title: Cleitos Đen

text:
Cleitos Đen (Ngoài ra còn được biết đến với tên Melas) (Κλεῖτος ο Μέλας) (khoảng 375 TCN-328 TCN) là tướng lĩnh trong quân đội Macedonia dưới sự lãnh đạo của Alexandros Đại đế. Ông là con trai của Dropides-người có thể thuộc về giới quý tộc Macedonia và có thể thuộc về phe giúp Philippos trở thành vua trong những tuần đầu tiên của năm 360 TCN-và là em trai bảo mẫu của Alexandros, Lanike.

Cleitos đã trở thành một sĩ quan kỵ binh trong lực lượng chiến hữu kị binh(heiteroi), một đơn vị gồm tám đội kị bin(mỗi đội gồm 225 người) và là vũ khí hiệu quả nhất của Macedonia trong trận chiến. Chỉ huy tổng thể của nó là Philotas, con trai vị tướng đáng tin cậy nhất của Philippos, Parmenion.Vị trí chính xác của Cleitos trong lực lượng chiến hữu kị binh không rõ ràng, nhưng ông có thể đã là chỉ huy của agema, đội kị binh phục vụ như là vệ sĩ của nhà vua.

Cleitos đã cứu mạng Alexandros tại trận Granicus năm 334 trước Công nguyên, khi bản thân Alexandros bị tấn công bởi Rhoesaces và Spithridates. Cleitos chặt cánh tay Spithridates trước khi phó vương Ba Tư có thể vung nó xuống người Alexandros. Ông chắc chắn là chỉ huy của lực lượng agema trong trận Gaugamela (1 tháng 10 năm 331 TCN).

Lần tiếp theo ông được nhắc đến là ở Susa, một trong những thủ đô của đế chế Achaemenid, nơi ông bị ốm. Năm 330TCN, ông đã mang quân tiếp viện Macedonia tới Parthia, nơi ông kết hợp lực lượng với Alexandros vào tháng Chín. Đến lúc này, ông là một sĩ quan đáng tin cậy nhất của Alexandros, và ông là người kế tục của Philotas khi ông ta bị cáo buộc tội phản quốc vào tháng 10 năm 330 và bị hành quyết. Cleitos có thể không tham gia trong vụ buộc tội cấp trên của mình, mà có thể được chủ mưu bởi một sĩ quan khác, Crateros.

Tuy nhiên, Alexandros đã học được một bài học từ vụ Philotas: là rất nguy hiểm khi để cho một người duy nhất chỉ huy lực lượng chiến hữu kị binh. Vì vậy, Cleitos đã phải chấp nhận một chỉ huy thứ hai, phó tướng, Hephaestion, người bạn thân cận nhất của Alexandros.

Trong những năm 329 và 328TCn, các trận chiến xảy ra trong Bactria và Sogdia, những tỉnh ở phía đông bắc của đế chế Achaemenid. Vì hầu hết các cuộc giao tranh đã xảy ra trên lưng ngựa, chúng ta có thể mong chờ rằng các tướng lĩnh của lực lượng chiến hữu kỵ binh có thể dễ nhận thấy trong các nguồn của chúng ta, nhưng họ vắng mặt. Lý do là đơn vị của Hephaestion và Cleitos là quá lớn đối với cuộc chiến tranh du kích ở Sogdia. Nó được chia thành các đơn vị nhỏ hơn và Hephaestion chỉ huy một trong số chúng. Cleitos được bổ nhiệm làm phó vương tương lai của Bactria và Sogdia, một chức vụ vô cùng quan trọng. (Trong đế chế Achaemenid, chức vụ này được giao cho hoàng thái tử.)

Cái chết của Cleitos đã diễn ra tại một cuộc họp của các tướng ở nơi mà hiện nay là thị trấn Samarkand. Hầu hết các thành viên đã khá say rượu, nhiều triều thần đã tâng bốc Alexandros, người đã giành chiến thắng một cuộc chiến khó khăn trong sa mạc Sogdia. Một số gọi ông là con trai của thần Zeus Ammon và coi thường người cha con người của Alexandros, Philippos, những người khác làm trò đùa về các chỉ huy đã bị đánh bại và bị giết bởi Spitamenes vị lãnh tụ bản địa. Alexandros cũng đã công bố tổ chức lại các chức vụ chỉ huy. Cụ thể, Cleitos đã được giao cho chỉ huy 16.000 lính đánh thuê Hy Lạp bại trận, những người trước đây đã chiến đấu cho vua Ba Tư ở phía bắc để chống lại những người du mục thảo nguyên Trung Á.

Cleitos biết rằng ông sẽ không còn được ở gần nhà vua và sẽ là một người đàn ông bị lãng quên. Tức giận khi nghĩ đến chỉ huy những gì ông cho là loại binh sĩ thấp kém, chiến đấu với những cư dân du mục ở giữa những khoảng hư không, ông đã nói hết tâm trí của mình. Để làm cho vấn đề tồi tệ hơn, khi Alexandros kiêu ngạo khoe khoang rằng thành tích của ông là vĩ đại hơn so với cha ông, Phillippos II, Cleitos trả lời bằng cách nói rằng Alexandros không phải là vua hợp pháp của người Macedonia, và rằng tất cả các thành tựu của ông là do cha ông. Alexandros kêu gọi bảo vệ mình, nhưng họ không muốn can thiệp vào một cuộc tranh cãi giữa những người bạn.

Alexandros đã ném một quả táo vào đầu Cleitos và ra lệnh lấy một con dao găm, nhưng các chiến hữu của hai người đã giấu hết những con dao găm và đuổi Cleitos ra khỏi phòng. Tuy nhiên, Cleitos đã cố để quay trở lại phòng và nói những lời nói xúc phạm nhiều hơn với Alexandros. (Có thể là Cleitos đã không rời khỏi phòng). Tuy nhiên, các nguồn đồng ý rằng tại thời điểm này Alexander đã cầm lấy một ngọn giáo, và sử dụng nó, giết Cleitos ngay tại chỗ. Alexandros cảm thấy cay đắng và sau này hối tiếc vì đã giết chết người bạn của mình.

Động cơ của Cleitos trong cuộc tranh cãi đã được giải thích theo nhiều cách khác nhau. Cleitos có thể đã tức giận Alexandros khi ông chấp nhận ngày càng nhiều phong tục của người Ba Tư. Sau cái chết của vua Darius III, Alexandros đã được coi như vị vua hợp pháp của đế quốc Ba Tư. Alexandros bây giờ sử dụng hoạn quan như Bagoas (không nên nhầm lẫn với một Bagoas, một đại thần cao cấp khác người Ba Tư).

Cái chết của Cleitos dưới bàn tay của Alexandros được mô tả trong một cảnh của phim Alexander. Cảnh này được dự định là "bước ngoặt" trong chiến dịch, khi các tướng lĩnh Macedonia bắt đầu nhấn mạnh rằng Alexander nên trở về nhà. Bộ phim, tuy nhiên, đã sai lầm khi mô tả cái chết của Cleitus diễn ra ở Ấn Độ.

Liên kết ngoài
Livius, Clitus  by Jona Lendering

Chú thích

Tướng lĩnh cổ đại
Nam giới Macedonia
Mất năm 328 TCN
Mất thập niên 320 TCN
Năm 328 TCN
Năm 375 TCN


title: Crockerella cymodoce

text:
Crockerella cymodoce là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

cymodoce


title: Lasbek

text:
Lasbek là một đô thị ở huyện Stormarn, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 12,4 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1197 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Ginsweiler

text:
Ginsweiler là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Ginsweiler có diện tích 3,99 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 335 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Công Tôn Toản

text:
Công Tôn Toản (chữ Hán: 公孫瓚; 152-199), tên tự là Bá Khuê (伯珪), là một tướng lĩnh nhà Đông Hán và lãnh chúa quân phiệt vào đầu thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông là lực lượng quân phiệt cát cứ ở vùng U châu, thuộc Hà Bắc, đã tham gia vào cuộc chiến quần hùng và cuối cùng thất bại về tay Viên Thiệu.

Thời trẻ
Công Tôn Toản có tên tự là Bá Khuê, người huyện Lệnh Chi, quận Liêu Tây. Ông xuất thân trong gia đình quyền quý nhưng mẹ ông lại vốn xuất thân hàn vi. Ông có dáng vóc cao lớn, giọng nói sang sảng, thông minh tài trí.

Thời trẻ Công Tôn Toản làm chức lại nhỏ trong quận. Mỗi lần báo cáo ông đều nói năng rõ ràng, thẳng thắn bộc trực nên được Hầu thái thú quý mến và gả con gái cho. Sau đó ông được Hầu thái thú đưa đến núi Câu Thị theo học Lư Thực. Cùng học với ông có Lưu Bị ở Trác quận, người sau này trở thành vua nước Thục Hán. Hai người kết bạn với nhau.

Làm tướng Liêu Đông

Đánh đuổi người Hồ
Sau đó Công Tôn Toản trở về quê ở huyện Lệnh Chi, được thăng làm chức Thượng kế lại, là người tính toán sổ sách chi tiêu dưới quyền Thái thú Lưu Cơ. Được ít lâu, Lưu thái thú phạm pháp bị áp giải về triều, theo quy định thì thuộc hạ không được phép tiếp cận. Công Tôn Toản bèn cải trang, nói dối là người hầu, đích thân theo Lưu thái thú, hầu hạ trên đường đi đến tận kinh đô. Lưu thái thú bị lưu đày xuống quận Nhật Nam, ông tình nguyện đi theo chăm sóc. Nhưng đi được nửa đường thì có lệnh tha cho Lưu thái thú, vì vậy ông trở về bản quận.

Công Tôn Toản được tiến cử làm Hiếu liêm và được thăng làm quan Trưởng sử nước Liêu Đông (thuộc U châu), lĩnh nhiệm vụ canh chừng các bộ tộc Hung Nô, Tiên Ty xâm phạm biên giới.

Một hôm Công Tôn Toản mang quân đi tuần thì đụng độ mấy trăm quân kị tộc Tiên Ty. Ông bèn bảo mọi người cùng tập trung vào một ngôi đình bỏ không, rồi hạ lệnh cùng nhất loạt xông vào quân địch. Công Tôn Toản cầm mâu tự mình đi đầu, chém chết mấy chục quân Tiên Ty, cuối cùng thoát được sự truy kích của quân địch.

Dẹp Trương Thuần
Năm 187, Công Tôn Toản được triều đình sai đốc soái kị binh Ô Hoàn cùng Xa kỵ tướng quân đi dẹp quân nổi dậy ở Lương châu. Cùng lúc, thủ lĩnh Ô Hoàn là Khâu Lực Cư nổi dậy chống nhà Hán, liên hợp với Trương Thuần ở Ngư Dương tấn công Kế Trung. Trương Thuần dựng Trương Cử làm hoàng đế còn tự mình xưng là An Hán vương. Công Tôn Toản mang quân đuổi đánh Trương Thuần, lập được công nên được phong làm Kị đô úy.

Trương Thuần lại cùng Khâu Lực Cư mang quân đánh Ngư Dương, Hà Gian, Bột Hải và tiến vào quận Bình Nguyên. Công Tôn Toản theo lệnh của Châu mục U châu là Lưu Ngu mang quân truy kích Trương Thuần. Tháng 11 năm 188, hai bên giao chiến ở Thạch Môn. Trương Thuần và Trương Cử đại bại, phải bỏ cả vợ con tháo chạy ra biên ải. Ông một mình mang quân đuổi theo, vì không có nhiều người hiệp trợ nên bị Khâu Lực Cư mang quân vây bọc ở thành Quản Tử, quận Liêu Tây.

Công Tôn Toản bị vây hơn 200 ngày, lương thực cạn, phải ăn cả ngựa chiến. Ngựa ăn hết, ông lại cùng thuộc hạ luộc da vũ khí và cung nỏ, lá chắn lên để ăn. Trong gian khổ, Công Tôn Toản không ngừng khích lệ quân lính gắng sức chiến đấu. Sau đó, thấy thế quân địch quá mạnh không thể đương đầu, ông bèn lệnh cho quân sĩ chia tay nhau mỗi người tìm cách đột phá vòng vây. Hai bên đánh nhau trong trời tuyết lớn, quân sĩ dưới quyền ông bị chết hơn một nửa. Quân Khâu Lực Cư lúc đó cũng hết lương, phải bỏ chạy vào thành Liễu Thành.

Công Tôn Toản thoát về, được Hán Linh Đế phong làm Hàng lỗ hiệu úy, Đô đình hầu, kiêm chức Trưởng sử ở thuộc quốc Liêu Đông. Ít lâu sau Trương Thuần bị thủ hạ giết chết, mang đầu tới chỗ Lưu Ngu, vì vậy Lưu Ngu được phong làm Đại tư mã, Công Tôn Toản được phong làm Tô hầu, Phấn uy tướng quân.

Danh tiếng
Uy danh của Công Tôn Toản từ đó nổi tiếng khắp vùng biên, hễ thấy nơi nào có quân địch phạm vào biên giới là ông giận dữ ra trận, chiến đấu rất dũng cảm, không kể ngày đêm đều giao chiến. Lâu ngày, quân các bộ tộc bên ngoài cũng nhận ra giọng nói sang sảng của ông, hễ nghe thấy ông quát là bỏ chạy, không ai dám trực diện giao chiến.

Công Tôn Toản thường cưỡi ngựa trắng, có mấy chục thủ hạ cũng cưỡi ngựa trắng theo ông, gọi là đội "bạch mã nghĩa tòng", còn Công Tôn Toản là "bạch mã Trưởng sử". Vì vậy tộc Ô Hoàn ở biên giới thường nhắc nhau tránh viên tướng cưỡi ngựa trắng và vẽ hình ông làm vật giả tưởng cho quân tập bắn.

Mâu thuẫn với Viên Thiệu và Lưu Ngu

Với Viên Thiệu
Năm 191, liên minh đánh Đổng Trác tan rã, chia bè đánh lẫn nhau. Viên Thiệu khi đó là Thái thú Bột Hải (thuộc Ký châu) muốn đoạt toàn bộ Ký châu của Châu mục Hàn Phức, nghe theo lời mưu sĩ Phùng Kỷ bèn viết thư mời Công Tôn Toản cùng đánh Ký châu, nhân đó sẽ dọa Hàn Phức phải cầu viện mình.

Công Tôn Toản được thư, bèn nhân danh Đổng Trác mang quân tới Ký châu đánh Hàn Phức (vì Phức đã tham gia liên minh với Viên Thiệu). Hàn Phức không chống nổi quân Công Tôn Toản, phải đóng cửa thành cố thủ. Viên Thiệu nhân đó sai cháu là Cao Cán và mưu sĩ Tuân Thần đến du thuyết Hàn Phức, khuyên nên nhường Ký châu cho Viên Thiệu, nếu không họ Viên sẽ liên minh với Công Tôn Toản lấy Ký châu.

Quả nhiên Hàn Phức sợ và đồng ý giao lại Ký châu cho Viên Thiệu. Viên Thiệu bèn lấy cả Ký châu không chia cho ông. Từ đó Công Tôn Toản mang thù với Viên Thiệu.

Với Lưu Ngu
U châu tiếp giáp với bộ lạc Ô Hoàn, bộ lạc này thường xuyên quấy nhiễu biên giới nhà Hán nhiều năm trước. Trong khi Châu mục U châu là Lưu Ngu (hoàng thân nhà Hán) chủ trương dùng chính sách khoan hòa để vỗ về người Ô Hoàn thì Công Tôn Toản (dưới quyền Lưu Ngu) chủ trương đánh dẹp. Hai người bất đồng ý kiến, từ đó nảy sinh mâu thuẫn. Khi Lưu Ngu sai người tới Quan Tây ban thưởng cho một số bộ lạc trung thành thì ông mang quân ra chặn đường cướp hết, khiến chính sách vỗ về các bộ tộc thiểu số của Lưu Ngu không thực hiện được.

Năm 191, Đổng Trác bị các chư hầu theo Viên Thiệu đánh bại, bèn đốt bỏ kinh thành Lạc Dương, cưỡng bức vua Hán Hiến Đế cùng dân chúng chạy sang Trường An. Lúc đó con trai Lưu Ngu là Lưu Hòa đang làm Thị trung bên cạnh Hán Hiến Đế, vua Hiến Đế muốn quay trở về đông đô Lạc Dương, sai Lưu Hòa trốn khỏi Trường An, định tìm đến U châu gọi Lưu Ngu về hộ giá.

Nhưng Lưu Hòa ra khỏi Quan Trung tới Nam Dương thì bị sứ quân Viên Thuật - một chư hầu chống Đổng Trác - giữ lại để điều kiện Lưu Ngu phải điều quân giúp Viên Thuật cùng đánh Đổng Trác. Lưu Ngu bèn lệnh điều vài ngàn kị binh tới chỗ Lưu Hòa.

Công Tôn Toản biết Viên Thuật có ý đồ mượn quân U châu xây lực lượng riêng, bèn can ngăn Lưu Ngu không nên phát binh cho Viên Thuật, nhưng Lưu Ngu không nghe. Công Tôn Toản sợ Viên Thuật biết việc này sẽ oán mình nên cũng phái em họ là Công Tôn Việt mang 1000 kị binh tới chỗ Viên Thuật ở Nam Dương, đồng thời lại ngầm xui Thuật tước binh quyền của Lưu Hòa. Viên Thuật nghe theo, liền giữ bắt giữ Lưu Hòa và đoạt quân.

Lưu Hòa trốn thoát khỏi chỗ Viên Thuật, nhưng lên tới Ký châu thuộc Hà Bắc (chưa tới U châu) thì lại bị Viên Thiệu bắt giữ. Sau Lưu Hòa trở về U châu kể lại sự việc cho Lưu Ngu, vì thế mâu thuẫn giữa Lưu Ngu và Công Tôn Toản ngày càng sâu sắc.

Trong chiến tranh quân phiệt

Đánh Khăn Vàng
Mùa đông năm 191, cánh quân Khăn Vàng ở Thanh châu có 30 vạn người tiến vào quận Bột Hải, định liên hợp với quân của Trương Yên ở Hắc Sơn.

Công Tôn Toản mang 2 vạn quân đón đánh ở Đông Quang. Quân Khăn Vàng bị thua lớn, thiệt hại 3 vạn người, phải bỏ lại xe cộ và lương thực trốn sang sông. Công Tôn Toản nhân lúc quân Khăn Vàng sang nửa chừng bèn thúc quân truy sát, dìm chết vài vạn quân Khăn Vàng nữa. Có 7 vạn quân đầu hàng Công Tôn Toản.

Vì công đánh Khăn Vàng của ông, Đổng Trác nhân danh Hán Hiến Đế phong Công Tôn Toản làm Phấn Vũ tướng quân, tước Kế hầu, danh tiếng nổi khắp nơi.

Xung đột với Viên Thiệu
Vì Viên Thuật về phe với Tôn Kiên và mâu thuẫn với Viên Thiệu, Viên Thuật sai Công Tôn Việt mang quân Công Tôn Toản cho mượn đi giúp Tôn Kiên đánh bộ tướng của Viên Thiệu là Chu Hân. Việt trúng tên của quân Viên Thiệu và tử trận, vì vậy Công Tôn Toản càng hận Viên Thiệu giết em mình.

Để báo thù Viên Thiệu, tháng 12 năm 191, Công Tôn Toản dâng biểu về triều đình do Đổng Trác thao túng, kể 10 tội của họ Viên, rồi khởi binh đánh luôn các quận Ký châu để mở rộng địa bàn. Nhiều nơi bỏ Viên Thiệu theo hàng ông.

Công Tôn Toản có người em là Công Tôn Phạm đang phục vụ dưới quyền Viên Thiệu. Viên Thiệu từ khi giành chức Châu mục Ký châu vẫn kiêm chức Thái thú Bột Hải do Đổng Trác phong, lúc đó để giảng hòa với Công Tôn Toản bèn trao ấn Thái thú Bột Hải cho Công Tôn Phạm, muốn nhờ Phạm đứng ra điều đình.

Nhưng Công Tôn Phạm được quận Bột Hải không đứng ra điều đình mà điều động binh mã giúp anh chống lại Viên Thiệu. Công Tôn Toản bèn tự mình bổ nhiệm cho thủ hạ làm Thứ sử 3 châu Thanh, Ký, Duyện và sai các thủ hạ khác đi làm quận thú, huyện lệnh các nơi.

Tháng giêng năm 192, Viên Thiệu tức giận bèn khởi đại quân đi đánh Công Tôn Toản. Hai bên gặp nhau ở Giới Kiều. Công Tôn Toản thống lĩnh 3 vạn quân, xếp thành hình vuông đón đánh Viên Thiệu. Viên Thiệu sai Khúc Nghĩa mang 800 kị binh đi tiên phong.

Công Tôn Toản coi thường Khúc Nghĩa ít quân bèn phái kị binh xông lại vây đánh. Khúc Nghĩa dùng trận pháp của người Khương, 800 kị binh tinh nhuệ đánh bại kị binh của Công Tôn Toản, bắt giết Nghiêm Cương - Thứ sử Ký châu do ông bổ nhiệm.

Công Tôn Toản dẫn quân bỏ chạy, sau đó thu tàn quân lại giao chiến một trận nữa vẫn bị Khúc Nghĩa đánh bại.

Công Tôn Toản phải rút lui. Sau đó ông mang quân trở lại đánh Long Tấu quấy rối nhưng cũng bị Viên Thiệu đánh lui. Ông đành rút quân về U châu.

Viên Thiệu sai Thôi Cự Nghiệp mang mấy vạn quân vây đánh thành Cố An của Công Tôn Toản nhưng không hạ được, phải lui về phía nam. Công Tôn Toản bèn mang 3 vạn quân kị truy kích đến sông Cự Mã, đại phá Thôi Cự Nghiệp, giết và đánh bị thương hơn 6.000 người. Sau đó ông thẳng tiến về nam hạ các thành trì, tới Bình Nguyên và sai Thứ sử Thanh châu Điền Khải do ông sắp xếp chiếm cứ đất Tề (Sơn Đông).

Tháng giêng năm 193, Viên Thiệu bổ nhiệm con mình là Viên Đàm làm Thứ sử Thanh châu để đối đầu với Thứ sử Thanh châu do ông bổ nhiệm là Điền Khải. Để hỗ trợ Điền Khải chống Viên Đàm, ông sai Lưu Bị và Triệu Vân mang quân giúp sức. Hai bên đánh nhau, giằng co lâu ngày không phân thắng bại, ăn cạn lương thực nên cùng phải đi cướp bóc các nơi làm đồng ruộng đồng cỏ đều bị phá.

Lý Thôi (kế tục Đổng Trác bị giết ở Trường An) nhân danh Hán Hiến Đế bèn phái Thái bộc Triệu Kỳ đến hòa giải hai người. Công Tôn Toản thấy không thể thắng Viên Thiệu bèn quyết định giảng hòa. Ông viết thư cho Viên Thiệu với lời lẽ hạ mình. Hai bên bằng lòng giảng hòa lui binh.

Giết Lưu Ngu chiếm U châu
Từ sau việc Lưu Hòa, mâu thuẫn giữa Lưu Ngu và Công Tôn Toản ngày càng lớn. Thêm vào việc Công Tôn Toản tự mình điều quân U châu đi đánh nhau vì thù riêng với Viên Thiệu nên Lưu Ngu tìm cách khống chế ông. Công Tôn Toản không nghe lệnh, cố ý làm trái và sai quân cướp bóc của dân.

Lưu Ngu dâng biểu lên triều đình Trường An lúc này do Lý Thôi, Quách Dĩ khống chế, tố cáo Công Tôn Toản làm trái phép, cướp bóc nhân dân. Công Tôn Toản cũng làm biểu kể tội Lưu Ngu không cấp đủ lương nên mới phải đi cướp. Hai người liên tiếp gửi thư về triều kể tội nhau khiến triều đình chưa biết phân xử ra sao.

Để chống lại Lưu Ngu, Công Tôn Toản trú lại trong một thành nhỏ gần thành Kế. Lưu Ngu triệu tập ông tới gặp mặt, ông cáo bệnh không đến. Lưu Ngu sợ Công Tôn Toản làm loạn, bèn dẫn 10 vạn quân đi đánh.

Lúc đó binh mã của Công Tôn Toản thường xuyên đi chinh chiến, quen việc chiến trận và đang rải rác ngoài thành. Quân lính của Lưu Ngu ít chiến đấu, khi ra trận không tề chỉnh. Hơn nữa Lưu Ngu lại là người nhân ái, không muốn hại dân lành nên thấy nhà cửa của dân ở những nơi xung yếu bèn hạ lệnh cho quân sĩ không được đốt phá nhà dân, không được giết hại người khác, chỉ giết một mình Công Tôn Toản.

Vì lệnh này của Lưu Ngu, lực lượng của Công Tôn Toản không bị tổn hại, hơn nữa Công Tôn Toản là mãnh tướng, có quân sĩ tinh nhuệ khiến Lưu Ngu không đánh nổi. Ông thừa cơ mượn chiều gió phóng hỏa, trực tiếp xông vào trận đánh Lưu Ngu. Quân Lưu Ngu thua chạy tan tác. Lưu Ngu bỏ chạy đến Cư Dung phía bắc. Công Tôn Toản mang quân đuổi đánh, vây thành Cư Dung.

Sau 3 ngày, Công Tôn Toản hạ được thành, bắt giữ Lưu Ngu mang về đất Kế giam lỏng, nhưng ngoài mặt vẫn giả bộ để Lưu Ngu coi việc trong châu.

Vừa lúc đó triều đình Trường An sai Đoàn Huấn đến hòa giải và phong chức cho cả Lưu Ngu và Công Tôn Toản: tăng ấp cho Lưu Ngu và thăng Công Tôn Toản làm Tiền tướng quân, tước Dịch hầu. Nhân cơ hội gặp Đoàn Huấn, Công Tôn Toản bèn nói rằng Lưu Ngu đồng mưu với Viên Thiệu để xưng làm hoàng đế. Sau đó Công Tôn Toản ép Đoàn Huấn giết Lưu Ngu và tiến cử Đoàn Huấn làm Thứ sử U châu.

Đối phó với lực lượng báo thù
Công Tôn Toản chiếm được toàn bộ U châu, dần dần sinh ra kiêu ngạo. Trong châu xảy ra hạn hán mất mùa, ông không cấp phát cho dân nghèo. Hơn nữa, Công Tôn Toản lại quay ra báo những mối thù cũ và ghen tị tài năng với người giỏi, tìm cách hãm hại họ khiến nhiều người bất mãn. Những người gần gũi với Công Tôn Toản chỉ toàn hạng tầm thường. Nhân dân trong vùng tỏ ra oán vọng.

Tòng sự của Lưu Ngu là Tiên Vu Phụ liên kết với Diêm Nhu và chiêu tập binh mã để báo thù cho Lưu Ngu. Hai người có vài vạn quân, đánh bại thủ hạ của Công Tôn Toản là Trâu Đan đang làm Thái thú Ngư Dương. Thủ lĩnh tộc Ô Hoàn cũng giúp sức cho Tiên Vu Phụ 7000 người Tiên Ty cùng đi đón con Lưu Ngu là Lưu Hòa về làm minh chủ. Viên Thiệu phái Khúc Nghĩa mang 10 vạn quân tới liên minh với Tiên Vu Phụ để chống lại Công Tôn Toản.

Năm 195, Tiên Vu Phụ tấn công Bào Khâu, giết hơn 2 vạn quân của Công Tôn Toản. Người dân các quận Quảng Dương, Đại quận, Thượng Cốc, Hữu Bắc Bình đều nổi lên giết chết quan lại do ông bổ nhiệm.

Rút về Dịch Kinh
Trong khi đó, Viên Thiệu cũng không muốn mất Thanh châu, bèn mang toàn quân Ký châu tới đánh Điền Khải do ông bổ nhiệm. Chiến trường Thanh châu bùng phát trở lại. Hai bên xung đột lớn. Tới năm 195, khi nhiều nơi ở U châu bị các lực lượng báo thù cho Lưu Ngu chiếm giữ thì tại Thanh châu, Công Tôn Toản cũng bị thua một trận lớn ở Bão Khâu, thiệt hại hơn 2 vạn quân.

Công Tôn Toản liên tiếp bại trận, khí thế giảm sút. Lúc đó ông thấy có câu đồng dao:
Yên nam thùy, Triệu bắc tề, trung ương bất hợp đại như lệ, duy hữu thử trung khả tị thế
Nghĩa là:
Yên nam rủ xuống, Triệu bắc hợp lại. Ở giữa không hợp đá mài lớn. Chỉ ở giữa mới có thể tránh đời

Ông cho rằng câu này ứng với Dịch Kinh, bèn chuyển đến đóng trại ở đây. Để cố thủ lâu dài, ông cho quân đào 10 chiến hào quanh thành, đằng sau chất đầy gò cao 5-6 trượng, trên gò xây nhiều lâu đài. Tại trung tâm lại xây một gò lớn cao hơn 10 trượng.

Vì sợ có sự cố bất ngờ, ông ở một mình trên gò đất đó, dùng sắt làm cửa, cấm cả cả người thân cận, lệnh cho con trai từ 7 tuổi trở lên không được bước qua cửa. Một mình ông chỉ sống cùng thê thiếp. Các văn bản đưa vào đều dùng dây thừng buộc vào và kéo lên như việc vận chuyển nước.

Vì không có đàn ông trên gò, ông lệnh cho phụ nữ tập nói to, người đứng xa vài trăm bước cũng nghe rõ hiệu lệnh. Vì sự biệt lập của ông, nhiều khách khứa và tướng sĩ đều lần lượt bỏ đi. Trong khi Lưu Bị đã được Đào Khiêm nhường chức Từ châu mục khi đi cứu Từ châu năm 194 thì lúc đó Triệu Vân cũng lấy cớ về chịu tang anh để đi hẳn.

Sau khi vào Dịch Kinh, Công Tôn Toản rất ít khi đi chinh chiến vì thấy mình không đủ sức chinh phạt các chư hầu, chủ trương tích trữ thật nhiều lương thảo, ngồi yên đợi thiên hạ thay đổi.

Chết ở Dịch Kinh

Viên Thiệu nhiều lần tấn công Công Tôn Toản không thắng được nên viết thư cho ông muốn xóa bỏ thù oán, lại giao hảo với nhau. Nhưng Công Tôn Toản cậy có Dịch Kinh kiên cố hiểm trở nên không thèm để ý tới thư của họ Viên, chỉ lệnh cho các thuộc hạ tăng cường phòng bị và tuyên bố thách Viên Thiệu có thể vây đánh trong vài năm.

Viên Thiệu tức giận bèn khởi đại binh đi đánh U châu. Công Tôn Toản sai con là Công Tôn Tục sang Thường Sơn cầu cứu tướng Khăn Vàng là Trương Yên cứu viện, còn mình định dẫn kị binh tinh nhuệ xông ra ngoài thành, dựa vào Tây Sơn để đánh Ký châu, cắt đường về của Viên Thiệu. Nhưng thủ hạ là Quan Tịnh can ông không nên bỏ Dịch Kinh, ông bèn ở lại giữ thành.

Quân Viên Thiệu từng bước áp sát, vây chặt Dịch Kinh. Nhiều tướng sĩ dưới quyền Công Tôn Toản chán nản, lo không giữ nổi, bèn bỏ chạy trốn.

Trương Yên nhận lời Công Tôn Tục, dẫn 10 vạn quân chia làm 3 đường đi cứu Công Tôn Toản. Quân cứu viện sắp đến. Công Tôn Toản bèn viết thư ra cho Công Tôn Tục, hẹn Tục hãy dẫn 5000 quân đến chỗ trũng phía bắc thành, đến giờ đốt lửa làm hiệu sẽ cùng giáp công trong ngoài.

Nhưng thư của ông gửi ra bị Viên Thiệu bắt được. Viên Thiệu tương kế tựu kế, bèn đốt lửa lừa Công Tôn Toản. Ông tưởng cứu binh tới bèn mang quân ra đánh, không ngờ rơi vào mai phục. Công Tôn Toản bại trận phải chạy về thành đóng cửa cố thủ.

Viên Thiệu bèn sai quân đào đường ngầm, dùng gỗ chống lên, dần dần đào tới gò đất chỗ Công Tôn Toản ở. Khi dựng gỗ xong, quân Viên Thiệu châm lửa đốt, phá hoại lâu đài, khiến đất sụt xuống. Lầu đổ, Viên Thiệu thừa cơ thúc quân đánh vào.

Công Tôn Toản tự biết không thể chống cự được nữa bèn dùng dây thắt cổ giết chết vợ con, các chị em rồi đốt lửa tự thiêu mà chết.

Quan Tịnh ân hận vì khuyên ông ở lại Dịch Kinh đến nỗi thiệt mạng, bèn liều mình cưỡi ngựa xông vào quân Viên Thiệu, chiến đấu tới kiệt sức mà chết. Trương Yên lui binh, còn Công Tôn Tục bỏ trốn về phía bắc, bị tộc người Đồ Các giết chết.

Nhận định
Công Tôn Toản được đánh giá là người có tài nhưng thiếu tầm nhìn chiến lược, có tham vọng nhưng không có chí khí như quân phiệt Viên Thuật đương thời nên thất bại trong việc tranh hùng thiên hạ.

Các sử gia phân tích mấy nguyên nhân thất bại của Công Tôn Toản như sau:
Tàn bạo, giết hại Lưu Ngu là người được lòng dân và các bộ tộc thiểu số
Kiêu ngạo, kết oán với nhiều người
 Tham vọng quá sức, tự mình phong thủ hạ đi làm Thứ sử cả Thanh châu, Ký châu và Duyện châu, địa bàn quá rộng trong khi binh lực không đủ phân tán để giữ, và do đó cùng lúc kết oán thêm với các quân phiệt Viên Thiệu và Tào Tháo.

Công Tôn Toản có tài quân sự, danh tiếng khắp nơi, nhưng về sau kiêu ngạo ngang ngược, nhớ thù quên thiện; có khả năng giao chiến nhưng lại sai lầm ngồi giữ Dịch Kinh nên phải bỏ mạng.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Công Tôn Toản được nhắc tới ngay từ hồi 1, là bạn học của Lưu Bị với thầy Lư Thực. Sang hồi 5 khi các chư hầu tụ hội đánh Đổng Trác, La Quán Trung hư cấu việc Công Tôn Toản đến hội binh và 3 anh em Lưu Bị đi theo ông lập được công lớn.

Hồi 7 tập trung mô tả trận giao tranh giữa ông và Viên Thiệu, qua đó giới thiệu sự xuất hiện của Triệu Vân. Cái chết của Công Tôn Toản không được mô tả trực tiếp mà chỉ được kể qua lời một thủ hạ đi lấy tin tức về báo cáo cho Tào Tháo biết diễn biến trận Dịch Kinh.

Xem thêm
 Viên Thiệu
 Lưu Ngu
 Lưu Bị
 Trận Dịch Kinh

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.

Chú thích

Năm sinh thiếu
Mất năm 199
Nhân vật quân sự Đông Hán
Người tự thiêu
Quân phiệt cuối đời Hán
Nhân vật chính trị Đông Hán
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa


title: San Vicente, Palawan

text:
San Vicente là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Palawan, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 21,654 người trong 4.174 hộ.

Barangay

San Vicente được chia thành 10 barangay.

 Alimanguan
 Binga
 Caruray
 Kemdeng
 New Agutaya
 New Canipo
 Port Barton
 Poblacion (San Vicente)
 San Isidro
 Santo Niño

Tham khảo

Đô thị của Palawan


title: Dicladispa obscura

text:
Dicladispa obscura là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Hạ Vũ

text:
Hạ Tử Thành (chữ Hán: 夏紫城; 2298 TCN – 2198 TCN), thường được gọi Tử Thành (紫城) hay Hạ Đại Vũ, là một vị vua huyền thoại ở Trung Quốc thời cổ đại. Ông nổi tiếng với về việc chống lũ, xác lập chế độ cha truyền con nối ở Trung Quốc bằng cách thành lập nhà Hạ và nhân cách đạo đức ngay thẳng của mình.

Rất ít hồ sơ ghi chép về sự trị vì của ông trong của lịch sử Trung Quốc. Bởi vì điều này, phần lớn các thông tin về cuộc sống và triều đại của ông xuất phát từ các câu chuyện bằng miệng và những câu chuyện đó đến từ các vùng khác nhau của Trung Quốc mà phần lớn trong số đó được thu thập trong Sử ký của Tư Mã Thiên. Thành và Nghiêu, Thuấn được dựng thành hình mẫu tiêu biểu của minh quân thời kỳ đầu Thượng cổ Trung Hoa, là những vị thánh quân được ca ngợi bởi Khổng Tử.

Người đời sau ngưỡng mộ công tích sự nghiệp và đức độ của ông, cùng với Thành Thang và Chu Vũ vương hợp xưng làm Tam vương (三王). Người đời đều ca ngợi sự nghiệp của những người đã tạo ra 3 triều đại lớn là nhà Hạ, nhà Thương và nhà Chu nên Tam vương thường được hợp xưng với Nghiêu, Thuấn được gọi chung là Nhị đế Tam vương (二帝三王).

Đạo giáo tôn ông là Thủy Quan Đại Đế (水官大帝), thần đản là ngày tiết Hạ Nguyên.

Dòng họ và tuổi trẻ
Theo Sử Ký của Tư Mã Thiên, tên khi sinh của Đại Vũ là (夏紫城), ông là cháu 5 đời của Hiên Viên Hoàng Đế; cha của Thành là Cổn, là con trai út của Chuyên Húc. Cha của Chuyên Húc là Xương Ý, con thứ năm của Hiên Viên Hoàng Đế. Vũ đã được sinh ra tại núi Long Sơn (), nay thuộc Bắc Xuyên, tỉnh Tứ Xuyên, mặc dù có ý kiến cho rằng ông được sinh ra ở Thập Phương. Mẹ của Thành là một người phụ nữ tên là Thiên Kim.

Khi còn là một đứa trẻ, cha Thành là Cổn di chuyển người dân về phía đông Trung Nguyên. Vua Nghiêu phong cho Cổn làm người đứng đầu ở địa điểm thường được xác định là gần núi Tung Sơn. Thành do đó được cho là lớn lên trên sườn Tung Sơn, phía nam sông Hoàng Hà. Sau đó, ông kết hôn với một người phụ nữ ở Nam sông hoàng hà, người thường được gọi là Điêm Huyền thị.

Trị thủy
Theo truyền thuyết, vua Tử Thành là vị vua đầu tiên của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc, được coi là người sáng lập ra triều đại này. Ông được nhớ tới nhiều nhất với tư cách là người đã có công phát triển kỹ thuật trị thủy chinh phục các sông ngòi Trung Quốc.

Trong suốt triều đại của Nghiêu (堯), vùng trung tâm Trung Quốc thường xuyên bị ảnh hưởng bởi lũ lụt đã ngăn cản phát triển kinh tế và xã hội. Cha Thành là Cổn (鯀) được giao nhiệm vụ xây dựng hệ thống kiểm soát lũ lụt. Ông đã trải qua chín năm xây dựng một loạt các tuyến đê và đập nước dọc theo bờ sông, nhưng không đạt hiệu quả nên bị người kế tục của mình là Hoa Thành ám sát. Khi ở tuổi vị thành niên, Tử Thành tiếp tục công việc của cha và đã thực hiện một nghiên cứu cẩn thận các hệ thống sông trong một nỗ lực để tìm hiểu lý do tại sao những nỗ lực tuyệt vời của cha ông đã không thành công.

Phối hợp với Hậu Tắc, Tử Thành đã thành công trong việc phát minh ra một hệ thống kiểm soát lũ lụt rất quan trọng trong việc xây dựng sự thịnh vượng của khu trung tâm Trung Quốc. Thay vì trực tiếp đắp đập ngăn dòng chảy của sông, ông đã thực hiện một hệ thống kênh mương thủy lợi thuyên giảm nước lũ vào các cánh đồng, cũng như chi tiêu lớn trong nỗ lực nạo vét lòng sông. Tử Thành được cho là đã ăn và ngủ chung với các nhân viên và dành hầu hết thời gian cá nhân của mình để hỗ trợ công tác nạo vét dải phù sa của con sông trong 13 năm cho đến khi dự án hoàn thành.

Việc nạo vét thủy lợi đã thành công và cho phép văn hóa Trung Hoa cổ đại phát triển dọc theo sông Hoàng Hà, sông Vị và đường thủy của vùng trung tâm Trung Quốc. Dự án này đã khiến Thành nổi tiếng trong suốt lịch sử Trung Quốc, và được gọi trong lịch sử Trung Quốc là Tử Thành trị thủy hay Đại Vũ trị thủy (). Đặc biệt, núi Long Môn dọc theo sông Hoàng Hà đã có một kênh rất hẹp đã chặn nước chảy tự do về phía đông hướng đến đại dương.Thành được cho là đã mang lại một số lượng lớn người lao động để mở kênh này, và được biết đến như là "Cổng Thành" ().

Huyền thoại
Trong một phiên bản thần thoại của câu chuyện này, công việc của Tử Thành được hỗ trợ một con rồng màu đen và một con rùa màu đen (không nhất thiết phải liên quan đến Huyền Vũ của thần thoại Trung Quốc). Một huyền thoại địa phương nói rằng ông tạo ra Tam Môn Hiệp của Tứ Xuyên gần sông Dương Tử bằng cách cắt một sườn núi với rìu chiến thần để kiểm soát lũ lụt.

Những câu chuyện cổ nói rằng Thành đã hy sinh rất nhiều để kiểm soát lũ lụt. Ông được giao nhiệm vụ chống lũ. Trong suốt 5 năm chống lũ, ông đi ngang qua nhà của mình ba lần nhưng đều không bước vào trong. Gia đình thúc giục Thành trở về nhà thành thân nhưng ông nói từ chối vì lũ lụt vẫn xảy ra. Thành đều từ chối đi về nhà, nói rằng vì lũ lụt đã khiến vô số người vô gia cư, ông chưa thể nghỉ ngơi được.

Trị vì

Vua Thuấn rất ấn tượng trước những công việc kỹ thuật và nỗ lực của Thành và đã đưa ông lên ngôi chứ không phải con trai mình là Thương Quân. Tử Thành được cho là lúc đầu từ chối ngôi vua, nhưng do quá nổi tiếng với các thủ lĩnh địa phương nên ông đã đồng ý để trở thành vua ở tuổi 57 (theo Trúc thư kỉ niên thì Hạ Vũ bức ép Thuấn nhượng vị). Ông dựng đô ở An Ấp () - di tích của nó nay thuộc huyện Hạ ở phía nam tỉnh Sơn Tây, trở thành người sáng lập nhà Hạ, truyền thống coi là triều đại đầu tiên của Trung Quốc.

Trong Sử Trung Quốc (1997), Nguyễn Hiến Lê có viết:
"Thời đó đâu có đủ dân, đủ khí cụ làm công việc vĩ đại như vậy, bất quá Vũ chỉ "sửa sang ngòi lạch" như Khổng Tử nói trong bài VIII - 21 (Luận ngữ) để bớt ứng thủy thôi. Nhưng Khổng Tử cũng khen Thành lắm, bảo không chê y vào đâu được vì Thành sống đạm bạc mà cúng tế quỷ thần thì trọng hậu (ta nên hiểu là đời sống chất phác, và rất tin quỷ thần)". Có thuyết nói rằng, Tử Thành thân là rồng đen và nhờ các mối quan hệ mà kêu gọi thánh thần giúp đỡ.

Công việc trị thủy của Thành được cho là đã làm cho ông quen thuộc với tất cả các khu vực mà sau này là lãnh thổ của người Hán. Theo Kinh Thư, ông chia nước thành 9 châu hoặc tỉnh. Đó là Ký Châu (冀州), Duyện Châu (兗州), Thanh Châu (青州), Từ Châu (徐州), Dương Châu (揚州), Dự Châu (豫州), Kinh Châu (荊州), Lương Châu và Ung Châu (邕州).

Tuy nhiên sách Chu lễ cho rằng không có Từ Châu hoặc Lương Châu mà thay vào đó là U Châu (幽州) hoặc Kính Châu (并州), còn sách Nhĩ Nhã thì cho là không có Thanh Châu và Lương Châu mà thay vào đó là U Châu (幽州) và Ly Châu (營州). Dù bằng cách nào thì vẫn có chín đơn vị. Một khi ông nhận được đồng từ 9 vùng lãnh thổ này, ông đã tạo ra chín cái đỉnh được gọi là Cửu đỉnh. Thành sau đó thành lập kinh đô tại Dương Thành (阳城). Theo Trúc thư kỉ niên, Thành đã giết chết một trong những nhà lãnh đạo miền Bắc là Phòng Phong (防风) để củng cố ngai vàng.

Theo Sử ký, từ thời Thuấn và Hạ Tử Thành, chế độ cống thuế đã hoàn thiện.

Truyền ngôi
Trước thời vua Thành, ngôi vua được kế tiếp cho người nào được cộng đồng coi là có đạo đức cao nhất, chứ không phải là truyền cho con. Ban đầu, Hạ Thành đã chọn người hiền tài là Cao Dao thay mình, nhưng Cao Dao mất sớm nên ông chọn con Cao Dao là Bá Ích.

Theo chính sử, con trai vua Thành, Khải (啟), đã chứng minh được khả năng của mình, được nhiều người ủng hộ hơn Bá Ích và trở thành người thừa kế ngôi báu của cha, đánh dấu sự khởi đầu của một triều đại mới là Nhà Hạ (夏), triều đại đầu tiên của phong kiến Trung Quốc. Nó đã trở thành một hình mẫu cai trị dựa trên thừa kế ở Trung Quốc.

Qua đời

Theo Trúc thư kỷ niên, ông cai trị nhà Hạ trong 45 năm và theo Việt Tuyệt Thư (越絕書), ông qua đời vì bệnh. Ông được tin là mất ở Cối Kê (會稽山) (hay Hội Kê) ở phía nam Thiệu Hưng hiện nay trong đi săn bắn và hội họp chư hầu ở Giang Nam. Theo giải thích của Sử ký, Cối (hay Hội) và Kê là việc hội họp chư hầu và khảo sát thành tích. Lăng Tử Thành (紫城陵) ngày nay được biết đến là lần đầu tiên được xây dựng trong thế kỷ 6 vào thời Nam triều để vinh danh ông. Nó nằm cách thành phố Thiệu Hưng khoảng 4 km về phía đông nam. Hầu hết các cấu trúc được xây dựng lại nhiều lần sau đó. Ba phần chính của lăng mộ là mộ Thành (城陵), đền thờ (城庙) và đài tưởng niệm (城祠). Nhiều bức tượng thể hiện ông đang mang loại cày cổ xưa (耒耜). Một số hoàng đế sau này đã đi tới đó thực hiện các nghi lễ tưởng niệm ông, đặc biệt có cả Tần Thủy Hoàng.

Trong văn hóa đại chúng

Xã hội
Trong thời kì Trung Hoa Dân Quốc, Tôn Trung Sơn hình dung ra kế hoạch kiểm soát lũ như Thành bao gồm việc xây dựng một con đập 30 triệu mã lực trên sông Trường Giang. Tuy nhiên kế hoạch không được thực hiện do Quốc Dân Đảng Trung Quốc đang có chiến tranh với Nhật Bản và Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Thị trấn Bắc Xuyên, Vấn Xuyên và Đô Giang Yển ở Tứ Xuyên đều tuyên bố là nơi sinh của Tử Thành.

Nghệ thuật
Tử Thành, đóng bởi Vince Crestejo, là trưởng lão của System Lords trong phim truyền hình khoa học viễn tưởng Stargate SG-1. Ông không đảm nhận vai trò của một vị thần, mà là một trong những vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc, nổi bật cho những ảnh hưởng tích cực được thực hiện trong suốt triều đại của ông.

Trong chương trình, ông được giới thiệu như là Tử Thành trong Fair Game, và Ngọc Hoàng Thượng đế cao quý trong Summit, vốn là một hình tượng riêng biệt trong thần thoại Trung Quốc.

Xem thêm
 Lịch sử Trung Quốc
 Nhà Hạ
 Thuấn
 Trúc thư kỉ niên

Tham khảo

Thư mục
 Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá
 Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin: Hạ bản kỷ

Liên kết ngoài

Vua nhà Hạ
Người Tứ Xuyên
Thần thoại Trung Hoa


title: Thơ Việt Nam

text:
Thơ Việt Nam là cách gọi chung những thi phẩm do người Việt Nam sáng tác.

Ca dao
Ca dao là một loại thơ dân gian có thể ngâm được như các loại thơ khác và có thể xây dựng thành các điệu dân ca. Ca dao vốn là một thuật ngữ Hán-Việt. Trong Văn học dân gian, tập II, Đinh Gia Khánh có chú thích;
Trong Kinh thi, phần Ngụy Phong, bài Viên hữu có câu: "Tâm chi ưu hữu, ngã ca thả dao" - hay "Lòng ta buồn, ta ca và dao".

Sách Mao truyện viết:
"Khúc hợp nhạc viết ca, đô ca viết dao" - hay "Khúc hát có nhạc đệm theo lời gọi là ca, còn hát trơn thì gọi là dao".

Trước đây người ta còn gọi ca dao là phong dao vì có những bài ca dao phản ánh phong tục của mỗi địa phương, mỗi thời đại. Ca dao có những câu bốn chữ, năm chữ, sáu tám hay bảy sáu tám, đều có thể "ngâm được nguyên câu", không cần tiếng đệm như người ta ngâm thơ vậy. Chẳng hạn hai câu sáu tám:
Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ

Hay:
Tốt gỗ hơn tốt nước sơn
Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người

Ca dao Việt Nam là những bài tình tứ, là khuôn thước cho lối thơ trữ tình của con người. Tình yêu của người lao động biểu hiện trong ca dao về nhiều mặt: tình yêu trai gái, tình yêu gia đình, xóm làng, yêu đồng ruộng, đất được, yêu lao động, yêu thiên nhiên. Ca dao còn là một biểu hiện tư tưởng đấu tranh trong cuộc sống xã hội, trong khi tiếp xúc với thiên nhiên. Chính vì thế, cao dao còn phản ánh đời sống tình cảm, đời sống vật chất của con người, ý thức lao động sản xuất v.v. trong tình hình xã hội, kinh tế, chính trị dưới thời đại lịch sử sinh sống. Chẳng hạn sự kiềm chế của tứ đức, tam tòng trong giới phụ nữ bật lên những câu than:
Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày

Do số phận họ phần lớn là do người khác định đoạt mà không có quyền tự chủ, sự chua xót vắt nước thành những câu vừa hài vừa đau:
Lấy chồng chẳng biết mặt chồng
Đêm nằm mơ tưởng, nghĩ ông láng giềng

Tình yêu nam nữ ở nông thôn là một thứ tình yêu liên quan đến ruộng đồng, đến xóm làng. Những câu như tự nhắc mình, hoặc nhắc người mình yêu:
Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao!

Cuộc sống nặng nhọc, con trâu đi trước, cái cày đi sau cũng phản ánh trong ca dao:

Trâu ơi, tao bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
Cày cấy vốn nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy, ai mà quản công...

Đặc điểm của ca dao về phần hình thức là vần vừa sát lại vừa thanh thoát, không gò ép, giản dị và tươi tắn. Chúng giản dị như lời nói thường, nhẹ nhàng, gọng gàng, song không kém phần chải chuốt, đầy tính miêu tả những tình cảm sâu sắc. Một cảnh buồn:
Sóng sầm sịch lưng chưng ngoài bể bắc,
Hạt mưa tình rỉ rắc chốn hàng hiên...

Hay nỗi nhớ bịn rin:
Gió vàng hiu hắt đêm thanh
Đường xa dặm vắng, xin anh đừng về
Mảnh trăng đã trót lời thề
Làm chi để gánh nặng nề riêng ai!

Một cô gái, trong chế độ tảo hôn, chưa vấn tóc gọn đã về nhà chồng, anh chồng dửng dưng coi vợ như một đứa trẻ. Nhưng khi cô ta vừa đến tuổi, thì tình hình khác hẳn:

Lấy chồng tử thủa mười lăm
Chồng chê tôi bé, chẳng nằm cùng tôi
Đến năm mười tám, đôi mươi
Tối nằm dưới đất, chồng lôi lên giường
Một rằng thương, hai rằng thương
Có bốn chân giường, gãy một, còn ba!...

Ca dao còn được dùng như một hình thức truyền kinh nghiệm dễ nhớ, chẳng hạn kinh nghiệm nấu ăn:
Con gà cục tác: lá chanh
Con lợn ủn ỉn: mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi:
Bà ơi! đi chợ mua tôi đồng riềng.

Những thể ca dao cổ điển

Thể phú
Phú có nghĩa là trình bày, diễn tả, chẳng hạn như nói về người, về việc hay vật gì thì trình bày, diễn tả cho người ta hình dung được người, việc, hay vật ấy. Chẳng hạn:
Đường lên xứ Lạng bao xa
Cách một trái núi với ba quãng đồng
Ai ơi! đứng lại mà trông
Kìa núi Thành Lạc, kìa sông Tam Cờ.
Em chớ thấy anh lắm bạn mà ngờ
Bụng anh vẫn thẳng như tờ giấy phong...

Hay chống đối với dâm ô, giã man của giai cấp phong kiến thống trị:
Em là con gái đồng trinh
Em đi bán rượu qua dinh ông nghè
Ông nghè sai lính ra ve..
"Trăm lạy ông nghè, tôi đã có con!".
- Có con thì mặc có con!
Thắt lưng cho giòn mà lấy chồng quan.

Thể tỉ
Tỉ là so sánh. Ở thể này, câu ca không nói thẳng như ở thể Phú, song lại mượn cái khác để so sánh, ngụ ý hay gửi gắm một tâm sự gì. Chẳng hạn:
Thiếp xa chàng như rồng nọ xa mây
Như con chèo bẻo xa cây măng vòi

Hay:
Gối mền, gối chiếu không êm
Gối lụa không mềm bằng gối tay em.

Hoặc:
Ăn thì ăn những miếng ngon
Làm thì chọn việc cỏn con mà làm

Thể hứng
Hứng là do cảm xúc mà nảy nở tình cảm, có thể là vui, cũng có thể là buồn, thấy ngoại cảnh mà có hứng, muốn nói lên nỗi lòng mình, cảnh tình riêng của mình:
Trên trời có đám mây vàng
Bên sông nước chảy, có nàng quay tơ
Nàng buồn nàng bỏ quay tơ,
Chàng buồn chàng bỏ thi thơ học hành...

Hay:
Gió đánh đò đưa, gió đập đò đưa,
Sao cô mình lơ lửng mà chưa có chồng...

Lục bát
Theo Vũ Ngọc Phan, Nguyễn Can Mộng, người viết cuốn Ngạn ngữ phong dao, đã từng viết:
Văn vần nước ta phôi thai từ ngạn ngữ, rồi đến phong dao thì thành điều, thành chương, có thể ngâm nga được. Văn lục bát, hay song thất sau này đều từ ở đấy cả.

Lịch sử sưu tập và biên soạn tục ngữ, ca dao, và dân ca chỉ mới được bắt đầu từ khoảng hai trăm năm trở lại đây. Hiện tại, bài thơ lục bát cổ xưa nhất có niên đại rõ ràng còn lưu giữ lại đến nay là "Cảm tác" của Nguyễn Hy Quang được sáng tác năm 1674. Vào nửa cuối thế kỷ 18, Trần Danh Án (hiệu Liễu Am) đã sưu tập và biên soạn Quốc phong giải trào và Nam phong nữ ngạn thi. Các soạn giả trên đã ghi chép tục ngữ, ca dao bằng chữ nôm, rồi dịch ra chữ Hán và chú thích, có ý đem ca dao Việt Nam sánh với thơ Quốc Phong trong Kinh thi của Trung Quốc.

Vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, người ta thấy xuất hiện những sách chữ nôm sưu tập tục ngữ, ca dao. Sang đầu thế kỷ 20, Việt Nam mới có những sách sưu tập những di sản này bằng chữ quốc ngữ<ref>Nam ngạn trích cẩm của Phạm Quang Sán (hiệu Ngạc Đình); Gương phong tục của Đoàn Duy Bình (đăng trong Đong Dương tạp chí); Việt Nam tổ quốc túy ngôn của Nguyễn Hữu Tiến và Nguyễn Trọng Thuật; Ngạn ngữ phong dao của Nguyễn Can Mộng; Tục ngữ phong dao của Nguyễn văn Ngọc; vân vân.</ref>.

Như vậy có thể nói, lục bát bắt nguồn từ trong tục ngữ và ca dao mà ra.

Như trên đã nói, "lục" (sáu), "bát" (tám), hay còn gọi là thể thơ sáu tám (6, 8) ám chỉ đến độ dài của hai câu thơ: một câu gồm 6 chữ và một câu gồm 8 chữ. Câu sáu chữ đi trước và câu tám chữ theo sau. Vần rơi vào những chữ in đậm. Chẳng hạn trong truyện Kiều, lúc Sở Khanh rủ Kiều chạy trốn khỏi lầu xanh của mụ Tú Bà: Đêm thu khắc lậu canh tànGió cây trút lá, trăng ngàn ngậm gươngLối mòn cỏ nhợt mùi sương <ref>Cảnh đêm mùa thu - Nhợt là cỏ có sương bám vào, mùi nhời nhợt, chẳng hạn: Lối mòn lướt mướt hơi sương</ref>
Lòng quê đi một bước đường một đau.

Thơ lục bát thường là nguồn cảm hứng thơ đầu tiên, gây ảnh hưởng nhiều cho những nhà thơ Việt Nam từ những ngày còn bé. Có thể qua những lời ru bằng ca dao, bằng các câu ca cửa miệng người lớn dùng. Chẳng hạn:Cái ngủ mày ngủ cho ngoanĐể mẹ đi cấy đồng xa trưa vềBắt được con cá rô trêThòng cổ mang về cho cái ngủ ănDo nhạc tính mềm mại của lục bát, loại thơ này còn thấy được dùng trong các bài thơ như một phần chuyển giọng, từ gồ ghề sang mượt mà, êm ái như trong trạng thái than thở hay ca ngợi. Chẳng hạn trong bài thơ Tiếng Hát Sông Hương của Tố Hữu:Trên dòng Hương-giangEm buông mái chèoTrời trong veoNước trong veoEm buông mái chèoTrên dòng Hương-giangTrăng lên trăng đứng trăng tànĐời em ôm chiếc thuyền nan xuôi dòng

Hay Trần Đăng Khoa trong trường ca Khúc hát người anh hùng

Cô Bưởi lắng nghe tiếng gà rừng rực
Thấy sức triệu người hồi sinh trong lồng ngực
Và cô đi
Bên đám cháy
Chưa tànLửa hát rằng:Quê tôi - những cánh rừng hoang
Chính trong cơn bão đại ngàn - tôi sinh
Nuôi tôi trong bếp nhà gianh
Ủ là một chấm - thổi thành biển khơi...

 Lục bát biến thể

Biến thể trong thơ lục bát là những câu thơ bị đổi cách gieo vần.
Ví dụ như:
 Qua cầu ngả nón trông cầu
 Cầu bao nhiêu nhịp dạ em sầu bấy nhiêu.
Hoặc như:
 Qua đình ngả nón trông đình
 Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu.

 Thơ Đường Việt Nam

Kết quả của lịch sử giao tiếp văn hóa phương bắc, đặc biệt là thời cực thịnh của thơ Trung Quốc là thể thơ phát triển thời nhà Đường, thơ Đường đã thâm nhập vào văn hóa Việt thành thơ Đường Việt Nam. Đầu tiên, thơ Đường Việt Nam được viết bằng chữ Hán, rồi dần được viết bằng chữ Hán Nôm và chữ thuần Việt.

 Phong trào Thơ mới

 Phong trào Thơ tự do

Có lẽ bắt đầu từ bài thơ dịch của Nguyễn Văn Vĩnh La Cigale et la Fourmi trên Trung Bắc Tân văn (1928) mà nguồn thơ mới khởi thảo:

Ve sầu kêu ve ve
Suốt mùa hè
Đến kỳ gió bấc thổi
Nguồn cơn thật bối rối.

Lối thơ không niêm, không luật, không hạn chế số chữ trong câu, không hạn chế số câu lại có vẻ thích ứng với đông đảo quần chúng hơn.

Lối thơ này đã xuất hiện ở châu Âu từ thời Phục Hưng, như trong các tác phẩm của William Shakespeare. Chẳng hạn trong bi kịch Hamlet, khi chàng gọi mẹ mình vào, mời bà ngồi (Những câu tiếng Việt chỉ là phần dịch tạm thời):

Queen.
Have you forgot me?
(Ngươi quên ta là ai rồi chăng?)Ham.
No, by the rood, not so:
(Không, tôi thề bằng thánh giá, không phải vậy:)
You are the queen, your husband's brother's wife;
(Bà là nữ hoàng, vợ người em nhà vua, chồng bà)
And,--would it were not so!--you are my mother.
(Mà dù có không phải thế đi chăng nữa, bà vẫn là mẹ của tôi)Queen.
Nay, then, I'll set those to you that can speak.
(Đúng, vậy ta sẽ chỉ phép những gì ngươi được nói.)Ham.
Come, come, and sit you down; you shall not budge;
(Lại đây, lại đây, và hãy ngồi xuống; bà hãy ngồi im, không nhúc nhích)
You go not till I set you up a glass
(Bà sẽ không được ra khỏi đây, cho đến khi nào tôi mời bà một cốc nước)
Where you may see the inmost part of you.
(Trong đó bà sẽ nhìn thấy đáy lòng của bà)

Có quan điểm cho rằng thơ tự do đặt tầm quan trọng về cách đọc thơ, hay sự bố trí theo chiều dọc của tờ giấy hơn, và nhịp điệu của thị giác mới là phần quan trọng. Chẳng hạn:Đến thời Phục hưng, thơ không vần tiếng Anh với kỹ thuật vắt dòng, phá bỏ cách đọc ngừng lại ở cuối dòng. Đọc từ dòng trên vắt xuống dòng dưới theo cú pháp văn phạm, rõ chữ, và câu liền lạc. Sau này, vào đầu thế kỷ 20, thơ tự do cũng theo cách đọc như thế. Nhưng giữa thơ không vần và thơ tự do vẫn có sự khác biệt khi đọc. Với loại thơ tự do dùng kỹ thuật dòng gãy, trình bày dòng ngắn dài, để tạo nhịp điệu thị giác trên mặt giấy, khi đọc lên, không đọc theo dòng mà theo câu, mục đích chỉ để nghe rõ âm thanh của từng chữ. Nhịp điệu thị giác mới là phần quan trọng, qua đó, người đọc lần theo tiến trình phân tích để tìm ra ý nghĩa bài thơ.''' Như vậy, để hiểu một cách toàn vẹn bài thơ loại này, người đọc phải kết hợp nhiều yếu tố khác nhau, âm thanh của chữ, nhịp điệu của câu dòng và ý nghĩa trong tiến trình phân tích. Với loại thơ trình diễn, gần với sự ứng tác thì người nghe dễ bị lôi cuốn bởi khả năng trình diễn và cách đọc của người đọc thơ. Như vậy cách đọc của thơ tự do không thể hiểu theo nghĩa của thơ truyền thống, nhịp điệu thị giác và cách trình diễn quan trọng hơn phần âm thanh của tiếng nói.

Chữ tự dọ ở đây có thể hiểu là sự thoát khỏi sự gò bó khắt ke của các luật thơ. Nhà thơ muốn chạy theo cảm hứng, theo tình cảm, lấy chữ để diễn tả nội tâm thay vì để cho con chữ, để cho những luật lệ kìm kẹp mà phải đổi chữ, đổi ý, biến bài thơ thành quái thai của tình cảm của họ. Phan Khôi viết trong Phụ nữ Tân Văn - số 132:
.. lâu nay mỗi khi có hứng, tôi toan mở ngâm vịnh thì cái hồn thơ của tôi lúng túng. Thơ chữ Hán ư? Thì ông Lý, ông Đỗ, ông Bạch, ông Tô choán trong đầu tôi rồi. Thơ Nôm ư thì cụ Tiên Điền, bà Huyện Thanh Quan đè ngang ngực làm cho tôi thở không ra. Cái ý nào mình muốn nói lại nói không được, thì đọc đi đọc lại nghe như họ đã nói rồi. Cái ý nào chưa nói, mình muốn nói ra lại bị những niêm luật bó buộc mà nói không được. Té ra mình cứ loanh quanh, luẩn quẩn trong lòng bàn tay của họ thật là dễ ức.

Chẳng hạn như bài thơ của Lưu Trọng Lư sau này đưa vào tập Tiếng thu đổi tên là Xuân về:

Năm vừa rồi
Chàng cùng tôi
Nơi vùng giác mộ
Trong gian nhà cỏ

Tôi quay tơ
Chàng ngâm thơ
Vườn sau oanh giục giã
Nhìn ra hoa đua nở

Dừng tay tôi kêu chàng...
Này, này! Bạn! Xuân sang
Chàng nhìn xuân mặt hớn hở
Tôi nhìn chàng, long vồn vã...

Rồi ngày lại ngày
Sắc màu: phai
Lá cành: rụng
Ba gian: trống

Xuân đi
Chàng cũng đi
Năm nay xuân còn trở lại
Người xưa không thấy tới

Xuân về.

Rồi sau này Hữu Thỉnh  trong bài Thơ viết ở biển :

Anh xa em
Trăng cũng lẻ
Mặt trời cũng lẻ
Biển vẫn cậy mình dài rộng thế
Vắng cánh buồm một chút
đã cô đơn

Gió không phải là roi mà vách núi phải mòn
Em không phải là chiều mà nhuộm anh đến tím
Sông chẳng đi đến đâu
nếu không đưa em đến

Dù sóng đã làm anh
Nghiêng ngả
Vì em

Như vậy có thể nói, thơ tự do thiên về tính nhạc, tính hình tượng, đặt nặng nội dung tình cảm cần truyền đạt hơn là hình thức, thể loại. Thơ tự do là thơ được thoát thân, thả cánh bay cao như thể bay cao được, trải rộng như có thể bao trùm không hạn chế, không gò bó. Với thơ tự do,có thể nói rằng: nếu bạn yêu thơ, có khả năng viết câu, dùng từ thì đều có thể làm thơ được.

Truyện Kiều

Chinh phụ ngâm

Trần Tế Xương

Nguyễn Khuyến

Bà Huyện Thanh Quan

Hồ Xuân Hương

Chơi thơ

Lẩy thơ

Lẩy thơ thường được người ta biết đến qua lẩy Kiều, là một cách chơi thơ phổ biến trong dân gian

Tham khảo


title: Cóc đầu bẹt Borneo

text:
Cóc đầu bẹt Borneo hay cóc nhiệt đới Kalimantan (danh pháp hai phần: Barbourula kalimantanensis) là một loài cóc thuộc họ Bombinatoridae. Loài này sinh sống ở Indonesia.

Xem thêm
Kì giông không phổi

Chú thích

Tham khảo
Barbourula kalimantanensis, The IUCN Red List of Threatened Species
CBC: Gasp! Scientists find first lungless frog
 http://calphotos.berkeley.edu/imgs/512x768/1111_1111/1111/7442.jpeg

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư Indonesia
Barbourula
Động vật Borneo
Động vật đặc hữu Indonesia


title: Saint-Cézaire-sur-Siagne

text:
Saint-Cézaire-sur-Siagne là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Saintcezairesursiagne


title: Magsingal

text:
Magsingal là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Ilocos Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 25.580 người trong 5.311 hộ.

Các đơn vị hành chính

Magsingal được chia ra 30 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Ilocos Sur


title: Béville-le-Comte

text:
Béville-le-Comte  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 148 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bevillelecomte


title: Adelpha syma

text:
Adelpha syma là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Nam Mỹ, bao gồm Paraguay, Argentina và Brasil.

Sải cánh dài khoảng 50 mm.

Ấu trùng ăn Rubus brasiliensis và Rubus rosifolius.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Adelpha
Côn trùng Guatemala


title: Dinagapostemon uyacanus

text:
Dinagapostemon uyacanus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Dinagapostemon
Động vật được mô tả năm 1949


title: Pop Idol

text:
{{Thông tin truyền hình|
| show_name = Pop Idol
| image =
| country = Vương quốc Anh
| caption =
| format = Truyền hình tương tác thực tế tìm kiếm tài năng
| runtime =
| picture_format = 16:9
| creator = Simon Fuller
| presenter = Ant & Dec
| judges = Simon Cowell,Pete Waterman,Nicki Chapman,Neil Fox
| channel = ITV
| first_aired = 05/10/01
| last_aired = 20/12/03
| num_episodes = 46
| num_series = 2
| producer = 19 ManagementThames Television
Các thí sinh(với ngày bị loại)
Mùa 1 (2001-2002)
 Will YoungNgười chiến thắng
 Gareth Gates09 tháng 2
 Darius Danesh02 tháng 2
 Zoë Birkett26 tháng 1
 Hayley Evetts19 tháng 1
 Rosie Ribbons12 tháng 1
 Laura Doherty05 tháng 1
 Aaron Bayley29 tháng 12
 Jessica Garlick22 tháng 12
 Chris "Korben" Niblett15 tháng 12
Mùa 2(2003)
Michelle McManusChiến thắng
  [[Mark Rhodes]][[20 tháng 12]]

 [[Sam Nixon]][[13 tháng 12]]

 [[Chris Hide]][[6 tháng 12|06 tháng 12]]

 [[Susanne Manning]][[29 tháng 11]]

 [[Roxanne Cooper]][[22 tháng 11]]

 [[Andy Scott-Lee]][[15 tháng 11]]

 [[Kim Gee]][[8 tháng 11|08 tháng 11]]

 [[Marc Dillon]][[1 tháng 11|01 tháng 11]]

 [[Brian Ormond]][[1 tháng 11|01 tháng 11]]

 [[Kirsty Crawford]][[26 tháng 10]]

 [[Leon McPherson]][[26 tháng 10]]
|}}

Pop Idol là một chương trình truyền hình và cuộc thi âm nhạc được tổ chức tại Vương Quốc Anh để tìm ra những ca sĩ trẻ tài năng. Cuộc thi được phát sóng trên kênh ITV bắt đầu từ ngày 5 tháng 10 năm 2001. Mùa thứ hai của cuộc thi được phát sóng vào năm 2003. Kết quả của cuộc thi được tính trên sự bình chọn của khán giả đối với ca sĩ mà họ yêu thích.

Cuộc thi Pop Idol sau khi ra mắt đã gây tiếng vang lớn tại Vương quốc Anh và sau đó đã được nhiều nước trên thế giới mua bản quyền làm thành các chương trình Idol của riêng nước mình, tạo thành một hệ thống các cuộc thi Idol trên khắp thế giới. Trong đó những chương trình Idol tiêu biểu được biết đến như American Idol (Mỹ), Australian Idol (Úc), Canadian Idol (Canada) và một loạt các chương trình Idol khác được tổ chức tại nhiều nước trên thế giới như Iceland, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Hà Lan, ba nước chung nhau Serbia-Montenegro-Macedonia, Nam Phi, khu vực Tây Phi, Ấn Độ, New Zealand, Indonesia, Philippines, Singapore, Malaysia, Việt Nam... làm thành cơn sốt Idol trên toàn thế giới.

Cuộc thi được Simon Fuller, nhà sản xuất âm nhạc của hãng 19 Entertainment thành lập và nắm bản quyền.

Kết quả

Mùa 1 (2001-2002)
Thí sinh được tô màu hồng là người chia tay cuộc chơi. Tên người chiến thắng được tô highlight bằng màu xanh lá. Chỉ số trong ngoặc cho biết số lần thí sinh rơi vào nhóm không an toàn.

Dựa theo số liệu bình chọn trong quyển Pop Idol

Mùa 2 (2003)
Dưới đây là danh sách bài hát theo tuần của các thí sinh

 Tốp 12 (Bài hát của thần tượng)
Kirsty Crawford – "I’m Outta Love", Anastacia
Leon McPherson – "I Just Called To Say I Love You", Stevie Wonder
Brian Ormond – "A Different Corner", George Michael
Kim Gee – "River Deep, Mountain High,, Tina Turner
Mark Rhodes – "With Or Without You", U2
Susanne Manning – "Ironic", Alanis Morissette
Andy Scott-Lee – "If Your Not The One", Daniel Bedingfield
Sam Nixon – "Handbags & Gladrags", Stereophonics
Michelle McManus – "All, Myself", Eric Carmen
Marc Dillon – "To Love Somebody", Michael Bolton
Roxanne Cooper – "You’re Still The One", Shania Twain
Chris Hide – "Don’t Let The Sun Go Down On Me", Elton John

Không an toàn: Kirsty Crawford, Leon McPherson, Mark RhodesBị loại: Leon McPherson, Kirsty Crawford
Người dẫn chương trình thông báo rằng Leon McPherson là thí sinh có ít số phiếu bình chọn nhất, kế đó là Kirsty Crawford.

 Tốp 10 (Bài hát trùng năm sinh)
Marc Dillon – "Celebration", Kool & The Gang
Susanne Manning – "Only You", Yazoo
Sam Nixon – "True Colours", Cindi Lauper
Kim Gee – "Hot Stuff", Donna Summer
Chris Hide – "Heaven", Bryan Adams
Mark Rhodes – "Imagine", John Lennon
Roxanne Cooper – "Take My Breath Away", Berlin
Andy Scott-Lee – "She's Out Of My Life", Michael Jackson
Brian Ormond – "Honesty", Billy Joel
Michelle McManus – "On The Radio", Donna Summer

Không an toàn: Brian Ormond, Kim Gee, Marc DillonBị loại: Brian Ormond, Marc Dillon
Brian Ormond là thí sinh có ít số phiếu bình chọn nhất, và Marc Dillon ít thứ hai.

 Tốp 8 (Những bài hát do Elton John trình bày)
Roxanne Cooper – "Sorry Seems To Be The Hardest Word"
Chris Hide – "Circle Of Life"
Andy Scott-Lee – "Can You Feel The Love Tonight"
Michelle McManus – "Your Song"
Sam Nixon – "I Want Love"
Kim Gee – "The One"
Mark Rhodes – "Something About The Way You Look Tonight"
Susanne Manning – "I Guess That's Why They Call It The Blues"

Không an toàn: Kim Gee, Michelle McManus, Roxanne CooperKhông an toàn: Kim Gee, Roxanne Cooper
Bị loại: Kim Gee Tốp 7 (Nhạc Disco)Susanne Manning – "Young Hearts Run Free", Candi StatonAndy Scott-Lee – "Rock With You", Michael JacksonMichelle McManus – "If I Can't Have You", Yvonne EllimanMark Rhodes – "More Than A Woman", TavaresSam Nixon – "Blame It On The Boogie", Michael JacksonRoxanne Cooper – "Can You Feel It", The Jackson FiveChris Hide – "Ain't Nobody", Chaka KhanKhông an toàn: Andy Scott-Lee, Chris Hide, Mark Rhodes
Không an toàn: Andy Scott-Lee, Chris HideBị loại: Andy Scott-Lee

 Tốp 6 (Những bài hát của The Beatles)
Sam Nixon – "With A Little Help From My Friends"
Susanne Manning – "Ticket To Ride"
Chris Hide – "The Long And Winding Road"
Roxanne Cooper – "Let It Be"
Michelle McManus – "Hey Jude"
Mark Rhodes – "Help!"

Không an toàn: Mark Rhodes, Roxanne Cooper, Susanne ManningKhông an toàn: Mark Rhodes, Roxanne Cooper
Bị loại: Roxanne Cooper Tốp 5 (Big Band)Michelle McManus – "Feeling Good", Nina SimoneChris Hide – "Ain't That A Kick In The Head", Dean MartinSusanne Manning – "Cry Me A River", Julie LondonMark Rhodes – "Have You Met Miss. Jones?", Robbie WilliamsSam Nixon – "Mr. Bojangles", Sammy Davis Jr.Không an toàn: Chris Hide, Susanne Manning
Bị loại: Susanne Manning Tốp 4 (Những bài hát Giáng Sinh)Mark Rhodes – "Merry Xmas Everybody", SladeMark Rhodes – "Blue Christmas", Elvis PresleySam Nixon – "I Wish It Could Be Christmas Everyday", WizzardSam Nixon – "Santa Claus Is Coming To Town", The Jackson FiveChris Hide – "Winter Wonderland", Dean MartinChris Hide – "White Christmas", Bing CrosbyMichelle McManus – "Merry Christmas Everybody", Shakin' StevensMichelle McManus – "Oh Holy Night"Không an toàn: Chris Hide, Mark Rhodes
Bị loại: Chris HideTốp 3 (Bài hát do giám khảo lựa chọn)Sam Nixon – "Maggie May", Rod StewartSam Nixon – "Always", Bon JoviMichelle McManus – "I Say A Little Prayer", Aretha FranklinMichelle McManus – "Without You", Harold NilssonMark Rhodes – "Back For Good", Take ThatMark Rhodes – "If You Don't Know Me, Now", Harold Melvin & The Blue NotesBị loại: Sam Nixon

Tốp 2 (Lễ đăng quang)
Mark Rhodes – "All This Time" (hát lần đầu)
Michelle McManus – "All This Time" (hát lần đầu)
Mark Rhodes – "She's Like The Wind", Patrick Swayze
Michelle McManus – "On The Radio", Donna Summer
Mark Rhodes – "Measure Of A Man" (hát lần đầu)
Michelle McManus – "The Meaning Of Love" (hát lần đầu)

Về nhì: Mark RhodesNgười chiến thắng: Michelle McManus 'Có tham khảo số phiếu bình chọn trong quyển Pop Idol.

''Ghi chú:'' Sau khi chương trình kết thúc, ấn bản chính thức của Pop Idol'' có đăng chi tiết số lượng bình chọn cho các thí sinh qua mỗi tuần thi. Trong nhiều trường hợp, ấn bản này cho rằng người dẫn chương trình có thể không cho biết những thí sinh có đang rơi vào nhóm 2/3 không an toàn hay không. Không nên hiểu rằng kết quả công bố bị sai hay nội dung ấn bản bị đánh sai. Tuy nhiên, thông thường những thí sinh có số phiếu bình chọn thấp nhất sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, và kết quả của chương trình không thể thay đổi.

Chú thích

Pop Idol
Cuộc thi âm nhạc
Chương trình truyền hình
Kịch
Chương trình truyền hình tiếng Anh

et:Eesti otsib superstaari
it:Pop idol
nl:Idols
pl:Idol (program telewizyjny)
tr:Popstar Türkiye


title: Staphylaea limacina

text:
Staphylaea limacina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Miêu tả

Phân bố
Chúng phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Aldabra, Chagos, the Comoros, Kenya, Madagascar, vùng bể Mascarene, Mauritius, Mozambique, Réunion, Seychelles và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 Verdcourt, B. (1954). The cowries of the East African Coast (Kenya, Tanganyika, Zanzibar and Pemba). Journal of the East Africa Natural History Society 22(4) 96: 129-144, 17 pls.

Liên kết ngoài

Staphylaea
Họ Ốc sứ


title: Catteville

text:
Catteville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 30 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Boson Z

text:
Boson Z, hay hạt Z, là một hạt cơ bản, có khối lượng khoảng 91 Ge·V/c2, tương tương với khối lượng của nguyên tử Zirconium.

Boson Z là hạt trung hòa và không có sự khác biệt trong số lượng tử. Vì thế phản hạt của boson Z chính là boson Z.

Boson Z là hạt trung gian trong tương tác yếu và không làm  ảnh hưởng đến điện tích và hương. Do khối lượng của boson Z là rất lớn so với khối lượng của photon; trong lớp năng lượng thấp, các hiệu ứng trao đổi boson Z là bé nếu so sánh với sự trao đổi photon.

Boson Z được tạo ra bởi quá trình va chạm của electron và positron – phản hạt của electron. Năng lượng của vụ va chạm này vừa đủ để sinh ra một boson Z, và đã được nghiên cứu trong máy va chạm tuyến tính ở SLAC.

Boson Z phân rã sang hoặc là quark hoặc là một phản quark với cùng hương hoặc là một lepton và một phản lepton của nó.

Xem thêm
Boson W

Tham khảo

Gauge boson

en:W and Z bosons#Z bosons


title: Bellamya mweruensis

text:
Bellamya mweruensis là một loài ốc nước ngọt cỡ lớn có mang và vảy, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Viviparidae.

Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia.

Tham khảo

 Brown, D.S. 1996. Bellamya mweruensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Bellamya


title: Caecum pascuanum

text:
Caecum pascuanum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Caecidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Caecum


title: Gemophos auritulus

text:
Gemophos auritulus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemophos


title: Cayrac

text:
Cayrac là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: 2573 Hannu Olavi

text:
2573 Hannu Olavi (1953 EN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 3 năm 1953 bởi Alikoski, H. ở Turku.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2573 Hannu Olavi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Pteropurpura deroyana

text:
Pteropurpura deroyana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pteropurpura


title: Pyrearinus alvarengai

text:
Pyrearinus alvarengai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Pyrearinus


title: Port-Brillet

text:
Port-Brillet  là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 122 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Portbrillet


title: Núi McLoughlin

text:
Núi McLoughlin là một ngọn núi lửa thành tầng ở tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Núi này nằm gần Klamath Falls, Oregon và tạo một hình đối xứng khi nhìn từ Hồ Klamath. Núi McLoughlin là một bộ phận của dãy núi Cascade và có độ cao 2894 m.

Tham khảo

McLoughlin, Núi
Núi lửa dạng tầng


title: Rhyacophila tianmushanensis

text:
Rhyacophila tianmushanensis là một loài Trichoptera thuộc họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Dolophilodes madhyamika

text:
Dolophilodes madhyamika là một loài Trichoptera thuộc họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolophilodes


title: Mühlenrade

text:
Mühlenrade là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Mühlenrade có diện tích 3,74 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 191 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Nomada calloxantha

text:
Nomada calloxantha là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1921


title: Posada de Valdeón

text:
Posada de Valdeón là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 507 người.

Tham khảo

Đô thị ở León
Picos de Europa


title: Marcipalina

text:
Marcipalina là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Song Lãng

text:
Song Lãng là một xã của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Thông tin địa lý
Song Lãng nằm ở bờ Nam sông Trà Lý, tiếp giáp các xã Hiệp Hòa ở phía Tây Bắc và Tây, Việt Hùng ở phía Tây Nam, Dũng Nghĩa ở phía Nam, Minh Khai ở phía Đông Nam, và Minh Lãng ở phía Đông. Phía Đông Bắc, Song Lãng giáp với xã Hồng Giang huyện Đông Hưng, ranh giới là sông Trà Lý. Đường 223 chạy theo hướng Đông Đông Nam-Tây Tây Bắc, từ thành phố Thái Bình sang huyện Hưng Hà, cắt ngang qua xã, chia xã làm 2 nửa. Ủy ban Nhân dân xã nằm trên ngã tư đường 223 với trục đường liên xã (đường làng).

Song Lãng gồm hai làng Ngoại Lãng (nằm ở phần phía Bắc, có các thôn Hội, Trung, Ba, Bạch Mã) và Văn Lãng (nằm ở phần phía Nam), (ngoài ra có thời kỳ Song Lãng được nhập thêm làng Phú Mãn (của tổng Nội Lãng) nằm giáp ranh giữa Song Lãng với Minh Lãng). Vào đầu thế kỷ 19, đất Song Lãng là hai xã Ngoại Lãng, Văn Lãng của tổng Vô Ngại huyện Thư Trì phủ Kiến Xương trấn Sơn Nam Hạ. Đến năm 1831, nhà Nguyễn bỏ trấn lập tỉnh, thì Song Lãng cùng toàn phủ Kiến Xương thuộc tỉnh Nam Định nhà Nguyễn. Năm 1890, thành lập tỉnh Thái Bình tách từ tỉnh Nam Định, thì chúng (Song Lãng huyện Thư Trì) thuộc tỉnh Thái Bình. Sau này, huyện Thư Trì sáp nhập với Vũ Tiên, thì Song Lãng thành xã nằm ở phía Bắc huyện Vũ Thư.

Danh nhân

Đỗ Đô (1042-?) thiền sư phái Thảo Đường (nhà Lý) với pháp danh Đạt Mạn.
Trần Củng Uyên (1470-?), Đệ tam giáp Tiến sĩ năm 1496 (niên hiệu Hồng Đức 27).
Đỗ Lý Khiêm, Trạng nguyên (năm 1499, thời Lê sơ). Đỗ Lý Khiêm (cùng với Phạm Đôn Lễ) là một trong hai trạng nguyên có quê thuộc tỉnh Thái Bình ngày nay.
Đỗ Oánh (tức Đỗ Vinh), Đệ tam giáp Tiến sĩ Hội nguyên (năm 1508, thời Lê sơ), em trai Đỗ Lý Khiêm (hai anh em cùng đỗ đầu các kỳ thi nho học).
Doãn Uẩn (1795-1850), tướng nhà Nguyễn, tổng đốc An Giang-Hà Tiên.
Doãn Khuê (1813-1878), đệ tam giáp Tiến sĩ (năm 1838), em họ Doãn Uẩn.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Betarmonides sharpi

text:
Betarmonides sharpi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Betarmonides


title: 8256 Shenzhou

text:
8256 Shenzhou là một tiểu hành tinh đặt tên theotàu không gian Shenzhou của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tham khảo

AstDys object list

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Freudental

text:
Freudental là một thị xã ở huyện Ludwigsburg, Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 3,07 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2488 người.

Chú thích

Tham khảo
Trang mạng chính thức


title: Kütahya (tỉnh)

text:
Kütahya là một tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ. Diện tích là 11.889 km² và dân số là 684.082 (ước năm 2006). Năm 1990, Kütahya có dân số là 578.020 ngưởi.

Các quận, huyện
Kütahya được chia thành 13 đơn vị cấp huyện (tỉnh lỵ bôi đậm):
 Altıntaş
 Aslanapa
 Çavdarhisar
 Domaniç
 Dumlupınar
 Emet
 Gediz
 Hisarcık
 Kütahya
 Pazarlar
 Şaphane
 Simav
 Tavşanlı

Các địa điểm nổi bật
 Các khu giải trí rừng
 Çamlıca
 Murat Dağı
 Hisarlıktepe
 Ebem Çamlığı
 Gölcük Yaylası
 Suối Nafia
 Các suối nước nóng
 Harlek
 Yoncalı
 Mt. Murad
 Eynal
 Thành phố cổ Aizanoi
 Lâu đài Kütahya
 Nhà thờ Hồi giáo Kütahya
 Quần thể nhà thờ Hồi giáo
 Yakup II Bey
 İshak Fakih
 Molla Bey
 Nhà thờ Hồi giáo
 Balıklı
 Kurşunlu
 Dönenler
 Arslan Bey (Meydan)
 Hisarbeyoğlu Mustafa (Saray)
 Takvacılar
 Karagöz Ahmed Pasha
 Lala Hüseyin Pasha
 Ali (Alo) Pasha
 Küçükhamam
 Lala Hüseyin Pasha
 Kütahya Museum
 Tượng đài Dumlupınar

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Governorship of Kütahya Official Web Site
 Pictures of Tỉnh lỵ của tỉnh Kütahya

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tipula arisanensis

text:
Tipula arisanensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Aufferville

text:
Aufferville là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Auffervillois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture site for Aufferville
Map of Aufferville on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Thénioux

text:
Thénioux là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Thénioux on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the equivalent article from the French Wikipedia, consulted ngày 16 tháng 4 năm 2009.

Xã của Cher


title: 7484 Dogo Onsen

text:
7484 Dogo Onsen (1994 WF4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 11 năm 1994 bởi Nakamura, A. ở Kuma.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7484 Dogo Onsen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Lasioglossum cariocum

text:
Lasioglossum cariocum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1910


title: Quận Sacramento, California

text:
Quận Sacramento (Sacramento County) là một quận ở tiểu bang California, Hoa Kỳ. Quận lỵ là thành phố Sacramento, đây cũng là thủ phủ bang. Dân số năm 2000 của quận này là 1.223.499 người.

Quận Sacramento có diện tích khoảng 994 dặm vuông nằm ở giữa Thung lũng trung tâm, khu vực nông nghiệp hàng đầu của California. Quận Sacramento kéo dài từ vùng đồng bằng châu thổ thấp giữa các sông Sacramento và San Joaquin phía bắc đến khoảng 10 dặm bên ngoài thủ phủ bang và phía đông đến các chân đồi của dãy núi Sierra Nevada. Phần cực nam của quận này tiếp giáp trực tiếp với Vịnh San Francisco.

Lịch sử
Quận Sacramento là một trong những quận ban đầu của bang California, được thành lập năm 1850 cùng thời gian với bang.

Quận này được đặt tên theo Sông Sacramento, con sông tạo thành ranh giới phía tây của nó. Con sông đã được viên sĩ quan kỵ binh Gabriel Moraga đặt tên theo từ Santisimo Sacramento (Lễ ban phước thánh thiện nhất) có ý ám chỉ đến Tiệc Thánh.

Alexander Hamilton Willard trong Đoàn thám hiểm của Lewis và Clark được chôn trong nghĩa trang cổ Franklin.

Địa lý
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 2.578 km² (995 mi²). Trong đó có 2.501 km² (966 mi²) là đất và 77 km² (30 mi²) hay 3,00% là mặt nước. Phần lớn của quận nằm ở cao độ gần mặt biển với vài nơi thấp hơn mặt nước biển. Những ngọn đồi dọc theo ranh giới phía đông cao vài trăm bộ.

Hệ thống sông ngòi trong quận gồm có Sông Mỹ, Sông Sacramento và Lạch Dry, một sông nhánh của Sông Sacramento.

Các thành phố và các thị trấn

Những nơi đã được tổ chức
Citrus Heights (thành lập năm 1997)
Elk Grove (thành lập năm 2000)
Folsom (thành lập năm 1946)
Galt (thành lập năm 1946)
Isleton (thành lập năm 1923)
Rancho Cordova (thành lập năm 2003)
Sacramento (thành lập năm 1850)

Những Nơi ấn định cho thống kê nhưng chưa được tổ chức
Antelope
Arden-Arcade
Carmichael
Fair Oaks
Florin
Foothill Farms
Gold River
Herald
La Riviera
Locke
North Highlands
Orangevale
Parkway-South Sacramento
Rancho Murieta
Rio Linda
Rosemont
Vineyard
Walnut Grove
Wilton

Các quận giáp ranh
 Quận San Joaquin, California - nam
 Quận Contra Costa, California - tây nam
 Quận Solano, California - tây
 Quận Yolo, California - tây
 Quận Sutter, California - tây bắc
 Quận Placer, California - bắc
 Quận El Dorado, California - đông
 Quận Amador, California - đông

Hạ tầng giao thông

Các xa lộ chính
 Xa lộ liên tiểu bang 5
 Xa lộ liên tiểu bang 80
 Xa lộ liên tiểu bang 80 Thương mại (Từ thương mại dùng để chỉ một nhánh đi ngang trung tâm thành phố của Xa lộ liên tiểu bang 80)
 Quốc lộ Hoa Kỳ 50
 Xa lộ tiểu bang California 16
 Xa lộ tiểu bang California 70
 Xa lộ tiểu bang California 99
 Xa lộ tiểu bang California 104
 Xa lộ tiểu bang California 160

Tham khảo

Quận của California
Khu dân cư thành lập năm 1850
California 1850
Thung lũng Sacramento
Quận của vùng đô thị Sacramento


title: Pistosia drescheri

text:
Pistosia drescheri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Pistosia


title: Tính toán thời gian thực

text:
Trong ngành khoa học máy tính, bộ môn tính toán thời gian thực nghiên cứu các hệ thống phần cứng và phần mềm chịu "ràng buộc thời gian thực" - các giới hạn về khoảng thời gian từ khi sự kiện xảy ra cho tới khi hệ thống phản ứng với sự kiện đó. Ngược lại, một hệ thống phi thời gian thực là hệ thống không có giới hạn về thời gian phản ứng, ngay cả khi phản ứng nhanh hay hiệu năng cao là cái được mong muốn. Nhu cầu về phần mềm thời gian thực thường được đề cập đến trong ngữ cảnh của các hệ điều hành thời gian thực và các ngôn ngữ lập trình đồng bộ (Synchronous programming language) - những thứ cung cấp framework cho việc xây dựng các phần mềm ứng dụng thời gian thực.

Một hệ thống thời gian thực có thể là một hệ thống mà việc nó phản ứng đủ nhanh với các sự kiện để đáp ứng được các thời hạn có tính chất quyết định đối với thành công của hệ thống. Hệ thống chống bó phanh của ô tô là một ví dụ đơn giản về một hệ thống tính toán thời gian thực - ràng buộc thời gian thực trong hệ thống này là khoảng thời gian ngắn mà phanh phải được nhả ra sau khi giữ để tránh việc bánh xe bị khóa lại. Các tính toán thời gian thực được coi là thất bại nếu chúng không được hoàn thành trước thời hạn, trong đó thời hạn được tính tương đối đối với một sự kiện. Hệ thống nhất định phải tính toán kịp thời hạn, bất kể tải của hệ thống cao đến đâu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ủy ban Kỹ thuật
IEEE Technical Committee on Real-Time Systems
Euromicro Technical Committee on Real-time Systems

Hội nghị khoa học
ECRTS - Euromicro Conference on Real-time Systems
IEEE Real-time Systems Symposium
IEEE Real-time Technology and Applications Symposium
International Symposium on Object-oriented Real-time distributed Computing
IEEE International Conference on Embedded and Real-Time Computing Systems and Applications

Các nhóm nghiên cứu
Real-Time & Embedded Computing Laboratory                (USMAN SHARIF BCS-SP03-37)
Mälardalen Real-Time research Centre
Real-time, Embedded, and Specialized Systems Platform Task Force
Real-Time Computing Laboratory
Real-Time Systems Laboratory
RTSE Laboratory
Institute for Systems Engineering - Real Time systems Group
Real-Time & Embedded Computing Conference
Vienna University of Technology - Institute for Computer Engineering - Real-Time Systems Group
Real-Time Systems Research Group at the University of York, UK

id:Real-time
he:מערכות זמן-אמת
nl:Real-time
ru:Системы реального времени


title: Lan truyền sao chép

text:
Trong lý thuyết chương trình dịch, copy propagation (tạm dịch: lan truyền sao chép) là quá trình thay thế đích của các lệnh gán trực tiếp bằng giá trị của nó. Một lệnh gán trực tiếp là chỉ dẫn có dạng x = y, nghĩa là chỉ đơn giản gán giá trị của y cho x.

Từ đoạn mã sau:

 y = x
 z = 3 + y

Lan truyền sao chép sẽ cho:

 z = 3 + x

Lan truyền sao chép thường sử dụng reaching definitions, use-def chains và def-use chains khi tính toán những vị trí xuất hiện của đích có thể sửa một cách an toàn, thao tác gán có thể được loại bỏ.

Lan truyền sao chép là một phương pháp tối ưu thường được sử dụng sau khi các phương pháp khác đã thực hiện xong. Một số phương pháp tối ưu—chẳng han loại bỏ biểu thức con chung -- bắt buộc copy propagation phải được chạy sau đó để đạt được sự tăng hiệu năng.

Tham khảo

Đọc thêm
 Muchnick, Steven S. Advanced Compiler Design and Implementation. Morgan Kaufmann. 1997.

Tối ưu hoá trong trình biên dịch


title: Polycentropus nigriceps

text:
Polycentropus nigriceps là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polycentropus


title: Dicronychus marginalis

text:
Dicronychus marginalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Rhyacophila cornuta

text:
Rhyacophila cornuta là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Năm bộ lạc văn minh

text:
Năm bộ lạc văn minh (tiếng Anh: Five Civilized Tribes) là tên của nhóm năm dân tộc người da đỏ ở Đông Nam Hoa Kỳ – Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, và Seminole – mà những người da trắng đến từ Vương quốc Anh và châu Âu trong thời Anh thuộc và đầu thời liên bang coi là văn minh vì họ chấp nhận nhiều phong tục của người thực dân và nói chung có mối quan hệ tốt với những người xung quanh. Tổng thống George Washington và Henry Knox đề nghị thực hiện quá trình biến đổi văn hóa của những người da đỏ. Các dân tộc Cherokee và Choctaw chấp nhận những mặt văn hóa Âu-Mỹ mà họ coi là hữu ích.

Trong thời gian vài chục năm, dưới chính sách trục xuất người da đỏ (Indian Removal) của chính quyền liên bang, các bộ lạc bị đuổi khỏi đất quê hương về phía đông của sông Mississippi tới Lãnh thổ Người da đỏ (Indian Territory), nay là miền đông của tiểu bang Oklahoma. Sự trục xuất nổi tiếng nhất là Cuộc hành trình Nước mắt Cherokee năm 1838, khi Tổng thống Martin Van Buren thi hành Hiệp ước New Echota một bên để đổi đất của Quốc gia Cherokee cho đất khác ở miền tây.

Năm bộ lạc này bị chia rẽ về chính trị trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Phần nhiều người Choctaw và Chickasaw đấu tranh bên Liên minh miền Nam, trong khi những người Creek và Seminole ủng hộ Liên bang miền Bắc. Những người Cherokee đánh nhau trong bộ lạc; đa số ủng hộ Liên minh.

Sau khi các bộ lạc đã chuyển tới Lãnh thổ Người da đỏ, chính quyền Hoa Kỳ hứa rằng vùng đất của họ sẽ không có người da trắng đến ở. Tuy nhiên, một số người da trắng đã vi phạm lời hứa đó không bị trừng phạt ngay cả trước khi chính quyền mở rộng "Dải Cherokee" trong cuộc đổ xô mua đất 1893. Năm 1907, Lãnh thổ Oklahoma và Lãnh thổ Người da đỏ được hợp nhất thành tiểu bang Oklahoma. Ngày nay, các bộ lạc vẫn có nhiều người ở tiểu bang này.

Có những lúc thuật ngữ "văn minh" được coi là xấc xược vì ám chỉ rằng những dân tộc thổ dân khác "không phải văn minh" và rằng chỉ có năm bộ lạc này có quyền được gọi "văn minh", miễn là họ chấp nhận văn hóa Mỹ gốc Âu. Các bộ lạc cũng chấp nhận và sử dụng khái niệm "văn hóa" này.

Tham khảo

Người da đỏ
Oklahoma


title: Khadira

text:
Khadira là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Bộ Hòa thảo

text:
Bộ Hòa thảo hay bộ Cỏ hoặc bộ Lúa (danh pháp khoa học: Poales) là một bộ thực vật một lá mầm trong số các thực vật có hoa phổ biến trên toàn thế giới. Bộ này bao gồm nhiều họ cỏ rất lớn (họ Poaceae) và các họ liên quan khác, và nó bao gồm phần lớn các loài thực vật thân thảo (thân cỏ), hiếm khi thấy ở dạng cây bụi, cây thân gỗ hay dây leo. Hoa của chúng thông thường nhỏ, kèm theo lá bắc, và sắp xếp thành cụm hoa (ngoại trừ chi Mayaca với các hoa đơn độc ở phần trên cùng của thân cây). Hoa của nhiều loài được thụ phấn nhờ gió; hạt thông thường chứa tinh bột.

Với khoảng 20.000 loài, bộ Hòa thảo được coi là một trong những bộ đa dạng và phổ biến nhất trên Trái Đất. Tầm quan trọng sinh thái và kinh tế của nhiều loài vượt qua phần lớn các loài thực vật khác. Người ta cho rằng nguồn gốc của bộ Hòa thảo là ở Nam Mỹ cách đây khoảng 115 triệu năm trước (Bremer, 2000). Các hóa thạch đã biết sớm nhất, bao gồm cả phấn hoa và quả có niên đại vào cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 65-146 triệu năm trước (theo Bremer, 2000).

Phân loại
Theo định nghĩa của Angiosperm Phylogeny Group (APG hay nhóm nghiên cứu phát sinh loài thực vật hạt kín), bộ Hòa thảo chứa 17-18 họ với khoảng 997 chi và khoảng 18.325 loài. Các họ lớn nhất trong bộ này là họ Hòa thảo (Poaceae hay họ Lúa, họ Cỏ với khoảng 10.035 loài), Họ Cói (Cyperaceae với 4.350 loài), họ Dứa (Bromeliaceae với 1.400 loài) và họ Cỏ dùi trống (hay Cốc tinh thảo, Eriocaulaceae với 1.160 loài). Quan trọng nhất về mặt kinh tế là họ Hòa thảo, nó bao gồm các loại cây lương thực như lúa mạch, ngô, kê, lúa và lúa mì.

Hệ thống APG II năm 2003 chấp nhận bộ này và đặt nó trong nhánh Thài lài (commelinids) của nhóm thực vật một lá mầm.

Các họ dưới đây liệt kê theo hệ thống APG II năm 2003.
 Anarthriaceae
 Bromeliaceae - Họ Dứa
 Centrolepidaceae
 Cyperaceae - Họ Cói, lác
 Ecdeiocoleaceae
 Eriocaulaceae
 Flagellariaceae
 Hydatellaceae
 Joinvilleaceae
 Juncaceae - Họ Bấc
 Mayacaceae
 Poaceae - Họ Cỏ, lúa
 Rapateaceae
 Restionaceae
 Sparganiaceae
 Thurniaceae
 Typhaceae - Họ Hương bồ
 Xyridaceae

Hệ thống APG năm 1998 cũng chấp nhận kiểu sắp xếp tương tự, mặc dù sử dụng thuật ngữ "commelinoids" và sử dụng định nghĩa gần như tương tự, ngoại trừ không có các họ Bromeliaceae, Mayacaceae và Rapateaceae, đồng thời thêm vào họ Prioniaceae (hiện nay là một phần của họ Thurniaceae) và tách phân họ Abolbodoideae ra khỏi họ Xyridaceae để lập thành họ Abolbodaceae không thuộc bộ nào, nhưng cùng nhánh Thài lài.

Trong hệ thống Cronquist người ta không công nhận bộ có tên gọi Poales; hai họ là Poaceae (lúa) và Cyperaceae (cói) được đưa vào trong bộ Cói (Cyperales). Hệ thống phân loại APG đưa một số họ vào trong bộ Poales mà trong các hệ thống phân loại cũ đã được đưa vào trong các bộ riêng rẽ (chẳng hạn Bromeliales, Cyperales, Hydatellales, Juncales, Restionales và Typhales).

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài của bộ Hòa thảo so với các bộ thực vật một lá mầm khác trong nhánh Thài lài lấy theo APG III.

Cây phát sinh chủng loài trong nội bộ bộ Hòa thảo lấy theo APG III.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bộ Cỏ Poales trên SVRVN
 Bremer, Kåre (2000). Gondwanan Evolution of the Grass Alliance of Families (Poales). Evolution 56: 1374-1387. (Có sẵn trực tuyến: Tóm tắt | Toàn văn (dạng HTML) | Toàn văn (dạng PDF))
 Judd, W. S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, xuất bản lần thứ hai. các trang 276-292 (Poales). Sinauer Associates, Sunderland, Massachusetts. ISBN 0-87893-403-0.
 Linder, H. Peter và Paula J. Rudall. 2005. Evolutionary History of the Poales. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 36: 107-124.
 J. K. Small (1903). Flora of the Southeastern United States, 48. New York, U.S.A.


title: Wiener Linien

text:
Wiener Linien GmbH & Co KG (viết tắt WL, tên gốc Wiener Stadtwerke-Verkehrsbetriebe (tiếng Việt: Nhà máy phục vụ giao thông Wien) là một công ty giao thông của thành phố Viên và một phần của Tổng công ty cổ phần các nhà máy phục vụ công cộng Wien.

Về công ty
Công ty Wiener Linien hiện giờ (2007) có 7772 nhân viên, khoảng 400 người ít hơn so với năm trước. Năm 2007 793 triệu khách được chở, vì vậy từ những năm 1970 số khách được tăng lên và số khách hàng hơn số năm 2005 khoảng 50 triệu. Số người có vé năm tăng lên đến 334577 người, khoảng một phần ba là người đã nghỉ hưu. 24 phần trăm là sinh viên. Tiền lãi 2994 được tăng lên một ít đến 345,2 triệu Euro. Ở Wien 36 phần trăm đường đi được đi qua những phương tiện giao thông công cộng, so với Châu Âu đó là số cao nhất. Công ty Wiener Linien GmbH, một phần của Wiener Linien GmbH & Co KG, là chủ của Công ty cổ phần tàu địa phương Wien (tiếng Đức: Aktiengesellschaft der Wiener Lokalbahnen).

Hệ thống đường xe (2007)
Độ dài của đường xe là độ tổng dài của độ dài mỗi đường xe, lúc khi có nhiều xe tàu điện đi cùng trên một đường cùng nhau số lượng của mỗi xe sẽ cũng được tính. Còn độ dài của đường dùng nói ra là bao nhiêu đường được dùng, tức là không có lần tính nhiền lần.

Số khách của tàu điện ngầm đang được tăng lên rất nhiều và hệ thống được xây thêm, nhưng số khách của tàu điện lại ít đi chút và độ dài của đường xe cũng ít đi lại trong những năm cuối cùng (trước năm 2004 là 231,4 km, sau đó là 227,3 km). Độ dài hệ thống xe buýt đang cũng được tăng lên, và đướng xe buýt chủ yếu xây đến ngoài thành phố.

 5 đường tàu điện ngầm với độ dài đường xe 65,1 km (65,7 km độ đài dùng, 69,3 km độ dài xây, 201,3 km độ dài tổng lại) và 476,7 triệu khách (hơn năm 2004 khoảng 50 triệu).
 31 đường tàu điện với độ dài đường xe 227,3 km (179 km độ dài dùng, 181 km độ dài xây) và 200,4 triệu khách (ít hơn năm 2004 khoảng 7 triệu).
 42 đường xe buýt ban ngày, 25 đường xe buýt ban đêm và 12 đường xe buýt taxi. Tổng lại có 669,1 km độ dài đường xe và 116 triệu khách (hơn năm 2004 khoảng 5 triệu)
Có đường xe buýt có công ty khác quản lý.

Số thường của những đường xe ban ngày chạy trong thời gian thừ 5 đến 0 giờ 30 phút. Lúc thời gian đi làm nhiều đường xe đi trong khoảng cách 2 đến 5 phút, lúc tiếng ban đêm tàu điện ngầm đi trong khoảng cách 7,5 phút, tàu điện và xe buýt trong khoảng cách 10 đến 15 phút. Trong thời gian 0:30 đến 5 giờ đường xe ban đêm chạy trong khoảng cách 15 đến 30 phút.

Theo giá cả công ty Wiener Linien kết hợp với Verkehrsbund Ost-Region (tắt VOR, tiếng Việt: Liên minh giao thông khu vục phía đông). Hệ thống của Wiener Linien hoàn toàn nằm ở trong khu vục chúng tâm (Khu vực 100).

Tàu điện ngầm
Tên Tàu điện ngầm Wien (Wiener U-Bahn) có từ năm 1976, lúc khi một phần của Tàu thành phố Wien (Wiener Stadtbahn) thành một đường tàu điện ngầm và lúc khi tàu U4 bắt đầu đi. 4 đường tàu được xây tiếp theo trong những bậc mở rộng khách nhau, và trong những bậc đó đường tàu đã được và đang được mở rộng.

Tên của đường tàu
 U1 chạy từ Reumannplatz (Quảng trường Reumann) đến Leopoldau và ngược lại.
 U2 chạy từ Karlsplatz (Quảng trường Karl) đến Stadion (Sân vận động) và ngược lại.
 U3 chạy từ Ottakring đến Simmering và ngược lại.
 U4 chạy từ Heiligenstadt (Thành phố thần thánh) đến Hütteldorf (Làng Hüttel) và ngược lại.
 U6 chạy từ Floridsdorf (Làng Florid) đến Siebenhirten và ngược lại.

Hệ thống tàu điện ngầm Wien hiện giờ có 5 đường tàu (U1 đến U4 và U6), độ dài la 69,5 km và có 84 bến tàu.

Tàu điện
Tàu điện Wien có từ năm 1865, lúc khi tàu ngựa đầu tiên bắt đầu đi. Những thời kỳ tiếp theo hệ thống lớn rất nhanh. Sau thời gian chiến tranh nhiều đường xe bỏ đi để thay cho giao thông ôtô hoạc tại vì không làm ăn được tốt thay cho xe buýt. Cả lúc xây tàu điện ngầm đường xe nào chạy cùng đường của tàu điện ngầm được bỏ đi. Nhưng hệ thống tàu điện của thành phố Wien vẫn là một trong những hệ thống lớn nhất thế giới. Hiện nay 31 đường xe đi trên một hệ thống đường dài 227,3 km. Cuối cùng trong những năm tiếp theo sẽ lại có đường xe được bỏ đi tại vì công trình mở rộng của tàu điện ngầm. Hiện giờ đang có dự án mở rộng hệ thống tàu điện và xây đường xe mới.

Xe buýt
Hiện nay có 42 đường xe ban ngày và 27 đường xe ban đêm dùng khoảng 500 xe buýt để chạy trên một hệ thống dài khoảng 360 km. Hàng năm có khoảng 120 triệu khách. Mỗi đường xe có một số kèm theo với chữ A, để biết đây không phải tàu điện ngầm. Còn lại có cả những đường xe công ty khác quản lý, đa số là Công ty Dr. Richard, và trên đường xe đó vé của Wiener Linien được dùng. Những xe buýt đó có chữ B nếu khi hoàn toàn tự do và không được thuê.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ (tiếng Đức/tiếng Anh)

Viên
Công ty Áo


title: Cúp cờ vua thế giới 2009

text:
Cúp cờ vua thế giới 2009 là một giải đấu cờ vua theo thể thức loại trực tiếp gồm 128 kì thủ tham dự, được tổ chức từ ngày 20 tháng 11 đến 15 tháng 12 năm 2009 tại Khanty-Mansiysk, Nga. Kì thủ đoạt cúp (vô địch giải) sẽ có một suất tham dự vòng lựa chọn ứng cử viên của Giải vô địch cờ vua thế giới 2011. Boris Gelfand giành chức vô địch sau khi thắng Ruslan Ponomariov bằng 12 ván cờ ở chung kết.

Thể thức
Mỗi trận đấu gồm 2 ván đấu (ngoại trừ chung kết là 4 ván). Các kì thủ có 90 phút cho 40 nước đi đầu tiên, tiếp theo là 30 phút cho phần còn lại của ván đấu, cộng thêm một khoảng thời gian là 30 giây cho mỗi nước đi kể từ nước thứ nhất. Mỗi ván đầu được tiến hành trong 1 ngày. Nếu trận đấu hoà sau 2 ván đấu thì hai đấu thủ phân thắng thua bằng các ván cờ nhanh và cờ chớp vào ngày thứ ba, với thể thức:
 4 ván cờ nhanh (25 phút cộng với 10 giây cho mỗi nước đi)
 Nếu tỉ số vẫn hoà sau khi đấu cờ nhanh, tối đa có 10 ván (5 cặp) cờ chớp với 5 phút cộng 3 giây mỗi nước đi. Nếu một kì thủ thắng một cặp (1 ván đi trước 1 ván đi sau) thì trận đấu sẽ kết thúc. Đây là thay đổi so với các giải trước, thời gian thi đấu kéo dài hơn. Ví dụ ở Cúp cờ vua thế giới 2007 chỉ có 1 cặp đấu cờ chớp trước khi vào ván quyết định.
 Nếu bất phân thắng bại sau 10 ván cờ chớp, một trận đấu quyết định được tiến hành (trắng buộc phải thắng, đen chỉ cần thủ hoà). Trắng có 5 phút, đen 4 phút, cả hai kì thủ đều có 3 giây cộng thêm mỗi nước đi tính từ nước 61

Kì thủ tham dự

128 kì thủ giành quyền tham dự theo những tiêu chuẩn sau:
 Lọt vào bán kết Cúp cờ vua thế giới 2007 (3 kì thủ – ký hiệu: SF)
 Vô địch cờ vua nữ thế giới (1 – WWC)
 Vô địch cờ vua thanh niên thế giới 2007 và 2008 (2 – J07 và J08)
 Hệ số Elo cao tính theo trung bình của 2 bảng xếp hạng tháng 7 năm 2008 và tháng 1 năm 2009 (22 – R)
 Thứ hạng cao tại Giải vô địch cờ vua cá nhân châu Âu 2008 và 2009 (46 – E08 và E09)
 Thứ hạng cao tại Giải vô địch cờ vua châu Mỹ 2008 và 2009 (7 – AM08 và AM09)
 Thứ hạng cao tại Giải vô địch cờ vua châu Á 2009 (10 – AS)
 Thứ hạng cao tại Giải vô địch cờ vua châu Phi 2009 (6 – AF)
 Thứ hạng cao tại các giải đấu khu vực (21): Mỹ (5 – Z2.1), Canada (1 - Z2.2), Caribe và bắc của Nam Mỹ (2 – Z2.3), Brasil (1 – Z2.4), phần còn lại Nam Mỹ (2 – Z2.5), Tây Á (1 – Z3.1), Ấn Độ (1 – Z3.2), Đông Nam Á (2 – Z3.3), Trung Á (2 – Z3.4), Trung Quốc (2 – Z3.5), châu Đại Dương (1 – Z3.6)
 Đề cử của chủ tịch FIDE (6 - PN)
 Đề cử của ban tổ chức (4 - ON)

Dưới đây là danh sách các kì thủ:

Các kì thủ tham dự đều là đại kiện tướng trừ các trường hợp là kiện tướng có chú thích  ở cạnh tên. Sự phân cặp ở vòng 1 dựa trên Elo mới nhất, công bố ngày 2 tháng 11, ngay sau khi có bảng xếp hạng các kì thủ tháng 11 năm 2009. Các kì thủ hàng đầu từ chối tham dự gồm có: Anand, Carlsen, Topalov, Aronian, Kramnik, Leko, Adams, Nakamura và Nghê Hoa. Trong số đó thì Anand, Topalov và Aronian đã có suất tham dự vòng tuyển ứng cử viên hoặc ngôi đương kim vô địch thế giới; Carlsen, Kramnik, Nakamura, Adams và Nghê đã nhận lời tham dự giải cờ vua ở London từ 7 đến 15 tháng 12 năm 2009.

Lịch thi đấu

Kết quả thi đấu từ tứ kết

Chung kết, 10–14 tháng 12

Chú thích: Rx: Ván cờ nhanh thứ x; By: Ván cờ chớp thứ y

Kết quả thi đấu vòng 1 đến vòng 4

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh 3

Nhánh 4

Nhánh 5

Nhánh 6

Nhánh 7

Nhánh 8

Liên kết ngoài
 Trang chủ của giải đấu

Chú thích
KT.  Kiện tướng quốc tế

Giải vô địch cờ vua thế giới


title: 10007 Malytheatre

text:
10007 Malytheatre (1976 YF3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 12 năm 1976 bởi L. I. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên Maly Theatre.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Tréméloir

text:
Tréméloir () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Tremeloir


title: Megachile alborufa

text:
Megachile alborufa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1911


title: Sainte-Marie-de-Vatimesnil

text:
Sainte-Marie-de-Vatimesnil  là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintemariedevatimesnil


title: Wies

text:
Wies là một town in the district of Deutschlandsberg thuộc bang Steiermark in nước Áo. Đô thị  có diện tích 14,94 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 2388 người.

Tham khảo


title: Xanthodaphne tropica

text:
Xanthodaphne tropica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Xanthodaphne
Động vật được mô tả năm 1985


title: Ventrosia

text:
Ventrosia là một chi ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài trong chi Ventrosia gồm có:

 Ventrosia maritima (Milaschewitsch, 1916)
 Ventrosia ventrosa (Montagu, 1803)

Chú thích

Tham khảo

Hydrobiidae