title: Oyama Masutatsu

text:
Oyama Masutatsu (tiếng Nhật: 大山倍達, phiên âm Hán-Việt: Đại Sơn Bội Đạt, tên gốc tiếng Triều Tiên: 최영의; Hanja: 崔永宜, âm Hán Việt: Thôi Vĩnh Nghi, Choi Yeong-eui), tên thường gọi: Choi Bae-dal, Tiếng Triều Tiên: 최배달; Hanja: 崔倍達, âm Hán Việt: Thôi Bội Đạt); sinh ngày 27 tháng 7 năm 1923 tại Nam Triều Tiên, mất ngày 26 tháng 4 năm 1994 tại Tokyo, Nhật Bản), thường gọi tắt là Mas Oyama, là võ sư sáng lập trường phái Kyokushin, một trong những trường phái Karate có uy lực thực dụng được phương Tây gọi là Full Contact Karate. Không chỉ được xem là kỳ nhân trong võ giới Nhật Bản vì thành tích tay không đánh chết bò mộng, Oyama cũng nổi danh là người chưa từng từ chối bất kỳ một cuộc thách đấu nào trong suốt cuộc đời mình.

Cuộc đời và võ thuật

Những năm tháng đầu tiên
Oyama Masutatsu là một người gốc Triều Tiên, thuở nhỏ tên là Choi Yeong-eui (tiếng Triều Tiên: 최영의; chữ Hán: 崔永宜, âm Hán Việt: Thôi Vĩnh Nghi), nhưng thường gọi bằng tên yêu thích là Choi Bae-dal (Tiếng Triều Tiên: 최배달; Hán Việt: 崔倍達, âm Hán Việt: Thôi Bội Đạt). Oyama sinh năm 1923 tại Gimje, tỉnh Jeollabuk-do (North Jeolla) Nam Triều Tiên trong giai đoạn vùng đất này vẫn nằm dưới sự cai trị của Đế quốc Nhật Bản. Khi còn nhỏ Oyama được gửi tới sống trong nông trại của chị gái mình ở Mãn Châu Quốc. Năm 9 tuổi, cậu bắt đầu theo học một môn võ Trung Hoa tên là Thập bát thủ từ một người họ Lý đang làm việc ở nông trang này và cho đến khi trở về Triều Tiên năm 12 tuổi, Oyama tiếp tục học võ Triều Tiên.

Đường đến với Karate
Năm 1938 khi 15 tuổi, Oyama Masutatsu đến Nhật Bản theo học chương trình đào tạo để trở thành một phi công lái chiến đấu cơ trong lực lượng không quân hoàng gia của Đế quốc Nhật Bản. Thời gian ở Nhật, ông đã chọn cái tên Nhật là Oyama Masutatsu (大山 倍達), trong đó cái tên Masutatsu viết theo Kanji sẽ được đọc là Baedal theo Hanja trong tiếng Triều Tiên. Baedal (倍達, Bội Đạt) là tên một vương quốc cổ vào thời Cổ Triều Tiên.

Tuy nhiên, nhưng do những khó khăn trong đời sống, mục tiêu của Oyama đã không thành hiện thực. Bỏ ý định trở thành phi công, Oyama theo học Judo và Quyền Anh. Nhưng cơ duyên hạnh ngộ với võ sư Funakoshi Gichin và hệ phái Shotokan Karate mới thật sự rẽ võ nghiệp của Oyama sang một bước ngoặt lớn lao. Say mê khi nhìn những môn sinh tập kata và kumite, chàng đã ghi tên tập tại võ đường của võ sư Funakoshi Gichin nằm trong Đại học Takushoku, học cùng với người con trai thứ ba của võ sư tên là Funakoshi Yoshitaka. Sự tập luyện chuyên cần với năng khiếu bẩm sinh đã khiến Oyama đạt được nhị đẳng huyền đai chỉ sau 2 năm tập luyện, vào năm chàng được 17 tuổi. Sau đó Oyama theo học hệ phái Goju-ryu Karate với võ sư So Nei Chu người Triều Tiên (từng vô địch quyền Anh của 6 trường đại học vùng Kansai, Nhật Bản). Khi gia nhập quân đội năm 20 tuổi, Oyama đã mang huyền đai đệ tứ đẳng Karate. Cũng trong những năm này Oyama quan tâm trở lại Judo, tiếp tục theo rèn tập và lại đạt tới tứ đẳng huyền đai chỉ sau 4 năm tập luyện.

Năm 1945, sự thất bại của Nhật Bản trong Thế chiến 2, sự khinh miệt sau đó của những kẻ chiếm đóng, cùng ước vọng trở thành sĩ quan lục quân tan vỡ đã trở thành những cú sốc giáng mạnh vào cuộc đời Oyama Masutatsu. Vượt quá sức chịu đựng của một chàng trai trẻ, Oyama đã sống những ngày giang hồ, thường xuyên gây gổ với lính Mỹ đồn trú trên đất Nhật, đánh gục chúng khi chứng kiến chúng hiếp đáp phụ nữ Nhật Bản và nện những tên vô lại trên đường phố trung tâm Tokyo. Mặc dù không bị truy tố vì tự vệ chính đáng và gia đình nạn nhân đã tha thứ, nhưng việc dùng Karate gây ra cái chết của một kẻ du đãng cũng khiến Oyama khủng hoảng nặng nề muốn từ bỏ vĩnh viễn võ nghiệp. Trong những ngày này, võ sư So Nei Chu đã gợi ý Oyama nên ẩn cư để tránh xa phần còn lại trên thế giới trong vòng 3 năm nhằm phát triển võ công và khí công. Lo sợ tinh thần và kỹ pháp Karate của bản thân sẽ trở nên hoang tàn như đường phố Tokyo sau chiến tranh, lại được sự ủng hộ và khuyến khích của So Nei Chu, Oyama quyết định lên núi tu luyện bất chấp sự phản đối của hầu hết bè bạn khi họ chỉ trích chàng chọn sự nghiệp Karate giữa thời đại bom nguyên tử là điều điên rồ.

Rèn tập trong cô tịch
Năm 1946 bỏ qua những lời khuyên của người thân và bạn bè nên ở lại làm ăn kinh tế Oyama Masutasu nói "tôi có thể trở thành một thằng ngu trong 80 triệu dân Nhật Bản cũng không sao" và ông lên núi Minobu tại Yamanashi, thuộc tỉnh Chiba tu luyện. Núi Minobu chính là nơi samurai Miyamoto Musashi (1584 - 1645) từng sáng lập hệ phái song kiếm Hyoho Niten Ichi-ryu (hay Nito-ryu). Lý do khiến Oyama quyết định chọn núi Minobu bởi chàng tôn kính võ sư tiền bối Miyamoto Musashi và đặc biệt yêu thích bút pháp của Yoshikawa Eiji miêu tả samurai này trong tác phẩm cùng tên Musashi. Lần vào núi này Oyama đi cùng với một sinh viên tên là Yashiro.

Sau 6 tháng tập luyện trong hoang lạnh và cô độc, Yashiro đã bỏ trốn vào một đêm khuya vì không chịu đựng được thêm. Điều đó càng khiến cho Oyama căng thẳng và nhiều lúc tưởng không sao thắng được ý định hạ sơn. Thêm vào đó, một thời gian sau người bảo trợ của Oyama đã báo cho chàng biết rằng không còn khả năng chu cấp cho chàng nữa và Oyama đã xuống núi sau 14 tháng ẩn cư.

Năm 1947 Oyama đạt thành tích vô địch Karate nội dung đối kháng tại Đại hội võ thuật Nhật Bản do Enshin-kai tổ chức tại Hội đường Maruyama, Kyoto, sau khi so găng với một vận động viên có sở trường là cú đá vòng cầu thần tốc từng vô địch trong giới sinh viên Nhật Bản. Dù vậy, chàng vẫn cảm thấy trống rỗng trong tâm vì chưa hoàn thành 3 năm ẩn cư. Thêm vào đó So Nei Chu đã viết thư động viên Oyama cố gắng hơn trong nỗ lực để không chỉ trở thành một võ sư Karate mạnh nhất Nhật Bản mà còn phải làm chủ được cả thể xác và tinh thần. Oyama đã quyết định vào núi Kiyosumi tỉnh Chiba, một ngọn núi hoang sơ rất thích hợp cho việc luyện tập nội công, tiếp tục tu luyện vào năm 1948. Lần tu luyện này, với ý chí cao độ "nhất tâm kiên cường", Oyama chỉ mang theo hành lý quan trọng nhất là bộ sách Musashi 8 quyển của Yoshikawa Eiji, kiếm, thương, súng săn, một bộ tạ, nồi niêu với hạn độ ít nhất.

Sinh hoạt trên núi, như tự truyện Sekai kenka ryoko (Du hành vào thế giới chiến đấu, Nhà xuất bản Kyokushinkai Karate Best Seller ấn hành lần đầu năm 1968) của Oyama thuật lại, mỗi ngày mới bắt đầu từ 4 giờ sáng khi Oyama tỉnh táo nhờ ngâm mình trong dòng suối gần đó, chạy lúp xúp về lều và tập tạ để luyện thể lực, ăn uống và đọc sách. Sau đó, vào 4 giờ chiều cho tới đêm khuya chàng luyện các đòn quyền, cước trên những thân cây đã quấn rơm quanh lều. Để chống chọi lại cảm giác đơn độc trong đêm khuya trên núi không một bóng người Oyama viết câu "bình tĩnh và hành động" hoặc vẽ một vòng tròn trên giấy dán lên bức vách lều, nhìn chăm chú để thống nhất thân tâm; ngồi quỳ dưới thác nước giá lạnh và hung dữ; treo mình trên những chùm rễ cây lơ lửng trên miệng vực và liên tục tấn công vào thân cây bằng những đòn kata. Đặc biệt, chàng nghĩ ra việc ngăn chặn ý định xuống núi bằng cách cạo rụng một bên lông mày và để râu tóc mọc tự do nhằm trở thành một con người kỳ dị xa lạ với thế giới của những con người bình thường. Khoảng 3 tháng sau khi lông mày mọc ra như cũ chàng lại cạo phía bên đối diện. Cũng trong những năm tháng này, học theo các ninja ngày xưa, chàng luyện các kỹ pháp bật nhảy, nhào lộn để tăng sự dẻo dai của cơ thể bằng cách trồng cây tầm ma, một loại cây có sức sinh trưởng mạnh, cắt ngọn còn độ hai thước và tập nhảy qua mỗi ngày 300 lần theo sự phát triển của cây; đồng thời luyện công phá cạnh tay và nắm đấm vào đá sỏi. Lần đầu tiên trong đời chàng thực cảm thấy mình đã trở nên mạnh mẽ khi dùng tay chặt vỡ đá bằng đòn shuto trong một đêm trăng. Khoảng một năm rưỡi sau đó, ngày Oyama xuống núi, những cây cối quanh căn lều của chàng đã trơ trọi, chết rụi vì những đòn quyền cước và bên lều, một đống đá nát vụn đã chất cao lên như núi.

Hạ sơn nhập thế và những kỳ tích công phu
Năm 1950, Oyama Masutatsu hạ sơn và tử chiến với một con bò mộng tại thành Tateyama huyện Chiba. Và bắt đầu từ đây Oyama đã trở thành huyền thoại vì những kỳ tích công phu dùng tay không hạ sát 47 con bò mộng hung dữ với bốn con chết tại chỗ và những con khác bị gãy sừng vì cú chặt cạnh bàn tay (theo một số tài liệu thì số lượng những con bò mà Oyama hạ sát là 52 con trong đó có ba con chết tại chỗ). Cũng không hiếm lần Oyama đối mặt với tử thần. Chẳng hạn năm 1957 ở tuổi 34, Oyama suýt chết tại México khi một con bò nổi điên vòng ra sau lưng húc, kéo lê và giày xéo lên người ông khi ông đã ngã xoài ra trên mặt đất. Oyama đã cố gắng hạ con bò và chặt gãy sừng nó nhưng sau đó phải nằm liệt giường 6 tháng trong khi chờ những vết thương chí mạng hồi phục.

Năm 1952, Oyama Masutatsu du hành tới Mỹ và nhận lời thách đấu trực tiếp trên truyền hình 7 trận và toàn thắng. Năm 1955 khi ông biểu diễn đòn shuto chặt bay cổ chai rượu Whisky dựng đứng mà phần thân chai bên dưới không bị đổ, ông được công chúng Mỹ đặt danh hiệu "god hand" ("Thần thủ" hay "Thánh thủ"). Chiêu thức này nhiều môn đồ của ông tại võ đường Kyokushin Karate về sau cũng luyện thành. Tháng 1 năm 1964 các võ sư Muay Thái (quyền Thái) thách đấu với Karate Nhật Bản, giới Karate Nhật từ chối vì cho là "tà đạo", nhưng Oyama nhận lời và cùng với ba môn đệ là Kurozaki, Nakamura, Ozawa sang Bangkok giao đấu. Thắng 2 trong 3 trận, giữ uy tín cho Karate Nhật Bản. Trong suốt cuộc đời của Oyama Masutatsu, ông đã đến 32 quốc gia, giao đấu với trên 270 võ sĩ tài danh và rất nhiều người trong số đó bị ông hạ gục chỉ với một cú đấm. Một trận đấu thường không kéo dài quá 3 phút, và cũng không hiếm khi chỉ dài vài giây.

Sự nghiệp

Võ đường Kyokushin Karate
Năm 1953, Oyama mở võ đường đầu tiên của ông mang tên Oyama Dojo tại một bãi cỏ bỏ không tại Mejiro, Tokyo. Năm 1956, võ đường đúng nghĩa đầu tiên được mở tại một sân khấu Ballet cũ phía sau Đại học Rikkyo, cách 500 mét so với vị trí hiện nay của Đại Võ Đường ở Nhật và chính thức mang tên Kyokushinkai Karate. Tới 1957, có 700 thành viên thường xuyên luyện tập tại võ đường nhưng nhiều người đã bỏ đi do không chịu được sự khắc nghiệt trong tập luyện.

Những môn đồ thuộc các trường phái khác cũng đến tập ở đây, họ luyện đối kháng toàn diện (jisen kumite). Một trong những người dạy ở đây, võ sư Kenji Kato nói rằng họ sẽ phát hiện những điều hay từ các môn phái khác và sẽ tiếp thu bất cứ chiêu thức nào "có ích trong thực chiến". Đây chính là phương thức phát triển Karate theo cách của Oyama Masutatsu: ông học các tuyệt kỹ từ mọi môn võ và không bao giờ bó buộc mình chỉ với Karate. Nhấn mạnh đặc biệt vào tính hiệu dụng của chiêu thức, Oyama lược bỏ tất cả những gì màu mè không có ích trong thực chiến để phát triển một tinh thần võ thuật thuần khiết và cương mãnh.

Văn vũ lưỡng đạo
Ở một khía cạnh khác, Oyama không chỉ là một võ sư Karate với quả đấm thép, ông còn là một cây bút xuất sắc có khả năng sáng tác mạnh mẽ. Tác phẩm What’s Karate? của ông xuất bản tại Nhật tháng 1 năm 1958 đã tạo nên kỷ lục sách bán chạy nhất tại hải ngoại. Sau tác phẩm này, Oyama còn viết 13 quyển về Kỹ thuật Karate, Tự truyện Sekai kenka ryoko (Du hành vào thế giới chiến đấu) gồm 8 quyển, Luận văn võ đạo 20 quyển. Ông còn là giám đốc của Nhà xuất bản Power Karate và giám đốc phát hành của nguyệt san tạp chí Power Karate xuất bản tại Nhật. Cho đến cuối đời, Oyama vẫn còn một công trình dang dở là cuốn Karate bách khoa từ điển được ông chấp bút từ năm 1980. Năm 1997, 3 năm sau khi ông mất tác phẩm này được học trò của ông biên soạn lại và cho xuất bản dưới nhan đề một cuốn bách khoa toàn thư Karate The unfinished Encyclopedia of Karate.

Thông tin thêm
Núi Kiyosumi ở Chiba ngày nay được xem là Thánh địa của Kyokushinkai Karate. Ngày 20 tháng 9 năm 1995 tấm bia kỷ niệm Oyama Masutatsu đã được 16 tuyển thủ ưu tú đặt vào nơi vị thầy mình từng tập luyện Karate trong cô độc.

Mặc dù nhập quốc tịch Nhật Bản, Oyama vẫn giữ quốc tịch Hàn Quốc của mình.

Năm 2004, đạo diễn Yang Yun-ho dựng thành bộ phim Baramui paiteo (바람의 파이터, tựa tiếng Anh: Fighter in the Wind) dựa trên những chi tiết một phần cuộc đời của ông, để kỷ niệm 10 năm ngày mất của ông. Vai chính Choi Bae-dal do nam diễn viên Yang Dong-geun thủ diễn.

Chú thích

Tham khảo
 Tự truyện của võ sư Mas Oyama, Nguyễn Huy Thái giới thiệu và dịch chương 7; Sổ tay Võ thuật, số 54, tháng 6 năm 1998. Trang 19, 20, 21.
 Website chính thức về Oyama Masutatsu  (tiếng Nhật)
 Mas Oyama's Life and History

Võ sư Nhật Bản
Võ sư Hàn Quốc
Karateka nam
Chết vì ung thư phổi
Kyokushin
Shotokan Karate


title: Thawat Buri (huyện)

text:
Thawat Buri () là một huyện (amphoe) của tỉnh Roi Et, Thái Lan.

Địa lý
Huyện này nằm ở trung bộ tỉnh Roi Et. Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Chiang Khwan, Selaphum, Thung Khao Luang, At Samat và Mueang Roi Et.

Lịch sử
Năm 1913 Huyện đã được đổi tên từ Uthai Roi Et (อุไทยร้อยเอ็ด) sang Saeng Badan (แซงบาดาล). Năm 1939, đơn vị này được đổi tên thành Thawat Buri.

Hành chính
Huyện này được chia thành 12 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 147 làng (muban). Có hai đô thị phó huyện (thesaban tambon) - Ban Niwet nằm trên một phần của tambon Niwet, Thong Thani nằm trên toàn bộ tambon Thong Thani và một phần của Bueng Nakhon. Có 11 Tổ chức hành chính tambons (TAO).

Các con số không có trong bảng này là tambon nay tạo thành huyện Chiang Khwan và Thung Khao Luang.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Thawat Buri


title: Ludioschema

text:
Ludioschema là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1891 bởi Reitter.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Ludioschema acutus (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema akashii (Ôhira, 1969)
 Ludioschema antennalis (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema apayao (Kishii, 1993)
 Ludioschema atkinsoni (Candèze, 1895)
 Ludioschema bariensis (Fleutiaux, 1918)
 Ludioschema bitinctus (Candèze)
 Ludioschema chalcoxanthus (Candèze)
 Ludioschema chapensis (Fleutiaux, 1918)
 Ludioschema cineraceus (Candèze, 1863)
 Ludioschema conicicollis (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema coomani (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema cribratus (Fleutiaux, 1895)
 Ludioschema cyaneum (Candèze, 1863)
 Ludioschema delauneyi (Fleutiaux, 1887)
 Ludioschema dissimilis (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema diversus (Candèze, 1891)
 Ludioschema dorsale (Candèze, 1878)
 Ludioschema dorsalis (Candèze)
 Ludioschema emerichi Reitter, 1891
 Ludioschema flavofasciatus (Schwarz, 1902)
 Ludioschema jeanvoinei (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema lepidus (Candèze)
 Ludioschema longum (Candèze, 1895)
 Ludioschema marginicolle (Miwa, 1928)
 Ludioschema massiei (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema metallicum (Candèze, 1895)
 Ludioschema minor (Fleutiaux, 1903)
 Ludioschema nigripenne (Fleutiaux, 1895)
 Ludioschema nitidissimus (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema obscuripes (Gyllenhal, 1817)
 Ludioschema okinawense (Miwa, 1927)
 Ludioschema opacipenne (Kishii, 1993)
 Ludioschema pallidum (Fleutiaux, 1940)
 Ludioschema parallelus (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema placidus (Candèze, 1900)
 Ludioschema popularis (Candèze, 1897)
 Ludioschema proximus (Candèze, 1897)
 Ludioschema rufangulus (Schwarz, 1902)
 Ludioschema rusticulus (Candèze, 1897)
 Ludioschema salvazai (Fleutiaux)
 Ludioschema serricornis (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema simulator (Candèze, 1897)
 Ludioschema subopacus (Fleutiaux, 1902)
 Ludioschema subviridis (Fleutiaux, 1939)
 Ludioschema sulcicolle (Candèze, 1878)
 Ludioschema suturale (Candèze, 1863)
 Ludioschema taikozanum (Miwa, 1928)
 Ludioschema testaceipennis (Fleutiaux, 1940)
 Ludioschema vauthieri (Fleutiaux, 1918)
 Ludioschema vittiger (Heyden, 1887)
 Ludioschema yushiroi W. Suzuki, 1999

Chú thích

Tham khảo

Pomachiliini


title: Groovy (ngôn ngữ lập trình)

text:
Groovy là một ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng trên nền Java. Nó là một ngôn ngữ lập trình động với các tính năng tương tự như Python, Ruby, Perl, và Smalltalk. Hơn nữa, nó cũng có thể được sử dụng như là một ngôn ngữ kịch bản chạy trên nền máy ảo Java.

Groovy sử dụng cú pháp gần giống với Java nhưng nó không sử dụng dấu chấm phẩy ở cuối mỗi dòng, và nó được tự động dịch sang bytecode và chạy trên máy ảo Java (Java Virtual Machine).

Lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Ngôn ngữ lập trình

Phần mềm đa nền tảng

Phần mềm năm 2003
Ngôn ngữ lập trình bậc cao
Họ ngôn ngữ lập trình Smalltalk


title: Dytiscus obliquus

text:
Dytiscus obliquus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1787.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Sarlabous

text:
Sarlabous là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Erbezzo

text:
Erbezzo là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 100 km về phía tây của Venice và khoảng 25 km về phía bắc của of Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 809 người và diện tích là 32,4 km².

Erbezzo giáp các đô thị: Ala, Bosco Chiesanuova, Grezzana, và Sant'Anna d'Alfaedo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.baldolessinia.it/erbezzo/

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: (10869) 1996 SJ4

text:
{{DISPLAYTITLE:(10869) 1996 SJ4}}

(10869) 1996 SJ4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 9 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eleutherodactylus parabates

text:
Eleutherodactylus parabates là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.

Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dominica và Haiti.

Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Its existence is being threatened by habitat loss.

Nguồn
 Hedges, B., Inchaustegui, S. & Thomas, R. 2004. Eleutherodactylus parabates. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

parabates


title: Daphnella evergestis

text:
Daphnella evergestis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

evergestis
Động vật được mô tả năm 1901


title: Stegosaurus

text:
Stegosaurus (phát âm tiếng Anh: ; ) là một chi khủng long phiến sừng thuộc cận bộ Stegosauria, sống từ Jura muộn (giai đoạn Kimmeridgia đến tiền Tithonia) ở miền Tây Bắc Mỹ ngày nay. Do những đuôi nhọn và bọc giáp, Stegosaurus là một trong những khủng long dễ nhận ra nhất, cùng với Tyrannosaurus, Triceratops, và Diplodocus. Tên Stegosaurus có nghĩa "thằn lằn mái nhà" và bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ στεγο- (stego-) có nghĩa "mái nhà" và σαυρος (-sauros) có nghĩa "thằn lằn". Ít nhất ba loài được nhận ra tại phần trên kiến tạo núi Morrison và được biết đến vì nhiều bộ xương còn lại. Nó sống vào khoảng 155 đến 145 mya cùng nơi và lúc mà các khủng long Diplodocus, Camarasaurus, và Apatosaurus thuộc Sauropoda đang thống trị.
Stegosaurus có lẽ đã sinh sống cùng với các loài khủng long như Apatosaurus, Diplodocus, Brachiosaurus, Allosaurus, và Ceratosaurus; loài sau cùng có lẽ đã săn bắt chúng.

Sự khám phá và các loài
Stegosaurus là một trong số nhiều loài khủng long lần đầu tiên được thu thập và xác định trong cuộc Chiến Tranh Xương (tên gọi của thời kỳ nghiên cứu và khám phá hóa thạch cực kỳ mạnh mẽ trong lịch sử nước Mỹ, đánh dấu bằng sự ganh đua giữa 2 nhà cổ sinh học Edward Drinker Cope và Othniel Charles Marsh năm 1877. Hai người này dùng cả những phương pháp xấu như mua chuộc, ăn trộm hay phá hủy những bộ xương của người kia). Stegosaurus được Othniel Charles Marsh đặt tên năm 1877, từ những vết tích tìm được ở bắc Morrison, Colorado. Bộ xương đầu tiên này trở thành mẫu gốc của loài Stegosaurus armatus. Cơ sở cho tên khoa học của nó (thằn lằn mái nhà) là do ban đầu Marsh nghĩ rằng những phiến mỏng xếp thành dãy trên lưng loài vật này giống như những cái ván lợp trên mái nhà. Nhiều mẫu vật liệu phong phú về Stegosaurus được tìm ra trong vài năm sau đó và Marsh công bố một số bài báo về chi khủng long này. Lúc đầu, có một số loài được mô tả và định rõ. Tuy nhiên, nhiều loài dần dần bị coi là không có căn cứ hay đồng nhất với những loài khác, chỉ còn 2 loài được biết rõ và một loài chỉ biết sơ lược.
Năm 1878, Edward Drinker Cope đặt tên là  Hypsirhophus discurus  là một loài khủng long stegosauria khác dựa trên các hóa thạch mảnh từ Cope's Quarry 3 gần địa điểm "Cope's Nipple" ở Garden Park, Colorado.

Các loài có cơ sở vững chắc
Stegosaurus armatus (nghĩa là thằn lằn mái nhà bọc giáp) là loài đầu tiên được phát hiện là được biết đến từ 2 hộp sọ không hoàn chỉnh và ít nhất là 30 mảnh nhỏ riêng lẻ nữa. Loài này có 4 gai đuôi nằm ngang và những tấm bẹt tương đối nhỏ. Nó dài 9 mét, là loài dài nhất trong số các loài thuộc chi Stegosarus.

Stegosaurus stenops (nghĩa là thằn lằn mái nhà mặt hẹp) được Marsh đặt tên năm 1887, với mẫu gốc được thu thập bởi Marshal Felch tại Garden Park, bắc thành phố Canon, Colorado năm 1886. Đây là loài Stegosaurus được hiểu rõ nhất, chủ yếu là vì các hóa thạch của nó có ít nhất một bộ xương được nối lại hoàn chỉnh. Nó có những tấm bẹt lớn, rộng và bốn cái gai đuôi. Stegosaurus stenops có ít nhất 50 bộ xương không đầy đủ của cả những con trưởng thành và chưa trưởng thành, một cái hộp sọ hoàn chỉnh và 4 hộp sọ không đầy đủ. Nó ngắn hơn S. armatus, dài có 7m.
Stegosaurus longispinus (nghĩa là thằn lằn mái nhà gai dài) được Harles W. Gilmore đặt tên và được biết đến từ một bộ xương không hoàn chỉnh ở hệ địa chất Morrison, Wyoming. Stegosaurus longispinus đáng chú ý ở bốn cái gai đuôi dài một cách khác thường của nó. Một số người lại coi nó là một loài thuộc chi Kentrosaurus. Giống như S. stenops, nó dài 7m.

Các loài còn nhiều nghi vấn
Stegosaurus ungulatus, nghĩa là thằn lằn mái nhà có móng, được Marsh đặt tên năm 1879, từ những vết tích phát hiện ở Como Bluff, Wyoming. Nó được biết đến từ một số đốt sống và những phiến giáp mỏng. Nó có lẽ là một cá thể chưa trưởng thành của S. armatus, mặc dù S. armatus cũng chưa được mô tả đầy đủ. Mẫu vật phát hiện ra ở Bồ Đào Nha và có niên đại từ đầu thế Kimmeridgian – cuối thế Tithonian được quy cho loài này.
Stegosaurus sulcatus, nghĩa là thằn lằn mái nhà có rãnh, được Marsh xác định vào năm 1887 dựa trên một bộ xương không đầy đủ. Người ta nghi ngờ rằng nó đồng nhất với S. armatus.
Stegosaurus duplex, nghĩa là thằn lằn mái nhà hai mạng lưới (ám chỉ mạng lưới thần kinh mở rộng ở xương cùng mà Marsh mô tả như là một "bộ não phía sau"), nhiều khả năng là S. armatus. Mặc dù được Marsh đặt tên năm 1887 (bao gồm cả mẫu vật gốc), những mảnh xương rời thực ra được thu thập vào năm 1979 bởi Edward Ashley tại Como Bluff, Wyoming.
Stegosaurus seeleyanus, tên trước đây là Hypsirophus, có khả năng cũng là S. armatus.
Stegosaurus (Diracodon) laticeps được Marsh định rõ vào năm 1881, từ một vài mảnh vụn xương hàm.
Stegosaurus affinis, được Marsh mô tả vào năm 1881, được biết từ duy nhất một cái xương mu, và được coi là một loài nghi vấn. Có lẽ nó đồng nhất với loài S. armatus.

Chú thích

Stegosauridae
Khủng long kỷ Jura
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long châu Âu
Biểu tượng của Colorado
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Galeruca macchoi

text:
Galeruca macchoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Joannis miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Hải Bắc, Thanh Hải

text:
Châu tự trị dân tộc Tạng Hải Bắc (tiếng Trung: (海北藏族自治州), Hán Việt: Hải Bắc Tạng tộc Tự trị châu, là một châu tự trị tại tỉnh Thanh Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Diện tích châu tự trị này là 39.354 km²

Các đơn vị hành chính
Châu tự trị Hải Bắc quản lý các đơn vị thị hạt khu (quận nội thành) và các huyện:

Các quận nội thành
Không có quận nội thành

Các huyện
 Hải Yến (海晏县)
 Kỳ Liên (祁连县)
 Cương Sát (刚察县)
 Huyện tự trị dân tộc Hồi Môn Nguyên (门源回族自治县)

Tham khảo

Châu tự trị Tây Tạng
Amdo
Người Tạng


title: Megachile asarna

text:
Megachile asarna là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1937


title: Vallon

text:
Vallon là một đô thị trong huyện Broye, thuộc bang Fribourg, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị của bang Fribourg


title: Trận Tours

text:
Trận Tours (ngày 10 tháng 10 năm 732), còn được gọi là trận Poitiers (phát âm tiếng Việt: Poachiê), tiếng  - ma‘arakat Balâṭ ash-Shuhadâ) là một trận chiến diễn ra ở một địa điểm giữa các thành phố Poitiers và Tours, nằm ở phía bắc trung tâm nước Pháp, gần ngôi làng Moussais-la-Bataille, khoảng 20 km (12 dặm) về phía đông bắc của Poitiers. Vị trí của trận chiến ở gần biên giới giữa vương quốc Frank và công quốc Aquitaine. Trận chiến là cuộc đọ sức giữa lực lượng liên quân của người Frank và Burgundy dưới sự chỉ huy của tể tướng Charles Martel chống lại một đội quân Hồi giáo của vương triều Umayyad (phát âm: Ô May át) dưới sự chỉ huy của Abdul Rahman Al Ghafiqi, viên Tướng toàn quyền vùng Al-Andalus. Người Frank đã chiến thắng, 'Abdul Rahman Al Ghafiqi đã bị giết, và sau đó Charles mở rộng quyền lực của mình ở phía nam. Các nhà viết sử thế kỷ IX đã giải thích kết quả của cuộc chiến như là một phán xử của Thiên Chúa mang lại ân huệ cho người Công giáo. Những thông tin chi tiết của trận đánh, bao gồm cả vị trí của nó và số lượng cụ thể của binh lính đôi bên, không thể được xác định một cách chính xác từ các ghi chép còn sót lại. Một điều rất đáng chú ý là quân Frank thắng trận mà không hề có lực lượng kỵ binh hỗ trợ.

Người châu Âu hết sức ca ngợi trận đánh này và xem nó là sự kiện bước ngoặt trong việc ngăn cản các thế lực Hồi giáo xâm nhập vào châu Âu. Hầu hết các sử gia cũng đều công nhận rằng trận đánh này đã góp phần vào việc hình thành Đế chế Frank và sự thống trị của người Frank tại châu Âu trong thế kỷ tiếp theo.

Bối cảnh trận đánh

Trận Tours xảy ra 23 năm sau khi vương triiều Umayyad bắt đầu các cuộc chinh phục ở châu Âu mà đầu tiên là cuộc xâm lược vào Vương quốc Visigoth theo Công giáo trên Bán đảo Tây Bồ (Iberia) trong năm 711. Sau đó là các cuộc viễn chinh quân sự vào vùng lãnh thổ của người Frank ở xứ Gaul, các tỉnh cũ của Đế quốc La Mã. Các chiến dịch quân sự đã làm cho Vương triều Umayyad chiếm được các thành phố phía bắc của các công quốc Aquitaine và Burgundy, bao gồm một trận tấn công lớn vào thành phố Bordeaux và một trận nữa vào Autun. Chiến thắng của Charles được nhiều người cho là đã chặn đứng bước tiến về phía bắc của lực lượng Umayyad từ Bán đảo Tây Bồ và bảo vệ cho những người Cơ Đốc giáo ở châu Âu trong một thời gian, trong hoàn cảnh mà những người Hồi giáo đã thống trị ở các phần còn lại của các đế chế La Mã và Ba Tư trước đây. Một số sử gia khác cho rằng trận đánh này chỉ đánh dấu thất bại của một đội quân xâm lấn mà thôi.

Hầu hết các sử gia cho rằng hai đội quân đã gặp nhau ở giữa các con sông Clain và sông Viên (Vienne) ở giữa vùng Tours và Poitiers. Số lượng binh lính trong từng đội quân không biết đến một cách chính xác. Mozarabic Chronicle of 754 (một tài liệu tiếng Latinh tên mô tả trận đánh cụ thể hơn bất kỳ nguồn tài liệu Latinh hoặc Ả Rập nào khác) nói rằng "người Austrasia (lực lượng Frank) có số lượng binh lính đông hơn và được vũ trang tốt hơn do vậy đã giết được Abdul Rahman Al Ghafiqi". Thông tin này được sự đồng tình của nhiều sử gia Ả Rập và Hồi giáo.

Tuy nhiên, hầu hết tất cả các nguồn tin phương Tây đã không chấp nhận con số này, họ ước tính người Frank có khoảng 30.000, ít hơn một nửa lực lượng Hồi giáo. Các nhà sử gia hiện đại ước tính về lực lượng có thể huy động tại chỗ và số lượng mà Charles Martel có thể mang tới từ vương quốc của mình cùng với lực lượng được tăng cường trong quá trình chiến dịch không thể vượt quá 30.000, còn lực lượng Hồi giáo nếu tính tổng số, kể cả các lực lượng đi cướp phá ở nơi khác đã kịp gia nhập vào lực lượng chính trước trận Tours có thể lên đến 80.000 người hoặc nhiều hơn. Còn về số thương vong của đôi bên, đã có rất nhiều số liệu trái ngược nhau nhưng các nhà nghiên cứu hiện đại đưa ra một con số ước đoán tương đối hợp lý, khoảng 1.500 người chết ở bên phía người Frank và 12.000 ở phía người Hồi giáo.

Quân Hồi giáo tiến binh

Quân đội Umayyad, dưới sự chỉ huy của Al-Malik ibn Samh al-Khawlani, Tiểu vương(emir) al-Andalus (nay là xứ Aldalucia của Tây Ban Nha), tràn qua Septimania vào năm 719 sau khi quét sạch đối thủ của mình trên Bán đảo Tây Bồ. Al-Samh lập kinh đô của mình vào năm 720 tại thành phố Narbonne, mà người Moor gọi là Arbūna. Sau khi chiếm được Narbonne, Umayyad nhanh chóng chinh phục các thành phố lớn như Alet, Béziers, Agde, Lodève, Maguelonne và Nîmes của người Visigoth (Tây Gốt) mà không gặp một sự kháng cự đáng kể nào.

Các chiến dịch của quân Umayyad nhằm vào Aquitaine tạm thời bị ngăn lại tại trận Toulouse (721), khi Công tước Odo của Aquitaine (còn gọi là Eudes vĩ đại) đã phá vỡ cuộc bao vây thành Toulouse, bất ngờ tấn công vào Lực lượng của Al-Malik ibn Samh, qua đó giết và gây thương vong lớn cho quân Hồi giáo trong đó có cả chính Tổng đốc Al-Malik ibn Samh. Thất bại này đã không chặn được các cuộc xâm lược của lực lượng Hồi giáo người Moor vào xứ Gaul cũ của La Mã. Họ tiếp tục chiếm đóng và đặt tổng hành dinh ở thành phố Narbonne để được thuận tiện cho việc cung cấp bằng đường biển và tấn công về phía đông trong những năm 720, xâm nhập vào thành phố Autun thuộc công quốc Burgundy trong năm 725.

Bị đe dọa bởi cả thế lực Umayyad ở phía nam và người Frank ở phía bắc, trong năm 730, Odo liên minh với đô đốc Hồi giáo người Berber là Uthman ibn Naissa (được người Frank gọi là "Munuza", vị phó vương của vùng mà sau này là Catalonia). Khi đó, để đánh dấu sự liên minh, Uthman đã cưới Lampade, con gái của Odo. Qua đó các cuộc tấn công của người Moor trên toàn rặng núi Pyrenees, biên giới phía nam của Odo, đã chấm dứt. Tuy nhiên, năm tiếp theo, Uthman nổi dậy chống lại tiểu vương al-Andalus là ‘Abd-al-Raḥmân, người đã nhanh chóng nghiền nát cuộc nổi dậy và hướng sự chú ý của mình vào Odo. ‘Abd-al-Raḥmân đã đưa một lực lượng rất lớn của các kỵ binh nặng Ả Rập và kỵ binh nhẹ Berber, cộng với bộ binh từ tất cả các tỉnh của Caliphate, trong một nỗ lực của triều Umayyad để chinh phục phần châu Âu nằm phía bắc rặng núi Pyrenees. Công tước Odo (được gọi là Vua bởi một số người), thu thập quân đội của mình tại Bordeaux, nhưng đã bị đánh bại, và Bordeaux bị cướp bóc. Việc tàn sát các Kitô hữu tại trận sông Garonne rõ ràng là khủng khiếp. Lực lượng kỵ binh của Umayyad sau đó tàn phá thảm khốc vùng này của xứ Gaul. Các sử gia của họ miêu tả lại rằng "binh lính đã vượt qua các ngọn núi, dẫm lên trên mặt đất gồ ghề và bằng phẳng, cướp bóc vào đất nước của người Frank và phá hủy tất cả bằng những thanh kiếm, đến nỗi khi Eudo đến giao chiến với họ ở sông Garonne, ông ta đã phải bỏ chạy".

Odo kêu gọi người Frank chi viện, điều mà Charles Martel chỉ chấp nhận sau khi Odo đã đồng ý thần phục người Frank. Bên phía Umayyad dường như không biết đến sức mạnh thực sự của người Frank. Quân Umayyad không đặc biệt quan tâm tới một bộ tộc German nào cả, và theo sử của họ ghi lại thì sự nhận thức rằng người Frank là một thế lực quân sự đang nổi lên chỉ đến sau trận Tours. Trong cuộc tiền quân, quân Hồi giáo cũng không tiến hành trinh sát lên phía bắc để tìm hiểu về kẻ thù tiềm tàng của mình, vì nếu họ có làm, thì chắc chắn sẽ phải lưu ý tới Charles Martel, vì ông đã nổi lên tại châu Âu từ năm 717. Nếu điều này xảy ra, nó đã có thể cảnh báo cho Umayyad biết rằng một quyền lực thực sự được dẫn đầu bởi một vị tướng tài năng đang vùng lên trong đống tro tàn của Đế quốc Tây La Mã.

Hồi quân tiến tới Loire
Năm 732, lực lượng tiên phong của quân Umayyad đã tiến tới phía bắc sông Loire, bỏ lại sau lưng đội ngũ tiếp tế và lực lượng chính. Do có thể dễ dàng tiêu diệt hết tất cả những sự kháng cự trong khu vực này của xứ Gaul, quân xâm lược đã tách ra thành nhiều nhóm nhỏ hơn để tiến hành tấn công cướp phá các làng mạc người Frank ở bên bờ sông, trong khi lực lượng chính của họ tiến quân với tốc độ chậm hơn.

Các đợt tấn công của quân Umayyad có lẽ đã xảy ra vào thời điểm cuối năm, vì với một lực lượng nhiều người và ngựa, họ cần phải dựa vào các vùng đất trên đường tiến quân để có đủ lương thực. Họ phải chờ tới mùa thu hoạch các cánh đồng lúa mạch và đợi cho đến khi có đủ ngũ cốc đã được gặt đập và được tích trữ. Cáng đi xa về phía bắc, vụ mùa càng được thu hoạch muộn hơn. Trong khi những binh lính xâm lược có thể giết gia súc để làm thức ăn thì ngựa của họ không thể ăn thịt, mà cần được cung cấp cỏ và ngũ cốc. Cho chúng gặm cỏ mỗi ngày thì quá lâu và việc thẩm vấn người bản địa để tìm nơi cất giữ lương thực là không thực sự hiệu quả vì cả hai bên không cùng ngôn ngữ.

Việc quân đội của Odo (quận công vùng Aquitaine) bị đánh bại dễ dàng tại Bordeaux và tại trận sông Garonne trong khi đã giành được chiến thắng 11 năm trước tại trận Toulouse là dễ hiểu. Tại Toulouse, Odo mở một cuộc tấn công cơ bản bất ngờ chống lại một kẻ thù quá tự tin và không chuẩn bị tốt cho trận chiến, tất cả các công trình phòng thủ của quân Hồi giáo đều nhắm vào các cuộc tấn công từ bên trong ra (từ thành phố Toulouse), trong khi ông ta lại triển khai tấn công từ bên ngoài vào. Lực lượng chủ yếu của quân Umayyad là bộ binh, và kỵ binh của họ đã không có cơ hội huy động để đối mặt với ông ta trong một trận đánh mở. Như Herman của Carinthia viết trong một bản dịch của ông về một lịch sử của al-Andalus, Odo đã bao vây rất thành công khi những kẻ tấn công đã hoàn toàn chiếm thế bất ngờ - và kết quả là một trận tàn sát trong sự hỗn loạn của các lực lượng Hồi giáo.

Tại Bordeaux, và một lần nữa tại trận sông Garonne, lực lượng của quân Umayyad là kỵ binh chứ không phải là bộ binh. Họ đã không bị tấn công bất ngờ, và có cơ hội để đánh một trận với số lượng lớn dẫn đến sự hủy diệt của quân đội của Odo. Hầu như tất cả đều bị giết với thiệt hại tối thiểu cho người Hồi giáo. Lực lượng của Odo giống như những quân đội khác ở châu Âu thời đó, thiếu dây đai ngựa do đó không có kỵ binh nặng. Hầu như tất cả các binh sĩ của họ là bộ binh. Kỵ binh hạng nặng Umayyad đã phá vỡ hàng ngũ của những bộ binh Cơ đốc giáo trong cuộc tấn công đầu tiên và sau đó tàn sát những người còn lại khi họ phân tán và bỏ chạy.

Lực lượng xâm lược tiếp tục tàn phá miền nam Gaul. Một động cơ có thể, như phần tiếp theo của tài liệu Fredegar có đề cập tới, là tu viện Martin thành Tours, khu lăng tẩm nổi tiếng nhất và thiêng liêng nhất ở Tây Âu vào thời điểm đó. Khi nghe tin này, Tể tướng Charles Martel của xứ Austrasia đã tập hợp quân đội của mình để tiến về phía nam, tránh xa những con đường cổ của xứ La Mã và hy vọng làm cho người Hồi giáo bị bất ngờ. Vì ông có ý định sử dụng đội hình phương trận (phalanx), nên ông cảm thấy rất cần thiết phải lựa chọn chiến trường. Kế hoạch của ông, tìm một vùng cao tương đối bằng phẳng, cây cối rậm rạp, bố trí quân của mình ở đó và buộc lực lượng Hồi giáo phải đến và đối mặt với ông, phụ thuộc vào yếu tố bất ngờ.

Diễn biến

Dàn trận và chờ đợi
Diễn biến trận đánh hết sức quyết liệt và phức tạp. Theo như tất cả các văn bản ghi chép lại thì quân Hồi giáo đã hoàn toàn không phát hiện được một lực lượng lớn đã bố trí sẵn sàng để giáp mặt vợi họ tại Tours. Charles đã có được yếu tố bất ngờ mà ông mong muốn. Ông quyết định bắt đầu một trận chiến với một chiến thuật phòng thủ kiểu phalanx. Người Frank đã sắp xếp một đội hình hình vuông lớn, với địa hình gồm cây cối và dốc ngược lên để phá vỡ bất cứ đợt xung kích nào của kỵ binh

Trong vòng khoảng bảy ngày, hai quân đội đối mặt nhau và chỉ tung ra những trận đụng độ nhỏ. Quân Umayyads chờ đợi cho đến khi họ có toàn bộ lực lượng, điều mà họ đã có được (khi các toán quân trong các vùng phụ cận kéo tới), nhưng họ vẫn rất lo lắng. ‘Abd-al-Raḥmân, mặc dù là một chỉ huy giỏi, đã để cho Charles tập hợp đủ lực lượng và chọn được vị trí tốt cho trận đánh. Hơn nữa, rất khó khăn cho quân Umayyad để dò xét quy mô quân đội của đối phương, vì Charles đã sử dụng các lùm cây và cánh rừng để làm cho lực lượng của ông có vẻ như nhiều hơn thực tế. Vì vậy mà ‘Abd-al-Raḥmân phải tập hợp tất cả các cánh quân của mình để gom đủ một lực lượng lớn hơn, nhưng việc này cũng giúp Charles có thời gian để thu thập được nhiều hơn nữa các lính bộ binh kỳ cựu của mình, đến từ các tiền đồn của Vương quốc, và đó là tất cả hy vọng cho chiến thắng mà ông có. Ngoài ra thì ông cũng được tăng cường bởi những người dân có vũ trang đến từ nhiều nơi (họ bất mãn với quân Hồi giáo vì đã cướp bóc họ), nhưng những người dân này thì có vẻ như không giá trị lắm cho chiến đấu, ngoại trừ việc đi thu thập thực phẩm và quấy rối người Hồi giáo. Không giống như những người lính bộ binh của ông, vốn có cả kinh nghiệm chiến đấu và có kỷ luật nhà binh cao, những người dân vũ trang thì lại chẳng có gì cả và Charles tất nhiên cũng không có ý định đặt niềm tin rằng họ sẽ đứng vững để chống lại các đợt tấn công bằng kỵ binh. Hầu hết các nhà sử học trong nhiều thế kỷ qua đều cho rằng người Frank bị thua thiệt về số lượng lúc bắt đầu trận chiến với tỷ lệ ít nhất là 1 chọi 2.

Charles đã đánh cược rằng cuối cùng ‘Abd-al-Raḥmân sẽ cảm thấy bắt buộc phải chiến đấu và tiến lên để chiếm Tours. Không ai trong họ muốn tấn công trước, nhưng rồi ‘Abd-al-Raḥmân cuối cùng cảm thấy rằng ông buộc phải đánh Tours, điều đó có nghĩa là phải đi qua quân đội của người Frank ở trên ngọn đồi ở phía trước của ông ta. Quyết định chờ đợi của Charles cuối cùng đã được chứng minh là rất quan trọng, vì nó buộc quân Umayyads phải vội vàng tiến ngược lên phía trên ngọn đồi và bị ngăn trở bởi các lùm cỏ dại và các rừng cây, làm mất đi một phần lớn những lợi thế tự nhiên của một đợt tấn công kỵ binh.

Charles đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu này từ trận Toulouse cả một thập kỷ trước. Ông cũng biết rằng nếu ông không thành công thì không còn một lực lượng nào có thể bảo vệ phương Tây Thiên chúa giáo. Nhưng Gibbon, cũng như các sử gia thời cận đại và hiện đại, cho rằng Charles đã làm những gì tốt nhất khi ở trong một tình huống xấu. Mặc dù ít quân hơn và phụ thuộc vào bộ binh, lại không có kỵ binh nặng, Charles lại có một lực lượng là những lính bộ binh hạng nặng thiện chiến, những người hoàn toàn đặt lòng tin vào ông. Hơn nữa, như sử gia Davis đã chỉ ra rằng những người lính bộ binh này được vũ trang rất đầy đủ, mỗi người mang đến có lẽ là 75 pound Anh (khoảng 30 kg) áo giáp sắt và khiên gỗ cho trận chiến.

Trong đội hình phalanx, họ có thể chiến đấu tốt hơn để chống lại những đợt tấn công bằng kỵ binh so với cách nghĩ thông thường, đặc biệt là Charles đã có thể đảm bảo cho họ vị trí ở các vùng đất cao và cây cối để hỗ trợ hơn nữa cho họ trong việc chặn đứng những đợt tấn công kiểu như vậy. Charles cũng có những yếu tố bất ngờ khác ngoài việc chọn vị trí cho trận đánh. Đó là yếu tố bất ngờ để làm cho đối thủ của ông là hoàn toàn không biết gì về lực lượng của ông. Martel đã huấn luyện binh sĩ của mình trong một thập kỷ cho trận chiến này và cũng đã nhận biết được điểm mạnh và điểm yếu của đối thủ. May mắn cho Martel, các lực lượng của Hồi giáo không biết gì nhiều về người Frank.

Người Frank được cung cấp đủ quần áo để chống lại cái lạnh và có ưu thế địa hình. Người Ả Rập không chuẩn bị cho cái lạnh dữ dội của một mùa đông đang tới từ phía bắc châu Âu, mặc dù họ có lều trại mà người Frank không có, nhưng họ cũng không muốn tấn công vào một đội quân người Frank mà họ tin rằng có thể có một số lượng rất lớn. Về cơ bản, quân Umayyads muốn người Frank tiến xuống và tạo ra một thế trận mở, trong khi người Frank lại hình thành một đội hình phòng thủ chặt chẽ và muốn người Hồi giáo đánh ngược lên. Đây là một ván bài chờ đợi mà Charles đã thắng cuộc: cuộc chiến bắt đầu vào ngày thứ bảy, khi mà ‘Abd-al-Raḥmân không còn muốn trì hoãn cuộc chiến một cách vô thời hạn khi mùa đông đang tới gần.

Xung trận

‘Abd-al-Raḥmân tin vào các ưu thế chiến thuật của lực lượng kỵ binh của mình và tung họ ra tấn công rất nhiều lần. Lần này, niềm tin mà quân Umayyads đã đặt vào kỵ binh của họ, lực lượng được trang bị những ngọn trường thương và kiếm sắc đã từng mang lại cho họ nhiều chiến thắng trong quá khứ, đã không được đền đáp.

Trong một trận chiến làm ví dụ cho việc bộ binh thời Trung cổ chống lại những đợt tấn công của kỵ binh, các binh sĩ Frank rất có kỷ luật đã chịu đựng được các cuộc tấn công, mặc dù theo các tài liệu từ phía Ả Rập, những kỵ binh của họ đã nhiều lần đánh vào được bên trong đội hình vuông của người Frank. "Các kỵ binh Hồi giáo đã di chuyển và tấn công dữ dội vào các tiểu đoàn của người Frank, những người đã chiến đấu chống lại họ một cách dũng cảm và nhiều người của cả đôi bên đã ngã gục rồi chết".

Mặc dù vậy, người Frank đã không bị vỡ trận như ý đồ của quân Hồi giáo đã đề ra. Có vẻ là nhiều năm đào tạo mà Charles đã tiến hành bằng quỹ tiền bạc của Giáo hội đã tỏ ra xứng đáng. Những binh sĩ được đào tạo tốt của ông đã làm được những gì mà không người nào tại thời điểm đó lại nghĩ rằng họ có thể làm được: bộ binh của họ chịu đựng những đợt tấn công của kỵ binh nặng của quân Umayyad. Paul K. Davis nói rằng nòng cốt quân đội của Charles là một lực lượng bộ binh chuyên nghiệp có cả tính kỷ luật cao và động lực cao, đã từng tham gia nhiều chiến dịch với ông trên toàn cõi châu Âu, được chống đỡ thêm bởi lực lượng dân binh vũ trang mà Charles thường sử dụng vào việc đột kích và quấy rối kẻ thù của mình đồng thời đi thu thập lương thực. Các nhà sử gia người Moors - Ả Rập trong năm 754 có chép:

"Và trong sự dữ dội của cuộc chiến, những người lính phương bắc có vẻ giống như một biển cả không thể lay chuyển, họ đứng một cách vững chãi, người này đứng sát vào người kia, tạo thành một bức tường thành bằng đá. Và vung những thanh kiếm lớn của họ rồi chém xuống người Ả Rập. Lập nên một đội hình trước người của họ, người của xứ Austrasia đã làm tất cả. Những cánh tay không biết mệt mỏi của họ đã điều khiển những thanh kiếm đâm vào ngực của kẻ thù"

Cao điểm
Quân của người Umayyad đã đột nhập vào khối hình vuông để cố gắng giết chết Charles, nhưng các binh sĩ đã vây kín xung quanh ông và không thể bị phá vỡ. Khi trận chiến vẫn đang tiếp diễn, theo các nhà viết sử người Frank, có tin đồn rằng một nhóm quân trinh sát người Frank đã đánh tới tận doanh trại của quân Umayyad và đe dọa tới các chiến lợi phẩm của họ. Một số các binh sĩ Umayyad cùng nhau rút khỏi trận chiến và trở về trại để bảo vệ các chiến lợi phẩm của mình. Theo ghi chép của người Hồi giáo về trận đánh, trong khi cuộc chiến đang diễn ra vào ngày thứ hai (theo ghi chép của người Frank thì trận chiến chỉ kéo dài có một ngày), lực lượng trinh sát của người Frank được Charles tung ra bắt đầu tấn công các nguồn dự trữ của quân Hồi giáo (bao gồm cả nô lệ và những đồ cướp bóc khác).

Charles được cho là đã đưa các lính trinh sát tới gây ra sự hỗn loạn trong trại quân Umayyad và thả tự do cho rất nhiều nô lệ, hy vọng sẽ làm phân tán lực lượng của kẻ thù. Tính toán này đã thành công, khi có rất nhiều kỵ binh của quân Umayyad quay trở về trại của họ. Phần còn lại của quân đội Hồi giáo dường như cho rằng đây là một cuộc tháo chạy, và sau đó nó thật sự trở thành như vậy.

Các ghi chép của cả lịch sử phương Tây và Hồi giáo đều đồng ý rằng trong khi cố gắng để ngăn chặn sự vỡ trận, ‘Abd-al-Raḥmân đã bị bao vây rồi tử trận, và sau đó quân Umayyad rút lui hoàn toàn về trại của họ. "Tất cả các chiến binh đã chạy trốn trước kẻ thù" một nguồn tài liệu của người Ả Rập đã viết một cách thẳng thắn "và nhiều người đã chết trong khi bỏ chạy". Người Frank lại tiếp tục tập hợp thành đội hình phalanx của họ và nghỉ ngơi tại chỗ qua buổi đêm, tin rằng cuộc chiến sẽ tiếp tục vào lúc bình minh sáng hôm sau.

Ngày kế tiếp
Ngày hôm sau, khi các lực lượng quân Umayyad không tiếp tục tham gia cuộc chiến, người Frank lo sợ rằng có một cuộc phục kích. Charles cho rằng các lực lượng Umayyad cố dụ quân của ông xuống đồi và lọt vào trong một thế trận mở. Với chiến thuật mà ông đã đề ra, ông biết rằng mình sẽ phải ngăn cản điếu đó bằng mọi giá. Trong thực tế thì ông đã rèn luyện kỷ luật cho quân đội của mình trong nhiều năm rằng trong mọi trường hợp không được hợp phá vỡ đội hình và tham gia vào một trận chiến mở. Chỉ sau khi trinh sát kỹ lưỡng các doanh trại của Umayyad - các ghi chép lịch sử của cả hai phía đều nói rằng quân Umayyad đã quay trở lại Iberia một cách vội vã đến mức phải vất bỏ lại các lều trại và chỉ mang theo những đồ cướp được mà họ có thể mang - quân Frank mới xác nhận rằng những người Hồi giáo đã rút lui trong đêm.

Các ghi chép
Biên niên sử Hồi giáo năm 754 mô tả trận đánh cụ thể lớn hơn bất kỳ một nguồn tài liệu Latinh hoặc một nguồn Ả Rập nào khác. Tài liệu này nói về trận đánh đó như sau:

Một cuốn sách khác được viết trong thời của Charles Martel "Continuations of Chronicle of Fredegar" có một bản tóm tắt cường điệu trận đánh:

Phân tích chiến lược
‘Abd-al-Raḥmân là một tướng giỏi nhưng ông đã không làm hai việc mà ông ta nên làm. Gibbon đưa ra luận điểm rằng ông đã không tiến lên ngay lập tức để tấn công Charles Martel, bởi vì có lẽ ông ta đã rất ngạc nhiên khi thấy Charles xuất hiện tại Tours, Charles đã hành quân bằng những con đường nhỏ qua các ngọn núi và tránh những con đường lớn để gây bất ngờ cho quân Hồi giáo xâm lược. và như vậy, Charles đã khôn ngoan chọn trước thời gian và địa điểm mà họ sẽ giao chiến:
 ‘Abd-al-Raḥmân, hoặc cho rằng người Frank sẽ không đến giúp các đối thủ ở Aquitaine của họ, hoặc không quan tâm, và như vậy ông ta đã không thể đánh giá sức mạnh của họ trước khi cuộc chiến nổ ra.
 Ông ta không thể trinh sát và quấy rối quân đội của người Frank và Charles Martel.
Nếu thực hiện được một trong hai điều này (tức là có cảnh giác trước), ông ta sẽ có một quyết định hợp lý là buộc lực lượng kỵ binh hạng nhẹ của mình ngưng việc tàn phá và cướp bóc những vùng đất thấp của xứ Gaul, để tập trung toàn quân tấn công người Frank. Chiến lược này đã có thể vô hiệu hóa tất cả các lợi thế của Charles ở Tours, bởi vì:
 Những kẻ xâm lược sẽ không phải mang gánh nặng về chiến lợi phẩm (do bớt đi cướp phá), đây là điểm đóng một vai trò rất lớn trong trận đánh.
 Họ sẽ không bị mất một chiến binh nào trong các trận chiến mà họ chiến đấu trước trận Tours (mặc dù số thương vong là không nhiều, những tổn thất này đáng ra phải xảy ra ở Tours).
 Họ nên bỏ qua đối thủ yếu hơn như Odo, người mà họ có thể xử lý bất kỳ lúc nào họ muốn sau này, trong khi di chuyển với toàn lực để đấu với lực lượng mạnh nhất ở Tây Âu, hoặc ít ra thì cũng tìm được chiến trường mà họ muốn.

Trong khi một số nhà sử học quân sự chỉ ra rằng để lại kẻ thù ở phía sau thường là điều không khôn ngoan, người Mông Cổ đã chứng minh rằng tấn công gián tiếp và bỏ qua những đối thủ yếu hơn để tiêu diệt ngay những kẻ thù mạnh nhất là một trong những chiến thuật có hiệu quả một cách ấn tượng trong các cuộc xâm lược. Trong trường hợp này, những kẻ thù còn lại hầu như không còn nguy hiểm, vì vậy mà người Hồi giáo sẽ dễ dàng tiêu diệt họ. Đối thủ nguy hiểm thực sự của người Hồi giáo Moor chính là Charles và sự thất bại trong việc tiến hành trinh sát đầy đủ xứ Gaul là điều cực kỳ tai hại.

Theo Creasy, lựa chọn chiến thuật tốt nhất có thể của người Hồi giáo chỉ đơn giản là triệt thoái khỏi trận chiến, rút lui với những chiến lợi phẩm của họ, chiếm đóng các thành phố đã đánh chiếm được ở miền nam xứ Gaul và quay trở lại giao chiến khi họ có thể buộc Charles phải di chuyển đến một chiến trường thích hợp hơn, một nơi mà họ có thể tối đa hóa các lợi thế rất lớn của lực lượng kỵ binh thiết giáp của họ. Nếu như vậy thì một kết cục hoàn toàn khác đi có thể đã ra, tuy nhiên trong thực tế thì lực lượng của người Hồi giáo đã bị kiểm soát. Cả các nhà sử gia phương Tây và Hồi giáo đều đồng ý rằng cuộc chiến là cực kỳ dữ dội và rằng các kỵ binh hạng nặng của quân Umayyad đã đột nhập được vào đội hình hình vuông, nhưng họ cũng đồng ý rằng người Frank trong đội hình vẫn còn kháng cự một cách mạnh mẽ.

Trong trường hợp người Hồi giáo tránh đối đầu trực tiếp mà tản ra đốt phá miền nam xứ Gaul, Charles sẽ không thể đứng yên trong khi vùng lãnh thổ của người Frank bị đe dọa. Ông sẽ phải đối mặt với quân đội Umayyad dù là sớm hay muộn và binh lính của ông sẽ tức giận bởi vùng Aquitaine bị tàn phá hoàn toàn và muốn lao lên để chiến đấu. Nhưng Edward Creasy cũng lưu ý rằng:

Trong thực tế, về mặt chiến lược và chiến thuật, Charles có thể đưa ra quyết định tốt nhất mà ông có thể. Đó là chờ đợi cho đến khi kẻ thù của mình ít nghĩ là ông sẽ tham chiến nhất, và sau đó là tiến quân một cách bí mật để giáp mặt với họ một cách bất ngờ. Điều đó đã giúp ông giành chiến thắng.

Ý nghĩa
Trận Tours mang lại cho Charles biệt danh "Martel" (tức Cái búa), không những để mô tả loại vũ khí ông hay dùng và tính cách mạnh mẽ của ông, mà còn là vì những cách tàn nhẫn mà ông đã đối xử với kẻ thù của mình. Thắng lợi của người Frank trong trận này đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành nên Đế quốc Frank rực rỡ dưới thời của Charlemagne sau này.

Edward Creasy xếp trận Tours vào trong danh sách 15 trận chiến có ý nghĩa quan trọng nhất trong lịch sử. Cũng như nhiều sử gia khác, ông tin rằng nếu Charles không thành công thì người Hồi giáo sẽ tràn vào cả phần còn lại của Tây Âu. Có lẽ Charles và người của mình vào thời đó đã không nhận ra tầm nghiêm trọng của cuộc chiến mà họ đã tham gia, như tác giả Matthew Bennett và đồng tác giả của mình, trong cuốn Kỹ thuật chiến đấu của thế giới thời Trung Cổ (năm 2005) đã nhận xét: "chỉ một vài trận đánh được ghi nhớ tới khoảng 1.000 năm sau khi nó xảy ra [...] nhưng trận Tours là một ngoại lệ [...] Charles Martel đã đẩy lui một cuộc đột kích của người Hồi giáo mà nếu nó còn được tiếp tục thì rất có thể nó sẽ chinh phục toàn bộ xứ Gaul."

Hallam và Watson đều cho rằng nếu Charles bại trận, sẽ không còn lực lượng nào đủ sức bảo vệ Tây Âu. Hallam cho rằng trận này cũng có ý nghĩa tương tự như trận Marathon, Arbela, Metaurus, Châlons và Leipzig, nếu kết quả của nó đảo ngược thì thế giới sẽ rất khác. Gibbon tin là (nếu Charles thất bại) đội quân của Umayyad sẽ chinh phục từ Rome đến sông Rhine và thậm chí cả nước Anh mặc dù họ có eo biển để bảo vệ. Creasy nói "chiến thắng vĩ đại của Charles Martel... đã chặn đứng sự chinh phục của người Ả Rập vào Tây Âu, giải cứu cho thế giới Thiên Chúa giáo khỏi Hồi giáo, [và] bảo tồn các di tích cổ và các manh nha của nền văn minh hiện đại".

Trên quan điểm ngược lại, một số sử gia cho rằng trận Tours không có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lịch sử đến mức như vậy. Trong số này có Alessandro Barbero, Tomaž Mastnak, Philip Hitti, và một số người khác.

Tham khảo

Arabs, Franks, and the Battle of Tours, 732: Three Accounts from the Internet Medieval Sourcebook
Bachrach, Bernard S. (2001). Early Carolingian Warfare: Prelude to Empire. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3533-9
Barbero, Alessandro (2004). Charlemagne: Father of a Continent. University of California Press. ISBN 0-520-23943-1
Bede, Giles, John Allen, Stevens, John, Gurvey, Anna and Petrie, Henry (1847). The Venerable Bede's Ecclesiastical History of England. H. G. Bohn.
Bennett, Bradsbury, Devries, Dickie and Jestice, Fighting Techniques of the Medieval World

Cowley, Robert and Parker, Geoffrey (Eds.). (2001). The Reader's Companion to Military History. Houghton Mifflin Books. ISBN 0-618-12742-9
Creasy, Edward Shepherd (1851/2001). Decisive Battles of the World. Simon Publications. ISBN 1-931541-81-7
Davis, Paul K. (1999) "100 Decisive Battles From Ancient Times to the Present" ISBN 0-19-514366-3
Eggenberger, David (1985). An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 B.C. to the Present. Courier Dover Publications. ISBN 0-486-24913-1
Fouracre, Paul (2000). The Age of Charles Martel. Pearson Education. ISBN 0-582-06476-7
Gibbon, Edward The Battle of Tours, Decline and Fall of the Roman Empire
Grant, Michael History of Rome
Grunebaum, Gustave von (2005). Classical Islam: A History, 600 A.D. to 1258 A.D. Aldine Transaction. ISBN 0-202-30767-0
Hanson, Victor Davis. Carnage and Culture: Landmark Battles in the Rise of Western Power. Anchor Books, 2001. Published in the UK as Why the West has Won. Faber and Faber, 2001. ISBN 0-571-21640-4
Hitti, Philip Khuri (2002). History of Syria Including Lebanon and Palestine. Gorgias Press LLC. ISBN 1-931956-61-8
Hooker, Richard "Civil War and the Umayyads"
Lewis, Bernard (1994). Islam and the West. Oxford University Press. ISBN 0-19-509061-6
Martin, Robert W. "The Battle of Tours is still felt today" , from about.com
Mastnak, Tomaž (2002). Crusading Peace: Christendom, the Muslim World, and Western Political Order. University of California Press. ISBN 0-520-22635-6
Oman, Charles W. (1960). Art of War in the Middle Ages A. D. 378-1515. Cornell University Press. ISBN 0-8014-9062-6
Poke, The Battle of Tours, from the book Fifteen Decisive Battles of the World From Marathon to Waterloo by Sir Edward Creasy, MA
Reagan, Geoffrey, The Guinness Book of Decisive Battles, Canopy Books, New York (1992) ISBN 1-55859-431-0
Riche, Paul (1993). The Carolingians: A Family Who Forged Europe. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1342-4
Roberts, J.M. (2003) The New History of the World Oxford University Press. ISBN 0-19-521927-9

Schoenfeld, Edward J. (2001). Battle of Poitiers. In Robert Cowley and Geoffrey Parker (Eds.). (2001). The Reader's Companion to Military History (p. 366). Houghton Mifflin Books. ISBN 0-618-12742-9
Torrey, Charles Cutler (1922). The History of the Conquest of Egypt, North Africa and Spain: Known as the Futūh Miṣr of Ibn ʻAbd al-Ḥakam. Yale University Press.
The Battle of Tours 732 , from the Jewish Virtual Library.
Tours, Poiters , from "Leaders and Battles Database" online.
Watson, William E., "The Battle of Tours-Poitiers Revisited" , Providence: Studies in Western Civilization, 2 (1993)
Wolf, Kenneth Baxter (2000). Conquerors and Chroniclers of Early Medieval Spain. Liverpool University Press. ISBN 0-85323-554-6

Chú thích

Những trận đánh lớn trong lịch sử
Chiến tranh
Chiến tranh thời Trung cổ
Vương triều Caroling


title: Plerguer

text:
Plerguer () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Plerguer được gọi là Plerguerrois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Plerguer

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Govenia superba

text:
Govenia superba là một loài phong lan. Đây là một loài điển hình của chi Govenia.

Chú thích

Tham khảo

s
Thực vật được mô tả năm 1825


title: Mang Vũ Quang

text:
Mang Vũ Quang hay mang lớn (danh pháp hai phần: Muntiacus vuquangensis) là một loài mang trong họ Hươu nai, bộ Guốc chẵn. Đây là loài mang lớn nhất được phát hiện năm 1994 tại vườn quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam gồm 1 đực và một cái cũng như ở miền trung Lào.

Đây là loài Mang có trong Sách đỏ Việt Nam (2000), phân hạng nguy cấp, quý hiếm.

Mô tả

Nó là một dạng hươu nai có kích thước trung bình, có quan hệ họ hàng gần với mang Ấn Độ. Mang Vũ Quang còn có đặc điểm là cặp sừng khá lớn trong loài mang. Trọng lượng trung bình mỗi con là 34 kg (75 pounds).

Lông mang màu nâu bóng với những sọc đen chạy dọc xuống đế gạc phía trong trán từ nhánh gạc nhỏ đến suốt tuyến trước trán. Tuyến trán nhô ra, dài khoảng 2 cm với bờ mi gấp lên và không có lông.

Dọc tuyến trán có ít lông mịn màu đen, hàng lông dài quanh tuyến đổ về phía sau. Tuyến lệ có dải lông mịn màu sẫm. Thân phần lưng sẫm hơn phần bụng. Từ cổ xuống lưng có một sọc màu sẫm. Túm lông đuôi màu sẫm, phía dưới màu trắng. Con đực có sừng (gạc) khá lớn, dài 28 – 30 cm, nhánh chính 14 – 25 cm, nhánh phụ 8 – 13 cm, phần đế ngắn 3 – 7 cm.

Tham khảo
 Eleanor Sterling, et al. Vietnam A Natural History. New Haven, CT: Yale University Press, 2006. trang 235-239.

Liên kết ngoài

 Mang lớn, WWF Đông Dương.
 Animal Info.org - Mang lớn
 Hình ảnh tại coombs.anu.edu.au
 Mang lớn trên trang SVRVN

Chi Mang
Động vật có vú Việt Nam
V
V
Động vật có vú châu Á
Động vật được mô tả năm 1994
Động vật có vú Campuchia
Động vật có vú Lào


title: Scania anelluspinata

text:
Scania anelluspinata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở vùng Maule của Chile và Río Negro và El tháng 5oco in Argentina.

Sải cánh dài khoảng 23 mm. Con trưởng thành bay từ vào tháng 2.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Chile

Chú thích

Scania


title: Hoyos de Miguel Muñoz

text:
Hoyos de Miguel Muñoz là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 46.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Calladelphia

text:
Calladelphia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Amphicerus

text:
Amphicerus là một chi bọ cánh cứng.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Amphicerus at BugGuide.Net

Bostrichini


title: La Gouesnière

text:
La Gouesnière () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở La Gouesnière được gọi là Gouesnériens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for La Gouesnière

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Les Autels

text:
Les Autels là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Autels


title: Chung kết Cúp C1 châu Âu 1981

text:
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1981 là trận chung kết thứ hai mươi sáu của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Liverpool F.C. của Anh và Real Madrid của Tây Ban Nha trên Sân vận động Công viên các Hoàng tử, Paris vào ngày 27 tháng 5 năm 1981. Với bàn thắng duy nhất của Alan Kennedy ở phút thứ 82, Liverpool lần thứ ba giành Cúp C1 châu Âu.

Chi tiết trận đấu

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1980–81

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Mùa giải 1980-81 trên trang chủ của UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1981

Chung kết Cúp C1 châu Âu
Cúp C1 châu Âu 1981 R9
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1981
1981


title: Aphanius sirhani

text:
Aphanius sirhani là một loài cá thuộc họ Cyprinodontidae. Nó là loài đặc hữu của Jordan. Môi trường sống tự nhiên của chúng là suối nước ngọt. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Năm 1983 Aphanius sirhani đã được mô tả lần đầu là một loài cá mới, nó được phát hiện ở Azraq Wetland tại Jordan, nơi sinh sống duy nhất của loài này trên thế giới.

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Aphanius sirhani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Jordan
S
Động vật đặc hữu Jordan
Động vật được mô tả năm 1983


title: Người Shawnee

text:
Người Shawnee, còn được gọi Shaawanwaki, Shaawanooki, và Shaawanowi lenaweeki, là dân tộc người da đỏ tại Bắc Mỹ nói các ngôn ngữ Algonquin. Trong lịch sử họ ở Ohio, Virginia, Tây Virginia, miền tây Maryland, Kentucky, Indiana, và Pennsylvania ngày nay. Hiện nay ba bộ lạc người Shawnee được Chính phủ liên bang công nhận: Bộ lạc Người da đỏ Shawnee Vắng mặt tại Oklahoma (Absentee-Shawnee Tribe of Indians of Oklahoma), Bộ lạc Shawnee miền Đông tại Oklahoma (Eastern Shawnee Tribe of Oklahoma), và Bộ lạc Shawnee, cả ba có trụ sở chính tại Oklahoma.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bộ lạc Người da đỏ Shawnee Vắng mặt tại Oklahoma
Shawnee Nation United Remnant Band, Ohio
Bộ lạc Shawnee miền Đông tại Oklahoma
Bộ lạc Shawnee

Người da đỏ
Oklahoma
West Virginia
Kentucky
Indiana
Lịch sử Ohio
Virginia
Pennsylvania


title: BH Air

text:
BH Air (Balkan Holidays Airlines) (mã IATA = 1B, mã ICAO = BGH) là hãng hàng không của Bulgaria, trụ sở ở Sofia. Hãng phục vụ Balkan Holidays International với các chuyến chở khách thuê bao tới Vương quốc Anh, vùng Scandinavia, Đức, Israel và Thụy Sĩ, cũng như chở các khách thuê bao khác. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Varna, và các căn cứ khác ở Sân bay Sofia, Sân bay quốc tế Plovdiv và Sân bay Burgas.

Lịch sử
BH Air được thành lập ngày 1.1.2002 và bắt đầu hoạt động từ ngày 10.1.2002. BH Air là hãng liên doanh giữa Balkan Holidays Bulgaria và Hemus Air. Hãng hiện có 211 nhân viên.

Đội máy bay
(Ngày 18.6.2008):

4 Airbus A320-200

Tính tới ngày 18.6.2008, tuổi trung bình các máy bay của BH Air là 16.4 năm().

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website
Đội máy bay của BH Air

Hãng hàng không Bulgaria


title: Jouhe

text:
Jouhe là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Dole, tổng Rochefort-sur-Nenon. Tọa độ địa lý của xã là 47° 08' vĩ độ bắc, 05° 29' kinh độ đông. Jouhe nằm trên độ cao trung bình là 226 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 202 mét và điểm cao nhất là 342 mét. Xã có diện tích 5.96 km², dân số vào thời điểm 2005 là 484 người; mật độ dân số là 81 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Perdita rhois

text:
Perdita rhois là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1901


title: Megapenthes macilentus

text:
Megapenthes macilentus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Aganohypoganus

text:
Aganohypoganus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1966.

Các loài
Chi này có các loài:
 Aganohypoganus mirabilis (Miwa, 1934)

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Sriracha

text:
Tương ớt Sriracha là một loại tương ớt được cho là được đặt tên theo thành phố ven biển của Si Racha, 1 tỉnh miền trung Thái Lan, nơi mà nó lần đầu tiên được sản xuất với các món ăn phục vụ tại nhà hàng hải sản địa phương, tuy nhiên giả thuyết này chưa được chứng minh.

Đây là một loại tương với thành phần là ớt, giấm, chanh, tỏi, đường và muối

Trong ẩm thực Thái Lan, Sriracha là thường xuyên được sử dụng như là một nước sốt nhúng, đặc biệt đối với hải sản. Trong ẩm thực Việt Nam, Sriracha xuất hiện như một thứ gia vị thường dùng để chấm cho chả giò, thịt bò viên, mực nướng, thịt gà chiên,  làm nước sốt và thường dùng cho phở Sài Gòn tại nước ngoài (thay cho tương ớt)  cùng với tương đen.

Hãng Huy Fong là công ty đầu tiên sản xuất tương ớt này tại Hoa Kỳ và làm tương rất phổ biến tại đây, được bán tại nhiều siêu thị Mỹ . Nó đã phát triển rất phổ biến hiện nay, đến nỗi có sách dạy nấu ăn với công thức nấu ăn sử dụng nó như là gia vị chính của họ và nhiều nhà hàng danh tiếng tại Mỹ trên 37 tiểu bang đã dùng Sriracha vào món ăn chính của họ . Tờ báo uy tín Bon appetit của Mỹ đã chọn tương ớt Sriracha (nhãn hiệu con gà của Huy Fong) là thành phẩm ẩm thực tốt nhất trong năm 2010.

Chú thích

Tương
Ẩm thực Thái Lan
Ớt


title: Ejin Horo

text:
Ejin Horo (chữ Hán giản thể: 伊金霍洛旗, âm Hán Việt: Y Kim Hoắc Lạc kỳ) là một kỳ thuộc địa cấp thị Ordos, Khu tự trị Nội Mông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Kỳ này có diện tích 5958 km², dân số năm 1999 là 149.093 người, năm 2004 là 330.000 người. Chính quyền của kỳ này đóng ở trấn Altan Xire. Mã số bưu chính là 017200. Đây là nơi có lăng Thành Cát Tư Hãn. Các dân tộc Mông Cổ ở Trung Quốc thường hành hương viếng lăng của ông.

Tham khảo

Ordos
Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Thành phố Nội Mông
Thành Cát Tư Hãn


title: Chuột chù cộc

text:
Chuột chù cộc (Anourosorex squamipes) là loài chuột chù trong chi Anourosorex. Loài này sống ở Trung Quốc, Bhutan, Ấn Độ, Myanma, Thái Lan và Việt Nam.

Giống các loài cùng chi, chuột chù cộc là động vật sống trong hang, ở những cánh rừng miền núi.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

S


title: Neolarra alba

text:
Neolarra alba là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1916


title: Dân Tiến, Khoái Châu

text:
Dân Tiến là một xã thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Dân Tiến nằm ở phía đông huyện Khoái Châu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hồng Tiến và xã Đồng Tiến
hía Tây giáp thị trấn Khoái Châu và các xã Tân Dân, An Vĩ
Phía Nam giáp xã Việt Hòa và xã Phùng Hưng
Phía bắc giáp huyện Yên Mỹ.

Xã Dân Tiến có diện tích 4,51 km², dân số năm 2019 là 9.513 người, mật độ dân số đạt 2.109 người/km².

Hành chính
Xã Dân Tiến được chia thành 5 thôn: Yên Lịch, An Bình, Đào Viên, Mậu Lâm, Vân Trì.

Lịch sử
Trước đây, Dân Tiến là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 60/1999/NĐ-CP về việc chuyển xã Dân Tiến thuộc huyện Châu Giang cũ chuyển về huyện Khoái Châu mới tái lập quản lý.

Kinh tế - xã hội
Dân Tiến là xã có quốc lộ 39 A chạy qua con đường huyết mạch nối Hưng Yên - Hà Nội và có Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên và Trường Trung học Kinh tế Kỹ thuật Tô Hiệu và Trường Cao đẳng Cơ Điện Và Thủy Lợi đóng trên địa bàn các thôn Yên Lịch, An Bình Và Đào Viên nên ngành dịch vụ những năm gần đây ngày càng phát triển mạnh phục vụ sinh hoạt hằng ngày cho các sinh viên sinh sống và học tập trên địa bàn. Cụm công nghiệp đã hình thành ở nơi này với một số nhà đầu tư như công ty AMECO Hệ thống công nghiệp.

Giáo dục
Trường TH Dân Tiến
Trường THCS Dân Tiến
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên
Trường Trung học Kinh tế Kỹ thuật Tô Hiệu
Trường Cao đẳng nghề Cơ điện và Thủy lợi.

Văn hóa
Làng Đào Viên có đền thờ hoàng hậu Đinh Thị Tỉnh - Đệ nhị cung phi trong hoàng cung nhà Đinh.

Giao thông
Trên địa bàn Dân Tiến có đường Quốc lộ 39A chạy qua và đường 204, 206.

Chú thích

Tham khảo


title: Hoàng Hạc lâu

text:
Hoàng Hạc lâu (黃鶴樓) là một ngôi tháp lịch sử, được cất trên vực đá Hoàng Hạc của núi Xà Sơn bên bờ sông Dương Tử, thuộc thành phố Vũ Hán tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Hoàng Hạc Lâu được xem là một trong Tứ đại danh lâu của Trung Quốc và là ngôi lầu nổi tiếng được các thi nhân ca tụng.

Lầu Hoàng Hạc đầu tiên được xây dựng ở trên ghềnh đá Hoàng Hạc thuộc huyện Vũ Xương tỉnh Hồ Bắc vào năm Hoàng Vũ thứ 2 đời nhà Ngô thời Tam Quốc (223 Tây Lịch). Đến nay suốt 1762 năm đã có 12 lần bị thiêu hủy, 12 lần xây cất lại, mỗi lần lại cao hơn và có nhiều tầng hơn.

Tên gọi " Lầu Hoàng Hạc " bắt nguồn từ truyền thuyết dân gian. Tương truyền Phí Văn Vi, một tu sĩ đắc đạo thành tiên thường cưỡi hạc vàng ngao du sông thủy. Một hôm, tiên và hạc bay ngang Vũ Hán và dừng chân lại trên "Đồi Rắn" để nhìn ngắm, một bên là cảnh đẹp hùng vĩ của Trường Giang và bên kia là Ngũ Hồ trong khói sương diễm lệ. Người đời sau đã từ nơi tiên cưỡi hạc vàng bay đi xây lên một tháp lầu đặt tên là Hoàng Hạc Lâu.

Lầu Hoàng Hạc ngày xưa là nơi gặp mặt tao đàn của các văn nhân mặc khách đương thời. Trong thời Đường (618-907), các thi nhân đến Hoàng Hạc Lâu để vừa thưởng ngoạn phong cảnh non nước mây ngàn hữu tình, vừa uống rượu làm thơ.

Chinh chiến các thời đại phá hủy những kiến trúc Hoàng Hạc Lâu và đều được tái thiết. Ngôi lầu cuối cùng Thanh Lâu cắt năm 1868 và bị hủy hoại năm 1884. Năm 1957 khi ngôi cầu đầu tiên vượt sông Dương Tử được xây cất, vị trí cũ của Hoàng Hạc Lâu bị trưng dụng và các kiến trúc Hoàng Hạc Lâu được dời cách vị trí cũ 1 km.

Tháng 10 năm 1981, Hoàng Hạc Lâu được tái thiết và tháng 6 năm 1985 khánh thành. Tháp hiện nay là một công trình được xây lại bằng vật liệu hiện đại và có một cầu thang máy. Hoàng Hạc Lâu bây giờ nằm trong Hoàng Hạc Công Viên là nơi thu hút du khách trong và ngoài nước Trung Quốc.

Xem thêm
Bồng Lai các
Đằng Vương các
Nhạc Dương lâu

Tham khảo

Vũ Hán
Tháp ở Trung Quốc


title: Mueang Lampang (huyện)

text:
Mueang Lampang () là huyện thủ phủ (Amphoe Mueang) của tỉnh Lampang, miền bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Mueang Pan, Chae Hom, Mae Mo, [[huyện Mae Tha, Mae Tha, Ko Kha và Hang Chat của tỉnh Lampang, [[huyện Mae Tha, Mae Tha của tỉnh Lamphun, và Mae On của tỉnh Chiang Mai.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 19 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 179 làng (muban). Lampang là một thành phố (thesaban nakhon) nằm trên lãnh thổ của tambon Wiang Nuea, Suan Dok, Sop Tui và một phần của tambon Hua Wiang, Phichai, Chomphu, Phrabat and Bo Haeo. Thị xã (thesaban mueang) Khelang Nakhon nằm trên tambon Kluai Phae và Pong Saen Thong, và một phần của tambon Phrabat và Chomphu. Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Bo Haeo và  Phichai mỗi đơn vị nằm trên một tambon cùng tên. Có 11 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Mueang Lampang


title: Pseudagrion starreanum

text:
Pseudagrion starreanum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Pseudagrion starreanum được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Mandsaur

text:
Mandsaur là một thành phố và khu đô thị của quận Mandsaur thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Mandsaur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 428 mét (1404 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mandsaur có dân số 116.483 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mandsaur có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Mandsaur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Mandsaur


title: Idiomerus longicornis

text:
Idiomerus longicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Idiomerus


title: Remondo

text:
Remondo là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 332 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Enispodes

text:
Enispodes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Coelioxys tolteca

text:
Coelioxys tolteca là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1878


title: Oust, Ariège

text:
Oust  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Cúp bóng đá châu Phi 1962

text:
Cúp bóng đá châu Phi 1962 là Cúp bóng đá châu Phi lần thứ ba. Giải được tổ chức tại Ethiopia. Số đội tham dự giải đã tăng lên 9 đội, kể cả đương kim vô địch Ai Cập (lúc này mang tên Cộng hoà Ả Rập Thống nhất). Do vậy lần đầu tiên Cúp bóng đá châu Phi tổ chức vòng loại. Như các giải trước, vòng chung kết của giải gồm 4 đội. Cộng hoà Ả Rập Thống nhất và chủ nhà Ethiopia được vào thẳng vòng chung kết. Như vậy họ chỉ cần thắng 1 trận đã lọt vào trận chung kết. Chủ nhà Ethiopia giành chức vô địch châu Phi lần đầu tiên khi thắng sau 2 hiệp phụ ở chung kết.

Giải đấu này có tỷ lệ bàn thắng trung bình mỗi trận cao nhất trong lịch sử giải Cúp bóng đá châu Phi.

Vòng loại
Bốn đội vượt qua vòng loại gồm:

Cầu thủ tham dự

Địa điểm

Vòng chung kết

Bán kết

Tranh giải ba

Chung kết

Vô địch

Danh sách cầu thủ ghi bàn
3 bàn

  Mengistu Worku

  Badawi Abdel Fattah

2 bàn
  Girma Tekle

1 bàn

  Luciano Vassalo
  Moncef Cherif
  Mohamed Salah Jedidi

  Chedly Laaouini
  Rached Meddab
  Ammar Merrichkou

  Jonathan
  Saleh Selim

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chi tiết tại trang RSSSF
 Chi tiết tại trang Soccerbot

1962
Ethiopia năm 1962
Thể thao Addis Ababa


title: Yurihonjō, Akita

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Akita, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Akita


title: Plectrocnemia eccingoma

text:
Plectrocnemia eccingoma là một loài Trichoptera thuộc họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Plectrocnemia


title: Limonius agonus

text:
Limonius agonus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1834.

Chú thích

Tham khảo

Limonius


title: Hedleya macleayi

text:
Hedleya macleayi là một loài ốc có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Pupinidae và the liên họ Cyclophoridae.

Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo

Hedleya
Động vật được mô tả năm 1892
Động vật chân bụng Úc


title: Hình thoi

text:
Hình thoi trong hình học Euclide là tứ giác có bốn cạnh bằng nhau. Đây là hình bình hành có hai cạnh kề bằng nhau hay hình bình hành có hai đường chéo vuông góc với nhau.

Định nghĩa
Hình thoi là tứ giác có bốn cạnh bằng nhau.

Tính chất
Trong hình thoi:
 Các góc đối nhau bằng nhau.
 Hai đường chéo vuông góc với nhau và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.
 Hai đường chéo là các đường phân giác của các góc của hình thoi.
 Hình thoi có tất cả tính chất của hình bình hành.

Diện tích

Diện tích của hình thoi bằng một nửa tích độ dài của hai đường chéo:

Chu vi
Chu vi của hình thoi bằng độ dài một cạnh nhân với 4:

Dấu hiệu nhận biết

Hình tứ giác đặc biệt
 Tứ giác có bốn cạnh bằng nhau là hình thoi.
 Tứ giác có 2 đường chéo là đường trung trực của nhau là hình thoi.
 Tứ giác có 2 đường chéo là đường phân giác của cả bốn góc là hình thoi.

Hình bình hành đặc biệt
Hình thoi là một dạng đặc biệt của một hình bình hành vì nó có đầy đủ tính chất của hình bình hành và còn có một số tính chất khác:
 Hình bình hành có hai cạnh kề bằng nhau là hình thoi.
 Hình bình hành có hai đường chéo vuông góc với nhau là hình thoi.
 Hình bình hành có một đường chéo là đường phân giác của một góc là hình thoi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

T
T
T
T
T


title: Julia Bonds

text:
Julia Bonds (27 tháng 8 năm 1952 – 3 tháng 1 năm 2011) là một nhà hoạt động môi trường người Mỹ ở dãy Appalachia của tiểu bang Tây Virginia, làm giám đốc tổ chức "Coal River Mountain Watch".

Bà đã được thưởng Giải Môi trường Goldman năm 2003, cho vai trò lãnh đạo việc đấu tranh chống lại phương pháp thực hành đào mỏ lộ thiên gọi là mountaintop removal mining ở dãy núi Appalachian.

Tham khảo

Người Mỹ
Nhà bảo vệ môi trường
Nhà bảo vệ môi trường Mỹ


title: Tipula dissociata

text:
Tipula dissociata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Prissé

text:
Prissé là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số .Dân số năm 2004 ước khoảng  người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Howard Robert Horvitz

text:
Howard Robert Horvitz (sinh ngày 8 tháng 5 năm 1947) là một nhà sinh học người Mỹ, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2002.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Horvitz sinh tại Chicago, trong một gia đình nhập cư gốc Do Thái. Năm 1968 ông vào học ở Học viện Công nghệ Massachusetts, nơi ông gia nhập hội Alphha Epsilon Pi. Sau khi tốt nghiệp cử nhân, ông vào học ở Đại học Harvard, tốt nghiệp bằng thạc sĩ năm 1972 và tiến sĩ sinh học năm 1974. Năm 1978 ông làm phụ tá giáo sư khoa Sinh học ở Học viện Công nghệ Massachusetts, năm 1981 làm phó giáo sư và năm 1986 trở thành giáo sư, đồng thời là thành viên của Viện McGovern nghiên cứu Não (McGovern Institute for Brain Research). Ông nổi tiếng về công trình nghiên cứu apoptosis trên loài giun tròn Caenorhabditis elegans. Từ năm 1988 ông cũng là nhà nghiên cứu của Viện Y học Howard Hughes (Howard Hughes Medical Institute). Hiện nay ông là thành viên trong Ban quản trị của Society for Science & the Public.

Các giải thưởng và vinh dự
 1986 Giải Spencer về Sinh học Thần kinh
 1988 Giải của Quỹ Thép Hoa Kỳ về Sinh học phân tử
 1991 thành viên Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
 1993 Giải V.D. Mattia (Viện Sinh học phân tử Roche)
 1994 Giải Hans Sigrist
 1995 Giải Charles A. Dana
 1996 Giải Ciba-Drew cho Khoa Y Sinh học
 1998 Giải Rosenstiel
 1998 Giải Passano cho sự tiến bộ Y khoa
 1998 Giải Alfred P. Sloan, Jr.
 1988 Giải Sinh học phân tử của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
 1998 Giải Passano
 1999 Giải quốc tế Quỹ Gairdner
 2000 Giải Paul Ehrlich và Ludwig Darmstaedter
 2000 Giải Segerfalk
 2000 Giải March of Dimes về Sinh học phát triển
 2000 Giải Louisa Gross Horwitz
 2000 Giải Charles Léopold Mayer của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
 2001 Giải Bristol-Myers Squibb cho thành tựu nổi bật về Khoa học thần kinh
 2001 Huy chương của Hội Di truyền học Hoa Kỳ
 2002 giải Nobel Sinh lý và Y khoa chung với Sydney Brenner và John Sulston.
 2002 Giải Wiley

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 2002
 H. Robert Horvitz - Investigator page at HHMI
 H. Robert Horvitz - Curriculum Vitae
 H. Robert Horvitz - Autobiography
 H. Robert Horvitz - US Patents
 The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize

Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người Mỹ gốc Do Thái
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Nhà sinh học Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Harvard


title: (13925) 1986 QS3

text:
{{DISPLAYTITLE:(13925) 1986 QS3}}

(13925) 1986 QS3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 29 tháng 8 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Karim Sadiq

text:
Karim Khan Saadiq () (sinh 28 tháng 2 năm 1984) tại Nangarhar Province) là 1 vận động viên cricket người Afghan. Anh là 1 right-handed batsman chơi ở vị trí wicketkeeper cho Afghan national team. Anh ném kiểu off break,

Sự ngiệp ban đầu
Saadiq là thành viên của Afghanistan vô địch World Cricket League Division Five, Division Four và Division Three, giúp cho đội lên chơi Division Two và tham dự 2009 ICC World Cup Qualifier's.

Ra khỏi đội Afghanistan
Thời gian không lâu sau khi Afghanistan đạt chuẩn ODI, Saadiq ra khỏi đội tuyển quốc gia để phản đối anh trai Hasti Gul đã làm đội thua giải  ICC Intercontinental Cup trước Zimbabwe XI. Saadiq cáo buộc sự  "bất công" và "sai lầm", của huấn luyện viên Kabir Khan đã không vì lợi ích quốc gia.

Quay trở lại
Anh thi đấu trận first-class đầu tiên vào thắng 1 năm 2010 đối đầu với Ireland, và ghi được 19 với 1 run.

Tháng 2 năm 2010, Saadiq chơi trận Twenty20 International đầu tiên tại giải Sri Lanka Associates T20 Series với Ireland. Saadiq ghi được 2/17, tuy nhiên Afghanistan đã thua bởi 5 wickets. Sau đó, Saadiq là thành viên chủ lực của Afghanistan chiến thắng giảiWorld Twenty20 Qualifier. Saadiq sau đó tham dự 2010 ICC World Twenty20.

Saadiq cũng đã cùng đội tuyển của mình vô địch 2010 ACC Trophy Elite sau khi đánh bại Nepal trong trận chung kết bằng 95 runs riêng Saadiq ghi điểm nhiều nhất đội với 58 runs. Trong trận đầu tiên tại giải, anh ghi được 130 runs với 92 balls gặp đối thủ Bhutan in Afghanistan's 393 run win.

One Day International Centuries
 cột dọc Runs, * tức là not out
 tiêu đề cột Match và Match Number của vận động viên

Chú thích

Liên kết ngoài
Karim Saadiq at Cricinfo

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống


title: 41

text:
Năm 41 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 41

als:40er#41


title: Asthenoptycha sphaltica

text:
Asthenoptycha sphaltica là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales và Victoria.

Adults have dark brown và white wings, with a pale mark on the inner margin of each forewing. The hindwings are a uniform pale grey.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Australia

Asthenoptycha


title: Bleasdalea papuana

text:
Bleasdalea papuana là một loài thực vật thuộc họ Proteaceae. Loài này có ở Indonesia và Papua New Guinea. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Eddowes, P.J. 1998. Bleasdalea papuana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

P
Thực vật New Guinea


title: Huerta del Marquesado

text:
Huerta del Marquesado là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 38,6 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 213 người với mật độ 5,52 người/km². Đô thị này có cự ly 85 km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Đèo Mang Yang

text:
Đèo Mang Yang hay đèo Măng Yang là đèo trên quốc lộ 19 ở vùng giáp ranh huyện Mang Yang và huyện Đak Pơ tỉnh Gia Lai .

Vị trí
Quốc lộ 19 dài 239 km, là tuyến đường nối Bình Định và Gia Lai. Đường bắt đầu Cảng Quy Nhơn thành phố Quy Nhơn, tuy nhiên điểm rẽ quan trọng lên Tây Nguyên là ngã ba cầu Bà Di trên Quốc lộ 1 xã Nhơn Hòa thị xã An Nhơn, Bình Định. Đường lên cao nguyên ở Đèo An Khê .

Đường qua thành phố Plei Ku đến Cửa khẩu Lệ Thanh trên biên giới với Campuchia.

Đèo Mang Yang ở ranh giới xã Hra huyện Mang Yang và xã Hà Tam huyện Đak Pơ.

Mang Yang theo tiếng Jrai có nghĩa là Cổng trời. Đèo không dài nhưng quanh co.
Đèo Mang Yang có độ cao là 788m

Sự kiện lịch sử
Trong chiến tranh Đông Dương, đây là nơi diễn ra trận đánh ở cây số 15 đèo Mang Yang, dẫn đến chiến thắng Đak Pơ ngày 24 tháng 6 năm 1954 của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đây là trận đánh lớn cuối cùng của cuộc chiến chống Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giao thông Gia Lai


title: 1891 Gondola

text:
1891 Gondola (1969 RA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1969 bởi Wild, P. ở Zimmerwald.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1891 Gondola

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1969


title: Lambha

text:
Lambha là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ahmadabad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lambha có dân số 16.725 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Lambha có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Lambha, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Bộ nhớ chỉ đọc

text:
Bộ nhớ chỉ đọc (ROM) là một loại bộ nhớ không thay đổi được sử dụng trong máy tính và các thiết bị điện tử khác. Dữ liệu được lưu trữ trong ROM không thể được sửa đổi bằng điện tử sau khi sản xuất. Bộ nhớ chỉ đọc hữu ích cho việc lưu trữ phần mềm hiếm khi thay đổi trong suốt vòng đời của hệ thống, đôi khi được gọi là phần sụn (firmware). Các ứng dụng phần mềm cho các thiết bị lập trình có thể được phân phối dưới dạng các hộp mực bổ trợ có chứa bộ nhớ chỉ đọc (băng trò chơi video game).

Bộ nhớ chỉ đọc có thể lập trình xóa được (EPROM) và bộ nhớ chỉ đọc có thể lập trình xóa được bằng điện (EEPROM) có thể được xóa và lập trình lại, nhưng thông thường chỉ có thể được thực hiện ở tốc độ tương đối chậm, có thể cần thiết bị đặc biệt để thực hiện, và chỉ có thể một sửa đổi số lần nhất định.

Thuật ngữ "ROM" đôi khi được sử dụng để chỉ một thiết bị ROM có chứa phần mềm hoặc một tệp có phần mềm được lưu trữ trong EEPROM hoặc Flash Memory. Ví dụ: người dùng sửa đổi hệ điều hành Android gọi các tệp chứa hệ điều hành đã sửa đổi là "ROM tùy chỉnh" (Custom ROM).

Các loại ROM
ROM sử dụng để lưu trữ chương trình BIOS.

Mọi chương trình được lưu trữ có thể sử dụng một dạng lưu trữ cố định trên ROM (nghĩa là dữ liệu của nó không bị mất khi bị ngắt nguồn) để lưu trữ chương trình ban đầu khởi chạy khi máy tính được bật hoặc bắt đầu thực thi (một quá trình được gọi là bootstrapping, thường được viết tắt là "booting" hoặc "booting up").

Các dạng bộ nhớ chỉ đọc được sử dụng làm bộ lưu trữ không mất dữ liệu cho các chương trình trong hầu hết các máy tính, chẳng hạn như ENIAC từ năm 1948. Bộ nhớ chỉ đọc thực hiện nó đơn giản hơn vì nó chỉ cần một cơ chế để đọc các giá trị được lưu trữ, và không thay đổi chúng, và do đó có thể được thực hiện với các thiết bị điện tử thô (xem các ví dụ lịch sử bên dưới). Với sự ra đời của các mạch tích hợp vào những năm 1960, cả ROM và RAM có thể thay đổi đã được triển khai dưới dạng các mảng bóng bán dẫn trong chip silicon; tuy nhiên, một ô nhớ ROM có thể được sản xuất bằng cách sử dụng ít bóng bán dẫn hơn một ô nhớ SRAM. Do đó, ROM có thể được sản xuất với chi phí thấp hơn so với RAM trong nhiều năm.

Hầu hết các máy tính gia đình của những năm 1980 đã lưu trữ một trình thông dịch BASIC hoặc hệ điều hành trong ROM vì các hình thức lưu trữ không mất dữ liệu khác như ổ đĩa từ là quá tốn kém. Ví dụ, Commodore 64 bao gồm 64 KB RAM và 20 KB ROM chứa trình thông dịch BASIC và "kernel" (hạt nhân) của hệ điều hành. Các máy tính gia đình hoặc văn phòng sau này như IBM PC XT thường bao gồm các ổ đĩa từ và dung lượng RAM lớn hơn, cho phép chúng tải hệ điều hành từ ổ cứng vào RAM, chỉ còn một chương trình khởi động phần cứng tối thiểu trong ROM (được gọi là BIOS trong các máy tính tương thích IBM). Cơ chế này cho phép chạy các hệ điều hành phức tạp hơn và dễ dàng nâng cấp hơn.

Trong các PC hiện đại, "ROM" (hoặc flash) được sử dụng để lưu trữ phần cứng khởi động (firmware) cơ bản cho bộ xử lý chính, cũng như các phần firmware khác nhau cần thiết để điều khiển các thiết bị độc lập như card đồ họa, đĩa cứng, ổ đĩa DVD, màn hình, v.v.. trong hệ thống. Ngày nay, nhiều bộ nhớ "chỉ đọc" này - đặc biệt là BIOS - thường được thay thế bằng bộ nhớ Flash (xem bên dưới), để cho phép lập trình lại khi cần nâng cấp firmware. Tuy nhiên, các hệ thống phụ đơn giản (chẳng hạn như bàn phím hoặc một số bộ điều khiển giao tiếp trong các mạch tích hợp trên bo mạch chính chẳng hạn) có thể sử dụng ROM (lập trình một lần).

ROM và các công nghệ kế thừa như flash là phổ biến trong các hệ thống nhúng. Chúng có trong mọi thứ, từ robot công nghiệp đến thiết bị gia dụng, điện tử tiêu dùng và IoT internet vạn vật (máy nghe nhạc MP3, hộp giải mã set-top-box, v.v.) tất cả đều được thiết kế cho các chức năng cụ thể, nhưng dựa trên bộ vi xử lý đa năng. Với phần mềm thường được kết hợp chặt chẽ với phần cứng, các thay đổi chương trình hiếm khi cần thiết trong các thiết bị đó (thường không trang bị ổ cứng vì lý do chi phí, kích thước hoặc mức tiêu thụ điện năng). Kể từ năm 2008, hầu hết các sản phẩm đều sử dụng Flash thay vì ROM và nhiều sản phẩm cung cấp một số cổng để kết nối với PC cho phần sụn (firmware) cập nhật; ví dụ, trình phát âm thanh kỹ thuật số có thể được cập nhật để hỗ trợ định dạng tệp mới. Một số người có sở thích đã tận dụng sự linh hoạt này để lập trình lại các sản phẩm tiêu dùng cho mục đích mới; ví dụ, các dự án iPodLinux và OpenWrt đã cho phép người dùng chạy các bản phân phối Linux đầy đủ tính năng trên máy nghe nhạc MP3 và bộ định tuyến không dây của họ.

ROM cũng hữu ích cho việc lưu trữ dữ liệu mật mã, vì nó khiến chúng khó thay đổi, điều này có thể được sử dụng để tăng cường bảo mật thông tin.

Sử dụng để lưu trữ dữ liệu
Vì ROM không thể được sửa đổi (hoặc khó sửa đổi), nên nó chỉ phù hợp để lưu trữ dữ liệu mà dự kiến sẽ không cần sửa đổi nhiều trong suốt vòng đời của thiết bị. Cuối cùng, ROM đã được sử dụng trong nhiều máy tính để lưu trữ các bảng tra cứu để đánh giá các hàm toán học và logic (ví dụ: một đơn vị dấu phẩy động có thể lập bảng hàm sin để tạo điều kiện tính toán nhanh hơn). Điều này đặc biệt hiệu quả với CPU chậm và ROM rẻ hơn so với RAM.

Đáng chú ý, bộ xử lý hình ảnh màn hình của các máy tính ban đầu lưu trữ các bảng ký tự phông chữ bitmap trong ROM. Điều này thường có nghĩa là phông chữ hiển thị văn bản không thể thay đổi tương tác. Đây là trường hợp cho cả bộ điều hợp CGA và MDA có sẵn với IBM PC XT.

Việc sử dụng ROM để lưu trữ một lượng nhỏ dữ liệu như vậy đã biến mất gần như hoàn toàn trong các máy tính đa năng hiện đại. Tuy nhiên, Flash ROM đã đảm nhận vai trò mới là phương tiện để lưu trữ hàng loạt hoặc lưu trữ thứ cấp các tệp.
 PROM (Programmable Read-Only Memory) hay Mask ROM: Bộ nhớ chỉ đọc có thể lập trình (PROM) hoặc ROM lập trình một lần (OTP), có thể được ghi vào hoặc lập trình lại thông qua một thiết bị đặc biệt gọi là lập trình PROM. Thông thường, thiết bị này sử dụng điện áp cao để phá hủy vĩnh viễn hoặc tạo các liên kết bên trong (cầu chì hoặc antifuses) trong chip. Do đó, một PROM chỉ có thể được lập trình một lần.

 EPROM (Erasable Programmable Read-Only Memory): Bộ nhớ chỉ đọc có thể lập trình lại (EPROM) bằng cách tiếp xúc với ánh sáng cực tím mạnh(thường trong 10 phút hoặc lâu hơn), sau đó viết lại với quy trình cần điện áp cao hơn thông thường. Tiếp xúc nhiều lần với tia UV cuối cùng sẽ làm hao mòn EPROM, nhưng độ bền của hầu hết các chip EPROM đều đạt 1000 chu kỳ xóa và lập trình lại. Các chip EPROM thường có thể được phân biệt bởi "cửa sổ" cho phép ánh sáng UV đi vào. Sau khi lập trình, cửa sổ thường được phủ nhãn bảo vệ để ngăn việc xóa do vô tình. Một số chip EPROM được lập trình tại nhà máy trước khi chúng được đóng gói và không bao gồm cửa sổ.
 EAROM (Electrically Alterable Read-Only Memory): Bộ nhớ chỉ đọc có thể thay đổi bằng điện (EAROM) là một loại EEPROM có thể được sửa đổi một bit mỗi lần. Viết lại là một quá trình rất chậm và cần điện áp cao hơn (thường là khoảng 12 V) so với điện áp sử dụng để đọc dữ liệu. EAROM dành cho các ứng dụng yêu cầu thay đổi không thường xuyên và chỉ thay đổi một phần. EAROM có thể được sử dụng làm bộ lưu trữ không mất dữ liệu cho thông tin thiết lập hệ thống quan trọng; trong nhiều ứng dụng, EAROM đã được thay thế bằng RAM-CMOS được cung cấp bởi nguồn điện chính và được sao lưu bằng pin lithium.
 EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory): Bộ nhớ chỉ đọc có thể lập trình được bằng điện tử (EEPROM) dựa trên cấu trúc bán dẫn tương tự EPROM, nhưng cho phép xóa toàn bộ nội dung của nó, sau đó viết lại bằng điện, và chúng không bị xóa khỏi máy tính khi mất điện (máy tính nhúng trong máy ảnh, máy nghe nhạc MP3, v.v.). Viết hoặc flash EEPROM chậm hơn nhiều (mili giây trên bit) so với đọc từ ROM hoặc ghi vào RAM (nano giây trong cả hai trường hợp).

Một dạng phổ biến hiện dùng là Bộ nhớ flash, gọi đơn giản là Flash, dùng với cả tư cách EEPROM lẫn trong Ổ USB flash.

Xem thêm
 RAM
 Bộ nhớ flash
 CD-ROM

Tham khảo

 ROM là gì ? Bộ nhớ chỉ đọc – Tài liệu kỹ thuật điện tử (thietbiketnoi.com)

Liên kết ngoài

Bộ nhớ máy tính
Mạch tích hợp
Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Điện tử học


title: Dircema occipitale

text:
Dircema occipitale là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Dircema


title: Tympanella galanthina

text:
Tympanella là một chi nấm thuộc họ Bolbitiaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Tympanella galanthina.

Chú thích

Tham khảo

Tympanella at Index Fungorum

G
Nấm New Zealand
Nấm được mô tả năm 1971


title: Bidessus perexiguus

text:
Bidessus perexiguus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được H.J.Kolbe miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessus


title: Gila nigrescens

text:
Gila nigrescens () là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae.

Nó được tìm thấy ở Chihuahua, Mexico và ở New Mexico, Hoa Kỳ. Con đực có thể dài tới 24 cm (9,5 in).

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 NatureServe 2013. Gila nigrescens. 2013 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 14 tháng 5 năm 2014.

Loài sắp nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
N
Cá Tây Hoa Kỳ
Động vật được mô tả năm 1856
Cá México

Lịch sử tự nhiên Chihuahua
Động vật sa mạc Chihuahuan


title: Danh sách tiểu hành tinh: 8601–8700

text:
|-
| 8601 Ciconia || 3155 T-2 || 30 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 8602 Oedicnemus || 2480 T-3 || 16 tháng 10 năm 1977 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 8603 Senator || 3134 T-3 || 16 tháng 10 năm 1977 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 8604 Vanier || 1929 PK || 12 tháng 8 năm 1929 || Mount Hamilton || C. J. Krieger
|-
| 8605 - || 1968 OH || 18 tháng 7 năm 1968 || Cerro El Roble || C. Torres, S. Cofre
|-
| 8606 - || 1971 UG || 16 tháng 10 năm 1971 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 8607 - || 1971 UT || 16 tháng 10 năm 1971 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 8608 Chelomey ||  || 16 tháng 12 năm 1976 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 8609 Shuvalov ||  || 22 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 8610 Goldhaber || 1977 UD || 22 tháng 10 năm 1977 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 8611 ||  || 18 tháng 10 năm 1977 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 8612 Burov ||  || 16 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 8613 - ||  || 7 tháng 11 năm 1978 || Palomar || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 8614 - ||  || 7 tháng 11 năm 1978 || Palomar || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 8615 ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 8616 Fogelquist ||  || 16 tháng 3 năm 1980 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 8617 || 1980 PW || 6 tháng 8 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 8619 || 1981 DX || 28 tháng 2 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8619 ||  || 6 tháng 3 năm 1981 || La Silla || H. Debehogne, G. DeSanctis
|-
| 8620 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8621 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8622 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8623 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8624 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8625 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8626 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8627 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8628 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8629 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8630 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8631 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8632 Egleston || 1981 FR || 28 tháng 3 năm 1981 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 8633 ||  || 16 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 8634 Neubauer || 1981 GG || 5 tháng 4 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 8635 Yuriosipov ||  || 13 tháng 8 năm 1985 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 8636 Malvina ||  || 17 tháng 10 năm 1985 || Caussols || CERGA
|-
| 8637 - ||  || 6 tháng 2 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 8638 - || 1986 QY || 26 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 8639 - ||  || 3 tháng 11 năm 1986 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 8640 Ritaschulz ||  || 6 tháng 11 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 8641 ||  || 27 tháng 1 năm 1987 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 8642 - ||  || 14 tháng 9 năm 1988 || Cerro Tololo || S. J. Bus
|-
| 8643 Quercus || 1988 SC || 16 tháng 9 năm 1988 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 8644 Betulapendula || 1988 SD || 16 tháng 9 năm 1988 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 8645 - || 1988 TN || 5 tháng 10 năm 1988 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8646 - ||  || 13 tháng 10 năm 1988 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8647 Populus || 1989 RG || 2 tháng 9 năm 1989 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 8648 Salix || 1989 RJ || 2 tháng 9 năm 1989 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 8649 Juglans ||  || 16 tháng 9 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8650 - ||  || 5 tháng 10 năm 1989 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 8651 Alineraynal ||  || 29 tháng 12 năm 1989 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 8652 Acacia ||  || 2 tháng 3 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8653 - || 1990 KE || 20 tháng 5 năm 1990 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 8654 - ||  || 20 tháng 5 năm 1990 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 8655 - ||  || 22 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8656 Cupressus ||  || 16 tháng 8 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8657 Cedrus ||  || 16 tháng 8 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8658 - ||  || 14 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8659 - ||  || 17 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8660 Sano ||  || 15 tháng 10 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 8661 Ratzinger ||  || 14 tháng 10 năm 1990 || Tautenburg Observatory || L. D. Schmadel, F. Börngen
|-
| 8662 - ||  || 22 tháng 10 năm 1990 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8663 - ||  || 18 tháng 2 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 8664 - ||  || 10 tháng 4 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 8665 Daun-Eifel ||  || 8 tháng 4 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8666 Reuter ||  || 9 tháng 4 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 8667 Fontane ||  || 9 tháng 4 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 8668 Satomimura || 1991 HM || 16 tháng 4 năm 1991 || Kiyosato || S. Otomo, O. Muramatsu
|-
| 8669 - ||  || 13 tháng 7 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8670 - ||  || 18 tháng 7 năm 1991 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 8671 - || 1991 PW || 5 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8672 Morse ||  || 6 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8673 - ||  || 13 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8674 - ||  || 4 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8675 - || 1991 YZ || 30 tháng 12 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8676 Lully ||  || 2 tháng 2 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8677 Charlier ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8678 Bäl ||  || 1 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8679 Tingstäde ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8680 Rone ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8681 Burs ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8682 Kräklingbo ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8683 Sjölander ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 8684 Reichwein ||  || 30 tháng 3 năm 1992 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 8685 Fauré ||  || 4 tháng 4 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8686 Akenside ||  || 26 tháng 7 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 8687 Caussols || 1992 PV || 8 tháng 8 năm 1992 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 8688 Delaunay ||  || 8 tháng 8 năm 1992 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 8689 - ||  || 5 tháng 8 năm 1992 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 8690 Swindle ||  || 24 tháng 9 năm 1992 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 8691 Etsuko ||  || 21 tháng 10 năm 1992 || Yatsugatake || Y. Kushida, O. Muramatsu
|-
| 8692 - || 1992 WH || 16 tháng 11 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8693 Matsuki ||  || 16 tháng 11 năm 1992 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 8694 - || 1993 CO || 10 tháng 2 năm 1993 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 8695 Bergvall ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 8696 Kjeriksson ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 8697 Olofsson ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 8698 Bertilpettersson ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 8699 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 8700 Gevaert ||  || 14 tháng 5 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-

Tham khảo


title: Palpaenidea

text:
Palpaenidea là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1933 bởi Laboissiere.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Palpaenidea facialis (Jacoby, 1895)
 Palpaenidea labeonis Laboissiere, 1933

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Pleuroploca granosa

text:
Pleuroploca granosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

G


title: Euproserpinus

text:
Euproserpinus là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Euproserpinus euterpe - Edwards 1888
Euproserpinus phaeton - Grote & Robinson 1865
Euproserpinus wiesti - Sperry 1939

Chú thích

Tham khảo

Macroglossini


title: Pachybrachis simius

text:
Pachybrachis simius là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Marseul miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Neboisselater aeneolus

text:
Neboisselater aeneolus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Neboisselater