title: Pardubice (vùng)

text:
Vùng Pardubice (; ) là một vùng của Cộng hòa Séc, ở phía đông vùng lịch sử Bohemia với một phần nhỏ ở tây bắc Moravia. Vùng này được đặt tên theo thủ phủ vùng. Vùng Pardubice có dân số là 520.382 người (thời điểm tháng 3 năm 2011), diện tích là 4.519 km². Thủ phủ vùng đóng tại thành phố Pardubice. Vùng có 452 khu tự quản, trong đó có 26 khu tự quản có quyền rộng rãi, 32 khu tự quản là thị xã hoặc thị trấn.
Điểm cao nhất nằm ở Králický Sněžník có độ cao

Các quận

Thành phố và thị xã
 Pardubice
 Česká Třebová
 Chrudim
 Holice
 Hlinsko
 Králíky
 Lanškroun
 Litomyšl
 Moravská Třebová
 Polička
 Přelouč
 Svitavy
 Ústí nad Orlicí
 Vysoké Mýto
 Žamberk

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vùng của Cộng hòa Séc


title: Diefenbach

text:
Diefenbach là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Diefenbach có diện tích 1,42 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 71 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Ecnomus linsanensis

text:
Ecnomus linsanensis là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Ecnomus


title: Gaas

text:
Gaas là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 9,13 km², dân số năm 2006 là 450 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gaas trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Association des maires des Landes

Gaas


title: Vàng chanh

text:
Màu vàng chanh (lime, hay màu vàng-lục) là tổ hợp của màu vàng và màu xanh lá cây, nó có tên gọi như vậy do màu sắc rất gần với vỏ quả chanh. Nó rất gần với màu xanh nõn chuối, nhưng nó có sắc vàng nhiều hơn xanh nõn chuối.

Tọa độ màu
 Số Hex =  #CCFF00
 RGB   (r, g, b)      = (204, 255, 0)
 CMYK  (c, m, y, k)   = (20, 0, 100, 0)
 HSV (h, s, v) =  (72, 100, 100)

Xem thêm
 Danh sách màu
 Vàng (màu)
 Chanh

Tham khảo

Màu sắc


title: Monma Motoki

text:
Motoki Monma hay Motoki Kadoma là một họa sĩ sáng tác truyện tranh của Nhật Bản. Ông được biết đến ở Việt Nam với bộ truyện tranh về bóng đá rất được yêu thích Kattobi Itto còn gọi tên trong bản tiếng Việt là Jinđô.

Tiểu sử
Motoki Monma sinh ở Ichinoseki, tỉnh Iwate.
Năm 1978, ông đạt giải thưởng Tezuka của tạp chí Shonen Jump (giải tổ chức hàng tháng để tìm kiếm các gương mặt triển vọng, khác với giải thưởng văn hóa Tezuka hiện nay).
1980-1985, Ông làm việc cho Shonen Jump ra hàng tuần.
1985-2007, ông làm việc cho tạp chí phát hành theo tháng Shonen Jump.
2007-nay, ông nghỉ ngơi.

Sự nghiệp sáng tác
1980: Big Gun (kịch bản Buronson) - ngoài ra ông còn viết kịch bản cho Hokuto no Ken của Hara Tetsuo và oneshot Shiroi Natsu (Mùa hạ trắng) của Mitsuru Adachi.
1981: Makenshi (kịch bản Sachio Umemoto).
1982: Nobu ga Yuku (solo).
1983 Albatross Tonda (kịch bản Akira Nakahara).
1985-1999 Kattobi Itto (42 vol).
1992: Kattobi Itto Chapter Extra (1vol) ngoại truyện về việc Itto đi tham gia môn thể thao khác.
1999-2007 Buttobi Itto (26vol).

Tham khảo

Truyện tranh Nhật Bản
Kattobi Itto
Họa sĩ manga


title: Spilophora aequatoriensis

text:
Spilophora aequatoriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Spilophora


title: Vexillum granum

text:
Vexillum granum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Oncocephala polilloana

text:
Oncocephala polilloana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Oncocephala


nhỏ|Những người biểu tình trong Chiến tranh Việt Nam tuần hành tại Lầu năm góc ở Washington, D.C. vào ngày 21 tháng 10 năm 1967.
Phong trào phản chiến trong Chiến tranh Việt Nam là các phong trào phản đối sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Việt Nam. Phong trào diễn ra tại Việt Nam, Mỹ, Liên Xô và nhiều nước trên thế giới, bắt đầu vào năm 1964. Nhiều cuộc biểu tình tại Mỹ đã bị đàn áp bằng bạo lực.

Tại Mỹ, khi chiến tranh Việt Nam tiếp tục leo thang, sự mất trật tự công cộng đã tăng lên và nhiều nhóm khác nhau được hình thành hoặc tham gia vào phong trào này. Các cuộc biểu tình đã thừa hưởng thanh thế từ phong trào Dân quyền, vốn tổ chức để phản đối luật phân biệt chủng tộc. Phong trào Dân quyền đã xây dựng 1 nền tảng lý thuyết, cơ sở để phát triển phong trào chống chiến tranh.

Các cuộc biểu tình được hâm nóng bởi sự mọc lên của nhiều tờ báo độc lập (còn được gọi là "báo chui") và các lễ hội, chương trình văn nghệ như Woodstock và Grateful Dead, đã thu hút những người trẻ trong việc tìm kiếm sự đoàn kết của những người cùng thế hệ.
Phong trào này đã báo cáo và giúp định hình cuộc tranh luận gay gắt và phân cực, chủ yếu ở Hoa Kỳ, trong nửa cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 về cách chấm dứt chiến tranh.

Phong trào dân quyền
Nhà hoạt động dân quyền nổi tiếng người Mỹ gốc Phi Martin Luther King đã có bài phát biểu phản đối Chiến tranh Việt Nam với tiêu đề “Hơn cả Việt Nam” (Beyond Vietnam) vào tháng 4 năm 1967, ông tuyên bố mình phát biểu “với tư cách một người anh em của những người Việt Nam”. Chiến tranh đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của những người Mỹ da màu, để có tiền chi phí cho chiến tranh, chính phủ Mỹ cắt giảm nhiều biện pháp cải thiện đời sống cho người nghèo (đa số là người da màu). Bài phát biểu có những đoạn:
...tôi thấy chiến tranh Việt Nam là một cuộc chiến phi lý và vô ích. Tôi trình bày với quý vị về chiến tranh Việt Nam vì lương tâm của tôi không cho tôi chọn con đường khác... Đây là lúc mà yên lặng là đồng lõa với tội ác
Chúng ta ủng hộ Diệm, một trong những nhà độc tài xấu xa nhất, người do chúng ta chọn lựa... Khi Diệm bị lật đổ, lẽ ra họ có thể sống hạnh phúc, nhưng... chúng ta gửi thêm quân lính sang để ủng hộ những chính phủ thối nát một cách kinh dị, lạc lõng, không được dân chúng ủng hộ... Người dân miền Nam chết dần dưới bom đạn của chúng ta và xem chúng ta như kẻ thù đích thực của họ... Chúng ta buộc họ phải rời khỏi xóm làng của cha ông họ để bị dồn vào những trại tập trung... Cho đến nay, chúng ta có thể đã giết chết một triệu người Việt Nam, phần lớn là trẻ em
Thanh niên da màu bị gửi đi xa 8.000 dặm để bảo vệ tự do cho Đông Nam Á, cái tự do mà họ không tìm thấy ở Tây Nam Georgia hay ở Đông Harlem... Con người là huynh đệ. Con người được sinh ra bình đẳng. Tất cả mọi người đều có quyền... Đừng để bất cứ ai làm quý vị nghĩ rằng Thượng đế chọn nước Mỹ là nước phân giải, một Đấng cứu rỗi, một loại cảnh sát thế giới. Thượng đế đứng trước các quốc gia với sự công bằng...
Chúng ta phải thừa nhận rằng chúng ta đã sai lầm ngay từ đầu với cuộc phiêu lưu của chúng ta ở Việt Nam, rằng chúng ta đã gây tổn hại cho cuộc sống của nhân dân Việt Nam. Để chuộc lại những sai lầm này, chúng ta phải chủ động chấm dứt cuộc chiến tranh bi thảm này...

Sinh viên

Trong những năm 1960, có rất nhiều bất ổn về công việc trong các trường đại học khi sinh viên ngày càng tham gia Phong trào Quyền Công dân, Chủ nghĩa Feminist Thứ hai và Phong trào chống chiến tranh. Doug McAdam giải thích thành công của việc vận động quần chúng các tình nguyện viên cho Tự do Mùa Hè về "Tính sẵn có của Tiểu sử", nơi các cá nhân phải có một mức độ tự do về kinh tế, xã hội và tâm lý để có thể tham gia vào các phong trào xã hội quy mô lớn. Giải thích này cũng có thể được áp dụng cho Phong trào Chiến tranh vì nó xảy ra cùng thời gian và cùng các yếu tố tiểu sử được áp dụng cho những người biểu tình chống chiến tranh ở đại học.

Năm 2007, David Meyers cũng giải thích làm thế nào khái niệm về hiệu quả cá nhân ảnh hưởng đến việc vận động quần chúng. Ví dụ, theo luận án của Meyers, xem xét rằng sự giàu có của Hoa Kỳ tăng mạnh sau Thế chiến 2. Vào thời điểm này, Mỹ là một siêu cường và có được sự giàu có tuyệt vời sau 30 năm trầm cảm, chiến tranh và hy sinh. Benjamin T. Harrison (2000) lập luận rằng sự giàu có sau Thế chiến II đã tạo ra giai đoạn cho thế hệ phản kháng trong những năm 1960. Luận điểm trung tâm của ông là Chiến tranh Thế giới và Đại khủng hoảng đã tạo ra 1thế hệ "'từ chối tuân thủ các giá trị chính thống của Hoa Kỳ dẫn tới sự xuất hiện của người Hippies và sự đối kháng.

Phong trào chống chiến tranh đã trở thành một phần của phong trào phản kháng lớn hơn so với các giá trị và thái độ Mỹ truyền thống. Meyers (2007) đã bác bỏ tuyên bố này trong lập luận của mình rằng "đặc quyền tương đối thích thú với giáo dục và khẳng định rằng họ có thể tin tưởng rằng họ có thể tạo ra sự khác biệt." Do các yếu tố hiện tại về sự giàu có, sự sẵn có tiểu sử (được định nghĩa trong các lĩnh vực xã hội học của chủ nghĩa hoạt động như việc thiếu các hạn chế về các mối quan hệ xã hội có thể làm gia tăng hậu quả của việc tham gia vào một phong trào xã hội) quận, hoạt động chính trị gia tăng đáng kể trong các trường đại học.

Số tuyển sinh đại học đạt 9 triệu vào cuối những năm 1960. Các trường cao đẳng và đại học ở Hoa Kỳ có nhiều sinh viên hơn bao giờ hết, và các trường này thường cố gắng hạn chế hành vi của học sinh để duy trì trật tự trong các trường. Để chống lại điều này, nhiều sinh viên đại học trở nên tích cực trong các nguyên nhân thúc đẩy tự do ngôn luận, đầu vào của sinh viên trong chương trình giảng dạy, và chấm dứt những hạn chế xã hội cổ xưa. Sinh viên tham gia phong trào chống chiến tranh bởi vì họ không muốn chiến đấu trong một cuộc chiến tranh ở nước ngoài mà họ tin rằng không quan tâm đến họ hoặc vì họ đã phản đối về mặt đạo đức đối với tất cả chiến tranh. Những người khác không thích chiến tranh vì nó chuyển hướng kinh phí và sự chú ý ra khỏi các vấn đề trong sự phát triển Trí tuệ của Hoa Kỳ và đạt được một quan điểm tự do trong trường đại học khiến nhiều học sinh trở nên tích cực trong phong trào chống chiến tranh. Một nét hấp dẫn khác của phong trào phản đối là sự kiện đó là một sự kiện xã hội phổ biến. Như một sinh viên cho biết, những cuộc biểu tình chống chiến tranh là những nơi "được đặt, lên cao, và lắng nghe một số tảng đá lớn".

Hầu hết các tổ chức chống lại sinh viên đều có cơ sở hoặc tại trường vì họ dễ dàng tổ chức và tham gia hơn các nhóm quốc gia. Các cuộc biểu tình chống chiến tranh phổ biến cho các sinh viên đại học đã cố gắng cắt đứt mối quan hệ giữa máy chiến tranh và các trường đại học thông qua việc đốt cháy các lá thư dự thảo, phản đối các trường đại học nâng cấp các bản thảo và phản đối các hội chợ việc làm về quân đội và công nghệ Dow Chemical trong khuôn viên . Từ 1969-1970, những người phản đối học sinh đã tấn công 197 tòa nhà của ROTC tại các trường đại học. Các cuộc biểu tình đã tăng lên sau vụ bắn súng của tiểu bang Kent, củng cố ngày càng nhiều sinh viên.

Mặc dù các phương tiện truyền thông thường miêu tả phong trào chống lại học sinh hiếu chiến và phổ biến rộng rãi, chỉ có 10% trong số 2500 trường cao đẳng Hoa Kỳ đã có những cuộc biểu tình bạo lực trong suốt những năm chiến tranh ở Việt Nam. Vào đầu những năm 1970, hầu hết các phong trào phản kháng của sinh viên đã chết vì cuộc tổng tấn công của Tổng thống Nixon, cuộc suy thoái kinh tế và sự vỡ mộng với sự bất lực của phong trào chống chiến tranh.

Nghệ sĩ

Nhiều nghệ sĩ trong những năm 1960 và 1970 phản đối chiến tranh và sử dụng sự sáng tạo và sự nghiệp của họ để phản đối rõ ràng cuộc chiến. Các nhà văn và nhà thơ chống lại sự tham gia của chiến tranh bao gồm Allen Ginsberg, Denise Levertov, Robert Duncan và Robert Bly. Các tác phẩm của họ thường kết hợp hình ảnh dựa trên các sự kiện bi thảm của chiến tranh cũng như sự chênh lệch giữa cuộc sống ở Việt Nam và cuộc sống ở Hoa Kỳ.

Các nghệ sỹ thị giác Ronald Haeberle, Peter Saul và Nancy Spero, trong số những thứ khác, sử dụng thiết bị chiến tranh, như súng và máy bay trực thăng, trong các tác phẩm của họ trong khi kết hợp các nhân vật chính trị và chiến tranh quan trọng, miêu tả chính xác quốc gia chịu trách nhiệm về bạo lực. Các nhà làm phim như Lenny Lipton, Jerry Abrams, Peter Gessner, và David Ringo đã tạo ra các bộ phim tài liệu có các cảnh quay thực tế từ cuộc chiến tranh chống chiến tranh nhằm nâng cao nhận thức về chiến tranh và phong trào đối lập đa dạng. Các nhà viết kịch như Frank O'Hara, Sam Shepard, Robert Lowell, Megan Terry, Grant Duay và Kenneth Bernard sử dụng sân khấu như một phương tiện để miêu tả suy nghĩ của họ về Chiến tranh Việt Nam, thường xuyên châm biếm vai trò của Mỹ trên thế giới và đặt cạnh nhau những hậu quả khủng khiếp của chiến tranh với những cảnh bình thường của cuộc sống. Bất kể những nghệ sĩ trung bình, chống chiến tranh đều trải rộng từ những kẻ hòa bình đến những gốc tự do bạo lực và khiến cho người Mỹ suy nghĩ nhiều hơn về cuộc chiến.

Nghệ thuật như phe đối lập chiến tranh khá phổ biến trong những năm đầu của chiến tranh, nhưng nhanh chóng biến mất vì hoạt động chính trị trở thành cách phổ biến và dễ thấy nhất của cuộc chiến.

Phụ nữ
Phụ nữ là một bộ phận lớn của phong trào chống chiến tranh, mặc dù họ đôi khi bị xuống hạng thứ hai trong các tổ chức hoặc phải đối mặt với chủ nghĩa tình dục trong các nhóm đối lập. Một số lãnh đạo của các nhóm chống chiến tranh xem phụ nữ như các đối tượng quan hệ tình dục hoặc thư ký, các nhà tư tưởng không thực tế những người có thể đóng góp tích cực và hữu hình với các mục tiêu của nhóm, hoặc tin rằng phụ nữ có thể không thật sự hiểu và tham gia phong trào phản chiến vì họ không bị ảnh hưởng bởi bản thảo. Phụ nữ tham gia vào các nhóm đối lập không thích chủ nghĩa lãng mạn của bạo lực của cả chiến tranh và phong trào chống chiến tranh phổ biến giữa những người biểu tình chống chiến tranh nam.

Bất chấp sự bất bình đẳng, việc tham gia vào các nhóm chống chiến tranh đã cho phép phụ nữ có được kinh nghiệm trong việc tổ chức các cuộc biểu tình và đưa ra những lời hùng biện chiến lược hiệu quả. Những kỹ năng mới này kết hợp với sự không thích của họ về chủ nghĩa tính dục trong phong trào phản đối khiến nhiều phụ nữ phải tách ra khỏi phong trào chống chiến tranh chủ đạo và tạo ra hoặc gia nhập các nhóm chống lại phụ nữ, như là Mẹ cho Hòa bình, Liên đoàn Quốc tế vì hòa bình và Tự do của phụ nữ (WILPF) và Phụ nữ Hòa bình (WSP), còn được gọi là Women For Peace. Nữ quân nhân phục vụ tại Việt Nam tham gia phong trào chống chiến tranh, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và bộ máy quan liêu quân sự được thành lập bằng cách viết bài cho các tờ báo chống chiến tranh và chống ma túy.

Các bà mẹ và các thế hệ lớn tuổi của phụ nữ tham gia phong trào phản kháng, như những người ủng hộ hoà bình và người dân phản đối những ảnh hưởng của chiến tranh và dự thảo về thế hệ thanh niên. Những phụ nữ này nhìn thấy dự thảo là một trong những phần không thích nhất của máy chiến tranh và đã tìm cách làm suy yếu bản thân chiến tranh thông qua việc phá hoại dự thảo.

WILPF và WSP thường tổ chức các trung tâm tư vấn dự thảo miễn phí để đưa cho thanh niên những phương pháp hợp pháp và bất hợp pháp để phản đối dự thảo. Các thành viên của WSP đã xuất hiện tại Nhà Trắng mỗi Chủ nhật trong 8 năm từ 11 đến 1 cho một buổi cầu nguyện hòa bình. Những nhóm chống lại phụ nữ như vậy thường dựa vào chủ nghĩa nữ tính, hình ảnh phụ nữ là người chăm sóc ôn hòa của thế giới, thể hiện và hoàn thành mục đích của họ. Chính phủ thường thấy phụ nữ trung niên tham gia vào các tổ chức như các thành viên nguy hiểm nhất của phong trào phản đối vì họ là những công dân bình thường huy động một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Nhiều phụ nữ ở Hoa Kỳ đồng tình với thường dân Việt Nam bị ảnh hưởng bởi chiến tranh và tham gia phong trào phản kháng. Họ đã phản đối việc sử dụng napan, một loại vũ khí thạch cao dễ cháy được tạo ra bởi Công ty Hóa chất Dow và được sử dụng làm vũ khí trong chiến tranh, bằng cách tẩy chay Saran Wrap, một sản phẩm khác của công ty.

Đối mặt với nạn phân biệt chủng tộc đôi khi được tìm thấy trong phong trào chống chiến tranh, và phong trào dân quyền, một số phụ nữ đã tạo ra các tổ chức riêng để thiết lập sự bình đẳng thật sự của giới tính. Trong phong trào chống chiến tranh, phụ nữ trẻ muốn thay đổi triệt để hơn và giảm sự chấp nhận vai trò giới tính xã hội so với các nhà hoạt động nữ cao tuổi Nhà hoạt động nữ quyền trong phong trào phản chiến là tiền đề dẫn tới sự hình thành của Phong trào giải phóng phụ nữ thành lập bình đẳng thật sự cho phụ nữ Mỹ trong tất cả các khía cạnh của cuộc sống.

Dư luận
Số người ủng hộ cuộc chiến đã giảm dần khi cuộc chiến diễn ra trong suốt những năm 1960 và đầu thập niên 1970.

William L. Lunch và Peter W. Sperlich đã sưu tầm ý kiến công chúng để xem thử mức độ ủng hộ cuộc chiến từ năm 1965-1971. Những người tham gia cuộc trưng cầu ý kiến được hỏi: "In view of developments since we entered the fighting in Vietnam, do you think the U.S. made a mistake sending troops to fight in Vietnam?" ("Theo như sự leo thang từ khi chúng ta tham chiến ở Việt Nam, bạn có nghĩ nước Mỹ đã phạm sai lầm khi gửi quân đến Việt Nam?"). Họ đã ghi lại kết quả sau:

Sau tháng 5/1971, Gallup dừng việc hỏi câu hỏi này.

Chú thích

Xem thêm
Chiến tranh Việt Nam
Thảm sát Đại học Tiểu bang Kent
Norman Morrison
Thích Quảng Đức
Nhất Chi Mai
Trịnh Công Sơn
Danh sách các bài hát về chiến tranh Việt Nam
Nhạc Trịnh
Nhạc phản chiến

Đọc thêm
John Hagan, Northern passage: American Vietnam War resisters in Canada, Harvard University Press, 2001. ISBN 9780674004719
Mary Susannah Robbins, Against the Vietnam War: Writings by Activists, Rowman & Littlefield, 2007. ISBN 978074255914
Robert R. Tomes, Apocalypse Then: American Intellectuals and the Vietnam War, 1954-1975, New York University Press, 2000. ISBN 9780814782620

Liên kết ngoài

Chống chiến tranh
Chiến tranh Việt Nam
Phong trào đấu tranh trong Chiến tranh Việt Nam
Biểu tình
Phản kháng


title: Pinilla Trasmonte

text:
Pinilla Trasmonte là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 214 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Hydrocotyle hexagona

text:
Hydrocotyle hexagona là một loài thực vật có hoa thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 León-Yánez, S. & Pitman, N. 2003. Hydrocotyle hexagona. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

H
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Đỗ Nhuận (quan)

text:
Đỗ Nhuận (1440 - ?) là danh thần nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Đỗ Nhuận người xã Kim Hoa, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Năm 1466 thời Lê Thánh Tông, ông đỗ tiến sĩ khi 27 tuổi. Nhờ tài văn chương, ông được cất nhắc vào hầu trong cung.

Năm 1468, Lê Thánh Tông đi Lam Kinh (Thanh Hóa), ông cùng Quách Đình Bảo theo hầu, vâng mệnh soạn quyển thơ Hiếu trị anh hoa thi tập. Năm 1471 ông được thăng làm Hiệu thư Đông các.

Mùa đông năm 1483, ông được lệnh cùng Thân Nhân Trung soạn bộ Thiên Nam dư hạ tập. Ít lâu sau ông được kiêm thức Học sĩ Đông các.

Mùa thu năm 1484, Lê Thánh Tông bắt đầu cho dựng bia tiến sĩ Văn Miếu. Đỗ Nhuận vâng mệnh cùng Thân Nhân Trung chia nhau soạn bài văn ký.

Lê Thánh Tông tự xưng là Tao đàn Đô nguyên súy, lấy ông và Thân Nhân Trung làm Phó nguyên súy. Thơ của vua và các quan lại xướng họa đều qua hai người phê bình. Được Lê Thánh Tông tin cậy, ông thường được đặc cách vào hầu vua ban đêm, bàn về các vấn đề đạo lý, thiên văn.

Năm 1493, ông được thăng làm Thị độc Viện Hàn lâm kiêm đại học sĩ Đông các. Mùa đông năm 1495, ông vâng mệnh họa các vần thơ trong tập Quỳnh uyển tửu ca, cùng Thân Nhân Trung là người nổi tiếng thời đó. Người đương thời gọi hai ông là "họ Thân họ Đỗ".

Sau này Đỗ Nhuận làm tới chức Thượng thư. Không rõ ông mất năm nào.

Xem thêm

 Lê Thánh Tông
 Thân Nhân Trung
 Ngô Chi Lan

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Liên kết ngoài

Quan lại nhà Lê sơ
Người Hà Nội
Sinh năm 1440
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: 10551 Göteborg

text:
10551 Göteborg là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1891.7437053 ngày (5.18 năm).

Nó được phát hiện ngày 18 tháng 12 năm 1992.

Tham khảo

010551
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Tiểu hành tinh được đặt tên
010551
19921218


title: Trận chiến Đại Tây Dương (1939–1945)

text:
Trận chiến Đại Tây Dương được xem là trận chiến kéo dài nhất trong lịch sử Chiến tranh thế giới thứ hai mặc dù có nhiều nhà sử học, nhà nghiên cứu hải quân của Anh và Mỹ cho rằng đây không phải là một trận đánh duy nhất mà là một chuỗi gồm nhiều trận hải chiến hay cuộc hành quân trên biển. Cuộc chiến bắt đầu ngày 3 tháng 9 năm 1939 cho đến khi Đức Quốc xã đầu hàng năm 1945. Cao điểm của trận chiến là những năm 1940 - 1943 khi tàu ngầm (U-Boat) và các chiến hạm của hải quân Đức (Kriegsmarine) tấn công và đánh chìm nhiều đoàn tàu buôn và chiến hạm của Đồng Minh.

Những đoàn tàu này thường là từ Hoa Kỳ, Canada,... chở hàng tiếp vận và vũ khí đến Anh Quốc và Liên Xô, được hộ tống bởi Hải quân và Không quân của Anh và Canada. Bắt đầu từ ngày 13 tháng 9 năm 1941, Hải quân Hoa Kỳ cũng gửi các tàu khu trục và thủy phi cơ Consolidated PBY Catalina tham gia bảo vệ các đoàn tàu này cùng với Anh và Canada. Hải quân Ý theo phe Đức tham gia trận đánh từ ngày 10 tháng 6 năm 1940 nhưng sớm rút lui do mâu thuẫn với Hải quân Đức về công nghệ cũng như đường lối tác chiến.

Trận chiến này (từ tiếng Anh "Battle of the Atlantic" do thủ tướng Anh Winston Churchill nêu lên năm 1941) lan rộng khắp một vùng hải dương rộng lớn, kéo dài 6 năm, với hàng nghìn thuyền bè tham gia, hơn 100 đoàn tàu bị tấn công và đến cả ngàn trận đánh một chọi một giữa các chiến hạm. Thế trận trên biển thay đổi liên tục, lúc bên này thắng thế, lúc bên kia thắng thế. Hải quân Đức Quốc xã triển khai 2 lớp tàu ngầm mới rất hiện đại là Klasse XXI và Klasse XXIII (để thay thế cho 2 lớp tàu ngầm cũ là Klasse VII và Klasse IX) với hi vọng 2 lớp tàu ngầm mới này có thể giúp họ lấy lại thế chủ động đã mất trên chiến trường Đại Tây Dương nhưng đã quá muộn. Trận chiến này kết thúc trùng với ngày Đức đầu hàng quân Đồng Minh, ngày 9 tháng 5 năm 1945.

Mục tiêu chiến lược
Anh là một đảo quốc có nền kinh tế hùng mạnh nhưng lại thiếu tài nguyên. Để tồn tại và chiến đấu, mỗi một tuần, đảo quốc này phải nhập khẩu gấp 1 triệu tấn tài nguyên, nguyên vật liệu thô từ Hoa Kỳ và các thuộc địa như: Canada, Ấn Độ, Malaysia, ... Đức Quốc Xã, đối thủ chính của Anh ở châu Âu trong Thế chiến 2, hiểu rằng: "chỉ cần cắt được đường nhập khẩu của Anh là họ sẽ bắt đảo quốc này chết đói và đầu hàng". Trận chiến Đại Tây Dương diễn ra vì Anh cần nhập khẩu còn Đức thì ra sức phá hoại hoạt động này của Anh.

Từ năm 1942, Đức dự đoán Đồng Minh sẽ từ bờ biển Anh đổ bộ vào Pháp nên cố gắng đánh phá các tàu tiếp vận không cho Anh củng cố lực lượng. Quân Đồng Minh thì cho rằng muốn đạt được mục tiêu tấn công vào nước Đức, trước tiên phải đánh gục hải quân Đức.

Đụng độ ban đầu (tháng 9/1939 – tháng 5/1940)
Năm 1939, hải quân Đức không đủ sức đánh lại lực lượng tàu có vũ trang hùng hậu của hải quân Anh nên họ buộc phải dùng chiến lược tấn công tàu buôn của đối phương bằng tàu chiến, tàu buôn có vũ trang (tàu cướp biển (theo cách gọi của Đức) hay tàu Q (theo cách gọi của Anh)), tàu ngầm và máy bay oanh tạc. Khi thế chiến thứ hai bùng nổ, hải quân Đức đã có mặt trên Đại Tây Dương với số lượng ít tàu ngầm và các thiết giáp hạm "bỏ túi" (Pocket ship (theo tiếng Anh) hay Panzerschiffe (theo tiếng Đức)) lớp Deutschland.

8 tiếng sau khi Anh tuyên chiến với Đức, hải quân Đức quyết định ra tay tấn công thuyền bè của đối phương trước. Tàu ngầm U-30 (do thuyền trưởng Fritz-Julius Lemp chỉ huy) đã phóng 2 ngư lôi và khiến chiếc tàu du lịch SS Athenia của Anh bị chìm, mặc cho lệnh không được đánh chìm tàu chở khách từ Adolf Hitler, nhưng vì ông Lemp đã nhầm nó thành tàu chở vũ khí của Anh. 54 công dân Canada và 28 công dân Mỹ thiệt mạng sau vụ chìm tàu. Churchill muốn lợi dụng sự kiện này để lôi kéo Mỹ tham gia vào cuộc chiến nhưng Mỹ lại chọn tiếp tục im lặng trung lập. Lemp đã ra lệnh cho sĩ quan liên lạc không nói cho bất cứ ai về vụ chìm tàu Athenia.

Trong thời gian đầu chiến tranh, hạm đội tàu ngầm của Đức chỉ có 57 chiếc, phần lớn là loại nhỏ nên là tầm hoạt động ngắn, thường xuyên phải phân tán vì chiến trường rộng, nên chỉ dùng vào việc thả thủy lôi và tuần tra dọc theo bờ biển Anh.

Quân Anh cũng ra sức dùng mọi biện pháp để ngăn chặn nguồn cung cấp vật liệu cần thiết đến từ các quốc gia khác cho Đức (Blockade of Germany) nhưng điều này chưa gây ra ảnh hưởng gì đáng kể đến nền kinh tế của nước này. Hải quân Anh áp dụng lại chiến thuật "Đội hộ tống" (Convoy) đã cũ từ thời Thế chiến 1 để chống lại các tàu ngầm Đức. Các tàu buôn trước khi ra khơi được yêu cầu tập hợp lại thành một đội hình và được các tàu có vũ trang đi theo bảo vệ. Winston Churchill, lúc này đang là Bộ trưởng Bộ Hải quân Anh, muốn rằng các tàu hộ tống phải chủ động tác chiến với tàu ngầm của hải quân Đức hơn là đến khi bị bao vây thì mới chống trả. Hải quân Anh vạch ra kế hoạch chống tàu ngầm Đức bằng các phi đội tác chiến từ các tàu sân bay hạm đội để truy lùng và phá hủy lực lượng này vì người Anh biết là các tàu ngầm Đức rất sợ việc bị không kích nhưng kế hoạch đó đã nhanh chóng bị thất bại vì tàu ngầm của Đức có kích thước nhỏ, lặn rất nhanh và chúng có thể lặn sâu hơn 150 mét nên việc tấn công và phá hủy chúng bằng máy bay trên tàu sân bay là điều rất khó khăn. Ngày 14 tháng 9 năm 1939, chiếc tàu sân bay HMS Ark Royal suýt bị đánh chìm khi bị tàu ngầm U-39 tấn công. May mắn là ngư lôi từ trường của U-39 đều nổ sớm trước khi đến gần chiếc tàu sân bay. Chiếc U-39 ngay sau đó bị các tàu hộ tống đi theo chiếc Ark Royal đánh chìm bằng một loạt 28 quả bom phá tàu ngầm. Đây là chiếc U-Boat đầu tiên bị tiêu diệt trong chiến tranh. Ba ngày sau, vào ngày 17 tháng 9 năm 1939, Hải quân Anh mới thấu hiểu thất bại thực sự của kế hoạch này khi mà tàu sân bay HMS Courageous bị chiếc U-29 đánh chìm với tổn thất là 518 thủy thủ (bao gồm cả Thuyền trưởng) và toàn bộ số máy bay, trang thiết bị và vũ khí trên tàu. Hai tàu khu trục hộ tống chiếc Courageous cũng ra sức dùng bom chìm phản kích chiếc U-29 nhưng thất bại.

Một tháng sau, chiếc tàu ngầm U-47 (do thuyền trưởng Günther Prien chỉ huy) đã thâm nhập vào căn cứ Scapa Flow của Hải quân Anh ở Scotland. Tại đây, Prien đánh chìm chiến hạm HMS Royal Oak đang thả neo và quay về cảng Wilhelmshaven một cách an toàn. Sau cuộc đánh phá táo bạo này, Prien được Đức Quốc xã ban danh hiệu chiến sĩ anh hùng và huy chương Thập tự Sắt hạng nhất.

Tại phía nam của Đại Tây Dương, chỉ trong ba tháng, tàu tuần dương Graf Spee của Đức đã đánh chìm hơn 50.000 tấn tàu bè, gây rất nhiều tổn thất cho quan Đồng Minh. Hải quân Anh mở cuộc truy lùng ráo riết chiếc tàu này này. Trong khi đó chiếc Deutschland, một chiếc chị em với chiếc Graf Spee cũng đạt nhiều thành tích trên ở bắc Đại Tây Dương. Đến giữa tháng 12 năm 1939 thì chiếc Graf Spee bị một lực lượng nhỏ của hải quân Anh gồm chiếc tàu tuần dương hạng nặng lớp York là HMS Exeter cùng với 2 chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Leander là: HMNZS Achilles và HMS Ajax tấn công tại cửa sông biên giới Argentina-Uruguay (Río de la Plata). Sau một ngày giao chiến, chiếc Graf Spee bị hỏng nặng nhưng nó may mắn chạy trốn về cảng trung lập Montevideo rồi tự đánh đắm ngay sau đó để tránh việc chính quyền sở tại có thể thu hồi con tàu theo luật hàng hải thời đó.

Sau một loạt đụng độ đầu tiên, chiến trường Đại Tây Dương tạm lắng xuống một thời gian. Đô đốc Karl Dönitz tăng cường lực lượng tàu ngầm, dồn hết các chiếc U-Boat ông có ra biển. Kế hoạch này gặp khó khăn vì tàu ngầm Đức có kích thước quá nhỏ nên thường phải quay về căn cứ lấy thêm nhiên liệu và ngư lôi sau vài giờ chiến đấu. Ngoài ra, thời tiết lạnh giá cuối năm 1939 ở vùng biển Anh làm cho nhiều tàu ngầm Đức bị kẹt cứng trong băng đá.

Đến mùa xuân năm 1940, Hitler đặt kế hoạch cuộc tấn công các nước Bắc Âu, triệu tập các tàu chiến và tàu ngầm đang hoạt động tại tây-nam Đại Tây Dương rút về biển Bắc để bắt đầu chiến dịch Weserübung.

Ngư lôi từ trường của tàu ngầm Đức thường nổ trước khi chạm vào tàu địch. Suốt một thời gian đầu cuộc chiến, quân Đức bỏ lỡ rất nhiều cơ hội bắn chìm chiến hạm Anh vì lỗi này. Bộ Kỹ nghệ Thiết kế Vũ khí Đức thì cho rằng lỗi là do thủy thủ không biết sử dụng. Nhưng sau đó họ mới nhận ra rằng trục trặc về từ trường của quả ngư lôi là do sự thay đổi nhiệt độ theo vĩ tuyến và độ sâu của tàu ngầm. Hải quân Đức sau đó phải dựa theo thiết kế ngư lôi của Đồng Minh.

Trong trận chiến Đại Tây Dương, cảng Gibraltar là một căn cứ chiến lược trọng yếu của Hải quân Anh, kiểm soát lưu thông giữa Đại Tây Dương và Địa Trung Hải. Cảng này được Hải quân Anh xây dựng và củng cố quân sự rất vững chắc. Hải quân Anh thành lập "Lực Lượng H", một lực lượng hải quân hùng hậu gồm rất nhiều các tàu có vũ trang khác nhau, từ các tàu cỡ lớn như: thiết giáp hạm, tàu sân bay, tàu tuần dương,... cho đến cả các tàu cỡ nhỏ như: tàu khu trục, tàu quét mìn, tàu phóng lôi, tàu corvette và cả tàu ngầm, với mục đích ngăn chặn tối đa các nỗ lực thâm nhập vào cảng này của liên minh Đức-Ý.

Chiến tranh tàu ngầm

Ngày 1 tháng 9 năm 1939, trong lúc lục quân Đức mở cuộc tấn công Ba Lan thì đô đốc Karl Dönitz đệ trình dự án hải quân lên cấp trên là đại đô đốc Erich Raeder. Donitz cho rằng: Ông chỉ cần có 300 chiếc U-Boat loại tốt nhất (Klasse VII hay "tàu ngầm Đại Tây Dương") là ông sẽ đủ sức hạ gục nước Anh bằng cách tiêu hủy hệ thống thương mại đường biển của quần đảo này và bắt họ quỳ gối xin hàng sau vài tháng. Dönitz đề xuất chiến thuật bầy sói (Rudeltaktik) với một toán nhỏ U-Boat tấn công ồ ạt nhưng nhanh gọn (đánh nhanh rút nhanh) vào các đội tàu của Đồng Minh. Trong khi các tàu hộ tống loay hoay truy đuổi một, hai chiếc nghi binh thì những tàu ngầm còn lại sẽ dùng ngư lôi và hải pháo phá hủy các tàu buôn mỏng manh không có vũ trang và không được hộ tống. Đây là một chiến thuật tác chiến tàu ngầm hoàn toàn mới. Trước đó, tàu ngầm thường được sử dụng để nằm đơn độc chờ phục kích tàu bè qua lại bên ngoài hải phận của đối phương. Đa số các sĩ quan hải quân Đức lúc bấy giờ (trừ đô đốc Donitz và các sĩ quan chỉ huy tàu ngầm) vẫn thường khinh bỉ tàu ngầm là "thiếu phong cách chiến đấu và hèn nhát" - so với những chiếc chiến thuyền đồ sộ hùng vĩ trong hạm đội. Erich Raeder cũng có chung suy nghĩ thiển cận như thế nên chỉ xin Hitler cung cấp tài chính cho thiết kế những tàu chiến lớn, còn 300 chiếc U-boat mà đô đốc Donitz xin thì được Reader cung cấp một cách rất cầm chừng và chậm chạp, mặc dù chi phí chế tạo của tàu U rẻ hơn so với tàu chiến lớn rất nhiều. Thiếu tàu, thiếu vũ khí, BdU còn thiếu cả nhân lực có "trình độ" chiến đấu vì phần lớn nam giới tham gia quân đội đều được biên chế cho lục quân Đức (Wehrmacht) và không quân Đức (Luftwaffe).

Hải quân Hoàng gia Anh trong thời kỳ này chống tàu ngầm bằng các tàu khu trục được trang bị máy nghe dưới nước (ASDIC) với pháo và thủy lôi tự nổ khi thả xuống tới độ sâu định sẵn (bom chìm). Trong thời kỳ năm 1920 - 1930, hải quân Anh không chú trọng phát triển chiến thuật chống tàu ngầm vì chiến tranh tàu ngầm bị Hiệp định Versailles cấm. Sĩ quan hải quân xem việc chống tàu ngầm tương đương như các công tác đơn thuần như rà thủy lôi mà thôi. Khu trục hạm có thể thả bom chìm chống tàu ngầm, nhưng trên thực tế, chỉ có ít đơn vị được huấn luyện công tác này.

'Thời kỳ sung sướng' (Tháng 6 1940 – Tháng 2 1941)
Đức Quốc xã xâm chiếm Na Uy vào tháng 4 năm 1940 rồi hai tháng sau nhanh chóng chiếm luôn Hà Lan, Bỉ, Pháp. Phát xít Ý gia nhập phe Trục vào tháng 6. Những thay đổi này ảnh hưởng đến cục diện chiến trường Đại Tây Dương như sau:
 Nước Anh mất một đồng minh hùng mạnh là hải quân Pháp. Chỉ một số nhỏ chiến thuyền của Pháp chạy thoát và theo Lực lượng Pháp tự do (của tướng Charles de Gaulle) đến Anh.
 Hải quân Anh phải phân tán để chống chọi hải quân và người nhái của Ý, lực lượng hải quân rất mạnh và đông đảo tại Địa Trung Hải.
 Từ các căn cứ Brest, Lorient, La Pallice và La Rochelle ở Pháp, U-boot có thể dễ dàng tấn công Đại Tây Dương và phạm vi hoạt động tăng cao hơn (trước đó tàu ngầm phải về lấy nhiên liệu và tiếp tế từ các căn cứ của Đức tại biển Bắc). Đức xây dựng nhiều hầm xi măng (bunker) cực kỳ chắc chắn và không có loại bom nào thời đó có thể đánh sập được chúng mãi cho đến khi bom động đất được phát minh và đưa vào sử dụng.
 Lực lượng tàu chiến của Anh dần dần bị hao mòn. Tàu bè bị kéo đến kéo đi khắp các chiến trường Na Uy, Hà Lan, Pháp, nhất là cuộc tháo chạy từ Dunkerque. Khi quân Đức hăm dọa tấn công Anh, các chiến thuyền Anh nằm phòng thủ tại biển Manche bị không quân Đức tấn công rất nhiều. Bảy khu trục hạm bị mất trong trận Na Uy, 6 chiếc trong trận Dunkerque và 10 chiếc trong cuộc oanh tạc của Luftwaffe trên biển Manche. Từ tháng 4 đến tháng 7 năm 1940, hải quân Anh mất 24 khu trục hạm, Canada mất 1 chiếc. Nhiều chiếc khác bị hư hại và buộc phải nằm lại cảng để sửa chữa.

Sau khi hoàn thành chiến dịch xâm chiếm các nước phía tây châu Âu, bộ tư lệnh của Hitler thả các U-boot trở về công tác cũ là bắn phá các đoàn tàu buôn chở tiếp tế của Anh. Cũng may cho nước Anh là các đội tàu buôn của Na Uy và Hà Lan nằm dưới kiểm soát của Anh (mặc dù các nước này đã bị Đức chiếm). Anh đồng thời thôn tính Iceland và đảo Faeroe để tránh không cho Đức chiếm lấy làm căn cứ hải quân.

Tháng 5 năm 1940, Winston Churchill nhậm chức thủ tướng Anh. Ông lập tức viết thư cầu viện tổng thống Hoa Kỳ Franklin Roosevelt giúp đỡ Anh ở Đại Tây Dương. Tổng thống Roosevelt cho Anh thuê lại (nhưng thực tế là bán) 50 khu trục hạm hết hạn sử dụng và bị loại khỏi biên chế do chương trình cắt giảm hải quân của Mỹ sau Hiệp ước Hải quân Washington (1922) với điều kiện Anh phải cho Hoa Kỳ thuê trong 99 năm các căn cứ tại Newfoundland, Bermuda và West Indies. Không còn lựa chọn nào khác, Churchill đành phải đồng ý. Đến tháng 9, 50 tàu khu trục này đã đến Anh. Hải quân Hoàng gia Anh phải tu sửa những con tàu này, từ động cơ cho đến vũ khí, vì chúng là những tàu cũ nên thường xuyên gặp lỗi kỹ thuật và một số phụ tùng, phụ kiện thì người Anh không có. Ngoài ra, họ cũng tăng cường khả năng chống ngầm cho chúng bằng cách lắp thêm sonar ASDIC thế hệ mới (ở mũi tàu), làm dài các ray thả bom chìm ở đuôi tàu, ... Nhiều tháng sau đó, các tàu khu trục này mới đủ sức ra trận.

Trong lúc hải quân Anh lâm vào thế khó khăn, hải quân Đức trải qua thời kỳ sung sướng (tiếng Đức: "Die Glückliche Zeit"). Các thuyền trưởng của tàu ngầm U-boot được vinh danh anh hùng chiến đấu, thay phiên nhau lập chiến công bắn phá tàu bè của Đồng Minh. Từ tháng 6 đến tháng 10 năm 1940, có tất cả 270 tàu lớn nhỏ của Đồng Minh bị bắn chìm.

Để phát hiện các đoàn tàu buôn có hộ tống của Anh trên biển rộng, hải quân Đức phải dùng máy bay trinh sát tầm xa Focke-Wulf Fw 200, bay từ Bordeaux (Pháp) và Stavanger (Na Uy). Tuy nhiên vì có nhiều xích mích giữa hải và không quân Đức nên các thuyền trưởng U-boot thường phải tự săn tìm và tấn công mục tiêu.

Bộ chỉ huy Anh lúc bấy giờ phát hiện được một điểm quan trọng trong công tác hành quân hộ tống tàu buôn. Họ nhận thấy rằng: Các đoàn tàu buôn lớn có ít hộ tống dễ tránh bị phát hiện hơn là đoàn tàu buôn nhỏ nhưng có hộ tống lớn.

Quân Đức giải mã được nhiều tín hiệu mật của hàng hải Anh nên có thể dự đoán hành trình của đoàn tàu buôn và nằm sẵn trước chờ phục kích. Tàu ngầm Đức thường tấn công theo chiến thuật bầy sói. Khi nhận được từ tín hiệu từ tàu ngầm chỉ huy, các tàu ngầm khác đồng loạt trồi lên mặt nước bắn phá tàu địch - thường là vào ban đêm. Các tàu hộ tống hải quân Anh lúc này rơi vào thế thụ động vì hệ thống ASDIC không thể dò được tàu ngầm khi chúng đã ở trên mặt nước. Do đó, khi tàu chống ngầm Anh phát hiện được tàu ngầm đối phương thì đã quá muộn, thường là sau khi 1/3 đội tàu đã bị quân Đức bắn chìm.

Chiến thuật tấn công theo kiểu bầy sói đạt nhiều thắng lợi nhất vào tháng 9 - 10 năm 1940, phá hủy rất nhiều các đoàn tàu tiếp vận của Anh. Ngày 21 tháng 9, đoàn tàu HX 72 gồm 42 tàu hàng bị 4 chiếc U-boot tấn công. Trong hai ngày đánh nhau, 11 tàu buôn bị chìm, 2 tàu bị phá hỏng. Tháng 10, đoàn tàu SC 7 bị tổn thất 59% hàng tiếp vận. Trận tấn công đoàn tàu HX 79 trong những ngày sau đó là chứng minh hiệu lực của tàu ngầm Đức trên xa khả năng phòng thủ của hải quân Anh. Hạm đội Đồng Minh gồm 2 khu trục hạm, 4 tàu hộ vệ, 3 tàu kéo và 1 tàu rà mìn bị tấn công và tổn thất 1/4 lực lượng trong khi không một chiếc U-Boat nào bị thương. Ngày 1 tháng 12, 7 chiếc U-boot và 3 chiếc tàu ngầm Ý tấn công đoàn tàu HX 90, bắn chìm 10 tàu chiến của Đồng Minh và phá hỏng 3 chiếc khác. Dönitz theo đó tăng cường và phát huy chiến thuật tấn công bầy sói.

Ngoài U-Boat, quân Đức còn sử dụng máy bay oanh tạc tấn công các tàu tiếp vận của Anh. Với kinh nghiệm từ chiến dịch Weserübung, một số phi đội thám thính và ném bom với tầm hoạt động xa như Focke-Wulf Fw 200 và Junkers Ju 290 được điều động ra biển và đánh chìm được gần 365.000 tấn tàu tiếp vận.

Tàu ngầm Ý tại Đại Tây Dương
Từ tháng 8 năm 1940, hải quân Ý đưa tàu ngầm đến căn cứ Bordeaux tăng cường lực lượng phe Trục tấn công hải quân Anh. Loại tàu ngầm Ý được thiết kế đặc biệt phù hợp với vùng biển ấm và nông Địa Trung Hải nhưng lại không thích hợp với chiến trường Đại Tây Dương lạnh và sâu. Tàu ngầm Ý bị đánh giá là yếu kém hơn loại Type VII của Đức (do công nghệ). Tuy vậy, tàu ngầm Ý cũng đạt được thành tích đáng kể: 37 tàu ngầm Ý bắn chìm 109 chiến thuyền và tàu buôn của Đồng Minh (tổng cộng 593.864 tấn tàu bè và hàng tiếp vận). Hải quân Ý còn sử dụng loại tàu lặn nhỏ (ngư lôi người) với người nhái làm lung lay lực lượng hải quân Anh tại Gibralta.

Mặc dù hải quân Ý đạt nhiều chiến tích nhưng Đô đốc Donitz vẫn coi thường lực lượng này. Ông cho rằng lính Ý thiếu kỷ luật và dễ nao núng khi chạm địch, không hoạt động theo chiến thuật bầy sói săn mồi, không giữ liên lạc chặt chẽ với hải quân Đức. Chẳng bao lâu, lực lượng tàu ngầm Ý ngừng hoạt động chung với lực lượng của Đức ở Đại Tây Dương.

Kỹ thuật dò tìm sonar

Kỹ thuật dùng tín hiệu sóng phát đi và ghi nhận phản hồi để phát hiện vật cứng trong nước đã có từ thời thế chiến thứ nhất. Tuy nhiên các khoa học gia Anh đi đầu trong phát minh phối hợp kỹ thuật này với bàn vẽ tọa độ để xác định vị trí của vật với mức chính xác khá cao. Khi kỹ thuật này được hoàn chỉnh và đem sử dụng tại chiến trường, quân đội Anh dần chiếm được thế thượng phong trong các cuộc săn đuổi trên biển.

Những tàu chiến nổi tiếng của chiến trường Đại Tây Dương

Chỉ có Dönitz mới hãnh diện về những thành tựu nói trên của U-boot. Các sĩ quan hải quân Đức (gồm cả Reader) vẫn cho rằng chỉ có những chiến thuyền lớn mới đem lại chiến thắng thực sự trên mặt biển.

Trong những tháng đầu năm 1940, các tàu chiến lớn của hải quân Đức được tập trung vào chiến trường Bắc Âu nên không chiếc nào có mặt tại Đại tây Dương, ngoài chiếc tuần dương Admiral Graf Spee lập nhiều thành tích nhưng đã bị bắn hỏng và phải tự hủy để tránh lọt vào tay chính quyền Uruguay. Sau chiến thắng tại Na Uy, hải quân Đức liên tục đưa các chiến thuyền lớn ra Đại Tây Dương, bắt đầu cuộc công kích tàu buôn của Đồng Minh.

Ngày 5 tháng 11 1940, đoàn tàu tiếp vận HX 84 của Anh bị tàu Admiral Scheer , một tàu chị em với chiếc Admiral Graf Spee chặn bắn - 5 chiếc chìm tại chỗ và nhiều chiếc khác bị phá hủy làm tán loạn đội hình. Quân Anh phải thí mạng chiếc HMS Jervis Bay và nhờ màn đêm kéo xuống, số tàu còn lại mới chạy thoát. Sau tổn thất này, tư lệnh hải quân Anh phải tạm ngưng các đoàn tàu tiếp vận và điều động chiến thuyền ra săn đuổi tàu Scheer nhưng không thấy đâu nữa. Tháng sau, chiếc Scheer lại lộ diện tại Ấn Độ Dương.

Ngày 25 tháng 12 năm 1940, chiếc tuần dương Admiral Hipper của Đức chặn đánh đoàn tiếp vận WS 5A nhưng bị 2 chiếc tàu tuần dương là HMS Berwick và HMS Bonaventure bắn trả rất dữ dội khiến Hipper hỏng nặng và phải bỏ chạy. Ngày 12 tháng 2 năm 1941, Hipper chận đánh đoàn SLS 64 gồm 19 tàu và bắn chìm được 7 chiếc.

Tháng 1 năm 1941, hai chiến thuyền hạng nặng là Scharnhorst và Gneisenau mở chiến dịch Berlin ra vùng biển phía bắc Đại tây Dương chận đánh các đoàn tàu từ Canada sang Anh. Các đoàn tàu HX 106, HX 111 và SL 67 bị chận đánh nhưng may nhờ có tàu hộ tống đến kịp nên chỉ bị tổn thất nhỏ. Trong hai tháng, hai chiếc Scharnhorst và Gneisenau chạy ngang dọc 18.000 dặm đường biển, bắn chìm 22 tàu của Anh.

Tháng 5, quân Đức táo bạo mở chiến dịch Rheinübung đưa chiếc Bismarck mới đóng xong và chiếc tuần dương Prinz Eugen, một chiếc chị em với chiếc Admiral Hipper ra tấn công các đoàn tàu tiếp vận. Quân Anh bắt được thông tin này liền đem một lữ đoàn tàu chiến gồm chiếc Tàu chiến-tuần dương HMS Hood và cả chiến hạm HMS Prince of Wales (53) ra ngoài hải phận Iceland chặn đánh. Hai bên bắn nhau tại eo biển Đan Mạch. Hải quân Anh thua to.Chiếc HMS Hood của Anh bị bắn chìm. Trong số 1.418 thủy thủ chỉ có 3 sống sót, chiếc Prince of Wale cũng phải rút lui do chịu thiệt hại trung bình. Bên kia, chiếc Bismark bị ngư lôi của Anh bắn trúng làm hỏng bánh lái nên không chạy nhanh được. Ba ngày sau, Bismark bị hạm đội trung ương hải quân Anh bắn chìm. Chỉ 110 trong số 2.300 thủy thủ của tàu Bismark sống sót. Sau mất mát quá lớn này, hải quân Đức ngưng chiến lược chận đánh tàu buôn bằng chiến thuyền trên mặt biển.

Tháng 2 năm 1942, hải quân Anh vô cùng xấu hổ vì không bắt được kịp các chiến thuyền của Đức (Scharnhorst, Gneisenau và Prinz Eugen) trên tuyến đường chạy thoát về Đức. Sau khi mất chiếc Bismark, cộng thêm lo ngại cuộc tấn công của Đồng Minh theo ngã Na Uy, Hitler quyết định rút ra khỏi chiến trường Đại Tây Dương.

Kế hoạch Z của hải quân Đức trong chiến trường Đại Tây Dương gồm thiết bị lực lượng hải quân mạnh đủ để tiêu diệt tàu hộ tống đồng thời phá hủy mọi tiếp vận đến Anh. Kế hoạch không thành công vì Đức chưa kịp xây dựng đủ hỏa lực hải quân thì chiến tranh đã bùng nổ. Kết quả là số tàu Anh bị Đức phá hủy không cao so với hao tổn của U-boot, mìn và máy bay. Tuy vậy cuộc chận đánh các đoàn tàu buôn trên Đại Tây Dương cũng gây nhiều chật vật khó khăn cho Anh, và làm mức nhập cảng vào Anh giảm xuống rất nhiều.

Đồng Minh phản công (tháng 3 - 5 năm 1941)
Sau những tổn thất thảm hại trong năm 1940, hải quân Anh buộc phải chấn chỉnh lại chiến lược chống lại hải quân Đức. Một trong những thay đổi quan trọng là thiết lập những đội tàu chiến hộ tống thường xuyên cho các đoàn tàu hàng tiếp vận, điều hợp đội hình vững chắc hiệu quả hơn và cố gắng bảo vệ tính mạng của thủy thủ. Những chiếc khu trục hạm phế thải của Mỹ lúc này cũng bắt đầu tham gia tàu chiến của Anh và Canada trong các cuộc hộ tống. Ngoài ra còn có hỗ trợ từ các đoàn chiến thuyền nhỏ của Lực lượng Pháp Tự do, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan. Từ năm 1941, thái độ của dư luận Hoa Kỳ cũng đã khác so với năm 1939. Họ bắt đầu lên tiếng ủng hộ Anh và đồng minh trong cuộc đấu tranh chống lại Đức Quốc xã.

Những đội hộ tống đầu tiên gồm 2 hay 3 chiếc khu trục hạm và 6 hay 7 chiếc tàu hộ tống nhỏ (corvette), đi kèm hộ tống một đoàn thương thuyền thường với khoảng 6 tàu buôn. Các cuộc thao diễn hành quân được dàn dựng để tạo kinh nghiệm chiến đấu từ cấp chỉ huy đến binh lính. Căn cứ hải quân được thiết lập tại Tobermory dưới chỉ huy của Đô đốc Gilbert O. Stephenson.

Tháng 2 năm 1941, bộ tư lệnh hải quân Anh dời căn cứ từ Plymouth đến Liverpool để tiện liên lạc với các cuộc hành quân trên Đại Tây Dương. Không quân Anh cũng bắt đầu được sử dụng trong công tác hộ tống và tấn công phản kích quân lực Đức. Từ tháng 4, hải quân Anh được quyền chỉ huy các phi đội tuần phòng bờ biển. Về mặt kỹ thuật, các radar trên tàu chiến và máy bay Anh được phát triển ngày một nhiều để có thể phát hiện khi tàu ngầm địch đã trồi lên mặt nước.

Những cải tiến của hải quân Anh đem lại thành quả vào mùa xuân năm 1941. Vào đêm mồng 7, rạng sáng mồng 8 tháng 3 năm 1941, thuyền trưởng nổi tiếng Prien của Đức và chiếc U-47 của ông bị mất tích. Hai tuần sau, một toán U-boot đột kích đoàn tàu hàng HX 112 nhưng bị đội hộ tống đánh lui. Chiếc U-100 bị radar của tàu Anh HMS Vanoc phát hiện khi đang nổi trên mặt biển và nhanh chóng bị chiến thuyền này cán chìm. Không bao lâu sau thì chiếc U-99 cũng bị hỏng và đoàn thủy thủ bị bắt. Hải quân Đức thiệt mất ba thuyền trưởng lừng danh Kretschmer, Prien và Schepke chỉ trong tháng 3.

Dönitz trước tình thế này ra lệnh đưa tàu ngầm xa hơn về phía tây, chận đánh các đoàn tàu buôn trước khi đoàn hộ tống từ Anh kịp ra đón để hộ tống. Chiến lược này đạt hiệu quả đầu tiên khi đoàn tàu buôn SC 26 bị đánh úp với 10 chiếc tàu bị bắn chìm. Khi đoàn hộ tống ra đến nơi thì chỉ hạ được 1 chiếc U-boot.

Ngày 9 tháng 5, khu trục hạm HMS Bulldog bắt được tàu ngầm U-110 và tịch thu được máy mật mã Enigma và các tập ghi mật hiệu. Nhờ đó mà công cuộc giải mã của máy Enigma tiến thêm được một bước khá quan trọng. Hải quân và tình báo Anh dần dần đoán được nhiều kế hoạch hành quân bí mật của quân Đức.

Chiến cuộc lan rộng (Tháng 6 - 12 năm 1941)

Giữa năm 1941, Hải quân Anh quyết định thay đổi kế hoạch hộ tống. Lực lượng hải quân Canada do đề đốc Leonard W. Murray chỉ huy được giao trọng trách hộ tống phần phía tây của tuyền đường, từ Bắc Mỹ cho đến Newfoundland. Tại đây, Hải quân Anh sẽ phái tàu có vũ trang xuất phát từ cảng Liverpool tiến hành việc hộ tống đội tàu đi qua tuyến đường còn lại về Anh.

Hoa Kỳ tham chiến
Tuy trên danh nghĩa vẫn còn trung lập, Hoa Kỳ càng ngày càng tham gia nhiều hơn vào cuộc tranh chấp giữa Anh và Đức. Tháng 4 năm 1941, tổng thống Roosevelt cho nới dài Khu vực an ninh xuyên Mỹ đến tận Iceland. Hòn đảo này trước đó đã bị Anh lấn chiếm để tạo căn cứ phòng vệ trước tình hình Đức chiếm Đan Mạch. Quân Hoa Kỳ được Anh khuyến khích ra đóng quân trên đảo này để hỗ trợ quân đội Anh. Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu tham gia hộ tống tàu hàng của Anh và cũng nhiều lần đụng độ với U-boot của Đức. Khi Hoa Kỳ chính thức tuyên chiến với Đức, hải quân của ba nước Anh-Canada-Hoa Kỳ phối hợp tạo thành Lực lượng Hộ tống Đại dương.

Tháng 6 năm 1941, ngoài công vụ hộ tống phía bắc Đại tây Dương, Hoa Kỳ cũng lo ngại về các đoàn tàu không hộ tống từ Nam Mỹ đến nước Anh. Ngày 21 tháng 5, tàu Hoa Kỳ SS Robin Moor bị tàu ngầm U-69 chặn lại. Sau khi cho phép thủy thủ và hành khách Hoa Kỳ 30 phút để leo hết lên các xuồng ghe cứu đắm, quân Đức bắn chìm tàu chở hàng này. Những người ngồi trên các chiếc ghe nhỏ trôi dạt 18 ngày mới được tìm thấy và cứu vớt. Tin kinh hoàng này gây xáo trộn trong giới hàng hải Hoa Kỳ - nỗi lo sợ bị tàu ngầm Đức đánh chìm tăng vọt. Báo Times viết "nếu để những vụ đánh đắm này tiếp diễn, tàu hàng Hoa Kỳ đi đến những xứ xa chiến tranh cũng sẽ bị nguy hiểm. Do vậy, Hoa Kỳ hoặc phải kêu gọi thuyền bè về lại bến, hoặc phải ra sức nhấn mạnh quyền tự do sử dụng đường biển."

Một số các nghiên cứu và phát minh của khoa học trong kỹ thuật chống tàu ngầm lúc này do Anh phát minh nhưng còn thô sơ, chậm chạp, thiếu chính xác,... nên Anh đành nhờ các chuyên gia Hoa Kỳ cải tiến các phát minh này. Chính vì vậy, có rất nhiều phát minh của Anh trong cuộc chiến này bị hiểu nhầm là của Mỹ như: Radar, súng cối chống ngầm Hedgehog,...

"Tàu buôn phóng máy bay"

Kỹ thuật máy bay thời này phát triển mạnh mẽ nhưng diện tích Đại Tây Dương quá lớn không thể dùng máy bay kiểm soát hết được. Một giải pháp tạm thời là trang bị trên tàu buôn những bệ phóng hỏa tiễn phía trên có gắn một chiếc máy bay chiến đấu loại nhẹ Hawker Hurricane. Tàu buôn có khả năng phóng máy bay này được gọi là tàu CAM (tiếng Anh: Catapult Aircraft Merchantmen). Khi thấy máy bay Đức đến tấn công, máy bay theo đà hỏa tiễn được phóng lên nghênh chiến. Sau khi hoàn thành không vụ, nếu quá xa đất liền và không có chỗ đáp, phi công phải nhảy dù và cho máy bay rơi. Kỹ thuật phóng máy bay này được sử dụng 9 lần, bắn hạ 8 máy bay Đức và 1 phi công Đồng Minh thiệt mạng. Không quân Đức từ từ bị Không quân hoàng gia Anh và tàu buôn phóng máy bay đẩy ra ngoài vòng chiến.

Kết quả

Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bắt đầu, Hải quân Đức chỉ có tổng cộng 57 tàu ngầm với 24 chiếc có đủ khả năng hoạt động ở ngoài biển Đại Tây Dương, số còn lại chỉ hoạt động được gần bờ. Thế nhưng chỉ trong vòng 5 năm rưỡi diễn ra chiến tranh, họ đã có tổng cộng 1.156 tàu ngầm các loại. 783 tàu ngầm bị mất do mọi nguyên nhân, bao gồm bị đánh chìm (phần lớn), bị bắt giữ hoặc bị tai nạn (519 bởi Liên hiệp Anh, 175 bởi Mỹ; 15 bởi Liên Xô và 74 chiếc tự chìm do nhiều nguyên nhân khác nhau). Một thống kê khác cho ra con số 765 chứ không phải 783 tàu ngầm Đức bị mất trong cuộc chiến này.. Ngoài ra Đức cũng bị mất 47 tàu chiến các loại gồm 4 thiết giáp hạm (Scharnhorst, Gneisenau, Bismarck và Tirpitz), 9 tuần dương hạm, 7 tàu đột kích và 27 khu trục hạm. Hải quân Hoàng gia Ý (Regia Marina), dù chỉ tham chiến trong một thời gian ngắn ở Đại Tây Dương, cũng đã mất 17 chiếc tàu ngầm. Đổi lại, lực lượng Đức - Ý đã đánh chìm được tổng cộng 3.500 tàu buôn của đối phương (hầu hết là bởi các tàu ngầm) với tổng trọng tải 14.5 triệu tấn. Ngoài ra, lực lượng Đức - Ý cũng đã đánh chìm 175 tàu chiến các loại của quân Đồng minh (gồm 2 thiết giáp hạm, 1 tàu chiến-tuần dương, 3 tàu sân bay hạm đội, 3 tàu sân bay hộ tống, 28 tàu tuần dương cùng nhiều loại tàu chiến khác (tàu khu trục, tàu corvette, tàu pháo, tàu quét mìn, tàu phóng lôi, khinh hạm,...). Phần lớn trong số này là các tàu của Hải quân Hoàng gia Anh. Một số khác là của Canada và Mỹ.

Tổng cộng đã có khoảng 40.900 thủy thủ và sĩ quan phục vụ trực tiếp trong biên chế của lực lượng U-boat Đức, trong số này có khoảng 28.000 người đã thiệt mạng trong hơn 5 năm diễn ra cuộc chiến. Với tỷ lệ tử trận lên tới 70% thì U-boat là lực lượng có tỷ lệ tử vong cao nhất trong toàn bộ quân đội Đức quốc xã. Ngoài ra còn có 5.000 thủy thủ và sĩ quan tàu ngầm Đức bị bắt giữ làm tù binh trong toàn cuộc chiến. Ngoài ra còn có khoảng gần 5.000 thủy thủ tàu nổi của Đức và 500 thủy thủ Ý đã thiệt mạng. Đổi lại, 72.200 thủy thủ (bao gồm 36.200 thủy thủ và sĩ quan chỉ huy trên các tàu chiến và 36.000 thủy thủ trên các tàu chở hàng) của Đồng minh đã tử trận bởi tàu ngầm Đức.

Khi chiến tranh kết thúc vào tháng 5/1945, 156 tàu ngầm Đức đã đầu hàng Đồng minh (phần lớn nằm cảng chờ người Anh đến giải giáp, số đang hoạt động trên biển thì đều thay cờ chữ Vạn chéo của phát xít Đức bằng cờ trắng khi gặp tàu chiến Đồng Minh), 221 tàu ngầm khác dù còn hoạt động tốt nhưng đều bị thủy thủ đoàn của nó tự đánh đắm để tránh chúng lọt vào tay quân Đồng Minh, U-977 và U-530 là hai chiếc U-boat duy nhất trốn được tới được Argentina. Có tổng cộng 13 mẫu tàu ngầm được Đức phát triển trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai, trong đó có 11 mẫu có khả năng sử dụng tốt và từng tham chiến (hay ít nhất là chúng đã từng đi tuần tra ngoài Đại Tây Dương, mặc dù không đụng độ với bất kỳ tàu nào của phe Đồng Minh), 2 mẫu còn lại chưa kịp hoàn thiện trước khi chiến tranh kết thúc.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bản đồ diễn biến các trận hải chiến trên Đại Tây Dương từ tháng 6 năm 1941 đến tháng 10 năm 1942
 Bản đồ các hoạt động vận tải quân sự và các trận chiến trên biển Bắc và biển Barents từ tháng 11 năm 1942 đến tháng 12 năm 1943


title: Stictea macropetana

text:
Stictea macropetana (tên tiếng Anh: Eucalyptus Leafroller) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài bản địa của Úc, nhưng là loài được đưa vào New Zealand, nơi nó được ghi nhận lần đầu vào năm 1921.

Sải cánh dài 13–19 mm.

Ấu trùng ăn lá, hoa của các loài Eucalyptus microcorys, Eucalyptus nitens, Eucalyptus fastigata, Eucalyptus saligna, Eucalyptus cladocalyx, Eucalyptus baxteri, Eucalyptus muelleriana, Eucalyptus obliqua, Eucalyptus globoidea, và Eucalyptus regnans.

Chú thích

Tham khảo

Stictea


title: Tô Tần

text:
Tô Tần (chữ Hán: 蘇秦; 382—284 TCN), tên tự là Quý Tử (季子), là một trong những đại diện tiêu biểu của Tung Hoành gia cùng với Trương Nghi thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Niên đại

Trong Sử ký
Trong Sử ký Tư Mã Thiên chép thời gian hoạt động của Tô Tần khoảng cuối thế kỷ 4 TCN, xuất hiện trước, hoạt động trong cùng một thời gian và mất trước Trương Nghi – đối thủ chủ xướng kế sách liên hoành. Ông là học trò của Quỷ Cốc Tử, đã từng thất bại trong việc di du thuyết và bị người nhà coi thường, qua 1 năm nữa cố công học quyển Âm phù sách của nhà Chu, lần lượt đi du thuyết Chu Hiển Vương, Tần Huệ Văn vương không thành công, bèn trở về phía đông du thuyết Yên Văn hầu, Triệu Túc hầu, Ngụy Huệ vương, Tề Tuyên vương, Sở Uy vương. Kết quả, sáu nước hợp tung và cùng chung sức chống nước Tần. Tô Tần là người cầm đầu hợp tung, kiêm là tể tướng sáu nước.

Trong quá trình thực hiện hợp tung, để ngăn chặn việc nước Tần đánh Triệu sẽ hỏng kế sách của mình, Tô Tần đã dùng mưu mẹo kích động người bạn giỏi du thuyết Trương Nghi đi sang nước Tần làm quan để khuyên vua Tần không đánh nước Triệu, khiến kế sách của ông được thực hiện thành công.

Sau khi việc hợp tung 6 nước hoàn thành, nước Tần không mang quân đi đánh các nước khác trong vòng 15 năm. Nhưng về sau các nước vì lợi của nước mình mà phá minh ước đem quân đi đánh lẫn nhau. Tô Tần liên tục qua các nước để du thuyết khuyên các nước bãi binh trả lại thành trì cho nhau. Dần dần việc hợp tung bị phá vỡ.

Thời Yên Dịch vương, Tô Tần ở nước Yên được trọng đãi. Ông tư thông với thái hậu mẹ Dịch vương, vợ Văn hầu, sợ bị giết bèn sang nước Tề. Ở nước Tề, Tô Tần bị các đại phu nước Tề ghét, tranh giành sự tin yêu của Tề Mẫn vương nên sai người đâm Tô Tần. Tô Tần bị thương nặng. Vua Tề tìm hung thủ nhưng không bắt được. Đến lúc gần chết Tô Tần nói với Tề Vương:
Thần chết xin dùng xe xé xác thần mà rao ở chợ: "Tô Tần vì Yên mà làm loạn ở Tề". Như thế thì thế nào cũng bắt được hung thủ giết thần.

Tô Tần nói vậy nhằm mục đích khiến mọi người tưởng Tô Tần là kẻ có tội bị vua Tề ghét, kẻ giết Tô Tần sẽ lộ diện. Vua Tề làm theo. Quả nhiên người giết Tô Tần tự ra nhận. Tề Mẫn Vương bèn bắt hung thủ mang chém.

Sau khi Tô Tần chết, các em ông là Tô Đại và Tô Lệ định đi duy trì việc hợp tung. Tuy việc hợp tung không được như trước nhưng Tô Đại và Tô Lệ đều làm quan và được coi trọng ở các chư hầu phía đông.

Trong sử sách hiện đại
Tuy nhiên, các sử gia ngày nay đã kết luận rằng ghi chép trong Sử ký về Tô Tần là lầm lẫn. Giới sử học hiện đại căn cứ theo kết quả khảo cổ vào cuối năm 1973 trong một ngôi mộ cổ thời Hán ở Mã Vương Đôi tại Trường Sa (Hồ Nam) cho thấy hoạt động của Tô Tần vào đầu thế kỷ 3 TCN, thời Yên Chiêu vương và Tề Mẫn vương.

Sử ký chép rằng ông bạn học với Trương Nghi và chết trước Trương Nghi, tuy nhiên theo các sử gia hiện đại thì Trương Nghi đã mất trước khi Tô Tần xuất hiện trên chính trường khoảng 20 năm.

Các sử gia hiện đại xác định rằng Tô Tần đi phát động hợp tung là sự kế tục Công Tôn Diễn, cũng bắt đầu từ nước Yên, nhưng là thời Yên Chiêu vương – sau khi nước Yên bị Tề Mẫn vương tàn phá.

Năm 288 TCN, Tần và Tề là 2 chư hầu lớn nhất đương thời. Tần Chiêu Tương vương định ước cùng Tề Mẫn vương xưng đế. Hai bên giao ước vua Tần xưng làm Tây Đế, vua Tề xưng làm Đông Đế, và cùng mang quân tấn công nước Triệu.

Tô Tần với tư thế của người giúp Yên Chiêu vương – vị vua muốn báo thù nước Tề, muốn làm yếu nước Tề trước hết phải phá việc liên hoành giữa Tề và Tần, ngăn cản hai nước xưng đế.

Tô Tần bèn sang nước Tề, gặp Tề Mẫn vương, thuyết phục vua Tề hãy bỏ đế hiệu và chinh phạt nước Tống. Ý định của ông là: 2 nước Yên, Triệu nằm ở phía bắc nước Tề, còn nước Tống ở phía nam, nếu Tề đánh Tống thì sẽ bớt áp lực quân sự về phía bắc cho Yên và Triệu. Riêng nước Tống nằm giữa 3 nước Tề, Sở và Ngụy, nếu Tề đánh Tống thì Ngụy và Sở sẽ can thiệp, còn Tần cũng muốn chiếm Tống; do đó vì Tề đánh Tống thì sẽ khiến liên minh Tề và Tần tan vỡ.

Tô Tần chỉ ra cho vua Tề thấy rằng nếu cùng xưng đế với Tần thì các nước chỉ tôn trọng Tần mà không tôn trọng Tề, nếu bỏ đế hiệu thì các nước sẽ cảm tình với Tề mà ghét Tần, vì vậy vua Tề quyết định bỏ đế hiệu. Giữa đánh Triệu và đánh Tống, ông cũng cho vua Tề thấy Tống yếu Triệu mạnh, do đó đánh Tống dễ thành công hơn là đánh Triệu. Sau khi vua Tề bỏ đế hiệu, vua Tần cũng buộc phải bỏ đế hiệu vào tháng 12 năm 288 TCN.

Sau khi phá vỡ mối liên hoành Tề và Tần, Tô Tần tiếp tục đi du thuyết các nước Yên, Tề, Triệu, Ngụy, Hàn, tích cực liên hệ với Phụng Dương quân Lý Đoái, Mạnh Thường quân Điền Văn, Hàng Mận, Chu Tới, Hàn Dư Vi là các đại thần ở các nước này để đẩy mạnh việc hợp tung.

Tề Mẫn vương muốn tham gia hợp tung chống Tần để làm Tần yếu đi khiến mình có thể dễ dàng chiếm Tống. Triệu nằm giữa Tần và Tề mạnh, rất sợ liên minh của hai nước này, nên tìm cách liên hệ với nước Tề phía đông để làm yếu Tần. Nắm quyền nước Triệu khi đó là Phụng Dương quân Lý Đoái. Lý Đoái là người thân Tề nên rất tán thành hợp tung.

Hàn và Ngụy nằm giáp với Tần, khi thấy Tề và Triệu liên minh thì họ muốn tham gia. Nước Yên vì lợi ích của nước nhỏ cũng phải tham gia liên minh. Kết quả năm 287 TCN, 5 nước Yên, Tề, Triệu, Hàn, Ngụy cùng hợp tung.

Tuy nhiên, liên quân 5 nước họp tại giữa Huỳnh Dương và Thành Cao, chưa phát động tấn công Tần thì giải tán. Chỉ có quân Tề nhân cơ hội đó xua quân đánh Tống, bắt giết Kiệt Tống và tiêu diệt nước Tống vào năm 286 TCN. Việc đánh Tần tuy không thành công, nhưng Tô Tần đã đạt được mục đích ly gián liên minh "liên hoành" giữa Tề và Tần.

Kết cục của Tô Tần được các sử gia thống nhất với Sử ký: ông bị ám sát tại nước Tề vào thời Tề Mẫn vương. Tề vương sai dùng xe xé xác ông và rao tội trạng theo kế ông dặn lại để tìm ra thủ phạm giết ông.

Việc Tề Mẫn vương đánh chiếm nước Tống, khuếch trương sức mạnh khiến các nước khác hoảng sợ, họ liên hợp với nước Yên cùng đánh Tề vào năm 285 TCN. Tề Mẫn vương không chống nổi liên quân các nước, thua chạy và bị giết vào năm 284 TCN.

Căn cứ vào hoạt động của Tô Tần, các sử gia hiện đại kết luận rằng ông là đại biểu của kế sách hợp tung, nhưng kỳ thực những việc làm của ông nhằm vào chống Tề hơn là chống Tần.

Trước đây Tô Tần được xem là người đầu tiên đề xướng và thực hiện việc hợp tung, nhưng các sử gia hiện đại xác định ông chỉ là một đại diện tiêu biểu, kế tục Công Tôn Diễn

Trong Đông Chu liệt quốc
Trong tiểu thuyết Đông Chu liệt quốc của Phùng Mộng Long, Tô Tần được mô tả khá gần với Sử ký. Những đoạn quan trọng về Tô Tần là đưa Trương Nghi sang Tần, du thuyết các chư hầu, làm tung ước trưởng và tướng quốc 6 nước chư hầu Sơn Đông.

Nhận định
Trong Sử ký, Tư Mã Thiên có nhận xét về ông:
"Tô Tần nổi dậy từ chốn làng xóm, hợp tung sáu nước. Điều đó chứng tỏ tri thức của ông ta có chỗ hơn người"

Nhưng mặt khác vì việc hợp tung liên hoành của Tô Tần và Trương Nghi chỉ có mục đích chủ yếu làm lợi cho bản thân nên Tư Mã Thiên còn nhận xét:
"Cả hai người ấy đều là những kẻ gian trá, nguy hiểm làm sao!"

Xem thêm
 Hợp tung
 Công Tôn Diễn
 Trương Nghi

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Truyện Tô Tần
 Truyện Trương Nghi
 Chu Thiệu Hầu (2003), Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Năm sinh thiếu
Mất năm 285 TCN
Nhân vật chính trị Chiến Quốc
Người họ Tô tại Trung Quốc


title: Uckange

text:
Uckange là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Florange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 18' vĩ độ bắc, 06° 09' kinh độ đông. Uckange nằm trên độ cao trung bình là 157 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 150 mét và điểm cao nhất là 190 mét. Xã có diện tích 5,56 km², dân số vào thời điểm 1999 là 7905 người; mật độ dân số là 1421 người/km². Uckange nằm khoảng 10 km về phía nam của Thionville.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: 3190 Aposhanskij

text:
3190 Aposhanskij (1978 SR6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1978 bởi Zhuravleva, L. ở Nauchnyj.
Nó được đặt theo tên Vladimir Mikhailovich Aposhanskij(1910–1943), who was a soviet poet và journalist.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3190 Aposhanskij
A small excerpt ngày the subject

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Zhuravlyova
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Sphecodes rikuchu

text:
Sphecodes rikuchu là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1983


title: Eupoecilia angustana

text:
Eupoecilia angustana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu to phần phía nam của the Urals, Shensi và Nhật Bản.

Sải cánh dài 10–15 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9.

Ấu trùng ăn Plantago, Achillea, Calluna, Origanum, Thymus và Solidago.

Phụ loài
Eupoecilia angustana thuleana is considered a distinct subspecies by some authors. Nó được tìm thấy ở Shetland.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
UKmoths

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1799
Eupoecilia
Côn trùng châu Âu


title: 1120

text:
Năm 1120 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1120

da:1120'erne#1120


title: Hyrynsalmi

text:
Hyrynsalmi là một đô thị ở Phần Lan và tọa lạc tại tỉnh Oulu trong vùng Kainuu. Đô thị này có dân số 3.148 với diện tích là 1.520,80 km² trong đó có 97,58 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 2,2 người trên mỗi km².

Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Giải bóng đá đầm lầy hàng năm được tổ chức ở Hyrynsalmi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của đô thị Hyrynsalmi
 Bản đồ Hyrynsalmi  (PDF file)

Đô thị của vùng Kainuu


title: L'Étoile, Jura

text:
L'Étoile là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Anderny

text:
Anderny là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 294 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Hydropsyche hageni

text:
Hydropsyche hageni là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: Nepas

text:
Nepas là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 81 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Tipula schusteri

text:
Tipula schusteri là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hecq

text:
Hecq là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Chính trị cực tả

text:
Cực tả là thuật ngữ sử dụng để nói về một người hoặc một nhóm người ý thức hệ chính trị có một quang phổ chính trị quá khích, cực đoan khuynh tả. Các nhóm được xem là cực tả là những nhóm không muốn cai trị trong khuôn khổ tổ chức, và đây là đặc điểm để phân biệt họ với các nhóm thiên tả. Cực tả thường là chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa cộng sản khuynh tả, chủ nghĩa cộng sản vô chính phủ, chủ nghĩa vô chính phủ, chủ nghĩa công đoàn vô chính phủ, chủ nghĩa Marx-Lenin, chủ nghĩa Trotsky và chủ nghĩa Mao mà không chấp nhận chế độ tự do dân chủ. Thông thường, những đối tượng được coi là cực tả thường nhấn mạnh đấu tranh giai cấp và chuyên chính vô sản và bạo lực là những nền tảng và mục tiêu của nền chính trị hiện đại.

Cực tả có khi còn được họ tự hiểu theo một nghĩa khác là cách mạng (đối nghịch cái mà họ gọi là "Phản động"), hay cấp tiến ở mức xa trong mục tiêu của họ. Thông thường các tư tưởng cực tả xuất phát từ sự chống đối cực đoan đối với chủ nghĩa tư bản, phát xít, chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và quân chủ, phong kiến hay tôn giáo tín ngưỡng.

Đức
Ở Đức từ "cực tả" là những thành phần thiên tả quá khích. Họ đòi hỏi và đấu tranh cho bình đẳng xã hội (soziale Gleichheit), nhưng không chấp nhận chế độ dân chủ đại nghị, nhà nước pháp quyền, thậm chí một số nhóm sử dụng các phương tiện khủng bố, vì cho là nó không thể cải tổ được.

Tham khảo

Xem thêm
 Phái Hồng quân
 Chính trị cực hữu

Thuật ngữ chính trị
Chính phủ
Triết học chính trị
Chế độ chính trị
Tổ chức chính trị
Chính trị

Phổ chính trị


title: Hackers (phim)

text:
Diễn viên
Jonny Lee Miller vai Dade Murphy biệt danh Crash Override hay Zero Cool
Angelina Jolie vai Kate Libby biệt danh Acid Burn
Renoly Santiago vai Ramόn Sánchez biệt danh The Phantom Phreak
Matthew Lillard vai Emmanuel Goldstein biệt danh Cereal Killer
Laurence Mason vai Paul Cook biệt danh Lord Nikon
Jesse Bradford vai Joey Pardella
Fisher Stevens vai Eugene Belford biệt danh The Plague
Lorraine Bracco vai Margo
Alberta Watson vai Lauren Murphy
Penn Jillette vai Hal
Wendell Pierce vai Richard Gill, Mật vụ Hoa Kỳ
Marc Anthony vai Ray, Mật vụ Hoa Kỳ
Michael Gaston vai Bob, Mật vụ Hoa Kỳ
Felicity Huffman vai Prosecuting Attorney
Darren Lee vai Razor
Peter Y. Kim vai Blade
Max Ligosh vai Young Dade Murphy

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1995
Phim trinh thám Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim Mỹ
Phim khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim thiếu niên Mỹ
Phim giật gân Mỹ
Phim về tin học
Phim lấy bối cảnh năm 1988
Phim lấy bối cảnh năm 1995
Phim quay tại thành phố New York


title: Bulbophyllum louisiadum

text:
Bulbophyllum louisiadum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

louisiadum]]

L


title: Cameraria ostryarella

text:
Cameraria ostryarella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (Illinois, Kentucky, Maine, Michigan, New York, Connecticut và Vermont).

Sải cánh dài 6–7 mm.

Ấu trùng ăn Ostrya species, bao gồm Ostrya virginiana và Ostrya virginica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.Tổ có dạng đốm nằm ở mặt trên của lá.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup
Cameraria at microleps.org

Cameraria


title: Quốc lộ 18C

text:
Quốc lộ 18C là tuyến đường quốc lộ dài 129 km trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Quốc lộ này bắt đầu từ ngã ba giao với Quốc lộ 18 tại thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên rồi đi dọc theo sông Tiên Yên đến cửa khẩu Hoành Mô. Từ đây, tuyến đường lại tiếp tục đi cặp biên giới Việt Nam – Trung Quốc về phía đông và kết thúc tại nơi giao với Quốc lộ 18 tại phường Hải Yên, thành phố Móng Cái.

Trước đây, Quốc lộ 18C chỉ bao gồm đoạn đường Tiên Yên – Hoành Mô với chiều dài 42 km. Năm 2010, đoạn đường này được cải tạo, nâng cấp với quy mô đường cấp ba miền núi tốc độ thiết kế 60 km/h, mặt đường 8 m. Công trình có tổng mức đầu tư 785 tỷ đồng và hoàn thành vào năm 2013. Đến ngày 14 tháng 1 năm 2016, toàn bộ tuyến đường tỉnh 341 từ Hoành Mô đến Móng Cái được nhập vào Quốc lộ 18C theo Quyết định số 110/QĐ-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải.

Chú thích

Tham khảo
Tập bản đồ hành chính Việt Nam. Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội, 2013.
Bản đồ tỷ lệ 1:50.000 tờ F-48-60- C&D. Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, 2004.
Thông tư 35/2013/TT-BTNMT ngày 30/10/2013 Ban hành Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ tỉnh Quảng Ninh. Thuky Luat Online, 2016.

18C
Giao thông Quảng Ninh


title: Nadezhda Teffi

text:
Nadezhda Teffi (tiếng Nga: Надежда Тэффи) là bút danh của Nadezhda Aleksandrovna Lokhvitskaya (tiếng Nga: Надежда Александровна Лохвицкая, 9 tháng 5 năm 1872 – 6 tháng 10 năm 1952) là nữ nhà văn, nhà thơ Nga sau cách mạng sống lưu vong ở nước ngoài. Teffi là em gái của nữ nhà thơ Mirra Aleksandrovna Lokhvitskaya.

Tiểu sử
Teffi sinh ở Sankt-Peterburg, là con gái của một giáo sư luật và chủ tạp chí Судебный вестник (Người đưa tin tư pháp). Bắt đầu in thơ từ năm 1901 theo tên thật, bút danh Teffi xuất hiện từ năm 1907, khi in một số truyện và vở kịch Женский вопрос (Vấn đề của phụ nữ). Teffi là tác giả thường xuyên của tạp chí Satyrikon từ năm 1908, đến năm 1918 tạp chí này bị đình chỉ.

Năm 1918 Teffi cùng nhà văn Averchenko đi Kiev, sau đó đi về miền nam nước Nga: Odessa, Novorossisk…, sau đó lên tàu biển đi qua Konstantinopol đến Paris năm 1920. Ở Pháp, bà tiếp tục viết văn, làm thơ phục vụ cộng đồng người Nga ở Pháp. Thế chiến II nổ ra, bà tiếp tục ở Paris. Những năm sau chiến tranh bà tập trung viết hồi ký về các nhà văn, nhà thơ đương thời – từ Kuprin, Banmolt đến Rasputin. Teffi mất ở Paris năm 1952.

Tác phẩm
Семь огней, изд. "Шиповник", СПБ, 1910
Юмористические рассказы, кн. 1, изд.
"Шиповник", СПБ, 1910; кн. 2. Человекообразные, СПБ, 1911
И стало так, СПБ, 1912
Карусель, СПБ, 1913
Миниатюры и монологи, т. I, изд. М. Г. Корнфельда, СПБ, 1913
Дым без огня, СПБ, 1914; Ничего подобного, П., 1915
Неживой зверь, П., 1916
Вчера, Петроград, 1918 (все в изд. "Новый сатирикон")
Тихая заводь, Париж, 1921
Рысь, Париж, 1923
Взамен политики. Рассказы, "ЗиФ", Москва - Ленинград, 1926
Вчера. Юмористич. рассказы, изд. "Космос", Киев, 1927
Танго смерти, изд. ЗиФ, М., 1927
Книга Июнь, Париж, 1931
О нежности, Париж, 1938

Một vài bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Творчество Тэффи
 Тэффи стихи, биография в Антологии русской поэзии
 Тэффи стихи, биография  на Стихии
 Очерк о Тэффи в Независимой газете
 Стихи и биография Тэффи

Nhà thơ Nga
Nhà văn Nga
Nhà thơ Liên Xô
Người viết hồi ký nữ
Nhà văn từ Sankt-Peterburg


title: Leucoptera hemizona

text:
Leucoptera hemizona là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Lyonetiidae
Động vật đặc hữu Úc


title: Euhesma altitudinis

text:
Euhesma altitudinis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Euhesma
Động vật được mô tả năm 1914


title: Eulaema speciosa

text:
Eulaema speciosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Eulaema
Động vật được mô tả năm 1897


title: Ramat Gan

text:
Ramat Gan (tiếng Do Thái: רמת גן) là một thành phố của Israel. Thành phố Ramat Gan thuộc quận Tel Aviv. Thành phố Ramat Gan có diện tích km2, dân số là 129.800 người (năm).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ramat-Gan municipal website

Thành phố của Israel


title: Bulbophyllum menghaiense

text:
Bulbophyllum menghaiense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

menghaiense]]

M


title: Rhyacophila insularis

text:
Rhyacophila insularis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Địa bàn sinh sốn gcủa chúng chủ yếu ở vùng Tân Bắc (miền Tân bắc, tức vùng Bắc Mỹ).

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Nearctic
Rhyacophila


title: Choristella tenera

text:
Choristella tenera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Lepetellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Choristella


title: Endotricha pyrosalis

text:
Endotricha pyrosalis là một loài bướm đêm thuộc họ Pyralidae. Loài này có ở Úc và is common in Sydney và Melbourne.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P


title: Bulbophyllum minutissimum

text:
Bulbophyllum minutissimum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

 The Bulbophyllum-Checklist
 The internet Orchid species Photo Encyclopedia

M
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland


title: Maßbach

text:
Maßbach là một đô thị ở huyện Bad Kissingen bang Bayern nước Đức. Đô thị Maßbach có diện tích 59,31 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 4843 người.

Maßbach nằm giữa khu dự trữ sinh quyền dãy núi Rhön Bayern và Haßberge.

Các đô thị giáp ranh:
Münnerstadt
Thundorf
Üchtelhausen ở huyện Schweinfurt
Rannungen

Các đơn vị dân cư thành thị:
Maßbach
Rannungen
Thundorf (gồm Theinfeld và Rothhausen)

Maßbach có các làng:
Poppenlauer
Volkershausen
Weichtungen

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Chú thích


title: Amphineurus extraordinarius

text:
Amphineurus (Amphineurus) extraordinarius là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Amphineurus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Admetula cornidei

text:
Admetula cornidei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả
Loài này có kích thước trong khoảng 9mm và 12 mm.

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển Châu Âu và ở Đại Tây Dương dọc theo Tây Sahara.

Chú thích

Tham khảo

 Gastropods.com: Bonellitia cornidei; accessed: 29 tháng 10 năm 2010

Admetula


title: Osmia tingitana

text:
Osmia tingitana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1969


title: Karuppur

text:
Karuppur là một thị xã panchayat của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karuppur có dân số 13.003 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Karuppur có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Karuppur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Vexillum hilare

text:
Vexillum hilare là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Nomada ceanothi

text:
Nomada ceanothi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1907


title: Triaenodes proteus

text:
Triaenodes proteus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Mòng biển Franklin

text:
Mòng Franklin (danh pháp hai phần: Leucophaeus pipixcan) là một loài chim nhỏ trong họ mòng biển (Laridae). Nó sinh sản tại các tỉnh trung ương Canada và các tiểu bang cận kề ở miền bắc Hoa Kỳ; trong khu vực đồng cỏ Canada nó dược gọi là Prairie Dove (bồ câu đồng cỏ). Nó là loài chim di trú, tránh đông tại khu vực Caribe, Peru, Chile và Argentina.

Loài này rất dễ nhận dạng. Bộ lông của chim trưởng thành về mùa hè có màu trắng còn lưng và cánh của nó xám hơn so với các loài mòng biển khác cùng kích thước, ngoại trừ loài mòng biển cười to lớn hơn. Các cánh có chóp màu đen với dải trắng cận kề. Mỏ và chân màu đỏ. Chỏm lông đầu màu đen của chim trưởng thành đang sinh sản bị mất hầu hết trong mùa đông.

Chim non là tương tự như chim trưởng thành nhưng có chỏm lông đầu kém phát triển hơn và không có dải lông cánh màu trắng. Chúng mất 3 năm để phát triển đầy đủ và thuần thục.

Mòng Franklin sinh sản thành bầy gần các hồ trên đồng cỏ. Tổ được làm trên mặt đất hoặc đôi khi trôi nổi trên mặt nước. Chúng đẻ 2-3 trứng và ấp trong khoảng 3 tuần.

Chúng là động vật ăn tạp tương tự như các loài mòng biển khác và chúng sẽ ăn cả thịt thối cũng như tìm kiếm các con mồi nhỏ thích hợp.

Mặc dù mòng Franklin là không phổ biến trên các vùng duyên hải Bắc Mỹ, nhưng nó cũng xuất hiện như là những con chim bay lang thang và hiếm tới tây bắc châu Âu, tây và nam châu Phi, Úc và Nhật Bản, với một ghi nhận duy nhất tại Eilat, Israel năm 2002.

Loài chim này được đặt tên theo nhà thám hiểm Bắc cực là John Franklin (1786-1847).

Chú thích

Tham khảo

  Mục từ trong CSDL bao gồm cả diễn giải tại sao loài này là ít quan tâm
 Video về mòng Franklin trên Internet Bird Collection
 Mòng Franklin - Phòng thí nghiệm điểu học tại Cornell
 Thông tin và ảnh mòng biển Franklin tại South Dakota Birds and Birding
 Mòng Franklin - Larus pipixcan - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
 Các con tem về mòng Franklin (cho quần đảo Marshall) với bản đồ phân bố
 Thư viện ảnh về mòng Franklin VIREO Ảnh độ phân giải cao
 Bài về mòng Franklin ảnh 1 trên 3

P
P
Chim quần đảo Falkland
Chim Peru
Chim Chile
Chim Mỹ
Chim Argentina
Động vật được mô tả năm 1831
Chim Tây Úc


title: Malabang

text:
Malabang là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Lanao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 33.177 người trong 4.883 hộ.

Các đơn vị hành chính

Malabang được chia ra 37 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Lanao del Sur


title: Ducey

text:
Ducey là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 15 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Megachile brevis

text:
Megachile brevis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Say mô tả khoa học năm 1837.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1837


title: 1221

text:
1221 là một năm trong lịch Julius, là giao Canh Thìn và Tân Tỵ.

Sự kiện
Genghis Khan tiếng vào thung lũng Indus.
Nhật hoàng Go-Horikawa lên ngôi vua Nhật Bản.

Sinh

9 tháng 10 - Salimbene di Adam, nhà sử học Ý
23 tháng 11 - Vua Alfonso X của Castile (mất năm 1284)
 Bonaventure, nhà thần học và thánh người Ý (mất 1274)
 Bolesław the Pious, Công tước Đại Ba Lan (mất 1279)

Mất
 Thiền sư Hiện Quang phái thiền Vô Ngôn Thông và Trúc Lâm Yên Tử

Tham khảo

Năm 1221


title: Gia Tường, Tế Ninh

text:
Gia Tường (tiếng Trung: 嘉祥县, Hán Việt: Gia Tường huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Tế Ninh (济宁市), tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Huyện này có diện tích 973 km2, dân số năm 2001 là 780.000 người. Huyện Gia Tường quản lý các đơn vị hành chính gồm 5 trấn, 13 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Tế Ninh


title: 3904 Honda

text:
3904 Honda (1988 DQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 2 năm 1988 bởi McNaught, R. H. ở Siding Spring.
The asteroid is named after, Minoru Honda.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3904 Honda

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Điện tích hạt nhân hữu hiệu

text:
Điện tích hạt nhân hữu hiệu là điện tích tổng cộng mà một điện tử (electron) phải chịu trong một nguyên tử nhiều điện tử. Thuật ngữ "hữu hiệu" được dùng trong khái niệm này bởi vì, do hiệu ứng lá chắn, mỗi điện tử không hứng chịu hết 100% điện tích dương của hạt nhân - điện tích âm của các điện tử nằm ở lớp trong đã vô hiệu hóa một phần tác dụng của điện tích (dương) của hạt nhân lên các điện tử nằm ở lớp ngoài. Độ mạnh của điện tích hạt nhân cũng có thể được xác định thông qua số oxy hóa của nguyên tử.

Trong một nguyên tử có một điện tử duy nhất, điện tử này nhận lãnh toàn bộ tác dụng của điện tích hạt nhân. Trong trường hợp này điện tích hạt nhân hữu hiệu có thể được tính toán theo định luật Coulomb. Tuy nhiên trong một nguyên tử có nhiều điện tử thì tác dụng của điện tích hạt nhân lên các điện tử lớp ngoài sẽ bị các điện tử lớp trong vô hiệu hóa một phần. Như vậy, điện tích hạt nhân hữu hiệu của một điện tử trong trường hợp này là:

trong đó
Zeff (đôi khi được viết là Z*) là điện tích hạt nhân hữu hiệu.
Z là số proton trong hạt nhân - đó cũng là số hiệu nguyên tử của nguyên tố và là điện tích của hạt nhân
S là hằng số che lấp, tức là số điện tử trung bình nằm giữa hạt nhân và điện tử đang được xem xét. S có thể được xác định bằng nhiều phương pháp, trong đó phương pháp phổ biến nhất là áp dụng các quy tắc Slater.

Ngoài ra, Douglas Rayner Hartree đã xác định điện tích hạt nhân hữu hiệu Z của một obitan Hartree-Fock như sau:

trong đó <r>H là bán kính trung bình của một obitan của nguyên tử Hiđrô trong khi <r>Z là bán kính trung bình của một obitan đối với một cấu hình điện tử có điện tích hạt nhân là Z.

Ví dụ
Xét các ion Na+, F- và một nguyên tử neon. Cả ba đều có 10 điện tử và có 2 điện tử không hóa trị (tổng cộng 10 điện tử trong đó có 8 điện tử hóa trị) tuy nhiên điện tích hạt nhân hữu hiệu của chúng khác nhau vì chúng có số hiệu nguyên tử khác nhau:

Vì vậy ion Na+ có điện tích hạt nhân hữu hiệu lớn nhất và vì vậy có bán kính là nhỏ nhất.

Giá trị
Số liệu cung cấp bởi Clementi và các đồng tác giả.

Xem thêm
Quy tắc Slater
Obitan kiểu Slater
Độ âm điện

Chú thích

Tham khảo

Brown, Theodore; LeMay, H.E.; & Bursten, Bruce (2002). Chemistry: The Central Science (8th revised edition). Upper Saddle River, NJ 07458: Prentice-Hall. ISBN 0-61155-61141-5.

Chemical bonding
Liên kết hóa học


title: Axyrostola

text:
Axyrostola là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Tipula kirbyana

text:
Tipula kirbyana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Rochefort-Montagne

text:
Rochefort-Montagne là một xã thuộc tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 771 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Rochefortmontagne


title: Saint-Hilaire-lez-Cambrai

text:
Saint-Hilaire-lez-Cambrai là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 6,41 km², dân số năm 1999 là 1656 người. Khu vực này có độ cao trung bình 97 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainthilairelezcambrai


title: Pontavert

text:
Pontavert  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Polyplectropus rostriformis

text:
Polyplectropus rostriformis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Sargé-sur-Braye

text:
Sargé-sur-Braye là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Sargesurbraye


title: Tân Hội, thành phố Hồng Ngự

text:
Tân Hội là một xã thuộc thành phố Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Hội nằm ở phía bắc thành phố Hồng Ngự, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Bình Thạnh
Phía tây giáp huyện Hồng Ngự và phường An Lạc
Phía nam giáp phường An Thạnh
Phía bắc giáp Campuchia.

Xã có diện tích 11,28 km², dân số năm 1999 là 7.160 người, mật độ dân số đạt 635 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Tân Hội là một xã thuộc huyện Hồng Ngự.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 08/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị xã Hồng Ngự từ một phần diện tích và dân số của huyện Hồng Ngự, xã Tân Hội thuộc thị xã Hồng Ngự.

Ngày 18 tháng 9 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1003/NQ-UBTVQH14 thành lập thành phố Hồng Ngự trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hồng Ngự, xã Tân Hội thuộc thành phố Hồng Ngự như hiện nay.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Campuchia


title: Conasprella stearnsii

text:
Conasprella stearnsii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conasprella, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 24.5 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 57 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website
 Puillandre N., Duda T.F., Meyer C., Olivera B.M. & Bouchet P. (2015). One, four or 100 genera? A new classification of the cone snails. Journal of Molluscan Studies. 81: 1–23
 Cone Shells – Knights of the Sea

S
Động vật được mô tả năm 1869


title: Tuyên Hán

text:
Tuyên Hán (chữ Hán giản thể: 宣汉县, Hán Việt: Tuyên Hán huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Đạt Châu, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Lịch sử
Huyện này được thành lập từ năm Vĩnh Nguyên thứ 8 (96) thời Hán Hòa Đế. Năm 1914 đổi tên từ huyện Đông Hương thành huyện Tuyên Hán.

Phân chia hành chính
 19 trấn: Đông Hương, Quân Đường, Thanh Khê, Phổ Quang, Thiên Sinh, Bách Thụ, Ba Tiêu, Nam Bá, Ngũ Bảo, Phong Thành, Thổ Hoàng, Hoa Cảnh, Phàn Khoái, Tân Hoa, Hoàng Kim, Hồ Gia, Mao Bá, Song Hà, Đại Thành.
 31 hương: Minh Nguyệt, Hồng Lĩnh, Liễu Trì, Tam Hà, Lão Quân, Hoàng Thạch, Thất Lý, Miếu An, Thiên Bảo, Đông Lâm, Hạ Bát, Lương Phong, Thượng Hạp, Tháp Hà, Trà Hà, Thiên Thai, Quan Sơn, Nam Bình, Phượng Lâm, Đào Hoa, Bạch Mã, Tất Bi, Thạch Thiết, Hán Khê, Hồng Phong, Phượng Minh, Hoa Trì, Thổ Chủ, Khánh Vân, Mã Độ, Ải Khẩu.
 4 hương dân tộc: Hương dân tộc Thổ Gia Tam Đôn, Hương dân tộc Thổ Gia Tất Thụ, Hương dân tộc Thổ Gia Long Tuyền, Hương dân tộc Thổ Gia Độ Khẩu.

Diện tích, dân số
Huyện này có diện tích 4271 km², dân số 1,17 triệu người.

Cảnh quan
Huyện này có các phong cảnh như hồ Giang Khẩu, khu bảo tồn thiên nhiên Bách Lý Hiệp. Diện tích có rừng che phủ đạt 47%.

Tài nguyên
Huyện Tuyên Hán có nguồn khí thiên nhiên ước đạt trữ lượng 1500 tỷ m³, trữ lượng xếp thứ 2 ở Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Tham khảo

Đạt Châu
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Idiothauma

text:
Idiothauma là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Idiothauma africanum  Walsingham, 1897
Idiothauma druidica  Meyrick, 1909
Idiothauma malgassicella  Viette, 1958
Idiothauma rigatiella  Ghesquire, 1940

Tham khảo

tortricidae.com

Hilarographini


title: San Morales

text:
San Morales là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 238 người.

==Tham khảo==

Đô thị ở Salamanca


title: Thomas Kuhn

text:
Giới thiệu
Thomas Samuel Kuhn (18/5/1922 – 17/6/1996) là một nhà vật lý học, nhà triết học khoa học người Mỹ. Ông là tác giả của công trình trứ danh được xuất bản vào năm 1962, Cấu trúc của các cuộc cách mạng khoa học, ảnh hưởng lên cả các nhóm trí thức hàn lâm lẫn nhóm trí thức phổ thông bình dân. Qua công trình này ông đã giới thiệu thuật ngữ "thay đổi hệ hình" (paradigm shift), một thuật ngữ nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của ông.

Sự nghiệp
Kuhn (1922-1996) được từ điển triết học của Đại học Stanford đánh giá là "một trong số các triết gia khoa học nhiều ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 20. Tác phẩm Cấu trúc của các cuộc Cách mạng khoa học là một trong số các đầu sách được trích dẫn nhiều nhất trong mọi thời đại." Nghiên cứu lịch sử phát triển của các ngành khoa học mà theo cách hiểu của ông chủ yếu là khoa học tự nhiên, Kuhn đưa ra các quy luật mà ngay chính ông cũng không ngờ là đã tác động mạnh và thậm chí làm thay đổi toàn bộ ngành khoa học xã hội trong nửa sau của thế kỷ 20.

Được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1962, công trình của Kuhn là kết quả của 15 năm nghiên cứu, bắt đầu từ vị trí một sinh viên tốt nghiệp ngành vật lý lý thuyết, sang nghiên cứu lịch sử khoa học để phục vụ giảng dạy, và rồi đi theo tiếng gọi của triết học khoa học. Với kiến thức cơ bản từ ngành khoa học tự nhiên mà phải làm việc trong môi trường của các nhà khoa học xã hội, Kuhn đã chú ý đặc biệt đến phạm trù paradigm tức là khái niệm do chính ông đặt ra để mô tả kết cấu của một ngành khoa học, thay đổi theo thời gian. Tại Việt Nam khái niệm này được bộ giáo dục và đào tạo thể hiện qua hệ thống (nội dung của) mã ngành, tức là các định chuẩn được công nhận cho mỗi ngành khoa học. Nguyên nghĩa Hy Lạp của paradigm là paradeigma, xuất phát từ động từ para-deiknumi tức là chỉ ra cái nằm bên trên, dùng trong tác phẩm Timaeus của Platon. Trước Kuhn, ngôn ngữ học gọi paradigm là hệ thống chia động từ, còn Ferdinand de Saussure thì dùng để mô tả nhóm các phần tử tương tự. Từ điển mạng Merriam-Webster định nghĩa đây là khung (framework) lý thuyết hoặc triết học, còn Bách khoa toàn thư Britannica thì diễn nghĩa đó là nhân sinh quan trong hệ thống khái niệm (conceptual world view). Wikipedia tiếng Việt dùng chữ mẫu hình. (Khái niệm này được Bùi Văn Nam Sơn dùng trong tiếng Việt là "hệ hình", được dịch là "mẫu hình" hay "mẫu hình khoa học" như trong bài giới thiệu của Nhà xuất bản Tri Thức, Ngoài ra còn có các từ tương đương như là "mẫu chuẩn", "khuôn mẫu", "mẫu thức", "chuẩn thức" v.v. như dịch giả giới thiệu trong phần ghi chú, hay "phạm thức" như trong bài giới thiệu của Nhị Linh, và "khung mẫu" như trong bài giới thiệu của Nguyễn Quang A, nhưng được gợi ý nên để nguyên từ gốc)

Khi xuất hiện các phản ví dụ, tức là những trường hợp ngoại lệ đánh đổ giá trị của lý thuyết, mà Kuhn gọi là anomalies, thì ngành học đi vào trạng thái khủng hoảng – crisis, kéo theo sự thay thế của một hệ thống paradigm khác tạo ra cuộc cách mạng. Toàn bộ tư duy được xây dựng từ những ngạc nhiên của ông khi còn là một nhà vật lý lý thuyết, tìm đọc tác phẩm về vật lý của Aristoteles với nhân sinh quan được trang bị từ vật lý học Newton, và phát hiện thấy hoặc là tiền nhân không biết gì về vật lý, hoặc ngược lại, bản thân mình không hiểu những gì Arystotle trình bày. Tính cách mạng được Kuhn phân tích kỹ trong tác phẩm về con đường khoa học của Nicolaus Copernicus. Và cứ như thế, chính bản thân Kuhn cũng tạo ra khủng hoảng mang tính cách mạng cho các ngành khoa học xã hội và nhân văn, để hôm nay các lý thuyết gia trong ngành này không thể nào không đọc và không nhắc tới Thomas Samuel Kuhn trong công trình của mình. Khái niệm paradigm trở thành thuật ngữ quen thuộc được nhiều ngành học nhắc tới. Lý thuyết của ông cũng có thể coi là cầu nối cho hai hệ thống ngành học vốn được coi là hoàn toàn khác nhau. Thậm chí trước đó Kuhn còn không coi các ngành xã hội và nhân văn là khoa học. Sau Kuhn, các nhà khoa học xã hội phải hướng tới các chuẩn mực mới để xây dựng ngành của mình thành một bộ môn khoa học. Qua tác phẩm của Kuhn, chuyên gia từ các ngành tự nhiên cũng dễ dàng tìm thấy con đường để cân chỉnh và bước chân vào các ngành xã hội và nhân văn một cách chuyên nghiệp.

Tham khảo

 Lê Hải 2011 Triết học Cách mạng cho Khoa học
 Từ điển triết học ĐH Stanford
 Giới thiệu trên Bách khoa toàn thư Britanicca
 Giới thiệu của Bùi Văn Nam Sơn trên báo Sài Gòn Tiếp Thị
 Giới thiệu của Nhị Linh
 Giới thiệu của Nguyễn Quang A
 Kuhn, Chương 9
 Kuhn, What is Scientific Revolution?

Nhà triết học Mỹ
Nhà sử học Mỹ
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Chủ nghĩa Hậu hiện đại
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Giáo sư Viện Công nghệ Massachusetts
Người Cincinnati
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Nhà triết học khoa học
Chết vì ung thư phổi


title: Sinh vật nhân thực

text:
Sinh vật nhân thực, còn gọi là sinh vật nhân chuẩn, sinh vật nhân điển hình hoặc sinh vật có nhân chính thức (danh pháp: Eukaryota hay Eukarya) là một sinh vật gồm các tế bào phức tạp, trong đó vật liệu di truyền được sắp đặt trong nhân có màng bao bọc. Eukaryote là chữ Latin có nghĩa là có nhân thật sự.

Sinh vật nhân thực gồm có động vật, thực vật và nấm - hầu hết chúng là sinh vật đa bào - cũng như các nhóm đa dạng khác được gọi chung là nguyên sinh vật (đa số là sinh vật đơn bào, bao gồm động vật nguyên sinh và thực vật nguyên sinh). Trái lại, các sinh vật khác, chẳng hạn như vi khuẩn, không có nhân và các cấu trúc tế bào phức tạp khác; những sinh vật như thế được gọi là sinh vật tiền nhân hoặc sinh vật nhân sơ (prokaryote). Sinh vật nhân thực có cùng một nguồn gốc và thường được xếp thành một siêu giới hoặc vực (domain).

Các sinh vật này thường lớn gấp 10 lần (về kích thước) so với sinh vật nhân sơ, do đó gấp khoảng 1000 lần về thể tích. Điểm khác biệt quan trọng giữa sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực là tế bào nhân thực có các xoang tế bào được chia nhỏ do các lớp màng tế bào để thực hiện các hoạt động trao đổi chất riêng biệt. Trong đó, điều tiến bộ nhất là việc hình thành nhân tế bào có hệ thống màng riêng để bảo vệ các phân tử DNA của tế bào. Tế bào sinh vật nhân thực thường có những cấu trúc chuyên biệt để tiến hành các chức năng nhất định, gọi là các bào quan.
Các đặc trưng gồm:
 Tế bào chất của sinh vật nhân thực thường không nhìn thấy những thể hạt như ở sinh vật nhân sơ vì rằng phần lớn ribosome của chúng được bám trên mạng lưới nội chất.
 Màng tế bào cũng có cấu trúc tương tự như ở sinh vật nhân sơ tuy nhiên thành phần cấu tạo chi tiết lại khác nhau một vài điểm nhỏ. Chỉ một số tế bào sinh vật nhân thực có thành tế bào.
 Vật chất di truyền trong tế bào sinh vật nhân thực thường gồm một hoặc một số phân tử DNA mạch thẳng, được cô đặc bởi các protein histone tạo nên cấu trúc nhiễm sắc thể. Mọi phân tử DNA được lưu giữ trong nhân tế bào với một lớp màng nhân bao bọc. Một số bào quan của sinh vật nhân thực có chứa DNA riêng.
 Một vài tế bào sinh vật nhân thực có thể di chuyển nhờ tiên mao. Những tiên mao thường có cấu trúc phức tạp hơn so với sinh vật nhân sơ.

Phát sinh loài

Nghiên cứu
Trong một số nghiên cứu, Hacrobia nhóm (Haptophyta + Cryptophyta) này đặt kế  Archaeplastida, nhưng ở những người khác, nó được phân vào bên trong Archaeplastida. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây đã kết luận rằng Haptophyta và Cryptophyta không tạo thành nhóm đơn ngành. Trước đây có thể là một nhóm chị em với SAR, sau này nhóm với Archaeplastida (thực vật nghĩa rộng).

Sự phân chia của Eukaryota thành hai nhánh chính, bikonta (Archaeplastida + SAR + Excavata) và Unikonta (Amoebozoa + Opisthokonta), nguồn gốc từ một nhóm tổ tiên biflagellar (hai roi) và một nhóm sinh vật tổ tiên uniflagellar, tương ứng, đã được đề xuất trước đó. Năm 2012 nghiên cứu tạo ra một sự phân chia hơi giống nhau, mặc dù lưu ý rằng các nghiên cứu "unikonta" và "bikonta" không được sử dụng theo nghĩa ban đầu.

Cây phát sinh của Cavalier-Smith's

Thomas Cavalier-Smith 2010, 2013, 2014, 2017 và năm 2018 đặt nhóm eukaryota gốc giữa Excavata và không có rãnh Euglenozoa, và đơn ngành  Chromista, liên quan đến một sự kiện nội cộng sinh duy nhất của việc bắt một loài tảo đỏ. Ông ấy và cộng sự.

Xem thêm
 DNA
 Tế bào
 Nhân tế bào

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Eukaryotes (Tree of Life web site)
 Prokaryote versus eukaryote, BioMineWiki


title: Dasysternica

text:
Dasysternica là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Vân Du (thị trấn)

text:
Vân Du là một thị trấn thuộc huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Vân Du nằm ở phía đông huyện Thạch Thành, có quốc lộ 45 chạy qua và có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Hà Trung
Phía tây giáp xã Thành Tân
Phía nam giáp xã Thành Tâm và xã Thành Thọ
Phía bắc giáp tỉnh Ninh Bình.

Thị trấn Vân Du có diện tích 44,52 km², dân số năm 2018 là 9.162 người, mật độ dân số đạt 206 người/km².

Lịch sử
Phần lớn địa bàn thị trấn Vân Du hiện nay trước đây là xã Thành Vân, huyện Thạch Thành.

Thị trấn Vân Du được thành lập vào ngày 9 tháng 1 năm 2004 trên cơ sở 253 ha diện tích tự nhiên của nông trường Vân Du đang sử dụng thuộc địa giới hành chính xã Thành Vân và 169 ha diện tích tự nhiên của xã Thành Vân đang quản lý; 3.440 người của thị trấn nông trường Vân Du và 738 người của xã Thành Vân. Ngoài ra, một phần dân số của thị trấn nông trường Vân Du cũ được chuyển về các xã Thành Vân và Thành Tâm quản lý.

Sau khi thành lập, thị trấn Vân Du có 422 ha diện tích tự nhiên và 4.178 người. Xã Thành Vân có 4.012,28 ha diện tích tự nhiên và 6.357 người.

Đến năm 2018, thị trấn Vân Du có diện tích 4,25 km², dân số là 2.925 người, mật độ dân số đạt 688 người/km². Xã Thành Vân có diện tích 40,27 km², dân số là 6.237 người, mật độ dân số đạt 155 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Thành Vân vào thị trấn Vân Du.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích


title: Gynautocera

text:
Gynautocera là một chi bướm đêm thuộc họ Zygaenidae.

Các loài
Gynautocera buruensis
Gynautocera celebensis
Gynautocera djilolensis
Gynautocera fraterna
Gynautocera papilionaria
Gynautocera pavo
Gynautocera philippinensis
Gynautocera philomela
Gynautocera rara
Gynautocera reducta
Gynautocera rubriscutellata
Gynautocera selene
Gynautocera virescens
Gynautocera zara

Tham khảo

Chalcosiinae


title: Acolastus nigrifrons

text:
Acolastus nigrifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Acolastus


title: Sông Đa Nhim

text:
Sông Đa Nhim chảy qua các huyện Đơn Dương, Đức Trọng và đổ vào sông Đa Dâng gần thác Pongour .

Sông Đa Nhim bắt nguồn từ phía bắc núi Gia Rích (1.923m) ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, gần ranh giới với hai tỉnh Khánh Hoà và Ninh Thuận.

Trên sông Đa Nhim có hồ Đa Nhim (hay là hồ Đơn Dương), là một hồ nhân tạo trên địa bàn huyện Đơn Dương. Ở đây có đặt nhà máy thủy điện Đa Nhim. Từ thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận, ngược quốc lộ 27 chừng 50 km, ta sẽ nhìn thấy ba ống thủy lực chạy song song, dài khoảng 2 km, dẫn nước từ trên núi xuống nhà máy nằm dưới chân đèo Ngoạn Mục trông rất đẹp và kỳ vĩ.

Sông Đa Nhim không chỉ có nguồn lợi thủy điện, mà còn tạo ra nhiều cảnh quan đẹp trở thành những điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh Lâm Đồng. Dọc sông có 3 thác chính: thác Liên Khương, thác Gougah và thác Pongour.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đ
Đa Nhim


title: Anomoxena

text:
Anomoxena là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae
Gelechiinae
Bướm đêm Nam Mỹ


title: Cucullia fraudatrix

text:
Cucullia fraudatrix là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở khu vực miền đông of miền trung châu Âu tới Hàn Quốc và Nhật Bản và Trung Quốc.

Sải cánh dài 34–42 mm.

Ấu trùng ăn Artemisia vulgaris.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Vlindernet

Chú thích

Cucullia
Côn trùng châu Âu


title: Phong trào Phản Cải cách

text:
Cuộc Phản Cải cách (còn gọi là Chấn hưng Công giáo hay Cải cách Công giáo) là thời kỳ chấn hưng Giáo hội Công giáo Rôma bắt đầu từ Công đồng Trentô vào năm 1545 và kết thúc ở thời điểm Hòa ước Westfalen năm 1648, được khởi xướng để phản ứng lại với cuộc Cải cách Tin Lành.

Phong trào Chấn hưng Công giáo là nỗ lực của Giáo hội Công giáo trên bốn bình diện chính là: Cơ cấu Giáo hội, Các dòng tu, Các phong trào tâm linh và Tách biệt chính trị. Phong trào này bao gồm những cải cách hành chính, nghi lễ, và chính trị. Các chủng viện để dạy thầy tu một cách chính xác về cuộc sống tinh thần và truyền thống thần học của Giáo hội. Các dòng tu trở lại gốc tinh thần, và các phong trào tinh thần mới, như là các nhà thần bí Tây Ban Nha và trường phái tinh thần Pháp, được sáng lập để chú trọng cuộc sống ngoan đạo và quan hệ cá nhân với Chúa Kitô. Các dòng Phanxicô Capuchin, Ursula, Theatine, Camêlô nhặt phép, Barnabite, và nhất là dòng Tên được thành lập vào thời kỳ này để làm mạnh các giáo xứ nông thôn và chống lại tham nhũng trong Giáo hội. Tòa Thánh cũng tổ chức Tòa án dị giáo Rôma (không nhầm lẫn với Tòa án dị giáo Tây Ban Nha).

Chú thích

Tham khảo

Lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma
Thế kỷ 16
Thế kỷ 17
Thuật ngữ Kitô giáo
Chống đạo Tin Lành