title: Đình Quan Đình

text:
Đình Quan Đình nằm trong cụm di tích đình-chùa Quan Đình, hiện nay thuộc địa phận thôn Quan Đình, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Ngôi đình nằm ở giữa làng, dựng theo hướng tây-nam, xung quanh là khu dân cư đông đúc, cũng như bao ngôi đình khác, đình Quan Đình là một công trình kiến trúc mang tính chất tín ngưỡng dân gian, được dựng lên thờ Đức Thánh Tam Giang và thần Cao Sơn. Với những giá trị về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, đình được Bộ Văn hoá Thông tin Việt Nam xếp hạng vào ngày 18/1/1988 số 28/VH-QĐ.

Kiến trúc
Đình Quan Đình khởi thủy chỉ gồm 1 toà Đại đình hình chữ Nhất được dựng vào niên hiệu Cảnh Hưng thứ 34 (1773) tức năm Quý Tỵ. Đến thời nhà Nguyễn, niên hiệu Minh Mạng thứ 18 (1837), đình được tu sửa (dấu vết hiện còn được lưu ở cột cái gian giữa Đại đình) và tiếp tục xây thêm ống muống và Hậu cung. Do vậy, hiện nay mặt bằng tổng thể đình được kết cấu hình chữ "Công" (bao gồm: Đại đình, ống muống, Hậu cung).

Với diện tích 10,9 x 26,0 m, Đại đình được kết cấu với 5 gian 2 chái, 1 tầng 4 mái, 6 hàng chân cột. Như vậy, đình Quan Đình được dựng vào năm 1773 cho đến nay đã qua nhiều lần tu sửa, nhưng vẫn còn giữ lại được nguyên những hiện trạng của lần khởi dựng ban đầu, với những mảng chạm khắc trang trí ở vì nách, bảy hiên, vì hồi.

Thánh Tam Giang
Theo truyền thuyết thánh Tam Giang: Ngày xưa ở làng Vân Mẫu, thành phố Bắc Ninh có một người con gái tên là Phùng Từ Nhan. Năm 18 tuổi, Từ Nhan chiêm bao thấy thần Long từ trên trời hạ xuống quấn mình trên sông Lục Đầu, sau đó bà mang thai 14 tháng và sinh hạ được cái bọc 5 con: 4 trai 1 gái. Do là con trời ban cho nên bà lấy họ Trương của Ngọc Hoàng đặt cho các con là Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy và Trương Đạm Nương. Thời gian sau đó, Ngọc Hoàng sai Lã Tiên Ông xuống trần dạy văn võ cho 5 người con tại bãi Tràng Học gần nhà Cổ Trạch. Năm an hem đều văn võ song toàn, lớn lên hưởng ứng lời kêu gọi của Triệu Việt Vương, họ xung phòng làm tướng tiến đánh giặc Lương ở đầm Dạ Trạch và giành thắng lợi lớn. Trương Hống được phong tướng trấn giữ làng Tiên Tảo (Sóc Sơn, Hà Nội), Trương Hát được phong tướng trấn giữ làng Tam Lư (Từ Sơn, Bắc Ninh).

Khi Triệu Quang Phục lên ngôi vua, Lý Phật Tử  đã đem quân đánh lại nhưng không thắng, bèn dùng kế cầu hôn gả con. Trương Hống và Trương Hát đã can Triệu Việt Vương nhưng Vua không nghe nên bị mắc mưu rồi bị đánh bại. Lý Phật Tử đoạt được ngôi vua, biết các ông là tướng tài giỏi bèn cho người mời ra làm quan. Song các ông nhất lòng trung quân, mắng lại rằng: "Tôi trung chẳng thờ hai vua, huống hồ hắn là kẻ vong ơn bội nghĩa?" Biết không thể khuất phục được, Lý Phật tử lệnh truy bắt các ông khắp nơi. Các ông biết không thoát được liền tự vẫn ở dòng sông Cầu để giữ trọn tấm lòng trung với vua. Ngọc Hoàng Thượng đế cảm thương đã sắc phong Trương Hống, Trương Hát làm thần sông. Nhân dân 372 làng dọc theo sông Cầu và các nơi hai ông từng đóng quân đánh giặc đều thương tiếc, lập đền thờ làm Thần. Các triều đại nhà Ngô, Đinh, Lê, Lý sau đó được âm phù giữ yên bờ cõi nên đều phong anh em họ Trương là Đức thánh Tam Giang - đại vương thượng đẳng thần. Thánh Tam Giang còn gắn liền với huyền thoại ra đời tác phẩm Nam quốc sơn hà, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của người Việt.

Thần Cao Sơn
Thần Cao Sơn hay Cao Sơn đại vương được thờ ở đình Quan Đình là Thần Cao Sơn thời Hùng Vương thứ nhất. Đây cũng là vị thần được thờ ở đình Kim Liên ở Hà Nội, một trong Thăng Long tứ trấn và đền Cao Sơn ở Hoa Lư tứ trấn Ninh Bình. Thần Cao Sơn là một trong 50 người con theo mẹ Âu Cơ lên núi, được phong chức Lạc tướng Vũ Lâm, cai quản vùng núi phía Tây Ninh Bình. Đền thờ chính của thần ở huyện Phụng Hóa, nay là đền Láo ở xã Văn Phú, Nho Quan, Ninh Bình. Vị thần này có công phù trợ quân Lê Tương Dực diệt được Uy Mục, sau được dân làng Kim Liên rước về thờ và được phong là Cao Sơn đại vương trấn phía Nam kinh thành. Ở Ninh Bình, thần Cao Sơn được thờ ở nhiều di tích thuộc vùng núi Nho Quan - Tam Điệp và là vị thần trấn trạch phía tây Hoa Lư tứ trấn.

Theo như thần phả các đền thờ Cao Sơn ở Ninh Bình như: đền Núi Hầu (Yên Thắng -Yên Mô), đền Quảng Phúc (Yên Phong - Yên Mô), đền Quèn Thờ (Đông Sơn - Tam Điệp), đền Láo (Văn Phú, Nho Quan), đền Sơn Thần (Gia Thủy - Nho Quan), Đình Hương Thịnh (Phú Lộc, Nho Quan), đền Vô  Hốt (Lạc Vân, Nho Quan), miếu Cao Sơn, (Kỳ Phú, Nho Quan), đền Gối Đại (Ninh Hải Hoa Lư) và đền Cao Sơn (khu núi chùa Bái Đính) thì Cao Sơn đại vương là Lạc tướng Vũ Lâm (tức vùng núi phía tây Ninh Bình ngày nay nên còn được gọi là vị thần tây trấn Hoa Lư tứ trấn), con thứ 17 vua Lạc Long Quân, khi vâng mệnh vua anh (Hùng Vương thứ nhất) đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng, đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là Quang lang (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây búng báng). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được nhân dân lập nhiều đền thờ.

Tham khảo

Quan Đình


title: Béthisy-Saint-Martin

text:
Béthisy-Saint-Martin  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 43 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Bethisysaintmartin


title: Triplectides zonatus

text:
Triplectides zonatus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triplectides


title: Notidobiella inermis

text:
Notidobiella inermis là một loài Trichoptera trong họ Sericostomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Notidobiella


title: Saint-Donat-sur-l'Herbasse

text:
Saint-Donat-sur-l'Herbasse là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Saint-Donat-sur-l'Herbasse nằm ở khu vực có độ cao 255 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdonatsurlherbasse


title: Erechthiodes

text:
Limnaecia là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Cosmopterigidae

en:Erechthiodes


title: 5360 Rozhdestvenskij

text:
5360 Rozhdestvenskij (1975 VD9) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 11 năm 1975 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5360 Rozhdestvenskij

Thiên thể phát hiện năm 1975
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Anh Tú

text:
Anh Tú có thể là:
 Lã Anh Tú (1950–2003): Ca sĩ hải ngoại.
 Phạm Anh Tú (1962–2018): Diễn viên kịch, nghệ sĩ nhân dân.
 Trần Anh Tú (1963): Uỷ viên Ban chấp hành Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF), Ủy viên Ban Futsal và Bóng đá bãi biển Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC), Chủ tịch Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam, Chủ tịch Câu lạc bộ bóng đá trong nhà Thái Sơn Nam
 Nguyễn Anh Tú (Tú Dưa hay Mars Anh Tú) (sinh 1979): Thành viên ban nhạc Quả Dưa Hấu, chồng cũ của vận động viên wushu Nguyễn Thúy Hiền.
 Lê Anh Tú (1985): Diễn viên Nhà hát Chèo Ninh Bình
 Trần Anh Tú: Nhạc công vĩ cầm.
 Bùi Anh Tú (sinh 1993): Ca sĩ, diễn viên.
 Nguyễn Anh Tú (sinh 1993): Diễn viên, quán quân Cười xuyên Việt 2016.
 Nguyễn Anh Tú (Anh Tú The Voice) (sinh 1992): Á quân Giọng hát Việt 2017.
 Vương Anh Tú (sinh 1989): ca sĩ, nhạc sĩ.
 Nguyễn Phan Anh Tú (Anh Tú Wilson) (sinh 1998): diễn viên


title: 9626 Stanley

text:
9626 Stanley (1993 JF1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 5 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 9626 Stanley

Thiên thể phát hiện năm 1993
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Phasianella australis

text:
Phasianella australis là một loài ốc biển cỡ vừa đến lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Phasianellidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Australian Govt
 Sea Snails Species
 Australian Government Species Bank

Phasianella
Động vật được mô tả năm 1788
Động vật Tây Úc
Động vật chân bụng Úc


title: Bhogadi

text:
Bhogadi là một thị trấn thống kê (census town) của huyện Mysore thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bhogadi có dân số 4813 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bhogadi có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Bhogadi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Mysore


title: Stigmella dryadella

text:
Stigmella dryadella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Fennoscandia và miền bắc Nga đến Pyrenees và Ý, và từ Ireland đến România.

Sải cánh dài 4.5-5.5 mm.

Ấu trùng ăn Dryas octopetala. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

D
Côn trùng châu Âu


title: Centris anomala

text:
Centris anomala là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Snelling mô tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1966


title: Sân bay Nürnberg

text:
Sân bay Nürnberg (tiếng Đức: Flughafen Nürnberg)  là một sân bay quốc tế của vùng đô thị ở Nürnberg, là sân bay bận rộn thứ nhì ở Bayern. Đây là sân bay lớn thứ thứ 10 ở Đức và thứ 67 ở châu Âu.

Một vài con số

 Sân đỗ máy bay: 196.000 m²
 Diện tích sân đỗ trước các hangar: 20.000 m²
 Số chỗ đỗ máy bay: 35
 Nhà ga hành khách: 2 sảnh đi, 1 sảnh đến
 Sân đỗ xe cho hơn 6000 xe hới
 Kho chứa trung tâm vận chuyển hàng hóa: 16.400 m²
 Đường băng: 2.700 m (rộng 45 m)
Thời gian hoạt động trong ngày: 24/24h

Số liệu thống kê

Các hãng hàng không và tuyến bay
Air France
Air France do HOP! đảm trách (Paris-Charles de Gaulle)
Air Via (Bourgas, Varna) [theo mùa]
Austrian Airlines
Austrian Airlines do Austrian Arrows cung ứng (Vienna)
Bulgarian Air Charter (Bourgas, Varna) [theo mùa]
Condor (Antalya, Izmir[theo mùa])
Eurocypria (Larnaca)
KLM
KLM do KLM Cityhopper đảm trách (Amsterdam)
Lufthansa (Frankfurt)
Lufthansa do Contact Air cung cấp (Brussels, Düsseldorf, Munich)
Lufthansa cung ứng bởi Eurowings (Düsseldorf, Frankfurt, Paris-Charles de Gaulle)
Lufthansa cung ứng bởi Lufthansa CityLine (Berlin-Tegel, Frankfurt, Hamburg, Munich)
Pegasus Airlines
SAS Scandinavian Airlines (Copenhagen)
Sky Airlines (Antalya)
SunExpress (Antalya)
Swiss International Air Lines
Swiss International Air Lines cung ứng bởi Swiss European Air Lines (Zurich)
Tunisair [theo mùa]
Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)
TUIfly (Antalya, Fuerteventura, Heraklion, Hurgada, Korfu, Kos, Las Palmas de Gran Canaria, Palma de Mallorca, Rhodes, Thessaloniki)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sân bay Nuremburg

Giao thông Nürnberg
Công ty có trụ sở tại Nürnberg
Sân bay Đức
Công trình xây dựng Bayern
Hàng không Bayern


title: Melanotus jagemanni

text:
Melanotus jagemanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Galiax

text:
Galiax  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 131 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Sastra basalis

text:
Sastra basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Sastra


title: Mipus

text:
Mipus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Mipus bao gồm:

 Mipus alis Oliverio, 2008
 Mipus boucheti Oliverio, 2008
 Mipus coriolisi Kosuge & Oliverio, 2004
 Mipus crebrilamellosus (Sowerby, G.B. III, 1913)
 Mipus gyratus (Hinds, R.B., 1844)
 Mipus tonganus Oliverio, 2008

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Agriotes novus

text:
Agriotes novus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Sant'Elena (PD)

text:
Sant'Elena là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, tọa lạc cách khoảng 50 km về phía tây nam của Venezia và cách khoảng 30 km về phía tây nam của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.925 người và diện tích 8,9 km².

Sant'Elena giáp các đô thị: Este, Granze, Monselice, Solesino, Villa Estense.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Padova
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Amata annulata

text:
Amata annulata  là một loài bướm đêm thuộc chi Amata (or Syntomis) trong phân họ Arctiinae, họ Erebidae ("wooly bears" hoặc "Tiger moths").

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1775
A


title: Dương Cốc

text:
Dương Cốc (chữ Hán giản thể: 阳谷县, âm Hán Việt:  Dương Cốc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Liêu Thành, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Dương Cốc có diện tích 1065 km², dân số năm 2001 là 750.000 người. Huyện Dương Cốc được chia thành 7 trấn và 15 hương.
Trấn: Dương Cốc, Định Thủy, Thọ Trương, Thất Cấp, Thạch Phật, Trương Thu, A Thành.
Hương: Dương Trang, Cao Miếu Vương, Kim Đấu Doanh, Thập Ngũ Lý Nguyên, Quách Điếm Truân, Thạch Môn Tống, Phạm Hải, Tây Hồ, Lý Đài, Tứ Bằng, Đại Bố, 翟Trang.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Liêu Thành


title: Haley Barbour

text:
Haley Barbour (sinh 22 tháng 10 năm 1947) là thống đốc thứ 62 của tiểu bang Mississippi, Hoa Kỳ. Ông giữ chức vụ này từ năm 2004 đến năm 2012.

Tham khảo

Thống đốc Mississippi


title: Đông Samar

text:
Đông Samar là một tỉnh của Philippines thhuộc vùng Đông Visayas. Thủ phủ là thành phố Borongan. Tỉnh nằm trên đảo Samar. Phía bắc giáp tỉnh Bắc Samar, phái tây giáp tỉnh Samar. Đông Samar giáp biển Philippines về phái đông và vịnh Leyte về phía nam. Đông Samar được tách khỏi tỉnh Samar thống nhất vào 19/06/1965.

Nhân khẩu
Tỉnh có dân số 375.822 theo thống kê năm 2000, là tỉnh ít dân thứ 20 trong cả nước. Mật độ là 87 người/km². Ngôn ngữ chủ yếu là tiếng Waray-Waray.

Hành chính
Tỉnh được chia thành 22 đô thị tự trị:

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức Chính quyền tỉnh
 Thông tin về tỉnh trên cục thông tin Philippines

Tỉnh của Philippines
Khởi đầu năm 1965


title: 12472 Samadhi

text:
12472 Samadhi (1997 CW11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 2 năm 1997 ở Kitt Peak Observatory west thuộc Tucson by Spacewatch program, which gets the credit for this minor planet's discovery.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12472 Samadhi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Agonita modiglianii

text:
Agonita modiglianii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Tả Tông Đường

text:
Tả Tông Đường (chữ Hán: 左宗棠; bính âm: Zuǒ Zōngtáng, hoặc còn được đọc là Tso Tsung-t'ang; 10 tháng 11 năm 1812 – 5 tháng 9 năm 1885), tên tự là Quý Cao (季高), hiệu Tương Thượng Nông nhân (湘上农人), là một nhân vật lịch sử đời nhà Thanh, quan lại và danh tướng kiệt xuất cuối đời nhà Thanh. Ông là người đã có công trấn áp cuộc khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, trải qua các chức vụ Tổng đốc Mân – Chiết, Tổng đốc Thiểm – Cam, đã thành lập Phúc Châu thuyền cục với xưởng đóng tàu Mã Vĩ (Phúc Kiến) nổi tiếng là nền tảng của Hải quân Trung Quốc, sau đó đến Thiểm Tây đàn áp cuộc khởi nghĩa của Niệm quân và là người dẫn quân chinh Tây, thu phục Tân Cương về cho Triều đình nhà Thanh, cuối đời làm Tổng đốc Lưỡng Giang và Quân cơ đại thần, đóng vai trò lớn trong việc vận động thành lập Hải quân Nha môn năm 1885.

Ông cùng với Tăng Quốc Phiên, Lý Hồng Chương và Trương Chi Động được xưng là "Vãn Thanh Tứ đại Danh thần".

Tiểu sử

Tả Tông Đường là người tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc (nay là phía bắc huyện Thường Sơn thuộc Hồ Nam). Ông sinh vào ngày 7 tháng 10 (âm lịch) năm Gia Khánh thứ 17 (1812). Năm 4 tuổi, ông đã theo ông nội là Tả Nhân Cẩm (左人锦) đọc sách ở Ngô Đường tư thục. Đến năm 6 tuổi đã bắt đầu học "Tứ thư", "Ngũ kinh", 9 tuổi bắt đầu học bát cổ văn.

Năm ông 19 tuổi thì bắt đầu đi học tại thư viện Thành Nam Trường Sa, được thầy giáo khen ngợi chăm học các tác phẩm Tống Nho, coi trọng việc học.

Năm Đạo Quang thứ 12 (1832), ông cưới Chu Di Đoan, ở rể nhà họ Chu. Cùng năm, ông quyên tiền để có thân phận Giám sinh nhưng thi rớt kỳ thi Hương. Đạo Quang Đế yêu cầu chấm kĩ càng "Di quyển", nhờ vậy mà ông được bổ sung làm Cử nhân thứ 18. Về sau, ông ba lần tham gia hội thí nhưng đều trượt, từ đó không hề tham gia khoa cử nữa. Ông vào giảng dạy trong Lễ Lăng Lục Giang Thư viện.

Năm thứ 17 (1837), Tổng đốc Lưỡng Giang là Đào Chú về quê thăm viếng, Tả Đông Đường đã viết một cặp câu đối nhận được lời khen của Đào Chú, từ đó mà quan hệ thân thiết, tiến vào Mạc phủ của Đào Chú và kết làm thông gia. Năm 1851, ông đã được bổ nhiệm vào quân sư cho viên Tuần phủ tỉnh Hồ Nam. Ông đảm nhiệm vị trí cố vấn quân sự này khoảng 8 năm trước khi gia nhập vào Tương quân dưới trướng của Tăng Quốc Phiên vào năm 1858.

Sự nghiệp

Tham gia Tương quân
Năm Hàm Phong thứ 8 (1858), tháng 3, tướng lĩnh kiệt xuất của Thái Bình Thiên Quốc là Trần Ngọc Thành, Lý Tú Thành cùng liên hợp tác chiến, một lần nữa đánh bại đại doanh Giang Nam của quân Thanh. Thanh thế của quân Thái Bình Thiên Quốc nổi lên như sấm động. Về sau, Lý Tú Thành lại xua quân đông tiến, đánh chiếm vùng Giang Tô; Trần Ngọc Thành kéo quân trở về An Khánh, tấn công mạnh vào Tương quân. Để cứu vãn tình thế nguy kịch, triều đình nhà Thanh cử Tăng Quốc Phiên làm Tổng đốc Lưỡng Giang, Khâm sai đại thần Đốc biện Giang Nam quân vụ, Hiệp biện Đại học sĩ. Tăng Quốc Phiên lại chuyển quân từ Túc Tùng đến Kỳ Môn thuộc phía nam An Huy, đồng thời sai Tả Tông Đường đến Trường Sa để tuyển mộ 5000 binh sĩ mới, thành lập một đạo binh riêng để kéo quân chi viện cho An Huy.

Thành lập Sở quân
Tháng 5, Tả Tông Đường đã dựng lá cờ "Sở quân" tại Trường Sa. Ông chọn một số tướng lĩnh cũ của Tương quân, như Thôi Đại Quang, La Cận Thu, Hoàng Thiếu Xuân, đều là những người dũng cảm lại chất phác, sai họ chiêu mộ tân binh, xây dựng 4 doanh, mỗi doanh 500 người; 4 tổng tiêu, mỗi tổng tiêu 320 người. Ngoài ra lại tuyển thêm 200 chiến sĩ tinh nhuệ, chia thành 8 đội gọi là Thân binh. Ông lại tiếp nhận 1400 người thuộc binh sĩ cũ của Vương Hâm, một dũng tướng của Tương quân trước kia. Như vậy, đội quân của ông đã có đủ 5000 người.

Giao chiến với quân Thái Bình Thiên Quốc

Tháng 8, Tả Tông Đường kéo quân Sở từ Trường Sa định theo đường Lễ Lăng tiến vào Giang Tây và đến gặp Tăng Quốc Phiên tại Kỳ Môn. Nhưng khi đi được nửa đường, ông được biết tin quân Thái Bình đã chiếm được một trọng trấn ở phía nam An Huy là Quy Châu, nên chuyển sang đường khác đi ngang Nam Xương, Lạc Bình để tiến vào cửa ngõ phía tây bắc tỉnh Giang Tây là Cảnh Đức trấn. Mục đích của Tăng Quốc Phiên muốn Tả Tông Đường bảo vệ con đường vận lương tại Kỳ Môn, đồng thời ngăn chặn không cho quân Thái Bình từ An Huy kéo vào Giang Tây. Sau khi quân Sở kéo đến Cảnh Đức trấn, có một cánh quân Thái Bình tiến vào dò thám. Tả Tông Đường liền phái Vương Khai Lâm dẫn Lão Tương doanh đẩy lui, lại phái Lương Khai Hóa và Lưu Điển chặn đánh quân Thái Bình giữa đường, khiến họ đại bại phải rút đi. Quân Sở thừa thắng tiến chiếm luôn Đức Hưng, rồi ngày đêm hành quân cấp tốc chiếm lĩnh luôn Vụ Nguyên. Quân Sở mới ra tiền tuyến giành được thắng lợi đầu tiên và đứng vững chân tại Giang Tây.

Tháng 11, quân Thái Bình do tướng Lý Thế Hiền kéo tới bao vây Kỳ Môn. Còn tướng Hoàng Văn Kim cũng dẫn mấy vạn quân tấn công quân Sở. Tả Tông Đường sai Hoàng Thiếu Xuân dẫn một cánh quân đi bọc hậu đánh vào quân Thái Bình, làm cho Hoàng Văn Kim phải rút lui. Sau đó, Tăng Quốc Phiên sai dũng tướng Bào Siêu đến phối hợp phục kích Hoàng Văn Kim và tấn công chiếm được Kiến Đức. Nhờ đó, Kỳ Môn được giải vây.

Năm thứ 9 (1859), tháng 2, Lý Thế Hiền dẫn đại quân tới tấn công liên tiếp và chiếm được Vụ Nguyên, Cảnh Đức trấn khiến quân Sở bị tổn thất và phải lui về Lạc Bình. Tháng 3 hai bên đánh nhau một trận lớn tại Lạc Bình. Quân Thái Bình chia 3 đường để tấn công, nhưng quân Sở đã củng cố thành trì không ra ứng chiến. Họ đào hào dẫn nước để ngăn chặn địch quân. Quân Thái Bình nhảy qua hào, mở cuộc tấn công, đôi bên giằng co hơn 10 ngày, quân Sở chết và bị thương rất nhiều. Cuối cùng, Tả Tông Đường xuống lệnh chia quân thành 3 cánh, vượt ra khỏi hào để phản kích. Bản thân Tả Tông Đường chỉ huy cánh quân trung lộ đánh xáp lá cà với quân Thái Bình. Quân của Lý Thế Hiền đại bại trong đợt phục kích này, buộc phải rút lui. Chỉ ít lâu sau, Lý Thế Hiền chuyển quân vào Triết Giang, mấy tháng liền đánh đâu thắng đó, chiếm được các trọng trấn như Nghiêm Châu, Thiệu Hưng, Ninh Ba, Đài Châu,... Tháng 11, cánh quân này lại đánh chiếm Hàng Châu. Tuần phủ Chiết Giang là Vương Hữu Linh thắt cổ tự tự. Tăng Quốc Phiên sau khi tiếp nhận được chiếu chỉ liền mật tấu lên triều đình tiến cử Tả Tông Đường giữ chức Tuần phủ Chiết Giang.

Khôi phục Chiết Giang

Năm Đồng Trị nguyên niên (1861), tháng giêng, Tả Tông Đường tiến quân vào Chiết Giang. Trước tiên ông tấn công và chiếm được Khai Hóa. Đến tháng 2, từ hướng tây tiến sang hướng đông, tới đâu đẩy lui được quân Thái Bình tới đó. Quân Thái Bình tiến vào Chiết Giang rất đông, các tướng như Lý Thế Hiền, Uông Hải Dương… đều rất dũng cảm, thiện chiến, thế lực của họ rất to. Hai quân tranh giành nhau từng vùng đất một tại phía tây tỉnh Triết Giang, kéo dài một hai năm.

Sau cuộc chính biến Kỳ Tường tại Bắc Kinh, Từ Hi Thái Hậu và Cung Thân vương Dịch Hân chấp chính đại quyền trong triều đình. Nhằm nhanh chóng trấn áp cuộc khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, triều đình đã chấp nhận chủ trương của một bộ phận quan liêu và mại bản ở vùng duyên hải là "mượn binh lực phương Tây để tiễu trừ Thái Bình Thiên Quốc". Thế là họ cấu kết với những tổ chức của người ngoại quốc trên đất nước Trung Hoa, xây dựng thành những đạo binh "trang bị súng ống ngoại quốc" để đánh nhau với Thái Bình Thiên Quốc. Thế là vào tháng 4 niên hiệu Đồng Trị nguyên niên, số quân này đã đánh chiếm được Ninh Ba và những địa phương khác, rồi từ phía đông tỉnh Chiết Giang chuyển sang tấn công ở phía tây tỉnh này.

Tháng 11, quân Sở tấn công chiếm được Nghiêm Châu, rồi chia thành nhiều đường tiếp tục tiến về Hàng Châu. Mùa xuân năm Đồng Trị thứ 2, các cánh quân của nhà Thanh lần lượt chiếm được các thành Thang Khê, Kim Hoa, Vũ Nghĩa, Thiệu Hưng… Địa bàn quân Thái Bình chiếm đóng ngày càng thu hẹp. Tháng 8, Tả Tông Đường chỉ huy toán quân hỗn hợp giữa quân Sở và quân Pháp gọi là "Thường thắng quân" tấn công chiếm được thành Phú Dương, sau đó lại tấn công chiếm được thành Hàng Châu là tỉnh lị tỉnh Triết Giang, có địa vị rất quan trọng đối với toàn cục. Quân Thái Bình khi hay tin quân triều đình sắp tiến công, đã vội vàng xây thêm những ụ chiến đấu trên khắp 4 mặt thành. Họ còn đào hào sâu để quyết tâm tử thủ. Cuối tháng 8, quân Sở đã kéo tới sát chân thành và đã triển khai những trận đánh từ bên ngoài. Tháng 11, Tả Tông Đường kéo quân từ Nghiêm Châu đến Phú Dương, rồi lại tiếp tục chuyển tới Dư Hàng để thị sát tình hình quân sự tại đây. Tháng 12, các cánh quân đã áp sát thành Hàng Châu và bao vây thành này hết sức chặt chẽ.

Lúc bấy giờ, tình hình ở phía đông nam của quân Thái Bình cũng đang thất lợi. Lý Hồng Chương chỉ huy Hoài quân tác chiến tại vùng Giang Tô, và đã đánh thắng liên tiếp, lần được chiếm được các thành Tô Châu, Vô Tích, xử tử hơn 2 vạn quân Thái Bình. Trong khi đó Tương quân siết chặt vòng vây Thiên Kinh, ngày đêm tấn công không ngừng nghỉ. Về mặt tâm lý, quân Thái Bình đã bắt đầu chao đảo. Ở Giang, Triết đã xảy ra nhiều sự kiện quân sĩ của họ nổi loạn và xin đầu hàng với quân triều đình. Bên trong thành Hàng Châu, binh sĩ của họ cũng đang tỏ ra hoang mang.

Năm thứ 3 (1864), tháng 2, Tả Tông Đường hạ lệnh tấn công mạnh vào thành. Quân thủy bộ của quân Sở phối hợp tích cực, đã trước tiên hạ được các lũy ở ngoài thành. Sau đó, họ chia quân tiến công vào 5 cửa thành. Quân Thái Bình sau nhiều trận kịch chiến, đã không còn đủ sức cố thủ, bèn lợi dụng đêm khuya mở cửa thành phía bắc để phá vòng vây. Quân Sở liền từ các của tràn vào, chiếm được Hàng Châu.

Sau khi thành Hàng Châu bị mất, quân Thái Bình xem như mất tấm bình phong che chắn ở phía Đông Nam, Thiên Kinh ngày càng trở nên cô lập, sự thất bại đã thấy rõ và không còn đảo ngược được nữa. Tương quân do Tăng Quốc Thuyên chỉ huy 5 vạn quân bao vậy Thiên kinh trong 2 năm, đến tháng 5 năm 1864 Tương quân đã chiếm được Thiên Kinh sau nhiều trận chiến ác liệt. Trong vòng 3 ngày sau đó quân Thanh chém hơn 10 vạn người trong thành. Cuộc khởi nghĩa nông dân của Thái Bình Thiên Quốc kéo dài được 14 năm, quân đội tung hoành khắp mười mấy tỉnh, ảnh hưởng đến toàn quốc, tiếng tăm oanh liệt, tới đây xem như thất bại.

Tổng đốc Mân-Chiết

Sau khi Thiên Kinh thất thủ, hai phía nam bắc của Trường Giang vẫn còn tàn quân của họ đến mười mấy vạn người. Phía bắc Trường Giang còn quân đội của Lại Văn Quang, về sau đã gia nhập vào Niệm quân trở thành một bộ phận của đội quân này. Ở phía Giang Nam, quân đội do Thị Vương Lý Thế Hiền và Khang Vương Uông Hải Dương chỉ huy sau khi thất thủ Hàng Châu và Dư Hàng, vẫn còn đến hơn 10 vạn. Họ đã kéo vào Giang Tây, rồi lại tiếp tục kéo xuống phía Nam đến các vùng Thinh Châu, Long Nham, Chương Châu nằm về phía tây nam của Phúc Kiến. Đi tới đâu họ đánh chiếm tới đó, làm cho các địa phương liên tục dâng sớ về triều đình cầu cứu.

Triều đình lại sai Tả Tông Đường kéo quân xuống Phúc Kiến đảm nhận chức Tổng đốc Mân – Chiết, đồng thời chịu trách nhiệm trấn áp tàn quân Thái Bình kéo về đây. Tháng 10, Tả Tông Đường dẫn các bộ tướng cùng xuống Phúc Kiến để đánh dẹp tàn quân Thái Bình. Lý Thế Hiền, Uông Hải Dương bị quân Sở truy kích vào mùa xuân năm Đồng Trị thư 4 (1865), buộc phải chia thành nhiều cánh quân tiến vào vùng Quảng Đông. Trên đường đi họ phải đánh nhau nhiều trận và bị tổn thất nặng nề. Những cánh quân của Tả Tông Đường cũng truy kích theo thật sát, không buông tha và cũng đã truy kích tới Quảng Đông.

Tháng 7, Lý Thế Hiền bị Uông Hải Dương tàn sát, thế lực càng thêm yếu. Tháng 12, Uông Hải Dương lui vào châu Gia Ứng, tổ chức một cuộc chống trả cuối cùng. Cùng tháng, Tả Tông Đường chỉ huy các cánh quân phát động một cuộc tổng tiến công, tàn quân của Uông Hải Dương bị tiêu diệt hoàn toàn. Uông Hải Dương cũng bị trúng đạn chết giữa mặt trận. Quân Thái Bình rút chạy vào thành, suy tôn Tăng Vương Đàm Thế Nguyên lên thay. Nguyên vốn nhu nhược nên hoảng hốt vội mở cửa nam chạy ra.

Quân Thanh truy kích tới núi Hoàng Sa. Quân Thái Bình bị quân Thanh vây kín và bị giết chết, không còn sót lấy một mạng. Thái Bình Thiên Quốc tan rã hoàn toàn. Từ đó cuộc chiến tranh kéo dài 14 năm giữa Tương quân và quân Thái Bình kết thúc qua trận đánh của Tả Tông Đường.

Nhờ công lao này Tả Tôn Đường được triều đình gia phong tước Nghi Dũng Nhị đẳng bá.

Trấn áp Niệm quân
Lực lượng Niệm quân được hình thành trong những năm cuối đời Đạo Quang tại miền bắc, hoạt động theo từng nhóm gọi là niệm. Trong lúc đầu của Thái Bình Thiên Quốc, Niệm quân – quân khởi nghĩa nông dân đã hoạt động tại Giang Tô, An Huy, Sơn Đông, Hà Nam trở thành quân đồng minh của quân Thái Bình ở miền bắc.

Năm 1851, sông Hoàng Hà đổi dòng lần cuối làm cho hàng vạn người mất nhà cửa, tàn phá nền kinh tế miền bắc, những tỉnh giàu có nhất bị ảnh hưởng, nhà Thanh không thể cứu trợ hữu hiệu nên nhiều người không chốn nương thân, liền gia nhập lực lượng Niệm quân bao gồm nông dân, binh sĩ, thương nhân buôn muối. Lực lượng Niệm quân có khoảng 4 vạn người do Trương Nhạc Hành, một thương nhân buôn muối chỉ huy khởi nghĩa vào tháng 11 năm 1852 tại Hào Châu. Năm 1855, các thủ lĩnh Niệm quân cử hành đại hội tại Trĩ Hà Tập (bắc An Huy), bầu Trương Nhạc Hành làm minh chủ, thống nhất lãnh đạo trong Niệm quân. Đến thời kỳ giữa Thái Bình Thiên Quốc, Niệm quân và quân Thái Bình đã bắt liên lạc với nhau, Niệm quân tiếp nhận sự lãnh đạo của Thái Bình Thiên Quốc, và Trương Nhạc Hành được Hồng Tú Toàn phong tước Ngô Vương. Kỵ binh Niệm quân nhiều lần cắt đứt đường giao thông liên lạc của quân Thanh tại miền Bắc, làm chủ nhiều vùng tại Giang Tô và Hà Nam.

Năm 1856 nhà Thanh phái dũng tướng Tăng Cách Lâm Thấm đến trấn áp Niệm quân, cho xây nhiều đồn lũy, tấn công mạnh vào kỵ binh Niệm quân. Năm 1859, hơn 20 vạn Niệm quân bị quân Thanh do tướng Thắng Bảo chỉ huy đánh bại ở bắc An Huy, năm 1863, thủ lĩnh Trương Nhạc Hành bị bắt, người cháu là Trương Tông Vũ lên thay.

Năm 1864, ông được phong Nhất đẳng Khác Tĩnh bá (一等恪靖伯).

Sau khi Thiên Kinh thất thủ, một số quân Thái Bình đã liên kết với Niệm quân tạo nên thế lực rất mạnh. Niệm quân chỉ dùng vũ khí thô sơ như mã tấu, xà mâu, cưỡi ngựa rất tài, tác chiến dũng cảm. Tháng 5 năm 1865, Niệm quân đã bao vây đại doanh của thống soái quân Thanh Tăng Cách Lâm Thấm ở Hà Trạch (Sơn Đông). Quân Thanh hết lương, Tăng Cách Lâm Thấm phải dẫn kỵ binh phá vòng vây trong đêm tối, bị Niệm quân phục kích giết chết, thu được 5000 chiến mã. Lúc đó thanh thế Niệm quân rất lớn, chấn động khắp nước. Nhà Thanh lo sợ Niệm quân đánh vào Bắc Kinh nên phái Tăng Quốc Phiên điều Tương quân và Hoài quân đến trấn áp.

Tăng Quốc Phiên nghiên cứu Niệm quân đã dùng chiến thuật lưu động chống lại quân triều đình như sau: "... Họ có khả năng chiến đấu nhưng không bao giờ đụng trận một cách khinh suất. Họ chờ cho ta di chuyển rồi tấn công khi ta đang đi. Đây chính là chiến lược của quân Thái Bình trong giai đoạn đầu mới nổi lên. Thứ tư, họ hành đông nhanh như bão táp. Có khi họ đi nghìn dặm trong vài ba ngày mà không ngừng, khi khác họ vòng vòng bao vây một đội quân nhỏ".

Ông viết: "Nếu ta chạy vòng vòng một lúc quân triều đình đuổi theo sẽ kiệt lực. Tăng vương (Tăng Cách Lâm Tấm) thua trận chính là vì quân Niệm dùng chiến thuật này. Quân Niệm có ba nhược điểm. Thứ nhất, chúng không có hỏa khí và vì thế không đánh được những đồn bót kiên cố. Thành thử nếu quân triều đình giữ được thành và dân binh giữ được các làng xã thì quân Niệm không làm gì được và cũng chẳng cướp được đồ ăn. Thứ hai, chúng không đóng quân mà vào trong nhà các nông trại để ở ban đêm. Cho nên dễ bị tấn kích. Thứ ba, chúng luôn luôn mang theo hành lý, vợ con, xe cộ, gia súc theo khi hành quân. Nếu quân triều đình lấy được hành lý đồ đạc là họ tổn thất lớn."

Sau đó Tả Tông Đường và Lý Hồng Chương được cử thay cho Tăng Quốc Phiên về làm Lưỡng Giang Tổng đốc. Lý và Tả cho xây lô cốt, tổ chức cho địa chủ vũ trang. Trong vòng mấy tháng, Đông Niệm quân từ Hà Nam tiến vào Hồ Bắc, đánh thắng nhiều trận, thu được nhiều súng đạn và chiến mã, quân số phát triển lên đến 10 vạn. Nhưng vì không có lập căn cứ địa, quân sĩ không được nghỉ ngơi nên lực lượng dần sút kém, phải rút về Sơn Đông. Lực lượng Hoài quân do Lưu Minh Truyền (về sau làm Tuần phủ Đài Loan) chỉ huy liên kết với Thường Thắng quân tấn công Đông Niệm quân gần Yên Đài. Mùa xuân năm 1868, Đông Niệm quân thất thủ tại Dương Châu, thủ lĩnh Lại Văn Quang bị bắt và hi sinh anh dũng.Tây Niệm quân từ Hà Nam tiến vào Thiểm Tây, Sơn Tây, triều đình cử Tả Tông Đường làm Khâm sai đại thần Đốc biện Thiểm Cam quân vụ đến trấn áp. Niệm quân đánh vào Trực Lệ, uy hiếp Thiên Tân. Nhà Thanh cấu kết với liên quân Anh - Pháp tấn công Tây Niệm quân, 17.000 Tây Niệm quân phải rút đến bờ sông Đồ Hải (Sơn Đông) thì gặp nước lụt, không qua sông được nên toàn bộ tử trận. Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhưng ảnh hưởng của nó khá lớn, về lâu dài là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của nhà Thanh 40 năm sau.

Xây dựng Xưởng đóng tàu Mã Vĩ

Trong thời gian làm Tổng đốc Mân Chiết (1865 - 1866) và Thuyền chính đại thần, Tả Tông Đường rất quan tâm đến ngành công nghiệp đóng tàu, ông chủ trương phát triển công nghiệp đóng tàu. Trong sớ dâng lên triều đình ông viết "nếu muốn tránh các bất lợi mà thu hoạch các lợi ích của biển cả thì đường lối duy nhất là tăng cường thủy quân, mà muốn xây dựng thủy quân thì chúng ta phải xây một bãi đóng tàu để chế tạo tàu chạy máy hơi nước ". Khi biết được người Nhật sẽ có tàu chạy hơi nước trong vòng vài năm, ông bắt đầu lo ngại. Nếu Trung Hoa không sớm đuổi kịp thì một ngày nào đó, họ sẽ phải đụng độ với Nhật Bản trên mặt biển, "khi họ có phương tiện, chúng ta chẳng có gì cả. Cũng chẳng khác gì qua sông người khác chèo thuyền thì chúng ta đi bè, cưỡi lừa chạy đua với người cưỡi ngựa".

Năm 1866, nhà máy chế tạo tàu thuyền Mã Vĩ (Phúc Châu) được thành lập trên diện tích 47 ha tại Mã vĩ thuộc địa phận Phúc châu trên sông Mân, bên cạnh đó còn có trường đào tạo học viên hải quân.
Nhà máy bắt đầu đóng loại tàu mới, sử dụng máy móc và kỹ thuật cơ khí của Pháp do Thẩm Bảo Trinh (con rể Lâm Tắc Từ, nguyên Tuần phủ Giang tây, sau này làm Tổng đốc Phúc kiến chịu trách nhiệm xây dựng hệ thống phòng thủ bờ biển ở Đài Loan) làm Giám đốc, có sự chỉ đạo kỹ thuật của 50 kỹ sư người Pháp đứng đầu bởi hai cựu sĩ quan hải quân Pháp Prosper Giquel và Paul d'Aiguebelle, và 5000 người làm việc. Đến năm 1874, ngoài bến bãi, sân và công xưởng dùng cho việc đóng tàu, xưởng này còn thêm một đơn vị chế tạo vũ khí và đạn dược, đúc thép để sản xuất sắt dát mỏng, một ban phiên dịch và một trường dạy tiếng Pháp, tiếng Anh, toán, vẽ và hải trình học.

Kinh phí ban đầu là 40 vạn lạng bạc (55 vạn đô la) được huy động từ ngân sách các tỉnh Phúc Kiến, Chiết Giang, Quảng Đông. Trong thời gian 1866 – 1874, chi phí của xưởng lên tới 540 vạn lạng bạc (750 vạn đô la). Số nhân công của xưởng Mã Vĩ lúc cao nhất đạt tới 5000 công nhân, quy mô còn lớn hơn Giang Nam Cơ khí chế tạo Tổng cục.

Năm 1869 xuất xưởng chiếc tàu đầu tiên lấy tên là Vạn Niên Thanh, có công suất 150 mã lực. Năm 1893 xuất xưởng tàu chiến Fujing tải trọng 2200 tấn và được biên chế vào Hạm đội Phúc Kiến.

Trong vòng 40 năm, từ 1867 đến 1905, xưởng Mã Vĩ đã đóng 40 tàu chiến có tổng trọng tải là 300.000 tấn, chiếm tới 70% tổng trọng tải của hàng hải Trung Quốc.

Khi Chiến tranh Pháp - Thanh nổ ra năm 1884, tại Trận Phúc Châu xưởng đóng tàu Mã vĩ bị Hạm đội Pháp tấn công gây thiệt hại nặng nề.

Trấn áp dân Hồi ở vùng tây bắc

Dân Hồi ở tây bắc rất dũng cảm và khỏe mạnh, gọi là Dungan. Tại Thiểm Tây có khoảng 6 triệu người Hồi, tại Cam Túc có khoảng 8 triệu người Hồi. Lúc nhỏ họ đã tập bắn cung tên và cưỡi ngựa. Họ có thể ném đá như bắn tên, trúng kẻ địch ngoài một trăm bước. Sự áp bức của nhà Thanh đối với dân Hồi ở Tây Bắc rất tàn khốc. Vì thế dân Hồi không ngớt phản kháng. Năm 1862, dân Hồi đã phát động cuộc khởi nghĩa Dungan (người Hồi) đại quy mô, thành lập 18 đại doanh ở miền đông Cam Túc. Quân khởi nghĩa tiến đánh Tây An (thủ phủ Thiểm Tây), giáng cho quân Thanh một đòn nặng. Đến năm 1864, khởi nghĩa đã lan rộng khắp các tỉnh Thiểm Tây, Cam Túc, Ninh Hạ, và Tân Cương. Năm 1866, quân khởi nghĩa phối hợp tác chiến với Tây Niệm quân, phát triển thế lực đến Bắc Thiểm Tây. Nhà Thanh bổ nhiệm Tả Tôn Đường làm Tổng đốc Thiểm Cam (1866 - 1876) và Đốc biện quân vụ Thiểm Tây, lực lượng có 55 ngàn quân.

Tả Tông Đường huy động thêm được 75 ngàn quân, tập trung lực lượng đàn áp, dùng súng đạn tối tân của hãng Krupp (Đức) tấn công mạnh vào quân khởi nghĩa, nhất là cánh quân của thủ lĩnh Mã Hoa Long. Quân khởi nghĩa cho xây hơn 50 đồn trại xung quanh Cam Tích Bảo (Cam Túc), kháng cứ quân Thanh quyết liệt. Quân Thanh phá đê sông Hoàng Hà cho nước tràn ngập quân khởi nghĩa, làm lực lượng quân khởi nghĩa bị tổn thất nặng.

Năm 1869, trong khi bình định Thiểm Tây, quân Thanh đã tàn sát 2 vạn người. Sau 16 tháng kháng cự quyết liệt đến tháng 2 năm 1871, thủ lĩnh Mã Hoa Long phải quy hàng. Hàng nghìn người Hồi bị đưa đến các vùng khác nhau trong nước. 11.000 người bị đưa đến Bình Lương; 20.000 phụ nữ, trẻ con, người già được đưa đến định cư ở Nam Cam Túc, người Hồi bị cấm định cư ở Cam Tích Bảo.

Tả Tông Đường tiến quân đến Hạ Châu (Lâm Hà), nơi tập trung đông người Hồi ở phía tây Lan Châu và là cửa ngõ con đường thương mại giữa Cam Túc và Tây Tạng do thủ lĩnh Mahanao phòng thủ. Sau 3 tháng tấn công, quân Thanh chiếm được Tây Ninh vào cuối thu năm 1872. Hàng ngàn quân khởi nghĩa bị giết.

Tháng 9 năm 1873, Tả Tông Đường cho 15 ngàn quân công hãm thành Túc Châu, vũ khí quân khởi nghĩa chỉ có súng trường không thể địch nổi đại bác tối tân của Đức sản xuất, Túc Châu bị chiếm ngày 24 tháng 10. Tả Tôn Đường cho xử tử 6.973 người Hồi, những người còn sót lại bị đưa đến miền nam Cam túc. Cuộc khởi nghĩa của dân Hồi ở Tây Bắc đến năm 1873 mới bị thất bại hoàn toàn.

Ngày 14 tháng 12, ông nhậm chức "Hiệp bạn Đại học sĩ". 1 năm sau, ngày 18 tháng 9, nhậm "Đông các Đại học sĩ"

Chuẩn bị chiếm Tân Cương

Tả Tông Đường dẫn quân băng qua sa mạc tiến vào vùng Tarim (Tân Cương) đàn áp cuộc khởi nghĩa do thủ lĩnh A Cổ Bá (1820 – 1877) lãnh đạo ở Tân Cương, và giải phóng Y Lê khỏi ách thống trị của đế quốc Nga. Trong thời gian này, nhà Thanh chi tiêu quân phí rất tốn kém. Từ năm 1875 đến 1878, mặt trận phía Tây (Turkestan, Tân Cương) tốn mất 51 triệu lạng bạc, trong đó 14 triệu lạng bạc được các ngân hàng của Anh cho vay, triều đình cung cấp 26,7 triệu lạng bạc trong vòng 3 năm.

Năm 1865, Hạo hãn Cổ quốc A Cổ Bá xâm nhập Tân Cương, chiếm giữ vùng biên giới phía nam Tân Cương, thành lập nước Triết Đức Sa Nhi Hãn. Năm 1870, A Cổ Bá đem quân tiến lên phía bắc đánh chiếm Ô Lỗ Mộc Tề. Tháng 5 năm 1872, A Cổ Bá ký kết với nước Nga điều ước cắt nhượng đất đai cho Nga. Hai nước Anh và Nga ganh đua trong việc ủng hộ A Cổ Bá, đưa đến hàng vạn khẩu súng từ Ấn Độ. Chỉ trong một chuyến hàng đưa sang từ Ấn Độ, số lượng vũ khí đã lên tới 22.000 khẩu súng, 8 đại bác, 2.000 đạn pháo. Đế quốc Ottoman cũng công nhận A Cổ Bá là lãnh tụ chính trị Hồi giáo và gửi đến 12.000 súng trường, 8 khẩu đại bác. Quân số của A Cổ Bá lên tới 45.360 người, được sĩ quan Ottoman huấn luyện.

Năm 1875, Tả Tông Đường được thăng Khâm sai đại thần, Đốc biện Tân Cương quân vụ, Văn Hoa điện Đại học sĩ, đồng thời ông cũng được đặc cách làm Tiến sĩ mà không cần qua khảo thí. Tả Tông Đường biết ông không thể trông đợi kiếm đủ thực phẩm cho binh sĩ tại vùng đổ nát này và ông phải giữ một nguồn tiếp liệu dài gần 10.000 km mà không có xa lộ hay đường xe lửa để bảo đảm cung cấp cho đều đặn. Thực tế đã ảnh hưởng to lớn đến chiến lược của ông trong kỳ chinh phạt này.

Xây dựng hệ thống quân nhu tiếp liệu, tân trang vũ khí
Năm 1866 ông bắt đầu thiết lập một hệ thống tiếp vận. Trước hết, ông xây 5 trung tâm hậu trạm chia đều từ Đông Nam đến Tây Bắc (gồm Thượng Hải trong tỉnh Giang Tô, Thiên Tân trong tỉnh Hà Bắc, Phần Châu ở Sơn Tây, Bao Ninh và Thuận Tân ở Tứ Xuyên) và từ đó lương thực, vũ khí và các loại khí cụ khác được mua để chở tới mặt trận. Các trạm cung ứng dịch vụ quân đội ở gần hay tại mặt trận như ở Tây An (Thiểm Tây), Thiên Thủy (Cam Túc) được thành lập để nhận vật liệu chở từ hậu trạm tới và cung cấp cho lực lượng ở trận tiền bằng cáng, xe hay lạch đà xuyên qua hàng ngàn cây số sa mạc. Giữa các trạm dịch vụ chính và hậu trạm có một hay nhiều trạm trung gian để nhận và giao vật dụng. Hán Khẩu chẳng hạn dùng làm hậu trạm phân phối thóc gạo cho mặt trận Thiểm Cam, từ đó tiếp liệu được chở tới Tây An theo nhiều đường khác nhau. Với hệ thống cung cấp như thế có thể giữ cho tiếp vận không bị gián đoạn.

Năm 1874, Tả Tông Đường đã chủ động chuẩn bị binh lương, vay tiền Ngân hàng Hối Phong tại Hương Cảng, cho người đến Lương Châu, Túc Châu, Ninh Hạ, Bao Đầu và cả nước Nga thu mua lương thực, chia đường chở đến Cáp Mật và nhiều vùng khác xa đến hàng ngàn dặm. Hàng đoàn người và xe vận chuyển lương thảo có quan binh bảo vệ vượt qua sa mạc tập trung về Cáp Mật. Sau 2 năm, số lương thực tại Cáp Mật đã lên tới hơn 1000 tấn, các nơi khác cũng có đến hàng trăm tấn, tích trữ đủ quân lương.
Giúp việc đắc lực cho ông có thương nhân Hồ Tuyết Nham lo liệu vật tư và quân trang cần thiết cho quân Tây chinh, lệnh cho Hồ Tuyết Nham nhập vũ khí hiện đại cần thiết từ bên ngoài để thu phục Tân Cương.

Đồng thời năm 1873, Tả Tôn Đường thành lập Lan Châu Cơ khí cục, cải tạo quân khí theo kiểu của Đức, mua hàng ngàn súng trường và đại bác của hãng Krupp và Dreyse.

Quân đồn trú khai phá đất hoang

Ngoài việc thiết lập đường tiếp liệu từ các khu vực duyên hải, Tả Tông Đường còn theo đuổi một chiến lược cổ điển để giải quyết các vấn đề lương thực. Ông ra lệnh cho quân sĩ khai phá các đất hoang trong khu vực doanh trại để sản xuất thóc gạo cho riêng họ. Chiến lược này vốn dĩ dùng từ thời nhà Hán trong thế kỷ thứ nhất và thứ hai cho đến cuối thế kỷ 18 khi nhà Thanh đóng quân ở Tân Cương. Khai phá đất hoang tại các vùng biên giới chủ yếu là một chiến lược giải quyết các vấn đề tiếp liệu nhưng cũng có những ảnh hưởng xã hội-kinh tế đáng kể. Thay vì đóng quân để khai hoang, có khi triều dình cho hạt giống, nông cụ, gia súc và chia đất cho nông dân rồi để họ cày cấy. Sau mùa gặt, nhà nước mua hoa màu thặng dư để nuôi quân. Chính sách đó gọi là Dân Đồn nghĩa là để cho dân làm ruộng. Việc đó giúp cho chính quyền sở tại vỗ về được lòng dân và tái lập trật tự. Ngoài ra, Tả Tông Đường cũng ra lệnh cho quân sĩ của ông tu sửa các hệ thống thủy lợi, dắp đường và trồng cây. Trong suốt chiến dịch này, quân của ông đã khai phá được hơn 19.000 mẫu, trồng 568.000 cây, làm được 96 cái cầu, đắp 800 dặm đường và sửa 13 hệ thống dẫn nước và sông rạch.

Thành lập quân Tây chinh

Tả Tôn Đường chỉnh đốn quân vụ, những ai không muốn tham gia quân Tây chinh đều được trở về quê, còn những ai ở lại phải chấp hành nghiêm minh kỷ luật không được tự ý dời doanh trại. Ông lệnh cho Lưu Cẩm Đường chiêu mộ thêm tinh binh từ Hồ Nam, nâng tổng số người gốc Hồ Nam trong quân Tây chinh lên tới 17.000 người, cộng thêm 16 đạo quân của Trương Diệu tạo thành lực lượng chủ lực của quân Tây chinh, tiếp theo quân Thục, quân Hoài cũng gia nhập đội quân Tây chinh, nâng tổng số quân lên tới 8 vạn người.Tả Tôn Đường thành lập quân Tây chinh gồm nhiều sắc tộc Hán, Mãn, Hồi. Quân Hán và Hồi do Đổng Phúc Tường chỉ huy, quân Mãn do Ngạc Nhĩ và Khánh Nhạc chỉ huy. Ông giáo dục tinh thần chiến đấu cho binh sĩ, ông nói: "Tân Cương từ thời Hán đã thuộc về Trung Quốc, còn người A Cổ Bá chỉ là dị tộc. Cuộc chiến tranh này là để thu hồi biên cương cho tổ quốc, vì thế các tướng sĩ phải có ý thức quân dân một nhà".

Sau 6 năm chuẩn bị kỹ càng, tháng 3 năm 1876, Tả Tôn Đường đặt bộ tư lệnh quân Tây chinh ở Túc Châu. Tháng 8 năm 1876, quân Thanh bắt đầu xuất phát với phương châm tiến chậm đánh thắng. Binh sĩ hành quân hơn 2 tháng vượt 2000 dặm gặp địch là đánh, khẩu phần ăn chỉ có 8 ngày nên trong hành trang mỗi binh sĩ đeo mười mấy cân khoai chạy trên sa mạc nóng bỏng, tinh thần chiến đấu hi sinh quên mình.

Quân Thanh do Lưu Cẩm Đường, Đạo đài Tây Ninh chỉ huy tiếp cận thành Ô Lỗ Mộc Tề đến tháng 11 thì công hãm thành Mã Nạp Tư Nam (Manasi), tiêu diệt quân A Cổ Bá ở dải biên giới phía bắc, sau đó quân Thanh từ Ô Lỗ Mộc Tề tiến xuống phía nam công hãm thành Đạt Bản, nơi A Cổ Bá tập trung nhiều quân tinh nhuệ, tiêu diệt quân chủ lực của A Cổ Bá tại đây. Sau đó quân Thanh do Trương Diệu chỉ huy tiến đến Khắc Thác Khắc Tôn, Thổ Lỗ Phan. A Cổ Bá tại Khố Nhĩ Lạc (Korla) thế cùng phải tự sát. Tháng 1 năm 1878, Đổng Phúc Tường chiếm lại Vu điền. Quân Thanh liên tiếp thu hồi các thành Khố Xa, A Khắc Tô (Aksu), Hòa Văn… đến năm 1878 biên giới phía nam hoàn toàn thuộc về Trung Quốc.

Giành lại Y lê

Y Lê (Ili) là tên gọi một vùng đất xung quanh lưu vực sông Y Lê (Ili). Sông này bắt nguồn trong dãy núi Thiên Sơn, chảy về phía đông một đoạn ngắn rồi đột ngột quay về phía tây, sau đó vượt hơn một nghìn cây số trước khi đổ vào hồ Balkhash. Miền Y Lê nằm về phía bắc dãy Thiên Sơn, cư dân chủ yếu là người Uyghur (Duy Ngô Nhĩ) và Kazazh (Cáp Tát Khắc). Vào thời Tống, Nguyên, Minh, Trung Quốc không kiểm soát được miền này. Vào thời nhà Thanh, Y Lê là miền đất xa nhất về phía tây thuộc về Trung Quốc, thủ phủ là Ô Lỗ Mộc Tề (Urumqi). Thời nhà Thanh hay nghe cụm từ "đày đi Y Lê", đó là một hình phạt nặng, vì đi từ Bắc Kinh đến Y Lê phải mất vài tháng mới tới nơi.

Năm 1871, nước Nga viện cớ thu hồi những vùng đất trước đây đã bị nhà Thanh chiếm, tiến quân vào Y Lê, tuyên bố "tạm chiếm Y Lê, đợi khi nào Thanh đình có đủ khả năng thống trị miền đó thì sẽ trả lại". Nhưng 7 năm sau, khi Tả Tông Đường đã bình định được Tân Cương rồi, nhà Thanh xin Nga trả lại Y Lê, Nga thản nhiên nuốt lời, bắt Công sứ Sùng Hậu của nhà Thanh phải ký Điều ước Livadia năm 1879 gồm 18 khoản mà các khoản chính là Thanh phải bồi thường quân phí 280 vạn lạng bạc cho Nga, và cắt nhường Nga miền phú nguyên duy nhất của Y Lê chiếm tới 70% diện tích Y Lê, cho Nga mở 3 tuyến đường thương mại làm cho dư luận triều đình và dân chúng bất bình. Trương Chi Động dâng sớ phản đối kịch liệt. Từ Hi Thái Hậu bãi nhiệm chức vụ của Sùng Hậu, chuẩn bị chiến tranh với Nga, cung cấp thêm 25,6 triệu lạng bạc chiến phí cho Tả Tông Đường. Mùa hè năm 1880, Tả Tông Đường lúc đó đã 68 tuổi điều quân từ Túc Châu tấn công Cáp Mật, sĩ khí quân Thanh rất cao. Thế tấn công của quân Thanh đã hỗ trợ rất nhiều cho ngoại giao nhà Thanh đàm phán với Nga.

Nhờ vào tài năng của nhà ngoại giao Tăng Kỷ Trạch (con trai Tăng Quốc Phiên), vào ngày 24 tháng 2 năm 1881, hai nước ký kết bản Hiệp ước tại St. Petersburg theo đó Nga bị bắt buộc hoàn trả cho Trung Hoa một số phần đất chiến lược nằm trong vùng Ili, sau khi đã bị nhượng bởi chữ ký không được cố vấn tốt của Đại sứ Sùng Hậu trong Điều ước Livadia năm 1879. Sự thành công vào dịp này của Tăng Kỷ Trạch một phần nhờ ở sự chiến thắng quân sự của Tả Tông Đường tại Tân Cương và sự hậu thuẫn mãnh liệt của Tả Tông Đường và các nhân vật khác trong các cuộc thương thảo tại Nga.

Năm 1884, Tân Cương trở thành khu vực cấp tỉnh, do đó đã gắn chặt hơn nữa quan hệ với các khu vực và các tỉnh khác. Với diện tích 1.650.000 km2, Tân Cương là khu vực hành chính lớn nhất của Trung Quốc, rộng gấp ba lần nước Pháp. Lưu Cẩm Đường được bổ nhiệm làm Tuần phủ Tân Cương trực thuộc Tổng đốc Thiểm Cam.

Sau khi ổn định tình hình, Tả Tông Đường đề xuất lên triều đình nhiều chủ trương chính sách thúc đẩy kinh tế văn hóa Tân Cương, có tác dụng tích cực đối với việc khai phá vùng biên giới, thành lập các cơ sở sản xuất kiểu mới ở vùng Tây Bắc như: Lan Châu Cơ khí chức ni cục - xưởng dệt len cơ khí đầu tiên của Trung quốc dùng máy móc của Đức, thành lập năm 1878, Tổng cục Tơ tằm A Khắc Tô, Lan Châu Chế tạo cục thành lập năm 1871, Tây An Cơ khí cục thành lập năm 1869.

Nhờ công lao này, Tả Tôn Đường được thăng Nhị đẳng Khác Tĩnh hầu năm 1878, bổ nhiệm làm Quân cơ đại thần năm 1880, Tổng đốc Lưỡng Giang (1881 - 1884). Trước khi mất vào năm 1885, ông còn gửi lên triều đình đề nghị thành lập Hải quân nha môn, tăng cường sức mạnh của hải quân trước sự đe dọa của các nước phương Tây lúc bấy giờ.

Theo Lư Phụng Các (Lu Fungge), Tả Tông Đường dùng khoảng 6 năm để chuẩn bị cho việc tây chinh nhưng ông chỉ mất một năm rưỡi là hoàn thành việc thu hồi cả Tân Cương, ngoại trừ Y Lê vẫn do Nga chiếm đóng và chỉ trả lại cho Trung Hoa sau khi thương thuyết một thời gian dài. Là một trong những cấp chỉ huy quân sự xuất sắc của thời kỳ Đồng Trị, những đóng góp của ông cho việc hiện đại hóa quân sự có thể sánh ngang với Lý Hồng Chương. Chẳng hạn như ông xây dựng các bãi đóng tàu và xưởng đúc khí giới ở Phúc Châu và Lan Châu. Chiến lược quân sự và chiến thuật của ông trong kỳ chinh phạt huy hoàng hơn bất cứ cấp chỉ huy nào đồng thời với ông. Hệ thống tiếp liệu của ông và tổ chức quân đội ngoài mặt trận gần giống như hệ thống của người Đức dùng trong Chiến tranh Áo - Phổ năm 1866. Tuy nhiên theo Lư, Tả Tông Đường không học của người Đức mà tự ông nghĩ ra. Ngoài ra, chương trình khai khẩn đất hoang bằng quân đội và dân sự cũng như các kế hoạch khác trong việc vãn hồi trật tự xã hội - kinh tế địa phương đã vượt ra khỏi chiến lược quân sự trong việc giải quyết vấn đề tiếp liệu.

Năm 1885, ông qua đời vì bệnh ở Phúc Châu, được triều đình truy thụy là "Văn Tương" (文襄), an táng ở thôn Thương Trúc, xã Thạch Môn của Trường Sa. Ông được đưa vào thờ trong "Hiền lương từ".

Gia đình

 Ông cố: Tả Phùng Thánh (左逢圣)
 Bà cố: Tưởng thị (蒋氏)
 Ông nội: Tả Nhân Cẩm (左人锦)
 Bà nội: Dương thị (杨氏)
 Cha: Tả Quan Lang (左观澜, 1778 - 1830)
 Mẹ: Dư thị (余氏, 1775 - 1823)
 Anh cả: Tả Tông Vực (左宗棫, 1799 - 1823)
 Anh hai: Tả Tông Thực (左宗植, 1804 - 1872)

Thê thiếp

 Chu Di Đoan (周诒端, 1812 - 1870), tự Quân Tâm (筠心).

Hậu duệ

Con trai

 Tả Hiếu Uy (左孝威, 1846 - 1873), tự Tử Trọng (子重).
 Tả Hiếu Khoan (左孝宽, 1847)
 Tả Hiếu Huân (左孝勳, 1853)
 Tả Hiếu Đồng (左孝同, 1857 - 1924), tự Tử Dị (子异).

Con gái

 Tả Hiếu Du (左孝瑜, 1833 - ?), tự Thận Quyên (慎娟), gả cho con trai của Tổng đốc Lưỡng Giang Đào Chú là Đào Quáng. Bản thân bà có tác phẩm "Tiểu Thạch Ốc thi thảo" (小石屋诗草).
 Tả Hiếu Kỳ (左孝琪, 1834 - 1873), tự Tĩnh Trai (静斋), có tác phẩm "Y Lan Thất thi thảo" (猗兰室诗草).
 Tả Hiếu Lâm (左孝琳, 1837 - ?), tự Tương Kiều (湘娵), gả cho Lê Phúc Xương. Bản thân bà có tác phẩm "Quỳnh Hoa Các thi thảo" (琼华阁诗草).
 Tả Hiếu Tân (左孝璸, 1837 - ?), tự Thiếu Hoa (少华), gả cho Chu Dực Tiêu. Bản thân bà có tác phẩm "Đạm Như Trai di thi" (淡如斋遗诗).

Chú thích

Tham khảo

 Thanh sử cảo, Quyển 412, Liệt truyện 199  - Tả Đông Đường truyện
 Những nhân vật quân sự nổi tiếng thế giới, Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Biên dịch: Phan Quốc Bảo, Hà Kim Sinh, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2000
 Thuật mưu quyền, Quang Thiệu - Quang Ninh, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội, năm 2006
 10 Đại tướng Soái Trung Quốc - Những Mẩu Chuyện Lịch sử Nổi Tiếng Trung Quốc, tác giả: Lưu Chiếm Vũ, người dịch Phong Đảo, Nhà xuất bản Văn học, năm 2009, Phần: Tả Tông Đường – Một tướng lãnh yêu nước kiệt xuất trong lịch sử cận đại của Trung Quốc
 Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 4, Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, Nhà xuất bản Lao động, năm 2006
 Thuật dùng người qua các triều đại Trung Hoa, tác giả: Đường Thi, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, năm 2005, phần 11: Cách dùng người của Hồ Lâm Dực và Tả Tông Đường
 100 danh nhân có ảnh hưởng đến lịch sử Trung Quốc, Tác giả Vương Tuệ Mẫn, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, năm 2001
 Thanh Cung mười ba Hoàng triều, Nguyên tác: Hứa Khiếu Thiên, dịch giả: Nguyễn Hữu Lượng, Nhà xuất bản Văn học, năm 2001
 Nho Sử Trung Hoa – Gương sang danh nhân – Trung, Tống Nhất Phu và Hà Sơn, Nhà xuất bản Hà Nội, năm 2009

Xem thêm
 Tăng Quốc Phiên
 Mã Tân Di
 Quan Thiên Bồi
 Lâm Tắc Từ

Quan nhà Thanh
Nhân vật quân sự nhà Thanh
Quân cơ đại thần
Tổng đốc Lưỡng Giang
Tổng đốc Mân Chiết
Tổng đốc Thiểm Cam
Hầu tước nhà Thanh
Người Hồ Nam


title: Microsoft PowerPoint

text:
Microsoft PowerPoint (gọi tắt là PowerPoint) là một phần mềm trình chiếu do Microsoft phát triển. PowerPoint là một phần của gói ứng dụng văn phòng Microsoft Office. Nó có thể cài đặt và sử dụng được trên cả máy tính dùng hệ điều hành Windows lẫn Mac OS X. Bản dùng cho hệ điều hành Windows còn có thể dùng cho cả các máy tính với hệ điều hành Linux nhờ lớp tương thích Wine.

Các phiên bản
Các phiên bản dành cho hệ điều hành Windows bao gồm:

 1990 PowerPoint 2.0 for Windows 3.0
 1992 PowerPoint 3.0 for Windows 3.1
 1993 PowerPoint 4.0 (Office 4.x)
 1995 PowerPoint for Windows 95 (version 7.0) — (Office 95)
 1997 PowerPoint 97 — (Office 97)
 1999 PowerPoint 2000 (version 9.0) — (Office 2000)
 2001 PowerPoint 2002 (version 10) — (Office XP)
 2003 PowerPoint 2003 (version 11) — (Office 2003)
 2007 PowerPoint 2007 (version 12) — (Office 2007)
 2010 PowerPoint 2010 (version 13) - (Office 2010)
 2011 PowerPoint 365 - (Office 365, sau này đổi tên thành Microsoft 365)
 2013 PowerPoint 2013 (version 14) - (Office 2013)
 2016 PowerPoint 2016 (version 16) - (Office 2016)
 2018 PowerPoint 2019 (version 16) - (Office 2019)

Không có PowerPoint các phiên bản 5.0 hoặc 6.0, vì Windows 95 ra đời cùng với Word 7.0. Tất cả các sản phẩm Office 95 đều có khả năng nhúng và liên kết đối tượng 2 — tức là tự động chuyển dữ liệu giữa các chương trình khác nhau — và PowerPoint 7.0 cùng thời với Word 7.0.

Các phiên bản dành cho hệ điều hành Mac OS X bao gồm:

 1987 PowerPoint 1.0 for Mac OS classic
 1988 PowerPoint 2.0 for Mac OS classic
 1992 PowerPoint 3.0 for Mac OS classic
 1994 PowerPoint 4.0 for Mac OS classic
 1998 PowerPoint 98 (8.0) for Mac OS classic (Office 1998 for Mac)
 2000 PowerPoint 2001 (9.0) for Mac OS classic (Office 2001 for Mac)
 2002 PowerPoint v. X (10.0) for Mac OS X (Office:Mac v. X)
 2004 PowerPoint 2004 (11.0) for Mac OS X Office:Mac 2004
 2008 PowerPoint 2008 (12.0) for Mac OS X Microsoft Office 2008 for Mac
 2011 PowerPoint 2011 (14.0) for Mac OS X Microsoft Office 2011 for Mac

Không có PowerPoint 5.0, 6.0 hoặc 7.0 cho Mac. Sở dĩ không có phiên bản 5.0 hoặc 6.0 là vì Windows 95 ra đời cùng với Word 7.0. Tất cả các sản phẩm Office 95 đều có khả năng nhúng và liên kết đối tượng 2 — tức là tự động chuyển dữ liệu giữa các chương trình khác nhau — và PowerPoint 7.0 cùng thời với Word 7.0. Sở dĩ không có phiên bản 7.0 cho Mac để tương ứng với 7.0 cho Windows hoặc PowerPoint 97''.

Các nền tảng khác

PowerPoint cho điện thoại di động
PowerPoint Mobile được đưa vào trong Windows Mobile 5.0. Đây là một chương trình trình chiếu có khả năng đọc và chỉnh sửa các bài thuyết trình Microsoft PowerPoint, mặc dù khả năng của nó bị hạn chế trong việc thêm ghi chú, chỉnh sửa văn bản và sắp xếp lại các trang trình chiếu. Nó cũng không thể tạo bản trình chiếu mới. Phiên bản Windows Phone 7 của PowerPoint Mobile cho phép bạn xem các bài thuyết trình trực tiếp được truyền từ Internet. Năm 2015, Microsoft đã phát hành PowerPoint Mobile cho Windows 10 dưới dạng một ứng dụng toàn cầu. Trong phiên bản PowerPoint này, người dùng có thể tạo và chỉnh sửa bản trình chiếu mới, trình chiếu và chia sẻ tài liệu PowerPoint của mình.

PowerPoint cho Internet
PowerPoint cho Internet — là phiên bản đơn giản, miễn phí của Microsoft PowerPoint có sẵn như một phần của Office trên Internet, nó cũng bao gồm các phiên bản web của Microsoft Excel và Microsoft Word.
PowerPoint trên Internet không hỗ trợ chèn hoặc chỉnh sửa biểu đồ, phương trình, tệp âm thanh hoặc video được lưu trữ trên máy tính của bạn, nhưng tất cả chúng đều xuất hiện trong bản trình chiếu nếu chúng được thêm bằng ứng dụng trên máy tính để bàn. Một số phần tử, chẳng hạn như hiệu ứng WordArt hoặc các hoạt ảnh và chuyển tiếp phức tạp hơn sẽ hoàn toàn không xuất hiện, mặc dù chúng vẫn còn trong tài liệu. PowerPoint cho web cũng thiếu các dạng xem Outline, Master, Slide Sorter và Presenter được tìm thấy trong ứng dụng máy tính để bàn, nó cũng hạn chế về khả năng in.

Tham khảo

Liên kết ngoài

PowerPoint
Phần mềm trình diễn
Phần mềm cho macOS


title: Incerticyclus martinicensis

text:
Incerticyclus martinicensis là một loài ốc nhiệt đới có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Neocyclotidae.

Đây là loài đặc hữu của Martinique. Nó đã tuyệt chủng.

Chú thích

Tham khảo

 Bouchet, P. 1996. Incerticyclus martinicensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Incerticyclus


title: Zanthoxylum atchoum

text:
Zanthoxylum atchoum (đồng nghĩa Fagara atchoum) là một cây rừng thuộc họ Rutaceae có ở Bờ Biển Ngà's Eastern Guinean forests. Đây là loài đặc hữu của Côte d'Ivoire nơi chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Waterman assigned Z. atchoum to this combination after morphological và secondary metabolite evidence revealed that Fagara should be subsumed in Zanthoxylum.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Assi, A. 1998. Zanthoxylum atchoum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

A
Thực vật Côte d'Ivoire
Cây gỗ châu Phi
Thực vật dễ tổn thương


title: Molophilus gilvus

text:
Molophilus gilvus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Quần đảo

text:
Quần đảo là một dãy, chuỗi hoặc một nhóm đảo nằm gần nhau. Điều 46 của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển định nghĩa: ""Quần đảo" là một tổng thể các đảo, kể cả các bộ phận của
các đảo, các vùng nước tiếp liền và các thành phần tự nhiên khác có liên quan với nhau đến mức tạo thành về thực chất một thể thống nhất về địa lý, kinh tế và chính trị, hay được coi như thế về mặt lịch sử."

Các quần đảo thường có ở các biển hở, thông với đại dương. Quần đảo có thể nằm sát đất liền tuy vậy không nhiều bằng các quần đảo ngoài khơi. Các quần đảo hình thành chủ yếu do hoạt động núi lửa, nằm dọc theo các lằn đáy biển trồi lên bởi hoạt động của vỏ Trái Đất hoặc các vùng biển có các dòng nham thạch sát dưới vỏ này. Rất nhiều quần đảo vẫn đang trong quá trình thay đổi do bào mòn hoặc bồi đắp.

Các quốc gia lớn mà lãnh thổ nằm chủ yếu trên các quần đảo là Indonesia, Nhật Bản, Philippines và New Zealand. Trong đó, quần đảo Indonesia là quần đảo lớn nhất thế giới với 17.508 đảo lớn nhỏ nhưng chỉ khoảng 6.000 đảo là có người ở.

Từ nguyên
Trong tiếng Việt, thuật ngữ "quần đảo" là một từ Hán-Việt. Trong tiếng Anh, thuật ngữ "archipelago" có thể bắt nguồn từ: (1) từ cổ "Egeopelago"; (2) từ tiếng Hy Lạp, Ἀγιο πέλαγο, nghĩa là "biển Thánh"; (3) bắt nguồn từ thời Đế chế Latinh, có nghĩa là "Biển của Vương quốc" (Archè); (4) dịch từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, Ak Denghiz, Argon Pelagos, "biển Trắng"; (5) từ tiếng Ý, arcipelago, "biển chính".

Xem thêm
 Danh sách quần đảo

Tham khảo

Liên kết ngoài

Địa mạo đại dương và duyên hải

Đảo


title: Prays calycias

text:
Prays calycias là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Prays


title: Lyria doutei

text:
Lyria doutei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lyria


title: Leptolalax dringi

text:
Leptolalax dringi là một loài ếch trong họ Megophryidae. Chúng được tìm thấy ở Indonesia, Malaysia, và có thể cả Brunei.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và sông. Nó ngày càng hiếm gặp do mất môi trường sống..

Nguồn
 Inger, R., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M. & Yambun, P. 2004. Leptolalax dringi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

]]

D
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật lưỡng cư Malaysia


title: Hoplitis fertoni

text:
Hoplitis fertoni là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1891


title: Megachile tucumana

text:
Megachile tucumana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1908


title: ABU Robocon

text:
Cuộc thi Sáng tạo Robot châu Á – Thái Bình Dương ABU, hay ABU Robocon, là cuộc thi chế tạo robot dành cho sinh viên các trường đại học, học viện và cao đẳng khối kĩ thuật của các nước trong khu vực châu Á và Thái Bình Dương do Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á -Thái Bình Dương (ABU) tổ chức mỗi năm 1 lần.

Cuộc thi là phiên bản mở rộng của NHK Robocon, một cuộc thi bắt đầu vào năm 1991 và chỉ dành cho các đội đến từ Nhật Bản. Từ năm 2002, nó trở thành cuộc thi thường niên mang tên ABU Robocon để cổ vũ cho phong trào sáng tạo robot của thanh niên trong khu vực. Mỗi nước được cử một đội là sinh viên của một trường đại học, học viện hay cao đẳng tham dự (riêng nước đăng cai tổ chức được cử hai đội). Trong đa số trường hợp, đội tham dự ABU Robocon được tuyển chọn từ cuộc thi trong nước do đài truyền hình thành viên tổ chức với cùng chủ đề.

Thể thức thi đấu
Mỗi năm cuộc thi có một chủ đề khác nhau, nhưng nói chung các đội thi phải sử dụng hai hoặc nhiều robot để hoàn thành nhiệm vụ. Một trong số các robot sẽ được điều khiển bằng tay trong khi các robot khác là tự động. Các robot tối ưu thường nặng hơn 10 kg và trải dài trên diện tích một mét vuông. Để chế tạo robot, các thí sinh (là những sinh viên chưa tốt nghiệp đại học) phải có kiến thức phong phú về lập trình, thiết kế cơ khí và thiết kế mạch điện tử.

Mỗi trận thi đấu diễn ra giữa hai đội, thường được đặt tên là đội đỏ và đội xanh. Sân chơi có dạng đối xứng và robot của cả hai đội xuất phát trong cùng một điều kiện (ngoại trừ Robocon 2015 sử dụng trò chơi đánh theo lượt dựa trên môn cầu lông).

Một trận đấu điển hình (ngoại trừ Robocon 2015) kéo dài trong 3 phút nhưng có thể dừng lại sớm hơn sau khi có 1 đội đạt được chiến thắng tuyệt đối và trận đấu sẽ dừng lại ngay lập tức. Nếu không có đội nào đạt được chiến thắng tuyệt đối thì đội nào có số điểm cao hơn sau 3 phút sẽ là đội chiến thắng.

Các phiên bản đầu tiên của Robocon có xu hướng nhấn mạnh tính cạnh tranh của trò chơi, trong đó những người chơi đạt được chiến thắng bằng cách sử dụng các chiến lược để triển khai robot của họ cũng như ngăn cản đối thủ đạt được mục tiêu. Chiến lược này rất đáng chú ý trong chiến thắng của Việt Nam tại ABU Robocon 2004 và 2006, hay chiến thắng của Trung Quốc tại ABU Robocon 2008. Để giảm thiểu các vấn đề phát sinh, các lần tổ chức sau này đã làm giảm tính chiến đấu và tập trung nhiều hơn vào công nghệ, thiết kế để khiến robot thực hiện các thao tác phức tạp, đòi hỏi các đội phải sáng tạo hơn trong việc thiết kế robot.

Năm 2023, sau 3 năm tạm dừng và biểu diễn gián tiếp do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 (riêng năm 2022 thi đấu gián tiếp), cuộc thi trở lại với thể thức thi đấu trực tiếp.

Tổ chức

Vòng chung kết
Các bước tổ chức một cuộc thi ABU Robocon bao gồm:
Nước chủ nhà công bố chủ đề của cuộc thi trong năm tới các nước tham dự thông qua ABU. Thông thường chủ đề sẽ được công bố vào cuối kì ABU Robocon liền trước.
Các trường đại học, học viện lập kế hoạch thiết kế, chế tạo robot của mình để thi theo chủ đề đó.
Các đài truyền hình của các nước tổ chức cuộc thi trong nước để lựa chọn một đội đại diện duy nhất (hoặc hai đội, nếu là nước chủ nhà) và ghi hình quá trình chế tạo robot của đội đại diện cho nước mình gửi đến ban tổ chức cuộc thi năm đó.
Băng ghi hình cuộc thi và các băng ghi hình quá trình chế tạo robot của các đội tham dự sẽ được ban tổ chức gửi đến các đài truyền hình để phát sóng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Vòng loại khu vực Việt Nam (Cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam)
 Vòng loại khu vực Việt Nam (Cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam) do Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) tổ chức với đơn vị thường trực là Ban Khoa giáo (VTV2).
 Năm 2002 không có vòng loại miền, cả 17 đội lọt vào vòng chung kết. Từ năm 2003, 3 miền Bắc, Trung, Nam tổ chức vòng loại miền. 32 đội (riêng năm 2010 là 34 đội) đứng đầu từ 3 miền (một số năm chỉ có 2 miền Bắc và Nam khi khu vực miền Trung được phân vào 2 miền còn lại) tham gia vòng chung kết Cuộc thi sáng tạo Robot Việt Nam.
 Từ 2003, các đội thi tham dự vòng chung kết được chia thành 8 bảng đấu, mỗi bảng đấu có 4 đội (năm 2010 có 2 bảng đấu 5 đội do có tổng cộng 34 đội lọt vào vòng chung kết). 2 đội đứng đầu mỗi bảng đấu được đi tiếp. Các đội sau đó sẽ đấu loại trực tiếp cho tới khi tìm ra nhà vô địch.
 Trong suốt thời gian phát sóng, vì đối tượng tham dự chương trình không hạn chế cho nên quán quân sau khi vô địch (và đội á quân, nếu ABU Robocon được tổ chức ở Việt Nam) có khoảng 2-3 tháng để nâng cấp robot và cải thiện chiến thuật để chuẩn bị cho vòng chung kết ABU Robocon.

Các lần tổ chức

Trong các năm 2020 và 2021, giải thi đấu trực tiếp bị hủy do ảnh hưởng của Đại dịch COVID-19 và được chuyển sang hình thức biểu diễn gián tiếp. Năm 2022, cuộc thi được tổ chức dưới hình thức thi đấu gián tiếp.

Các nước vô địch

 * Biểu diễn gián tiếp. 2 mùa giải thi đấu trực tiếp bị hủy do ảnh hưởng của Đại dịch COVID-19.
 ** Thi đấu gián tiếp do một số quốc gia bị ảnh hưởng bởi Đại dịch COVID-19.

Thành tích theo quốc gia

Thành tích của Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài
Tiếng Anh
Trang chính thức của ABU
Robocon Ấn Độ

Tiếng Nhật
Trang chính thức của Robocon

Tiếng Việt
Robocon Việt Nam, Website Đài Truyền hình Việt Nam
Diễn đàn Chế tạo Robot Việt Nam
Diễn đàn Robocon Việt Nam
Video Tổng kết 10 năm Robocon Việt Nam

Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á -Thái Bình Dương


title: 3253 Gradie

text:
3253 Gradie (1982 HQ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 4 năm 1982 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3253 Gradie

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Quận của tỉnh Martinique

text:
4 quận của tỉnh Martinique gồm:
 Quận Fort-de-France, (tỉnh lỵ của tỉnh Martinique: Fort-de-France) với 16 tổng và 4 xã. Dân số của quận này là 163.969 người năm 1990, 166.139 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.32%.
 Quận La Trinité, (quận lỵ: La Trinité) với 11 tổng và 10 xã. Dân số của quận này là 78.922 người năm 1990, và 85.006 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 7.71%.
 Quận Le Marin, (quận lỵ: Le Marin) với 13 tổng và 12 xã. Dân số của quận này là 93.345 người năm 1990, và 106.818 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 14.43%.
 Quận Saint-Pierre, (quận lỵ: Saint-Pierre) với 5 tổng và 8 xã. Dân số của quận này là 23.336 người năm 1990, và 23.464 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.55%.

Tham khảo

Martinique

Phân vùng quốc gia Bắc Mỹ


title: Cyrtonus cupreovirens

text:
Cyrtonus cupreovirens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Perez miêu tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Cyrtonus


title: Dussia

text:
Dussia là một chi rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Nó gồm các loài:
 Dussia foxii

Tham khảo


title: Eugenia eperforata

text:
Eugenia eperforata là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Eugenia eperforata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
E


title: Microterangis

text:
Microterangis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Piptostigma calophyllum

text:
Piptostigma calophyllum là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Loài này có ở Cameroon và Gabon. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. 2004. Piptostigma calophyllum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Piptostigma
Thực vật Cameroon
Thực vật Gabon
Thực vật dễ tổn thương


title: Doris montereyensis

text:
Doris montereyensis là một loài sên biển trong bộ Nudibranchia, một loài thân mềm chân bụng sống ở biển không có vỏ trong họ Dorididae.

Mô tả
Doris montereyensis có hình dạng và màu sắc tương tự như Anisodoris nobilis nhưng thay vì mang màu trắng, chúng có màu vàng giống như lớp áo. Sắc tố sẫm màu thường bao phủ các nốt sần.

Phân bố
Loài này đã được ghi nhận từ Alaska đến San Diego, California.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Doris (Dorididae)


title: Calosopsyche dearmasi

text:
Calosopsyche dearmasi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Calosopsyche


title: Nguyễn Trọng Lội

text:
Nguyễn Trọng Lội (1881-1911) là một nhà cải cách duy tân Việt Nam thời cận đại, và là một trong sáu thành viên sáng lập trường Dục Thanh và công ty Liên Thành hồi đầu thế kỷ 20.

Tiểu sử

Nguyễn Trọng Lội là con trai trưởng của danh sĩ Nguyễn Thông. Nguyên quán ông ở làng Bình Thạnh, huyện Tân Thạnh, tỉnh Gia Định (nay thuộc xã Phú Ngãi Trị, huyện Châu Thành, tỉnh Long An).

Thuở nhỏ, ông theo cha ra "tị địa" tại Phan Thiết, rồi lập nghiệp ở đây. Khoảng năm 1905, trên đường vào Nam, Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng có ghé thăm ông để bàn việc nước. Sau đó, ông nhận lời tham gia phong trào Duy Tân do hai nhà cách mạng này khởi xướng. Kể từ đó nhà ông trở thành nơi tụ tập các nhà yêu nước lúc bấy giờ.

Hưởng ứng cuộc vận động Duy Tân, Nguyễn Trọng Lội cùng với Nguyễn Quý Anh (em ông), Nguyễn Hiệt Chi, Hồ Tá Bang, Trần Lệ Chất, Ngô Văn Nhượng lần lượt đứng ra thành lập:
 Liên Thành thư xã: truyền bá các sách báo có nội dung yêu nước, được thành lập năm 1905.
 Liên Thành thương quán (tức công ty Liên Thành): làm kinh tế gây quỹ hoạt động, đồng thời tạo công ăn việc làm cho nhân dân, được thành lập năm 1906.
 Dục Thanh học hiệu (tức trường Dục Thanh): dạy cho con em người yêu nước và lao động nghèo theo nội dung yêu nước và tiến bộ, được thành lập năm 1907.

Nguyễn Trọng Lội mất năm 1911, được an táng tại Phan Thiết.

Ở quận Tân Bình, thuộc Thành phố Hồ Chí Minh hiện có một con đường mang tên ông.

Thơ Nguyễn Trọng Lội
Sinh thời, Nguyễn Trọng Lội có làm thơ để tỏ chí. Năm 1985, sách Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (1858-1920, quyển 2) có giới thiệu hai bài thơ chữ Hán của ông:
 Tống biệt Phan Tây Hồ (Tiễn biệt Phan Tây Hồ)
 Tống biệt Trần Thái Xuyên (Tiễn biệt Trần Thái Xuyên)
Cả hai bài thơ đều đã được Huỳnh Thúc Kháng dịch và đăng trên báo Tiếng Dân số ra ngày 16 tháng 6 năm 1934. Trích giới thiệu một bài:

Sách tham khảo
 Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học-Xã hội, Hà Nội, 1992.
 Nhiều người soạn, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (1858-1920), quyển 2. Nhà xuất bản Văn Học, Hà Nội, 1985.

Chú thích

Tham khảo

Nhà hoạt động xã hội Việt Nam
Phong trào Duy Tân
Người Bình Thuận


title: Quận Boulder, Colorado

text:
Quận Boulder là một quận đông dân thứ sáu trong số 64 quận của tiểu bang Colorado của Hoa Kỳ. Cục điều tra dân số Hoa Kỳ ước tính rằng dân số quận là 282.304 vào năm 2006. Quận lỵ là thành phố Boulder. Khu vực thống kê đô thị Boulder bao gồm quận Boulder.

Lịch sử
Quận Boulder là một trong 17 quận ban đầu được thành lập bởi các Lãnh thổ Colorado vào 1 tháng 11 năm 1861. Quận này được đặt tên theo thành phố Boulder và Boulder Creek. Quận Boulder vẫn giữ nguyên ranh giới cơ bản giống như biên giới năm 1861, mặc dù là 27,5 dặm vuông (71,2 km2) của góc đông nam của nó và dân số gần đúng của nó từ 40.000 trở thành một phần của thành phố và quận Broomfield vào năm 2001.

Địa lý

Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 751 dặm vuông (1,945.1 km2), trong đó 742 dặm vuông (1,921.8 km2) là đất và 9 dặm vuông (23,3 km2) (1,19%) là diện tích mặt nước.

Các quận lân cận
Quận Larimer - phía bắc
Quận Weld - phía đông
Thành phố và quận Broomfield, Colorado - phía đông nam
Quận Jefferson - phía nam
Quận Gilpin - phía nam
Quận Grand - phía tây

Tham khảo

Quận của Colorado

Lãnh thổ Colorado 1861
Khu dân cư thành lập năm 1861
Vùng đô thị của Colorado


title: Dercetina inclusa

text:
Dercetina inclusa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Lockhartia parthenocomos

text:
Lockhartia parthenocomos là một loài lan bản địa của Nam Mỹ.

Chú thích

parthenocomos
Thực vật biểu sinh


title: Aeolus aequinoctialis

text:
Aeolus aequinoctialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Aldea de San Miguel

text:
Aldea de San Miguel là một đô thị ở tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của (INE), đô thị này có dân số 212 người. Aldea de San Miguel nằm cách tỉnh lỵ Valladolid 28 km, nằm ở độ cao 740 m. Đô thị này có diện tích 19,93 km2. Mã số bưu chính là 47160, số điện thoại bắt đầu bằng số 983.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Página web de Aldea de San Miguel

Đô thị ở Valladolid


title: Atelopus erythropus

text:
Atelopus erythropus là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Angulo, A., Jungfer, K.-H., Reynolds, R., Monteza, J.I., Lötters, S., Ibáñez, R., Chaparro-Auza, J.C. & Aguilar Puntriano, C. 2004. Atelopus erythropus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Erythropus
Động vật lưỡng cư Peru


title: Ehweiler

text:
Ehweiler là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Ehweiler có diện tích 3,57 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 177 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: (59004) 1998 SO43

text:
{{DISPLAYTITLE:(59004) 1998 SO43}}

(59004) 1998 SO43 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 25 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 59001–60000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pont-Canavese

text:
Pont-Canavese, also Pont Canvese, là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 40 km về phía bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.822 người và diện tích là 19,4 km².

Pont-Canavese giáp các đô thị: Ronco Canavese, Ingria, Frassinetto, Sparone, Chiesanuova, Cuorgnè, và Alpette.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.pontcanavese.to.it/

Đô thị tỉnh Torino
Canavese
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: 1218 Aster

text:
1218 Aster (1932 BJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 1 năm 1932 bởi Karl Wilhelm Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1218 Aster

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1932


title: Saccopetalum prolificum

text:
Saccopetalum prolificum là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 IUCN SSC China Plants Specialist Group 2004. Saccopetalum prolificum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Saccopetalum
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Philoria pughi

text:
Philoria pughi là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Mahony, M. 2004. Philoria pughi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Philoria
Động vật lưỡng cư Queensland
Động vật lưỡng cư New South Wales


title: Rahuri

text:
Rahuri là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Ahmadnagar thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Rahuri có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 511 mét (1676 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rahuri có dân số 34.465 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Rahuri có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Rahuri, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Martincourt, Meurthe-et-Moselle

text:
Martincourt  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 217 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Cồn Mang

text:
Cồn Mang là một dải đá và là một điểm nghỉ mát thuộc thôn Tràng Vỹ, xã Trà Cổ, huyện Hải Ninh, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam. Đây cũng là điểm đầu tiên của bãi biển Trà Cổ dài 17 km, điểm cuối của bãi biển này là Mũi Ngọc.

Cát ở Cồn Mang trắng, mịn được bồi tự nhiên do tác động của sóng và dòng biển ven bờ. Sau các cồn cát, cao chừng 3–4 m, là các dải rừng phi lao chắn gió, giữ cát. Gần Cồn Mang còn có hệ sinh thái rừng ngập mặn chưa hề bị xâm phạm. Xung quanh nơi này cũng có nhà thờ, đình và chùa Trà Cổ.

Giao thông
Các đường giao thông đến Cồn Mang bao gồm đường biển và đường bộ. Trên đường biển, có canô hoặc phổ biến hơn là tàu cánh ngầm xuất phát từ Bãi Cháy, Quảng Ninh (khoảng 132 km) hoặc từ Hải Phòng (khoảng 206 km). Đường bộ mất thời gian hơn vì đường đèo khá ngoằn ngoèo nhưng phong cảnh khác với trên biển.

Tham khảo

Địa lý Quảng Ninh


title: Ecnomus speideli

text:
Ecnomus speideli là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: PCI (định hướng)

text:
PCI trong tiếng Việt có thể là viết tắt của các khái niệm:
 PCI - Khe cắm mở rộng trong máy tính.
 Công ty Tư vấn Quốc tế Thái Bình Dương (Pacific Consultants International) của Nhật Bản, liên quan tới vụ hối lộ quan chức Việt Nam để chạy dự án Đại lộ Đông Tây thành phố Hồ Chí Minh.
 Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh


title: Geranomyia conquisita

text:
Geranomyia conquisita là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Stigmella malifoliella

text:
Stigmella malifoliella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Tadzhikistan.

Ấu trùng ăn Malus species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Revised Check-List Of Mining Lepidoptera (Nepticuloidea, Tischerioidea And Gracillarioidea) From Trung Á

M


title: Colletes zygophyllum

text:
Colletes zygophyllum là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2007


title: 1727 Mette

text:
1727 Mette (1965 BA) là một tiểu hành tinh bay qua Sao Hỏa được phát hiện ngày 25 tháng 1 năm 1965 bởi A. D. Andrews ở Bloemfontein.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1727 Mette

Thiên thể phát hiện năm 1965
Thiên thể phát hiện năm 2013
Hệ tiểu hành tinh đôi
Tiểu hành tinh cắt ngang Sao Hỏa
Tiểu hành tinh được đánh số
Tiểu hành tinh được đặt tên
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)


title: Gennevilliers

text:
Gennevilliers là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Hauts-de-Seine, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 42.733 người (thời điểm 1999). Tọa độ địa lý của xã là 48° 55' vĩ độ bắc, 02° 18' kinh độ đông. Gennevilliers nằm trên độ cao trung bình là 27 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 21 mét và điểm cao nhất là 33 mét.

Thông tin nhân khẩu

Những người con của thành phố
 Isabelle Adjani, nữ diễn viên, lớn lên tại Gennevilliers.

Gennevilliers trong tranh

Tham khảo

Xã của Hauts-de-Seine


title: Xylopia brasiliensis

text:
Xylopia brasiliensis là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài bản địa của thảm thực vật Cerrado ở Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Brasil
B


title: 9105 Matsumura

text:
9105 Matsumura (1997 AU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 1 năm 1997 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9105 Matsumura

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Lý thuyết dây

text:
Lý thuyết dây là một thuyết hấp dẫn lượng tử, được xây dựng với mục đích thống nhất tất cả các hạt cơ bản cùng các lực cơ bản của tự nhiên, ngay cả lực hấp dẫn. Các nhà vật lý lý thuyết hiện đại đặt rất nhiều hy vọng vào lý thuyết này vì nó có thể giải quyết được những câu hỏi như tính đối xứng của tự nhiên, hiệu ứng lượng tử tại các lỗ đen (black hole), cũng như tại các điểm kỳ dị, sự tồn tại và phá vỡ siêu đối xứng... Nó đồng thời cũng mở ra những tia sáng mới cho cơ học lượng tử, không gian và thời gian. Trong lý thuyết dây, tất cả các lực và các hạt được miêu tả theo một lối hình học phong nhã, như ước mơ của Einstein về việc thiết lập vạn vật từ khung hình học của không-thời gian.

Lý thuyết dây dựa trên các tiên đề được thiết lập ở thang Planck nơi mà các hiệu ứng lượng tử của hấp dẫn biểu lộ một cách mạnh mẽ, nơi mà các hạt được cho là những vật một chiều. Khác với quan điểm của lý thuyết hạt, thuyết dây bị chế ngự bởi các tương tác, siêu đối xứng và các nhóm gauges. Trên thực tế, tất cả các hạt đã biết được đều biểu hiện tính dao động của dây, và các tương tác của chúng đều có thể biểu diễn bằng việc cắt và nối các khung hình học của các dây  . Giống như giản đồ Feynman trong lý thuyết trường lượng tử, là việc tổng quát hóa các mặt Riemann khác nhau.

Hiện tại các nghiên cứu đang tập trung vào lớp màng D (D-branes). Một màng D là một đa tạp của không-thời gian với các tính chất ở đó các dây có thể là điểm đầu và là điểm cuối.

Khác với thuyết siêu hấp dẫn, (thuyết hấp dẫn thuần túy), thuyết dây là một thuyết hấp dẫn lượng tử có nền tảng toán học vững chắc, và các nhà lý thuyết hy vọng có thể đo được giá trị của hằng số vũ trụ dựa trên các tiên đề của nó. Mặt khác, số lượng các trạng thái chân không, một khái niệm được đưa ra trong lý thuyết này, dường như khá lớn, và các nhà lý thuyết cho rằng không có một trạng thái nào thích hợp với 3 chiều không gian lớn mà chúng ta đang sống, sự phá vỡ của siêu đối xứng, hay sự tồn tại của một hằng số vũ trụ nhỏ. Hiện tại, có nhiều lý do để tin tưởng rằng trạng thái chân không thực trong thuyết dây tồn tại dưới dạng cặp (coupled), nhưng kết quả không như mong đợi mà các nhà lý thuyết tìm ra, có thể xuất phát từ lý do kỹ thuật chứ không phải từ ý tưởng.

Lý thuyết dây tồn tại dựa trên các tiên đề, như việc số chiều nó có phải lớn hơn 4 chiều của không-thời gian mà chúng ta biết đến. Quá trình nghiên cứu tính đối ngẫu trong các đối xứng đã tạo ra 5 thuyết siêu dây khác nhau, mỗi thuyết đều có 10 chiều không gian, đó là các dạng I, dạng IIA và dạng IIB, cùng với dạng nghịch đảo của các nhóm gauge E(8) x E(8) và SO(32), tồn tại dưới siêu dây 11 chiều, hay còn gọi là thuyết M. Ở mỗi dạng trên, kết quả với số chiều không được compact tối đa, các không-thời gian phẳng, cùng là một trạng thái chân không bền vững, nơi mà tính siêu đối xứng của chúng được bảo toàn. Để thuyết này gần gũi hơn với tự nhiên, các chiều không gian bù cần phải được compact hóa trên một đa tạp, nơi mà tensor Ricci bị loại bỏ. Nếu như SUSY - supersymmetry được bảo toàn, thì năng lượng chân không sẽ là 0. Thực tế tồn tại một đa tạp của trạng thái này, người ta gọi đó là moduli space.

Thuyết dây có thể không miêu tả được thế giới tự nhiên, vì muốn miêu tả được thế giới của chúng ta, thì các siêu đối xứng trong thuyết dây phải bị phá vỡ vì những kết quả trong thực nghiệm đã chỉ ra được sự không hoàn hảo của tấm gương vạn vật CP. Tuy nhiên, thuyết dây có thể giải quyết được bài toán hằng số vũ trụ tồn tại bấy lâu nay, như những ý tưởng được đặt ra trong thuyết hấp dẫn lượng tử vòng hay việc tổ hợp các graviton. Các nhà vật lý tin tưởng rằng cần phải có một sự hiểu biết sâu sắc hơn về vật lý cơ bản để có thể mô tả được những tính chất của trạng thái chân không trong khi thuyết dây chỉ có thể mô tả được những trạng thái siêu đối xứng.

Lịch sử lý thuyết dây
Năm 1968, Gabriele Veneziano, một nhà vật lý trẻ người Ý, đã trăn trở rất nhiều để tìm những lời giải thích phù hợp với các tính chất khác nhau của lực hạt nhân mạnh. Khi ấy, ông đang làm việc tại trung tâm hạt nhân của châu Âu, CERN, đặt tại Geneva, Thụy Sĩ. Trong nhiều năm ròng rã, ông đã nghiên cứu vấn đề này, và rồi một hôm trong đầu ông chợt lóe lên một phát hiện lạ lùng. Ông vô cùng ngạc nhiên khi nhận thấy rằng công thức của nhà toán học người Thụy Sĩ Leonard Euler xây dựng trước đó hơn hai trăm năm với mục đích toán học thuần túy với tên gọi là Hàm Beta Euler, song lại mô tả được nhiều tính chất của các hạt tham gia trong tương tác mạnh. Phát hiện của Veneziano đã thâu tóm một cách rất hiệu quả bằng toán học nhiều đặc trưng của tương tác mạnh, nhằm sử dụng hàm Beta và các dạng tổng quát hóa của nó để mô tả một chuỗi những dữ liệu thu được từ thực nghiệm. Tuy nhiên, phát hiện khi đó của Veneziano vẫn chưa đầy đủ, nó giống như một công thức mà một sinh viên học thuộc lòng nhưng lại không hiểu hết được ý nghĩa sâu xa của nó. Hàm Beta Euler sau đó được sử dụng rất hiệu quả, nhưng không một ai khi ấy hiểu được tại sao nó lại như vậy.

Nhiều nhà vật lý nghĩ rằng thuyết dây đã bị ném vào sọt rác của khoa học, nhưng một số ít các nhà vật lý vẫn kiên trì bám theo nó. Trong số đó có Schwarz, người cảm thấy rằng "cấu trúc toán học của lý thuyết dây rất đẹp và có nhiều tính chất rất tuyệt diệu, nên nó phải hướng tới một cái gì đó hết sức cơ bản". Một trong số các thiếu sót của lý thuyết dây mà các nhà vật lý tìm thấy là sức bao quát của lý thuyết này lớn hơn những gì mà họ nghĩ. Do lý thuyết dây chứa đựng những mẫu hình dao động của dây, và có những tính chất quan hệ chặt chẽ với các gluon nên nó đã được tuyên bố quá sớm như là lý thuyết của tương tác mạnh. Nhưng không chỉ có vậy, lý thuyết dây còn chứa đựng cả những hạt truyền tương tác khác, những hạt nằm ngoài mục tiêu quan sát của các thực nghiệm trong tương tác mạnh.

Năm 1974, Schwarz và Joel Scherk ở trường Cao đẳng sư phạm Paris đã thực hiện một bước nhảy táo bạo, bằng việc cải biến những nhược điểm bề ngoài của thuyết dây thành các ưu điểm mang tính đặc trưng. Họ đã nghiên cứu đặc điểm của những mốt dao động và nhận thấy rằng những tính chất này phù hợp tuyệt đối với hạt truyền tương tác giả định của trường hấp dẫn, có tên là graviton. Mặc dù hạt truyền tương tác này chưa từng được quan sát, nhưng các nhà lý thuyết tiên đoán một cách vững chãi về một số đặc tính cơ bản mà graviton cần phải có. Và họ rút ra kết luận: lý thuyết dây nguyên sinh thất bại là do các nhà vật lý hạn chế phạm vi ảnh hưởng của nó. Lý thuyết dây không chỉ dừng lại như là một thuyết của tương tác mạnh, mà nó còn là một thuyết hấp dẫn lượng tử.

Trong khi đó, cộng đồng các nhà vật lý kiên quyết không chấp nhận ý kiến của hai ông. Schwarz đã bày tỏ "công trình của chúng tôi hoàn toàn không được đếm xỉa đến". Con đường thống nhất hấp dẫn với cơ học lượng tử đối diện với những thất bại ngổn ngang. Lý thuyết dây ban đầu thất bại trong nỗ lực miêu tả tương tác mạnh, và thất bại này làm nhiều người hoài nghi hơn khi nó còn có ý định đạt tới mục tiêu cao hơn là thống nhất thuyết tương đối rộng của Einstein và cơ học lượng tử vào làm một.

Đầu những năm 1980, các kết quả thực nghiệm một lần nữa chỉ ra sự xung đột giữa lý thuyết dây và cơ học lượng tử, mà nguyên do chính là do lực hấp dẫn vẫn chống lại sự hợp nhất vào trong mô hình lý thuyết lượng tử mô tả vũ trụ.

Mọi chuyện không có gì khả quan hơn cho đến năm 1984, trong một bài báo có tính chất hội tụ nỗ lực của 12 năm nghiên cứu căng thẳng, mà phần lớn không có ai ngó ngàng, Michael Green và John Schwarz đã xác định đồng thời giải quyết những xung đột ảnh hưởng xấu đến lý thuyết dây. Hơn vậy, họ còn chứng minh được rằng lý thuyết dây mà họ xây dựng có đủ tầm vóc để bao quát tất cả các lực cơ bản của tự nhiên và vật chất. Khi tin đồn về kết quả thành công này đến tai cộng đồng vật lý trên thế giới, hàng trăm nhà vật lý hạt đã bỏ công việc nghiên cứu đang làm của họ để lao vào một cuộc tấn công với quy mô lớn hơn, và họ nghĩ rằng đây sẽ là trận chiến cuối cùng trong cuộc chinh phục những bí mật của vũ trụ.

Từ năm 1984 đến năm 1986 được biết đến như "cuộc cách mạng lý thuyết dây lần thứ nhất". Trong 3 năm, hơn một ngàn bài báo nghiên cứu về thuyết dây đã được viết bởi các nhà vật lý trên khắp thế giới. Những công trình này đã giải quyết một cách dứt điểm nhiều phần còn tồn tại trong mô hình chuẩn, mà nếu không có sự ra đời của thuyết dây thì phải hàng chục năm người ta mới làm được như vậy. Theo lời của Micheal Green, chỉ cần làm quen với lý thuyết dây, thì mọi người sẽ thấy rằng hầu như tất cả các thành tựu vĩ đại nhất của vật lý trong một thế kỷ qua đều được xuất hiện, cùng với vẻ đẹp thanh nhã đến tự nhiên. Lý thuyết dây đã giải thích một cách đầy đủ và thỏa đáng hơn so với mô hình chuẩn. Những tiến bộ này đã thuyết phục được nhiều nhà vật lý tin tưởng rằng lý thuyết dây đã đi đúng hướng, với mục tiêu là trở thành một lý thuyết thống nhất sau cùng.

Tuy nhiên, lý thuyết dây lại vấp phải một trở ngại to lớn. Trong quá trình nghiên cứu vật lý lý thuyết, người ta thường gặp những phương trình rất khó hiểu và khó phân tích. Thường các nhà vật lý không chịu bó tay, họ tìm cách giải quyết chúng bằng phương pháp tính xấp xỉ. Nhưng tình hình trong lý thuyết dây còn cam go hơn rất nhiều. Ngay cả việc xác định chính bản thân các phương trình đã rất khó khắn, mà công việc này chỉ dẫn đến những phương trình gần đúng. Do vậy, các nhà lý thuyết dây đành phải tìm những nghiệm gần đúng cho phương trình gần đúng đó. Sau một vài năm tiến như vũ bão trong cuộc cách mạnh lý thuyết dây lần thứ nhất, các nhà vật lý nhận thấy rằng nếu hạn chế trong những phép gần đúng đó thì không đủ để trả lời cho rất nhiều vấn đề căn bản, rất cần thiết cho các bước phát triển mới. Do không có những đề xuất cụ thể để vượt qua các phương pháp gần đúng, nhiều nhà vật lý cảm thấy thất vọng và đành quay về những hướng nghiên cứu trước kia của họ. Đối với những người còn lại thì cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990 là một thời kỳ khó khăn. Những thời kỳ khô hạn kéo dài vẫn có những phát minh quan trọng và đều đặn, nhưng mọi người nghiên cứu đều biết rằng đã đến lúc cần phải tìm ra những phương pháp mới, có khả năng vượt ra ngoài những phép gần đúng.

Năm 1995, trong bài giảng làm nức lòng người tại Hội nghị Siêu dây được tổ chức tại Đại học Nam California, một bài giảng khiến cho cử tọa ít ỏi gồm những chuyên gia hàng đầu thế giới về lý thuyết dây phải kinh ngạc, Edward Witten đã châm ngòi cho cuộc cách mạng siêu dây lần thứ hai. Từ ngày đó, các nhà lý thuyết dây đã làm việc hết sức mình để tìm kiếm những phương pháp mới hứa hẹn, vượt qua được những trở ngại trước đây.

Những khó khăn còn ở phía trước sẽ thử thách nghiêm khắc sức mạnh kỹ thuật của các nhà vật lý dây trên khắp thế giới, nhưng ánh sáng ở cuối đường hầm, mặc dù còn mờ xa, nhưng rồi cuối cùng cũng sẽ nhìn thấy được.

Các khái niệm cơ bản
Dây là khái niệm vật lý cơ bản chỉ vật thể một chiều mà các kiểu dao động khác nhau của nó hình thành các hạt cơ bản với các tính chất khác nhau. Mỗi hạt không phải như những phần tử không thể phân chia được, không có cấu trúc nội tại mà được hình dung như một vòng dây một chiều đóng kín.

Xem thêm
Thuyết siêu dây
Thuyết F
Thuyết M
Thuyết màng
Bong bóng vũ trụ
Đa vũ trụ
Không-thời gian nhiều chiều

Tham khảo

Liên kết ngoài

Một vài vấn đề về Siêu hấp dẫn , bài phân tích từ Thư Viện Vật Lý
The Elegant Universe Tác giả Brian Greene giải thích về lý thuyết dây cho người bình dân (tiếng Anh)
Two Lectures on D-Geometry and Noncommutative Geometry Tác giả Michael R. Douglas (tiếng Anh)
Noncommutative Geometry and Matrix Theory: Compactification on Tori Tác giả Alain Connes, Michael R. Douglas, Albert Schwarz (tiếng Anh)
String Theory and Noncommutative Geometry Tác giả Edward Witten và Nathan Seiberg. (tiếng Anh)
Non-commutative spaces in physics and mathematics Tác giả Daniela Bigatti (tiếng Anh)
Noncommutative Geometry for Pedestrians Tác giả J.Madore

Vật lý hiện đại
Vật lý thiên văn
Khái niệm vật lý
Vật lý hạt
Vật lý lý thuyết
Vũ trụ học vật lý
Chiều không gian


title: Uehrde

text:
Uehrde là một đô thị ở huyện Wolfenbüttel, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Uehrde có diện tích 24,33 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Wolfenbüttel


title: La Ferté-Gaucher

text:
La Ferté-Gaucher là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở La Ferté-Gaucher được gọi là Fertois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 4,150.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài

1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for La Ferté-Gaucher
Map of La Ferté-Gaucher on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: 153 (số)

text:
153 (một trăm năm mươi ba) là một số tự nhiên ngay sau 152 và ngay trước 154.

Đặc điểm toán học
153= 1! + 2! + 3! + 4! + 5!

153 = 1^3 + 5^3 + 3^3

Tham khảo


title: Ainaro (tỉnh)

text:
Ainaro là một trong 13 quận tại Đông Timor, nằm ở phía tây nam của đất nước. Quận có dân số là 53.629 (thống kê 2004) và diện tích là 797 km². Thủ phủ là Ainaro, một thị trấn miền núi.

Quận có ranh giới với Aileu ở phía bắc, Manufahi ở phía nam, Cova-Lima ở phái tây nam, Bobonaro ở phái tây, và Ermera ở phái tây bắc. Các xã của Ainaro hiện nay là Ainaro, Hatu Udo, Hatu Builico và Maubisse.

Ainaro có đất đai phì nhiêu cùng nhiều sông suối tạo thuận lợi cho nông nghiệp. Quận có một khu vực giáp biển Timor, những cũng có một khu vực vùng núi, gồm đỉnh cao nhất tại Đông Timor, Núi Ramelau (2.960 m), cũng được gọi là Tatamailau, núi nằm gần ranh giới với Ermera. Về mặt lịch sử, Ainaro đóng vai trò quan trọng trong thời kỳ Indonesia xâm lược Đông Timor, là nơi ẩn náu cho quân du kích địa phương. Nguyên lãnh đạo lực lượng du kích và tổng thống Xanana Gusmão đã có nhiều năm sinh sống tại Ainaro. Bên cạnh hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Tetum và tiếng Bồ Đào Nha, một phần lớn cư dân Ainaro nói tiếng Mambai.

Tham khảo

Tỉnh của Đông Timor


title: Olotelus mixaderoides

text:
Olotelus mixaderoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Baguena miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Olotelus


title: Calliostoma roseolum

text:
Calliostoma roseolum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

R


title: Bassersdorf

text:
Bassersdorf là một đô thị thuộc huyện hành chính Bülach, bang Zürich, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 9,02 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 10.870 người.

Tham khảo

Đô thị của bang Zürich


title: Nguyễn Quang Thiều

text:
Nguyễn Quang Thiều (sinh năm 1957) là một nhà thơ. Ngoài lĩnh vực chính thơ ca tạo nên tên tuổi, ông còn là một nhà văn với các thể loại tiểu thuyết, truyện ngắn, bút ký và tham gia vào lĩnh vực báo chí. Ông hiện nay là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; Phó Tổng thư ký thứ nhất Hội Nhà văn Á – Phi; Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Hội Nhà văn.

Tiểu sử
Ông tên thật là Nguyễn Quang Thiều, sinh năm 1957 tại Thôn Hoàng Dương (Làng Chùa), xã Sơn Công, huyên Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Thành phố Hà Nội).

Tác phẩm chính

Thơ
Ngôi nhà tuổi 17 (1990)
Sự mất ngủ của lửa, 1992
Những người đàn bà gánh nước sông, 1995
Những người lính của làng, 1996
Thơ Nguyễn Quang Thiều, 1996
Nhịp điệu châu thổ mới, 1997
Bài ca những con chim đêm, 1999
Thơ tuyển cho thiếu nhi, 2004
Cây ánh sáng, 2009
Châu thổ, 2010
Tiếng vọng

Văn xuôi (Tiểu thuyết, truyện ngắn)
Mùa hoa cải bên sông, 1989 - Được chuyển thể thành phim Lời nguyền của dòng sông (1992) Đạo diễn : Khải Hưng
Tiếng gọi cuối mùa đông  - Được chuyển thể thành phim Tiếng gọi bên sông (1993) Đạo diễn : Nguyễn Hữu Phần
Cái chết của bầy mối, 1991
Người đàn bà tóc trắng, 1993
Bầy chim chìa vôi
Thành phố chỉ sống 60 ngày, 1991
Vòng nguyệt quế cô đơn, 1991Cỏ hoang, tiểu thuyết, 1992Tiếng gọi tình yêu, 1993Kẻ ám sát cánh đồng, 1995Người đàn bà tóc trắng, truyện ngắn, 1996Đứa con của hai dòng họ, truyện ngắn, 1997Truyện ngắn Nguyễn Quang Thiều, 1998Người cha, truyện thiếu nhi, 1998Bí mật hồ cá thần, truyện thiếu nhi, 1998Con quỷ gỗ, truyện thiếu nhi, 2000Ngọn núi bà già mù, truyện thiếu nhi, 2001Người nhìn thấy trăng thật, truyện ngắn, 2003Người, chân dung văn học, 2008Ba người, chân dung văn học (in chung), 2009Có một kẻ rời bỏ thành phố, tiểu luận, 2010 Năm Tháng Ấy,2011Đến nay, Nguyễn Quang Thiều đã xuất bản 7 tập thơ, 15 tập văn xuôi và 3 tập sách dịch. Tập thơ mới nhất của anh, Cây ánh sáng - Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2009 đang thu hút sự chú của dư luận và giới phê bình

Tiểu thuyết Kẻ ám sát cánh đồng được hãng phim truyền hình Việt Nam dựng thành bộ phim Chuyện làng Nhô (xem thêm làng Nhô) phát sóng phổ biến trên VTV trong những năm 1998

 Sách dịch
 Khoảng thời gian không ngủ, thơ Mỹ, 1997
 Chó long, truyện ngắn Úc, 1995
 Năm nhà thơ hiện đại Hàn Quốc, 2002

Làm báo
Ông được coi là người cùng với nhà văn, trung tướng công an Hữu Ước sáng lập nên hai tờ báo là tờ An Ninh Thế giới cuối tháng và Cảnh Sát Toàn Cầu.

Giải thưởng
Ngoài giải thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam năm 1993, giải A cho tập thơ Sự mất ngủ của lửa, Nguyễn Quang Thiều còn nhận được hơn 20 giải thưởng văn học khác trong và ngoài nước

Đánh giá
Từ những năm 1990, thơ Việt Nam đương đại bắt đầu có sự chuyển đổi lớn về mặt thi pháp và có thể nói, Nguyễn Quang Thiều là nhà thơ đầu tiên, bằng những nỗ lực vượt bậc và tài năng xuất sắc của mình, đã xác lập một giọng điệu mới trong thơ Việt

Nguyễn Quang Thiều không chỉ là nhà thơ tiên phong với trào lưu hiện đại mà còn là cây viết văn xuôi giàu cảm xúc. Trong anh không chỉ có con người bay bổng, ưu tư với những phiền muộn thi ca, mà còn có một nhà báo linh hoạt và nhạy bén

Nhà thơ Nguyễn Duy: Nguyễn Quang Thiều là một tác giả đa tài, sáng tác thơ, văn xuôi, làm báo và anh từng cùng làm với tôi ở báo Văn Nghệ, thuở đó tôi còn thấy anh vẽ tranh. Nhưng ấn tượng nhất với tôi vẫn là Nguyễn Quang Thiều thi sĩ – một thi sĩ nổi bật trong làng thơ đương đại Việt NamNhà thơ Inrasara: Nhà thơ vừa xuất hiện đã tìm thấy giọng thơ riêng, là điều hiếm. Hiếm hơn nữa, khi giọng thơ đó có sức lan toả khá rộng. Với thế hệ đi sau ở miền Bắc, thơ Nguyễn Quang Thiều làm nên sự thể ấy

Ghi chú

Nhân vật còn sống
N
N
N
Nhà văn Việt Nam
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Tramea

text:
Tramea là một chi chuồn chuồn trong họ Libellulidae.

Các loài
Chi này có khoảng 24 loài được ghi nhận:

 Tramea abdominalis (Rambur, 1842)
 Tramea aquila Lieftinck, 1942
 Tramea basalis Hagen, 1875
 Tramea basilaris
 Tramea basilaris basilaris
 Tramea basilaris burmeisteri Kirby,1889
 Tramea binotata (Rambur, 1842)
 Tramea calverti Muttkowski, 1910
 Tramea carolina (Linnaeus, 1763)
 Tramea continentalis Selys, 1878
 Tramea cophysa Hagen, 1867
 Tramea eurybia Selys, 1878
 Tramea eurybia eurybia
 Tramea eurybia monticola Lieftinck, 1942
 Tramea insularis Hagen, 1861
 Tramea lacerata
 Tramea liberata Lieftinck, 1949
 Tramea liberata liberata
 Tramea liberata lieftincki (Watson, 1967)
 Tramea limbata (= T. similata, T. stylata)
 Tramea loewii Brauer, 1866
 Tramea madagascariensis Kirby, 1889
 Tramea minuta De Marmels & Racenis, 1982
 Tramea onusta Hagen, 1861
 Tramea phaeoneura Lieftinck, 1953
 Tramea rosenbergi Brauer, 1866
 Tramea rustica De Marmels & Racenis, 1982
 Tramea stenoloba (Watson, 1962)
 Tramea transmarina Brauer, 1867
 Tramea transmarina euryale Selys, 1878
 Tramea transmarina intersecta Lieftinck, 1975
 Tramea transmarina propinqua Lieftinck, 1942
 Tramea transmarina samoensis Brauer, 1867
 Tramea transmarina transmarina
 Tramea transmarina yayeyamana Asahina, 1964
 Tramea virginia (Rambur, 1842)

Chú thích

Tham khảo

  (2005): List of Tramea species . Truy cập 2009-JAN-06.

Trameini


title: Palimbang, Sultan Kudarat

text:
Palimbang là một đô thị hạng 3 ở tỉnh Sultan Kudarat, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 43.742 người trong 8.191 hộ.

Các đơn vị hành chính

Palimbang được chia thành 40 barangay.

Tham khảo

Đô thị của Sultan Kudarat


title: Archaeotinodes dives

text:
Archaeotinodes dives là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Ecnomidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Archaeotinodes


title: Cier-de-Luchon

text:
Cier-de-Luchon là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cierdeluchon