title: Riềng

text:
Riềng hay riềng thuốc, lương khương, củ riềng (danh pháp hai phần: Alpinia officinarum) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Đặc điểm

Cây có thể cao đến 1,2 m, ra hoa tháng 4 đến tháng 9. Thân rễ có thể dùng làm thuốc, lá, thân và thân rễ dùng làm gia vị. Củ riềng non vỏ có màu tía, củ riềng khi già ngả dần sang màu trắng. Củ riềng có rễ khi thu hoạch thường phải cắt bỏ rễ.

Cây mọc hoang hoặc được trồng ở Ấn Độ, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á. Tại Việt Nam, riềng được trồng phổ biến.

Hóa thực vật
Củ riềng chứa hàm lượng lớn flavonol galangin là chất đã được chứng minh là ngăn cản quá trình phát triển của tế bào ung thư vú.

Tác dụng của riềng

Củ riềng cùng họ gừng, nhưng tên của nó còn độc đáo hơn, đông y gọi là Cao Lương Khương, được xếp vào bậc cao hơn. Chữ Lương nghĩa là tốt hơn, Khương là họ gừng, mang tên Cao Lương có nghĩa là hay hơn về độ ấm. Củ riềng theo quan niệm của Đông Y nằm ở dưới đất, có vị cay. Người ta gọi củ riềng là địa hỏa. Địa là đất, hỏa là vị cay.

Tác dụng 1: Trị tiêu chảy.
Cũng như củ gừng, riềng làm ấm bụng, nghĩa là dùng trong trường hợp bụng bị lạnh, đi tiêu chảy. Nếu độ ấm của gừng tản ra giúp ra mồ hôi, thì riềng không tản ra mà tập trung trong vùng bụng, có tác dụng tiêu thực đối với chứng khó tiêu, đầy hơi. Những ai bị khuẩn coli, đi tiêu chảy liên tục ra nước, ruột kích ứng, dã nát một tép riềng rồi đổ tí nước sôi vào ngâm uống như uống trà.

Tác dụng 2: Chống đau co thắt dạ dày.
Chẳng hạn thấy đang ngồi làm việc bỗng nhiên ôm bụng gục xuống đau dữ dội. Trường hợp này có thể do dạ dày co thắt, đau dưới dạng thần kinh. Nếu không phải do ăn no hoặc quá đói mà vẫn đau thì nên nghĩ đến đau do thần kinh, gây co thắt nhiều quá. Quan sát thấy tư thế nếu gập đè vào mà đỡ đau đi, thì ta nghĩ đến đau do co thắt. Trong trường hợp này, sử dụng 2 vị thuốc là củ riềng và hương phụ (dân gian gọi là củ cỏ cú hoặc củ gấu, bỏ vào nồi rang lên cho hết lông bên ngoài rồi băm nhỏ ra). Cho một nhúm hương phụ và vài lát riềng tươi vào một cái tô và chế nước sôi vào, đậy nắp lại. Để khoảng 30 phút và uống thì có thể làm dịu cơn đau.

Tác dụng 3: Trị nôn mửa, ợ hơi.
Những bệnh nhân bị nôn mửa, bị nấc, đau, ợ hơi là do hỏa trong dạ dày bốc lên. Địa là ở dưới đất mang đặc tính âm sẽ hút xuống. Khi dùng riềng vào, cái đang nóng đưa lên gặp hỏa này, hai cái gặp nhau, lấy tác dụng của địa để giáng xuống, kéo hết cái hỏa xuống. Người đang nấc, hơi nóng lên liên tục thì uống một tí riềng vào sẽ đẩy hơi xuống, Đông Y gọi là giáng nghịch. Khí không bị nghịch lên nữa thì sẽ không bị nấc lên. Những người bị ợ hơi, bị khí chặn ngang ngực gây co thắt hoặc thậm chí tức vùng ngực phải lấy tay đấm ngực. Trong khi đi khám bác sĩ nói tim tốt, dạ dày tốt, không bị gì cả, nhưng khi nằm xuống lại cảm thấy ngăn nghẹn rất khó chịu, ăn một tí muốn ói ra bởi khí ngăn, lên không lên, xuống không xuống, nếu nặng hơn, dần dần lên tới cổ như cảm thấy vướng, Đông Y gọi là mai hạch khí. Trong trường hợp như vậy, sử dụng một tép riềng. Dã dập, chế nước sôi vào, đậy nắp một lát thì uống. Hương thơm của riềng sẽ kích thích bao tử, chất cay sẽ vào với chất hỏa, tính chất địa sẽ rút xuống làm cho hơi không lên được nữa, hương thơm sẽ kích thích tì vị, đẩy được hơi xuống.
Cũng có thể có thể cắt một miếng riềng để lên lòng cổ tay, dán nhẹ, chất riềng sẽ thấm qua huyệt nội quan dẫn vào trong, chất riềng sẽ làm cho dạ dày ấm lại và không đưa khí lên nữa.

Tác dụng 4: Trị lang beng.
Gọt bỏ vỏ ngoài củ riềng đập dập bỏ vào nồi, đổ tí dấm vào. Đun sôi. Khi đang sôi, gắp một miếng bông gòn nhúng vào, thấy còn hơi âm ấm thì xoa vào tất cả những chỗ có lang beng. Xoa như vậy đến ngày thứ hai, thứ ba sẽ hết ngứa. Từ ngày thứ năm trở đi thì da không còn những mảng trắng lang beng nữa.

Tuy nhiên, đối với trường hợp cảm mạo, hoặc xông, thì củ gừng lại hay hơn củ riềng. Điểm khác nhau là, vị của gừng cay và phát tán nên khi dùng thì ra mồ hôi và giải cảm, còn riềng đặc biệt không phát ra ngoài mà chỉ tập trung trong dạ dày. Như đối với bệnh nhân bị khí thống, là đau do khí, thì trường hợp này lại sử dụng riềng chứ không sử dụng gừng.

Hình ảnh

Chú thích

O
Thực vật Việt Nam
Cây thuốc
Gia vị
O
Thực vật được mô tả năm 1873
Cây thuốc châu Á


title: Villefranche-de-Rouergue (quận)

text:
Quận Villefranche-de-Rouergue là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Aveyron, ở vùng Occitanie. Quận này có 8 tổng và 64 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Villefranche-de-Rouergue là:
 Aubin
 Capdenac-Gare
 Decazeville
 Montbazens
 Najac
 Rieupeyroux
 Villefranche-de-Rouergue
 Villeneuve

Các xã
Các xã của quận Villefranche-de-Rouergue, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Villefranche-de-Rouergue trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Villefranche-de-Rouergue


title: Conus scalarissimus

text:
Conus scalarissimus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S


title: Boophis burgeri

text:
Boophis burgeri là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Vences, M. & Glaw, F. 2004. Boophis burgeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Semisulcospira

text:
Semisulcospira là một chi ốc nước ngọt với một nắp, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm thuộc họ Semisulcospiridae.

Species thuộc chi are Semisulcospira viviparous.

Các loài
Species withn the genus Semisulcospira include:
 Semisulcospira forticosta (Martens, 1886)
 Semisulcospira gottschei (Martens, 1886)
 Semisulcospira kurodai Kajiyama & Habe, 1961
 Semisulcospira libertina (Gould, 1859)
 Semisulcospira tegulata (Martens, 1894)

Ghi chú

Đọc thêm
 Davis G. M. (1969). "A taxonomic study of some species của Semisulcospira in Japan (MESOGASTROPODA: PLEUROCERIDAE)". Malacologia 7: 211-294.
 Oniwa K. & Kimura M. (1986). "Genetic variability and relationships in six snail loài thuộc chi Semisulcospira". The Japanese journal of genetics 61(5): 503-514. CiNii. doi:10.1266/jjg.61.503
  Matsuoka K. &.野尻湖貝類グループ (1982) (Fossil Mollusc Research Group for Noiiri-ko Excavation). "野尻湖層産カワニナ胎児殼化石について: 現生カワニナとの比較研究 "On the fossil embryonic shell of Semisulcospira libertina (GOULD) (Mesogastropoda: Pleuroceridae) from the latest Pleistocene Nojiri-ko Formation, Nagano Prefecture, miền trung Japan: A comparative study of recent and fossil Semisulcospira". 地球科學 Chikyu kagaku [Earth science] 36(4), 175-184. CiNii.

Liên kết ngoài
 searching for Semisulcospira at CiNii

Semisulcospiridae


title: Langnau im Emmental

text:
Langnau im Emmental là một đô thị thuộc huyện Emmental, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 48,36 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 9262 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
[Trang mạng chính thức]

Đô thị của bang Bern


title: Họ Ếch chân nhẵn

text:
Họ Ếch chân nhẵn hay họ Ếch nguyên thủy New Zealand và Bắc Mỹ (danh pháp khoa học: Leiopelmatidae) là một họ ếch nhái thuộc về phân bộ Archaeobatrachia. Hình thái tương đối nguyên thủy của chúng chỉ ra rằng chúng có nguồn gốc cổ xưa. Hai loài ếch đuôi nguyên thủy sinh sống tại Bắc Mỹ của chi Ascaphus có thể được xếp riêng trong họ Ascaphidae của chính chúng hoặc được hợp nhất cùng 4 loài ếch nguyên thủy sinh sống tại New Zealand của chi Leiopelma trong họ Leiopelmatidae, mặc dù sự rẽ nhánh ra của chúng là có từ rất xa xưa. Như thế tổng cộng hiện đã biết có 4-6 loài còn sinh tồn được coi là thuộc về họ này, tùy theo cách định nghĩa cho họ. Các loài của chi Leiopelma chỉ được tìm thấy tại New Zealand. Các loài của chi Ascaphus chỉ được tìm thấy tại Bắc Mỹ.

Các đặc trưng xác định của chúng là các đốt xương sống phụ thêm của chúng (tổng cộng là 9) và các dấu tích của các cơ đuôi (không có đuôi ở các cá thể trưởng thành, nhưng có ở các cá thể non, và chúng cần lớp da phụ thêm cho tới khi phổi của chúng phát triển đầy đủ).

Sự phục hồi bước nhảy muộn là duy nhất ở họ Leiopelmatidae. Khi một cá thể nào đó trong họ này nhảy, nó tiếp đất theo kiểu "tiếp xúc bụng", di chuyển các chân của nó để chuẩn bị cho bước nhảy kế tiếp chỉ sau khi tiếp đất bằng mặt bụng của nửa thân trên. Sau khi tiếp đất, các loài Ascaphus hãm lại một lúc trước khi phục hồi. Sự xuất hiện của sự hồi phục bước nhảy sớm ở các đơn vị phân loại tân tiến hơn là điều sáng tạo mới then chốt trong tiến hóa của ếch nhái.

Chúng là những loài ếch nhái nhỏ bất thường, chỉ dài khoảng 5 cm (2 inch). Phần lớn các loài đẻ trứng trong đất ẩm ướt, thông thường là dưới các tảng đá hay thảm thực vật. Sau khi nở, các con nòng nọc ẩn mình trên lưng ếch bố, tất cả đều không cần có nguồn nước tù đọng hay nguồn nước chảy. Tuy nhiên, riêng loài ếch Hochstetter đẻ trứng của nó trong các ao hồ nông và có nòng nọc sinh sống tự do, mặc dù chúng không bơi hay kiếm ăn quá xa nơi nở ra, trước khi biến thái thành ếch trưởng thành. Tuổi thọ của chúng là khá cao (trên 30 năm) đối với các sinh vật nhỏ như vậy.

Chi và loài
Họ LEIOPELMATIDAE
 Chi Leiopelma Fitzinger, 1861
 Ếch Archey, Leiopelma archeyi Turbott, 1942
 Ếch Hamilton, Leiopelma hamiltoni McCulloch, 1919
 Ếch Hochstetter, Leiopelma hochstetteri Fitzinger, 1861
 Ếch đảo Maud, Leiopelma pakeka Bell, Daugherty & Hay, 1998
 Chi Ascaphus Stejneger, 1899
 Ếch đuôi duyên hải, Ascaphus truei Stejneger, 1899
 Ếch đuôi núi Rocky, Ascaphus montanus Mittleman & Myers, 1949

Các loài tuyệt chủng
Hiện đã biết 3 loài tuyệt chủng theo các dấu tích gần như hóa thạch tại New Zealand. Chúng đã tuyệt chủng trong vòng 1.000 năm qua.
 †Leiopelma auroraensis
 †Leiopelma markhami
 †Leiopelma waitomoensis.

Các hóa thạch cổ xưa hơn, có niên đại tới kỷ Jura và được coi là thuộc họ này cũng đã được tìm thấy tại Argentina, chẳng hạn như Notobatrachus hay Vieraella.

Đọc thêm và Liên kết ngoài

 New Zealand Frog Conservation Biology - research on New Zealand frog biology

Ghi chú

Động vật lưỡng cư New Zealand


title: Thuốc nhuộm màu chàm

text:
Thuốc nhuộm màu chàm hay thuốc nhuộm chàm hay bột chàm  hoặc indigo là một loại thuốc nhuộm với màu xanh chàm (xem bài màu chàm) dễ nhận ra. Thành phần hóa học tạo ra thuốc nhuộm màu chàm là indigotin. Người cổ đại chiết lấy thuốc nhuộm chàm tự nhiên từ một vài loài thực vật cũng như một trong hai loài ốc biển (Hexaplex trunculus hay Haustellum brandaris) nổi tiếng của người Phoenicia, nhưng gần như tất cả thuốc nhuộm màu chàm ngày nay đều được sản xuất bằng phương pháp tổng hợp.

Một dạng dẫn xuất của thuốc nhuộm màu chàm được gọi là indigo carmine. Khoảng 20.000 tấn được sản xuất mỗi năm, chủ yếu là để nhuộm màu cho đồ jeans màu lam.. Khi dùng cho thực phẩm nó được liệt kê tại Hoa Kỳ như là FD&C Blue No. 2, và tại Liên minh châu Âu như là E132.

Nguồn và sử dụng

Một số loài thực vật, như tùng lam (Isatis tinctoria), đã từng là nguồn cung cấp thuốc nhuộm chàm trong lịch sử, nhưng phần lớn thuốc nhuộm màu chàm tự nhiên là thu được từ các loài chàm (Indigofera spp.), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới. Trong các khu vực có khí hậu ôn đới thuốc màu chàm cũng có thể thu được từ tùng lam (Isatis tinctoria) và nghể chàm (Polygonum tinctorum), mặc dù từ các loài trong chi Indigofera thì sản lượng thuốc nhuộm là cao hơn. Loài chàm có giá trị thương mại chủ yếu tại châu Á là cây chàm (Indigofera tinctoria). Tại Trung Mỹ và Nam Mỹ thì hai loài Indigofera suffruticosa (chàm anil) và Indigofera arrecta (chàm Natal) là quan trọng nhất.

Bột màu chàm tự nhiên là nguồn thuốc nhuộm duy nhất cho tới năm 1900. Tuy nhiên, chỉ trong một khoảng thời gian ngắn thì bột màu chàm tổng hợp đã gần như thay thế hoàn toàn cho bột màu chàm tự nhiên.

Tại Hoa Kỳ, công dụng chủ yếu của thuốc nhuộm màu chàm là trong sản xuất vải bông chéo để may quần áo bò. Trên một triệu bộ quần áo bò của thế giới được nhuộm màu chàm mỗi năm. Trong nhiều năm, thuốc màu chàm cũng được dùng để sản xuất len màu xanh nước biển sẫm.

Màu chàm liên kết không quá bền với sợi vải, vì thế việc mặc và giặt liên tục có thể làm bay màu của vải một cách chậm chạp

Thuốc màu chàm cũng được sử dụng để tạo màu thực phẩm (FD&C Blue No. 2 hay E132).

Indigotinsulfonat natri cũng được sử dụng như là thuốc nhuộm màu trong thử nghiệm chức năng thận, như là thuốc thử để phát hiện các nitrat và clorat cũng như trong thử nghiệm sữa.

Lịch sử

Thuốc nhuộm màu chàm là một trong các loại thuốc nhuộm cổ nhất được sử dụng để nhuộm màu trong công nghiệp dệt vải và in ấn. Vải nhuộm chàm cổ nhất đã biết có nien đại tới 6.000 năm trước, được phát hiện năm 2009 tại Huaca Prieta, Peru. Nhiều quốc gia châu Á, như Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản v.v đã sử dụng thuốc nhuộm màu chàm trong nhiều thế kỷ. Thuốc nhuộm này cũng được các nền văn minh cổ đại khác ở Mesopotamia, Ai Cập cổ đại, Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại, Anh tiền sử, Mesoamerica, Peru, Iran và châu Phi biết tới.

Người ta coi Ấn Độ là trung tâm cổ nhất trong ngành thủ công nghiệp nhuộm màu chàm của Cựu thế giới. Loài I. tinctoria cũng được thuần hóa tại Ấn Độ. Đây cũng là nơi cung cấp đầu tiên thuốc nhuộm màu chàm cho châu Âu vào thời đại Hy-La, nơi nó được coi là một sản phẩm xa xỉ. Sự gắn liền của màu chàm với Ấn Độ được phản ánh trong các từ trong tiếng Hy Lạp để chỉ loại thuốc nhuộm và vùng đất này, đó là indikón (Ἰνδικόν) và Ἰνδία (India tức Ấn Độ). Người La Mã Latinh hóa nó thành từ indicum, nó được chuyển qua và thể hiện trong tiếng Italia và cuối cùng là trong tiếng Anh với từ indigo.

Tại vùng Lưỡng Hà (Mesopotamia), tấm bảng ghi bằng chữ hình nêm kiểu tân-Babilon trong thế kỷ 7 TCN có đưa ra công thức để nhuộm màu len, trong đó len màu xanh lưu ly (uqnatu) được sản xuất bằng cách ngâm trong nước chàm và đưa quần áo ra ngoài không khí lặp đi lặp lại vài lần. Bột chàm có lẽ đã được nhập khẩu từ Ấn Độ.

Người La Mã sử dụng thuốc màu chàm làm chất nhuộm màu cho thuốc màu và cho các mục đích y tế, mỹ phẩm. Đây là một xa xỉ phẩm do các thương nhân Ả Rập nhập khẩu từ Ấn Độ vào vùng ven Địa Trung Hải.

Thuốc nhuộm màu chàm vẫn còn là mặt hàng khan hiếm tại châu Âu trong suốt thời kỳ Trung cổ. Thuốc nhuộm từ tùng lam (Isatis tinctoria), với thành phần hóa học đồng nhất, đã được sử dụng để thay cho thuốc nhuộm màu chàm.

Vào cuối thế kỷ 15, nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha là Vasco da Gama đã phát hiện ra hành trình đi biển để tới Ấn Độ. Điều này đã dẫn tới việc thiết lập quan hệ thương mại trực tiếp của người châu Âu với Ấn Độ, quần đảo Gia vị, Trung Quốc, Nhật Bản. Các nhà nhập khẩu đã có thể tránh các khoản thuế nặng nề do các trung gian người Ba Tư, Levant và Hy Lạp đặt ra cũng như độ dài của các hành trình đường bộ đầy nguy hiểm đã từng được sử dụng trước đây. Kết quả là việc nhập khẩu và sử dụng thuốc nhuộm màu chàm tại châu Âu cũng gia tăng đáng kể. Phần lớn thuộc nhuộm màu chàm dùng tại châu Âu đến từ châu Á thông qua các hải cảng tại Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh. Tây Ban Nha nhập khẩu thuốc nhuộm này từ các thuộc địa của mình ở Nam Mỹ. Nhiều đồn điền trồng chàm được các quốc gia châu Âu hùng mạnh thiết lập tại các vùng nhiệt đới; với sản lượng lớn tại Jamaica và Nam Carolina, trong đó sức lao động chủ yếu là của các nô lệ da đen châu Phi hay châu Mỹ gốc Phi. Các đồn điền chàm cũng phát triển tại quần đảo Virgin. Tuy nhiên, Pháp và Đức đã đặt việc nhập khẩu thuốc màu chàm ra ngoài vòng pháp luật vào thế kỷ 16 để bảo hộ cho công nghiệp sản xuất thuốc màu từ tùng lam của cư dân bản xứ.

Màu chàm là nền tảng trong nhiều thế kỷ cho các truyền thống dệt may ở Tây Phi. Từ những người dân du cư Tuareg ở sa mạc Sahara tới Cameroon, quần áo nhuộm chàm là biểu hiện của sự giàu có. Phụ nữ nhuộm chàm quần áo ở phần lớn các khu vực, với người Yoruba ở Nigeria và người Manding ở Mali là những người rất thành thạo trong công việc của họ. Những thợ nhuộm Hausa là nam giới làm việc tại các hố nhuộm chàm của cộng đồng đã từng là nền tảng của sự giàu có của thành phố cổ Kano, và ngày nay người ta vẫn có thể nhìn thấy họ miệt mài làm công việc của mình tại các hố nhuộm đó.

Tại Nhật Bản, bột chàm là đặc biệt quan trọng trong thời kỳ Edo khi nước này bị cấm nhập khẩu lụa và người Nhật bắt đầu nhập khẩu và trồng bông. Rất khó để nhuộm màu cho sợi bông, ngoại trừ dùng bột chàm. Thậm chí ngày nay, màu chàm vẫn là thích hợp cho kimono mùa hè Yukata, do y phục truyền thống này gợi nhớ lại thiên nhiên và biển xanh.

Trong thế kỷ 19, người Anh mua phần lớn thuốc nhuộm màu chàm từ Ấn Độ. Với sự ra đời của chất thay thế theo phương pháp tổng hợp thì nhu cầu về thuốc nhuộm màu chàm tự nhiên đã giảm xuống và các trang trại trồng chàm không còn đem lại lợi nhuận nữa.

Trong văn chương, vở kịch Nildarpan của Dinabandhu Mitra (1830-1873) được viết dựa trên cuộc sống của các nô lệ và cảnh lao động cưỡng bức của họ trong việc trồng chàm ở Ấn Độ khi đó. Nó đóng một vai trò quan trọng trong cuộc nổi dậy của người Bengal năm 1858 gọi là Nilbidraha.

Phát triển trong công nghệ nhuộm
Bột chàm (Indigo) là thuốc nhuộm khó sử dụng do nó không hòa tan trong nước; để hòa tan, nó cần phải trải qua một số biến đổi hóa học. Khi vải cần nhuộm được đưa ra khỏi bể nhuộm, bột chàm nhanh chóng kết hợp với oxy trong không khí và chuyển hóa thành dạng không hòa tan. Khi lần đầu tiên nó có tương đối sẵn tại châu Âu vào thế kỷ 16, các thợ nhuộm và thợ in châu Âu đã gặp nhiều khó khăn với bột chàm do tính chất đặc biệt này. Nó cũng là hóa chất có khả năng gây ngộ độc do đòi hỏi một vài biến đổi hóa học, và do vậy có nhiều cơ hội gây thương tổn cho người lao động. Trên thực tế, trong thế kỷ 19, nhà thơ người Anh William Wordsworth đã nói tới những hoàn cảnh gian khổ của các công nhân làm nghề nhuộm chàm ở thành phố quê hương ông là Cockermouth trong bài thơ tự truyện của ông "The Prelude". Để nói về điều kiện làm việc kinh khủng của họ và lòng cảm thương mà ông dành cho họ, ông đã viết, "Doubtless, I should have then made common cause/ With some who perished; haply perished too,/ A poor mistaken and bewildered offering - / Unknown to those bare souls of miller blue."

Quy trình tiền công nghiệp để nhuộm màu bằng bột chàm được sử dụng tại châu Âu là hòa tan bột chàm trong nước tiểu để lâu. Nước tiểu khử bột chàm không hòa tan trong nước thành chất hòa tan trong nước gọi là bột chàm trắng hay leucoindigo, nó sinh ra dung dịch màu lục-vàng. Vải nhuộm trong dung dịch này sẽ chuyển thành màu chàm sau khi bột chàm trắng bị oxy hóa và trở thành bột chàm. Urê tổng hợp để thay thế cho nước tiểu chỉ có trong thế kỷ 19.

Một phương pháp tiền công nghiệp khác, sử dụng tại Nhật Bản, là hòa tan bột chàm trong bể chứa nung nóng, trong đó mẻ cấy vi khuẩn ưa nhiệt và kỵ khí được duy trì. Một vài loài vi khuẩn sinh ra hiđrô như là sản phẩm của quá trình trao đổi chất của chúng, nó có thể chuyển hóa bột chàm không hòa tan thành bột chàm trắng hòa tan. Vải nhuộm trong các bể chứa này được trang trí bằng các kỹ thuật shibori, kasuri, katazome, tsutsugaki. Các ví dụ về quần áo được nhuộm bằng các kỹ thuật này có thể nhìn thấy trong các tác phẩm của Hokusai và các nghệ sĩ khác.

Hai phương pháp khác để áp dụng trực tiếp bột chàm được phát triển tại Anh trong thế kỷ 18 và được sử dụng nhiều trong thế kỷ 19. Phương pháp thứ nhất, gọi là pencil blue (bút chì lam) do nó được áp dụng chủ yếu bằng bút chì hay chổi, có thể được sử dụng để thu được tông màu sẫm. Trisulfua asen và chất làm đặc được thêm vào bể chứa bột chàm. Hợp chất của asen làm chậm quá trình oxy hóa của bột chàm đủ kéo dài để quét lớp thuốc nhuộm lên trên vải.

Phương pháp thứ hai gọi là china blue (lam Trung Hoa) do nó tương tự như sứ hoa lam của Trung Quốc. Thay vì sử dụng dung dịch bột chàm trực tiếp, quy trình sẽ là việc in dạng không hòa tan của bột chàm lên trên vải. Bột chàm sau đó bị khử trong một chuỗi các bể chứa sulfat sắt (II), với quá trình oxy hóa giữa mỗi lần ngâm nước. Quy trình china blue có thể tạo ra các kiểu mẫu sắc nét, nhưng nó không thể tạo ra tông màu sẫm như ở phương pháp pencil blue.

Vào khoảng năm 1880 quy trình glucoza được phát triển. Nó đã cho phép có khả năng in trực tiếp bột chàm lên vải và có thể tạo ra các bản in bột chàm sẫm màu không đắt tiền, điều không thể đạt được với phương pháp china blue.

Thuộc tính hóa học

Bột chàm là chất bột kết tinh màu lam sẫm, nóng chảy ở 390°-392 °C. Nó không hòa tan trong nước, rượu, ête nhưng hòa tan trong clorofom, nitrobenzen, DMSO, axít sulfuric đậm đặc. Cấu trúc hóa học của bột chàm tương ứng với công thức C16H10N2O2.

Chất có nguồn gốc tự nhiên là indican, nó không màu (hay màu trắng) và hòa tan trong nước. Indican có thể dễ dàng bị thủy phân để tạo ra glucoza và indoxyl. Các chất oxy hóa nhẹ, như phơi ra không khí, chuyển hóa indoxyl thành bột chàm.

Quy trình sản xuất đã phát triển vào cuối thế kỷ 19 hiện vẫn còn được sử dụng trên khắp thế giới. Trong quy trình này, indoxyl được tổng hợp bằng cách nấu chảy phenylglyxinat natri trong hỗn hợp của NaOH với sodamid.

Một vài hợp chất đơn giản hơn cũng có thể được sản xuất bằng cách phân hủy indigo; các hợp chất này bao gồm anilin và axít picric. Phản ứng hóa học có tầm quan trọng thực tế duy nhất là khử nó bằng urê thành bột chàm trắng. Bột chàm trắng bị tái oxy hóa thành bột chàm sau khi nó được dùng để nhuộm vải.

Bột chàm xử lý với axít sulfuric sinh ra chất có màu lam-lục. Nó đã có sẵn từ giữa thế kỷ 18. Bột chàm được sulfonat hóa còn gọi là lam Saxon hay indigo carmine.

Tía Týros là thuốc nhuộm màu tía có giá trị trong thời cổ đại. Nó được sản xuất từ các chất bài tiết ra của các loại ốc biển vùng Địa Trung Hải. Năm 1909 cấu trúc hóa học của nó được thể hiện là 6,6′-dibromoindigo. Nó chưa bao giờ được sản xuất tổng hợp trên nền tảng thương mại.

Cấu trúc SMILES của indigo là S=O=c3c(=c2[nH]c1ccccc1c2=O)[nH]c4ccccc34 và số CAS là 12626-73-2.

Tổng hợp hóa học

Với tầm quan trọng kinh tế của mình, bột chàm đã được điều chế bằng nhiều phương pháp. Năm 1865 nhà hóa học người Đức là Adolf von Baeyer bắt đầu nghiên cứu tổng hợp bột chàm. Ông mô tả tổng hợp bột chàm đầu tiên của mình năm 1878 (từ isatin) và tổng hợp lần thứ hai năm 1880 (từ 2-nitrobenzaldehyt), mặc dù mãi tới năm 1883 thì Baeyer mới xác định được cấu trúc của bột chàm..

Tổng hợp bột chàm Baeyer-Drewson có từ năm 1882. Nó bao gồm ngưng tụ aldol của o-nitrobenzaldehyt với axeton, tiếp theo là vòng hóa và nhị trùng hóa oxy hóa thành bột chàm. Quy trình này là hữu dụng cao trong việc có được bột chàm và nhiều dẫn xuất của nó ở quy mô phòng thí nghiệm, nhưng không thực tế để tổng hợp ở quy mô công nghiệp. Hiện nay, điều chế bột nhuộm chàm được thực hiện trong các phòng thí nghiệm vẫn theo phương pháp gốc của Baeyer-Drewson.

Tổng hợp bột chàm khi đó vẫn là phi thực tế, vì vậy nghiên cứu để tìm ta vật liệu khởi đầu thay thế tại Badische Anilin- und Soda-Fabrik (BASF) và Hoechst vẫn tiếp tục. Johannes Pfleger và Karl Heumann cuối cùng đã tìm ra phương thức tổng hợp sản xuất quy mô công nghiệp.

Phương thức sản xuất quy mô thương mại đầu tiên được cho là của Pfleger năm 1901. Trong quy trình này, N-phenylglycin được xử lý bằng hỗn hợp nóng chảy gồm natri hydroxide, kali hydroxide và natri amit. Hỗn hợp nóng chảy nhạy cảm cao này tạo ra indoxyl để sau đó bị oxy hóa trong không khí thành bột chàm.  Các biến thể của phương pháp này hiện nay vẫn được sử dụng. Một phương pháp khả thi khác để sản xuất bột chàm được cho là của Heumann năm 1897.  Nó bao gồm nung nóng N-(2-carboxyphenyl)glycin tới  trong khí trơ với natri hydroxide. Quy trình này dễ dàng hơn so với phương pháp Pfleger, nhưng tiền chất thì lại đắt tiền hơn. Axit indoxyl-2-cacboxylic được sinh ra. Vật liệu này được khử cacboxylat thành indoxyl để oxy hóa trong không khí thành bột chàm.

Tổng hợp N-(2-carboxyphenyl)glycin từ hợp chất dễ dàng có được là anilin cung cấp một phương thức mới và hấp dẫn về mặt kinh tế. BASF đã phát triển quy trình sản xuất khả thi ở quy mô thương mại vào năm 1897, khi có tới 19.000 tấn bột chàm được sản xuất từ các nguồn thực vật. Sản lượng từ nguồn thực vật giảm xuống mức 1.000 tấn vào năm 1914 và vẫn iếp tục sụt giảm. Vào năm 2011 khoảng 50.000 tấn bột chàm tổng hợp được sản xuất trên toàn thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Plant Cultures: Thực vật học, lịch sử và sử dụng bột chàm
 Trang trên Pubchem về indigotine
 Quy định của FD&C regulation về indigotine

Đọc thêm
 Jenny Balfour-Paul, Indigo (London, British Museum 1998).

Thuốc nhuộm
Hợp chất khác vòng của nitơ
Cây nhuộm


title: Port Augusta, Nam Úc

text:
Port Augusta, South Australia là một thành phố trong bang Nam Úc, Úc. Thành phố có dân số người (năm 2010). Thành phố có cự ly cách thủ phủ bang Adelaide km.

Tham khảo

Bang Nam Úc
Port Augusta, South Australia
Thành phố của Úc


title: Hyperolius horstockii

text:
Hyperolius horstockii, được gọi là the Arum Frog, là một loài ếch trong họ Hyperoliidae. Chúng là loài đặc hữu của Nam Phi.

Identification

Tadpoles reach 40 mm. They are brown with longitudinal darker bands on the tail.

Môi trường sống
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, sông, đầm nước, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao.

It is frequently found lying at the bottom of Arum lilies (Zantedeschia aethiopica), trying to catch pollinating insects.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Behaviour
These frogs are sometimes được tìm thấy ở arum lily flowers where they can change colour to perfectly match the surroundings.

Threats
They are threatened because arum lily flowers are picked and sold.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Minter, L., Channing, A. & Harrison, J. 2004. Hyperolius horstockii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Hyperolius
Động vật lưỡng cư Nam Phi


title: Pousseaux

text:
Pousseaux là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 220. Vào ngày 1-1-2005, xấp xỉ là 198.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai

text:
Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai (tiếng Anh: The Sound of the Violin in My Lai) là một bộ phim tài liệu Việt Nam sản xuất bởi Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, do Trần Văn Thủy biên kịch và đạo diễn. Phim công chiếu lần đầu vào năm 1998 và đã đoạt được nhiều giải thưởng lớn tại các kỳ liên hoan phim quốc tế, bao gồm Liên hoan Phim châu Á-Thái Bình Dương năm 1999 và Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12.

Nội dung
Bộ phim nói về vụ thảm sát xảy ra tại Sơn Mỹ, Quảng Ngãi vào buổi sáng ngày 16 tháng 3 năm 1968, khi quân đội Mỹ giết chết 504 dân thường chỉ trong vòng 4 giờ đồng hồ. Khoảng 30 năm sau cuộc thảm sát đẫm máu, những người Mỹ từng trực tiếp hay gián tiếp tham gia vào cuộc thảm sát đã trở lại Việt Nam để chữa lành vết thương chiến tranh và hàn gắn mối quan hệ giữa người dân hai nước Việt – Mỹ. Trong số này có Mike Boehm. Dù không tham gia vào sự việc nhưng ông rất tức giận với tội ác của quân đội Hoa Kỳ và vì thế đã về Việt Nam mỗi năm một lần để chơi vĩ cầm, cho những cư dân hiện tại và cho cả những người đã khuất. Bên cạnh đó, hai cựu chiến binh người Mỹ là Hugh Thompson và Larry Colburn từng có mặt và cứu giúp những em bé trong thảm sát ấy cũng thực hiện một chuyến trở về để bày tỏ sự hối hận và cùng hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Phát triển và sản xuất
Nhân tưởng niệm 30 năm ngày xảy ra thảm sát 16 tháng 3 năm 1968 – 16 tháng 3 năm 1998, đại sứ Mỹ tại Việt Nam Pete Peterson và nguyên tổng thống Bill Clinton đã lên tiếng xin lỗi nhân dân Việt Nam về vụ thảm sát này. Trước thềm sự kiện trên, Trần Văn Thủy nảy ý định làm một bộ phim tài liệu về vụ thảm sát, nhưng lúc đó ý tưởng và đề cương cho phim vẫn còn mơ hồ, chưa rõ ràng. Nhờ sự hỗ trợ của giám đốc Hãng phim Tài liệu Trung ương và phó giám đốc là Nguyễn Văn Nhân và Lê Mạnh Thích, ông đã quyết định bắt tay vào dự án.

Thông qua báo chí, Trần Văn Thủy biết sự kiện hai cựu binh Hugh Thompson và Larry Colburn sắp về Việt Nam. Cũng cùng lúc đó, ông có cơ may được gặp một cựu binh khác tên Mike Boehm. Khi biết câu chuyện của Mike Boehm, một lính Mỹ từng hoạt động trong chiến tranh Việt Nam, đã trở lại Việt Nam thường xuyên từ năm 1992 để chơi vĩ cầm tưởng niệm tại thôn Mỹ Lai, đạo diễn Trần Văn Thủy đã bị ấn tượng mạnh và quyết định triển khai tác phẩm tiếp theo của mình với trọng tâm đặt vào câu chuyện của Mike Boehm.

Trần Văn Thủy đã đảm nhận vai trò biên kịch và đạo diễn cho bộ phim. Phim được quay dưới định dạng phim 35 mm – vốn phổ biến với điện ảnh bấy giờ. Trong quá trình làm phim tài liệu này, đạo diễn Trần Văn Thủy đã phải đối mặt với nhiều khó khăn. Không chỉ thiếu thốn về mặt kỹ thuật và công cụ làm phim mà cả những tư liệu sơ sài từ phía Việt Nam về cuộc thảm sát cũng là một trở ngại lớn với ông khi tiếp cận đề tài. Trên thực tế, hầu hết những bức ảnh về sự kiện trong phim đều bắt nguồn từ nguồn tin của truyền thông Mỹ đăng tải ngay sau vụ thảm sát. Chưa dừng lại tại đó, đoàn phim cũng bị ngăn cản khỏi việc ghi hình ngày khai trương Công viên Hòa bình Mỹ Lai, lập nên bởi Mike Boehm, khi đài truyền hình CBS (Mỹ) đã ký hợp đồng độc quyền với tỉnh để đưa những thông tin then chốt về sự kiện. Dù vậy, Trần Văn Thủy vẫn tìm được cách để ghi hình các trường đoạn quan trọng đó bằng nhiều góc quay khác nhau.

Về phần âm nhạc, Mike Boehm đã sáng tác một bản nhạc cùng tên (1992) và bản nhạc này xuất hiện ở phần đầu và phần cuối của bộ phim. Trong những năm tiếp đó, nhạc khúc này vẫn thường xuyên được ông biểu diễn trong những lần trở về Sơn Mỹ.

Kiểm duyệt và công chiếu
Thời điểm mới hoàn thành, bộ phim đã không được Cục Điện ảnh duyệt, với lý do phim thực hiện mà không có sự cho phép của Cục. Đích thân các giám đốc Nguyễn Văn Nhân và Lê Mạnh Thích sau đó đã đi mời bằng được bộ trưởng Bộ Văn hóa Nguyễn Khoa Điềm về xem phim và cho ý kiến. Cuối cùng, Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai được Cục Điện ảnh thông qua.

Năm 1998, bộ phim đã trình chiếu lần đầu trên sóng truyền hình Việt Nam nhân tưởng niệm 30 năm Thảm sát Mỹ Lai. Tác phẩm cũng được cho in thành nhiều bản tranh cử liên hoan phim, trình chiếu trong hội thảo tại quốc tế và tại Việt Nam, trong đó có Liên hoan phim tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 7 dưới dạng phim khai mạc.

Tiếp nhận

Bộ phim đã có được phản ứng tích cực từ giới chuyên môn Việt Nam lẫn quốc tế. Nhà phê bình Ngô Phương Lan, viết trong cuốn tiểu luận Đồng hành với màn ảnh, coi Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai là một "điểm sáng của phim tài liệu" trong những năm cuối thế kỷ 21. Chỉ bằng "mấy bức ảnh tư liệu và một vài nhân chứng sống", nhưng Trần Văn Thủy đã chạm đến vùng sâu thẳm trong tâm can của mỗi người, đó là "lương tri" bằng sự tự nhiên "không có sự gượng ép, không hề nhìn thấy bàn tay sắp đặt của nhà làm phim". Cây bút Barbara Gaerlan của viện quốc tế UCLA thì dành lời khen ngợi cho phim trong việc "nhìn lại chương lịch sử đáng sợ này với tính nhân văn sâu sắc". Và với "sự tái hiện nhạy cảm nhưng không hề nao núng" về vụ thảm sát, tác giả ghi nhận đây là lý do khiến bộ phim được "khán giả trên toàn thế giới hoan nghênh".

Cũng phân tích về mặt kỹ thuật của bộ phim, nhà báo Duy Hiển nhận xét tác phẩm vận dụng rất hiệu quả các thủ pháp xây dựng kịch tính qua từng phân cảnh. Ví dụ, Trần Văn Thủy đã tập trung cao độ cho trường đoạn những người phụ nữ thoát chết nhờ sự cứu giúp của một số lính Mỹ bày tỏ mong muốn được gặp lại ân nhân. Và khi sự kiện đó thực sự diễn ra, nó đã đã đóng vai trò như một "ngòi nổ" được tháo ra khỏi người xem với những cảm xúc hồi hợp, mong đợi. Bên cạnh đó, ông nhận xét đạo diễn còn rất dày công khi xây dựng các trường đoạn tương tự cho Mike Boehm – nhân vật chính của phim nhằm tạo nên "sự "bùng nổ"", khiến khán giả "vỡ òa cảm xúc".

Vào năm 1999, phim đã được trao giải Bông sen bạc của Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12, cùng với giải Đạo diễn xuất sắc dành cho Trần Văn Thủy. Cũng trong năm này, Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai đoạt giải thưởng Con hạc vàng hạng mục Phim ngắn hay nhất (Best Short Film Award) tại Liên hoan phim châu Á-Thái Bình Dương lần thứ 43, tổ chức ở Thái Lan năm 1999. Báo Nhân Dân sau đó đã xếp sự kiện phim đoạt giải quốc tế vào trong số "10 sự kiện văn hóa Việt Nam năm 1999".

Bộ phim từng được thử nghiệm và sau đó là chính thức đưa vào hệ thống sách giáo khoa Việt Nam, dưới dạng chuyện kể cho học sinh lớp 5. Cho đến nhiều năm sau, phim vẫn được xem như là một tác phẩm tiêu biểu về đề tài Chiến tranh Việt Nam của Điện ảnh Việt Nam. Tiếng vĩ cầm của Mỹ Lai đã xuất hiện trong một tập của chương trình radio Democracy Now!. Chương trình bàn luận về bộ phim cũng như đề cập tới những di sản sau vụ Thảm sát Mỹ Lai.

Giải thưởng

Xem thêm
Thảm sát Mỹ Lai
Khu chứng tích Sơn Mỹ

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

 Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai trên Kênh Truyền hình Quốc hội Việt Nam

Phim do Trần Văn Thủy đạo diễn
Phim giành giải Bông sen bạc
Phim về chiến tranh Việt Nam
Phim tài liệu Việt Nam
Phim tuyên truyền Việt Nam
Phim năm 1998


title: (16372) 1981 EP1

text:
{{DISPLAYTITLE:(16372) 1981 EP1}}

(16372) 1981 EP1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Giovanni de Sanctis ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 7 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Anchoscelis

text:
Anchoscelis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: (25146) 1998 SN43

text:
{{DISPLAYTITLE:(25146) 1998 SN43}}

(25146) 1998 SN43 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 24 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hydrobiosella bispina

text:
Hydrobiosella bispina là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydrobiosella


title: Đông phương hồng (ca kịch)

text:
Đông phương hồng (giản thể: 东方红, phồn thể: 東方紅, bính âm: Dōngfāng hóng) là một vở ca kịch được sáng tác để chào mừng nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thành lập tròn 15 năm. Được trình diễn lần đầu vào ngày 2 tháng 10 năm 1964 tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh. Sử thi âm nhạc vũ đạo này đã thông qua ca múa để thể hiện sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập, nhân dân Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Mao Trạch Đông tiến hành cuộc đấu tranh gian khổ chống đế quốc, chống phong kiến, chống chủ nghĩa quan liêu. Tập thể tác giả của Đông phương hồng đã lựa chọn những sự kiện điển hình có tính chất đại diện nhất cho các giai đoạn cách mạng để đưa vào vở diễn khiến nó trở thành hình ảnh thu nhỏ cho lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Các đạo diễn sân khấu, nhà biên đạo múa, nhạc sĩ, nhà thơ, nhạc sĩ, chuyên gia thiết kế sân khấu đến từ hơn 70 đơn vị của Bắc Kinh, Thượng Hải và Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cùng với đoàn hợp xướng nghiệp dư công nhân, học sinh, Đội Thiếu niên Tiền phong hơn ba nghìn người đã sáng tác nên sử thi cách mạng này. Là tác phẩm ca múa lớn đầu tiên kể từ sau ngày thành lập nước Trung Hoa mới phản ánh toàn diện lịch sử cách mạng Trung Quốc, Đông phương hồng đã lấy khung cảnh rộng lớn, tráng lệ, hình thức nghệ thuật biểu diễn của nhiều dân tộc ở Trung Quốc để viết nên một trang trong lịch sử văn nghệ Trung Quốc.

Hoàn cảnh ra đời
Để chào mừng nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập tròn 15 năm, Thủ tướng Chu Ân Lai đề nghị biên soạn một tác phẩm ca múa lớn phản ánh lịch sử đấu tranh của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trình bày quá trình phát triển của tư tưởng Mao Trạch Đông. Để chúc mừng thắng lợi lớn trong xây dựng đất nước mới, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Mao Trạch Đông quyết định tiến hành hoạt động chúc mừng long trọng vào ngày 1 tháng 10 năm 1964, đồng thời mời các đảng và người lãnh đạo các nước bạn đến tham gia.

Lúc đó, Bộ Văn hóa và Hiệp hội Âm nhạc Trung Quốc đang cùng nhau chuẩn bị "Lễ hội âm nhạc Bắc Kinh" với quy mô tương đối lớn. Chu Ân Lai rất quan tâm đến hoạt động này và đã cho rằng điều kiện chuẩn bị lễ hội âm nhạc còn chưa chín muồi, vậy chi bằng nên sáng tác một tác phẩm ca múa quy mô lớn thể hiện lịch sử đấu tranh của Đảng Cộng sản Trung Quốc và quá trình phát triển của tư tưởng Mao Trạch Đông. Bộ Tuyên truyền và Bộ Văn hóa đã tiến hành nghiên cứu kiến nghị của Chu Ân Lai. Trước đó, ở Thượng Hải, trong thời gian lễ hội âm nhạc "Mùa xuân Thượng Hải" từng diễn một tiết mục ca múa quy mô lớn ca ngợi Đảng và Mao Trạch Đông. Các đoàn thể văn nghệ như Đoàn Văn công Không chính, Đoàn Ca múa Trung ương... trước sau đã lần lượt diễn các tiết mục "Hát biểu diễn ca khúc cách mạng", múa "Hành khúc đại đao" và "Chiếm cầu Lô Định". Ngoài ra, trong các thời kỳ cách mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc đều xuất hiện nhiều ca khúc cách mạng và dân ca mới được quần chúng nhân dân yêu thích. Nếu như tiến hành chọn lọc, sắp xếp những tiết mục này cùng với các tư liệu lịch sử tương quan hoàn toàn có thể sáng tác một vở ca vũ quy mô lớn có chất lượng cao thể hiện tiến trình lịch sử cách mạng.

Nhân viên tham gia
Thủ tướng Chu Ân Lai sau khi lắng nghe ý kiến nghiên cứu của Bộ Tuyên truyền và Bộ Văn hóa, trải qua trao đổi kiến với Phó thủ tướng Trần Nghị, quyết định từ ngày 31 tháng 7 thành lập tổ lãnh đạo ca vũ lớn do Chu Dương đứng đầu, đồng thời đặt tên cho sử thi âm nhạc vũ đạo này là "Đông phương hồng". Khi đó chỉ còn cách lễ quốc khánh chưa đầy hai tháng, may mà biên đạo và diễn viên đều là nhân vật có trình độ cao có thể nói là hạng nhất Trung Quốc lúc đó. Nhóm biên đạo do Trần Á Đinh, Chu Nguy Trĩ đứng đầu, tổ trưởng tổ sáng tác âm nhạc là nhạc sĩ Thời Lạc Mông, tổ trưởng tổ chỉ huy là nhà chỉ huy Nghiêm Lương Khôn, nhóm biên đạo múa gồm có 29 người do Tra Liệt đứng đầu. Người tham gia diễn xuất đông đến hơn ba nghìn người, trong đó có đoàn văn công của 5 đại quân khu, tất cả các đoàn thể văn nghệ của Bắc Kinh và mấy trăm thành viên của đoàn hợp xướng nghiệp dư công nhân và học sinh.

Ngày 12 tháng 8, tất cả nhân viên tham diễn ở Bắc Kinh sau khi được động viên đã lập tức lao vào tập luyện một cách khẩn trương. Là người tổng trù hoạch, tổng dạo diễn của Đông phương hồng, Chu Ân Lai đã đổ nhiều tâm huyết vào đây. Ông tuy bận rộn nhưng mỗi ngày sau khi xong công việc quốc gia đều đến tổ kịch Đông phương hồng cùng thảo luận các biên đạo tới một hai giờ sáng. Từ việc lớn như tư tưởng chỉ đạo đến việc nhỏ như từ khúc cụ thể, ông đều tham dự.

Chuẩn bị
Đông phương hồng là một bộ tác phẩm có tính chính trị và lịch sử lớn, cách đánh giá, nhìn nhận cũng như thời lượng chiếm giữ của một số sự kiện lịch sử được phản ánh trong vở kịch không thể dùng biện pháp kỹ thuật đơn thuần mà giải quyết được. Chu Ân Lai quan tâm hơn cả đến việc thể hiện trong vở ca múa quy mô lớn này mấy sự kiện lớn là sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc, khởi nghĩa Vụ gặt mùa thu, hội nghị Tuân Nghĩa. Ông chẳng những yêu cầu phải thể hiện các sự kiện một cách nổi bật, mà còn yêu cầu phải dốc hết khả năng để đạt được sự hoàn mỹ về phương diện nghệ thuật.

Đông phương hồng là vở ca múa lớn phản ánh sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc, khi đó chưa còn có sẵn ca khúc miêu tả và ca ngợi sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Chu Nguy Trĩ tìm được ca từ của bài hát có tên là "Gió Bắc Kinh thổi đến tháng Mười". Chu Ân Lai xem xong ca từ cho rằng nó đã nêu lên được mối quan hệ giữa chủ nghĩa Marx và cách mạng Trung Quốc, cũng biểu đạt được câu kết luận có tính lịch sử của Mao Trạch Đông: "Một tiếng pháo vọng đến từ Cách mạng tháng Mười đem đến cho chúng ta chủ nghĩa Mác–Lê-nin". Nhạc sĩ Lưu Hoán đã tham khảo phong cách ca khúc quần chúng thời kỳ đại cách mạng để phổ nhạc cho ca từ này cũng rất được Chu Ân Lai tán thưởng. Chu Ân Lai còn đích thân thiết kế phông nền cho bài hát này: phía trái màn vải là Karl Marx với ánh sáng chiếu rọi bốn phía, chân dung Lenin, đồng thời phía dưới chân dung kéo lên hai lá cờ, một lá là Đảng kỳ, lá kia là cờ đỏ vẽ chân dung Mao Trạch Đông thời thanh niên. Chu Ân Lai nói lúc đó người đại diện cho đường lối đúng đắn của Đảng là Mao Trạch Đông, cho nên quyết định thêm chân dung Mao Trạch Đông vào lá cờ đỏ.

Nhiều người từng xem Đông phương hồng lấy làm lạ khi trong vở kịch không có khởi nghĩa Nam Xương "Mồng 1 tháng 8". Từ khởi nghĩa Nam Xương đã hình thành nên những đơn vị tiền thân của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc sau này, mở đầu cho cuộc đấu tranh vũ trang của Đảng Cộng sản Trung Quốc, chiếm vị trí quan trọng trong lịch sử quân đội Trung Quốc. Thực ra, lúc đầu nhóm biên kịch cũng định đưa khởi nghĩa Nam Xương vào trong vở kịch nhưng Chu Ân Lai lại bỏ nó đi.

Bảng tiết mục
Sử thi âm nhạc vũ đạo Đông phương hồng được chia làm 6 đoạn với 35 ca khúc:
 Mở màn: Quỳ hoa hướng thái dương (1)
 Đông phương hồng

 Cảnh thứ nhất: Ánh sáng phương Đông (từ 2-5)
 Gió phương bắc thổi đến tháng Mười
 Bài ca câu lạc bộ công nhân mỏ An Nguyên
 Bài ca bạn nhà nông
 Công nông binh liên hiệp lại

 Cảnh thứ hai: Tinh hỏa liệu nguyên (6-11)
 Bài ca xả thân vì nghĩa lớn
 Bài ca khởi nghĩa Thu Thu
 Đôi giày cỏ tặng Hồng quân
 Tây Giang nguyệt, Tỉnh Cương Sơn
 Ba đại kỉ luật, tám điều chú ý
 Tháng tám hoa quế nở đầy

 Cảnh thứ ba: Vạn thủy thiên sơn (12-18)
 Chiến sĩ Hồng quân nhớ Mao Trạch Đông
 Ánh chớp lóe lên từ thành Tuân Nghĩa
 Vượt sông Đại Độ
 Tình sâu nghĩa nặng
 Qua núi tuyết và đồng cỏ
 Bài ca hội quân
 Thất luật Trường chinh

 Cảnh thứ tư: Kháng chiến chống Nhật (19-25)
 Trên sông Tùng Hoa
 Trường Đại học Quân chính Kháng Nhật
 Đi vào vùng hậu phương địch
 Bài ca đội du kích
 Biên khu thập xướng
 Nam Mê Loan
 Bảo vệ sông Hoàng Hà

 Cảnh thứ năm: Tiêu diệt vương triều họ Tưởng (26-30)
 Ngồi tù có sao đâu
 Đoàn kết là sức mạnh
 Hành khúc Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
 Ngày ở khu giải phóng
 Thất luật Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc chiếm Nam Kinh

 Canh thứ sáu: Nhân dân Trung Quốc vùng đứng lên (31-35)
 Không có Đảng Cộng sản thì không có nước Trung Quốc mới
 Tán ca
 Mao Trạch Đông, chúc Người vạn thọ vô cương
 Ca Xướng Tổ Quốc
 Quốc tế ca

Tham khảo

 大型音乐舞蹈史诗《东方红》
 东方红_百度百科

Xem thêm
 Đông phương hồng (ca khúc)
 Đông phương hồng số 1

Kịch Trung Quốc
Phim tuyên truyền Trung Quốc
Phim năm 1965


title: Hinea brasiliana

text:
Hinea brasiliana là một loài ốc biển nhỏ trong họ Planaxidae. It is one of only a few ốc biển species able to bioluminesce.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Đọc thêm
 Snails flash a green alarm light, Victoria Gill, BBC - Earth News

Hinea
Động vật được mô tả năm 1922
Động vật chân bụng Úc
Động vật chân bụng New Zealand


title: Quận Buncombe, North Carolina

text:
Quận Buncombe là một quận nằm ở tiểu bang Bắc Carolina. Quận này thuộc vùng đô thị Asheville. Dân số năm 2008 là 229.047 người, Quận lỵ đóng ở Asheville.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 660 dặm Anh vuông (1.709 km²), trong đó, 656 dặm Anh vuông (1.699 km²) là diện tích đất và 4 dặm Anh vuông (10 km²) trong tổng diện tích (0,58%) là diện tích mặt nước.

Các khu bảo tồn quốc gia
 Blue Ridge Parkway (một phần)
 Rừng quốc gia Pisgah (một phần)

Các thị trấn
Quận được chia thành 16 xã: Asheville, Avery Creek, Black Mountain, Broad River, Fairview, Flat Creek, French Broad, Ivy, Leicester, Limestone, Lower Hominy, Reems Creek, Sandy Mush, Swannanoa, Woodfin, và Upper Hominy.

Các quận giáp ranh
 Quận Madison, Bắc Carolina - Bắc
 Quận Yancey, Bắc Carolina - Đông bắc
 Quận McDowell, Bắc Carolina - Đông
 Quận Rutherford, Bắc Carolina - Đông nam
 Quận Henderson, Bắc Carolina - Nam
 Quận Haywood, Bắc Carolina - Tây

Thông tin nhân khẩu

Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 206.330 người, 85.776 hộ, và 55.668 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 314 người trên mỗi dặm Anh vuông (121/km²). Đã có 93.973 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 143 trên mỗi dặm Anh vuông (55/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 89,06% người da trắng, 7,48% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,39% người thổ dân châu Mỹ, 0,66% người gốc châu Á, 0,04% người các đảo Thái Bình Dương, 1,15% từ các chủng tộc khác, và 1,23% từ hai hay nhiều chủng tộc.  2,78% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 85,776 hộ trong đó có 27,50% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 50,50% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 10,80% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 35,10% là không gia đình. 28,90% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 10,60% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,33 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,86,

Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 21,90% dưới độ tuổi 18, 8,60% từ 18 đến 24, 29,30% từ 25 đến 44, 24,80% từ 45 đến 64, và 15,40% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 39 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 92,30 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 88,90 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $36.666, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $45.011, Nam giới có thu nhập bình quân $30.705 so với mức thu nhập $23.870 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $20.384, Khoảng 7,80% gia đình và 11,40% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 15,30% những người có độ tuổi 18 và 9,80% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Cộng đồng dân cư

Các thành phố và Thị trấn
 Asheville
 Biltmore Forest
 Black Mountain
 Montreat
 Weaverville
 Woodfin

Chú thích

Liên kết ngoài

 Buncombe County government official website

Quận của North Carolina
Quận của Appalachia


title: Cóc Thái

text:
Cóc Thái hay mắc có là một loại cây mộc, cũng là cây ăn trái miền nhiệt đới, cùng họ với xoài.

Bản địa của cóc Thái là Trung Mỹ từ México xuống Peru, Brasil và Caribe nhưng đã lan rộng khắp vùng nhiệt đới như châu Phi, Ấn Độ, và Indonesia.

Trái cóc Thái sắc xanh lục, có vị chua và giòn. Vỏ cóc Thái dày nhưng mềm. Cóc Thái có thể ăn sống hay đem muối, trái già thì thịt nhiều xơ. Trái cóc Thái chấm muối ớt là món ăn vặt phổ biến trong giới học sinh, sinh viên tại Việt Nam. Không những vậy nó còn được trộn gỏi, làm chân gà sốt Thái, ép nước uống hay ngâm chua ngọt,...

Thủ đô Bangkok của Thái Lan tương truyền là biến ngữ của "makok" (มะกอก), trong tiếng Thái có nghĩa là "quả cóc", mà ra. Tại Thái Lan hay dân tộc Thái vùng Tây Bắc gọi nó là quả "mắc có", thứ quả này chế biến thành chẩm chéo và gọi nó là món "chéo mắc có" (แจ่วมะกอก).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Quả
M
Thực vật Amazon
Cây Bắc Mỹ
Thực vật Brasil
Thực vật Guatemala
Thực vật México
Cây Nam Mỹ
Cây thuốc Bắc Mỹ
Cây thuốc Nam Mỹ
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1753
Trái cây nhiệt đới


title: Novillas

text:
Novillas là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 667 người. Diện tích đô thị này là 25 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 239 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Alan Turing

text:
Alan Mathison Turing OBE FRS (23 tháng 6 năm 1912 – 7 tháng 6 năm 1954) là một nhà toán học, logic học và mật mã học người Anh, được xem là một trong những nhà tiên phong của ngành khoa học máy tính và A.I (Trí tuệ nhân tạo). Phép thử Turing (Turing test) là một trong những cống hiến lớn nhất của ông trong ngành trí tuệ nhân tạo: thử thách này đặt ra câu hỏi rằng máy móc có khi nào đạt được ý thức và có thể suy nghĩ được hay không. Ông đã hình thức hóa khái niệm thuật toán và tính toán với máy Turing, đồng thời đưa ra phiên bản của "Turing", mà ngày nay được đông đảo công chúng chấp nhận, về luận đề Church-Turing, một luận đề nói rằng tất cả những gì tính được bằng thuật toán đều có thể tính được bằng máy Turing.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Turing đã từng làm việc tại Bletchley Park, trung tâm giải mật mã của Anh, và một thời là người chỉ huy của HUT 8, một bộ phận của Anh có trách nhiệm giải mật mã của hải quân Đức. Giáo sư Turing đã cùng các cộng sự của tại HUT 8 đã phát triển một số kỹ thuật nhằm tăng tốc độ phá mã của quân phát xít Đức, trong đó bao gồm việc cải tiến máy bombe (máy này do các chuyên gia giải mã người Ba Lan sáng chế trước Thế chiến 2), một cỗ máy cơ-điện tử khổng lồ có khả năng tìm, dịch và đọc được các dòng thông tin đã được mã hóa thành các thông điệp vô nghĩa của đối phương. HUT 8 và giáo sư Turing đóng một vai trò quan trọng trong việc giải mã các bức điện của quân phát xít Đức trong các trận đánh quan trọng ở châu Âu, nhất là trận Đại Tây Dương. Một số nguồn báo chí sau này đã nhầm lẫn, cho rằng ông là người đã chế tạo máy giải mật mã của Đức, nhưng thực ra ông chỉ là người cải tiến máy giả mã để nó hoạt động nhanh hơn, còn máy giải mã nguyên bản là phát minh của các chuyên gia Ba Lan.

Sau chiến tranh, ông công tác tại Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia (National Physical Laboratory), và đã tạo ra một trong những đồ án thiết kế đầu tiên của máy tính có khả năng lưu trữ chương trình (stored-program computer), nhưng nó không bao giờ được kiến tạo thành máy. Năm 1947 ông chuyển đến Đại học Victoria tại Manchester để làm việc, đa số trên phần mềm cho máy Manchester Mark I, lúc đó là một trong những máy tính hiện đại đầu tiên, và trở nên quan tâm tới sinh học toán học. Ông đã viết bài báo về cơ sở hóa học của sự tạo hình, và ông cũng đã dự đoán được các phản ứng hóa học dao động chẳng hạn như phản ứng Belousov–Zhabotinsky, được quan sát thấy lần đầu tiên trong thập niên 1960.

Năm 1952, Turing bị kết án với tội đã có những hành vi khiếm nhã nặng nề, sau khi ông tự thú đã có quan hệ đồng tính luyến ái với một người đàn ông ở Manchester. Ông chấp nhận dùng liệu pháp hoóc môn nữ (thiến hóa học) thay cho việc phải ngồi tù. Ông mất năm 1954, chỉ 2 tuần trước lần sinh nhật thứ 42, do ngộ độc xyanua. Một cuộc điều tra đã xác định nguyên nhân chết là tự tử, nhưng mẹ ông và một số người khác tin rằng cái chết của ông là một tai nạn. Ngày 10 tháng 9 năm 2009, sau một chiến dịch Internet, thủ tướng Anh Gordon Brown đã thay mặt chính phủ Anh chính thức xin lỗi về cách đối xử với Turing sau chiến tranh.

Thời thơ ấu và thiếu niên
Mẹ của Alan Turing mang thai ông vào năm 1911, tại Chatrapur, Orissa, Ấn Độ. Cha ông, Julius Mathison Turing, lúc đó là một công chức trong ngành Dân chính Ấn Độ (Indian Civil Service), lúc đó vẫn dưới sự cai quản của chính phủ Anh. Julius và vợ mình, bà Ethel (nguyên họ là Stoney) muốn con mình lớn lên tại Anh, nên họ đã trở về Maida Vale, Paddington, Luân Đôn, nơi Alan Turing được sinh ra vào ngày 23 tháng 6 năm 1912, theo thông tin trên một tấm biển màu xanh ở ngoài ngôi nhà ông sinh ra, sau này là khách sạn Colonnade. Ông có một người anh trai tên là John. Vì nhiệm vụ với ngành dân chính của cha ông vẫn còn, trong lúc Alan còn nhỏ, cha mẹ của ông thường phải di chuyển giữa Guildford (Anh) và Ấn Độ, để hai đứa con trai của họ cho các người bạn tại Anh giữ hộ, vì tình trạng y tế ở Ấn Độ còn thấp kém. Ngay từ lúc còn nhỏ, ông đã thể hiện các dấu hiệu thiên tài. Ông tự tập đọc trong vòng ba tuần, và có biểu lộ ham thích toán học, cùng với giải đáp các câu đố.

Lúc Alan 6 tuổi, cha mẹ cho ông học tại trường St. Michael's. Bà hiệu trưởng của trường đã nhận thấy thiên tài của Alan từ lúc ban đầu, cũng như các giáo viên của ông sau này. Năm 1926, khi ông 14 tuổi, ông đến học tại trường nội trú Sherborne ở Dorset. Ngày khai giảng của khóa đầu xảy ra cùng ngày với một cuộc tổng đình công tại Anh, nhưng vì ông quyết chí muốn đến lớp, ông đã chạy xe đạp trên  từ Southampton đến trường, không có người dẫn, chỉ dừng lại và trọ qua đêm tại một quán trọ trên đường. Sự kiện này đã được báo chí địa phương tường trình.

Tuy có năng khiếu toán và khoa học, Turing không được các thầy cô coi trọng tại Sherborne, một trường công nổi tiếng và đắt đỏ (thật sự đây là một trường tư ở Anh nổi tiếng với tính từ thiện) vì trường này đánh giá các môn kinh điển cao hơn. Hiệu trưởng của ông đã viết thư cho cha mẹ ông nói "Tôi hy vọng rằng anh ta không cố gắng cả đôi đường mà hỏng cả hai. Nếu anh ta muốn ở lại trường công, thì anh ta nhất định phải đặt mục tiêu để trở thành một người có giáo dục. Còn nếu anh ta chỉ muốn trở thành một Nhà khoa học chuyên ngành thì anh ta đang phung phí thời gian của mình tại trường công" .

Mặc dầu vậy, Alan vẫn biểu hiện năng khiếu trong các môn ông ưa thích. Ông đã giải được nhiều bài toán bậc cao năm 1927 trước khi học đến giải tích cơ bản. Khi ông 16 tuổi (1928), ông đã hiểu được các tác phẩm của Albert Einstein, không những nắm được nội dung, ông còn suy luận được về những thắc mắc của Einstein đối với các định luật của Newton về chuyển động trong một bài viết mà Einstein không nói thẳng ra.

Trong lúc học tại Sherborne, Turing đã ngầm yêu Christopher Morcom, một người bạn, nhưng mối tình không được đáp lại. Morcom qua đời vào ngày 13 tháng 2 năm 1930, một vài tuần trước khi ra trường vì bệnh lao bò đã mắc phải sau khi uống sữa bò có vi khuẩn lao lúc còn nhỏ. Turing rất đau lòng vì sự việc này. Đức tin tôn giáo của ông bị tan vỡ và ông trở thành người vô thần. Ông tin rằng tất cả các hiện tượng, bao gồm cả hoạt động của bộ não con người, đều là vật chất, nhưng ông cũng tin vào sự tồn tại của linh hồn sau khi chết.

Đại học và các nghiên cứu trong toán học
Vì Turing không chịu học các môn ngoài toán và khoa học, ông không nhận được học bổng để học tại Học viện Trinity của Đại học Cambridge, mà phải học tại King's college của Đại học Cambridge từ năm 1931 đến 1934 và tốt nghiệp đại học với bằng danh dự. Năm 1935 ông được chọn làm nghiên cứu sinh tại trường King's, nhờ chất lượng của luận văn trong đó ông đã chứng minh định lý giới hạn trung tâm, mặc dù ông không nhận ra rằng nó đã được chứng minh năm 1922 bởi Jarl Waldemar Lindeberg.

Năm 1928, nhà toán học người Đức David Hilbert kêu gọi sự chú ý đến Entscheidungsproblem (bài toán quyết định). Trong bài viết nổi tiếng của ông, tựa đề "Các số khả tính, với áp dụng trong Vấn đề về lựa chọn" (On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem) - thuật toán lôgic - (nộp ngày 28 tháng 5 năm 1936 và nhận được ngày 12 tháng 11), Turing tái dựng lại kết quả của Kurt Gödel hồi năm 1931 về những hạn chế trong chứng minh và tính toán, thay đổi thuật ngữ tường trình số học chính quy của Gödel, bằng cái mà ngày này người ta gọi là máy Turing, một dụng cụ chính quy và đơn giản. Ông đã chứng minh rằng một cái máy như vậy sẽ có khả năng tính toán bất cứ một vấn đề toán học nào, nếu vấn đề ấy có thể được biểu diễn bằng một thuật toán. Máy Turing, cho đến nay, vẫn là một vấn đề nghiên cứu trung tâm trong lý thuyết về máy tính. Ông còn tiếp tục chứng mình rằng vấn đề về lựa chọn (Entscheidungsproblem) là một vấn đề không giải được, bằng cách đầu tiên chứng minh rằng bài toán dừng trong máy của Turing là bất khả định; nói chung, không thể quyết định bằng một thuật toán liệu một máy Turing cho trước có bao giờ dừng hay không. Tuy chứng minh của ông được đăng công khai sau chứng minh tương tự của Alonzo Church đối với phép tính lambda (lambda calculus), chứng minh của Turing được coi là dễ hiểu và trực giác hơn. Chứng minh của ông còn có một đóng góp quan trọng là đưa ra khái niệm "máy Turing vạn năng" (Universal (Turing) Machine), với ý tưởng rằng một máy như vậy có thể làm bất cứ việc gì mà các máy khác làm được. Bài viết còn giới thiệu khái niệm về số khả định (definable number). Trong hồi ký, Turing viết rằng ông đã rất thất vọng về những phản hồi cho bài báo năm 1936, khi chỉ có hai người có phản hồi, là Heinrich Scholz và Richard Bevan Braithwaite.

Từ tháng 9 năm 1936 đến tháng 7 năm 1938, ông cư trú tại đại học Princeton, nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của Alonzo Church. Năm 1938, ông đạt được bằng Tiến sĩ tại trường này. Luận văn của ông giới thiệu quan niệm tính toán tương đối (relative computing). Trong khái niệm này, máy Turing được mở rộng bằng cách cho phép hỏi máy tiên tri (oracle machine), cho phép nghiên cứu những bài toán không thể giải được bằng máy Turing.

Sau khi quay trở lại Cambridge vào năm 1939, ông dự thính bài giảng của Ludwig Wittgenstein về nền tảng của toán học (foundations of mathematics). Hai người tranh cãi và bất đồng ý kiến một cách kịch liệt. Trong khi Turing bảo vệ lập trường của chủ nghĩa hình thức (formalism), thì Wittgenstein lại tranh cãi rằng toán học được đánh giá quá mức, và bản thân nó không thể tìm ra bất cứ một chân lý cuối cùng nào (absolute truth) (Wittgenstein 1932/1976).

Giải mật mã

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Turing là một người tham gia đóng góp quan trọng tại Bletchley Park, trong việc phá mật mã của Đức. Ông đóng góp những hiểu biết sâu sắc về việc giải mã cả hai máy Enigma và máy Lorenz SZ 40/42 (một máy điện báo đánh chữ dùng làm bộ mã hoá ghép thêm, được quân đội Anh đặt tên là "Tunny"), và ông đã từng một thời là trưởng phòng Hut 8, bộ phận chịu trách nhiệm thu và đọc tín hiệu của hải quân Đức.

Từ tháng 9 năm 1938, Turing làm thêm giờ tại Trường mật mã của chính phủ (Government Code and Cypher School). Turing có mặt và báo cáo tại Bletchley Park vào ngày 4 tháng 9 năm 1939, ngay sau ngày Anh tuyên bố chiến tranh với Đức.

Máy bombe của Turing và Welchman

Chỉ trong vài tuần sau khi đến Bletchley Park, Turing đã sáng chế ra một cái máy cơ-điện tử (electromechanical machine) giúp vào việc giải mã máy Enigma, đặt tên là máy bombe, lấy tên theo cái máy "bomba" được sáng chế tại Ba Lan. Máy bombe, với một nâng cấp được đề bạt bởi nhà toán học Gordon Welchman, trở thành dụng cụ chủ yếu dùng để đọc nguồn tin truyền qua lại từ máy Enigma.

Máy bombe dò tìm công thức cài đặt của khối quay trong máy Enigma, và nó cần phải có một bộ mã (crib), tức là một dòng chữ chưa mã hóa và một dòng mật mã tương ứng. Với mỗi dự kiến cài đặt của khối quay, máy bombe hoàn thiện một chuỗi các tiến trình suy luận lôgic, dựa vào bộ mã, dùng các cấu kết mạch điện tử đã được lắp ráp. Máy bombe lùng tìm và phát hiện mâu thuẫn khi nó xảy ra, loại bỏ công thức cài đặt gây nên sự mâu thuẫn ấy, rồi tiếp tục lùng tìm một công thức khác, hợp lý hơn. Đa số các công thức cài đặt khả quan đều gây nên sự mâu thuẫn, và bị loại bỏ, chỉ để lại một số ít các công thức khả dĩ để được nghiên cứu chi tiết hơn. Máy bombe của Turing lần đầu tiên được lắp ráp vào ngày 18 tháng 3 năm 1940. Máy giải mã điện cơ Turing Bomb dựa trên phương pháp nối các máy giải mã lại với nhau thành một hệ thống để tìm ra công thức cài đặt của Enigma. Turing Bomb có thể đọc được 159.000 tỉ ký tự phức tạp. Nhờ nó, mỗi ngày, người Anh giải mã thành công khoảng 3.000 bức điện mật của quân đội Đức chỉ trong vài phút sau khi các dữ liệu chặn thu được nạp vào. Từ thời điểm đó, tất cả các tin nhắn có thể được đọc trong thời gian thực. Có tới 210 bombe Anh được xây dựng trong thời gian chiến tranh và tất cả đã bị phá hủy vào những ngày cuối của cuộc chiến

Hut 8 và máy Enigma của hải quân Đức
Vào tháng 12 năm 1940, Turing khám phá ra hệ thống chỉ thị của máy Enigma của hải quân Đức, một hệ thống chỉ thị phức tạp hơn tất cả các hệ thống chỉ thị khác đang được dùng bởi các chi nhánh trong quân đội. Turing cũng sáng chế ra công thức xác suất Bayes (Bayesian), một kỹ thuật trong thống kê được đặt tên là "Banburismus", để giúp vào việc giải mã Enigma của hải quân Đức. Banburismus cho phép loại bỏ một số công thức cài đặt của khối quay của máy Enigma, giảm lượng thời gian kiểm nghiệm các công thức cài đặt cần thiết trên các máy bombe.

Vào mùa xuân năm 1941, Turing đính hôn với một nhân viên cùng làm việc tại Hut 8, tên là Joan Clarke, nhưng chỉ đến mùa hè, cả hai đã thoả thuận hủy bỏ cuộc hôn nhân.

Tháng 7 năm 1942, Turing sáng chế ra một kỹ xảo, đặt tên là Turingismus hoặc Turingery, dùng vào việc chống lại máy mật mã Lorenz. Rất nhiều người lầm tưởng rằng Turing là một nhân vật quan trọng trong việc thiết kế máy tính Colossus, song điều này không phải là một sự thật .

Tháng 11 năm 1942, Turing du lịch sang Mỹ và bắt liên lạc với những nhân viên phân tích mật mã của hải quân Mỹ tại Washington, D.C., thông báo cho họ biết về máy Enigma của hải quân Đức, cùng với sự việc lắp ráp máy bombe. Ông đồng thời trợ lý việc kiến tạo các công cụ truyền ngôn bảo mật (secure speech) tại Bell Labs. Tháng 3 năm 1948, ông quay trở lại Bletchley Park. Trong khi ông vắng mặt, Hugh Alexander thay thế ông làm trưởng phòng Hut 8, tuy trên thực tế Hugh Alexander đã nắm quyền trưởng phòng trong một thời gian khá lâu. Turing rất ít quan tâm đến việc quản lý công việc hằng ngày của bộ phận. Turing trở thành cố vấn chung về phân tích mật mã tại Bletchley Park.

Trong những ngày sau rốt của chiến tranh, ông tự trau dồi về công nghệ điện tử, trong khi chịu trách nhiệm (được sự hỗ trợ của kỹ sư Donald Bayley) thiết kế một cái máy di động - mật hiệu là Delilah - cho phép thông tin truyền âm bảo mật (secure voice). Với xu hướng ứng dụng trong các công dụng khác, máy Delilah thiếu khả năng truyền sóng radio trường tuyến (long-distance radio transmission), và không được sử dụng trong chiến tranh vì sự hoàn thành của nó quá muộn. Tuy Turing đã thao diễn chức năng của máy cho các quan chức cấp trên, bằng cách mật mã hóa và giải mã một bản ghi âm lời nói của Winston Churchill, máy Delilah vẫn không được chọn và sử dụng.

Trong năm 1945, Turing đã được tặng huy chương OBE (Order of the British Empire) vì thành tích phục vụ trong cuộc chiến tranh.

Những máy tính đầu tiên và kiểm nghiệm của Turing

Từ năm 1945 đến năm 1947, Turing đã làm việc tại Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia (National Physical Laboratory). Tại đây, ông thiết kế máy tính ACE (Automatic Computing Engine - Máy tính tự động). Ngày 19 tháng 2 năm 1946, ông đệ trình một bản thiết kế hoàn chỉnh đầu tiên của Anh về máy tính với khả năng lưu trữ lập trình (xem kiến trúc Von Neumann). Tuy ông đã thành công trong việc thiết kế máy ACE, song do những trì hoãn trong việc khởi công đề án, ông trở nên thất vọng và chán nản. Cuối năm 1947, ông quay trở lại Cambridge, bắt đầu một năm nghỉ ngơi của mình (sabbatical year). Trong khi ông đang nghỉ ngơi tại Cambridge, công việc xây dựng máy ACE đã bị huỷ bỏ hoàn toàn, trước khi nó được khởi công xây dựng. Năm 1949, ông trở thành phó giám đốc phòng thí nghiệm máy tính (computing laboratory) của Đại học Manchester, và viết phần mềm cho một trong những máy tính đầu tiên — máy Manchester Mark I. Trong thời gian này, ông tiếp tục làm thêm những công việc trừu tượng, và trong bài viết "Vi tính máy móc và trí thông minh" (Computing machinery and intelligence) - tờ Mind, tháng 10 năm 1950 - ông nói đến vấn đề về "trí tuệ nhân tạo" (artificial intelligence) và đề đạt một phương thức kiểm nghiệm, mà hiện giờ được gọi là kiểm nghiệm Turing (Turing test), một cố gắng định nghĩa tiêu chuẩn cho một cái máy được gọi là "có tri giác" (sentient).

Năm 1948, Turing, hiện đang làm việc với một người bạn học cũ, D.G. Champernowne, bắt đầu viết một chương trình đánh cờ vua cho một máy tính chưa từng tồn tại. Năm 1952, tuy thiếu một máy tính đủ sức để thi hành phần mềm, Turing đã chơi một ván cờ. Trong ván cờ này, ông bắt chước cái máy tính, đợi nửa tiếng đồng hồ trước khi đi một quân cờ. Ván cờ đã được ghi chép lại; phần mềm thua người bạn đồng hành của Turing, Alick Glennie, song lại thắng người vợ của ông Champernowne.

Tạo mẫu hình và sinh toán học
Turing nghiên cứu vấn đề sinh toán học (mathematical biology) từ năm 1952 cho đến khi qua đời năm 1954, đặc biệt về hình thái học (morphogenesis). Năm 1952, ông đã cho xuất bản một bài viết về vấn đề này, dưới cái tên "Cơ sở hoá học của hình thái học" (The Chemical Basis of Morphogenesis). Điểm trọng tâm thu hút sự chú ý của ông là việc tìm hiểu sự sắp xếp lá theo chu trình của dãy số Fibonacci, sự tồn tại của dãy số Fibonacci trong cấu trúc của thực vật. Ông dùng phương trình phản ứng phân tán, cái mà hiện nay là trung tâm của ngành Tạo mẫu hình (pattern formation). Những bài viết sau này của ông không được xuất bản, cho mãi đến năm 1992, khi loạt các cuốn "Những nghiên cứu và sáng chế của A.M. Turing" (Collected Works of A.M. Turing) được xuất bản.

Bị khởi tố vì hành vi đồng tính luyến ái

Turing là một người đồng tính luyến ái sống vào thời điểm mà các hành vi đồng tính luyến ái bị coi là phạm pháp. Năm 1952, người tình lâu năm của ông lúc bấy giờ là Arnold Murray đã lén lút giúp một kẻ đột nhập vào nhà Turing. Turing báo cáo sự vụ này đến đồn cảnh sát. Dưới sự khám xét của cảnh sát, Turing công nhận là ông có quan hệ tình dục với Murray, và cả hai bèn bị kết tội có hành vi không đúng đắn theo điều 11, bộ luật hình sự năm 1885 của Anh Section 11. Turing không tỏ ra hối lỗi vì ông cho rằng quan hệ đồng tính là chuyện cá nhân của ông, cuối cùng ông vẫn bị kết án bởi đây là một hành vi phạm tội theo luật pháp thời đó. Ông buộc phải lựa chọn giữa hai hình phạt, án tù giam hoặc là quản thúc tại gia, với điều kiện là ông phải chấp nhận dùng "điều trị" bằng hormone (chemical castration), một phương pháp điều trị nhằm ức chế khát khao tình dục (libido) bằng chất hóa học. Để tránh bị giam, ông chấp nhận tiêm hormone estrogen trong vòng khoảng 1 năm, và việc này gây các hiệu ứng phụ như sự phát triển vú. Bản án còn khiến cho ông việc bị tước bỏ giấy phép làm việc trong bộ phận bảo mật của chính phủ, ngăn cản ông tiếp tục với công việc tư vấn cho Trung tâm truyền tin của chính phủ (Government Communications Headquarters) trong các vấn đề về mật mã.

Qua đời
Từng được xem là "Einstein của toán học", ông Turing bị kết tội là có "hành vi khiếm nhã nghiêm trọng" vào năm 1952 vì có quan hệ đồng tính và phải trải qua liệu trình bằng chất hóa học.

Ngày 7 tháng 6 năm 1954, người phục vụ dọn dẹp tìm thấy Turing đã mất. Khám nghiệm tử thi cho thấy ông bị nhiễm độc cyanide. Bên cạnh thi thể ông là một quả táo đang cắn dở. Quả táo này chưa bao giờ được xét nghiệm là có nhiễm độc cyanide, nhưng nhiều khả năng cái chết của ông do từ quả táo tẩm cyanide ông đang ăn dở. Hầu hết mọi người tin rằng cái chết của Turing là có chủ ý và bản điều tra vụ tử vong đã được kết luận là do tự sát. Có dư luận cho rằng phương pháp tự ngộ độc này được lấy ra từ bộ phim mà Turing yêu thích - bộ phim Bạch Tuyết và bảy chú lùn (Snow White and the Seven Dwarfs). Tuy vậy, mẹ của ông không nghĩ như mọi người, mà khăng khăng cho rằng, cái chết đến từ tính bất cẩn trong việc bảo quản các chất hóa học của Turing. Bạn bè của ông có nói rằng Turing có thể đã chủ ý tự sát để cho mẹ ông có lý do từ chối một cách rõ ràng. Khả năng ông đã bị ám hại cũng đã từng được kể đến, do sự tham gia của ông trong cơ quan bí mật, và do việc họ nhận thức rằng bản chất đồng tính luyến ái của ông sẽ "gây nguy hiểm cho việc bảo vệ bí mật".

Trong cuộc đời mình, nhà toán học này đã góp phần đặt nền tảng cho tin học hiện đại và đưa ra những lý thuyết đầu tiên về trí thông minh nhân tạo. Ông Turing cũng chính là người cải tiến máy giải mật mã Enigma do các chuyên gia Ba Lan để lại, giúp phán đoán hoạt động của các tàu ngầm phát xít Đức ở Bắc Đại Tây Dương vào Thế chiến 2. Nhiều sử gia đánh giá đây là đòn quan trọng góp phần khiến Hitler bại trận sớm. Năm 2012, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Turing, 11 nhà khoa học Anh đã cùng yêu cầu hủy bản án của ông. Trước đó, năm 2009, Thủ tướng Anh khi ấy là Gordon Brown cũng chính thức xin lỗi vì "cách hành xử khủng khiếp" cũng như là gián tiếp gây ra cái chết tự vẫn đối với nhà toán học này.

Ngày 24 tháng 12 năm 2013, nhà toán học người Anh Alan Turing được Nữ hoàng Elizabeth II đặc xá sau hơn 60 năm bị kết án vì đồng tính luyến ái.

Vinh danh

Bắt đầu từ năm 1966, Giải thưởng Turing đã được Association for Computing Machinery (Hiệp hội Máy tính) trao cho cá nhân có đóng góp kĩ thuật cho cộng đồng máy tính. Giải này được coi như tương đương với giải Nobel trong cộng đồng này.

Ngày 23 tháng 6 năm 2001, kỷ niệm ngày sinh của Alan Turing, một bức tượng của Turing được đặt tại công viên Sackville Gardens tại thành phố Manchester, giữa tòa nhà của Đại học Manchester trên phố Whitworth và khu Gay Village của phố Canal. Bên dưới chân bức tượng có gắn tấm bảng đồng vinh danh ông: "Alan Mathison Turing (1912-1954). Cha đẻ của Khoa học Máy tính."

Để kỉ niệm 50 năm ngày mất của ông, một tấm bảng kỉ niệm đã được khánh thánh tại nơi ông ở trước đây, Hollymeade, Wilslow, vào ngày 6 tháng 7 năm 2004.

Viện khoa học Alan Turing (Alan Turing Institute) được sáng lập bởi các trường đại học hàng đầu Anh quốc như Cambridge, Oxford, Edinburgh... vào năm 2015.

Lễ kỉ niệm cuộc đời và sự nghiệp của Turing đã được tổ chức tại Đại học Manchester vào ngày 5 tháng 6 năm 2004 do British Logic Colloquium (Hội Logic Anh) và British Society for the History of Mathematics (Nhóm nghiên cứu Lịch sử Toán học Anh) tổ chức.

Vào ngày 28 tháng 10 năm 2004, bức tượng đồng  của Alan Turing, tạc bởi John W. Mills, được khánh thành tại Đại học Surrey. Bức tượng kỷ niệm 50 năm ngày Turing mất. Nó diễn tả Turing đang cầm sách đi trong viện đại học này.

Holtsoft đã sản xuất ngôn ngữ lập trình mang tên Turing. Ngôn ngữ này dành cho người mới bắt đầu lập trình và không tương tác trực tiếp với phần cứng.

Năm 2015, bộ phim Imitation Game (tựa Việt: Người giải mã) dựa theo cuốn hồi ký Alan Turing: The Enigma của Andrew Hodges kể về cuộc đời cùng những đóng góp của ông. Ngày 13 tháng 4 cùng năm, tại chi nhánh Nhà bán đấu giá Bonhams ở New York (Mỹ) diễn ra phiên đấu giá bản giải mã của ông. Số tiền thu được sẽ dành cho mục đích từ thiện, dựa theo ý nguyện của nhà toán học Anh Robin Gandy (1919-1995), người đồng nghiệp được Alan Turing tặng tờ bản thảo giải mã khi còn sống.

Ngày 23 tháng 6 năm 2021, Ngân hàng Trung ương Vương quốc Anh (BoE) cho phép lưu hành tờ tiền 50 Bảng Anh mới tưởng niệm Alan Turing nhân dịp sinh nhật ông. Tờ tiền 50 bảng Anh mới có hình ảnh của Alan Turing, các công thức toán học từ một tờ giấy mà ông viết vào năm 1936, đặt ra nền tảng cho khoa học máy tính hiện đại và các bản vẽ kỹ thuật cho các máy dùng để giải mã Máy Enigma và một câu trích dẫn của Turing về sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo: "Đây chỉ là phần mở đầu về những gì là sẽ đến, và chỉ là cái bóng của những gì sắp xảy ra".

Tham khảo

 Alan Turing: The Enigma by Andrew Hodges, Walker Publishing Company edition, 2000 (first published 1983).
 Alan Turing: Life and Legacy of a Great Thinker, Christof Teuscher (Ed.), ISBN 3540200207 (Springer-Verlag, 2004)
 Jack Copeland, "Colossus: Its Origins and Originators", in the IEEE Annals of the History of Computing, 26(4), October-December 2004, pp38–45.

Đọc thêm
 Levin, Janna (2006). A Madman Dreams of Turing Machines. New York, New York: Knopf. ISBN 978-1-4000-3240-2
 Agar, Jon (2002). The Government Machine. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. ISBN 0-262-01202-2
 Beniger, James (1986). The Control Revolution: Technological and Economic Origins of the Information Society. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0-674-16986-7

 Campbell-Kelly, Martin (ed.) (1994). Passages in the Life of a Philosopher. London: William Pickering. ISBN 0-8135-2066-5
 Campbell-Kelly, Martin, and Aspray, William (1996). Computer: A History of the Information Machine. New York: Basic Books. ISBN 0-465-02989-2
 Ceruzzi, Paul (1998). A History of Modern Computing. Cambridge, Massachusetts, and London: MIT Press. ISBN 0-262-53169-0
 Chandler, Alfred (1977). The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press. ISBN 0-674-94052-0

 Edwards, Paul N (1996). The Closed World. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 0-262-55028-8

 Hochhuth, Rolf. Alan Turing

 Lubar, Steven (1993) Infoculture. Boston and New York: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-57042-5

 Petzold, Charles (2008). "The Annotated Turing: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". Indianapolis: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7
 Smith, Roger (1997). Fontana History of the Human Sciences. London: Fontana.
 Weizenbaum, Joseph (1976). Computer Power and Human Reason. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3
 Williams, Michael R. (1985). A History of Computing Technology. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. ISBN 0-8186-7739-2

 Turing's mother, Sara Turing, who survived him by many years, wrote a biography of her son glorifying his life. Published in 1959, it could not cover his war work; scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of St John's College, Cambridge). The six-page foreword by Lyn Irvine includes reminiscences and is more frequently quoted.
 Breaking the Code is a 1986 play by Hugh Whitemore, telling the story of Turing's life and death. In the original West End và Broadway runs, Derek Jacobi played Turing – and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC và WGBH, Boston. The play is published by Amber Lane Press, Oxford. ASIN: B000B7TM0Q

Ấn phẩm
 An extensive list of Turing's papers, reports and lectures, plus translated versions and collections

Turing, Alan
Người tự sát
Lịch sử ngành trí tuệ nhân tạo
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà triết học Anh
Nhà triết học vô thần
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Hội viên Hội Hoàng gia
Sinh năm 1912
Mất năm 1954
Nhà mật mã học Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhà phát minh Anh
Nhà khoa học LGBT
Nhà khoa học LGBT Liên hiệp Anh
Người đồng tính nam
Nhà toán học LGBT


title: Limonia achates

text:
Limonia achates là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bulbus smithii

text:
Bulbus smithii là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc mặt trăng.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 39 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 325 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 325 m.

Chú thích

Tham khảo

Bulbus


title: Lan củ chuối

text:
Củ chuối hay lan củ chuối, lan củ súng, lan bầu rượu tím (danh pháp hai phần: Calanthe vestita) là một loài phong lan.

Cây phân bố ở Đông Nam Á. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Nha Trang, Đồng Nai.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Calanthe vestita Wall. ex Lindl. (tên chấp nhận)  Catalogue of Life: 29th October 2014

V
V
G


title: Lipotriches azarensis

text:
Lipotriches azarensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1932


title: Patellapis rufobasalis

text:
Patellapis rufobasalis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1930


title: Tipula dumetorum

text:
Tipula dumetorum là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Odontonychus lamottei

text:
Odontonychus lamottei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Odontonychus


title: Thảo Cầm Viên Sài Gòn

text:
Thảo Cầm Viên Sài Gòn (cũng còn được gọi là Sở Thú) là công viên bảo tồn động vật - thực vật ở Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là vườn thú lâu đời đứng hàng thứ tám trên thế giới. Khuôn viên rộng lớn này hiện tọa lạc gần hạ lưu kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè với hai cổng nằm ở số 2 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm và số 1 đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Bến Nghé, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh.

Cho đến nay, Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang nuôi dưỡng hơn 1.300 động vật thuộc 125 loài, trong đó có nhiều loại thuộc loại quý hiếm như: trĩ sao, chà vá, vượn má vàng, hươu vàng, báo lửa, báo gấm... Tại đây cũng có hơn 2.500 cây xanh với hơn 900 loài thực vật được bảo tồn.

Lịch sử

Ngày 23 tháng 3 năm 1864, Chuẩn đô đốc Pierre-Paul de La Grandière ký nghị định cho phép xây dựng Vườn Bách Thảo tại Sài Gòn. Ngay sau đó, Louis Adolphe Germain, một bác sĩ thú y của quân đội Pháp, được giao nhiệm vụ mở mang 12 ha trên vùng đất hoang ở phía đông bắc rạch Thị Nghè (Pháp gọi là Arrroyo d'Avalanche, lấy theo tên chiến tàu chiến đã vào rạch Thị Nghè để tấn công thành Gia Định) để làm nơi nuôi thú và ươm cây. Tháng 3 năm sau (1865) thì một số chuồng trại đã xây xong.

Để biến nơi này thành nơi nuôi trồng các loài động vật, thực vật của toàn Đông Dương; vừa để trưng bày, vừa để cung cấp cây giống cho Muséum national d'histoire naturelle và trồng dọc theo các trục lộ ở Sài Gòn; viên Thống đốc Nam Kỳ nhận thấy cần phải có người giỏi chuyên môn hơn, nên đã mời J. B. Louis Pierre, người phụ trách chăm sóc thực vật của Vườn bách thảo Calcutta (Ấn Độ), sang làm giám đốc vào ngày 28 tháng 3 năm 1865.

Cuối năm 1865, Vườn Bách Thảo được nới rộng đến 20 ha. Sang năm 1924, khuôn viên sáp nhập thêm bên bờ bắc rạch Thị Nghè 13 ha nữa; một cây cầu đúc được bắc qua rạch để nối liền hai khu vực hoàn thành năm 1927. Và cũng trong năm đó, nhờ sự vận động của một viên chức Pháp tại Nhật, chính phủ Nhật Bản đã cung cấp cho Vườn Bách Thảo khoảng 900 giống cây lạ.

Ngày 15 tháng 12 năm 1867, Thống đốc De La Grandière ban hành nghị định số 183 nhằm chấn chỉnh tổ chức và điều hành Vườn Bách Thảo, đặt nơi đây dưới sự quản lý của Hội đồng thành phố Sài Gòn, với một ngân khoản điều hành 21.000 quan Pháp/năm, do ngân sách thuộc địa cung cấp.

Ngày 17 tháng 2 năm 1869, phó đô đốc G. Ohier, quyền Thống đốc Nam Kỳ, ký nghị định số 33 thành lập Ủy ban thường trực do Philastre làm chủ tịch, để giám sát việc chi tiêu tại Thảo Cầm Viên. Vào thời điểm này, chi phí hàng năm của Vườn Bách Thảo đã được nâng lên 30.000 quan Pháp/năm. Cũng theo nghị định trên, đúng ngày Quốc khánh của Pháp 14 tháng 7 năm 1869, Vườn Bách Thảo mở cửa thường trực cho công chúng vào xem.

Tu tạo

Năm 1924 - 1927
Trải nhựa đường nội bộ trong khuôn viên, xây dựng các chuồng thú có quy mô lớn và kiên cố như chuồng lồng tròn để nuôi khỉ, chuồng cọp v.v...

Năm 1956
Tu sửa, tái thiết và đổi tên là Thảo Cầm Viên Sài Gòn.

Năm 1984
Xây dựng mới nhiều hạng mục công trình như: kè đá dọc kênh Thị Nghè, cải tạo hệ thống thoát nước và hệ thống dây điện trần, trải nhựa và bê tông đường nội bộ, xây dựng tường rào dọc đường Nguyễn Bỉnh Khiêm...

Năm 1990
Nhiều chuồng thú được cải tạo và mở rộng cho phù hợp với đời sống của từng loài thú, đã nâng tổng diện tích chuồng thú sau năm 1975 từ 8.500 mét vuông lên đến năm 2000 là 25.000 mét vuông.

Bổ sung bộ sưu tập động vật

Nhờ mối quan hệ hợp tác, trao đổi, mua bán với nhiều vườn động thực vật và các tổ chức khoa học quốc tế, bộ sưu tập động vật của Thảo Cầm Viên Sài Gòn ngày một thêm phong phú. Cho nên bên cạnh hàng chục loài có vú, hàng chục giống chim, nhiều giống bò sát và giống có cánh các loại như: khỉ, gấu ngựa, gấu chó, hổ Đông Dương, hổ Bengal, báo hoa mai, báo lửa, sư tử, tinh tinh, ngựa vằn, linh dương, hươu, nai, heo rừng, mang, nhím, rùa, rái cá, voi châu Á, tê giác trắng, cá sấu hoa cà, cá sấu nước ngọt, trăn đất, công...Nhiều loài động vật mới lạ đã xuất hiện tại Thảo cầm viên như: vượn cáo, bò tót, sói xám, sói đỏ, hà mã (Hippopotamus amphibius), hà mã lùn (Choeropsis liberiensis), báo đốm Mỹ (Panthera onca), đà điểu châu Phi (Struthio camelus), hồng hạc (Phoenicopterus ruper ruper), đười ươi (Pongo pygmaeus), hươu cao cổ (Giraffa camelopardalis)...

Theo quy hoạch động vật giai đoạn 2013-2015 do Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn lập và duyệt, số lượng hổ giữ ở Sài Gòn là 14 con (gồm 10 con hổ vàng và bốn con hổ trắng), trong khi số lượng hổ mà Thảo Cầm Viên đang sở hữu là 16 con (gồm 11 con hổ vàng và năm con hổ trắng).

Hiện nay, ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn, ngoài những khu vực nuôi trồng cầm thú, cây cảnh và sưu tập phong lan, còn có khu dành cho trẻ em, cho người lớn vui chơi, giải trí...

Ngoài ra, trong Thảo Cầm Viên Sài Gòn còn có hai công trình kiến trúc đặc sắc khác, đó là Đền thờ Vua Hùng dựng năm 1926 và Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2015, có nhiều thông tin cho rằng hổ ở Thảo cầm viên bị bỏ đói, bị cắt xén khẩu phần ăn nên gầy ốm, tê giác bị mài sừng nên sừng chúng bị mòn và hiện nay có nhiều thông tin xung quanh việc hổ chết tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn bị đem nấu cao nhưng lãnh đạo Vườn thú đã nhanh chóng chối bỏ những thông tin phản ánh này.

Theo phản ảnh trên báo chí tháng 9 năm 2019, có sự thất vọng trong cách đối xử với các loài sinh vật, sự nhỏ hẹp của các chuồng và sự thiếu vệ sinh ở khu vực nuôi nhốt thú, tại khu vực chuồng voi, mùi xú uế bốc nồng nặc từ những bãi phân voi tồn đọng chưa được dọn. Trên các lối đi vào vườn thú, rải rác các vỏ bánh, kẹo của người tham quan vứt lại. Các cửa kính nhìn vào chuồng thú khá cáu bẩn, mờ mịt. Tại khu vực chuồng nuôi nhốt các loài bò sát như cá sấu hay các loài dưới nước sống trong những vũng nước bẩn, chật chội, tù đọng, không gian tù túng và thiếu vệ sinh khiến các sinh vật đang bị nuôi nhốt tại đây lờ đờ, thiếu sức sống, nhiều con vật gầy còm, nhiều khách đến từ nước ngoài bày tỏ sự phẫn nộ khi các loài thú nơi đây sống trong môi trường thiếu chất lượng.

Giá trị

Sau hơn 150 năm tồn tại, Thảo Cầm Viên đã trở thành một vườn thú lớn với 590 đầu thú thuộc 125 loài, thực vật có 1800 cây gỗ thuộc 260 loài, 23 loài lan nội địa, 33 loài xương rồng, 34 loại bon sai... và đang được bổ sung thêm.

Cho nên tuy ở chốn thị thành nhưng không khí ở đây khá trong lành với tiếng thú, tiếng chim muông cùng vô vàn cây xanh, hoa đẹp... Hơn thế nữa, Thảo Cầm Viên còn có vai trò giáo dục, bảo tồn và nghiên cứu...

Hiện nay, Thảo Cầm Viên Sài Gòn có quan hệ với nhiều tổ chức quốc tế như: Hiệp hội các Vườn thú Đông Nam Á (SEAZA), Liên đoàn Thế giới Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên (IUCN), Hiệp hội Giáo dục Bảo tồn các Vườn thú trên Thế giới (IZEA)...

Ngày 23 tháng 3 năm 2015, Thảo Cầm Viên Sài Gòn tổ chức lễ kỷ niệm 150 năm ngày thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng ba do Chủ tịch nước trao tặng và cờ thi đua của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

J. B. Louis Pierre
     Bài chi tiết: Jean Baptiste Louis Pierre

Jean Baptiste Louis Pierre (1833 - 1905) là người sáng lập và là Giám đốc đầu tiên của Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Là một nhà thực vật học suốt đời tận tụy cho sự nghiệp khoa học ông đã đưa nhiều cây rừng về trồng kể cả một số loài đại mộc từ các lục địa khác, và cây ăn trái từ những khu vực khác ở Đông Nam Á. Cây được ươm trồng, nhân giống, và từ đó tạo cơ sở cho những giống cây trái ngon nay phổ biến ở Việt Nam.

Trong 12 năm phụ trách Thảo Cầm Viên Sài Gòn (1865 - 1877), ông còn để lại một di sản quý giá là bộ sưu tập hơn 100.000 tiêu bản hiện được lưu giữ tại Bảo tàng thực vật thuộc Viện Sinh học Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh và hàng ngàn cây cổ thụ trên các đường phố khu trung tâm, trong công viên Tao Đàn...

Để tưởng nhớ và ghi công ông, vào tháng 2 năm 1933, Hội đồng khoa học Pháp đã cho xây dựng một cột bia, bằng đá hoa cương đặt phía sau khu vườn kiểng. Trên mặt cột bia, ghi lại câu nói của ông trước khi qua đời: Tôi đã nghỉ hưu nhưng còn quá nhiều việc để làm cho ngành thực vật, chỉ tiếc là không còn thời gian và cuộc đời thì quá ngắn ngủi.

Vào năm 1994, nhân dịp kỷ niệm 130 năm thành lập Thảo Cầm Viên Sài Gòn, cột bia đã được tôn tạo và đặt ngay trên trục đường chính, giữa Bảo tàng lịch sử và Đền thờ các vua Hùng. Lần này, cột bia có gắn thêm bức tượng bán thân bằng đá hoa cương màu hồng, tạc chân dung J. B. Louis Pierre.

Thông tin thêm
Dự án:
Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh đang có Dự án xây dựng một vườn động thực vật mới với diện tích gần 487 ha, tại xã An Nhơn Tây và Phú Mỹ Hưng, huyện Củ Chi, cách trung tâm thành phố khoảng 50 km với nhiều mục tiêu như: xây dựng khu trưng bày thú mô hình hoang dã, nhân giống và bảo tồn các loài động thực vật quý hiếm, giáo dục bảo tồn và bảo vệ môi trường sống, nghiên cứu về động thực vật...

Vài thông tin khác:
Năm 1942 - 1945, quân đội Nhật đã chiếm đóng Thảo cầm viên.

Năm 1945 - 1955, quân đội Pháp cũng chiếm Thảo cầm viên làm đồn trú và kho tàng cất giấu vũ khí, nên đã phá nhiều chuồng trại và một số cây cổ thụ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trang chính thức
Mỹ quan của Đền Hùng và Bảo tàng Lịch sử bị xâm phạm  trên VietnamNet, 19/01/2005

Công viên tại Thành phố Hồ Chí Minh
Vườn thú tại Việt Nam
Vườn thực vật Việt Nam
Quận 1


title: Catocala vidua

text:
Catocala vidua (tên tiếng Anh: Widow Underwing) là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Ontario, into Maine, New Hampshire và Connecticut, phía nam at least tới Tennessee, Georgia và Alabama, phía tây đến Texas và Oklahoma và phía bắc đến Wisconsin.

Sải cánh dài 70–80 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Carya illinoinensis, Carya ovata, Carya pallida, Juglans cinerea, Juglans nigra, Quercus, Robinia pseudoacacia và Salix.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1797
Catocala


title: Nghi Hưng, Vô Tích

text:
Nghi Hưng ( là một thành phố cấp huyện của thành phố Vô Tích, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Thành phố chỉ cách sân bay quốc tế tại Thượng Hải khoảng 2 giờ lái xe. nghi Hưng nằm ở trung tâm của tam giác Hàng Châu, Nam Kinh, Thượng Hải, ba thành phố chính của khu vực Hoa Đông. Thành phố nổi tiếng với nghề gốm.

Nhai đạo
 Nghi Thành (宜城街道)
 Dĩ Đình (屺亭街道)
 Tân Trang (新庄街道)
 Tân Nhai (新街街道)

Trấn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Vô Tích
Thành phố tỉnh Giang Tô
Nghi Hưng, Vô Tích


title: Welcherath

text:
Welcherath là một đô thị thuộc huyện Vulkaneifel, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 3,18 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 123 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Vulkaneifel


title: Đỗ Duy Trung

text:
Đỗ Duy Trung (杜維忠, ?-1428) là tướng người Việt hợp tác với quân Minh thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư trong lịch sử Việt Nam. Theo sách Đại Việt thông sử, Đỗ Duy Trung người xã Nhuệ Chiết, huyện Ma Khê, phủ Tam Giang, thuộc tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

Thời thuộc Minh
Đỗ Duy Trung vốn là tướng nhà Trần và sau đó phục vụ cho nhà Hồ. Từ thời nhà Trần sang thời nhà Hồ, ông đều giữ chức chủ bạ huyện Ma Khê. Năm 1406, khi quân Minh sang đánh, Đỗ Duy Trung ra hàng, được phong làm Tri phủ Hoá châu.

Do những đóng góp với quân Minh trong việc bảo vệ Hoá châu, Duy Trung được thăng chức Tri phủ Tam Giang.

Khi Giản Định Đế nhà Hậu Trần khởi binh chống quân Minh và tiến ra bắc, nhiều nơi hưởng ứng. Duy Trung vẫn chống lại, giữ thành Tam Giang cố thủ, quân Hậu Trần không hạ được thành. Vì vậy sau khi nhà Hậu Trần thất bại, Duy Trung được vua Minh Thành Tổ ban tỉ thư và dải lụa khen thưởng.

Năm 1416, Duy Trung sang chầu Minh Thành Tổ ở Yên Kinh, được thăng chức Hữu tham chính ở ty Bố chính thuộc Giao Chỉ, vẫn coi việc phủ Tam Giang.

Cuối năm 1427, khi viện binh của Liễu Thăng và Mộc Thạnh bị đánh tan, Vương Thông buộc phải giảng hoà rút về, Đỗ Duy Trung mới chịu đầu hàng Lê Lợi.

Thời Lê
Lê Lợi tha tội cho Đỗ Duy Trung. Tuy nhiên, ông vẫn không phục, liên kết với những người từng hợp tác với quân Minh trước đây như Trần Phong, Lương Nhữ Hốt để chống lại.

Tháng 8 năm 1428, Đỗ Như Trung cùng Trần Phong và Lương Nhữ Hốt lại mưu phản, bị thủ hạ đi tố cáo. Lê Thái Tổ bèn bắt 3 người cầm đầu này giết chết, sau đó hạ chiếu tha hết cho các thủ hạ.

Xem thêm
 Khởi nghĩa Lam Sơn
 Trần Phong
 Lương Nhữ Hốt

Chú thích

Tham khảo
 Lê Quý Đôn (1977), Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Mất năm 1428
Người Bắc Giang
Quân nổi dậy Việt Nam


title: Cascaronia

text:
Cascaronia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Tham khảo


title: Calcena

text:
Calcena là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 69 người. Diện tích đô thị này là 64 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Tuyết Thôn Hữu Mai

text:
Tuyết Thôn Hữu Mai (zh. 雪村有梅, ja. sesson yūbai), 1288-1346, là một vị Thiền sư Nhật Bản, thuộc tông Lâm Tế. Ban đầu, Sư thụ giáo nơi Thiền sư Nhất Sơn Nhất Ninh tại thiền viện Kiến Trường (ja. kenchō-ji) ở Liêm Thương (ja. kamakura). Năm 1307, Sư cất bước sang Trung Quốc tu học nhưng không may, bị nghi là gián điệp và phải ngồi tù 10 năm liền. Sau khi được thả, Sư chu du đây đó, tham vấn nhiều vị Thiền sư danh tiếng bấy giờ. Năm 1328, Sư trở về Nhật và theo lời thỉnh cầu của vị tướng quân (shōgun) Túc Lợi Tôn Thị (Ashikaga Takauji) trụ trì chùa Vạn Thọ (ja. manju-ji). Năm 1345, Sư được cử trụ trì chùa Kiến Nhân (ja. kennin-ji). Cùng với Nhất Sơn Nhất Ninh, Sư được xem là người khai sáng phong trào Ngũ Sơn văn học (ja. gosan bungaku) tại Nhật.

Chú thích

Tham khảo
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Đại sư Phật giáo
Thiền sư Nhật Bản
Nhà thơ Nhật Bản


title: Vellberg

text:
Vellberg là một thị xã thuộc huyện Schwäbisch Hall, trong bang Baden-Württemberg, nước Đức. Đô thị này có cự ly 10 km về phía đông Schwäbisch Hall, và 15 km về phía tây nam Crailsheim.

Tham khảo


title: 24135 Lisann

text:
24135 Lisann là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1561.4383710 ngày (4.27 năm).

Nó được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Eyzahut

text:
Eyzahut  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Eyzahut nằm ở khu vực có độ cao từ 285-872 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Maroon 5

text:
Maroon 5 là một ban nhạc pop rock người Mỹ đến từ Los Angeles, California. Nổi tiếng từ năm 2004 sau single "This Love", sự nghiệp của Maroon 5 liên tục có những bước tiến vững chắc. Dù từng phải thay đổi thành viên (tay trống Ryan Dusick rời nhóm vào năm 2006) song Maroon 5 vẫn tiếp tục thành công nhờ sự định hướng của Jesse Carmicheal, Adam Levine và James Valentine.

Maroon 5 từng giành được 3 giải Grammy cùng với 5 lần đề cử khác. Họ là một trong những nhóm nhạc thành công nhất của Mỹ trong thập niên đầu tiên của thế kỷ 21. Kể từ năm 2002, ban nhạc đã bán được 10 triệu album trên nước Mỹ và 15 triệu trên toàn thế giới.

Lịch sử ban nhạc

Thành lập
Ngay từ khi còn học phổ thông, ca sĩ chính kiêm tay chơi guitar Adam Levine, tay chơi keyboard Jesse Carmichael, tay chơi guitar bass Mickey Madden, và tay đánh trống Ryan Dusick đã lập thành ban nhạc Kara's Flowers và phát hành một album với tựa đề The Fourth World ("Thế giới thứ tư") vào năm 1997. Sau một thời gian ngắn, họ tái hợp cùng tay guitar James Valentine, và theo đuổi mục tiêu mới cùng tên gọi Maroon 5.

2002–2006: Songs About Jane

Năm 2002, Maroon 5 cho ra mắt album Songs About Jane. Tên album được Adam Levine đặt sau khi anh chia tay người bạn gái lâu năm. Các bài hát trong album chủ yếu được sáng tác bởi Jesse Carmicheal, Adam Levine và James Valentine.

Album không tiêu thụ được nhiều cho tới tận năm 2004, khi Maroon 5... kiếm được nhà tài trợ để làm video clip "This Love" (video đầu tiên của album là "Harder to Breathe" - thực hiện vào năm 2003 - là một thất bại). "This Love" bất ngờ đạt thành công vượt mong đợi với việc đứng đầu mọi bảng xếp hạng trên thế giới, thậm chí là cả Billboard. "This Love" cũng chính là bài hát đem lại cho ban nhạc giải Grammy 2006 cho bài hát thể hiện xuất sắc nhất.

Single tiếp theo, "She Will Be Loved" tạo nên một cơn sốt kỉ lục ở châu Âu và Bắc Mỹ trước khi tấn công một cách chậm chạp ở các bảng xếp hạng châu Á và Úc. Thừa thắng, Maroon 5 hoàn thành album với việc tung single "Sunday Morning" vào đầu năm 2005.

Songs About Jane được chứng nhận Đĩa Vàng, 3 lần Bạch Kim trên toàn cầu. Hãng J Records phụ trách việc phát hành album buộc phải sản xuất lại một cách khẩn cấp lượng album rất lớn khi người hâm mộ bất ngờ tìm mọi cách để có được Songs About Jane. Trước năm 2004, 2 năm sau khi phát hành album, Maroon 5 chỉ bán được hơn 90.000 bản, nhưng tới cuối năm 2004, họ đã bán được tới hơn 2,7 triệu (số lượng chính thức bán được, chủ yếu là ở Mỹ và châu Âu trong khi châu Á không là thị trường của J Records). Thành công ngoài mong đợi giúp Maroon 5 bất ngờ nổi tiếng toàn nước Mỹ và thế giới.

Để quảng bá cho Songs About Jane, Maroon 5 đi lưu diễn trong suốt những năm 2003–2005, và cho ra hai album được thu trực tiếp trong thời gian này. Ban nhạc đã thắng một giải Grammy cho hạng mục Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất vào năm 2005.

2006–2008: It Won't Be Soon Before Long

Album phòng thu thứ hai của Maroon 5 It Won't Be Soon Before Long phát hành năm 2007. Tháng 9 năm 2006, tay trống Dusick rút khỏi ban nhạc, và được thay thế bằng Matt Flynn.

Maroon 5 ra mắt lần lượt 4 single "Makes Me Wonder", "Won't Go Home Without You", "Wake Up Call" và "Goodnight Goodnight". Phong cách âm nhạc của họ không thay đổi song ca từ đã có nhiều trưởng thành cùng với đó là sự tiến bộ của chất lượng video clip.

Sau đó, ban nhạc đi lưu diễn trong thời gian giữa tháng 6 và tháng 11 năm 2007, và trong thời gian đó cho ra một album tổng hợp những bài hát chưa được phát hành với tên gọi The B-Side Collection.

2 album được thu trực tiếp và 1 album phối lại tiếp tục được phát hành trong năm 2008.

Album được đề cử 3 giải Grammy, trong đó có giải Album của năm. Song chỉ có ca khúc "Makes Me Wonder" giành được giải Grammy 2007 cho ca khúc thể hiện xuất sắc nhất.

2008–2011: Hands All Over

Album phòng thu thứ ba của Maroon 5 Hands All Over xuất xưởng tại Mỹ vào ngày 21 tháng 9 năm 2010, trong bản tái phát hành có single "Moves Like Jagger" hát cùng danh ca Christina Aguilera. Single đầu tay "Misery" đứng thứ 14 trong bảng xếp hạng Billboard và được đề cử một giải Grammy 2011.

Năm 2011, Maroon 5 cũng đã thu âm một ca khúc cho nhạc phim The Hunger Games. Ca khúc có tựa đề "Come Away To The Water" (hợp tác với Rozzi Crane). Album nhạc phim được phát hành vào 20 tháng 3 năm 2012 (ở Anh là 19 tháng 3)

Tại Giải Grammy lần thứ 54 vào ngày 12 tháng 2 năm 2012, ban nhạc đã biểu diễn cùng với Foster The People và The Beach Boys 3 ca khúc ("Wouldn't It Be Nice", "Surfer Girl" và "Good Vibrations") để kỉ niện 50 năm thành lập ban nhạc gạo cội này.

2012–2014: Overexposed

Ngày 26 tháng 3 năm 2012, Maroon 5 thông báo tựa đề chính thức cho album phòng thu thứ tư của họ, Overexposed. Album sẽ được phát hành vào 26 tháng 6 năm 2012. Adam nói rằng, album này sẽ là album "đa dạng và dí dỏm nhất từ trước đến giờ"

Vào 17 tháng 4 năm 2012, Maroon 5 phát hành một ca khúc mới có tựa đề "Payphone", đĩa đơn đầu tiên của Overexposed, trong ca khúc có sự góp mặt của ca sĩ nhạc rap Wiz Khalifa. Ca khúc đã leo lên vị thứ ba của bảng xếp hạng Billboard Hot 100.

Đĩa đơn thứ hai "One More Night" được phát hành vào 19 tháng 6 năm 2012.
Đĩa đơn này đã đạt No.1 Billboard 100 trong 9 tuần liền.

Ngày 18 tháng 11 Maroon 5 ra mắt bài hát "Daylight". Ca khúc đã đạt được nhiều sự ủng hộ từ toàn thế giới và được cover lại nhiều lần.

2015: V

2017: Red Pill Blues

Thành viên

Thành viên hiện tại
 Adam Levine - hát chính, guitar đệm và chính
 Jesse Carmichael - keyboard (2001–2012, 2014 – nay) , hát đệm (1994–2012, 2014 – nay), guitar đệm (1994–2001, 2009–2012, 2014 – nay), guitar chính  (1994–2001)
  James Valentine - guitar chính và đệm (2001 – nay), hát đệm (2006 – nay)
  Matt Flynn - trống, bộ gõ
 PJ Morton - keyboard, hát đệm
 Sam Farrar - bass (2020 – nay), sample, keyboard, guitar đệm và chính, bộ gõ, hát đệm (2016 – nay; thành viên lưu diễn 2012–2016)

Thành viên cũ
 Ryan Dusick - trống, bộ gõ (1994–2006), hát đệm (2001–2006)
 Mickey Madden - bass

Danh sách đĩa nhạc

 Songs About Jane (2002)
 It Won't Be Soon Before Long (2007)
 Hands All Over (2010)
 Overexposed (2012)
 V (2014)
 Red Pill Blues (2017)

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Ban nhạc Mỹ
Ban nhạc pop
Ban nhạc thập niên 2000
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải World Music Awards
Nghệ sĩ của A&M Records
Nghệ sĩ của Interscope Records
Ban nhạc từ Los Angeles


title: Rismethus erinaceus

text:
Rismethus erinaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Rismethus


title: 11665 Dirichlet

text:
11665 Dirichlet (1997 GL28) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 4 năm 1997 bởi Paul G. Comba ở Prescott. It is one of very few asteroids located in the 2: 1 mean motion resonance with Sao Mộc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11665 Dirichlet

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Paul G. Comba
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Scioglyptis

text:
Scioglyptis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Vĩnh Thạnh (định hướng)

text:
Vĩnh Thạnh có thể là một số địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
 Huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
 Thị trấn Vĩnh Thạnh, huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
 Thị trấn Vĩnh Thạnh, huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
 Xã Vĩnh Thạnh, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Vĩnh Thạnh, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang
 Xã Vĩnh Thạnh, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp
 Xã Vĩnh Thạnh, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

Xem thêm
 Thị trấn Vĩnh Thạnh Trung, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang


title: Eoanthidium tricolor

text:
Eoanthidium tricolor là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Eoanthidium
Động vật được mô tả năm 1972


title: Hernani, Tây Ban Nha

text:
Hernani là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website  and Basque.
 HERNANI in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Basque, ,  and .
 Hernani

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Platycerium holttumii

text:
Platycerium holttumii là một loài dương xỉ lớn thuộc họ Dương xỉ (Polypodiaceae).

Mô tả
Lá phía trên to, không có cuống. Lá rủ, xẻ thùy, phân nhánh đôi nhiều lần, có thể dài đến 2 m. Cây có dáng đẹp nhờ dáng lá đặc sắc. Tuy nhiên, cây được ít người chơi, dùng làm cảnh.

Ổ bào tử ở mặt dưới phiến lá.

Phân bố
Phân bố rộng rãi ở vùng Đông Nam Á, ở Việt Nam có nhiều ở vùng Tây Nguyên, mọc phụ sinh trên các thân cây gỗ lớn ở Đồng Nai, Bình Phước, Lâm Đồng, Bình Thuận, Phú Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Cây Ổ rồng

Ô phượng
H


title: Melanoxanthus subhumeralis

text:
Melanoxanthus subhumeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|13}}

Melanoxanthus


title: Villejust

text:
Villejust là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là  người. Ước tính dân số năm 2005 là .

Danh xưng cư dân địa phương Villejust trong tiếng Pháp là Villejustiens.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: La Luisiana

text:
La Luisiana là một đô thị ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha năm 2005, đô thị này có dân số 4495 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
La Luisiana  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Sevilla