title: Hội đồng Anh

text:
Hội đồng Anh (tiếng Anh: British Council) là một tổ chức của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland chuyên môn trong lĩnh vực giáo dục và văn hóa quốc tế. Tổ chức này được đăng ký như là một tổ chức từ thiện ở Anh, Xứ Wales, và Scotland. Được chính thức thành lập vào năm 1934 với tên gọi là Ủy ban Anh Quốc về Quan hệ Ngoại Quốc, và được ban cho đặc quyền hoàng gia bởi Vua George VI vào năm 1940,

Lịch sử
Năm 1934, các quan chức của Bộ Ngoại giao Anh đã thành lập "Ủy ban Anh Quốc về Quan hệ Ngoại Quốc" (British Committee for Relations with Other Countries) để hỗ trợ giáo dục tiếng Anh ở nước ngoài, thúc đẩy văn hóa Anh và chống lại sự phát triển của chủ nghĩa phát xít. Cái tên này đã nhanh chóng trở thành "Hội đồng Anh về Quan hệ Ngoại Quốc" (British Council for Relations with Other Countries).

Từ năm 1936, tên tổ chức từ thiện này được chính thức rút ngắn thành Hội đồng Anh (British Council).

Hội đồng Anh mở bốn văn phòng đầu tiên tại Bucharest (România), Cairo (Ai Cập), Lisboa (Bồ Đào Nha) và Warszawa (Ba Lan) vào năm 1938. Văn phòng ở Bồ Đào Nha hiện vẫn đang hoạt động và là văn phòng lâu đời nhất trên thế giới.

Năm 1940, Vua George VI đã trao cho Hội đồng Anh một Hiến chương Hoàng gia để quảng bá "kiến thức rộng hơn về Vương quốc Anh và tiếng Anh ở nước ngoài và phát triển mối quan hệ văn hóa chặt chẽ hơn giữa Anh và các quốc gia khác".
Năm 1942, Hội đồng Anh tiến hành quảng bá văn hóa Anh ở nước ngoài. Phần âm nhạc của dự án là bản ghi âm các tác phẩm quan trọng gần nhất của các nhà soạn nhạc người Anh như Bản giao hưởng của E.J. Moeran trong G minor là tác phẩm đầu tiên được thu âm theo sáng kiến này, tiếp theo là các bản ghi âm của Walton Belshazzar's Feast", Bản hòa tấu piano của Bliss, Bản giao hưởng số ba của Bax và Giấc mơ của Gerontius'' của Elgar.

Vào tháng 8 năm 1944, sau khi Paris được giải phóng, Austin Gill được Hội đồng cử đi tái lập văn phòng ở Paris, nơi này đã sớm có các chuyến thăm của Công ty Old Vic, Julian Huxley và T. S. Eliot.

Năm 1946, Hội đồng Anh đã thu thập các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ các sản phẩm thủ công đang được thực hiện ở vùng nông thôn của Anh để tham gia 'Triển lãm Thủ công mỹ nghệ nông thôn Vương quốc Anh', mang đến Úc và New Zealand. Phần lớn bộ sưu tập đã được bán cho Bảo tàng Đời sống nông thôn Anh vào năm 1960 và 1961.

Năm 2007, Bộ Ngoại giao Nga ra lệnh cho Hội đồng Anh đóng cửa các văn phòng bên ngoài Moscow. Bộ ngoại giao Nga cáo buộc rằng họ đã vi phạm các quy định về thuế của Nga, một động thái mà các quan chức Anh tuyên bố là trả đũa việc trục xuất các nhà ngoại giao Nga của Anh bị cáo buộc liên quan đến vụ đầu độc Alexander Litvinenko. Điều này khiến Hội đồng Anh ngừng thực hiện tất cả các kỳ thi tiếng Anh ở Nga từ tháng 1 năm 2008. Đầu năm 2009, một tòa án trọng tài Nga phán quyết rằng phần lớn các yêu cầu thuế, trị giá 6,6 triệu USD, là không chính đáng.

Ngày 19 tháng 8 năm 2011, một nhóm người có vũ trang đã tấn công văn phòng Hội đồng Anh tại thủ đô Kabul của Afghanistan, giết chết ít nhất 12 người - không ai trong số họ là người Anh - và tạm thời chiếm lấy khu nhà. Tất cả những kẻ tấn công đã bị giết chết trong các cuộc phản công tự vệ bằng các lực lượng bảo vệ của khu nhà. Văn phòng Hội đồng Anh được chuyển đến khu vực Đại sứ quán Anh, vì hợp chất của Hội đồng Anh đã bị phá hủy trong vụ tấn công tự sát này.

Năm 2013, Hội đồng Anh tại Tripoli, Libya, đã bị nhắm bắn bởi một quả bom xe vào sáng ngày 23 tháng 4. Các nguồn tin ngoại giao đã báo cáo rằng "các máy bay ném bom đã bị thất bại khi chúng đang chuẩn bị đỗ một chiếc xe đã được lắp đặt trước cổng hỗn hợp". Vụ tấn công đã cố gắng xảy ra đồng thời với cuộc tấn công vào Đại sứ quán Pháp ở Tripoli cùng ngày khiến hai nhân viên an ninh Pháp bị thương, một người bị thương nặng và làm bị thương nhiều người dân ở các nhà lân cận. Một nhóm quân thánh chiến tự xưng là Lữ đoàn Mujahedeen bị nghi ngờ có thể liên kết với Al-Qaeda trong phái đạo Hồi Maghreb.

Địa điểm
Hội đồng Anh được tổ chức tại bảy vùng lãnh thổ.

Châu Mỹ
Hội đồng Anh có văn phòng đặt tại các quốc gia:
 Argentina
 Brasil
 Canada
 Chile
 Colombia
 Cuba
 Jamaica
 México
 Perú
 Trinidad và Tobago
 Hoa Kỳ
 Uruguay
 Venezuela
 Costa Rica

Đông Á
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
 Úc
 Campuchia
 Brunei
 Myanmar
 Hồng Kông
 Indonesia
 Nhật Bản
 Hàn Quốc
 Malaysia
 Philippines
 Singapore
 Đài Loan
 Thái Lan
 Việt Nam
 New Zealand

Liên minh châu Âu
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
 Áo
 Bỉ
 Bulgaria
 Croatia
 Síp
 Cộng hòa Séc
 Estonia
 Pháp
 Đức
 Hy Lạp
 Hungary
 Ireland
 Ý
 Latvia
 Malta
 Litva
 Hà Lan
 Ba Lan
 Bồ Đào Nha
 România
 Slovenia
 Slovakia
 Tây Ban Nha

Trung Đông và Bắc Phi
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
  Ai Cập
  Algeria
  Bahrain
  Iraq
  Jordan
  Kuwait
  Liban
  Libya
  Maroc
  Oman
  Palestine
  Israel
  Qatar
  Ả Rập Xê Út
  Syria
  Tunisia
  Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất
  Yemen

Nam Á
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
  Afghanistan
  Bangladesh
  Ấn Độ
  Nepal
  Pakistan
  Sri Lanka
Thư viện Hội đồng Anh tại Colombo, Sri Lanka tổ chức nhiều sự kiện khác nhau dành cho trẻ em.

Châu Phi cận Sahara
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
  Botswana
  Eritrea
  Ethiopia
  Ghana
  Kenya
  Maroc
  Mauritius
  Mozambique
  Namibia
  Nigeria
  Sénégal
  Sierra Leone
  Nam Phi
  Nam Sudan
  Sudan
  Tanzania
  Zambia
  Zimbabwe
 Rwanda
 Uganda

Châu Âu mở rộng
Hội đồng Anh có văn phòng tại:
  Albania
  Armenia
  Ireland
  Bosnia và Herzegovina
  Gruzia
  Israel
  Kazakhstan
  Kosovo
  Bắc Macedonia
  Montenegro
  Na Uy
  Serbia
  Thụy Sĩ
  Thổ Nhĩ Kỳ
  Ukraina
  Uzbekistan

Tổ chức
Hội đồng Anh là một tổ chức từ thiện được điều hành bởi một Hiến chương Hoàng gia Anh. Đây cũng là một công ty đại chúng và một cơ quan công quyền không điều hành (NDPB), được tài trợ bởi Văn phòng Ngoại giao và Liên bang. Trụ sở chính của nó nằm ngoài quảng trường Trafalgar, Luân Đôn. Chủ tịch của là Christopher Coleues, CEO là Sir Ciarán Devane và giám đốc điều hành là Adrian Greer.

Tổng thu nhập của Hội đồng Anh năm 2014-2015 là 973 triệu bảng Anh, chủ yếu được tạo ra từ 154,9 triệu bảng viện trợ nhận được từ Văn phòng Ngoại giao và Liên bang; 637 triệu bảng thu nhận từ phí và dịch vụ giảng dạy và thi cử; và 164 triệu bảng từ các hợp đồng.

Hội đồng Anh hoạt động tại hơn 100 quốc gia: thúc đẩy việc mở mang kiến thức rộng hơn liên quan về Vương quốc Anh và tiếng Anh; khuyến khích nâng cao hiểu biết và hợp tác về văn hóa, khoa học, công nghệ và giáo dục; thay đổi cuộc sống của những người khác thông qua các cách tiếp cận với giáo dục, kỹ năng, trình độ, văn hóa và xã hội của Vương quốc Anh; và thu hút những người có thể mang tính quan trọng đối với tương lai của Vương quốc Anh và gắn kết họ với văn hóa của Vương quốc Anh, các cơ hội được giáo dục và xã hội cởi mở, hiện đại, đa dạng của nó.

Trong năm 2014-2015, Hội đồng Anh đã chi ra 489 triệu bảng để phát triển về mảng nâng cao kiến thức rộng hơn về ngôn ngữ tiếng Anh; 238 triệu bảng khuyến khích hợp tác giáo dục và thúc đẩy sự tiến bộ của giáo dục; 155 triệu bảng cho năng lực xây dựng để thay đổi xã hội; 80 triệu bảng khuyến khích hợp tác về văn hóa, khoa học và công nghệ; và 10 triệu bảng cho công tác quản trị, các loại thuế và chi phí giao dịch.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 British Council - Learn English Kids
 Activity Maps
 IAESTE UK official website
 The British Council English Club
 British Council Vietnam

Video
 British Council Japan

Tổ chức thành lập năm 1934
Văn hóa Vương quốc Liên hiệp Anh
Tổ chức văn hóa quốc tế
Giáo dục tiếng Anh
Cơ quan tài trợ ở Vương quốc Anh
Thành lập năm 1934 tại Vương quốc Anh
Tổ chức xúc tiến văn hóa quốc gia


title: Gallerucida gloriosa

text:
Gallerucida gloriosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida


title: Vexillum sculptile

text:
Vexillum sculptile là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 1845


title: Protomelas spilopterus

text:
Protomelas spilopterus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Protomelas spilopterus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Protomelas


title: Schnakenbek

text:
Schnakenbek là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Schnakenbek có diện tích 13,02 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 842 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Chastre

text:
Chastre là một đô thị ở tỉnh Walloon Brabant. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006 Chastre có dân số 6.734 người. Tổng diện tích là 31,27 km² với mật độ dân số là 215 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của the municipality of Chastre

Local sites of political parties
 CDH - Centre Démocrate Humaniste - Section de Chastre
 ECOLO - Section de Chastre
 MR - Mouvement Réformateur - Section de Chastre
 PS - Parti Socialiste - Section de Chastre

Đô thị của Walloon Brabant


title: Sphecodes chaprensis

text:
Sphecodes chaprensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1927


title: Tramacastiel

text:
Tramacastiel là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 114 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Dò tia (đồ họa)

text:
Trong đồ họa máy tính, dò tia là kỹ thuật tạo ra một hình ảnh bằng cách dò đường đi của ánh sáng thông qua các điểm ảnh trên một mặt phẳng ảnh và mô phỏng hiệu ứng của nó khi tương tác với các vật ảo xung quanh. Kỹ thuật này có thể tạo ra những hình ảnh với độ chân thực cao và vượt trội hơn phương pháp kết xuất dạng quét dòng thông thường nhưng tiêu tốn nhiều hiệu năng máy tính. Do đó, phương pháp dò tia phù hợp nhất với việc kết xuất ảnh đòi hỏi một khối lượng thời gian lớn, như ảnh đồ hoạ máy tính tĩnh hoặc kỹ xảo điện ảnh nhưng lại kém phù hợp với việc kết xuất đồ hoạ thời gian thực như trong các trò chơi điện tử vì kỹ thuật này đòi hỏi một khoảng thời gian dài để kết xuất một khung hình. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, nhiều loại phần cứng máy tính đã được nâng cấp để tương thích với việc kết xuất đồ hoạ sử dụng thuật dò tia trong thời gian thực. Kĩ thuật này có khả năng mô phỏng nhiều loại hiệu ứng quang học, chẳng hạn như phản xạ và khúc xạ, tán xạ, và quang sai màu.

Khái lược về giải thuật

Dò tia quang học mô tả một phương pháp tạo ra ảnh trực quan được xây dựng trong môi trường đồ họa máy tính 3 chiều, với độ chân thực cao hơn các kỹ thuật như ray casting  hay quét dòng. Nó làm việc bằng cách dò một đường từ một con mắt tưởng tượng qua mỗi điểm ảnh trong một màn hình ảo, và tính toán màu sắc của các đối tượng thông qua đó.

Các cảnh trong phép dò tia được mô tả toán học bởi một lập trình viên hoặc một nghệ sĩ thể hiện trực quan (thường sử dụng những công cụ trung gian). Các cảnh cũng có thể kết hợp chặt chẽ các dữ liệu từ hình ảnh và mô hình ghi lại bởi các phương tiện ví dụ như máy ảnh kỹ thuật số.

Một cách điển hình, mỗi tia phải được kiểm tra sự giao nhau với một vài tập con của toàn bộ các đối tượng trên cảnh. Một khi đối tượng gần nhất được xác định, giải thuật sẽ ước lượng ánh sáng tới tại giao điểm khảo sát, xem xét tính chất vật liệu của đối tượng, và tổng hợp thông tin để tính toán màu sắc cuối cùng (chuẩn) của điểm ảnh tương ứng. Các giải thuật tổng thể cụ thể và các vật liệu phản xạ, khúc xạ có thể đòi hỏi nhiều tia hơn để lấp đầy cảnh.

Thoạt nghe thì có vẻ như phương pháp này hơi ngược lại với những gì trong tự nhiên, vì trong tự nhiên ánh sáng sẽ đi từ nguồn sáng, tương tác với các vật thể trong khung cảnh rồi mới vào ống kính camera. Tuy nhiên, nếu chúng ta dò tia sáng bắt đầu từ nguồn sáng, chúng ta không thể biết chắc liệu tia sáng đó có sẽ đi vào camera hay không. Trong khi nếu bắt đầu tia sáng từ camera thì chúng ta luôn biết chắc là tia sáng sẽ đi vào camera. Tuy nhiên một số hiện tượng quang học (như "tụ quang") rất khó có thể được mô phỏng lại nếu dùng phương pháp dò ngược này.

Bởi vậy, cách làm tắt được chọn trong phép dò tia với mục đích từ trước là những tia giao nhau trong khung nhìn. Sau một số tối đa các tia phản xạ hay một tia du hành đến một khoảng cách nhất định mà vẫn không cắt nhau, tia tạm ngừng du hành và giá trị của điểm ảnh tương ứng được cập nhật. Cường độ ánh sáng của điểm ảnh này được tính toán dùng một số các giải thuật, có thể bao gồm một số các phương pháp cổ điển cũng còn kết hợp với những kỹ thuật như độ phát xạ.

Mô tả chi tiết về phương pháp dò tia dùng giải thuật máy tính và căn nguyên của nó

Điều gì xảy ra trong tự nhiên

Trong tự nhiên, một nguồn sáng chiếu một tia sáng với lộ trình mà chung cuộc chạm tới một bề mặt phá vỡ tiến trình của nó. Có thể xem "tia" này như một luồng các quang tử du hành dọc theo cùng một đường đi. Trong chân không tuyệt đối tia này sẽ là một đường thẳng (bỏ qua hiệu ứng tương đối tính). Trong thực tế, bất kỳ tổ hợp nào của 4 thành phần có thể xảy ra với tia sáng này: sự hấp thụ, sự phản xạ, sự khúc xạ và sự phát huỳnh quang. Một bề mặt có thể phản xạ toàn bộ hoặc một phần các tia chiếu tới, theo một hay nhiều hướng khác nhau. Nó cũng có thể hấp thụ một phần tia sáng, dẫn tới kết quả làm giảm cường độ của các tia phản xạ hoặc/và khúc xạ. Nếu bề mặt có bất kỳ tính chất nào như trong suốt hoặc trong mờ, nó khúc xạ một phần của chùm tia vào trong chính nó theo một phương khác trong khi hấp thụ một vài (hoặc toàn bộ) của quang phổ (và có khả năng biến đổi màu). Ít phổ biến hơn, một bề mặt có thể hấp thụ một phần của ánh sáng và huỳnh quang để tái phát xạ ánh sáng với bước sóng dài hơn theo một phương ngẫu nhiên, mặc dù điều này thường rất hiếm đủ để nó có thể bị tách khỏi quá trình áp dụng vào các phần mềm kết xuất đồ họa trong thực tế. Giữa sự hấp thụ, phản xạ, khúc xạ và sự phát huỳnh quang, tất cả ánh sáng tới phải được tính đến, không được hơn. Một bề mặt không thể, trong một lúc, phản xạ 66% tổng lượng ánh sáng tới, và khúc xạ 50%, vì cả hai tiến trình sẽ làm thành tổng là 116%. Từ đây, các tia phản xạ hoặc/và khúc xạ có thể chạm tới các bề mặt khác, nơi các tính chất phản xạ, khúc xạ, hấp thụ và phát huỳnh quang lại một lần nữa ảnh hưởng tới sự tiến triển của các tia tới. Một vài trong số các tia này du hành theo quỹ đạo mà chúng chạm tới mắt chúng ta, là nguyên nhân khiến ta nhìn thấy cảnh vật và cũng phân phối cho ảnh chung cuộc của sự kết xuất.

Giải thuật phát tia

Giải thuật phát tịa đầu tiên được sử dụng cho kết xuất đồ họa đã được đề cập bởi Arthur Appel vào năm 1968. Ý tưởng đằng sau phát tia là bắn các tia từ mắt, mỗi tia cho một điểm ảnh, và tìm đối tượng gần nhất cản đường đi của tia đó – nghĩ về một ảnh như một cửa màn hình, với mỗi ô vuông trong màn hình là một điểm ảnh. Rồi cho mắt nhìn bình thường xuyên qua điểm ảnh đó. Sử dụng những tính chất của vật liệu và hiệu ứng của ánh sáng trong cảnh, giải thuật này có thể xác định được bóng đổ của các đổi tượng. Sự thừa nhận việc đơn giản hóa làm điều đó nếu một bề mặt lộ sáng, ánh sáng sẽ chạm tới bề mặt đó không bị vô hiệu hóa hoặc nằm trong vùng bóng đổ. Tương phản sáng tối của bề mặt được tính toán dựa trên các mô hình sáng tối đồ họa máy tính 3 chiều cổ điển. Một lợi ích mà ray casting đem lại vượt trên giải thuật quét dòng xưa cũ là khả năng của nó trong việc xử lý các bề mặt không phẳng và đặc khối, như hình nón và hình cầu. Nếu một bề mặt toán học có thể bị giao cắt bởi một tia, nó có thể được kết xuất bởi kỹ thuật ray casting. Những đối tượng phức tạp có thể được tạo bằng các kỹ thuật tạo mô hình đặc và được kết xuất một cách dễ dàng.

Phát tia dùng trong đồ họa máy tính đã được sử dụng lần đầu tiên bởi các nhà khoa học tại Công ty Toán học Ứng dụng, (MAGI) của Elmsford, New York, New York. Năm 1966, công ty được thành lập để thực hiện các tính toán nhiễm bức xạ cho Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ. Phần mềm của MAGI không chỉ tính toán làm thế nào tia gamma tương tác với một bề mặt (ray casting dùng cho quá trình bức xạ được hoàn thành vào những năm 1940), mà còn tính toán nó xuyên thủng và khúc xạ ra sao. Những nghiên cứu này giúp chính phủ xác định những ứng dụ quân sự cụ thể; thiết kế các phương tiện quân sự (các loại xe) sẽ bảo vệ các toán quân khỏi do thám bức xạ, thiết kế các phương tiện bay thám hiểm không gian. Dưới sự chỉ đạo của tiến sĩ Philip Mittelman, các nhà khoa học đã phát triển một phương pháp tạo ảnh sử dụng cùng một phần mềm giống hệt. Vào năm 1972, MAGI đã trở thành một studio hoạt họa (các dạng đồ họa động nói chung) thương mại. Studio này đã dùng phát tia để tạo các đoạn hoạt họa máy tính 3D cho các quảng cáo trên truyền hình, phim giáo dục và cuối cùng là các phim nổi bật khác – họ đã diễn hoạt rất nhiều trong bộ phim Tron sử dụng duy nhất ray casting. MAGI đã rời khỏi thị trường năm 1985.

Giải thuật dò tia

Nghiên cứu quan trọng tiếp theo đã xuất hiện bởi Turner Whitted vào năm 1979. Các giải thuật trước đây phát tia từ mắt vào cảnh, nhưng các tia không còn bị dò theo nữa. Whitted đã tiếp nối tiến trình đó. Khi một tia tiếp xúc một bề mặt, nó có thể khởi tạo ra ba loại tia khác nhau: phản xạ, khúc xạ, và bóng đổ. Một tia bị phản xạ tiếp tục theo phương của phản xạ gương từ một bề mặt sáng bóng. Sau đó nó giao cắt với các đối tượng trong cảnh; đối tượng gần nhất mà nó giao cắt là thứ được thấy trong sự phản chiếu. Các tia phản xạ du hành xuyên qua vật liệu trong suốt hoạt động theo cách tương tự, sự khác biệt thêm vào là một tia bị khúc xạ có thể vào hoặc ra khỏi vật liệu. Để trách việc phải dò theo xa hơn nữa toàn bộ các tia trong cảnh, một tia tạo bóng được dùng để kiểm tra xem liệu về mặt nào đó có hiển thị trước ánh sáng. Một tia chạm một bề mặt tại vài điểm. Nếu bề mặt tại điểm này lộ sáng, một tia (đối với máy tính, một phân đoạn) được dò giữa giao điểm này và nguồn sáng. Nếu có bất kỳ đối tượng đặc nào chiếm vị trí giữa 2 điểm này, bề mặt nằm trong bóng đổ và ánh sáng không được phân phối tới nó. Lớp mới này của tính toán tia thêm vào hiệu quả chân thực cho ảnh tạo bởi phép dò tia.

Ưu điểm so với các phương pháp khác
Sự phổ biến của phép dò tia nảy sinh từ nền tảng của nó trong sự mô phỏng thực tế của ánh sáng vượt qua các phương pháp khác (như quét dòng hay ray casting). Các hiệu ứng như phản xạ và bóng đổ, khó mô phỏng dùng các giải thuật khác, lại là kết quả tự nhiên của giải thuật dò tia. Tương đối đơn giản để thực hiện mà lại có những kết quả trực quan mềm dẻo dễ tùy chỉnh, phép dò tia thường được mô tả như một pha đột phá đầu tiên vào lập trình đồ họa. Sự độc lập về mặt tính toán của mỗi tia làm cho phép dò tia phải tuân thủ quá trình đa nhiệm hóa .

Một ưu điểm khạc, rất dễ đổi phép chiếu của ảnh bằng đổi phương pháp phát tia. Phổ biến nhất là phép chiếu phối cảnh, phát tia đều từ máy quay phim đến mốt mặt phẳng. Nhưng cũng có thể phát tia đều trên một phần bê mặt của hình cầu gỏi phép chiếu toàn cảnh và phát tia songๆ cho được tạo ảnh phép chiếu trực giao (trong lớp cộng nghệ 11 gọi phép chiếu trục đo).

Nhược điểm
Một nhược điểm rất nghiêm trọng của phương pháp dò tia là hiệu năng. Các giải thuật quét dòng và các giải thuật khác sử dụng dữ liệu gắn kết chặt chẽ để chia sẻ gánh nặng tính toán giữa các điểm ảnh, trong khi dò tia luôn thực hiện tiến trình mới, đối đãi (về mặt tính toán) với mỗi tia một cách độc lập. Tuy nhiên, sự riêng rẽ này mang lại một lợi thế, khả năng bắn nhiều tia hơn vào cảnh để thực hiện khử răng cưa và nâng cao chất lượng ảnh khi cần thiết.
Mặc dù nó quán xuyến được sự phản xạ tương hỗ và các hiệu ứng quang học như khúc xạ một cách chính xác, theo truyền thống mà nói phương pháp dò tia không nhất thiết phải thật như ảnh chụp. Chất lượng thực như ảnh chụp xuất lộ khi phương trình kết xuất đồ họa là tương đối suýt soát hoặc đã hoàn thành. Thực hiện phương trình kết xuất đem lại chất lượng thực, cũng như cái cách phương trình đó bao quát các hiệu ứng vật lý về sự lan truyền và tương tác của ánh sáng với vật thể. Tuy nhiên, điều này thường không thể thực hiện được với những máy móc theo yêu cầu. Sự chân thực của các phương pháp kết xuất, do đó mà phải được ước lượng như một dạng gần đúng của phương trình, và trong trường hợp của phương pháp dò tia, nó không cần phải thực ở mức độ cao nhất. Các phương pháp khác, bao gồm ánh xạ quang tử, được dựa trên phép dò tia cho những đường đi cụ thể của tia, sẽ đem lại kết quả tốt hơn nhiều.

Nghịch đảo hướng các tia có giao điểm với nhau trong cảnh
Tiến trình bắn các tia từ điểm quan sát (mắt) tới nguồn sáng để tạo hình ảnh thỉnh thoảng được gọi là phép dò tia giật lùi, bởi vì nó ngược lại chiều du hành của các quang tử trong thực tế. Tuy nhiên, có sự lẫn lộn, mập mờ trong thuật ngữ chuyên ngành này. Phép dò tia trước đây luôn bắt đầu từ mắt, và được nghiên cứu từ lâu bởi James Arvo sử dụng thuật ngữ phép dò tia giật lùi để cho thấy nó được ưu ái hơn so với việc bắn các tia từ nguồn sáng và tính toán kết quả. Như vậy, nó hoàn toàn phân biệt giữa dựa trên mắt với dựa trên nguồn sáng trong phép dò tia.

Trong khi tính toán chiếu sáng trực tiếp nhìn chung tốt nhất là sử dụng phép dò tia dựa trên điểm quan sát, những hiệu ứng gián tiếp cụ thể có thể được bổ sung vào bằng tính toán tia đi ra từ nguồn sáng. Tụ quang là những mảng sáng gây ra bởi sự tập trung ánh sáng từ một diện tích phản xạ lớn vào một vùng nhỏ gần diện tích bề mặt khuếch tán. Một giải thuật tính toán tia trực tiếp từ nguồn sáng vào các đổi tượng phản xạ, dò quỹ đạo tới mắt của chúng, sẽ là giải pháp tốt hơn để mô phỏng hiện tượng này. Sự tích hợp cả dò tia dựa trên điểm quan sát cũng như nguồn sáng thường được biết tới dưới cái tên phương pháp dò tia thuận nghịch, trong đó mỗi quỹ đạo đều được thăm dò theo cả hai hướng đi từ mắt và đi từ nguồn sáng, rồi các quỹ đạo được nối lại bằng cách liên kết các tia.

Phương pháp ánh xạ quang tử là một phương pháp khác cũng sử dụng cả dò tia dựa trên điểm quan sát và dựa trên nguồn sáng; trong pha tính toán ban đầu, các quang tử năng lượng được dò dọc theo các tia từ nguồn sáng nên để tính toán một ước lượng về thông lượng bức xạ như một chức năng của không gian 3 chiều (quang tử tương ứng định vị chính nó). Trong pha tính toán tiếp theo, các tia được dò từ mắt vào cảnh để xác định những mặt hiển hiện, và họa đồ quang tử được dùng để ước lượng kết quả chiếu sáng tại các điểm trên bề mặt lộ sáng. Lợi ích của phép ánh xạ quang tử so với phép dò tia thuận nghịch là ở khả năng đạt tới số lượng quang tử đáng kể được sử dụng lại cho tính toán, giảm công việc tính toán, với cái giá là làm kết quả bị thiên lệch theo dạng thống kê.

Một vấn đề phụ xuất lộ khi phải đi xuyên qua một khe hở rất nhỏ để chiếu sáng toàn cảnh (xem xét một căn phòng tối, với một cách cửa khép hờ hướng ra một căn phóng khác sáng trưng ánh điện), hoặc một cảnh với tất cả các điểm không tia nhìn trực tiếp tới bất cứ nguồn sáng nào (như với ceiling-directed light fixtures or torchieres). Trong những trường hợp đó, chỉ một phần rất nhỏ của các quỹ đạo tia sáng mới cung cấp năng lượng; phương pháp truyền tải ánh sáng Metropolis là một phương pháp bắt đầu với sự tìm kiếm ngẫu nhiên một quỹ đạo trong không gian, và khi các quỹ đạo cung cấp năng lượng được tìm thấy, tái sử dụng những thông tin này bằng cách khám phá những khoảng không kế cận các tia.

Giải thuật: quá trình dò tia đệ quy cổ điển
 Cho mỗi điểm ảnh trên hình {
     Tạo tia từ điểm quan sát xuyên qua điểm ảnh tương ứng
     Nhập giá trị đầu vào t_GầnNhất cho tới VÔ_CỰC và ĐốiTượngGầnNhất bằng NULL

     Cho mọi đối tượng trong cảnh {
         Nếu tia giao cắt với đối tượng {
             Nếu t của giao điểm ít hơn t_GầnNhất {
                 Đặt t_GầnNhất là t của giao điểm
                 Đặt ĐốiTượngGầnNhất tới đối tượng này
             }
         }
     }

     Nếu ĐốiTượngGầnNhất là NULL {
         Lấp đầy điểm ảnh này với màu phông nền
     } Nếu không {
         Bắn ra một tia cho mỗi nguồn sáng để kiểm tra bóng đổ
         Nếu bề mặt là phản xạ, tạo tia phản xạ: trả về
         Nếu bề mặt là trong suốt, tạo tia khúc xạ: trả về
         Dùng ĐốiTượngGầnNhất và t_GầnNhất để tính toán hàm bóng đổ.
         Lấp đầy điểm ảnh này với kết quả của hàm tính toán bóng đổ.
     }
 }

Bên tay phải là một hình ảnh trình diễn một VD đơn giản về 1 quỹ đạo của tia được tạo ra một cách đệ quy từ camera (hoặc mắt) tới nguồn sáng sử dụng giải thuật trên. Một bề mặt khuếch tán tia sáng ra mọi hướng.

Đầu tiên, một tia được tạo tại điểm quan sát và được dò theo đường xuyên qua điểm ảnh vào đến cảnh, nơi nó chạm một bề mặt tán xạ. Từ bề mặt đó giải thuật khởi tạo đệ quy một tia phản xạ mà tia đó được dò qua cảnh, nơi nó lại chạm phải một bề mặt tán xạ khác. Cuối cùng, tia phản xạ khác lại được khởi tạo và dò theo cảnh, nơi nó tiếp xúc với nguồn sáng và bị hấp thụ. Màu sắc của điểm ảnh giờ đây phụ thuộc vào màu sắc của bề mặt tán xạ đầu tiên, bề mặt kế tiếp cùng với màu của ánh sáng phát ra từ nguồn sáng. Ví dụ như nguồn sáng phát ánh sáng trắng và 2 bề mặt kia màu xanh dương thì kết quả màu của điểm ảnh tương ứng là xanh dương.

Thời gian thực
Công trình thực tế đầu tiên về một trình dò tia "thời gian thực" đã được công nhận năm 2005 tại hội thảo đồ họa máy tính SIGGRAPH dưới dạng các công cụ REMRT/RT phát triển năm 1986 bởi Mike Muuss dành cho hệ thống tạo mô hình khối đặc BRL-CAD. Công khai đầu tiên năm 1987 ở USENIX, trình dò tia BRL-CAD là bản thực tế đầu tiên được biết đến như một hệ thống dò tia phân phối theo mạng song song đạt tới vài khung hình một giây tính theo hiệu năng kết xuất hình ảnh. Hiệu năng này đạt được bằng cách tạo hiệu ứng đòn bẩy trên hệ thống kết xuất đồ họa LIBRT vừa được tối ưu hóa cao vừa độc lập với các nền tảng hệ điều hành trong BRL-CAD và bằng cách dùng hình học hoàn hảo khối đặc CSG trên hàng loạt máy tính song song chia sẻ bộ nhớ qua một mạng tiện nghi. Chương trình dò tia của BRL-CAD, bao gồm các công cụ REMRT/RT, được tiếp tục phát triển tới ngày nay dưới dạng phần mềm mã nguồn mở.

Từ đó trở đi, có những nỗ lực đáng ghi nhận và các nghiên cứu nhằm ứng dụng dò tia trong chế độ thời gian thực cho nhiều mục đích khác nhau trên một cấu hình máy để bàn riêng biệt. Các mục đích này bao gồm các ứng dụng đồ họa 3 chiều có tính tương tác như các đoạn mẫu sản phẩm, máy tính và trò chơi điện tử, và kết xuất ảnh đồ họa. Một số phần mềm dò tia 3D đã được phát triển bởi những lập trình viên tạo mẫu từ cuối những năm 1990.

Dự án OpenRT bao gồm một lõi phần mềm đã được tối ưu hóa cao độ sử dụng phương pháp dò tia dựa trên OpenGL-giống như API theo cách cung cấp một sự thay thế cho rasterisation dựa trên cơ sở cách tiếp cận tương tác 3D đồ họa. Phần cứng phục vụ dò tia, chẳng hạn như một đơn vị xử lý tia đã được phát triển ở Đại học Saarland, được thiết kế để tăng tốc một vài tác vụ tính toán nặng nề của phương pháp dò tia. Ngày 16 tháng 3 năm 2007, Đại học Saarland giới thiệu thực nghiệm đầu tiên của chương trình dò tia hiệu suất cao cho phép trò chơi máy tính đạt hiệu quả xử lý dò tia cao trong khi không ngốn nhiều tài nguyên hệ thống.

12 tháng 6 năm 2008, Intel giới thiệu trò chơi Enemy Territory: Quake Wars sử dụng phép dò tia cho công đoạn kết xuất đồ họa, chạy ở độ phân giải HD cơ bản (720px). Trò chơi ETQW hoạt động ở mức 14-29 khung hình một giây. Bản giới thiệu này chạy trên một hệ thống Tigerton 16-nhân (4 khe cắm, 4 nhân) tốc độ 2.93 GHz.

Tại SIGGRAPH 2009 Nvidia thông báo về OptiX, một API (Application Programing Interface - Giao diện lập trình ứng dụng) dành cho dò tia thời gian thực trên các bộ xử lý đồ họa của Nvidia (GPU). API exposes seven programmable entry points within the ray tracing pipeline, cho phép tùy biến camera, các giao điểm nguyên thủy của tia, định dạng vật liệu, bóng, v.v...

Ví dụ
Như một chứng minh của các nguyên lý được bao hàm trong phương pháp dò tia, ta hãy xem xét làm thế nào một CM tìm được giao điểm giữa tia và một mặt cầu.
Trong phép biểu diễn vectơ, phương trình mô tả mặt cầu với tâm  và bán kính  là

Bất kỳ điểm nào trên tia xuất phát từ điểm  theo phương  (ở đây  là một vectơ đơn vị) có thể được viết dưới dạng

trong đó  là khoảng cách giữa  và . Trong bài toán của chúng ta, ta biết , ,  (VD: vị trí của một nguồn sáng) và , và ta cần tìm . Cho nên, thế  vào phương trình mặt cầu ở trên ta có:

Ta  cho đơn giản hóa; ta được

Biết được d là một vectơ đơn vị cho phép ta sử dụng dạng giản hóa dưới:

Phương trình bậc hai này có các nghiệm sau:

Hai giá trị của  tìm thấy sau khi giải phương trình này là hai thành phần mà  là các điểm nơi tia giao cắt mặt cầu.

Nếu một (hoặc cả hai) trong số chúng có giá trị âm, thì các giao điểm không nằm trên tia mà trên nửa đường thẳng đối nghịch, còn nếu biệt thức mang giá trị âm, thì tia không giao cắt với mặt cầu. Thực nghiệm t phải lớn hơn 0 một chút gì vấn đề tròn số khi tính nghiệm.

Ta giả sử còn ít nhất một giải pháp tích cực, và coi  là phần tử tối thiểu. Thêm vào đó, ta giả sử mặt cầu là đối tượng gần nhất trong cảnh của chúng ta giao cắt các tia, điều đó làm nên vật liệu phản xạ. Ta cần tìm trong phương nào tia sáng bị phản xạ. Định luật về phản xạ cho biết góc tới bằng góc phản xạ, tia tới đối xứng với tia phản xạ qua pháp tuyến bề mặt của mặt cầu.

Pháp tuyến tới mặt cầu được cho bởi PT:

với  là giao điểm đã tìm thấy trước đó. Hướng phản xạ có thể tìm thấy bằng một phép đối xứng của  với pháp tuyến , là

Vì thế tia phản xạ được biểu diễn bằng PT:

Giờ chúng ta chỉ cần tính toán giao điểm của tia sau cùng với trường nhìn, để có được điểm ảnh mà tia sáng phản xạ của chúng ta sẽ chiếu tới. Cuối cùng, điểm ảnh này được đặt một màu sắc gần đúng, tính cả ảnh hưởng từ màu của nguồn sáng nguyên thủy cũng như màu sắc của mặt cầu có liên quan trong quá trình phản xạ các tia.

Đây đơn thuần là nội dung toán học liên quan đến giao điểm của đường thẳng với mặt cầu và sự xác định tiếp sau đó màu sắc của điểm ảnh được tính toán. Tất nhiên là còn xa mới mô tả đầy đủ tiến trình dò tia, nhưng chứng minh này được coi là ví dụ cho giải thuật này.

Phần mềm

 3Delight
 Appleseed
 Autodesk 3ds Max
 Autodesk Maya
 Anim8or
 Aqsis
 ASAP
 Blender
 Brazil r/s
 BRL-CAD
 Bryce
 Cinema 4D
 form•Z RenderZone Plus
 Gelato
 Holomatix Rendition
 Imagine 3D
 Indigo Renderer
 Kerkythea

 LuxRender
 LightWorks
 Manta Interactive Ray Tracer
 Maxwell render
 Mental ray
 Modo
 OptiX
 Picogen
 Pixie
 PhotoRealistic RenderMan
 POV-Ray
 Radiance
 Real3D
 Realsoft3D
 Sunflow
 TurboSilver
 V-Ray
 YafRay

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Các bài hướng dẫn về phép dò tia trong kết xuất đồ họa 3D  - Các bài hướng dẫn về phép dò tia và các kỹ thuật kết xuất đồ họa kèm theo mã nguồn.
 Phép dò tia là gì?  - Một bài hướng dẫn đang tiếp tục viết về dò tia chia làm nhiều phần đi từ đơn giản đến nâng cao.
 Phương pháp dò tia và trò chơi điện tử - Một năm nhìn lại  - Ý kiến của Daniel Pohl về lợi ích của phép dò tia cho phát triển trò chơi máy tính.
 Dò tia tương tác: Sự thay thế của rasterization?   – luận đề về phương pháp dò tia thời gian thực và trạng thái của nó vào tháng 12 năm 2006
 Các trò chơi sử dụng phương pháp dò tia.
 SSRT  – Mã nguồn mở C++ cho phương pháp dò tia/dò quỹ đạo Monte-carlo (hỗ trợ GI) - được viết với sự đơn giản và dễ hiểu trong ý tưởng.
 Một loại các hướng dẫn thực hiện một trình dò tia dựa trên C++
 So sánh liên quan tới phép dò tia trên mạng – các chủ đề tĩnh và động/hoạt họa.
 Quake 4 Raytraced by Daniel Pohl  – Tin tốt về mặt tiềm tàng cho trò chơi ứng dụng dò tia thời gian thực.
 Phép dò tia: Một ví dụ Java đơn giản và mã nguồn mở  - ví dụ Java đơn giản và mã nguồn mở hỗ trợ cho sinh viên ngành Khoa học máy tính.
 Chương trình dò tia JavaScript - Một chương trình dò tia nhỏ và đã được tối ưu hóa để vẽ lên bề mặt vải (không hoạt động trong Internet Explorer)
 cray - Một chương trình dò tia khác Clojure

3D computer graphics
Virtual reality
Computer graphics algorithms
Thực tế ảo
Đồ họa 3D
Đồ họa máy tính
Quang hình


title: Myristica devogelii

text:
Myristica devogelii là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica devogelii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Indonesia
devogelii
Thực vật dễ tổn thương


title: Gnome BitTorrent

text:
GNOME BitTorrent là một trình khách có sẵn trong các phiên bản của giao diện người dùng GNOME. Nó rất dễ để sử dụng và tích hợp chặt chẽ với hệ điều hành *nix. Nhưng nó có một nhược điểm là rất ít tính năng như tính năng hàng đợi và thiếu nhiều thông tin chi tiết về tệp đang tải.

Xem thêm
So sánh các phần mềm BitTorrent

Tham khảo

GNOME
Trình khách BitTorrent tự do


title: Kurtziella cyrene

text:
Kurtziella cyrene là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

cyrene


title: Nola confusalis

text:
The Least Black Arches (Nola confusalis) là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, phía đông đến miền đông châu Á và Nhật Bản.

Sải cánh dài 16–18 mm. Con trưởng thành bay từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 6 làm một đợt in miền tây Europe.

The larvae mainly feed nhiều loại cây rụng là và bụi, bao gồm Tilia và Quercus ilex.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lepidoptera of Belgium
UKmoths

Nola


title: Quận Bullock, Alabama

text:
Quận Bullock là một quận thuộc tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ.
Quận được đặt tên theo Đại tá Edward C. Bullock, con cháu của đại tá Bullock có nữ diễn viên phim điện ảnh Mỹ, Sandra Bullock. Tính đến năm 2000 dân số là 11.714 người. Trong năm 1867, Springs Union được chọn là quận lỵ. Một Trung tâm Giáo dục Quốc gia Thống kê báo cáo phát hành vào tháng 1 năm 2009 cho thấy Bullock Quận có tỷ lệ mù chữ cao nhất ở Alabama với mức 34 phần trăm.

Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 626 dặm vuông (1,621.3  km²), trong đó 625 dặm vuông (1,618.7  km²) là đất và 1 dặm vuông (2,6  km²) (0,17%) là diện tích mặt nước. Quận này nằm trong phần phía đông nam của nhà nước, trong khu vực đồng cỏ. Ridge Chunnennuggee chạy qua trung tâm của quận.

Tham khảo

Quận của Alabama


title: 16121 Burrell

text:
16121 Burrell (1999 XD66) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16121 Burrell

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Ulaanbaatar

text:
Ulaanbaatar (phiên âm: U-lan-ba-ta, , chữ Mông Cổ: , chuyển tự: Ulaghanbaghator; phiên âm IPA: , nghĩa là "chiến binh Đỏ") là thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất của Mông Cổ. Với vị thế là một đô thị trực thuộc trung ương, thành phố không thuộc bất kỳ một tỉnh nào, và có dân số là 1,3 triệu người vào năm 2014, gần bằng một nửa tổng dân số cả nước.

Nằm tại phía bắc của miền trung Mông Cổ, thành phố có độ cao  trên một thung lũng nằm bên sông Tuul. Ulaanbaatar là trung tâm văn hóa, kinh tế và tài chính của toàn bộ đất nước Mông Cổ. Thành phố cũng là trung tâm của mạng lưới đường bộ tại Mông Cổ, và có thể kết nối với cả Đường sắt xuyên Siberi của Nga và hệ thống đường sắt Trung Quốc.

Thành phố được hình thành từ năm 1639 với vai trò là một trung tâm tu viện Phật giáo và di chuyển dần cùng với những người dân du mục. Năm 1778, thành phố được hình thành một cách cố định tại địa điểm hiện nay, nơi hợp lưu của hai dòng sông Tuul và Selbe. Trước đó thành phố đã thay đổi vị trí 28 lần, mỗi địa điểm trước đó đều được chọn lựa một cách kỹ lưỡng. Trong thế kỷ 20, Ulaanbaatar đã phát triển thành một trung tâm sản xuất của Mông Cổ. Ulaanbaatar là thành viên của Mạng lưới các thành phố lớn châu Á 21. Trang web chính thức của thành phố liệt kê Seoul, Moskva, Hohhot, Sapporo và Denver là các thành phố kết nghĩa.

Tên gọi

Ulaanbaatar trước đó đã từng mang nhiều tên gọi trong lịch sử. Từ 1639 đến 1706, thành phố được gọi là Urga (, Örgöö, "Cư trú"), và từ năm 1706 đến 1911 với tên gọi Kuren (Хүрээ, Xüree, "Lều"), Da-Kuren (Даа Хүрээ, Daa Xüree, từ , đại, chuyển tự của , Ix Xüree, "Trại Lớn"), hoặc Kulun ( Khố Luân, chuyển tự của Xüree). Thành phố được gọi là Bogdiin Khuree (Богдийн Хүрээ, Bogdiĭn Xüree, "Lều Thánh" hay "Tu viện vĩ đại của khả hãn") trong bài dân ca "Tôn kính Bogdiin Khuree".

Sau khi Mông Cổ độc lập vào năm 1911, cả chính quyền thế tục và cung điện của Bogd Khan đều đổi tên thành phố thành Niĭslel Xüree (Нийслэл Хүрээ, "Lều Thủ đô").

Năm 1924, thành phố trở thành thủ đô của nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ mới được thành lập, tên của thành phố được đổi thành Ulaanbaatar (Улаанбаатар, Ulaanbaatar, nghĩa là "Anh hùng Đỏ") để tỏ lòng kính trọng đối với anh hùng dân tộc Mông Cổ Damdin Sükhbaatar, người đã kề vai sát cánh với Hồng quân Liên Xô giải phóng Mông Cổ khỏi sự chiếm đóng của Trung Quốc và chống lại quân đội xâm lược của Roman von Ungern-Sternberg, tượng của ông nay vẫn được đặt tại quảng trường trung tâm thủ đô. Trong phiên họp của Đại dân tộc Khuraldaan đầu tiên của Mông Cổ năm 1924, đa số đại biểu bày tỏ mong muốn đổi tên thành phố thủ đô thành Baatar Khot ("Thành phố anh hùng"). Tuy nhiên, dưới áp lực của Turar Ryskulov, một nhà hoạt động Liên Xô của Quốc tế Cộng sản, thành phố được đặt tên là Ulaanbaatar Khot ("Thành phố của anh hùng đỏ").

Ở châu Âu và Bắc Mỹ, Ulaanbaatar tiếp tục được gọi chung là Urga hoặc Khure cho đến năm 1924. Do ảnh hưởng lâu dài của Liên Xô tại Mông Cổ, tên gọi Ulan Bator chuyển tự từ tiếng Nga (, Ulan-Bator) đã trở thành tên gọi thông dụng của thành phố trong nhiều ngôn ngữ. Cách viết tên thành phố trong chữ cái tiếng Nga khác với trong chữ cái tiếng Mông Cổ là do liên quan đến các vấn đề về định nghĩa phát âm, và chữ cái Kirin mới chỉ được giới thiệu tại Mông Cổ 17 năm sau khi mước này giành được độc lập. Với người Mông Cổ, thành phố có biệt danh là Aziĭn Cagaan Dagina (Азийн Цагаан Дагина, "Nàng tiên Trắng [Dakini của châu Á") vào cuối thế kỷ 20. Tại Mông Cổ ngày nay, thành phố đôi khi được gọi một cách châm biếm là Utaanbaatar (Утаанбаатар, "Anh hùng Sương khói") do có sương mù dày đặc vào mùa đông.

Lịch sử

Thời tiền sử
Con người đã bắt đầu tới định cư tại nơi là Ulaanbaatar ngày nay từ thời đại đồ đá cũ thấp. Nhà khảo cổ học Alexey Okladnikov đã làm việc từ năm 1949 và đến năm 1960 ông đã phát hiện ra nhiều di chỉ từ thời đồ đá cũ trên các ngọn núi Bogd Khan Uul, Buyant-Ukhaa và Songinokhairkhan. Đến năm 1962 nhiều dụng cụ từ thời đồ đá cũ khác nhau đã được tìm thấy tại núi Songinokhairkhan và núi Buyant-Ukhaa (23 dụng cụ bằng đá) và các học giả cho rằng các dụng cụ này có niên đại từ 300.000 năm đến 40.000-12.000 trước. Okladnikov phát hiện ra các di chỉ từ thời đồ đá cũ cao (40.000-12.000 năm trước) ở góc đông nam của đồi Zaisan Hill ở phía bắc núi Bogd Khan Uul. Byambyn Rinchen cho rằng đây là một nguồn cảm hứng cho cuốn truyện thời tiền sử của ông mang tên Zaan Zaluudai. Những người sống ở Thời đại đồ đá cũ cao đã đi săn voi ma mút và tê giác lông mịn, xương của hai loài này được tìm thấy nhiều tại khu vực xung quanh Ulan Bator.

Trước năm 1639

Các bức vẽ trên đá màu vàng nhạt từ thời đại đồ đồng (3000 năm trước) đã được tìm thấy tại hẻm núi Ikh Tenger Gorge ở mặt phía bắc của núi Bogd Khan Uul đối diện với thành phố. Các bức vẽ mô tả con người, ngựa, đại bàng và các hình vẽ trừu tượng như đường nằm ngang và hình vuông lớn có một trăm chấm nhỏ bên trong. Các lối vẽ tương tự trong thời kỳ này cũng xuất hiện tại Gachuurt ở phía tây của thành phố, cũng như tại tỉnh Khövsgöl và ở miền nam Siberi, chỉ dấu của một sự tương đồng với văn hóa du mục nam Siberi. Núi Bogd Khan Uul gần như chắc chắn đã là một địa điểm thờ cúng tôn giáo quan trọng của những cư dân thời đó.

Phía bắc Ulan Bator có các ngôi mộ hoàng gia Hung Nô rất lớn và đã 2000 năm tuổi. Một ngôi mộ Hung Nô cũng được tìm thấy tại quận Chingeltei thuộc nội thành. Nằm bên bờ dòng sông thiêng Tuul ("Khatun Tuul" hay Nữ hoàng Tuul trong truyền thuyết), khu vực Ulan Bator nằm bên trong phạm vi của các đế chế du mục như Hung Nô (209BC-93AD), Tiên Ti (93AD-4th century), Nhu Nhiên (402-555), Đột Quyết (555-745), Hồi Hột (745-840), Khiết Đan (907-1125) và Đế quốc Mông Cổ (1206–1368). Tại quận Nalaikh District có bức bia Tonyukuk (thôn dục cốc) (khoảng năm 697 SCN) khắc chữ Run của người Turk (Thổ). Câu khắc này dài và nó có giá trị lưu ý rằng ở đây người ta có thể tìm thấy một người được gọi là "Khiết Đan" vốn là một người nói tiếng Mông Cổ ở phía đông. Một bia Kurgan (balba) hay tượng người cổ đã được lựa chọn để hình thành thành phố từ năm 1778 và vị trí thành phố hiện nay và được coi là một địa điểm thành lập long trọng (Shav). Một con rùa đá hiện đại nay nằm trên đỉnh của balbal cổ gần quảng trường Sukhbaatar ở trung tâm thành phố.

Vương Hãn của bộ lạc Khắc Liệt, một quốc vương Thiên chúa giáo Nestoria (Thiên chúa giáo Đông), đã tuyên bố rằng ông có cung điện tại đây (Rừng Đen của Sông Tuul) và ngăn cấm săn bắn trên ngọn núi thánh Bogd Uul. Các tàn tích của cung điện này (15x27 mét với một cửa hướng về phía nam) được tìm thấy tại khu vực quận Songinokhairkhan vào năm 1949 và được D.Navaan kahi quật vào năm 2006. Cung điện xây bằng gạch này chịu ảnh hưởng của kiến trúc Trung Hoa, cũng được gọi là Đệ Tam Cung điện của Thành Cát Tư Hãn hay cung Yesui Khatun, là nơi Thành Cát Tư Hãn sóng cùng Yesui Khatun trước khi tấn công Đảng Hạng năm 1226. Năm 1984, một ngôi mộ có nhiều của cải từ thế kỷ 13 của một người 50-60 tuổi, cao 175 cm với một dây lưng trang trí bằng vàng đã được khai quật tại Dadart Uul thuộc khu vực núi Songinokhairkhan. Một bức khắc trên đá đơn giản từ thế kỷ 13 kể về một phụ nữ Mông Cổ cùng chiếc mũ Mông Cổ đặc trưng đã được tìm thấy tại núi Bogd Khan Uul. Hãn Abtai Sain được cho là đã tôn thờ ngọn núi vào thế kỷ 16. Một sứ thần nhà Thanh đã viết một thư tịch nói về chuyến đi của ông qua khu vực này vào năm 1712, trong đó những người tùy tùng đã nghỉ ngơi và đã bắt được 10 tới 12 con cá hồi và cá chó trên dòng sông trong khi một người khác đã giết được một con hươu bằng một phát súng. Ông cũng miêu tả cảnh thiên nhiên "dồi dào và phong phú" xung quanh một dãy núi mà có thể là núi Songino Khairkhan ngày nay.

Tu viện di động

Được thành lập năm 1639 và ban đầu là một tu viện kiểu yurt (lều tròn truyền thống của Mông Cổ), Ulan Bator, khi đó được gọi là Örgöö (cung-yurt), đầu tiên nằm gần hồ Shireet Tsagaan nằm ở phía đông của thủ đô đế quốc Mông Cổ Karakorum, nay thuộc Övörkhangai, cách địa điểm thủ đô hiện nay 230 km, và chủ yếu dùng để làm nhà ở cho Jebtsundamba Khutughtu (người đứng đầu dòng Phật giáo Cách-lỗ phái tại Mông Cổ) đầu tiên tên là Zanabazar. Zanabazar trở về Mông Cổ từ Tây Tạng năm 1651 và thành lập bảy aimag (các bộ phận tu viện) ở Urga, sau đó thành lập thêm bốn tu viện nữa.

Với vai trò là một khu vực gắn với tu viện động, thành phố thường "di chuyển" tới những địa điểm khác nhau dọc theo các sông Selenge, Orkhon và Tuul. Trong chiến tranh Dzungar vào cuối thế thế kỷ 17, thành phố thậm chí còn từng được di dời đến Nội Mông ngày nay. Sau này, khi phát triển hơn trước, thành phố dần dần giảm tần suất di chuyển.

Các địa điểm mà thành phố đã di chuyển đến có thể được chi tiết như sau: Shireet Tsagaan Nuur (1639), Khoshoo Tsaidam (1640), Khởi Liễn cốc - nơi chôn cất các hoàng đế nhà Nguyên (1654), Ogoomor (1688), Nội Mông (1690), Tsetserlegiin Erdene Tolgoi (1700) 1719), Usan Seer (1720), Ikh Tamir (1722), Jargalant (1723), Eeven Gol (1724), Khujirtbulan (1729), Burgaltai (1730), Sognogor (1732), Terelj (1733)), Khui Mandal (1736), Khuntsal (1740), Udleg (1742), Ogoomor (1743), Selbe (1747), sông Uliastai (1756), Selbe (1762), Khui Mandal (1772) và Selbe (1778).

Năm 1778, thành phố gần như ổn định tại vị trí ngày nay, gần nơi hợp lưu của sông Selbe và sông Tuul và nằm dưới chân núi Bogd Khan Uul, sau đó cũng nằm trên tuyến lữ hành từ Bắc Kinh đến Kyakhta.

Một trong những đề cập sớm nhất của phương Tây về Urga là nguồn của du khách người Scotland John Bell năm 1721:

Trước cái chết của Zanabazar năm 1723, Urga là tu viện ưu việt của Mông Cổ về mặt thẩm quyền tôn giáo. Một hội đồng gồm bảy vị lạt-ma cao cấp nhất (Khamba Nomon Khan, Ded Khamba và năm Tsorj) đã đưa ra hầu hết các quyết định tôn giáo của thành phố. Nó cũng đã trở thành trung tâm thương mại của Ngoại Mông. Từ 1733 đến 1778, Urga di chuyển trong vùng lân cận của vị trí hiện tại. Năm 1754, Erdene Shanzodba Yam ^ của Urga được trao quyền giám sát các vấn đề hành chính của các đối tượng của Bogd. Nó cũng phục vụ như là triều đình tư pháp trưởng của thành phố. Năm 1758, Hoàng đế nhà Thanh Càn Long đã bổ nhiệm Phó tướng Khalkha Sanzaidorj làm người Mông Cổ đầu tiên của Urga với toàn quyền "giám sát Khuree và điều hành tốt tất cả các đối tượng của Khutugtu".

Năm 1761, một amban thứ hai được bổ nhiệm cho cùng mục đích, một Mãn Châu. Một phần tư thế kỷ sau, vào năm 1786, một sắc lệnh được ban hành ở Bắc Kinh đã trao quyền cho những người xung quanh Urga quyết định các vấn đề hành chính của các lãnh thổ Tusheet Khan và Setsen Khan. Với điều này, Urga trở thành cơ quan dân sự cao nhất trong cả nước. Xét theo đơn tỉnh cầu của Yundendorji, hoàng đế Càn Long đã chính thức công nhận một nghi lễ hàng năm trên núi Bogd Khan Uul vào năm 1778 với điều kiện phải giao nộp triều cống hàng năm. Thành phố không chỉ là nơi Lạt-ma Jebtsundamba Khutugtus cư ngụ mà còn có hai trú tráp đại thần của nhà Thanh và có một Mãi mại thành của người Hán () được đặt cách thành phố khoảng 4,24 km về phía đông. Một cột trụ được trang trí công phu cao 11 mét vẫn còn tại chùa Quan Âm tại khu vực Mãi mại thành cũ và hiện được nhà nước Mông Cổ bảo tồn.

Từ năm 1778, Urga có thể đã là nơi cư ngụ của 10.000 sư thầy, những người được quy định bởi một quy tắc tu viện, Nội quy của Tu viện lớn hoặc Yeke Kuriyen-u Doto'adu Durem. Ví dụ, vào năm 1797, một nghị định của Jebtsundamba lần thứ 4 đã cấm "hát, chơi với bắn cung, myagman, cờ vua, cho vay nặng lãi và hút thuốc"). Các cuộc hành quyết đã bị cấm ở nơi có thể nhìn thấy các ngôi đền thánh của Bogd Jebtsundama, vì vậy hình phạt tử hình đã diễn ra cách xa thành phố. Urga cũng từng được nhiều người ngoại quốc viếng thăm, bao gồm Egor Fedorovich Timkovskii (1820), N.M.Przhevalsky, Pyotr Kozlov, M. De Bourbolon (1860) và A.M.Pozdneev. Đoàn sứ thần Nga gồm 130 người đã đến Urga vào tháng 1 năm 1806, trong số đó có Bá tước Yury Golovkin, Bá tước Jan Potocki, Julius Klaproth và Andrey Yefimovich Martynov. Năm 1863, tòa lãnh sự Nga tại Urga được hình thành với trụ sở là một tòa nhà mới xây gồm có hai tầng. Một nhà thờ Thánh Ba Ngôi có mái vòm hình củ hành cũng được hình thành cùng năm.

Vào năm 1839, Bogd Jebtsundamba thứ 5 đã chuyển nơi cư trú của mình đến đồi Gandan, một vị trí trên cao ở phía tây của chợ Baruun Damnuurchin. Một phần của thành phố đã được chuyển đến Tolgoit gần đó. Năm 1855, một phần của trại chuyển đến Tolgoit đã được đưa trở lại vị trí năm 1778 của nó, và Bogd Jebtsundamba thứ 7 trở về Zuun Khuree. Tu viện Gandan phát triển mạnh mẽ như một trung tâm nghiên cứu triết học.

Thương mại Urga và Kyakhta
Sau Hiệp ước Kyakhta năm 1727, Urga (Ulaanbaatar) là một điểm chính của thương mại Kyakhta giữa Nga và Trung Quốc - chủ yếu là trao đổi những mặt hàng lông thú Siberia để lấy vải Trung Quốc và sau đó là trà. Tuyến đường chạy về phía nam đến Urga, phía đông nam băng qua sa mạc Gobi đến Kalgan và phía đông nam qua các ngọn núi để đến Bắc Kinh. Urga cũng là một điểm thu gom hàng hóa đến từ phía tây. Những thứ này hoặc được gửi đến Trung Quốc hoặc được chuyển đến phía bắc đến Nga qua Kyakhta, vì những hạn chế về mặt pháp lý và thiếu các tuyến thương mại tốt ở phía tây.

Đến năm 1908, có một khu phố của Nga với vài trăm thương nhân và một câu lạc bộ Nga và thị trưởng Nga không chính thức. Phía đông thị trấn chính là lãnh sự quán Nga được xây dựng vào năm 1863 với một nhà thờ Chính thống, bưu điện và 20 lính gác Cossack. Nó được củng cố vào năm 1900 và bị quân đội chiếm đóng trong thời gian ngắn trong phong trào Nghĩa Hòa Đoàn. Có một đường dây điện báo ở phía bắc đến Kyakhta và phía đông nam đến Kalgan và dịch vụ bưu chính hàng tuần dọc theo các tuyến đường này.

Ngoài lãnh sự quán Nga là bưu điện thương mại Trung Quốc có tên là Maimaicheng, và gần cung điện của nhà lãnh đạo Mãn Châu. Với sự phát triển của thương mại phương Tây tại các cảng Trung Quốc, thương mại trà sang Nga đã giảm, một số thương nhân Trung Quốc đã rời đi và len trở thành mặt hàng xuất khẩu chính. Hàng hóa sản xuất vẫn đến từ Nga, nhưng hầu hết bây giờ được đưa từ Kalgan bằng nhà lưu động. Thương mại hàng năm được ước tính là 25 triệu rúp, chín phần mười trong tay Trung Quốc và một phần mười thuộc về Nga.

Cách mạng 1911 và 1921 và thời kỳ Cộng sản

Cuộc thám hiểm thương mại ở Moskva vào những năm 1910 ước tính dân số Urga là 60.000 người, dựa trên nghiên cứu của Nikolay Przhevalsky vào những năm 1870.

Dân số thành phố đã tăng lên trong lễ hội Naadam và các lễ hội tôn giáo lớn đến hơn 100.000. Năm 1919, số lượng nhà sư đã lên tới 20.000, tăng từ 13.000 vào năm 1810.

Đầu thế kỷ 20, Ikh Khüree có dân số khoảng 25.000 người, trong đó có khoảng 10.000 là sư sãi Phật giáo. Năm 1910, amban Sando đã đến để dập tắt một cuộc chiến lớn giữa Gandan lamas và thương nhân Trung Quốc bắt đầu bằng một sự cố tại cửa hàng Da Yi Yu ở quận chợ Baruun Damnuurchin. Anh ta không thể kiểm soát được các Lạt-ma, và buộc phải chạy trốn về khu của mình. Năm 1911, khi triều đình nhà Thanh sụp đổ hoàn toàn, các lãnh đạo người Mông Cổ tại Ikh Khüree đã bí mật họp kín tại Naadam và quyết tâm kết thúc 220 năm mất tự chủ. Vào ngày 29 tháng 12 năm 1911, Jeptsundamba Khutughtu thứ 8 được tuyên bố là người cai trị nước Mông Cổ độc lập và dược phong tước hiệu Bogd Khan. Khüree trở thành nơi đặt trụ sở của chính quyền Jebtsundamba Khutugtu và được coi là một sự lựa chọn hợp lý cho thủ đô của quốc gia mới. Tuy nhiên, theo thỏa thuận ba bên Kyakhta vào năm 1915 (giữa Nga, Mông Cổ và Trung Quốc), Mông Cổ chỉ giành được quyền tự trị.

Năm 1919, các quý tộc Mông Cổ đối lập với Bogd Khan, đã đồng ý với đại diện của Trung Quốc về việc giải quyết "vấn đề Mông Cổ" theo vị thế vốn có từ thời nhà Thanh, nhưng trước khi giải pháp này được thực hiện, Khüree đã bị quân phiệt Trung Quốc Từ Thụ Tranh chiếm đóng, ông đã ép buộc giới quý tộc và tăng lữ Mông Cổ phải từ bỏ hoàn toàn các quyền tự trị.

Năm 1921 thành phố đã trải qua tới hai lần đổi chủ. Lần đầu tiên vào tháng 2 năm 1921, lực lượng hỗn hợp Nga-Mông Cổ do quân phiệt Bạch vệ Baron Ungern von Sternberg lãnh đạo đã chiếm được thành phố, giải thoát Bogd Khan khỏi nhà tù và tiêu diệt hầu hết quân đồn trú Trung Quốc. Việc chiếm giữ Urga của Baron Ungernwas sau đó đã kéo theo các hành vi cướp bóc và giết người cũng như việc thảm sát một cộng đồng Do Thái nhỏ tại thành phố. Vào ngày 22 tháng 2 năm 1921 Bogd Khan một lần nữa trở thành Hãn Mông Cổ tại Urga. Tuy nhiên, vào lúc Baron Ungern đang kiểm soát Urga, một lực lượng Cộng sản Mông Cổ được Xô viết ủng hộ do Damdin Sükhbaatar lãnh đạo đã được thành lập tại Nga, và đến tháng 3 cùng năm họ đã vượt qua biên giới. Ungern và những người cùng chí hướng cũng đã đến vào tháng 5 để gặp họ song đã gặp phải thất bại thảm hại vào tháng 6. Đến tháng 7, quân đội cộng sản Nga-Mông Cổ đã tiến vào Urga. Ngày 29 tháng 10 năm 1924 đô thị được đổi tên thành Ulaanbaatar ("Anh hùng đỏ") để tướng nhớ đến Sükhbaatar, người đã hi sinh một năm trước đó.

Trong thời kỳ cộng sản, đặc biệt là sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các căn hộ kiểu Xô viết đã thay thế hầu hết các khu nhà yurt (nhà truyền thống Mông Cổ), và thường được Liên Xô viện trợ kinh phí xây dựng. Quy hoạch đô thị bắt đầu từ thập niên 1950, và hầu hết các công trình tại thành phố hiện nay được xây dựng trong thời kỳ từ 1960 đến 1985.

Đường sắt Xuyên Mông Cổ, kết nối Ulaanbaatar với Moskva và Bắc Kinh được hoàn thành vào năm 1956, các rạp chiếu phim, nhà hát hay bảo tàng cũng đã xuất hiện. Trên một khía cạnh khác, nhiều đền chùa và tu viện từ trước đó đã bị phá hủy trong các cuộc thanh trừng tôn giáo vào cuối thập kỷ 1930. Tu viện Gandan được mở cửa trở lại vào năm 1944 khi Phó Tổng thống Hoa Kỳ Henry A. Wallace yêu cầu được xem một tu viện trong chuyến thăm Mông Cổ.

Dân chủ hóa

Ulaanbaatar đã diễn ra các cuộc biểu tình với kết quả là dân chủ hóa và kinh tế thị trường vào năm 1990. Ngày 10 tháng 12 năm 1989, có nhiều người biểu tình bên ngoài Trung tâm Văn hóa Thanh niên kêu gọi Mông Cổ thi hành perestroika (cải tổ) và glasnost (công khai) một cách đầy đủ. Các lãnh đạo biểu tình yêu cầu bầu cử tự do và cải cách kinh tế. Ngày 14 tháng 1 năm 1990 những người biểu tình đã phát triển từ hai trăm lên đến trên một nghìn người, họ tụ tập tại Bảo tàng Lênin tại Ulaanbaatar. Một cuộc biểu tình lớn tại quảng trường Sukhbaatar cũng diễn ra vào ngày 21 tháng 1 năm đó. Sau đó, các cuộc biểu tình tuần hành diễn ra vào mỗi dịp cuối tuần tháng một và tháng hai đã được tổ chức và đi kèm với đó là việc hình thành đảng đối lập đầu tiên của Mông Cổ.

Vào ngày 7 tháng 3, mười người phản đối đã tụ tập tại quảng trường Sukhbaatar và tiến hành tuyệt thực. Hàng nghìn người đã tham gia ủng hộ họ. Đến ngày 8 tháng 3, đám đông biểu tình trở nên lộn xộn và kết quả là bảy mươi người bị thương cùng một người thiệt mạng. Đến ngày 9 tháng 3, chính phủ cộng sản của Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ đã tuyên bố từ chức. Chính phủ lâm thời sau đó tuyên bố tiến hành cuộc bầu cử tự do đầu tiên tại Mông Cổ sẽ được tổ chức vào tháng 7 cùng năm. Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ đã thắng cử và phục hồi lại quyền lực.

Từ 1990-nay
Từ khi Mông Cổ chuyển sang nền kinh tế thị trường vào năm 1990, thành phố đã có những bước phát triển rất nhanh - đặc biệt là tại các khu nhà yurt, chúng đã cơ bản bị xóa sổ và cuối thập niên 1990. Dân số thành phố tăng gấp đôi lên trên một triệu người, và chiếm gần một nửa dân số cả nước. Tuy nhiên điều này đã dẫn tới một số vấn đề về xã hội, môi trường và giao thông. Trong những năm gần đây, việc xây dựng các công trình mới đã được tiến hành, đặc biệt là tại khu vực trung tâm thành phố và giá căn hộ đã tăng vọt.

Năm 2008, Ulaanbaatar là nơi xảy ra bạo loạn sau khi Đảng Dân chủ, Đảng Xanh và Đảng Cộng hòa Mông Cổ tranh chấp phần thắng của Đảng Nhân dân Mông Cổ trong cuộc bầu cử quốc hội. Một tình trạng khẩn cấp kéo dài bốn ngày đã được tuyên bố, thủ đô được đặt dưới khung giờ giới nghiêm từ 22:00 đến 08:00, và việc bán rượu bị cấm; sau các biện pháp này, bạo loạn đã không tiếp tục.  Đây là cuộc bạo loạn chết người đầu tiên trong lịch sử của Ulaanbaatar hiện đại.

Vào tháng 4 năm 2013, Ulaanbaatar đã tổ chức Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 7 của Cộng đồng các nước Dân chủ, và cũng đã cho mượn tên của Đối thoại Ulaanbaatar về An ninh Đông Bắc Á. Kể từ ngày 7 tháng 7 năm 2016, Thị trưởng của Ulaanbaatar và Thống đốc Thành phố Thủ đô đã là Sunduin Batbold (Đảng Nhân dân Mông Cổ).

Địa lý

Ulan Bator là một thủ đô có vị trí biệt lập, nằm ở độ cao  so với mực nước biển, hơi lệch về phía đông ở miền trung Mông Cổ và nằm bên sông Tuul, một phụ lưu của sông Selenge, thuộc một thung lũng nằm tại chân núi Bogd Khan. Bogd Khan Uul là một ngọn núi rộng, được phủ bởi rừng rậm rộng 2.250 mét (7.380 ft) về phía nam của Ulaanbaatar. Nó tạo thành ranh giới giữa vùng thảo nguyên ở phía nam và vùng thảo nguyên rừng ở phía bắc. Đây cũng là một trong những khu bảo tồn lâu đời nhất trên thế giới, được pháp luật bảo vệ từ thế kỷ 18. Các khu rừng của những ngọn núi xung quanh Ulaanbaatar bao gồm những cây thông thường xanh, những cây bạch dương và cây rụng lá, trong khi khu rừng ven sông của sông Tuul bao gồm những cây dương, lá rụng và cây liễu. Như một điểm tham chiếu, Ulaanbaatar nằm trên cùng một vĩ độ với Viên, Munich, Orléans và Seattle. Nó nằm trên cùng một kinh độ như Trùng Khánh, Hà Nội và Jakarta.

Khí hậu
Do tọa lạc trên độ cao lớn, vĩ độ tương đối cao và nằm rất sâu trong nội địa (cách bờ biển hàng trăm kilômét), cùng với ảnh hưởng của áp cao Siberia, Ulan Bator là thủ đô lạnh nhất trên thế giới, với một khí hậu bán khô hạn lạnh, chịu ảnh hưởng của gió mùa (Köppen BSk) và gần với ranh giới của kiểu khí hậu cận Bắc cực (Dwc) và khí hậu lục địa ẩm (Dwb).

Thành phố có đặc điểm là mùa hè ngắn ngủi, ấm áp và mùa đông lạnh kéo dài, băng giá và khô. Nhiệt độ tháng 1 là lạnh nhất, thường là vào thời điểm ngay trước khi mặt trời mọc, nằm trong khoảng từ −36 đến −40 °C (−32,8 đến −40,0 °F) và không có gió, do nhiệt độ đảo ngược. Hầu hết lượng mưa giáng thủy hàng năm là 267 milimét (10,51 in) tập trung từ tháng 5 đến tháng 9. Lượng mưa lớn nhất được ghi nhận trong thành phố là 659 mm hoặc 25,94 inch tại Đài quan sát thiên văn Khureltogoot trên núi Bogd Khan Uul. Ulaanbaatar có nhiệt độ trung bình hàng năm −0,4 °C hoặc 31,3 °F, khiến nó trở thành thủ đô lạnh nhất thế giới (lạnh như Nuuk ở Greenland, nhưng Greenland không phải là 1 quốc gia độc lập). Tuy nhiên, Nuuk lại có khí hậu đặc trưng của vùng lãnh nguyên với nhiệt độ lạnh trong suốt cả năm trong khi nhiệt độ trung bình hàng năm của Ulaanbaatar bị hạ rất thấp chủ yếu do nhiệt độ mùa đông cực kỳ thấp trong khi thành phố lại ấm áp đáng kể từ cuối tháng Tư đến đầu tháng Mười.

Thành phố nằm trong khu vực tầng đất đóng băng vĩnh cửu theo mùa, điều đó có nghĩa là các tòa nhà tại đây gặp khó khăn để phòng tránh các tác động xấu khi lớp băng này tan đi vào mùa hè, nhưng dễ dàng hơn đối với những nơi tiếp xúc nhiều hơn với đất tan hoàn toàn. Cư dân ngoại ô sống trong các yurt truyền thống không nhô vào đất. Nhiệt độ cực hạn trong thành phố dao động từ −42,2 °C (44,0 °F) vào tháng 1 và tháng 2 năm 1957 đến 39,0 °C (102,2 °F) vào tháng 7 năm 1988.

Toàn cảnh

Hành chính

Ulaanbaatar được chia thành chín quận (Düüregs): Baganuur, Bagakhangai, Bayangol, Bayanzürkh, Chingeltei, Khan Uul, Nalaikh, Songino Khairkhan, và Sükhbaatar. Mỗi quận được chia tiếp thành các Khoroo, tổng cộng có 121 khoroo.

Hội đồng thành phố (Đại biểu Nhân dân Hural) với bốn mươi thành viên, được bầu với nhiệm kì bốn năm. Hồi đồng thành phố lựa chọn Thị trưởng. Khi người tiền nhiệm trở thành thủ tướng vào tháng 1 năm 2006, Gombosuren Monkhbayar đã được bầu làm thị trưởng. Ulan Bator được quản lý độc lập và không phụ thuộc vào tỉnh Töv bao quanh.

Thành phố có một khu trung tâm có các kiến trúc Xô viết thập niên 1940 và 1950, bao quanh là các tòa nhà ở cao tầng bằng bê tông cùng các khu yurt lớn. Trong những nằm gần đây, tầng trệt tại nhiều khu nhà cao tầng đã được cải tạo, sửa chữa thành các cửa hàng nhỏ, và nhiều tòa nhà mới cũng đã mọc lên một cách bất hợp pháp, vì một số công ty tư nhân dựng lên các tòa nhà mà không có giấy phép hợp pháp ở những nơi bị cấm xây.

Kinh tế
Là trung tâm công nghiệp chính của Mông Cổ, Ulaanbaatar sản xuất nhiều loại hàng tiêu dùng và chịu trách nhiệm cho khoảng hai phần ba tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mông Cổ.

Sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường vào năm 1990, dẫn đến sự chuyển dịch sang các ngành dịch vụ chiếm 43% GDP của thành phố, cùng với tốc độ đô thị hóa và dân số tăng nhanh cho đến nay có tương quan với sự gia tăng GDP.

Khai thác chiếm đóng góp lớn thứ hai vào GDP của Ulaanbaatar ở mức 25%. Phía bắc thành phố là một số mỏ vàng, bao gồm Mỏ vàng Boroo và đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này đã cho phép tăng trưởng và phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh GDP giảm đáng kể trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008, do nhu cầu xuất khẩu khai thác giảm, đã có sự chuyển động theo hướng đa dạng hóa nền kinh tế.

Tôn giáo
Tôn giáo chính của Ulaanbaatar là Phật giáo, thể hiện qua số lượng lớn những công trình chùa và tu viện trong thành phố. Thành phố này cũng là nơi diễn ra tuần hoàn truyền giáo của Công giáo La Mã cho tất cả (bên ngoài) Mông Cổ. Tòa thánh tông đồ là Nhà thờ Thánh Phêrô và Phaolô, được thánh hiến vào năm 2003 bởi Đức Hồng y Crescenzio Sepe.

Thắng cảnh

Ulaanbaatar chưa từng bị cuộc chiến nào gây ảnh hưởng đến ngoại trừ trong trận Urga diễn ra vào tháng 2 năm 1921 khi Baron Ungern von Sternberg đè bẹp 10.000 quân đồn trú người Hán lúc đó đang chiếm giữ thành phố. Tuy vậy, trận Urga cũng chủ yếu diễn ra khu vực ngoại vi thành phố và thiệt hại phần lớn là do hỏa hoạn. Tuy nhiên, dưới chế độ hà khắc của thủ tướng Khorloogiin Choibalsan, gần như toàn bộ thành phố đã bị phá hủy vào năm 1937. Trong đó khu phức hợp đền-chùa trung tâm Zuun Khuree, nơi cư ngụ của giới quý tộc, nhiều khu vực ger (nhà truyền thống) cũng như các khu chợ chính đã bị phá hủy hoàn toàn để mở đường cho việc xây dựng các toàn nhà hiện đại hơn. Do vậy hiện Ulan Bator chỉ còn lại một vài công trình từ trước 1937.

Các công trình kiến trúc trước năm 1937 gồm có: Tu viện Dambadarjaalin tại quận Sukhbaatar (xây từ năm 1765), các nhà nguyện yurt lớn của Tu viện Dashchoilin (hình thành từ năm 1778), chùa Gandantegchinlen mạ vàng của Tu viện Gandan hay còn được gọi là Tsogchin dugan (từ năm 1838), chùa Vajradhara (1841), chùa Zuu (1869), chùa Didan Laviran (thế kỉ 19), tòa nhà Lãnh sự quán Nga được phục hồi (được xây lần đầu năm 1863), chùa Erdem Itgemjit (năm 1893) tại Cung điện Mùa Đông của Bogd Khan (Bác Khắc Đạt Hãn), phần còn lại của các công trình như Cung điện (1893–1906), Bảo tàng Lịch sử Ulaanbaatar nguyên là tư gia của một thương gia Buryat tên là Tsogt Badamjav (từ năm 1904), kiến trúc Bảo tàng Nghệ thuật Zanabazar trước đây được gọi là Ondor Khorshoo (1905), trụ sở hai tầng xây bằng gạch của công ty khai mỏ "Mongolore" (năm 1905), chùa Megjid Janraisig (1913–1914) nguyên là nơi ở của Chin Wang Khanddorj, một quý tộc có ảnh hưởng và là một chính trị gia trong những năm đầu Mông Cổ độc lập (1913); tòa nhà có điện thoại đầu tiên là nơi mà đội hợp xướng Chính Thống giáo Nga từng ở (1914), bảo tàng Marshal Zhukov và một số công trình khác. Tòa nhà Học viện Giáo dục vốn là trụ sở chính quyền được xây từ năm 1930. Nơi sinh sống của Thủ tướng được xây vào năm 1930.

Thành phố cũng có nhiều bảo tàng khác, hai trong số những bảo tàng nổi bật là Bảo tàng Quốc gia Mông Cổ và Bảo tàng Mỹ thuật Zanabazar. Điểm đến phổ biến cho các chuyến đi trong ngày là Công viên Quốc gia Gorkhi-Terelj, tàn tích tu viện Manzushir trên sườn phía nam của Bogd Khan Uul và Tượng cưỡi ngựa của Thành Cát Tư Hãn.

Sách hướng dẫn du lịch chính thống thường giới thiệu Tu viện Gandantegchinlen với tượng Janraisig lớn, quần thể tượng đài xã hội chủ nghĩa tại Đài tưởng niệm Zaisan với tầm nhìn tuyệt đẹp ra thành phố, Cung điện Mùa đông của Bogd Khan, Quảng trường Sükhbaatar và tu viện Lạt-ma Choijin nằm gần đó.

Các khu mua sắm quan trọng bao gồm Đại lộ Microdistrict thứ 3 (gọi đơn giản là Khoroolol hoặc "Quận"), Đại lộ Hòa bình xung quanh Cửa hàng bách hóa Nhà nước (gọi đơn giản là Ikh Delguur hoặc "Cửa hàng lớn") và khu vực "Chợ đen" của Narantuul (gọi đơn giản là Zakh hoặc "thị trường").

Ulaanbaatar hiện có ba rạp chiếu phim lớn, một khu nghỉ mát trượt tuyết hiện đại, hai sân vận động trong nhà lớn, một số cửa hàng bách hóa lớn và một công viên giải trí lớn. Các địa điểm ẩm thực, vui chơi và giải trí đang tăng đều đặn về chủng loại. KFC, Round Table Pizza, Cinnabon, Louis Vuitton, Ramada và Kempinski đã mở chi nhánh tại các địa điểm quan trọng.

Một tòa tháp cao 309 mét (1.014 feet) được gọi là Tháp Morin Khuur (Tháp Horsehead Fiddle) được lên kế hoạch xây dựng bên cạnh Sân vận động Trung tâm. Nó dự kiến kết thúc vào năm 2018 và Tháp Mak cao 41 tầng đang được xây dựng bởi "Công trình và Kỹ thuật Lotte" của Hàn Quốc.

Tu viện
Trong số các tu viện cổ nổi tiếng có Tu viện Lạt-ma Choijin (Hưng Nhân Lạt-ma tự), một tu viện Phật giáo được hoàn tất việc xây dựng vào năm 1908. Nó đã tránh được số phận bị phá hủy giống như các tu viện Phật giáo khác khi được chính quyền cộng sản chuyển thành một bảo tàng năm vào năm 1942. Tu viện nổi tiếng khác là Tu viện Gandan (Cam Đan tự), được xây dựng từ thế kỷ 19. Điểm thu hút chính của tu viện là một tượng Quán Thế Âm cao 26,5 mét. Các tu viện này là một trong số rất ít các công trình tôn giáo tại Mông Cổ thoát khỏi việc bị phá hủy dưới thời Khorloogiin Choibalsan.

Cung điện Mùa đông

Ikh Khüree trước đây đã có một số cung điện và các dinh thự của giới quý tộc trong một khu vực được gọi là Öndgiin sürgiin nutag. Jebtsundamba Khutughtu, người sau này kế nhiệm Bogd Khan (Bác Khắc Đạt Hãn), có tới bốn dinh thự hoàng gia, nằm giữa Trung tâm (Dund gol) và sông Tuul. Cung điện Mùa hè được gọi là Erdmiin dalai buyan chuulgan süm hay Bogd khaanii serüün ord. Các dinh thự khác là Bạch dinh (Tsagaan süm hay Gьngaa dejidlin), và Dinh Pandelin (cũng được gọi là süm Naro Kha Chod), nằm ở bờ tả của sông Tuul. Một số dinh thự cũng được sử dụng cho mục đích tôn giáo. Cung điện duy nhất còn lại đến ngày nay là Cung điện Mùa đông. Cung điện Mùa đông của Bogd Khan (Bogd khaanii nogoon süm hay Bogd khaanii öwliin ordon) hiện là một bảo tàng về vị hãn Mông Cổ cuối cùng. Khu phức hợp này bao gồm sáu ngôi chùa, nhiều đồ vật do Bogd Khan (Bác Khắc Đạt Hãn) và hoàng hậu của ông sở hữu được trưng bày tại khu nhà chính.

Bảo tàng

Ulaanbaatar có một số bảo tàng chuyên về lịch sử và văn hóa Mông Cổ. Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên có một số hóa thạch khủng long và thiên thạch được tìm thấy tại Mông Cổ. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Mông Cổ có các hiện vật từ thời tiền sử cho đến thời đế quốc Mông Cổ và thời kì hiện đại. Bảo tàng Mĩ thuật Zanabazar có một bộ sưu tập lớn về nghệ thuật Mông Cổ, bao gồm các tác phẩm của nhà điêu khắc/họa sĩ Zanabazar từ thế kỉ 17, xũng như bức họa nổi tiếng nhất, Một ngày tại Mông Cổ của B. Sharav.

Các hiện vật trước năm 1778 chưa từng rời khỏi thành phố từ khi chúng được phát hiện bao gồm tượng Chấp Kim Cương Thần (Vajradhara) do chính Zanabazar (La Bố Tạng Vượng Bố Trát Mộc Tát) tạo nên vào năm 1683, một vương tọa lộng lẫy do hoàng đế Khang Hi tặng cho Zanabazar (trước năm 1723), một chiếc mũ làm bằng gỗ đàn hương do Đạt-lai Lạt-ma tặng cho Zanabazar (khoảng năm 1663), Bộ áo choàng lớn bằng lông thú của Zanabazar do hoàng đế Khang Hi nhà Thanh tặng và một con số lớn các bức tượng do chính Zanabazar tạo ra.

Bộ sưu tập của Bảo tàng Quân đội Mông Cổ bao gồm hai phòng triển lãm thường trực, trưng bày lịch sử chiến tranh của đất nước từ thời tiền sử đến thời kỳ hiện đại. Trong hội trường đầu tiên, người ta có thể thấy nhiều công cụ và vũ khí khác nhau từ thời đại Cổ sinh đến thời của đế chế Manchu. Phòng triển lãm lịch sử hiện đại trưng bày lịch sử của quân đội Mông Cổ, bắt đầu từ thời kỳ Bogd Khan (1911-24) cho đến khi quân đội gần đây của Mông Cổ tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình.

Mặc dù tình trạng của tòa nhà rất thảm khốc, Bảo tàng Tưởng niệm Nạn nhân Chính trị Nạn nhân kể về một trong những lịch sử bi thảm nhất của thế kỷ 20 của Mông Cổ. Nó được dành riêng cho những người rơi vào cuộc thanh trừng chính trị đã cướp đi mạng sống của hơn 32.000 chính khách, người chăn gia súc, học giả, chính trị gia và Lạt ma.

Bảo tàng của thành phố cung cấp một cái nhìn về lịch sử của Ulaanbaatar thông qua các bản đồ và hình ảnh cũ. Vật phẩm thú vị nhất là một bức tranh khổng lồ của thủ đô khi nó nhìn vào năm 1912 cho thấy các địa danh chính như Tu viện Gandan và Cung điện Mùa đông của Khan Khan. Một phần của bảo tàng dành riêng cho các triển lãm ảnh đặc biệt thay đổi thường xuyên. Bảo tàng Lịch sử Đường sắt Mông Cổ là một bảo tàng ngoài trời trưng bày sáu loại đầu máy xe lửa được sử dụng trong suốt thời gian 65 năm của lịch sử Đường sắt Mông Cổ.

Bảo tàng Đồ chơi Puzzle hiển thị một bộ sưu tập toàn diện các đồ chơi bằng gỗ phức tạp mà người chơi có thể lắp ráp.

Quảng trường Sukhbaatar

Quảng trường Sukhbaatar nằm tại khu hành chính ở trung tâm Ulaanbaatar. Quảng trường rộng 31.068 mét vuông. Ở trung tâm quảng trường Sükhbaatar, có một tượng đài Damdin Sükhbaatar trên lưng ngựa. Địa điểm này được chọn vì đây là nơi ngựa của Sukhbaatar đã đi tiểu (một điềm tốt) vào ngày 8 tháng 7 năm 1921 trong khi hội họp với Hồng quân. Ở phía bắc quảng trường Sükhbaatar là tòa nhà Quốc hội Mông Cổ, với nét đặc biệt là có một bức tượng Thành Cát Tư Hãn ở mặt tiền. Đại lộ Hòa Bình (Enkh Taivny Urgon Chuloo), tuyến đường chính chạy dọc thành phố, đi qua phía nam quảng trường.

Đài tưởng niệm Zaisan
Đài tưởng niệm Zaisan, một đài tưởng niệm các binh lính Xô viết đã thiệt mạng trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nằm trên một ngọn đồi ở phía nam thành phố. Đài tưởng niệm Zaisan có một chiếc xe tăng Xô viết và một bức họa tưởng niệm theo phong cách hiện thực xã hội chủ nghĩa miêu tả tình hữu nghị giữa nhân dân Liên Xô và Mông Cổ. Du khách sẽ có một hành trình dài để lên được đến phần cao nhất của đài tưởng niệm và ở nơi này có thể nhìn được toàn cảnh thành phố.

Văn hóa nghệ thuật

Ulaanbaatar có sự kết hợp giữa các nhà hát theo phong cách truyền thống và phương Tây, mang đến những màn trình diễn đẳng cấp thế giới. Nhiều ban nhạc dân gian truyền thống chơi thường xuyên trên khắp thế giới bao gồm ở New York, London và Tokyo. Nhà hát Lớn Opera Ulaanbaatar, nằm ở trung tâm thành phố, tổ chức các buổi hòa nhạc và biểu diễn âm nhạc, cũng như các buổi biểu diễn opera và ba lê, một số trong số họ hợp tác với các nhà hát ba lê thế giới như Nhà hát Boston.

Dàn nhạc quốc gia lớn của Mông Cổ ban đầu được thành lập vào thời vua Hốt Tất Liệt, được tái lập vào năm 1945. Nó có dàn nhạc cụ truyền thống lớn nhất trong cả nước với một tiết mục vượt ra ngoài âm nhạc quốc gia, bao gồm hàng chục bản nhạc quốc tế.

Đoàn nhạc Tumen Ekh bao gồm các nghệ sĩ biểu diễn tất cả các thể loại bài hát, âm nhạc và khiêu vũ của Mông Cổ. Họ chơi các nhạc cụ truyền thống bao gồm morin khuur và biểu diễn bài hát dài của Mông Cổ, các bài hát sử thi và điếu văn, một điệu nhảy nghi lễ của pháp sư, một điệu nhảy cung điện cổ xưa và một điệu nhảy mặt nạ Tsam.

Quần thể Morin Khuur của Mông Cổ là một phần của Nhà nước Philharmonic của Mông Cổ tọa lạc tại Quảng trường Khangis Khan. Nó là một nhóm nhạc nổi tiếng có nhạc cụ dây quốc gia Morin Khuur và thực hiện các tác phẩm khác nhau trong nước và quốc tế.

Sân vận động quốc gia

Sân vận động Thể thao Quốc gia là nơi thi đấu chính cho các môn thể thao tại Mông Cổ. Lễ hội Naadam được tổ chức tại đây vào mỗi tháng bảy hàng năm.

Đại sứ quán

Nhiều nước đã có cơ quan đại diện ngoại giao tại Ulaanbaatar như Úc, Áo, Bulgaria, Canada, Trung Quốc, Cuba, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Ấn Độ, Nhật Bản, Kazakhstan, Lào, Nga, Slovakia, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Đài Loan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraina, Anh Quốc, Hoa Kỳ và Việt Nam.

Công viên

Một số công viên và khu vực được bảo vệ nổi tiếng trên toàn quốc thuộc về thành phố. Công viên quốc gia Gorkhi-Terelj, một khu bảo tồn thiên nhiên với nhiều cơ sở du lịch và được nhiều du khách viếng thăm, cách Ulaanbaatar khoảng 70 km (43 dặm). Nó có thể di chuyển đến thông qua đường trải nhựa. Tượng cưỡi ngựa của Thành Cát Tư Hãn cao 40 mét, cách Ulaanbaatar 54 km (34 dặm), là bức tượng cưỡi ngựa lớn nhất thế giới.

Núi Bogd Khan là một khu vực bảo vệ nghiêm ngặt, với chiều dài 31 km (19 dặm) và chiều rộng của 3 km (1,9 dặm), có diện tích 67.300 ha (166.302 mẫu Anh). Bảo tồn thiên nhiên bắt nguồn từ thế kỷ thứ mười hai và mười ba khi Toorl Khan của Mông Cổ Keraite Aimag - người đã cấm các hoạt động khai thác và săn bắn - tuyên bố Bogd Khan là một ngọn núi linh thiêng.

Trung tâm Văn hóa và Giải trí Quốc gia (Công viên Trẻ em) là một công viên giải trí nằm ở khu vực trung tâm thành phố, phía nam của Khách sạn Shangri-La. Đây cũng là một nơi phổ biến cho các bạn trẻ đi chơi. Công viên giải trí nhỏ này có các chuyến đi, trò chơi và thuyền chèo. Lâu đài hồ nhân tạo của nó được xây dựng vào năm 1969, khi Công viên giải trí quốc gia được thành lập ở trung tâm thủ đô Ulaanbaatar của Mông Cổ.

Công viên quốc gia Mông Cổ đã mở cửa ở vùng ngoại ô phía đông nam của thành phố vào năm 2009, trở thành một công viên mùa hè nổi tiếng cho những người đi Ulaanbaatar. Nó có tổng diện tích 55 ha với hơn 100 nghìn cây được trồng. Công viên hướng đến việc trở thành trung tâm giáo dục cho cuộc sống có trách nhiệm lành mạnh cũng như giáo dục môi trường.

Biểu tượng
Biểu tượng chính thức của Ulaanbaatar là garuḍa (Ca-lâu-la hoặc Kim sí điểu), là một loài chim lớn có tính cánh mãnh liệt trong Thần Thoại của Ấn Độ, và cũng là một loài chim thần thoại trong kinh Phật giáo và Ấn Độ giáo, được người Mông Cổ gọi là Hãn Garuda hay Khangar'd ().

Biểu trưng
Ca-câu-la xuất hiện trên huy hiệu của Ulaanbaatar. Trên bàn tay phải của loài chim thánh này có một chiếc khóa, một biểu tượng của phồn thịnh và cởi mở, và trên tay trái của chim là một bông hoa sen, một biểu tượng của hòa bình, bình đẳng và tinh khiết. Móng vuốt của chim giữ một con rắn, một biểu tượng của việc sự xấu xa sẽ không được dung thứ. Trên trán của Ca-câu-la là soyombo (Tác/Sách-vĩnh-bố), một biểu tượng trên quốc kỳ Mông Cổ.

Cờ
Cờ của thành phố có nền màu xanh da trời với biểu tượng  ở trung tâm.

Giáo dục

Ulan Bator có sáu trường đại học chính:
 Đại học Quốc gia Mông Cổ
 Đại học Khoa học và Công nghệ Mông Cổ
 Đại học Nông nghiệp Quốc gia Mông Cổ
 Đại học Khoa học Y tế Mông Cổ
 Đại học Sư phạm Quốc gia Mông Cổ
 Đại học Nghệ thuật và Văn hóa Mông Cổ.

Có một số trường đại học khác trong thành phố, bao gồm Đại học Quốc gia Mông Cổ, Đại học Nhân văn, Học viện Tài chính và Kinh tế và Học viện Quốc tế Raffles. Mặc dù tương đối nhỏ song Học viện Tài chính và Kinh tế là một trường kinh tế khá nổi tiếng tại Mông Cổ. Thư viện Quốc gia Mông Cổ có rất nhiều tài liệu bằng tiếng Anh về các chủ đề liên quan đến Mông Cổ. Trường Hoa Kỳ Ulaanbaatar và Trường Quốc tế Ulaanbaatar đều áp dụng mô hình giáo dục K-12 bằng tiếng Anh cho công dân Mông Cổ cũng như người nước ngoài.

Có rất nhiều trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Ở Mông Cổ, từ lớp 1-4 là tiểu học, 5-8 là trung học cơ sở và 9-11 là trung học phổ thông. Ngoài ra, có nhiều trường tư cung cấp các chương trình song ngữ.

Thư viện

Thư viện Quốc gia
Thư viện Quốc gia Mông Cổ nằm tại Ulan Bator và có rất nhiều tài liệu bằng các ngoại ngữ khác bên cạnh tiếng Mông Cổ, đặc biệt là sách cho thiếu nhi.

Thư viện công cộng
Thư viện Trung ương Thủ đô Ulaanbataar, đôi khi còn được gọi là Thư viện Công cộng Ulaanbaatar là một thư viện công cộng và sở hữu tời 500.000 tài liệu. Thư viện có khoảng 232.097 độc giả và tổng số lượt mượn hàng năm là 497.298 lần. Nó tính phí người dùng một khoản phí đăng ký từ 3800 đến 4250 tugrik, tương đương khoảng 3,29 đến 3,68 USD. Các khoản phí có thể là kết quả của hoạt động với ngân sách dưới $ 176.000 mỗi năm. Họ cũng lưu trữ các trang web về văn học và thực phẩm Mông Cổ cổ điển và hiện đại, ngoài việc cung cấp truy cập Internet miễn phí.

Năm 1986, chính quyền Ulaanbaatar đã thành lập một hệ thống tập trung bao phủ tất cả các thư viện trong thành phố, được gọi là Hệ thống thư viện thủ đô Ulaanbaatar (MLSU). Hệ thống này còn có tên chính thức là, Dashdorjiin Natsagdorj, người đã sáng lập nền văn học hiện đại Mông Cổ. Hệ thống này phối hợp quản lý, mua lại, tài chính và chính sách giữa các thư viện công cộng ở thủ đô, ngoài việc cung cấp hỗ trợ cho các thư viện trường học và trẻ em. Khác với Thư viện Trung tâm Metropolitan, MLSU có bốn thư viện chi nhánh. Họ đang ở quận Chingeltei (thành lập năm 1946), ở quận Han-Uul (thành lập năm 1948), ở quận Bayanzurkh (thành lập năm 1968) và ở quận Songino-Hairkhan (thành lập năm 1991). Ngoài ra còn có Thư viện Trung tâm của Trẻ em, được thành lập năm 1979.

Thư viện đại học
Thư viện Đại học Sư phạm Mông Cổ
8Thư viện của Học viện Quản lý
8Thư viện của Đại học Quốc gia Mông Cổ
Viện hàn lâm Khoa học (3 thư viện khoa)
Thư viện của Viện Ngôn ngữ và Văn học
Thư viện của Viện Lịch sử
Thư viện của Viện Tài chính và Kinh tế
Thư viện của Đại học Quốc gia Mông Cổ
Thư viện trường Đại học Nông nghiệp

Thư viện kỹ thuật số
Thư viện kỹ thuật số quốc tế dành cho trẻ em (ICDL) là một tổ chức xuất bản nhiều sách thiếu nhi bằng các ngôn ngữ khác nhau trên web ở định dạng thân thiện với trẻ em. Năm 2006, chúng bắt đầu xuất hiện tại Mông Cổ và đã nỗ lực cung cấp quyền truy cập vào thư viện ở khu vực nông thôn. Nỗ lực của ICDL tại Mông Cổ là một phần của dự án lớn hơn do Ngân hàng Thế giới tài trợ và được quản lý bởi Bộ Giáo dục, Văn hóa và Khoa học Mông Cổ, được gọi là Dự án Phát triển và Giáo dục Nông thôn (READ).

Vì Mông Cổ thiếu ngành xuất bản và ít sách cho trẻ em, nên ý tưởng là "thúc đẩy ngành xuất bản tạo ra 200 cuốn sách thiếu nhi mới cho các thư viện lớp học ở lớp 1-5". Sau khi những cuốn sách này được xuất bản và phân phối cho các giáo viên, chúng cũng được xuất bản trực tuyến cùng với phần còn lại của bộ sưu tập ICDL. Mặc dù một phần đáng kể của dự án này được hỗ trợ bởi các nguồn bên ngoài, một thành phần quan trọng là bao gồm đào tạo nhân viên Mông Cổ để tiếp tục theo cách hiệu quả. Dự án được thiết kế để cho giới trẻ của Mông Cổ rằng họ có thể tham gia vào nền văn hóa kỹ thuật số lớn hơn.

Viện Báo chí ở Ulaanbaatar giám sát Lưu trữ Kỹ thuật số của Báo Mông Cổ. Nó là một bộ sưu tập của 45 tiêu đề báo chí tập trung đặc biệt vào những năm sau khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ ở Mông Cổ. Dự án được hỗ trợ bởi "Chương trình lưu trữ nguy cấp" của Thư viện Anh. Thư viện trung tâm Metropolitan ở Ulaanbaatar duy trì kho lưu trữ tin tức kỹ thuật số hàng tháng.

Thư viện đặc biệt
Một nguồn tài nguyên quan trọng cho các học giả là Trung tâm Nghiên cứu Mông Cổ của Hoa Kỳ (ACMS), cũng có trụ sở tại Ulaanbaatar. Mục tiêu của nó là tạo điều kiện cho nghiên cứu giữa Mông Cổ và phần còn lại của thế giới và thúc đẩy quan hệ đối tác học thuật. Để giúp đạt được mục đích này, nó vận hành một thư viện nghiên cứu với phòng đọc và máy tính để truy cập Internet. ACMS có 1.500 tập liên quan đến Mông Cổ bằng nhiều ngôn ngữ có thể được vay bằng tiền đặt cọc. Nó cũng lưu trữ một thư viện trực tuyến bao gồm các tài nguyên tham chiếu đặc biệt và quyền truy cập vào cơ sở dữ liệu kỹ thuật số, bao gồm cả bộ sưu tập sách kỹ thuật số.

Có một Thư viện nói ở trường số 116 dành cho người khiếm thị, được tài trợ bởi Quỹ Zorig, và bộ sưu tập chủ yếu dựa trên các tài liệu do Đài phát thanh quốc gia Mông Cổ tài trợ. "Một bộ sưu tập lớn về văn học, các chủ đề bí quyết, tài liệu đào tạo, âm nhạc, vở kịch, chương trình phát sóng khoa học hiện có sẵn cho người khiếm thị tại trường."

Trung tâm Phát triển nguồn nhân lực Mông Cổ-Nhật Bản duy trì một thư viện ở Ulaanbaatar bao gồm khoảng 7.800 mặt hàng. Các tài liệu trong bộ sưu tập tập trung mạnh vào cả người Mông Cổ đang học tiếng Nhật và sách bằng tiếng Nhật về Mông Cổ. Nó bao gồm một số tạp chí định kỳ, sách giáo khoa, từ điển và tài liệu nghe nhìn. Truy cập vào bộ sưu tập yêu cầu thanh toán một khoản phí 500 Tugrug, mặc dù các tài liệu có sẵn để cho vay. Họ cũng cung cấp thiết bị nghe nhìn để sử dụng bộ sưu tập và truy cập internet với một khoản phí hàng giờ. Có một dịch vụ tham khảo truy xuất thông tin cho các câu hỏi không thể được trả lời bởi bộ sưu tập của họ.

Lưu trữ
Có một bộ sưu tập bản thảo tại Bảo tàng Danzan Ravjaa về các tác phẩm thần học, thơ ca, dược liệu, chiêm tinh và sân khấu. Nó bao gồm các tài liệu được viết và thu thập bởi nhà sư Danzan Ravjaa, người nổi tiếng với thơ của ông.

Chương trình lưu trữ tài liệu cần được bảo vệ của Thư viện Anh đã tài trợ cho một dự án chụp ảnh kỹ thuật số độc đáo trong bộ sưu tập; tuy nhiên, không rõ hình ảnh được lưu trữ ngày hôm nay.

Giao thông

Ulaanbaatar có sân bay quốc tế Thành Cát Tư Hãn (Chinggis Khaan) (nguyên là sân bay Buyant Ukhaa) nằm cách thành phố 18 km về phía tây nam. Sân bay Thành Cát Tư Hãn là sân bay duy nhất tại Mông Cổ có các đường bay quốc tế. Để phục vụ số lượng hành khách dự kiến tăng lên, Sân bay Quốc tế Ulaanbaatar mới (NUBIA) đang được xây dựng ở phía nam thành phố với kế hoạch thay thế sân bay thành Cát Tư Hãn.

Hiện Ulan Bator có các tuyến bay quốc tế nối với Tokyo, Seoul, Hồng Kông, Berlin, Moskva, Ulan-Ude, Irkutsk, Bishkek, Istanbul và Bắc Kinh.

Đường sắt Xuyên Mông Cổ đi qua Ulaanbaatar và có thể nối với Đường sắt xuyên Siberi tại Naushki và nối với hệ thống đường sắt Trung Quốc qua ngả tại Tập Ninh. Ulan Bator có kết nối bằng đường bộ với hầu hết các đô thị chính tại Mông Cổ, nhưng hầu hết các tuyến đường bộ này không được lát đá và theo dõi nên việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Bên trong thành phố, không phải tất cả mọi tuyến đường đều được lát đá hay trải nhựa do có những khu vực có điều kiện tự nhiên bất lợi.

Các kế hoạch hiện tại để cải thiện giao thông bao gồm hệ thống tàu điện ngầm, một số dự án đường bộ lớn như đường cao tốc dài 1.000 km để liên kết Ulaanbaatar với các khu vực của Altanbulag và Zamyn Uud, có kế hoạch nâng cấp các sân bay khu vực hiện có và đường bộ, và các dự án đường sắt Mông Cổ sẽ kết nối các thành phố và mỏ.

Bên trong thành phố, chính quyền trung ương và thành phố quản lý một hệ thống xe buýt tư nhân rộng lớn trải dài khắp thành phố. Cũng có một xe điện tại Ulaanbaatar. Một hệ thống chuyên chở tư nhân khác là các xe khách nhỏ hoạt động đồng thời với các tuyến xe buýt. Ngoài ra, Ulaanbaatar còn có trên 4000 taxi. Thủ đô Mông Cổ có khoảng 418,2 km đường bộ, trong đó 76,5 km đã được lát đá hay trải nhựa.

Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí là một vấn đề nghiêm trọng ở Ulaanbaatar, đặc biệt là vào mùa đông. Nồng độ của một số loại hạt vật chất (PM10) thường xuyên vượt quá mức tối đa được WHO khuyến nghị hơn một chục lần. Chúng cũng vượt quá nồng độ đo được ở các thành phố công nghiệp phía bắc Trung Quốc. Trong những tháng mùa đông, khói thường xuyên che khuất tầm nhìn và thậm chí có thể dẫn đến các vấn đề về giao thông hàng không tại sân bay địa phương.

Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu là các bếp lò đơn giản được sử dụng để sưởi ấm và nấu ăn ở các quận ger của thành phố, nhưng cũng là do các nhà máy điện chạy bằng than cục bộ. Vấn đề được mổ xẻ bằng vị trí của Ulaanbaatar trong một thung lũng giữa những ngọn núi tương đối cao, che chắn thành phố khỏi những cơn gió mùa đông và do đó cản trở sự lưu thông không khí.

Thành phố kết nghĩa

Theo trang thông tin chính thức::
 Seoul, Hàn Quốc (1995)
 Adana, Thổ Nhĩ Kỳ
 Irkutsk, Nga
 Moskva, Nga
 Sankt-Peterburg, Nga
 Ulan-Ude, Nga
 Denver, Hoa Kỳ
 Bangkok, Thái Lan
 Sapporo, Nhật Bản
 Đài Bắc, Đài Loan
 Hohhot, Nội Mông, Trung Quốc
 San Francisco, Hoa Kỳ
 Bonn, Đức
 Hà Nội, Việt Nam
 Tokyo, Nhật Bản
 Gold Coast, Úc
 Delhi, Ấn Độ
 Leeds, Anh Quốc
 Most, Cộng hòa Séc
 Colombo, Sri Lanka Từ 2012-2016

Mối quan hệ với các trung tâm đô thị lân cận ở nước ngoài
Ulaanbaatar duy trì mối quan hệ ngoại giao hữu nghị, gần gũi với các thành phố như Seoul, Hồng Kông, Tokyo và Moskva,... Ngày nay, Ulaanbaatar vẫn là điểm liên lạc chính và gần như duy nhất giữa Mông Cổ với các nước láng giềng. Bắc Kinh là thành phố toàn cầu ở gần nhất với Ulaanbaatar. Hành lang UB-Bắc Kinh được phục vụ bởi các tuyến đường hàng không, đường sắt và đường bộ.

Người nổi tiếng
Asashōryū Akinori
Hakuhō Shō
Harumafuji Kōhei
Mungonzazal Janshindulam
Nambaryn Enkhbayar
Nomin Bold
Sanjaasurengiin Zorig

Chú thích

Liên kết ngoài

 UB Post Tuần san tiếng Anh
 sống ở Ulan Bator
 Photo của Ulanbaataar kèm theo bình luận
 thông tin về thành phố (tiếng Đức)
 City of Ulaanbaatar Trang chính thức (tiếng Mông Cổ)
 Thành phố Ulaanbaatar  Trang chính thức (tiếng Anh)
 Hội ffoongf thành phố Ulaanbaatar  Trang chính thức (tiếng Mông Cổ)
 Thị trưởng Ulaanbaatar  Trang chính thức (tiếng Mông Cổ)

 "Urga or Da Khuree"  from A. M. Pozdneyev’s Mongolia and the Mongols

Thủ đô của châu Á
Khu dân cư ở Mông Cổ


title: Brouville

text:
Brouville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Asya

text:
Asya (tiếng Nga: Ася) là một truyện vừa của nhà văn Ivan Turgenev, ra đời năm 1858.

Nội dung

Nhân vật
 Asya
 Gagin
 N.N.

Chuyển thể
 Asya (phim, 1978)

Xem thêm

 Thông tin trên Website School-City.BY
 Thông tin trên Website Bibe.RU
 «Asya». Thả vào tâm hồn tôi sự phản chiếu cõi vĩnh hằng của bạn (Maria Solovyeva)

Truyện ngắn Nga
Ivan Turgenev


title: Linux Mint

text:
Linux Mint là một bản phân phối Linux dựa trên nền tảng Ubuntu. Linux Mint có thêm nhiều tính năng mà Ubuntu không có như nhiều phần mềm được cài đặt sẵn, kể cả các phần mềm không phải mã nguồn mở như Java và Adobe Flash; và một số phần mềm được tạo ra bởi Linux Mint, như mintInstall, mintUpdate, mintNanny,...

Phiên bản đầu tiên của Linux Mint là Ada, ra mắt vào 2006. Phiên bản ổn định mới nhất là Linux Mint 21 "Vanessa". Tên của các phiên bản Linux Mint được sắp xếp theo bảng chữ cái.

Lịch sử
Dự án Linux Mint được khởi động vào năm 2006 với phiên bản đầu tiên (1.0) là "Ada". Đến phiên bản 2.0 "Barbara", Linux Mint mới bắt đầu được chú ý tới. Từ năm 2006 đến 2008, bản phân phối này đã đưa ra nhiều phiên bản mới: 2.1 "Bea", 2.2 "Bianca", 3.0 "Cassandra", 3.1 "Celena" và 4.0 "Daryna".

Kể từ phiên bản 2.0 dựa trên Ubuntu 6.10, Linux Mint đã phát triển riêng không dựa vào Ubuntu, nhưng vẫn đảm bảo độ tương thích với Ubuntu cho đến phiên bản 5 "Elyssa". Sau đó, để tăng tính tương thích giữa Linux Mint và Ubuntu, Linux Mint đã chuyển sang xây dựng trực tiếp trên các phiên bản Ubuntu tương ứng, và thời gian đưa ra phiên bản mới khoảng một tháng sau khi Ubuntu được phát hành (tức là vào tháng 5 và tháng 11).

Vào năm 2010 Linux Mint cho ra mắt Linux Mint Debian Edition, được xây dựng trực tiếp trên Debian chứ không phải trên Ubuntu như các phiên bản chính.

Tên của các phiên bản Linux Mint được đặt theo bảng chữ cái, là tên nữ và kết thúc bằng a, ví dụ như Petra (16), Olivia (15), Nadia (14), Maya (13), Lisa (12). Linux Mint Debian chỉ được đặt tên theo năm và tháng phát hành, ví dụ như 201304.

Các tính năng
Linux Mint chủ yếu sử dụng các phần mềm miễn phí và mã nguồn mở. Tuy nhiên, khác với nhiều bản phân phối Linux khác, một số phần mềm không phải mã nguồn mở như các codec âm thanh và video, Java, Flash và các phông chữ cơ bản của Microsoft cũng được cài đặt sẵn.

Ngoài ra, Linux Mint còn có nhiều ứng dụng được cài sẵn khác như LibreOffice, Mozilla Firefox, Mozilla Thunderbird, GIMP, Transmission, XChat...

Phần mềm được phát triển bởi Linux Mint
Cinnamon, một môi trường làm việc dựa trên GNOME Shell phiên bản 3.
mintInstall, chương trình quản lý phần mềm.
mintMenu, một menu cải tiến với các chức năng cài đặt và xóa bỏ phần mềm, tìm kiếm phần mềm...
mintNanny, chương trình chặn tên miền trên toàn hệ thống, có trong Linux Mint từ phiên bản 6 trở đi.
mintUpload, trình quản lý tải lên.
mintBackup, công cụ sao lưu các tập tin và danh sách phần mềm đã cài đặt.
mintUpdate, công cụ cập nhật hệ thống, có chức năng đánh giá sự an toàn của các gói phần mềm cập nhật.
mintWelcome, màn hình chào mừng của Linux Mint, bao gồm đường dẫn tới trang chủ của Linux Mint, diễn đàn Linux Mint, nơi tải hướng dẫn sử dụng, một số mẹo vặt...
mintDesktop, công cụ cài đặt màn hình Desktop trong các phiên bản GNOME 2 và MATE.
mintConstructor, dùng để sửa đổi đĩa cài đặt Linux Mint, dùng cho các nhà phát triển, không được cài sẵn nhưng có thể tải về từ các kênh phần mềm.
Mint GNOME Shell Extension (MGSE) là một số phần mở rộng cho GNOME Shell để mang lại một số tính năng có ở GNOME 2 nhưng không có ở GNOME 3. MGSE đã dừng phát triển, thay vào đó là Cinnamon.

Cài đặt
Linux Mint có thể được cài đặt từ đĩa CD hoặc USB lên các hệ điều hành 32 bit và 64 bit, tuy nhiên, ở các phiên bản gần đây, kích cỡ file.ISO đã vượt quá dung lượng của đĩa CD.
Người dùng có thể cài đặt Linux Mint ngay trong Windows bằng cách sử dụng mint4win.

Các phiên bản
Linux Mint có nhiều phiên bản dựa trên Ubuntu và Debian, sử dụng nhiều môi trường làm việc khác nhau theo từng phiên bản.

Phiên bản chính
Đây là phiên bản dựa trên Ubuntu. Trong Linux Mint, người sử dụng có thể lựa chọn giữa các môi trường làm việc Cinnamon, MATE, KDE (bây giờ không còn từ Linux Mint 19 trở đi) hay Xfce.

OEM
Linux Mint cũng cung cấp phiên bản OEM cho các nhà phân phối. Phiên bản này cho phép tên người dùng và các tuỳ chọn khác được thiết đặt sau khi cài đặt.

Linux Mint Debian Edition
Linux Mint Debian Edition được xây dựng dựa trên Debian Testing, cung cấp các gói cập nhật (Update Pack) cho người dùng để đảm bảo tính ổn định của hệ thống.  Phiên bản này có sẵn với hai môi trường làm việc: Cinnamon và MATE.

Tham khảo

Bản phân phối Linux
Linux
Phần mềm năm 2006


title: Saint-Priest-Palus

text:
Saint-Priest-Palus  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Creuse

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpriestpalus


title: Villiers-Fossard

text:
Villiers-Fossard  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Villiersfossard


title: Acanthoscelides caroni

text:
Acanthoscelides caroni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Philodoria costalis

text:
Philodoria costalis là một loài loài bướm thuộc họ Gracillariidae. Đây là loài đặc hữu của Oahu.

Ấu trùng ăn các loài Pipturus. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống. Ấu trùng ban đầu ăn lá sau đó kéo kén dạng bầu dục màu nâu trên mặt lá.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Philodoria
Bướm đêm đặc hữu Hawaii


title: Makhachkala

text:
Makhachkala (; ; tiếng Lak: Гьанжи; tiếng Avar: МахӀачхъала; tiếng Lezgi: Магьачкъала; tiếng Rutul: МахаӀчкала) là thủ đô của nước Cộng hòa Dagestan, Nga. Nó nằm cạnh bờ biển phía tây của biển Caspi. Nhà thờ Hồi giáo Makhachkala, một trong những công trình Hồi giáo lớn nhất tại Nga, tọa lạc nơi đây. Theo thống kê 2010, thành phố có dân số 572.076 người, khiến nó trở thành thành phố lớn nhất vùng liên bang Bắc Kavkaz. Makhachkala (và cả Dagestan nói chung) có tính đa dân tộc, trong đó người Avar và người Lak chiếm số đông nhất.

Makhachkala được thành lập như một thành trì cho Đế quốc Nga năm 1844 và trở thành một thành phố 13 năm sau đó. Sau sự sụp đổ của Liên bang Xô Viết, Makhachkala đã bị ảnh hưởng bởi hoạt động của các lực lượng quân sự Hồi giáo tràn ra trong cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ hai.

Lịch sử

Tiền thân của Makhachkala là thị trấn Tarki, hiện nằm trong vùng ngoại ô gần đó, có lịch sử bắt nguồn từ thế kỷ 15 và có thể sớm hơn nhiều. Thành phố hiện đại Makhachkala được thành lập năm 1844. Tên tiếng Nga của thành phố là Petrovskoye (Петро́вское) - theo tên của Sa hoàng Nga Peter Đại đế, người đã đến thăm khu vực này vào năm 1722 trong Chiến dịch Ba Tư của ông. Sau khi mang vị thế thành phố, pháo đài Petrovskoye được đổi tên thành Petrovsk-Port (Петро́вск-Порт) vào năm 1857, đôi khi chỉ đơn giản là Petrovsk. Năm 1894, một tuyến đường sắt nối thành phố với Vladikavkaz (ở Bắc Ossetia-Alania ngày nay) và Baku (thuộc Azerbaijan ngày nay). Một bản báo cáo năm 1904 đã nêu chi tiết về sự lây lan của bệnh sốt rét và nước bẩn trong thành phố.

Vào tháng 1 năm 1919, trong cuộc Nội chiến Nga, Phi đội 221 của Lực lượng Không quân Hoàng gia Anh đóng tại Petrovsk. Vào tháng 3, họ liên kết với Phi đội số 266 và tham gia vào các hoạt động ném bom chống lại lực lượng Bolshevik ở Astrakhan và các nơi khác. Vào tháng 8 năm 1919, cả hai phi đội đều rút khỏi Petrovsk. Hồng quân chiếm được thành phố vào mùa xuân năm 1920.

Sau khi Liên Xô thành lập, các địa danh liên quan đến chế độ quân chủ hoặc tôn giáo đã được đổi tên, và do đó vào ngày 14 tháng 5 năm 1921, Petrovsk được đổi tên thành Makhachkala, theo tên nhà cách mạng người Dagestan Magomed-Ali 'Makhach' Dakhadaev. Cùng ngày, nó trở thành thủ đô của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Tự trị Dagestan mới được thành lập. Thành phố đã chịu thiệt hại lớn trong trận động đất ngày 14 tháng 5 năm 1970.

Khu vực này được sử dụng làm trạm thử nghiệm hải quân thời Liên Xô, thay thế pháo đài Kaspiysk gần đó.

Một báo cáo của Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế vào năm 2013 mô tả thành phố là "một đô thị gần một triệu người và thu được các nguồn lực kinh tế ngoạn mục do sự bùng nổ xây dựng, giá đất tăng vọt, ngân quỹ liên bang đáng kể để tái thiết cơ sở hạ tầng, giao thông, nhà ở, tòa án và các dịch vụ hành chính. Nhưng nơi đây đã bộc lộ những vấn đề nghiêm trọng, bao gồm đường phố bẩn thỉu, các tòa nhà đổ nát, tiện ích không đầy đủ, xây dựng dày đặc, thiếu quy hoạch và tổ chức giao thông công cộng kém".

Kinh tế và truyền thông
Lĩnh vực công nghiệp quan trọng nhất ở Makhachkala là lọc dầu, cùng với cơ khí và dệt may. Nhiều tổ chức hành chính và giáo dục có trụ sở tại thành phố, bao gồm một trung tâm nghiên cứu khu vực của Viện Hàn lâm Khoa học Nga với khoảng 20 phòng nghiên cứu. Thành phố cũng là trung tâm truyền thông của khu vực. Nhiều tờ báo được xuất bản ở Makhachkala, bao gồm Dagestanskaya Pravda và As-Salam. Ngoài ra, một số đài truyền hình khu vực có trụ sở tại thành phố.

Địa vị hành chính
Trong khuôn khổ của các đơn vị hành chính, Thành phố Makhachkala, một đơn vị hành chính có địa vị ngang bằng với các huyện, bao gồm Makhachkala và sáu khu dân cư nông thôn. Là một đơn vị đô thị, Thành phố Makhachkala được hợp thành Okrug đô thị Makhachkala.

Nhân khẩu
Các dân tộc sinh sống tại Makhachkala là (dữ liệu điều tra dân số năm 2010):

 Người Avar (26,7%)
 Người Kumyk (19,17%)
 Người Dargin (15,3%)
 Người Lezgin (12,71%)
 Người Lak (12,35%)
 Người Nga (5,4%)
 Người Tabasaran (2,02%)
 Người Rutul (1,24%)
 Người Azerbaijan (0,91%)

Giao thông
Makhachkala có sân bay Uytash, kết nối thành phố với các đô thị khác của Nga. Tuyến đường sắt Nga thông qua đường sắt Bắc Kavkaz cung cấp lưu lượng hàng hóa cùng với hành khách đến và đi từ Makhachkala.

Cảng biển quốc tế Caspi ở Makhachkala buôn bán dầu thô, vật liệu xây dựng, ngũ cốc, hàng hóa và gỗ. Cảng cung cấp thông tin liên lạc với phần còn lại của Nga, cũng như với Belarus, Ukraina, các nước Baltic, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Á. Một đường ray tại cảng kết nối nó với mạng lưới đường sắt Bắc Kavkaz.

Thể thao
Đội bóng của thành phố, FK Anzhi Makhachkala, thi đấu tại sân vận động Dynamo với sức chứa 15.200 chỗ ngồi.

Được thành lập vào năm 1991, đội bóng trở lại Giải ngoại hạng Nga vào năm 2009 và vào tháng 1 năm 2011 đã được mua bởi tỷ phú người Dagestan Suleyman Kerimov, người đã cho phép câu lạc bộ ký hợp đồng với những cầu thủ như nhà vô địch World Cup người Brazil Roberto Carlos và tiền đạo người Cameroon Samuel Eto'o. Tuy nhiên, do tình hình bất ổn trong khu vực, các cầu thủ hiện đang sống và tập luyện tại Moskva, và một lính canh có vũ trang sẽ tuần tra các trận đấu của họ.

Khí hậu
Makhachkala có khí hậu thảo nguyên lạnh (Köppen: BSk) với mùa hè tương đối ấm và khô còn mùa đông tương đối mát và ẩm.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Makhachkala organizes charity iftars
 Badkhen, Anna. "Everyone in Makhachkala Packs a Gun." The Moscow Times. ngày 31 tháng 5 năm 2001.

Thủ đô nước cộng hòa thuộc Nga

Khởi đầu năm 1844
Đế quốc Nga năm 1844
Thành phố cảng biển Caspi
Khu dân cư ở biển Caspi
Khởi đầu năm 1844 ở châu Âu
Khởi đầu năm 1844 ở Nga
Thành phố ven biển ở Nga
Thành phố cảng ở Nga
Thành phố cảng châu Âu


title: Saltara

text:
Saltara là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino, vùng Marche, Italia. Tọa độ địa lý là . Đô thị này nằm ở độ cao 160 m trên mực nước biển. Diện tích là 10 km², dân số vào thời điểm tháng 5 năm 2007 là 6180 người, mật độ 620 người/km². Các đơn vị trực thuộc là: Borgaccio, Calcinelli. Các đô thị tiếp giáp: Cartoceto, Montemaggiore al Metauro, Serrungarina

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: 22936 Ricmccutchen

text:
22936 Ricmccutchen (1999 TR172) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 10 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22936 Ricmccutchen

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Yeongwol

text:
Yeongwol (Yeongwol-gun, âm Hán Việt: Ninh Việt quận) là một huyện thuộc tỉnh Gangwon, Hàn Quốc. Huyện này có diện tích 1127,36 km², dân số năm 2000 là 45.287 người.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền huyện Yeongwol

Gangwon
Huyện Hàn Quốc


title: Choloy-Ménillot

text:
Choloy-Ménillot là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 249 mét trên mực nước biển.

Thị trấn Choloy-Ménillot có cự ly 28 km về phía tây Nancy và 5 km về phía tây Toul.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Teucholabis angusticapitis

text:
Teucholabis angusticapitis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: La Loubière

text:
La Loubière  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Loubiere


title: Tipula nigroapicalis

text:
Tipula nigroapicalis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2=2011|3=07|4=08}}

Chi Ruồi hạc


title: Sankt Ilgen

text:
Sankt Ilgen là một đô thị thuộc huyện Bruck an der Mur thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 73,44 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 291 người.

Tham khảo


title: 2998 Berendeya

text:
2998 Berendeya (1975 TR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 10 năm 1975 bởi Chernykh, L. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2998 Berendeya

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Echinolittorina peruviana

text:
Echinolittorina peruviana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinolittorina


title: Demetrios III của Ấn Độ

text:
Demetrius III Aniketos "Bất khả chiến bại" ở đây được xác định là một vị vua Ấn-Hy Lạp trị vì trong khu vực Gandhara và Punjab.

Sự tranh cãi về thời gian cai trị
Các đồng tiền của Demetrios III có số lượng ít và khá thô. Ông đã sao chép lại một số hình ảnh của mình từ vua nổi tiếng Demetrios I của Bactria (khoảng năm 200-180 TCN). Hai người có cùng tên và cùng chia sẻ danh hiệu chiến tranh như "Bất khả chiến bại" và đội vương miện voi, biểu tượng mà Alexander Đại đế đã sử dụng để kỷ niệm cuộc chinh phục khu vực thung lũng sông Indus.

Các ghi chép lịch sử của vương quốc Ấn-Hy Lạp là rất ít ỏi, và sự tách biệt của các vị vua có cùng tên không phải là một quá trình dễ dàng. Nhà nghiên cứu tiền cổ, Osmund Bopearachchi xác định ba vị vua tên là Demetrios, xác định vị vua thứ ba này cai trị vào khoảng 100 TCN dựa trên tiêu chuẩn và phong cách của những đồng tiền xu. RC Senior đồng ý với việc này, mặc dù niên đại của họ là hơi khác nhau: theo Bopearachchi ông đã cai trị khoảng năm 100 trước Công nguyên, trong khi RC Senior xác định triều đại ông vào khoảng năm 70 trước Công nguyên, trong cả hai trường hợp ông đều là người kế vị của Heliokles II.

Tuy nhiên, Demetrios III là Demetrios chỉ đúc những tiền xu song ngữ Hy Lạp / Ấn Độ (Kharoshti), và do đó là một ứng viên có khả năng được xác định với "Demetrios, vua của người Ấn Độ" được đề cập bởi sử gia La Mã Justin. Demetrios này được cho là đã chiến đấu với vua Eucratides của Bactria (khoảng 170-145 TCN) vào cuối triều đại của Eucratides. Bopearachchi vẫn xác định Demetrios của Justin với vua Demetrios II mặc dù ông chỉ đúc các đồng tiền Hy Lạp và cai trị vào khoảng năm 175-170 trước Công nguyên, ngay cả trước Eucratides.

Tuy nhiên, các tác giả khác đã xác định Demetrios của Justin với vua Demetrios I của Bactria, bỏ qua cả hai niên đại của Bopearachchi cũng như văn bản sửa đổi của Justin.

Trước đó tác giả như Tarn và Narain cho rằng vị vua Demetrios đã đúc những đồng tiền đó hiện nay được xác định là Demetrios III. Ông là vị vua đã chiến đấu với Eucratides, và nhìn nhận ông là một người con trai của Demetrios I.

Xem thêm
Vương quốc Ấn-Hy Lạp
Hy Lạp-Phật giáo
Ấn-Scythia

Chú thích

Vua Ấn-Hy Lạp
Vua Ấn Độ