title: Sắc phong

text:
Sách phong (chữ Hán: 册封), nguyên văn Sách mệnh Phong tước (册命封爵), là một hành vi trong chế độ phong kiến, khi Vua ra lệnh soạn văn bản truyền mệnh lệnh của triều đình tiến hành ban tặng tước hiệu cho thần tử của mình. Đặc điểm của sách phong chính là phải diễn ra một loại lễ nghi thức, có sự tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp của nhà Vua.

Những đối tượng được cấp sách phong này đều rơi vào quý tộc hoặc quan lại khi có công lao được xem xét ban tước hiệu (như tước Công, tước Hầu trong hệ thống định sẵn), ngoài ra còn có sách phong dành cho việc lập Hoàng hậu và gia phong tước hiệu cho phi tần cùng các Mệnh phụ. Đặc biệt còn có phong thần và xếp hạng cho các vị thần được thờ trong các đình đền trong tín ngưỡng làng xã, do khi phong thần thì triều đình dùng sắc chỉ tuyên phong, nên còn được gọi Sắc phong (敕封), và ở Việt Nam thì cụm từ "Sắc phong" được sử dụng nhiều lấn át ý nghĩa thực sự của "Sách phong", hai khái niệm này khi nghiêm túc đánh giá là hoàn toàn khác nhau.

Văn kiện sách phong thường làm bằng loại vải hay giấy đặc biệt, được gọi là Sách văn (冊文). Khi thuộc diện cần sách phong, thì thường đều sẽ là một loại lễ nghi tiếp thu chính thức của người được ban phong. Riêng Hoàng hậu và Hoàng thái tử, do địa vị trọng yếu nên thường được gọi là Sách lập (冊立).
- Thanh Cao Tông Kế Hoàng Hậu

Khái niệm
Sách phong là một hình thức chính thức mà chế độ quân chủ, nhân danh Thiên tử, dùng để tỏ ân uy dành cho bề tôi, hậu phi cùng thần linh. Đây là một loại hình thức không chỉ để tôn vinh người được nhận, mà còn là hình thức mà các vị Vua biểu thị thể diện của chính mình, khi có thể ban cho thần tử vinh dự đặc thù mà không phải lúc nào cũng có được. Từ thời nhà Chu, khi phân phong chức vị và tước vị cho chư hầu, các Chu Thiên tử đều dùng mệnh lệnh bằng những thẻ tre, ấy là Sách mệnh (册命).

Sau khi trải qua các triều đại, từ nhà Hán, nhà Đường đến nhà Thanh, khái niệm mới sinh ra từ khái niệm cũ, khiến cho các loại mệnh lệnh của Đế vương cũng rất phức tạp. Đại khái có thêm "Cáo" (誥) và "Sắc" (敕). Thật ra, tuy Việt Nam hay dùng khái niệm "Sắc phong", song về hình thức và ý nghĩa thực sự thì hai chữ này không bao hàm chính xác.

Đối với hình thức tuyên phong của Đế vương thì:
 Cách dùng chữ Sách (册) là phổ biến nhất đồng thời cũng là cao nhất, bởi vì tờ tuyên phong tước hiệu được thể hiện bằng một quyển sách khoảng 2-3 tờ được làm bằng kim loại, quý nhất là ngọc, mà thấp nhất là bằng lụa, cá biệt thời Hán còn dùng tre. Bên trong cuốn sách là lời của Đế vương khen thưởng, mở đầu bằng những lời triết lý kinh điển cổ học, sau lại nêu lý do gia phong tước hiệu và lời ủy lạo của Đế vương dành cho người nhận tước hiệu. Ban đầu loại "Sách mệnh" này là hình thức chung mà Đế vương ban tặng tước hiệu cho bề dưới, nhưng qua sự phát triển của các triều đại, lề lối ngày càng chăm chút tên gọi các sắc chỉ này, những nhân vật quan trọng như Tể tướng, Tam công, Tam sư, Hoàng hậu, Phi tần, Hoàng thái tử, Hoàng tử và Công chúa mới là những người được nhận Sách.
 Sau đó là Sắc (敕), bên cạnh đó cũng có Cáo (誥), đây đều là dùng những tờ văn bản tương tự chiếu chỉ để tiến hành gia phong tước hiệu, được cuốn vào trong một cái gọi là "Trục" (轴). Giữa hai chữ này không có ranh giới rõ ràng, đa phần là tùy vào đối tượng mà được quy định cách gọi khác nhau. Vì chỉ là tờ Sắc / Cáo, chất liệu của loại hình thức này cao nhất là lụa, bình thường nhất là giấy, ngoài ra phần trục cũng tùy theo địa vị mà có thể có chất liệu khác nhau. Cả hai loại này có điểm chung là không có hình thức quyển sách để truyền dụ của Đế vương ban tước cho người nhận, do vậy hình thức này đa phần là tặng người đã khuất. Từ đời nhà Tống, Đế vương đều dùng hai hình thức này để phong tặng tước hiệu cho quan viên và cha mẹ cùng vợ của họ, đây như một tấm bằng chứng nhận địa vị của họ trong thời đại xã hội khi ấy, hình thức này được gọi là Cáo mệnh (誥命) cùng Sắc mệnh (敕命).

Quy trình
Tùy từng đối tượng được thụ sách phong mà cũng có những quy định tỉ mỉ riêng về lễ chế, đối tượng quan trọng cần làm là Hậu phi, Hoàng thái tử, Công chúa và các Hoàng tử Vương công. Lễ sách phong tùy hình thức gọi, có thể là "Sách phong", "Sắc phong" hay "Cáo phong". Có những thân phận chỉ đơn thuần nhận Sắc / Cáo thụ phong tước, nhưng đại đa số đều sẽ có đủ 2 bước:
 Thụ sách (受册): sứ giả thay mặt nhà Vua sẽ cầm sách văn, tuyên đọc ý chỉ được viết trên ấy và chính thức giao cho người được phong, và người được phong sẽ tiếp nhận sách văn, biểu thị chính thức lãnh ân điển từ nhà Vua. Nội dung sách văn đều tùy chế độ và thân phận mà có khuôn mẫu khác nhau, trong đó cần thiết là tên, họ hoặc chỉ họ (đối với Hậu phi), nêu được công đức đã làm, cùng với những mỹ từ biểu thị ân điển của nhà Vua, và cuối cùng chính là những lời ủy thác cho người được nhận.
 Thụ bảo, ấn (受寶印): ngoài sách văn thì Lễ sách phong còn chuẩn bị cho người tiếp nhận một loại ấn tín chia ra là "Bảo" hoặc "Ấn". Loại ấn tín này được khắc tước hiệu của người được nhận, cách gọi khác nhau là ở kích thức, hình thức và thân phận của người được nhận. Đối với quý tộc và hoàng thân thì hầu như luôn có, nhưng với phi tần thì chỉ có tước hiệu đặc thù mới có loại ấn tín này. Xét theo chế độ nhà Thanh thì chỉ Phi trở lên mới có "Ấn", mà loại ấn tín này tùy theo thân phận cũng có chất liệu và kích thước, thậm chí hình dạng nút ấn khác nhau.

Thời Lê trung hưng, khi chính quyền Vua Lê suy vi, chúa Trịnh có quyền hạn lớn, vừa thừa tập tước Vương vĩnh viễn, ngoài ra thì các chúa Trịnh còn được truyền thừa lại danh vị '"Đại nguyên soái" (大元帥), mà hình thức gia phong cho chức Đại nguyên soái được ghi lại có đầy đủ áo mũ và sách văn tương tự ban tước hiệu quý tộc. Lễ sách phong đầu tiên cho Đại nguyên soái của các chúa Trịnh lần đầu diễn ra năm Quang Hưng thứ 22 (1599), tháng 4, làm lễ tấn phong Tả tướng Thái uý Trường Quốc công Trịnh Tùng làm Đô Nguyên soái Tổng quốc chính thượng phụ Bình An vương. Lời sách văn có viết:

Phong thần

Khái niệm 「Sắc phong」 hình thành ở Việt Nam có liên quan đến sắc chỉ phong tước cho các thần linh ở làng xã. Loại phong tước này là do nhà Vua nhân danh Thiên tử tiến hành phong tặng và xếp hạng cho các vị thần được thờ cúng trong các đình làng, ví dụ Thành hoàng.

Phần lớn các đình làng của người Việt đều được các triều đại quân chủ nối tiếp nhau ban sắc phong. Đây là một loại cổ vật rất giá trị, tuy đã mất mát nhiều nhưng khối lượng còn lại đến nay khá lớn và thường được bảo tồn trong các kiến trúc tín ngưỡng của làng, xã. Các vị thần được phong tặng có thể là nhân vật lịch sử có công với nước, thường gọi là nhân thần và các thần linh trong tín ngưỡng dân gian như nhân vật huyền thoại, vật linh, các hiện tượng thiên nhiên. Nhân vật trên sắc phong thần cũng có thể là những người dân bình thường nhưng có công khai hoang lập làng, truyền dạy nghề thủ công hoặc có công đức với cộng đồng… gắn liền với lịch sử làng xã cổ truyền. Thậm chí có nhiều làng, người được sắc phong thần làm thành hoàng chỉ là một người rất bình thường, có khi còn là ăn mày, trộm cướp.

Các loại sắc phong dành cho thần đều truyền tải lại cho hậu thế các tư liệu quý giá và trung thực về tên, tuổi và công lao của một số nhân vật lịch sử như quê quán, công trạng và xếp hạng (gồm Thượng đẳng thần, Trung đẳng thần và Hạ đẳng thần), biểu thị sự tôn vinh của vương triều và cộng đồng cư dân với vị thần đó; nó chứa đựng một số thông tin có thể bổ sung thêm lịch sử và là một nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu các tín ngưỡng dân gian. Qua sắc phong người ta có thể biết thêm những thông tin về hệ thống hành chính với những địa danh và đơn vị hành chính mang niên đại cụ thể. Đây là một loại cổ vật rất giá trị do có tính độc bản và là một nguồn tư liệu có giá trị về nhiều phương diện. Các sắc phong thần còn phản ánh quyền uy tối thượng của Nhà Vua, nó thể hiện rằng nhà vua là con trời xuống dân gian để cai quản con dân nên không chỉ trị vì muôn dân trong thế giới trần tục mà còn cai quản cả thế giới thần linh, kết hợp với các tín ngưỡng và đời sống tâm linh.

Giấy sắc phong thần còn là một sản phẩm đặc biệt của nghề làm giấy truyền thống Việt Nam, với những trang trí đặc trưng của mỗi thời kỳ lịch sử và của từng trung tâm sản xuất giấy sắc. Qua nghiên cứu chất liệu, kỹ thuật làm giấy cùng những hình tượng, đường nét trang trí có thể cung cấp những thông tin rất có giá trị. Hiện nay, nghề làm giấy sắc hầu như đã mai một, nên việc bảo tồn sắc phong cũng là một cách bảo tồn rất hữu hiệu những chứng tích cụ thể của nghề thủ công cổ truyền này.

Xem thêm
 Hậu cung nhà Thanh
 Hậu cung nhà Nguyễn
 Quý tộc nhà Thanh
 Hoàng tộc nhà Nguyễn
 Sắc chỉ
 Giấy sắc phong
 Triều cống

Tham Khảo

 Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ
 Lịch triều hiến chương loại chí

Quân chủ Việt Nam
Luật pháp thời Trung cổ
Đế quốc Mông Cổ


title: Đát-đặc-la

text:
Đát-đặc-la (zh. 怛特羅, sa. tantra) là cách phiên âm Hán-Việt từ thuật ngữ tantra trong tiếng Phạn, có nghĩa là "tấm lưới dệt", "mối liên hệ", "sự nối tiếp", "liên tục thống nhất thể" và cũng thỉnh thoảng đồng nghĩa với thành tựu pháp.

Quan điểm Phật giáo
Trong Phật giáo Tây Tạng, Đát-đặc-la chỉ tất cả các kinh sách về nhiều ngành khác nhau (Đát-đặc-la y học, Đát-đặc-la thiên văn...), nhưng trong nghĩa hẹp, Đát-đặc-la chỉ tất cả các sách vở nói về phép tu thiền định của Kim cương thừa và cũng được dùng để chỉ những phép tu thiền định này. Phép tu luyện Đát-đặc-la có tính chất kinh nghiệm cá nhân, và thường dựa trên ba khái niệm: Nhân (sa. hetu), Đạo (sa. mārga) và Quả (sa. phala).
Nhân chính là hành giả,
Đạo là con đường, phương pháp tu luyện, nhằm thanh lọc con người, và
Quả là tình trạng mà hành giả chứng ngộ.

Ba giai đoạn này được Đát-đặc-la chỉ bày trong vô số phương tiện khác nhau. Người ta cho rằng khi Phật Thích-ca thể hiện Phật quả qua dạng Pháp thân (sa. dharmakāya) thì ngài đã hành trì Đát-đặc-la. Vì vậy cũng có người xem đức Phật là người sáng lập Đát-đặc-la.

Truyền thống Tây Tạng chia Đát-đặc-la làm bốn loại để tương úng với căn cơ của từng người:
 Tác đát-đặc-la (sa. kriyā-tantra): Đát-đặc-la hành động (tác), nghi lễ. Người tu tập Đát-đặc-la này có kết đàn trường, cúng dường, đọc chú, bắt ấn nhưng chưa quán tưởng, tu tập thiền định;
 Hành đát-đặc-la (sa. caryā-tantra): Đát-đặc-la tu luyện qua hành động hằng ngày, dành cho những người tu tập nhưng không cần hiểu rõ lý tột cùng;
 Du-già-đát-đặc-la (sa. yoga-tantra): Đát-đặc-la luyện tâm (thiền định);
 Vô thượng du-già-đát-đặc-la (sa. anuttarayoga-tantra): phương pháp tu luyện tột cùng, thành Phật trong kiếp này, với thân này.

Sự khác nhau giữa bốn cấp này xuất phát từ căn cơ của hành giả và tính hiệu quả của các phép tu. Các tác phẩm quan trọng của Vô thượng du-già tan-tra là Bí mật tập hội đát-đặc-la (sa. guhyasamāja-tantra), Hô kim cương đát-đặc-la (sa. hevajra-tantra) và Thời luân đát-đặc-la (sa. kālacakra-tantra).

Trường phái Ninh-mã (bo. nyingmapa) lại chia Vô thượng du-già-đát-đặc-la làm ba loại:
 Ma-ha-du-già (sa. mahāyoga),
 A-nậu-du-già (sa. anuyoga), và
 A-tì-du-già (sa. atiyoga) (Xem Đại cứu cánh).

Những phép Đát-đặc-la này là gốc của mọi phép tu.

Ngoài ra, Đát-đặc-la xem việc vượt qua tính nhị nguyên để đạt nhất thể là một nguyên lý quan trọng.

Tính nhị nguyên có khi được Đát-đặc-la diễn tả bằng nguyên lý nam tính (sa. upāya, khía cạnh Phương tiện) và nữ (sa. prajñā, Trí huệ), vì vậy tại phương Tây không ít người hiểu lầm, cho rằng tu tập Đát-đặc-la là thuần túy liên hệ với tính dục nam nữ.

Quan điểm Ấn Độ giáo

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo
Ấn Độ giáo


title: Cường độ âm thanh

text:
Cường độ âm thanh là lượng năng lượng được sóng âm truyền đi trong một đơn vị thời gian qua một đơn vị diện tích đặt vuông góc với phương truyền âm. Đơn vị cường độ âm là oát trên mét vuông (ký hiệu: W/m²).

Mức cường độ âm

Định nghĩa
Đối với tai con người, giá trị tuyệt đối của cường độ âm I không quan trọng bằng giá trị tỉ đối của I so với một giá trị I0 nào đó chọn làm chuẩn. Người ta định nghĩa mức cường độ âm L là lôga rít
thập phân của tỉ số I/I0
L(B) = lg(I/I0)

Đơn vị mức cường độ âm
Đơn vị mức cường độ âm là Ben (ký hiệu: B). Như vậy mức cường độ âm bằng 1,2,3,4 B... điều đó có nghĩa là cường độ âm I lớn gấp 10, 10^2, 10^3, 10^4... cường độ âm chuẩn I0.

Trong thực tế người ta thường dùng đơn vị đêxiben (ký hiệu: dB), bằng 1/10 ben. Số đo L bằng đêxiben lớn gấp 10 số đo bằng ben
L(dB)= 10lg(I/I0)

Khi L= 1 dB, thì I lớn gấp 1.26 lần I0. Đó là mức cường độ âm nhỏ nhất mà tai ta có thể phân biệt được.

Cường độ âm chuẩn I0= 10^-12 W/m^2.

Tham khảo

Âm thanh


title: Công chúa teen và ngũ hổ tướng

text:
Công chúa teen và ngũ hổ tướng là một bộ phim hài Việt Nam của đạo diễn Lê Lộc, được công chiếu vào dịp Tết Nguyên Đán năm 2010. Sau thành công về mặt thương mại của Huyền thoại bất tử trong dịp Tết 2009, lần này Hãng phim Phước Sang đã trở lại làm phim với thể loại hài - tâm lý, thể loại mà hãng từng thành công với những bộ phim như: Đẻ Mướn, Khi đàn ông có bầu, Võ lâm truyền kỳ... bằng bộ phim Công chúa teen và ngũ hổ tướng với dàn ca sĩ nổi tiếng như: Bảo Thy, Yến Trang, Khổng Tú Quỳnh, Ưng Hoàng Phúc, Chí Thiện, Đông Nhi, Noo Phước Thịnh, Ngô Kiến Huy,... cùng với dàn diễn viên hài nổi tiếng như: Hoài Linh, Chí Tài, Tấn Beo, Hiếu Hiền, Mạnh Tràng,... đủ nói lên sức hút của bộ phim này.

Nội dung

Britney Bích là một nữ ca sĩ tuổi teen rất nổi tiếng, cô có phong cách biểu diễn giống ngôi sao ca nhạc Mỹ Britney Spears nên được đông đảo giới trẻ hâm mộ. Bên cạnh đó cũng có những khán giả quá khích, vì si mê nên có nhiều hành vi rình rập tiếp cận cô. Đồng thời lại có các fan của ca sĩ khác muốn quấy rối Bích để cô sút kém hơn thần tượng của họ. Do vậy, dù đứng trên đỉnh vinh quang nhưng tinh thần của Bích luôn căng thẳng.

Để bảo vệ an toàn cho Bích và giải tỏa sức ép tinh thần của cô, người quản lý tên Hoa quyết định thuê vệ sĩ để "lập hàng rào" không cho ai xâm phạm thân thể của nữ ca sĩ. Tuy được "công chúa teen" thuê nhưng dần dần các công ty vệ sĩ đều ngán ngẩm bỏ cuộc, vì tính khí quá đỏng đảnh của cô nàng khiến không một nhân viên bảo vệ nào chịu nổi, thậm chí có người sau thời gian bảo vệ Bích đã phát điên.

Cuối cùng chỉ có công ty vệ sĩ Phong Ba dám nhận hợp đồng. Song, chỉ ít ngày sau, các vệ sĩ đều làm đơn xin nghỉ việc vì quá oải. Nếu đơn phương hủy hợp đồng thì phải bồi thường, mà vốn của công ty Phong Ba này thuộc loại nghèo nên ông giám đốc quyết định "chữa cháy" bằng cách tuyển dụng năm người đàn ông ngoài đường (không phải vệ sĩ) là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ vào công ty. Ông giám đốc đào tạo năm người này thành vệ sĩ chuyên nghiệp để họ đi bảo vệ Bích. Chỉ sau vài ngày được huấn luyện thì nhóm Ngũ hổ tướng lập tức đi làm nhiệm vụ. Sau đó, đã có những tình huống dở khóc dở cười xảy ra từ chuyện Bích từ chối diễn nơi mình bắt đầu sự nghiệp vì dơ dáy hay những anh vệ sĩ thay vũ công để múa minh họa cho cô đã khiến cô dần dần mất lợi thế trong cuộc bình chọn Đệ nhất Diva mà cô tạm thời dẫn đầu và vô tình để đối thủ Janet Thu chiếm lấy vị trí đầu của cô. Sau khi thấy các vệ sĩ múa minh họa thay vũ công, Bích vô cùng bực tức nên quyết định đuổi việc năm vệ sĩ. Nhưng năm vệ sĩ đã lập ra kế hoạch bắt cóc cô, đưa cô đến một nơi nghèo nàn rồi dạy cho cô một bài học về đạo đức, kể từ đó Bích nhận ra mình sai và bỏ hẳn tính đỏng đảnh.

Một ngày nọ, ca sĩ Janet Thu quen được gã Lãng Tử Phiêu Bồng trên mạng Yahoo, gã này giả vờ là người lăng xê ca sĩ trẻ rồi bắt cóc Thu để đòi tiền chuộc. Bích đi tìm nhóm Ngũ hổ tướng để nói lời xin lỗi, sau đó họ lên kế hoạch giải cứu Thu. Nhóm Ngũ hổ tướng tìm ra sào huyệt của Lãng Tử Phiêu Bồng rồi đánh gục hết bọn thuộc hạ, giải cứu Thu thành công. Đến lượt Bích bị Lãng Tử bắt đi, nhóm Ngũ hổ tướng liền lấy xe hơi đuổi theo. Cuối cùng Bích cũng được cứu, Lãng Tử bị công an bắt. Bộ phim kết thúc, Bích và Thu làm hòa với nhau, tất cả nhân vật trong phim cùng nhau hát ca khúc "Để gió cuốn đi" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Diễn viên

Bảo Thy vai ca sĩ Britney Bích
Yến Trang vai ca sĩ Janet Thu
NSƯT Hoài Linh vai Kim
Tấn Beo vai Mộc
Chí Tài vai Thủy (†)
NSƯT Mạnh Tràng vai Hỏa (†)
Hiếu Hiền vai Thổ
Khổng Tú Quỳnh vai Dâu Teen
Kim Thư vai Hoa, quản lý của Britney Bích
Hoàng Sơn vai Đại nổ, quản lý của Janet Thu
Chí Thiện vai Tâm
Ưng Hoàng Phúc vai Lãng Tử Phiêu Bồng
Đông Nhi vai Nhi, bạn gái cũ của Mộc
Noo Phước Thịnh vai Bạn trai mới của Nhi
Ngô Kiến Huy vai Vũ công
Phước Sang vai Giám đốc công ty vệ sĩ Phong Ba
Trấn Thành vai MC Trấn Thành
NSND Việt Anh vai Cha của Britney Bích
NSƯT Tuyết Thu vai Mẹ của Britney Bích
NSƯT Bảo Quốc vai Ông Bảy
Khánh Nam vai Người đi taxi (†)
Cát Phượng vai Người đi taxi
Mai Thanh Dung vai Ngũ Long Công Chúa
Tuyền Mập vai Khách sửa ống nước
Duy Phương vai Ông bán hủ tiếu
Bé Hòa Bình vai Em trai của Hỏa
Phương Bình vai Người đi đường
Phi Phụng vai Người đi đường
Phương Trinh Jolie vai Cô gái váy đỏ
Kelly Nguyễn vai Người tình của cha Bích
Vương Khang vai Jackie Hoop
Tam Thanh vai Đệ tử
Tấn Bo vai Người bán báo
Tấn Hoàng vai Người say rượu
NSƯT Kim Ngọc vai Bà cụ (†)
Thành Nam vai Giám đốc 1
Hữu Thạch vai Giám đốc 2
Thành Chiến vai Giám đốc 3
Bảo Trí vai Bầu sô
Lê Kim Long vai Bé bán kẹo kéo
Kiều Lan vai Thím Tư
Hứa Minh Đạt vai Khán giả
Đại Ngọc Trâm vai Khán giả
Huỳnh Mến vai Nữ vũ công
Minh Dũng vai Anh chàng đồng tính

Ca khúc trong phim
Baby one more time (Max Martin) - Bảo Thy
Lật lại ký ức (Bảo Thy) - Bảo Thy
Ánh mắt ấm áp (Bảo Thy) - Bảo Thy
Ngốc nghếch (Nguyễn Hải Phong) - Bảo Thy
Có khi nào không anh (Nguyễn Hoàng Duy) - Yến Trang
Kẹo kéo Beo (Tấn Beo) - Tấn Beo
Chim trắng mồ côi (Minh Vy) - Hoài Linh & Khổng Tú Quỳnh
Để gió cuốn đi (Trịnh Công Sơn) - Tất cả ca sĩ, nghệ sĩ hài

Cuộc thi thiết kế poster
Trước khi phim ra mắt, để thu hút người xem, Hãng phim Phước Sang đã tạo ra chương trình thiết kế poster phim. Cuộc thi diễn ra từ ngày 11/12/2009 đến ngày 30/12/2009 với 1.263 poster tham gia tranh giải. Giải nhất trị giá 10 triệu đồng trao cho chuyên viên thiết kế Nguyễn Hữu Hội (25 tuổi). Ban tổ chức cũng trao một giải nhì và 10 giải khuyến khích.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Công chúa teen và ngũ hổ tướng tại Facebook
 Trailer phim.

Phim năm 2010
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim hài Việt Nam
Phim hành động Việt Nam
Phim ca nhạc Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim của Hãng phim Phước Sang
Phim Tết
Phim về bắt cóc
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 2010
Phim hài thập niên 2010
Phim hành động thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010


title: Méry-Prémecy

text:
Méry-Prémecy  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Merypremecy


title: Melittosesia

text:
Melittosesia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Melittosesia flavitarsa  Bartsch, 2009

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Thrypticomyia gizoensis

text:
Thrypticomyia gizoensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Thrypticomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Aenigmatit

text:
Aenigmatit (hay còn gọi là Cossyrit theo tên cổ của Pantelleria) là một khoáng vật natri, sắt titan silicat mạch đơn. Khoáng vật này có công thức hóa học là Na2Fe2+5TiSi6O20 và cấu trúc của nó bao gồm các dãi tứ diện đơn. Nó tạo thành các tinh thể tấm tam tà màu đen. Aenigmatit tạo thành một dải dung dịch rắn với wilkinsonit, Na2Fe2+4Fe3+2Si6O20.

Aenigmatit được tìm thấy dạng nguyên sinh trong các đá núi lửa peralkaline, pegmatit, và granit cũng như trong các đá xâm nhập nghèo silica. Nó được August Breithaupt miêu tả đầu tiên vào năm 1865 khi phát hiện nó trong phức hệ Ilimaussaq miền nam Greenland. Tên gọi của nó từ tiếng Hy Lạp αίνιγμα có nghĩa là bí ẩn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khoáng vật natri
Khoáng vật sắt
Khoáng vật titan
Khoáng vật silicat
Silicat mạch
Khoáng vật hệ ba nghiêng


title: Gynoplistia ofarrelli

text:
Gynoplistia ofarrelli là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Gibberula columnella

text:
Gibberula columnella là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Dicranomyia perdocta

text:
Dicranomyia perdocta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Xylocopa combinata

text:
Xylocopa combinata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ritsema mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1876


title: Xanthagaricus

text:
Xanthagaricus là một chi nấm trong họ Agaricaceae.

Các loài
Xanthagaricus brunneolusXanthagaricus chrysosporus
Xanthagaricus erinaceusXanthagaricus flavidorufus
Xanthagaricus globisporusXanthagaricus gracilis
Xanthagaricus luteolosporusXanthagaricus myriostictus
Xanthagaricus nanusXanthagaricus rubescens
Xanthagaricus subepipastusXanthagaricus viridulus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Xanthagaricus at Index Fungorum

Agaricaceae


title: Phong trào Giám lý

text:
Phong trào Giám lý là một nhóm các giáo hội có mối quan hệ lịch sử với nhau thuộc cộng đồng Kháng Cách. Bắt nguồn từ cuộc chấn hưng tôn giáo khởi phát bởi John Wesley tại Anh Quốc vào thế kỷ 18. John Wesley, một mục sư Anh giáo, cố giữ phong trào chấn hưng tâm linh này phát triển bên trong Giáo hội Anh, và cũng có khá đông chức sắc Anh giáo gia nhập phong trào.

Tín hữu Giám lý đến từ mọi giai tầng trong xã hội, kể cả giới thượng lưu nhiều quyền lực. Song, các nhà thuyết giáo Giám lý thường tìm đến các khu vực có nhiều người lao động nghèo và tội phạm là những người bị các giáo hội bỏ rơi, đem đến cho họ thông điệp phúc âm. Sau một thời gian chần chừ, Wesley tiếp bước Whitefield tổ chức những buổi truyền giảng bên ngoài khuôn viên các nhà thờ.

Về thần học, đa số tín hữu Giám lý chấp nhận tư tưởng Arminius, trong khi Howell Harris và George Whitefield thiên về thần học Calvin. Từ những thập niên đầu tiên của phong trào Giám lý đã có sự khác biệt này, trong đó phong trào Giám lý xứ Wales và hội đoàn Giám lý của Selina Hastings, Nữ bá tước Huntingdon áp dụng thần học Calvin theo ảnh hưởng của Whitefield. Wesley đã không để những dị biệt thần học này làm tổn thương tình bạn giữa ông và Whitefield, bài giảng của ông trong tang lễ của Whitefield bộc lộ tình cảm sâu sắc và sự tôn trọng Wesley dành cho người bạn quá cố.

Nhờ những hoạt động truyền giáo tích cực và hiệu quả, đức tin Giám lý lan toả khắp Đế quốc Anh, Hoa Kỳ và nhiều nước trên thế giới.

Giáo nghi Giám lý thường đơn giản và chú trọng đến sự thành tâm khi thờ phượng theo giáo huấn của Chúa Giê-xu, "Thiên Chúa là Thần, nên ai thờ lạy Ngài phải lấy tâm thần và lẽ thật mà thờ lạy". Đến năm 2006, có khoảng 75 triệu tín hữu Giám lý trên khắp thế giới.

Phấn hưng
Cuộc phấn hưng Giám lý bắt đầu từ nước Anh, khởi phát bởi John Wesley, em ông, Charles Wesley, và George Whitefield. Ban đầu là một phong trào canh tân bên trong Giáo hội Anh vào thế kỷ 18, tập chú vào việc nghiên cứu Kinh Thánh và chú trọng đến việc sử dụng các phương pháp để học Kinh Thánh. "Methodist" là biệt danh dùng để chế giễu một hội đoàn được thành lập bởi một nhóm sinh viên Đại học Oxford, họ nhóm lại với nhau từ năm 1729 đến năm 1735 vì mục đích bồi dưỡng tâm linh, dự tiệc thánh mỗi tuần, thường xuyên kiêng ăn để cầu nguyện, tránh xa nếp sống xa hoa và hầu hết các hình thức giải trí vui chơi. Họ tìm đến thăm viếng người nghèo, người bệnh và tù nhân trong lao xá.

Những tín hữu Giám lý tiên khởi đề kháng thái độ vô cảm của Giáo hội Anh, trở thành những nhà thuyết giáo ngoài trời và bắt đầu thành lập các hội đoàn Giám lý bất cứ nơi nào họ đặt chân đến. Nhiều người nhìn xem họ với ít nhiều ác cảm vì cớ những bài giảng đầy nhiệt tâm của họ, nhiều người khác cáo buộc họ là cuồng tín. Nhiều tín hữu Anh giáo lo sợ các học thuyết mới như cần thiết phải trải nghiệm sự tái sinh sau khi được cứu, về sự xưng công chính bởi đức tin, và về sự vận hành của Chúa Thánh Linh trong linh hồn của tín hữu, sẽ gây ra hệ quả xấu trên những người có tâm trí yếu đuối. William Hogarth gọi người Giám lý là "những kẻ cuồng nhiệt, cả tin, mê tín và cuồng tín".

John Wesley chịu ảnh hưởng của giáo phái Moravia và nhà thần học người Hà Lan Jacobus Arminius, trong khi Whitefield chấp nhận quan điểm thần học của John Calvin. Do đó, những người theo họ bắt đầu phân rẽ, những người ủng hộ Whitefield thành lập các giáo hội Giám lý theo tư tưởng Calvin, những người còn lại theo Wesley, chấp nhận quan điểm thần học của Arminius.

Ly giáo
Dù Wesley không hề có ý định rời bỏ Giáo hội Anh nhưng sau cuộc Cách mạng Hoa Kỳ, Giáo hội Anh từ khước những người Mỹ theo Anh giáo và từ chối phong chức mục sư cho họ. Wesley quyết định làm lễ phong chức cho những người này, và vì ông không phải là Giám mục nên điều này đặt ông vào thế đối kháng với giáo hội. Năm 1784, Wesley và các nhà lãnh đạo khác thành lập Giáo hội Giám lý như là một thực thể độc lập với Anh giáo. Dù vậy, Wesley vẫn tiếp tục thi hành mục vụ của một mục sư Anh giáo cho đến khi qua đời.

Thần học và giáo nghi

Tín hữu Giám lý, theo thần học Arminius, tin vào ý chí tự do của con người, qua ân điển tiên kiến của Thiên Chúa, vì vậy bất đồng với thuyết tiền định, là thuyết được chấp nhận rộng rãi trong các giáo phái theo thần học Calvin như Trưởng lão phái. Tuy nhiên, tại những vùng chịu ảnh hưởng của tư tưởng Calvin như xứ Wales, vẫn tồn tại các giáo hội Giám lý theo Calvin.

John Wesley không phải là một nhà thần học, mặc dù nhiều sinh viên chủng viện vẫn thường nghiên cứu các bài giảng của Wesley để tìm hiểu tư tưởng thần học của ông. Thần học Giám lý lại được thể hiện và được chấp nhận rộng rãi qua các bài thánh ca được sáng tác bởi Charles Wesley.

Tín hữu Giám lý tin vào giáo lý Ba Ngôi, Thiên Chúa hiện hữu trong ba thân vị Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Linh. Niềm xác tín bao hàm lời chứng của Kinh Thánh rằng Thiên Chúa tạo dựng thế giới, kiểm soát dòng lịch sử của nhân loại và tể trị đời đời. Họ chỉ cử hành hai thánh lễ: Báp têm và Tiệc Thánh.

Quan điểm truyền thống của giáo hội là bất cứ tư tưởng thần học nào cũng cần quan tâm đến yếu tố lý trí. Nhờ lý trí, tín hữu đọc và giải thích Kinh Thánh, xét xem lời chứng nào là đúng, và tra vấn về đức tin cho đến khi thông hiểu ý chỉ của Thiên Chúa.

Tín hữu Giám lý cũng nhấn mạnh rằng sự cứu rỗi luôn luôn nối kết với truyền bá phúc âm và phục vụ người khác. Sự thánh khiết theo Kinh Thánh là trỗi hơn lòng mộ đạo; yêu Thiên Chúa có nghĩa là yêu người lân cận, khao khát sự công chính và sự sống viên mãn.

Một nét đặc thù về giáo nghi của phong trào Giám lý là lễ Giao Ước. Với một ít khác biệt trong nghi thức, hầu hết các giáo hội Giám lý làm theo lời dạy của Wesley, hằng năm làm mới lại giao ước với Thiên Chúa mà tâm điểm là lời cầu nguyện cho giao ước được viết bởi Wesley.

Có nhiều việc cần phải làm cho Chúa Giê-xu. Có việc dễ dàng, có việc khó khăn. Có việc đem đến vinh dự, có việc mang lại tủi nhục. Có việc làm ta yêu thích và mang đến lợi lộc, có việc ta không hề ưa thích mà cũng chẳng có bổng lộc… Nhưng năng lực sẽ được ban cho chúng ta để hoàn thành mọi việc trong Chúa Giê-xu, đấng làm chúng ta mạnh mẽ.

... nay con không thuộc về mình, nhưng thuộc về Chúa. Xin đặt con vào nơi ngài muốn con sống, đem con đến với những người ngài muốn con chia sẻ; khiến con phải làm việc, cho con chịu đau khổ; có lúc dùng con theo thánh ý, có khi vì ngài mà ở rỗi; do ngài mà được tôn vinh, vì ngài mà chịu sỉ nhục; cho con chịu đói khát, cho con được no đủ; cho con có đủ mọi sự, khiến con thiếu thốn mọi bề; hầu cho con tự nguyện hiến dâng tất cả cho ngài, với cả tấm lòng, để ý ngài được nên, để nước Chúa được đến.

Giám lý tại Anh Quốc

Tại Anh, phong trào Giám lý luôn được biểu trưng với cơ cấu tập quyền, hội đoàn (connexion), tổ chức hội nghị hằng năm. Hội đoàn được chia thành nhiều hạt (district), đặt dưới quyền lãnh đạo của một chủ tọa (có thể là nam hay nữ). Hạt lại được chia thành các khu vực (circuit) đứng đầu là một mục sư chủ nhiệm (superintendent minister). Giám lý ở nước Anh không thiết lập chức Giám mục. Các mục sư được bổ nhiệm vào những khu vực hơn là vào những nhà thờ riêng lẻ (mặc dù một số nhà thờ tại trung tâm các thành phố lớn, gọi là central hall, xem mình là ngang bằng một khu vực (nhà thờ Methodist Central Hall, đối diện Westminster Abbey tại trung tâm Luân đôn là một điển hình). Hầu hết các khu vực có số mục sư ít hơn số lượng nhà thờ, nên lễ thờ phụng thường được hướng dẫn bởi các truyền đạo địa phương (local preacher), hay bởi các mục sư hưu trí. Phong trào Giám lý có ảnh hưởng lớn tại xứ Wales và Cornwall, tại đây người dân không mấy thiện cảm với Giáo hội Anh.

Những cuộc ly giáo từ bên trong giáo hội Giám lý nguyên thủy, cùng với các cuộc phấn hưng dẫn đến việc hình thành nhiều giáo phái độc lập tự xem mình là Giám lý. Lớn nhất trong các giáo phái này là Giáo hội Giám lý Tiên khởi, xuất phát từ một cuộc phấn hưng tại Mow Cop, Staffordshire, và Giáo hội Giám lý Hiệp nhất (không phải giáo phái có cùng tên tại Hoa Kỳ). Từ đó, Giáo hội nguyên thủy được biết đến với tên Giáo hội Giám lý Wesley. Năm 1933, ba nhánh chính của Giám lý nước Anh quyết định hiệp nhất để trở thành Giáo hội Giám lý Anh.

Sau thất bại của những nỗ lực hiệp nhất với Giáo hội Anh, những cuộc đàm phán và hợp tác vẫn được duy trì, dẫn đến việc ký kết một giao ước giữa hai giáo hội vào năm 2003. Từ những năm 1970, giáo hội Giám lý tiến hành các đề án hợp tác với Giáo hội Anh và với Giáo hội Cải cách Hiệp nhất nhằm chia sẻ với nhau các cơ sở của nhà thờ, trường học, và trong một số trường hợp, các mục sư.

Truyền giáo đến Hoa Kỳ

Từ cuối thập niên 1760, đã có các người truyền đạo tình nguyện di cư đến Mỹ và thành lập những hội đoàn Giám lý đầu tiên ở vùng đất mới. Philip Embury bắt đầu ở New York. Không lâu sau đó, Đại uý Webb thuộc quân đội Anh đến trợ giúp Embury, ông thành lập một hội đoàn ở Philadelphia đồng thời tìm đến các khu dân cư dọc bờ biển để thuyết giáo. Trong năm 1770, hai nhà truyền giáo, Richard Boardman và Joseph Pilmoor, được gởi đến từ Anh. Rồi Francis Asbury đặt chân đến nước Mỹ, ông bắt tay tái tổ chức các hoạt động của hội thánh thuộc khu vực trung Đại Tây Dương theo mô hình của Wesley, mặc dù nảy sinh một số bất đồng nội bộ. Việc những giáo sĩ đến thay thế các người truyền đạo địa phương đã gây bất bình cho một số nhà lãnh đạo hàng đầu trong cộng đồng tín hữu. Song, do bùng nổ chiến tranh và do yêu cầu của Wesley, tất cả giáo sĩ đều rời khỏi khu vực này. Khoảng năm 1778, khu vực trung Đại Tây Dương chỉ còn lại một giáo hạt. Nhưng Asbury từ chối ra đi, ông ở lại Delaware suốt trong thời kỳ khó khăn này.

Robert Strawbridge bắt đầu phục hồi các hoạt động của phong trào Giám lý ở Maryland, cùng lúc Embury cũng khởi đầu một công tác tương tự tại New York. Hai người không cộng tác với nhau, cũng không biết về sự hiện hữu của người kia. Strawbridge tự phong chức cho mình và thiết lập một giáo hạt. Ông đào tạo nhiều phụ tá tài năng, sau này trở nên những nhà lãnh đạo đầu tiên có nhiều ảnh hưởng trên phong trào Giám lý tại Mỹ. Công việc của ông tiến triển nhanh chóng, thu hút nhiều tân tín hữu cũng như mở rộng địa bàn hoạt động. Lúc này, các truyền đạo địa phương cộng tác mật thiết với các giáo sĩ, tiếp tục tuyển dụng, đào tạo và sai phái nhiều truyền đạo tình nguyện hơn vào công trường thuộc linh. Trong khi đó, ở miền Nam, phong trào Giám lý không phụ thuộc vào các giáo sĩ như ở khu vực trung Đại Tây Dương.

Cho đến lúc này, ngoại trừ Strawbridge, không ai trong số các giáo sĩ và truyền đạo người Mỹ được phong chức, do đó họ tiếp tục nhận thánh lễ từ các chức sắc thuộc Anh giáo. Nhưng hầu hết mục sư Anh giáo đều đi đến Anh Quốc, New York hoặc Canada trong lúc chiến tranh. Để đáp ứng nhu cầu của hội thánh, một nhóm truyền đạo địa phương tự phong chức cho mình. Động thái này gây ra sự phân rẽ giữa Asbury và các truyền đạo phương Nam. Asbury tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng bằng cách thuyết phục những người này chờ đợi một giải pháp đến từ John Wesley. Năm 1784, Wesley cử Mục sư Thomas Coke đến Mỹ để thành lập một giáo hội độc lập tại đây. Một hội đồng được tổ chức vào tháng 12. Coke được uỷ nhiệm tấn phong Asbury để đồng lãnh đạo giáo hội. Nhưng Asbury trông đợi sự uỷ nhiệm từ đại biểu của hội đồng, tuyên bố ông sẽ không chấp nhận sự tấn phong trừ khi hội đồng biểu quyết bầu ông vào chức vụ ấy. Kể từ thời điểm ấy, các chức vụ lãnh đạo của giáo hội đều đến từ sự uỷ nhiệm của hội đồng. Về sau, Coke thuyết phục hội đồng chấp nhận chức vụ Giám mục và hội đồng đã tấn phong Coke và Asbury là những Giám mục đầu tiên của Giáo hội Giám lý, mặc dù quyết định này đã gây nhiều tranh cãi và Wesley cũng không phê chuẩn việc thiết lập chức danh Giám mục.

Đến kỳ đại hội đồng Giáo hội Giám lý tổ chức năm 1792, vấn đề chức danh Giám mục lại được đem ra bàn cãi; cuối cùng các đại biểu đồng ý với quan điểm của Giám mục Asbury. Tuy nhiên, trong đầu thập niên 1790, một số người tách khỏi giáo hội và thành lập Giáo hội Giám lý Tiên khởi và Giáo hội Giám lý Cộng hoà. Asbury tiếp tục được nhìn nhận là nhà lãnh đạo phong trào Giám lý tại Mỹ trong khi Coke gặp nhiều bất đồng với các người truyền đạo địa phương và ông mất dần ảnh hưởng.

Giám lý tại Hoa Kỳ

Thập niên 1730 và 1740, bùng nổ ở Mỹ trong những khu định cư phong trào phấn hưng tôn giáo gọi là Đại Tỉnh thức. Nhà thuyết giáo người Anh George Whitefield là người thủ giữ vai trò quan trọng trong phong trào. Ông tìm đến các khu định cư trên khắp đất nước để rao giảng Phúc âm với sức thuyết phục mạnh mẽ và khơi dậy các tình cảm tôn giáo.

Cung cách thuyết giảng mới lạ và sinh động cùng nhiệt tâm sống đạo của tín hữu đã thổi một luồng sinh khí mới vào đời sống tôn giáo tại Mỹ. Người ta bày tỏ sự quan tâm đến tôn giáo với lòng nhiệt thành và đầy xúc cảm thay vì thụ động lắng nghe cách vô cảm những bài thuyết giảng thông thái. Họ bắt đầu nghiên cứu Kinh Thánh ngay tại nhà, điều này làm suy giảm ảnh hưởng của phương pháp phổ biến đức tin trong các buổi lễ tôn giáo, và đến gần với khuynh hướng chú trọng đến những trải nghiệm cá nhân trong qui đạo và sống đạo, được quảng bá ở Âu châu trong cuộc Cải cách Kháng nghị.

Những Giám mục đầu tiên của Giáo hội Giám lý tại Mỹ là Thomas Coke và Francis Asbury. Vào Hội đồng Giáng sinh Baltimore năm 1784 khai sinh Giáo hội Giám lý Hoa Kỳ, Coke (đã được phong chức trong Giáo hội Anh) tấn phong cho Asbury các chức vụ chấp sự, trưởng lão và Giám mục trong ba ngày liên tiếp. Các truyền đạo khu vực, hầu hết là tình nguyện, dong ruỗi trên lưng ngựa đi khắp nơi để rao giảng phúc âm và thành lập giáo đoàn cho đến khi khó có thể tìm thấy một cộng đồng dân cư nào ở Mỹ mà không tiếp xúc với thông điệp Cơ Đốc giáo theo cung cách giãi bày của người Giám lý. Một trong những nhà truyền đạo nổi tiếng nhất là Robert Strawbridge, sống ở vùng phụ cận Quận Carroll, Maryland ngay sau khi ông đặt chân đến đất Mỹ trong năm 1760.

Cuộc Đại Tỉnh thức lần thứ hai là một làn sóng phấn hưng tôn giáo lan toả khắp đất nước. Tại vùng New England, mối quan tâm về tôn giáo vừa được hồi sinh đã mở lối cho một làn sóng hoạt động xã hội trong vòng dân cư trong vùng; Phong trào Giám lý phát triển mạnh mẽ và thiết lập nhiều trường đại học, nổi tiếng nhất là Đại học Boston. Trong "khu vực bùng cháy" ở phía tây New York, tinh thần phấn hưng bùng phát mãnh liệt. Phong trào Giám lý chứng kiến sự xuất hiện của Phong trào Thánh khiết. Ở miền Tây, nhất là tại Cane Ridge, Kentucky và tại Tennessee, cuộc phấn hưng tôn giáo củng cố và phát triển đức tin Giám lý và Baptist.

Cuộc Đại Tỉnh thức lần thứ ba từ năm 1858 đến năm 1908 chứng kiến sự gia tăng vượt bậc số tín hữu Giám lý, và phát triển mạnh mẽ con số các định chế xã hội như các trường đại học. Tín hữu Giám lý thường tham gia tích cực vào phong trào truyền giáo và phong trào phúc âm xã hội.

Những bất đồng về vấn đề nô lệ đặt phong trào Giám lý vào một giai đoạn khó khăn trong thượng bán thế kỷ 19. Trong khi các nhà lãnh đạo miền Bắc không bày tỏ lập trường rõ ràng vì e sợ xảy ra ly giáo, thì Giáo hội Giám lý Wesley và Giáo hội Giám lý Tự do, chủ trương chống nô lệ, hoạt động tích cực trong Tuyến hoả xa ngầm (Underground Railroad), giúp giải thoát nô lệ. Năm 1845, các giáo hội chủ trương sở hữu nô lệ gặp nhau tại Louisville để thành lập Giáo hội Giám lý miền Nam, nhưng đến năm 1939, giáo hội tại hai miền quyết định tái hiệp nhất khi nô lệ không còn là vấn đề quan trọng.

Giáo hội Giám lý Hiệp nhất, thành lập năm 1968, là sự sáp nhập của Giáo hội Giám lý và Giáo hội Tin lành Anh em của các tín hữu Giám lý gốc Đức, họ không còn muốn duy trì sự thờ phụng bằng tiếng Đức. Giáo hội Giám lý Hiệp nhất có xấp xỉ 9 triệu tín hữu vào cuối thập niên 1990. Ngày nay, trong khi Giám lý tại Hoa Kỳ đang suy yếu dần thì phong trào này lại tăng trưởng mạnh tại các quốc gia đang phát triển.

Về thể chế, Giám lý tại Hoa Kỳ áp dụng mô hình liên kết. Mục sư được bổ nhiệm đến các nhà thờ bởi Giám mục. Các giáo phái Giám lý dành cho tín hữu quyền đại biểu tại các hội đồng cấp khu vực và cấp quốc gia, là các định chế có thẩm quyền xem xét và quyết định mọi vấn đề của giáo hội. Như vậy, về tổ chức, cấu trúc này khác với thể chế Giám mục (episcopalian) như Anh giáo, cũng khác với mô hình tự trị giáo đoàn (congregational) như Baptist và những giáo phái khác.

Ngoài Giáo hội Giám lý Hiệp nhất, có hơn 40 giáo phái khác bắt nguồn từ phong trào Giám lý khởi xướng bởi John Wesley. Tổ chức từ thiện Cứu Thế Quân (Salvation Army) được thành lập bởi William Booth, một mục sư Giám lý. Tổ chức này cũng chấp nhận nền thần học Giám lý. Một giáo phái có liên hệ với phong trào là Giáo hội Nazarene. Một số giáo phái Ngũ tuần (pentecostal) như Assemblies of God cũng có nguồn gốc hoặc chịu ảnh hưởng của tư tưởng Wesley.

Giáo hội Giám lý Hiệp nhất chấp nhận một quan điểm rộng mở về các xác tín thần học và chính trị. Điển hình là trong số các tín hữu nổi tiếng thuộc giáo hội này, Tổng thống George W. Bush và Phó Tổng thống Dick Cheney (thường xuyên đi nhà thờ dù không phải là thuộc viên) thuộc Đảng Cộng hoà, trong khi Hillary Clinton và John Edwards là đảng viên Dân chủ.

Phong trào Giám lý, khởi phát tại nước Anh từ những năm 1720, sớm quan tâm đến các hoạt động xã hội và giáo dục. Nhiều định chế xã hội và giáo dục được thành lập tại Hoa Kỳ từ đầu thế kỷ 19, cho đến nay có khoảng hai mươi viện đại học được đặt theo tên John Wesley.

Giáo hội Giám lý Hiệp nhất hình thành từ sự kết hợp giữa Liên hữu Tin Lành (Evangelical United Brethren) và Giáo hội Giám lý. Trước đó, Liên hữu Tin Lành cũng là thành quả từ sự hiệp nhất giữa các nhóm Giám lý gốc Đức. Trong thập niên 1990, Giáo hội Giám lý Hiệp nhất có khoảng 9 triệu thuộc viên.

Các quốc gia khác

Ước tính có khoảng 75 triệu tín hữu Giám lý trên thế giới, mặc dù con số này đang trên đà sụt giảm nghiêm trọng, nhất là ở Bắc Mỹ, khi nhiều thuộc viên Giám lý ở đây có khuynh hướng gia nhập các giáo hội theo khuynh hướng truyền thống trong thần học. Phần lớn các giáo hội Giám lý đều là thành viên của Hội đồng Giám lý Thế giới, trụ sở đặt ở Lake Junaluska, Bắc Carolina, Hoa Kỳ.

Có hai thời điểm đánh dấu sự kiện đức tin Giám lý truyền bá đến Ấn Độ: năm 1817 và 1856. Tiến sĩ Thomas Coke và sáu nhà truyền giáo lên tàu hướng về Ấn Độ đúng ngày đầu tiên năm 1814. Tiến sĩ Coke, khi ấy đã 66 tuổi, qua đời trong chuyến hải hành. Mục sư James Lynch là người duy nhất trong đoàn đặt chân lên Madras (nay là Chennai) trong năm 1817, tại một địa điểm gọi là Black Town (Broadway), về sau đổi tên thành George Town. Ngày 25 tháng 4 năm 1822, Lynch hướng dẫn lễ thờ phượng đầu tiên tại Ấn Độ theo giáo nghi Giám lý trong một chuồng ngựa. Nhà thờ Giám lý đầu tiên được cung hiến tại Royapettah năm 1819. Một nhà nguyện được xây dựng tại Broadway và được cung hiến ngày 25 tháng 4 năm 1822. Vào lúc này có khoảng 100 tín hữu Giám lý ở Madras, họ là người Âu hoặc người lai Á Âu. Năm 1874, Giáo hội Giám lý Mỹ khởi sự hoạt động tại Ấn Độ với những nhà truyền bá phúc âm nổi tiếng như William Taylor. Năm 1947, Giáo hội Giám lý hiệp nhất với Anh giáo, Trưởng Lão, và một số giáo hội Kháng Cách khác để thành lập Giáo hội Nam Ấn.

Tại Úc, sự hiệp nhất giữa Giáo hội Giám lý với Giáo hội Trưởng lão và Tự trị giáo đoàn (Congregational) vào năm 1977 giúp hình thành Giáo hội Hiệp nhất.

Tương tự, tại Canada, Giáo hội Hiệp nhất Canada là kết quả của một chuỗi các nỗ lực hiệp nhất khởi đầu từ năm 1884 đến năm 1968.

Tồn tại một số nhà thờ Giám lý ở Âu châu, mạnh nhất là tại Đức. Ở Âu châu, tư tưởng Giám lý được truyền bá từ Hoa Kỳ chứ không phải từ Anh.

Giáo hội Giám lý mạnh nhất có lẽ là tại Hàn Quốc (Xem Cơ Đốc giáo tại Hàn Quốc). Cũng có mặt tại Bắc Mỹ nhiều nhà thờ Giám lý nói tiếng Hàn, chăm sóc dân nhập cư nói tiếng Hàn, dù nhiều người trong số họ không phải là tín hữu Giám lý.

Quốc gia có tỷ lệ dân số là tín hữu Giám lý cao nhất trên thế giới là đảo quốc Fiji.

Các giáo sĩ đến từ Anh, Mỹ và Úc thành lập nhiều giáo hội Giám lý tại những quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung Anh. Ngày nay, họ trở thành những giáo hội độc lập và lớn mạnh hơn các giáo hội "mẹ".

Hầu hết các giáo hội Giám lý đều gia nhập một tổ chức có tính biểu trưng gọi là Hội đồng Giám lý Thế giới, đặt trụ sở tại Lake Junaluska, Bắc Carolina, Hoa Kỳ.

Chú thích

Xem thêm

Kitô giáo
Tin Lành
Anh giáo
John Wesley
Đại Tỉnh thức

Tham khảo
 Cracknell, Kenneth and Susan J. White. An Introduction to World Methodism. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-81849-4.
 Keim, Albert N. (1990). The CPS Story, Good Books. ISBN 1-56148-002-9
 Swarthmore College Peace Collection: List of CPS Camps (by Camp Number), retrieved 2006-01-25.

Đọc thêm

Thế giới
 Harmon, Nolan B., ed. The Encyclopedia of World Methodism. Abingdon Press, 1974. ISBN 0-687-11784-4
 Richard P. Heitzenrater. Wesley and the People Called Methodists (1994)
 David Hempton. Methodism: Empire of the Spirit (2005)
 David Hempton. Methodism and Politics in British Society, 1750-1850 (1984)
 John Kent; Wesley and the Wesleyans Cambridge University Press, 2002
 Wellman J. Warner; The Wesleyan Movement in the Industrial Revolution 1930

Người Mỹ gốc Phi
 James T. Campbell; Songs of Zion: The African Methodist Episcopal Church in the United States and South Africa Oxford University Press, 1995
 Carol V. R. George, Segregated Sabbaths: Richard Allen and the Rise of Independent Black Churches, 1760-1840 (1973)
 Montgomery, William G. Under Their Own Vine and Fig Tree: The African-American Church in the South, 1865-1900 (1993)
 Clarence Walker, A Rock in a Weary Land: The African Methodist Episcopal Church During the Civil War and Reconstruction (1982).
 David W. Wills, and Richard Newman, eds., Black Apostles at Home and Abroad: Afro-American and the Christian Mission from the Revolution to Reconstruction (1982).

Hoa Kỳ
 Cameron, Richard M. ed. Methodism and Society in Historical Perspective 4 vol (1961)
 Cynthia Lynn Lyerly. Methodism and the Southern Mind, 1770-1810. Religion in America Series. Oxford University Press, 1998. Pp. x, 251. ISBN 0-19-511429-9
 Donald Meyer; The Protestant Search for Political Realism, 1919-1941 Wesleyan Univ. Press 1988.
 Jean Miller Schmidt. Grace Sufficient: A History of Women in American Methodism, 1760-1939 (1996)
 Sweet, William Warren, Methodism in American History (1954) (ISBN 0-687-25081-1)
 John H. Wigger; Taking Heaven by Storm: Methodism and the Rise of Popular Christianity in America Oxford University Press, 1998. Pp. ix, 269. focus on 1770-1910

Nguồn chính
 Russell E. Richey et al eds. The Methodist Experience in America: A Sourcebook (2000) 756pp of of original documents
 Sweet, William Warren, ed. Religion on the American Frontier: 1783-1840, Vol. IV. The Methodists: A Collection of Source Materials (1946) (ISBN 0-8154-0225-2) 800 pp of documents regarding American frontier

Liên kết ngoài

 Methodist History Bookmarks
 World Methodist Council (Official Website)
 List of Member Churches
 World Methodist Evangelical Institute (Official Website)

Lịch sử tôn giáo Hoa Kỳ
Tin Lành
Kitô giáo
Giáo phái Cơ Đốc
Thuật ngữ Kitô giáo


title: Traubach-le-Bas

text:
Traubach-le-Bas là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 6,78 km², dân số năm 1999 là 475 người. Khu vực này có độ cao 300 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Fusinus halistreptus

text:
Fusinus halistreptus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Nyctiophylax serpentinus

text:
Nyctiophylax serpentinus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Nyctiophylax


title: Alvignac

text:
Alvignac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 860 mét trên mực nước biển.

Năm 1999, Alvignac có dân số 573; danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Alvignacois.

Dân số

Tham khảo

Xã của Lot


title: 406 Erna

text:
406 Erna là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu P, có thành phần cấu tạo dường như bằng chondrite cacbonat.

Tiểu hành tinh này do Auguste Charlois phát hiện ngày 22.8.1895 ở Nice và có lẽ được đặt theo tên Erna, con gái của nhà thiên văn học người Áo Friedrich Bidschof(?).

Tham khảo
.

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu P (Tholen)
Thiên thể phát hiện năm 1895


title: Bosniak (Kỵ binh)

text:
Bosniak là một đơn vị kỵ binh thuộc quân đội Phổ.

Chú thích

Tham khảo
 Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine, Wissenschaftliche Mitteilungen aus Bosnien und der Herzegowina Band 8, Das Museum, 1902
 David v. Dziengel: Geschichte des Königlichen Zweiten Ulanen-Regiments: zugleich enthaltend: Die Geschichte der Towarczys von 1675; die Geschichte der Bosniaken von 1745; des Tartaren-Pulks von 1795; der Towarczys von 1800, [...], Potsdam 1858. Digitalisat der ULB Düsseldorf

Kỵ binh
Kỵ binh Phổ
Quân đội Phổ
Lịch sử quân sự Ba Lan


title: 4367 Meech

text:
4367 Meech (1981 EE43) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1981 bởi Schelte J. Bus ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4367 Meech

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Tinodes luscinia

text:
Tinodes luscinia là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tinodes


title: Talisia bullata

text:
Talisia bullata là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Talisia bullata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Talisia
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: 8344 Babette

text:
8344 Babette (tên chỉ định: 1987 BB) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Tsuneo Niijima và Takeshi Urata ở Ojima, Gunma, ngày 25 tháng 1 năm 1987. Nó được đặt theo tên Babette Whipple, vợ của nhà thiên văn học Fred Lawrence Whipple.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Tsuneo Niijima
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 1469

text:
Năm 1469 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1469


title: Coelioxys crassiceps

text:
Coelioxys crassiceps là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1922


title: Montbrió del Camp

text:
Montbrió del Camp là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Baix Camp, tỉnh Tarragona, cộng đồng tự trị Catalonia, Tây Ban Nha. Dân số năm 2006 là 1.774 người.

Liên kết ngoài
 Información general

Tham khảo

 Tomàs Bonell, Jordi; Descobrir Catalunya, poble a poble, Prensa Catalana, Barcelona, 1994
 Artículo en la Gran Enciclopèdia Catalana (en catalán)

Montbrio del Camp
Baix Camp
Đô thị ở Tarragona


title: Guzmania hirtzii

text:
Guzmania hirtzii là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Manzanares, J.M. & Pitman, N. 2003. Guzmania hirtzii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
hirtzii
Thực vật dễ tổn thương


title: Orleix

text:
Orleix là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Lasioglossum marinense

text:
Lasioglossum marinense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1936


title: Panurginus emarginatus

text:
Panurginus emarginatus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1935


title: Eggstedt

text:
Eggstedt là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Eggstedt có diện tích 12m79 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 827 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: WWE Raw

text:
WWE RAW là một chương trình biểu diễn đấu vật chuyên nghiệp được diễn ra hàng tuần vào các đêm thứ hai của World Wrestling Entertainment (WWE). Ngoài ra, RAW còn được nhiều người xem là thể loại đứng đầu WWE trong ba thể loại Raw, SmackDown và ECW (nay là NXT). Khác với hai thể loại trên, RAW là nơi có một quá trình lịch sử lâu dài. Lần đầu tiên chương trình mang tên WWF Monday Night RAW, sau đó chuyển thành RAW IS WAR và cuối cùng là WWE Raw. RAW đã thay đổi võ đài sau khi ký hợp đồng với kênh truyền hình USA Network thay cho kênh Spike TV vào năm 2005.
Chương trình của Raw hiện nay được truyền hình trực tiếp và phát sóng đều đặn hàng tuần trên kênh USA Network của Mỹ, kênh Sky Sports 3 của Anh Quốc và Ireland. Đồng thời được phát sóng muộn ở các nước khác như kênh The Score và Global Quebec của Canada, kênh Ten Sports của Ấn Độ và Pakistan, kênh Super Sport Action của Thái Lan, kênh SIC Radical của Bồ Đào Nha, kênh SubTV của Phần Lan, kênh FOX8 của Úc, kênh SKY 1 của New Zealand, kênh Chilevisión của Chile, kênh truyền hình ATV của Peru và SCTV Thể thao với SSport2 - SCTV15 của Việt Nam.

Lịch sử chương trình

Format ban đầu của chương trình

Bắt đầu với cái tên WWF Monday Night Raw, chương trình đầu tiên được phát sóng vào ngày 11 tháng 1 năm 1993 trên kênh USA Network trong một giờ đồng hồ. Tất cả các đô vật đều được tham gia, trong đó có Shawn Michaels và The Undertaker. RAW ban đầu được thi đấu tại Grand Ballroom ở Manhattan Center Studios, một nhà hát nhỏ ở New York và được tổ chức hàng tuần. Từ đầu năm 1994 cho đến tháng 9 năm 1999, RAW được phát trực tiếp,. Và ngày hôm sau thì được phát lại. Người dẫn chương trình lúc đầu của RAW là Vince McMahon, Rob Bartlett và "Macho Man" Randy Savage. Khoảng năm 1994, RAW ròi khỏi Manhattan Center Studios và rồi đi du đấu khắp mọi nơi ở nước Mỹ

Chương trình đặc biệt

Những người quản lý

Bình luận viên

Người giới thiệu đô vật

Chương trình do đô vật sản xuất

Các nhà vô địch

A.M. Raw

WWE A.M. Raw, là một chương trình của WWE được phát sóng vào lúc 2 AM ET trên kênh USA Network. Chương trình này chiếu lại nội dung của RAW phát sóng vào thứ hai vừa rồi cùng với các tin tức của WWE, các chuyến du đấu của WWE ở phía dòng dưới của màn hình. Chương trình hiện nay không còn được phát sóng.

Xem thêm
 Các đô vật của Raw
 WWE SmackDown
 Extreme Championship Wrestling

Chú thích

Liên kết ngoài
 WWE RAW trên kênh USA Network
 Kết quả RAW hằng năm
 WWF MONDAY NIGHT RAW trên kênh USA Network từ năm 1993
 Website chính thức

RAW
RAW
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990


title: Tống Liêm

text:
Tống Liêm (chữ Hán: 宋濂, bính âm: Song Lian, 1310 – 1381) là nhà chính trị, nhà sử học, nhà văn, nho sĩ, đại thần cuối thời Nguyên đầu thời Minh, tự Cảnh Liêm, hiệu Tiềm Khê, Vô Tương Cư, Long Môn Tử, Huyền Chân Tử, người Phố Giang huyện Nghĩa Ô tỉnh Chiết Giang (nay thuộc thôn Tiềm Khê, Kim Hoa), từng giữ chức Hàn lâm, chủ biên bộ "Nguyên sử", sau vì gặp tai họa bị Minh Thái Tổ phạt đày ra đất Thục, mắc bệnh chết ở đó.

Tiểu sử
Ông sinh ra trong một gia đình nghèo khổ, từ nhỏ đã tinh thông Nho học, có học vấn tốt, từng học với các danh sĩ về cổ văn như Ngô Lai, Liễu Quán, Hoàng Tấn. Năm Chí Nguyên nguyên niên (năm 1335) đảm nhiệm việc dạy học tư thục, được Nguyên Thuận Đế bổ nhiệm làm Hàn lâm viện tu biên, nhưng ông từ chối vì lý do chăm sóc cha mẹ già yếu, sau sống ẩn cư, chuyên tâm vào nghiệp văn chương.

Năm Chí Chính thứ 20 (năm 1360), vì nghe danh tiếng cao xa của Tống Liêm, có ảnh hưởng lớn đến các thế lực phản loạn, nên Chu Nguyên Chương (Hồng Vũ Đế) thân hành đến tận nhà mời ông ra giúp, sau Chu Nguyên Chương thống nhất thiên hạ, kiến lập nhà Minh, phong cho ông là Giang Nam Nho học đề cử, chuyên giảng kinh điển Nho giáo cho Thái tử và định ra nhiều chế độ lễ nhạc cho nhà Minh. Năm Hồng Vũ thứ 2 (năm 1369), ông phụng mệnh Hoàng đế giữ chức chủ nhiệm việc biên soạn bộ Nguyên sử. làm quan tới chức Hàn lâm Học sĩ thừa chỉ, Tri chế cáo. Năm Hồng vũ thứ 10 (năm 1377) vì lý do tuổi già sức yếu, nên từ quan về quê nhà. Năm 1380, cháu là Tống Thận vì có dính líu đến vụ án Ngục Hồ Duy Dung, Chu Nguyên Chương ra lệnh thảm sát cả nhà ông, sau được Hoàng hậu và Thái tử cứu giúp, ông may mắn thoát chết, nhưng đổi lại toàn bộ thành viên trong gia tộc bị xử tội lưu, đày đến Mậu Châu (nay thuộc huyện Mậu tỉnh Tứ Xuyên). Trên đường tới vùng giữa Quỳ Châu (nay thuộc huyện Phụng Tiết thành phố Trùng Khánh) và Mậu Châu thì mắc bệnh qua đời. Thụy hiệu là Văn Hiến.

Học trò của ông là học giả nổi tiếng Phương Hiếu Nhụ sống vào đầu thời Minh.

Có thuyết nói rằng do bài thơ mà ông dâng lên Hoàng đế vào năm Hồng Vũ thứ 4 có câu "tự cổ giới cầm hoang" lời lẽ câu thơ khiến Chu Nguyên Chương nổi giận, nên mới gặp phải tai họa như trên.

Địa vị văn học
Trong lịch sử văn học Trung Quốc, Tống Liêm với Lưu Cơ, Cao Khởi được thiên hạ xưng tụng là ba nhà thơ văn lớn đầu thời Minh, trong Nho giáo, ông đảm nhiệm làm người thừa kế chính thống truyền thống của Nho giáo, để lại phương châm trong nhiều tác phẩm như "Tôn Kinh", "Phục Cổ" và là tấm gương điển hình về văn chương thời Đường, Tống. Trước tác của ông chủ yếu thuộc thể loại truyện ký và tản văn, văn ông chất phác, giản dị. Lời văn ý nghĩa thâm sâu, dịu dàng, có nét đặc sắc riêng biệt. Chu Nguyên Chương từng bình luận về Tống Liêm qua câu "Khai Quốc Văn Thần Chi Đạo" (đạo của một văn thần khai quốc), Lưu Cơ tán dương ông là "văn chương đệ nhất đương đại", đám học giả đương thời gọi ông là "Thái Sử Công" (tức Tư Mã Thiên, tác giả bộ Sử ký). Trước tác mà ông để lại cho hậu thế bao gồm "Tống học sĩ toàn tập", "Phổ Dương nhân vật ký", "Hồng Vũ thánh chính ký".

Xem thêm
 Nguyên sử

Tham khảo

Nho sĩ Trung Quốc
Nhà sử học Trung Quốc
Người nhà Minh
Sinh năm 1310
Mất năm 1381


title: Hoang mạc Atacama

text:
Hoang mạc Atacama () là một sa mạc nằm ở phía bắc Chile và một phần nhỏ ở phía nam Peru. Hoang mạc Atacama nằm giữa Thái Bình Dương và dãy núi Andes, cách chí tuyến Nam 960 km. Những địa hình ở nơi đây hoàn toàn tương phản với nhau: những ngọn đồi toàn đá, đá núi lửa và những cồn cát trải dài. So với mặt biển, hoang mạc này cao 3.200 m và rộng 181.300 km2. Hoang mạc Atacama nằm giữa các vĩ tuyến 22 - 27 độ nam, dọc theo bờ Thái Bình Dương. Khu vực này có diện tích rộng lớn, và rất ít khi có mưa.

Sự khô cằn
Atacama là một trong những khu vực khô cằn nhất Trái Đất. Bằng chứng cho thấy từ năm 1570 đến 1971, sa mạc Atacama không có lượng mưa đáng kể nào. Atacama được cuốn sách Kỷ lục Thế giới Guinness ghi nhận là sa mạc "khô cằn nhất thế giới". Atacama cũng được xem là hoang mạc khô cằn nhất thế giới bởi NASA, Hội địa lý Quốc gia Hoa Kỳ và nhiều sách báo khác.

Hoang mạc này có lượng mưa trung bình ít hơn 50 mm trong một năm. Hàng năm, Atacama chỉ có mực nước mưa trung bình là 25 mm. Ít nhất là kể từ khi Atacama được con người chú ý đến - một khoảng thời gian cách đây đã rất lâu - tại một số khu vực nằm giữa hoang mạc này, mưa chưa bao giờ rơi.

Hoang mạc Atacama còn có tám hồ nước nóng với nhiệt độ trung bình là 33°C. Tám hồ nước nóng này có màu nước đặc biệt xanh và mùi vị có lợi cho sự thư giãn. Cả tám hồ nước nóng này được khu resort Explora Atacama quản lý, quanh năm tám hồ này mở cửa đón du khách đến thăm. Tuy nhiên, khoảng từ tháng mười đến tháng sáu là thời điểm có thời tiết thuận lợi nhất để du khách đến những hồ nước nóng này.

Không những thế, trên sa mạc này cây xương rồng cũng không thể mọc lên được. Vì không khí quá khô, oxy hóa không xảy ra ở những vật liệu bằng kim loại, và - không cần một phương pháp ướp xác nào - các miếng thịt cũng có thể được giữ nguyên mãi mãi. Tóm lại, sự mục rữa không thể xảy ra đối với bất cứ một thứ gì ở hoang mạc không có hơi nước này. Dù hoang mạc Atacama có những ngọn núi không hề thấp, chiều cao 6.885 m, nhưng những ngọn núi này không có băng tuyết. Ngoài ra, trong suốt thời kỳ băng hà, băng tuyết không hề tồn tại ở khu vực phía nam từ 25°N cho tới 27°N. Tại hoang mạc Atacama, mùa hè vô cùng khắc nghiệt. Người đến đây vào mùa hè có thể gặp nhiều hậu quả: gãy vụn tóc và râu và nứt mẻ móng tay, móng chân.

Tuổi thọ lâu đời
Là một sa mạc khô cằn, tại Atacama, từ ít nhất 25 triệu năm trước, nước đã không chảy. Các trầm tích nằm dưới lòng một con sông cổ ở sa mạc Atacama từ 120.000 năm trước đã được phát hiện. Tiến sĩ Tibor Dunai và những cộng sự thuộc Trường Đại học Vrije tại thành phố Amsterdam của Hà Lan đã cho biết hoang mạc Atacama "là vùng sa mạc cổ nhất hành tinh".

Trong hội nghị thuộc Hiệp hội Địa vật lý Hoa Kỳ ở San Francisco, tiến sĩ Tibor Dunai cũng cho biết: trong ít nhất là 25 triệu năm, tại hoang mạc Atacama đã có những điều kiện hết sức khô cằn. Như vậy, sa mạc Namibia ở châu Phi hoặc các thung lũng hoang mạc của vùng Nam cực có tuổi thọ kém hơn hẳn hoang mạc Atacama (khoảng 10 triệu năm). Tên gọi của hoang mạc này - Atacama - dường như bắt nguồn từ một bộ lạc cùng tên - bộ lạc người Anh-điêng Atacama. Hiện nay, bộ lạc Atacama vẫn còn định cư tại đây.

Nhà khoa học Dunai cùng nhóm nghiên cứu đã đo một chất đồng vị của neon để tìm hiểu rằng các trầm tích của hoang mạc này đã bao giờ bị xói mòn chưa. Kết quả là các trầm tích trên hoang mạc Atacama đã được họ định tuổi. Theo khám phá của các nhà địa lý học/vật lý học tại một số nơi khác, trong gần bốn mươi triệu năm những trầm tích vẫn còn nguyên vẹn.

Từ 120.000 năm trước, các trầm tích và nước đã không tiếp xúc với nhau dưới lòng một dòng sông. Các nhà nghiên cứu đã cho hay: đôi khi, đúng vào lúc khí hậu thay đổi, các trầm tích này trở nên ẩm ướt.

Dân cư, khoáng sản, du lịch và liên quan tới khoa học

Ở hoang mạc Atacama, có khoảng 1 triệu người cư ngụ tại những thành phố ven biển, các làng chài cũng như các thành phố trên ốc đảo. Ngoài ra nghề nông cũng hiện hữu ở hoang mạc Atacama, nước ở các tầng ngầm nước do tuyết tan chảy ở trên dãy núi Andes được những người làm nông nghiệp ở Atacama sử dụng.

Loại muối "diêm tiêu Chile" được xem là thứ duy nhất dồi dào tại đây. Hoang mạc Atacama có những khoáng sản như:
 Các mỏ đồng lớn
 Diêm tiêu
 Muối ăn

Hoang mạc Atacama, được xem như là "Sao Hỏa trên Trái Đất", là một trong năm địa điểm nổi tiếng ở Chile. Vì Atacama là khu vực có bầu trời trong nhất trên Trái Đất, đài quan sát thiên văn lớn nhất thế giới là Very Large Telescope được đặt tại hoang mạc Atacama. Đặt đài thiên văn ở đây sẽ giúp các nhà khoa học không gặp khó khăn khi quan sát các vì sao. Ngoài ra, người ta còn sử dụng đất đai tại hoang mạc Atacama cho việc thử nghiệm những robot sau này được dùng đến trên sao Hoả.

Khu vực Atacama cùng với vùng Patagonia ở phía nam và đảo Phục Sinh là những nơi hoàn toàn không chịu ảnh hưởng bởi trận Động đất Chile 2010.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 SanPedrodeAtacama.Net & Org
 News article on "Mars-like Soils in the Atacama Desert, Chile, and the Dry Limit of Microbial Life"
 National Geographic feature about Atacama
 Autonomous Robot Finds Life in Atacama Desert
 Atacama's Super-Dry History

Deserts and xeric shrublands
Sa mạc Chile
Ecoregions
Ecoregions in Chile
Ergs
Global 200 ecoregions
Neotropic
Physiographic sections
Cao nguyên Chile
Vùng thuộc Nam Mỹ
Nam Mỹ
Hoang mạc
Vùng sinh thái
Vùng sinh thái Chile
Khu vực sinh thái Neotropic
Vùng của Nam Mỹ


title: Mas-Blanc-des-Alpilles

text:
Mas-Blanc-des-Alpilles là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bouches-du-Rhône

Tham khảo

Masblancdesalpilles


title: Andisleben

text:
Andisleben là một đô thị thuộc huyện Sömmerda trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,81 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 636 người.

Tham khảo


title: Đông Dương tạp chí

text:
Đông Dương tạp chí (1913 - 1919), là tạp chí tiếng Việt đầu tiên xuất bản tại Hà Nội (Việt Nam). Tạp chí ra ngày thứ Năm hàng tuần, do F. H. Schneider, người Pháp gốc Đức, nhà kinh doanh ngành in tại Việt Nam sáng lập, rồi đứng làm chủ nhiệm, giao chức chủ bút cho nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh.

Lịch sử
Đông Dương tạp chí vốn là một phụ bản (hay phụ trang) của tờ Lục Tỉnh tân văn xuất bản ở Sài Gòn. Số đầu tiên ra ngày 15 tháng 5 năm 1913 tại Hà Nội. Số cuối cùng ra ngày 15 tháng 9 năm 1919. Tính ra, Đông Dương tạp chí tồn tại được 6 năm 4 tháng thì đình bản.

Hậu thân của Đông Dương Tạp chí là tờ Học báo (Nguyễn Văn Vĩnh làm Chủ nhiệm, Trần Trọng Kim làm Chủ bút), nhưng chỉ còn "giữ mục sư phạm, nhường việc xây dựng học thuật cho Nam Phong".

Thành lập
Đông Dương tạp chí ra đời ngay sau vụ ném bom Khách sạn Hà Nội ngày 26 tháng 3 năm 1913 của Việt Nam Quang phục hội do Phan Bội Châu thành lập năm 1912.

Khi ấy, tinh thần của các tổ chức và của người dân đối kháng Pháp đang lên cao. Vì vậy, tạp chí ra đời nhằm mục đích "đem văn chương học thuật, đem ân huệ văn minh của nhà nước Lang Sa mà khua sáo cho lấp được những lời gây loạn". Ngoài ra, Đông Dương tạp chí còn có một mục đích sâu xa hơn, đó là tuyên truyền cho chính sách "bảo hộ" của thực dân Pháp.

Phương hướng hoạt động
Các mục tiêu quan trọng mà các cây bút có tâm huyết trong Đông Dương tạp chí hướng tới, đó là:
Tìm cách phổ biến chữ Quốc ngữ trong mọi tầng lớp dân chúng, với lối hành văn ngắn gọn, rõ ràng và rành mạch.
Phá tan thành kiến xưa, chỉ xem văn vần hay lối văn biền ngẫu mới là văn chương. Dùng lối văn xuôi gãy gọn để diễn đạt tư tưởng, để nghị luận và phê bình văn học.
Truyền bá tư tưởng Âu Tây bằng cách dịch những tác phẩm hay của nước ngoài, nhất là của Pháp. Bên cạnh đó, những tư tưởng cũ của nền văn học Á Đông vẫn được nghiên cứu với tinh thần mới.

Nội dung & tác giả cộng tác
Đông Dương tạp chí ra đời không ngoài mục đích chính trị của thực dân Pháp, cho nên ở giai đoạn đầu, tạp chí này đã đăng tải một số bài viết chống lại phong trào cách mạng Việt Nam. Nội dung chỉ thật sự chuyên về văn chương và sư phạm kể từ năm 1915 (tức là khi nó đổi thành khổ nhỏ).

Các chuyên mục của tạp chí là: lịch sử, phong tục, cổ văn, cổ học, dịch thuật.

Các nhà văn cộng tác thường xuyên cho báo (gọi tắt là nhóm Đông Dương tạp chí) có:
Phái tân học, gồm: Nguyễn Văn Vĩnh (Chủ bút), Phạm Quỳnh (trước khi làm chủ bút Nam Phong tạp chí), Nguyễn Văn Tố, Phạm Duy Tốn, Trần Trọng Kim...
Phái cựu học, gồm: Tản Đà, Phan Kế Bính, Nguyễn Đỗ Mục, Dương Bá Trạc...

Nhận xét
GS. Trịnh Vân Thanh:

GS. Phạm Thế Ngũ:
{{cquote|Tất nhiên đối với Schneider và những người Pháp đứng sau tờ Đông Dương tạp chí, thì mục tiêu chính trị là quan yếu nhất. Còn đối với những người Việt Nam cộng tác, đứng đầu là Nguyễn Văn Vĩnh, hẳn các ông cũng muốn lợi dụng báo để làm nơi tuyên truyền cho việc duy tân đất nước và xây dựng văn học mới...}}

Nhà văn Vũ Ngọc Phan:

GS. Thanh Lãng:

Tuy nhiên bên cạnh đó, Đông Dương tạp chí cũng có điều cần bàn. G S. Nguyễn Huệ Chi viết:

Nhà nghiên cứu Nguyễn Phương Chi viết:

Xem thêm
Nguyễn Văn Vĩnh (chủ bút Đông Dương tạp chí)
Ghi chú

Chú thích

Tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (trọn bộ), Nhà xuất bản Sống Mới, Sài Gòn, 1959.
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển (Quyển 1). Tác giả tự xuất bản, Sài Gòn, 1966.
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (Quyển 3), Quốc học tùng thư xuất bản, 1965.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ Nguyễn Văn Vĩnh in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Phương Chi, mục từ Nhóm Đông Dương tạp chí in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam'' (Quyển Hạ). Nhà xuất bản Trình bày (Sài Gòn), không ghi năm xuất bản.

Liên kết ngoài
 Tất cả các số Đông Dương tạp chí trên trang lưu trữ Thư viện Quốc gia Việt Nam

Đ
Tạp chí Việt Nam
Khởi đầu năm 1913 ở Việt Nam
Kết thúc năm 1919 ở Việt Nam
Chấm dứt năm 1919


title: 6145 Riemenschneider

text:
6145 Riemenschneider (2630 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Rắn cạp nong

text:
Rắn cạp nong hay còn gọi rắn đen vàng, rắn ăn tàn, tu cáp đổng (dân tộc Tày), ngù tắm tàn (dân tộc Thái) (danh pháp hai phần: Bungarus fasciatus) là một loài rắn cạp nia sinh sống ở Ấn Độ, Bangladesh, Nam Trung Quốc và Đông Nam Á. Nó là loài dài nhất trong chi Cạp nia.

Phân bố
Đây là loài rắn độc. Loài rắn cạp nong này có mặt ở toàn bộ tiểu vùng Ấn Độ-Trung Quốc, bán đảo Malaysia và Nam Trung Quốc.

Nó đã được ghi lại từ Ấn Độ thông qua Maharashtra, Bihar, Jharkhand, Madhya Pradesh, Chhattisgarh và Andhra Pradesh, qua Myanmar, Campuchia, Thái Lan, Lào, Việt Nam và Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông) phía Nam đến Malaysia và các đảo chính của Boneo Indonesia (Java và Sumatra), cũng như Singapore.

Tại Ấn Độ, nó đã được ghi nhận từ Đông Bắc Ấn Độ, Tây Bengal, Orissa, parts of Maharashtra, Bihar, Jharkhand, Madhya Pradesh, Chhattisgarh và Andhra Pradesh. Nó đã được ghi nhận ở Bihar và Orissa và xa về phía nam và phía tây như Hyderabad và Warangal và các thung lũng Awadh, Godavari và Mahanadi. Tại Maharashtra nó được tìm thấy ở các quận Chandrapur & Gadchiroli.

Sinh thái và tập tính
Rắn cạp nong sinh sống ở nhiều loại môi trường sống, từ núi đất, rừng thưa, trảng cỏ, ven khe suối, nương rẫy. Chúng sinh sống trong gò mối và hang của động vật gặm nhấm, trong hốc cây, hẻm đá.

Rắn cạp nong sống đơn lẻ, ban ngày chúng cuộn mình trong các hang, đám cỏ, và thường rất chậm chạp. Chúng thường được thấy khi trời mưa. Ban đêm rắn hoạt động và đi kiếm ăn ở bờ ruộng gần rừng, ven khe suối, vũng nước. Cạp nong không săn đuổi mồi mà chúng thường nằm chờ cho con mồi đi qua. Chúng bơi giỏi và thường bò theo ánh lửa.

Thức ăn chủ yếu của rắn cạp nong là con rắn khác, nhưng đôi khi chúng cũng ăn cá, ếch, trứng rắn. Những loài rắn bị loài cạp nong ăn là: Xenochrophis piscator, Amphiesma stolatum, Ptyas mucosus, Ptyas korros, Boiga trigonata, Ovophis tonkinensis.

Rắn cạp nong cái đẻ và canh giữ trứng trong khoảng tháng 4 đến tháng 5 hàng năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Integrated Taxonomic Information System - Bungarus fasciatus

F
Rắn độc
Động vật bò sát châu Á
F
F
Động vật được mô tả năm 1801
Động vật bò sát Bangladesh
Động vật bò sát Campuchia
Động vật bò sát Trung Quốc
Động vật bò sát Ấn Độ
Động vật bò sát Indonesia
Động vật bò sát Lào
Động vật bò sát Malaysia
Động vật bò sát Myanmar
Động vật bò sát Thái Lan
Động vật bò sát Việt Nam


title: San'yō

text:
San'yō có thể là:
 Vùng San'yō: một trong 8 vùng địa lý của Nhật Bản.
 Sanyo: một công ty điện tử lớn của Nhật Bản, đặt trụ sở chính ở Moriguchi, tỉnh Osaka.


title: Ceratina christellae

text:
Ceratina christellae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Terzo mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1998


title: Anathesis laconoides

text:
Anathesis laconoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Anathesis


title: Tích vô hướng

text:
Tích vô hướng (tên tiếng Anh: dot product hoặc scalar product) là một phép toán đại số lấy hai chuỗi số có độ dài bằng nhau (thường là các vectơ tọa độ) và cho kết quả là một số. Trong hình học Euclid, tích vô hướng với tọa độ Descartes của hai vectơ thường được sử dụng. Tích vô hướng cũng thường được gọi là tích trong Euclid dù nó không phải là loại tích trong duy nhất có thể được định nghĩa trong không gian Euclid (xem thêm tại Không gian tích trong).

Định nghĩa

Định nghĩa đại số
Tích vô hướng của hai vectơ A = [A1, A2,..., An] và B = [B1, B2,..., Bn] được định nghĩa như sau:

trong đó Σ là phép lấy tổng và n là số chiều của không gian vectơ.

Ví dụ 1: Trong mặt phẳng, tích vô hướng của hai vectơ [a, b] và [a', b'] là: aa'+bb'

Ví dụ 2: Trong không gian ba chiều, tích vô hướng của hai vectơ [a, b, c] và [a', b', c'] là: aa'+bb'+cc'

Định nghĩa hình học
Trong không gian Euclide, một vectơ Euclide là một đối tượng hình học có độ lớn và hướng và được biểu diễn bằng một mũi tên. Độ lớn của vectơ là chiều dài của vectơ và hướng của vectơ là hướng mà mũi tên chỉ đến. Độ lớn của vectơ A được ký hiệu là . Tích vô hướng của hai vectơ Euclide A and B được định nghĩa như sau:

trong đó θ là góc giữa A và B.

Trường hợp đặc biệt, nếu A và B trực giao thì góc giữa chúng là 90°, do đó:

Nếu chúng cùng hướng thì góc giữa chúng là 0°, do đó:

Suy ra tích vô hướng của vectơ A và chính nó là:

ta có:

là khoảng cách Euclid của vectơ, luôn có giá trị dương khi A khác 0.

Tính chất
Cho vectơ A = [A1, A2,..., An] ta có

Phép chiếu vô hướng

Phép chiếu vô hướng của một vectơ Euclide A lên hướng của vectơ Euclide B là:

trong đó θ là góc giữa A và B.

Theo định nghĩa hình học, tích vô hướng được biểu diễn như sau:

trong đó  là vectơ đơn vị cùng hướng với B.

Tích vô hướng được định nghĩa theo hình học như sau

Tích vô hướng là thuần nhất, nghĩa là với đại lượng vô hướng α, ta có:

Tích vô hướng thỏa mãn luật phân phối:

Từ những kết quả trên, ta kết luận rằng tích vô hướng thuộc dạng song tuyến. Hơn nữa, dạng song tuyến là xác định dương, nghĩa là  không bao giờ âm, và bằng 0 khi và chỉ khi

Tính chất
Cho a, b, và c là các vectơ và r là đại lượng vô hướng, tích vô hướng thỏa mãn các tính chất sau:.
 Giao hoán:

 được suy ra từ định nghĩa (θ góc giữa a và b):

 Phân phối cho phép cộng vectơ:

 Dạng song tuyến:

 Phép nhân vô hướng:

 Không có tính kết hợp bởi vì tích vô hướng giữa đại lượng vô hướng (a ⋅ b) và vectơ (c) không tồn tại, tức là biểu thức cho tính kết hợp: (a ⋅ b) ⋅ c or a ⋅ (b ⋅ c) là không hợp lệ.
 Trực giao:
 Hai vectơ khác vectơ không: a và b trực giao khi và chỉ khi a ⋅ b = 0.
Hai vectơ trực giao trong không gian Euclid còn được gọi là vuông góc.
 Không có tính khử:
 Tính khử cho phép nhân của các số được định nghĩa như sau: nếu
 ab = ac, thì b luôn luôn bằng c nếu a khác 0. Tích vô hướng không tuân theo tính khử:
 Nếu a ⋅ b = a ⋅ c và a ≠ 0, thì ta có: a ⋅ (b − c) = 0 theo như luật phân phối; suy ra a trực giao với (b − c), tức là (b − c) ≠ 0, và dẫn đến b ≠ c.
 Quy tắc đạo hàm tích: Nếu a và b là hàm số, thì đạo hàm của a ⋅ b là a′ ⋅ b + a ⋅ b′.

Áp dụng cho định lý cos

Hai vectơ a và b có góc giữa hai vectơ là θ (như trong hình bên phải) tạo thành một tam giác có cạnh thứ ba là c = a − b. Tích vô hướng của c và chính nó là Định lý cos:

Tổng quát hóa

Tích trong

Tổng quát hoá của khái niệm tích vô hướng là khái niệm tích trong. Đó là khái niệm trừu tượng trang bị cho một không gian vectơ H trên trường K (K thường là trường số phức hay số thực) để có thể biến nó thành một không gian tích trong hay sau đó là không gian Hilbert. Đó là một hàm hai biến  thỏa mãn 4 tiên đề sau:

1. ,

2. ,

3. ,

4.  khi và chỉ khi .

với mọi

Đây là tiên đề hóa để xây dựng khái niệm tích vô hướng từ một số tính chất cơ bản của tích vô hướng thông thường của 2 vectơ hình học trong mặt phẳng (hay không gian) nhằm mô tả khái niệm góc (trực giao) của 2 vectơ trong một không gian vectơ trừu tượng.

Nếu không gian vectơ H được trang bị bởi một tích vô hướng trên đó thì nó trở thành không gian định chuẩn với chuẩn được cho bởi công thức

Vectơ phức
Đối với các vectơ với thành phần phức, tích vô hướng tiêu chuẩn được định nghĩa ở dưới, với các tính chất song tuyến và đối xứng giao hoán ở trên được thay bởi tính nửa tuyến tính liên hợp và tính đối xứng liên hợp để giữ được tính xác định dương

trong đó thành phần  là liên hợp phức của thành phần . Cũng có thể viết nó theo vectơ chuyển vị liên hợp (ký hiệu bởi chữ mũ H):

trong đó các vectơ được viết dưới dạng vectơ hàng.  Ta có tính xác định dương, nghĩa là tích vô hướng của bất kỳ vectơ với chính nó là một số thực không âm, và nó khác 0 trừ khi vectơ đó là vectơ không. Tuy nhiên tích vô hướng này lại là một dạng nửa tuyến tính thay vì là một dạng song tuyến tính: nó tuyến tính liên hợp thay vì tuyến tính đối với a, hơn nữa tích vô hướng này không đối xứng (giao hoán), bởi vì

Góc giữa hai vectơ phức được cho bởi công thức:

Tuy nhiên, loại tích vô hướng này rất hữu ích, và nó dẫn đến các khái niệm dạng Hermite và không gian tích trong tổng quát. Tích vô hướng với chính nó của một vectơ phức  là một sự tổng quát hóa của bình phương tuyệt đối của một vô hướng phức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tích vô hướng  trên Từ điển bách khoa Việt Nam

Hình học giải tích
Đại số tuyến tính


title: Voss

text:
Voss là một đô thị ở hạt Hordaland, Na Uy.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị Hordaland


title: Alt Empordà

text:
Alt Empordà ("Upper Empordà") là một comarca (hạt) ở Catalonia, Tây Ban Nha.

Các đô thị
Dân số năm 2001.

 Agullana - 668
 Albanyà - 99
 L'Armentera - 742
 Avinyonet de Puigventós - 874
 Biure - 233
 Boadella d'Empordà - 215
 Borrassà - 547
 Bàscara - 809
 Cabanelles - 225
 Cabanes - 759
 Cadaqués - 2.024
 Cantallops - 258
 Capmany - 490
 Castelló d'Empúries - 5.896
 Cistella - 243
 Colera - 502
 Darnius - 514
 L'Escala - 5.823
 Espolla - 369
 El Far d'Empordà - 387
 Figueres - 33.064
 Fortià - 524
 Garriguella - 722
 Garrigàs - 310
 La Jonquera - 2.636
 Lladó - 507
 Llançà - 3.890
 Llers - 1.012
 Masarac - 241
 Maçanet de Cabrenys - 666
 Mollet de Peralada - 183
 Navata - 741
 Ordis - 342
 Palau de Santa Eulàlia - 80
 Palau-saverdera - 852
 Pau - 423
 Pedret i Marzà - 142
 Peralada - 1.367
 Pont de Molins - 438
 Pontós - 223
 El Port de la Selva - 760
 Portbou - 1.398
 Rabós - 166
 Riumors - 194
 Roses - 12.726
 Sant Climent Sescebes - 408
 Sant Llorenç de la Muga - 185
 Sant Miquel de Fluvià - 621
 Sant Mori - 141
 Sant Pere Pescador - 1.425
 Santa Llogaia d'Àlguema - 311
 Saus - 686
 La Selva de Mar - 197
 Siurana - 167
 Terrades - 210
 Torroella de Fluvià - 399
 La Vajol - 93
 Ventalló - 619
 Vila-sacra - 405
 Vilabertran - 783
 Viladamat - 385
 Vilafant - 4.303
 Vilajuïga - 982
 Vilamacolum - 263
 Vilamalla - 880
 Vilamaniscle - 142
 Vilanant - 317
 Vilaür - 115

Tham khảo

 IDESCAT: statistical information about Alt Empordà

Liên kết ngoài
 Official comarcal web site
 Official comarcal young web site
 Information about Alt Empordà from the Generalitat de Catalunya
 Alt Empordà news
 Interactive street guide maps of Alt Empordà

Alt Empordà
Catalunya


title: Air Nigeria

text:
Air Nigeria, trước đó mang tên Virgin Nigeria Airways và Nigerian Eagle Airlines, là hãng hàng không được đặt tại Lagos, Nigeria. Sân bay chính của nó được đặt tại Murtala Mohammed International Airport (LOS). Hãng này là hãng thay thế cho một hãng hàng không cũ đó là Nigeria Airways. Air Nigeria ngừng hoạt động vào tháng 9 năm 2012.

Điểm Đến

Châu Phi
 Cameroon
 Douala (Douala International Airport)
 Ghana
 Accra (Kotoka International Airport)
 Nigeria
 Abuja (Nnamdi Azikiwe International Airport)
 Calabar (Margaret Ekpo International Airport)
 Lagos (Murtala Mohammed International Airport)
 Port Harcourt (Port Harcourt International Airport)
 Kano (Mallam Aminu Kano International Airport)
 Owerri (Imo Airport)
 Sokoto (Sadiq Abubakar III International Airport)
 Senegal
 Dakar (Dakar-Yoff-Léopold Sédar Senghor International Airport)
 Nam Phi
 Johannesburg or (Tambo International Airport)

châu Âu
 United Kingdom
 London (London Gatwick International Airport)

Umrah/Hajj 2007
Jeddah (King Abdulaziz International Airport)

Đội Bay
 1 Airbus A340-300 (Thuê từ Virgin Atlantic Airways)
 1 Airbus A330-200 (Thuê từ bmi)
 2 Boeing 767-300 (Sẽ thuê từ LatCharter vào Tháng 5,2007)
 7 Boeing 737-300 (Thuê từ GECAS)
 1 Fokker-50 (Thuê từ Denim Air)

Tham khảo

Hãng hàng không Nigeria


title: Chicoreus guillei

text:
Chicoreus guillei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chicoreus


title: Cretteville

text:
Cretteville là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 20 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Shorea myrionerva

text:
Shorea myrionerva (tiếng Anh thường gọi là Light Red Meranti) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea myrionerva. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

myrionerva
Thực vật Brunei
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia


title: 24292 Susanragan

text:
24292 Susanragan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1987.5861991 ngày (5.44 năm).

Nó được phát hiện ngày 12 tháng 12 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Vatry

text:
Vatry  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 124 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Megachile seclusa

text:
Megachile seclusa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1931


title: Saint-Paul-en-Cornillon

text:
Saint-Paul-en-Cornillon là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpaulencornillon


title: Renia adspergillus

text:
Renia adspergillus là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It is found
from Michigan tới Quebec và phía nam đến Louisiana và Florida.

Sải cánh dài khoảng 25 mm. There are multiple generations đông nam.

Larvae feed beneath a web of silk.

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Images
Bug Guide

Chú thích

Renia


title: Các thuật ngữ và khái niệm Phật giáo

text:
Các thuật ngữ và khái niệm Phật giáo, bảng chú giải thuật ngữ Phật giáo thường có nguồn gốc từ các tư tưởng triết lý đến từ Ấn Độ, Tây Tạng, Nhật Bản... và qua đường Trung Hoa vào Việt Nam. Các thuật ngữ và khái niệm được liệt kê trong bảng sau đây là để giúp người đọc hiểu được nguyên gốc của chúng, cũng như đưa ra một định nghĩa sơ khởi của thuật ngữ hay khái niệm đó.

Các ngôn ngữ và tông phái được nhắc đến trong bài:
 Tiếng Pali: đặc biệt được dùng trong các kinh của Thượng tọa bộ, hay "Phật giáo nguyên thủy", (Theravada)
 Tiếng Phạn (Sanskrit) và Phật giáo tạp chủng phạn ngữ (Buddhist Hybrid Sanskrit): được dùng nhiều trong Phật giáo Đại thừa
 Tiếng Tây Tạng: trong Phật giáo Tây Tạng, đặc biệt là Kim cang thừa
 Chữ Hán, Hán-Việt và các ngôn ngữ thuộc nhóm CJKV (Chinese-Japanese-Korean-Vietnamese)

A

B

C

D

Đ

G

H

K

L

M

N

P

Q

S

T

U

V

X

Thư mục tham khảo
Bukkyō kan-bon dai jiten 佛教漢梵大辭典 (Buddhist Chinese-Sanskrit Dictionary). Hirakawa Akira 平川彰. Tokyo: Reiyūkai 霊友会, 1997.
DDB, Digital Dictionary of Buddhism, Muller, Charles, ed.<http://www.buddhism-dict.net/ddb/>.
Encyclopaedia of Buddhism, Government of Ceylon, Colombo, 1965–.
Fóguāng dàcídiǎn 佛光大辭典. Fóguāng dàcídiǎn biānxiū wěiyuánhuì 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fóguāng chūbǎnshè, 1988.
Materials for a Dictionary of the Prajñāpāramitā-Literature, E. Conze. Tokyo, 1973.
The Pali Text Society’s Pali-English Dictionary, editors T. Rhys Davids and W. Stede, publ. by the Pali Text Society, Luân Đôn, 1972.
A Dictionary of Chinese Buddhist Terms by William Edward Soothill and Lewis Hodous <http://www.acmuller.net/soothill/soothill-hodous.html >.

Tham khảo

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ thiền


title: Saccoglossum

text:
Saccoglossum là một chi lan biểu sinh gồm 5 loài bản địa của New Guinea.

Danh sách các loài
 Saccoglossum lanceolatum
 Saccoglossum maculatum
 Saccoglossum papuanum
 Saccoglossum takeuchii
 Saccoglossum verrucosum

Chú thích

Tham khảo

Podochileae
Danh sách các chi phong lan
Thực vật biểu sinh


title: Cóc mày

text:
Leptobrachium là một chi động vật lưỡng cư trong họ Megophryidae, thuộc bộ Anura.

Sách đỏ IUCN cho là chi này có 22 loài và 27% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Các loài
Amphibian Species of the World 6.0 công nhận 34 loài.
 Leptobrachium abbotti (Cochran, 1926)
 Leptobrachium ailaonicum (Yang, Chen & Ma, 1983)
 Leptobrachium banae Lathrop, Murphy, Orlov & Ho, 1998
 Leptobrachium bompu Sondhi & Ohler, 2011
 Leptobrachium boringii (Liu, 1945)
 Leptobrachium buchardi Ohler, Teynié & David, 2004
 Leptobrachium chapaense (Bourret, 1937)
 Leptobrachium guangxiense Fei, Mo, Ye & Jiang, 2009
 Leptobrachium gunungense Malkmus, 1996
 Leptobrachium hainanense Ye & Fei, 1993
 Leptobrachium hasseltii Tschudi, 1838
 Leptobrachium hendricksoni Taylor, 1962
 Leptobrachium huashen Fei & Ye, 2005
 Leptobrachium ingeri Hamidy, Matsui, Nishikawa & Belabut, 2012
 Leptobrachium kanowitense Hamidy, Matsui, Nishikawa & Belabut, 2012
 Leptobrachium kantonishikawai Hamidy & Matsui, 2014
 Leptobrachium leishanense (Liu & Hu, 1973)
 Leptobrachium leucops Stuart, Rowley, Tran, Le & Hoang, 2011
 Leptobrachium liui (Pope, 1947)
 Leptobrachium lumadorum Brown, Siler, Diesmos & Alcala, 2010
 Leptobrachium mangyanorum Brown, Siler, Diesmos & Alcala, 2010
 Leptobrachium masatakasatoi Matsui, 2013
 Leptobrachium montanum Fischer, 1885
 Leptobrachium mouhoti Stuart, Sok & Neang, 2006
 Leptobrachium ngoclinhense (Orlov, 2005)
 Leptobrachium nigrops Berry & Hendrickson, 1963
 Leptobrachium promustache (Rao, Wilkinson & Zhang, 2006)
 Leptobrachium pullum (Smith, 1921)
 Leptobrachium rakhinensis Wogan, 2012
 Leptobrachium smithi Matsui, Nabhitabhata & Panha, 1999
 Leptobrachium tagbanorum Brown, Siler, Diesmos & Alcala, 2010
 Leptobrachium waysepuntiense Hamidy & Matsui, 2010
 Leptobrachium xanthops Stuart, Phimmachak, Seateun & Sivongxay, 2012
 Leptobrachium xanthospilum Lathrop, Murphy, Orlov & Ho, 1998

Hình ảnh

Tham khảo

Động vật lưỡng cư châu Á


title: Cheilotrichia albidibasis

text:
Cheilotrichia albidibasis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nomada standfussi

text:
Nomada standfussi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 2007


title: Chimarrhodella galeata

text:
Chimarrhodella galeata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarrhodella


title: Pseudopostega kempella

text:
Pseudopostega kempella là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. It known only from the type locality of Key Largo ở miền nam Florida.

Chiều dài cánh trước là 1.8-2.5 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 10 và tháng 11.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A Revision of the New World Plant-Mining Moths of the Family Opostegidae (Lepidoptera: Nepticuloidea)

Pseudopostega


title: Le Mesnil-Rainfray

text:
Le Mesnil-Rainfray  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mesnilrainfray


title: Brackenridgea hookeri

text:
Brackenridgea hookeri là một loài thực vật thuộc họ Ochnaceae. Loài này có ở Ấn Độ, Malaysia, Singapore, và Thái Lan.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Brackenridgea hookeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

h


title: 6101 Tomoki

text:
6101 Tomoki (tên chỉ định: 1993 EG) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nihondaira ở Shimizu, Shizuoka, Nhật Bản, ngày 1 tháng 3 năm 1993. Nó được đặt theo tên Tomoki Nakamura, a Japanese professor of earth và planetary sciences ở Kyushu University.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Amegilla whiteheadi

text:
Amegilla whiteheadi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1910


title: Catocala lineella

text:
Catocala lineella là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Ontario và Quebec phía nam đến Florida phía tây đến Texas và phía bắc đến Ohio.

It was considered to be a subspecies hoặc even a đồng nghĩa của Catocala amica for a long time.

Sải cánh dài 35–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn lá các loài Quercus.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Species info
Images
Bug Guide

Chú thích

Catocala


title: Camera quan sát

text:
Camera quan sát, camera giám sát hay camera an ninh (Closed-circuit television - CCTV), là việc sử dụng các máy quay video để truyền tín hiệu đến một nơi cụ thể, trên một số màn hình giới hạn. Nó khác với truyền hình quảng bá ở chỗ tín hiệu không được truyền công khai, mặc dù nó có thể sử dụng liên kết điểm-điểm (P2P), điểm-đa điểm (P2MP) hoặc liên kết có dây hoặc không dây dạng lưới. Mặc dù hầu hết tất cả các máy quay video đều phù hợp với định nghĩa này, thuật ngữ này thường được áp dụng cho những máy ảnh được sử dụng để giám sát trong các khu vực yêu cầu bảo mật bổ sung hoặc giám sát liên tục. Mặc dù videotelephony hiếm khi được gọi là "CCTV", một ngoại lệ là việc sử dụng video trong giáo dục từ xa, nơi nó là một công cụ quan trọng.

Việc giám sát công chúng bằng camera quan sát là phổ biến ở nhiều khu vực trên thế giới. Trong những năm gần đây, việc sử dụng máy quay video đeo trên người đã được giới thiệu như một hình thức giám sát mới, thường được sử dụng trong thực thi pháp luật, với máy quay được đặt trên ngực hoặc đầu của cảnh sát. Giám sát video đã tạo ra cuộc tranh luận đáng kể về việc cân bằng việc sử dụng nó với quyền riêng tư của các cá nhân ngay cả khi ở nơi công cộng.

Trong các nhà máy công nghiệp, thiết bị CCTV có thể được sử dụng để quan sát các phần của quy trình từ phòng điều khiển trung tâm, ví dụ khi môi trường không phù hợp với con người. Hệ thống camera quan sát có thể hoạt động liên tục hoặc chỉ theo yêu cầu để giám sát một sự kiện cụ thể. Một dạng camera quan sát tiên tiến hơn, sử dụng đầu ghi video kỹ thuật số (DVR), cung cấp khả năng ghi trong nhiều năm, với nhiều tùy chọn chất lượng và hiệu suất cùng các tính năng bổ sung (chẳng hạn như phát hiện chuyển động và cảnh báo qua email). Gần đây hơn, các camera IP phi tập trung, có lẽ được trang bị cảm biến megapixel, hỗ trợ ghi trực tiếp vào thiết bị lưu trữ gắn mạng hoặc USB flash bên trong để hoạt động hoàn toàn độc lập.

Theo một ước tính, sẽ có khoảng 1 tỷ camera giám sát được sử dụng trên toàn thế giới vào năm 2021. Khoảng 65% số camera này được lắp đặt ở Châu Á. Sự phát triển của camera giám sát đã chậm lại trong những năm gần đây. Việc triển khai công nghệ này đã tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng đáng kể trong hoạt động giám sát của nhà nước, sự gia tăng đáng kể trong các phương pháp giám sát và kiểm soát xã hội tiên tiến, và một loạt các biện pháp phòng chống tội phạm trên toàn thế giới.

Lịch sử

Một hệ thống CCTV cơ học ban đầu được nhà vật lý người Nga Léon Theremin  phát triển vào tháng 6 năm 1927. Theo yêu cầu ban đầu của Liên Xô Lao động và Quốc phòng, hệ thống này bao gồm một camera truyền dữ liệu quét, vận hành bằng tay và bộ thu và phát sóng ngắn không dây, với độ phân giải một trăm dòng. Dự án được Kliment Voroshilov chỉ đạo, hệ thống CCTV của Theremin đã được trình diễn cho Joseph Stalin, Semyon Budyonny và Sergo Ordzhonikidze, và sau đó được lắp đặt trong sân của Điện Kremlin ở Moskva để theo dõi những vị khách đến gần.

Một hệ thống camera quan sát ban đầu khác được Siemens AG lắp đặt tại Trạm thử nghiệm VII ở Peenemünde, Đức Quốc xã vào năm 1942, để quan sát vụ phóng tên lửa V-2.

Ở Mỹ, hệ thống camera giám sát đầu tiên có mặt vào năm 1949, được gọi là Vericon. Có rất ít thông tin về Vericon ngoại trừ nó được quảng cáo là không cần giấy phép của chính phủ.

Công nghệ
Các hệ thống giám sát video đầu tiên liên quan đến việc giám sát liên tục vì không có cách nào để ghi lại và lưu trữ thông tin. Sự phát triển của phương tiện băng từ cho phép ghi lại các cảnh quay giám sát. Các hệ thống này yêu cầu các băng từ phải được thay đổi thủ công, đây là một quá trình tốn thời gian, tốn kém và không đáng tin cậy, với việc người vận hành phải mắc băng thủ công từ cuộn băng qua máy ghi vào một cuộn tiếp nhận trống. Do những thiếu sót này, việc giám sát bằng video không được phổ biến rộng rãi. Công nghệ VCR xuất hiện vào những năm 1970, giúp việc ghi và xóa thông tin trở nên dễ dàng hơn và việc sử dụng giám sát video trở nên phổ biến hơn.

Trong những năm 1990, kỹ thuật ghép kênh kỹ thuật số đã được phát triển, cho phép một số máy ảnh ghi cùng một lúc, cũng như ghi lại thời gian trôi đi và chỉ ghi lại các chuyển động khung hình nếu có. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc, dẫn đến việc sử dụng camera quan sát ngày càng tăng.

Gần đây, công nghệ CCTV đã được nâng cao với sự chuyển hướng sang các sản phẩm và hệ thống dựa trên Internet, và các phát triển công nghệ khác.

Áp dụng
CCTV được sử dụng như một hình thức truyền hình rạp trả tiền cho mỗi lần xem cho các môn thể thao như quyền anh chuyên nghiệp và đấu vật chuyên nghiệp, và từ năm 1964 đến năm 1970, cuộc đua ô tô Indianapolis 500. Các chương trình truyền hình về quyền anh được truyền hình trực tiếp đến một số địa điểm nhất định, chủ yếu là rạp chiếu phim, nơi người xem trả tiền mua vé để xem trực tiếp trận đấu. Cuộc thi đấu đầu tiên với kênh dùng camera quan sát là Joe Louis vs. Joe Walcott năm 1948. Các camera quan sát thu phát sóng đã trở nên phổ biến với Muhammad Ali vào những năm 1960 và 1970, với việc thu hút 50 triệu người xem cuộc đấu "The Rumble in the Jungle " qua CCTV trên toàn thế giới vào năm 1974, và trận đấu "Thrilla ở Manila"  thu hút 100 triệu người xem CCTV trên toàn thế giới vào năm 1975. Năm 1985, chương trình đấu vật chuyên nghiệp WrestleMania I đã có được hơn một triệu người xem. Cuối năm 1996, trận đấu quyền Anh Julio César Chávez vs. Oscar De La Hoya có 750.000 người xem. Camera quan sát dần được thay thế bằng truyền hình cáp gia đình trả tiền theo lượt xem vào những năm 1980 và 1990.

Vào tháng 9 năm 1968, Olean, New York là thành phố đầu tiên của Hoa Kỳ lắp đặt máy quay phim dọc theo con phố kinh doanh chính của mình trong nỗ lực chống tội phạm. Một lần xuất hiện sớm khác là vào năm 1973 tại Quảng trường Thời đại ở Thành phố New York. NYPD đã cài đặt nó để ngăn chặn tội phạm đang xảy ra trong khu vực; tuy nhiên, tỷ lệ tội phạm dường như không giảm nhiều do có camera. Tuy nhiên, trong những năm 1980, việc giám sát bằng video bắt đầu lan rộng khắp đất nước, đặc biệt nhắm vào các khu vực công cộng. Nó được coi là một cách rẻ hơn để ngăn chặn tội phạm so với việc tăng quy mô của các sở cảnh sát. Một số doanh nghiệp cũng vậy, đặc biệt là những doanh nghiệp dễ xảy ra trộm cắp, bắt đầu sử dụng video giám sát. Từ giữa những năm 1990 trở đi, các sở cảnh sát trên toàn quốc đã lắp đặt ngày càng nhiều camera ở các không gian công cộng khác nhau bao gồm các dự án nhà ở, trường học và các sở công viên. CCTV sau đó đã trở nên phổ biến trong các ngân hàng và cửa hàng để ngăn chặn hành vi trộm cắp, bằng cách ghi lại bằng chứng về các hoạt động tội phạm. Năm 1998, 3.000 hệ thống CCTV đã được sử dụng ở Thành phố New York.

Các thử nghiệm ở Anh trong những năm 1970 và 1980, bao gồm cả camera quan sát ngoài trời ở Bournemouth vào năm 1985, đã dẫn đến một số chương trình thử nghiệm lớn hơn vào cuối thập kỷ đó. Lần đầu tiên chính quyền địa phương sử dụng công nghệ này là ở King's Lynn, Norfolk, vào năm 1987.

Ứng dụng

Phòng chống tội phạm

Một đánh giá có hệ thống năm 2009 của các nhà nghiên cứu từ Đại học Northeastern và Đại học Cambridge đã sử dụng các kỹ thuật phân tích tổng hợp để tổng hợp ảnh hưởng trung bình của camera quan sát đối với tội phạm qua 41 nghiên cứu khác nhau.

Các nghiên cứu bao gồm trong phân tích tổng hợp sử dụng các thiết kế đánh giá bán thực nghiệm liên quan đến các biện pháp trước và sau khi phạm tội trong các khu vực thử nghiệm và kiểm soát. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu đã chỉ ra các vấn đề phương pháp luận liên quan đến tài liệu nghiên cứu này. Đầu tiên, các nhà nghiên cứu lập luận rằng các nghiên cứu về bãi đỗ xe của Anh được đưa vào phân tích tổng hợp không thể kiểm soát chính xác thực tế là camera quan sát được đưa vào đồng thời với một loạt các biện pháp liên quan đến an ninh khác. Thứ hai, một số người đã lưu ý rằng, trong nhiều nghiên cứu, có thể có vấn đề về thiên vị lựa chọn vì sự ra đời của CCTV có khả năng nội sinh cho các xu hướng tội phạm trước đây. Đặc biệt, các tác động ước tính có thể bị sai lệch nếu CCTV được giới thiệu để đáp ứng với xu hướng tội phạm.

Người ta đã lập luận rằng các vấn đề về sai lệch chọn lọc và tính đồng nhất có thể được giải quyết bằng các thiết kế nghiên cứu mạnh mẽ hơn như các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng và các thử nghiệm tự nhiên. Một đánh giá năm 2017 được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Scandinavi về Tội phạm học và Phòng chống Tội phạm tổng hợp bảy nghiên cứu sử dụng các thiết kế nghiên cứu như vậy. Các nghiên cứu được đưa vào đánh giá cho thấy rằng camera quan sát đã làm giảm 24-28% tội phạm ở các đường phố công cộng và ga tàu điện ngầm đô thị. Nó cũng phát hiện ra rằng camera quan sát có thể làm giảm các hành vi ngỗ ngược trong các sân vận động bóng đá và trộm cắp trong các siêu thị / cửa hàng thương mại lớn. Tuy nhiên, không có bằng chứng về việc camera quan sát có tác dụng mong muốn trong các bãi đậu xe hoặc ga tàu điện ngầm ngoại ô. Hơn nữa, đánh giá chỉ ra rằng camera quan sát có hiệu quả hơn trong việc ngăn chặn tội phạm tài sản so với tội phạm bạo lực.

Một câu hỏi khác về hiệu quả của camera quan sát đối với chính sách là khoảng thời gian hoạt động của hệ thống; vào năm 2013, Kiểm toán viên của Thành phố Philadelphia phát hiện ra rằng hệ thống 15 triệu đô la chỉ hoạt động 32% thời gian. Có bằng chứng giai thoại mạnh mẽ rằng camera quan sát hỗ trợ phát hiện và kết tội người phạm tội; Ví dụ, lực lượng cảnh sát Vương quốc Anh thường xuyên tìm kiếm các đoạn ghi hình của camera quan sát sau khi tội ác xảy ra. Hơn nữa, camera quan sát đã đóng một vai trò quan trọng trong việc theo dõi chuyển động của nghi phạm hoặc nạn nhân và được các sĩ quan chống khủng bố coi là một công cụ cơ bản để theo dõi các nghi phạm khủng bố. Việc lắp đặt camera quan sát quy mô lớn đã đóng một vai trò quan trọng trong việc phòng thủ chống khủng bố kể từ những năm 1970. Camera quan sát hành trình cũng đã được lắp đặt trên các phương tiện giao thông công cộng với hy vọng răn đe tội phạm.

Một câu hỏi mở hơn là liệu các camera quan sát có tiết kiệm chi phí hay không. Trong khi các bộ phụ kiện trong nước chất lượng thấp có giá thành rẻ, việc lắp đặt và bảo trì chuyên nghiệp của camera quan sát độ nét cao lại rất tốn kém. Gill và Spriggs đã thực hiện một phân tích hiệu quả chi phí (CEA) của camera quan sát trong phòng chống tội phạm cho thấy tiết kiệm tiền ít khi lắp đặt camera quan sát vì hầu hết các tội phạm được ngăn chặn đều dẫn đến việc tổn thất tiền bạc ít hơn. Tuy nhiên, các nhà phê bình lưu ý rằng lợi ích của giá trị phi tiền tệ không thể được nắm bắt trong phân tích hiệu quả chi phí truyền thống và đã bị bỏ qua khỏi nghiên cứu của họ. Một báo cáo năm 2008 của Cảnh sát trưởng Vương quốc Anh kết luận rằng chỉ có 3% tội ác được giải quyết bằng camera quan sát. Tại London, một báo cáo của Cảnh sát thành phố cho thấy trong năm 2008 chỉ có một tội ác được giải quyết trên 1000 camera. Trong một số trường hợp, bản thân camera quan sát đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công.

Tham khảo

An ninh
Thiết bị an toàn
An toàn công cộng
Video
Phòng chống tội phạm
Kỹ thuật thực thi pháp luật


title: Ahmed Al Safi

text:
Ahmed Al Safi, hoặc (احمد الصافي), là một họa sĩ điêu khắc sinh ra ở Diwaniya, Iraq năm 1971.
Al Safi đã nghiên cứu điêu khắc tại Học viện Mỹ thuật ở Baghdad. Anh đã giành được Giải Ismail Fatah Al Turk dành cho nhà điêu khắc trẻ năm 2000.

Nghệ thuật của Ahmed Al Safi phản ánh các mối quan tâm của thế hệ các nghệ sĩ Iraq thập niên 1990 sống trong thời độc tài trong nước và cấm vận quốc tế. Dù trong thời kỳ này, anh vẫn có phòng trưng bày triển lãm điêu khắc và tranh riêng ở thủ đô Baghdad, các tác phẩm của anh đã được các nhà ngoại giao nước ngoài sưu tầm, đã thu hút khách tham quan phương tây và các nhà sưu tập Trung Đông. Từ năm 2005, anh đã sinh sống ở Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 AlSafiArt
 Saatchi Gallery
 Baghdad Journal - Artnet.com

Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống
Nghệ sĩ Iraq
Họa sĩ thế kỷ 21
Họa sĩ thế kỷ 20


title: Scopula imitaria

text:
The Small Blood-vein (Scopula imitaria) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu.

Sải cánh dài 18–25 mm. Con trưởng thành bay làm hai đợt từ tháng 6 đến tháng 9 .

Ấu trùng ăn various forms of pivet.

Hình ảnh

Ghi chú

The flight season refers to the Bỉ và The Netherlands. This may vary in other parts of the range.

Liên kết ngoài
Small Blood-vine on UKmoths

Động vật được mô tả năm 1799
I
Côn trùng châu Âu


title: Triều Dương, Trường Xuân

text:
Triều Dương (tiếng Trung: 朝阳区, Hán Việt: Triều Dương khu) là một thị hạt khu (quận nội thành) của địa cấp thị Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Quận này có diện tích 346 km2, dân số 710.000 người, mã số bưu chính 130012. Quận này được chia ra 11 nhai đạo, 2 trấn và 2 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Cát Lâm
Trường Xuân