title: Osiriaca ptousalis

text:
Osiriaca ptousalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Osiriaca
Động vật được mô tả năm 1859


title: Khu Công sở (Trung Quốc)

text:
Huyện hạt khu , là một đơn vị hành chính dưới cấp huyện tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Văn phòng hành chính của đơn vị hành chính này là  sở công khu(区公所) và không được coi là một cấp chính quyền địa phương.  Một khu công sở từng là một đơn vị hành chính dưới cấp huyện quan trọng trên khắp Trung Quốc từ thập kỷ  1950 đến 1990. Thường có khoảng 5 đến 10 khu trong một huyện, và khu được chia thành 3 đến 5 trấn và hương. Sau thấp kỷ 1990, các huyện hạt khu dần bị bãi bỏ, các trấn và hương được sáp nhập lại và trực thuộc thẳng cấp huyện. Hiện tại, chỉ còn 1 huyện hạt khu tại Trung Quốc là khu Nam Sơn (trước năm 2004 có tên là Triệu Gia Bồng) thuộc huyện Trác Lộc, tỉnh Hà Bắc.

Tham khảo

Hành chính Trung Quốc
Hương của Trung Quốc


title: 9142 Rhesus

text:
9142 Rhesus (5191 T-3) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser on 9142 Rhesus

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Astronomical objects discovered in 1977
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Tượng đài Dân chủ

text:
Tượng đài Dân chủ hay Anusawari Prachathipatai (tiếng Thái: อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย, phiên âm: A-nu-xa-va-li Bơ-la-cha-thi-ba-tai) là một tượng đài ở trung tâm của thủ đô Bangkok, Thái Lan. Tượng đài này nằm ở một vòng xoay giao thông của đại lộ Đông-Tây rộng Thanon Ratchadamnoen Klang, tại điểm giao nhau với Thanon Dinso. Tượng đài nằm ở khoảng giữa Sanam Luang, lò hỏa táng trước Wat Phra Kaew, và ngôi đền Núi Vàng (Phu Kao Thong).

Tượng đài được xây dựng năm 1939 bởi nhà cầm quyền quân sự, Thống tướng Plaek Pibulsonggram (được gọi là Phibun), để kỷ niệm cuộc đảo chính tháng 6 năm 1932 dẫn đến việc thiết lập một thể chế quân chủ lập hiến ở Vương quốc Xiêm lúc đó. Phibun xem tượng đài như một Bangkok mới, Tây hóa, "làm cho Thanon Ratchadamnoen thành đại lộ Champs-Élysées và Tượng đài Dân chủ là Khải Hoàn Môn (Arc de Triomphe)."

Tượng đài được thiết kế bởi Mew Aphaiwong, một kiến trúc sư có anh trai Khuang Aphaiwong là một thành viên lãnh đạo của chế độ Phibun. Nhà điêu khắc Ý, Corrado Feroci, (tên Thái là Silpa Bhirasi) đã thực hiện những bức điêu khắc xung quanh chân đế của tượng đài.

Việc xây dựng tượng đài này vào thời điểm đó không gây mấy thiện cảm ở Thái Lan. Các cư dân địa phương và chủ tiệm (phần lớn là người gốc Hoa) đã bị đuổi ra khỏi nhà và cửa hàng với thông báo trước 60 ngày. Việc mở rộng đường Thanon Ratchadamnoen thành một đại lộ lễ nghi dẫn đến việc phải đốn hạ nhiều cây cối hai bên. Trung tâm của tượng đài miêu tả tượng trưng hiến pháp Thái Lan năm 1932 được khắc chạm bên trên của hai bát vàng nằm quanh một tháp nhỏ bằng vàng. Hiến pháp được bảo bọc một cách hình tượng bằng 4 cánh, đại diện cho bốn nhánh của quân đội Thái Lan: lục quân, không quân, cảnh sát, hải quân - những lực lượng tham gia đảo chính năm 1932.

Tham khảo

Bài viết trích từ khóa luận tốt nghiệp " Bài thuyết minh xây dựng tuyến điểm đất nước Thái Lan " - tác giả Phan Minh Châu - Lưu tại thư viện trường Đại học Hùng Vương.

Công trình xây dựng ở Bangkok
Địa điểm du lịch Bangkok
Dân chủ, Bangkok
Quận Phra Nakhon


title: Navafría

text:
Navafría là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 349 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Solarussa

text:
Solarussa là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 90 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 10 km về phía đông bắc của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.496 người và diện tích là 31,9 km².

Solarussa giáp các đô thị: Bauladu, Oristano, Paulilatino, Siamaggiore, Simaxis, Tramatza, Zerfaliu.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.solarussa.or.it/sito/home/

Đô thị tỉnh Oristano


title: Solanum dolichorhachis

text:
Solanum dolichorhachis là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Solanum dolichorhachis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
D
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Cá vây chân lưng gù

text:
Cá vây chân lưng gù hay Cá vẩy chân (tên khoa học: Melanocetus johnsonii) sống ở độ sâu 2.000 m, có vẻ ngoài cục mịch, kì dị. Mình chúng tròn trịa như một quả bóng khiến mọi người có cảm giác chúng có thể nuốt chửng một người nào đó mà không mấy khó khăn. Loài này có cái miệng rộng hoác với hàm răng sắc nhọn mọc tua tủa. Chính những đặc điểm bên ngoài này khiến mà chúng có cái tên thứ hai là "quỷ đen xấu xí". Điều đáng ngạc nhiên là chiều dài tối đa của loài này chỉ có 12,7 cm.

Dọc sống lưng của cá vẩy chân dày đặc những gai phát sáng để thu hút con mồi. Khi con mồi đến đủ gần, chúng ngay lập tức chộp lấy và nghiền nát bằng bộ hàm to khỏe, đầy mãnh lực. Một thực tế ít người biết tới là ở loài này, những cá thể đực thường nhỏ hơn và trông rất khác so với những cá thể cái, chiều dài 3 cm cho giống đực và 20 cm cho giống cái. Con đực chỉ to cỡ một ngón tay và có những chiếc răng hình lưỡi câu để bám và sống ký sinh suốt đời trên con cái. Nếu không, những anh chàng "thiếu ga-lăng" này sẽ không thể sống sót vì thiếu thức ăn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 http://fishbase.se/summary/SpeciesSummary.php?id=2292&lang=French

J
Động vật được mô tả năm 1864
Cá biển sâu


title: Mindana ruficollis

text:
Mindana ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Mindana


title: Albal

text:
Albal là một đô thị ở comarca Horta Sud cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 7,37 km², dân số thời điểm năm 2006 là 14.505 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website 2.0 about Albal

Đô thị ở Valencia
Horta Sud
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: 2000 Herschel

text:
2000 Herschel là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 7 năm 1960 bởi Joachim Schubart. Nó được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Anh gốc Đức Frederick William Herschel, người đã phát hiện ra Uranus.

Tham khảo

002000
Được phát hiện bởi Joachim Schubart
Tiểu hành tinh được đặt tên
002000
002000
19600729


title: Ballainvilliers

text:
Ballainvilliers là một xã ở tỉnh Essonne trong vùng Île-de-France nước Pháp

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là  người. Ước tính dân số năm 2006 là .

Danh xưng cư dân địa phương Ballainvilliers trong tiếng Pháp là Ballainvillois.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Land Use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Conoderus latus

text:
Conoderus latus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Jenalöbnitz

text:
Jenalöbnitz là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Jenalöbnitz có diện tích 3,94 km².

Tham khảo


title: Chiến tranh hạn chế

text:
Chiến tranh hạn chế là hình thái chiến tranh mà mục đích của cuộc chiến không nhằm tiêu diệt hoàn toàn đối phương mà chỉ hướng tới việc cảnh cáo, răn đe đối phương nhằm đạt được một số mục đích chính trị, quân sự mà thường là những đòi hỏi về lãnh thổ, đòi hỏi về chính trị, kinh tế hoặc chỉ đơn giản là cho đối phương biết được sức mạnh của mình. Để từ đó đối phương phải chịu nhượng bộ mình trong đàm phán hoặc chịu sự ảnh hưởng của mình sau khi cuộc chiến kết thúc.

Chiến tranh hạn chế thường không có quy mô lớn, vũ khí và phương tiện chiến tranh cũng bị hạn chế, thường không mang tính chất hủy diệt và bên chủ động gây chiến thường cũng là bên chủ động kết thúc cuộc chiến.

Chiến tranh hạn chế là khái niệm trái ngược với chiến tranh tổng lực.

Trường hợp lịch sử

Khái niệm về chiến tranh hạn chế được sử dụng trong cuộc chiến tranh Việt Nam của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống John F. Kennedy và Lyndon B. Johnson như một phần của chiến lược ngăn chặn sự lây lan của chủ nghĩa Cộng sản. Với chiến lược này nhằm không gây ra một cuộc đối đầu rộng hơn với Liên Xô.

Chiến tranh Falklands thường được xem như một "ví dụ điển hình về một cuộc chiến tranh hạn chế - chỉ giới hạn trong thời gian, vị trí, mục tiêu và phương tiện", chiến sự diễn ra trong quá trình 10 tuần và kết thúc với ít hơn một ngàn thương vong cả hai phía.

NATO không kích Nam Tư, một phần của Chiến tranh Kosovo, là một cuộc chiến tranh hạn chế từ phía NATO. NATO chỉ sử dụng chủ yếu một chiến dịch không quân quy mô lớn để phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự của Nam Tư.

Chú thích

Tham khảo

 Lawrence, Freedman, "Britain and the Falklands War"(Oxford: Basil Blackwell, 1988).
 Appleby, Joyce Oldham. "Different Viewpoints." The American Republic since 1877. New York: Glencoe/McGraw-Hill, 2005.
 Florian Bieber; Zidas Daskalovski (ngày 2 tháng 8 năm 2004). Understanding the War in Kosovo. Routledge. ISBN 978-1-135-76155-4.
 Osgood, Robert Endicott. "Limited War: The Challenge To American Security." University of Chicago Press, 1957.

Chiến tranh
Chiến tranh theo loại
Chiến lược quân sự


title: Simunul

text:
Simunul là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Tawi-Tawi, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 31.962 người trong 4.910 hộ. Ngôn ngữ được sử dụng ở đây là tiếng Sama. Đa số dân ở đây theo Hồi giáo. Có 6 bãi biển ở Simunul.

Các đơn vị hành chính
Simunul được chia thành 15 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Tawi-Tawi


title: Montfort, Doubs

text:
Montfort là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Montfort on the intercommunal Web site of the department

Xã của Doubs


title: Megachile riomii

text:
Megachile riomii là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1970


title: Xạ điêu tam bộ khúc

text:
Xạ điêu tam bộ khúc (射鵰三部曲) là bộ ba tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung. Câu chuyện bắt đầu từ sự sụp đổ của nhà Kim, nhà Tống và sự nổi lên của Đế chế Mông Cổ. Câu chuyện kết thúc một trăm năm sau đó với sự thiết lập nhà Minh. Những nhân vật trong truyện đóng vai trò quan trọng trong sự suy tàn và hưng vong của những triều đại đó. Hầu như 3 tác phẩm đều có mối liên hệ về nhân vật qua nhiều đời, nhất là các nhân vật chính. Xạ điêu tam bộ khúc đã được chuyển thể thành phim màn ảnh rộng, phim truyền hình, truyện tranh và game.

Anh hùng xạ điêu
Tiểu thuyết có 2 nhân vật chính là Quách Tĩnh, Hoàng Dung.

Câu chuyện kể về sự hình thành của đế quốc Mông Cổ, sự sụp đổ của nhà Kim, sự suy yếu trầm trọng của nhà Tống thông qua quá trình trưởng thành của nhân vật chính Quách Tĩnh cùng với Hoàng Dung. Truyện kết thúc khi Thành Cát Tư Hãn qua đời.

Thần điêu hiệp lữ

Tiểu thuyết có 2 nhân vật chính là Dương Quá, Tiểu Long Nữ.

Truyện diễn ra sau phần đầu khoảng 10 năm. Chủ đề chính của bộ truyện là mối tình trắc trở giữa Dương Quá và Tiểu Long Nữ diễn ra trong bối cảnh lịch sử, Mông Cổ đã cực kỳ lớn mạnh, bắt đầu tấn công xâm lược nhà Tống. Truyện kết thúc bằng chiến thắng của quân đội nhà Tống tại thành Tương Dương. Hầu như các nhân vật của phần 1 có mối liên hệ mật thiết về mối quan hệ họ hàng với phần này và tiếp tục diễn biến phức tạp hơn. Cả hai phần có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu như không hiểu và không xem, độc giả khó có thể hình dung được tuyến nhân vật ở phần 2.

Ỷ thiên Đồ long ký

Tiểu thuyết có các nhân vật chính là Trương Vô Kỵ, Triệu Mẫn quận chúa.

Nếu hai phần đầu tiên có liên quan chặt chẽ đến nhau thì phần thứ ba này không liên quan lắm. Truyện diễn ra sau sự kiện trong Thần Điêu hiệp lữ khoảng 80 năm. Lúc này Mông Cổ đã diệt Tống, nhà Nguyên được thành lập, thống trị Trung Quốc. Những cuộc khởi nghĩa nổi lên liên miên. Thông qua quá trình tu luyện, trưởng thành của nhân vật chính Trương Vô Kỵ cùng câu chuyện tình của chàng với bốn cô gái Triệu Mẫn, Chu Chỉ Nhược, Tiểu Chiêu và Ân Ly, bối cảnh giang hồ và lịch sử được hoà quyện, miêu tả một cách khá rõ nét. Truyện kết thúc khi nhà Minh được thành lập.

Phần này gần như biệt lập về nhân vật, chỉ có sự xuất hiện một cách rất mờ nhạt của tuyến nhân vật và bối cảnh của cả hai phần đầu.

Xem thêm

Tham khảo

 History of the Condor Trilogy adaptations  Drunkensword 11/10/2013


title: Joucas

text:
Joucas là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 263 mét trên mực nước biển.

Luberon

Tham khảo
INSEE

Xã của Vaucluse


title: Lanthanomelissa clementis

text:
Lanthanomelissa clementis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Lanthanomelissa
Động vật được mô tả năm 1996


title: Kawasaki Ki-100

text:
Chiếc Kawasaki Ki-100 là một kiểu máy bay tiêm kích được Lục quân Đế quốc Nhật Bản sử dụng trong Thế Chiến II. Một biện pháp khẩn cấp nhằm thích nghi một chiếc máy bay tiêm kích Ki-61-II-KAI trang bị một động cơ Mitsubishi bố trí hình tròn đưa đến một kiểu máy bay tiêm kích đánh chặn xuất sắc, một trong những chiếc tốt nhất được Lục quân Nhật sử dụng trong cuộc chiến. Các phi vụ chiến đấu được bắt đầu từ tháng 3 năm 1945; và ngay từ những cuộc đối đầu ban đầu, chiếc Ki-100 đã chứng tỏ phẩm chất tốt để đối chọi lại những chiếc máy bay ném bom hạng nặng B-29 của Không lực Mỹ ở tầm cao, cũng như có khả năng chống cự hiệu quả những máy bay tiêm kích trên tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ. Một phiên bản mới hơn, chiếc Ki-100-Ib, được chế tạo trong những tuần lễ cuối cùng của cuộc chiến nhằm trang bị cho năm sentai (trung đoàn bay) để phòng thủ chính quốc. Kiểu máy bay này có tên chính thức của Lục quân Nhật là "Máy bay Tiêm kích loại 5" (五式戦闘機).

Thiết kế và phát triển
Vào giữa năm 1944, một trong những máy bay tiêm kích tốt nhất của Lục quân Nhật Bản là chiếc Kawasaki Ki-61 Hien (飛燕、Phi Yến - én bay, tên mã của Đồng Minh là "Tony"). Nó là máy bay tiêm kích duy nhất do Nhật Bản sản xuất trang bị động cơ thẳng hàng (kiểu Kawasaki Ha-40, một cải biến của người Nhật dựa trên kiểu động cơ Daimler-Benz DB 601 của Đức) trong Thế Chiến II, cũng như là chiếc đầu tiên trang bị vỏ giáp và thùng nhiên liệu tự hàn kín ngay khi xuất xưởng. Nó cũng có được tính năng bay đáng ngưỡng mộ, so sánh được với các thiết kế hiện đại của Hoa Kỳ và châu Âu vào thời đó, chú tâm vào vận tốc và tốc độ lên cao thay vì độ cơ động và tầm bay xa. Nó là một thiết kế có hiệu quả, nhưng chịu ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt động cơ và những vấn đề về độ tin cậy.

Những vấn đề này cùng với ưu thế về tính năng bay của những chiếc máy bay tiêm kích đối phương, đặc biệt là kiểu F6F Hellcat, đã dẫn đến việc phát triển một phiên bản cải tiến, chiếc Ki-61-II (sau này là Ki-61-II-KAI), trang bị động cơ mới Kawasaki Ha-140 công suất 1.120 kW (1.500 mã lực), mà không may thay lại nặng hơn chiếc Ki-61-I-KAIc mà nó thay thế. Tốc độ tối đa gia tăng từ 590 km/h (368 mph) lên 610 km/h (379 mph) và tính năng bay nói chung (ngoại trừ tốc độ lên cao) đều được cải thiện. Tuy nhiên, nó không bao giờ có dịp thể hiện như kế hoạch do chất lượng của dây chuyền sản xuất động cơ liên tục bị xuống cấp. Việc sản xuất kiểu này kết thúc vào đầu năm 1945, khi một cuộc ném bom của B-29 đã phá hủy nhà máy sản xuất động cơ, để lại hơn 280 khung máy bay Ki-61 không có động cơ trang bị. Vào thời điểm này của cuộc chiến, Lục quân Nhật đang rất cần những chiếc máy bay tiêm kích đánh chặn hiệu quả để ngăn chặn những cuộc ném bom của đối phương vào chính quốc Nhật Bản, nên đã yêu cầu trang bị kiểu động cơ Mitsubishi Ha-112-H trên những khung máy bay này.

Kiểu Mitsubishi Ha-112-H là một động cơ mạnh mẽ, thực chất tương đương với kiểu Ha-140, nhưng là loại bố trí hình tròn và nhẹ hơn (chiếc Ki-100 nhẹ hơn 272 kg/600 lb so với chiếc Ki-61-II, tương đương kiểu Ki-61-I). Sau khi nghiên cứu một mẫu máy bay Fw 190A được nhập khẩu, một máy bay tiêu biểu có động cơ bố trí hình tròn lắp thành công trên một khung máy bay hẹp, ba khung máy bay Ki-61-II-KAI được cải biến để lắp kiểu động cơ này làm chiếc nguyên mẫu. Vào ngày 1 tháng 2 năm 1945, kiểu máy bay mới bay chuyến bay đầu tiên. Bộ Tổng tham mưu Lục quân đã ngạc nhiên bởi tính năng bay xuất sắc của nó, đã vượt qua chiếc Hien về mọi mặt ngoại trừ vận tốc tối đa (bị suy giảm đôi chút do diện tích cản lớn hơn), nên đã yêu cầu đưa kiểu máy bay mới vào sản xuất dưới tên gọi Máy bay Tiêm kích Lục quân Loại 5 Kiểu 1a. Tên đặt của công ty cho nó là Ki-100-1-Ko, và không lâu sau có thêm 271 khung máy bay cùng được cải tiến.

Động cơ này tỏ ra bền bỉ tương phản với những cơn ác mộng cơ khí công suất cao trên những chiếc Nakajima Ki-84, Kawasaki Ki-61 và Kawanishi N1K-J đã khiến nhiều chiếc máy bay phải nằm lại trên mặt đất. Mặc dù chậm khi bay ngang, Ki-100 có thể bổ nhào sánh cùng P-51 Mustang không giống như đa số những máy bay tiêm kích Nhật khác và iữ được tốc độ khi thoát ra. Các khẩu pháo mang được 250 viên đạn 20 x 94 mm mỗi khẩu, mỗi đầu đạn nặng 112 g (AP: xuyên thép) hay 79 g (HE: đạn nổ 12%). Vận tốc đầu đạn là 700 m/s (2.300 ft/s); của HE là 730 m/s (2.400 ft/s) cung cấp tầm bắn hiệu quả là 900 m (2.950 ft). Tốc độ bắn 850 viên mỗi phút bị giảm đi khoảng 27% khi đồng bộ với các cánh quạt, dù vậy kiểu vũ khí này vẫn có hiệu quả (620,5 viên mỗi phút) ngay cả theo tiêu chuẩn phương Tây. Mỗi khẩu súng máy trên cánh mang được 250 viên đạn 12,7 x 81 mm. mỗi đầu đạn nặng 35,4 g AP (33-38 g 2,2%HE) và có vận tốc đầu đạn là 760 m/s (770–796 m/s HE) (2.450 ft/s; 2.500-2.600 ft/s) cung cấp tầm bắn hiệu quả là 750 m (2.460 ft), với tốc độ bắn 900 viên mỗi phút.

Việc cải tiến kiểu căn bản đã cho ra đời phiên bản Ki-100-II, với động cơ siêu tăng áp dùng để đánh chặn những chiếc máy bay ném bom B-29 Superfortress trên tầm cao, nhưng chỉ có ba chiếc được chế tạo và chúng chưa từng được đưa ra sử dụng.

Lịch sử hoạt động

Các đơn vị Lục quân Đế quốc Nhật Bản đầu tiên được trang bị kiểu máy bay này là các trung đoàn bay (sentai) số 5, 59, 200, 244 và đại đội bay độc lập 81. Cùng thời gian này, Lục quân yêu cầu phát triển một phiên bản mới cải tiên đôi chút được gọi là Ki-100 I-Otsu hay Máy bay Tiêm kích Lục quân Loại 5 Kiểu 1b. Kiểu này có một nóc buồng lái dạng bọt nước để cải thiện tầm nhìn và khung máy bay nhằm mục đích mang một động cơ bố trí hình tròn. Khi việc cung cấp những khung máy bay Ki-61-II rỗng kết thúc, phiên bản mới được đưa vào sản xuất. Cùng với các đơn vị Lục quân kể trên, các trung đoàn bay 17, 18, 25, 111 và 125 cũng được huấn luyện để sử dụng kiểu máy bay này.

Chiếc Ki-100 bắt đầu tham gia chiến đấu vào ngày 9 tháng 3 năm 1945 và chịu đựng tổn thất đầu tiên vào tháng 4 năm 1945, tuy nhiên lực lượng Đồng Minh nhanh chóng đánh giá chiếc máy bay tiêm kích mới là một kiểu máy bay chiến đấu hàng đầu. Chỉ có một số ít máy bay Ki-100 sẵn có so với số lượng những chiếc Ki-84 nhưng chúng được nhanh chóng bố trí đến các trung đoàn bay 4, 5, 17, 20, 59, 111, 112 và 244 (việc bố trí này đã trải rộng đáng kể số máy bay ít ỏi có được, nhưng nhiều trong số các đơn vị này chỉ được tái trang bị một phần). Đến năm 1945, Ki-100 được nhìn nhận là một máy bay tiêm kích quan trọng trong lực lượng. Tuy nhiên trong việc đánh chặn những chiếc máy bay ném bom B-29 trên tầm cao (tại một thời điểm trong cuộc chiến, những cuộc tấn công của B-29 diễn ra ở tầm thấp), chiếc máy bay tiêm kích mới gặp khó khăn do kiểu động cơ Ha-112-H bị suy giảm động lực ở độ cao lớn. Cách tấn công những chiếc Superfortress hiệu quả nhất là tấn công trực diện cực kỳ nguy hiểm, chỉ thay đổi đường bay khi đến gần những chiếc máy bay ném bom. Một sai sót trong nỗ lực này là rất nguy hiểm, vì sự tập trung hỏa lực phòng thủ từ chiếc máy bay ném bom. Trong kiểu chiến đấu này, những chiếc máy bay tiêm kích đánh chặn Mitsubishi J2M Raiden của Hải quân là vượt trội hơn cả.

Vào ngày 25 tháng 7 năm 1945, 18 chiếc máy bay tiêm kích Ki-100 thuộc Trung đoàn bay 244 nghênh chiến cùng mười chiếc F6F Hellcat thuộc Phi đoàn Belleau Wood trong một trận không chiến đáng ghi nhớ, khi các phi công Ki-100 báo cáo đã bắn rơi đến 12 máy bay địch và bị tổn thất hai chiếc. Nhiều tranh luận từ cả hai phía nổ ra chung quanh con số chiến thắng và tổn thất thực sự của trận này, nhưng điều này cho thấy chiếc Ki-100 đã trở thành một vũ khí đối địch lợi hại. Tổn thất thực sự của trận này là hai chiếc Hellcat cùng hai chiếc Ki-100 bị mất; trong đó một chiếc Ki-100 và một chiếc F6F bị rơi do va chạm giữa Thiếu tá Tsutae Obara và Thiếu úy Edwin White và cả hai đều bị thiệt mạng. Ki-100 được đánh giá cao về tính nhanh nhẹn của nó, và một chiếc Ki-100 được điều khiển thành thạo có thể vượt qua mọi chiếc máy bay tiêm kích hàng đầu của Mỹ kể cả những chiếc P-51D Mustang và P-47N Thunderbolt chắc chắn theo hộ tống các cuộc ném bom của B-29 xuống Nhật Bản vào lúc đó, và sánh được về tốc độ đặc biệt là ở độ cao trung bình. Trong tay một phi công kinh nghiệm, chiếc Ki-100 là một đối thủ nguy hiểm, và cùng với chiếc Ki-84 của Lục quân và chiếc Kawanishi N1K-J của Hải quân, là những chiếc máy bay tiêm kích Nhật Bản duy nhất có thể đối chọi được những kiểu máy bay Đồng Minh mới nhất.

Sau trận ném bom nhà máy Kagamigahara và sự chậm trễ trong việc giao hàng từ các nhà máy vệ tinh, tốc độ sản xuất của chiếc Ki-100 ngày càng giảm sút, và trong khoảng thời gian giữa tháng 5 và tháng 7, chỉ có 12 chiếc được giao hàng. Cuối cùng, việc sản xuất phải chấm dứt do bị ném bom, và chỉ có tổng cộng 118 chiếc thuộc phiên bản Kiểu 1b được giao hàng. Tổn thất cuối cùng của chiếc Ki-100 trong cuộc chiến diễn ra vào ngày 14 tháng 8 năm 1945, chỉ một ngày trước khi Nhật Bản đầu hàng, khi Trung sĩ Tamagake bị một chiếc Mustang bắn rơi.

Các phiên bản
Ki-100 Nguyên mẫu Dựa trên kiểu Kawasaki Ki-61 II KAI với động cơ bố trí hình tròn. Có ba chiếc được chế tạo.
Ki-100 I-Ko Máy bay Tiêm kích Lục quân Loại 5 (Mark Ia), phiên bản sản xuất đầu tiên, cải biến dựa trên kiểu KI-61 II KAI. Có 271 chiếc được chế tạo.
Ki-100 I-Otsu Máy bay Tiêm kích Lục quân Loại 5 (Mark Ib), Nóc buồng lái có tầm nhìn toàn diện. Có 118 chiếc được chế tạo.
Ki-100 II Nguyên mẫu Trang bị động cơ Mitsubishi Ha-112-II-Ru với turbo tăng áp công suất 1.500 mã lực (1.100 kW). Có ba chiếc được chế tạo.
Tổng cộng số lượng sản xuất: 395 chiếc..

Quốc gia sử dụng

Không lực Lục quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (Ki-100-1a/b Goshikisen)

Đặc tính chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 8,82 m (28 ft 11 in)
 Sải cánh: 10,48 m (34 ft 4 in)
 Chiều cao: 3,75 m (12 ft 4 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 20 m² (215 ft²)
 Trọng lượng không tải: 2.525 kg (5.567 lb)
 Trọng lượng có tải: 3.495 kg (7.705 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Mitsubishi Ha 112-II bố trí hình tròn, công suất 1.500 mã lực (1.119 kW) ở 6.000 m (19.685 ft)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 580 km/h (360 mph); tốc độ bổ nhào lớn nhất: 850 km/h (528 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.200 km (1.367 mi)
 Trần bay: 11.000 m (36.090 ft)
 Tốc độ lên cao: 16,8 m/s (3.300 ft/min)

Vũ khí
 2 x pháo Ho-5 20 mm (0,30 in) gắn trên cánh, 250 viên đạn 20x94 mm mỗi khẩu
 2 x súng máy Ho-103 12,7 mm (0,50 in) gắn trên thân, 250 viên đạn 12,7x81 mm mỗi khẩu

Tham khảo

 Bueschel, Richard M. Kawasaki Ki.61/Ki.100 Hien in Japanese Army Air Force Service, Aircam Aviation Series No.21. Canterbury, Kent, UK: Osprey Publications Ltd, 1971. ISBN 0-85045-026-8.
 Francillon, René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam & Company Ltd., 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: Japanese Army Fighters, Part 1. London: Macdonald and Jane's, 1976. ISBN 0-356-08224-5.
 Januszewski, Tadeusz and Jarski, Adam. Kawasaki Ki-61 Hien, Monografie Lotnicze 5 (in Polish). Gdańsk, Poland: AJ-Press, 1992. ISSN 0867-7867.
 "Last Swallow of Summer." Air International October 1976.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Bounty Books, 2006. ISBN 0-753714-60-4.
 Sakaida, Henry. Japanese Army Air Force Aces 1937-45. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1997. ISBN 1-85532-529-2.
 Sakurai, Takashi. Rikugun Hiko Dai 244 Sentai Shi (History of the Army 244 Group [in Japanese]). Tokyo, Japan: Soubunsha, 1995. ISBN unknown.
 Sakurai, Takashi. Hien Fighter Group: A Pictorial History of the 244th Sentai, Tokyo's Defenders(in Japanese/English). Tokyo, Japan: Dai Nippon Kaga, 2004. ISBN unknown.
 Sgarlato, Nico. "Ki-100: il FW-190 Giapponese" (in Italian). Aerei Nella Storia N. 51.

Liên kết ngoài
KI-61 HIEN at Greg Goebel's AIR VECTORS

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan
 Kawasaki Ki-61

Máy bay tương tự
 Focke-Wulf Fw 190
 Supermarine Spitfire
 P-51 Mustang
 Lavochkin La-7
 Nakajima Ki-84 "Hayate" (Frank)

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay tiêm kích

Ki-100
Ki-100, Kawasaki
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Amegilla jamesi

text:
Amegilla jamesi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1944


title: Angraecum scottianum

text:
Angraecum scottianum là một loài lan.

Hình ảnh

Tham khảo

S


title: Molophilus lieftincki

text:
Molophilus lieftincki là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Rhyacophila alabama

text:
Rhyacophila alabama là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Dactylispa bulbifera

text:
Dactylispa bulbifera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được L. Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: 12813 Paolapaolini

text:
12813 Paolapaolini (1996 CU8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1996 bởi M. Tombelli và U. Munari ở Cima Ekar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12813 Paolapaolini

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Larentiopsis

text:
Larentiopsis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Zikanapis zikani

text:
Zikanapis zikani là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Zikanapis
Động vật được mô tả năm 1925


title: Don Ho

text:
''Về ca sĩ Don Hồ xin xem bài Don Hồ.

Donald Ho Tai Loy (chữ Trung Quốc: 何大來 Hồ Đại Lai), sinh ngày 13 tháng 8 năm 1930 - mất ngày 14 tháng 4 năm 2007) là nhạc sĩ và người làm trò mua vui Hawaii. Ho, có dòng máu Trung Quốc, Hawaii, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Ho, Don
Ho, Don
Âm nhạc Hawaii
Ho, Don
Ho, Don
Ho, Don
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam ca sĩ Mỹ
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Người Mỹ gốc Bồ Đào Nha
Nhạc sĩ Mỹ thế kỷ 20


title: Achicourt

text:
Achicourt là một xã trong vùng Hauts-de-France, thuộc tỉnh Pas-de-Calais, quận Arras, tổng Arras-Sud. Tọa độ địa lý của xã là 50° 16' vĩ độ bắc, 2° 45' kinh độ đông. Achicourt nằm trên độ cao trung bình là 72 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 60 mét và điểm cao nhất là 101 mét. Xã có diện tích 5,94 km², dân số vào thời điểm 1999 là 7695 người; mật độ dân số là 1295 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Idar-Oberstein, Đức

Tham khảo

Xã của Pas-de-Calais


title: Emarginula paivana

text:
Emarginula paivana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Emarginula


title: 907 Rhoda

text:
907 Rhoda

907 Rhoda là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1918


title: Monolepta limbata

text:
Monolepta limbata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1808.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ nhất

text:
Chiến tranh Afghanistan - Anh lần thứ nhất là cuộc chiến giữa Công ty Đông Ấn Anh và Tiểu vương quốc Afghanistan từ năm 1839 đến 1842. Nó nổi tiếng với việc thảm sát 4.500 binh sĩ Anh và Ấn Độ, cộng với 12.000 người theo trại của họ, bởi chiến binh bộ lạc Afghanistan. Trong trận đánh cuối cùng, mặc dù người Anh giành thắng lợi nhưng họ triệt thoái và bỏ tất cả mục đích chiến tranh ban đầu. Đây là một trong các xung đột chủ yếu trong cuộc Ván Cờ Lớn, sự tranh giành quyền lực và ảnh hưởng vào thế kỷ 19 ở Trung Á giữa Vương quốc Anh và Đế quốc Nga.

Nguyên nhân chiến tranh

Thế kỷ 19 là thời kỳ cạnh tranh ngoại giao giữa đế quốc Anh và đế quốc Nga về các phạm vi ảnh hưởng ở châu Á được gọi là "Trò chơi lớn" đối với người Anh và "Cuộc đấu bóng tối" đối với người Nga. Ngoại trừ Hoàng đế Paven I, người đã ra lệnh xâm lược Ấn Độ vào năm 1800 (đã bị hủy bỏ sau vụ ám sát năm 1801), không có Sa hoàng Nga nào nghiêm túc về việc xâm chiếm Ấn Độ. Trong phần lớn thế kỷ 19, Nga được coi là "kẻ thù" của Anh. Bất kỳ bước tiến nào của Nga ở Trung Á luôn được giả định (ở Luân Đôn) là hướng tới việc chinh phục Ấn Độ như nhà sử học người Mỹ David Fromkin nhận xét, "cho dù sự diễn giải có gượng gạo thế nào đi chăng nữa." Năm 1832, Dự luật cải cách đầu tiên hạ thấp các yêu cầu quyền bầu cử để bỏ phiếu và giữ chức vụ tại Vương quốc Anh đã được thông qua. Hoàng đế cực kỳ bảo thủ Nikolai I của Nga đã phản đối công khai dự luật này, tạo tiền đề cho một "cuộc chiến tranh lạnh" giữa Anh-Nga. Nhiều người tin rằng chế độ chuyên chế Nga và nền dân chủ Anh buộc phải đụng độ. Năm 1837, huân tước Palmerston và John Hobhouse, lo sợ sự bất ổn của Afghanistan, Sindh và quyền lực ngày càng tăng của Đế quốc Sikh ở phía tây bắc đã làm dấy lên nỗi ám ảnh về một cuộc xâm lược của Nga tới Ấn Độ thuộc Anh qua Afghanistan. Đế quốc Nga đang dần mở rộng lãnh thổ của mình sang Trung Á, và điều này được Công ty Đông Ấn xem là mối đe dọa khả dĩ đối với lợi ích của họ ở Ấn Độ. Ở Nga vào thế kỷ 19, tư tưởng về "sứ mệnh đặc biệt ở phương Đông" của Nga xuất hiện, cụ thể là Nga có "nghĩa vụ" chinh phục phần lớn châu Á, mặc dù điều này nhắm trực tiếp hơn vào các quốc gia Trung Á và được cho là "Hiểm họa da vàng" của Trung Quốc hơn Ấn Độ. Người Anh có xu hướng hiểu sai chính sách đối ngoại của Hoàng đế Nikolai I là chống Anh và có ý định bành trướng ở châu Á. Trong khi thực tế, mặc dù Nikolai không thích Anh là một quốc gia dân chủ tự do mà ông ta coi là khá "lạ", ông ta luôn tin rằng có thể hiểu được Anh về các phạm vi ảnh hưởng ở châu Á và tin rằng bản chất bảo thủ của xã hội Anh sẽ trì hoãn sự ra đời của chủ nghĩa tự do. Mục tiêu chính trong chính sách đối ngoại của Nikolai không phải là chinh phục châu Á mà là duy trì hiện trạng ở châu Âu, đặc biệt là hợp tác với Phổ và Áo và cô lập Pháp vì Louis-Philippe I của Pháp là một người mà Nikolai ghét là "kẻ tiếm quyền". duc d'Orleans từng là bạn của Nikolai, nhưng khi ông ta lên ngôi vương nước Pháp sau cuộc cách mạng năm 1830, Nikolai đã cảm thấy căm thù người bạn cũ của mình, người mà ông ta thấy đã vượt qua những gì ông ta cho là mặt tối của chủ nghĩa tự do.

Công ty đã phái một phái viên đến Kabul để thành lập liên minh với Amir của Afghanistan, Dost Mohammad Khan chống lại Nga. Dost Mohammad gần đây đã mất thủ đô Peshawar lần thứ hai vào tay Đế quốc Sikh và sẵn sàng thành lập liên minh với Anh nếu họ ủng hộ chiếm lại Peshawar, tuy nhiên người Anh không sẵn lòng. Thay vào đó, người Anh sợ Dal Khalsa do người Pháp đào tạo và họ coi quân đội Sikh là mối đe dọa ghê gớm hơn nhiều so với người Afghanistan không có quân đội. Người Afghanistan chỉ tuyển quân từ bộ lạc; dưới ngọn cờ thánh chiến, dân của các bộ lạc sẽ chiến đấu cho Amir. Dal Khalsa là một lực lượng khổng lồ đã được đào tạo bởi các sĩ quan Pháp, được trang bị vũ khí hiện đại và được coi là một trong những đội quân mạnh nhất trên toàn tiểu lục địa Ấn Độ. Vì lý do này, huân tước Auckland ưa thích một liên minh với Punjab hơn là liên minh với một Afghanistan mà không có gì tương đương với Dal Khalsa. Người Anh có thể đã có một liên minh với Punjab hoặc Afghanistan, nhưng không phải cả hai cùng một lúc. Khi Toàn quyền Ấn Độ, huân tước Auckland nghe tin về sự xuất hiện của Đặc phái viên Nga Jan Prosper Witkiewicz (được biết đến với tên tiếng Nga là Yan Vitkevich) ở Kabul và khả năng Dost Mohammad có thể chuyển sang liên minh với Nga để được hỗ trợ, cố vấn chính trị của ông đã phóng đại mối đe dọa. Burnes mô tả Witkiewicz: "Ông ta là một người đàn ông lịch thiệp và dễ chịu, khoảng ba mươi tuổi, nói tiếng Pháp, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Ba Tư trôi chảy, và mặc đồng phục của sĩ quan Cossacks" Sự hiện diện của Witkiewicz đã khiến Burnes rơi vào trạng thái tuyệt vọng, khiến một người đương thời lưu ý rằng ông ta "đã buông xuôi tuyệt vọng, quấn đầu bằng khăn ướt và khăn tay và đưa vào lọ muối ngửi". Trên thực tế, Dost Mohammad đã mời Bá tước Witkiewicz đến Kabul như một cách để khiến người Anh sợ hãi mà liên minh với ông ta để chống lại kẻ thù của mình là Ranjit Singh, Maharaja của Punjab chứ không phải vì ông ta thực sự muốn liên minh với Nga. Người Anh có quyền buộc Singh trả lại các lãnh thổ Afghanistan trước đây mà ông ta đã chinh phục trong khi người Nga thì không, điều này giải thích tại sao Dost Mohammad Khan muốn liên minh với người Anh. Alexander Burnes, một người Scotland, là trưởng ban chính trị của Công ty Đông Ấn ở Afghanistan đã viết về nhà sau khi ăn tối với Bá tước Witkiewicz và Dost Mohammad vào cuối tháng 12 năm 1837: "Chúng tôi đang ở trong một ngôi nhà lộn xộn. Hoàng đế Nga đã phái một phái viên đến Kabul đề nghị... tiền [cho người Afghanistan] để chiến đấu với Rajeet Singh !!! Tôi không thể tin vào mắt hay tai của mình. " Vào ngày 20 tháng 1 năm 1838, bá tước Auckland đã gửi tối hậu thư cho Dost Mohammad nói với anh ta:" Ngài phải từ bỏ tất cả các thư từ với Nga. Ngài không được tiếp các phái viên từ họ hay làm bất cứ điều gì với họ mà chưa có sự cho phép của chúng tôi, ngài phải đuổi Đại úy Viktevitch [Witkiewicz] đi một cách lịch sự; ngài phải từ bỏ mọi yêu sách đối với Peshawar". Bản thân Burnes đã phàn nàn rằng bức thư của bá tước Auckland là "độc tài và có thái độ khinh người đến mức cho thấy ý định của tác giả rằng nó sẽ gây khó chịu", và cố gắng tránh gửi nó càng lâu càng tốt. Dost Mohammad thực sự bị xúc phạm bởi bức thư, nhưng để tránh chiến tranh, ông đã nhờ cố vấn quân sự đặc biệt của mình, nhà thám hiểm người Mỹ Josiah Harlan tham gia vào các cuộc đàm phán với Burnes để xem liệu có thể thỏa hiệp được không. Trên thực tế, Burnes không có quyền đàm phán bất cứ điều gì và Harlan phàn nàn rằng Burnes đang rơi vào thế kẹt, dẫn đến việc Dost Mohammad trục xuất phái bộ ngoại giao của Anh vào ngày 26 tháng 4 năm 1838.

Nỗi lo sợ của Anh về một cuộc xâm lược Ấn Độ của Nga ngày càng rõ ràng hơn khi các cuộc đàm phán giữa người Afghanistan và người Nga bị đổ vỡ vào năm 1838. Vương triều Qajar của Ba Tư, với sự hỗ trợ của Nga, đã cố gắng bao vây Herat. Herat là một thành phố có lịch sử thuộc về Ba Tư mà các shah nhà Qajar đã mong muốn lấy lại từ lâu và nằm ở một vùng đồng bằng màu mỡ đến mức được gọi là "vựa lúa của Trung Á"; Bất cứ ai kiểm soát Heret và vùng nông thôn xung quanh cũng kiểm soát nguồn ngũ cốc lớn nhất ở Trung Á. Nga do muốn tăng cường sự hiện diện ở Trung Á, đã thành lập liên minh với nhà Qajar Ba Tư, nơi có tranh chấp lãnh thổ với Afghanistan vì Herat là một phần của Safavid Ba Tư trước năm 1709. Kế hoạch của huân tước Auckland là đánh đuổi những kẻ bao vây và thay thế Dost Mohammad bằng Shuja Shah Durrani, người đã từng cai trị Afghanistan và sẵn sàng liên minh với bất kỳ ai có thể khôi phục vương vị Afghanistan cho ông. Có thời điểm, Shuja đã thuê một nhà thám hiểm người Mỹ Josiah Harlan để lật đổ Dost Mohammad Khan, mặc dù thực tế kinh nghiệm quân sự của Harlan chỉ bao gồm làm bác sĩ phẫu thuật với quân đội của Công ty Đông Ấn trong Chiến tranh Miến Điện lần thứ nhất. Shuja Shah đã bị phế truất vào năm 1809 và sống lưu vong ở Ấn Độ thuộc Anh từ năm 1818, nhận tiền trợ cấp từ Công ty Đông Ấn vì công ty tin rằng một ngày nào đó ông ta sẽ có ích. Người Anh phủ nhận rằng họ đang định xâm chiếm Afghanistan, tuyên bố rằng họ chỉ đơn thuần ủng hộ chính phủ Shuja "hợp pháp" chống lại sự can thiệp của nước ngoài và sự chống đối bè phái. " Shuja Shah vào năm 1838 hầu như không được ai nhớ đến bởi trước đây ông được xem là một nhà cai trị độc ác và chuyên quyền. Ông ta gần như không có bất kì sự hỗ trợ nào từ quần chúng ở Afghanistan.

Vào ngày 1 tháng 10 năm 1838, huân tước Auckland đã ban hành Tuyên bố Simla tấn công Dost Mohammed Khan vì đã thực hiện "một cuộc tấn công vô cớ" vào đế quốc của "đồng minh cổ đại của chúng ta, Maharaja Ranjeet Singh", tiếp tục tuyên bố rằng Suja Shah "nổi danh trên khắp Afghanistan" sẽ trở về vương quốc cũ của mình và "được bao quanh bởi quân đội của chính mình, được hỗ trợ chống lại sự can thiệp của nước ngoài và sự chống đối bè phái bằng Quân đội Anh". Khi người Ba Tư phá vỡ vòng vây của Herat và Hoàng đế Nikolai I của Nga đã ra lệnh cho Bá tước Vitkevich về nước (ông ta đã tự sát khi về tới St. Petersburg), những lý do để cố gắng đưa Shuja Shah trở lại ngai vàng Afghanistan đã biến mất Nhà sử học người Anh Sir John William Kaye đã viết rằng sự thất bại của người Ba Tư trong việc chiếm Herat "như nắm được ý đồ của huân tước Auckland và làm ông ta cụt hứng vì khi đó, tất cả các lý do biện minh và cuộc viễn chinh qua Ấn Độ ngay lập tức trở nên điên rồ và là một tội ác". Nhưng tại thời điểm này, Auckland đã cam kết đưa Afghanistan vào phạm vi ảnh hưởng của Anh và không có gì ngăn cản ông ta thúc đẩy cuộc xâm lược. Vào ngày 25 tháng 11 năm 1838, hai đội quân hùng mạnh nhất ở tiểu lục địa Ấn Độ đã tập hợp lại trong một cuộc duyệt binh lớn tại Ferozepore khi Ranjit Singh, Maharajah của Punjab đưa Dal Khalsa để hành quân cùng với quân Ấn của Công ty Đông Ấn và quân đội Anh Ở Ấn Độ, huân tước Auckland tự mình trình bày giữa sự phô trương sắc màu và âm nhạc khi những người đàn ông mặc đồng phục rực rỡ cùng với ngựa và voi diễu hành ấn tượng về sức mạnh quân sự. Huân tước Auckland tuyên bố rằng "đại quân Ấn Độ" giờ sẽ bắt đầu hành quân đến Kabul để phế truất Dost Mohammed và đưa Shuja Shah trở lại ngai vàng Afghanistan vì rõ ràng ông là Emir hợp pháp nhưng thực chất là đặt Afghanistan vào Phạm vi ảnh hưởng của Anh. Công tước Wellington phát biểu tại Hạ viện đã lên án cuộc xâm lược, nói rằng những khó khăn thực sự sẽ chỉ bắt đầu sau cuộc xâm lược, lực lượng Anh-Ấn sẽ đánh bại quân đội bộ lạc Afghanistan nhưng sau đó họ sẽ phải vật lộn để giữ lấy những gì đã giành được do địa hình của dãy núi Hindu Kush và Afghanistan không có đường sá hiện đại. Công tước Wellington đã gọi toàn bộ hoạt động là "ngu ngốc" vì cho rằng Afghanistan là vùng đất của "đá, cát, sa mạc, băng và tuyết".

Anh xâm chiếm Afghanistan

Tiến vào Afghanistan

"Quân đội Ấn Độ" gồm 21.000 quân Anh và quân Ấn Độ, dưới sự chỉ huy của John Keane, Nam tước thứ nhất của Keane (sau đó được thay thế bởi Sir Willoughby Cotton và sau đó là William Elphinstone) khởi hành từ Punjab vào tháng 12 năm 1838. Cùng với họ là William Hay Macnaghten, người từng đứng đầu Chính phủ Calcutta, người được chọn làm đại diện chính của Anh tại Kabul. Đạo quân có một đoàn tàu khổng lồ gồm 38.000 thường dân đi theo và 30.000 con lạc đà và thêm một đàn gia súc lớn. Người Anh xem cuộc chiến như một cuộc dạo chơi - có trung đoàn lấy theo một bầy cáo, một trung đoàn khác lại mang theo hai con lạc đà mang đầy thuốc lá, các sĩ quan cấp thấp được mang theo tới 40 người hầu trong khi một sĩ quan cao cấp cần 60 con lạc đà để mang theo các đồ đạc cá nhân.

Đến cuối tháng 3 năm 1839, các lực lượng Anh đã vượt qua đèo Bolan, đến thành phố Quetta phía nam Afghanistan và bắt đầu hành quân đến Kabul. Họ tiến qua địa hình gồ ghề, băng qua các sa mạc và những ngọn đèo cao 4.000 mét, nhưng đã tiến quân tốt và cuối cùng đã dựng trại tại Kandahar vào ngày 25 tháng 4 năm 1839. Sau khi đến Kandahar, Keane quyết định chờ đợi mùa màng chín trước khi nối lại cuộc hành quân của mình. Vì vậy phải đến ngày 27 tháng 6, Đại quân Ấn Độ mới hành quân trở lại. Keane đã để lại những phương tiện bao vây ở Kandahar, hóa ra đó là một sai lầm khi ông phát hiện ra rằng các bức tường của pháo đài Ghazni mạnh hơn mong đợi. Một kẻ phản bội, Abdul Rashing Khan, cháu trai của Dost Mohammad Khan, đã thông báo cho người Anh rằng một trong những cánh cổng của pháo đài đang bị hư hỏng và có thể bị nổ tung với một ít thuốc súng. Trước pháo đài, người Anh đã bị tấn công bởi một lực lượng của bộ lạc Ghilji đang chiến đấu dưới ngọn cờ thánh chiến, những người đang tuyệt vọng để giết farangis, một thuật ngữ của người Pashtun để chỉ người Anh và bị đánh bại. Người Anh đã bắt năm mươi tù nhân đưa đến trước Shuja, một trong số họ đã đâm chết một mục sư bằng một con dao giấu trong người. Shuja đã đem tất cả họ chặt đầu. Sir John Kaye trong lịch sử chiến tranh chính thức của mình đã viết về hành động "man rợ bừa bãi" này, "tiếng khóc the thé" của những người Ghazi sẽ được nhớ đến như là "lời than khóc tang thương" của chính sách "tội loi" của chính phủ ".

Vào ngày 23 tháng 7 năm 1839, trong một cuộc tấn công bất ngờ, các lực lượng do Anh lãnh đạo đã chiếm được pháo đài Ghazni, nhìn ra một đồng bằng dẫn về phía đông vào Khyber Pakhtunkhwa. Quân đội Anh đã thổi tung một cổng thành và hành quân vào thành phố trong tâm trạng phấn khích. Khi chiếm pháo đài này, họ mất 200 người do thiệt mạng và bị thương trong khi người Afghanistan mất gần 500 người. 1.600 người Afghanistan đã bị bắt làm tù binh với một số không rõ bị thương. Ghazni được cung cấp chu đáo, là bàn đạp cho những bước tiến lớn dễ dàng sau này.

Sau đó, người Anh đã giành được chiến thắng quyết định trước quân đội của Dost Mohammad do một trong những người con trai của ông lãnh đạo. Vào tháng 8 năm 1839, sau ba mươi năm, Shuja lại được lên ngôi ở Kabul. Shuja ngay lập tức nổi tiếng về sự tàn ác bằng cách tìm cách trả thù tất cả những ai vượt quá giới hạn của ông ta khi anh ta coi người của mình là "những con chó" cần được dạy để tuân theo chủ của chúng.

Qalat/Kalat

Vào ngày 13 tháng 11 năm 1839, khi đang trên đường đến Ấn Độ, một đơn vị Bombay của Quân đội Ấn-Anh đã tấn công pháo đài bộ lạc Baloch của Kalat do các bộ lạc Baloch đã quấy rối và tấn công các đoàn xe của Anh trong thời gian di chuyển về phía đèo Bolan.

Chiến tranh du kích

Dost Mohammad đã tiến hành một cuộc chiến tranh du kích và bị đánh bại trong mọi cuộc giao tranh mà ông đã chiến đấu nhưng đã chế giễu Macnaughten trong một lá thư với sự kiêu hãnh: "Tôi giống như một cái thìa gỗ. Bạn có thể ném tôi tứ tung đủ chỗ nhưng tôi sẽ không bị tổn thương". Dost Mohammad đã chạy trốn cùng với những người trung thành của mình qua các con đường độc đạo đến Bamyan và cuối cùng đến Bukhara. Nasrullah Khan, emir của Bukhara đã vi phạm quy tắc truyền thống của lòng hiếu khách bằng cách ném Dost Mohammad vào ngục tối, nơi ông ở cùng với Đại tá Charles Stoddart. Stoddard đã được gửi đến Bukhara để ký một hiệp ước hữu nghị và sắp xếp một khoản trợ cấp để giữ Bukhara trong phạm vi ảnh hưởng của Anh, nhưng bị đưa vào ngục tối vì người Anh không đưa cho ông ta một khoản hối lộ đủ lớn. Không giống như Stoddart, Dost Mohammad đã trốn thoát khỏi ngục tối vào tháng 8 năm 1840 và trốn về phía nam tới Afghanistan.

Sự chiếm đóng và sự trỗi dậy của người Afghanistan

Phần lớn quân đội Anh trở về Ấn Độ và để lại 8.000 người ở Afghanistan nhưng rõ ràng là sự cai trị của Shuja chỉ có thể được duy trì với sự hiện diện của một lực lượng mạnh hơn của Anh. Người Afghanistan phẫn nộ trước sự hiện diện của Anh và sự cai trị của Shah Shuja. Khi sự chiếm đóng kéo dài, sĩ quan chính trị đầu tiên của Công ty Đông Ấn William Hay Macnaghten đã cho phép binh lính của mình đưa gia đình đến Afghanistan để cải thiện tinh thần; điều này càng khiến người Afghanistan tức giận vì có vẻ như người Anh đang thiết lập một sự chiếm đóng vĩnh viễn. Macnaughten đã mua một biệt thự ở Kabul, nơi ông đã lắp cho vợ mình đèn chùm pha lê, một loại rượu vang Pháp hảo hạng và hàng trăm người hầu từ Ấn Độ.] Macnaughten từng là một thẩm phán ở một thị trấn nhỏ ở Ulster trước khi quyết định rằng ông muốn nhiều hơn là cai trị một thị trấn nhỏ ở Ireland. Macnaughten được biết đến với phong thái kiêu ngạo, hách dịch và được cả Người Afghanistan và người Anh gọi là "Đặc sứ". Vợ của một sĩ quan người Anh, Lady Florentia Sale đã tạo ra một khu vườn kiểu Anh tại nhà cô ở Kabul, nơi được nhiều người ngưỡng mộ. Vào tháng 8 năm 1841, con gái Alexadrina của cô đã kết hôn tại nhà Kabul của mình với Trung úy John Sturt của Công binh hoàng gia. Các sĩ quan Anh đã tổ chức các cuộc đua ngựa, chơi cricket và trượt băng vào mùa đông trên các ao địa phương đóng băng và làm kinh ngạc những người Afghanistan chưa bao giờ nhìn thấy điều này trước đây.

Hành vi tàn bạo của quân đội Anh đã xúc phạm rất nhiều đến các giá trị khắc khe của những người đàn ông Afghanistan, những người luôn không chấp nhận quan hệ tình dục trước hôn nhân và đặc biệt tức giận khi thấy những kẻ ngoại đạo Anh đưa phụ nữ của họ lên giường. Trong lịch sử chính thức của mình, Ngài John William Kaye đã viết rằng ông buồn bã phải tuyên bố "có những sự thật phải được nói ra", cụ thể là có những "cám dỗ khó chịu nhất đã chống lại không được các sĩ quan Anh của chúng ta chống lại" khi những người phụ nữ mà hầu hết hấp dẫn và những người này sống ở các zenana (khu của phụ nữ Hồi giáo) "không sẵn lòng đến thăm khu của người Kitô giáo xa lạ". Kaye đã viết vụ bê bối là "trần trụi, công khai, khét tiếng" khi các sĩ quan và binh sĩ Anh công khai có quan hệ tình dục với phụ nữ Afghanistan ở một quốc gia như Afghanistan. Nơi mà phụ nữ vẫn và thường xuyên bị giết trong các "hành quyết vì danh dự" vì nghi ngờ tham gia quan hệ tình dục trước hôn nhân được xem là mang lại tiếng xấu dành cho các thành viên nam trong gia đình họ, hầu hết đàn ông Afghanistan rất tức giận với những gì họ coi là một sự sỉ nhục quốc gia khi họ bị nghi ngờ về nhân cách. Một ditty (bài hát ngắn) phổ biến trong quân đội Anh là: "Một người vợ Kabul dưới vỏ bọc burkha, Không bao giờ được ai biết đến ngoài tình nhân". Một số trong những mối quan hệ này đã kết thúc bằng hôn nhân khi cháu gái của Dost Mohammad, Jahan Begum kết hôn với Đại úy Robert Warburton và một Trung úy Lynch kết hôn với em gái của một thủ lĩnh Ghilzai; thực tế là cả hai người phụ nữ đều rất xinh đẹp càng làm tăng thêm sự sỉ nhục của những người đàn ông Afghanistan, những người không thích nhìn thấy người phụ nữ của họ yêu những kẻ ngoại đạo. Một quý tộc Afghanistan Mirza 'Ata đã viết: "Người Anh uống thứ rượu vô đạo vô liêm sỉ đã quên rằng bất kỳ hành động nào cũng có hậu quả và phần thưởng - vì vậy, sau một thời gian, khu vườn mùa xuân từ sự cai trị của nhà vua bị tàn phá bởi mùa thu của những sự kiện xấu xí này.... Các quý tộc phàn nàn với nhau: "Ngày qua ngày, chúng ta phải chịu đựng sự lừa gạt, dối trá và xấu hổ của người Anh. Phụ nữ Kabul sẽ sớm sinh ra những con khỉ lai - đó là một sự ô nhục! "". Afghanistan là một quốc gia nghèo tuyệt vọng đến mức ngay cả tiền lương của một người Anh cũng được coi là một gia tài nhỏ. Nhiều phụ nữ Afghanistan sẵn sàng trở thành gái mại dâm như một cách dễ dàng để làm giàu cùng với sự giận dữ dữ dội của những người đàn ông của họ. Sĩ quan chính trị thứ hai của Công ty Đông Ấn, Sir Alexander Burnes, đặc biệt được chú ý vì thói trăng hoa vô độ của ông ta và đã trở thành hình mẫu để những người của ông ta bắt chước. 'Ata viết: "Burnes đặc biệt không biết xấu hổ. Trong khu vực riêng tư của mình, ông ta sẽ tắm cùng người tình Afghanistan trong dòng nước nóng của dục vọng và khoái cảm, khi hai người cọ xát nhau với những cơn vui sướng và sự thân mật. Hai memsahib, cũng là người yêu của anh ấy, sẽ tham gia cùng họ". Trong tất cả các vấn đề của sự chiếm đóng của Anh, tình dục giữa phụ nữ Afghanistan và binh lính Anh khiến đàn ông Afghanistan tức giận nhất.

Afghanistan không có quân đội, thay vào đó là một hệ thống phong kiến mà theo đó, các thủ lĩnh sẽ duy trì một số lượng người giữ vũ trang nhất định, chủ yếu là kỵ binh cùng với một số bộ lạc có thể được kêu gọi chiến đấu trong thời chiến; Khi Emir tham chiến, ông ta sẽ kêu gọi các thủ lĩnh của mình đưa người của họ đến chiến đấu vì ông ta. Năm 1840, người Anh gây sức ép mạnh mẽ với Shuja để thay thế hệ thống phong kiến bằng một đội quân thường trực, điều này đe dọa sẽ làm mất quyền lực của các thủ lĩnh và Emir bác bỏ với lý do Afghanistan thiếu khả năng tài chính để tài trợ cho một đội quân thường trực.

Dost Mohammad đã không thành công tấn công người Anh và người bảo trợ Afghanistan của họ là Shuja và sau đó đầu hàng và bị đày đến Ấn Độ vào cuối năm 1840. Năm 1839-40, toàn bộ lý do cho việc chiếm đóng Afghanistan đã bị thay đổi bởi Khủng hoảng phương Đông khi Mohammad Ali Đại đế, vali (thống đốc) của Ai Cập, một đồng minh thân cận của Pháp, đã nổi dậy chống lại Sublime Porte; Trong cuộc khủng hoảng sau đó, Nga và Anh hợp tác chống lại Pháp. Với sự cải thiện trong quan hệ Anh-Nga, nhu cầu về một quốc gia đệm ở Trung Á đã giảm. Cuộc khủng hoảng phương Đông năm 1840 gần như đã gây ra một cuộc chiến tranh giữa Anh và Pháp, dẫn đến sự cạnh tranh lâu dài giữa Pháp và Nga do sự ghê tởm của Nikolai đối với Louis-Philippe như một kẻ phản bội sự nghiệp bảo hoàng. Điều đó đã cải thiện mối quan hệ giữa London và St. Petersburg và cuối cùng đã dẫn đến Hoàng đế Nikolai thực hiện một chuyến thăm hoàng gia tới London vào năm 1844 để gặp Nữ hoàng Victoria và Thủ tướng Huân tước Peel. Đầu năm 1838, Bá tước Karl Nesselrode, Bộ trưởng Ngoại giao Nga, đã đề nghị với Đại sứ Anh tại St. Petersburg, huân tước Clanricarde rằng Anh và Nga nên ký một hiệp ước phân định các phạm vi ảnh hưởng ở châu Á để chấm dứt "Trò chơi lớn" một lần và mãi mãi. Đến năm 1840, Clanricarde đã báo cáo với Luân Đôn rằng ông hoàn toàn chắc chắn một thỏa thuận làm hài lòng đôi bên có thể được đàm phán và tất cả những gì ông cần là sự cho phép cần thiết từ Bộ Ngoại giao để bắt đầu đàm phán. Từ Calcutta, huân tước Auckland miễn cưỡng chấp nhận lời đề nghị của Nga, đã viết "Tôi mong muốn một Hiệp ước ba bên kiểu phương Tây mà theo đó một giới hạn sẽ được đặt ra trước các bước tiến của Anh, Nga và Ba Tư và các bên sẽ tiếp tục đàn áp việc buôn bán nô lệ và nạn cướp bóc". Mặc dù Anh từ chối lời đề nghị của Nga,nhưng kể từ sau năm 1840, sự cạnh tranh Anh-Nga đã giảm đi rõ rệt và một "mối quan hệ công bằng ở châu Á" đã phát triển. Bộ trưởng Ngoại giao Anh, Huân tước Palmerston từ chối lời đề nghị chấm dứt "Trò chơi lớn" của Nga vì ông tin rằng chừng nào "Trò chơi lớn" còn tiếp diễn, Anh có thể quấy rối Nga ở châu Á để đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại của mình ở châu Âu nhiều hơn Nga có thể quấy rối Anh ở châu Á để đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại của mình ở châu Âu. Palmerston cũng cho rằng vì người Anh có nhiều tiền hơn để mua chuộc những người cai trị địa phương ở Trung Á, điều này mang lại cho họ lợi thế trong "trò chơi" này. Vì thế tốt hơn là tiếp tục "Trò chơi lớn". Palmerston tin rằng chính Anh mới là người nắm giữ lợi thế trong "Trò chơi lớn" và đề nghị của Nga nhằm phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Á là một dấu hiệu của sự yếu kém và ông không muốn hiệp ước đó được ký kết. Từ quan điểm của Palmerston, việc chấp nhận lời đề nghị của Nga sẽ không được chào đón vì sự kết thúc của "Trò chơi lớn" ở châu Á sẽ dẫn tới sự tái bố trí quyền lực của Nga tới châu Âu, nơi thực sự có giá trị đối với họ. Vì vậy, tốt hơn là giữ "Trò chơi lớn" tiếp tục, mặc dù với tốc độ giảm do căng thẳng với Pháp. Đồng thời, việc giảm căng thẳng Anh-Nga vào những năm 1840 khiến cho việc giữ Afghanistan trở nên xa xỉ hơn từ quan điểm của Anh vì việc có một chính phủ thân thiện ở Kabul dường như không còn cần thiết nữa.

Đến thời điểm này, người Anh đã rời khỏi pháo đài Bala Hissar và chuyển đến một doanh trại được xây dựng ở phía đông bắc Kabul. Vị trí được chọn là không thể phòng thủ được, thấp và có đầm lầy với những ngọn đồi ở mọi phía. Vấn đề tồi tệ hơn, các doanh trại là quá lớn so với số lượng quân đồn trú trong đó với vành đai phòng thủ dài gần hai dặm. Ngoài ra, các cửa hàng và quân nhu nằm trong một pháo đài riêng biệt, cách doanh trại chính 300 mét. Chỉ huy người Anh, Thiếu tướng George Keith Ephinstone, người đến đây vào tháng 4 năm 1841, hầu hết thời gian bị bệnh gút và thấp khớp.

Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1841, các bộ lạc Afghanistan không bị ảnh hưởng đã đổ xô đến hỗ trợ con trai của Dost Mohammad, Akbar Khan, ở Bamiyan và các khu vực khác phía bắc dãy núi Hindu Kush, được tổ chức thành một cuộc kháng chiến hiệu quả của các tù trưởng như Mir Masjidi Khan và những người khác. Vào tháng 9 năm 1841, Macnaghten đã giảm các khoản trợ cấp được trả cho các thủ lĩnh bộ lạc Ghazi để đổi lấy việc chấp nhận Shuja làm Emir và để giữ cho các tuyến đường mở, ngay lập tức dẫn đến cuộc nổi loạn của những người Ghazi và một cuộc thánh chiến được tuyên bố. Các khoản trợ cấp hàng tháng, được hối lộ một cách hiệu quả để các thủ lĩnh Ghazi giữ lòng trung thành, đã giảm từ 80.000 xuống còn 40.000 rupee trong thời điểm lạm phát tràn lan, và vì lòng trung thành của các thủ lĩnh hoàn toàn là vì tài chính, nên lời kêu gọi thánh chiến đã mạnh mẽ hơn. Macnaughten ban đầu không coi trọng mối đe dọa này, viết thư cho Henry Rawlinson ở Kandahar vào ngày 7 tháng 10 năm 1841: "Bọn Đông Ghilzyes đang nhặng xị lên vì bị cắt bớt tiền. Bọn bất lương hiện đã hoàn toàn cắt đứt liên lạc và lúc này tôi đang rất bực mình. Chúng sẽ bị đánh bại một cách đau đớn. Một lần nữa, những kẻ kia sẽ tiếp tục là nguyên tắc của những kẻ lang thang này ".

Macnaughten ra lệnh cho một cuộc viễn chinh. Vào ngày 10 tháng 10 năm 1841, quân Ghazi trong một cuộc đột kích ban đêm đã đánh bại Bộ binh Bản địa thứ ba mươi lăm, nhưng đã bị đánh bại vào ngày hôm sau bởi Khinh binh Thứ mười ba. Sau thất bại của họ, phiến quân chạy trốn lên núi, Macnaughten đã liều lĩnh yêu cầu các tù trưởng nổi loạn gửi con đến triều đình của Shuja làm con tin để ngăn chặn một cuộc nổi loạn khác. Vì Shuja có thói quen cắt xẻo những người làm ông ta khó chịu dù chỉ một chút, Macnaghten yêu cầu những đứa trẻ của các tù trưởng đến triều đình của Emir đã tạo nên nỗi kinh hoàng và khiến các thủ lĩnh Ghazi thề sẽ chiến đấu. Macnaghten, người vừa được bổ nhiệm làm thống đốc bang Bombay, đã bị giằng xé giữa mong muốn rời khỏi Afghanistan với tinh thần ổn định và hòa bình và mong muốn đè bẹp người Ghazi, khiến ông ta phải hòa hoãn, đe dọa những cuộc trả thù khắc nghiệt nhất và thời điểm tiếp theo, thỏa hiệp bằng cách từ bỏ yêu cầu con tin. Chính sách đối đầu và thỏa hiệp xen kẽ của Macnaghten được coi là điểm yếu, điều này đã khuyến khích các thủ lĩnh quanh Kabul bắt đầu nổi loạn. Shuja bị ghét đến nỗi nhiều bộ trưởng của ông và gia tộc Durrani đã tham gia cuộc nổi loạn.

Vào đêm ngày 1 tháng 11 năm 1841, một nhóm các thủ lĩnh Afghanistan đã gặp nhau tại một ngôi nhà ở Kabul để lên kế hoạch cho cuộc nổi dậy, bắt đầu vào sáng ngày hôm sau. Trong một tình huống dễ gây cháy, tia lửa vô tình gây ra bởi Burnes. Một cô gái nô lệ Kashmir, người thuộc về một thủ lĩnh người Pashtun, Abdullah Khan Achakzai sống ở Kabul đã bỏ trốn đến nhà của Burnes. Khi Ackakzai phái người tùy tùng của mình đi bắt cô, người ta phát hiện ra rằng Burnes đã đưa cô gái nô lệ lên giường của ông ta và ông ta đã bị một trong những người của Azkakzai đánh đập. Một jirga bí mật (hội đồng) của các thủ lĩnh của người Pashtun đã được tổ chức để thảo luận về sự vi phạm pashtunwali này, Ackakzai cầm một cuốn kinh Koran trong tay và tuyên bố: "Bây giờ chúng ta có lý do để phá bỏ gông xiềng của bọn người Anh này; chúng đã vươn cánh tay bạo ngược để làm ô nhục những con người tốt và nhỏ bé: chơi một cô gái nô lệ không đáng để tắm theo nghi thức: nhưng chúng ta phải dừng lại ngay tại đây và bây giờ, nếu không những người Anh này sẽ cưỡi con lừa của họ vào lĩnh vực ngu ngốc, đến mức khiến tất cả chúng ta bị bắt và bị trục xuất khỏi đất nước này". Kết thúc bài phát biểu đó, tất cả các thủ lĩnh đều hét lên "Jihad".

Lady Sale đã viết trong nhật ký của mình vào ngày 2 tháng 11 năm 1841: "Sáng sớm hôm nay, tất cả đều hỗn loạn ở Kabul. Các cửa hàng bị cướp bóc và mọi người đánh nhau." Cùng ngày đó, một đám đông "khát máu" xuất hiện bên ngoài ngôi nhà của sĩ quan chính trị thứ hai của Công ty Đông Ấn, Sir Alexander 'Sekundar' Burnes, nơi Burnes ra lệnh cho lính gác Ấn Độ của mình không nổ súng trong khi ông ta đứng bên ngoài hô hào giữa đám đông bằng tiếng Pashtun, cố gắng thuyết phục một cách thiếu thuyết phục những người đàn ông đang tụ tập rằng ông ta không lên giường với con gái hay chị em gái của họ. Đại úy William Broadfoot, người cùng với Burnes nhìn thấy đám đông diễu hành về phía trước, khiến anh ta nổ súng với một sĩ quan khác viết trong nhật ký rằng ông ta "giết năm hoặc sáu người bằng tay của mình trước khi anh ta bị bắn hạ". Đám đông đã đột nhập vào nhà của Burnes, nơi ông ta, anh trai Charles cùng vợ con của họ, một số lính Ấn đều bị xé thành từng mảnh. Đám đông sau đó đã tấn công nhà của người phát lương Johnston dù ông không có mặt. Sau đó ông ta khảo sát phần còn lại của ngôi nhà và đã viết lại rằng họ "chiếm được kho bạc của tôi bằng cách phá hoại bức tường... Họ đã giết chết toàn bộ người bảo vệ (một sĩ quan và 28 lính Ấn), tất cả những người hầu của tôi (nam, nữ và trẻ em), đã cướp ngân khố... đốt tất cả tài liệu văn phòng của tôi... và sở hữu tất cả tài sản riêng của tôi ". Các lực lượng Anh không có hành động đáp trả mặc dù chỉ cách đó có năm phút, điều này khuyến khích các cuộc nổi dậy tiếp theo. Người duy nhất hành động vào ngày hôm đó là Shuja, người đã ra lệnh cho một trong những trung đoàn của anh ta từ Bala Hissar được chỉ huy bởi một lính đánh thuê Scotland tên là Campbell để phá tan cuộc bạo loạn, nhưng thành phố cổ Kabul với những con đường hẹp, ngoằn ngoèo thích hợp phòng thủ. Người của Campbell đến và trúng hỏa lực từ phiến quân trong những ngôi nhà ở trên. Sau khi mất khoảng 200 người, Campbell rút lui về Bala Hissar. Sau khi nghe về sự thất bại của trung đoàn của mình, Shuja rơi vào cái mà Kaye gọi là "tình trạng chán nản và báo động", chìm vào trạng thái trầm cảm khi cuối cùng ông ta nhận ra rằng người dân của mình ghét ông và muốn thấy ông chết. Đại úy Sturt được Elphinstone gửi đến Bala Hissar để xem liệu có thể lấy lại quyền kiểm soát thành phố sau chiều hôm đó hay không, nơi mà bà mẹ vợ của ông, Lady Sale đã ghi chú trong nhật ký của mình: "Ngay khi ông ta bước vào khu vực cung điện, ông ta bị một thanh niên ăn mặc bảnh bao đâm ba nhát, ông ta trốn vào một tòa nhà gần đó và được bảo vệ bởi cánh cổng đóng kín. " Sturt được gửi về nhà để được Lady Sale chăm sóc và Người vợ với lưu lý trước: "Anh ấy đầy máu trong miệng và không thể nói rõ. Anh ấy không thể nằm xuống, vì máu làm anh ta nghẹt thở", chỉ có khả năng vài giờ sau đó mới thốt ra một từ: "bet-ter" (tốt hơn rồi) [61] Lady Sale đã chỉ trích rất nhiều sự lãnh đạo của Elphinstone và viết: "Tướng Elphinstone lúc nào cũng do dự. Phán quyết của anh ta có vẻ tốt, nhưng anh ta luôn bị người nói cuối cùng làm dao động", chỉ trích ông ta vì "... một tình thế rất kỳ lạ mà quân đội Không được gửi ngay vào thành phố để dập tắt cuộc bạo loạn, chúng ta dường như ngồi lặng lẽ với hai bàn tay chắp lại và chỉ biết nhìn".." Mặc dù cả hai đều ở trong doanh trại, Elphinstone thích viết thư cho Macnaughten, với một lá thư vào ngày 2 tháng 11 nói rằng "Tôi đã xem xét những gì có thể làm vào ngày mai" (ông ta quyết định không làm gì vào ngày hôm đó), nói rằng "tình thế khó xử của chúng ta là một điều khó khăn", và cuối cùng kết luận "Chúng ta phải xem những gì buổi sáng mang lại" Tình hình quân Anh sớm xấu đi khi người Afghanistan xông vào pháo đài quân nhu được bảo vệ kém ở Kabul ngày 9 tháng 11.

Trong những tuần tiếp theo, các chỉ huy người Anh đã cố gắng đàm phán với Akbar Khan. Macnaghten đã bí mật đề nghị Akbar làm Wazir Afghanistan đổi lấy việc cho phép người Anh ở lại đồng thời dùng một số tiền lớn để ám sát ông. Điều này đã được báo cáo cho Akbar Khan. Một cuộc họp để đàm phán trực tiếp giữa Macnaghten và Akbar đã được tổ chức gần doanh trại vào ngày 23 tháng 12, nhưng Macnaghten và ba sĩ quan đi cùng đã bị Akbar Khan bắt và giết. Thi thể của Macnaghten đã bị kéo lê trên đường phố Kabul và được bêu ở chợ. Elphinstone đã mất một phần chỉ huy quân đội và quyền lực của ông đã bị tổn hại nặng nề.

Thảm sát đạo quân của Elphinstone

Vào ngày 1 tháng 1 năm 1842, theo một số suy nghĩ bất thường của Elphinstone, có thể có liên quan đến khả năng phòng thủ kém của doanh trại, một thỏa thuận đã được đưa ra nhằm tạo điều kiện cho cuộc di cư an toàn của quân đồn trú Anh và những người theo trại ở Afghanistan. Năm ngày sau, việc rút lui bắt đầu. Đội quân Anh rời đi khoảng 16.500, trong đó khoảng 4.500 là quân nhân và hơn 12.000 là người theo trại. Nhiều người theo trại là những phụ nữ Afghanistan đã lấy người yêu người Anh và biết rằng họ sẽ bị giết bởi những người đàn ông báo thù vì đã làm "nhục" gia đình. Trung úy Eyre nhận xét về những người theo trại rằng "Ngay từ những dặm đầu tiên, họ đã làm tắc nghẽn nghiêm trọng sự di chuyển của chúng tôi". Lady Sale mang theo 40 người hầu, không ai trong số họ được nhắc tên trong nhật ký của bà ta trong khi con trai của Trung úy Eyre được một nữ phục vụ Afghanistan cứu, họ cưỡi ngựa băng qua ổ phục kích với đứa trẻ trên lưng, nhưng anh ta không bao giờ biết được tên cô. Nhà sử học người Mỹ James Perry lưu ý: "Đọc những cuốn nhật ký và tài liệu cũ, gần như là mười hai ngàn người giúp việc bản địa và vợ và con cái không tồn tại riêng lẻ. Theo một cách nào đó, họ thực sự không chết. tất cả bọn họ - bị bắn, bị đâm, bị đóng băng đến chết - trong những ngọn núi này, và không ai bận tâm viết tên của một trong số họ ". Lực lượng quân sự bao gồm chủ yếu là các đơn vị Ấn Độ và một tiểu đoàn Anh, Trung đoàn Bộ binh 44.

Họ đã bị người Pakhtun tấn công khi đang vượt qua những con đường tuyết. Vào ngày đầu tiên, lực lượng rút lui chỉ đi được năm dặm và như Lady Sale viết khi họ đến một ngôi làng của Begramee:. "Không có lều, chỉ có hai hoặc ba tấm màn nhỏ khi đến đó. Tất cả mọi người cào tuyết đi để có nơi để nằm xuống. Buổi tối cực kỳ lạnh, không thể kiếm được chút thức ăn nào cho người hay thú ngoại trừ một số ít bhoosay [thịt hầm xắt nhỏ] mà chúng tôi phải trả năm đến mười rupee ". Khi màn đêm buông xuống và nhiệt độ giảm xuống dưới mức đóng băng, lực lượng rút lui biết rằng họ đã mất tất cả nguồn cung cấp thực phẩm và hành lý. Vào ngày thứ hai, tất cả những người trong trung đoàn 6 của Quân đội Hoàng gia Afghanistan đã bỏ mặc và quay trở lại Kabul, đánh dấu sự kết thúc của nỗ lực đầu tiên nhằm trao cho Afghanistan một đội quân quốc gia. Trong vài tháng sau đó, những gì từng là quân đội của Shuja đã xuống dốc đến nỗi phải đi ăn xin trên đường phố Kabul vì Akbar có tất cả lính đánh thuê của Shuja, những người đã bị cắt xẻo trước khi bị ném ra đường. Bất chấp lời hứa về giấy thông hành an toàn của Akbar Khan, lực lượng Anh-Ấn đã liên tục bị người Ghilzai tấn công, với một cuộc tấn công đặc biệt khốc liệt của người Afghanistan bị đánh bại bằng cuộc tấn công bằng lưỡi lê dũng cảm của Trung đoàn Bộ binh 44.

Trong khi cố gắng để vượt qua đèo Koord-Kabual trên Hindu Kush được mô tả là dài năm dặm và "quá hẹp và quá tù túng ở hai bên đến nỗi mặt trời mùa đông hiếm khi thâm nhập được vào những ngóc ngách ảm đạm của nó", lực lượng Anh-Ấn bị phục kích bởi bộ lạc Ghilzai.v Johnson mô tả "hỏa lực giết người" buộc người Anh phải từ bỏ tất cả hành lý trong khi những người theo trại bất kể giới tính và tuổi tác đều bị đốn hạ bằng gươm. Lady Sale đã viết: "Đạn liên tục bay vèo vèo trước mặt chúng tôi" trong khi một số lính pháo binh đã đập phá cửa hàng trung đoàn để lấy rượu brandy để uống say giữa các cuộc tấn công Afghanistan. Lady Sale đã viết rằng bà ấy đã uống một cốc rượu sherry "bất cứ lúc nào cũng làm tôi mất vẻ quý phái nhưng bây giờ chỉ đủ làm tôi ấm lên." Lady Sale lấy một viên đạn trong cổ tay trong khi cô phải xem con rể Sturt đã "... con ngựa của anh ta bị văng ra khỏi anh ta và trước khi anh ta có thể đứng dậy thì đã bị một vết thương nghiêm trọng ở bụng". Có vợ và mẹ vợ ở bên cạnh giữa trời tuyết, Sturt chảy máu và chết lúc quá nửa đêm. Elphinstone hiền lành, tốt bụng, nhưng ngây thơ và cả tin tiếp tục tin rằng Akbar Khan là "đồng minh" của mình, và tin rằng lời hứa của ông ta sẽ gửi đi những quân nhu bị chiếm nếu ông ta dừng rút lui vào ngày 8 tháng 1. Thêm vào nỗi thống khổ của người Anh, đêm đó một trận bão tuyết dữ dội đã thổi qua và khiến hàng trăm người đóng băng đến chết.

Vào ngày 9 tháng 1 năm 1842, Akbar đã gửi một người đưa tin nói rằng ông ta sẵn sàng bắt tất cả phụ nữ Anh làm con tin, nói với ông rằng họ sẽ không bị tổn hại, và nói rằng nếu không đồng ý thì bộ lạc của ông sẽ không thương xót và giết tất cả phụ nữ và trẻ em. Một trong những sĩ quan Anh được phái đến đàm phán với Akbar đã nghe ông nói với bộ lạc của mình bằng tiếng Dari (Farsi Afghanistan) - một ngôn ngữ được nhiều sĩ quan Anh nói - để "tha" cho người Anh trong khi nói bằng tiếng Pashtun mà hầu hết các sĩ quan Anh không nói, là "giết tất cả". Lady Sale, cô con gái mang thai Alexandria và những người phụ nữ và trẻ em Anh còn lại chấp nhận đề nghị an toàn của Akbar trở lại Kabul. Vì Công ty Đông Ấn sẽ không trả tiền chuộc cho phụ nữ và trẻ em Ấn Độ, Akbar đã từ chối chấp nhận họ. Vì vậy, phụ nữ và trẻ em Ấn Độ đã chết với phần còn lại của lực lượng ở Hindu Kush. Những người theo trại bị người Afghanistan bắt giữ đã bị lột hết quần áo và bị đóng băng đến chết trong tuyết. Lady Sale đã viết rằng khi cô được đưa trở lại Kabul, cô nhận thấy: "Con đường được bao phủ bởi những xác người tơi tả khủng khiếp, tất cả đều lõa lồ".

Vào sáng sớm ngày 10 tháng 1, đoàn quân tiếp tục đi, tất cả mọi người đều mệt mỏi, đói và lạnh. Hầu hết các lính Ấn vào thời điểm này đã bị mất một hoặc hai ngón tay vì bị cóng và không thể bắn súng. Tại con đèo hẹp Tunghee Tareekee, dài 50 thước, và chỉ rộng 4 thước, bộ lạc Ghizye đã phục kích đơn vị, giết chết không thương tiếc tất cả những người theo trại. Những người lính Anh-Ấn đã chiến đấu theo cách của họ trên xác chết của những người theo trại cùng với những tổn thất nặng nề cho chính họ. Từ một ngọn đồi, Akbar Khan và các thủ lĩnh của mình theo dõi cuộc tàn sát khi ngồi trên lưng ngựa, dường như rất thích thú với cuộc tàn sát. Đại úy Shelton và một vài binh sĩ từ trung đoàn 44 giữ phía sau đoàn quân và đánh lui các cuộc tấn công liên tiếp của quân Afghanistan mặc dù bị áp đảo. Johnson mô tả Shelton chiến đấu như một "con chó săn". Bằng thanh kiếm của mình, ông đã hạ gục bất kỳ người Afghanistan nào cố gắng bắt ông. Đến cuối ngày, không một người Afghanistan nào làm gì được ông ta. Vào tối ngày 11 tháng 1 năm 1842, Tướng Elphinstone, Đại úy Shelton, người trả lương Johnston và Đại úy Skinner đã gặp Akbar Khan để yêu cầu ông ta dừng các cuộc tấn công. Akbar Khan cho họ dùng trà ấm và một bữa ăn ngon trước khi nói với họ rằng tất cả họ giờ là con tin của ông ta khi ông ta nghĩ rằng Công ty Đông Ấn sẽ trả tiền chuộc cho sự tự do của họ, và khi Đại úy Skinner cố gắng chống cự, ông ta đã bị bắn vào mặt Quyền chỉ huy lúc này do lữ đoàn trưởng Thomas Anquetil nắm.

Rất nhiều người di tản đã thiệt mạng khi họ tiến được 30 dặm (48 km) qua những hẻm núi và con đèo nguy hiểm nằm dọc theo sông Kabul giữa Kabul và Gandamak, và bị thảm sát tại đèo Gandamak trước khi một người sống sót đạt đến đơn vị đồn trú bị bao vây tại Jalalabad. Tại Gandamak, khoảng 20 sĩ quan và 45 lính trơn khác của trung đoàn 44, cùng với một số pháo binh và lính Ấn, được trang bị khoảng 20 súng hỏa mai và hai viên đạn cho mỗi người, thấy mình vào lúc bình minh bị bao vây bởi các bộ lạc Afghanistan. Lực lượng đã bị giảm xuống dưới bốn mươi người sau cuộc rút quân khỏi Kabul mà đến cuối cùng trở thành một cuộc chiến đấu liên tục trong hai feet tuyết. Mặt đất bị đóng băng, những người đàn ông không có nơi trú ẩn và có ít thức ăn trong nhiều tuần. Trong số vũ khí còn lại cho những người sống sót tại Gandamak, có khoảng một tá súng hỏa mai, súng lục của sĩ quan và một vài thanh kiếm. Người Anh đã hình thành thế cân bằng và đánh bại cuộc tấn công của người Afghanistan trong vài trận đầu, "khiến người Afghanistan nhiều lần phải xuống đồi" trước khi hết đạn. Sau đó, họ chiến đấu bằng lưỡi lê và kiếm của mình trước khi bị áp đảo. Người Afghanistan chỉ bắt 9 tù nhân và giết phần còn lại. Những tàn dư của trung đoàn 44 đều bị giết trừ Đại úy James Souter, Trung sĩ Fair và bảy người lính bị bắt làm tù binh. Người lính duy nhất đến được Jalalabad là bác sĩ William Brydon và một vài người lính Ấn trong những đêm tiếp theo. Một nguồn khác nói rằng hơn một trăm người Anh đã bị bắt làm tù binh.

Nhiều phụ nữ và trẻ em đã bị bắt giữ bởi các bộ lạc Afghanistan; một số phụ nữ đã kết hôn với những kẻ bắt giữ họ (trong đó có vợ của đại úy Warburton). Những đứa trẻ được đưa ra khỏi chiến trường sau đó được xác định là vào đầu thế kỷ 20 là con của những người lính thiệt mạng đã được các gia đình Afghanistan nuôi dưỡng như con ruột của họ.

Trả đũa
Cùng lúc với các cuộc tấn công vào quân đồn trú tại Kabul, các lực lượng Afghanistan đã bao vây các đạo quân Anh khác ở Kandahar (nơi đóng quân của Anh lớn nhất ở nước này), Jalalabad (được tổ chức bởi một lực lượng được phái từ Kabul vào tháng 10 năm 1841 như là giai đoạn đầu của kế hoạch rút lui) và Ghazni. Ghazni đã bị đột chiếm nhưng các đội quân đồn trú khác đã chống trả cho đến khi lực lượng cứu trợ đến từ Ấn Độ vào mùa xuân năm 1842. Akbar Khan bị đánh bại gần Jalalabad và kế hoạch được đặt ra để chiếm lại Kabul và khôi phục quyền bá chủ của Anh.

Tuy nhiên, huân tước Auckland đã bị tai biến và được thay thế bởi huân tước Ellenborough, người được chỉ thị chấm dứt chiến tranh sau khi thay đổi chính phủ ở Anh. Ellenborough đã ra lệnh cho các lực lượng tại Kandahar và Jalalabad rời khỏi Afghanistan sau khi trả thù và đảm bảo việc thả tù nhân bị bắt trong cuộc rút lui khỏi Kabul.

Vào tháng 8 năm 1842, Tướng Nott tiến từ Kandahar, cướp bóc vùng nông thôn và chiếm giữ Ghazni v ông ta phá hủy công sự. Trong khi đó, Tướng Pollock, người đã chỉ huy một lực lượng đang suy sụp tinh thần ở Peshawar đã sử dụng nó để dọn đèo Khyber để đến Jalalabad, nơi tướng Sale đã bãi bỏ cuộc bao vây. Từ Jalalabad, Tướng Pollock đã gây ra một thất bại nặng nề hơn nữa cho Akbar Khan. Các lực lượng Anh kết hợp đã đánh bại tất cả các phe đối lập trước khi chiếm Kabul vào tháng Chín. Một tháng sau, khi giải cứu các tù nhân và phá hủy khu chợ chính của thành phố như một hành động trả thù cho việc hủy diệt đạo quân của Elphinstone, họ đã rút khỏi Afghanistan qua Đèo Khyber. Dost Muhammad đã được trả tự do và tái lập quyền lực ở Kabul. Ông qua đời vào ngày 9 tháng 6 năm 1863. Dost Mohammad được cho là đã nói:

Tôi đã bị tấn công bởi lượng tài nguyên, tàu và kho vũ khí rất lớn của các ông, nhưng điều tôi không thể hiểu là tại sao những người cai trị của một đế chế quá rộng lớn và hưng thịnh phải vượt qua sông Ấn để tước đoạt đất nước nghèo nàn và cằn cỗi của tôi.

Di sản

Nhiều tiếng nói ở Anh, từ huân tước Aberdeen đến Benjamin Disraeli, đã chỉ trích cuộc chiến là thiếu suy nghĩ và điên rồ. Mối đe dọa từ Nga đã được phóng đại lên rất nhiều mà không tính đến khoảng cách, hàng rào núi gần như không thể vượt qua và các vấn đề hậu cần mà một cuộc xâm lược sẽ phải giải quyết. Trong ba thập kỷ sau Chiến tranh Anh-Afghanistan đầu tiên, người Nga đã tiến dần về phía nam tới Afghanistan. Năm 1842, biên giới Nga nằm ở phía bên kia của Biển Aral từ Afghanistan; nhưng năm năm sau, các tiền đồn của Sa hoàng đã chuyển đến vùng thấp hơn của Amu Darya. Đến năm 1865, Tashkent đã chính thức bị sát nhập, cũng như Samarkand ba năm sau đó. Một hiệp ước hòa bình vào năm 1873 với Amir Alim Khan của triều đại Manghit, người cai trị Bukhara, gần như tước bỏ sự độc lập của ông. Sự kiểm soát của Nga sau đó đã mở rộng đến tận bờ bắc của Amu Darya.

Năm 1878, người Anh xâm lược một lần nữa, bắt đầu Chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ hai.

Bức tranh nổi tiếng về Bác sĩ William Brydon của Lady Butler, ban đầu được cho là người sống sót duy nhất, thở hổn hển đến tiền đồn của Anh ở Jalalabad, đã giúp Afghanistan nổi danh là mồ chôn cho quân đội nước ngoài và trở thành một trong những thiên sử thi vĩ đại của đế quốc.

Năm 1843, Tuyên úy quân đội Anh G.R. Gleig đã viết một cuốn hồi ký về cuộc Chiến tranh Anh-Afghanistan (lần thứ nhất) thảm khốc, trong đó ông là một trong số rất ít người sống sót. Ông viết rằng đó là

Nhà thờ St. John the Eveachist nằm ở Navy Nagar, Mumbai, Ấn Độ, thường được gọi là Nhà thờ Afghanistan, được dành riêng vào năm 1852 như một đài tưởng niệm người chết trong cuộc xung đột.

Xem thêm
 Lịch sử quân sự Anh
 Lịch sử quân sự Afghanistan
 Điền trangChapslee
 Ảnh hưởng của châu Âu tại Afghanistan
 Các cuộc xâm lược Afghanistan
 Chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ hai
 Chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba
 Nghệ sĩ chiến tranh James Rattray

Chú thích

Tham khảo

Afghanistan 1839
Afghanistan 1840
Afghanistan 1841
Afghanistan 1842
Chiến tranh liên quan tới Afghanistan
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Anh
Lịch sử quân sự Afghanistan
Xung đột 1839
Xung đột 1840
Xung đột 1841
Xung đột 1842


title: Alvania carpenteri

text:
Alvania carpenteri là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: 4038 Kristina

text:
4038 Kristina (1987 QH2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 8 năm 1987 bởi E. W. Elst ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4038 Kristina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Eucera chrysophila

text:
Eucera chrysophila là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1914


title: Bela brachystoma

text:
Sorgenfreispira brachystoma (danh pháp cũ: Bela brachystoma) là một loài ốc biển, một động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mangeliidae.

Phân loài Sorgenfreispira brachystoma africana Ardovini, 2004 đã trở thành danh pháp đồng nghĩa của Sorgenfreispira africana Ardovini, 2004

Mô tả
Kích thước vỏ dao động từ 4 mm đến 7 mm.

Vỏ hơi hình vai hẹp, có 7-9 gân hẹp kéo dài từ vai đến gốc, các kẽ rộng hơn. Toàn bộ bề mặt phủ bằng vân quay. Màu sắc của vỏ là trắng vàng, cam hoặc đôi khi nâu đỏ đậm. Các mẫu vật màu nhạt hơn đôi khi có dải màu nâu không rõ ràng bên dưới ngoại vi.

Phân bố
Loài này xuất hiện ở Đông Bắc Đại Tây Dương ngoài khơi Na Uy, ở Biển Bắc ngoài khơi quần đảo Anh, ở Đại Tây Dương ngoài khơi Ireland, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Tây Phi, biển Địa Trung Hải và biển Adriatic.

Hóa thạch đã được tìm thấy trong các địa tầng thế Pliocen-thế Pleistocen khác nhau ở Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Ý.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Bela brachystoma brachystoma; accessed: 20 tháng 2 năm 2011

Chú thích

Tham khảo
 Philippi, R. A. (1844). Enumeratio molluscorum Siciliae cum viventium tum in tellure tertiaria fossilium, quae in itinere suo observavit. Volumen secundum continens addenda et emendanda, nec non comparationem faunae recentis Siciliae cum faunis aliarum terrarum et com fauna periodi tertiariae. Eduard Anton, Halle [Halis Saxorum]. iv+303: 13-28
 Locard A. (1897-1898). Expéditions scientifiques du Travailleur et du Talisman pendant les années 1880, 1881, 1882 et 1883. Mollusques testacés.. Paris, Masson vol. 1 [1897], p. 1-516 pl. 1-22 vol. 2 [1898], p. 517-1044 pl. 23-40: page(s): p. 227-228, pl. 11 fig. 27-32
 Hayward, P.J.; Ryland, J.S. (Ed.) (1990). The marine fauna of the British Isles and North-West Europe: 1. Introduction and protozoans to arthropods. Clarendon Press: Oxford, UK. . 627 pp
 de Kluijver, M.J.; Ingalsuo, S.S.; de Bruyne, R.H. (2000). Macrobenthos of the North Sea [CD-ROM]: 1. Keys to Mollusca and Brachiopoda. World Biodiversity Database CD-ROM Series. Expert Center for Taxonomic Identification (ETI): Amsterdam, The Netherlands.
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Paolo Mariottini, Andrea Di Giulio, Carlo Smriglio, Marco Oliverio (2008), Notes on the Bela brachystoma Complex, with Description of a New Species (Mollusca, Gastropoda: Conidae); Aldrovandia 4 2008 3-20

Bela


title: Échevis

text:
Échevis là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Échevis nằm ở khu vực có độ cao trung bình 339 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Kethi

text:
Kethi là một thị xã panchayat của quận The Nilgiris thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kethi có dân số 24.465 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Kethi có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Kethi, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Serrières, Ardèche

text:
Serrières là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Serrieres


title: Acanthoscelides oregonensis

text:
Acanthoscelides oregonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

O


title: Đậu đen

text:
Đỗ đen hay đậu đen (danh pháp hai phần: Vigna cylindrica Skeels hay là Vigna unguiculata Walp. subsp. cylindrica (L.) Verdc.) thuộc phân họ Đậu (Faboideae) có tên thuốc theo Đông y là ô đậu, hắc đại đậu, hương xị.

Đặc điểm
Đậu đen là loài cây phân họ Đậu mọc hằng năm, toàn thân không lông. Lá kép rất ráp có nhiều lông nhỏ gồm 3 lá chét mọc so le, lá chét giữa to và dài hơn lá chét hai bên. Hoa màu tím nhạt. Quả giáp dài, tròn, trong chứa 7 đến 10 hạt màu đen.

Tại Việt Nam, ngoài giống cây trồng thường thấy có màu đen, còn gọi là đậu dải đen, có nhiều giống cho hạt có màu khác như đậu đỏ, đậu trắng, đậu cật lợn, đậu trứng cuốc, đậu mắt cua, đậu trắng Lạng Sơn, đậu dải trắng rốn đỏ, đậu dải trắng rốn đen.

Ẩm thực

Tại Việt Nam, đậu đen được dùng chế biến nhiều món ăn thông thường và đặc sản

 Chè đậu đen
 Kem cây
 Cháo đậu
 Có thành phần trong bánh ú, bánh tét, bánh chưng
 Xôi nếp than hoặc nếp trắng
 Nhân bánh trung thu
 Nhân kem cho nhiều loại bánh ngọt
 Hầm với đuôi heo, đuôi bò, tuỷ bò
 Bột ngũ cốc dinh dưỡng

Với người Trung Hoa, việc chế biến đậu đen phục vụ ẩm thực càng phong phú. Họ có những món rất đặc biệt như:

 Tương đậu đen
 Đậu sị tức 1 dạng muối tương khô để ăn với cháo trắng mỗi buổi sáng
 Đậu đen xào, nấu canh, kho...

Tác dụng y học cổ truyền

Tính chất
Theo y học cổ truyền, đậu đen tính hơi ôn, vị ngọt, qui kinh thận, có tác dụng trừ thấp giải độc, bổ thận, bổ huyết, chữa được cước khí, bồi bổ cơ thể.

 Sách Bản thảo Đường tân tụ nói rằng: đậu đen chữa được thủy thũng.
 Sách Bản thảo Thập di nói rằng: đậu đen còn chữa được chứng phong tê, ôn bổ, nếu ăn lâu ngày thì đẹp nhan sắc.
 Bản thảo Cương mục cho rằng: nước đậu đen có thể bổ thận, giải được độc của các dược liệu bổ thận như hà thủ ô, ba kích...
 Căn cứ vào Tân biên khái yếu: đậu đen có chứa albumin, sinh tố A, B, C, PP, protid, glucid, lipid, muối khoáng. Hàm lượng amino acid cần thiết trong đậu đen rất cao gồm: lysin, methionin, tryptophan, phenylalanin, alanin, valin, leucin...

Công dụng và các bài thuốc:

Người thận yếu
 Triệu chứng: Người thận yếu thể hiện các triệu chứng hay đau mỏi lưng gối, rêm âm ỉ trong xương, răng khô, tóc rụng, xuất tinh sớm, di mộng tinh, hay quên, khó ngủ...
 Cách chữa: Dùng theo tỉ lệ cứ 100gr đậu đen thì 1 cặp chân gà ta, ninh nhừ, nêm vừa ăn, có tác dụng bổ thận, mạnh lưng gối. Tuỳ thể trạng mà ăn nhiều hay ít trong mỗi lần.

Bổ huyết cho sản phụ
 Phụ nữ sau khi sinh dùng món ăn bổ huyết.
 Cách dùng: Đậu đen 600gr và một con gà ác 500gr ninh chung cho nhừ uống nước và ăn dần phần cái trong ngày.

Hoa mắt hoặc tối mờ
 Triệu chứng: Hoa mắt hoặc mờ mờ như cảm tưởng luôn có màn che phía trước, ấy là do can thận hư yếu.
 Cách dùng: Có thể dùng đậu đen và mè đen đồng cân lượng sao thơm tán thành bột, thêm đường để ăn khô hoặc khuấy chín, ăn nhiều ngày sẽ có tác dụng.

Suy nhược sau thổ huyết
 Bất luận nam nữ, sau khi thổ huyết đều cần phục hồi sức khoẻ.
 Cách chữa: mỗi ngày đậu đen 130gr, ngó sen 100gr nấu nước uống từ 3 đến 10 ngày. Khi thấy khoẻ thì thôi.

Khi bị chứng nhức đầu
 Triệu chứng:Khi bị chứng nhức đầu kèm mặt đỏ, mắt đỏ, táo bòn, đầy tức hông sườn, đau lưng mỏi gối. Ấy là do thận âm hư và can hoả vượng.
 Cách chữa: dùng đậu đen 80gr, huyền sâm 20gr, minh thiên ma 12gr, hợp chung các vị nấu nước uống, ngày uống ngày nghỉ, vài lần sẽ thấy đỡ.

Cước khí
 Triệu chứng: thấy hai chân sưng nửa mình dưới nặng, mỏi các khớp, hơi thở bí tắc, lồng ngực trướng đầy...
 Cách chữa: dùng đậu đen gia vài lát gừng nấu nước uống trong ngày.

Phong thấp thời kỳ đầu
 Triệu chứng: Do cảm nhiễm phong thấp khí, chứng thấy đau đầu, mỏi gáy, tay chân nặng mỏi, cơ thể sốt nhẹ và có hoặc không có mồ hôi.
 Cách chữa: Dùng đậu đen 50gr phối hợp với ma hoàng 8gr (nếu không có mồ hôi) hoặc phòng phong 8gr (nếu có mồ hôi),

Phong thấp thời kỳ giữa
 Triệu chứng: Các khớp xương sưng đau, cử động khó khăn, ảnh hưởng chức năng tỳ vị gây biếng ăn hoặc rối loạn tiêu hoá.
 Cách chữa: Dùng đậu đen 30gr, ý dĩ 30gr, đậu đỏ 20gr, mạch nha 20gr, củ sen 20gr, hoài sơn 20gr, đại táo 5 quả, nấu nhừ đặc ăn và uống nước.

Phong thấp thời kỳ cuối
 Phong thấp đã đình lưu trong cơ thể lâu ngày kết hợp với khí lạnh làm tổn thương cả can tỳ thận. Giai đoạn này phải thăm khám xác định mức độ tổn thương mà phối hợp điều trị.

Ngoài ra
 Theo Đông y thận khí là cội nguồn sinh hoá của cơ thể. Dùng đậu đen lượng nhỏ hằng ngày có thể duy trì sự hoạt động của thận được bền bỉ ổn định lâu dài. Do đó, da dẻ luôn được hồng hào tươi trẻ, thần khí vững vàng, râu tóc đen nhánh, gân xương rắn chắc, sống lâu khoẻ mạnh.
 Ngoài ra đậu đen được dùng chế biến thức ăn hằng ngày phối hợp điều trị bằng phương pháp thực dưỡng, chế biến lương khô, các loại tương dùng làm gia vị đặc thù trong một số món ăn.

Chú thích

Tham khảo
 Bài viết của Lương y Thái Thanh Nguyên trong Phụ san báo Khoa học phổ thông số 535 trang 35

Liên kết ngoài

 Đậu đen: Bổ thận, đen râu tóc..., báo Khoa học Phổ thông

U
Cây thuốc
Ẩm thực Việt Nam
Quả đậu ăn được


title: Thanh niên Cao vọng Đảng

text:
Thanh niên Cao vọng Đảng, còn được biết đến với tên Hội kín Nguyễn An Ninh, là một tổ chức chính trị chống chính quyền thực dân Pháp hoạt động ở Nam Kỳ từ năm 1923 đến 1929, do chí sĩ Nguyễn An Ninh sáng lập và tổ chức. Đây được xem là tổ chức chính trị đầu tiên của giới bình dân, có ảnh hưởng rộng khắp Nam Kỳ trong suốt thập niên 1920.

Hình thành
Đêm 15 tháng 10 năm 1923, chí sĩ trẻ Nguyễn An Ninh có một bài diễn thuyết bằng tiếng Pháp có tên "L’ideál de la Jeunesse Annamite" tại Hội Khuyến học Nam Kỳ (Société d'Enseignement mutuel de la Cochinchine - SAMPIC), đưa ra lời tuyên ngôn về ý thức thân phận người dân mất nước mà hành động trong bối cảnh đầu thế kỷ 20. Bài diễn thuyết của ông có ảnh hưởng sâu sắc tới các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là trong giới trí thức, học sinh, sinh viên Nam Kỳ.

Nhà văn Sơn Nam đã dẫn lại bài diễn thuyết này như sau:

Bài diễn thuyết còn kêu gọi:

{{cquote|
"Hãy tôn sùng những ai đã dùng tài năng hay thiên phú của mình nâng cao vị trí dân tộc ta trên thế giới, và những ai đã đóng góp cải thiện đời sống cho dân tộc chúng ta".
|||Dẫn theo Nguyên Hùng, "Nam Bộ - Những nhân vật một thời vang bóng"}}

Bài diễn thuyết này được đăng lại trên báo La Cloche fêlée số 5 (7 tháng 1 năm 1924) và số 6 (14 tháng 1 năm 1924), và được Nhà xuất bản Xưa Nay (Sài Gòn) in lại thành sách bằng tiếng Việt với tựa đề "Cao vọng của thanh niên An Nam"'.

Xây dựng
Để thực hiện lý tưởng của mình, Nguyễn An Ninh nhận định cần phải xây dựng một tổ chức nhằm mục đích giáo dục ý thức chính trị cho quần chúng. Do việc chính quyền thực dân Nam Kỳ cấm ông diễn thuyết trước công chúng, từ cuối năm 1924 đầu năm 1925, ông bắt đầu đi gây dựng cơ sở dưới hình thức bán báo, bán dầu cù là, tại vùng Hóc Môn - Bà Điểm, nơi gia đình ông đang sinh sống, sau đó mở rộng sang vùng Củ Chi, Đức Hòa. Trong những ngày đầu vận động, ông được sự giúp sức của 2 người cháu vợ là Trương Văn Khải và Trương Văn Bang.

Sau khi chí sĩ Phan Chu Trinh về nước, ông cùng với ông Mai Văn Ngọc bàn bạc về cách thức tổ chức Đảng Thanh niên Cao vọng. Được sự giúp đỡ của ông Phan Văn Hùm, ông Ninh đi khắp Nam Kỳ để gây dựng cơ sở. Nông dân các tỉnh nghe tin ông Ninh đi đến đâu là xúm lại để xem mặt và nghe ông nói chuyện. Ông thường hẹn mọi người đến buổi tối thì đến chùa hoặc ra cánh đồng trống để diễn thuyết, mỗi buổi diễn thuyết như thế chỉ có tối đa 19 người để tránh bị chính quyền làm khó dễ. Qua những chuyến đi này, hai ông chọn ra những thanh niên ưu tú, có trình độ, giàu lòng yêu nước sau đó giới thiệu về cho ông Mai Văn Ngọc tiếp tục huấn luyện để kết nạp. Mỗi chuyến đi thường kéo dài khoảng 1 tuần hoặc 10 ngày, địa điểm đi được lựa chọn trước. Ban ngày hai ông đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở nông thôn, đói đã có lương khô mang theo, khát nước thì vào nhà dân xin nước uống, ban đêm hai ông thường xin vào ngủ ở chùa hoặc khi lỡ độ đường thì ngủ luôn trên sạp hàng ở chợ. Họ không ngủ ở nhà dân vì sợ liên lụy đến bà con.

Tổ chức
Hình thái tổ chức của Thanh niên Cao vọng chịu ảnh hưởng rất lớn của hình thái tổ chức hội kín Nam Kỳ. Là một tổ chức hoạt động bí mật nên hệ thống cơ sở được giữ kín, "mỗi chi chỉ biết nhau số người trong chi mà thôi. Riêng người dứng đầu chi thì biết thêm được ít người đứng đầu chi khác, nhưng được biết cũng rất hạn chế, chỉ biết số rất ít người ở cấp trên". Các cơ sở tồn tại và phát triển một cách độc lập và riêng lẻ.

Tổ chức của Thanh niên Cao vọng rất đơn giản. Dưới lãnh tụ Nguyễn An Ninh là các Đầu Dây đứng đầu từng vùng (như Mai Văn Ngọc phụ trách vùng Mỹ Tho), kế tới Đầu Chỉ và chót hết là Đầu, tức đảng viên. Tổ chức không có đơn vị cấp tỉnh, trung ương. Đại bản doanh của Thanh niên Cao vọng là nhà riêng của Nguyễn An Ninh.

Thành phần tham gia Thanh niên Cao vọng rất phong phú: nông dân nghèo, binh lính người Việt đi lính cho Pháp, điền chủ yêu nước, hương thân, hội tề, trí thức… Bà Trương Thị Sáu, vợ ông Ninh kể: "Nhà anh Ninh khách khứa cứ nườm nượp. Nghe tiếng Anh Ninh, rất nhiều người tìm đến. Có những anh em trong phong trào yêu nước trước đây như phong trào Thiên Địa Hội, Phan Xích Long". Một bạn đồng chí khác của ông Ninh là Nguyễn Văn Trân cũng cho biết: "Trong Đảng Thanh niên Cao vọng trước đây có nhiều người đã tham gia các phong trào vũ trang tự vệ của nông dân Nam Kỳ như Thiên Địa Hội mà thường gọi là Hội kín. Vì thế, có người cũng gọi Đảng Thanh niên Cao vọng là "Hội kín Nguyễn An Ninh"".

Để trở thành Đảng viên, những người gia nhập phải trải qua thời gian thử thách. Thứ nhất là phải biết đọc, biết chữ Quốc ngữ, phải cắt tóc ngắn. Buổi lễ kết nạp được tổ chức rất kín đáo, có bàn thờ Tổ quốc, có bình bông, thắp hai ngọn đèn cầy, dù đơn sơ nhưng trang nghiêm. Trước bàn thờ Tổ quốc, người xin vào Đảng phải giơ tay khỏi đầu và thề: "Luôn luôn trung thành với Tổ quốc! Thà chết chứ không phản lại Tổ quốc! Không phản lại tổ chức, không phản lại đồng chí của mình".

Ảnh hưởng
Mặc dù tổ chức rất bí mật và không phải là một tổ chức có hệ thống, cương lĩnh chính trị rõ rệt, Thanh niên Cao vọng đã tạo được nhiều ảnh hưởng lớn đến bình dân Nam Kỳ. Thông qua tổ chức, sách báo tiến bộ, trong đó có nhiều tài liệu về chủ nghĩa cộng sản, đã được phổ biến đến các đảng viên, góp phần quan trọng trong việc tuyên truyền giáo dục và vận động cách mạng.

Số lượng đảng viên Thanh niên Cao vọng phát triển nhanh chóng trong điều kiện bị hạn chế bởi tính chất hội kín cũng như sự trấn áp gắt gao của chính quyền thuộc địa, dần đạt đến con số trên 7.000 đảng viên. Thanh niên Cao vọng là lực lượng chủ chốt tổ chức đám tang chí sĩ Phan Chu Trinh và đám giỗ đầu của cụ.

Chuyển hóa
Lo ngại trước sự phát triển của Thanh niên Cao vọng, chính quyền thực dân đã ra tay trấn áp. Cuối năm 1928, Nguyễn An Ninh và nhiều đồng chí chủ chốt bị bắt giam và kết án trong vụ án "Hội kín Nguyễn An Ninh". Mất đi lãnh tụ và các lãnh đạo chủ chốt, Thanh niên Cao vọng rơi vào khủng hoảng trầm trọng và gần như chấm dứt hoạt động.

Trong tù, Nguyễn An Ninh kết giao với Phạm Văn Đồng, bấy giờ cũng bị giam ở Khám Lớn. Vốn có thiện cảm với Chủ nghĩa Cộng sản và biết An Nam Cộng sản Đảng chuẩn bị thành lập, ông đã thông qua vợ mình là bà Trương Thị Sáu giới thiệu một số thành viên của tổ chức Thanh niên Cao vọng để Châu Văn Liêm chọn lọc và kết nạp. Theo ông, "tổ chức Thanh niên Cao vọng này không phải đảng phái gì đâu, mà chỉ là tổ chức quần chúng do mình tập hợp lại rồi chỉ dẫn cho anh em hiểu biết và làm. Khi nào cách mạng cần thì đã có sẵn quần chúng, mà quần chúng này mình đã chọn lọc rồi. Trước đây, báo chí đã đánh thức lòng yêu nước của họ. Bây giờ phải tổ chức họ lại. Số quần chúng này rồi sẽ giới thiệu cho Đảng Cộng sản".

Năm 1931, Nguyễn An Ninh được trả tự do. Trong suốt 3 năm từ 1932 đến 1935, ông đi khắp các tỉnh Nam Kỳ dưới vỏ bọc đi bán dầu cù là nhưng thực chất là để ông trực tiếp giới thiệu số thành viên còn lại của tổ chức Thanh niên Cao vọng cho Đảng. Cùng đi với ông trong những chuyến đi đó là Nguyễn Văn Trân, một đảng viên Cộng sản trẻ, người từng quen biết với ông nhiều năm từ lúc còn bên Pháp. Ông Ninh tâm sự với người đồng chí trẻ: "Xu thế của xã hội ngày càng tiến lên, tinh thần quốc gia nhỏ bé sẽ nhường bước trước tinh thần quốc tế bao la. Tao sẽ giao cho mầy các đảng viên Thanh niên Cao vọng của tao để mầy chuyển họ sang lý tưởng Cộng sản".

Ông Trân từng khuyên ông gia nhập Đảng Cộng sản. Ông Ninh nói: "Để tao ở ngoài có lợi hơn cho phong trào. Với tư cách nhà trí thức yêu nước, tiếng nói của tao có tác dụng lớn hơn". Do tác động tích cực này, nhiều đảng viên Thanh niên Cao vọng về sau trở thành những lãnh đạo quan trọng của Đảng Cộng sản ở Nam Kỳ như Võ Thành Mong, Võ Văn Ngân, Võ Văn Tần, Hồ Văn Long, Trương Văn Bang, Tô Ký...

Chú thích

Tham khảo
 Nguyễn An Ninh, "La cloche fêlée", số ra ngày 24 tháng 12 năm 1923.
 Sơn Nam, "Cao vọng của thanh niên", Sài Gòn, 25 tháng 7 năm 1974
 Nhiều tác giả, ""Nguyễn An Ninh", Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, Tp HCM, 1988
 Nguyễn An Tịnh, "Nguyễn An Ninh", Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 1996
 Trương Thị Sáu, "Cùng anh đi suốt cuộc đời, Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 1999
 Dương Trung Quốc, "Việt Nam những sự kiện lịch sử (1919-1945)", Hà Nội, Giáo dục, 2001, Tr. 61; Nguyễn An Ninh diễn thuyết về "Cao vọng của thanh niên An Nam" tại Hội Khuyến học Sài Gòn
 Nguyễn Thị Minh, "Nguyễn An Ninh: "Tôi chỉ làm cơn gió thổi"", Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2006
 Lê Minh Quốc, "Nguyễn An Ninh – Dấu ấn để lại"'', Nhà xuất bản Kim Đồng, 2007

Tổ chức chính trị Việt Nam thời Pháp thuộc


title: Pont-d'Ouilly

text:
Pont-d'Ouilly là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pont-d'Ouilly sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Diplectrona marianae

text:
Diplectrona marianae là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Diplectrona


title: Copponex

text:
Copponex là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Gaesischia araguaiana

text:
Gaesischia araguaiana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Gaesischia
Động vật được mô tả năm 1968


title: Saltamartinus scriptus

text:
Saltamartinus scriptus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Saltamartinus


title: Pieranica

text:
Pieranica là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 35 km về phía đông của Milan và khoảng 45 km về phía tây bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.026 người và diện tích là 2,7 km².

Pieranica giáp các đô thị: Capralba, Quintano, Torlino Vimercati.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Pyrrhalta xizangana

text:
Pyrrhalta xizangana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Jiang miêu tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Lý luận văn học

text:
Lí luận văn học là bộ môn nghiên cứu văn học ở bình diện lí thuyết khái quát nhằm tìm ra những quy luật chung nhất về văn học. Trong đó bao gồm sự nghiên cứu bản chất của sáng tác văn học, chức năng xã hội-thẩm mỹ của văn học, đồng thời xác định phương pháp lý luận và phân tích văn học.

Mục đích
Mục đích của lý luận văn học là để bàn luận về các vấn đề, tính đặc trưng của văn học có ảnh hưởng hay tác động như thế nào đến con người, đời sống xã hội...?

Ngoài ra, kiến thức lí luận văn học cũng sẽ giúp chúng ta trả lời cho các câu hỏi văn học một cách ngắn gọn và cụ thể như: văn học bắt nguồn từ đâu? Chức năng của văn học? Văn học vì ai mà tồn tại?...

Các nhà văn, nhà thơ thường sẽ nghiên cứu các hiện tượng văn học để nêu lên tính khái quát bằng những thuật ngữ, luận điểm về các quy luật của văn học. Nhờ sự nghiên cứu ấy mà người đọc cũng như người nghe các tác phẩm văn học có thể lí giải được một cách sâu sắc và rõ ràng nhất bản chất của các hiện tượng văn học như nhà văn, tác phẩm, trào lưu văn học,...

Các kiến thức lí luận văn học đang phát triển từng ngày từng giờ với rất nhiều các khuynh hướng, các luồng tư tưởng, các quan niệm khác nhau, có khi thống nhất nhưng cũng có khi phủ nhận lẫn nhau. Những nghiên cứu về lí luận văn học vẫn đang được thực hiện hàng ngày trong cuộc sống của chúng ta, trao cho ta những góc nhìn mới mẻ, sâu sắc hơn về văn học.

Đối tượng nghiên cứu
Có thể tập hợp các vấn đề được nghiên cứu bởi lí luận văn học thành các nhóm lý thuyết chính:

Đặc trưng văn học
Lý giải những đặc điểm chung nhất của văn học, trả lời các câu  hỏi như văn học bắt nguồn từ đâu, đối tượng chủ yếu của văn học là gì, tác phẩm văn học được cấu trúc như thế nào, phương thức phản ánh của văn học là gì…Lí thuyết về tính đặc trưng văn học như một hoạt động sáng tạo tinh thần của con người bao gồm tính hình tượng, tính nghệ thuật, lý tưởng thẩm mỹ, các thuộc tính xã hội của văn học, phong cách sáng tác các nguyên tắc đánh giá sáng tác văn học nói chung,...

Cấu trúc tác phẩm
Lí thuyết về cấu trúc tác phẩm văn học bao gồm khái niệm về đề tài, chủ đề, nhân vật, tính cách, cảm hứng, cốt truyện, kết cấu, các vấn đề phong cách học, ngôn ngữ, thi pháp, luật thơ v.v.

Quá trình văn học
Lí thuyết về quá trình văn học bao gồm các khái niệm chính về phong cách, các loại và các thể văn học, các trào lưu, khuynh hướng văn học và các quá trình văn học nói chung.

Tham khảo

Lý luận văn học
Thuật ngữ văn học
Lý thuyết văn học


title: Olivella puelcha

text:
Olivella puelcha là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Acroria

text:
Acroria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Acroria chloegrapha (Hampson, 1908)
 Acroria postalbida (Dyar, 1914)
 Acroria terens (Walker, 1857)
 Acroria viridirena (Jones, 1912)

Chú thích

Tham khảo
 Acroria at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Quận Putnam, Ohio

text:
Quận Putnam là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Ohio.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Valbrevenna

text:
Valbrevenna là một đô thị ở tỉnh Genova thuộc vùng Liguria, nằm ở vị trí cách khoảng 15 km về phía đông bắc của Genova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 764 người và diện tích là 35,2 km².

Valbrevenna giáp các đô thị sau: Carrega Ligure, Casella, Crocefieschi, Montoggio, Propata, Savignone, Torriglia, Vobbia.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Thành phố đô thị Genova


title: Seguenzia keikoae

text:
Seguenzia keikoae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Seguenziidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Seguenzia


title: La Malahá

text:
La Malahá là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1679 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Hyposmocoma poeciloceras

text:
Hyposmocoma poeciloceras là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Fejervarya pierrei

text:
Zakerana pierrei là một loài ếch trong họ Ranidae.
Loài này có ở Nepal và có thể cả Ấn Độ.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, sông có nước theo mùa, và đất có tưới tiêu.

Tham khảo

 Shrestha, T.K. & Ohler, A. 2004. Fejervarya pierrei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Fejervarya
Động vật lưỡng cư Bhutan
Động vật lưỡng cư Nepal
Ếch Ấn Độ


title: Osmia illinoensis

text:
Osmia illinoensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1897