title: Mario Kempes

text:
Mario Alberto Kempes (sinh 15 tháng 7 năm 1954 tại Bell Ville, Córdoba) là một cựu cầu thủ bóng đá Argentina, chơi ở vị trí tiền đạo. Cha của ông, Mario, cũng là một cầu thủ bóng đá, đã truyền cho ông niềm đam mê chơi bóng từ nhỏ. Ngay khi 7 tuổi, ông bắt đầu chơi cho đội thiếu niên và năm 14 tuổi thì gia nhập La Cuarta de Talleres.

Sự nghiệp cầu thủ
Kempes với biệt danh El Matador (Võ sĩ đấu bò) trong thời gian chơi bóng cho Valencia, đã giành được hai danh hiệu Vua phá lưới La Liga (Pichichi) liên tiếp, với 24 và 28 bàn thắng trong hai mùa bóng 1976-77 và 1977-78. Sự nghiệp của ông bắt đầu với câu lạc bộ địa phương có tên Instituto Atlético Central Córdoba, trước khi chuyển sang câu lạc bộ tiếng tăm hơn là Rosario Central với 85 bàn thắng trong 105 trận đấu và trở thành một tay săn bàn lừng danh. Nổi tiếng là một mẫu tiền đạo cần cù, Kempes có những bước chạy thần tốc, thường sút từ bên ngoài khu vực cấm địa và không phải là mẫu tiền đạo trung tâm truyền thống, hoạt động đơn độc bên trong khu cấm địa. Nhiều hậu vệ cảm thấy khó khăn trong việc chế ngự phong cách tấn công này. Họ không biết cần phải kèm ông ở đâu.

Trước vòng chung kết World Cup 1978 tổ chức tại Argentina, Kempes là cầu thủ đang thi đấu ngoài Argentina duy nhất trong danh sách đội tuyển Argentina của huấn luyện viên César Luis Menotti. Vị huấn luyện viên này đã nhận xét về anh khi công bố đội hình tham dự World Cup 1978, "Anh ấy khoẻ, có kĩ thuật, biết tạo khoảng trống và có cú sút căng. Anh ấy là mẫu cầu thủ tạo nên sự khác biệt và có thể chơi ở vị trí tiền đạo trung tâm".

Ở vòng chung kết World Cup 1974 ở Đức, khi mới 20, Kempes có mặt trong đội hình Argentina nhưng không ghi được bàn thắng nào. Đến World Cup 1978 tổ chức tại quê nhà, tiền đạo gầy gò này dự giải với tư cách đương kim Vua phá lưới La Liga 2 mùa bóng liên tiếp, được kì vọng sẽ thể hiện một màn trình diễn tuyệt hảo. Tuy nhiên hết vòng đấu bảng thứ nhất, Kempes vẫn chưa có được bàn thắng nào. Kempes chỉ bùng nổ ở những trận đấu vòng trong, đặc biệt là 2 bàn thắng ghi được trong trận chung kết gặp Hà Lan (bàn mở tỉ số và nâng tỉ số lên 2-1 ở hiệp phụ), giúp đội nhà giành chức vô địch thế giới lần đầu tiên. Trong giải đấu này ông ghi được 6 bàn thắng và giành luôn danh hiệu Vua phá lưới của giải.

Trong suốt sự nghiệp của mình Kempes ghi được 20 bàn thắng trong 43 lần khoác áo đội tuyển quốc gia. Ngoài 2 World Cup 1974 và 1978, ông còn có mặt tại World Cup 1982.

Năm 1978 ông được trao giải Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ. Ông cũng có tên trong danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất do Pelé lựa chọn tháng 3 năm 2004.

Sự nghiệp huấn luyện viên
Kempes bắt đầu làm công tác huấn luyện khi ký hợp đồng với câu lạc bộ Pelita Jaya của Indonesia với tư cách huấn luyện viên kiêm cầu thủ năm 1996, và cũng có trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp cầu thủ ở đây. Sau đó ông làm trợ lý huấn luyện cho Héctor Núñez (người Uruguay) tại Valencia. Kempes bắt đầu làm huấn luyện viên chính thức tại Albania, tại câu lạc bộ KS Lushnja. Thời gian này chỉ ngắn ngủi trong năm 1997, nhưng ông đã lập thành tích là huấn luyện viên nước ngoài đầu tiên ký hợp đồng với một cầu thủ nước ngoài trong lịch sử bóng đá Albania. Danh hiệu đầu tiên của Kempes với tư cách huấn luyện viên vào năm 1999 ở câu lạc bộ The Strongest (Bolivia), trước khi chuyển sang câu lạc bộ Bolivia khác là Independiente Petrolero. Hiện ông đang làm bình luận viên cho kênh thể thao ESPN. Hơn nữa, ông cũng như Fernando Palomo và Ciro Procuna góp mặt vào phần bình luận trong phiên bản Mỹ Latinh của trò chơi điện tử nhượng quyền thương mại FIFA, bao gồm FIFA 13, FIFA 14, FIFA 15, FIFA 16, FIFA 17, FIFA 18, FIFA 19 và FIFA 20.

Thống kê sự nghiệp

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Valencia
Copa del Rey: 1978–79
UEFA Cup Winners' Cup: 1979–80
UEFA Super Cup: 1980

River Plate
Primera División: 1981 Nacional

Pelita Jaya
Galatama: 1993–94

Quốc tế
Argentina
FIFA World Cup: 1978

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Observer Sport

Sinh năm 1954
Cầu thủ bóng đá Argentina
Cầu thủ bóng đá River Plate
Cầu thủ bóng đá Valencia CF
Vua phá lưới World Cup
Tiền đạo bóng đá
FIFA 100
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên bóng đá Argentina
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Chile
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1982
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1978
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1974


title: Pacode

text:
Pacode là một thị xã panchayat của quận Kanniyakumari thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pacode có dân số 22.521 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Pacode có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Pacode, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: 8144 Hiragagennai

text:
8144 Hiragagennai (1982 VY2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 11 năm 1982 bởi H. Kosai và K. Hurukawa ở Trạm Kiso thuộc Đài thiên văn Tokyo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8144 Hiragagennai

Hiragagennai
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Ferrières-la-Verrerie

text:
Ferrières-la-Verrerie là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 309 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Ferriereslaverrerie


title: Chicotortrix

text:
Chicotortrix là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Chicotortrix zeteles Razowski, 1987

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Interlingua

text:
Interlingua hay tiếng Khoa học Quốc tế (mã ngôn ngữ ISO 639 ia, ina) là một ngôn ngữ phụ trợ quốc tế (IAL), được Hiệp hội Ngôn ngữ Phụ trợ Quốc tế (IALA) phát triển từ năm 1937 và 1951. Đây là ngôn ngữ phụ trợ quốc tế được sử dụng rộng rãi thứ hai hoặc thứ ba, sau Esperanto và có lẽ là Ido, và là ngôn ngữ phụ trợ tự nhiên được sử dụng rộng rãi nhất, nói cách khác, từ vựng, ngữ pháp của nó và các đặc điểm khác là phần lớn bắt nguồn từ ngôn ngữ tự nhiên. Interlingua đã được phát triển để kết hợp một đơn giản, chủ yếu là ngữ pháp theo quy tắc với từ vựng phổ biến trong phạm vi khả dĩ rộng rãi nhất của các ngôn ngữ, khiến cho nó rất dễ học, ít nhất là đối với những người dân nói ngôn ngữ bản địa được làm nguồn ngữ pháp và từ vựng cho ngôn ngữ này. Ngược lại, nó được sử dụng như là một cách giới thiệu nhanh chóng sang nhiều ngôn ngữ tự nhiên. Văn học bằng tiếng Interlingua dễ hiểu với hàng trăm hàng triệu người nói một trong các ngôn ngữ Romance, mặc dù nó chỉ có vài trăm người nói.

Một số từ và câu

Tham khảo

Ngôn ngữ nhân tạo

Ngôn ngữ phụ trợ quốc tế
Ngôn ngữ hòa kết
Nhóm ngôn ngữ Rôman


title: Strymon avalona

text:
Strymon avalona là một loài bướm ngày trong họ Lycaenidae. Chúng là loài bản địa Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Gimenez Dixon, M. 1996. Strymon avalona. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Động vật Mỹ
A
Bướm Bắc Mỹ


title: Lamérac

text:
Lamérac là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Fernitz

text:
Fernitz là một đô thị thuộc huyện Graz-Umgebung bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 10,58 km², dân số thời điểm cuối năm 2006 là 3166 người.

Chú thích


title: Bolitoglossa minutula

text:
Bolitoglossa minutula là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae.
Loài này có ở Costa Rica và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Savage, J., Wake, D. & Chaves, G. 2004. Bolitoglossa minutula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Bolitoglossa


title: Lễ cưới (người H'Mông)

text:
Lễ cưới H'mông hay Miêu tộc hôn tục ( là một nghi lễ của đồng bào dân tộc H'Mông bắt nguồn từ Trung Quốc.

Các cuộc hôn nhân cổ đại của người Miêu đã trải qua hôn nhân huyết thống, hôn nhân kép và hôn nhân một vợ một chồng. Sau khi thực hiện chế độ hôn nhân một vợ một chồng, có hai loại hôn nhân: hôn nhân độc lập và hôn nhân sắp đặt. Tuổi kết hôn nói chung là từ 16 đến 23 tuổi, tuổi kết hôn của nam lớn hơn nữ một chút. Xã hội Miêu tuân thủ nghiêm ngặt chế độ hôn nhân một vợ một chồng trong thị tộc và ngoài dòng máu. Hầu hết nam nữ thanh niên của dân tộc Miêu đều sử dụng du lịch và cả hai bên có thể trở thành vợ chồng và thành lập gia đình một cách tự nguyện. Hạn chế là chỉ cần trống thờ cúng tổ tiên không cùng tổ tiên (ám chỉ con cháu có cùng quan hệ huyết thống dòng tộc) thì có thể lấy nhau. Con cái giữa anh em họ của dì được coi là đồng hương thân thiết, và việc kết hôn giữa các cặp vợ chồng bị cấm. Những người thân thuộc các thế hệ khác nhau không được kết hôn. Một số người từng vướng vào kiện tụng do hôn nhân hoặc các tranh chấp khác trong lịch sử, và đã thề không kết hôn. Trong quá khứ, một số đàn ông và phụ nữ Miêu không kết hôn với những người thuộc các phương ngữ khác nhau trong nhóm dân tộc của họ mà đối tượng kết hôn được chọn từ các thành viên của một số họ trong làng. Vì lý do lịch sử, trong quá khứ họ không muốn kết hôn với các nhóm dân tộc khác nhau. Một số nhánh tộc Miêu thậm chí không muốn kết hôn với những người Miêu có trang phục khác nhau, và họ muốn đi đến những ngôi làng cách xa hàng chục dặm, thậm chí hàng trăm dặm để tìm những người Miêu có trang phục giống nhau để kết hôn.

Chuẩn bị
Sau khi nam nữ thanh niên của dân tộc Mông yêu nhau và đồng ý, cha mẹ của họ đã chọn ngày lành tháng tốt cho hôn lễ của họ. Tuy nhiên, nam nữ không được gặp nhau trong một khoảng thời gian trước khi kết hôn, dân gian thường gọi là “không gặp mặt trước hôn nhân”, ngày trước khi kết hôn, người nam gửi đồ cưới đến nhà người nữ. Để xem. Trong số lễ cưới này, có một chiếc bánh ngô nếp (糯米粑粑) to và dày, được làm từ 25 đến 30 kg gạo và ngô nếp, to như cái mâm, mang ý nghĩa đoàn tụ, sum vầy. mặc quần áo sau khi kết hôn.

Lễ ăn hỏi

Vào ngày cưới, cả nam và nữ sẽ tiếp đãi họ hàng, bạn bè và những người cùng làng ở quê nhà. Chú rể được một số phù rể tháp tùng và rước lễ vật vào nhà. Trong đám cưới nên có một người đàn ông trung niên và lớn tuổi có kinh nghiệm. Khi người đàn ông đến làng của người phụ nữ, sẽ có lý do để người phụ nữ căng cây tre chắn đường và hát đối đáp với người đã có gia đình. Sau mỗi cặp hát, người kết hôn phải tặng quà cho những người phụ nữ này trước khi họ lấy cọc tre mở đường. Đi lại như vậy một lúc, hát đối đáp một lần và lặp lại vài lần mới đến được nhà gái. Trong thời kỳ này, cũng cần đề phòng chàng rể không cho đàn bà mang đi. Nếu mang đi, họ sẽ giấu chú rể để người có gia đình đón dâu không kịp. Khi đến nhà gái, các cô gái sẽ vây quanh chàng rể, tung tăng, trêu chọc khiến quan khách bật cười thích thú. Hơn nữa, một số cô gái dùng tro nồi để bôi đen mặt chú rể. Nhìn sự bối rối của chú rể, mọi người bật cười thích thú.

Sau khi cô dâu về nhà chồng sẽ làm lễ cúng, cô dâu chú rể sẽ nâng ly chúc mừng các bậc trưởng thượng, khách mời và nhận lời chúc mừng của họ. Trước khi bắt đầu bữa ăn, cô dâu chú rể nên cho bố mẹ hai bên ăn bữa cơm đầu tiên. Trong buổi lễ, các cô gái đến tiễn họ hàng nhà vợ có thể xem kỹ cơ hội và che cho chàng rể một chiếc sọt tre lớn để chàng rể không di chuyển. Nhìn chàng rể loay hoay bên chiếc thúng, người dân cười nghiêng ngả, thêm phần thích thú vô cùng cho đám cưới.

Lễ cưới
Lễ cưới chính thức (Hao song - Haus tsoob), nhà chàng trai mang lễ vật sang nhà gái từ chiều hôm trước. Lễ dẫn cưới gồm có một khoản tiền, 60 kg thịt lợn, 60 bát rượu, tùy vào khoảng thách cưới bên nhà gái mà nhà trai đưa sang... trong đó một chiếc ô màu đen là lễ vật quan trọng nhất để che mưa, che nắng cho đôi vợ chồng trẻ. Lễ đón dâu được tổ chức vào sáng hôm sau. Cô dâu mặc áo màu đỏ, váy hoa, đầu quấn khăn xanh. Lễ cưới diễn ra trong những cuộc mời rượu, đối đáp giữa các thanh niên, thiếu nữ. Sau đó cô dâu làm lễ cúng tổ tiên, ma nhà, ma cửa... để về nhà chồng. Khi về nhà chồng, gia đình nhà chồng bày một mâm cơm cúng tổ tiên để ra mắt con dâu.

Tập tục khóc trước khi cưới
Cũng như nghi thức khóc cưới truyền thống trong hôn lễ của người Thổ Gia trong 3 tháng trước khi cưới, người Miêu ở Tương Tây cũng có tục lệ tương tự.
Tập tục này thường bắt đầu trước ngày cưới của cô dâu 3 hoặc 7 ngày, và một số đã mở đầu cho màn khóc lóc và hát trong nửa tháng đầu, một tháng hoặc thậm chí ba tháng. Tuy nhiên, nó đã bắt đầu và tiếp tục. Các cô dâu có thể khóc một cách thoải mái. Họ hàng, làng xóm đến thăm hỏi quà cáp, ai đến cũng khóc như một lời cảm ơn. Từ đêm trước thời kỳ tân hôn cho đến ngày hôm sau khi cô dâu ngồi trên ghế trường kỷ, cuộc hôn nhân khóc lóc đã lên đến đỉnh điểm. Trong thời gian này, việc khóc và hát phải được thực hiện theo nghi thức truyền thống, không được khóc. Những người không thể khóc sẽ bị người khác cười nhạo, thậm chí là kỳ thị. Nhìn chung, nội dung hát khóc chủ yếu bao gồm "khóc cha mẹ", "khóc anh em", "khóc chị", "khóc cô chú", "khóc đồng hành", "khóc bà mối", "khóc chải đầu", "khóc "" Tổ tiên "," Khóc trên trường kỷ",... Những “lời ca” không chỉ mang tính truyền thống, lưu truyền từ đời này sang đời khác mà còn được các cô dâu, chị em “khóc cùng” ngẫu hứng. Nội dung chủ yếu là cảm ơn công ơn của cha mẹ, người lớn tuổi, sự quan tâm chăm sóc của anh, chị, em, kể về nỗi buồn hạnh phúc của thế hệ con gái và sự hoang mang, lo lắng trước cuộc sống mới. Cũng có người trút nỗi bất mãn về hôn nhân, sự hận thù và bất lực với người mai mối cho những quyết định cả đời của mình, vân vân.

Hiện nay
Trai gái người Mông được tự do tìm hiểu và tự quyết định hôn nhân của mình. Nếu ưng thuận, họ sẽ về báo cáo với bố mẹ, dòng họ. Khi đó nhà trai sẽ mời ông mối sang đánh tiếng dạm hỏi. Nếu nhà gái ưng thuận, hai bên sẽ định ngày tốt rồi tiến hành lễ ăn hỏi (hẹn cưới) sau đó là lễ cưới (đón dâu).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phong tục  "lấy vợ" ở Mù Sang

Nghi lễ của người Mông
Lễ cưới


title: (79299) 1995 WS2

text:
{{DISPLAYTITLE:(79299) 1995 WS2}}

(79299) 1995 WS2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 16 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 79001–80000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Abyssochrysos brasilianum

text:
Abyssochrysos brasilianum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Abyssochrysidae.

Miêu tả

Phân bố
continental slope off đông nam Brazil

Tham khảo

Liên kết ngoài

Abyssochrysos


title: Cardiophorus rufus

text:
Cardiophorus rufus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Gouberville

text:
Gouberville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 16 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche
Thành phố ven biển ở Pháp


title: Ametropalpis

text:
Ametropalpis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Pleurothallis oxapampae

text:
Pleurothallis oxapampae là một loài phong lan từ Peru được mô tả lần đầu bởi Carlyle A. Luer vào năm 1982.

Chú thích

O
Thực vật được mô tả năm 1982


title: Gonomyia bifurcula

text:
Gonomyia bifurcula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 3981 Stodola

text:
3981 Stodola (1984 BL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 1 năm 1984 bởi A. Mrkos ở Klet.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3981 Stodola

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Werauhia picta

text:
Werauhia picta là một loài thuộc chi Werauhia. Đây là loài bản địa của Costa Rica.

Chú thích

Tham khảo

An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009

picta
Thực vật Costa Rica


title: Belmont-Bretenoux

text:
Belmont-Bretenoux là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Belmontbretenoux


title: Cyanallagma

text:
Cyanallagma là một chi chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Các loài
Cyanallagma có 7 loài:
 Cyanallagma angelae Lencioni, 2001
 Cyanallagma bonariense (Ris, 1918)
 Cyanallagma corbeti Costa, Santos & I. de Souza, 2009
 Cyanallagma ferenigrum De Marmels, 2003
 Cyanallagma interruptum (Selys, 1876)
 Cyanallagma nigrinuchale (Selys, 1876)
 Cyanallagma trimaculatum (Selys, 1876)

Coenagrionidae


title: 2206 Gabrova

text:
2206 Gabrova (1976 GR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 4 năm 1976 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Tiểu hành tinh được đặt tên sau tên Bulgarian city Gabrovo.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2206 Gabrova

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Aphanobius malaccensis

text:
Aphanobius malaccensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Aphanobius


title: Trường Đại học Hải Phòng

text:
Trường Đại học Hải Phòng (tiếng Anh: Haiphong University), được thành lập tại Hải Phòng năm 1959 với tên cũ là Phân hiệu Trường Đại học Tại chức Hải Phòng. Năm 2000, Trường Đại học Tại chức Hải Phòng sáp nhập với một số cơ sở đào tạo chuyên nghiệp khác của Hải Phòng thành Trường Đại học Sư phạm Hải Phòng. Ngày 9 tháng 4 năm 2004, Thủ tướng chính phủ đã ký quyết định số 60/2004/QĐ-TTg, đổi tên Trường Đại học Sư phạm Hải Phòng thành Trường Đại học Hải Phòng.

Quá trình hình thành và phát triển
Trường Đại học Hải Phòng ngày nay là sự hợp thành từ nhiều trường trong hệ thống các đơn vị đào tạo, bồi dưỡng ở Hải Phòng mà đơn vị tiền thân đầu tiên là Trường Sư phạm trung cấp Hải Phòng được thành lập theo Nghị định số 359-NĐ, ngày 22 tháng 7 năm 1959 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục về việc thành lập các trường sư phạm trung cấp ở các tỉnh, liên tỉnh. Trường Sư phạm trung cấp Hải Phòng có nhiệm vụ đào tạo giáo viên cấp 2 cho các tỉnh Hải Dương, Hải Phòng và Kiến An (nay là thành phố Hải Phòng), Hồng Quảng và Hải Ninh (nay là tỉnh Quảng Ninh).

Sau khi thành lập, nhà trường đã tập trung làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên phổ thông, góp phần tích cực cho quá trình phát triển sự nghiệp giáo dục ở các địa phương trong những năm đầu của công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc và kháng chiến chống đế quốc Mỹ, giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước. Hệ thống các đơn vị đào tạo, bồi dưỡng giáo viên ở Hải Phòng đã hình thành từ các trường đào tạo và bồi dưỡng sư phạm theo các cấp học từ bậc sơ cấp, trung cấp, 10+1, 10+2, 10+3 tới cao đẳng. Năm 2000, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định thành lập trường Đại học Sư phạm Hải Phòng trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng sư phạm Hải Phòng, Trường Đại học tại chức Hải Phòng, Trường Cán bộ quản lý giáo dục và Bồi dưỡng giáo viên Hải Phòng và Trung tâm Ngoại ngữ Hải Phòng. Ngày 09 tháng 4 năm 2004, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 60/2004/QĐ-TTg đổi tên Trường Đại học Sư phạm Hải Phòng thành Trường Đại học Hải Phòng.

Các ngành đào tạo bậc Đại học, Cao đẳng

Đại học
Sư phạm
 Toán (THPT) - 101
 Toán - Lý (THCS) - 102
 Vật lý (THPT) - 103
 Hóa học (THPT) - 104
 Ngữ văn (THCS)- 601
 Địa lý - 602
 Tiếng Anh - 701
 Giáo dục Tiểu học - 901
 Giáo dục thể chất - 902
 Giáo dục mầm non - 904
 Giáo dục Chính trị - 905
 Sư phạm Âm nhạc - 906
Kỹ thuật
 Công nghệ Chế tạo máy (đào tạo kỹ sư Cơ khí chế tạo) - Mã ngành: 7510202;
 Công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử (đào tạo kỹ sư Cơ điện tử)- Mã ngành: 7510203;
 Công nghệ kỹ thuật Xây dựng (đào tạo kỹ sư Xây dựng dân dụng và công nghiệp) - Mã ngành: 7510103;
 Công nghệ Kỹ thuật điện dân dụng và công nghiệp;
 Công nghệ Kỹ thuật tự động hóa - 156;
 Kiến trúc (đào tạo Kiến trúc sư) - Mã ngành: 7580101;
 Tin học - 152
 Toán - Tin ứng dụng - 154
 Nông học - 351
 Nuôi trồng thủy sản - 352
 Chăn nuôi - Thú y - 353
 Toán học - 151
Kinh tế - Quản trị kinh doanh
 Quản trị kinh doanh (Quản trị kinh doanh, Quản trị tài chính kế toán, Marketing) - 451
 Kế toán - 452
 Kinh tế (Kinh tế ngoại thương, Kinh tế vận tải và dịch vụ, Quản lý kinh tế, Kinh tế xây dựng) - 453
 Tài chính - Ngân hàng - 454
Ngôn ngữ
 Tiếng Anh - 761
 Tiếng Trung- 764
Văn hóa - Xã hội
 Văn học - 651
 Việt Nam học - 653
 Công tác xã hội - 654
DU LỊCH

- Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành

Cao đẳng
Sư phạm
 Lý - Hóa - C65
 Sinh- Địa
 Văn - Công tác đội - C67
 Mỹ thuật- C70
Ngoài sư phạm
 Kế toán - C72
 Quản trị kinh doanh - C73
 Quản trị văn phòng - C74
 Tài chính ngân hàng
 CĐ Kinh tế

Chất lượng đào tạo

Đội ngũ giảng viên
Tính đến tháng 10 năm 2017, trường có 462 giảng viên. Trong đó có 5 phó giáo sư,68 tiến sĩ, 321 thạc sĩ và 70 giảng viên có trình độ đại học.

Chất lượng đầu ra thực tế
* Tỉ lệ sinh viên có việc làm trong vòng một năm sau khi ra trường đã bao gồm số lượng người ra trường có khởi nghiệp thành lập doanh nghiệp, không bao gồm ngộ nhận khởi nghiệp như đa cấp.

* Thống kê không dành cho bậc đào tạo thấp như cao đẳng với trung cấp, nên không thể nội suy chất lượng đào tạo ở hai hệ đào tạo này.

Cơ sở vật chất
Trường Đại học Hải Phòng gồm có 3 cơ sở, cơ sở trung tâm đặt tại quận Kiến An, 2 cơ sở khác đặt tại quận Ngô Quyền.

1. Số 171 đường Phan Đăng Lưu, Quận Kiến An, Hải Phòng: Cơ sở trung tâm. Đây là khu vực gồm văn phòng nhà trường: Ban giám hiệu, các phòng, ban, trạm, văn phòng các khoa khoa học cơ bản, các khoa sư phạm, ngoại ngữ, giảng đường, thư viện trung tâm và ký túc xá sinh viên. Diện tích quy hoạch 28 ha.

2. Số 246A đường Đà Nẵng, Quận Ngô Quyền, Hải Phòng: Trung tâm đào tạo bồi dưỡng cán bộ Trường Đại học Hải Phòng.

3. Số 49 đường Trần Phú, Quận Ngô Quyền, Hải Phòng: Trung tâm đào tạo ngoại ngữ Trường Đại học Hải Phòng.

Trường Đại học Hải Phòng có tổng diện tích phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hội họp là hơn 28,76 ha. Trường có hơn 263 giảng đường, phòng học, hội trường lớn và hệ thống phòng hội thảo; gần 35 phòng thí nghiệm và phòng thực hành. Các hệ thống cơ sở vật chất phục vụ bộ môn giáo dục thể chất và phong trào thể thao của sinh viên đầy đủ và hiện đại với 1 sân bóng, 1 nhà thi đấu đa năng,... Trường có một khu ký túc xá với 150 phòng, đủ khả năng đáp ứng chỗ ở cho khoảng trên 1500 sinh viên, và 1 trung tâm y tế.

Các Khoa, Viện, Phòng ban, Trạm
 14 Khoa: Khoa Điện - Cơ, Khoa Toán, Khoa Công nghệ Thông tin, Khoa Du lịch, Khoa Khoa học Tự nhiên, Khoa Ngữ Văn Và Địa Lý, Khoa Ngoại ngữ, Khoa Thể dục - Thể thao, Khoa Giáo dục Tiểu học và Mầm non, Khoa Lý luận Chính trị, Khoa Tâm lý - Giáo dục học; Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Khoa Kế toán - Tài chính, Khoa Xây dựng.
01 Viện: Viện Đào tạo và Nghiên cứu phát triển sinh-nông. Đến tháng 8 năm 2014 đổi tên thành Viện Sinh Nông.
5 Trung tâm: Trung tâm Thông tin thư viện, Trung tâm Ngoại ngữ, Trung tâm Đào tạo Bồi dưỡng cán bộ, Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và an ninh sinh viên, Trung tâm Đào tạo Thường xuyên.
11 Phòng, Ban: Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Đào tạo, Phòng Khoa học Công nghệ, Phòng Quản lý sau đại học, Phòng Hợp tác quốc tế, Phòng Hành chính - Quản trị, Phòng Kế hoạch Tài chính, Phòng Công tác học sinh - sinh viên, Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng,  Phòng Thanh tra - Pháp chế, Ban Quản lý dự án xây dựng.
3 Trường thực hành sư phạm: Trường Mầm non Thực hành, Trường Tiểu học Thực hành, Trường PT Phan Đăng Lưu.

Danh sách hiệu trưởng

Hội đồng trường
Chủ tịch:
 Nguyễn Thị Hiên (Bí thư Đảng ủy)

Ban Giám hiệu
Hiệu trưởng:
PGS.TS. Bùi Xuân Hải
Các Phó Hiệu trưởng:
TS. Nguyễn Thị Thanh Nhàn
TS. Trần Quốc Tuấn

Các lãnh đạo phòng ban
Trưởng phòng Tổ chức Cán bộ: TS. Vũ Đức Văn
Phụ trách phòng Đào tạo và Hợp tác quốc tế: ThS. Khoa Việt Cường
Trưởng phòng đào tạo: TS. Trần Văn Trọng
Trưởng phòng đào tạo sau đại học: TS. Nguyễn Văn Quyền
Trưởng phòng Quản lý khoa học: PGS. TS. Bùi Bà Khiêm
Trưởng phòng Chính trị - Học sinh, Sinh viên: TS. Phạm Đức Cường
Trưởng phòng Thanh tra-Pháp chế: ThS. Đỗ Thị Ngọc Thắng
Trưởng phòng Khảo thí và bảo đảm chất lượng: TS. Đỗ Thị Thanh Toàn
Quyền trưởng phòng Kế hoạch tài chính: ThS. Phan Thị Thu Hương
Chánh Văn phòng: ThS. Phạm Khánh Toàn

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Trường Đại học Hải Phòng

Hải Phòng
Hải Phòng
Hải Phòng
Đại học địa phương
Đại học cấp tỉnh


title: Burzy

text:
Burzy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 60.Ước tính dân số năm 2007 là 65 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: San Marzano sul Sarno

text:
San Marzano sul Sarno là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Salerno trong vùng Campania của Ý. San Marzano sul Sarno có diện tích 5 km2, dân số là 9433 người (thời điểm ngày). Đô thị này nằm trong Thung lũng sông Sarno.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Salerno
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Rhizagrotis

text:
Rhizagrotis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Rhizagrotis albalis (Grote, 1878)
 Rhizagrotis cloanthoides (Grote, 1881)
 Rhizagrotis modesta (Barnes & McDunnough, 1911)
 Rhizagrotis stylata (J. B. Smith, 1893)

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Rhizagrotis at funet

Xylenini


title: Augochlora matucanensis

text:
Augochlora matucanensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1914


title: Salins, Cantal

text:
Salins là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Liên kết ngoài
 Salins sur le site de l'Institut géographique national
 Salins sur le site de l'Insee
 Salins sur le site du Quid
 Localisation de Salins sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Salins sur Mapquest

Tham khảo

Salins


title: Cerithium lifuense

text:
Cerithium lifuense là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố
The distribution của Cerithium lifuense bao gồms miền tây Thái Bình Dương.
 Taiwan
 Philippines
 Indonesia

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

L


title: Silesis spiniformis

text:
Silesis spiniformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Colletes cretaceus

text:
Colletes cretaceus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1876


title: Malanquilla

text:
Malanquilla là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 132 người. Diện tích đô thị này là 36 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 998 m trên mực nước biển.
Nhiệt độ trung bình năm từ 10 đến 12 °C.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Marcillat-en-Combraille

text:
Marcillat-en-Combraille là một xã trong tỉnh Allier, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 912 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Wadersloh, Đức
  Faulungen, Đức

Tham khảo

Xã của Allier


title: Corrombles

text:
Corrombles  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 288 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Uberella barrierensis

text:
Uberella barrierensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc mặt trăng.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Uberella
Động vật chân bụng New Zealand


title: Sirajuddin Haqqani

text:
Sirajuddin "Siraj" Haqqani (sinh khoảng 1970) là một chỉ huy quân sự người Pastun đã dẫn dắt lực lượng Waziristan trong Chiến tranh Waziristan chống tại Pakistan (2004-8). Siraj là con trai của một nhà lãnh đạo Taliban, Jalaluddin Haqqani, người từng chiến đấu chống quân Liên Xô ở Afghanistan trong thập niên 1980 và nay các cấp chỉ huy quân sự Hoa Kỳ coi là kẻ thù nguy hiểm. Cả hai cha con đều có mối liên hệ mật thiết với al-Qaeda và đã giúp đưa các tay súng ngoại quốc vào Afghanistan. Siraj coi như rất có thế lực trong vùng Đông Afghanistan, một cấp chỉ huy Taliban người Afghanistan hoạt động ở hai bên biên giới, bị cáo buộc mở ra các cuộc tấn công vào quân đội Tây phương ở Afghanistan. Dande Darpa Khel và khu vực lân cận là cứ địa của Siraj. Ông có một trường, nói là dạy Hồi giáo, trong làng này và đã từng bị tấn công bằng hỏa tiễn của Hoa Kỳ vào tháng 10 năm 2008 làm thiệt mạng 20 người.

Ngày 21/8, 2009, một phi cơ không người lái của Hoa Kỳ bắn một hỏa tiễn vào một nơi ẩn náu của phiến quân trong vùng sinh sống của bộ tộc tại Pakistan, làm thiệt mạng 12 người, trong nỗ lực tiêu diệt Siraj. Có ba phụ nữ thiệt mạng trong cuộc tấn công nhưng không rõ liệu Siraj còn sống hay chết. Hỏa tiễn bắn trúng một căn nhà ở Dande Darpa Khel, một ngôi làng cách Miran Shah trong vùng Bắc Waziristan khoảng 1 cây số về phía Tây. Hoa Kỳ tấn công dựa trên nguồn tin nói rằng Siraj đang ở trong nhà nhưng giới chức Pakistan không thể xác nhận là ông ta có ở đó hay không. Siraj đã từng đến nơi này trước đây.

New York Magazine thông báo có một phần thưởng $5 triệu cho ai cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông.

Chú thích

Liên kết ngoài
http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/JI10Df02.html
http://www.rawa.org/molest.htm

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Sinh thập niên 1970
Nam giới Pakistan


title: Bulbophyllum emiliorum

text:
Bulbophyllum emiliorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

emiliorum]]

E


title: Smicridea marlieri

text:
Smicridea marlieri là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Lumbreras

text:
Lumbreras tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 142,91 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 164 người với mật độ 1,15 người/km². Đô thị này có cự ly 22 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Tăng huyết áp

text:
Tăng huyết áp (viết tắt là: THA) hay còn gọi là cao huyết áp, lên cơn tăng-xông (nguồn gốc: Hypertension trong tiếng Pháp) là một tình trạng bệnh lý mạn tính, trong đó áp lực máu tác dụng lên thành mạch đo được ở động mạch tăng cao. Tăng huyết áp thường không gây ra triệu chứng. Tuy nhiên, tăng huyết áp lâu dài là một yếu tố nguy cơ chính gây tai biến mạch máu não (đột quỵ), bệnh mạch vành, suy tim, rung nhĩ, bệnh động mạch ngoại vi, giảm thị lực, bệnh thận mạn tính và suy giảm trí nhớ. Tăng huyết áp là nguyên nhân chính gây tử vong sớm trên toàn thế giới.

Tăng huyết áp được phân loại thành tăng huyết áp nguyên phát và tăng huyết áp thứ phát. Khoảng 90–95% số ca là tăng huyết áp nguyên phát, được định nghĩa là dùng để chỉ các trường hợp không xác định được bệnh nguyên gây tăng huyết áp rõ ràng (vô căn). Các yếu tố lối sống làm tăng nguy cơ gồm ăn nhiều muối, thừa cân, hút thuốc lá và lạm dụng rượu. 5–10% số ca còn lại được phân loại là tăng huyết áp thứ phát, được định nghĩa là tăng huyết áp do nguyên nhân có thể xác định được, chẳng hạn như bệnh thận mạn, hẹp động mạch thận, rối loạn nội tiết hoặc sử dụng thuốc tránh thai.

Huyết áp thường được đo bằng hai chỉ số là: huyết áp tâm thu (systolic, viết tắt là HATT, tương ứng với huyết áp tối đa) và huyết áp tâm trương (diastolic, viết tắt là HATTr, tương ứng với huyết áp tối thiểu). Đối với hầu hết người lớn khi nghỉ ngơi, thông thường HATT nằm trong khoảng 100–130 milimét thủy ngân (mmHg) và HATTr nằm trong khoảng 60–80 mmHg. Đối với hầu hết người lớn, tăng huyết áp xuất hiện nếu huyết áp lúc nghỉ ngơi liên tục ở mức lớn hơn hoặc bằng 130/80 hoặc 140/90 mmHg. Huyết áp của trẻ em được tính theo tuổi. Theo dõi huyết áp lưu động (Holter huyết áp) trong thời gian 24 giờ có vẻ chính xác hơn so với đo huyết áp tại văn phòng.

Thay đổi lối sống và dùng thuốc có thể hạ huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng sức khỏe. Thay đổi lối sống bao gồm giảm cân, tập thể dục, giảm lượng muối ăn vào, hạn chế cồn và chế độ ăn uống lành mạnh. Nếu thay đổi lối sống là không đủ, thì thuốc huyết áp sẽ được sử dụng. Dùng phối hợp ba loại thuốc có thể kiểm soát huyết áp ở 90% trường hợp. Việc điều trị thuốc hạ áp ở những người có huyết áp >160/100 mmHg có mối tương quan đến cải thiện tuổi thọ. Tác dụng điều trị huyết áp ở khoảng giữa 130/80 mmHg và 160/100 mmHg ít rõ ràng hơn. Thật vậy, một số tổng quan hệ thống vẫn cho thấy lợi ích và một số tổng quan hệ thống khác cho thấy lợi ích không rõ ràng. Tăng huyết áp ảnh hưởng 16 đến 37% dân số trên toàn cầu. Năm 2010, tăng huyết áp được cho là nguyên nhân gây ra 18% tổng số ca tử vong (9,4 triệu người trên toàn cầu).

Triệu chứng cơ năng và triệu chứng thực thể
Tăng huyết áp hiếm khi biểu hiện ra triệu chứng cơ năng. Việc xác định tăng huyết áp thường thông qua sàng lọc hoặc khi bệnh nhân đến khám về một chứng bệnh không liên quan. Một số người bị tăng huyết áp cho biết họ bị đau đầu (đặc biệt là ở đau vùng chẩm và đau vào buổi sáng), xây xẩm, chóng mặt, ù tai (nghe tiếng ù ù hoặc tiếng rít trong tai), thay đổi thị lực hoặc ngất xỉu. Tuy nhiên, những triệu chứng này có thể do lo âu hơn là tăng huyết áp.

Khi khám thực thể, tăng huyết áp có thể liên quan đến các thay đổi ở đáy mắt khi soi đáy mắt. Mức độ nghiêm trọng của những thay đổi điển hình liên quan đến bệnh võng mạc do tăng huyết áp được phân loại từ độ I đến IV; độ I và II khó phân biệt với nhau. Mức độ nghiêm trọng của bệnh võng mạc có mối tương quan với thời gian hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng huyết áp.

Tăng huyết áp thứ phát
Tăng huyết áp thứ phát là tăng huyết áp do nguyên nhân đã xác định được và có thể đi kèm triệu chứng cơ năng và triệu chứng thực thể cụ thể khác. Lấy một ví dụ là hội chứng Cushing. Ngoài việc gây ra tăng huyết áp còn gây béo trung tâm (béo phì ở vùng thân mình), tiền đái tháo đường, mặt tròn như mặt trăng, bướu mỡ sau cổ và vai (được gọi là bướu trâu) và rạn da màu tím vùng bụng. Bệnh nhận cường giáp thường sụt cân kèm theo tăng cảm giác thèm ăn, nhịp tim nhanh, lồi mắt và run. Hẹp động mạch thận (RAS) có tiếng thổi khu trú ở vùng bụng bên trái hoặc bên phải đường giữa (RAS một bên), hoặc ở cả hai vị trí (RAS hai bên). Hẹp động mạch chủ thường gây ra tụt huyết áp chi dưới so với cánh tay (chỉ số huyết áp cổ chân-cánh tay (ABI) giảm), bắt mạch động mạch đùi thấy chậm hoặc không bắt được. U tủy thượng thận gây ra các cơn tăng huyết áp đột ngột kèm đau đầu, đánh trống ngực, da, niêm mạc nhợt và tăng tiết mồ hôi.

Cơn tăng huyết áp
Huyết áp tăng rất cao (HATT ≥ 180 mmHg và/hoặc HATTr ≥ 110 mmHg) được gọi là cơn tăng huyết áp. Cơn tăng huyết áp được phân loại thành tăng huyết áp khẩn cấp (không có tổn thương cơ quan đích) hoặc tăng huyết áp cấp cứu (có tổn thương cơ quan đích).

Trong trường hợp tăng huyết áp khẩn cấp, không thấy bằng chứng về tổn thương cơ quan đích gây huyết áp tăng cao. Trong những trường hợp này, có thể uống thuốc để hạ huyết áp dần dần trong vòng 24 đến 48 giờ.

Trong tăng huyết áp cấp cứu, có bằng chứng tổn thương trực tiếp đến một hoặc nhiều cơ quan. Các cơ quan bị ảnh hưởng nhiều nhất gồm não, thận, tim và phổi, gây nên các triệu chứng bao gồm lú lẫn, buồn ngủ, đau ngực và khó thở. Trong tăng huyết áp cấp cứu, huyết áp phải giảm nhanh hơn để ngăn chặn quá trình tổn thương cơ quan, tuy nhiên, thiếu bằng chứng thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho phương pháp điều trị này.

Thai kỳ
Tăng huyết áp xảy ra ở khoảng 8–10% trường hợp mang thai. Để chẩn đoán tăng huyết áp trong thai kỳ, cần tiến hành 2 lần đo huyết áp cách nhau 6 giờ, và 2 lần này có chỉ số lớn hơn 140/90 mmHg. Bệnh nhân mang thai, có tăng huyết áp được phân loại là tăng huyết áp từ trước khi mang thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật.

Tiền sản giật là một tình trạng nghiêm trọng trong nửa sau của thai kỳ và giai đoạn hậu sản (giai đoạn sau sinh), được định nghĩa là tăng huyết áp và protein niệu. Tiền sản giật xảy ra ở khoảng 5% trường hợp mang thai và gây nên khoảng 16% tổng số ca tử vong mẹ trên toàn cầu. Tiền sản giật cũng làm tăng gấp đôi nguy cơ tử vong sơ sinh. Tiền sản giật thường không có triệu chứng và phát hiện bằng cách khám sàng lọc định kỳ. Các triệu chứng tiền sản giật phổ biến nhất là đau đầu, rối loạn thị giác kiểu "đèn nhấp nháy", nôn mửa, đau bụng và phù. Tiền sản giật đôi khi có thể tiến triển thành một tình trạng đe dọa tính mạng gọi là sản giật, đây là một trường hợp tăng huyết áp cấp cứu, gây một số biến chứng nghiêm trọng như mất thị lực, phù não, co giật, suy thận, phù phổi và đông máu nội mạch rải rác (rối loạn đông máu).

Ngược lại, tăng huyết áp thai kỳ định nghĩa là tăng huyết áp khởi phát trong giai đoạn thai kỳ và không kèm theo protein niệu.

Trẻ em
Chậm phát triển, co giật, gắt gỏng, thờ ơ và khó thở có thể liên quan đến tăng huyết áp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Ở trẻ lớn hơn, tăng huyết áp có thể gây đau đầu, khó chịu không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, chậm phát triển, mờ mắt, chảy máu cam và liệt mặt.

Nguyên nhân

Tăng huyết áp nguyên phát
Tăng huyết áp là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa gen và các yếu tố môi trường. Đã xác định nhiều biến thể di truyền thông dụng gây ảnh hưởng nhỏ đến huyết áp, và một số biến thể di truyền hiếm có gây ảnh hưởng lớn đến huyết áp. Ngoài ra, nghiên cứu tương quan toàn bộ nhiễm sắc thể (GWAS) đã xác định được 35 locus liên quan đến huyết áp, trong đó mới tìm thấy được 12 locus. Nghiên cứu các vị trí (điểm) đa hình đơn nucleotide (single-nucleotide polymorphism, SNP) tại vị trí trọng điểm cho 12 locus mới tìm thấy ở trên cho thấy mối liên hệ với quá trình methyl hóa DNA tại nhiều vị trí CpG gần đó. Những vị trí SNP trọng điểm này nằm trong các gen liên quan đến cơ trơn mạch máu và chức năng thận. Theo một khía cạnh nào đó, quá trình methyl hóa DNA ảnh hưởng đến sự liên kết các biến thể di truyền phổ biến với nhiều kiểu hình, mặc dù các cơ chế ẩn dưới các mối liên hệ này vẫn chưa được tìm hiểu rõ. Thử nghiệm biến thể đơn lẻ được thực hiện trong nghiên cứu này đối với 35 SNP trọng điểm (đã biết và mới biết) cho thấy các biến thể di truyền đơn lẻ hoặc tổng hợp góp phần gây ra nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tăng huyết áp.

Huyết áp tăng dần theo tuổi. Nếu dùng chế độ ăn uống và lối sống kiểu phương Tây thì nguy cơ bị tăng huyết áp lúc về già là rất cao. Một số yếu tố môi trường ảnh hưởng đến huyết áp. Ăn nhiều muối làm tăng huyết áp ở nhóm người nhạy cảm với muối. Lười tập thể dục và thể trạng béo phì trung tâm cũng có thể gây tăng nguy cơ. Có một số yếu tố khác ảnh hưởng tới huyết áp như dùng caffein và thiếu vitamin D, tuy nhiên mối tương quan chưa rõ ràng. Kháng insulin gặp phổ biến ở bệnh nhân béo phì, là một thành phần của hội chứng X (hoặc hội chứng chuyển hóa), cũng góp phần gây tăng huyết áp.

Các sự kiện trong giai đoạn đầu đời, chẳng hạn như sinh nhẹ cân, mẹ hút thuốc và mẹ không cho con bú sữa mẹ có thể là các yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp vô căn ở người trưởng thành, mặc dù các cơ chế giữa các yếu tố này với tăng huyết áp ở người trưởng thành vẫn chưa rõ ràng. Tăng acid uric máu tìm thấy ở những người bị tăng huyết áp không được điều trị so với những người có huyết áp bình thường, mặc dù không chắc liệu tăng acid uric này đóng vai trò nguyên nhân hay là yếu tố phụ thuộc vào chức năng thận kém. Huyết áp trung bình có thể cao hơn vào mùa đông so với mùa hè. Viêm quanh răng cũng liên quan đến huyết áp cao.

Tăng huyết áp thứ phát
Tăng huyết áp thứ phát là tăng huyết áp xác định được nguyên nhân. Bệnh thận là nguyên nhân thứ phát phổ biến nhất của tăng huyết áp. Tăng huyết áp cũng có thể do bệnh nội tiết, chẳng hạn như hội chứng Cushing, cường giáp, suy giáp, bệnh to đầu chi (acromegaly), hội chứng Conn hoặc cường aldosteron, hẹp động mạch thận (do xơ vữa động mạch hoặc loạn sản sợi cơ), cường cận giáp và u tế bào ưa chromi. Các nguyên nhân khác gây tăng huyết áp thứ phát bao gồm béo phì, ngưng thở khi ngủ, mang thai, hẹp động mạch chủ, ăn quá nhiều cam thảo, uống quá nhiều rượu, uống một số loại thuốc, thảo dược và các chất kích thích như cà phê, cocaine và methamphetamin (ma túy đá). Phơi nhiễm arsenic (thạch tín) qua nước uống được chứng minh là có mối tương quan với tăng huyết áp. Trầm cảm cũng liên quan đến tăng huyết áp. Cô đơn cũng là một yếu tố nguy cơ.

Một tổng quan năm 2018 cho thấy rằng bất kỳ loại rượu nào cũng làm tăng huyết áp ở nam giới, trong khi đó uống một hoặc hai ly rượu sẽ làm tăng nguy cơ tăng huyết áp ở nữ giới.

Sinh lý bệnh

Phần lớn bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát, tăng sức cản ngoại vi (tổng kháng ngoại vi, là sự cản trở của mạch máu) chiếm áp lực cao trong khi cung lượng tim vẫn bình thường. Có bằng chứng cho thấy một số người trẻ tuổi với tiền tăng huyết áp hay "tăng huyết áp ngoại biên có cung lượng tim cao, nhịp tim cao và kháng ngoại vi bình thường, gọi là tăng huyết áp ngoại biên tăng động." Những cá nhân này sẽ phát triển các đặc điểm điển hình của tăng huyết áp nguyên phát khi về già, khi mà cung lượng tim giảm và sức cản ngoại vi tăng lên theo tuổi tác. Tuy nhiên cơ chế này có phải là điển hình của tất cả những người bị tăng huyết áp hay không vẫn còn đang tranh cãi. Sức cản ngoại vi tăng lên trong bệnh tăng huyết áp đã xác định chủ yếu là do sự thu hẹp cấu trúc của các động mạch nhỏ và tiểu động mạch. Giảm số lượng hoặc mật độ các mao mạch cũng có thể góp một phần gây nên tăng sức cản.

Không rõ liệu sự co mạch của các tiểu động mạch có vai trò trong tăng huyết áp hay không. Tăng huyết áp cũng liên quan đến giảm độ giãn nở của tĩnh mạch ngoại biên, có thể làm tăng hồi lưu tĩnh mạch, tăng tiền gánh (hay tiền tải) cho tim và cuối cùng là gây rối loạn chức năng tâm trương.

Áp lực mạch (chênh lệch giữa HATT và HATTr) thường tăng ở người cao tuổi bị tăng huyết áp. HATT cao bất thường, nhưng HATTr có thể bình thường hoặc thấp gây nên tình trạng tăng huyết áp tâm thu đơn độc. Người cao tuổi bị tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp tâm thu đơn độc được giải thích là do tăng độ cứng động mạch, thường đi kèm với lão hóa và có thể chính tăng huyết áp gây nên tăng độ cứng động mạch.

Nhiều cơ chế được đề xuất để giải thích cho sự gia tăng sức cản ngoại vi trong tăng huyết áp. Hầu hết các bằng chứng liên quan đến rối loạn bài tiết muối và nước của thận (đặc biệt là những bất thường trong hệ thống renin–angiotensin trong thận) hoặc những bất thường của hệ thần kinh giao cảm. Các cơ chế này không mâu thuẫn nhau và có khả năng là cả hai cơ chế này đều đóng góp ở một mức độ nào đó trong hầu hết các trường hợp tăng huyết áp vô căn (tăng huyết áp nguyên phát). Người ta cũng cho rằng rối loạn chức năng nội mô và viêm mạch máu cũng có thể góp phần làm tăng sức cản ngoại vi và tổn thương mạch máu trong tăng huyết áp. Các nghiên cứu có đề cập tới Interleukin 17, yếu tố làm tăng sản xuất một số tín hiệu hóa học khác của hệ thống miễn dịch được cho là có liên quan đến tăng huyết áp như yếu tố hoại tử khối u alpha, interleukin 1, interleukin 6 và interleukin 8.

Quá nhiều natri hoặc không đủ kali trong chế độ ăn uống dẫn đến dư thừa natri nội bào, làm co cơ trơn mạch máu, hạn chế lưu lượng máu và do đó làm tăng huyết áp.

Chẩn đoán
Chẩn đoán tăng huyết áp dựa vào huyết áp bệnh nhân cao liên tục, kể cả lúc nghỉ. Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị thực hiện ít nhất 03 lần đo khi nghỉ ngơi trong ít nhất 02 lần đi khám sức khỏe khác nhau. Viện Y tế và Chất lượng Điều trị Quốc gia (NICE) Vương quốc Anh khuyến nghị theo dõi huyết áp lưu động để chẩn đoán xác định tăng huyết áp nếu huyết áp đo được tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên.

Kỹ thuật đo
Để chẩn đoán chính xác tăng huyết áp, cần sử dụng kỹ thuật đo huyết áp thích hợp. Đo huyết áp không đúng cách là rất hay gặp, có thể thay đổi chỉ số huyết áp đo được so với huyết áp thực lên đến 10 mmHg, dẫn đến chẩn đoán sai và phân loại sai tăng huyết áp. Để đo huyết áp đúng cách, người khám yêu cầu người bệnh phải ngồi yên trong ít nhất 05 phút, sau đó cuốn vòng đo huyết áp có kích cỡ phù hợp vào cánh tay, vén cao tay áo. Người bệnh nên ngồi dựa lưng, bàn chân đặt dưới đất và không bắt chéo hai chân. Trong quá trình đo huyết áp, người bệnh không nên nói chuyện hoặc cử động. Cánh tay được đo phải được đặt trên một bề mặt phẳng ngang mức với tim. Nên đo huyết áp trong phòng yên tĩnh để nhân viên y tế kiểm tra huyết áp có thể nghe thấy tiếng Korotkoff khi nghe động mạch cánh tay bằng ống nghe để đo huyết áp chính xác. Nên xả hơi từ vòng đo huyết áp từ từ (2–3 mmHg mỗi giây) để lắng nghe tiếng Korotkoff. Nên làm trống bàng quang trước khi đo huyết áp (tức là dặn bệnh nhân đi tiểu tiện) vì nếu bàng quang căng có thể làm tăng huyết áp lên tới 15/10 mmHg. Nên lấy nhiều chỉ số huyết áp (ít nhất là 02 lần) cách nhau 1–2 phút để đảm bảo độ chính xác. Theo dõi huyết áp lưu động (Holter huyết áp) trong vòng 12 đến 24 giờ là phương pháp chính xác nhất để xác định chẩn đoán. những người có chỉ số huyết áp rất cao, đặc biệt là khi suy chức năng các cơ quan thì không cần dùng huyết áp lưu động.

Sử dụng máy đo huyết áp lưu động 24 giờ (holter huyết áp) và máy đo huyết áp tại nhà giúp hạn chế được chẩn đoán sai ở những người bị tăng huyết áp áo choàng trắng làm thay đổi phác đồ điều trị. Ở Vương quốc Anh, phương pháp tốt nhất hiện nay là theo dõi kết quả đo tại phòng khám kèm đo huyết áp lưu động, hoặc lý tưởng hơn là theo dõi huyết áp tại nhà trong vòng 7 ngày. Lực lượng đặc nhiệm các dịch vụ phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (USPSTF) cũng khuyến nghị thực hiện đo huyết áp thường xuyên bên ngoài không gian cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế. Tăng huyết áp giả tạo ở người cao tuổi hay hội chứng động mạch không do chèn ép cũng cần cân nhắc. Tình trạng này được cho là do vôi hóa động mạch dẫn đến kết quả đo huyết áp cao bất thường bằng vòng đo huyết áp trong khi đo huyết áp trong động mạch là bình thường. Tăng huyết áp tư thế đứng là hiện tượng khi huyết áp tăng khi bệnh nhân đứng.

Khám các cơ quan khác

Sau khi chẩn đoán tăng huyết áp, người khám thường cố gắng xác định nguyên nhân dựa trên yếu tố nguy cơ và các triệu chứng khác của bệnh nhân (nếu có). Tăng huyết áp thứ phát thường phổ biến hơn ở trẻ em trước tuổi vị thành niên, với hầu hết các trường hợp do bệnh thận gây ra. Tăng huyết áp nguyên phát phổ biến ở thanh thiếu niên và người lớn, những người có nhiều yếu tố nguy cơ như béo phì và tiền sử gia đình bị tăng huyết áp. Các xét nghiệm có thể giúp chẩn đoán nguyên nhân gây tăng huyết áp thứ phát và để xác định xem liệu tăng huyết áp có gây tổn thương cho tim, mắt và thận hay không. Các xét nghiệm theo dõi đái tháo đường và cholesterol máu cao thường được chỉ định vì các bệnh trên là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch và có thể cần điều trị.

Để đánh giá ban đầu bệnh nhân tăng huyết áp cần hỏi bệnh sử và khám lâm sàng đầy đủ. Chỉ định xét nghiệm creatinin huyết thanh giúp đánh giá chức năng thận, có thể là nguyên nhân gây tăng huyết áp hoặc hậu quả của tăng huyết áp. Guildline 2003 của Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) ủng hộ việc sử dụng các phương trình như công thức MDRD để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR). Mức lọc cầu thận ước tính eGFR có thể cung cấp thông tin chức năng thận, được sử dụng để theo dõi tác dụng phụ của một số lọi thuốc hạ huyết áp đối với chức năng thận. Ngoài ra có thể chỉ định xét nghiệm mẫu nước tiểu để tìm protein niệu để theo dõi bệnh thận. Làm điện tâm đồ (ECG) để tìm các dấu hiệu cho thấy tim bị ảnh hưởng do huyết áp cao. Điện tâm đồ cũng có thể cho biết liệu có cơ tim có bị dày lên (phì đại tâm thất trái) hay liệu tim đã trải qua một rối loạn nhỏ trước đó chẳng hạn như một cơn nhồi máu cơ tim thầm lặng. Chụp X-quang ngực hoặc siêu âm tim giúp tìm dấu hiệu phì đại tim hoặc tổn thương tim.

Phân loại ở người lớn

Ở những người từ 18 tuổi trở lên, tăng huyết áp được định nghĩa là huyết áp tâm thu (HATT) hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) luôn cao hơn giá trị bình thường được chấp nhận (giá trị HATT cao hơn 129 hoặc 139 mmHg, HATTr 89 mmHg, tùy theo guildline). Các ngưỡng khác được sử dụng (HATT: 135 mmHg hoặc HATTr: 85 mmHg) nếu đo tại nhà hoặc holter huyết áp 24 giờ. Các guildline tăng huyết áp quốc tế gần đây cũng đề cập đến giá trị huyết áp trong khoảng bình thường cao (tức là tiền tăng huyết áp) để nhấn mạnh nguy cơ gặp phải nếu duy trì giá trị huyết áp như vậy trong thời gian dài. Báo cáo lần thứ 7 của Liên Ủy ban Quốc gia về Dự phòng, Phát hiện, Đánh giá và Điều trị Tăng huyết áp (JNC 7) xuất bản năm 2003 sử dụng thuật ngữ tiền tăng huyết áp cho HATT trong khoảng 120–139 mmHg hoặc HATTr trong khoảng 80–89 mmHg, trong khi Guideline của Hội Tăng huyết áp Châu Âu (2007) và Hội Tăng huyết áp Anh (BHS) IV (2004) sử dụng các mức độ huyết áp tối ưu, huyết áp bình thường và huyết áp bình thường cao để chia nhỏ các mốc huyết áp mà HATT dưới 140 mmHg và HATTr dưới 90 mmHg. Tăng huyết áp cũng có các phân loại phụ: JNC 7 phân biệt tăng huyết áp giai đoạn I, tăng huyết áp giai đoạn II và tăng huyết áp tâm thu đơn độc. Tăng huyết áp tâm thu đơn độc là tình trạng huyết áp tâm thu tăng cao trong khi huyết áp tâm trương bình thường và thường gặp ở người cao tuổi. Hướng dẫn ESH-ESC (2007) và BHS IV (2004) phân loại thêm tăng huyết áp giai đoạn III cho những người có HATT vượt quá 179 mmHg hoặc HATTr trên 109 mmHg. Tăng huyết áp được phân loại là "kháng trị" nếu thuốc không làm giảm huyết áp xuống mức bình thường. Vào tháng 11 năm 2017, Hội Tim mạch Hoa Kỳ và Đại học Tim mạch Hoa Kỳ xuất bản một guideline chung cập nhật các khuyến nghị của báo cáo JNC 7. Guideline của Hội Tăng huyết áp Quốc tế năm 2020 (ISH 2020) xác định:

Trẻ em
Tăng huyết áp có ở 0,2 đến 3% trẻ sơ sinh; tuy nhiên, huyết áp thường không đo thường ngày ở những trẻ khỏe mạnh. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ cao thường gặp ở trẻ sơ sinh. Để kết luận liệu huyết áp trẻ sơ sinh có bình thường hay không, phải cân nhắc tới các yếu tố như tuổi thai, cân nặng khi sinh.

Tăng huyết áp được định nghĩa là huyết áp tăng cao trong nhiều lần khám ảnh hưởng đến 1% đến 5% trẻ em, thanh thiếu niên và có liên quan đến các nguy cơ bệnh tật lâu dài. Huyết áp tăng theo tuổi ở thời thơ ấu và ở trẻ em, tăng huyết áp được định nghĩa là huyết áp tâm thu hoặc tâm trương trung bình trong 03 lần trở lên bằng hoặc cao hơn (≥) bách phân vị 95 dựa trên giới tính, độ tuổi và chiều cao của trẻ. Tuy nhiên, tăng huyết áp phải được xác nhận qua các lần khám trước khi xác định trẻ có bị tăng huyết áp hay không. Tiền tăng huyết áp ở trẻ em được định nghĩa là huyết áp tâm thu hoặc tâm trương lớn hơn hoặc bằng (≥) bách phân vị 90, nhưng thấp hơn (<) bách phân vị 95 Ở thanh thiếu niên, có đề xuất cho rằng rằng tăng huyết áp và tiền tăng huyết áp được chẩn đoán và phân loại với các tiêu chí giống như ở người lớn.

Giá trị của sàng lọc định kỳ tăng huyết áp ở trẻ em trên 3 tuổi vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Năm 2004, Chương trình Giáo dục Huyết áp Quốc gia khuyến nghị trẻ em từ 3 tuổi trở lên nên đo huyết áp ít nhất 01 lần trong mỗi lần khám sức khỏe và Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ cũng đưa ra khuyến nghị tương tự. Tuy nhiên, Học viện Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ ủng hộ quan điểm của Lực lượng đặc nhiệm các dịch vụ phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (USPSTF) rằng bằng chứng sẵn có là không đủ để xác định sự cân bằng giữa lợi ích và tác hại của việc sàng lọc tăng huyết áp ở trẻ em và thanh thiếu niên không có triệu chứng.

Phòng ngừa
Phần lớn gánh nặng bệnh tật do huyết áp cao gây ra cho những người không được chẩn đoán tăng huyết áp. Do đó, cần thiết lập các chiến lược dân số để giảm hậu quả của tăng huyết áp và giảm nhu cầu dùng thuốc hạ huyết áp. Để hạ huyết áp, thay đổi lối sống được ưu tiên khuyến nghị trước khi bắt đầu dùng thuốc hạ áp. Hướng dẫn của Hội Tăng huyết áp Anh năm 2004 đề xuất thay đổi lối sống phù hợp với những thay đổi được vạch ra trong Chương trình Giáo dục Huyết áp Cao Quốc gia Hoa Kỳ năm 2002 để phòng ngừa tăng huyết áp nguyên phát:

 duy trì trọng lượng cơ thể bình thường đối với người lớn (ví dụ: chỉ số khối cơ thể (BMI) 20–25 kg/m2)
 giảm lượng natri ăn vào<100 mmol/ngày (< 6 g natri chloride hoặc < 2,4 g natri mỗi ngày)
 tham gia hoạt động thể chất sức bền (thể dục aerobic) thường xuyên như đi bộ nhanh (≥ 30 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần)
 hạn chế uống rượu không quá 3 đơn vị/ngày ở nam và không quá 2 đơn vị/ngày ở nữ
 áp dụng chế độ ăn nhiều trái cây và rau quả;
 hạn chế stress

Một số kỹ thuật thư giãn có thể giúp giảm căng thẳng là:

 thiền
 tắm nước ấm
 tập yoga
 đi bộ đường dài

Thay đổi lối sống hiệu quả có thể có tác dụng làm giảm huyết áp tương đương việc sử dụng 1 loại thuốc hạ huyết áp. Sự kết hợp của hai hoặc nhiều lối sống hợp lý có thể đạt được kết quả tốt hơn nữa. Có bằng chứng đáng kể cho thấy việc giảm lượng muối trong chế độ ăn uống sẽ làm giảm huyết áp, nhưng liệu giảm lượng muối có dẫn đến giảm tỷ lệ tử vong và bệnh tim mạch hay không thì vẫn chưa có bằng chứng chắc chắn. Lượng natri ước tính ≥ 6 g/ngày và < 3 g/ngày đều có mối tương quan đến nguy cơ tử vong cao hoặc bệnh tim mạch nặng, nhưng mối liên quan giữa lượng natri cao và kết quả bất lợi chỉ được quan sát thấy ở những người bị tăng huyết áp. Do đó, vì không có kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng nên có nghi vấn về hiệu quả của việc giảm lượng muối ăn vào dưới 3g/ngày. Hướng dẫn của ESC đề cập đến viêm quanh răng có liên quan đến tình trạng sức khỏe tim mạch kém.

Giá trị của sàng lọc định kỳ tăng huyết áp ở trẻ em trên 3 tuổi vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Năm 2004, Chương trình Giáo dục Huyết áp Quốc gia khuyến nghị trẻ em từ 3 tuổi trở lên nên đo huyết áp ít nhất 01 lần trong mỗi lần khám sức khỏe và Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ cũng đưa ra khuyến nghị tương tự. Tuy nhiên, Học viện Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ ủng hộ quan điểm của Lực lượng đặc nhiệm các dịch vụ phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (USPSTF) rằng bằng chứng sẵn có là không đủ để xác định sự cân bằng giữa lợi ích và tác hại của việc sàng lọc tăng huyết áp ở trẻ em và thanh thiếu niên không có triệu chứng.

Điều trị và quản lý tăng huyết áp
Theo một tổng quan xuất bản năm 2003, giảm huyết áp 5 mmHg có thể làm giảm 34% nguy cơ đột quỵ, 21% nhồi máu cơ tim và giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ, suy tim và tử vong do bệnh tim mạch.

Huyết áp mục tiêu
Để điều trị bệnh nhân tăng huyết áp, nhiều nhóm chuyên gia khác nhau cùng nhau bàn và đưa ra các guideline khác nhau về mục tiêu huyết áp điều trị. Họ đề xuất mục tiêu huyết áp dưới 140–160/90–100 mmHg. Các bài tổng quan hệ thống của Cochrane đề xuất mục tiêu tương tự cho từng nhóm bệnh nhân, chẳng hạn như bệnh nhân đái tháo đường và những người mắc bệnh tim mạch trước đó. Ngoài ra, các bài tổng quan hệ thống của Cochrane phát hiện ra rằng đối với những người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh tim mạch từ trung bình đến cao, lợi ích của việc cố gắng đạt được mục tiêu huyết áp thấp hơn tiêu chuẩn (≤ 140/90 mmHg) lớn hơn nhiều so với nguy cơ gặp phải liên quan đến can thiệp tim mạch. Tuy nhiên phát hiện này không được áp dụng cho các nhóm người bệnh khác.

Nhiều nhóm chuyên gia đề xuất mục tiêu huyết áp cao hơn một chút là 150/90 mmHg cho những người ở độ tuổi từ 60 đến 80. JNC-8 và Hội bác sĩ Hoa Kỳ khuyến nghị mục tiêu 150/90 mmHg cho những người trên 60 tuổi, nhưng một số chuyên gia không đồng ý với khuyến nghị. Một số nhóm chuyên gia cũng khuyến nghị hạ thấp huyết áp mục tiêu một chút (thấp hơn thì tốt hơn - "lower the better") ở những người mắc bệnh tiểu đường hoặc bệnh thận mạn tính có protein niệu, nhưng những nhóm chuyên gia khác lại khuyến nghị mục tiêu huyết áp ở những bệnh nhân trên cần giống như đối với các bệnh nhân khác nói chung. Vấn đề huyết áp mục tiêu tốt nhất là gì và câu hỏi rằng liệu các huyết áp mục tiêu có nên khác nhau đối với những người có nguy cơ cao hay không vẫn chưa được giải đáp cụ thể, mặc dù một số chuyên gia đề xuất nên đặt mục tiêu huyết áp thấp hơn nhiều hơn so với khuyến nghị trong một số guideline.

Đối với những người chưa bao giờ mắc bệnh tim mạch mà có nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong 10 năm dưới 10%, hướng dẫn của Hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2017 khuyến nghị dùng thuốc nếu HATT > 140 mmHg hoặc nếu HATTr > 90 mmHg. Đối với những người đã từng mắc bệnh tim mạch hoặc những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn 10% trong 10 năm, khuyến cáo dùng thuốc nếu HATT >130 mmHg hoặc nếu HATTr > 80 mmHg.

Thay đổi lối sống
Phương pháp điều trị đầu tiên đối với bệnh tăng huyết áp là thay đổi lối sống, bao gồm thay đổi chế độ ăn uống, tập thể dục và giảm cân. Mặc dù tất cả những điều này đã được khuyến nghị trong các tư vấn khoa học, một tổng quan hệ thống của Cochrane không tìm thấy bằng chứng (do thiếu dữ liệu) về tác động của chế độ ăn kiêng giảm cân đối với tỷ lệ tử vong, biến chứng lâu dài hoặc tác dụng phụ ở người bị tăng huyết áp. Đánh giá đã tìm thấy ăn kiêng làm giảm trọng lượng cơ thể và huyết áp. Hiệu quả tiềm năng của phương pháp này tương tự và đôi khi vượt quá hiệu quả hạ huyết áp khi bệnh nhân dùng một loại thuốc. Nếu bệnh nhân tăng huyết áp đủ cao đến mức cần dùng thuốc hạ áp ngay lập tức, thay đổi lối sống vẫn được khuyến nghị khi điều trị thuốc.

Những thay đổi về chế độ ăn uống được chứng minh là làm giảm huyết áp bao gồm chế độ ăn ít natri, chế độ ăn DASH (Phương pháp Tiếp cận Dinh dưỡng để Hạn chế Tăng huyết áp, là chế độ ăn tốt nhất so với 11 chế độ ăn khác trong một tổng quan theo phương pháp "umbrella") và chế độ ăn thực vật. Có một số bằng chứng cho thấy uống trà xanh có thể giúp giảm huyết áp, nhưng chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị uống trà xanh như một phương pháp điều trị. Có bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng có sử dụng giả dược cho thấy uống trà Hibiscus (trà hoa atiso đỏ) làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu (-4,71 mmHg, 95% CI [-7,87, -1,55]) và huyết áp tâm trương (-4,08 mmHg, 95 %CI [-6,48, -1,67]). Uống nước ép củ dền cũng làm giảm đáng kể huyết áp của những người bị tăng huyết áp.

Tăng hàm lượng kali trong chế độ ăn uống có lợi ích tiềm tàng trong việc giảm nguy cơ tăng huyết áp. Ủy ban Tư vấn Hướng dẫn Chế độ ăn uống năm 2015 (DGAC) tuyên bố rằng kali là một trong những chất dinh dưỡng thiếu hụt được tiêu thụ dưới mức ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, những người dùng một số loại thuốc hạ huyết áp (chẳng hạn như thuốc ức chế men chuyển (ACEi) hoặc thuốc chẹn thụ thể AT1 (ARB)) không nên bổ sung kali hoặc muối giàu kali do nguy cơ có hàm lượng kali cao.

Các chế độ tập luyện thể chất được chứng minh là làm giảm huyết áp bao gồm tập co cơ đẳng trường (tập isometric), tập aerobic, tập có kháng lực và tập thở có máy hướng dẫn.

Các kỹ thuật giảm căng thẳng thần kinh như phản hồi sinh học (biofeedback) hoặc thiền siêu việt (Transcendental Meditation) có thể được coi là một phương pháp điều trị thay thế để giảm huyết áp, nhưng không có bằng chứng giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch. Tự đo huyết áp và tái khám có thể hỗ trợ việc sử dụng các chiến lược để cải thiện kiểm soát huyết áp, nhưng cần đánh giá thêm.

Thuốc điều trị huyết áp
Thuốc điều trị huyết áp còn được gọi là thuốc hạ huyết áp.

Thuốc điều trị tăng huyết áp đầu tay (first-line) bao gồm thuốc lợi tiểu thiazide, thuốc chẹn kênh calci, thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACEi) và thuốc chẹn thụ thể angiotensin II type 1 (ARB). Những loại thuốc này được sử dụng đơn lẻ hoặc phối hợp (chống chỉ định kết hợp ACEi và ARB). Thuốc thứ hai được lựa chọn có tác dụng giảm thiểu tác động của cơ chế điều hòa ngược, làm huyết áp quay trở về giá trị trước khi điều trị. Hầu hết bệnh nhân cần nhiều hơn một loại thuốc để kiểm soát tăng huyết áp. Thuốc kiểm soát huyết áp nên được kê theo từng bước nếu huyết áp không đạt được mức mục tiêu. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể xem xét dừng thuốc ở người cao tuổi vì không có bằng chứng chắc chắn về việc dừng thuốc có tác động lên tỷ lệ tử vong, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Các thuốc chẹn beta trước đây như atenolol được cho là có tác dụng có lợi khi được sử dụng làm điều trị đầu tay cho bệnh tăng huyết áp. Tuy nhiên, một tổng quan Cochrane bao gồm 13 thử nghiệm cho thấy tác dụng của thuốc chẹn beta kém hơn so với các thuốc hạ huyết áp khác trong việc ngăn ngừa bệnh tim mạch.

Việc kê đơn thuốc hạ huyết áp cho trẻ em bị tăng huyết áp có bằng chứng hạn chế khi so sánh nhóm sử dụng thuốc với nhóm dùng giả dược. Nghiên cứu cho thấy thuốc có tác dụng khiêm tốn đối với huyết áp trong thời gian ngắn. Dùng liều cao hơn không làm giảm huyết áp nhiều hơn.

Tăng huyết áp kháng trị
Theo AMA (Hội Y khoa Hoa Kỳ), tăng huyết áp kháng trị (resistant hypertension) được định nghĩa là huyết áp cao vẫn duy trì cao hơn mức huyết áp mục tiêu, mặc dù đã được dùng phối hợp từ 03 loại thuốc hạ huyết áp trở lên với các cơ chế hoạt động khác nhau. Không uống thuốc theo chỉ định (không tuân thủ điều trị) là một nguyên nhân quan trọng gây tăng huyết áp kháng trị. Tăng huyết áp kháng trị cũng có thể là kết quả của quá trình hoạt động căng thẳng lâu dài của hệ thần kinh tự chủ, một hiệu ứng được gọi là tăng huyết áp thần kinh. Các liệu pháp điện kích thích phản xạ thụ thể cảm áp (baroreflex) đang được nghiên cứu như một lựa chọn để hạ huyết áp ở những bệnh nhân trong tình huống này.

Một số nguyên nhân thứ phát phổ biến của tăng huyết áp kháng trị bao gồm ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, u tủy thượng thận (một loại u nội tiết thần kinh), hẹp động mạch thận, hẹp eo động mạch chủ và cường aldosteron nguyên phát. Cứ 05 người bị tăng huyết áp kháng trị thì có một người mắc chứng cường aldosteron nguyên phát, đây là một tình trạng có thể điều trị được và đôi khi có thể chữa khỏi.

Thuật ngữ refractory hypertension để chỉ tăng huyết áp kháng trị khi mà bệnh nhân dùng ít nhất 05 loại thuốc hạ huyết áp thuộc các nhóm khác nhau, bao gồm lợi tiểu thiazide tác dụng kéo dài, thuốc chẹn kênh calci và thuốc chẹn hệ renin-angiotensin nhưng huyết áp vẫn tăng cao không kiểm soát được. Những người bị tăng huyết áp kháng trị thường do hệ thần kinh giao cảm tăng động, có nguy cơ cao mắc các bệnh tim mạch nặng và tử vong do mọi nguyên nhân.

Dịch tễ học
nhỏ|Tỷ lệ tăng huyết áp ở nam giới trưởng thành năm 2014|300x300px
nhỏ|Số năm sống được điều chỉnh theo mức độ bệnh tật (DALY) đối với bệnh tim tăng huyết áp trên 100.000 cư dân năm 2004

|300x300px

Người trưởng thành
, khoảng 22% dân số thế giới bị tăng huyết áp. Tỷ lệ nam giới mắc cao hơn, ngoài ra tăng huyết áp thường gặp ở những người có địa vị kinh tế xã hội thấp và tỷ lệ tăng dần theo tuổi tác. Tăng huyết áp phổ biến ở các nước có thu nhập cao, trung bình và thấp. Năm 2004, tỷ lệ mắc bệnh cao huyết áp cao nhất ở Châu Phi (30%, cả hai giới) và thấp nhất ở Châu Mỹ (18%, cả hai giới). Tỷ lệ cũng khác nhau rõ rệt giữa các vùng với tỷ lệ chỉ khoảng 3,4% (nam) và 6,8% (nữ) ở vùng nông thôn Ấn Độ. Tuy nhiên tỷ lệ này lên đến 68,9% (nam) và 72,5% (nữ) ở Ba Lan. Tỷ lệ ở Châu Phi là khoảng 45% vào năm 2016.

Ở Châu Âu, , tăng huyết áp có ở khoảng 30–45% dân số. Năm 1995, ước tính có 43 triệu người (24% dân số) ở Hoa Kỳ bị tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc hạ huyết áp. Đến năm 2004, con số này đã tăng lên 29% và vào năm 2017 là 32% (76 triệu người Mỹ trưởng thành). Năm 2017, do định nghĩa về tăng huyết áp thay đổi, 46% người dân ở Hoa Kỳ bị mắc tăng huyết áp. Người trưởng thành người Mỹ gốc Phi ở Hoa Kỳ có tỷ lệ tăng huyết áp cao nhất thế giới: 44%. Tăng huyết áp cũng phổ biến hơn ở người Mỹ gốc Philippines và ít phổ biến hơn ở người Mỹ da trắng và người Mỹ gốc México. Sự khác biệt về tỷ lệ tăng huyết áp là do nhiều yếu tố và đang được nghiên cứu.

Trẻ em
Tỷ lệ tăng huyết áp trẻ em và thanh thiếu niên đã tăng lên trong 20 năm qua tại Hoa Kỳ. Tăng huyết áp trẻ em, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên, thường là thứ phát sau một rối loạn tiềm ẩn. Bệnh thận là nguyên nhân thứ phát phổ biến nhất gây tăng huyết áp ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tuy nhiên, tăng huyết áp nguyên phát vẫn chiếm phần lớn.

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, năm 2000 có khoảng 16,3% người lớn bị tăng huyết áp, đến năm 2009 tỷ lệ tăng huyết áp ở người lớn là 25,4% và năm 2016 tỷ lệ người lớn bị tăng huyết áp là khoảng 48%.

Theo Hội Tim mạch học Việt Nam, năm 2015, nghiên cứu thống kê trên 5.454 người trưởng thành (từ 25 tuổi trở lên) trong quần thể 44 triệu người tại 8 tỉnh thành trên toàn quốc về bệnh tăng huyết áp. Kết quả cho thấy có 47,3% người bị tăng huyết áp, trong số những người bị tăng huyết áp này có 39,1% không được phát hiện bị tăng huyết áp, 69% bị tăng huyết áp chưa kiểm soát được.

Tiên lượng
nhỏ|Sơ đồ minh họa các biến chứng chính của tăng huyết áp kéo dài, không được điều trị|300x300px
Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ gây tử vong sớm hay gặp nhất nhưng có thể ngăn ngừa được trên toàn thế giới. Tăng huyết áp làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh mạch máu ngoại biên, và các bệnh tim mạch khác, bao gồm suy tim, phình động mạch chủ, xơ vữa động mạch lan tỏa, bệnh thận mạn tính, rung nhĩ, ung thư, lơ xê mi và thuyên tắc động mạch phổi. Tăng huyết áp cũng là một yếu tố nguy cơ gây suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Các biến chứng khác bao gồm bệnh võng mạc tăng huyết áp và bệnh thận tăng huyết áp.

Lịch sử
trái|nhỏ|Hình ảnh mô tả tĩnh mạch trong cuốn Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus của Harvey|250x250px

Đo huyết áp
Bác sĩ William Harvey (1578–1657) mô tả sự lưu thông máu của cơ thể trong cuốn sách "De motu cordis". Ông là người đặt nền móng cho lý thuyết về hệ tuần hoàn của y học hiện đại. Giáo sĩ người Anh Stephen Hales thực hiện đo huyết áp lần đầu tiên vào năm 1733. Tuy nhiên, tăng huyết áp được định nghĩa lâm sàng khi Scipione Riva-Rocci phát minh ra bộ đo huyết áp cơ học vào năm 1896. Bộ đo huyết áp này cho phép đo áp suất tâm thu trong phòng khám một cách dễ dàng. Năm 1905, Nikolai Korotkov cải tiến kỹ thuật bằng cách mô tả tiếng Korotkoff khi nghe động mạch bằng ống nghe trong khi xả từ từ áp suất của bao tay bọc vải. Kỹ thuật này cho phép đo huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương.

Nhận biết bệnh
Các triệu chứng tương tự như triệu chứng của cơn tăng huyết áp được thảo luận trong các y văn Ba Tư thời trung cổ, bao gồm đau đầu, nặng đầu, cử động chậm chạp, đỏ toàn thân và cảm giác nóng khi chạm vào cơ thể, mạch huyền (tức là mạch căng như sờ sợi dây đàn, cứng, thế mạch khẩn cấp, có lực), mạch sác (tức là mạch nhanh), da căng, nước tiểu có màu và đặc, chán ăn, thị lực kém, tính khí uất kết, ngáp, buồn ngủ, vỡ mạch và đột quỵ do xuất huyết.

Thomas Young năm 1808 và đặc biệt là Richard Bright năm 1836 đã mô tả tăng huyết áp như một căn bệnh. Frederick Akbar Mahomed (1849–1884) là người đầu tiên báo cáo trường hợp tăng huyết áp ở một bệnh nhân không có bằng chứng về bệnh thận.

Điều trị
Trong lịch sử, để điều trị bệnh này có một số phương pháp làm giảm lượng máu tuần hoàn như là trích máu hoặc dùng đỉa để hút máu. Hoàng Đế Trung Hoa, Cornelius Celsus, Galen, và Hippocrates ủng hộ phương pháp trên.

Vào thế kỷ 19 và 20, trước khi có thuốc điều trị tăng huyết áp, có ba phương thức điều trị nhưng đều có nhiều tác dụng phụ, đó là: hạn chế natri nghiêm ngặt (ví dụ: chế độ ăn chỉ ăn cơm), cắt hạch thần kinh giao cảm (là một phẫu thuật can thiệp vào hệ thần kinh giao cảm), và liệu pháp pyrogen (tiêm chất gây sốt, gián tiếp làm giảm huyết áp).

Hóa dược đầu tiên điều trị tăng huyết áp là natri thiocyanat được sử dụng vào năm 1900 nhưng có nhiều tác dụng phụ và không được phổ biến. Một số tác nhân khác đã được phát triển sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phổ biến nhất và có hiệu quả là tetramethylamoni chloride, hexamethonium, hydralazine và reserpine (có nguồn gốc từ cây thuốc Ba gạc hoa đỏ). Tuy nhiên không có dược chất nào nêu trên được dung nạp tốt. Việc phát hiện ra các tác nhân hóa dược dung nạp tốt qua đường uống là bước đột phá lớn trong điều trị tăng huyết áp, đó là chlorothiazide. Đây là lợi tiểu thiazide đầu tiên, được phát triển từ kháng sinh sulfanilamide, có sẵn vào năm 1958. Sau đó, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh calci, thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACEi), thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) và thuốc ức chế renin đã được phát triển thành thuốc hạ huyết áp.

Xã hội và văn hoá

Nhận thức
nhỏ|Biểu đồ mô tả tỷ lệ người trưởng thành được nhận thức, được điều trị và được kiểm soát huyết áp trong 4 nghiên cứu của điều tra NHANES (Chương trình khảo sát nghiên cứu sức khỏe và dinh dưỡng quốc gia)|350x350px
Tổ chức Y tế Thế giới xác định tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tim mạch. Hiệp hội Tăng huyết áp Thế giới (WHL) là một tổ chức hợp bởi 85 hiệp hội tăng huyết áp của các quốc gia, đã công nhận rằng hơn 50% dân số mắc tăng huyết áp trên toàn thế giới không biết về tình trạng bệnh của họ. Để giải quyết vấn đề này, WHL khởi xướng chiến dịch nâng cao nhận thức toàn cầu về tăng huyết áp vào năm 2005, lấy ngày 17 tháng 5 hàng năm là Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp. Trong 3 năm từ năm 2005 đến năm 2008, nhiều hiệp hội của các quốc gia đã tham gia vào Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp, đổi mới hoạt động nhằm truyền tải thông điệp đến công chúng. Năm 2007, có sự tham gia của 47 quốc gia thành viên của WHL. Trong tuần lễ hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp, các hiệp hội tăng huyết áp của các quốc gia hợp tác với chính quyền địa phương, hiệp hội nghề nghiệp, tổ chức phi chính phủ và công nghiệp tư nhân nhằm nâng cao nhận thức về tăng huyết áp cho người dân thông qua các phương tiện truyền thông và biểu ngữ. Thông điệp còn được gửi qua các phương tiện thông tin đại chúng như Internet và truyền hình và đã tiếp cận được 250 triệu người. Khi nguồn lực tăng lên hàng năm, WHL tự tin rằng gần như khoảng 1,5 tỷ người bị ảnh hưởng bởi tăng huyết áp có thể tiếp cận được thông tin và nâng cao nhận thức về căn bệnh này.

Kinh tế học
Tăng huyết áp là tình trạng y tế mạn tính phổ biến nhất khiến bệnh nhân phải đến khám tại nơi cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu ở Hoa Kỳ. Hội Tim mạch Hoa Kỳ ước tính chi phí trực tiếp và gián tiếp để điều trị bệnh tăng huyết áp trong năm 2010 là 76,6 tỷ USD. Năm 2010, ở Mỹ, 80% người bị tăng huyết áp biết về tình trạng của họ, 71% dùng một số loại thuốc hạ huyết áp, nhưng chỉ có 48% người biết kiểm soát tăng huyết áp một cách thích hợp. Quản lý đầy đủ bệnh tăng huyết áp bị cản trở bởi những bất cập trong chẩn đoán, điều trị hoặc kiểm soát huyết áp. Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe phải đối mặt với nhiều trở ngại trong việc kiểm soát huyết áp, bao gồm cả trường hợp có tăng huyết áp kháng trị. Bệnh nhân có những thách thức phải đối mặt trong việc tuân thủ lịch dùng thuốc và thay đổi lối sống. Tuy nhiên, mục tiêu về huyết áp cơ bản là có thể đạt được, và quan trọng nhất, việc hạ huyết áp để đạt mục tiêu làm giảm đáng kể nguy cơ tử vong do bệnh tim và đột quỵ, giảm sự tiến triển của các tình trạng suy đa cơ quan khác và giảm chi phí liên quan đến chăm sóc y tế.

Tăng huyết áp ở động vật
Tăng huyết áp ở mèo được định nghĩa là khi HATT lớn hơn 150 mmHg, thuốc amlodipine là hướng điều trị đầu tiên. Mèo có HATT trên 170 mmHg được coi là cơn tăng huyết áp. Nếu mèo có các vấn đề khác như bệnh thận hoặc bong võng mạc thì cần theo dõi để huyết áp dưới 160 mmHg.

Huyết áp bình thường ở chó có thể khác nhau đáng kể giữa các giống chó nhưng tăng huyết áp thường được chẩn đoán nếu HATT trên 160 mmHg, đặc biệt khi tăng huyết áp có liên quan đến tổn thương cơ quan đích. Thuốc ức chế hệ renin-angiotensin và thuốc chẹn kênh calci thường được sử dụng để điều trị tăng huyết áp ở chó, còn các loại thuốc khác có thể được chỉ định cho các tình trạng cụ thể gây ra tăng huyết áp.

Tham khảo

Đọc thêm

 The American Journal of Hypertension

Liên kết ngoài

Bệnh liên quan đến tuổi già
Tim học
Bệnh tim mạch
Huyết áp


title: Manduca jordani

text:
Manduca jordani là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Argentina và Bolivia.

Chú thích

Tham khảo

Manduca


title: Tây Hoa

text:
Tây Hoa (chữ Hán giản thể: 西华县, Hán Việt: Tây Hoa huyện) là một huyện của địa cấp thị Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1208 km2, dân số năm 2002 là 900.000 người. Huyện lỵ Tây Hoa tại trấn Thành Quan.
Huyện Tây Hoa được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 9 trấn và 10 hương. *Trấn: Thành Quan, Tiêu Diêu, Niếp Đôi, Đông Hạ Đình, Tây Hạ Đình, Tây Hoa Doanh, Hồng Hoa Tập, Phụng Mẫu và Chỉ Phường.
Hương: Lý Đại Trang, Thanh Hà Dịch, Hiệp Phụ, Ngải Cương, Hoàng Kiều, Điền Khẩu, Trì Doanh, Bì Doanh, Đại Vương Trang và Đông Vương Doanh.

Tham khảo

Chu Khẩu
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)


title: Bulbophyllum obtusatum

text:
Bulbophyllum obtusatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

obtusatum]]

O


title: Malzy

text:
Malzy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Teucholabis leridensis

text:
Teucholabis leridensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Gymnopilus subsphaerosporus

text:
Gymnopilus subsphaerosporus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus subsphaerosporus at Index Fungorum

subsphaerosporus


title: Ludigenus primaevus

text:
Ludigenus primaevus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Ludigenus


title: Hyposmocoma propinqua

text:
Hyposmocoma propinqua là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Hebeloma fusisporum

text:
Hebeloma fusisporum là một loài nấm ở Hymenogastraceae.

Tham khảo

Hebeloma
Nấm châu Âu


title: Anchastus aeoloides

text:
Anchastus aeoloides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Polyplectropus maesi

text:
Polyplectropus maesi là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Zetela kopua

text:
Zetela kopua là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zetela


title: Osmia cordata

text:
Osmia cordata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1902


title: Taheitia lamellicosta

text:
Taheitia lamellicosta là một loài động vật chân bụng trong họ Truncatellidae. Nó là loài đặc hữu của Guam.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Guam
Taheitia


title: Quân đoàn 52 (Đức Quốc xã)

text:
Quân đoàn 52 (LII. Armeekorps),là một lực lượng cấp quân đoàn trong quân đội Đức Quốc xã đã tham gia thế chiến thứ 2. Quân đoàn này đã bị xóa sổ trong chiến dịch phản công Jassy-Kishinev (1944).

Tư lệnh
Tướng Bộ binh Kurt von Briesen, 25 tháng 11 năm 1940 - Ngày 20 tháng 11 năm 1941.

Trung tướng Albert Zehler, 20 tháng 11 năm 1941 - Ngày 10 tháng 12 năm 1941.

Tướng Bộ binh Eugen Ott, 10 tháng 12 năm 1941 - Ngày 1 tháng 10 năm 1943.

Tướng Bộ binh Hans-Karl von Scheele, 1 tháng 10 năm 1943 - Ngày 20 tháng 11 năm 1943.

Tướng Bộ binh Erich Buschenhagen, 20 tháng 11 năm 1943 - Ngày 1 tháng 2 năm 1944

Tướng Bộ binh Rudolf von Bünau, 1 tháng 2 năm 1944 - Ngày 1 tháng 4 năm 1944

Tướng Bộ binh Erich Buschenhagen, 1 tháng 4 năm 1944 - Tháng 8, 1944

Tham khảo

Liên kết ngoài

5
Đơn vị quân sự thành lập năm 1940
Đơn vị quân sự giải thể năm 1944


title: Miami

text:
Miami (phát âm như "Mai-a-mi") là một thành phố ở tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Về địa giới hành chính, Miami thuộc quận Miami-Dade, và là thành phố lớn nhất vùng đô thị phía Nam Florida. Miami là quận lỵ của Quận Miami-Dade, và là thành phố lớn nhất của một vùng đô thị ở phía Nam Florida. Tên gọi của thành phố có nguồn gốc từ bộ tộc Miami, một bộ tộc bản địa từng có địa bàn rộng lớn ở miền Đông Hoa Kỳ nay đã không còn tồn tại. Miami ngày nay là nơi cư trú dành cho những người Mỹ gốc Cuba tị nạn.

Kinh tế
Miami phát triển nhanh chóng đầu thế kỷ 20 nhờ các khu nghỉ mát và dịch vụ của nó. Du lịch đang là ngành mũi nhọn của thành phố với khoảng 10 triệu khách đến Quận Miami-Dade mỗi năm trong những năm gần đây. Nhiều tàu du lịch biển cập cảng thành phố khiến cho cảng này luôn tấp nập. Từ 1980, nhiều ngành kinh tế khác đa dạng hơn đã phát triển ở trong và xung quanh thành phố. Thương mại cũng là một ngành quan trọng khác của Miami do thành phố là cửa ngõ giữa Hoa Kỳ và các nước Trung Mỹ, vùng Caribe và Nam Mỹ. Ngành ngân hàng và tài chính quốc tế cũng đóng góp quan trọng vào nền kinh tế thành phố. Ngoài ra còn có các ngành công nghiệp nhẹ, quần áo. Dân số và kinh tế của thành phố đang không ngừng được kết nối với khu vực Mỹ Latinh. Kinh tế Miami cũng bị ảnh hưởng tiêu cực một phần bởi các dịch vụ bất hợp pháp hoặc bán hợp pháp từ các băng nhóm Mafia và xã hội đen. Chính các băng nhóm tội phạm ở trong thành phố đã trở thành cảm hứng cho sự ra đời dòng game hành động phiêu lưu thế giới mở Grand Theft Auto: Vice City nổi tiếng thập niên 2000.

Giao thông
Sân bay quốc tế Miami là một trong những sân bay lớn của Hoa Kỳ. Miami cũng có hai đường cao tốc liên bang kết nối. Đường sắt Amtrak nối thành phố với Fort Lauderdale và Tây Palm Beach. Một hệ thống đường sắt nặng (heavy-rail transit system), với tên gọi Metrorail, chạy qua trung tâm Miami. Ngoài ra, còn có ba tuyến tàu điện trên cao (monorail) gọi là Metromover, chạy vòng quanh thành phố.

Khí hậu
Khí hậu của thành phố cận nhiệt đới với mùa Hè nóng ẩm và mùa Đông ấm và khô hơn, nhiệt độ trung bình cả năm 24 °C. Thành phố nằm dọc theo Đại Tây Dương và chính vị trí này khiến thành phố phải chịu những cơn bão nhiệt đới và dông tố.

Thể thao
Hai đội thể thao chuyên nghiệp lớn nhất của thành phố Miami là đội bóng rổ Miami Heat và đội bóng bầu dục Miami Dolphins.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ thành phố

Thành phố của Florida
Thành phố ở quận Miami-Dade, Florida
Quận lỵ Florida
Tam giác Bermuda


title: Khăn quàng đỏ

text:
Khăn quàng đỏ là biểu tượng và đồng phục của đội viên Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, cũng như một số tổ chức thiếu niên tại các quốc gia xã hội chủ nghĩa. Khăn quàng đỏ thường là một miếng vải màu đỏ hình tam giác cân, cạnh đáy tối thiểu là 1 mét, đường cao bằng 1/4 cạnh đáy, thường làm từ vải bông, lụa hoặc valise.

Khăn quàng đỏ được thắt lên cổ áo, theo một quy tắc nhất định. Đội viên đeo khăn quàng đỏ trong mọi hoạt động của tổ chức Đội. Tại Việt Nam, Khăn quàng đỏ thường được mang bởi học sinh là Đội viên Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh tại các Trường Tiểu học, Trung học cơ sở.

Ý nghĩa
Khăn quàng đỏ là một khăn quàng màu đỏ, cũng như một số loại trang phục, có ý nghĩa là biểu trưng cho một tập thể, một tổ chức nào đó, hoặc biểu thị cho một tư cách, địa vị xã hội. Một thiếu niên Việt Nam đeo khăn quàng đỏ là biểu trưng cho việc người đó đã gia nhập Đội Thiếu niên Tiền phong, cũng giống như chiếc áo nâu của một nhà sư nói lên việc nhà sư thuộc giáo hội Tăng già (Bắc Tông), chiếc áo vàng quấn quanh thân của một nhà sư nói lên nhà sư ấy thuộc phái Nam Tông...

Ngoài ý nghĩa đó, ba góc của chiếc khăn quàng đỏ hình tam giác còn được nhiều người theo chủ nghĩa cộng sản  hay xã hội chủ nghĩa cho là biểu trưng của sự liên kết giữa ba thế hệ trong gia đình và ba tổ chức nòng cốt của chủ nghĩa xã hội: thế hệ cha - thế hệ anh - thế hệ em tương ứng với ba tổ chức Đảng Cộng sản - Đoàn Thanh niên Cộng sản - Đội thiếu niên tiền phong. Đây là điều mà trước đây các gia đình có ba thế hệ đều theo lý tưởng của và phục vụ cho Đảng Cộng sản rất tự hào.

Việt Nam
Khăn quàng đỏ là 01 trong 05 biểu trưng của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (bên cạnh cờ Đội, huy hiệu Đội, khẩu hiệu Đội, Đội ca).

Ý nghĩa của khăn quàng đỏ của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh:Khăn quàng đỏ là một phần cờ Tổ quốc, màu đỏ tượng trưng cho lý tưởng cách mạng. Đeo khăn quàng đỏ, đội viên Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh tự hào về Tổ quốc, về Đảng Cộng sản Việt Nam, về Bác Hồ vĩ đại, về nhân dân Việt Nam anh hùng và nguyện phấn đấu để trở thành đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Kiểu thắt

Việt Nam

Cách thắt khăn
 Tay phải cầm một phần ba chiều dài của khăn.
 Dùng hai tay dựng cổ áo.
 Tay trái vuốt nhẹ chiều dài mép khăn, cầm một phần hai phần dải khăn còn lại.
 Gấp xếp đổi chiều cạnh đáy khăn, để phần chiều cao khăn còn khoảng 15 cm.
 Đặt khăn vào cổ áo, so hai đầu khăn bằng nhau.
 Đặt dải khăn bên trái lên trên dải khăn bên phải, vòng đuôi khăn bên trái vào trong, đưa lên kéo ra phía ngoài tạo thành nút thứ nhất với dải khăn bên phải (vị trí nút khăn tương đương với khuy áo thứ hai từ trên xuống).
 Lấy dải khăn bên trái vòng xuống phía dưới dải khăn bên phải theo chiều từ trái sang phải và buộc tiếp thành nút thứ hai với dải khăn bên phải.
 Chỉnh cho hai dải khăn xòe ra, sửa nút khăn vuông vắn, chỉnh đỉnh khăn nằm giữa sống lưng, bẻ cổ áo xuống.

Cách tháo khăn
Tay trái cầm nút khăn, tay phải cầm dải khăn phải phía trên nút, rút khăn ra.

Liên Xô
Trước khi Liên Xô tan rã năm 1991, học sinh các trường phổ thông cơ sở của Liên Xô cũng đeo khăn quàng đỏ khi gia nhập Đội Thiếu niên Tiền phong Lenin. Nhưng quy tắc thắt khăn quàng đỏ ở Liên Xô có khác với Việt Nam.

Đông Đức

Ở Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) trước đây nó lại có màu xanh lam (khăn quàng xanh), một phần để không gợi lại ký ức của Chiến tranh thế giới thứ hai trước đó. Nhưng từ năm 1973, các đội viên Thälmann đeo khăn quàng đỏ giống kiểu của Liên Xô.

Tham khảo
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
Phong trào thiếu niên tiền phong
Đồng phục
Đỏ


title: Đúng

text:
Trong đời sống
Đúng là khái niệm có thể gây tranh cãi. Nhiều người cho rằng một khái niệm đúng tuyệt đối là không tồn tại. Chỉ có thể nói đến khả năng đúng nhiều hay ít. Định nghĩa một cái gì đấy đúng, có thể dựa vào đa số người ủng hộ.

Trong toán học
Trong hệ nhị phân Boolean, dùng trong toán học và tin học, chữ đúng thường chỉ cho trạng thái 1, ngược với chữ sai, chỉ trạng thái 0.

Trong định nghĩa mệnh đề toán học, đúng là một giá trị chân lý của mệnh đề toán học, tương ứng với 1. Giá trị kia là sai, tương ứng với 0.

Trong toán học, khái niệm đúng còn được hiểu là không mâu thuẫn với các tiên đề.

Logic toán


title: Glossosoma agarenorum

text:
Glossosoma agarenorum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Glossosoma


title: Homalopoma rotundatum

text:
Homalopoma rotundatum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Homalopoma


title: Cenate Sopra

text:
Cenate Sopra là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 12 km về phía đông của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.248 người và diện tích là 6,9 km².

Đô thị Cenate Sopra có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Sant'Ambrogio, Valpredina, và Piazze.

Cenate Sopra giáp các đô thị: Albino, Cenate Sotto, Pradalunga, Scanzorosciate, Trescore Balneario.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Huttendorf

text:
Huttendorf là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Juken Sentai Gekiranger

text:
, dịch là Chiến đội thú quyền Gekiranger, là seri Super Sentai thứ 31 của Toei Company. Chủ đề của bộ phim là võ thuật và động vật, đặc biệt là động vật họ mèo. Bộ phim được sản xuất vào 29 tháng 9 năm 2006. Gekiranger được chiếu trên TV Asahi 18 tháng 2 năm 2007, và kết thúc 10 tháng 2 năm 2008. Phim cũng được Mỹ hóa thành Power Rangers Jungle Fury và nhập khẩu vào Hàn Quốc dưới tên Power Rangers Wild Spirit trên TV. Loạt phim do Hãng phim Phương Nam phát hành tại Việt Nam với tên gọi Gekiranger - Siêu Nhân Bạch Thú

Cốt truyện
Cảm nhận sức mạnh muôn loài bằng con tim và thể hiện sức mạnh đó vào trong quyền pháp, môn võ đó gọi là Juken (Thú quyền). Juken được chia làm 2 trường phái: Geki Juken Beast Arts là những võ sĩ đại diện cho công lý, Rin Juken Aku Gata là những võ sĩ lợi dụng sự hoảng sợ của kẻ khác làm tăng sức mạnh cho mình. Những võ sĩ được số phận định đoạt phải đối đầu với nhau không ngừng học hỏi, không ngừng thay đổi...

Nhân vật

Geki Juken Beast Arts
Kích Thú quyền Beast Arts (激獣拳ビーストアーツ, Geki Jūken Bīsuto Ātsu) là trường phái võ thuật đại diện cho chính nghĩa. Những võ sĩ theo học sử dụng loại khí trong cơ thể có được từ niềm tin vào chính nghĩa gọi là Kích khí (激気（げき）). Những người theo học có thể chọn một trong ba khía cạnh chính để học là Tâm - Kỹ - Thể (còn gọi là Tam thuật). Dạng tối thượng của Geki là Quá kích khí (過激気（かげき)), được bộc lộ khi một võ sĩ đã thuần thục những khía cạnh còn lại trong Tam thuật và có tâm niệm sẽ bảo vệ mọi người.

 /

 Jan là cậu bé lớn lên ở một khu rừng, cậu lớn lên và làm bạn với động vật hoang dã nên cậu có khả năng cảm nhận được tà khí. Jan được Sha-Fu nhận làm đệ tử vì ông cảm nhận cậu có tâm hồn nhiệt huyết với võ thuật. Cậu sử dụng Kích thú Tiger-quyền, Thể là điểm mạnh của cậu. Về sau, Jan được Quyền Thánh Sharkie Chan nhận làm đệ tử và dạy cho cậu Kích thú Shark-quyền - kỹ thuật đao pháp trong chiến đấu. Sau khi bị Rio đánh bại, cậu đã được Quyền Thánh Gorrie Yen huấn luyện lòng tin để cậu có thể lĩnh hội Quá kích khí, trở thành Super GekiRed và học được Kích thú Gorilla-quyền. Sau bao khó khăn, Jan được biết cha mẹ mình là những con người tuyệt vời, cậu quyết tâm đánh bại Suugu để giải thoát linh khí của cha mình. Jan quyết định chọn con đường của chính nghĩa mà cha mình đã bỏ cả đời để thực hiện. Trong trận quyết chiến với Rio, Jan đã đánh bại hắn bắng tuyệt kĩ của cha mình. Về sau, Jan học được Lâm thú Bear-quyền từ Maku và cùng Ran, Retsu phong ấn Long bằng bí thuật của Tam Quyền Ma là Dokokugan. Cuối phim, Jan lên đường đi khắp thế giới để truyền thụ Thú quyền cho hậu bối.

 /

Ran xuất thân từ một gia đình danh giá, được mẹ cho phép theo học Kích Thú quyền tới khi kết hôn. Là cô gái duy nhất và là đội trưởng của nhóm. Cô có lòng tin chính nghĩa tuyệt đối. Ran sử dụng Kích thú Cheetah-quyền, điểm mạnh của cô là Tâm. Cô được chọn làm học trò của Quyền Thánh Elehan Kimpo, được ông dạy cách tìm thấy niềm vui khi luyện tập và Ran đã lĩnh hội Kích thú Elephant-quyền - kỹ năng dùng búa chiến đấu. Cô là một người thiên về tốc độ nhưng lại không để ý đến những chi tiết nhỏ khiến Kỹ là điểm yếu của Ran. Vì vậy, sau trận đấu với Rio, Ran được Quyền Thánh Michelle Peng dạy cách phát huy kĩ thuật để có thể đạt được Quá kích khí, trở thành Super GekiYellow và vận dụng Kích thú Penguin-quyền. Trong trận quyết chiến với Long, Ran lĩnh hội Lâm thú Hawk-quyền từ Kata và học được bí thuật phái Rin Juken để phong ấn Long. Cuối cùng, Ran ở lại SCRTC để dạy Thú quyền cho trẻ em. Cô dường như có tình cảm với Jan nhưng không được thể hiện quá rõ ràng.

 /

Retsu chuyên về kĩ thuật, lấy nhu khắc cương, cậu đặc biệt yêu thích vẻ đẹp của nghệ thuật. Vì muốn trả thù cho anh trai và muốn lan truyền sự xúc động của Thú quyền với mọi người nên đã xin làm đệ tử của Sha-Fu. Retsu sử dụng Kích thú Jaguar-quyền, thiên về Kỹ. Vì hâm mộ trước kĩ thuật múa của Quyền Thánh Bat-Li nên cậu mong làm đệ tử của ông, sau nhiều lần nài nỉ thì Bat-Li đã nhận Retsu làm đệ tử và truyền dạy Kích thú Bat-quyền - kỹ thuật dùng quạt chiến đấu. Khi bại trận dưới tay Rio, Quyền Thánh Bion Biao đã dạy cậu kết hợp giữa kĩ thuật và sức mạnh thể lực để cậu đạt tuyệt kĩ Quá kích khí, trở thành Super GekiBlue và dùng Kích thú Gazelle-quyền. Sau bao khổ cực, Retsu đã gặp lại anh trai mình là Gou. Trong trận đấu quyết định với Long, Retsu đã lĩnh hội Lâm thú Jelly-quyền từ Rageku và cùng Jan, Ran dùng bí thuật của phái Rin Juken để phong ấn Long. Cuối cùng, cậu và Ran ở lại SCRTC dạy Thú quyền cho trẻ em.

 /

Anh trai của Retsu, người sử dụng kiểu võ Thâm Kiến lưu (biến thể của Kích thú Wolf-quyền). Gou là người có ý chí sắt đá, tính cách có phần bốc đồng, nghiêm túc nhưng cũng có lúc dí dỏm và rất quan tâm cho đồng đội (đặc biệt là Retsu). Tuy là một võ sĩ Geki Juken nhưng Gou lại thiếu niềm tin vào chính nghĩa và sống theo chủ nghĩa cá nhân, vậy nên khí mà Gou có lại không phải là Kích khí hay Lâm khí mà là Tử kích khí. Trong trận chiến để ngăn cản người bạn thân lạc lối là Rio, Gou đã dùng cấm thuật của phái Kích thú quyền là Thú thú Toàn thân Biến và hậu quả là bị biến thành sói (nhưng hậu quả này không mang tính vĩnh viễn như các Quyền Thánh) rồi mất tích khoảng 10 năm. Nhờ Kích thú Fly-quyền Bae, Gou đã đấu tranh nội tâm và đã giải trừ được con sói trong cơ thể mình.

 /

Ken lần đầu xuất hiện ở cuối tập 27. Anh là một người lạc quan, thoải mái, hơi vô trách nhiệm và lười biếng. Ken sử dụng thành thạo quyền pháp cổ xưa nhất của Juken là Kích thú Rhinoceros-quyền. Anh sử dụng SaiBlade để biến hình và làm vũ khí chiến đấu. Ken có một tài năng thiên phú chính là kỹ thuật Kích thú Nghiên toản - tập trung khí vào lòng bàn tay và tạo hình thành một lưỡi đao sắc bén tựa kim cương. Dù Ken chỉ sở hữu Kích khí thường nhưng nhờ tài năng đó mà anh vẫn sánh ngang với các đồng đội, thậm chí anh đã từng một mình đánh thắng Hải Quyền Ma Rageku. Ken cũng có thể vận được cả sức mạnh Quá kích khí khi kết hợp Super Geki Claw vào SaiBlade của mình.

Rin Juken Aku Gata
Lâm Thú quyền Aku Gata (臨獣拳アクガタ Rinjūken Akugata) là trường phái võ thuật được thành lập bởi ba Quyền Ma. Trường phái này tập trung vào yếu tố cơ bản của sự chọn lọc tự nhiên: chỉ có kẻ đủ mạnh mới có thể vượt qua được sự khắc nghiệt và những bài huấn luyện vô nhân đạo để thành thạo môn võ này. Những người theo học môn phái này sử dụng loại khí xuất phát từ sự đau khổ của kẻ yếu và tà tâm trong trái tim người sử dụng, gọi là Rinki (臨気（りんき）). Dạng tối thượng của Rinki là Dorinki (怒臨気（どりんき）), được bộc lộ khi người sử dụng đạt tới sự phẫn nộ cực đại.

 /

 Rio được miêu tả bởi Long là "thiên tài ngàn năm có một". Thuở bé, gia đình anh bị sát hại tàn nhẫn bởi một quái vật và bi kịch ấy đã khẳng định mục tiêu duy nhất trên đời Rio là không ngừng tìm kiếm sức mạnh để không bao giờ chịu đau thương nữa. Sau đó, anh được Sha-Fu nhận làm đệ tử và dạy Geki Juken, là đàn em của Dan (cha của Jan) và là bạn thân của Gou và Miki. Nhưng do ám ảnh bởi quá khứ, anh đã phản bội lại môn phái, giết chết Dan, và về phe Rin Juken. Là cao thủ sử dụng Rin Ju Lion-ken, Rio đã khiến nhóm Gekiranger lâm vào bao phen khốn đốn trong những trận chiến. Nhưng khi biết sự thật mình chỉ là con cờ trong tay Long, Rio đau khổ vô cùng. Về sau, Rio đã tìm được con đường của riêng mình nhờ Jan và cùng Mele hợp sức với Gekiranger để hạ Long.

 -  Một Rinrinshi được hồi sinh nhờ khí của Rio, từ đó cô bắt đầu nảy sinh tình yêu mãnh liệt với Rio. Cô sống và chiến đấu vì Rio và sẵn sàng hy sinh bản thân bất cứ lúc nào để hoàn thành những mệnh lệnh mà Rio đưa ra. Tuy là người luyện Rin Juken nhưng Mele cũng giống Rio, cô không thích những thủ đoạn hèn nhát. Tính tình nóng nảy và bộc trực khiến cô nhiều lần bị Long lợi dụng làm công cụ để điều khiển Rio.

 -  Kata đã dạy cho Rio cách biến cơn hận thù và dã tâm thành sức mạnh. Hắn là một kẻ thù nguy hiểm với khả năng tạo ảo giác và chuyên về kỹ thuật tấn công trên không trung. Về sau bị Thánh thể SaiDaiOh tiêu diệt. Sau cùng, Rinki của hắn được Rio truyền cho Ran để cô tái hợp hai trường phái Geki Juken và Rin Juken trở lại thành Juken lại, cũng như phong ấn Long.

 -  Thường gọi Sha-Fu là "Darling" vì khi xưa, Rageku đã có tình cảm với Sha-Fu. Bà có khả năng biến cơ thể thành một dạng chất trong suốt khiến mọi đòn tấn công đều đi xuyên qua mà không để lại thương tích nào đáng kể và khả năng tạo ra lỗ hổng thời gian. Bà đã dạy Rio và Mele biến sự ganh ghét, đố kỵ thành sức mạnh. Về sau, Rageku bị Long sát hại để diệt khẩu. Cuối cùng, Rinki của bà được Rio truyền cho Retsu để cậu tái hợp hai trường phái Juken lại và phong ấn Long.

 -  Một trong 10 môn đồ của Master Brusa Li. Maku và Sha-Fu từng là bạn tốt của nhau cho đến khi Sha-Fu muốn nhường danh dự được kế thừa sư phụ cho Maku và khiến lòng tự trọng của hắn như bị xúc phạm ghê gớm. Hắn cùng Kata, Rageku đã tự biến mình thành Tam Quyền Ma, giết sư phụ và mở màn cho cuộc Đại chiến Chính - Tà với Thất Quyền Thánh. Maku là chiến binh mạnh mẽ nhất Lâm Thú Điện, y có một lượng sức mạnh Dorinki khủng khiếp. Maku là một kẻ ngạo mạn, luôn khinh thường tất cả những kẻ dưới trướng mình và sẵn sàng nổi cơn thịnh nộ bất cứ lúc nào. Sau cùng, Rinki của hắn được Rio truyền cho Jan để cậu tái hợp hai trường phái Geki Juken và Rin Juken lại, đồng thời để phong ấn Long.

Gen Juken
Gen Juken (幻獣拳, Genjūken, Huyền Thú Quyền) là trường phái võ thuật vượt trội hơn Rin Juken Aku Gata. Những người đi theo môn phái này sử dụng loại khí màu vàng kim gọi là Genki (幻気（げんき）), họ luôn khát khao vượt qua sức mạnh của những con thú bình thường bằng cách làm chủ sức mạnh của huyền thú. Tương truyền, kẻ đứng đầu của Gen Juken chính là ngôi sao GenJuOh nằm giữa với sức mạnh vô song của Điểu Sư và bốn ngôi sao hộ vệ xung quanh (dựa trên bốn thánh thú Trung Hoa cổ đại) với danh xưng Tứ Quyền Tướng tương ứng với sức mạnh của Thanh Long (Long), Bạch Hổ (Suugu), Chu Tước (Mele) và Huyền Vũ (Sanyo).

 - Kẻ đứng đầu Gen Juken, là Chúa tể Hủy diệt. Sau cái chết của Tam Quyền Ma, Rio được Long giới thiệu một loại quyền pháp mới: Gen Juken. Sau khi lần lượt chứng kiến sức mạnh khủng khiếp của Mele khi dùng Genki, Rio đã chấp nhận thực hiện Nghi lễ Thề máu để biến Rinki của anh thành Genki và sở hữu sức mạnh của Điểu Sư. Trong trận quyết chiến với Jan, Rio đã hóa khổng lồ và trở thành GenJuOh thật sự để hủy diệt mọi thứ (theo kế hoạch của Long). Nhưng nhờ khoảnh khắc Mele thét gào tên anh, chút nhân tính còn lại đã biến Rio trở lại thành con người. Sau khi biết âm mưu thật sự của Long, Rio đã từ bỏ Genki và trở lại làm một chiến binh Rin Juken, hợp tác với Gekiranger để hạ hắn.

 - Sau cái chết của Tam Quyền Ma, Long đã giới thiệu cho Rio về sức mạnh của Gen Juken nhưng Rio vẫn chưa tin tưởng hắn. Thế nên Mele đã lấy thân mình để thử nghiệm và lĩnh hội sức mạnh của loài Chu Tước, trở thành Tứ Quyền Tướng cho Rio. Về sau, Mele và Rio từ bỏ Genki và cùng các Gekiranger hạ Long.

 - Từng là một trong Tứ Quyền Tướng mang hình dạng của rồng tới khi Rio và Mele từ bỏ Gen Juken. Là nhân vật thoắt ẩn thoắt hiện, trong đầu luôn toan tính âm mưu to lớn. Vì có năng lực bất tử và ước muốn thao túng mọi thứ cho vui nên Long là kẻ thù nguy hiểm của cả Gekiranger và Rio, Mele. Hắn là kẻ đứng sau sắp đặt mọi chuyện và là đầu mối khiến Rio luôn điên cuồng tìm sức mạnh để trở thành kẻ mạnh nhất (thực chất chỉ để biến Rio thành GenJuOh theo kế hoạch của hắn). Về sau bị Jan, Ran và Retsu phong ấn bằng bí thuật Dokokugan của phái Rin Juken.

 -  Cánh tay phải của Long, là một trong Tứ Quyền Tướng với hình dạng của Tử Xà. Sanyo được tạo ra từ một phần cơ thể của Long và thừa hưởng khả năng bất tử từ hắn. Tên này thường tiết lộ những manh mối về kế hoạch của Long. Hắn có khả năng thao túng trọng lực để hạ gục đối thủ. Về sau bị Long (ở dạng Mugenryu) hấp thụ để hồi phục toàn bộ sức mạnh.

 - Một trong Tứ Quyền Tướng mang hình dạng của Bạch Hổ, có thể sử dụng tuyệt kỹ của hai phái Geki Juken và cả Rin Juken. Thân phận thật sự của Suugu chính là linh khí của Dan (cha của Jan). Tương truyền, khi một người sử dụng Thú Quyền qua đời thì linh hồn của họ vẫn tiếp tục tồn tại dưới dạng linh khí. Tuy bị Long thao túng để trở thành quái vật nhưng sâu trong tâm, Suugu vẫn còn nhân tính của Dan và đã đỡ đòn của Long thay cho Jan. Cuối cùng, Suugu nhờ Jan kết liễu mình và linh khí của Dan được giải thoát, ông được gặp lại con trai lần cuối trước khi siêu thoát.

Các nhân vật phụ

 Cô là giám đốc điều hành cấp cao của SCRTC và là người đứng đầu bộ phận phát triển đặc biệt, chịu trách nhiệm thiết kế hầu hết các vũ khí của Gekiranger. Miki là người sử dụng Geki Ju Leopard-ken. Cô là bạn cũ của Gou và Rio và là đệ tử kiêm trợ lý của Sha-Fu. Trong tập 23 đã tiết lộ Miki thời niên thiếu từng là một "nữ quái" (chị đại) khét tiếng toàn vùng Kanto. Cô cũng có một đứa con gái, tên là Natsume.

 Con gái của Miki. Tuy là nhân vật phụ nhưng Natsume đã giúp đỡ nhóm Gekiranger rất nhiều. Cô bé đã giúp Jan biết sự quan trọng của lòng kiên nhẫn để Ran, Retsu nạp đủ khí vào GekiBazooka và đã tạo niềm tin cho Gou rằng trong anh vẫn có niềm tin chính nghĩa để anh gia nhập nhóm. Cuối phim, Natsume theo học Juken và là đệ tử của Retsu.

 Cha của Ken và Sachiko. Ông làn việc trong bộ phận phát triển các mặt hàng đặc biệt (như khẩu thần công GekiBazooka) của công ty SCRTC. Mối quan hệ giữa ông và con trai Ken không được tốt cho lắm (vì Ken ham chơi, không chịu luyện tập dù rất giỏi).

 Em gái của Ken. Tuy là em nhưng Sachiko sẽ không do dự để chỉnh đốn thái độ của Ken khi anh cãi nhau với ai đó.

Các tập
Bộ phim đã phát sóng tổng cộng 49 tập. Mỗi tập được gọi là một .

Các tập đặc biệt

 Engine Sentai Go-onger vs. Gekiranger

2 đội biệt động vô tình chạm trán ở khoảng không. Xuất hiện 1 tên kĩ sư với những ý tưởng điên rồ thêm 3 bộ trưởng Gaiark. nhờ sự ngu ngốc của kĩ sư điên mà nhân vật ngàn năm được tái sinh. Nhưng! Có 2 số phận tội lỗi được định mệnh gắn kết với MugenRyuu cũng trở lại. Munimuni của Geki bất tử.

 Juken Sentai Gekiranger vs. Gogo Sentai Boukenger
 Juken Sentai Gekiranger The Movie

Diễn viên

 Jan Kandou/GekiRed:
 Jan Kandou/GekiRed (trẻ; các tập 15, 46, 47):
 Ran Uzaki/GekiYellow:
 Retsu Fukami/GekiBlue:
 Gou Fukami/GekiViolet:
 Ken Hisatsu/GekiChopper:
 Rio/Black Lion Rio/Phantom Beast King Rio:
 Rio (trẻ; các tập 1, 12, 46, 47), Học trò người Hồng Kông của Jan (tập 49):
 Mele:
 Long:
 Miki Masaki:
 Natsume Masaki:
 Kentaro Hisatsu:
 Sachiko Hisatsu:
 Dan:

Lồng tiếng
 Thầy Sha-Fu:
 Elehung Gambou (Tượng Kim Bảo):
 Bat Li (Lý Biển Bức):
 Sharkie Chan (Thành Kình):
 Gorie Yen (Chân Tử Đột):
 Michelle Peng (Bành Tử Quỳnh):
 Bion Biao (Dương Bưu):
 Bae:
 Kata:
 Rageku:
 Maku:
 Sanyo:

Trang phục
 GekiRed, GekiTohja:
 GekiYellow:
 GekiBlue, Long (mặc áo giáp):
 GekiViolet:
 GekiChopper, Maku:
 Maku (tập 35):
 Master Sha-Fu, RoboTough:
 Rageku:
 Elehung Gambou:
 Bat Li:
 Sharkie Chan, Mele (mặc áo giáp, tập 36):
 Gorie Yen, Kata:
 Michelle Peng:
 Bion Biao, Black Lion Rio:
 Mele (mặc áo giáp):

Chú thích

Tham khảo
Juken Sentai Gekiranger tại TV Asahi
Juken Sentai Gekiranger tại Toei
Gekiwaza.com  tại Bandai Entertainment
Super-Sentai.net
Juken Sentai Gekiranger: Nei-Nei! Hou-Hou! Hong Kong Decisive Battle Official website   (Không hoạt động)
Juken Sentai Gekiranger tại Columbia Music Entertainment

Seri truyền hình Kungfu
Sentai những năm 2000
Super Sentai võ thuật
Phim thiếu nhi Nhật Bản
Phim năm 2007
Phim siêu anh hùng
Phim viễn tưởng Nhật Bản


title: Phalaenophana

text:
Phalaenophana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Phalaenophana eudorealis (Guenée, 1854)
 Phalaenophana extremalis Barnes & McDunnough, 1912
 Phalaenophana pyramusalis Walker, 1859

There are two undescribed species từ Costa Rica

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Phalaenophana at funet.fi
 Phalaenophana at barcodinglife

Erebidae