title: Mitsubishi Ki-15

text:
Chiếc Mitsubishi Ki-15 là một kiểu máy bay trinh sát/máy bay ném bom tấn công hạng nhẹ của Nhật Bản được sử dụng trong Chiến tranh Trung-Nhật và tại Thái Bình Dương trong Thế Chiến II. Ban đầu được thiết kế như là một kiểu máy bay đưa thư dân sự bay nhanh, Ki-15 là kiểu máy bay một động cơ cánh đơn gắn thấp với bộ càng đáp gắn cố định, chở được hai người. Nó phục vụ cho Lục quân và Hải quân Đế quốc Nhật Bản; và Hải quân gọi nó là kiểu C5M, trong khi phe Đồng Minh đặt tên mã cho nó là "Babs".

Thiết kế và phát triển
Ki-15 Khởi đầu như là sự đầu tư riêng của hãng Mitsubishi nhằm phát triển một máy bay hiện đại tích hợp những kỹ thuật mới nhất có được vào đầu những năm 1930, tương tự như những chiếc máy bay cánh đơn toàn kim loại được phát triển trong thời kỳ đó như chiếc Heinkel He 70 và chiếc Northrop Alpha. Chiếc máy bay được đặt tên là Karigane (Ngỗng hoang). Chiếc nguyên mẫu được đặt tên riêng là "Kamikaze" và được sử dụng trong việc tuyên truyền quốc gia về những tiến bộ của Nhật Bản trong kỹ thuật hàng không. Nó là chiếc máy bay do Nhật chế tạo đầu tiên bay đến châu Âu, và đã tạo nên sự chấn động trong dư luận vào năm 1937, khi thực hiện chuyến bay giữa Tokyo và London trong dịp lễ đăng quang của Vua George VI, trong vòng hơn 51 giờ, một kỷ lục thế giới vào lúc đó. Một trong những chiếc máy bay sản xuất ban đầu được đặt tên là "Asakaze" và được báo Asahi Shimbun sử dụng, vốn đã tài trợ một phần ngân quỹ cho việc phát triển.

Chiếc máy bay cũng thu hút được sự quan tâm của giới quân sự Nhật Bản, và phiên bản quân sự của chiếc Karigane, kiểu Ki-15, được phát triển song song với phiên bản dân sự nhằm đáp ứng một yêu cầu của Lục quân Đế quốc Nhật Bản về một kiểu máy bay trinh sát hai chỗ ngồi. Hải quân cũng sở hữu kiểu này và gọi nó là C5M.

Lịch sử hoạt động
Sau sự thành công của chuyến bay Nhật Bản-Anh Quốc, một số lượng nhỏ những chiếc Ki-15 được bán cho các khách hàng dân sự, nhưng bên sử dụng chủ yếu là Lục quân Nhật, đã yêu cầu sản xuất dưới tên gọi Máy bay Chỉ huy Trinh sát Lục quân Loại 97 Kiểu 1; họ nhận được chiếc máy bay đầu tiên vào tháng 5 năm 1937. Chiếc máy bay tỏ ra hữu ích trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật và đã thực hiện những phi vụ thâm nhập sâu vào lãnh thổ hậu phương chiến lược của Trung Quốc đến tận Lanzhou. Nó cũng kháng cự được những cuộc đánh chặn cho đến khi Trung Quốc có được những chiếc máy bay tiêm kích Polikarpov I-16 của Xô Viết.

Đã có kế hoạch nhằm nâng cấp chiếc Ki-15, và đến tháng 9 năm 1939, phiên bản Ki-15-II được đưa vào sản xuất với kiểu động cơ Mitsubishi Ha-26-1 công suất 677 kW (900 mã lực) có đường kính nhỏ hơn giúp làm giảm lực cản lẫn cải thiện tầm nhìn của phi công. Hải quân Nhật đã đặt hàng hai mươi chiếc kiểu này dưới tên gọi C5M1 hoặc Máy bay Trinh sát Hải quân Loại 98 Kiểu 1, ngay trước cả Lục quân.

Những nâng cấp sau đó trở thành kiểu Hải quân C5M2 với kiểu động cơ Nakajima Sakae-12 công suất 708 kW (950 mã lực) được đặt mua ba mươi chiếc, và phiên bản Lục quân Ki-15-III với kiểu động cơ Mitsubishi 102 bố trí hình tròn, công suất 783 kW (1.050 mã lực), nhưng không được đưa vào sản xuất.

Đến năm 1943, chiếc này được rút về đảm nhiệm các vai trò thứ yếu ở tuyến sau, nhưng một số cũng được dùng trong các cuộc tấn công cảm tử Thần phong (kamikaze) vào giai đoạn kết thúc Thế Chiến II.

Các phiên bản
 Ki-15-I (Lục quân)
 Ki-15-II (Lục quân)
 Ki-15-III (Lục quân)
 C5M1 (Hải quân)
 C5M2 (Hải quân)
 Karigane I (Dân sự)

Các nước sử dụng

Không quân Giải phóng quân Trung Quốc: sử dụng một số máy bay Ki-15 chiếm được gần Harbin vào tháng 6 năm 1946, và đến năm 1948, chúng được sửa chữa toàn bộ và được sử dụng làm máy bay huấn luyện. Hai chiếc Ki-15 cuối cùng được cho nghỉ hưu vào năm 1951.

Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Một số đối tượng sử dụng dân sự, trong đó có báo Asahi Shimbun

Đặc điểm kỹ thuật (Ki-15-I)
Tham khảo:

Đặc tính chung
 Đội bay: 2 người
 Chiều dài: 8,7 m (28 ft 7 in)
 Sải cánh: 12,0 m (39 ft 5 in)
 Chiều cao: 3,35 m (11 ft 0 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 20,36 m² (219,16 ft²)
 Trọng lượng không tải: 1.400 kg (3.086 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.300 kg (5.071 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Nakajima Ha-8 9 xy lanh bố trí hình tròn, công suất 640 mã lực (477 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 480 km/h (298 mph) ở 4.000 m (13.125 ft)
 Tốc độ bay đường trường: 320 km/h (199 mph) ở 5.000 m (16.405 ft)
 Tầm bay tối đa: 2.400 km (1.491 mi)
 Trần bay: 11.400 m (37.400 ft)

Vũ khí
 1 x súng máy 7,7 mm (0,303 inch)

Tham khảo

Nội dung liên quan

Trình tự thiết kế
Ki-9 - Ki-10 - Ki-15 - Ki-17 - Ki-21 - Ki-27

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II

Ki-15, Mitsubishi
Ki-15, Mitsubishi
Ki-015
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay tấn công cảm tử
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ hai
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Xiphocentron lobiferum

text:
Xiphocentron lobiferum là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Xiphocentron


title: Aizy-Jouy

text:
Aizy-Jouy là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Aizyjouy


title: RNA

text:
Acid ribonucleic (ARN hay RNA) là một phân tử polyme cơ bản có nhiều vai trò sinh học trong mã hóa, dịch mã, điều hòa, và biểu hiện của gen. RNA và DNA là các acid nucleic, và, cùng với lipid, protein và carbohydrat, tạo thành bốn loại đại phân tử cơ sở cho mọi dạng sự sống trên Trái Đất. Giống như DNA, RNA tạo thành từ một chuỗi nucleotide, nhưng không giống DNA là thường tìm thấy nó ở dạng tự nhiên là một sợi đơn gập lại vào chính nó, hơn là sợi xoắn kép. Các sinh vật tế bào sử dụng RNA thông tin (mRNA) đề truyền đạt các thông tin di truyền (sử dụng các base nitric guanine, uracil, adenine, và cytosine, ký hiệu tương ứng bằng các chữ cái G, U, A, và C) cho phép tổng hợp trực tiếp lên các protein chuyên biệt. Nhiều virus mã hóa thông tin di truyền của chúng trong bộ gene RNA.

Một số phân tử RNA đóng vai trò hoạt động bên trong tế bào như là những chất xúc tác cho các phản ứng sinh học, kiểm soát biểu hiện gen, hoặc những đáp ứng cảm nhận và liên lạc trong quá trình truyền tín hiệu tế bào. Một trong những quá trình hoạt động chính là sinh tổng hợp protein, một chức năng phổ biến mà các phân tử RNA trực tiếp tham gia tổng hợp protein trên phân tử ribosome. Quá trình này sử dụng các phân tử RNA vận chuyển (tRNA) mang các amino acid đến phức hệ ribosome, nơi các phân tử RNA ribosome (rRNA) thực hiện ghép nối các amino acid với nhau tạo thành chuỗi tiền protein.

So sánh với DNA

Cấu trúc hóa học của RNA có những điểm giống với DNA, nhưng có ba điểm khác biệt cơ bản:
 Không như sợi xoắn kép DNA, RNA là phân tử sợi đơn trong hầu hết các chức năng sinh học của nó và chứa chuỗi các nucleotide ngắn hơn nhiều. Tuy nhiên, RNA có thể, bằng cách bắt cặp base bổ sung, tạo thành sợi xoắn kép tự gập từ một sơn đơn, như ở trường hợp tRNA.
 Trong khi "bộ khung" đường-phosphate của DNA chứa deoxyribose, thì bộ khung của RNA là phân tử ribose. Đường ribose có một nhóm hydroxyl gắn với mạch vòng pentose ở vị trí 2', trong khi ở phân tử deoxyribose không có. Nhóm hydroxyl trong bộ khung ribose làm cho RNA ít ổn định so với DNA bởi vì chúng dễ bị thủy phân hơn.
 Base bổ sung của adenine trong DNA là thymine, trong khi ở RNA, nó là uracil, mà là một dạng chưa metyl hóa của thymine.

Giống như DNA, hầu hết các hoạt động sinh học của RNA, bao gồm mRNA, tRNA, rRNA, snRNA, và các RNA không mã hóa khác, chứa các trình tự bổ sung cho phép một phần RNA gập lại và bắt cặp với chính nó để tạo thành sợi kép xoắn ốc. Phân tích những RNA này cho thấy chúng có dạng cấu trúc bậc cao. Không giống như DNA, không chứa một sợi xoắn kép quá dài, mà là một hệ bao gồm các sợi xoắn kép ngắn đính cùng các cấu trúc tương tự như ở protein.

Theo dạng cấu trúc này, RNA có thể trở thành các chất xúc tác (giống như enzyme). Ví dụ, khi xác định cấu trúc của ribosome—một phức hợp RNA-protein tham gia xúc tác hình thành chuỗi peptide—các nhà sinh học phát hiện thấy vị trí hoạt động của nó chứa hoàn toàn của RNA.

Cấu trúc

Mỗi nucleotide trong RNA chứa một đường ribose, với carbon được đánh thứ tự từ 1' đến 5'. Nhìn chung, một base được gắn vào vị trí 1' là adenine (A), cytosine (C), guanine (G), hoặc uracil (U). Adenine và guanine là các purine, cytosine và uracil là các pyrimidine. Một nhóm phosphat gắn vào vị trí 3' của một đường ribose và vào vị trí 5' của đường ribose tiếp theo. Nhóm phosphat tích điện âm, khiến cho RNA là phân tử mang điện (polyanion). Các base tạo thành liên kết hiđrô giữa các cytosine và guanine, giữa adenine và uracil và giữa guanine và uracil. Tuy thế, cũng có thể có những tương tác khác, như một nhóm base adenine liên kết với một nhóm khác trong chỗ phình,
hoặc tại vòng bốn (tetraloop) GNRA có liên kết cặp base guanine–adenine.

Một thành phần cấu trúc quan trọng của RNA khác biệt với DNA đó là sự có mặt của nhóm hydroxyl tại vị trí 2' trong đường ribose. Sự có mặt của nhóm chức này làm cho dạng xoắn của RNA có dạng A-hình học (A-form geometry), mặc dù trong trường hợp sợi đơn dinucleotide, có thể hiếm gặp RNA trong dạng B-hình học như quan sát thấy ở hầu hết DNA. Dạng A-hình học khiến cho trên phân tử RNA có rãnh (groove) lớn hẹp và rất sâu và một rãnh nhỏ rộng và nông. Hệ quả thứ hai của sự có mặt nhóm 2'-hydroxyl đó là trong các vùng có hình dáng linh hoạt (conformationally flexible regions) của một phân tử RNA (tức là không tham gia vào sự tạo thành sợi xoắn kép), có thể tấn công hóa học vào liên kết phosphodiester bên cạnh để cắt bộ khung RNA.

RNA được phiên mã chỉ ở bốn base (adenine, cytosine, guanine và uracil), nhưng các base này và nhóm đường gắn cùng có thể được chỉnh sửa theo nhiều cách khi RNA trưởng thành. Ở pseudouridine (Ψ), mà trong đó mối liên kết giữa uracil và ribose bị chuyển từ liên kết C–N thành liên kết C–C, và ribothymidine (T) được tìm thấy ở nhiều nơi (nổi bật nhất là nó xuất hiện ở vòng TΨC của tRNA). Một ví dụ base biến đổi khác đó là hypoxanthine, một base adenine đã khử amin mà nucleoside của nó được gọi là inosine (I). Inosine đóng vai trò quan trọng trong giả thuyết cặp base linh hoạt (wobble hypothesis) của mã di truyền.

Có hơn 100 nucleoside biến đổi xuất hiện trong tự nhiên. Sự đa dạng lớn nhất trong cấu trúc của sửa đổi này có thể tìm thấy ở tRNA, trong khi pseudouridine và nucleoside với 2'-O-methylribose thường có mặt trong rRNA là dạng phổ biến nhất. Các nhà sinh học vẫn chưa hiểu đầy đủ vai trò đặc trưng của nhiều biến đổi này trong RNA. Tuy nhiên, đáng chú ý là, trong RNA ribosome, nhiều thay đổi sau phiên mã xảy ra ở những vùng có chức năng cao như trung tâm peptidyl transferase và giao diện tiểu đơn vị, ngụ ý rằng chúng quan trọng đối với chức năng bình thường.

Dạng chức năng của các phân tử RNA sợi đơn, giống như các protein, thường đòi hỏi một cấu trúc bậc ba cụ thể. Các bộ khung cho cấu trúc này được cung cấp bởi các yếu tố cấu trúc bậc hai là liên kết hydro trong phân tử. Điều này dẫn đến một số "miền" có thể nhận biết được của cấu trúc bậc hai như vòng kẹp tóc (hairpin loop), phình và vòng lặp nội bộ (internal loop). Vì RNA mang điện tích, các ion kim loại như Mg2+ cần thiết có mặt để ổn định nhiều cấu trúc bậc hai và bậc ba của RNA.

Dạng đồng phân lập thể enantiomer xuất hiện tự nhiên của RNA là D-RNA chứa các D-ribonucleotide. Mọi trung tâm đối xứng đều nằm trong D-ribose. Bằng cách sử dụng L-ribose hoặc L-ribonucleotide, có thể tổng hợp được L-RNA.L-RNA có tính ổn định lớn hơn chống lại sự thoái biến của RNase.

Giống như các phân tử sinh học có cấu trúc khác như protein, có thể định nghĩa tô pô của một phân tử RNA đã gập. Điều này thường dựa trên sự sắp xếp các vị trí tiếp xúc nội chuỗi bên trong RNA đã gập, gọi là mạch tô pô (circuit topology).

Tổng hợp
Quá trình tổng hợp RNA gọi là phiên mã, luôn cần sự xúc tác của enzym RNA polymerase  sử dụng một mạch khuôn của gen trên DNA. Sự khởi đầu phiên mã bắt đầu bằng enzyme gắn kết vào trình tự khởi động trong DNA ở phía "thượng nguồn" của gen.

 Chuỗi xoắn kép DNA ở vùng có gen cần phiên mã đầu tiên phải được tháo xoắn nhờ topoisomerase, sau đó được dãn mạch và tách đôi nhờ enzym helicase.
 Enzym RNA polymerase trượt dọc theo sợi khuôn mẫu (mạch gốc) theo chiều 3’ đến 5’ của gen, tổng hợp lên chuỗi polyribonucleotide theo nguyên tắc bổ sung, được kéo dài theo hướng 5’ đến 3’ (ngược lại với hướng di chuyển của enzym này). Trình tự các deoxyribonucleotide trên mạch gốc của gen không chỉ quyết định trình tự chuỗi polyribonucleotide của RNA, mà còn quy định cả sự kết thúc của quá trình phiên mã.
 Ở tế bào nhân thực, RNA vừa được phiên mã mới chỉ là tiền RNA (pre RNA) hay RNA sơ khai. Nó phải trải qua quá một quá trình gọi là biến đổi sau phiên mã  mới tạo nên RNA trưởng thành. Trong quá trình xử lý RNA:
 Đầu 5' của nó được gắn "chóp" GTP, còn đầu 3' của nó sẽ được gắn "đuôi" là pôlyA.
RNA sơ khai cần phải được cắt bỏ hết các intron (vùng không mã hóa), rồi các intron này sẽ bị phân giải;
 Các intron (đoạn không có mã) của nó bị cắt bỏ, còn các exon (đoạn có mã) sẽ nối với nhau tạo thành một chuỗi bộ ba mã di truyền liên tục. Giai đoạn này gọi là cắt nối RNA.

Quá trình trên được thực hiện nhờ nhiều nhân tố, nhưng quan trọng nhất là spliceosome (thể chế biến) là một tổ hợp phân tử lớn và phức tạp. Sau khi chế biến hoàn tất, RNA trưởng thành được tạo ra và mới được xuất ra tế bào chất qua lỗ nhân.

Ở một số ít nhóm sinh vật, còn có một số RNA polymerase phụ thuộc RNA (RNA-dependent RNA polymerase) sử dụng RNA làm khuôn mẫu cho tổng hợp lên sợi RNA mới. Ví dụ, một số virus RNA (như poliovirus) sử dụng loại enzyme này để sao chép vật liệu di truyền của chúng. Cũng vậy, RNA polymerase phụ thuộc RNA là một phần trong lộ trình can thiệp RNA ở nhiều sinh vật.

Các loại RNA

Tổng quan

RNA thông tin (mRNA) là RNA mang thông tin từ DNA đến ribosome, các vị trí dịch mã để sinh tổng hợp protein trong tế bào. Trình tự mã hóa của mRNA xác định lên trình tự amino acid trong protein được tổng hợp ra. Tuy nhiên, nhiều RNA không có vai trò mã hóa cho protein (khoảng 97% sản phẩm RNA từ quá trình phiên mã là những protein không mã hóa trong sinh vật nhân thực).

Những RNA không mã hóa ("ncRNA") này có thể được mã bởi chính bộ gene của chúng (RNA gene), nhưng cũng có thể được tạo thành từ các intron mRNA. Ví dụ nổi bật nhất cho các RNA không mã hóa đó là RNA vận chuyển (tRNA) và RNA ribosome (rRNA), mà cả hai đều tham gia vào quá trình dịch mã. Có các RNA không mã hóa tham gia vào điều hòa biểu hiện gene, xử lý RNA và các vai trò khác. Một số RNA có thểm làm chất xúc tác cho phản ứng sinh hóa như cắt và nối các phân tử RNA khác, và xúc tác tạo thành liên kết peptide trong ribosome; chúng được biết với tên gọi ribozyme.

Theo độ dài
Nếu phân theo độ dài của một chuỗi RNA, có thể chia RNA thành các RNA nhỏ và RNA dài. Bình thường, các RNA nhỏ có độ dài ngắn hơn 200 nt, và các RNA dài có độ dài hơn 200 nt. Các phân tử RNA dài, hay còn gọi là RNA lớn, chủ yếu bao gồm các RNA không mã hóa dài (lncRNA) và mRNA. Phân tử RNA nhỏ bao gồm chủ yếu tiểu đơn vị 5.8S RNA ribosome (rRNA), 5S rRNA, RNA vận chuyển (tRNA), microRNA (miRNA), RNA can thiệp nhỏ (small interfering RNA, siRNA), RNA neucleolar nhỏ (small nucleolar RNA, snoRNAs), RNA tương tác Piwi (Piwi-interacting RNA, piRNA), RNA nhỏ bắt nguồn từ tRNA (tRNA-derived small RNA, tsRNA) và RNA nhỏ bắt nguồn từ rDNA (small rDNA-derived RNA, srRNA).

Theo dịch mã

RNA thông tin (mRNA) mang các thông tin di truyền về trình tự của một protein đến ribosome, nhà máy tổng hợp protein bên trong tế bào. Nó mã hóa sao cho cứ mỗi ba nucleotide (bộ ba mã hóa hay một codon) tương ứng với một amino acid. Trong tế bào sinh vật nhân thực, một phân tử tiền mRNA (pre-mRNA) được phiên mã từ DNA, sau đó nó được xử lý để trở thành mRNA trưởng thành. Quá trình này bao loại bỏ các đoạn intron—các vùng không mã hóa của pre-mRNA. Sau đó mRNA được đẩy từ nhân tế bào vào bào tương, nơi nó sẽ tìm đến các ribosome và thực hiện dịch mã thành protein tương ứng với sự tham gia cùng tRNA. Trong tế bào sinh vật nhân sơ, mà không có nhân và các gian xoang bào, mRNA có thể liên kết ngay với ribosome trong khi nó đang được phiên mã từ DNA. Sau một thời gian nhất định, các phân tử thông tin này thoái hóa thành các thành phần nucleotide với sự trợ giúp của ribonuclease.

RNA vận chuyển (tRNA) là một sợi RNA nhỏ dài khoảng 80 nucleotide mà vận chuyển một loại amino acid nhất định đến gắn vào chuỗi polypeptide đang dài dần tại vị trí của ribosome đang tổng hợp lên protein trong quá trình dịch mã. Nó có các vị trí cho phép gắn amino acid và một vùng codon đối mã (anticodon) cho phép nhận ra codon gắn trên mRNA thông tin thông qua liên kết hydro.

RNA ribosome (rRNA) là thành phần xúc tác của ribosome. Ribosome ở sinh vật nhân thực chứa bốn loại phân tử rRNA khác nhau: 18S, 5.8S, 28S và 5S rRNA. Ba phân tử rRNA được tổng hợp trong nhân con, và phân tử còn lại được tổng hợp ở nơi khác. Trong bào tương, RNA ribosome và protein kết hợp lại thành phức hệ nucleoprotein gọi là ribosome. Ribosome gắn với mRNA và thực hiện quá trình tổng hợp protein. Một số ribosome thường lúc nào cũng gắn với một sợi mRNA. Gần như mọi RNA tìm thấy trong mọi tế bào sinh vật nhân thực là rRNA.

RNA thông tin-vận chuyển (transfer-messenger RNA, tmRNA) được tìm thấy ở nhiều vi khuẩn và lạp thể. Nó đánh dấu các protein mã hóa bởi mRNAs mà thiếu những codon kết thúc cho sự thoái hóa và ngăn cản ribosome khỏi bị dừng.

RNA điều hòa
Một vài loại RNA có khả năng điều hòa làm sụt giảm quá trình biểu hiện gene bằng cách gắn bổ sung vào một phần của mRNA hoặc đoạn DNA của gene. Các microRNA (miRNA; dài 21-22 nt) đã được tìm thấy ở sinh vật nhân thực và tác động thông qua can thiệp RNA (RNAi), nơi một phức hệ bộ phận tác động của miRNA và các enzyme có thể cắt mRNA, cản trở mRNA đang trong quá trình dịch mã, hoặc làm tăng tốc sự thoái hóa của nó.

Trong khi các RNA can thiệp nhỏ (small interfering RNA, siRNA; 20-25 nt) thường được tạo ra bằng cách phá vỡ RNA của virus, cũng có những nguồn nội sinh siRNA. siRNAs hoạt động thông qua quá trình can thiệp RNA theo cách tương tự như miRNA. Một số miRNAs và siRNAs có thể gây cho các gene chúng tác động tới bị methyl hóa, do đó làm giảm hoặc tăng hoạt động phiên mã ở các gene này. Ở những động vật có RNA tương tác Piwi (piRNA; 29-30 nt) mà hoạt động trong các tế bào dòng mầm (germline) và được cho là những phân tử phòng thủ chống lại transposon và đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành giao tử (gametogenesis).

Nhiều sinh vật nhân sơ có các RNA CRISPR, một hệ thống điều hòa tương tự như của can thiệp RNA. Các RNA đối nghĩa (antisense RNA) được lan rộng; mà hầu hết điều hòa làm giảm sự hoạt động của một gene, nhưng có một số là những phân tử kích hoạt quá trình phiên mã. Một cách RNA đối nghĩa hoạt động là khi nó gắn vào một mRNA, tạo thành sợi kép RNA mà chức năng enzyme bị suy giảm đi. Có nhiều RNA không mã hóa sợi dài tham gia điều hòa gene ở sinh vật nhân thực, ví dụ những RNA như thế là Xist, mà nó bao lấy nhiễm sắc thể X ở con cái trong động vật có vú và bất hoạt nó.

Một mRNA có thể chứa những phần tử điều hòa trong chính nó, như các đoạn riboswitch, nằm trong vùng đầu 5' không được dịch mã hoặc vùng đầu 3' không được dịch mã; các yếu tố điều hòa trong vùng (cis-regulatory element) này điều hòa sự hoạt động của chính mRNA. Những vùng không tham gia dịch mã cũng có thể chứa các đoạn mà tham gia vào điều hòa ở các gene khác.

Theo xử lý RNA

Nhiều RNA tham gia vào sửa đổi các RNA khác. Những đoạn intron bị cắt ra khỏi pre-mRNA bởi spliceosome, mà trong nó chứa một vài RNA hạt nhân nhỏ (small nuclear RNA, snRNA), hoặc các intron có thể là ribozyme mà dùng để cắt chính những đoạn intron khác. RNA cũng có thể được chỉnh sửa bằng dùng các nucleotide A, C, G và U trong một RNA này để thay đổi các nucleotide trong một RNA khác. Ở sinh vật nhân thực, sự chỉnh sửa các nucleotide của RNA nói chung được điều khiển bởi các RNA nucleolar nhỏ (small nucleolar RNA, snoRNA; 60–300 nt), được tìm thấy trong nhân con và các thể Cajal. snoRNAs phối hợp với các enzyme đến một vị trí trên RNA bằng cách bắt cặp base với RNA. Các enzyme này sau đó thực hiện sửa đổi nucleotide. rRNA và tRNA là những phân tử được sửa đổi rất nhiều, nhưng snRNA và mRNA cũng có thể là những mục tiêu cho sửa đổi base. RNA cũng có thể bị methyl hóa.

Bộ gene RNA
Giống như DNA, RNA có thể được dùng để mang thông tin di truyền. Các virus RNA có bộ gene chứa RNA mã hóa cho các protein của chúng. Bộ gene virus được tái bản bằng một số protein này, trong khi các protein khác có chức năng bảo vệ bộ gene khi hạt virus chuyển sang tế bào vật chủ mới. Viroid là một nhóm thể sinh bệnh khác, nhưng chúng chỉ chứa RNA, và không mã hóa cho bất kỳ một protein nào và được sao chép nhờ các polymerase của tế bào thực vật chủ.

Theo phiên mã ngược
Các virus có bộ gen là RNA phải được tổng hợp ngược trở lại thành DNA nhờ enzyme phiên mã ngược; từ đó tạo nên DNA bổ sung rồi sau đó mới được phiên mã thành những RNA mới để làm khuôn dịch mã. Retrotransposon cũng được lan rộng nhờ cách sao chép DNA và RNA từ tế bào này sang tế bào khác, và telomerase chứa một RNA được sử dụng làm khuôn mẫu cho việc lắp ráp những đoạn cuối của nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân thực.

RNA sợi kép
RNA sợi kép (dsRNA) là RNA mà có hai sợi bổ sung, tương tự như ở DNA trong mọi tế bào. dsRNA tạo thành vật liệu di truyền ở một số virus (virus có RNA sợi kép, double-stranded RNA viruses). RNA sợi kép chẳng hạn như ở RNA virus hoặc siRNA có thể kích hoạt can thiệp RNA ở sinh vật nhân thực, cũng như hoạt hóa các protein interferon trong động vật có xương sống.

RNA vòng
Cuối thập niên 1990, các nhà sinh học đã phát hiện có một loại sợi đơn RNA khép kín ở động vật. Sau đó loại này được  chính thức xác nhận và gọi là RNA vòng (circRNA). Xem chi tiết về loại này ở trang RNA vòng.

Các khám phá quan trọng về RNA sinh học

Nghiên cứu về RNA đã dẫn đến nhiều khám phá sinh học quan trọng cũng như nhiều giải Nobel. Acid nucleic được Friedrich Miescher khám phá ra lần đầu tiên vào năm 1868, khi ông gọi các vật liệu này là 'nuclein' do chúng được tìm thấy trong nhân tế bào. Sau đó người ta khám phá ra tại các tế bào sinh vật nhân sơ, mà không có nhân, cũng thấy chứa acid nucleic. Giải thuyết về vai trò của RNA trong sinh tổng hợp protein đã được nêu ra từ năm 1939. Severo Ochoa nhận giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1959 (cùng với Arthur Kornberg) cho khám phá của ông về một enzyme cho phép tổng hợp được RNA trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, loại enzyme khám phá bởi Ochoa (polynucleotide phosphorylase) sau này được chứng minh là có vai trò làm thoái hóa RNA, chứ không phải tổng hợp lên RNA. Năm 1956 Alex Rich và David Davies cho lai hai dòng RNA để tạo thành tinh thể RNA đầu tiên mà cấu trúc của nó có thể xác định bằng kỹ thuật nhiễu xạ tia X (tinh thể học tia X).

Trình tự của 77 nucleotide trong tRNA của một loài nấm men được Robert W. Holley xác định lần đầu tiên vào năm 1965, giúp Holley đoạt giải Nobel Sinh lý học và Y khoa 1968 (cùng với Har Gobind Khorana và Marshall Nirenberg).

Trong đầu thập niên 1970, các retrovirus và enzyme phiên mã ngược được phát hiện, và lần đầu tiên chứng tỏ rằng các enzyme tham gia quá trình sao chép từ RNA vào DNA (quá trình ngược so với chu trình thông thường của sự truyền thông tin di truyền). Nhờ khám phá này, David Baltimore, Renato Dulbecco và Howard Temin được trao giải Nobel Y học năm 1975.

Năm 1976, Walter Fiers cùng các đồng nghiệp lần đầu tiên đã giải trình tự thành công RNA trong một bộ gene của virus, hay bacteriophage MS2.

Năm 1977, các intron và quá trình ghép RNA (RNA splicing) được phát hiện ở cả virus trên động vật và ở gene tế bào, đưa Philip Sharp và Richard Roberts đến giải Nobel năm 1993. Các phân tử RNA xúc tác (ribozyme) được phát hiện vào đầu thập kỷ 1980, và mang lại cho Thomas Cech và Sidney Altman giải Nobel năm 1989. Năm 1990, người ta tìm thấy trong thực vật Petunia (dã yên thảo) là có thể dùng các gene để tắt các gene tương tự trong chính loài thực vật này, một khám phá đã mở đường cho kỹ thuật  can thiệp RNA sau này.

Trong khoảng cùng thời gian này, các sợi RNA dài 22 nt, mà hiện nay gọi là microRNA, được tìm thấy có vai trò trong sự phát triển của C. elegans.

Nghiên cứu can thiệp RNA đưa đến giải Nobel Y học năm 2006 cho Andrew Fire và Craig Mello, và giải Nobel Hóa học cho nghiên cứu về quá trình phiên mã RNA trao cho Roger Kornberg trong cùng năm. Sự khám phá các RNA điều hòa biểu hiện gene đã dẫn đến những nỗ lực phát triển các loại thuốc là từ RNA, như siRNA, có chức năng làm tắt một số gene.

Liên quan đến hóa học tiền sinh học và thuyết phát sinh sinh vật
Năm 1967, Carl Woese nêu ra giả thuyết rằng RNA có thể là chất xúc tác và gợi ý những dạng sống nguyên thủy nhất (các phân tử tự tái bản) có thể dựa trên RNA cả về mặt chứa đựng thông tin di truyền và làm chất xúc tác cho các phản ứng hóa sinh—hay còn gọi là giả thuyết thế giới RNA.

Tháng 3 năm 2015, các nucleotide phức tạp của DNA và RNA, bao gồm uracil, cytosine và thymine, được thông báo là đã tổng hợp được trong phòng thí nghiệm dưới những điều kiện của không gian ngoài thiên thể, sử dụng các hóa chất ban đầu, như pyrimidine, một hợp chất hữu cơ phổ biến tìm thấy trong các vẫn thạch. Pyrimidine, giống như các hydrocarbon thơm đa vòng (polycyclic aromatic hydrocarbons, PAHs), là một trong những hợp chất giàu carbon nhất tìm thấy trong Vũ trụ và có thể hình thành trong môi trường quanh các sao khổng lồ đỏ hoặc các đám mây bụi và khí liên sao.

Xem thêm
 RNA origami
 Cấu trúc phân tử sinh học
 Đại phân tử
 DNA
 Transcriptome

Tham khảo

Liên kết ngoài

 RNA World website Link collection (structures, sequences, tools, journals)
 Nucleic Acid Database Images of DNA, RNA and complexes.
 Anna Marie Pyle's Seminar: RNA Structure, Function, and Recognition

Di truyền

Công nghệ sinh học
Sinh học phân tử


title: Strobiderus rufus

text:
Strobiderus rufus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Strobiderus


title: Dodgy Holiday EP

text:
Dodgy Holiday EP là EP đầu tiên của ca sĩ người Anh Mika. Nó được phát hành số ngày 20 tháng 11 năm 2006, trước khi phát hành album đầu tay Life in Cartoon Motion của anh vào tháng 2 năm 2007. Tên gọi của EP được lấy từ lời của ca khúc "Billy Brown" của anh. Chuyến lưu diễn đầu tiên của anh cũng lấy cái tên này - Dodgy Holiday Tour.

Danh sách
"Billy Brown" - 3.15
"Love Today" (Acoustic) - 2:56
"Relax, Take It Easy" (BBC Blue Room Session) - 3:45
"My Interpretation" (Acoustic) - 2:50

Lịch sử phát hành

Liên kết ngoài
Thông tin về EP  trên MikaSounds.com

Chú thích

EP năm 2006
Album của Mika
Album đầu tay năm 2006
EP đầu tay


title: Aglaopus pyrrhata

text:
Aglaopus pyrrhata là một loài bướm đêm thuộc họ Thyrididae. Nó được tìm thấy ở hầu hết Chính quốc Úc.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn các loài Eucalyptus.

Chú thích

Tham khảo

Aglaopus


title: Noctua fimbriata

text:
Noctua fimbriata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu, Anatolia, Kavkaz và Bắc Phi, although the border of its miền nam range is unclear because of the similar looking species Noctua tirrenica.

Sải cánh dài 45–55 mm. Chiều dài cánh trước là 22–27 mm. Con trưởng thành bay làm một đợt from cuối tháng 6 đến tháng 9.

Ấu trùng ăn Rumex, Nettle và low growing woody plants on occasion.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium
Broad-bordered Yellow Underwing at UKmoths

Chú thích

Noctua
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1759


title: Periyakodiveri

text:
Periyakodiveri là một thị xã panchayat của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Periyakodiveri có dân số 11.444 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Periyakodiveri có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Periyakodiveri, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Moelleria

text:
Moelleria là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Các loài
Các loài trong chi Moelleria gồm có:

 Moelleria costulata (Møller, 1842)

Chú thích

Tham khảo

Colloniidae


title: Houthalen-Helchteren

text:
Houthalen-Helchteren là một đô thị ở tỉnh Limburg. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006,  Houthalen-Helchteren có tổng dân số 29.945 người. Tổng diện tích là 78,27 km² với mật độ dân số 383 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức - bằng tiếng Hà Lan, tiếng Anh.
Helchteren at the Spanish Succession  - Information about the cannonade at Helchteren in 1702.
Digital Archive Marburg – Bản đồ của the cannonade at Helchteren năm 1702.

Khu dân cư ở Limburg (Bỉ)


title: Psylliodes heikertingeri

text:
Psylliodes heikertingeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Trẩu trơn

text:
Trẩu trơn hay còn gọi trẩu lùn, tung (danh pháp hai phần: Vernicia fordii) là một loài cây sớm rụng lá trong họ Đại kích. Nó có nguồn gốc ở Trung Quốc. Tại đây nó có nhiều tên gọi như: 油桐 (du đồng - tức cây đồng lấy dầu) là tên gọi chính thức, trong khi các tên khác như 桐油樹 - đồng du thụ, 光桐 - quang đồng, 三年桐 - tam niên thụ, 百年桐 - bách niên thụ, 桐子樹-đồng tử thụ) là các tên gọi phổ biến. Tại Việt Nam, một số người còn gọi nó là cây tung (có lẽ là do ảnh hưởng của kiểu phiên âm bính âm của 桐 là tóng được sách vở bằng tiếng Anh viết là "tung tree") hoặc trẩu lùn, trẩu đồng, trẩu Trung Quốc.

Cây du đồng có giá trị để lấy dầu, nó được chiết ra từ hạt của cây này. Nó cũng đã được đưa vào Argentina, Paraguay và Hoa Kỳ để trồng.

Dầu du đồng, còn gọi là dầu gỗ Trung Hoa, trong lịch sử đã được dùng để thắp đèn tại Trung Quốc. Ngày nay, nó được sử dụng như là một thành phần của sơn, véc ni cũng như để xảm thuyền. Nó cũng được dùng để đánh bóng các đồ gỗ gia dụng. Dầu của nó có độc do chứa saponin. Thành phần chủ yếu của dầu du đồng là 75 - 80% axít a-elaeo stearic, 15% axít ôleic, khoảng 4% axít palmitic, khoảng 1% axít stearic. Các chất khác ở dạng dấu vết như tanin, các phytosterol, và saponin.

Đặc điểm
Cây thân nhỏ, cao tới 7–9 m (23–30 ft) với tán rộng. Lá đơn, mọc so le, dài từ 15–25 cm (6-10 inch) và rộng bản, hình trái tim hay với 3 thùy nông, giống lá cây thích, cuống lá dài, màu xanh lục cả trên và dưới với các tuyến màu đỏ dễ thấy tại gốc lá. Hoa đơn tính trên cùng một cây, có 5 cánh màu trắng với các sọc màu đỏ hay tía ở phần dưới phía trong, sát với cuống hoa, xuất hiện trước hoặc cùng với lá thành cụm vào khoảng tháng 4-5. Quả cứng, là loại quả hạch hình quả lê, kích thước 4–7 cm (1.5- 3 inch), thông thường chứa 4-5 hạt to có chứa dầu, hàm lượng đạt tới 58-70%, quả non có màu xanh lục, nhưng khi chín chuyển thành màu nâu-tía vào cuối mùa hè hay đầu mùa thu (tháng 7-10). Vỏ cây mỏng và nhẵn, màu nâu xám với các rãnh rất nông màu nâu đỏ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hình ảnh
 Hình ảnh

F


title: Sigmatomera amazonica

text:
Sigmatomera amazonica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Sigmatomera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ofatulena

text:
Ofatulena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Ofatulena duodecemstriata (Walsingham, 1884)
Ofatulena jamaicana (Walsingham, 1897)
Ofatulena luminosa Heinrich, 1926

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Elasmosomus undulatus

text:
Elasmosomus undulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Elasmosomus


title: Microrhopala erebus

text:
Microrhopala erebus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Newman miêu tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Microrhopala


title: Dicranoptycha tigrina

text:
Dicranoptycha tigrina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranoptycha
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Botryonopa purpurascens

text:
Botryonopa purpurascens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Botryonopa


title: Ectoedemia krugerensis

text:
Ectoedemia krugerensis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1983. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở the Kruger National Park).

Chú thích

Tham khảo

Ectoedemia


title: Lay-Saint-Remy

text:
Lay-Saint-Remy  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 253 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Laysaintremy


title: Trần Lâm Biền

text:
Phó giáo sư Trần Lâm Biền là một nhà nghiên cứu Di sản văn hóa , với các công trình nghiên cứu về văn hóa dân gian, tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam.

Tiểu sử
Trần Lâm Biền là người quê gốc Nam Định. Ông sinh năm 1938 trong một gia đình trí thức Hà Nội xưa. Cha của ông là Bác sĩ Trần Lâm Bảo (1905-1985), là một trong 10 vị bác sĩ đầu tiên của Việt Nam ngày trước. Gia đình ông có 12 anh chị em, hầu hết đều là trí thức.

Xứ Nam - Thành Nam có một truyền thuyết cho rằng: Đại gia đình Trần - Lâm vốn là họ Lâm. Vì một ai đó "khó nuôi" nên phải bán khoán cho "Đức Thánh Trần". Có lẽ họ kép Trần Lâm này đã nảy sinh từ chuyện "bán khoán" đó.

Các công trình nghiên cứu
Phật giáo và văn hóa dân tộc, Trần Lâm Biền, Hà Nội, 1990
Hình tượng con người trong nghệ thuật tạo hình Việt, Nhà xuất bản Mỹ thuật, 1993
Chùa Việt, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 1996
Trang trí trong mỹ thuật truyền thống của người Việt, Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc - Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, 2001.
Một con đường tiếp cận lịch sử, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, 2003
Đồ thờ trong di tích của người Việt, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2003
Thế giới biểu tượng trong di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội , viết cùng Trịnh Sinh, Nhà xuất bản Hà Nội, 2011
Diễn biến kiến trúc truyền thống Việt vùng châu thổ sông Hồng, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2012
Con đường tiếp cận lịch sử , Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2013
Đình làng Việt (châu thổ Bắc Bộ), Nhà xuất bản Thế giới, 2014

Tranh cãi

Liên kết ngoài
GS Trần Lâm Biền - Nhà nghiên cứu chua ngoa nhất nước, trên trang Giáo dục Việt Nam.
GS Trần Lâm Biền: Đau nỗi đau văn hóa, trên trang Kiến thức
GS Trần Lâm Biền: Người thầy chỉ lớn khi học được ở học trò, trên trang Giáo dục Việt Nam.
Cuộc dạo chơi cùng những người khổng lồ, trên trang Di sản các nhà khoa học Việt Nam.

Chú thích

Người Hà Nội
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
Sinh năm 1938
Nhân vật còn sống


title: Gnophomyia nimbifera

text:
Gnophomyia nimbifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Camptopoeum kuznetzovi

text:
Camptopoeum kuznetzovi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Camptopoeum
Động vật được mô tả năm 1929


title: Haora

text:
Haora là một thị xã của quận Haora thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Haora có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 12 mét (39 [[foot|feet]

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Haora có dân số 1.008.704 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Haora có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Haora, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Tal vez me estoy enamorando

text:
(tạm dịch: Có lẽ tôi yêu) là album studio đầu tiên của Nicole. Ra mắt vào năm 1989, đã có một sự kiện lớn tại Chile, vàng đạt mức kỷ lục, đạt hơn 15.000 bản được bán.

Danh sách ca khúc

Chú thích

Album năm 1989
Album của Nicole


title: Acrocercops syzygiena

text:
Acrocercops syzygiena là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Ấu trùng ăn Syzygium cordatum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Garganta de los Montes

text:
Garganta de los Montes là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 39,66 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 405 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 1135 mét trên mực nước biển.

Dân cư

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Pachyanthidium bouyssoui

text:
Pachyanthidium bouyssoui là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Pachyanthidium
Động vật được mô tả năm 1903


title: Creysseilles

text:
Creysseilles là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Nassarius vaucheri

text:
Nassarius vaucheri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 1906


title: Saint-Paul-Mont-Penit

text:
Saint-Paul-Mont-Penit là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 16,58 km², dân số năm 2006 là 591 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint Paul Mont Penit sur le site de l'Office de Tourisme du Pays de Palluau
 Saint-Paul-Mont-Penit trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Saint-Paul-Mont-Penit


title: Austrolimnophila nebrias

text:
Austrolimnophila nebrias là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Maján

text:
Maján là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 16 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Lưỡng quốc Trạng nguyên

text:
Lưỡng quốc Trạng nguyên, có nghĩa trạng nguyên hai nước, là một danh hiệu xưng tặng cho một vài trạng nguyên Việt Nam. Tuy không chính thức đỗ trạng nguyên ở một nước khác, nhưng học vấn của họ được công nhận như một trang nguyên của nước đó - đều là Trung Quốc. Trong 49 vị trạng nguyên của Việt Nam, có bốn người được xưng tặng là "Lưỡng quốc Trạng nguyên", đó là:
Mạc Đĩnh Chi triều vua Trần Anh Tông
Nguyễn Trực triều vua Lê Thái Tông
Nguyễn Đăng Đạo triều vua Lê Hy Tông
 Nguyễn Nghiêu Tư triều vua Lê Nhân Tông

Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi đỗ Trạng nguyên năm 1304 đời vua Trần Anh Tông. Năm 1308, Mạc Đĩnh Chi đi sứ nhà Nguyên Trung Quốc, đối đáp thông tuệ, học vấn uyên thâm. Trong một phiên chầu, sứ giả nước ngoài dâng vua Nguyên một chiếc quạt quý. Vua sai các sứ thần làm bài vịnh chiếc quạt. Mạc Đĩnh Chi đã nhanh chóng làm một bài thơ rất hay, có khí phách lớn và chữ nghĩa đối nhau rất tài tình. Một số nguồn viết rằng tương truyền hoàng đế nhà Nguyên (Nguyên Vũ Tông) xem xong rất khen ngợi. Ông ta đã phê vào bài thơ 4 chữ Lưỡng quốc Trạng nguyên và tự tay trao cho Mạc Đĩnh Chi. Tuy nhiên, việc phê bốn chữ Lưỡng quốc trạng nguyên không có nguồn chứng tin cậy, không thấy ghi trong Đại Việt sử ký toàn thư mặc dù trong các sự kiện của năm 1308 có nhắc tới việc đi sứ, xé bức trướng vẽ chim sẻ đậu cành trúc và làm thơ vịnh chiếc quạt của ông..

Nguyễn Trực
Nguyễn Trực đỗ Trạng nguyên năm 1442 đời vua Lê Thái Tông. Một số nguồn viết rằng ông từng đi sứ nhà Minh Trung Quốc, gặp kỳ thi Đình, Nguyễn Trực cùng phó sứ là Trịnh Khiết Tường tham gia. Sau kỳ thi đó ông được xưng tặng là Lưỡng quốc Trạng nguyên. Tuy nhiên, trong Đại Việt sử ký toàn thư không thấy nhắc tới việc này.

Nguyễn Đăng Đạo
Nguyễn Đăng Đạo đỗ Trạng nguyên năm 1683 đời vua Lê Hy Tông. Từ tháng 1 năm Đinh Sửu 1697 đến tháng 4 năm Mậu Dần 1698, Nguyễn Đăng Đạo đi xứ nhà Thanh Trung Quốc. Văn tài của Nguyễn Đăng Đạo đã làm kinh ngạc cả triều đình nhà Thanh cùng sứ thần các nước. Vua Thanh phong cho ông là Trạng nguyên của Bắc triều, ban mũ áo, võng lọng cho ông vinh quy về nước. Năm 1719 ông mất, được phong Lại bộ Thượng thư tước Thọ Quận công. Sau khi ông mất vua Lê Dụ Tông tặng ông 4 chữ đại tự Lưỡng quốc trạng nguyên và sắc phong cho ông làm thành hoàng làng Liên Bão.

Một vài người khác

Ngoài ra có thể kể đến Phùng Khắc Khoan đỗ hoàng giáp năm 1580, đời Lê Thế Tông. Khi đi sứ Trung Quốc, vua nhà Minh đặc cách phong ông làm Trạng nguyên.

Triệu Thái, người xã Đồng Ích, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc vào thời Đại Việt thuộc nhà Minh, ông sang Trung Quốc thi và đỗ tiến sĩ dưới triều vua Vĩnh Lạc, rồi nhận chức quan học sĩ Viện Hàn lâm trong triều đình Trung Quốc. Năm 1428, Đại Việt giành độc lập sau khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi, Triệu Thái về nước. Năm 1429 ông đỗ đầu trong khoa thi Minh Kinh đời Lê Thái Tổ.

Tống Trân

Tục truyền, vào thời tiền Lý ở xã An Đô, tổng Võng Phan, huyện Phù Dung (nay là thôn An Cầu, xã Tống Trân, huyện Phù Cừ) có nhà họ Tống tên là Thiện Công dòng dõi thi thư, nghèo túng nhưng rất khoan hòa nhân đức, sinh được một cậu con trai khôi ngô, đặt tên là Tống Trân.

Tống Trân lên 5 tuổi đi học, học một biết mười, thiên văn địa lý đều tinh thông. Năm 7 tuổi, Tống Trân vào kinh ứng thi, cả ba kì thi đều được hạng ưu, đỗ thủ khoa. Ba năm sau đỗ Trạng nguyên vua khen là "Quốc sĩ tướng tài trong nước chỉ có một mình Tống Trân không ai sánh được". Sau khi vinh quy, Tống Trân kết duyên với Cúc Hoa, người xã Phù Anh cùng huyện. Cưới được 3 tháng, vua sai Tống Trân đi sứ Trung Quốc. Vua Trung Quốc muốn thử tài, sai bắt giam Tống Trân vào chùa Linh Long, trong chùa chỉ có tượng phật và nước lã. "Có nước uống, ắt phải có cái ăn, nghĩ vậy, Tống Trân bèn bẻ thử tay tượng thì quả nhiên tượng được đắp bằng chè lam. Bốn tháng sau, vua Tàu cho mở cửa chùa thì thấy Tống Trân vẫn sống đàng hoàng, nhưng tượng Phật không còn. Vua phục tài, phong Tống Trân là "Phụ quốc, thượng tể đẩu Nam Tống đại vương". Qua nhiều lần thử tài văn chương, võ nghệ, vua Tàu càng khâm phục phong là "Lưỡng quốc trạng nguyên".

Mười năm đi sứ, khi Tống Trân trở về thì Cúc Hoa đã bị ép lấy chồng khác. Tống Trân giả dạng tìm đến dò la ý tứ, biết vợ vẫn chung thủy với mình, Tống Trân đón nàng về, vợ chồng đoàn tụ. Nhà vua biết chuyện cảm động phong cho Cúc Hoa là Quận phu nhân. Còn Tống Trân sau làm Phụ chính đại nhẫn". Làm quan đến ngoài 60 tuổi, Tống Trân dâng biểu xin về, mở trường dạy học tại quê nhà, được 5 năm thì mất. Vua thương tiếc phong sắc "Thượng đẳng phúc thần", sau lại gia phong "Thượng đẳng tối linh phụ quốc thượng tể đẩu Nam song toán Tống đại vương", và truyền cho dân làng lập đền thờ. Ở làng An Cầu hiện còn đền thờ Tống Trân. Người đời sau đã viết truyện Tống Trân- Cúc Hoa, một tác phẩm thơ Nôm dân gian nổi tiếng, ca ngợi tài đức, tình yêu và lòng chung thủy của Tống Trân- Cúc Hoa. Có người còn làm câu đối về Tống Trân, dịch nghĩa như sau:

Tám tuổi đỗ Trạng Nam, đã nổi tài sanh vàng đất Việt

'Mười năm sang sứ Bắc, lại đem vận sự dõi đời sau'

Hiện nay, tại Văn Miếu Xích Đằng (Hưng Yên) còn tấm bia ghi tên Tống Trân, bia này được lập vào cuối triều Nguyễn.

Truyền thuyết ghi trên có khác chút ít so với truyện nôm Tống Trân- Cúc Hoa.

  Lưỡng quốc trạng nguyên - Tống Trân

Tham khảo

Xem thêm
Khoa bảng
Trạng nguyên Việt Nam


title: Heume-l'Église

text:
Heume-l'Église là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Puy-de-Dôme


title: Jojo

text:
Jojo hay JoJo có thể chỉ:

Phim :
Jojo Rabbit, phim 2019

Nhân vật:
JoJo (ca sĩ), nữ ca sĩ kiêm diễn viên Mỹ
JoJo (album), album đầu tay của cô năm 2004
JoJo Savard, người Canada
Jojo Chintoh, phóng viên truyền hình Canada
Jojo Garza, nhạc sĩ Mỹ, thành viên của Los Lonely Boys
Jojo Lastimosa, vận động viên bóng rổ Philipin
Jojo Masashige, samurai Nhật Bản thế kỷ 16 và 17
Jojo Mayer, tay trống Thụy Sĩ
Jojo Moyes, tiểu thuyết gia Anh quốc

Anime và Manga ''':
Jojo's Bizarre Adventure, truyện tranh Nhật Bản


title: Nicrophorus vespillo

text:
{{Bảng phân loại
| name = Nicrophorus vespillo
| image = Nicrophorus vespillo 2.jpg
| image_caption = Nicrophorus vespillo
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| familia = Silphidae
| subfamilia = Nicrophorinae
| tribus = Nicrophorini
| genus = Nicrophorus
| species = N. vespillo
| binomial = Nicrophorus vespillo| binomial_authority = (Linnaeus, 1758)
| synonyms =
}}Nicrophorus vespillo''' là một loài bọ cánh cứng trong họ Silphidae được mô tả bởi Linnaeus in 1758.

Hình ảnh

Tham khảo

http://collections2.eeb.uconn.edu/nicroweb/PDFs/Sikes_et_al_2002.pdf

Động vật được mô tả năm 1758
Nicrophorus


title: Cucullia macara

text:
Cucullia macara là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Phi the Levant và bán đảo Arabian.

Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 2. Có một lứa một năm.

Liên kết ngoài
Cuculliinae of Israel

Chú thích

Cucullia


title: 19429 Grubaugh

text:
19429 Grubaugh (1998 FD69) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19429 Grubaugh

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Pyrgocythara balteata

text:
Pyrgocythara balteata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pyrgocythara


title: Saint-Méloir-des-Ondes

text:
Saint-Méloir-des-Ondes ( là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Méloir-des-Ondes được gọi là Méloriens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cultural Heritage

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Horistonotus truncatus

text:
Horistonotus truncatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Conus capitanellus

text:
Conus capitanellus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Conus
Động vật được mô tả năm 1938


title: Collebeato

text:
Collebeato là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 5 km², dân số 4709 người.
Đô thị này giáp với các đô thị sau: Brescia, Cellatica, Concesio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Cryptalaus elaps

text:
Cryptalaus elaps là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Bayerotrochus poppei

text:
Bayerotrochus poppei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Pleurotomariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bayerotrochus