữ diễn viên Trần Nữ Yên Khê. Phim cũng là sự hợp tác đầu tiên của vị đạo diễn họ Trần với nhà soạn nhạc người Việt Tôn Thất Tiết, người sau này cũng viết nhạc cho hai bộ phim khác của Trần Anh Hùng là Xích lô và Mùa hè chiều thẳng đứng. Mặc dù đặt bối cảnh ở Việt Nam mà cụ thể là ở Sài Gòn thập niên 1950, nhưng Mùi đu đủ xanh lại được quay trong phòng âm tầng tại Boulogne, Pháp.

Nội dung
Bộ phim nói về Mùi, một cô bé ôn hòa và luôn tò mò về thế giới xung quanh. Cô đi ở cho một gia đình gốc Bắc buôn vải ở Sài Gòn khoảng những năm 1950. Trong gia đình này, người vợ là trụ cột chính, gánh vác công việc, còn ông chồng chỉ biết chơi bời và bà mẹ chồng. Ông bà chủ có ba con trai, một người trưởng thành, tên là Trung. Hai con trai còn lại, một đang tuổi vị thành niên ít quan tâm tới Mùi. Đứa thứ hai khoảng tuổi Mùi thường xuyên trêu chọc cô. Khi người chồng bỏ đi lần thứ tư và cuối cùng, ông lấy đi toàn bộ số tiền có trong nhà. Ông trở về trong bệnh tật và qua đời không lâu sau đó.

Mười năm sau, gia đình Mùi giúp việc rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Bà chủ muốn Mùi trở thành người giúp việc cho bạn của con trai cả, dù từ lâu bà đã coi Mùi là một trong những đứa con của mình. Thế rồi Mùi trở thành người giúp việc cho một nghệ sĩ dương cầm tên Khuyến. Khuyến vốn đã đính ước, nhưng anh lại thích chơi dương cầm hơn là dành thời gian cho vị hôn thê của mình. Một đêm, khi hôn thê của Khuyến nói luôn mồm, tiếng piano của anh ngày càng trở nên dữ dội khi anh lờ cô ta đi. Lúc đó cô ta bỏ đi và hé nhìn qua cửa sổ. Khi Mùi bước vào phòng, âm nhạc của Khuyến lại trở nên hài hòa hơn bao giờ hết. Chính vì vậy sau đêm đó, anh đã đến phòng của Mùi và bày tỏ tình cảm với cô. Khi hôn thê của Khuyến biết được việc này, lễ đính ước lập tức bị hủy bỏ. Khuyến bắt đầu dạy Mùi cách đọc và viết cũng như cách cư xử để trở thành một quý bà. Phim kết thúc với cảnh Mùi đang đọc thơ cho chồng mình, đứa con chưa ra đời và người chủ nhà ban đầu.

Diễn viên

 Trần Nữ Yên Khê: Mùi năm 20 tuổi
 Lư Mẫn San: Mùi năm 10 tuổi
 Trương Thị Lộc: người mẹ
 Ánh Hoa: bà Ty
 Vương Hoa Hội: Khuyến
 Trần Ngọc Trung: người cha
 Vantha Talisman: Thu
 Keo Souvannavong: Trung
 Nguyễn Vân Oanh: ông Thuận
 Gerard Neth: Tin
 Đỗ Nhật: Lãm
 Võ Thị Hải: bà nội

 Nguyễn Thị Thanh Trà: Mai
 Bùi Lâm Huy: bác sĩ
 Nguyễn Xuân Thu: người bán đồ cổ
 Phan Xuân Lợi: nhạc công
 Phan Xuân Dung: nhạc công
 Lê Văn Chung: nhạc công
 Phương Thọ: thợ cắt tóc
 Châu Long: khách hàng
 Trương Thị Vân Khánh: khách hàng
 Hồng Hạnh Luguern: khách hàng
 Phan Bá Hằng: người bán hàng nước

Sản xuất

Kịch bản
Mùi đu đủ xanh do Trần Anh Hùng đạo diễn kiêm biên kịch. Sau khi theo học tại trường đại học điện ảnh danh tiếng École Lumière, anh bắt đầu cho ra tác phẩm phim ngắn đầu tay, một câu chuyện ma thanh nhã mang tên Người chinh phụ Nam Xương (tiếng Pháp: La Femme Mariée de Nam Xuong), và sau đó là bộ phim ngắn thứ hai có tên Hòn vọng phu. Mùi đu đủ xanh là bộ phim dài đầu tay đầu tiên mà anh từng thực hiện. Ý tưởng kịch bản phim của anh bắt nguồn từ chính hình tượng quả đu đủ:

Quay phim
Tuy bối cảnh là thành phố Sài Gòn thập niên 1950, nhưng Mùi đu đủ xanh được quay tại Paris, trường quay Bry - số 2 đại lộ Europe, Bry-sur-Marne, Val-de-Marne. Thực hiện Mùi đu đủ xanh trên đất Pháp, khó khăn chính đối với Trần Anh Hùng không ở chỗ tạo dựng lại được cảnh trí Việt Nam tại phim trường. Ngay trong trường hợp bộ phim được quay ở Việt Nam, như dự định ban đầu, những đòi hỏi về thiết kế cảnh trí cũng vẫn vậy, do yêu cầu di chuyển của máy camera. Điều cốt lõi, theo Trần Anh Hùng, là có nắm bắt được hay không "tâm hồn Việt Nam", nghĩa là, đối với khán giả Tây phương, "một quan niệm khác về quan hệ giữa người với người". Ngôn ngữ trong bộ phim, do đó, chỉ có thể là tiếng Việt. Nữ diễn viên Trần Nữ Yên Khê, người thủ vai Mùi lúc lớn, vốn là một người Pháp gốc Việt nên phát âm tiếng Việt chưa chuẩn. Cô là vợ của Trần Anh Hùng và tiếp tục tham gia diễn xuất trong hai bộ phim sau của đạo diễn này là Xích lô và Mùa hè chiều thẳng đứng. Về mặt kinh tế và kỹ thuật, đây là một sản phẩm 100% của nền điện ảnh Pháp: vốn đầu tư và tài trợ (18 triệu FF), nhà sản xuất, ê-kíp kỹ thuật, tất cả đều là của Pháp., tuy nhiên toàn bộ dàn diễn viên, đạo diễn, ngôn ngữ đều thuần Việt.

Nhạc phim
Nhạc phim ra mắt ngày 28 tháng 1 năm 1994 thông qua hãng thu âm Milan East, BMG Distribution và DDD. Ngoại trừ "Ánh trăng" (Debussy) và Khúc dạo đầu số 23, 24 (Chopin), toàn bộ các bản nhạc được sáng tác bởi nhà soạn nhạc Tôn Thất Tiết. Ca khúc "Improvisation (Extrait)" được thể hiện bởi con trai ông, Tôn Thất An.

Theo Discogs

Đón nhận

Đánh giá chuyên môn
Ngay sau khi ra công chiếu trước đông đảo công chúng, Mùi đu đủ xanh đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ giới phê bình điện ảnh. Thống kê từ trang web phê bình điện ảnh Rotten Tomatoes cho thấy Mùi đu đủ xanh đạt số điểm cao tới 82%. Nhà phê bình Hal Hinson từ nhật báo The Washington Post ca ngợi, "Trong 'Mùi đu đủ xanh', sự tế nhị và khúc bi thương của nhà làm phim người Việt Nam Trần Anh Hùng là dành cho đất nước khai sinh đã mất của anh, thời gian được đếm không phải trong phút hay giờ mà là trong những tiêu chuẩn con người - nhịp tim và những lời khẩn cầu bị bóp nghẹt." Giống như Hal, Janet Maslin của tờ The New York Times cũng dành những lời khen ngợi cho bộ phim, "'Mùi đu đủ xanh' là một bộ phim đẹp thanh bình của Trần Anh Hùng về đất nước Việt Nam đã mất, một nơi có trật tự yên bình khi chưa bị chiến tranh tàn phá... 'Mùi đu đủ xanh' đánh dấu màn ra mắt hoa mỹ, cái nhìn say đắm cho đạo diễn Hùng; phim của anh thường rất yên lặng đầy tính liên tưởng rằng nó chỉ cần lời đối thoại là vừa đủ." Nhà phê bình Roger Ebert từng đoạt giải Pulitzer chấm phim 5/5 sao, gọi đây là "một bộ phim đầy sự điềm tĩnh và chan chứa ngọt ngào, xem nó giống như đang nghe nhạc êm dịu vậy...; Đây là một bộ phim điềm tĩnh, nội tâm, trầm lặng - không có tình tiết chèo lái nhưng tập trung vào sự phát triển của cô gái trẻ."

Giải thưởng
Với đông đảo đánh giá tích cực từ giới phê bình, Mùi đu đủ xanh đã có nhiều đề cử và giải thưởng quốc tế đáng chú ý. Năm 1993, phim nhận đề cử giải Ếch vàng tại Liên hoan phim Camerimage, đồng thời đoạt giải Camera vàng và phim Pháp hay nhất và đề cử giải Cành Cọ Vàng tại Liên hoan phim Cannes 1993. Trong năm tiếp theo phim còn thắng giải Sutherland Trophy do Viện phim Anh trao tặng, ngoài ra còn đoạt Giải César cho phim đầu tay hay nhất dành cho Trần Anh Hùng và nhận đề cử giải Oscar danh giá ở hạng mục phim ngoại ngữ hay nhất, qua đó trở thành bộ phim nói tiếng Việt đầu tiên nhận đề cử Oscar.
Năm 2015, Mùi đu đủ xanh lọt vào danh sách "100 bộ phim châu Á hay nhất mọi thời đại" tại Liên hoan phim Quốc tế Busan và đứng ở vị trí thứ 66.

Xem thêm
 Danh sách phim của Việt Nam được đệ trình lên Giải Oscar cho Phim ngoại ngữ hay nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim do Trần Anh Hùng đạo diễn
Phim của Lazennec Films
Phim của La SFP Cinema
Phim của La Sept Cinéma
Phim của Canal+
Phim của CNC
Phim của Procirep
Phim của SACEM
Phim tâm lý Pháp
Phim tiếng Việt
Phim năm 1993
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim Pháp
Phim Việt Nam
Việt Nam năm 1993
Liên hoan phim Cannes
Giải César
Đề cử giải Oscar cho phim ngoại ngữ hay nhất


title: Dùi cui

text:
Dùi cui là một loại gậy bằng gỗ, kim loại hoặc cao su có độ dài khoảng 50 cm, phần chuôi có dây để lồng vào tay cho chắc. Đây là một loại vũ khí thường được trang bị cho cảnh sát. Ngày nay còn có một loại vũ khí nữa được gọi là dùi cui điện có khả năng phóng ra tia điện có điện áp khoảng 50kv đến 800kV. Người sử dụng chỉ cần bấm nút thì đầu dùi cui sẽ phóng điện ra. Tia điện này có khả năng làm một con lợn nặng 70 kg bất tỉnh trong 10 phút. Vũ khí này chạy bằng pin 9 V hoặc pin sạc, nó chỉ gây ra đau đớn tức thì chứ ít khi gây ra các tổn thương lâu dài như các loại vũ khí khác, vì vậy thường được cảnh sát sử dụng để trấn áp các vụ bạo động. Giá cả của loại vũ khí này khoảng 25 - 60 USD, loại đặc biệt có giá tới 500 USD, loại này trong tiếng Anh gọi là taser gun, có dòng điện đầu ra là khoảng 300 000 V, có hình dạng của một khẩu súng, có ống ngắm laser, khi bắn thì nó bắn ra hai viên đạn có mũi nhọn và có khía như dạng cái móc câu (để không bị trượt ra khi đã được bắn vào mục tiêu). Hai viên đạn này được nối với bộ phận đổi điện cao áp được đặt trên súng bằng hai sợi dây điện nhỏ, để truyền điện cao áp tới mục tiêu. Bộ phận để bắn đạn dùng khí gas nén (loại gas dùng cho súng hơi airsoft) hoặc dùng pít tông.

Tham khảo

Vũ khí cảnh sát
Vũ khí thô sơ
Vũ khí chống bạo động
Vũ khí


title: Thập đại danh trà

text:
Thập đại danh trà (十大名茶) hay Trung Quốc thập đại danh trà (中国十大名茶) là một danh sách gồm 10 loại trà được coi là nổi tiếng nhất của Trung Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "The 10 Most Famous Chinese Teas" , ngày 11 tháng 9 năm 2009
 "The Ten Famous Chinese Teas" , ngày 22 tháng 12 năm 2006.
 中国十大名茶排名

Trà Trung Quốc
Văn hóa Trung Hoa


title: Hiệp hội bóng đá Slovakia

text:
Hiệp hội bóng đá Slovakia (tiếng Slovak: Slovenský futbalový zväz) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Slovakia. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Slovakia, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Slovakia gia nhập UEFA năm 1993 và FIFA năm 1994.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Slovakia
Bóng đá Slovakia


title: Anodendron rhinosporum

text:
Anodendron rhinosporum là một loài thực vật]] thuộc họ Apocynaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Anodendron rhinosporum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Chi Ngà voi


title: Megaelosia bocainensis

text:
Megaelosia bocainensis là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Silvano, D., Potsch de Carvalho-e-Silva, S. & Telles, A.M. 2004. Megaelosia bocainensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Megaelosia
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: Linh lăng lá khía

text:
Linh lăng lá khía (danh pháp hai phần: Medicago laciniata) là một loài thực vật trong chi Medicago. Nó được tìm thấy chủ yếu ở miền nam bồn địa Địa Trung Hải. Nó tạo thành quan hệ cộng sinh với vi khuẩn Sinorhizobium meliloti, loài có khả năng cố định đạm.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 International Legume Database & Information Services

L


title: Gonystylus lucidulus

text:
Gonystylus lucidulus là một loài thực vật thuộc họ Thymelaeaceae. Loài này có ở Brunei và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Gonystylus lucidulus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

l
Thực vật dễ tổn thương


title: Chương Dương mộ bạc

text:
Chương Dương mộ bạc (Chiều đậu thuyền ở bến Chương Dương) là bài thơ tiêu biểu của danh sĩ Ninh Tốn (1734-1790) thời Lê mạt-Tây Sơn, Việt Nam.

Giới thiệu
Chương Dương mộ bạc là bài thơ chữ Hán, dài 40 câu, mỗi câu 5 chữ, mang tính chất vịnh sử. Ở đầu thi phẩm có lời tiểu dẫn của tác giả, nhằm nói lên mục đích và ý nghĩa của bài thơ.
Phiên âm Hán -Việt như sau:
Long Bút chu bạc Chương Dương, thích tụng " Đoạt sáo" chi thi, nhân tư Trần Trùng Hưng gian, Nguyên binh nhập khấu, tài đắc nhất Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn vị quốc tận lực, vị nghĩa phân xướng, toại năng tảo thanh Hồ trần, khắc phục cương thổ. Thâm niệm: Cổ kim hưng vong, toàn lại nhậm nhân nhất sự, cảm hứng nhị thập vận.

Dịch nghĩa:

Chiều ấy, Long Bút đậu thuyền ở bến Chương Dương, nhân đọc câu thơ "Đoạt sáo" bỗng nghĩ: "Khoảng niên hiệu Trùng Hưng nhà Trần, quân Nguyên sang xâm lược, may được một Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn vì nước hết sức, vì nghĩa khởi xướng nên đã quét sạch bụi Hồ, khôi phục được đất nước". Nghĩ sâu thấy rằng: "Xưa nay, nước nhà hưng hay suy, toàn do ở việc "dùng người". Nhân cảm hứng làm bài thơ hai mươi vần".

Thi phẩm

Đánh giá
Trong bộ sách Hợp tuyển thơ văn Việt Nam ấn hành năm 1978, khi giới thiệu Ninh Tốn, nhóm biên soạn (Huỳnh Lý chủ biên) đã tuyển trong số ba trăm bài thơ của ông, chọn ra được ba bài đó là: "Đăng Thiết Giáp sơn quan hải" (Lên núi Thiết Giáp xem biển), "Mã thượng mỹ nhân" (Người đẹp trên mình ngựa) và bài thơ này. Điều đó cho thấy Chương Dương mộ bạc là một bài thơ tiêu biểu và có một giá trị nhất định.

Ở sách Danh nhân văn hóa trong lịch sử Việt Nam thì có hẳn một bài riêng giới thiệu thi phẩm trên và có lời bình rằng: Ninh Tốn có một bài thơ rất hay, đó là bài "Chương Dương mộ bạc". Bởi ông là người am hiểu sâu sắc lịch sử thời Trần và ngọn bút của ông có sức khái quát cao khi vẽ lại hình ảnh Trần Hưng Đạo, linh hồn của cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông...Từ thực tế lịch sử đó, Ninh Tốn đã đi đến một kết luận sâu sắc, đó là: "Trong đạo trị nước, việc dùng người là hệ trọng nhất". Đó là tư tưởng chính yếu mà ông muốn nói trong bài Chương Dương mộ bạc. Và đó cũng chính là cái làm nên giá trị của bài thơ.

Chú thích

Sách tham khảo
Nhiều người soạn, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Văn học, 1978.
Nhiều người soạn, Thơ văn Ninh Tốn. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1984.
Tạ Ngọc Liễn, Danh nhân văn hóa trong lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Thanh Niên, 2008.

Thơ Việt Nam


title: Sant'Andrea del Garigliano

text:
Sant'Andrea del Garigliano là một đô thị ở tỉnh Frosinone trong vùng Lazio, có vị trí cách khoảng 130 km về phía đông nam của Roma và khoảng 50 km về phía đông nam của Frosinone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.576 người và diện tích là 16,9 km².

Sant'Andrea del Garigliano giáp các đô thị: Castelforte, Rocca d'Evandro, Sant'Ambrogio sul Garigliano, Sant'Apollinare, Vallemaio.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.santandreadelgarigliano.fr.it/

Đô thị tỉnh Frosinone


title: Chirixalus punctatus

text:
Chirixalus punctatus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Myanmar.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là: đầm nước ngọt; đầm nước ngọt có nước theo mùa; vườn nông thôn; và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Chú thích

Tham khảo
 Wogan, G. 2004. Chirixalus punctatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật đặc hữu Myanmar
Động vật lưỡng cư Myanmar


title: Pelleport

text:
Pelleport  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 270 mét trên mực nước biển.

Di tích

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Synsepalum glycydora

text:
Synsepalum glycydora là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Nigeria. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Synsepalum glycydora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nigeria
Synsepalum
Thực vật dễ tổn thương


title: Graptodytes pictus

text:
Graptodytes pictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1787.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Graptodytes


title: Santibáñez de la Peña

text:
Santibáñez de la Peña là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.392 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Xanthograpta trilatalis

text:
Xanthograpta trilatalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở North Hindostan và Maharashtra ở Ấn Độ.

Chú thích

Xanthograpta
Động vật được mô tả năm 1866


title: Ayala/Aiara

text:
Ayala (Basque: Aiara) là một đô thị trong tỉnh Álava, thuộc Xứ Basque, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này cách thủ phủ Victoria 46 km, diện tích là 140,85 km², dân số là 2.635 người (INE 2007) với mật độ 18,71 hab./km². Mã bưu chính là 01476.

Các đơn vị trực thuộc

 Aguíñiga.
 Añes.
 Beotegi. Junta Administrativa de Menagarai-Beotegi
 Costera.
 Erbi.
 Etxegoien.
 Izoria.
 Lejarzo.
 Llanteno.
 Luyando.
 Lujo.
 Madaria.
 Maroño.
 Menagarai. Junta Administrativa de Menagarai-Beotegi
 Menoio.
 Murga.
 Ozeka.
 Olabezar.
 Quejana.
 Respaldiza, que es la capital.
 Retes de Llanteno.
 Salmanton.
 Sojo.
 Zuaza.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 AYALA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia

Đô thị ở Álava


title: Aham

text:
Aham là một đô thị thuộc huyện Landshut trong bang Bayern nước Đức. Đô thị Aham có diện tích 38 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1902 người.

Tham khảo


title: Cơ Di

text:
Cơ Di (chữ Hán: 姬夷) có thể là một trong những nhân vật sau thời Đông Chu trong lịch sử Trung Quốc:
 Chu Giản Vương, vua thứ 22 nhà Chu, cai trị từ năm 585 TCN - 572 TCN
 Tấn Chiêu công, vua thứ 32 nước Tấn, cai trị từ năm 531 TCN - 526 TCN
 Tào Ly công, vua thứ 14 nước Tào, cai trị từ 670 TCN - 662 TCN
 Trịnh Linh công, vua thứ 10 nước Trịnh, cai trị từ 606 TCN - 605 TCN
Cả Chu Giản Vương, Tấn Chiêu công, Tào Ly công và Trịnh Linh công đều là dòng dõi Chu Vũ Vương, trong đó Tào Ly công thuộc thế hệ thứ 12, Trịnh Linh công thuộc thế hệ thứ 14, Tấn Chiêu công thuộc thế hệ thứ 21 và Chu Giản Vương thuộc thế hệ thứ 23.


title: 659

text:
Năm 659 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 659


title: Euliroetis melanocephala

text:
Euliroetis melanocephala là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Euliroetis


title: Hexatoma cingulata

text:
Hexatoma cingulata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Garris

text:
Garris là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques
Nafarroa Beherea


title: Appenweier

text:
Appenweier là một đô thị ở huyện Orteanu, bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 38,03 km2, dân số cuối năm 2006 là 9722 người.

Tham khảo

Huyện Ortenau


title: Geranomyia furor

text:
Geranomyia furor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Thyreus interruptus

text:
Thyreus interruptus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1903


title: (15831) 1995 BG3

text:
{{DISPLAYTITLE:(15831) 1995 BG3}}

(15831) 1995 BG3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 29 tháng 1 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bướm phượng cánh sau vàng

text:
Bướm phượng cánh sau vàng (danh pháp: Troides helena) là một phụ loài bướm phượng có kích thước khá lớn điển hình của loài Troides helena.

Đặc điểm sinh học

Mô tả
Bướm có kích thước lớn, sải cánh dài 140 –190 mm, cánh trước mặt trên màu đen tuyền, mép ngoài có đường viền màu trắng. Cánh sau mặt trên gần như toàn bộ được phủ màu vàng óng ánh, chỉ còn mép ngoài của cánh là màu đen.

Sinh thái
Nước ta gặp ở vùng rừng rậm. Bướm thường sống ở những nơi rừng rậm, ẩm... Buổi sáng trời nắng và buổi chiều tối thường từ rừng rậm bay ra. Bướm bay rất khoẻ và nhanh như thường bay thấp. Bướm dễ bị vợt do bay thấp và đậu trên các hoa bụi. Bướm thường bay từng đôi (đực, cái) bay rập rờn để giao phối vào buổi hoàng hôn của mùa Hè.

Phân bố
Việt Nam: gặp ở các rừng ẩm. Trước kia và ngày nay rất ít gặp. Năm 1994 và 1996 sưu tầm được một số tiêu bản ở Tân Lâm (Quảng Trị) và bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), năm 1997 thu được ở Cúc Phương (Ninh Bình). Cát tiên, Bình Châu, Vĩnh Cửu, Núi Dinh

Thế giới: Ấn Độ, Malaisia, Nam Trung Quốc.

Tình trạng
Hiện nay rất hiếm ở Việt Nam. Mức đe dọa: Bậc E trong Sách đỏ Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

 Bướm phượng cánh sau vàng Troides helena hephaestus trên SVRVN

H
Côn trùng Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1865


title: Chonma

text:
Chonma là một kun, hay huyện ở tây bắc tỉnh Bắc Pyongan của Bắc Triều Tiên. Đơn vị này giáp Kusong và Taegwan về phía đông, Sonchon và Tongrim về phía nam, Uiju và Pihyon về phía tây, và Sakchu về phía bắc. Huyện này được lập năm 1952 từ các khu vực đất của Kusong và Uiju.

Huyện có nhiều núi, với các dãy núi Chonma và Munsu chạy qua huyện. Đỉnh cao nhất là Chonmasan, 1169 m.

Huyện nằm ở lưu vực sông Áp Lục, các phụ lưu sông này chảy qua huyện Chonma gồm Samgyochon và the Kojin và Chonma. Các sông này được ngăn bằng đập để tạo ra hồ Manpung cũng như hồ Taeha, nước các hồ này dùng để tưới cho đồng bằng dọc theo Hoàng Hải.

Khí hậu lục địa, mùa hè nóng, màu đông lạnh, nhiệt độ trung bình năm là 8,7 °C, trung bình tháng 1 là -10,7 °C còn trung bình tháng 8 là 22,6 °C. Lượng mưa trung bình năm là 1260 mm. 82% diện tích đất là rừng, 13% là đất canh tacs.

Tham khảo

Xem thêm
Địa lý Bắc Triều Tiên
Phân chia hành chính Bắc Triều Tiên
Bắc Pyongan

Liên kết ngoài

Bắc Pyongan
Huyện Bắc Triều Tiên


title: Máy điện

text:
Máy điện là một khái niệm để chỉ các loại máy dùng điện là nguồn hay tạo ra năng lượng điện, hoạt động theo nguyên tắc chuyển đổi năng lượng, cơ năng thành điện năng và ngược lại. Bên cạnh đó, máy điện còn có nhiệm vụ chuyển giao, biến đổi năng lượng điện, ví dụ từ điện một chiều sang điện xoay chiều, hay điện cao thế sang hạ thế và ngược lại.

Mỗi quá trình chuyển đổi luôn gắn liền với sự hao tổn năng lượng, đặc biệt ở máy điện, sự hao tổn năng lượng là rất nhỏ, nếu so sánh với các loại máy khác. Máy điện có thể cho 1 hiệu suất tới 0,99 (99 %).

Ngày nay máy điện được dùng trong hầu hết các lĩnh vực kỹ thuật, như trong công nghiệp, giao thông vận tải, y học,... với công suất từ vài mili watt (mW) cho đến giga watt (GW).

Nguyên tắc hoạt động
Máy điện hoạt động dựa trên các hiện tượng vật lý:
 Từ trường quay
 Lực Lorentz
 Cảm ứng điện

Cấu tạo chung
Cấu tạo cơ bản của máy điện gồm các phần chính:
 Cuộn dây quấn
 Lõi sắt dẫn từ
 Phần cách điện
 Cấu trúc cơ học

Phân loại

Phân loại theo chuyển động (cơ học)
 Có phần chuyển động quay (như động cơ điện (motor điện), máy phát điện, máy đổi điện quay)
 Không có phần chuyển động quay (đứng yên) (như máy biến thế, máy chỉnh lưu điện)
 Ngoài ra còn có máy điện với chuyển động tịnh tiến

Phân loại theo cách hoạt động
 Động cơ điện
 Máy phát điện
 Máy đổi điện
 Máy biến thế
 Máy chỉnh lưu điện

Tham khảo

Kỹ thuật điện
Máy móc
Động cơ điện


title: Basilepta multimaculata

text:
Basilepta multimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Basilepta


title: Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV

text:
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam IV đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa IV (1976-1982) gồm 101 ủy viên chính thức và 32 ủy viên dự khuyết.

Các Hội nghị

Ủy viên chính thức

Ủy viên dự khuyết

Ủy viên Bộ Chính trị
 Ủy viên chính thức:
 Lê Duẩn (Tổng Bí thư)
 Trường Chinh
 Phạm Văn Đồng
 Phạm Hùng
 Lê Đức Thọ
 Võ Nguyên Giáp
 Nguyễn Duy Trinh
 Lê Thanh Nghị
 Trần Quốc Hoàn
 Văn Tiến Dũng
 Lê Văn Lương
 Nguyễn Văn Linh
 Võ Chí Công
 Chu Huy Mân
 Tố Hữu (bổ sung từ tháng 3/1980).
 Ủy viên dự khuyết:
 Tố Hữu (đến tháng 3/1980)
 Võ Văn Kiệt
 Đỗ Mười
Bộ Chính trị ngày 3-1-1977 phân công công tác các ủy viên Bộ Chính trị, ngoài Lê Duẩn, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, là người đứng đầu Bộ Chính trị và Ban Bí thư:
 Phụ trách công tác Đảng và dân vận:
Trường Chinh - chủ trì công tác của Bộ Chính trị khi Lê Duẩn đi vắng, phụ trách công tác lý luận của Trung ương Đảng, Bí thư Đảng đoàn kiêm Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Lê Đức Thọ - phụ trách công tác tổ chức
Nguyễn Duy Trinh - Thường trực Ban Bí thư
Nguyễn Văn Linh - phụ trách dân vận và mặt trận
Tố Hữu - phụ trách tuyên huấn và văn giáo.
 Phụ trách công tác chính quyền:
Phạm Văn Đồng - Thủ tướng Chính phủ
Phạm Hùng - Phó Thủ tướng thường trực
Võ Nguyên Giáp - Phó Thủ tướng phụ trách quốc phòng và khoa học - kỹ thuật
Lê Thanh Nghị - Phó Thủ tướng, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch nhà nước, phụ trách công tác quan hệ kinh tế với nước ngoài
Trần Quốc Hoàn - Bộ trưởng Bộ nội vụ và Trưởng ban Nội chính của Trung ương Đảng
Võ Chí Công - Phó Thủ tướng phụ trách khối nông nghiệp, lâm nghiệp, hải sản
Đỗ Mười - Phó Thủ tướng phụ trách xây dựng cơ bản, Bộ trưởng Bộ Xây dựng.
 Phụ trách công tác quân sự:
Văn Tiến Dũng - Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam
Chu Huy Mân - Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.
 Phụ trách địa phương:
Lê Văn Lương - Bí thư Thành ủy Hà Nội
Võ Văn Kiệt - Bí thư Thành ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Ban Bí thư
 Lê Duẩn (Tổng Bí thư)
 Lê Đức Thọ
 Nguyễn Duy Trinh
 Nguyễn Văn Linh
 Tố Hữu
 Xuân Thủy
 Nguyễn Lam
 Song Hào
 Lê Quang Đạo
 Trần Quốc Hoàn (bổ sung từ năm 1980)
 Lê Thanh Nghị (bổ sung từ năm 1980)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV (14-20/12/1976) trên website của Đảng Cộng sản Việt Nam.
 Danh sách Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam khoá IV trên website của Đảng Cộng sản Việt Nam.

04
Danh sách nhân vật Việt Nam


title: Ashigara (tàu tuần dương Nhật)

text:
Ashigara (tiếng Nhật: 足柄) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản thuộc lớp Myōkō bao gồm bốn chiếc; những chiếc còn lại trong lớp này là Myōkō, Nachi và Haguro. Tên của nó được đặt theo một ngọn núi giáp ranh giữa hai tỉnh Kanagawa và Shizuoka, vốn còn được gọi là núi Kintoki. Ashigara đã hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và bị tàu ngầm Anh Quốc đánh chìm tại vùng biển ngoài khơi Đông Ấn thuộc Hà Lan ngày 8 tháng 6 năm 1945.

Thiết kế và chế tạo
Những con tàu trong lớp này có trọng lượng rẽ nước 13.300 tấn, dài 204 m và có thể di chuyển với tốc độ tối đa đến 36 knot (67 km/h). Chúng được trang bị dàn pháo chính bao gồm mười khẩu 203mm (8 inch), hỏa lực mạnh nhất vào thời đó đối với mọi tàu tuần dương trên thế giới. Đặc điểm khác biệt của Ashigara so với những chiếc còn lại trong lớp là nó chỉ mang theo một thủy phi cơ duy nhất thay vì hai.

Ashigara được đặt lườn tại Xưởng đóng tàu Kawasaki tại Kobe vào ngày 11 tháng 4 năm 1924, được hạ thủy vào ngày 22 tháng 4 năm 1928, và được đưa ra hoạt động cùng Hải quân Đế quốc Nhật Bản vào ngày 20 tháng 8 năm 1929.

Lịch sử hoạt động
Khởi đầu Thế Chiến II, Ashigara tham gia cuộc Chiếm đóng the Philippines trong tháng 12 năm 1941. Sau đó, trong Trận chiến biển Java vào ngày 1 tháng 3 năm 1942, nó đã góp phần vào việc đánh chìm tàu tuần dương Anh HMS Exeter và tàu khu trục HMS Encounter.

Từ năm 1942 đến năm 1944 Ashigara được phân công các vai trò tuần tra và vận chuyển binh lính nên không có hoạt động tác chiến nào được ghi nhận.

Trong Trận chiến vịnh Leyte vào ngày 24 tháng 10 năm 1944, Ashigara dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng Đại tá Hải quân Hayao Miura được phân về lực lượng của Phó Đô đốc Kiyohide Shima cùng với Nachi và tám tàu khu trục. Lực lượng này tiến vào eo biển Surigao vào ngày 25 tháng 10 sau khi lực lượng của Đô đốc Shoji Nishimura đã bị tiêu diệt. Ashigara và Nachi đã phóng các quả ngư lôi của chúng vào đối phương rồi rút lui. Trên đường rút lui Nachi bị hư hại do va chạm với chiếc tàu tuần dương Mogami.

Vào tháng 12 năm 1944, Ashigara tham gia vào cuộc tấn công lực lượng Mỹ đang đổ bộ lên đảo Mindoro thuộc Philippines. Vào ngày 26 tháng 12, nó chịu đựng một đợt không kích và bị hư hại bởi một quả bom 227 kg (500 lb), nhưng vẫn có thể bắn phá vào bãi đổ bộ của quân Mỹ trong ngày 27 tháng 12.

Vào ngày 8 tháng 6 năm 1945, Ashigara rời Batavia đi đến Singapore với 1.600 binh sĩ trên tàu và được hộ tống bởi tàu khu trục Kamikaze. Tại eo biển Bangka, chúng bị các tàu ngầm Đồng Minh USS Blueback, HMS Trenchant và HMS Stygian chặn đánh. Kamikaze tấn công Trenchant bằng hải pháo, buộc nó phải lặn xuống, rồi tiếp tục tấn công bằng mìn sâu, nhưng thuyền trưởng là Trung tá Hải quân Arthur Hezlet phát hiện ra Ashigara và bắn một loạt tám quả ngư lôi vào chiếc tàu tuần dương lúc khoảng 12 giờ 15 phút. Ashigara trúng phải năm quả ở khoảng cách 3.600 m (4.000 yard), rồi bị lật úp lúc 12 giờ 37 phút. Kamikaze cứu được 400 binh sĩ và 853 thành viên thủy thủ đoàn, trong đó có Thuyền trưởng Chuẩn Đô đốc Hayao Miura.

Danh sách thuyền trưởng
 Yaichi Ono (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 10 năm 1928 - 8 tháng 2 năm 1929
 Choji Inoue (sĩ quan trang bị trưởng): 8 tháng 2 năm 1929 - 20 tháng 8 năm 1929
 Choji Inoue: 20 tháng 8 năm 1929 - 30 tháng 11 năm 1929
 Rokuro Hani: 30 tháng 11 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1930
 Tomisaburo Otagaki: 1 tháng 12 năm 1930 - 1 tháng 12 năm 1931
 Taichi Miki: 1 tháng 12 năm 1931 - 15 tháng 11 năm 1933
 Sugao Yokoyama: 15 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 11 năm 1935
 Takeo Sakura: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Moriji Takeda: 1 tháng 12 năm 1936 - 15 tháng 12 năm 1937
 Kuninori Marumo: 15 tháng 12 năm 1937 - 3 tháng 6 năm 1938
 Daigo Tadashige: 3 tháng 6 năm 1938 - 1 tháng 12 năm 1938
 Michiaki Kamata: 1 tháng 12 năm 1938 - 15 tháng 10 năm 1940
 Tasuku Nakazawa: 15 tháng 10 năm 1940 - 5 tháng 7 năm 1941
 Yoshiyuki Ichimiya: 6 tháng 7 năm 1941 - 25 tháng 9 năm 1942
 Masami Ban: 25 tháng 9 năm 1942 - 30 tháng 1 năm 1944
 Hayao Miura: 30 tháng 1 năm 1944 - 8 tháng 6 năm 1945 (được thăng lên Chuẩn Đô đốc vào ngày 1 tháng 5 năm 1945)

Tham khảo

Ghi chú

Sách

Liên kết ngoài

 Tabular record of movement from combinedfleet.com

Tàu tuần dương của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Tàu tuần dương Thế chiến thứ hai của Nhật Bản


title: Gibbula tingitana

text:
Gibbula tingitana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibbula


title: Exosoma bayoni

text:
Exosoma bayoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Echinoglossa

text:
Ephysteris là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Gnophomyia nebulicincta

text:
Gnophomyia nebulicincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bucha, Saale-Holzland

text:
Bucha là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Bucha, Saale-Holzland có diện tích 21 km².

Tham khảo


title: Kê Trạch

text:
Kê Trạch (chữ Hán giản thể]]: 鸡泽县, âm Hán Việt: Kê Trạch huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hàm Đan, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 337 ki-lô-mét vuông, dân số 250.000 người. Mã số bưu chính Kê Trạch là 057350. Chính quyền huyện đóng ở trấn Kê Trạch. Về mặt hành chính, huyện Kê Trạch được chia thành 3 trấn, 4 hương.
Trấn: Kê Trạch, Tiểu Trại, Song Tháp.
Hương: Phong Chính, Ngô Quan Doanh, Phù Đồ Điếm, Tào Trang.

Tham khảo

Hàm Đan
Đơn vị cấp huyện Hà Bắc


title: Amblyscirtes hegon

text:
The Pepper-and-salt Skipper (Amblyscirtes hegon) là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở Nova Scotia và Maine, phía tây đến miền nam Manitoba, phía nam đến Georgia, miền bắc Florida và tây nam Texas. It is mostly absent from the coastal plain.

Sải cánh dài 25–31 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 7. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Poa pratensis, Sorghastrum nutans, Sorghastrum secundum và Chasmanthium latifolia. Adults feed on flower nectar, bao gồm viburnum và blackberry.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Butterflies và Moths of North America

Amblyscirtes
Bướm Mỹ


title: Moonak

text:
Moonak là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Sangrur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Moonak có dân số 14.928 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Moonak có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 58%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Moonak, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Kastamonu (tỉnh)

text:
Kastamonu là một tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ, ở vùng Biển Đen, phía bắc quốc gia này. Tỉnh này giáp các tỉnh: Sinop về phía đông, Bartın và Karabük về phía tây, Çankırı về phía nam, Çorum về phía đông nam và Biển Đen về phía bắc.

Tỉnh này có diện tích 13.108 km², dân số là 322.759 (ước năm 2006). Dân số năm 2000 là 376.725 người. Mật độ dân số là 24,62 người/km². Tỉnh lỵ có dân số là 64.606.

Các huyện
Tỉnh này được chia thành các huyện sau (tỉnh lỵ được viết đậm)::

Theo điều tra năm 2000, 77,5% lực lượng lao động tỉnh làm việc trong ngành nông nghiệp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kastamonu culture & travel guide
 Pictures of the capital of this province - with link to a Kasaba gallery
 Kastamonu Weather Forecast Information

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Lasioglossum smeathmanellum

text:
Lasioglossum smeathmanellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Kirby mô tả khoa học năm 1802.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1802


title: A Fonsagrada

text:
A Fonsagrada là một đô thị thuộc tỉnh Lugo trong vùng Galicia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 438,45 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 4520 người với mật độ 10,21 người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Lugo


title: Fuentes de Oñoro

text:
Fuentes de Oñoro là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 124 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 1436 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 57.19 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 725 metres trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37480.

Xem thêm
Trận Fuentes de Oñoro

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Gonomyia conoviensis

text:
Gonomyia conoviensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Pteroteinon

text:
Pteroteinon là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Yên Sơn (định hướng)

text:
Yên Sơn có thể chỉ:

Địa danh

Việt Nam
 Huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang
 Thị trấn Yên Sơn, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang
 Xã Yên Sơn, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội
 Xã Yên Sơn, thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình
 Xã Yên Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
 Xã Yên Sơn, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng
 Xã Yên Sơn, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Yên Sơn, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
 Xã Yên Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Xã Yên Sơn, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
 Xã Yên Sơn, huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La
 Huyện cũ Yên Sơn thuộc tỉnh Sơn Tây, Việt Nam; nay là huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

Trung Quốc
 Yên Sơn, tên núi ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.

Xem thêm
 An Sơn (định hướng)
 Yến Sơn


title: Bướm đêm Geometer

text:
Bướm đêm geometer là loài bướm đêm thuộc họ Geometridae thuộc bộ côn trùng Lepidoptera, loài bướm đêm và bướm. Đây là một họ rất lớn gồm khoảng 35.000 loài đã được miêu tả, với hơn 1.400 loài trong 6 phân lớp bản xứ ở Bắc Mỹ). Loài nổi tiếng là Biston betularia (bướm muối tiêu), là đối tượng của các nghiên cứu về gen. Nhiều loài khác là động vật gây hại.

Phân loại
Các phân họ:

Larentiinae - khoảng 5.800 loài. Có thể là một họ riêng biệt.

Sterrhinae - Khoảng 2.800, chủ yếu ở vùng nhiệt đới. Có thể cùng họ với Larentiinae.
 Cyclophora albipunctata
 Cyclophora porata
 Cyclophora punctaria
 Idaea aversata
 Idaea biselata
 Idaea dimidiata
 Idaea emarginata
 Idaea filicata
 Idaea fuscovenosa
 Idaea inquinata
 Idaea muricata
 Idaea ochrata
 Idaea rusticata
 Idaea seriata
 Lythria cruentaria (trước đây trong phân họ Larentiinae)
 Rhodometra sacraria
 Rhodostrophia vibicaria
 Scopula decorata
 Scopula floslactata
 Scopula imitaria
 Scopula immorata
 Scopula immutata
 Scopula marginepunctata
 Semiothisa zachera
 Timandra comae
 Timandra griseata

Desmobathrinae -

Geometrinae -

Archiearinae - 12 loài.
 Archiearis infans (Möschler, 1862)
 Leucobrephos brephoides (Walker, 1857)

Oenochrominae - trong một số cách phân loại như "wastebin taxon" đối với chi thì khó xếp vào các nhóm khác.

Alsophilinae - một vài chi, là tác nhân rụng lá, có thể thuộc phân họ Ennominae, tông Boarmiini.
 Alsophila aescularia
 Alsophila pometaria

Ennominae - khoảng 9.700 loài.

Các chi incertae sedis gồm:
 Dichromodes
 Nearcha

Xem thêm

List of geometrid genera

Cước chú

Tham khảo

  (2008): Systematic position of Lythriini revised: transferred from Larentiinae to Sterrhinae (Lepidoptera, Geometridae). Zool. Scripta 37(4): 405–413. (HTML abstract)
  (2008): Characterisation of the Australian Nacophorini using adult morphology, và phylogeny of the Geometridae based on morphological characters. Zootaxa 1736: 1-141. PDF abstract và excerpt

Đọc thêm
  (2001): The geometrid moths of Europe. Apollo Books.
  (1999): The Drepanoid / Geometroid Assemblage. In: : Handbuch der Zoologie. Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches / Handbook of Zoology. A Natural History of the phyla of the Animal Kingdom (Vol. 4: Arthropoda: Insecta. Part 35: Lepidoptera, Moths và Butterflies vol. 1: Evolution, Systematics, và Biogeography): Chapter 17. Walter de Gruyter, Berlin & New York.
  (1999): Geometrid Moths of the World: A Catalogue. CSIRO Publishing.ISBN 0-643-06304-8

Liên kết ngoài
 Anacamptodes pergracilis, cypress looper on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
 Geometridae species in Portugal

Bộ Cánh vẩy


title: Lipotriches ferricauda

text:
Lipotriches ferricauda là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1913


title: Riel-les-Eaux

text:
Riel-les-Eaux  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Rielleseaux


title: Sagres, São Paulo

text:
Sagres là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º53'01" độ vĩ nam và kinh độ 50º57'22" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 419 m. Dân số năm 2004 ước tính là 2.329 người.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 2.439
Urbana: 1.578
Rural: 861
Homens: 1.243
Mulheres: 1.196
Mật độ dân số (người/km²): 16,37

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 19,31

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 69,48

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,24

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 81,30%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,723
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,627
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,741
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,801
(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Sagres trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Pussigny

text:
Pussigny là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 185 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 37-114 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Lipsothrix malla

text:
Lipsothrix malla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lipsothrix
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dorynota

text:
Dorynota là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1837 bởi Chevrolat in Dejean.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Dorynota bidens (Fabricius, 1781)
 Dorynota boliviana Borowiec, 2005
 Dorynota matogrossoensis Borowiec, 2005
 Dorynota rileyi Borowiec, 1994
 Dorynota storki Borowiec, 2006
 Dorynota viridimetallica Borowiec, 2005
 Dorynota viridisignata (Boheman, 1854)

Chú thích

Tham khảo

Dorynotini


title: Nílton Santos

text:
Nílton dos Santos (16 tháng 5 năm 1925 – 27 tháng 11 năm 2013) là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil, chơi ở vị trí hậu vệ.

Ông có biệt danh Từ điển bách khoa vì có kiến thức sâu rộng về thể thao, có thể nói rằng biết mọi kiến thức về bóng đá. Nílton là cầu thủ chủ chốt trong phòng ngự ở đội tuyển Brasil ở các vòng chung kết World Cup 1954, 1958 và 1962 (ông cũng có tên tham dự World Cup 1950 nhưng không được ra sân) và nổi tiếng với pha ghi bàn tuyệt vời vào lưới Áo năm 1958: dẫn bóng từ sân nhà qua sân đối phương, kết thúc bằng một cú sút tuyệt vời, làm huấn luyện viên Vicente Feola rất phấn khích.

Nílton Santos chỉ chơi cho 2 đội bóng trong suốt sự nghiệp: câu lạc bộ Botafogo và đội tuyển Brasil. Ở đội tuyển ông thi đấu 75 trận và ghi được 3 bàn. Ông được đánh giá là một trong những hậu vệ trái xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá.

Năm 1998 Nílton Santos được bình chọn vào đội hình của thế kỉ 20 do MasterCard tổ chức. Pelé xếp ông vào danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất tháng 3 năm 2004.

Ông qua đời ngày 27 tháng 11 năm 2013 tại quê nhà Rio de Janeiro, thọ 88 tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sambafoot

Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Botafogo de Futebol e Regatas
FIFA 100
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Vận động viên Rio de Janeiro
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1962
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1958
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1950
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1954


title: 25629 Mukherjee

text:
25629 Mukherjee (tên chỉ định: 2000 AH52) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 4 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Anish Mukherjee, an Indian high school student whose electrical và mechanical engineering team project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: 11369 Brazelton

text:
11369 Brazelton (1998 QE33) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11369 Brazelton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Drapetes minimus

text:
Drapetes minimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: 3093 Bergholz

text:
3093 Bergholz (1971 MG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 6 năm 1971 bởi Smirnova, T. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3093 Bergholz

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova
Thiên thể phát hiện năm 1971
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Chi phí sản phẩm

text:
Chi phí sản phẩm là toàn bộ các chi phí để hình thành một sản phẩm nào đó.

Cấu thành chi phí của các sản phẩm không giống nhau. Tuy nhiên, vẫn có một mô hình chung được công nhân, trong đó bao gồm 6 thành phần chính cấu thành chi phí của mỗi sản phẩm, đó là:
 Chi phí nghiên cứu và phát triển
 Chi phí thiết bị
 Chi phí sản xuất
 Chi phí marketing
 Chi phí bán hàng
 Chi phí dịch vụ khách hàng

Tham khảo

Kế toán
Kinh tế học vi mô
Chi phí


title: Nomada odontocera

text:
Nomada odontocera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1916


title: Subterinebrica

text:
Subterinebrica là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Subterinebrica impolluta Razowski & Becker, 2002

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Mae Lan (huyện)

text:
Mae Lan () là một huyện (amphoe) của tỉnh Pattani, phía nam Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) Mae Lan được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1989 thông qua việc tách 3 tambon từ huyện Khok Pho. Kể từ ngày 7 tháng 9 năm 1995, đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là Khok Pho, Nong Chik và Yarang của tỉnh Pattani, và Mueang Yala của tỉnh Yala.

Hành chính
Huyện này được chia thành 3 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 22 làng (muban). Không có khu vực thành thị, có 3 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Huyện của Pattani


title: Nicotinamid adenin dinucleotid

text:
Nicotinamid adenin dinucleotid, viết tắt NAD, là một coenzyme có trong tất cả các tế bào sống. Đây là một chất có lực khử mạnh, tham gia các phản ứng oxy hóa khử trong tế bào. Chất này được sinh ra ở giai đoạn đường phân hoặc pha sáng của quang hợp. Vì vậy chúng có thể tham gia chuỗi truyền điện tử tại màng trong ti thể hoặc tham gia khử axit phosphoglyceric thành aldehyd phosphoglyceric....

FADH2 cũng là một chất tương tự.

Trong sự trao đổi chất, NAD+ tham gia trong các phản ứng oxy hóa khử, mang điện tử từ một phản ứng khác.

Tính chất hóa học và vật lý
Bản chất của NAD+ là một chất oxy hóa (chất bị khử), tức là một chất nhận electron, điều này có thể được thể hiện rõ qua sự chuyển hóa giữa NAD+ và NADH và ngược lại; như 2 phương trình dưới đây:NADH + H+ + 1/2O2 -> NAD<sup>+ + H2O NAD+ +2e + H+ -> NADH

Tham khảo

Coenzyme
Quang hợp
Hô hấp tế bào


title: Pseudagrion kibalense

text:
Pseudagrion kibalense là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Loài này có ở Angola, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Kenya, Uganda, Zambia, và Zimbabwe. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Pseudagrion kibalense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Pseudagrion


title: Thanh ngọc (phong lan)

text:
Thanh ngọc hay đoản kiếm nâu, lan kiếm (danh pháp hai phần: Cymbidium ensifolium, tên tiếng Anh là Four Season Orchid hoặc Golden-thread Orchid, Spring Orchid, Burned Apex Orchid và Rock Orchid) là một loài phong lan.

Cây phân bố từ Nam Á đến Đông Nam Á, Trung Quốc, Nhật Bản, Niu Guinea. Tại Việt Nam, cây có mặt ở nhiều nơi trên cả nước.

Phân loài
 Cymbidium ensifolium ssp. ensifolium
 Cymbidium ensifolium ssp. haematodes

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

E
E


title: Phyllotreta weiseana

text:
Phyllotreta weiseana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: 16962 Elizawoolard

text:
16962 Elizawoolard (1998 QP93) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 8 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16962 Elizawoolard

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Shorea acuminata

text:
Shorea acuminata (tiếng Anh thường gọi là Dark Red Meranti, Light Red Meranti, hoặc Red Lauan) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea acuminata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
acuminata


title: Morlaix (quận)

text:
Quận Morlaix là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Finistère, trong vùng Bretagne. Quận này có 10 tổng và 60 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Morlaix là:
 Landivisiau
 Lanmeur
 Morlaix
 Plouescat
 Plouigneau
 Plouzévédé
 Saint-Pol-de-Léon
 Saint-Thégonnec
 Sizun
 Taulé

Các xã
Các xã của quận Morlaix, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Morlaix trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE)

Morlaix