title: Phân họ Vịt biển

text:
Phân họ Vịt biển (danh pháp khoa học: Merginae), là một phân họ trong họ Vịt (Anatidae).

Đặc điểm
Như tên gọi của phân họ này gợi ý, phần lớn (nhưng không phải tất cả) các loài trong phân họ này sinh sống tại các vùng biển (ngoài mùa sinh đẻ) nông ven bờ. Nhiều loài đã phát triển các tuyến muối chuyên biệt hóa để cho phép chúng có thể chịu được nước mặn, nhưng các tuyến này vẫn chưa phát triển ở vịt non. Một vài loài của chi Mergus lại ưa thích các môi trường sống trong sông.

Khoảng 18 trên tổng số 20 loài trong phân họ này chiếm lĩnh các môi trường sống tại các vĩ độ xa về phía bắc.

Các thành viên ăn cá của phân họ này, chẳng hạn chi Mergus và vịt mào, có các khía răng cưa ở rìa mỏ để giúp chúng giữ chắc con mồii. Vì thế chúng còn được gọi là "vịt mỏ cưa".

Các loài vịt biển khác ăn các loại động vật thân mềm hay động vật giáp xác mà chúng tìm kiếm được từ đáy biển.

Phân loại
Hiện tại, người ta công nhận 20 loài còn sinh tồn trong 10 chi.

Phân họ Merginae
 Chi Chendytes. Loài ngỗng/vịt lặn trông tựa như ngỗng này đã tuyệt chủng từ thời kỳ tiền sử. Chúng là vịt lớn, giống ngỗng với cánh tiêu giảm không phù hợp cho việc bay lượn, nhưng có thể hỗ trợ cho việc lặn, giống như ở anca lớn. Ít nhất có 1 loài còn sinh sống cho tới thế Holocen.
 Chendytes lawi: Ngỗng lặn Law
 Chi Polysticta
 Polysticta stelleri: Vịt biển Steller
 Chi Somateria. Các loài vịt nhung. Là vịt biển lớn. Con đực có bộ lông đen trắng với kiểu lông đầu khác biệt. Con mái màu nâu.
 Somateria fischeri: Vịt nhung đeo kính
 Somateria mollissima: Vịt nhung thường
 Somateria spectabilis: Vịt nhung vua
 Chi Histrionicus
 Histrionicus histrionicus: Vịt Harlequin
 Chi Camptorhynchus
 Camptorhynchus labradorius: Vịt Labrador
 Chi Melanitta. Các loài vịt biển mập mạp. Con đực có lông chủ yếu màu đen và mỏ phồng to. Con mái màu nâu.
 Melanitta americana: Vịt Scoter đen hay Scoter Mỹ, (đôi khi coi là phân loài của M. nigra)
 Melanitta deglandi: Vịt Scoter cánh trắng (đôi khi coi là phân loài của M. fusca)
 Melanitta fusca: Vịt Scoter nhung
 Melanitta nigra: Vịt Scoter thường
 Melanitta perspicillata: Vịt biển khoang cổ
 Chi Clangula
 Clangula hyemalis: Vịt đuôi dài
 Chi Bucephala, vịt mắt vàng. Chúng ít sống ở biển hơn một số loàig trong phân họ này và chúng trú qua đông trong vùng nước ngọt. Con trống có lông mình màu trắng, lưng màu đen và đầu có các đốm khác biệt. Con mái màu xám với đầu màu nâu hạt dẻ.
 Bucephala albeola: Vịt đầu vàng da bò
 Bucephala clangula: Vịt mắt vàng thường
 Bucephala islandica: Vịt mắt vàng Barrow
Chi Mergellus (đôi khi gộp vào chi Mergus)
 Mergellus albellus: Vịt mào
Chi Lophodytes (đôi khi gộp vào chi Mergus)
 Lophodytes cucullatus: Vịt biển mào
Chi Mergus, vịt cát điển hình. Các loài này ít sống ngoài biển, chỉ có vịt cát ngực đỏ là sống ngoài biển. Chúng có mỏ với khía răng cưa và lặn để tìm kiếm cá.
 Mergus australis: Vịt cát quần đảo Auckland
 Mergus merganser: Vịt cát thường
 Mergus octosetaceus: Vịt cát Brasil
 Mergus serrator: Vịt cát ngực đỏ
 Mergus squamatus: Vịt mỏ nhọn hay vịt cát Trung Hoa

Chú thích

Tham khảo


title: 21789 Frankwasser

text:
21789 Frankwasser (1999 SH7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21789 Frankwasser

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Yingaresca bowditchi

text:
Yingaresca bowditchi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackwelder miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Yingaresca


title: Nhị thập tứ hiếu

text:
Nhị thập tứ hiếu (chữ Hán: 二十四孝) là một tác phẩm trong văn học Trung Hoa kể lại sự tích của 24 tấm gương hiếu thảo do Quách Cư Nghiệp (có sách ghi Quách Cư Kinh 郭居敬, bính âm: Guō Jūjìng) vào thời nhà Nguyên biên soạn. Ông nổi tiếng là một người con hiếu thảo, và sau khi cha mất ông đã xuất bản quyển này. Hầu hết các người con hiếu thảo là nam giới báo hiếu cho mẹ già. Các câu chuyện được kể lại xảy ra từ thời Thuấn Đế đến đời ông.

24 tấm gương
Ngu Thuấn (虞舜): hiếu cảm động trời
Lưu Hằng (刘恆, tức Hán Văn Đế): người con nếm thuốc
Tăng Sâm (曾参): mẹ cắn ngón tay, tim con đau xót
Mẫn Tổn (闵损): hiếu với mẹ kế
Trọng Do (仲由): vác gạo nuôi cha mẹ
Đổng Vĩnh (董永): bán thân chôn cha
Đàm Tử (郯子): cho cha mẹ bú sữa hươu
Giang Cách (江革): làm thuê nuôi mẹ
Lục Tích (陆绩): giấu quýt cho mẹ
Đường phu nhân: (唐夫人) cho mẹ chồng bú sữa
Ngô Mãnh (吳猛): cho muỗi hút máu
Vương Tường (王祥): nằm trên băng chờ cá chép
Quách Cự (郭巨): chôn con cho mẹ
Dương Hương (杨香): giết hổ cứu cha
Châu Thọ Xương (朱寿昌): bỏ chức quan tìm mẹ
Dữu Kiềm Lâu (庾黔娄): nếm phân lo âu
Lão Lai tử (老莱子): đùa giỡn làm vui cha mẹ
Thái Thuận (蔡顺): nhặt dâu cho mẹ
Hoàng Hương (黄香): quạt gối ấm chăn
Khương Thi (姜诗): suối chảy cá nhảy
Vương Bầu (王裒): nghe sấm, khóc mộ
Đinh Lan (丁兰): khắc gỗ thờ cha mẹ
Mạnh Tông (孟宗): khóc đến khi măng mọc
Hoàng Đình Kiên (黄庭坚): rửa sạch cái bô đi tiểu của mẹ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhị thập tứ hiếu  (tiếng Anh)
Ứng dụng đọc truyện Nhị Thập Tứ Hiếu trên điện thoại Android

Văn học Trung Hoa
Nho giáo
Tác phẩm Nho giáo
Văn học nhà Nguyên


title: Lieutadès

text:
Lieutadès là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Article connexe

Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lieutadès sur le site de l'Institut géographique national
 Site de l'Amicale des enfants de Lieutadès
 Photos de Lieutadès sur Google Maps
 Les Colchiques, Le Centre d'Accueil et d'Hébergement de Lieutadès situé dans l'ancienne École du village http://www.LesColchiques.fr

Lieutades


title: Scleropages leichhardti

text:
Scleropages leichhardti là một loài cá thuộc họ Osteoglossidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.

Mô tả
Loài này có thể lớn đến 90 cm, nặng 4 kg. Đến giai đoạn trưởng thành về sinh sản, chúng thường có chiều dài 48–49 cm. Chúng là loài nguyên thủy, sống ở bề mặt nước. Đây là loài bản địa thuộc hệ thống sông Fitzroy.

Chú thích

Tham khảo

 Wager, R. 1996. Scleropages leichhardti . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

L
Động vật được mô tả năm 1864
Cá Úc


title: Toxorhina bistyla

text:
Toxorhina bistyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Phó tiến sĩ

text:
Kandidat nauk hay candidate khoa học () là học vị tiến sĩ bậc đầu tiên ở Liên Xô và các nước Đông Âu (khác với học vị tiến sĩ khoa học, doktor nauk, là một cấp cao hơn), đầu tiên được lập ra ngày 13 tháng 1 năm 1934 theo Quyết định của Hội đồng Ủy viên Nhân dân Liên Xô (còn gọi là chính phủ). Bằng Kandidat nauk sau đó được xem tương đương với bằng tiến sĩ ở Mỹ, Anh và các nước khác.

Quy trình đào tạo
Nghiên cứu sinh cần phải trải qua kỳ thi gọi là kandidat minimum () và bảo vệ bài luận. Ở Liên Xô, kandidat minimum bao gồm các môn chuyên ngành, môn ngoại ngữ tự chọn và môn Chủ nghĩa xã hội khoa học. Ở Nga hiện nay, môn chủ nghĩa xã hội khoa học được thay bằng môn triết học.

Việc nghiên cứu được thực hiện với sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học (khác với doktor nauk là phải tự nghiên cứu độc lập mà không có người hướng dẫn) tại một cơ sở đào tạo như trường đại học, viện nghiên cứu hoặc cũng có thể được thực hiện mà không cần phải liên quan trực tiếp với cơ sở đào tạo. Trong các trường hợp ngoại lệ, bằng Kandidat có thể được trao nếu người học có nhiều công trình nghiên cứu có chất lượng được xuất bản.

Bài luận được trình bày (hoặc bảo vệ) tại các viện khoa học hoặc cơ sở đào tạo có uy tín trước một Hội đồng Khoa học gồm khoảng 20 nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành. Tại buổi bảo vệ, bài luận được trình bày vắn tắt cùng với các công bố khóa học cũng như ý kiến của các phản biện. Với hơn 75% sự tán thành bằng phiếu kín của các ủy viên hội đồng, bài luận được thông qua và sau đó sẽ được trình lên Vysshaya attestacionnaya komissiya (VAK), một cơ quan trực thuộc chính phủ, (, tạm dịch tiếng Việt: Ủy ban Chứng nhận cấp cao) để phê chuẩn.

Khái niệm "phó tiến sĩ" ở Việt Nam
Phó tiến sĩ là tên của một học vị cấp tiến sĩ được gọi ở Việt Nam trước thời điểm có hiệu lực của Luật Giáo dục năm 1998 . Học vị này tương ứng với học vị Kandidat nauk vì khi đó Việt Nam có hệ thống văn bằng sau đại học giống với hệ thống của Liên Xô và các nước Đông Âu cũ. Hiện nay, học vị này được gọi là tiến sĩ trong khi học vị tiến sĩ theo kiểu cũ được gọi là tiến sĩ khoa học.

Tham khảo

Học vị
Giáo dục Nga
Giáo dục Liên Xô


title: Georgy Stepanovich Shonin

text:
Georgi Stepanovich Shonin () (3 tháng 8 năm 1935 – 7 tháng 4 năm 1997; sinh ở Rovenky, Luhansk Oblast, lớn lên ở Balta, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina) là một phi hành gia người Liên Xô đã thực hiện sứ mệnh không gian Soyuz 6.

Shonin là một trong những phi hành gia đầu tiên được lựa chọn vào năm 1960. Ông rời chương trình năm 1979 vì lý do sức khoẻ.

Sau đó, ông trở thành giám đốc một viện nghiên cứu quốc phòng. Shonin mất năm 1997 vì một cơn đau tim.

Tham khảo

Người Luhansk Oblast
Phi hành gia Liên Xô Ukrainian
Anh hùng Liên Xô
Mất vì nhồi máu cơ tim
Du hành không gian năm 1969
Trung tướng Liên Xô


title: Hindu Kush

text:
Hindu Kush (tiếng Pashto, tiếng Ba Tư và ) là một dãy núi nằm giữa Afghanistan và Pakistan. Tên gọi Hindu Kush có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập và có nghĩa là "Các ngọn núi của Ấn Độ". Nó là phần kéo dài nhất về phía tây của dãy núi Pamir, rặng Karakoram và là phần kéo dài của dãy núi Himalaya. Nó cũng được tính toán như là trung tâm dân cư địa lý của thế giới.

Đặc trưng

Các ngọn núi trong sơn hệ Hindu Kush giảm dần độ cao khi kéo về hướng tây. Ở đoạn giữa, gần Kabul, các núi này cao tới 4.500 - 6.000 m; nhưng ở phía tây chúng chỉ cao tới 3.500 - 4.000 m. Cao độ trung bình của sơn hệ Hindu Kush là khoảng 4.500 m. Sơn hệ Hindu Kush kéo dài khoảng 966 km còn bề rộng trung bình theo hướng bắc nam là khoảng 240 km. Chỉ khoảng 600 km của sơn hệ Hindu Kush được gọi là dãy núi Hindu Kush. Phần còn lại của sơn hệ này chứa nhiều dãy núi nhỏ, bao gồm Koh-e Baba, Salang, Koh-e Paghman, Spin Ghar (còn gọi là Đông Safid Koh), dãy núi Suleiman, Siah Koh, Koh-e Khwaja Mohammad và Selseleh-e Band-e Turkestan. Các dãy núi nhỏ như Tây Safid Koh, Malmand, Chalap Dalan, Siah Band và Doshakh được các học giả phương Tây nói tới như là Paropamisadae (Paropamisus), mặc dù tên gọi này đã dần dần không còn được sử dụng nữa trong vài thập niên gần đây.

Các con sông chảy ra từ sơn hệ này bao gồm sông Helmand, sông Hari và sông Kabul, lưu vực cho lòng chảo Sistan.

Một loạt các đèo cao ("kotal") cắt ngang qua dãy núi, tạo thành một mạng lưới quan trọng chiến lược cho sự quá cảnh của những đoàn lữ hành. Các đèo quan trọng nhất có Kotal-e Salang (3.878 m); nó nối Kabul và các điểm ở miền nam với miền bắc Afghanistan. Sự hoàn thành một đoạn đường hầm trong đèo này năm 1964 đã giảm thời gian qua lại giữa Kabul và phía bắc. Sự qua lại trước đây về phía bắc thông qua đèo Kotal-e Shibar (3.260 m) mất khoảng 72 giờ (3 ngày). Đường hầm Salang cao và rộng 7 m (23 ft) tại cao độ 3.363 m (11.033 ft) và mạng lưới rộng các đường hầm ngắn trên các con đường lại gần nó đã được Liên Xô cung cấp tài chính và hỗ trợ kỹ thuật. Đường hầm này dài 2,6 km (1,62 dặm Anh) xuyên qua phần trung tâm của dãy núi Hindu Kush. Thời gian qua lại từ phía bắc xuống phía nam Afganistan đã giảm xuống chỉ còn 10 giờ, tiết kiệm khoảng 300 km quãng đường cần đi.

Trước khi đường Salang được xây dựng, các đèo nổi tiếng nhất trong nhận thức lịch sử phương Tây về Afghanistan là các đèo dẫn tới tiểu lục địa Ấn Độ. Chúng bao gồm đèo Khyber (1.070 m/3.510 ft) nối với Pakistan và đèo Kotal-e Lataband (2.499 m/8.199 ft) ở phía đông Kabul, đã bị bỏ hoang kể từ năm 1960 do việc xây dựng con đường trong phạm vi hẻm núi thuộc dạng hùng vĩ và ngoạn mục nhất trên sông Kabul là Tang-e Gharu. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng này đã giảm thời gian đi lại giữa Kabul và vùng biên giới Pakistan từ 2 ngày xuống vài giờ.

Các con đường đi qua các đèo Salang và Tang-e Gharu đóng vai trò chiến lược quan trọng trong sự xâm lược của Hoa Kỳ tại Afghanistan và được các lực lượng cơ giới quân sự hạng nặng sử dụng với cường độ cao. Hậu quả là chúng đã ở trong tình trạng rất tồi tệ. Nhiều cầu bị đánh bom đã được sửa chữa, nhưng hàng loạt các công trình xây dựng lớn khác vẫn ở tình trạng đổ nát. Các cuộc đóng cửa có tính chu kỳ do các xung đột quân sự trong khu vực đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế và sự phát triển chung của nhiều khu vực cận kề mà đối với chúng thì đây là lộ trình chính trong giao thông, thương mại, cung cấp viện trợ khẩn cấp và hỗ trợ tái thiết.

Còn một loạt các đèo quan trọng khác tại Afghanistan. Đèo Wakhjir (4.923 m/16.152 ft) nối hành lang Wakhan tới Tân Cương, Trung Quốc và với Địa khu Bắc Bộ của Pakistan. Các đèo nối Afghanistan với Chitral, Pakistan, như Baroghil (3.798 m/12.460 ft) và Kachin (5.639 m/18.501 ft), cũng nối với Wakhan. Các đèo quan trọng khác xa hơn về phía tây có đèo Shotorgardan (3.720 m/12.205 ft) nối các tỉnh Logar và Paktiya; đèo Bazarak (2.713 m/8.901 ft) dẫn tới Mazari Sharif; đèo Khawak (4.370 m/14.337 ft) trong thung lũng Panjsher và đèo Anjuman (3.858 m/12.657 ft) tại đầu thung lũng Panjsher là lối vào phía bắc. Các đèo Hajigak (2.713 m/8.901 ft) và Unai (3.350 m/10.991 ft) dẫn tới miền đông Hazarajat và thung lũng Bamyan. Các đèo của Paropamisus ở phía tây là tương đối thấp, trung bình cao khoảng 600 m; đáng chú ý nhất trong số này có đèo Sabzak nằm giữa các tỉnh Herat và Badghis, nối liền các phần phía tây và tây bắc của Afghanistan.

Các khu vực miền núi này chủ yếu là cằn cỗi, hay chỉ thưa thớt các loại cây gỗ và cây bụi cằn cỗi. Các mỏ khai thác đá xanh da trời (lapis lazuli) nằm trong thung lũng Kowkcheh, trong khi các mỏ khai thác đá lục bảo cấp bậc ngọc nằm ở phía bắc Kabul trong thung lũng sông Panjsher và một số chi lưu của nó. Loại 'ngọc balas đỏ' nổi tiếng (khoáng vật spinen) được khai thác cho tới tận thế kỷ 19 trong thung lũng Ab-e Panj hay thượng nguồn sông Amu Darya, được coi là nơi gặp nhau của hai dãy Hindu Kush và Pamir. Các mỏ này hiện nay đã cạn kiệt.

Đông Hindu Kush
Dãy núi Đông Hindu Kush, còn được biết đến như là dãy núi Hindu Kush Cao, chủ yếu nằm ở phía bắc Pakistan cũng như các tỉnh Nuristan và Badakhshan của Afghanistan. Huyện Chitral của Pakistan là nơi có các đỉnh núi cao như Tirich Mir, Noshaq, Istoro Nal, các đỉnh núi cao nhất trong dãy núi Hindu Kush. Dãy núi này cũng trải dài tới Ghizar, thung lũng Yasin và Ishkoman trong Địa khu Bắc Bộ của Pakistan.

Chitral được coi là tháp nhọn của khu vực Hindu Kush. Các đỉnh núi cao nhất, cũng như vô số các đèo và sông băng lớn đều nằm trong khu vực này. Các sông băng Chiantar, Kurambar, Terich là các sông băng lớn nhất trong dãy Hindu Kush và nước tan chảy ra từ chúng hợp thành sông Kunar, con sông này cuối cùng chảy theo hướng nam vào Afghanistan để kết hợp với các sông Bashgal, Panjsher và sông Kabul.

Hiện diện quân sự

Sau sự hiện diện quân sự lịch sử kể từ thời Alexandros Đại đế thì Chiến tranh Lạnh gần đây đã tạo ra sự hiện diện của quân đội Liên Xô và các chiến binh mujahideen và sau đó là lực lượng quân sự Taliban. Hiện tại là sự hiện diện của các lực lượng Al Qaeda và Hoa Kỳ

Các bộ lạc tiền Hồi giáo tại Hindu Kush
 Shins
 Yeshkun
 Chiliss
 Neemchas
 Koli
 Palus
 Gaware
 Yeshkuns
 Krammins

Tên gọi
Tên gọi Hindu Kush thông thường được áp dụng cho toàn bộ dãy núi chia tách vùng lưu vực của sông Kabul, sông Helmand với vùng lưu vực của sông Amu Darya (tên gọi cổ đại Oxus), hay một cách cụ thể hơn là với phần của dãy núi ở phía tây bắc Kabul.

Tiếng Phạn
Các tài liệu tiếng Phạn nói tới Hindu Kush như là Pāriyatra Parvat.

Tiếng Ba Tư
Trong một số ngôn ngữ của ngữ hệ Iran vẫn còn được sử dụng trong khu vực thì nhiều đỉnh núi, núi và các địa danh liên quan trong khu vực có từ "Kosh" hay "Kush" trong tên gọi của chúng. Trong tiếng Ba Tư thuộc thời kỳ nhà Sassanid, Hindu được dùng để chỉ những người sinh sống trong khu vực xung quanh và ở phía bên kia của sông Ấn, hoặc Hind - những người theo đạo Hindu (Ấn giáo). Tên gọi này cũng được coi là sự sửa đổi sai lệch của Hindu Koh, có nguồn gốc là một từ trong tiếng Ba Tư (hiện đại) là Kuh, nghĩa là núi. James Rennell, năm 1793 đã viết về dãy núi này như là "Hindoo-Kho" hay "Hindoo-Kush".

Tạm dịch:

Ibn Batuta viết về thuật ngữ Hindu Kush như sau:

Tạm dịch:

Từ nguyên học dân gian
Nguồn gốc của thuật ngữ "Hindu Kush" là điều gây tranh cãi. Người ta cũng đã đưa ra các khả năng thay thế khác về nguồn gốc của nó, mặc dù chúng thông thường chỉ được coi là từ nguyên học dân gian:
 "kẻ giết người Hindu".
 sự sửa đổi sai lạc của "Caucasus Indicus", một tên gọi mà dãy núi Hindu Kush đã từng được biết đến tại thế giới phương Tây cổ đại sau sự xâm lăng của Alexandros Đại đế trong thế kỷ 4 TCN vào nơi đây. Sự cai trị của người Hy Lạp trong khu vực Hindu Kush kéo dài trên 3 thế kỷ và tiếp theo là sự cai trị của một triều đại đã biết tương đối đáng kể là vương triều Quý Sương (Kushan). Trong thời kỳ đầu của mình, vương triều này đã có kinh đô đặt gần Kabul ngày nay. Muộn hơn, khi khu vực Hindu Kush trở thành một phần của đế quốc Sassanid, nó thuộc quyền quản lý của một xatrap, gọi là Kushan-shah (người cai trị Kushan).
 dẫn chiếu tới dãy núi "giết người" lớn cuối cùng cần phải đi qua khi di chuyển giữa sơn nguyên Iran và tiểu lục địa Ấn Độ, được đặt tên theo khoản thuế thu đối với những ai vượt qua nó.
 tên gọi được cho là đúng trong tiếng Avesta có nghĩa là "các núi nước".
 sự sửa đổi sai lạc của Hind-o Kushan, chứa tên gọi của triều đại Kushan đã từng cai trị khu vực này trên 300 năm.

Xem thêm
 Đền miếu Hindu tại Kabul
 Đạo Hindu tại Afghanistan
 Địa lý Afghanistan
 Địa lý Pakistan
 Danh sách các dãy núi
 Danh sách các núi cao nhất (các núi cao trên 7.200 m)
 Núi Imeon
 Kush (cần sa)

Tham khảo

Đọc thêm
 Frederic Drew (1877). "The Northern Barrier of India: a popular account of the Jammoo and Kashmir Territories with Illustrations." Frederic Drew. ấn bản lần thứ nhất: Edward Stanford, London. Tái bản: Light & Life Publishers, Jammu. 1971.
 Gibb H.A.R. (1929). Ibn Battūta: Travels in Asia and Africa, 1325-1354. H.A.R. Gibb phiên dịch sang tiếng Anh và chọn lọc. Tái bản: Asian Educational Services, New Delhi và Madras, 1992.
 T. E. Gordon (1876). The Roof of the World: Being the Narrative of a Journey over the high plateau of Tibet to the Russian Frontier and the Oxus sources on Pamir. Edinburgh. Edmonston and Douglas. Tái bản: Ch’eng Wen Publishing Company. Đài Bắc. 1971.
 Gottlieb Wilhelm Leitner (1890). Dardistan in 1866, 1886 and 1893: Being An Account of the History, Religions, Customs, Legends, Fables and Songs of Gilgit, Chilas, Kandia (Gabrial) Yasin, Chitral, Hunza, Nagyr and other parts of the Hindukush, as also a supplement to the second edition of The Hunza and Nagyr Handbook. And An Epitome of Part III of the author's 'The Languages and Races of Dardistan. Tái bản, 1978. Manjusri Publishing House, New Delhi. ISBN 81-206-1217-5
 Yule Henry và Burnell A. C. (1886). Hobson-Jobson:' The Anglo-Indian Dictionary. Tái bản năm 1996 của Wordsworth Editions Ltd. ISBN 1-85326-363-X
 A Country Study: Afghanistan, Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ.
 'Halfway up the Hindu Kush' a song by Katie Melua on her second album "Piece by Piece".

Liên kết ngoài

 Đèo Khyber
Địa chất

Dãy núi Afghanistan
Dãy núi Pakistan
Dãy núi Himalaya
Biên giới Afghanistan-Pakistan
Lịch sử Pakistan
Sơn nguyên Iran
Địa mạo Nam Á
Tỉnh địa lý tự nhiên
Dãy núi Khyber Pakhtunkhwa
Địa mạo tỉnh Badakhshan
Địa mạo tỉnh Bamyan
Địa mạo tỉnh Baghlan
Địa mạo tỉnh Nuristan
Địa mạo tỉnh Kabul
Địa mạo tỉnh Kapisa
Địa mạo tỉnh Parwan
Địa mạo tỉnh Panjshir
Địa điểm trên Con đường tơ lụa
Dãy núi châu Á


title: Megalopta sulciventris

text:
Megalopta sulciventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 1926


title: Danh sách phần mềm nguồn mở

text:
Đây là danh sách Phần mềm mã nguồn mở: là phần mềm máy tính được cấp phép giấy phép mã nguồn mở. Bài viết này không có tham vọng liệt kê tất cả những phần mềm mã nguồn mở mà chỉ mong rằng nó sẽ là nguồn tài liệu tham khảo đáng kể trong việc sử dụng phần mềm khi mà ngày nay vấn đề bản quyền đang được đặt lên hàng đầu.

Lĩnh vực ứng dụng

CAx Phần mềm thiết kế trên máy tính

 BRL-CAD — Thiết kế, mô phỏng mô hình 3D & nhiều ứng dụng hơn nữa, …
 Open CASCADE

Thiết kế điện tử tự động hóa (EDA)

Tài chính
 Adempiere ERP Business Suite
 OpenERP ERP system
 Compiere — ERP solution automates accounting, supply chain, inventory and sales orders
 ComUnion ERP — web-based ERP system
 GnuCash — Double-entry book-keeping
 Grisbi — Single-entry
 jFin
 JGnash — Java-based, double-entry book-keeping
 JQuantLib — Java-based Quantitative Finance API framework for financial instrument valuation and more.
 KMyMoney — Double-entry book-keeping
 Mifos — Microfinance Institution management software
 phpOrganisation
 Quasar Accounting
 QuickFIX/J — FIX protocol engine written in Java
 SQL Ledger — Double-entry book-keeping
 TurboCASH — Double-entry book-keeping for Windows

 n21 eBusiness Suite — web based ERP/CRM

Hệ thống thư viện tích hợp
 BiblioteQ
 Evergreen
 Koha
 NewGenLib
 OpenBiblio
 PMB

Toán học

Mô hình hóa & mô phỏng
 PDQ (Pretty Damn Quick); a queue-theoretic analytic modeling package in C, Java, Python, Perl. and PHP
 SimPy; queue-theoretic event-based simulator written in Python

Khoa học

Hệ thống thông tin địa lý

Vẽ sơ đồ

Quét thăm dò bằng kính hiển vi
 Gwyddion — Scientific data analysis
 Gxsm — Gnome X Scanning Microscopy – dsp supported scanning probe acquisition

Xử lý hình ảnh chụp bằng kính hiển vi
 CellProfiler
 HìnhJ
 Endrov

Hiển thị phân tử
 Jmol
 Molekel
 PyMOL

Thông tin sinh học
 Bioclipse
 BioRails

Hóa học
 Chemistry Development Kit
 JOELib
 OpenBabel

Thống kê

Công nghệ trợ giúp con người

Giọng nói (Tổng hợp giọng nói, Nhận dạng giọng nói)
 CMU Sphinx — Phần mềm nhận dạng giọng nói từ Carnegie Mellon University
 Emacspeak — Bàn làm việc âm thanh
 Festival Speech Synthesis System
 NonVisual Desktop Access (NVDA) đọc màn hình cho Windows
 Text2Speech — nhẹ & dễ dùng với phần mềm Text To Speech (TTS)
 Modular Audio Recognition Framework — giọng nói, âm thanh, ngôn ngữ, xử lý NLP

Các công nghệ trợ giúp khác
 Dasher — Phần mềm nhập text đơn nhất
 Gnopernicus — bộ AT cho GNOME 2
 PowerTalk — Automatic Text narration of presentations
 pVoice — Application for Augmentative and Alternative Communication (AAC)
 Virtual Magnifying Glass – a free, open source, multiplatform, screen magnification tool.

Quản lý & lưu trữ dữ liệu

Phần mềm sao lưu

Lưu trữ tài liệu

 Zmanda Internet Backup – File Archiver to Amazon S3 Storage
 7-Zip  – chương trình nén thông dụng nhất hiện hành.
 arj
 bzip2
 DAR (Disk Archiver)
GRZipII
 gzip
 ha  — (historical ppm-based archiver) – Lưu trữ dựa trên lịch sử ppm-based
 rzip

Tập tin hệ thống
 OpenAFS – a Distributed File System supporting a very wide variety of operating systems

Hệ quản trị cơ sở dữ liệu (including administration)

 Berkeley DB
 db4o (cơ sở dữ liệu đối tượng)
 Firebird
 GT.M — Cơ sở dữ liệu đa hướng
 Ingres (cơ sở dữ liệu)
 Kexi
 MySQL — máy chủ cơ sở dữ liệu
 One$DB
 OpenOffice.org Base
 phpMyAdmin
 PostgreSQL — máy chủ cơ sở dữ liệu
 SQLite
 TOra — quản trị và phát triển cơ sở dữ liệu

Khai phá dữ liệu
 Weka – khai thác dữ liệu phần mềm viết bằng Java có tính năng vận hành máy tính học tập để phân loại, hồi quy, và phân nhóm.
 RapidMiner – khai thác dữ liệu phần mềm viết bằng Java có tính năng vận hành máy tính học tập để phân loại, hồi quy, và phân nhóm, etc.
 Scriptella ETL – ETL (Extract-Transform-Load) and script execution tool. Supports integration with J2EE and Spring. Provides connectors to CSV, LDAP, XML, JDBC/ODBC and other data sources.
 Java Machine Learning Library – thư viện học máy nhằm mục đích phát triển phần mềm.

Máy tìm kiếm cho doanh nghiệp
 Kneobase
 Flax
 Xapian
 Lucene

Ứng dụng biên tập tài liệu

Văn phòng

 Gnome Office
 KOffice
 OpenOffice.org — chức năng tương tự như Microsoft Office, có khả năng tương thích các định dang tệp
 LibreOffice
 NeoOffice — nhánh của OpenOffice.org để tạo ra phiên bản dùng cho Mac OS X

Xử lý văn bản

 AbiWord
 KWord
 OpenOffice.org Writer
 Planner

Ghi chép

 FreeMind
 Tomboy
 WikidPad

PDF

 Evince
 Ghostscript
 KPDF
 PDFCreator
 pdftk  Trộn tài liệu PDF, chia trang, mã hóa, giải mã (yêu cầu mật khẩu) tài liệu…
 poppler
 ReportLab — một thư viện nguồn mở cho PDF
xpdf

LaTeX

Bảng tính

 Gnumeric — Một phần của dự án Gnome, nhưng có các phiên bản cho nhiều nền tảng khác nhau.
 KSpread — Một phần của bộ KOffice.
 OpenOffice.org Calc — Một phần của bộ Openoffice, cũng có các phiên bản cho nhiều nền tảng khác nhau.

Soạn thảo văn bản đơn giản – Text

 Acme
 Bluefish
 Elvis
 FreeDOS edlin
 Gedit
 GNU Emacs
 jEdit — Java-based, với nhiều plug-ins, cho phép duyệt folder
 Joe’s Own Editor — phần mềm biên tập text giống như Wordstar
 Kate
 KWrite
 Nano — giống hệt như Pico.
 NEdit
 Notepad2 — nhỏ gọn & nhanh với chức năng highlight cú pháp syntax.
 Notepad++ — nhanh, giao diện dạng tab với chức năng highlight cú pháp syntax
 Pico
 Sam
 SciTE — Một trình chỉnh sửa văn bản tạo ra bằng các phần chỉnh sửa của Scintilla.
 Vim

Soạn thảo HTML

 Quanta Plus
 Nvu
 Kompozer
 HTML-Kit
 NoteTab Light
 Notepad++

Giáo dục

Bộ phần mềm cho giáo dục
 eFront – Một hệ thống quản lý việc học tập dựa trên trang web web-based
 GCompris
 IUP Portfolio
 Moodle
 Tux Paint – Ứng dụng vẽ miễn phí đã đoạt giải dành cho lứa tuổi 3-12.
 Sakai Project – Hệ thống quản lý việc học tập dựa trên trang web
 Manhattan – Một ứng dụng web đơn giản & mạnh cho quản lý khóa học.

Hỗ trợ học tập

Ngôn ngữ
 Kiten
 KVerbos
 Nikamo

Đánh máy
 KTouch
 Tux Typing
 TypeFaster Typing Tutor
 GNU Typist
 Unikey
 Scim-unikey

Địa lý học
 KGeography

Những phần mềm giáo dục khác
 KEduca

Quản lý tệp tin

Chuyển đổi định dạng

 pdftohtml chuyển đổi pdf sang html – dùng dòng lệnh trong Windows download pdftohtml

Thần học

Tra cứu thánh kinh
 BibleDesktop — For Cross-platform
 BibleTime — For Linux using K Desktop Environment
 GnomeSword — For Linux using GNOME
 Go Bible — For Java Mobile Phones
 jSword — For Java
 MacSword — For Mac OS X
 SwordBible — For Windows
 The SWORD Project for Windows — For Windows

Trò chơi

Phả hệ

Giao diện đồ họa cho người dùng

Hệ thống cửa sổ – Windowing

Môi trường bàn làm việc – Desktop

Quản lý cửa số

Phần mềm nhóm

Hệ quản trị nội dung

Phần mềm Wiki

Luồng công việc
 ProcessMaker OSS

Chăm sóc sức khỏe

Phương tiện giải trí

Bộ mã hóa giải mã/thư viện/phân loại đa phương tiện

Biên tập âm thanh/quản lý âm thanh
 Ardour (audio processor)
 Audacity
 BashPodder
 CD-DA X-Tractor
 CDex
 Grip audio ripper
 JACK Audio Connection Kit
 Jokosher
 Linux MultiMedia Studio
 MusE
 OpenSebJ
 Pure Data
 Rosegarden
 Streamripper
 SoX
 Mixxx

Xem Free audio software

Đồ họa

Phòng trưng bày hình ảnh

Xem ảnh
 Eye of GNOME
 F-spot
 Gqview
 REDIRECT Tên trang* Gthumb
 imgSeek

Chơi media

Truyền thanh – Radio
 Dream DRM Receiver

Truyền hình

Hoạt hình 2D
 KToon
 Synfig
 Pencil

Hoạt hình Flash
 UIRA

Biên tập hình động – Video
 Avidemux
 AviSynth
 Cinelerra
 DScaler
 DVDx
 GNU VCDImager
 Jahshaka
 Kaltura
 Kino
 Kdenlive
 LiVES
 Mpeg2Schnitt
 Pytube
 VirtualDub
 VirtualDubMod

Ghi CD

Các phần mềm đa phương tiện khác
 Gnome Subtitles
 Celtx – Media Pre-production Software

Mạng & Internet

Thư điện tử

Mozilla Thunderbird

Tin nhắn

Máy chủ tin nhắn – IM Robot Server
 RoYa is an instant messaging robot server.

Những máy chủ tin nhắn

IRC Clients

RSS/Atom readers/aggregators
 RSS Bandit – Windows –.NET
 RSSOwl – Windows, Mac OS X, Solaris, Linux – Java SWT Eclipse
 Vienna – Mac OS X
 Akregator – Platforms running KDE
 Sage (Mozilla Firefox extension)
 Liferea – Platforms running GNOME

Thông tin liên lạc
 Asterisk — Telephony and VoIP server
 Coccinella — VOIP softphone
 Ekiga — Video conferencing application for GNOME and Microsoft Windows
 FreePBX — Front-end and advanced PBX configuration for Asterisk
 FreeSWITCH — Open Source telephony platform
 QuteCom — Free Voice, Video and IM client application
 SIP Communicator— Java VoIP and Instant Messaging client
 sipX — SIP Communications Server
 Slrn — a newsreader
 Twinkle — VOIP softphone

Truyền file

P2P chia sẻ file

Quản lý & truy cập từ xa
 FreeNX
 GenControl — Dựa trên VNC với giao diện người dùng đồ họa.
 OpenVPN
 rdesktop
 Synergy
 VNC (RealVNC, TightVNC, UltraVNC)
 Purgos Windows Computer Management
 jrdesktop – truy cập desktop từ xa với Java
 Teamviewer
 King Soft

Phần mềm định tuyến

Trình duyệt web

 FireFox
 Chrome

Webcam
 Dorgem
 Fwink
 Cheese

Phần mềm hỗ trợ download tập tin
 jDownloader

Phần mềm lấy toàn bộ trang Web (Webgrabber)
 cURL
 HTTrack
 Wget

Những phần liên quan đến Web
 Apache Cocoon — a web application framework
 Apache — the most popular web server
 AWStats — a log file parser and analyzer
 BookmarkSync — a tool for browsers
 HTTP File Server — a user friendly file server software with a drag and drop interface
 Distributed ICDL Crawler — an open source web crawler based on Website Parse Template
 lighttpd — Resource sparing but also fast and full featured HTTP Server
 ManyDesigns Portofino — a web application framework (http://www.manydesigns.com)
 NetKernel — an Internet application server
 Qcodo — Open Source PHP 5 Framework
 Roxen Webserver — Open Source web server
 Squid cache — web proxy cache
 Web-Developer Server Suite — a package of web applications including Apache, MySQL, and PHP
 XAMPP — a package of web applications including Apache and MySQL
 Zope — a web application server
 Zend Framework — an open-source community, and the leading PHP 5 framework today.

Máy chủ cổng thông tin
 uPortal
 Sun Java System Portal Server
 Liferay
 Sense/Net 6.0

Phần mềm trung chuyển Middleware
 Apache Axis2 – Web service framework (implementations are available in both Java & C)
 Apache Geronimo
 GlassFish Application Server
 Jakarta Tomcat — a servlet container and standalone webserver
 JBoss Application Server an application server
 ObjectWeb JOnAS — Java Open Application Server, a J2EE application server
 SmartVariables — a generic network-shared object application server
 JacORB — Java implementation of the OMG's CORBA standard
 TAO (software) — C++ implementation of the OMG's CORBA standard
 Webswell Connect — Integration tool based on WS web services, ebXML and AS2 standards.

Những chương trình mạng khác
 OpenLDAP — an open source LDAP server
 JXplorer — an open source LDAP client
 openVXI — an open source VoiceXML interpreter
 YaCy — P2P-based search engine
 Simple del.icio.us Manager — Desktop manager for del.icio.us account
 Ionetworknode — an open source system for orchestrating interoperability services
 StorageIM — an open source storage resource management application
 RoYa RoYa is an instant messaging robot server.

Hệ điều hành
Lưu ý rằng các bản phân phối có sẵn của các hệ thống này có thể chứa, hoặc cung cấp để xây dựng và cài đặt, thêm vào phần mềm mà không phải là phần mềm tự do mã nguồn mở.

Ảo hóa
 Virtualbox

Quản lý mật khẩu
 Ked Password Manager
 KeePass
 Password Safe

Quản lý thông tin cá nhân
 Chandler — In development by Mitch Kapor and the OSAF.
 KAddressBook
 KNotes
 KonsoleKalendar
 Kontact
 KOrganizer
 Mozilla Calendar — Một ứng dụng lịch đa nền tảng của Mozilla.
 Novell Evolution
 OpenSync
 PIM Xtreme — Versatile application. For Windows.
 Rachota Timetracker — ứng dụng giám sát thời gian di động cho các dự án. Mã nguồn mở. Windows, Linux, Solaris và Mac.
 Task Coach — một task manager thân thiện.
 TreeLine

Hỗ trợ ngôn ngữ lập trình
 ArgoUML — ArgoUML is a modelling tool that helps you design using UML diagrams
 CLISP — a Common Lisp interpreter and bytecode-compiler
 DJGPP — a 32-bit DOS port of GCC and other GNU utilities
 Eiffel
 Erlang
 Experix — command line and stack system for data acquisition and analysis and graphics
 Forth
 Free Pascal—Một trình biên dịch Pascal và là nền tảng của Lazarus RAD
 GCC — một tập hợp các trình biên dịch cho nhiều ngôn ngữ lập trình và nền tảng, bao gồm cả
 C
 C++
 Objective-C
 Ada
 Java
 Pascal
 Fortran
 GT.M Một trình biên dịch MUMPS (còn gọi là. M) cho Linux
 Harbour — trình biên dịch cho ngôn ngữ xBase thường được gọi là Clipper
 Jikes — Trình biên dịch Java
 LLVM — Optimizing compiler toolkit
 Logo — Derivative of Lisp without parenthesis, for kids, with Turtle Graphics
 Lua – a lightweight, reflective, imperative and procedural language, designed as a scripting language with extensible semantics as a primary goal.
 MinGW — Windows port of +GCC
 Mono development platform — Multi-platform.NET implementation (C#) based on the ECMA/ISO standards
 MMIXware — simulator for MMIXAL language and MMIX processor
 Objective CAML — a practical and fast functional OO language
 OpenJDK — Java Development Kit hòa toàn tự do nguồn mở của SUN
 Parser — Một ngôn ngữ thết kế wweb động
 Perl — một ngôn ngữ lập trình mạnh mẽ về xử lý văn bản
 PHP — một ngôn ngữ kịch bản được thiết kế cho các ứng dụng web
 Prolog — lập trình logic
 Python — Một ngôn ngữ kịch bản cao cấp
 Refal
 Rexx
 Ruby — Một ngôn ngữ kịch bản cao cấp
 Ruby on Rails — Một framework phát triển web dựa trên Ruby
 StarUML — a software modeling tool and also platform that is a compelling replacement of commercial UML tools such as Rational Rose
 Tcl/Tk — A high-level scripting language with a graphical toolkit

Tìm lỗi
 Bugzilla
 Mantis
 Mindquarry
 Trac
 SharpForge
 Track+
 Redmine

Xây dựng mã
 Bison
 CodeSynthesis XSD — XML Data Binding compiler for C++
 CodeSynthesis XSD/e — Validating XML parser/serializer and C++ XML Data Binding generator for mobile and embedded systems
 xmlbeansxx — XML Data Binding code generator for C++
 CodeWorker
 Flex lexical analyser
 Kodos
 phpCodeGenie
 Ragel State Machine Compiler
 Redet
 ^txt2regex$
 SableCC parser generator for Java and.Net

Phần mềm cấu hình
 Autoconf
 Automake

Môi trường phát triển tích hợp

Phần mềm quản lý phiên bản

 SVN
 CVS

Xuất bản
 Passepartout
 Scribus

Sách điện tử e-Book
 OpenBerg Lector – hệ thống hỗ trợ người dùng online đọc được các định dạng sách không đóng gói (.opf) hay đóng gói (.obz) OEBPS, OCF (.epub), Zip-compressed (.cbz), rar-compressed (.cbr) & Microsoft Reader (.lit).Download OpenBerg extension cho firefox tại đây
 OpenBerg Rector – hệ thống hỗ trợ người dùng online tạo sách điện tử tương đương với Acrobat Distiller, Mobipocket Creator hay eBook Builder

Screen savers
 Electric Sheep
 Flurry
 XScreenSaver
 Boinc

An ninh.

Chống Virus
 ClamAV
 ClamWin
 Gateway Anti-Virus

Chống phần mềm gián điệp
 Winpooch

Mã hóa
 GnuPG
 KGPG
 AxCrypt
 NeoCrypt
 Seahorse
 Windows Privacy Tray

Mã hóa ổ đĩa
 CrossCrypt

Tường lửa
 Iptables
 Coyote Linux
 eBox Platform
 fdgw
 Firestarter
 FWBuilder
 IPFilter
 ipfw
 IPCop
 M0n0wall
 PeerGuardian
 PF
 pfSense
 Rope
 SmoothWall
 Shorewall
 Untangle

Giám sát an ninh/mạng

ssh
 Lsh – server and client (supporting SRP và Kerberos authentication)
 OpenSSH — client/server
 PuTTY — client only
 Cyberduck — Mac OS X client only

Những chương trình Security khác

Những phần khác
 Active Calendar — A PHP class that generates calendars as HTML tables
 Astro123 — Generate and read your natal horoscope
 AstroGrep — Grep with a GUI
 BibleTime — Study Bible software
 BioEra — Neurofeedback software
 Bochs — PC emulator
 Bots — EDI software (communication and translation)
 Cygwin — open source Unix environment for Win32
 Ebase — Open source constituent relationship management developed especially for non-profit organizations
 Emdros — text database front end and back end
 Gnaural — Brainwave entrainment software
 GNUpod — iPod database manager
 gtkpod — iPod software
 iPod shuffle Database Builder
 Jitterbit Integration Server — Commercial Open Source Data and Application Integration Platform
 Kidzbrowser — Browser for children
 Link Checker — checks HTML documents for broken links
 MarZerUI — Application/File/Folder/Website manager for Windows XP computers
 Memtest86 — stress-tests RAM on x86 machines
 mywebcreator — A package for creating online diaries
 Open Scene Graph
 OrangeHRM — Commercial Open Source Human Resource Management
 Project.net — Commercial Open Source Project Management
 Paragent; Commercial Open Source Desktop Management Software
 QEMU — CPU emulator featuring support for multiple architectures
 refbase
 Rockbox — Alternate firmware for many portable media players, such as iPods.
 SugarCRM — Commercial Open Source Customer Relationship Management
 Sun Grid Engine — distributed batch job scheduling system
 SuperKaramba Desktop widget integration in KDE
 Treepie.sf.net — Folder size visualization
 Vitrite — allows transparency in Windows 2000/XP programs
 WINE — Windows executable support on Linux/BSD
 WinMerge — highlights differences between textual files
 ZScreen — Uploads screenshots via FTP and puts the URL in clipboard
 XUI — Java and XML Rich Internet Application framework
 Argentum — Open Source, Web Based time tracking and invoicing software written in PHP

CD tổng hợp các phần mềm nguồn mở

 Gói phần mềm game nguồn mở từ CHIP
 CD tổng hợp phần mềm nguồn mở từ CHIP
 GNUWin II
 Open Source Software CD — ~700 MB, hoàn chỉnh nhất, cập nhật hàng tháng, có sẵn qua BitTorrent/HTTP/FTP
 TheOpenCD — ~300 MB, mượt mà nhất, có sẵn qua BitTorrent/HTTP/FTP
 WinLibre

Xem thêm

 List of GNOME applications
 List of GNU packages
 List of KDE applications
 List of liberated software
 List of Unix programs

Danh mục chung
 SourceForge.net
 Freshmeat
 Ohloh
 OStatic
 CodePlex

Liên kết ngoài
 Open Source Group CD  – CD các phần mềm nguồn mở của nhóm phát triển nguồn mở, trường ĐH Công nghệ – ĐH Quốc gia Hà Nội
 SourceForge.net – kho mã nguồn và ứng dụng của Phần Mềm Nguồn Mở cho phát triển và tải về lớn nhất thế giới.

Phần mềm tự do

Phân phối phần mềm
Cuộc cách mạng số
Văn hóa phần mềm và tài liệu tự do


title: Mimosestes playazul

text:
Mimosestes playazul là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Mimosestes


title: Humes-Jorquenay

text:
Humes-Jorquenay là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 325 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Humesjorquenay


title: Conicophoria

text:
Conicophoria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Ney, Rhein-Hunsrück

text:
Ney là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo


title: Boreotrophon hazardi

text:
Boreotrophon hazardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Boreotrophon
Muricidae


title: Saou

text:
Saou  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Bulbophyllum cochlioides

text:
Bulbophyllum cochlioides là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Vật tổ

text:
Vật tổ hay tô-tem là vật thể, ý niệm hay biểu tượng linh thiêng có ý nghĩa đối với một cộng đồng người nhất định. Tô-tem giáo là một tập tục có từ thời kì các thị tộc. Thời kì này nhận thức con người còn hoang sơ, con người vẫn còn khiếp sợ sức mạnh của tự nhiên, bởi vậy nhiều thị tộc, bộ lạc lấy một con vật nào đó coi như vật tổ của mình. Dấu tích của nó vẫn còn đến tận ngày nay qua một số họ của người Trung Quốc như: Mã (ngựa), Long (rồng). Đây là 1 tín ngưỡng rất phổ biến ở các dân tộc từ Á sang Âu.

Vật tổ của một số dân tộc

 Chim Lạc của người Việt.
 Tứ linh của người Hán.
 Chó sói của người La Mã và người Liêu.

Xem thêm
 Cột tô-tem

Chú thích

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Tín ngưỡng


title: Máy bay chiến đấu

text:
Máy bay chiến đấu là một loại máy bay quân sự của lực lượng không quân có chức năng trực tiếp tham gia chiến đấu tiêu diệt các lực lượng đối phương.

Phân loại
Theo hình thức tác chiến máy bay chiến đấu thường được chia ra làm ba loại chính là:
 Máy bay tiêm kích (tiếng Anh: fighter aircraft, tiếng Nga: истребитель), một số tài liệu còn gọi là máy bay khu trục: Là loại máy bay chuyên chống lại các lực lượng không quân của đối phương thông qua hình thức không chiến. Máy bay tiêm kích lại phân nhỏ thành các lớp theo chức năng như sau:
 Máy bay tiêm kích mặt trận (tiếng Anh: frontline fighter , tiếng Nga: фронтовой истребитель): Để không chiến trong các trận đánh giáp mặt với máy bay địch ở tầm quan sát của phi công, đối với loại máy bay này độ cơ động cao là yếu tố rất quan trọng để bảo đảm thắng lợi. Loại này thường trang bị vũ khí là pháo, tên lửa không đối không tầm ngắn, ở thời kỳ chiến tranh thế giới thứ nhất và chiến tranh thế giới thứ hai vũ khí chính của loại máy bay này đầu tiên là súng máy, sau đó súng máy bị thay thế bằng pháo. Tất cả các loại tiêm kích của CTTG thứ nhất và CTTG thứ hai đều là tiêm kích mặt trận.

 Máy bay tiêm kích đánh chặn (tiếng Anh- Interceptor, tiếng Nga- истребитель- перехватчик): Ra đời để đáp ứng nhu cầu bảo vệ mục tiêu mặt đất khỏi các đòn đánh của vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Là loại máy bay tiêm kích chuyên dụng trang bị ra đa tầm xa rất hiện đại mang tên lửa không đối không tầm xa để chặn đánh các máy bay và tên lửa của đối phương không cho phép vũ khí huỷ diệt hàng loạt đến được khu vực được bảo vệ. Loại máy bay này có tốc độ rất cao, tầm bay xa nhưng độ cơ động kém vì thường chiến đấu bằng cách phóng tên lửa từ xa, không chiến thường diễn ra ngoài tầm quan sát của phi công. Loại máy bay này nổi tiếng nhất là Mikoyan-Gurevich MiG-23, Mikoyan-Gurevich MiG-25 của Liên Xô và McDonnell Douglas F-4 Phantom II, Grumman F-14 Tomcat,McDonnell Douglas F-15 Eagle, General Dynamics F-16 Fighting Falcon, McDonnell Douglas F/A-18 Hornet, Lockheed Martin F-22 Raptor của Hoa Kỳ

 Máy bay tiêm kích đa năng (tiếng Anh- multirole fighter, tiếng Nga- многоцелевой истребитель): Là loại phổ biến nhất hiện nay vừa có khả năng không chiến như một máy bay tiêm kích vừa có thể mang các loại vũ khí khác như bom, rốc két để tác chiến như máy bay cường kích để chống các lực lượng mặt đất của đối phương. Loại này đáp ứng được hai nhiệm vụ gần như trái ngược nhau vì vũ khí tên lửa ngày càng trở thành vũ khí không chiến chính nó cho phép máy bay tiêm kích không cần phải có các tính năng cơ động chuyên biệt như thời kỳ áp sát không chiến bằng súng máy và pháo. Hiện nay hầu hết các nước đều phát triển không quân tiêm kích theo hướng này. Hiện nay các mẫu máy bay loại này rất nổi tiếng là Lockheed Martin F-22 Raptor của Hoa Kỳ, Sukhoi của Nga, Dassault Mirage 2000 của Pháp

Trong quân đội Hoa Kỳ các máy bay tiêm kích luôn có tên bắt đầu bằng chữ F (Fighter - chiến đấu) ví dụ: F-100, F-105 (Thần sấm), F-4, F-15, F-16 trong đó nổi tiếng nhất và phục vụ được lâu nhất là các máy bay McDonnell Douglas F-4 Phantom II (Con ma) và General Dynamics F-16 Fighting Falcon. Các loại tiêm kích nổi tiếng của các nước khác như Me-109 Messerschmitt BF-109 của Đức, Yakovlev Yak-3,yakovlev Yak-9, Mikoyan-Gurevich MiG-15,mikoyan-Gurevich MiG-17,mikoyan-Gurevich MiG-19 của Liên Xô; Spitfire của Anh.

 Máy bay ném bom (tiếng Anh- bomber, tiếng Nga- бомбардировщик): Là loại máy bay chiến đấu chuyên để đánh phá tiêu diệt các mục tiêu lớn trên mặt đất hoặc trên biển của đối phương bằng cách thả bom toạ độ diện rộng hoặc phóng tên lửa từ xa để tiêu diệt mục tiêu. Đây là lực lượng nòng cốt của không quân để hủy diệt tiềm lực kinh tế quân sự của đối phương. Trong quân đội Hoa Kỳ tên các máy bay ném bom bao giờ cũng có chữ B (Bomber - ném bom) ở phía trước ví dụ Consolidated B-24 Liberator, Boeing B-29 Superfortress, Boeing B-52 Stratofortress, B-1, B-2 Spirit. Liên Xô có các loại Tupolev Tu-160, Tupolev Tu-22, Tupolev Tu-16, Tupolev Tu-95. Về loại máy bay ném bom lực lượng không quân Hoa Kỳ không có đối thủ cả về số lượng lẫn chất lượng.

 Máy bay cường kích (tiếng Anh- (ground attack aircraft, tiếng Nga- штурмовик): Là loại máy bay chuyên để tấn công các mục tiêu nhỏ, di động của đối phương trên mặt đất thường là để yểm trợ cho các lực lượng quân đội mình trên mặt đất hoặc để truy đuổi độc lập đánh phá các đoàn xe quân sự của địch. Loại máy bay này tốc độ không cao nhưng có thể bay rất lâu trên chiến trường, thường mang vài quả bom thông thường hoặc rất nhiều bom chùm loại nhẹ chống tăng, chống thiết giáp và chống xe cơ giới; hệ thống pháo, súng máy uy lực lớn và các ống phóng rocket không điều khiển của pháo phản lực. Trong quân đội Hoa Kỳ loại máy bay cường kích này có tên là chữ A (Attacker - tấn công) như A-4, A-6, A-10, A-37... Trong lịch sử Chiến tranh thế giới thứ hai có các loại máy bay cường kích hiệu quả của Đức là Henschel Hs-129 và đặc biệt là loại Ilyushin Il-2 của Liên Xô được mệnh danh là "Xe tăng bay". Hiện nay mẫu máy bay cường kích được coi là hiệu quả nhất thế giới đã được thực tế các cuộc chiến tranh hiện đại kiểm nghiệm là loại Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II của Hoa Kỳ.

Xem thêm
Máy bay
Máy bay quân sự
Máy bay tàng hình
Máy bay tiêm kích
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay trinh sát
Máy bay vận tải

Tham khảo

Thiết bị quân sự

zh:军用航空飞行器


title: Quốc Bảo (định hướng)

text:
Quốc Bảo có thể là tên của một trong những người sau:
 Quốc Bảo: tên thật Bùi Quốc Bảo, tác giả của những ca khúc Em về tinh khôi, Tóc nâu môi trầm...
 Đỗ Bảo: tên thật Đỗ Quốc Bảo, nhạc sĩ tác giả những ca khúc Bức thư tình thứ nhất, Bức thư tình thứ 2...
 Hoàng Quốc Bảo: nhạc sĩ hiện đang sống tại hải ngoại.
 Đặng Quốc Bảo: thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, phó giáo sư

Xem thêm
 Quốc bảo (tiếng Hán: 國寶) nghĩa là Bảo vật của quốc gia. Những cổ vật quý báu nhất của một nước được coi là quốc bảo, đặc biệt là các nước nằm trong Vùng văn hóa Đông Á, ví dụ:
 Bảo vật quốc gia (Việt Nam)
 Quốc bảo Triều Tiên
 Quốc bảo Hàn Quốc


title: Temnochalepus lugubris

text:
Temnochalepus lugubris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Temnochalepus


title: Melanotus niponicus

text:
Melanotus niponicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Erioptera surinamensis

text:
Erioptera surinamensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: San Nazzaro Val Cavargna

text:
San Nazzaro Val Cavargna là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 70 km về phía bắc của Milano và khoảng 30 km về phía bắc của Como, on the border with Switzerland. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 396 người và diện tích là 13,3 km².

San Nazzaro Val Cavargna giáp các đô thị: Carlazzo, Cavargna, Garzeno, Germasino, San Bartolomeo Val Cavargna, Sant'Antonio (Thụy Sĩ), Val Rezzo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Hydaticus pacificus

text:
Hydaticus pacificus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Anguispira picta

text:
Anguispira picta là một loài ốc sên hô hấp trên cạn cỡ nhỏ, động vật chân bụng thuộc họ Discidae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://ecos.fws.gov/speciesProfile/profile/speciesProfile.action?spcode=G00W

Discidae


title: Manassas Park, Virginia

text:
Manassas Park là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 6,4 km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 10.290 người.
Thành phố này giáp thành phố Manassas và quận Prince William. Thành phố thuộc vùng đô thị Washington, được lập thành thị trấn năm 1957 và thành phố năm 1975.

Tham khảo

Thành phố của Virginia
Vùng đô thị Washington


title: Zeadmete aupouria

text:
Zeadmete aupouria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zeadmete


title: Odorrana sinica

text:
Odorrana sinica là một loài ếch trong họ Ranidae. Nó là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.

Chú thích

Tham khảo

Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Odorrana
Động vật châu Á
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật được mô tả năm 1927


title: Africophilus uzungwai

text:
Africophilus uzungwai là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Holmen miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Africophilus


title: Lasioglossum pheidolopse

text:
Lasioglossum pheidolopse là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1926


title: Ptiloglossa mayarum

text:
Ptiloglossa mayarum là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Ptiloglossa
Động vật được mô tả năm 1912


title: Quang Hải

text:
Quang Hải có thể là tên của:
 Nguyễn Quang Hải: cầu thủ bóng đá Việt Nam
 Trần Quang Hải: giáo sư âm nhạc Việt kiểu
 Ngô Quang Hải: đạo diễn điện ảnh Việt Nam
 Quang Hải, tức Huỳnh Tấn Sỹ, nhạc trưởng, giáo sư, nghệ sĩ nhân dân


title: 1992

text:
Sự kiện
 1 tháng 1: René Felber trở thành tổng thống Thụy Sĩ.
 03 tháng 1: Ngưng bắn giữa Serbia và Croatia.
 09 tháng 1: Tại Bosna và Hercegovina: Thành lập Đảng Cộng hòa.
 15 tháng 1: Slovenia và Đức thiết lập quan hệ ngoại giao.
 19 tháng 1: Đức thiết lập quan hệ ngoại giao với Croatia.
 03 tháng 2: Thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Kyrgyzstan và Đức.
 12 tháng 2: Hiến pháp dân chủ mới trong Mông Cổ.
 02 tháng 3: Armenia, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, San Marino, Cộng hòa Moldova, Kazakhstan, Kyrgyzstan, và Azerbaijan trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc.
 06 tháng 3: Tại Azerbaijan: Tổng thống Mutalibow từ chức.
 12 tháng 3: Thành lập Cộng hòa Mauritius.
 13 tháng 3: Tại Burundi: Hiến pháp mới. Động đất trong vùng Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ, khoảng 650 người chết.
 22 tháng 3: Croatia trở thành thành viên trong OSCE.
 24 tháng 3: Gruzia và Slovenia trở thành thành viên của OSCE.
 17 tháng 4: Armenia gia nhập OSCE.
 18 tháng 4: Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya trở thành tổng thống của Mauritanie.
 22 tháng 4: Janez Drnovšek trở thành thủ tướng của Slovenia.
 23 tháng 4: Tướng Than Shwe trở thành nhà lãnh đạo quốc gia trong Myanma.
 07 tháng 5: Slovenia trở thành thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới.
 18 tháng 5: Tại Turkmenistan: Hiến pháp mới.
 22 tháng 5: Croatia và Bosna và Hercegovina trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc. Kazakhstan trở thành thành viên trong UNESCO.
 27 tháng 5: Cộng hòa Moldau và Slovenia trở thành thành viên trong UNESCO.
 28 tháng 5: Armenia gia nhập Quỹ tiền tệ quốc tế.
 01 tháng 6: Croatia trở thành thành viên trong UNESCO.
 02 tháng 6: Kyrgyzstan trở thành thành viên trong UNESCO.
 03 tháng 6: Azerbaijan trở thành thành viên trong UNESCO.
 07 tháng 6: Tại Azerbaijan: Abulfaz Eltschibey trở thành tổng thống.
 09 tháng 6: Armenia trở thành thành viên trong UNESCO.
 15 tháng 6: Tại Burkina Faso: Youssouf Ouédraogo trở thành lãnh đạo chính phủ mới.
 19 tháng 6: Armenia gia nhập Ngân hàng Thế giới.
 28 tháng 6: Bầu cử dân chủ trong Mông Cổ.
 03 tháng 7: Tại Estonia: Hiến pháp mới có hiệu lực.
 08 tháng 7: Thomas Klestil trở thành tổng thống Áo.
 15 tháng 7: Kazakhstan trở thành thành viên trong Quỹ tiền tệ quốc tế.
 24 tháng 7: Kazakhstan trở thành thành viên của Ngân hàng Thế giới.
 31 tháng 7: Gruzia trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc. Tại Nam Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Rơi một chiếc Yakovlev Jak-42 108 người chết.
 27 tháng 8: Truyền hình cáp Saigontourist, được thành lập
 12 tháng 9: Tại Madagascar: Hiến pháp mới.
 20 tháng 9: Tại Estonia: Bầu cử tổng thống và quốc hội.
 28 tháng 9: Tại Kathmandu, Nepal: Một chiếc Airbus A300 của Pakistan International Airlines đâm vào núi, tất cả 167 người trên máy bay đều chết.
 29 tháng 9: Bầu cử tổng thống và quốc hội trong Angola.
 05 tháng 10: Tại Estonia: Lennart Meri trở thành tổng thống.
 07 tháng 10: Gruzia trở thành thành viên của UNESCO.
 11 tháng 10: Tại Gruzia: Eduard Shevardnadze trở thành tổng thống.
 12 tháng 10: Động đất tại Cairo, gần 600 người chết.
 14 tháng 10: Hiến pháp mới trong Togo.
 25 tháng 10: Tại Litva: Hiến pháp mới. Bầu cử quốc hội trong Litva.
 24 tháng 11: Tại Quế Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Rơi một chiếc Boeing 737 của China Southern Airlines, tất cả 141 người trên máy bay đã chết.
 7 tháng 12: Sửa đổi hiến pháp Ba Lan.
 12 tháng 12: Động đất tại vùng Flores, Indonesia, khoảng 2.500 người chết.
 14 tháng 12: Croatia trở thành thành viên của Quỹ tiền tệ quốc tế.
 Trung tâm Dịch vụ Truyền hình, được thành lập

Sinh

Tháng 1
1 tháng 1: H'Ăng Niê, á hậu, siêu mẫu, giám khảo chương trình người Việt Nam
1 tháng 1: Jack Wilshere, cầu thủ bóng đá người Anh
11 tháng 1: Lee Seunghoon, ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc nam WINNER
22 tháng 1:
Vincent Aboubakar, cầu thủ bóng đá người Cameroon
Ruben Den Boer, DJ người Hà Lan, thành viên nhóm nhạc Vicetone
28 tháng 1: Huỳnh Anh, diễn viên người Việt Nam

Tháng 2
 1 tháng 2: Mao Ichimichi, nữ Diễn viên Nhật Bản
 5 tháng 2: Neymar, cầu thủ bóng đá Brasil

Tháng 3
 6 tháng 3: Tsugunaga Momoko, nữ ca sĩ Nhật Bản
 10 tháng 3: Emily Osment, nữ Diễn viên, ca sĩ Mỹ
 23 tháng 3: Kyrie Irving, cầu thủ bóng rổ Australia-Mỹ

Tháng 4
 15 tháng 4: Amy Diamond, nữ ca sĩ Thụy Điển
 26 tháng 4: Aaron Judge, cầu thủ bóng chày Mỹ
 30 tháng 4: Phương Anh Đào, nữ diễn viên người Việt Nam

Tháng 5
 1 tháng 5: Hani (ca sĩ), ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên của nhóm nhạc nữ EXID
 2 tháng 5: Sunmi, nữ ca sĩ người Hàn Quốc, cựu thành viên nhóm nhạc nữ Wonder Girls
 6 tháng 5: Baekhyun, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc EXO
 12 tháng 5: Đặng Quang Huy, cầu thủ bóng đá Việt Nam
 15 tháng 5: H'Hen Niê, người mẫu, huấn luyện viên, giám khảo sắc đẹp, hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017
 18 tháng 5: Spencer Breslin, Diễn viên Mỹ
 19 tháng 5: Marshmello, DJ Mỹ
 29 tháng 5: Anne-Luise Tietz, nữ Diễn viên Đức
 30 tháng 5: Anh Tú The Voice, ca  sĩ người Việt Nam

Tháng 6
3 tháng 6: Địch Lệ Nhiệt Ba, nữ Diễn viên người Trung Quốc
 3 tháng 6: Mario Götze, cầu thủ bóng đá người Đức
 9 tháng 6: Freddie Highmore, Diễn viên Anh
21 tháng 6: Kim Taehyung (J.seph), ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc tổng hợp nam nữ K.A.R.D
24 tháng 6: MLee, ca sĩ, rapper người Việt Nam
25 tháng 6: Koen Casteels, cầu thủ bóng đá người Bỉ

Tháng 7
 4 tháng 7: Trọng Hiếu, ca sĩ, vũ công, diễn viên người Đức gốc Việt, quán quân Thần tượng âm nhạc Việt Nam 2015
 8 tháng 7: Son Heung-min, cầu thủ bóng đá người Hàn Quốc
 9 tháng 7: Victor Pool, DJ người Hà Lan, thành viên nhóm nhạc Vicetone
 20 tháng 7: Khoa Pug, Youtuber người Việt Nam
 22 tháng 7: Selena Gomez, nữ diễn viên, ca sĩ Mỹ
 25 tháng 7: Hamza Mathlouthi, cầu thủ bóng đá người Tunisia

Tháng 8
 12 tháng 8: Cara Delevingne, siêu mẫu thời trang kiêm diễn viên người Anh
 20 tháng 8: Demi Lovato, nữ diễn viên, ca sĩ Mỹ
 26 tháng 8: Phùng Trương Trân Đài, người mẫu, hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020

Tháng 9
 3 tháng 9: Bảo Anh, nữ ca sĩ người Việt Nam
 9 tháng 9: Tiêu Châu Như Quỳnh, nữ ca sĩ người Việt Nam
 21 tháng 9: Chen, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc EXO
 24 tháng 9: Đình Tú, diễn viên người Việt Nam
 28 tháng 9: Skye McCole Bartusiak, nữ Diễn viên Mỹ (m. 2014)
 29 tháng 9: Châu Thâm, ca sĩ người Trung Quốc

Tháng 10
17 tháng 11: Kai Đinh (Đinh Lê Hoàng Vỹ) ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
20 tháng 10: Matthew Kim (B.M) ca sĩ, thành viên nhóm nhạc tổng hợp nam nữ Hàn Quốc K.A.R.D

Tháng 11
 23 tháng 11: Miley Cyrus, nữ diễn viên, ca sĩ Mỹ
 27 tháng 11: Park Chan Yeol, thành viên nhóm nhạc EXO
30 tháng 11: Hoàng Cảnh Du, Diễn viên người Trung Quốc

Tháng 12
 5 tháng 12: Giorgio Cantarini, Diễn viên Ý
 4 tháng 12: Kim Seok Jin, ca sĩ, thành viên Bangtan Boys Hàn Quốc
 12 tháng 12: Khắc Hưng, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam, em trai ca sĩ, nhạc sĩ Khắc Việt

Mất
 1 tháng 1: Giorgio Scarlatti, tay đua (s. 1921)
 3 tháng 1: Judith Anderson, Diễn viên (s. 1897)
 9 tháng 1: Jochen van Aerssen, chính khách Đức (s. 1941)
 17 tháng 1: Charlie Ventura, nhạc sĩ nhạc jazz Mỹ (s. 1916)
 20 tháng 1:
 Paul Tröger, kiện tướng cờ vua Đức (s. 1913)
 Katrin Sello, nhà nữ phê bình nghệ thuật (s. 1941)
 21 tháng 1: Edmund Collein, kiến trúc sư Đức (s. 1906)
 26 tháng 1: José Ferrer, Diễn viên, đạo diễn phim (s. 1912)
 29 tháng 1: Willie Dixon, nhạc sĩ nhạc blues Mỹ (s. 1915)
 31 tháng 1: Martin Held, Diễn viên Đức (s. 1908)
 06 tháng 2: Felix Rexhausen, nhà báo Đức, tác giả (s. 1932)
 09 tháng 2: Andor Foldes, nghệ sĩ dương cầm Mỹ gốc Hungary (s. 1913)
 10 tháng 2: Alex Haley, nhà văn Mỹ (s. 1921)
 14 tháng 2: Elisabeth Schnack, nhà văn nữ Thụy Sĩ (s. 1899)
 15 tháng 2: William Schuman, nhà soạn nhạc Mỹ (s. 1910)
 16 tháng 2:
 George MacBeth, thi sĩ Scotland, nhà văn (s. 1932)
 Jânio Quadros, tổng thống Brasil (s. 1917)
 28 tháng 2: Arsène Becuwe, nhà soạn nhạc Bỉ, nhạc trưởng (s. 1891)
 02 tháng 3: Sandy Dennis, nữ Diễn viên Mỹ (s. 1937)
 03 tháng 3: Eux Stocké, doanh nhân Đức (s. 1895)
 05 tháng 3: Harry Ristock, chính khách Đức (s. 1928)
 06 tháng 3: Maria Elena Vieira da Silva, nữ họa sĩ, nữ nghệ sĩ tạo hình (s. 1908)
 08 tháng 3: Hubert Doppmeier, chính khách (s. 1944)
 09 tháng 3: Menachem Begin, chính khách Israel (s. 1913)
 11 tháng 3: Richard Brooks, đạo diễn phim Mỹ (s. 1912)
 12 tháng 3: Heinz Kühn, chính khách Đức, thủ hiến của bang Nordrhein-Westfalen (s. 1912)
 15 tháng 3: Sergio Guerri, [[Hồng y ]] của Giáo hội Công giáo La Mã (s. 1905)
 17 tháng 3:
 Jack Arnold, đạo diễn phim Mỹ (s. 1916)
 Monika Mann, nhà văn nữ Đức (s. 1910)
 23 tháng 3: Friedrich August von Hayek, nhà kinh tế học, nhận Giải thưởng Nobel (s. 1899)
 27 tháng 3: Harald Sæverud, nhà soạn nhạc Na Uy (s. 1897)
 28 tháng 3: Nikolaos Platon, nhà khảo cổ học Hy Lạp (s. 1909)
 29 tháng 3: Paul Henreid, Diễn viên, đạo diễn phim (s. 1908)
 30 tháng 3:
 Manolis Andronikos, nhà khảo cổ học Hy Lạp (s. 1919)
 Werner Koch, nhà văn Đức (s. 1926)
 31 tháng 3: Hansmartin Decker-Hauff, nhà sử học Đức (s. 1917)
 04 tháng 4: Samuel Reshevsky, kỳ thủ Mỹ (s. 1911)
 06 tháng 4: Isaac Asimov, nhà hóa sinh Mỹ, nhà văn (s. 1920)
 07 tháng 4: Ace Bailey, vận động viên khúc côn cầu trên băng Canada (s. 1903)
 08 tháng 4: Käte Hamburger, nữ triết gia Đức (s. 1896)
 09 tháng 4: Theodor Schieffer, nhà sử học Đức (s. 1910)
 10 tháng 4: Peter Dennis Mitchell, nhà hóa học Anh, nhận Giải thưởng Nobel (s. 1920)
 16 tháng 4: Werner Holtfort, chính khách Đức (s. 1920)
 23 tháng 4: Satyajit Ray, đạo diễn phim Ấn Độ (s. 1921)
 25 tháng 4: Werner Steinberg, nhà văn Đức (s. 1913)
 27 tháng 4: Olivier Messiaen, nhà soạn nhạc Pháp, nghệ sĩ đàn ống (s. 1908)
 28 tháng 4: Andrej Balantschiwadse, nhà soạn nhạc (s. 1906)
 06 tháng 5:
 Gaston Reiff, vận động viên điền kinh Bỉ (s. 1921)
 Marlene Dietrich, nữ Diễn viên, nữ ca sĩ (s. 1901)
 08 tháng 5: Otto Šimánek, Diễn viên Séc (s. 1925)
 13 tháng 5: Gisela Elsner, nhà văn nữ Đức (s. 1937)
 18 tháng 5: Marshall Thompson, Diễn viên Mỹ (s. 1925)
 20 tháng 5: Giovanni Colombo, tổng giám mục của Milano, [[Hồng y ]] của Giáo hội Công giáo La Mã (s. 1902)
 22 tháng 5: György Ránki, nhà soạn nhạc Hungary (s. 1907)
 23 tháng 5:
 Giovanni Falcone, luật gia (s. 1939)
 Atahualpa Yupanqui, nam ca sĩ Argentina, nhà soạn nhạc, người chơi đàn ghita, nhà văn (s. 1908)
 25 tháng 5: Carl Mathieu Lange, nhạc sĩ Đức (s. 1905)
 30 tháng 5:
 Karl Carstens, chính khách Đức, tổng thống Cộng hòa Liên bang Đức (s. 1914)
 Antoni Zygmund, nhà toán học Mỹ (s. 1900)
 31 tháng 5: Lutz Stavenhagen, chính khách Đức (s. 1940)
 02 tháng 6: Franz Seidl, chính khách Đức
 03 tháng 6: Johannes Baptist Lotz, triết gia Đức (s. 1903)
 06 tháng 6: Werner Kreindl, Diễn viên Áo (s. 1927)
 14 tháng 6: Thomas Nipperdey, nhà sử học Đức (s. 1927)
 19 tháng 6: Kathleen McKane Godfree, nữ vận động viên quần vợt Anh (s. 1896)
 25 tháng 6: Irma Tübler, nữ chính khách Đức (s. 1922)
 27 tháng 6: Elizabeth Shaw, nữ nghệ nhân (s. 1920)
 28 tháng 6: Michail Tal, kỳ thủ Xô Viết (s. 1936)
 06 tháng 7: Amadeus August, Diễn viên Đức (s. 1942)
 07 tháng 7: Josy Barthel, vận động viên điền kinh, huy chương Thế Vận Hội (s. 1927)
 18 tháng 7: Giuseppe Paupini, [[Hồng y ]] của Giáo hội Công giáo La Mã (s. 1907)
 19 tháng 7:
 Georg Kliesing, chính khách Đức (s. 1911)
 Paolo Borsellino, quan toà Ý (s. 1940)
 24 tháng 7: Arletty, nữ Diễn viên Pháp (s. 1898)
 25 tháng 7: Kurt Lütgen, nhà văn Đức (s. 1911)
 02 tháng 8: Michel Berger, nam ca sĩ Pháp, nhà soạn nhạc (s. 1947)
 04 tháng 8: František Tomášek, tổng giám mục của Praha, Hồng y của Giáo hội Công giáo La Mã (s. 1899)
 06 tháng 8: Heinrich Eckstein, chính khách Đức (s. 1907)
 12 tháng 8: John Cage, nhà soạn nhạc Mỹ (s. 1912)
 19 tháng 8: Karl Storch, vận động viên điền kinh Đức (s. 1913)
 29 tháng 8: Félix Guattari, bác sĩ tâm thần Pháp (s. 1930)
 01 tháng 9:
 Erich Bielka, bộ trưởng Bộ Ngoại giao Áo (s. 1908)
 Piotr Jaroszewicz, chính khách Ba Lan, nhà quân sự, thủ tướng (s. 1909)
 03 tháng 9: Bruno Bjelinski, nhà soạn nhạc Croatia (s. 1909)
 05 tháng 9: HP Zimmer, họa sĩ Đức, nhà điêu khắc (s. 1936)
 08 tháng 9: Hans-Otto Meissner, nhà ngoại giao Đức, nhà văn (s. 1909)
 12 tháng 9: Anthony Perkins, Diễn viên Mỹ (s. 1932)
 18 tháng 9: Harald Koch, chính khách Đức (s. 1907)
 20 tháng 9: Rudolf Jacquemien, nhà văn Đức, nhà báo (s. 1908)
 24 tháng 9: Wolfgang Schulz, nhà soạn nhạc Đức (s. 1941)
 25 tháng 9:
 Max Vehar, chính khách Đức (s. 1910)
 Joseph Arthur Ankrah, cựu lãnh đạo nhà nước của Ghana (s. 1915)
 César Manrique, nghệ nhân, kiến trúc sư, nhà điêu khắc (s. 1919)
 27 tháng 9: Norbert Burger (Áo Politiker), chính khách Áo (s. 1929)
 06 tháng 10: Denholm Elliott, Diễn viên Anh (s. 1922)
 08 tháng 10:
 Willy Brandt, chính khách Đức, 1969–1974 thủ tướng Cộng hòa Liên bang Đức (s. 1913)
 Lisa Korspeter, nữ chính khách Đức (s. 1900)
 09 tháng 10: Gerhard Piekarski, nhà y học Đức (s. 1910)
 16 tháng 10: Shirley Booth, nữ Diễn viên Mỹ (s. 1898)
 19 tháng 10:
 Helmut Eschwege, nhà sử học Đức (s. 1913)
 Arthur Wint, vận động viên điền kinh Jamaica, huy chương Thế Vận Hội (s. 1920)
 20 tháng 10: Alexander Camaro, họa sĩ Đức (s. 1901)
 25 tháng 10: Roger Miller, ca sĩ nhạc country Mỹ, nhà soạn nhạc (s. 1936)
 01 tháng 11: Karl W. Deutsch, nhà chính trị học (s. 1912)
 2 tháng 11:
 Hal Roach, nhà sản xuất phim Mỹ, đạo diễn phim, Diễn viên (s. 1892)
 Walter Niephaus, kỳ thủ Đức (s. 1923)
 05 tháng 11:
 Arpad Elo, nhà vật lý học Mỹ (s. 1903)
 Jan Hendrik Oort, nhà thiên văn học Hà Lan (s. 1900)
 07 tháng 11: Alexander Dubček, chính khách Slovakia (s. 1921)
 12 tháng 11: Henriette Puig-Roget, nữ nghệ sĩ đàn ống Pháp, nghệ sĩ dương cầm, nhà soạn nhạc (s. 1910)
 13 tháng 11: Karin Brandauer, nữ đạo diễn phim Áo, nữ tác giả kịch bản (s. 1945)
 14 tháng 11: Ernst Happel, cầu thủ bóng đá Áo, huấn luyện viên bóng đá (s. 1925)
 23 tháng 11: Roy Acuff, ca sĩ nhạc country (s. 1903)
 26 tháng 11: Manfred Lehmbruck, kiến trúc sư (s. 1913)
 29 tháng 11: Lawrence Trevor Picachy, tổng giám mục của Calcutta, [[Hồng y ]] (s. 1916)
 07 tháng 12: Johannes Leppich, linh mục Đức, thầy tu dòng Tên (s. 1915)
 10 tháng 12: Henry Hensche, họa sĩ Mỹ (s. 1899)
 12 tháng 12: Robert Rex, chính khách (s. 1909)
 16 tháng 12: Jürgen Egert, chính khách Đức (s. 1941)
 17 tháng 12:
 Dana Andrews, Diễn viên Mỹ (s. 1909)
 Günther Anders, triết gia tiếng Đức, nhà văn tiểu luận (s. 1902)
 19 tháng 12: Yahya Kanu, nguyên thủ quốc gia, Sierra Leone một ngày.
 23 tháng 12:
 Eddie Hazel, người chơi đàn ghita Mỹ (s. 1950)
 Guido Baumann, nhà báo Thụy Sĩ (s. 1926)
 24 tháng 12: Peyo, họa sĩ vẽ tranh cho truyện comic Bỉ (s. 1928)
 25 tháng 12:Hoàng Quốc Việt,chính khách Việt Nam (s.1905)
 26 tháng 12: John George Kemeny, nhà toán học Hungary (s. 1926)
 28 tháng 12: Elfie Mayerhofer, nữ Diễn viên Áo, nữ ca sĩ (s. 1917)

Giải thưởng Nobel
 Hóa học - Rudolph A. Marcus
 Văn học - Derek Walcott
 Hòa bình - Rigoberta Menchú Tum
 Vật lý - Georges Charpak
 Y học - Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs
 Kinh tế - Gary Becker

Xem thêm
 Thế giới trong năm 1992, tình trạng thế giới trong năm này

Tham khảo

2
phim:Cartoon Network


title: Sermoise

text:
Sermoise  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Nassarina thetys

text:
Nassarina thetys là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarina


title: Siruela

text:
Siruela là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 2.214 người.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Sennius militaris

text:
Sennius militaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Sennius


title: Clefs, Maine-et-Loire

text:
Clefs là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Clefs là một xã trong vùng hành chính Pays de la Loire, thuộc tỉnh Maine-et-Loire, quận Saumur, tổng Baugé. Tọa độ địa lý của xã là 47° 37' vĩ độ bắc, 00° 04' kinh độ đông. Clefs nằm trên độ cao trung bình là 70 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 30 mét và điểm cao nhất là 97 mét. Xã có diện tích 25,92 km², dân số vào thời điểm 1999 là 869 người; mật độ dân số là 34 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Fiefsauvin


title: Setodes herakleidos

text:
Setodes herakleidos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Diên Trường

text:
Diên Trường (tiếng Trung: 延長縣, Hán Việt: Diên Trường huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Diên An (延安市), tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2295 km2, dân số năm 2002 là 140.000 người. Các đơn vị hành chính thuộc huyện Diên Trường gồm có 6 trấn (Thất Lý Thôn, Hắc Gia Bảo, Trịnh Trang, Trương Gia, Giao Khẩu, An Hà) và 6 hương.

Tham khảo

Diên An
Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây


title: Philautus dubius

text:
Philautus dubius là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo

 Dutta, S., Ohler, A. & Sengupta, S. 2004. Philautus dubius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Ấn Độ
Ếch Ấn Độ
D
Động vật đặc hữu Ấn Độ


title: Tipuana

text:
Tipuana là một chi thực vật trong phân họ Faboideae, họ Fabaceae.

Các loài
Tipuana amazonica Ducke (accepted name Vatairea macrocarpa)
Tipuana auriculata Allemao (accepted name Luetzelburgia auriculata)
Tipuana cinerascens (Benth.) Malme (accepted name Vatairea macrocarpa)
Tipuana erythrocarpa Ducke (accepted name Vatairea erythrocarpa)
Tipuana fusca Ducke (accepted name Vatairea fusca)
Tipuana heteroptera (Allemao) Benth. (accepted name Vatairea heteroptera)
Tipuana lundellii Standl. (accepted name Vatairea lundellii)
Tipuana macrocarpa (Benth.) Benth. (accepted name Vatairea macrocarpa)
Tipuana mucronata (Benth.) J.F. Macbr. (accepted name Vatairea macrocarpa)
Tipuana sericea Ducke (accepted name Vatairea sericea)
Tipuana speciosa Benth. (accepted name Tipuana tipu)
Tipuana tipa Lillo (accepted name Tipuana tipu)
Tipuana tipu (Benth.) Kuntze

Hình ảnh

Liên kết ngoài
ILDIS/LEGUMEWEB

Tham khảo

Thực vật Argentina
Thực vật Brasil
Cây trang trí


title: Trường Đại học Thái Bình

text:
Trường Đại học Thái Bình (tiếng Anh: Thai Binh University) là một trường đại học đa ngành cấp tỉnh, có thương hiệu lâu đời tại vùng Đồng bằng sông Hồng. Trường được thành lập theo Quyết định số 1555/QĐ-TTg ngày 08 tháng 9 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở nâng cấp Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái Bình. Trường trực thuộc UBND tỉnh Thái Bình và được giám sát về đào tạo bởi Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Chú thích

Tham khảo

Thái Bình
Cơ sở giáo dục trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình
Đại học địa phương
Đại học cấp tỉnh


title: Belforte Monferrato

text:
Belforte Monferrato là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Torino và khoảng 30 km về phía nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 432 người và diện tích là 8,8 km².

Belforte Monferrato giáp các đô thị: Ovada, Rossiglione, và Tagliolo Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Quảng Đông

text:
Quảng Đông () là một tỉnh phía Nam Trung Quốc, nằm ven bờ Biển Đông của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quảng Đông là tỉnh đông nhất về số dân, đứng đầu về kinh tế Trung Quốc với 113 triệu dân và 9,73 nghìn tỷ NDT (1,47 nghìn tỷ USD) năm 2018. Tỉnh lị của Quảng Đông là Quảng Châu, đại đô thị này cùng với trung tâm kinh tế Thâm Quyến nằm trong số các thành phố đông dân và quan trọng nhất tại Trung Quốc. Vùng châu thổ Châu Giang là khu vực siêu đô thị lớn nhất thế giới.

Từ năm 1989, Quảng Đông đã đứng đầu về Tổng sản phẩm nội địa (GDP) so với các đơn vị cấp tỉnh khác, xếp sau đó lần lượt là Giang Tô và Sơn Đông. Theo thống kê sơ bộ hàng năm cấp tỉnh, GDP của Quảng Đông vào năm 2018 đạt 9,73 nghìn tỉ NDT, hay 1,47 nghìn tỉ USD, tương đương với quy mô của Tây Ban Nha. Theo số liệu năm 2018, tiêu chí GDP bình quân đầu người ở Quảng Đông là 87.763 NDT (13.257 USD), xếp hạng tám so với các tỉnh thành khác tại đại lục Trung Quốc.

Tên gọi
"Quảng" có nghĩa là rộng rãi và có liên quan tới khu vực thời Nhà Tấn. "Quảng Đông" có nghĩa là phía đông rộng rãi, Quảng Đông và Quảng Tây được gọi chung là "Lưỡng Quảng" (兩廣 liăng guăng). Tên viết tắt hiện nay của Quảng Đông là "Việt" 粵/粤 (Yue), khác với "Bách Việt" (百越), một tên chung chỉ các dân tộc sống ở Quảng Đông và các khu vực xung quanh vào thời xưa.

Lịch sử
Vào khoảng đời nhà Chu (1134-770 tr. CN), và Xuân Thu, tại khu vực phía Nam Trung Hoa giáp với biên giới Trung-Việt ngày nay đã tồn tại những bộ tộc không thuộc Hoa tộc như Bách Việt.

Tới thời Xuân Thu, người Việt ở khu vực núi Cối Kê (nay là Thiệu Hưng) thuộc Chiết Giang lập ra vương quốc Việt. Nước Việt vào năm 473 tr. CN đã chinh phục nước Ngô (3) láng giềng, đóng đô ở Tô Châu thuộc Giang Tô. Nhưng rồi Việt bị nước Sở thôn tính năm 306 tr. CN. Vào thời Xuân Thu người Đông Việt được xem là cư trú ở vùng nay thuộc phía Đông nước Trung Hoa hiện đại, người Dương Việt cư trú ở phía bắc của tỉnh Giang Tô hiện nay. Các bộ tộc Bách Việt khác như Âu Mân sống ở vùng Chiết Giang, Phúc Kiến; Nam Việt sống ở vùng Quảng Đông, Tây Âu ở Quảng Tây, Lạc Việt ở Phúc Kiến…

Bắt đầu thời kỳ miền bắc của Dương Tử bị Trung Hoa hóa mạnh mẽ. Bức tường thành ngăn các bộ tộc du mục từ phương bắc xuống đã được nước Tần (221-206 tr. CN) và Yên xây dựng. Khu vực hiện nay thuộc Phúc Kiến lần lượt bị Nhà Tần và Nhà Hán chinh phạt, nhưng phong kiến Trung Hoa đã không thực sự kiểm soát được vùng đất này. Vào đầu đời Hán (206 tr. CN - 220 của CN), Triệu Đà lập ra vương quốc Nam Việt ở khu vực Quảng Đông, độc lập với triều đình Hán. Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa năm 221 tr. CN, quân Nhà Tần bắt đầu tiến xuống phía nam dọc theo sông Tây Giang tới vùng Quảng Đông hiện nay, và xác lập các quận dọc theo các trục đường chính. Tới năm 112 tr. CN Hán Vũ Đế đã chinh phục những vùng phương Nam (Trung Hoa), cùng với vùng nay là miền bắc Việt Nam, và cử người Hán cai quản các quận.

Dưới đời Hán, ngoài Nam Việt ở viễn nam, chủ yếu là ở Lưỡng Quảng và Việt Nam, sử sách còn kể về tiểu quốc Mân Việt ở đông bắc tập trung ở vùng sông Mân Giang, nay thuộc Phúc Kiến (Mân là tên cũ của tỉnh Phúc Kiến).

Thời Tam Quốc, Sách Địa lý chuyên luận trong Hán thư chép: “Ở khoảng bảy hay tám ngàn dặm tính từ Giao Chỉ đến Cối Kê (nam Giang Tô hay bắc Chiết Giang), những người Bách Việt có mặt ở mọi nơi, chia thành nhiều thị tộc”. Trong thời kỳ Chiến quốc (480-221 tr. CN), vương quốc Việt cũng chao đảo dưới những biến động chính trị, giống như các lãnh thổ thuộc Thục và Ba nay thuộc Tứ Xuyên, nhưng lộ trình văn hóa của nó vẫn khác xa văn hóa Trung Hoa “chính thống” của lưu vực sông Hoàng Hà.Quảng Đông có vị trí ở xa trung tâm nền văn minh Trung Hoa cổ đại ở đồng bằng phía bắc Trung Quốc. Thời đó, đây là nơi sinh sống của các tộc người được gọi chung là "Bách Việt" (百粤), các tộc người có lẽ là Tai-Kadai có liên quan đến dân tộc Tráng ở tỉnh Quảng Tây.

Những ghi chép về hoạt động của Trung Hoa ở Bắc Bộ Việt Nam trong 6 thế kỷ đầu thời kỳ thực dân này (Việt Nam gọi là thời Bắc thuộc) cho thấy quá trình Việt Nam hóa đối với các dòng họ Trung Hoa, hơn là quá trình Hán hóa đối với người Việt… Sự trêu ngươi như thế cho thấy một số thị tộc Trung Hoa xác lập quyền lợi của dòng họ mình ở Bắc Bộ, định cư dần dần, giúp đỡ mở mang, và cuối cùng hòa nhập vào môi trường xã hội, kinh tế và chính trị ở Bắc Việt Nam. Kết quả cuối cùng của quá trình này là sự xuất hiện của một tầng lớp thượng lưu Hoa-Việt, quá trình phi thực dân hóa ở vùng viễn nam, và những mưu toan bất thành ở thế kỷ VI để khôi phục nền độc lập, thoát ách đô hộ của phương Bắc. Ví dụ cho quá trình này là sự thăng tiến của Sĩ Nhiếp thời Hậu Hán và những nỗ lực giữ nền độc lập của người nhà ông này sau khi ông qua đời.

Từ cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng thế kỷ I đến cuộc nổi dậy của Lý Bôn thế kỷ VI, sử sách của Trung Hoa cho thấy biểu hiện của một sự phụ thuộc về chính trị trên nền nửa độc lập với Bắc Triều. Theo dòng thời gian, những thời kỳ có đặc tính bán tự trị ngày càng tăng lên. Xu thế này làm nền cho cuộc nổi dậy của Nhà Lý ở giữa thế kỷ VI và cuối cùng là sự phân liệt hoàn toàn khỏi Trung Hoa vào thế kỷ X.

Tác động của văn hóa Việt đối với văn hóa Trung Hoa đã không được xác định một cách chính thức, nhưng nó khá rõ rệt. Ngôn ngữ của các tiểu quốc cổ Ngô và Việt tạo nên ngôn ngữ Ngô, và phần nào tới ngôn ngữ Mân ở Phúc Kiến. Những nhà nghiên cứu ngôn ngữ cho rằng một số từ tiếng Trung Hoa có nguồn gốc từ tiếng Việt cổ, chẳng hạn như từ jiang (giang), có nghĩa là sông. Những tàn tích về người Việt có thể quan sát được trong một số nhóm thiểu số ở Trung Hoa

Vùng đất này thuộc sự quản lý của chính quyền trung ương Trung Quốc bắt đầu từ thời Nhà Tần - triều đại thống nhất đế chế Trung Hoa, đã mở rộng về phía nam và lập nên quận Nam Hải (南海郡) tại Phiên Ngung (番禺), ngày nay là thành phố Quảng Châu. Quận này từng thuộc nước Nam Việt độc lập giữa thời kỳ Nhà Tần sụp đổ và Hán Vũ Đế lên cai trị Trung Hoa. Nhà Hán cai trị Quảng Đông, Quảng Tây và miền Bắc Việt Nam với tên gọi là Giao Châu (交州). Dưới thời Đông Ngô thuộc thời kỳ Tam Quốc, Quảng Đông được Đông Ngô lập thành một tỉnh - đó là tỉnh Quảng Châu (廣州) vào năm 226.

Trải qua thời gian dài, cơ cấu dân cư của khu vực này thay đổi dần dần, dẫn đến người Hán chiếm đa số, đặc biệt là sau nhiều đợt di cư lớn từ phương Bắc trong các thời kỳ bất ổn chính trị do các bộ lạc du mục phía bắc Trung Hoa quấy nhiễu kể từ khi Nhà Hán sụp đổ trở về sau. Ví dụ như cuộc binh biến do An Lộc Sơn lãnh đạo dẫn đến việc tăng 75% dân số của tỉnh Quảng Châu giữa những năm 740-750 và giai đoạn 800-810.. Khi người Hán đến đây đông hơn, dân địa phương đã dần bị đồng hóa theo văn hóa Trung Hoa., hoặc bị mai một hẳn văn hóa bản địa.

Cùng với Quảng Tây, Quảng Đông được tạo lập thành một bộ phận của Lĩnh Nam đạo (嶺南道), năm 627 vào thời Nhà Đường. Phần Quảng Đông trong đạo Lĩnh Nam được đổi tên thành Quảng Nam Đông Đạo năm 971 trong thời Nhà Tống - đây là sự bắt nguồn của cái tên Quảng Đông.

Khi quân Mông Cổ ở phương bắc xâm lược Trung Hoa vào thế kỷ thứ XIII, triều đại Nam Tống rút lui về phía nam, cuối cùng dừng lại ở địa điểm của tỉnh Quảng Đông ngày nay. Hải chiến Nhai Sơn năm 1279 ở Quảng Đông đã kết thúc triều đại Nam Tống. Trong thời Nhà Nguyên của người Mông Cổ, Quảng Đông là một phần của Giang Tây. Tên gọi Tỉnh Quảng Đông ngày nay được quy định vào giai đoạn đầu của Nhà Minh.

Từ thế kỷ XVI, Quảng Đông có những mối quan hệ thương mại với thế giới bên ngoài. Các nhà buôn châu Âu đã đến phía bắc thông qua eo biển Malacca và Biển Đông, đặc biệt là các nhà buôn Anh thông qua Quảng Đông. Ma Cao nằm ở bờ nam của Quảng Đông là nơi định cư đầu tiên của người châu Âu ở Trung Quốc từ 1557. Việc buôn bán thuốc phiện thông qua Quảng Châu đã dẫn đến Chiến tranh nha phiến, mở ra một kỷ nguyên ngoại quốc xâm lược và can thiệp vào Trung Hoa. Ngoài Ma Cao là nhượng địa cho Bồ Đào Nha, Hồng Kông thành nhượng địa cho Anh và Quảng Châu Loan cho người Pháp. Vào thế kỷ XIX, Quảng Đông cũng là cảng chính cho làn sóng người lao động ra đi đến Đông Nam Á, miền Tây Hoa Kỳ và Canada.

Về mặt lịch sử, nhiều cộng đồng Hoa kiều xuất thân từ Quảng Đông và đặc biệt là Đài Sơn và cùng với những người di cư từ Hồng Kông, tiếng Quảng Đông và tiếng Đài Sơn (phương ngữ ở Đài Sơn) được gần 10% dân số Trung Quốc sử dụng, có nhiều người Hoa kiều chiếm tỷ lệ cao hơn tỷ lệ người nói ngôn ngữ này ở Trung Quốc.

Trong thời kỳ những năm 1850, phong trào Thái Bình Thiên Quốc nổ ra ở Quảng Đông. Do là địa phương có tiếp xúc nhiều với phương Tây, Quảng Đông là trung tâm của các phong trào chống Mãn Châu và chống đế quốc. Tôn Trung Sơn cũng xuất phát từ Quảng Đông.

Vào đầu những năm 1920 thời Trung Hoa Dân Quốc, Quảng Đông là bàn đạp để Quốc Dân Đảng chuẩn bị Bắc phạt trong một nỗ lực thống nhất tất cả các địa chủ về dưới quyền kiểm soát của chính quyền trung ương.

Địa lý
Quảng Đông giáp Biển Đông về phía nam và có 4300 km bờ biển. Bán đảo Lôi Châu là vùng cực nam đất liền của tỉnh này. Ở trên Bán đảo Lôi Châu vẫn còn một số núi lửa đang ngừng hoạt động. Đồng bằng châu thổ Châu Giang là nơi tụ hợp của 3 sông thượng lưu là Đông Giang, Tây Giang và Bắc Giang. Vùng đồng bằng châu thổ này bao gồm hàng trăm hòn đảo nhỏ. Tỉnh Quảng Đông bị chia cắt về mặt địa lý khỏi phía bắc bởi một ít dãy núi có tên gọi chung là Nam Lĩnh (南岭). Đỉnh cao nhất của tỉnh này có độ cao 1600 m so với mực nước biển.
Quảng Đông giáp Phúc Kiến về phía đông bắc, Giang Tây và Hồ Nam về phía bắc, Quảng Tây về phía tây và Hồng Kông, Ma Cao về phía nam. Đảo Hải Nam nằm ngoài khơi tỉnh này gần Bán đảo Lôi Châu. Theo truyền thống, quần đảo Đông Sa thuộc quyền quản lý của tỉnh của tỉnh Quảng Đông, tuy nhiên, hiện nay quần đảo này nằm trong dưới sự kiểm soát của chính quyền Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan.

Các thành phố xung quanh Đồng bằng châu thổ Châu Giang có: Đông Quản, Phật Sơn, Quảng Châu, Huệ Châu, Giang Môn, Thâm Quyến, Thuận Đức, Đài Sơn, Trung Sơn và Châu Hải. Các thành phố khác có: Triều Châu, Trừng Hải, Khai Bình, Nam Hải, Sán Đầu, Thiều Quan, Tân Hội, Đam Giang và Triệu Khánh.

Quảng Đông có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phía nam nhiệt đới) với mùa đông ngắn, ôn hòa, khô ráo và mùa hè dài, ẩm và nóng. Nhiệt độ cao nhất trong ngày vào tháng Giêng và tháng 7 là 18 độ C và 33 độ C. Sương mù thì hiếm khi có ở vùng ven biển nhưng có xảy ra một vài ngày ở các vùng sâu trong đất liền.

Các đơn vị hành chính

Tỉnh Quảng Đông được chia thành 21 thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị), trong đó có 2 thành phố cấp phó tỉnh (副省级城市, phó tỉnh cấp thành thị).

Các địa cấp thị trên quản lý 49 quận, 30 thành phố cấp huyện (huyện cấp thị), 42 huyện và 3 huyện tự trị.

Kinh tế
Bảng dưới đây cho thấy GDP của tỉnh Quảng Đông qua các năm  với đơn vị tính là tỷ nhân dân tệ.

Sau khi phe cộng sản nắm quyền ở Trung Quốc cho đến bắt đầu thời kỳ của Đặng Tiểu Bình năm 1978, Quảng Đông vẫn là một tỉnh nghèo túng dù có vẫn có nền kinh tế ngầm dịch vụ tồn tại. Các chính sách phát triển kinh tế đã khuyến khích sự phát triển công nghiệp ở các tỉnh sâu trong đất liền của Trung Quốc nhưng ít có mối quan hệ giao thông vận tải với Quảng Đông. Chính sách bế quan tỏa cảng kinh tế khiến cho Quảng Đông không thể hiện vai trò là cửa ngõ ra biển.

Chính sách mở cửa của Đặng Tiểu Bình đã thay đổi toàn diện nền kinh tế tỉnh này do có lợi thế là cửa ngõ ra biển, vị trí giáp Hồng Kông và có các mối quan hệ lịch sử với Hoa Kiều. Ngoài ra, cho đến những năm 1990, khi chế độ thuế khóa Trung Quốc được cải cách, tỉnh này đã thu lợi từ chính sách áp dụng mức thuế khá thấp ở Quảng Đông do vị thế lịch sử của tỉnh này là một tỉnh lạc hậu về kinh tế trước đó vào thời Mao Trạch Đông.

Mặc dù Thượng Hải được xem như bằng chứng về thành công kinh tế của Trung Quốc, sự bùng nổ kinh tế của Quảng Đông lại là một ví dụ cho việc Trung Quốc đã trở thành một nước hàng đầu về ngành chế tạo dựa trên nền tảng sử dụng nhiều lao động và là nơi thử nghiệm cụ thể để Trung Quốc thấy rõ được ưu và khuyết điểm của mô hình sử dụng nhiều nhân công này. Quảng Đông đã trải qua thời kỳ bùng nổ kinh tế từ những năm 1990 của thế kỷ XX vào sự bùng nổ này đã lan qua các tỉnh lân cận và đã giúp kéo dân của những tỉnh này quay về. Nền kinh tế của Quảng Đông dựa trên nền tảng ngành chế tạo và xuất khẩu.

Quảng Đông ngày nay là một trong những tỉnh giàu nhất Trung Quốc, GDP cao nhất trong các đơn vị hành chính (trừ Hồng Kông và Ma Cao) dù lương người lao động chỉ bắt đầu tăng trong thời gian gần đây do trước kia có những làn sóng lao động di cư từ các tỉnh láng giềng khác đến đây. GDP danh nghĩa là 267,6 tỷ USD, tăng 12,5% mỗi năm. Các ngành công nghiệp sơ cấp, thứ cấp và thứ 3 đạt giá trị 137,46 tỷ NDT, 1,08 ngàn tỷ NDT, và 957,94 tỷ NDT cho mỗi nhóm ngành.. GDP đầu người đã đạt đến con số 23.616 tệ (US$2,912), tăng 84.7% so với năm 2000 . Quảng Đông đóng góp 12% GDP của Trung Quốc . Quảng Đông chiếm 4/6 đặc khu kinh tế của Trung Quốc: Quảng Châu, Thâm Quyến, Sán Đầu và Chu Hải. Sự thịnh vượng của Quảng Đông tuy nhiên vẫn tập trung ở Đồng bằng châu thổ Châu Giang.

Quảng Đông là tỉnh đông nhất về số dân, đứng đầu về kinh tế Trung Quốc. Năm 2018, dân số là 113 triệu dân, gần bằng Nhật Bản và GDP danh nghĩa đạt 9,73 nghìn tỷ NDT (tương ứng 1,47 nghìn tỷ USD), tương đương với quy mô của Tây Ban Nha, hạng 13 thế giới, GDP (PPP) đạt 2.771 tỷ đô la quốc tế, tương đương với Pháp, hạng 10 thế giới. Tỉnh lị của Quảng Đông là Quảng Châu, đại đô thị này cùng với trung tâm kinh tế Thâm Quyến nằm trong số các thành phố đông dân và quan trọng nhất tại Trung Quốc. Vùng châu thổ Châu Giang là khu vực siêu đô thị lớn nhất thế giới. Theo số liệu năm 2018, tiêu chí GDP bình quân đầu người ở Quảng Đông là 87.763 NDT (13.257 USD), xếp hạng tám so với các tỉnh thành khác tại đại lục Trung Quốc.

Cải cách mở cửa

Từ khi mở cửa đến nay, Quảng Đông áp dụng đầy đủ các chính sách tiên phong do nhà nước và các lợi thế địa lý tiếp giáp với Hồng Kông và Ma Cao, dần dần thực hiện cải cách hệ thống kinh tế, áp dụng kinh nghiệm quản lý và công nghệ tiên tiến, đầu tư nước ngoài thông qua mô hình kinh doanh của Hồng Kông và Ma Cao, học tập sự thay đổi ngành công nghiệp chế biến và sản xuất của Đài Loan, phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp nhẹ đại diện bởi dệt may, thực phẩm và đồ gia dụng nhỏ, tạo thành một bộ phận lao động với Hồng Kông và Ma Cao. Số lượng người lao động ở tỉnh này là rất đông. Kinh tế Quảng Đông ban đầu chỉ ở mức trung bình ở Trung Quốc nay đã trở thành nền kinh tế phát triển nhất với Thâm Quyến được mệnh danh Silicon châu Á. Đặc biệt, Thâm Quyến có dân số năm 2018 là 13,02 triệu người, GDP 2,42 nghìn tỉ nhân dân tệ (361 tỉ USD), GDP bình quân đầu người đạt 28.647 USD.
giữa|nhỏ|1107x1107px|Phó tỉnh, Đặc khu kinh tế Thâm Quyến, 2019 với 13,04 triệu dân, GDP đạt 392 tỷ USD, bình quân 30.000 USD/người
giữa|nhỏ|1107x1107px|Tỉnh lỵ Phó tỉnh, Trung thành thị Quảng Châu, 2019 với 14,95 triệu dân, GDP đạt 370 tỷ USD, bình quân 24.750 USD/người

Cơ cấu dân số

Dù con số thống kê chính thức thường cho rằng Quảng Đông xếp thứ 4 Trung Quốc về dân số với 80 triệu dân, các thông tin được công bố gần đây   cho rằng, có khoảng 30 triệu người nhập cư sống ở Quảng Đông ít nhất là 6 tháng mỗi năm, do đó dân số tỉnh này phải là 110 triệu người, là tỉnh đông dân nhất Trung Quốc. Làn sóng di cư của dân từ tỉnh khác đến tỉnh này, thường được gọi là "dân trôi nổi" là do sự phát triển kinh tế nhanh của Quảng Đông do đó cần nhiều lao động. Quảng Đông chính thức trở thành tỉnh đông dân nhất Trung Quốc từ tháng 1/2005.

Do vị trí địa lý giáp Thái Bình Dương, Quảng Đông cũng là quê cha đất tổ của một số lượng lớn Hoa Kiều. Phần lớn những người phu làm đường sắt ở Canada và miền tây Hoa Kỳ là người Quảng Đông. Việc di cư từ tỉnh này đến các nước khác trong những năm gần đây đã giảm xuống cùng với sự thịnh vượng của Quảng Đông nhưng tỉnh này vẫn là một nơi có số lượng lớn người di cư qua Bắc Mỹ.
Đa số dân Quảng Đông là người Hán. Có một thiểu số người Dao ở phía bắc. Các dân tộc thiểu số khác có: H'mông, Lê và Choang.

Do mật độ dân số cao và tập quán nuôi chung súc vật nên Quảng Đông là nơi khởi phát bệnh SARS và cúm gà.

Chính trị

Trong những năm 1980, chính quyền tỉnh Quảng Đông nổi tiếng vì dám chống lại các chỉ đạo của chính quyền trung ương, đặc biệt là các vấn đề kinh tế. Đồng thời, tình hình kinh tế của Quảng Đông đã khiến tỉnh này khác lặng lẽ trong các hoạt động chính trị và kinh tế. Dù phương Tây cho rằng, sự tăng trưởng kinh tế của Quảng Đông trong thời gian gần đây và sự bất đồng ngôn ngữ sẽ dẫn đến ly khai nhưng hầu như không có trường hợp ly khai nào cũng như sự ủng hộ ly khai đáng kể nào ở tỉnh này.

Quan hệ với Hồng Kông và Ma Cao
Mặc dù cả Hồng Kông và Ma Cao về mặt lịch sử là một phần của Quảng Đông trước khi trở thành thuộc địa của Anh và Bồ Đào Nha, hai thành phố này lại trở thành đặc khu hành chính - ngang cấp tỉnh khi chủ quyền được trao trả cho Trung Quốc. Đạo luật Cơ bản của cả hai đặc khu hành chính nghiêm cấm chính quyền tỉnh can thiệp vào chính trị. Các vấn đề khác như chính sách biên giới và quyền mặt nước có quan hệ đến Hồng Kông và Ma Cao và Trung Hoa đại lục được thương thảo thông qua Đặc khu và tỉnh Quảng Đông. Do các đặc khu là các đơn vị hành chính của Trung Quốc, không bao giờ có xảy ra chuyện chính phủ trung ương lại thương thảo với chính quyền đặc khu. Do đó, chính quyền trung ương cho phép Quảng Đông thực hiện các vấn đề này.

Truyền thông
Quảng Đông và vùng Quảng Đông mở rộng có nhiều đài phát thanh và truyền hình. Có một đài phát thanh quốc tế phát tin tức về khu vực này đi khắp thế giới thông qua Hệ thống radio thế giới.

Văn hoá

Quảng Đông là một tỉnh đa văn hoá. Vùng trung tâm của tỉnh có dân số nói tiếng Quảng Đông cùng với tiếng Quan Thoại. Khoảng 60 triệu người nói tiếng Quảng Đông và nhiều thứ ngôn ngữ địa phương khác. Về văn hóa, Quảng Đông cũng có uy tín với ẩm thực Quảng Đông và nhạc kịch Quảng Đông. Dân Triều Châu nói tiếng Triều Châu và người Khách Gia lại sử dụng tiếng Khách Gia và có ẩm thực Khách Gia.

Giáo dục

Các trường cao đẳng và đại học
 Đại học Phật Sơn (Quảng Châu, Phật Sơn)
 Đại học Tế Nam (Quảng Châu, Châu Hải, Thâm Quyến)
 Đại học Sán Đầu (Sán Đầu)
 Đại học Công nghệ Nam Trung Hoa (Quảng Châu)
 Đại Học Trung Sơn (Quảng Châu, Chu Hải)
 Đại học Thâm Quyến (Thâm Quyến)

Thể thao
Tại Quảng Đông có các đội thể thao lớn như:
 Hiệp hội Bóng chuyền Trung Quốc
 Nam Hổ Hoành Viễn Quảng Đông
 Liên đoàn hạng B Hiệp hội Bóng đá Trung Quốc
 Đội Y dược Quảng Châu
 Liên đoàn hạng A Hiệp hội Bóng đá Trung Quốc
 Thượng Thanh Ẩm Thâm Quyến
 Quảng Châu Hằng Đại

Du lịch
Quảng Đông có nhiều thắng cảnh tự nhiên và nhân tạo như núi Đan Hà, di chỉ cung thực nước Nam Việt, mộ Văn Vương Nam Việt...

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chính thức của tỉnh Quảng Đông
 Phân cấp hành chính Quảng Đông
 Niên giám Thống kê Quảng Đông

Quảng Đông
Tỉnh Trung Quốc
Đồng bằng Châu Giang


title: Mira (sao)

text:
Mira (Omicron Ceti hay o Ceti, viết tắt là o Cet) là một sao biến quang khổng lồ đỏ cách hệ Mặt Trời của chúng ta khoảng 200 - 400 năm ánh sáng, có vị trí biểu kiến thuộc về phía chòm sao Kình Ngư. Mira A và Mira B tạo thành một hệ thống sao đôi.

Lịch sử quan sát

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mira – Bizarre Star at NASA
History of Mira's Discovery at AAVSO
Mira has tail nearly 13 light years in length (BBC)
Speeding Bullet Star Leaves Enormous Streak Across Sky  at Caltech
Astronomy Picture of the Day:1998-10-11, 2001-01-21, 2006-07-22, 2007-02-21, 2007-08-17

Robert Burnham Jr., Burnham's Celestial Handbook, Vol. 1, (New York:  Dover Publications, Inc., 1978), 634.
James Kaler, The Hundred Greatest Stars, (New York:  Copernicus Books, 2002), 121.
SEDS article
A recent lightcurve of Mira from the BAV.
Universe Today, That's Not a Comet, that's a Star
OMICRON CETI (Mira)
Winter 2006: Omicron Ceti (Mira)

Nhánh Lạp Hộ
Ceti, Omicron
Sao đôi
Chòm sao Kình Ngư
Sao biến quang
Sao khổng lồ đỏ
Stars with proper names


title: Fayssac

text:
Fayssac  là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Hyphaenia shapaensis

text:
Hyphaenia shapaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Hyphaenia


title: (46992) 1998 TZ17

text:
{{DISPLAYTITLE:(46992) 1998 TZ17}}

(46992) 1998 TZ17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 12 tháng 10 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 46001–47000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eureka, Nevada

text:
Eureka là một thành phố ở Hạt Eureka, Nevada, Hoa Kỳ. Theo cuộc điều tra dân số năm 1990, thành phố có tổng dân số 650 người. Eureka là thành phố duy nhất ở Hạt Eureka và cũng là hạt lỵ. Thành phố có Nhà hát opera Eureka (xây năm 1880 và phục chế năm 1993), Khách sạn Jackson House (xây năm 1877), Bảo tàng Eureka Sentinel, Chợ Raine và Bảo tàng cuộc sống hoang dã (xây năm 1887).

Địa lý

Eureka có tọa độ 1, ở phía nam của Hạt Eureka, tại độ cao 6.481 foott (1.900 mét) ở Dãy núi Diamond, một rặng núi kéo dài ở phía nam Thung lũng Diamond, giữa các thung lũng Antelope và Newark.

Thành phố nằm dọc theo Quốc lộ 50 Mỹ, có nickname là "Con đường cô đơn nhất Mỹ": do các thành phố gần nhất dọc theo quốc lộ là Austin (71 dặm (114 km) về phía tây) và Ely (77 dặm về phía đông). Thành phố gần nhất là Duckwater, Nevada, 59 dặm (94 km) về phía nam.

Khí hậu ở đây có đặc trưng của Great Basin: nóng và khô vào mùa Hè với các đợt dông tố gió mùa từ cuối tháng 7 đến tháng 8; lạnh và khô và thỉnh thoảng có tuyết vào mùa Đông.

Lịch sử

Thị trấn có một nhóm dân tìm bạc định cư lần đầu vào năm 1864, đây là những người đến từ Austin gần đó, họ đã phát hiện các quặng có chứa bạc và chì gần Đỉnh Prospect. Thị trấn trở thành hạt lỵ năm 1873, khi Hạt Eureka được tách ra khỏi Lander, Elko, và White Pine.

Khai khoáng, đặc biệt là chì, đã là nguồn thu thu nhập chính của thị trấn. Dân số của thị trấn đã tăng vọt lên mức 10.000 năm 1878, nhưng đã sút giảm do sự suy giảm ngành khai khoáng ở đây và các điều kiện thị trường thay đổi dẫn đến việc đóng cửa các mỏ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Eureka County website
Eureka Opera House
Eureka County School District
Eureka Branch Library
Eureka photos and information at Western Mining History
JB Monaco Eureka Photo Gallery

Thành phố của Nevada
Hạt Eureka, Nevada


title: Neocancilla hemmenae

text:
Neocancilla hemmenae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Neocancilla


title: Rousseloy

text:
Rousseloy là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Luperodes scutobliquus

text:
Luperodes scutobliquus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Grémonville

text:
Grémonville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Grémonville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: 2913 Horta

text:
2913 Horta (1931 TK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 10 năm 1931 bởi Delporte, E. ở Uccle. Tiểu hành tinh được đặt tên sau tên Belgian Architect Victor Horta.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2913 Horta

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: Conus miruchae

text:
Conus miruchae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

M
Động vật được mô tả năm 1980
Loài sắp bị đe dọa


title: Xưởng muối hoàng gia Arc-et-Senans

text:
Xưởng muối hoàng gia Arc-et-Senans (tiếng Pháp: Saline royale d'Arc-et-Senans) là một cơ sở sản xuất muối ăn được xây dựng vào thế kỉ 18 nằm ở quận Arc-et-Senans thuộc tỉnh Doubs, Pháp. Đây là tác phẩm của kiến trúc sư nổi tiếng Claude Nicolas Ledoux với mục đích ban đầu là thay thế các cơ sở sản xuất muối ở Salins-les-Bains và Lons-le-Saunier. Công trình này là một bước tiến về thiết kế và quy hoạch các công trình công nghiệp trong kỷ nguyên Khai sáng. Nó đã được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới năm 1982.

Lịch sử
Vào thời gian thế kỉ 17 và 18, muối ăn là một sản phẩm rất quan trọng trong đời sống nước Pháp vì nó được dùng để bảo quản thịt và cá. Vì lý do này mà thuế muối (gabelle) bị đánh rất nặng và người ta tìm mọi cách để khai thác các mỏ muối có trên đất Pháp. Sau khi các mỏ Salins-les-Bains và Montmorot dần trở nên cạn kiệt, vua Louis XV đã phải ra lệnh cho Claude-Nicolas Ledoux, kiến trúc sư của nhà vua, thiết kế một xưởng muối hoàng gia có năng suất cao tại Arc-et-Senans.

Bản thiết kế đầu tiên được Ledoux đệ trình nhà vua vào tháng 4 năm 1774 tuy nhiên nó đã bị Louis XV bác bỏ vì cho là công trình bị thiết kế cầu kì quá mức cần thiết cho một xưởng muối. Bản thiết kế thứ hai chỉ được ký thông qua ngày 28 tháng 10 năm 1774. Quyết định xây dựng xưởng muối hoàng gia được thông qua sớm từ ngày 29 tháng 4 năm 1773, theo đó khu vực xây dựng sẽ nằm giữa các làng của Arc và Senans. Khu vực này thỏa mãn nhiều điều kiện kỹ thuật như nằm gần sông Loue và rừng Chaux, một khu rừng rộng đảm bảo được nguồn củi đốt cho xưởng muối. Thêm nữa khu vực này nằm ở gần giữa lục địa châu Âu, có thể thông thương với Địa Trung Hải bằng kênh đào Dole, cũng như với biển Bắc và cảng Anvers qua sông Rhin. Lý do cuối cùng là vì địa điểm này nằm gần Thụy Sĩ, vốn là một nước có nhu cầu muối lớn thời bấy giờ. Theo dự án này thì xưởng muối sẽ có công suất 60.000 tạ (quintal) muối một năm, tương đương với việc phải làm bốc hơi 100.000 tấn nước mỗi năm theo tỉ lệ cứ 1 lít nước muối thì có 30 gam muối.

Arc-en-Senans hoạt động đến giữa thế kỉ 19 thì gặp sự cạnh tranh quyết liệt của các xưởng muối sản xuất từ nước biển, thêm vào đó xưởng này còn gây ô nhiễm cho các giếng nước ăn trong vùng, cuối cùng nó phải đóng cửa năm 1895. Các công trình của xưởng muối bắt đầu hư hại, đặc biệt là sau trận hỏa hoạn lớn năm 1918. Năm 1923 toàn bộ công trình được công nhận là di tích lịch sử của Pháp, dẫn đến đợt tu sửa lớn năm 1930. Đến năm 1982 thì Arc-en-Senans được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Kiến trúc
Để chuyển nước muối từ Salins-les-Bains về xưởng tại Arc-en-Senans, người ta cho xây dựng hai kênh đào dẫn nước muỗi bằng gỗ lãnh sam dài 21 km với 10 trạm gác bảo vệ. Mỗi ngày, 135.000 lít nước muối được chuyển qua kênh đào này với lượng nước muối rò rỉ không nhỏ. Để hạn chế rò rỉ, từ năm 1788 người ta dần dần dùng gang để thay thế gỗ làm kênh đào.

Công trình quan trọng nhất của hệ thống nhà xưởng là lò đốt (bâtiment de graduation) với tác dụng làm nước bốc hơi để cô đặc nước muối. Tòa nhà này dài tới 496 mét, cao 7 mét, kèm theo đó là một bể chứa nước muối có dung tích 200 mét khối. Các công trình này đã bị phá hủy năm 1920.

Để bảo vệ cho xưởng muối người ta cho xây dựng một trạm gác lớn được trang trí rất cầu kì. Bên cạnh đó còn có tòa nhà của giám đốc, các tòa nhà của nhân viên và sở thuế muối, chuồng ngựa, vườn và nhiều công trình khác. Tất cả được quy hoạch trong một nửa hình tròn đường kính 370 mét với tâm là tòa nhà giám đốc (maison du directeur). Tòa nhà này được xây dựng theo kiểu của biệt thự La Rotonda do Andrea Palladio thiết kế ở Vicenza, Ý.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của di sản

Di sản thế giới tại Pháp
Doubs
Ferme générale


title: Bühren

text:
Bühren là một đô thị thuộc huyện Göttingen, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 13,99 km². Dân số cuối năm 2006 là 560 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: (33089) 1997 XK11

text:
{{DISPLAYTITLE:(33089) 1997 XK11}}

(33089) 1997 XK11 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 15 tháng 12 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 33001–34000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Morancé

text:
Morancé là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 236 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Weir, Bharatpur

text:
Weir là một thành phố và khu đô thị của quận Bharatpur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Weir có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 272 mét (892 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Weir có dân số 17.331 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Weir có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 41%. Tại Weir, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Vouziers

text:
Vouziers là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp. Người dân ở đây được gọi là Vouzinois.

Thành phố kết nghĩa
 Gräfenroda Đức
 Ratíškovice Cộng hòa Séc
 Civol Sénégal

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official site

Xã của Ardennes
Quận lỵ của Pháp


title: Waldbüttelbrunn

text:
Waldbüttelbrunn là một đô thị trong huyện Würzburg bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: VI

text:
VI, vi khi viết tắt có thể là:
 vi, một đơn vị đo khối lượng hoặc chiều dài cổ của Việt Nam
 số La Mã có giá trị là 6 (VI; đôi khi vi, chữ thường để đánh số các trang phụ trong sách)
 mã 2 ký tự ISO-639-2 của tiếng Việt: vi
 mã quốc gia ISO-3166 của Quần đảo Virgin Mỹ: .vi
 tên chương trình soạn thảo văn bản vi
 mã IATA của Hãng hàng không Volga-Dnepr (VI)
 Tên tắt của chương trình Thần tượng âm nhạc: Vietnam Idol

Vi:
họ của người Việt Nam: Vi (họ)

VI


title: Đông Pha

text:
Đông Pha (chữ Hán giản thể: 东坡区, Hán Việt: Đông Pha khu) là một quận thuộc địa cấp thị Mi Sơn, tỉnh Tứ Xuyên Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1331 km2, dân số năm 2002 là 820.000 người.

Quận Đông Pha được chia thành 2 nhai đạo: Thông Huệ, Đại Thạch Kiều; 15 trấn: Tượng Nhĩ, Thái Hòa, Duyệt Hưng, Thượng Nghĩa, Đa Duyệt, Tần Gia, Tư Mông, Tu Văn, Tùng Giang, Sùng Lễ, Vĩnh Thọ, Vạn Thắng, Sùng Nhâ, Phú Ngưu, Bạch Mã; 8 hương: Phúc Thịnh, Thổ Địa, Liễu Thánh, Kim Hoa, Quảng Tế, Tam Tô, Bàn Ngao, Phúc Hưng.

Tham khảo

Mi Sơn
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Achyrolimonia corinna

text:
Achyrolimonia corinna là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Achyrolimonia
Limoniidae ở vùng Australasia