title: Bộ Đuôi kiếm

text:
Bộ Đuôi kiếm (Xiphosura) là một bộ trong phân ngành động vật chân kìm (Chelicerata), bao gồm 4 loài thuộc Họ Sam (Limulidae) và một lượng lớn các dòng dõi đã tuyệt chủng. Các loài còn sinh tồn hiện nay là sam đuôi tam giác, so (sam nhỏ), sam Mỹ và sam lớn; trong đó, tại Việt Nam thường gặp 2 loài là sam đuôi tam giác và so. Nhóm này gần như không thay đổi gì nhiều trong hàng triệu năm; các loài sam hiện nay trông gần giống như các loài/chi tiền sử, chẳng hạn như chi Mesolimulus thuộc kỷ Jura, và vì thế chúng được coi là các hóa thạch sống.

Xiphosura thông thường hay được đặt như là một bộ trong lớp Miệng đốt (Merostomata) hay còn gọi là lớp Giáp cổ (Palaeostraca), bao gồm thêm cả nhóm bò cạp biển (nay là lớp Eurypterida), nhưng việc sử dụng truyền thống trong quá khứ này chỉ phản ánh sự chấp nhận một nhóm cận ngành không tự nhiên. Mặc dù tên gọi Merostomata có thể được nhìn thấy trong một số sách vở, mà không có liên quan gì tới nhóm Eurypterida, nhưng một số người đã đề xuất rằng việc sử dụng như thế là không nên (ví dụ Boudreaux, 1979).

Vào năm 2019, Xiphosura được hạ bậc xuống thành một bộ trong Lớp Hình nhện (Arachnida). Điều này do một nghiên cứu phát sinh loài phân tử gần đây cho thấy các loài trong lớp này có họ hàng gần gũi với các loài hình nhện (hoặc cũng có thể là các loài hình nhện thực sự).

Kích thước
Kích thước cơ thể trưởng thành tối thiểu của các loài trong đại Cổ sinh là 1–3 cm. Các loài gần đây có thể có kích thước tới 60 cm.

Đặc trưng
Cơ thể được che phủ bằng lớp biểu bì khoáng hóa nặng, được phân chia thành phần đầu ngực (prosoma) ở phía trước và phần bụng (opisthosoma) ở phía sau có khớp động với nhau, với một gai đuôi cứng và dài, cử động được.

Phần đầu ngực có 7 đốt, được che phủ ở mặt lưng bằng một giáp (mai) hình bán nguyệt, mang các mắt (mắt đơn ở giữa và các mắt kép ở hai bên), với 6 đôi phần phụ là 1 đôi chân kìm, 1 đôi chân xúc giác và 4 đôi chân bò, còn đốt thứ 7 có thể tiêu giảm ở trưởng thành và không có phần phụ. Các khớp háng của các chân kèm theo các tấm nghiền (gnathobase) thực hiện chức năng nhai.

Phần bụng có 12 đốt, với 5 cặp chân mang (có chức năng bơi và hô hấp) là các phần phụ bị biến đổi. Phần phụ suy giảm của đốt bụng đầu tiên có thể coi là cặp chân mang nhỏ thứ sáu (chilaria). Nắp sinh dục hình tấm, nằm trên đốt 8.

Phần bụng chia ra thành phần bụng trung (mesosoma), gồm 6 đốt với các phần phụ dẹt và metasoma (phần bụng hậu) cũng 6 đốt nhưng không có phần phụ. Mesosoma có thể có tất cả các đốt hợp nhất lại để tạo thành cái gọi là thoracetron.

Sinh thái học
Các loài gần đây trong lớp Xiphosura là các sinh vật biển sống ở tầng đáy thuộc các vùng nước nông với độ sâu khoảng 4–10 m, trên các nền mềm, đôi khi phân bố sâu vào vùng cửa sông, nhưng lại gần bờ để sinh sản. Dựa trên các quần hợp trầm tích, người ta đề xuất rằng các loài trong đại Cổ sinh không phải sinh vật biển, mà sống trong vùng nước ngọt hoặc nước lợ.

Thức ăn của chúng là trai, ốc, giun đốt, động vật không xương sống khác sống ở đáy và tảo

Vào tháng 7-8, các loài đuôi kiếm lên bãi cát để sinh sản. Sam đực bám vào sam cái, sam cái đào hố đẻ trứng, sam đực tưới tinh dịch thụ tinh. Trứng lớn 1,5 – 3,3 mm, giàu noãn hoàng, được cát giữ độ ẩm và nhiệt độ. Sau khoảng 6 tuần thì trứng nở thành ấu trùng giống trưởng thành nhưng thiếu gai đuôi. Sau nhiều lần lột xác hình thành sam trưởng thành.

Phân loại
Lớp Xiphosura Latreille, 1802
 Bộ Synziphosurida †
 Weinberginidae Richter & Richter, 1929 (Hạ Devon)
 Bunodidae Packard, 1886
 Bunodinae Packard, 1886 (Thượng Silur tới Downtonian)
 Limuloidinae Størmer, 1952 (Thượng Silur)
 Pseudoniscidae Packard 1886 (Thượng Silur)
 Kasibelinuridae Pickett, 1993 (Trung Devon tới Thượng Devon)
 Bộ Xiphosurida
 Phân bộ Bellinurina †
 Elleriidae Raymond, 1944 (Thượng Devon tới Thượng Than đá)
 Euproopidae Eller, 1938 (= Liomesaspidae Raymond, 1944) (Thượng Than đá tới Hạ Permi)
 Bellinuridae Zittel & Eastman, 1913 (Trung Devon tới Thượng Than đá)
 Phân bộ Limulina
 Rolfeiidae † Selden & Siveter, 1987 (Tiền Than đá tới Tiền Permi)
 Paleolimulidae † Raymond, 1944 (Than đá tới Permi)
 Moravuridae † Pribyl, 1967 (Mississippi)
 Austrolimulidae † và Heterolimulidae † (Trung Trias)
 Limulidae Zittel, 1885
 Mesolimulinae † Størmer, 1952 (Hạ Trias tới Phấn trắng)
 Limulinae Zittel, 1885 hay Xiphosuridae
 Tachypleini Pocock, 1902 (Miocen tới gần đây)
 Limulini Zittel, 1885 (gần đây)

Các đơn vị bị loại ra
Còn 2 nhóm nguyên thủy được đặt trong Xiphosura, nhưng hiện nay đã được chuyển sang các lớp khác:
 Aglaspida Walcott 1911 (Cambri tới Ordovic).
 Chasmataspida Caster & Brooks, 1956 (Hạ Ordovic).

Tham khảo

Đọc thêm
Anderson L. I. và P. A. Selden. 1997. Opisthosomal fusion and phylogeny of Palaeozoic Xiphosura. Lethaia 30:19-31.
 Boudreaux H. B., 1979. Arthropod phylogeny with special reference to insects. John Willey & sons, New York, Chichester, Brisbane, Toronto. 320 trang.
 Brusca R. C. & Brusca G. J. (2002) Invertebrates. Sinauer Associates, Massachusetts. 880 trang, 615 hình minh họa.
 Dunlop J. A. 1997. Palaeozoic arachnids and their significance for arachnid phylogeny. Biên bản lưu của Hội thảo chuyên đề châu Âu lần thứ 16 về ngành nhện học, 65-82
 Dunlop J.A.; Selden P.A. 1997: The Early History and Phylogeny of the Chelicerates. Trong Fortey R.A.; Thomas R.H. (chủ biên) 1997: Arthropod Relationships. Systematics Association Special Volume Series 55, trang 221-235.
 Rohdendorf B.B. (chủ biên), Fundamentals of Paleontology, Quyển 9, Arthropoda-Tracheata and Chelicerata: 894 trang. [1991 Bản dịch tiếng Anh từ nguyên bản tiếng Nga, Thư viện của Viện Smithsonian và Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ].
 Snodgrass R.E., 1952. A textbook of arthropod anatomy. Hafner Publishing Company, New York.

Liên kết ngoài

Peripatus  – Tổng quan về các mối quan hệ trong động vật chân khớp.
Paleos  - website với các miêu tả toát yếu về Xiphosura, dựa trên các hóa thạch.


title: Guzmania rubrolutea

text:
Guzmania rubrolutea là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Manzanares, J.M. & Pitman, N. 2003. Guzmania rubrolutea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
rubrolutea


title: Túc Châu, An Huy

text:
Túc Châu (chữ Hán giản thể: 宿州市, bính âm: Sùzhōu Shì, Hán Việt: Túc Châu thị) là một địa cấp thị của tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Túc Châu có diện tích 9.786 km². Về mặt hành chính, địa cấp thị Túc Châu được chia thành các đơn vị hành chính sau: 1 quận, 4 huyện, 110 hương trấn và 8 nhai đạo biện sự xứ, 2916 thôn hành chính.
 Quận: Dũng Kiều (埇桥区)
 Huyện: Tiêu (萧县), Tứ (泗县), Nãng San (砀山县), Linh Bích (灵璧县).

Tham khảo

璧县

Túc Châu
Thành phố tỉnh An Huy


title: Melincourt

text:
Melincourt là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Andrena athenensis

text:
Andrena athenensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1965


title: Cầu hành hoa dài

text:
Cầu hành hoa dài (danh pháp hai phần: Bulbophyllum longiflorum) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Loài này phân bố rộng, từ Đông Phi, Nam Á, Đông Nam Á đến châu Đại Dương.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

L


title: Cardiotarsus silaceus

text:
Cardiotarsus silaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|13}}

Cardiotarsus


title: Quận Kenedy, Texas

text:
Quận Kenedy (tiếng Anh: County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: R.A.E.C. Mons

text:
R.A.E.C. Mons là một câu lạc bộ bóng đá Bỉ đặt trụ sở tại Mons. Mons tham dự giải vô địch bóng đá Bỉ từ mùa bóng 2006-07.

Thành tích
 Giải vô địch bóng đá hạng hai Bỉ:
 Vô địch (1): 2005-06
 Giải vô địch bóng đá hạng ba A Bỉ:
 Vô địch (1): 1984-85

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang chủ

Câu lạc bộ bóng đá Bỉ


title: Dipseudopsis schoutedeni

text:
Dipseudopsis schoutedeni là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: Platynychus mixtus

text:
Platynychus mixtus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Platynychus


title: Quận Mason, Washington

text:
Quận Mason là một quận thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo Charles H. Mason. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 60699 người. Quận lỵ đóng ở Shelton.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 2720 km2, trong đó có 240 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của tiểu bang Washington
Tây Washington
Khởi đầu năm 1854
Lãnh thổ Washington 1854


title: Philodendron chimboanum

text:
Philodendron chimboanum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Philodendron chimboanum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

chimboanum
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật loài thiếu dữ liệu


title: Thái Y Lâm

text:
Thái Y Lâm (sinh ngày 15 tháng 9 năm 1980) là nữ ca sĩ, vũ công nổi tiếng người Đài Loan. Thái Y Lâm từng đạt giải thưởng Nữ ca sĩ hát nhạc Hoa xuất sắc nhất tại lễ trao giải Golden Melody Awards lần thứ 18 và giải Ca khúc xuất sắc nhất của năm tại Lễ trao giải Golden Melody Awards lần thứ 24.

Tiểu sử
Thái Y Lâm từ nhỏ đã sống nội tâm và có phần nhút nhát. Cô đã học chuyên sâu về tiếng Anh trong suốt thời niên thiếu và cuối cùng theo học chuyên ngành Văn học Anh tại trường Đại học công giáo Phụ Nhân. Từ nhỏ, cô đã có sở thích ca hát và đã thử nghiệm nhiều kỹ thuật thanh nhạc khác nhau sau khi nghe những ca khúc nổi tiếng của các danh ca nữ như Đặng Lệ Quân và Vương Phi.

Sự nghiệp

1998-2001: 1019, Don't Stop, Show Your Love, and Lucky Number
Thái Y Lâm bắt đầu tham gia một cuộc thi được tổ chức trên MTV vào lúc 18 tuổi. Cô giành giải nhất và ngay sau đó được Universal Music ký kết hợp đồng.

Thàng 7, năm 1999 cô phát hành single đầu tiên của mình mang tên "Living with the world". Single đã được đông đảo mọi người đón nhận. Dẫn đến việc Thái Y Lâm phát hành album đầu tiên của mình là "Jolin 1019" vào năm 1999. Album đầu tay của cô đã bán ra được hơn 400,000 bản.

Sau thành công của album đầu, tháng 4/2000, Thái Y Lâm phát hành album vol.2 "Don't Stop" và thu được thành công vang dội. Cô cũng phát hành photobook đầu tiên của cô với hình ảnh chủ yếu lấy ở Hawaii. Album đầu tay của cô đã bán ra được hơn 450,000 bản.

Y Lâm đã có sự thay đổi về phong cách của mình trong album thứ 3 "Show your love". Ở độ tuổi ngoài 20 cô hướng đến hình ảnh một người phụ nữ trưởng thành, chín chắn. Tuy nhiên, album không thành công như mong đợi, chỉ bán được 260,000 bản.

Album thứ tư của cô mang đến một số thử nghiệm về âm nhạc và cách biếu diễn vẫn không đem lại doanh số khả quan như 2 album đầu, không có khả năng giúp cô trở nên nổi tiếng như xưa. Suốt một thời gian dài, do mâu thuẫn với công ty quản lý Y Lâm đã không ra mắt bất kì album nào. Trong năm đó, cô chỉ phát hành cuốn sách ảnh thứ hai, với các bức ảnh chụp tại Thái Lan và tham gia bộ phim truyền hình "Hi! Working girls" đóng cặp với La Chí Tường. Tuy nhiên thời điểm đó, 2 người vẫn chưa tạo dựng được tên tuổi nên bộ phim không được chú ý. Vào cuối năm 2001, Hợp đồng của Thái Y Lâm với Universal Music kết thúc.

2002-2005: Magic, Castle, and J-Game
Sau một thời gian hoạt động không hiệu quả ở Universal Music. Thái Y Lâm đầu quân cho Sony BMG. Đây có vẻ là quyết định đúng đắn khi album tiếp theo của cô "Magic" thu được thành công lớn. Single "Spirit Of The Knight" ra mắt thuận lợi mở đường cho album "Magic". Album này đoạt vị trí quán quân trên Bảng xếp hạng các album bán chạy nhất Đài Loan trong 3 tháng liền với hơn 300,000 bản bán ra ở Đài Loan và 1 triệu bản trên toàn châu Á. Album cũng đánh dấu sự hợp tác của cô với Châu Kiệt Luân. Châu sáng tác một số bài hát và góp lời trong ca khúc "Prague Square". Các bài hát thành hit trong album gồm: "Magic", "Say love you", "Prague Square".

Album thứ sáu của Y Lâm "Castle" phát hành năm 2004 thu được kết quả khả quan tương tự album trước với những ca khúc giành được vị trí cao trên các bảng xếp hạng châu Á như: "It's Love", "Rewind", "Pirates". Trong năm này cô cũng ra mắt album "J9" gồm các bản nhạc dance sôi động và 2 bài hát mới.

Năm 2005 cô chuyển sang hình tượng gợi cảm với album "J-Game" và nhận được nhiều sự chú ý. Trong khoảng thời gian thực hiện album rộ lên tin đồn cô chia tay với Châu Kiệt Luân có lẽ vì thế nên nhiều ca khúc trong album được viết bởi các nhạc sĩ mà trước đây cô chưa hợp tác. Trong vòng một tháng album đã tiêu thụ được 1 triệu bản trên toàn châu Á. Album có nhiều bài hit như: "Exclusive Myth", "J-Game", "Sky". Đây cũng là album phòng thu cuối cùng của nữ ca sĩ tại Sony BMG.

2006-2008: Dancing Diva and Agent J
Tháng 2/2006 Y Lâm gia nhập EMI Capitol với mục tiêu tấn công thị trường quốc tế. Tháng 5/2006 cô phát hành album "Dancing Diva" và gây tiếng vang lớn tại thị trường nhạc Hoa ngữ với 2 triệu bản bán ra trên toàn châu Á. Thành công rực rỡ của album đã giúp cô khẳng định vị thế thiên hậu Đài Loan ở độ tuổi 26. Cô cũng tham gia vào công việc sáng tác trong album này. Ca khúc "The Prologue" với phần lời được cho là nói về Châu Kiệt Luân. Album nhận được nhiều đánh giá tích cực. Các hit như: "Dancing Diva," "Pretence," và "A Wonder in Madrid" giúp cô chiến thắng tại các giải thưởng âm nhạc năm 2006 và 2007. Y Lâm giành được 2 giải Most Favorite Female Artist và the Best Mandarin Female Singer Award tại Golden Melody Awards - giải thưởng được xem là Grammy của giới âm nhạc Hoa ngữ. Trong năm này, chuyến lưu diễn thứ hai mang tên "Dancing Forever" thu về thành công lớn. Đây là một trong những chuyến lưu diễn thành công nhất từ trước đến nay của làng nhạc Hoa ngữ.

Album "Agent J" ra mắt tháng 9/2007 được sự đầu tư mạnh tay của hãng đĩa với phần hình ảnh được quay tại 3 quốc gia Anh, Pháp và Thái Lan. Đây tiếp tục là một album thành công của Y Lâm với doanh số tốt. Cô cũng có cơ hội được hợp tác với diva Úc Kylie Minogue trong ca khúc "In My Arms" trích từ album "X" của diva này.

Album tiếng Anh của cô mang tên "Love Exercise" sau nhiều lần trì hoãn cuối cùng được phát hành ngày 30/10/2008. Do là album cuối cùng của cô khi hết hạn hợp đồng với EMI nên "Love Exercise" không được quảng bá nhiều. Dù vậy, lượng tiêu thụ cũng đạt được con số khá lý tưởng

2009-2018: Butterfly, Myself, Muse, and Play
Tháng 3/ 2009, cô đã phát hành album phòng thu thứ 10 mang tên "Butterfly", tạm dịch là Hoa hồ điệp. Album đã bán được hơn 1 triệu bản tại Châu Á, trong đó với hơn 190.000 bản được bán ở Đài Loan,  và trở thành album bán chạy nhất trong năm tại Đài Loan. Các ca khúc như "Butterfly", "Real Man", "Compromise" xuất hiện dày đặc trên các kênh MTV, V Channel. Để tiếp tục quảng bá cho album, cô bắt tay vào thực hiện Butterfly Campus Tour.  Tuy nhiên, cô bị biến dạng xương bàn chân phải, căng cơ đùi và bong gân mắt cá chân phải do tập luyện quá sức vào thời điểm đó. Vào tháng 10 năm 2009, cô đã phát hành album trực tiếp thứ năm của mình, Love & Live , bao gồm các buổi biểu diễn từ hai buổi hòa nhạc Butterfly Concert và Slow Life Concert.  Vào tháng 10 năm 2009, Jolin mở rộng các dự án kinh doanh của mình và đồng sáng lập công ty quản lý và sản xuất âm nhạc của riêng mình mang tên Eternal, với người quản lý của cô, Ke Fu-hung.  Vào tháng 4 năm 2010, Thái Y Lâm trở thành đại sứ Hội chợ triển lãm Đài Loan 2010 và thu âm bài hát chủ đề "Heartbeat of Taiwan"

Tháng 8/2010, Jolin phát hành album phòng thu thứ 11 "Myself" . Đây là album thể hiện sự mạo hiểm của cô khi hầu như tất cả các ca khúc đều là thể loại nhạc dance có tiết tấu nhanh, điều mà chưa có nghệ sĩ Hoa ngữ nào thử. Mặc dù lượng album bán ra thấp nhất trong sự nghiệp của cô với 65.000 bản nhưng nó vẫn trở thành album bán chạy nhất bởi nghệ sĩ nữ tại Đài Loan. Bản hit "Honey Trap" đạt vị trí số 1 tại Hit FM Top 100 Singles of the Year, lần lượt 2 ca khúc "Nothing Left to Say" và "Love Player" cũng đạt #25 và #55 tại Hit FM Top 100 Singles of the Year. MV ca khúc " Honey Trap" với điểm nhấn vũ đạo Vogue được lấy cảm hứng từ thần tượng Madonna của cô và được đề cử cho Best Music Video của giải thưởng Golden Melody Awards. Tháng 12, cô bắt đầu tour diễn vòng quanh thế giới thứ ba Myself thu về 150 triệu Đài tệ với 35 buổi diễn. Một tai nạn đã xảy ra trong buổi tập của cô cho chặng thứ hai của tour diễn. Y Lâm đã bị ngã khi thực hiện động tác lộn ngược trong múa cột khiến cô bị trật khớp cột sống dẫn đến co thắt cơ bắp. Cô đã buộc phải hủy bỏ việc thực hiện điệu nhảy vô cực vốn được lên kế hoạch ban đầu thực hiện trong trạm dừng ở Đài Bắc trong tháng mười hai năm 2012, nhưng cuối cùng cô biểu diễn điệu nhảy này trong trạm dừng ở Cao Hùng vào tháng Tư năm 2013.Vào tháng 7 năm 2011, cô đã phát hành cuốn sách ăn kiêng đầu tiên của mình, Living Slim và nó đã bán được hơn 120.000 bản chỉ riêng tại Đài Loan.

Album phòng thu thứ 12 "Muse" được phát hành vào tháng 9/2012. Jolin miêu tả rằng " Album này bao gồm các khía cạnh về mĩ thuật và âm nhạc diễn tả cách cô gái nên hành động và khẳng định bản thân trong xã hội hiện đại. Được gọi là "kiệt tác nhạc pop",  album nhận được sự hoan nghênh từ các nhà phê bình và bán được hơn 100.000 bản tại Đài Loan và trở thành album bán chạy nhất của một nữ nghệ sĩ của năm tại Đài Loan.  Đĩa đơn chính, "The Great Artist", đạt vị trí thứ hai tại Hit FM top 100 Singles of the year.  Ca khúc "Wandering Poet" đạt vị trí thứ mười trong Top 100 hit FM, 2 bài hit nữa, "Dr. Jolin", đạt vị trí 25 trong Top 100 hit FM, và "Fantasy" đều mang ý nghĩa ủng hộ cộng đồng LBGT+ .  Đồng thời, Thái Y Lâm được đề cử cho Giải thưởng MTV Europe Music Award for Best Asian Act và nhận được ba đề cử giải thưởng Golden Melody cho Album tiếng phổ thông hay nhất, Nữ ca sĩ tiếng phổ thông hay nhất và Video âm nhạc hay nhất cho album Muse và đĩa đơn "The Great Artist ", giành giải Bài hát của năm.  Vào tháng 1 năm 2013, cô đã tham dự MIDEM tại Cannes và biểu diễn tại Paris tại buổi hòa nhạc mang Taiwan Music Night.  Vào tháng 10 năm 2013, cô đã thu âm một đĩa đơn quảng cáo cho nhãn hiệu trang sức Swarovki "Journey", đạt vị trí thứ mười lăm trong Top 100 hit FM.  Vào tháng 10 năm 2013, cô phát hành album trực tiếp thứ sáu, Myself World Tour . Vào tháng 6 năm 2014, trước FIFA World Cup 2014, cô đã thu âm một đĩa đơn tiếng Anh, "Now is the time ", được bao gồm trong album tổng hợp Pepsi Beats of the Beautiful Game , để hỗ trợ World Cup. Trong cùng tháng đó, cô đã thu âm bài hát chủ đề "Kính vạn hoa" cho bộ phim tình cảm lãng mạn Trung Quốc năm 2014, Tiny Times (Tiểu Thời Đại) 3 .  Vào tháng 10 năm 2014, Join trở thành một trong những giám khảo cho cuộc thi hát truyền hình thực tế Rising Star, cùng với Dữ Trừng Khánh, Lý Vũ Xuân và Lý Kiện.

Tháng 11/2014 Thái Y Lâm phát hành album phòng thu thứ 12 "Play", cô nhận xét "Album này là sản phẩm tôi học học hỏi và tích lũy nhiều kinh nghiệm trong vòng 2 năm qua nhờ tham khảo các kịch bản phim, diễn xuất và biểu diễn. Với thứ âm nhạc dí dỏm, tôi mong muốn người nghe cảm nhận được sự vui tuơi, mang lại sũy nghĩ lạc quan cho tương lai". Album thu được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình và dễ dàng trở thành Best album của năm. Ca khúc chủ đề "Play" đạt vị trí số 1 trong top 100 hit FM, ca khúc "The Third Person and I" đạt vị trí số 8 trong top 100 hit FM. MV "Play" trở thành MV đạt nhiều lượt xem nhất tại Đài Loan năm 2014 và giúp cô nhận được sự chú ý của quốc tế.Nolan Feeney từ tạp chí Time nhận xét: "Đây có thể là video nhạc pop hay nhất năm." Cô được đề cử ở hạng mục Best Taiwanese Act bởi giải thưởng MTV Europe Music. Album nhận được tổng cộng 10 đề cử tại giải thưởng Golden Melody lần thứ 26 và 1 đề cử ở lần thứ 27, và đã chiến thắng ở hạng mục Best Mandarin Album and Best Vocal Recording Album. Jolin bắt đầu tour lưu diễn vòng quanh thế giới lần thứ 4 Play vào tháng 5/2015 tại Đài Bắc. Vào tháng 12/2015 cô biểu diễn Play tại 2015 Mnet Asian Music Award và nhận giải Best Asian Artist.

Tháng 2/2016, Thái Y Lâm tham gia lồng tiếng cho nhân vật Judy Hopps trong movie hoạt hình của Disney "Zootopia" phiên bản phát hành tại Đài Loan.Vào tháng 5 năm 2016, Jolin đã biểu diễn trong một sự kiện đặc biệt do chương trình âm nhạc Hàn Quốc M Countdown tổ chức tại Trung Quốc.  Vào tháng 9 năm 2016, cô hợp tác với DJ người Thụy Điển Alesso và phát hành một đĩa đơn tiếng Anh, "I Wanna know",  đạt vị trí 25 trong Top 100 hit FM. Đồng thời, cô và Alesso đã tham dự Hội nghị âm nhạc quốc tế châu Á - Thái Bình Dương thảo luận về những gì cần thiết để thu hẹp khoảng cách giữa Đông và Tây trong âm nhạc điện tử.  Vào tháng 10 năm 2016, cô và Alesso đã cùng nhau biểu diễn đĩa đơn "I Wanna know" và phiên bản phối lại bài hát của cô "Play" tại Storm Music Festival ở Thượng Hải.  Trong cùng tháng, Jolin đã cộng tác với nhà sản xuất Đài Loan Starr Chen và phát hành một single mới, "Ego-Holic", bài hát đạt vị trí 52 trên Hit FM Top 100.  Trong tháng 12 năm 2016, Các bài hát của cô đã có hơn 100 triệu lượt tải xuống trong 10 năm qua thông qua Migu Music, một ứng dụng âm nhạc trực tuyến thuộc China Mobile, giúp cô trở thành nữ nghệ sĩ châu Á doanh thu cao nhất.  Vào tháng 5 năm 2017, cô đã phát hành một đĩa đơn mới, "Give love " cho Ngày của Mẹ 2017 và để quảng bá một chiến dịch quan tâm công chúng có liên quan do đài truyền hình Đại Ái Đài Loan tổ chức.  Trong tháng 6 năm 2017, cô đã cộng tác với Hà Lan DJ Hardwell và phát hành một single tiếng Anh "We Are One", bài hát đạt vị trí 99 trên Hit FM Top 100.  Trong tháng 11 năm 2017, cô thu âm bài hát chủ đề "On Happiness Road" cho bộ phim hoạt hình Đài Loan 2018 cùng tên.  Vào tháng 12 năm 2017, cô đã thu âm bài hát chủ đề, "Stand Up"cho movie của Trung Quốc Monster Hunt 2 .  Vào tháng 1 năm 2018, Jolin đã phát hành album trực tiếp thứ bảy của mình Play World Tour .  Vào tháng 6 năm 2018, cô đã thu âm bài hát chủ đề kỷ niệm 10 năm mang tên "The Player" cho trò chơi Dungeon & Fighter .

2018 - nay: Ugly Beauty
Vào tháng 12 năm 2018, Thái Y Lâm ký hợp đồng thu âm một lần nữa với Sony Music Đài Loan. Trong cùng tháng đó, cô đã phát hành album phòng thu 14 của mình "Ugly Beauty". Album đã hợp nhất pop với một loạt các thể loại như trap, house, reggae và gothic rock.Album có xu hướng vượt qua tiêu chuẩn thẩm mỹ truyền thống và khám phá tính lưỡng cực của cảm giác con người.  Các nhà phê bình âm nhạc đã phản ứng tích cực đối với album, gọi đây là sản phẩm âm nhạc hàng đầu C-pop. Album đứng đầu các bảng xếp hạng tại Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao, Malaysia, Philippines, Singapore và Đài Loan.  Album trở thành album bán chạy nhất của nữ nghệ sĩ tại Đài Loan trong 2018.  Năm tiếp theo, album trở thành album kỹ thuật số bán chạy nhất của một nữ nghệ sĩ Hồng Kông / Đài Loan mọi thời đại ở Trung Quốc và Jolin trở thành nữ nghệ sĩ kỹ thuật số bán chạy nhất Hồng Kông / Đài Loan mọi thời đại trong nước.  Đĩa đơn chính, "Ugly Beauty", đứng đầu các bảng xếp hạng ở Trung Quốc, Malaysia và Đài Loan và lọt vào top 10 tại Hồng Kông, Singapore và Philippines.  Bài hát cũng đạt vị trí số 1 trong Top 100 hit FM, khiến cô trở thành ca sĩ có nhiều bài hát số đạt no 1 trên bảng xếp hạng này  Vào tháng 1 năm 2019, Thái Y Lâm làm huấn luyện viên chuơng trình truyền hình thực tế sống còn của nhóm nhạc nam Trung Quốc, mùa thứ hai của Idol Produce, với Lay Trương Nghệ Hưng, Lý Vinh Hạo, MC Jin và The8 Từ Minh Hạo.  Vào tháng 5 năm 2019, album "Ugly Beauty" đã nhận được 7 đề cử tại Lễ trao giải Golden Melody lần thứ 30. Album được đề cử cho Album của năm, Album hay nhất bằng tiếng Quan thoại và Album thu âm giọng hát hay nhất, ca khúc "Womxnly" đã được đề cử cho Bài hát của năm, Thái Y Lâm được đề cử cho Ca sĩ nữ xuất sắc nhất tiếng phổ thông, và cô cùng với Starr Chen được đề cử cho Nhà sản xuất đĩa đơn xuất sắc nhất cho ca khúc " Ugly Beauty ".  Album cuối cùng đã giành giải Album của năm và bài hát "Womxnly" giành giải Bài hát của năm.  Vào tháng 11 năm 2019, hợp tác với ca sĩ Trung Quốc Vuơng Tuấn Khải phát hành một đĩa đơn có tựa đề "Gravity".  Vào tháng 12 năm 2019, cô bắt đầu chuyến lưu diễn thế giới thứ 5 "Ugly beauty" . Vào tháng 4 năm 2020, Jolin đã phát hành một đĩa đơn có tựa đề "Fight as One" với ca sĩ Hồng Kông Trần Dịch Tấn để kêu gọi chiến đấu chống lại đại dịch COVID-19.Vào tháng 7 năm 2020, video âm nhạc "Lady in Red" trong album Ugly Beauty được đề cử cho Video âm nhạc xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Kim khúc lần thứ 31.  Vào tháng 11 năm 2020, Thái Y Lâm phát hành ba bài hát "Who Am I", "Opposite", and "Turn Back Time" cho bộ phim truyền hình Trung Quốc năm 2020 The Wolf .  Vào tháng 3 năm 2021, cô hợp tác với DJ người Hà Lan R3hab và phát hành một đĩa đơn tiếng Anh "Stars Align"

Nghệ thuật

Phong cách âm nhạc
Âm nhạc của Thái Y Lâm đã trở thành chủ để phân tích và bàn tán.Tờ China Times nhận xét điều đã mang lại thành công cho Jolin "chắc chắn không phải là tài năng bẩm sinh nổi bật. Là một ca sĩ hay vũ công, tài năng của cô ấy có vẻ khiêm tốn".  Và khẳng định thành công của cô chủ yếu là do nỗ lực và sự siêng năng.  Sự nghiệp âm nhạc của cô là sự thử nghiệm liên tục với những ý tưởng âm nhạc mới và hình ảnh mới.  Grant kết luận rằng đã khẳng định mình là "Nữ hoàng nhạc C-Pop ",  Jolin sẽ không dừng lại ở đó mà còn tiếp tục sáng tạo.  Trước khi nổi lên như một ngôi sao nhạc dance-pop, Y Lâm bắt đầu sự nghiệp của mình với tư cách là một thần tượng tuổi teen. Kể từ khi phát hành album đầu tay, 1019 (1999) như dự báo trước một số xu hướng trong các tác phẩm sau này, Jolin đã dành những năm đầu sự nghiệp kết hợp các ca khúc nhạc teen pop vui nhộn và bản ballad chủ yếu thu hút thanh thiếu niên.  Nguồn gốc dance-pop ban đầu có thể được tìm thấy trong album thứ hai, Don't Stop (2000), đặc biệt là đĩa đơn đầu tiên thành công cùng tên. Thái Y Lâm chuyển sang hướng dance-pop có nhịp độ cao hơn với album Magic (2003), bao gồm các yếu tố của nu-disco và hip hop. Các bài hát của album tiết lộ một số xu hướng chính tiếp tục xác định thành công và cô tiếp tục tạo ra các bài hát ballad và dance với nhịp điệu mạnh mẽ ở 2 album tiếp là Castle (2004) và J-Game (2005).  Tuyên bố sự trưởng thành trong nghệ thuật phải là album Dancing Diva (2006) và Agent J (2007) mang ảnh hưởng nặng nề bởi synth-pop và electropop.  Kể từ đó, Thái Y Lâm bắt đầu là một diva dance-pop, trong một thời đại không có bất kỳ ca sĩ Trung Quốc nào như vậy để nói đến, và cô ấy bắt đầu có vai trò to lớn trong việc phổ biến dance-pop như một dòng nhạc chính thống ở Trung Quốc. Myself (2010) và Muse (2012) cũng mang phong cách nhạc điện tử cao. Myself được coi là một trong album mạo hiểm nhất của cô ấy với hầu hết các bài hát đều là những bản nhạc dance, điều mà trước đây chưa một ca sĩ Trung Quốc nào thử sức.  Muse chứa đựng các yếu tổ của thể loại nhạc progressive house,trance, and techno. Jolin đã kết hợp các yếu tố của dubstep và trap trong Play (2014),  và thử nghiệm với nhiều loại nhạc tropical house, trống & bass, và reggae trong Ugly Beauty (2018).

Giọng hát
Thái Y Lâm sở hữu một giọng nữ trung trầm. Cô ấy đã trở thành quán quân tại một cuộc thi hát của MTV và đã sử dụng âm sắc giọng hát nữ tính, tươi sáng trong các album đầu tiên của mình.  Tuy nhiên, cô đã bị chỉ trích trong những năm đầu về giọng hát của mình do âm vực hạn chế.  Nhà sản xuất Bing Wang, người đã hợp tác với Jolin trong album Magic (2003) nhấn mạnh giọng điệu và âm sắc của cô ấy là đặc biệt, nhưng anh ấy khẳng định rằng "cô ấy không có một giọng hát thiên bẩm."  Năm 2007, Tsai giành được Giải thưởng Giai điệu vàng cho Nữ ca sĩ tiếng Quan Thoại hay nhất, và đây là lần đầu tiên giọng hát của cô được các giải thưởng âm nhạc chuyên nghiệp công nhận. Tuy nhiên, chiến thắng của cô cho Nữ ca sĩ tiếng Quan Thoại xuất sắc nhất đã gây ra tranh cãi từ các nhà phê bình.  Ban giám khảo giải thưởng trả lời rằng "cô ấy đã thắng nhờ tài năng toàn diện và sức hút phổ biến của nhạc pop."  Sam Chen, chủ tịch của Warner Music Đài Loan, nhận xét rằng cô ấy "không phải là một giọng ca bẩm sinh nhưng đã được học với các huấn luyện viên thanh nhạc."  Trước khi thu âm hầu hết tất cả các album phòng thu của mình, Jolin đã tham gia các buổi học thanh nhạc, giúp tăng âm vực của cô.  Nhà sản xuất Tiger Chung, người đã hợp tác với cô trong album Play đã khen ngợi giọng hát và nội lực của cô.  Tuy nhiên, Play đã không mang về cho cô ấy một đề cử Giải Giai điệu vàng cho Nữ ca sĩ tiếng Quan Thoại xuất sắc nhất.  Nó đã làm dấy lên một cuộc tranh cãi giữa công chúng, và ban giám khảo giải thưởng trả lời rằng họ nghi ngờ việc lạm dụng chỉnh sửa cao độ trong các bài hát của album.  Tuy nhiên, quản lý của Jolin, Tom Wang, bác bỏ những tin đồn, "chúng tôi hoan nghênh những ai đang nghi ngờ đến xem buổi biểu diễn trực tiếp của cô ấy. Tôi tự tin với khả năng của cô ấy," ông nói.  Nhà phê bình Chen Le-jung, sau khi xem buổi biểu diễn trực tiếp của cô ấy trong Play World Tour, đã nhận xét rằng Tsai "có thể ngân dài và chuyển đổi âm vực dễ dàng".

Ảnh hưởng
Thái Y Lâm từng nói những người có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp âm nhạc của cô như Whitney Houston, Mariah Carey, Destiny's Child và Madonna. Cô cho biết Whitney Houston và Mariah Carey là "hai nghệ sĩ yêu thích" của cô mà cô thường hát thời thơ ấu.  " Hero " của Mariah Carey và " Greatest Love of All " của Whitney Houston là hai trong số những bài hát cô trình diễn trong cuộc thi hát MTV và giúp cô nhận giải quán quân.  Jolin cũng trích dẫn ảnh hưởng lớn của Destiny's Child trong sự nghiệp âm nhạc ban đầu của cô, và cô khen ngợi giọng hát và vũ đạo mạnh mẽ của họ.  Kể từ Dancing Diva (2006), Jolin được so sánh với Madonna về khả năng biểu diễn trên sân khấu. Cô tự nhận xét rằng "Tôi là một người hâm mộ cuồng nhiệt của Madonna. Cô ấy là người mà tôi rất ngưỡng mộ. Tôi muốn trở thành một ngôi sao như cô ấy."  Biên đạo múa Chang Sheng-Feng, người đã cộng tác với Jolin từ khi cô mới ra mắt, nói rằng cô đã dành thời gian để xem buổi biểu diễn trực tiếp của Madonna. Cô cũng mô tả rằng "Mỗi bước nhảy của Madonna đều rất mạnh mẽ, và đó là phong cách biểu diễn trên sân khấu mà tôi muốn hướng tới."  Trong chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới J1 (2004-2006), Jolin xuất hiện trên sân khấu trên một bục cao và thực hiện các tư thế yoga, và sau đó cô ấy tuyên bố rằng nó được lấy cảm hứng từ Madonna 'Re-Invention World Tour (2004);  Video âm nhạc "Honey Trap" của Myself (2010) với điệu Vougue đặc trưng để tri ân Madona, người đã đưa nhạc dance trở nên phổ biến rộng rãi trong nền âm nhạc chính thống, và nó tương tự như những gì cô muốn làm ở Trung Hoa.  Thái Y Lâm nhận xét, "ca sĩ nhạc pop nên thách thức các khái niệm đã có từ trước và dẫn dắt khán giả chấp nhận các thể loại âm nhạc mới; các tác phẩm của Madonna đã gây tranh cãi và có phần bị chỉ trích khi vừa mới ra mắt nhưng sau nhiều năm chúng được coi là kiệt tác."  Cô ấy cũng nhắc tới Janet Jackson,Kylie Minogue, Lâm Ức Liên, Vương Phi, Coco Lee và Trương Huệ Muội như là nguồn cảm hứng

Hình tượng công chúng
Nổi tiếng với việc đổi mới phong cách và hình ảnh của mình, âm nhạc và gu thời trang của Thái Y Lâm được giới truyền thông và công chúng chú ý.  Mặc dù cô ấy có ngoại hình khiêm tốn trong những năm đầu nhưng hình tượng và thời trang của cô ấy đã thay đổi nhiều lần kể từ khi phát hành album phòng thu thứ năm, Magic (2003).  Vào khoảng thời gian phát hành Magic , tạp chí Ray của Nhật Bản đã đặt tên cô là "người tạo ra xu hướng của Đài Loan".  Tuy nhiên, nhiều nhà phê bình cho rằng phong cách của cô vào thời điểm đó quá giống với ca sĩ Nhật Bản Ayumi Hamasaki. Trong một cuộc phỏng vấn trước công chúng, cô nói về sự so sánh với Hamasaki: "Thời trang là xu hướng thịnh hành khi một người ăn mặc, nhưng không liên quan gì đến bản sao; tôi cảm thấy rất vinh dự khi được so sánh với cô ấy, nhưng chúng tôi khác nhau mặc dù chúng tôi có gu thời trang giống nhau. "  Khi bắt đầu chuyến lưu diễn đầu tiên, J1 World Tour (2004–2006), Jolin chủ yếu rũ bỏ hình ảnh ngây thơ của mình để có một vẻ ngoài gợi cảm hơn.  Năm 2006, Tsai nhận được Giải thưởng MTV Châu Á cho Giải Phong cách.  Đồng thời, Yahoo! Đài Loan mệnh danh cô là nghệ sĩ phong cách nhất Đài Loan.  Từ năm 2007, Jolin đã được mời đến xem các tuần lễ thời trang "Big Four" (London, Paris, Milan, NewYork) , Met Gala, và Fashion Show của Victoria 's Secret, khiến cô ca sĩ Trung Quốc đầu tiên đã được chính thức mời tham dự tất cả các sự kiện thời trang đáng chú ý.  Sự xuất hiện của cô đã đưa cô lên trang bìa của các tạp chí như Elle , Harper's Bazaar , Marie Claire , và Vogue . Thái Y Lâm cũng được coi là một biểu tượng giới tính.  Năm 2006, FHM Đài Loan xếp cô thứ mười bốn trong danh sách "100 phụ nữ gợi cảm nhất thế giới". Cô cũng đã có mặt trong top 10 danh sách 8 lần trong 10 năm sau đó. Năm 2016, FHM Đài Loan xếp cô đầu tiên trong danh sách.

Jolin được coi là một "sản phẩm chất lượng" trong làng nhạc C-pop khi trong những năm đầu cô ấy hầu như tuân theo sự sắp xếp của các hãng sản xuất cho mục đích thương mại  Kể từ Magic (2003), mỗi album phòng thu của cô đều ít nhất đã trở thành album bán chạy nhất của một nữ nghệ sĩ trong năm ở Đài Loan. Dancing Diva (2006), Agent J (2007) và Butterfly (2009) thậm chí còn trở thành album bán chạy nhất của năm ở Đài Loan.  Jolin được coi là một trong những nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao nhất thế kỷ 21. Năm 2010, Forbes Trung Quốc bắt đầu báo cáo về thu nhập của những người nổi tiếng Trung Quốc sinh ra ở Hồng Kông, Đài Loan và nước ngoài. Năm 2010, Forbes xếp cô thứ bảy trong danh sách " Forbes China Celebrity 100 " với 222 triệu Đài tệ, đưa cô trở thành nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao nhất trong năm.  Năm 2011 và 2012, cô xếp thứ mười lăm và thứ bảy trong danh sách lần lượt với 262 triệu Đài tệ và 397 triệu Đài tệ, trở thành nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao thứ hai trong cả hai năm.  Năm 2013 và 2014, cô đứng thứ 9 và 20 trong danh sách với 478 triệu Đài tệ và 260 triệu Đài tệ, trở thành nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao nhất trong cả hai năm. Năm 2015, cô đứng thứ 16 trong danh sách với 252 triệu Đài tệ, trở thành nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao thứ hai trong năm.  Năm 2017, do sức ảnh hưởng của ngành công nghiệp âm nhạc Trung Quốc ngày càng giảm,  cô xếp thứ ba trong danh sách với 229 triệu Đài tệ, nhưng vẫn trở thành nữ ca sĩ Trung Quốc được trả lương cao thứ ba trong năm.  Tính đến tháng 12 năm 2014, tài sản ròng của Thái Y Lâm ước tính là hơn 2 tỷ Đài tệ.  Với hơn 43 triệu người theo dõi trên Sina Weibo và 4 triệu trên Instagram, Forbes đã liệt kê Jolin vào danh sách 100 Digital Stars châu Á, điều này nhấn mạnh cô là một trong những người nổi tiếng có ảnh hưởng nhất châu Á - Thái Bình Dương trên mạng xã hội.

Có một nền tảng người hâm mộ bao gồm chủ yếu là phụ nữ và đồng tính nam, Jolin được coi là một biểu tượng đồng tính.  Năm 2007, "Bravo Lover" của cô đã trở thành bài hát chủ đề của cuộc diễu hành Đài Loan Tự hào năm 2007.  Các bài hát khác của cô, bao gồm "Fantasy", "Dr. Jolin", "Gentlewoman", "We All Different, Yet the Same" và "Womxnly", tất cả đều phục vụ khán giả đồng tính và ủng hộ đồng giới đón nhận. Năm 2012, cô ký đơn kêu gọi chính phủ Đài Loan thông qua Đạo luật Bình đẳng Hôn nhân và hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới ở Đài Loan.Jolin đã được trao giải Biểu tượng tại Lễ trao giải Cột mốc LGBT Châu Á lần thứ 2 để ca ngợi cô ấy đã gạt bỏ áp lực của dư luận và đánh giá cao việc cô ấy sử dụng sức ảnh hưởng của mình để ủng hộ tình yêu đồng giới trong khu vực nói tiếng Trung.  Vào năm 2015, Jolin xuất hiện trên trang bìa của tạp chí chủ đề đồng tính nữ Lezs .  Trong một cuộc phỏng vấn với Lezs , cô ấy nói về chứng kỳ thị đồng tính và ủng hộ mọi người hãy đón nhận mọi loại tình yêu.  Cô ấy nói, "chúng ta phải cho họ thời gian để hiểu nhau, vì định nghĩa về tình yêu khác nhau giữa mỗi người."  Trong Play World Tour của cô ấy(2015–2016), Jolin đã có bài phát biểu ủng hộ những người chuyển giới, đồng thời lên tiếng phản đối tình trạng bắt nạt trẻ em và thanh thiếu niên nói chung, bao gồm bắt nạt thanh thiếu niên đồng tính và một vụ tự tử gần đây có liên quan ở Đài Loan

Đời sống cá nhân
Đời sống tình cảm của Thái Y Lâm luôn thu hút sự quan tâm của công chúng và giới truyền thông ngay những năm đầu,cô đã có tin đồn với 3 nam nghệ sĩ Châu Kiệt Luân, Bành Vu Yến và Cẩm Vinh. Vào tháng 1 năm 2001, Thái Y Lâm và ca sĩ Châu Kiệt Luân gặp nhau trên chương trình tạp kỹ Đài Loan " Tôi đoán tôi đoán tôi đoán tôi đoán "  ; vào tháng 3 cùng năm, Châu Kiệt Luân là khách mời biểu diễn tại "Show Your Love Concert" của Thái Y Lâm ở Bản Kiều (Tân Bắc) và cả 2 liên tục có sự hợp tác qua nhiều bài hát. Vào tháng 12 năm 2001, Jolin và Jay lần đầu tiên được bắt gặp ăn tối tại một quán rượu ở Shinjuku, Nhật Bản. Mặc dù họ không thừa nhận mối quan hệ của mình, nhưng chuyện tình cảm của họ là mối quan hệ không công khai trong những năm đó.Tuy nhiên, vào tháng 2 năm 2005, Châu được phát hiện đang đi mua sắm thân mật với người dẫn chương trình tin tức Đài Loan Hầu Bội Sâm ở Shibuya, Nhật Bản. Kể từ đó, cô cố tình tránh gặp Châu và Hầu trong các sự kiện chung.Vào tháng 6 năm 2010 Jolin gây sốc khi là khách mời biểu diễn trong đêm concert The Era world tour của Jay, từ đó mối quan hệ của họ bình thường hóa và Jay tiếp tục trở thành khách mời trong 2 concert Myself world tour của Jolin vào 2011. Sau đó trong 1 cuộc điện thoại với MC Đào Tinh Oánh, Thái Y Lâm lần đầu tiên thừa nhận mối quan hệ với Châu Kiệt Luân. Ngoài ra, cô nói rằng vì Châu lừa dối cô, cô cảm thấy thất vọng và chia tay với Châu.Vào tháng 1 năm 2007, Thái Y Lâm và nam diễn viên Đài Loan Bành Vu Yến được phát hiện đang đi mua sắm tại một trung tâm mua sắm ở London. Vào tháng 9 năm 2008, Bành xảy ra mâu thuẫn với công ty quản lý của anh lúc bấy giờ là Power Generation và nguyên nhân được cho là công ty này đã cố gắng cắt ngang mối tình của anh với cô và sau đó họ chia tay.  Vào tháng 8 năm 2009, quản lý cũ của Bành là Liu Wei-tzu gián tiếp xác nhận rằng cả hai có mối quan hệ với nhau và họ đã có mối quan hệ hơn ba năm kể từ giữa năm 2006.  Lý do chia tay của cả hai được nghi ngờ là do mẹ của Bành Vu Yến không thích Thái Y Lâm không muốn công khai mối quan hệ và ngăn cản hai người phát triển của mối quan hệ ấy. Vào tháng 7 năm 2010, người mẫu New Zealand Cẩm Vinh (Vivian Dawson) góp mặt trong video âm nhạc của "Love Player" của Jolin.  Vào tháng 9 năm 2010, họ được phát hiện hẹn hò ở Tokyo. Vào tháng 2 năm 2013, Dawson đưa cô về thăm cha mẹ và họ hàng của anh ở New Zealand, và mối quan hệ của họ được cho là đã ổn định.  Vào tháng 12 năm 2016, quản lý của cô là Tom Wang xác nhận rằng Thái Y Lâm và Cẩm Vinh đã chia tay một cách êm đẹp vào tháng 11 và vẫn là bạn thân

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

Cover albums

Album Tổng hợp

Remix albums

Album trực tiếp

Non-album

Lưu diễn
 J1 World Tour (2004–06)
 Dancing Forever World Tour (2006–09)
 Myself World Tour (2010–13)
 Play World Tour (2015–16)

Phim

Truyền hình

Feature films

Phim ngắn

Game show

Giải thưởng

CCTV-MTV

Chinese Music Awards

100 nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng nhất Trung Quốc (Forbes.com)

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Thái Y Lâm VeVo Youtube

 Thái Y Lâm IG
 Thái Y Lâm Weibo

Nữ ca sĩ Đài Loan
Nghệ sĩ của Warner Music Group
Nhạc sĩ nhạc dance
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên điện ảnh Đài Loan
Nữ diễn viên Đài Bắc
Nữ ca sĩ thế kỷ 20
Nghệ sĩ của Sony BMG
Nghệ sĩ của Capitol Records
Người họ Thái


title: 19450 Sussman

text:
19450 Sussman (1998 FF125) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19450 Sussman

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Kisaura sura

text:
Kisaura sura là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Kisaura


title: Praia a Mare

text:
Praia a Mare là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Cosenza trong vùng Calabria miền nam nước Ý.
Đô thị Praia a Mare có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cosenza


title: Megacerus coryphae

text:
Megacerus coryphae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1795.

Chú thích

Tham khảo

Megacerus


title: Quảng Hà (huyện cũ)

text:
Quảng Hà là một huyện cũ của tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam, tồn tại từ năm 1969 đến năm 2001.

Địa lý
Huyện Quảng Hà nằm ở phía đông bắc tỉnh Quảng Ninh, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp thị xã Móng Cái (nay là thành phố Móng Cái)
 Phía tây giáp các huyện Tiên Yên và Bình Liêu
 Phía nam giáp vịnh Bắc Bộ
 Phía bắc giáp Trung Quốc.

Trước khi giải thể vào năm 2001, huyện Quảng Hà có diện tích 784,4 km².

Lịch sử
Huyện được thành lập vào ngày 4 tháng 6 năm 1969 trên cơ sở hợp nhất huyện Đầm Hà và huyện Hà Cối.

Khi hợp nhất, huyện Quảng Hà có 2 thị trấn: Hà Cối, Đầm Hà và 25 xã: Cái Chiên, Chúc Bài Sơn, Dực Yên, Đại Bình, Đại Lại, Đại Điền Nam, Đại Điền Nùng, Đầm Hà, Đầm Hà Động, Đường Hoa, Hà Cối Nam, Hà Cối Nùng, Lăng Khê, Lập Mã, Mã Tế Nam, Mã Tế Nùng, Mộc Bài, Nà Pá, Phú Hải, Quất Đoài, Thanh Y, Tiến Tới, Tân Bình, Tân Lập, Tấn Mài.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 17-CP. Theo đó:
Đổi tên thị trấn Hà Cối thành thị trấn Quảng Hà
Đổi tên xã Hà Cối Nam thành xã Quảng Trung
Đổi tên xã Đại Điền Nùng thành xã Quảng Long
Đổi tên xã Đại Điền Nam thành xã Quảng Điền
Đổi tên xã Đại Lại thành xã Quảng Phong
Đổi tên xã Hà Cối Nùng thành xã Quảng Chính
Đổi tên xã Mã Tế Nùng thành xã Quảng Minh
Đổi tên xã Mã Tế Nam thành xã Quảng Thành
Đổi tên xã Lập Mã thành xã Quảng Thắng
Đổi tên xã Quất Đoài thành xã Quảng Nghĩa
Đổi tên xã Mộc Bài thành xã Quảng Tân
Đổi tên xã Nà Pá thành xã Quảng An
Đổi tên xã Thanh Y thành xã Quảng Lâm
Đổi tên xã Đầm Hà Động thành xã Quảng Lợi
Đổi tên xã Lăng Khê thành xã Quảng Thịnh
Đổi tên xã Chúc Bài Sơn thành xã Quảng Sơn
Đổi tên xã Tấn Mài thành xã Quảng Đức.

Ngày 10 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 63-HĐBT. Theo đó:
Giải thể xã Tân Lập, địa bàn sáp nhập vào xã Đầm Hà và xã Đại Bình
Giải thể thị trấn Đầm Hà, địa bàn sáp nhập vào xã Đầm Hà
Chuyển xã Quảng Nghĩa về huyện Hải Ninh (nay là thành phố Móng Cái) quản lý.

Ngày 28 tháng 5 năm 1991, tái lập thị trấn Đầm Hà.

Như vậy, huyện Quảng Hà có 25 đơn vị hành chính gồm 2 thị trấn: Quảng Hà (huyện lỵ), Đầm Hà và 23 xã: Cái Chiên, Đại Bình, Đầm Hà, Dực Yên, Đường Hoa, Phú Hải, Quảng An, Quảng Chính, Quảng Điền, Quảng Đức, Quảng Lâm, Quảng Lợi, Quảng Long, Quảng Minh, Quảng Phong, Quảng Sơn, Quảng Tân, Quảng Thắng, Quảng Thành, Quảng Thịnh, Quảng Trung, Tân Bình, Tiến Tới.

Ngày 29 tháng 8 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị định 59/2001/NĐ-CP. Theo đó, chia huyện Quảng Hà thành hai huyện Hải Hà (tức huyện Hà Cối cũ) và Đầm Hà.

 Huyện Đầm Hà có thị trấn Đầm Hà và 8 xã: Đại Bình, Đầm Hà, Dực Yên, Quảng An, Quảng Lâm, Quảng Lợi, Quảng Tân, Tân Bình.
 Huyện Hải Hà (tức huyện Hà Cối cũ) có thị trấn Quảng Hà và 15 xã: Cái Chiên, Đường Hoa, Phú Hải, Quảng Chính, Quảng Điền, Quảng Đức, Quảng Long, Quảng Minh, Quảng Phong, Quảng Sơn, Quảng Thắng, Quảng Thành, Quảng Thịnh, Quảng Trung, Tiến Tới.

Chú thích

Xem thêm

Hành chính Quảng Ninh
Huyện cũ Việt Nam


title: Lasioglossum eremaean

text:
Lasioglossum eremaean là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1995.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1995


title: Quận Pierce, Nebraska

text:
Quận Pierce là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.

Quận này được đặt tên theo Tổng thống Franklin Pierce. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 7266 người. Quận lỵ đóng ở Pierce.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1490 km2, trong đó có 3,4 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska

Khu vực thống kê tiểu đô thị Norfolk
Khu dân cư thành lập năm 1859
Lãnh thổ Nebraska 1859


title: Monolepta kabakovi

text:
Monolepta kabakovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Teucholabis denuda

text:
Teucholabis denuda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Oediopalpa varipes

text:
Oediopalpa varipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Oediopalpa


title: Gondrin

text:
Gondrin  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Các bài sonnet của William Shakespeare

text:
Các bài Sonnet của Shakespeare, hay đơn giản là các bài Sonnet, là một bộ các bài thơ được viết dưới dạng sonnet (bài thơ có 14 câu có vần với nhau theo một kiểu cách xác định nào đó) bởi William Shakespeare về những đề tài như tình yêu, cái đẹp, chính trị, và cái chết. Có lẽ chúng đã được sáng tác trong một khoảng thời gian là vài năm. Tất cả 154 bài thơ đã xuất hiện trong một tuyển tập năm 1609, gồm 152 bài sonnet chưa từng được xuất bản trước đó và hai bài thơ, số 138 ("When my love swears that she is made of truth") và 144 (Two loves have I, of comfort and despair), đã được xuất bản trong một hợp tuyển năm 1599 có tựa đề The Passonate Pilgrim.

Các bài sonnet đã được xuất bản dưới những điều kiện lịch sử không rõ ràng. Dù các tác phẩm này được viết bởi Shakespeare, không ai biết liệu nhà xuất bản, Thomas Thorpe, đã sử dụng một bản thảo được Shakespeare chấp thuận hay một bản sao không được ông cho phép. Hơn nữa, có một lời đề tặng bí ẩn ở phần đầu đề cập đến một "Ông M.H." nào đó như là "cha đẻ duy nhất" ("the onlie begetter") của những bài thơ được xuất bản bởi Thomas Thorpe, nhưng không ai rõ người này là ai. Lời đề tựa nói rằng nhà thơ này là người "Bất tử" ("Ever-living"), đây là cụm từ đã đổ thêm dầu vào cuộc tranh cãi về liệu Shakespeare có phải là tác giả của những bài sonnet này hay không vì nó thường được sử dụng để miêu tả người đã khuất (Chính Shakespeare đã dùng cụm từ này theo cách ấy trong Henry VI, phần 1 (IV, iii, 51-2) miêu tả vua Henry V băng hà là "người sống mãi của trí nhớ" (that ever-living man of memory"). Những người tranh cãi về nguồn tác giả tin rằng cụm từ này chỉ ra rằng tác giả thật sự của những bài sonnet đã chết trước 1609, trong khi Shakespeare của Stratford sống đến tận năm 1616. Ngoài ra việc tên của Shakespeare được viết gạch nối ở trang tiêu đề và trên đầu mỗi trang khác của quyển sách đã làm phức tạp thêm sự không nhất trí này.

Mười bảy bài sonnet đầu tiên được viết cho một người đàn ông trẻ tuổi, thúc giục anh cưới vợ và có con, và bằng cách đó, truyền vẻ đẹp của anh ta cho đời sau. Những bài này được gọi là các bài sonnet sinh sản. Tuy vậy phần lớn các bài từ 18-126 được viết cho một người đàn ông trẻ nhằm bày tỏ tình yêu mến của nhà thơ đến với anh ta. Sonnet 127-152 được sáng tác về một "người Phụ nữ Đen" để giãi bày lòng mến mộ của ông đối với cô. Hai bài sonnet 153-154, mang tính phúng dụ. Khoảng 30 bài cuối được viết về một số vấn đề, như sự phản bội của chàng trai trẻ với người phụ nữ của nhà thơ, giải pháp của bản thân để kiểm soát dục vọng của chính mình, những phê bình về thế giới vân vân.

Những bài sonnet được tuyển chọn
Dưới đây là một số bài sonnet được tuyển chọn.

Sonnet 18

Sonnet 30

Sonnet 73

Sonnet 154

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Sonnets – Compare two sonnets side-by-side, see all of them together on one page, or view a range of sonnets (from Open Source Shakespeare)
 The Sonnets – Full text and commentary.
 The Sonnets  – Plain vanilla text from Project Gutenberg
 Shakepeare's Sonnets Overview of each in modern English
 Free audiobook from LibriVox
 Complete sonnets of William Shakespeare – Listed by number and first line.
 Gerald Massey - 'The Secret Drama of Shakspeare's Sonnets (1888 edition)
 Discussion of the identification of Emily Lanier as the Dark Lady
 Shakespeare Sonnet Shake-Up "Remix" Shakespeare's sonnets
 'The Monument' by Hank Whittemore a new interpretation of Shakespeare's Sonnets

William Shakespeare
Thơ của William Shakespeare
Sonnet
Thơ Anh


title: Gia Nghĩa (huyện)

text:
Huyện Gia Nghĩa (phồn thể: 嘉義縣, bính âm Hán ngữ: Jiāyì Xiàn, bính âm thông dụng: Jiayì Siàn) là một huyện ở Tây Nam Đài Loan, bao quanh thành phố Gia Nghĩa nhưng không bao gồm thành phố này. Huyện rộng 1901,67 km² và có 548.801 nhân khẩu (tháng 1/2009).

Hành chính

Thành phố
 Thái Bảo (太保市)
 Phác Tử (朴子市)

Trấn
 Bố Đại (布袋鎮)
 Đại Lâm (大林鎮)

Hương
 Dân Hùng (民雄鄉)
 Khê Khẩu (溪口鄉)
 Tân Cảng (新港鄉)
 Lục Cước (六腳鄉)
 Đông Thạch (東石鄉)
 Nghĩa Trúc (義竹鄉)
 Lộc Thảo (鹿草鄉)
 Thủy Thượng (水上鄉)
 Trung Phố (中埔鄉)
 Trúc Khi (竹崎鄉)
 Mai Sơn (梅山鄉)
 Phiên Lộ (番路鄉)
 Đại Phố (大埔鄉)
 A Lý Sơn (阿里山鄉)

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của chính quyền huyện Gia Nghĩa

Huyện Đài Loan


title: Longitarsus gruevi

text:
Longitarsus gruevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Leonardi & Mohr miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Manduca lanuginosa

text:
Manduca lanuginosa là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở México, Belize, Honduras, Nicaragua, Costa Rica và Venezuela.

Sải cánh khoảng 86–104 mm.

Mỗi năm loài này có một thế hệ ở Costa Rica, trong đó cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 5 tới tháng 6. Chúng ăn mật nhiều loài hoa khác nhau nở về đêm như Calliandra marginata.

Ấu trùng ăn các loài Cydista heterophylla, Arrabidaea chica, Arrabidaea molissima, Crescentia alata, Cydista diversifolia, Tabebuia ochracea, Macfadyena unguis-cati, Cornutia grandifolia và Rehdera trinervis.

Chú thích

Tham khảo

Manduca


title: Tôn Quyền

text:
Tôn Quyền (; 5 tháng 7 năm 181– 21 tháng 5, 253), tự là Trọng Mưu (仲谋), thụy hiệu Ngô Đại Đế (吴大帝, tức là "Hoàng đế lớn của Ngô"), là người sáng lập của chính quyền Đông Ngô dưới thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông thừa hưởng quyền kiểm soát đất Giang Đông từ tay huynh trưởng, Tôn Sách, năm 200. Ông tuyên bố độc lập và cai trị Giang Đông từ năm 222 đến 229 với tước hiệu Ngô vương và từ 229 đến 252 với tước hiệu hoàng đế Ngô. Không như các đối thủ Tào Tháo và Lưu Bị, Tôn Quyền thường đóng vai trò trung lập trong các cuộc xung đột của Thục và Ngụy, và chỉ đứng về một trong phía hai bên còn lại nếu điều đó có lợi cho nước Ngô; cũng không bao giờ cố gắng để thống nhất ba nước, mặc dù nhiều sử gia cho rằng là do không đủ thực lực để làm điều đó.

Tôn Quyền chào đời khi phụ thân ông là Tôn Kiên còn làm huyện thừa ở Hạ Bì. Sau cái chết của Tôn Kiên vào đầu năm 190, ông và gia đình di chuyển qua nhiều nơi ở phía nam Trường Giang, cho đến khi trưởng huynh Tôn Sách chiếm cứ được Giang Đông, với sự giúp đỡ của những người bạn thân thiết và các lãnh chúa địa phương. Sau khi Tôn Sách bị Hứa Cống ám sát vào năm 200, Tôn Quyền mới 18 tuổi lên kế nhiệm làm thủ lĩnh miền đông nam Trung Quốc. Chính quyền của ông được cho là tương đối ổn định trong những năm đầu nhờ vào sự tận tâm phò tá của các thủ hạ của Tôn Kiên và Tôn Sách như Chu Du, Trương Chiêu, Trương Hoành, và Trình Phổ. Vì thế suốt những năm 200, Tôn Quyền, với sự giúp sức của các cộng sự đắc lực, tiếp tục củng cố sức mạnh tại lãnh địa của mình. Đầu năm 207, quân đội của ông giành chiến thắng hoàn toàn trước Hoàng Tổ, một tướng lĩnh dưới quyền Lưu Biểu, lãnh chúa nắm quyền ở Kinh Châu.

Mùa đông cùng năm, lãnh chúa đã thống nhất toàn miền bắc là Tào Tháo đem 800.000 quân chinh phạt miền nam mong hoàn thành bá nghiệp thống nhất Trung Quốc. Hai phe phái chủ chiến và chủ hòa nổi lên tranh cãi với nhau trong triều đình Đông Ngô. Một phe, đứng đầu là Trương Chiêu, chủ trương đầu hàng, phe còn lại của Chu Du và Lỗ Túc, phản đối hàng Tào. Cuối cùng, Tôn Quyền quyết định giao chiến với Tào Tháo ở lưu vực sông Trường Giang. Bằng việc liên minh với Lưu Bị và sử dụng các tướng linh Chu Du và Hoàng Cái, quân Ngô đã đại phá Tào Tháo ở trận Xích Bích.

Năm 220, Tào Phi, con trai và người kế vị của Tào Tháo, soán ngôi nhà Hán và xưng là Ngụy hoàng đế. Ban đầu Tôn Quyền chủ trương xưng thần với Ngụy và nhận phong là Ngô vương, nhưng sau khi Tào Phi cho đòi trưởng tử của Tôn Quyền là Tôn Đăng đến Lạc Dương làm con tin thì Quyền từ chối. Năm 222, ông ly khai khỏi Ngụy và đổi niên hiệu, nhưng đến năm 229 mới chính thức xưng là hoàng đế. Vì sự khéo léo và ưa chuộng nhân tài mà Tôn Quyền thu hút được rất nhiều văn thần võ tướng có thực lực làm việc cho mình.

Sau cái chết của hoàng thái tử, Tôn Đăng, triều đình Đông Ngô xuất hiện rạn nứt về vấn đề người kế vị. Khi hoàng tử Tôn Hòa được tấn phong làm Tân trữ quân, được nhận sự ủng hộ từ Lục Tốn và Gia Cát Khác, trong khi đối thủ của thái tử là Tôn Bá được Toàn Tông và Bộ Chất ủng hộ. Vì cuộc đấu tranh nội bộ kéo dài, nhiều đại thần bị chết, và cuối cùng Tôn Quyền giải quyết sự việc bằng cách lưu đày Tôn Hòa và buộc Tôn Bá phải tự sát. Tôn Quyền qua đời ở tuổi khoảng 70, năm 252. Ông là người cai trị lâu dài nhất trong các vua chúa thời Tam Quốc và người kế vị ông là ấu tử, Tôn Lượng.

Tuổi trẻ
Tam quốc chí chú đề cập rằng Tôn Quyền là hậu duệ đời thứ 22 của Tôn Vũ (tức Tôn Tử), một nhà quân sự kiệt xuất thời Xuân Thu và là tác giả của Binh pháp Tôn Tử. Tôn Quyền chào đời vào năm 182 đời vua Linh Đế Nhà Hán, khi đó Tôn Kiên vẫn là một quan chức cấp thấp phục vụ Nhà Hán. Năm 184, tức hai năm sau khi Tôn Quyền chào đời, Khởi nghĩa Khăn Vàng do Trương Giác cầm đầu đã lan rộng khắp Trung Quốc. Tôn Kiên gia nhập quân của Chu Tuấn để trấn áp nghĩa quân và dời gia đình về Thọ Xuân. Khi Tôn Sách, trưởng huynh của Tôn Quyền gặp Chu Du năm 189, Tôn Sách quyết định đưa mẹ là Ngô phu nhân và các em về huyện Thư, quê nhà của Chu Du. Từ đó, nhà họ Tôn kết mối giao hảo với Chu Du.

Sách Giang Biểu truyện mô tả về tướng mạo và tính cách của Tôn Quyền:
Vào thời Kiên làm Hạ Bì Thừa thì Quyền sinh, má vuông miệng lớn, mắt có ánh sáng, Kiên thấy lạ, cho là có tướng quý. Đến lúc Kiên chết, Sách nổi dậy ở Giang Đông, Quyền thường đi theo. Suy nghĩ sáng suốt, có nhân lại quyết đoán, ưa hiệp khách, nuôi kẻ sĩ, bắt đầu được biết tiếng, sánh ngang với cha anh. Hễ cùng tham gia mưu tính, Sách rất cho là kì, tự cho mình không theo kịp. Hễ mời họp tân khách, thường ngoảnh bảo Quyền rằng: "Các vị ấy là tướng của ngươi đấy.

Sứ giả Nhà Hán là Lưu Uyển khi gặp qua 4 anh em họ Tôn thì nhận định tuy rằng họ là những người có tài năng và sáng suốt nhưng không có phúc hưởng, chỉ duy nhất có người ở giữa (chỉ Tôn Quyền) là tướng đại quý, tuổi thọ lâu dài mà thôi. Quả nhiên về sau Tôn Sách bị thích khách ám sát mà chết, Tôn Dực cũng bị thuộc hạ giết hại khi tuổi đều còn rất trẻ.

Sau khi Tôn Kiên chết vào năm 191, nhà họ Tôn dời đến Giang Đô để lo hương khói cho Tôn Kiên. Hai năm sau, Tôn Sách đầu quân cho Viên Thuật và lệnh cho Lã Phạm đưa gia đình về nương nhờ nhà của người cậu là Ngô Cảnh. Tuy nhiên, Lưu Yên, tướng giữ chức Dương châu mục tức giận vì Tôn Sách và Viên Thuật đánh bại Lục Khang ở Lư Giang. Ông ta còn thấy sẽ bị tấn công tiếp nữa nên đã đuổi Ngô Cảnh ra khỏi lãnh địa Đan Dương. Vào lúc đó, Tôn Quyền và mẹ ông vẫn ở trong lãnh thổ của Lưu Yên. Thuộc cấp của Tôn Sách là Chu Trị giải thoát cho gia đình họ Tôn và chăm sóc họ. Tôn Quyền và mẹ sau đó về Phù Lăng.

Khi Tôn Sách đánh bại Lưu Yên năm 195, ông ra lệnh cho Trần Báo rước gia đình mình về Đan Dương. Tôn Quyền phục vụ dưới quyền Tôn Sách. Khi ông trưởng thành, ông đã đi theo anh trai trong chiến dịch chinh phạt vùng đồng bằng phía nam sông Dương Tử. Ông được Tôn Sách phong làm Phụng Nghĩa giáo úy ở Dương Tiên  vào năm 196, khi đó ông mới lên 14, và tiếp tục được thăng chức và dần đảm nhận các công việc quan trọng hơn. Tôn Quyền được biết đến là một người thông minh và khéo léo thích kết giao bằng hữu. Danh tiếng của ông không thua kém gì cha và anh trai. Ông đã kết giao với Chu Nhiên và Hồ Tống trong thời trẻ của mình. Cả hai người này về sau đều trở thành trọng thần Đông Ngô. Phan Chương và Chu Thái cũng trở thành gia thần dưới trướng ông. Tôn Sách cũng rất ấn tượng với người em trai này và nói rằng ông sẽ để người của mình cho Tôn Quyền quản lý trong tương lai. Năm 199, Tôn Quyền được bổ làm Giáo úy (校尉) và đi theo anh trai chinh phạt Lư Giang và Dự Chương. Tào Tháo khi đó đang tìm cách lấy lòng Tôn Sách. Cả Tôn Quyền cùng em trai Tôn Dực đều được mời đến làm quan ở Hứa Xương nhưng họ từ chối.

Kế nhiệm Tôn Sách

Tôn Sách bị ám sát vào năm 200 trong một cuộc đi săn. Lúc sắp ra đi, ông nhận thức được rằng con trai mình vẫn có quá nhỏ để kế vị, vì thế ông giao lại quyền hành cho người em mới 18 tuổi là Tôn Quyền, mới cho gọi Tôn Quyền đến trối rằng:
Cử quân Giang Đông, quyết mưu giữa hai trận đánh, tranh giành thiên hạ, khanh không bằng ta, dùng người hiền tài để họ hết lòng gìn giữ Giang Đông, ta không bằng khanh.
Tôn Sách qua đời, Tôn Quyền tiếc thương cho cái chết của anh trai đến nỗi không thể ngưng khóc, nhưng rồi theo lời khuyên của Trương Chiêu, ông mới mặc quân phục và đến thăm hỏi các tướng cũ của trưởng huynh. Nhiều thuộc hạ nghĩ rằng Tôn Quyền còn quá bé để kế thừa đại nghiệp và muốn rời đi. Đặc biệt, Lý Túc, người nắm giữ Lư Giang, đã về hàng Tào Tháo. Tôn Quyền viết lá thư cho Tào Tháo kể tội ác của Lý Túc rồi đem quân đánh ông này, lấy lại Lư Giang.

Trương Chiêu và Chu Du nhìn ra được tố chất của vị chủ công trẻ tuổi và quyết định tiếp tục theo phù Tôn Quyền. Trương Hoành, người mà Tôn Sách trước đó đã cử đến làm quan ở chỗ Tào Tháo, cũng trở về phục vụ cho Tôn Quyền. (Theo đề nghị của Trương Hoành, Tào Tháo, nhân danh Hán hoàng, phong cho Tôn Quyền làm Thảo Lỗ tướng quân (討虜將軍), một danh hiệu mà nhiều người gọi ông trong một thời gian dài.) Ông kính cẩn vâng theo những lời giáo huấn của mẫu thân là Ngô thị, và cũng rất tin tưởng Trương Chiêu và Trương Hoành về mặt chính trị và Chu Du, Trình Phổ, và Lã Phạm về các vấn đề quân sự. Tôn Quyền cũng tìm kiếm những người trẻ tuổi có tài làm cố vấn cho mình, trong thời gian đó đã kết giao cùng Lỗ Túc và Gia Cát Cẩn, hai người này cũng đóng vai trò quan trọng trong chính quyền về sau. Thêm vào đó, Lục Tốn, Bộ Chất, Cố Ung, Thị Nghi, Nghiêm Tuấn, Từ Hoảng và Chu Hoàn cũng trở thành những người dưới quyền ông. Trải qua nhiều thập kỉ tiếp theo, Tôn Quyền lãnh đạo đất nước bằng việc sáng suốt trong tìm kiếm người tài năng giao phó công việc quan trọng và có những quyết định đúng lúc hợp thời.

Qua nhiều năm, Tôn Quyền chủ yếu quan tâm đến việc bảo vệ lãnh địa trước sự nhòm ngó của các kẻ thù tiềm năng, nhưng ông cũng dần tìm cách quấy rối và làm suy yếu cấp dưới của Lưu Biểu, Hoàng Tổ (người trấn giữa vùng đất trọng yếu đông bắc của Lưu Biểu) – vì cớ Tổ là người đã giết hại cha ông trong chiến trận. Năm 208, ông cuối cùng đã đánh bại và giết được Hoàng Tổ. Không lâu sau đó, Lưu Biểu chết giữa lúc Tào Tháo chuẩn bị nam hạ nhằm tiêu diệt hai kẻ thù là Lưu Biểu và Tôn Quyền.

Đại chiến Xích Bích

Cuối năm 208, sau khi Lưu Biểu chết, nội bộ Kinh châu nổ ra tranh chấp về người kế vị, một bên là trưởng công tử Lưu Kỳ và người kia là cháu họ Lưu Tông, vốn được người vợ thứ hai của Lưu Biểu là Thái phu nhân yêu thích (do Lưu Tông kết hôn với cháu của phu nhân). Hoàng Tổ chết đi, Lưu Kỳ vì thế được cử lên thế vị trí của Hoàng Tổ là trấn thủ Giang Hạ. Lưu Tông sau đó được kế vị sau khi Lưu Biểu qua đời, và Lưu Kỳ cảm thấy không hài lòng, nên khởi binh đối đầu với Lưu Tông. Tuy nhiên, Lưu Tông, lo sợ sẽ phải đối phó với cả Tào Tháo và Lưu Kỳ trên cả hai mặt trận, nên đã đầu hàng Tào Tháo. Lưu Bị, người đang nương nhờ Lưu Biểu, không muốn đầu hàng Tào Tháo, chạy về phía nam. Tháo đem quân thảo phạt và đè bẹp quân Lưu, nhưng Lưu Bị chạy thoát; trốn đến Đương Dương. Tào Tháo chiếm được Kinh Châu, tiến đến mục tiêu thống nhất Trung Quốc.

Tôn Quyền cũng nhìn rõ dã tâm của Tào Tháo, và ông cử Lỗ Túc đến lập liên minh với Lưu Bị và Lưu Kỳ để cùng chống Tào. Tào Tháo viết thư cho Tôn Quyền với lời lẽ đe dọa, phô trương thực lực của mình (ước tính khoảng 220, 000 quân, dù Tháo phao lên là 800, 000, trong khi Tôn Quyền chỉ có 30, 000 và Lưu Bị có 10, 000), nhiều gia thần của ông, bao gồm Trương Chiêu, chủ trương đầu hàng Tào Tháo. Tôn Quyền từ chối, theo lời khuyên của Chu Du và Lỗ Túc (vì họ cho rằng Tào Tháo cũng sẽ không tha cho Tôn Quyền ngay cả khi ông đầu hàng).

Tôn Quyền giao cho Chu Du thống lĩnh 30, 000 quân, cùng nhiều thuyền chiến, Chu Du bèn cùng với Lưu Bị lập hệ thống phòng thủ, đóng quân ở trên đát liền. Vào lúc này, quân của Tào Tháo mắc phải bệnh dịch và bị suy yếu. Chu Du bèn thiết lập ra một cạm bẫy khi giả vờ trừng phạt cấp dưới Hoàng Cái, và Hoàng Cái giả hàng Tào Tháo. Hoàng Cái dẫn đội thủy quân trá xưng là sang hàng Tào rồi bất ngờ phóng hỏa tấn công thủy trại Tào. Tào Tháo bỏ quân chạy về phía bắc, nhưng phần lớn quân Tào bị Tôn Quyền và Lưu Bị tiêu diệt.

Liên kết với Lưu chống Tào

Ngay sau đó, khi Tào Tháo rút lui, Tôn Quyền xua quân chiếm lấy miền bắc Kinh Châu. Lưu Bị thì kéo quân đến thu phục nam Kinh châu. Liên minh Tôn – Lưu có một bước tiến xa hơn bằng cuộc hôn nhân của em gái Tôn Quyền, Tôn Thượng Hương, với Lưu Bị. Chu Du có ý nghi ngờ Lưu Bị, nên đề xuất với Tôn Quyền hãy nhân khi Lưu bị sang Ngô đón dâu sẽ ngầm giam giữ ông ta lại (dù vẫn đối xử tốt) và dùng Lưu Bị làm con tin buộc quân sĩ của ông ta nghe lời họ Tôn; Tôn Quyền, lại cho rằng quân của Lưu Bị sẽ nổi loạn nếu ông làm như vậy, nên đã từ chối. Tôn Quyền đồng ý với kế hoạch của Chu Du là gây chiến với Lưu Chương và Trương Lỗ (người kiểm soát phần đất hiện nay là phía nam Thiểm Tây) để khuếch trương sang lãnh thổ của họ, nhưng sau cái chết của Chu Du vào năm 210, kế hoạch này bị bác bỏ. Tuy nhiên, Tôn Quyền đã thành công trong việc thuyết phục các lãnh chúa đóng ở vùng đất hiện nay là Quảng Đông, Quảng Tây, và miền bắc Việt Nam xưng thần với ông, họ những vùng này trở thành lãnh thổ của Đông Ngô. Tôn Quyền sau đó đồng ý trao quyền quản lý miền bắc Kinh châu cho Lưu Bị, vì Lưu Bị nói rằng miền nam Kinh châu không đủ lương thực để cung cấp cho quân đội của ông ta. Cùng lúc này, Tôn Quyền chỉ định Bộ Chất làm Thứ sử Giao Châu (刺史) thay cho Lại Cung. Sĩ Nhiếp cùng các tướng dưới quyền đều xin tuân lời Bộ Chất. Tôn Quyền nắm quyền cai quản Giao Châu.

Năm 211, Tôn Quyền dời trị sở từ Đan Đồ về Mạt Lăng, năm sau xây dựng lại thành trì ở đây và đổi tên là Kiến Nghiệp. Trị sở mới này giúp ông cai quản tốt hơn vùng hạ lưu Trường Giang và thuận tiện cho việc liên lạc với các tướng lĩnh đóng ở các nơi. Ông cũng cho xây pháo đài tại tại Nhu Tu, theo kế của Lã Mông để ngăn chặn sự tấn công từ Tào Tháo. Năm 212, Lưu Bị vào Xuyên, Tôn Quyền sai Chu Thiện sang Kinh Châu lấy cớ Quốc thái bệnh nặng mà đón em gái là Tôn Thượng Hương về Đông Ngô.

Lã Mông đề xuất bắc phạt vào đầu năm 213. Tôn Quyền đích thân dẫn quân đến Nhu Tu và nhờ vào các pháo đài của Lã Mông dựng lên để chống lại các đợt phản kích của quân Tào. Vào thời điểm đó, Tào Tháo cử thủy quân cố gắng phá vỡ phòng tuyết của Tôn Quyền, nhưng bị các tàu của Tôn Quyền bao vây và tiêu diệt. Cuối cùng, các pháo đài của Lã Mông phòng thủ chắc chắn và khi mưu mùa xuân đến, Tào Tháo phải triệt thoái.

Sau thất bại của Tào Tháo tại Nhu Tu, nhiều người dân ở lưu vực sông Dương Tử chạy về phía nam theo Tôn Quyền. Ngoại trừ Vạn An và những vùng gần đó, thì miền đất ven sông gần như bỏ hoang. Năm 214, Tào Tháo sai Chu Quảng đến Vạn An để gầy dựng lại vùng đất này và củng cố nó dưới quyền kiểm soát của Tào Tháo. Chu Quảng thực hiện các chánh sách nông nghiệp, và cũng thường kích động các toán cướp nổi loạn quấy nhiễu đất của Tôn Quyền. Lã Mông sợ rằng nếu chánh sách của Chu Quảng thành công, sẽ củng cố nền thống trị của Tào Tháo ở vùng đất này và không dễ gì chiếm lại được. Tôn Quyền theo lời Lã Mông nhân khi mùa nước lũ mà cho thủy quân đến thành, tấn công bất ngờ. Thay vì chiến đấu lâu dài, Lã Mông, Cam Ninh và Lăng Thống dùng chiến thuật đánh nhanh phá vỡ các phòng tuyến của Chu Quảng, bao vây thành trì.

Sau khi Lưu Bị chinh phạt được Ích Châu, ông ta đã có đủ nguồn lương thực để cung cấp cho quân đội, nên Tôn Quyền cử Lỗ Túc làm sứ thần sang đòi Kinh Châu, nhưng Lưu Bị từ chối. Tôn Quyền bèn cử Lã Mông và Lăng Thống dẫn 20, 000 người đánh vào nam Kinh Châu và họ bao vây các thành Trường Sa, Quế Dương và Lan Lăng. Lúc này, Lỗ Túc và Cam Ninh tiến đến Ích Dương (益陽) với 10, 000 người (để ngăn cản Quan Công) và đảm nhận việc chỉ huy quân ở Lục Khẩu (陸口). Lưu Bị đích thân tới Công An và Quan Công dẫn 30, 000 quân tới Ích Dương. Khi tin tức về cuộc chiến bay về Hứa Xương, Tào Tháo tìm cách tấn công Hán Trung buộc Lưu Bị, phải tìm cách kí hiệp ước hòa bình với Tôn Quyền để phòng ngừa việc Tào Tháo chiếm giữ Hán Trung. Lưu Bị yêu cầu Tôn Quyền trả lại Lan Lăng cho mình; đổi lại, Lưu Bị cắt Trường Sa và Quý Dương cho Tôn Quyền, lấy sông Tương làm ranh giới.

Tháng 8 năm 214, Tôn Quyền thấy Tào Tháo đang giao chiến với Mã Siêu ở, bèn dẫn 16 vạn quân tiến đến Lục Khẩu, chuẩn bị đánh Hợp Phì. Tướng ở Hợp Phì là Trương Liêu sai người đến chỗ Tào Tháo xin viện quân. Tào Tháo sai Trương Liêu, Lý Điển ra chống, còn Nhạc Tiến thủ thành. Trương Liêu cho rằng quân của Tôn Quyền thế nào cũng đánh Ngã Môn, muốn cho quân tập kích ở đó đánh Tôn Quyền.

Trương Liêu tuyển 800 quân, cưỡi ngựa đi đầu xông vào trận địch, chém chết 2 viên tướng của Tôn Quyền, rồi rút lui để nhử. Quân Ngô mắc mưu đuổi theo. Trương Liêu bí mất chặt đôi cầu Tiêu Diêu để bắt sống Tôn Quyền rồi đặt mai phục ở đó. Qua cầu Tiêu Diêu, quân Ngô bị mai phục, còn cầu đã bị cắt đôi. Trong tình thế nguy cấp, may nhờ viên nha tướng chỉ mẹo nên Tôn Quyền cố gắng thúc ngựa bay qua cầu. Quân Ngô thiệt hại nặng, phải rút lui.

Năm 216, Lỗ Túc chết, quân chánh Đông Ngô rơi vào tay Lã Mông. Năm 217, Tào Tháo lại đánh Nhu Tu lần nữa. Tôn Quyền đích thân dẫn 70, 000 quân tới cố thủ thành trì, mặc dù quyền chỉ huy quân đội thực tế thuộc về Lã Mông. Đó là một chiến dịch quyết liệt, và sau nhiều tuần giao tranh, quân Lã Mông giữ vững thành trì và mưu mùa xuân lại đến thì Tào Tháo phải rút lui.

Song, đó không phải là chiến thắng quyết định. Hầu hết quân Tào Tháo vẫn còn và còn có lực lượng lớn của Hạ Hầu Đôn đóng ở nay mặt bắc của Tôn Quyền. Điều này dẫn đến thế bế tắc vì khi Tôn Quyền giữ quân ở Nhu Tu, Hạ Hầu Đôn không thể tiến quân đánh xuống phía nam; nhưng sau khi Tôn Quyền rời khỏi Nhu Tu, Hạ Hầu Đôn sẽ lập tức gây chiến. Cũng vì lực lượng của Hạ Hầu Đôn quá đông nên khó có thể đuổi đi được. Tôn Quyền nhận thấy dùng binh không thuận lợi, vì thế dùng đến biện pháp ngoại giao. Năm 217, Tôn Quyền kết minh với Tào Tháo, công nhận Tháo là người đại diện hợp pháp của triều đình Hán. Về danh nghĩa là Tôn Quyền đã hàng Tào, Tào Tháo biết rằng Tôn Quyền sẽ không hài lòng nếu bị mình đối xử như bề tôi nên ông ta đồng ý cho Tôn Quyền giữ lại hầu hết các tước hiệu tự xưng khi trước và có toàn quyền cai quản Giang Đông. Tôn Quyền được phép tiếp tục cai trị độc lập nhưng về danh nghĩa là chư hầu của họ Tào.

Phá vỡ liên minh với Lưu Bị

Năm 219, Quan Vũ bắc phạt, tấn công Phàn Thành, giành chiến thắng trước quân của Tào Nhân. Phàn Thành không vẫn còn nằm trong tay quân Tào, Quan Vũ xua quân vây thành, tình hình nghiêm trọng đến nỗi Tào Tháo muốn bỏ quốc đô Hứa Xương chạy về phía Bắc. Tuy nhiên, Tôn Quyền, bực mình vì những hành động khiêu khích của Quan Vũ trước đó (bao gồm cả việc cướp lấy lương thực của Quyền để dùng cho chiến dịch bắc phạt), nắm lấy cơ hội này, sai Lã Mông cất quân dùng kế áo trắng qua đò mà đánh vào Kinh Châu. Hai tướng My Phương và Phó Sĩ Nhân bất bình với Quan Vũ, bèn dâng Giang Lăng và thành Công An cho Tôn Quyền. Quan Vũ hạ lệnh giải vây Phàn Thành rút lui về Kinh châu, mới biết Giang Lăng và Công An đã mất, phải chạy về Mạch Thành (phía đông nam đường từ Hồ Bắc tới Đương Dương). Tháng chạp năm 219, Tôn Quyền sai người dụ hàng Quan Vũ. Quan Vũ giả vờ đầu hàng, nhưng lại dẫn 10 kỵ quân chạy tới Lâm Thư nằm ở tây bắc Tương Dương thì bị tướng Ngô là Chu Nhiên và Phan Chương bắt mang về. Từ đó Đông Ngô khống chế toàn bộ phía nam sông Trường Giang, gồm Kinh châu và Dương châu.

Tôn Quyền giết chết Quan Vũ, sai người mang đầu ông đến Lạc Dương nộp cho Tào Tháo. Tào Tháo hậu táng cho Quan Vũ, lại phong Tôn Quyền làm Phiêu kị tướng quân, Kinh châu mục, tước Nam Xương hầu, nhằm làm Lưu Bị thù hận Tôn Quyền.

Sau khi Tào Tháo chết năm 220, Tào Phi buộc Hiến Đế thiện vị cho mình, kết thúc 400 năm của Nhà Hán và lập ra Tào Ngụy. Tôn Quyền không ngay lập tức quyết định xưng thần với Ngụy hoặc là chống lại Ngụy, mà chờ một thời gian để xem xét tình thế; ngược lại, đầu năm 221, Lưu Bị xưng là hoàng đế, lập ra nhà Thục Hán. Ngay lập tức, Lưu Bị điều quân tấn công Tôn Quyền để trả thù Quan Công. Sau những nỗ lực cầu hòa không được Lưu Bị đáp lại, lo sợ Ngô sẽ bị tấn công từ hai phía, Tôn Quyền quyết định xưng thần với Tào Ngụy. Cố vấn của Tào Phi là Lưu Diệp khuyên ông này không nhận lễ chư hầu của Ngô — thay vào đó cũng cử quân tấn công Tôn Quyền từ phía bắc, rồi cùng Thục phân chia lãnh thổ. Sau đó nhân khi Thục diệt Ngô đâm ra mệt mỏi liền tiến công bất ngờ mà diệt Thục. Nhiều sử gia coi lựa chọn của Tào Phi sẽ là quyết định định mệnh – đó là thời cơ có một không hai để Ngụy có thể thống nhất Trung Quốc, và thực tế trong tương lai cơ hội thuận lợi này không trở lại nữa. Nhưng Tào Phi, không theo lời của Lưu Diệp, ngày 23 tháng 9 năm 221 đã tấn phong cho Tôn Quyền là Ngô vương và gia phong cho cửu tích.

Năm 222, trong trận Di Lăng, tướng của Tôn Quyền là Lục Tốn đại phá quân của Lưu Bị, chấm dứt cuộc xâm lược của Thục. Nước Thục về sau không còn là mối đe dọa đối với Tôn Quyền nữa. Cuối năm này, khi Tào Phi lệnh cho Tôn Quyền gửi thái tử Tôn Đăng đến Ngụy Đô Lạc Dương làm con tin (để bày tỏ lòng trung thành), Tôn Quyền từ chối và tuyên bố độc lập (bằng việc cải nguyên), lập ra nhà Đông Ngô. Tào Phi xuất quân đánh Ngô quốc, nhưng quân Ngụy bị quân Ngô đánh bại vào đầu năm 223, nước Ngô được an toàn. Khi Lưu Bị qua đời vào cuối năm đó, em trai của Gia Cát Cẩn là Gia Cát Lượng, người nhiếp chính cho con trai và người thừa kế của Lưu Bị là Lưu A Đẩu, tái lập liên minh với Tôn Quyền, và hai bên vẫn duy trì liên minh này cho đến khi Thục bị diệt vong vào năm 263.

Chính quyền Tôn Quyền

Thời kỳ đầu
Đầu thời Tôn Quyền, chính quyền Ngô vẫn hoạt động hiệu quả, vì ông biết nghe những lời can gián và biết trọng dụng những người tài năng. Thí dụ, ông tin tưởng vào lòng trung thành của Lục Tốn và Gia Cát Cẩn, vì thế ông cho làm một cái ấn tín và dưa đến chỗ Lục Tốn; bất cứ khi nào trao đổi công văn với Thục hoàng A Đẩu hoặc nhiếp chánh Gia Cát Lượng, ông đều viết thư cho Lục Tốn trước (vì chỗ đóng quân của Lục Tốn gần biên giới Thục), và sau đó, theo ý kiến của Tốn, ông sẽ sửa công văn lại ở những chỗ cần sửa, rồi đưa đến chỗ Tốn để đóng dấu ấn kia vào. Hơn thế nữa, Lục Tốn và Gia Cát Cẩn được ủy quyền điều phối quan hệ với Thục mà không cần báo trước với triều đình. Tôn Quyền đối xử với các quan chức cấp cao như bạn bè và gọi họ bằng tên tự cho nó thân thiết, do đó các quan đều hết lòng trung thành. Ông cũng biết dùng người vào đúng việc; thí dụ, năm 225, khi tìm người lên đảm nhiệm chức thừa tướng, trong khi các đại thần chủ chốt đều ủng hộ Trương Chiêu và muốn ông này làm tướng, Tôn Quyền đã từ chối, với lý do là mặc dù rất tôn trọng Chiêu, nhưng một Thừa tướng là người cần phải giải quyết hết công việc của quốc gia, và Chiêu, tuy có năng lực, nhưng thái độ cứng rắn của ông này dễ dẫn đến căng thẳng với Tôn Quyền và các quan chức khác. Ông cũng đề bạt viên chức Lã Phạm mặc dù, khi ông còn trẻ, Lã Phạm nhiều lần mách với Tôn Sách về thói quen chi tiêu lãng phí của Tôn Quyền, ông hiểu rằng Phạm làm vậy chỉ vì trung thành với chủ Tôn Sách.

Năm 224 và 225, Tào Phi lại tiến quân đánh Ngô, nhưng cả hai lần quân Ngụy đều đại bại – một cách dễ dàng và Tào Phi đã có lời than, "Trời làm Dương Tử để phân chia nam bắc." Tuy nhiên, Tôn Quyền cũng không đủ sức để tấn công sâu vào đất Ngụy. Thí dụ, khi Tào Phi băng hà vào năm 226, Tôn Quyền cất quân đánh vào Giang Hạ của Ngụy nhưng buộc phải lui về khi viện quân của Ngụy kéo đến.

Tuy nhiên, cuối năm này, ông có thể thiết lập quyền lực tại Giao Châu. Quan trấn giữ Giao châu suốt 40 năm là Sĩ Nhiếp qua đời, con là Sĩ Huy tự lập làm Thái thủ. Tôn Quyền chia Giao châu ra làm hai châu Giao và Quảng, sai Lã Đại làm Thứ sử Quảng châu, Đái Lương làm Thứ sử Giao châu, sai Trần Thì đến thay Sĩ Nhiếp. Các quan của Ngô đến nơi thì Sĩ Huy đem quân ra chống giữ. Lã Đại cất quân đến thuyết phục anh em Sĩ Huy ra hàng, rồi giết hết bọn này và chấm dứt sự cai trị của họ Sĩ ở Giao Châu. Nhà Ngô lại hợp hai châu Giao và Quảng làm một, cho Lã Đại làm Thứ sử. Thêm vào đó, nhiều vương quốc độc lập ở các vùng đất mà nay là Campuchia, Lào, và miền nam Việt Nam đều xưng chư hầu với Ngô.

Lương thư có tường thuật về sự xuất hiện của các thương gia người La Mã (Đại Tần) năm 226 tại Giao Chỉ (lúc đó miền bắc Việt Nam nằm dưới sự đô hộ của Trung Quốc, có tên là Giao Chỉ). Quan ở Giao Châu đưa thương gia này tới triều đình của Tôn Quyền ở Nam Kinh. Tôn Quyền yêu cầu ông này giới thiệu về đất nước và người dân Đại Tần. Một đoàn thám hiểm được lập ra để hộ tống thương gia về nước gồm 10 người đàn bà và 10 người đàn ông "lùn và đen" theo như đòi hỏi của người này và một quan chức Trung Hoa, không may, bị chết dọc đường.

Một chiến thắng mà Ngô giành được trước Ngụy trong thời gian này là vào năm 228, khi tướng quân Chu Phường được sự chấp thuận của Tôn Quyền, giả vờ đầu hàng Ngụy sau khi nhiều phen bị Quyền trừng phạt. Tướng Ngụy là Tào Hưu mắc mưu, và đã dẫn quân tiến về phía nam để thu hàng Chu Phường. Ông ta giữa đường bị trúng mai phục của Chu Phường và Lục Tốn và thiệt hại nặng, tuy nhiên được cứu thoát bởi quân cứu viện của Giả Quỳ.

Ngày 23 tháng 6 năm 229, Tôn Quyền quyết định xưng đế, một hành động bị các triều thần bên Thục cho là một hành động phá vỡ liên minh, vì họ cho rằng việc Ngô xưng đế là phản lại Nhà Hán – còn Thục là chính quyền kế thừa hợp pháp của Hán. Tuy nhiên, Gia Cát Lượng phản đối việc hủy liên minh và ngược lại đã kí một hiệp ước với Ngô vào cuối năm đó, theo đó hai bên hỗ trợ lẫn nhau cùng chống Ngụy và sau khi thành công thì phân chia đất đai. Cuối năm này, ông rời đô từ Vũ Xương đến Kiến Nghiệp, để thái tử Tôn Đăng, với sự hỗ trợ của Lục Tốn, trấn thủ lãnh địa phía tây của Đông Ngô.

Thời kì giữa

Năm 230, một trong những mầm mống cho sự suy tàn của triều đại Tôn Quyền đã đến. Năm đó, ông gửi các tướng Vệ Ôn (衛溫) và Gia Cát Trực (諸葛直) đem 10,000 thủy quân đến Biển Đông để thăm dò các đảo ở Nghi châu (夷洲) và Đam Châu (亶洲), có thể là Đài Loan hoặc Lưu Cầu, và rồi chinh phạt các đảo này, nhưng gặp sự can ngăn của Lục Tốn và Tiền Tông. Hải quân không thể đến được Đam Châu mà chỉ dừng lại ở Nghi châu, và triệt về năm 231 sau khi bắt được mấy nghìn người bản địa – nhưng tới 80-90% quân Ngô bị chết vì bệnh tật. Thay vì nhận sai lầm, Tôn Quyền lại xử tử Vệ Ôn và Gia Cát Trực. Có lẽ lo ngại về việc phụ thân dần kém minh mẫn, thái tử Tôn Đăng rời Kinh Tương và giao lại nơi này cho Lục Tốn năm 232 rồi trở về Kiến Nghiệp, và ông ta vẫn ởt Kiến Nghiệp cho đến khi qua đời năm 241. Năm 242, ông phái bọn Nhiếp Hữu đến châu Nhai Đam Nhĩ.

Năm 232, Tôn Quyền có một hành động sai lầm liên quan đến hải quân – khi ông cử các tướng Chu Hạ và Bùi Tiềm vượt biển đến chỗ quân phiệt đang xưng thần với Ngụy là Công Tôn Uyên, người nắm giữ vùng Liêu Đông (Liêu Ninh ngày nay), để mua ngựa, hành động này bị phản đối bởi Lã Phạm – trong cơn giận dữ, ông đày Lã Phạm ra đất Thương Ngô. Tuy nhiên, khi người của Tôn Quyền đến, chuyến đi hoàn toàn thất bại – cả Chu Hạ và Bùi Tiềm, trên đường trở về, bị hải quân của Ngụy chặn đánh và giết chết. Nhận ra sai lầm của mình, Tôn Quyền triệu hồi Lã Phạm về Kiến Nghiệp, tuy nhiên Lã Phạm chưa về đến nơi thì đã đổ bệnh mà chết.

Tuy nhiên, năm sau, Tôn Quyền lại phạm một sai lầm khác trong quan hệ ngoại giao với Công Tôn Uyên, khi đó Công Tôn đã gửi thư cho ông, tự nguyện xưng thần. Tôn Quyền cả mừng, và gia phong Công Tôn Uyên làm Yên vương và gia phong cho cửu tích, thậm chí còn gửi 10,000 quân vượt biển ra bắc để giúp Uyên chống Ngụy, không nghe theo lời khuyên của các cận thần cấp cao, trong đó có Trương Chiêu. Khi quân Ngô đến, tuy nhiên, Công Tôn Uyên phản bội lời hứa, đã giết các tướng của Tôn Quyền là Trương Di và Hứa Yến, những người được Tôn Quyền cử đến để ban chiếu gia phong cửu tích cho Uyên, và bắt giữ quân cứu viện của Ngô. Nghe được tin này, Tôn Quyền rất tức giận và muốn ngay lập tức thân chinh ra miền bắc để đánh Công Tôn Uyên, lúc đầu, ngay cả Lục Tốn cũng không thể ngăn cản ông, dù sau đó ông nhận ra được sai lầm và từ bỏ kế hoạch. Để bày tỏ lòng thành, ông đích thân tới nhà Trương Chiêu để xin lỗi ông này. Hơn thế nữa, mặc dù không còn nhanh nhạy và chính xác như trước đây, ông vẫn có khả năng đưa ra những quyết định định hợp lý. Ví dụ, năm 235, khi, Ngụy đế Tào Tuấn cho người mang ngựa đến và đề nghị đổi lấy ngọc trai, cẩm thạch, và mai rùa, một hành động chứng tỏ sự khinh miệt, Tôn Quyền đã bình tĩnh tỏ ra không quan tâm gì đến sự xúc phạm đến và đồng ý trao đổi, với lý do rằng nước Ngô đang cần ngựa chiến hơn là những thứ kia.

Tháng 5 năm 234, để hưởng ứng chiến dịch bắc phạt cuối cùng trong đời Gia Cát Lượng, Tôn Quyền đích thân đem binh tấn công thành trì Hợp Phì của Ngụy, và cử Lục Tốn cùng Gia Cát Cẩn tấn công Tương Dương. Đến tháng 7 khi lương thực của Tôn Quyền không tới kịp thì Tào Tuấn đích thân dẫn quân đến, Tôn Quyền, Lục Tốn và Gia Cát Cẩn cùng lui binh. Tháng 8, Tôn Quyền sai Gia Cát Khác làm Thái thủ Đơn Dương, thảo phạt các bộ tộc Sơn Việt. Năm 235, ông mệnh Lã Đại thảo phạt đám giặc cướp của Lý Hoàn.

Tôn Quyền tuổi già càng lú lẫn, triều chánh dần rơi vào hỗn loạn. Năm 238, nhân Tôn Quyền sủng tín Lã Nhất mà giao phó chánh quyền, Lã Nhất tính tình tàn nhẫn, chấp pháp một cách nghiêm khắc và khốc liệt. Thái tử Tôn Đăng nhiều lần can ngăn về việc này, Tôn Quyền đều không nghe, đại thần các nơi cũng không ai dám can gián.

Cũng năm 238, khi tướng Ngụy là Tư Mã Ý nhận mệnh thảo phạt Công Tôn Uyển, Tôn Quyền, dù có mối thù từ trước với họ Công Tôn, vẫn nhận ra rằng mình có thể lợi dụng thời cơ nếu Tư Mã Ý thất bại, vì thế ông không ngay lập tức bác bỏ yêu cầu cứu viện từ Công Tôn Uyên. Tuy nhiên, vì Tư Mã Ý nhanh chóng đánh bại Công Tôn Uyên, Tôn Quyền không kịp cử quân bắc phạt theo kế hoạch. Cùng năm này Lã Nhất bị nghị tội gian tà và xử tử, Tôn Quyền mới thừa nhận sai lầm, và viết thư cho Gia Cát Cẩn, Bộ Chất, Chu Nhiên, và Lã Đại, tự mình nhận lỗi lầm trong mấy năm gần đây và đề nghị họ thẳng thắn can gián bất cứ khi nào thấy chủ công phạm phải sai lầm.

Năm 241, Tôn Quyền được tin Tào Tuấn đã qua đời (239), con là Tào Phương còn nhỏ mà quyền thần Tào Sảng nắm quyền chánh, bèn quyết kế đánh Ngụy, tuy nhiên ông không nghe theo lời viên quan Ân Trát (殷札) (người đã đề nghị liên minh với Thục để giáp công Ngụy từ bốn mặt), và chiến dịch cuối cùng thất bại.

Những năm cuối
Cuối năm 241, thái tử Tôn Đăng chết ở tuổi 33. Trước khi chết, Đăng có làm một tờ di biểu bày tỏ nỗi lòng và khuyên ngăn Tôn Quyền về những việc tương lai, Tôn Quyền xem xong thì sa nước mắt. Ngôi trữ quân bỏ trống khiến những tranh cãi trong triều nổi lên và việc này dần khiến Tôn Quyền chán nản và suy kiệt. Năm 242, ông lập con trai thứ ba là Tôn Hòa, do Vương thị sanh ra, làm hoàng thái tử. Tuy nhiên, ông cũng yêu thương một người con trai khác do Vương phu nhân sinh ra, Tôn Bá, và cho phép Tôn Bá có những đãi ngộ ngang với thái tử – hành động này khiến nhiều quan chức ngả theo phe Tôn Bá vì nghĩ ông này sẽ sớm lật đổ Tôn Hòa, nhưng Tôn Quyền không biết gì về những chuyện này. Sau năm 245, khi Tôn Hòa và Tôn Bá bắt đầu mở phủ đệ riêng, quan hệ của họ trở nên tồi tệ, và Tôn Bá bắt đồng có những hành động mưu đoạt quyền của Tôn Hòa. Bởi nghe lời gièm pha của con gái là Tôn Lỗ Ban, Tôn Quyền trách cứ mẫu thân của Tôn Hòa là Vương phu nhân vì việc này – khiến bà ta âu buồn mà chết. Ông cũng ngăn cản các quan chức gặp Tôn Hòa và Tôn Bá với ý đồ khiến họ không thể tạo lập vây cánh lớn mạnh trong tương lai, nhưng không thể ngăn chặn tham vọng của Tôn Bá. Thật vậy, khi Lục Tốn cố gắng để bảo vệ Tôn Hòa, Tôn Bá bèn vu cáo ông ta bằng những tội lỗi không có thật, khiến Tôn Quyền giận dữ và đay nghiến Lục Tốn, cuối cùng ông ta lo buồn mà chết.

Năm 248, Triệu Thị Trinh nổi dậy chống Ngô ở Giao Chỉ (miền Bắc Việt Nam ngày nay). Tôn Quyền sai Lục Dận là cháu của Lục Tốn đem quân thảo phạt, tiêu diệt toàn bộ nghĩa quân.

Năm 250, vì chán nản với việc Tôn Bá luôn tìm cớ hãm hại Tôn Hòa, Tôn Quyền đã có một hành động hết sức bất ngờ, ông buộc Tôn Bá phải tự tử, cùng lúc phế truất Tôn Hòa (người vốn không có lỗi gì), và sau đó lập ấu tử mới 8 tuổi, Tôn Lượng, làm thái tử thế cho Tôn Hòa. Việc này gặp phải sự phản đối của phò mã Thừa tướng Chu Cứ (chồng của con gái Tôn Quyền là Tôn Lỗ Dục), nhưng sự can ngăn của Chu Cứ không những chẳng giúp gì được cho Tôn Hòa, mà trái lại còn dẫn đến họa sát thân, vì Tôn Quyền đã buộc Chu Cứ phải tự sát sau đó. Nhiều quan chức phản đối việc phế trữ quân, cũng như bọn người theo phe Tôn Bá, đã bị hành quyết.

Trong thời gian này, Tôn Quyền sai các tướng cứ định kỳ lại đến phá các con đê ở gần biên giới với Ngụy, mục đích là khiến vùng đất này bị ngập lụt, từ đó khiến nước Ngụy không có thời gian rảnh mà tấn công xuống phía nam.

Năm 251, Tôn Quyền hạ chiếu lập hậu – người được chọn là mẫu thân của Tôn Lượng, phu nhân Phan Thục (trước đây, ông có rất nhiều vợ, nhưng chưa bao giờ phong một ai lên ngôi Chánh cung, chỉ có một ngoại lệ là Bộ phu nhân, người thị thiếp được sủng ái nhất, nhưng chỉ là truy phong sau khi bà qua đời năm 238). Cuối năm đó, tuy nhiên, thấy rằng Tôn Hòa không có lỗi nên Tôn Quyền muốn gọi Hòa trở về, nhưng cuối cùng do sự can thiệp của con gái ông là Tôn Lỗ Ban cùng tôn thất Tôn Tuấn, những người ủng hộ thái tử Tôn Lượng. Khi này ông đã rất già yếu (69 tuổi vào năm đó) và, theo kiến nghị của Tôn Tuấn, bổ nhiệm con trai của Gia Cát Cẩn là Gia Cát Khác làm nhiếp chính trong tương lai cho Tôn Lượng. Mặc dù ông cũng có đánh giá rằng Gia Cát Khác là kẻ kiêu ngạo và hay có những ý kiến trái ngược với mọi người. Vào thời điểm đó ở khắp nước Ngô, người ta vẫn ấn tượng với những thành tích gần đây của Khác, đều tin rằng Khác là lựa chọn thích hợp nhất cho địa vị nhiếp chính vương.

Năm 252, Tôn Quyền lập phế thái tử Tôn Hòa làm Nam Dương vương, con thứ 5 Tôn Phấn làm Tề vương, con thứ 6 Tôn Hưu làm Lang Nha vương. Cùng năm đó, khi Tôn Quyền bệnh trọng đang hấp hối, Phan hoàng hậu bị cung nhân ám sát, nhưng sự việc cụ thể diễn ra như thế nào vẫn là một bí ẩn. Các quan chức của Ngô tuyên bố rằng do hoàng hậu tính tình độc ác và khắc nghiệt, khiến cung nhân căm ghét, nên họ nhân khi bà đang ngủ đã xông vào cung bóp cổ tới chết, trong khi nhiều sử gia, bao gồm Hồ Tam Tỉnh, người viết bài bình cho Tư trị thông giám cho Tư Mã Quang, tin rằng việc này là do thế lực triều thần ở Ngô làm ra, vì họ sợ Phan thị sẽ chiếm lấy quyền lực khi trở thành hoàng thái hậu lúc Tôn Quyền không còn. Ngày 21 tháng 5 năm 252, Tôn Quyền mất ở tuổi 70 (theo cách tính tuổi truyền thống của phương Đông), và Tôn Lượng lên kế ngôi. Tôn Quyền được an táng vào tháng 8 hoặc tháng 9 năm 252 tại một lăng mộ đặt tại Tử Kim Sơn ngày nay là Nam Kinh.

Đánh giá
Tiểu thuyết gia La Quán Trung trong Tam quốc diễn nghĩa bình luận về Tôn Quyền bằng bốn câu thơ, theo bản dịch của Phan Kế Bính là:
Mắt xanh, râu đỏ, chí anh hùng,
Khéo khiến thân liêu chịu hết lòng,
Hăm bốn năm giời gây nghiệp lớn,
Hổ ngồi, rồng cuộn xứ Giang Đông.

Trần Thọ trong Tam quốc chí nói về Tôn Quyền:
Tôn Quyền cúi mình nhẫn nhục, ưa tài chuộng kế, có cái anh hào của Câu Tiễn, là bậc hùng kiệt trong muôn người vậy. Cho nên tự nắm giữ được miền Giang Biểu, lập nên nghiệp chân vạc. Nhưng tính hay nghi ngờ, vội vàng giết chóc, cho đến năm cuối đời lại càng thêm xấu. Đến như tin lời gièm mà làm mất đức, phế bỏ người nối dõi, há gọi là mưu nghĩ giúp đỡ cho con cháu được yên sao? Dòng dõi sau này suy yếu, bèn dẫn đến mất nước, không hẳn là không do từ đó vậy.

Gia đình

Ông: Tôn Chung (孫鍾)
Cha: Tôn Kiên, truy tôn miếu hiệu là Thủy Tổ (始祖), thụy hiệu là Võ Liệt hoàng đế (武烈皇帝).
Mẹ: Ngô phu nhân, sau truy tôn thụy hiệu Võ Liệt hoàng hậu (武烈皇后).
Mẹ nuôi: Ngô quốc thái, em gái của Ngô phu nhân.
Anh chị em:
Tôn Sách, sau truy tôn là Trường Sa Hoàn vương (長沙桓王).
Tôn Dực. Ông có một người vợ là Từ phu nhân, vừa đẹp vừa tài. Một tên gia thần thèm muốn sắc đẹp của bà mà sát hại Tôn Dực, bà đã lập mưu giết chết nghịch thần.
Tôn Khuông.
Tôn Lãng.
Tôn Thượng Hương, gả cho Lưu Bị.
Thê thiếp:
Tạ phu nhân (謝夫人), chị của Tạ Thừa. Nhan sắc và thiên chất của nàng nổi tiếng Giang Đông nên được coi là môn đăng hộ đối với nhà Tôn gia. Chủ trì cho cuộc hôn nhân này chính là mẹ của Tôn Quyền Ngô quốc thái. Nhưng không may Tạ phu nhân qua đời quá sớm khi chưa kịp sinh quý tử cho Tôn gia. Cái chết của Tạ phu nhân chính là do sự sủng ái của Tôn Quyền dành cho Từ phu nhân nên nàng bị ghẻ lạnh ấm ức mà chết.
Từ phu nhân (徐夫人), sinh Tôn Đăng. Cha của nàng là Từ Côn, là danh gia vọng tộc quận Ngô, từng cùng Tôn Kiên, Tôn Sách Nam chinh Bắc phạt, sau này chết trận trong khi chinh phạt Hoàng Tổ. Khi Tôn Quyền quyết định lập người con gái này làm phu nhân đã gặp rất nhiều trắc trở, bởi vì vấp phải sự phản đối của hầu hết các đại thần trong triều. Đầu tiên, thân phận của hai người không phải, nàng là cháu gái của cô mẫu Tôn Quyền cũng có nghĩa Tôn Quyền là biểu thúc (chú họ) của nàng vì thế là họ hàng cận huyết. Nhưng đây không phải là trở ngại lớn nhất mà nếu lấy nàng thì khi họ hàng thân thích gặp nhau phải xưng hô thế nào. Hơn nữa nàng là quả phụ, chồng của nàng vốn là Lục Thượng, chính là cháu trai của Lục Khang bị Tôn Sách bức tức mà chết. Sau khi Lục Thượng mất, Tôn Quyền từng nghe đến sắc đẹp của nàng từ lâu nên vội vàng phái người đón nàng về cung. Đám quần thần trong triều đã nổ ra vụ tranh cãi nảy lửa vì sao lại lấy một quả phụ. Nhưng Tôn Quyền cũng không vừa, để có thể chiến thắng "trận chiến" này, trong triều có đại thần tên Trương Chiêu phản đối mạnh mẽ nhất nên bèn nghĩ cách điều ông ta ra ngoài lo việc, khi ông ta trở về thì Tôn Quyền đã cưới xong Từ phu nhân. Lúc này gạo đã nấu thành cơm, Trương Chiêu chỉ còn cách ấm ức trong lòng. Vượt qua rất nhiều trở ngại mới cưới được người trong mộng nhưng tiếc rằng cuộc hôn nhân này lại không hạnh phúc. Từ phu nhân là người ghen tuông đố kỵ, đầu tiên là bức chết Tạ phu nhân, rồi không cho Tôn Quyền được gần gũi ai. Dần dần Tôn Quyền cũng không chịu nổi tính ghen tuông của nàng, không lâu sau Bộ phu nhân tiến cung, Từ phu nhân bị lạnh nhạt Tôn Quyền cho nàng đến Ngô quận (này là Tô Châu) sống ở đó mấy chục năm và không muốn gặp mặt nàng. Vì nàng đã từng nuôi dưỡng thái tử Tôn Đăng cho nên thái tử luôn thỉnh cầu Tôn Quyền đưa nàng quay trở về Kiến Khang. Các đại thần cũng thỉnh cầu Tôn Quyền lập Từ phu nhân làm hoàng hậu. Nhưng Tôn Quyền không đồng ý vì người ông đang sủng ái chính là Bộ phu nhân.
Đại hoàng hậu Phan Thục, lập hậu năm 250. Phan phu nhân vốn là con gái của một tội thần, bị đưa vào cung để làm nô tỳ. Một hôm, Tôn Quyền đi lại trong cung thì nhìn thấy Phan phu nhân, ngay lập tức bị mê hoặc bởi dung mạo của nàng và tuyển nạp vào hậu cung. Mặc dù Tôn Quyền lúc đó tuổi đã cao nhưng Phan phu nhân vẫn sinh hạ cho ông một hoàng tử là Tôn Lượng. Nhờ dựa phúc của con trai, mỹ nữ này được Tôn Quyền phong làm Hoàng hậu. Phan phu nhân bắt đầu thể hiện là một người rất có dã tâm, trước tiên bà xin Tôn Quyền cho phép chị ruột của mình ra khỏi cung để xuất giá, sau đó thường xuyên dùng lời đường ngọt mê hoặc Tôn Quyền, vu oan giáng họa cho các phu nhân khác ở hậu cung, từ đó có thể một mình sở hữu Tôn Đế. Không chỉ có vậy, người này còn vô cùng quá quắt với người hầu, vì thế mà cuối cùng chết dưới tay của cung nữ trong cung. Rước phải một xà nữ như vậy, Tôn Quyền có thể không hối hận sao.
Bộ phu nhân (步夫人), tính tình ôn hòa, cẩn túc, phong thái đĩnh đạc, thông minh nên ông luôn tin kính và quý mến bà. Sinh 2 công chúa. Sau khi mất truy tặng Hoàng hậu (không có thụy hiệu).
Vương phu nhân (王夫人), sau truy tôn Đại Ý Hoàng hậu (大懿皇后), sinh Tôn Hòa và Tôn Bá. Bà bị Toàn công chúa ghen ghét dèm xiểm, lại không thanh minh được với chồng nên oán hờn mà chết. Con trai bà, Tôn Hòa hoàn toàn bị thất sủng.
Vương phu nhân, sau truy tôn Kính Hoài hoàng hậu (敬懷皇后), sinh Tôn Hưu.
Viên phu nhân (袁夫人), con gái Viên Thuật. Sau khi Viên Thuật bại trận chết, nàng vốn có nhan sắc nên được Tôn Quyền đưa vào cung. Nàng vốn đẹp như trăng lại đức hạnh nhưng tiếc rằng nàng không có con, Tôn Quyền đã từng muốn lập nàng làm hoàng hậu nhưng nàng biết mình không thể có con nên đã từ chối.
Triệu phu nhân (趙夫人), em gái Triệu Đạt, là nữ họa gia sớm nhất được ghi lại.
Trọng Cơ (仲姬), sinh Tôn Phấn.
Tạ Cơ (谢姬), có thuyết cho là mẹ của Tôn Bá.
 Con trai:
Tôn Đăng, tự Tử Cao (子高).
Tôn Lự, tự Tử Trí (子智).
Tôn Hòa, tự Tử Hiếu (子孝).
Tôn Bá, tự Tử Uy (子威).
Tôn Phấn, tự Tử Dương (子揚).
Tôn Hưu, tự Tử Liệt (子烈). Hoàng đế thứ ba của Đông Ngô.
Tôn Lượng, tự Tử Minh (子明). Hoàng đế thứ hai của Đông Ngô, bị quyền thần phế truất.
 Con gái
Tôn Lỗ Ban (孫魯班), nhũ danh Đại Hổ, lấy Chu Tuần (周循), sau lấy Toàn Tông (全琮).
Tôn thị, lấy Lưu Toản, mất sớm.
Tôn Lỗ Dục (孫魯育), nhũ danh Tiểu Hổ, lấy Chu Cứ (朱據), sau lấy Lưu Toản.
Tôn thị, lấy Đằng Dận (滕胤).
 Con nuôi
Lăng Liệt, con trưởng của Lăng Thống
Lăng Phong, con thứ của Lăng Thống. Cả hai anh em được Tôn Quyền nuôi ở trong cung từ nhỏ, sau phong là Đình hầu

Niên hiệu

Tôn Quyền xưng vương năm 222, xưng đế năm 229, qua đời năm 252, tổng cộng trong 30 năm, cải nguyên 6 lần
 Hoàng Vũ () 222–229
 Hoàng Long () 229–231
 Gia Hòa () 232–238
 Xích Ô () 238–251
 Thái Nguyên () 251–252
 Thần Phượng () 252

Trong văn hóa hiện đại

Trò chơi điện tử
Tôn Quyền xuất hiện như một nhân vật trong loạt video games  Dynasty Warriors vàWarriors Orochi của Koei.

Trong trò chơi thẻ Magic: The Gathering có một thẻ gọi là "Tôn Quyền, Chúa của Ngô.

Trong trò chơi board game của Trung Quốc Tam Quốc Sát, có một thẻ anh hùng Tôn Quyền mà người chơi có thể chọn nó khi bắt đầu lượt đầu tiên.

Trong bộ phim The Weird Man của Shaw Brothers Studio, Tôn Quyền xuất hiện ở phần cuối cùng phim khi Tôn Sách lập ông làm người kế vị trước khi qua đời sau vụ ám tiến hành bởi Hứa Cống và Vu Cát.

Tôn Quyền cũng là nhân vật xuất hiện trong trò chơi điện tử Puzzle & Dragons như một phần của series Three Kingdoms Gods.

 Trong phim ảnh

Nhân vật Tôn Quyền xuất hiện trong khá nhiều bộ phim về đề tài Tam quốc như
 Tam Quốc diễn nghĩa (1994), do Ngô Hiểu Đông thủ vai三国演义 - 1994年央视版电视剧
 Diễn viên người Đài Loan Trương Chấn thủ vai Tôn Quyền trong hai phần của bộ phim về Xích Bích năm 2018 về đề tài chiến tranh của đạo diễn Ngô Vũ Sâm.
 Tam Quốc (2010) do Trương Bác thủ vai
 Đại quân sư Tư Mã Ý chi Quân sư liên minh (2017) do Đinh Hải Phong thủ vai
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.

 Xem thêm
 Tào Tháo
 Lưu Bị
 Tôn Kiên
 Tôn Sách
 Chu Du
 Danh sách vua và hoàng đế Trung Quốc
 Gia Cát Khác
 Phan Thục
Thời đại Tam Quốc

Tham khảo

 Ghi chú

Chú thích

 Thư mục

 Trần Thọ (thế kỉ III). Tam quốc chí (Sanguozhi).

 La Quán Trung (thế kỉ XIV). Tam quốc diễn nghĩa (Sanguo Yanyi).
 Bùi Tùng Chi (thế kỉ V). Tam quốc chí chú (Sanguozhi zhu).
 Tư Mã Quang (1084). Tư trị thông giám.
 Từ, Tống ( 8th century). Kiến Khang thực lục (建康實錄).
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.
 Nguyễn Tử Quang (1989), Tam Quốc bình giảng, Nhà xuất bản tổng hợp An Giang
 Trần Trọng Kim (1920), Việt Nam sử lược, Trung tâm học liệu xuất bản
 Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên (Viện Khoa học xã hội Việt Nam dịch, 1993), Đại Việt sử kí toàn thư, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

 Lê Quang Lân (2010), Tam quốc và những bí quyết trong quản lý kinh doanh'', Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa

Hoàng đế Đông Ngô
Tôn Sách và những người cộng sự
Quân phiệt cuối đời Hán
Sinh năm 182
Mất năm 252
Vua Trung Quốc thế kỉ III
Nhà chính trị đến từ Từ Châu
Lãnh chúa Giang Tô
Lãnh chúa Hồ Bắc
Tướng Giang Tô
An táng ở Nam Kinh
Gia đình của Tôn Kiên
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Nhân vật chính trị Tam Quốc
Người Chiết Giang
Nhân vật được tiểu thuyết hóa


title: Lasioglossum opacolampron

text:
Lasioglossum opacolampron là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1997


title: Discodoris schmeltziana

text:
Discodoris schmeltziana là một loài sên biển mang trần thuộc nhánh Doridacea, là động vật thân mềm chân bụng không vỏ sống ở biển trong họ Discodorididae.

Chú thích

Tham khảo

Discodoris


title: 10685 Kharkivuniver

text:
10685 Kharkivuniver (1980 VO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 11 năm 1980 bởi E. Bowell ở Đài thiên văn Lowell's trạm Anderson Mesa. Its name refers to Kharkiv University ở Ukraina.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Impages stylata

text:
Impages stylata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Impages


title: Inashiki, Ibaraki

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ibaraki, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Ibaraki


title: Chính quyền miền Nam

text:
Chính quyền miền Nam là một từ thường được dùng để chỉ một chính thể quản lý một phần của một quốc gia khi nước đó bị chia cắt. Chính quyền miền Nam thường giao tranh với chính quyền miền Bắc để thống nhất quốc gia đó, hay là một chính quyền ly khai chưa được công nhận. Nó có thể chỉ đến một trong những chính thể sau:

Việt Nam
Việt Nam Cộng hòa
Cộng hòa Miền Nam Việt Nam

Triều Tiên
Hàn Quốc (Nam Triều Tiên)

Hoa Kỳ
Liên hiệp Các bang Mỹ (Confederate States of America): chính quyền ly khai tại miền nam Hoa Kỳ trong cuộc nội chiến.

Síp
Cộng hòa Síp: chính quyền được quốc tế công nhận trên đảo, quản lý miền Nam, phân biệt với chính quyền ly khai ở miền Bắc.

Gruzia
Cộng hòa Nam Ossetia: chính quyền ly khai tại Nam Ossetia, Gruzia.

Sudan
Miền Nam Sudan: chính quyền tự trị tại miền Nam Sudan sau cuộc nội chiến Sudan kết thúc.


title: Jubarella

text:
Jubarella là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Mantophryne lateralis

text:
Mantophryne lateralis là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Tây Papua ở Indonesia và Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vườn nông thôn.

Tham khảo

 Richards, S. & Parker, F. 2004. Mantophryne lateralis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Mantophryne
Động vật lưỡng cư New Guinea


title: Hyphydrus occultus

text:
Hyphydrus occultus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Bilardo & Rocchi miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Aranarache

text:
Aranarache là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 5,07 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 79 người.

Đô thị nằm ở độ cao m trên 781 mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ARANARACHE in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Navarre


title: Peveragno

text:
Peveragno là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 80 km về phía nam của Torino và khoảng 8 km về phía đông nam của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.276 người và diện tích là 68,3 km².

Đô thị Peveragno có các frazione (đơn vị cấp dưới) Madonna dei Boschi, Montefallonio, Pradeboni, San Giovenale, San Lorenzo, Santa Margherita.

Peveragno giáp các đô thị: Beinette, Boves, Chiusa di Pesio, Cuneo và Limone Piemonte.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Nam Hùng, Thiều Quan

text:
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" align="right" width="280" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;"
|-----
|+Nam Hùng
|-----
|align=center colspan=2|
|-----
|align=center colspan=2|Vị trí của Nam Hùng trong Thiều Quan
|-
|Trụ sở chính quyền||trấn Hùng Châu
Diện tích2361,4 km²
人口46 vạn người (2004)
Cấp hành chínhphó địa cấp thị
Mã bưu chính512400
Mã vùng điện thoại0751
|-
|Biển số xe||粤F
</table>
Nam Hùng (tiếng Trung: 南雄市, Hán Việt: Nam Hùng thị) là một thành phố cấp phó địa của địa cấp thị Thiều Quan (韶关市), tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thời Xuân Thu, xứ này thuộc đất Bách Việt, thời Chiến Quốc thuộc nước Sở, thời nhà Tần thuộc quận Nam Hải, thời lưỡng Hán thuộc huyện Nam Dã, thời Tam Quốc là huyện Nam Dã, quận Lư Lăng của Đông Ngô.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Đông
Thiều Quan