title: Giờ Phối hợp Quốc tế

text:
Thời gian Phối hợp Quốc tế hay UTC, thường gọi là Giờ Phối hợp Quốc tế, là một chuẩn quốc tế về ngày giờ thực hiện bằng phương pháp nguyên tử. "UTC" không hẳn là một từ viết tắt, mà là từ thỏa hiệp giữa viết tắt tiếng Anh "CUT" (Coordinated Universal Time) và viết tắt tiếng Pháp. Nó được dựa trên chuẩn cũ là giờ trung bình Greenwich (GMT, tiếng Anh: Greenwich Mean Time) do hải quân Anh đặt ra vào thế kỷ XII, sau đó được đổi tên thành giờ quốc tế (UT, tiếng Anh: Universal Time). Múi giờ trên thế giới được tính bằng độ lệch âm hay dương so với giờ quốc tế.

 Giờ quốc tế có vấn đề là vì nó định nghĩa 1 ngày là thời gian Trái Đất quay quanh trục của chính nó, tuy nhiên, tốc độ này không cố định, độ dài ngày theo UT không phải lúc nào cũng như nhau.
 Để giải quyết vấn đề này, vào giữa những năm 1980 người ta chuyển sang dùng UTC là chuẩn dùng giờ nguyên tử quốc tế (TAI), được Văn phòng Cân đo Quốc tế (tiếng Pháp: Bureau International des Poids et Mesures, BIPM) đặt ở Pavillon de Breteuil (thuộc vùng Sèvres ở Pháp) định nghĩa dựa trên hàng trăm đồng hồ nguyên tử caesi trên khắp thế giới.

Chi tiết
UTC khác với giờ nguyên tử một số giây nguyên và với giờ quốc tế UT+1 một số giây lẻ (không nguyên)

UTC thực ra là một hệ đo lường thời gian lai tạp: tốc độ của UTC được tính dựa trên chuẩn tần số nguyên tử nhưng thời điểm của UTC được đồng bộ hóa cho gần với UT thiên văn. Khi hệ các đơn vị SI công nhận giây nguyên tử, tốc độ của giây nguyên tử thường nhanh hơn tốc độ trung bình của UT trong nửa sau của thế kỷ XX. Vì lý do này, UT chậm lại so với giờ nguyên tử đo bằng các đồng hồ nguyên tử. UTC được giữ trong khoảng 0.9 giây với giờ quốc tế UT1; một vài giây nhuận được thêm (trên lý thuyết là được trừ đi) vào cuối tháng UTC khi cần thiết. Kể ra—lần chỉnh đầu tiên vào năm 1972—tất cả những điều chỉnh như vậy đều là cộng thêm và áp dụng cho các ngày 30/6 hoặc 31/12, trong đó giây nhuận cộng thêm được viết là T23:59:60. Việc thông báo về những giây nhuận được Dịch vụ Hệ thống Vòng quay Trái Đất và Đối chiếu Quốc tế đảm nhận, dựa trên các dự báo thiên văn chính xác của vòng quay Trái Đất.

Đôi khi có giây 60 và đôi khi không có giây 59.

Hè năm 2004, độ lệch giữa giờ UTC và TAI là 32 giây (độ chậm hạng nhất).

Giờ UTC được viết bằng 4 chữ số sau:

 2 số chỉ giờ: 00 - 23.
 2 số chỉ phút: 00 - 59.

Không có dấu giữa các số này. Ví dụ, 3 giờ 7 phút chiều được viết là: 1507.

Để dùng trong luật lệ-thương mại và cuộc sống thường ngày, phần lẻ khác biệt giữa UTC và UT (hay GMT) là cực nhỏ không tính nên theo thông tục UTC đôi khi được gọi là GMT, mặc dù điều này là hoàn toàn sai về mặt kỹ thuật.

Xem thêm tại múi giờ.

UTC là hệ thống thời gian dùng trong nhiều chuẩn Internet và World Wide Web. Đặc biệt, giao thức giờ trên mạng – NTP được thiết kế để phân phối tự động giờ trên mạng Internet.

Ngoài ra, có một số loại đồng hồ UTC thực hiện bằng phần mềm.

Múi giờ UT đôi khi được ký hiệu bằng chữ Z vì múi giờ hàng hải quốc tế tương đương (GMT) đã được ký hiệu bằng chữ Z kể từ năm 1950, chữ này để miêu tả không giờ kể từ năm 1920. Xem Múi giờ#Lịch sử. Bảng chữ cái ngữ âm NATO và hội vô tuyến điện nghiệp dư từng gọi Z là "Zulu", nên UT đôi khi được gọi là giờ Zulu.

Chuẩn ISO 8601 đã sử dụng khái niệm UTC này.

Xem thêm
 Múi giờ
 Quy ước giờ mùa hè
 Giờ Trái Đất
 Giờ Quốc tế
 Giờ Thiên văn
 Giờ nguyên tử quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Máy chủ giờ UTC/TAI của BIPM
 thetimeNOW - Giờ hiện tại trên tất cả các múi giờ
 Giờ chuẩn của Mỹ
 Đài thiên văn hải quân Mỹ - Giờ quốc tế là gì?
 Những cập nhật giây nhuận của Dịch vụ Vòng quay Trái Đất Quốc tế
 Tự làm lấy đồng hồ phần cứng hiển thị giờ UTC /giờ địa phương
 Đặc tả W3C về ngày giờ UTC và chuẩn Internet IETF RFC 3339
 Giờ Zulu
 Giờ Hồng Kông theo Đài thiên văn Hồng Kông

Thang đo thời gian
Thời gian


title: Onthophagiellus

text:
Onthophagiellus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Allodioxys limbifera

text:
Allodioxys limbifera là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Allodioxys
Động vật được mô tả năm 1895


title: Kẹp định hình tóc bằng nhiệt

text:
Kẹp định hình tóc bằng nhiệt là một công cụ dùng để thay đổi cấu trúc tóc bằng nhiệt. Có ba loại kẹp định hình tóc bằng nhiệt: kẹp uốn tóc dùng để uốn tóc, kẹp duỗi tóc dùng trong việc duỗi tóc và kẹp uốn tóc bồng dùng trong việc uốn tóc làn sóng hay uốn tóc bồng. Một số mẫu kẹp có cơ chế gia nhiệt bằng điện.

Lịch sử
Năm 1882, Samuella Young bắt đầu sử dụng những viên bi tròn nung nóng để làm thẳng hay tạo kiểu tóc, và, and Adam Frisby (1852-1936) được ghi nhận là người sáng chế ra kẹp uốn tóc vào năm in 1890. Phụ nữ trong thập niên 1960 thường dùng các bàn là quần áo để duỗi thẳng những nếp quăn trên tóc trước khi kẹp duỗi tóc xuất hiện. Simon Monroe là người sáng chế ra dụng cụ duỗi tóc dạng một chiếc lược chải tóc có 9 răng, trong khi năm 1909 Isaac K. Shero phát minh ra một dụng cụ khác gồm 2 mặt là nung nóng dùng để ép phẳng tóc. Tuy nhiên, công lao của việc phát triển kẹp duỗi tóc hiện đại được ghi nhận là của một nhà tạo mẫu tóc Scotland, Quý bà Jennifer Bell Schofield. Schofield là người kết hợp và cải tiến các thiết kế tiền nhiệm thành một dụng cụ gồm hai mặt là nối với nhau bằng bản lề, dạng hình như chiếc kẹp. Thiết kế này ra đời vào năm 1912.

Ít năm sau, Sharrell phát minh ra những công cụ chăm sóc tóc như lược nhiệt. Dụng cụ này dễ dàng lướt qua những sợi tóc, khiến tóc đỡ bị tổn thương và hiệu quả hơn so với các công cụ trước đó. Cuối cùng, kẹp duỗi tóc bằng nhiệt và lưỡi kẹp phủ gốm được áp dụng, giúp cho việc điều chỉnh diện tích ủi tóc và độ nóng.

Phân loại

Kẹp uốn tóc

Kẹp uốn tóc như cái tên của nó có chức năng tạo ra những nếp uốn lượn hay dợn sóng trên tóc. Có nhiều loại kẹp uốn tóc hiện đại với kích cỡ, vật liệu, hình dạng và kiểu tay cầm khác nhau. Đường kính "lưỡi kẹp" có thể dao động từ khoảng  đến . Các kẹp có đường kính nhỏ thường được dùng để tạo các đường xoắn ốc, còn các kẹp có đường kính lớn hơn được dùng để tạo dáng và bề dày cho kiểu tóc.

Vật liệu tạo nên kẹp uốn tóc thường là nhựa không dính Teflon, gốm, tourmaline, kim loại hay titan, đương nhiên mỗi loại vật liệu đều có ưu nhược điểm riêng. Hình dạng của phần lưỡi kẹp thường có dạng hình trụ, hình nón hoặc hình nón ngược; đồng thời kẹp uốn tóc cũng có thể gắn thêm các bàn chải hoặc có gắn 2-3 lưỡi kẹp trên một chiếc kẹp.

Tay cầm của kẹp cũng có thể thuộc dạng tay cầm gắn lò xo, dạng Marcel hoặc dạng tay cầm của kẹp "không có kẹp". có thể kẹp không có tay cầm. Loại tay cầm gắn lò xo là thông dụng nhất, nó sử dụng một lò xo để khóa lưỡi của kẹp. Loại tay cầm Marcel - đặt theo tên của Marcel Grateau. Loại kẹp "không có kẹp" không có lưỡi gồm hai phần để kẹp giữ tóc, mà người sử dụng chỉ quấn tóc vòng quanh phần lưỡi của nó. Vì vậy người dùng thường mang một bao tay làm bằng Kevlar để tránh phỏng.

Kẹp duỗi tóc

Trái với kẹp uốn tóc, Kẹp duỗi tóc, dùng tác dụng nhiệt phá vỡ các liên kết hiđrô vốn làm cho tóc quăn và cong. Khi các liên kết hiđrô bị phá vỡ thì mái tóc cũng không còn giữ được hình dạng cũ nữa mà trở nên thẳng; tuy nhiên trong môi trường ẩm ướt thì các liên kết hiđrô có thể được tái lập.

Các kẹp để duỗi tóc hiện đại thường có phần lưỡi kẹp làm bằng gốm, một vật liệu có khả năng giữ nhiệt độ ổn định trong một thời gian dài và điều này làm tăng hiệu quả duỗi tóc; đồng thời thời gian gia nhiệt cho kẹp cũng rất ngắn (chưa tới 10 giây). Chất lượng của vật liệu tạo nên lưỡi kẹp là thành tố quan trọng nhất quyết định chất lượng của kẹp; những lưỡi kẹp tốt sẽ làm duỗi tóc một cách dễ dàng hơn và ít gây thương tổn tóc hơn. Thông thường, lưỡi kẹp được phủ bằng gốm rất cứng theo nhiều lớp và được nung để đạt chất lượng tốt nhất. Những kẹp tóc ít tốn kém hơn không được phủ gốm mà được quét một lớp màu trông giống như màu gốm. Đương nhiên lớp sơn này rất dễ bị bong tróc và vì thế dễ làm hư tóc.

Kẹp duỗi tóc có thể gây thương tổn cho tóc về mặt nhiệt học và mặt cơ học. Thương tổn về nhiệt đương nhiên là không tránh khỏi vì muốn tóc được duỗi nhanh thì kẹp càng phải nóng (tối đa là ). Thương tổn về mặt cơ học có thể được gia giảm bằng cách dùng các kẹp có bề mặt lưỡi láng mịn hơn. Phần lớn lưỡi kẹp được làm bằng nhôm có tráng một lớp vật liệu ví dụ như gốm cứng. Nếu lưỡi được tráng bằng loại vật liệu rẻ tiền và chi phí thấp hơn, nó sẽ dễ bị bong tróc và vì thế tóc sẽ dễ bị hư trước tác động cơ học trực tiếp của phần kim loại. Một số kẹp có thể khiến tóc bị cháy và gây thương tổn cho chân tóc. Người sử dụng kẹp có thể giảm thiểu các tác động có hại cho tóc bằng cách tránh duỗi phần ngọn tóc.

Kẹp uốn tóc bồng

Kẹp uốn tóc bồng hay kẹp uốn tóc làn sóng có bề mặt lưỡi hình bậc thang hay răng cưa để uốn cho tóc có dạng lượn sóng tựa như tóc được tết bím lâu ngày. Kẹp uốn tóc bồng hiện đại đầu tiên được phát minh vào năm 1972 bởi Geri Cusenza, một trong các đồng sáng lập viên của Sebastian Professional. Việc uốn tóc bồng trở nên thông dụng ở Hoa Kỳ vào giữa thập niên 1980.

Xem thêm
 Máy sấy tóc
 Lược nhiệt

Chú thích

Làm tóc
Hàng điện tử gia dụng
Hàng gia dụng


title: Sân bay Buluh Tumbang

text:
Sân bay Buluh Tumbang hay Sân bay H.A.S. Hanandjoeddin  là một sân bay ở Tanjung Pandan, Bangka-Belitung, Indonesia. Sân bay này có một đường băng bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Batavia Air (Jakarta)
Sriwijaya Air (Jakarta)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Indonesia


title: Fossarus compactus

text:
Fossarus compactus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Planaxidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2.3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 18 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 154 m.

Chú thích

Tham khảo

Fossarus


title: Enodia (bướm)

text:
Enodia là một chi bướm trong phân họ Satyrinae, họ Nymphalidae.

Species
 Enodia portlandia (Fabricius, 1781)
 Enodia anthedon (Clark, 1936)
 Enodia creola (Skinner, 1897)

Chú thích

Tham khảo

Elymniini


title: Flagey-Echézeaux

text:
Flagey-Echézeaux là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 223 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo
 Flagey-Echézeaux sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Côte-d'Or


title: Tomopterna natalensis

text:
The Natal Sand Frog (Tomopterna natalensis) là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Loài này có ở Mozambique, Nam Phi, và Swaziland, có thể có ở Botswana, Lesotho và Zimbabwe.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đồng cỏ ôn đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, và ao.

Hình ảnh

Tham khảo

 Channing, A. & Minter, L. 2004. Tomopterna natalensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Tomopterna
Động vật được mô tả năm 1849


title: Aeolus basalis

text:
Aeolus basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Steinheil miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Ménil-la-Horgne

text:
Ménil-la-Horgne  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Menillahorgne


title: Mikoyan MiG-29K

text:
Mikoyan MiG-29K (; tên ký hiệu của NATO: Fulcrum-D) là một loại máy bay tiêm kích đa năng hoạt động trên tàu sân bay trong mọi thời tiết, được Nga phát triển và chế tạo. Việc phát triển bắt đầu vào cuối thập niên 1980 do Phòng thiết kế Mikoyan thực hiện dựa trên mẫu máy bay tiêm kích MiG-29M. Mikoyan mô tả nó là một máy bay tiêm kích phản lực thế hệ 4+.

Mẫu sản xuất MiG-29K hiện nay khác với mẫu MiG-29K sản xuất năm 1991 ở các đặc tính trang bị kỹ thuật như: 1 radar đa năng mới, có tên gọi là Zhuk-ME; buồng lái với các màn hình màu đa năng và sử dụng HOTAS (hands-on-throttle-and-stick), các tên lửa không đối không RVV-AE, R-27ER/ET, R-73; tên lửa chống radar và tên lửa chống hạm cũng như các vũ khí không đối đất dẫn đường chính xác.

MiG-29K không được đặt chế tạo và chỉ có 2 nguyên mẫu được chế tạo ban đầu do Hải quân Nga ưu tiên mẫu Su-27K (sau đó được tái định danh là Su-33) vào đầu thập niên 1990. Phòng thiết kế Mikoyan vẫn không ngừng phát triển MiG-29K mặc dù thiếu hụt tài chính kể từ năm 1992. Chương trình MiG-29K đã được thúc đẩy vào cuối thập niên 1990 để đáp ứng yêu cầu của Ấn Độ về một loại máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu sân bay sau khi họ mua một tàu sân bay cũ từ Liên Xô. Chiếc MiG-29K đầu tiên được chuyển giao cho Hải quân Ấn Độ vào năm 2009. Với những chiếc Su-33 sắp hết thời hạn phục vụ vào năm 2010, Hải quân Nga cũng đã đặt hàng thay thế chúng bằng MiG-29K.

Lịch sử phát triển

Nguồn gốc

Đề án MiG-29K đã được khởi xướng đầu thập niên 1980 khi Hải quân Liên Xô đã đưa ra yêu cầu phát triển một loại tiêm kích siên âm cho tàu sân bay. Phòng thiết kế Mikoyan (OKB MiG) đã giới thiệu một phiên bản của MiG-29 được trang bị một bộ bánh đáp gia cố khỏe hơn và phần đuôi với một móc hãm với tên gọi MiG-29KVP (Korotkii Vzlet i Posadka - cất hạ cánh trên đường băng ngắn). Lần thử nghiệm bay đầu tiên vào ngày 21 tháng 8 năm 1982 đã cho thấy mẫu thử nghiệm cần có động cơ mạnh hơn và diện tích cánh lớn hơn. OKB MiG đã quyết định phát triển phiên bản hải quân từ mẫu máy bay MiG-29M (Sản phẩm 9.15) với những sửa đổi của bộ bánh đáp và đôi cánh gấp mới lớn hơn, được đặt tên là Sản phẩm 9-31 hay phổ biết hơn là MiG-29K (Korabelniy - trang bị trên tàu).

MiG-29K bay thử trên đất liền lần đầu tiên vào ngày 23 tháng 7 năm 1988 tại Saky, do phi công thử nghiệm T. Aubakirov điều khiển. Ngày 1 tháng 11 năm 1989, cùng ngày với cuộc thử nghiệm Sukhoi Su-27K, Aubakirov đã thực hiện việc hạ cánh đầu tiên của MiG-29K trên boong tàu sân bay Tbilisi (nay là tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov). Sau đó, cú take-off (cất cánh) đầu tiên của MiG-29K từ boong của tàu sân bay cũng được thực hiện thành công. Trong giai đoạn 1989-1991, MiG-29K tiếp tục được thử nghiệm trên tàu Đô đốc Kuznetsov. MiG-29K khác biệt đáng kể so với mẫu sản xuất MiG-29 ở các đặc điểm trang bị như: 1 radar đa năng mới có tên gọi Zhuk; buồng lái với màn hình hiển thị đơn sắc và sử dụng thanh điều khiển kiểu HOTAS (hands-on-throttle-and-stick); tên lửa không đối không RVV-AE; các loại tên lửa chống radar và chống tàu; cũng như các loại vũ khí không đối đất dẫn đường chính xác. Để bảo vệ động cơ khỏi FOD, cửa dẫn khí của động cơ được gắn các vỉ lưới có thể thu vào được nhằm thay thế các chi tiết phức tạp hơn trên MiG-29.

Hồi sinh

Chương trình MiG-29K được hồi sinh sau khi Hải quân Ấn Độ có quyết định mua chiếc tàu sân bay của Hải quân Liên Xô cũ là chiếc Đô đốc Gorshkov. Ấn Độ có nhu cầu trang bị các máy bay tiêm kích đa năng cho tàu sân bay của mình với kích cỡ tàu hạn chế, kích cỡ của MiG-29K đã đáp ứng được như cầu này. Nhóm chiến đấu của tàu có thể sẽ gồm 12 chiếc MiG-29K. Máy bay có một hệ thống điều khiển từ xa, diện tích bề mặt cánh gấp lớn (42 m² so với 38 m²), phương tiện bảo vệ động cơ khi máy bay vận hành ở các sân bay dã chiến, gia cố bộ phận hạ cánh, móc hãm, có các phương pháp đặc biệt để chống ăn mòn trên khung máy bay.

Ngày 20 tháng 1 năm 2004, một thỏa thuận giữa Ấn Độ và Nga đã được ký kết với giá trị thỏa thuận là 1,6 tỉ USD, thỏa thuận này về việc bán tàu Đô đốc Gorshkov cho Ấn Độ. Theo thỏa thuận, một nửa số tiền sẽ được chi tại nhà máy chế tạo máy Phương Bắc ở Severodvinsk, để tân trang tàu sân bay Đô đốc Gorshkov, nửa số tiền còn lại được dùng để mua các máy bay tiêm kích MiG-29K và các trực thăng chống ngầm. Khi tàu Đô đốc Gorshkov còn là một phần của Hải quân Liên Xô, nó là một chiếc tàu lai giữa tàu sân bay và tàu tuần dương, tàu Đô đốc Gorshkov trang bị máy bay cất hạ cánh thẳng đứng. Còn ngày nay, nó sẽ trang bị MiG-29K, và boong tàu bắt buộc phải sửa lại để có đường băng cất cánh và hạ cánh. Phần còn lại của số tiền sẽ dùng để mua 16 chiếc MiG-29K và 10 chiếc trực thăng. MiG-29K cũng có thể được chọn để trang bị cho các tàu sân bay hạng nhẹ mà Ấn Độ dự định phát triển và chế tạo trong nước.

Việc sửa đổi đã được thực hiện theo yêu cầu của Hải quân Ấn Độ; đặt tiêu chuẩn cho tất cả sản phẩm hiện nay, máy bay được trang bị radar Zhuk-ME, động cơ phản lực RD-33MK, tải trọng chiến đấu lên tới 5.500 kg, 13 giá treo vũ khí, thùng nhiên liệu bổ sung ở dọc lưng máy bay và cánh, tăng tổng số lượng nhiên liệu mang được lên 50% so với biến thể đầu của MiG-29 và cập nhật hệ thống điều khiển bay lái bằng dây số 4 kênh. Hiện nay MiG-29K và MiG-29KUB chế tạo dùng chung kiểu nóc buồng lái 2 chỗ kích thước lớn. Với lớp sơn phủ đặc biệt trên MiG-29K, bề mặt phản xạ radar của MiG-29K nhỏ hơn 4 đến 5 lần so với MiG-29 nguyên bản. Các màn hình hiển thị trong buồng lái gồm HUD và 3 màn hình màu đa năng LCD (7 chiếc trên MiG-29KUB) và module GPS Sigma-95 của Pháp và hệ thống chỉ thị mục tiêu trên mũ phi công Topsight E. MiG-29K tương thích hoàn toàn với các loại vũ khí khí tài trang bị cho MiG-29M và MiG-29SMT.

Chiếc MiG-29KUB đầu tiên phát triển cho Hải quân Ấn Độ thực hiện chuyến bay đầu tiên tại trung tâm thử nghiệm máy bay Zhukovsky của Nga vào ngày 22 tháng 1 năm 2007.

Một vấn đề là thiếu máy bay AWACS cho tàu sân bay có thể được giải quyết ít nhất một phần bằng sự phát thích hợp của nền tảng MiG-29KUB hai chỗ. Hợp đồng hiện nay cũng cung cấp một lựa chọn cho 30 chiếc máy bay khác với việc giao hàng tới tận năm 2015, nhằm trang bị cho các tàu sân bay nội địa của Hải quân Ấn Độ do Cochin Shipyard Limited (CSL) chế tạo. Đó là lý thuyết để có thể phát triển nền tảng MiG-29KUB với radar mạnh hơn cùng với thiết bị liên kết dữ liệu bay (IFDL) được mã hóa TKS-2/R-098 cho phép nhiều chiếc MiG-29KUB liên kết với nhau hiệu quả, tạo vùng bao phủ nhằm cảnh báo sớm bên cạnh việc còn là máy bay tiêm kích thích hợp trong việc truy đuổi. Việc sử dụng một tỷ lệ đáng kể MiG-29KUB sẽ có thể tăng khả năng hoạt động trong phạm vi chiến tranh điện tử và đánh chặn từ xa.

Hãng sản xuất máy bay Nga MiG đã ký hợp đồng mua 24 hệ thống chỉ thị mục tiêu và hiển thị trên mũ bay TopSight của tập đoàn Thales (Pháp) tại triển lãm hàng không ở Farnborough năm 2012 để trang bị cho các máy bay tiêm kích trên hạm MiG-29K và MiG-29KUB dự định đưa vào trang bị cho không quân hải quân Nga sau khi kiểm nghiệm thành công trên các máy bay MiG của Ấn Độ.

Hải quân Nga dự kiến sẽ mua MiG-29K cho chiếc tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov duy nhất của mình. Tờ Bulletin Reports đưa tin vào năm 2009, một nguồn tin trong Bộ Quốc phòng Nga nói rằng có thể một hợp đồng sẽ được ký vào năm 2011. Thông tin này đã được xác nhận bởi tổng công trình sư của một trong những doanh nghiệp quốc phòng sản xuất nguyên liệu chế tạo máy bay MiG-29K, trong khi Mikoyan không đưa ra bình luận gì.

Theo một ấn phẩm phát hành của Bộ Quốc phòng Nga, Hải quân Nga có một phi đội gồm 19 chiếc Su-33 hoạt động trên tàu sân bay, số máy bay này sẽ hết hạn sử dụng vào năm 2015. Việc sản xuất mới những chiếc Su-33 là có thể nhưng không hiệu quả về kinh tế vì số lượng máy bay là nhỏ. Cùng lúc, MiG-29K sẽ thuận tiện hơn, vì Hải quân Ấn Độ cũng đã đặt mua loại máy bay này. Konstantin Makienko giải thích rằng MiG-29K rẻ hơn, tiết kiệm hơn trong sản xuất và phát triển do đặt chế tạo hàng loạt. Ấn Độ đã chi 730 triệu USD cho việc phát triển và chuyển giao 16 chiếc MiG-29, trong khi 24 chiếc khác giao cho phi đội của Nga sẽ có giá khoảng 1 tỉ USD.

Thiết kế

Tính năng
Máy bay tiêm kích đa năng trang bị cho tàu sân bay MiG-29K được thiết kế nhằm bảo vệ vùng không gian phía trên của nhóm tàu chiến đấu, chiếm ưu thế trên không và tiêu diệt các mục tiêu trên đất liền cũng như trên mặt nước với các vũ khí dẫn đường chính xác cao, MiG-29K được chế tạo để có thể hoạt động ngày, đêm và trong mọi điều kiện thời tiết. Máy bay được tối ưu cho việc triển khai trên các tàu sân bay có lượng choán nước trung bình.

Máy bay tiêm kích hai chỗ trang bị cho tàu sân bay MiG-29KUB được dùng để huấn luyện phi công cũng như thực hiện các phi vụ chiến đấu giống như máy bay tiêm kích một chỗ MiG-29K.

Trong các thử nghiệm trên tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov, máy bay thực hiện cất cánh nhờ đường băng kiểu ván nhún từ đường băng dài 195 m và 95 m. Theo các kết quả của các thử nghiệm, độ chính xác khi hạ cánh của máy bay là rất cao, do đó khi chuyển sang hệ thống cáp hãm trên tàu Đô đốc Gorshkov máy bay sẽ dễ dàng hạ cánh. Độ chính xác khi hạ cánh được tăng cường thông qua việc bố trí một hệ thống van tiết lưu tự động. Các đặc tính cất cánh khiến nó đóng vai trò tới 90% của các chuyến bay dưới các điều kiện nhiệt đới khi tàu sân bay chạy với tốc độ 10 knot.

Các thay đổi khung máy bay

MiG-29K có những điểm tương tự trong bố trí khung như với phiên bản cơ sở MiG-29, nhưng MiG-29K vẫn thực sự là mẫu máy bay mới. Động cơ RD-33MK đời mới có công suất cao hơn 7% sơ với mẫu động cơ RD-33 nguyên bản do sử dụng vật liệu hiện đại để chế tạo động cơ. MiG-29K đã thay đổi hầu hết từ Mikoyan MiG-29M trong khi giữ lại cùng một cấu hình cơ bản. Đối với các hoạt động trên tàu sân bay, khung máy bay, bộ phận hạ cánh, và cần móc đã được gia cố, cánh gấp đã được thêm vào, và bộ phận hạ cánh đã được làm to hơn.

Lực đẩy động cơ được tăng thêm để máy bay có một tốc độ cao hơn khi cất cánh khỏi tàu. Tải nhiên liệu trong thân đã được tăng lên tới 4,560 kg so với 3,340 kg của MiG-29, do MiG-29K loại bỏ khi hút khí phía trên. Tải trọng cũng được tăng lên. Trọng lượng tối đa của máy bay tăng từ 19,5 lên 22,4 tấn. vật liệu composite chiếm 15% được sử dụng rộng rãi trong chế tạo các yếu tố cấu trúc của máy bay. Các hơp kim cao cấp cũng được sử dụng, nhưng ở mức độ thấp hơn.

Tầm bay và hệ thống nhiên liệu
Bán kính chiến đấu của MiG-29K là 850 km (528 dặm) và tầm bay tối đa đạt 3000 km (1.860 dặm) với 3 thùng dầu phụ. Nhiên liệu chứa bên trong MiG-29K là 1.850 lít. Máy bay bị giới hạn tầm bay phù hợp cho những yêu cầu ban đầu của Liên Xô về một máy bay tiêm kích phòng thủ điểm. Đối với các chuyến bay xa hơn, tầm bay có thể tăng lên tới 3000 km với 3 thùng nhiên liệu phụ bỏ được dưới cánh. MiG-29K và MiG-29KUB cũng trang bị với một hệ thống tiếp nhiên liệu khi bay.

Buồng lái
Máy bay được trang bị với 3 màn hình LCD màu hiển thị đa năng và 7 chiếc trên MiG-29KUB, hệ thống điều khiển bay fly-by-wire số 4 kênh, hệ thống tên lửa chống radar bị động của Nga; hệ thống ngắm mục tiêu gắn trên mũ TopSight và máy thu GPS Sigma-95 của Pháp (các hệ thống này cũng được phát triển cho Dassault Rafale); hệ thống đối kháng điện tử (ECM) của Israel; và các thiết bị liên lạc được cung cấp bởi Ấn Độ. Cần điều khiển kiểu HOTAS được sử dụng trên MiG-29K.

Trong buồng lái được trang bị một hệ thống tạo khí oxy do đó không cần tới các bình dưỡng khí.

MiG-29K chế tạo năm 2002 có buồng lái điện tử với các đặc tính tốt hơn do trang bị các màn hình màu tinh thể lỏng linh hoạt. Buồng lái được thử nghiệm bởi các phi công Không quân Nga trên các máy bay tiêm kích MiG-29SMT và được các phi công chấp thuận. Phi công của Không quân Ấn Độ cũng lái những chiếc MiG-29SMT và họ cũng đánh giá cao các phương tiện kiểm soát thông tin của buồng lái.

Tiềm năng của các hệ thống dẫn đường của máy bay sẽ được tăng thêm rõ rệt thông qua việc lắp đặt một hệ thống định vị vệ tinh cũng đã thành công thông qua các thử nghiệm trên máy bay MiG-29SMT. Các khả năng của các máy tính trên máy bay và các hệ thống điều khiển vũ khí cũng được củng cố và tăng cường.

Radar

Radar Zhuk-ME là một phiên bản tiên tiến của radar nguyên bản N010 Zhuk, Zhuk-ME có thêm các chức năng không đối đất tiên tiến như chức năng lập bản đồ và bám sát địa hình. Radar Zhuk-ME là một thành phần cấu thành nên MiG-29K. Các đặc tính cải tiến của radar là cải tiến xử lý tín hiệu và có tầm phát hiện lên tới 120 km đối với mục tiêu có RCS 5 m², đây là các đặc tính dành cho phiên bản xuất khẩu, và radar có thể bám 10 mục tiêu cùng lúc và tấn công cùng lúc 4 mục tiêu đang theo dõi trong chế độ không đối không. Tầm theo dõi của radar là 0.83 - 0.85 của tầm phát hiện. Trong chế độ không đối đất, radar có thể phát hiện một chiếc xe tăng từ khoảng cách 25 km và một cây cầu từ khoảng cách 120 km, một tàu khu trục hải quân có thể bị phát hiện từ xa 300 km và radar có thể theo dõi cùng lúc 2 mục tiêu dưới mặt đất, mặt biển. Radar có trọng lượng 220 kg và vùng quét: góc phương vị là +/- 85 độ, góc tà là +56/-40 độ. Anten là một mảng pha quét điện tử có rãnh và có đường kính 624 mm.

Radar Zhuk-AE được phát triển với cách tiếp cận kiểu mô-đun, cho phép nâng cấp các radar Zhuk-ME hiện có trên máy bay MiG-29 thành tiêu chuẩn radar Zhuk-AE mảng pha quét điện tử chủ động (AESA). Ấn Độ đã vận hành radar mảng pha BAR trên những chiếc Su-30MKI của mình và dự định dùng radar AESA như một yếu tố quan trọng của nền tảng máy bay MRCA. MiG-35 là đối thủ của Eurofighter Typhoon, F/A-18E/F Super Hornet, Dassault Rafale, JAS 39 Gripen và F-16 Fighting Falcon trong cuộc đua giành hợp đồng cung cấp 126 máy bay chiến đấu đa năng cho Không quân Ấn Đô trong cuộc cạnh tranh MRCA của Ấn Độ. Có một số nguồn tin nói rằng MiG-29K/KUB cung cấp cho Ấn Độ cũng có thể được trang bị radar Zhuk-AE. Cũng có thể Hải quân Nga sẽ dùng radar Zhuk-AE 'AESA' thay cho radar Zhuk-ME trên những chiếc MiG-29K của mình.

Hệ thống điện tử hàng không
Hệ thống điều khiển hỏa lực của MiG-29K và MiG-29KUB dự kiến gồm:
 Hệ thống radar đa chế độ trên máy bay;
 Hệ thống trinh sát quang điện tử (tìm và bám mục tiêu bằng tia hồng ngoại);
 Hệ thống chỉ định mục tiêu trên mũ phi công;
 Thiết bị chỉ định mục tiêu và điều khiển hỏa lực cho các đầu dò tên lửa dùng radar thụ động.

MiG-29K có sẵn một hệ thống trinh sát quang điện tử IRST mới tích hợp với hệ thống laser và quang học, và nó sẽ là một thách thức lớn ngay cả với máy bay địch. Hệ thống này là duy nhất trong số các nhiệm vụ nó có thể thực hiện được khi so sánh với các hệ thống IRST cũ. Nó có thể cung cấp các giải pháp ngắm mục tiêu cho các mục tiêu mặt đất và trên không trong phạm vi 15 km. Nó có thể phát hiện tên lửa chỉ nhờ đến nhiệt tỏa ra bởi sức cản không khí khi mũi tên lửa cọ xát với không khí và có thể cung cấp cho phi công một quỹ đạo chi tiết và nó có thể làm tất cả những nhiệm vụ đó trong chiến trường 360 độ so với các phiên bản trước đó mà thường chỉ có vùng quét bao phủ ở trước mặt phi công.

Tiếp nhiên liệu trên không
MiG-29K và MiG-29KUB có thể thực hiện tiếp nhiên liệu trên không nếu máy bay được trang bị hệ thống tiếp nhiên liệu UPAZ. Khác với MiG-29 đời đầu, MiG-29K được thiết kế để có thể trang bị với một hệ thống tiếp nhiên liệu trên không (ARS) hoặc "buddy store" cho việc tiếp nhiên liệu từ máy bay khác.

Động cơ

Hai nguyên mẫu chế tạo trong thập niên 1980, mỗi chiếc được trang bị 2 động cơ phản lực cánh quạt Klimov RD-33MK với chế độ đốt tăng lực sẽ đạt lực đẩy 86,3 kN (19.400 lb) và lực đẩy cất cánh có thể đạt 92,2 kN (20.723 lb) cho các hoạt động trên tàu.

MiG-29K được trang bị hai động cơ Klimov RD-33MK "Morskaya Osa" (tiếng Nga: Морская Оса: "Sea Wasp"), đây là mẫu mới nhất trong dòng động cơ RD-33. Được phát triển vào năm 2001, nó dự định sẽ dùng để trang bị cho các máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu MiG-29K và MiG-29KUB, tuy nhiên nó cũng được trang bị cho MiG-35. Các động cơ mới có đặc tính công suất cao hơn 7% so với các mẫu cũ do sử dụng các vật liệu hiện đại trong chế tạo động cơ. Nó vẫn giữ được độ dài và đường kính tối đa trong khi tăng lực đẩy khi đốt tăng lực thêm 9.000 kgf và trọng lượng tịnh là 1,145 kg. Nó cũng chứa các hệ thống làm giảm bức xạ khí thải của động cơ, từ đó làm giảm hiệu quả hoạt động của các khí tài quang học và hồng ngoại của địch. Tuổi thọ phục vụ tăng lên tới 4.000 giờ. Những thay đổi mới đảm bảo các máy bay tiêm kích cất cánh trên tàu sân bay mà không cần trợ giúp, duy trì hiệu suất trong môi trường khí hậu nóng và dĩ nhiên, tăng hiệu quả chiến đấu trong phiên bản mới nhất của dòng máy bay tiêm kích MiG-29.

Các phương pháp làm giảm tín hiệu phản xạ radar
Sống sót là một tính năng quan trọng trong thiết kế MiG-29K. Nó không dựa trên công nghệ khó bị phát hiện, như các hệ thống ẩn (stealth). MiG-29K có thiết kế kết hợp của khả năng "tàng hình" (stealth), nâng cao khả năng tác chiến điện tử, giảm tổn thương do vũ khí, sử dụng vũ khí không chiến ngoài tầm nhìn, và các chiến thuật mới mà tích lũy và tổng hợp các phương pháp trên sẽ làm tăng độ an toàn của máy bay và phi công.

MiG-29K giảm sự phản xạ tín hiệu radar do sử dụng rộng rãi vật liệu hấp thụ sóng radar. Lớp phủ đặc biệt có tên là "Taunit" trên thân máy bay sẽ giảm mức tín hiệu phản xạ lại từ 4 đến 5 lần nhờ hấp thu 98.99% sóng radar so với MiG-29 đời đầu. Hệ thống đối kháng điện tử (ECM) được cung cấp bởi Israel. Động cơ phản lực cánh quạt RD-33MK có các hệ thống làm giảm tầm nhìn hồng ngoại và quang học.

Vũ khí

Vũ khí khí tài trang bị cho MiG-29K bao gồm 1 khẩu pháo 30 mm GSh-30-1. Ban đầu khẩu pháo có 150 viên đạn, nhưng sau đó giảm xuống còn 100 viên ở các phiên bản sau. MiG-29K được trang bị bom dẫn đường bằng quang điện và laser, cũng như các loại tên lửa đối đất, đối hải như Kh-25ML/25MP, Kh-29T, Kh-31P/31A, Kh-35U, rocket, bom (bao gồm bom dẫn đường), bom điều khiển KAB-500KR và các thiết bị ngắm bắn tùy chọn gắn ngoài, vũ khí laser. Tên lửa đầu dò thụ động Kh-31P được sử dụng như một tên lửa chống radar. Tên lửa chống hạm Kh-35, Kh-31A được sử dụng để diệt tàu đối phương. Các tên lửa không đối không RVV-AE, R-27ER/ET và R-73E được dùng trong không chiến. Tùy theo yêu cầu của khách hàng mà máy bay có thể được sửa đổi để mang vũ khí của các nước khác.

Bán kính của các nhiệm vụ chiến đấu có thể tăng bằng cách thêm các thiết bị ngắm mục tiêu cũng như radar, thiết bị trinh sát và ảnh hồng ngoại.

Thực hiện các nhiệm vụ
Máy bay tiêm kích một chỗ trang bị trên tàu sân bay MiG-29K dự định sử dụng trong các nhiệm vụ sau:
 Các cuộc tấn công ngày/đêm với các vũ khí dẫn đường chính xác cao
 Tác chiến phòng không
 Hộ tống
 Hỗ trợ mặt đất từ trên không
 Chế áp hệ thống phòng không đối phương
 Tấn công trên biển
 Trinh sát
 Forward Air Control (Airborne) (FAC(A))
 Tiếp nhiên liệu trên không

Máy bay tiêm kích hai chỗ trang bị trên tàu sân bay MiG-29KUB dự định sử dụng trong các nhiệm vụ sau:
 Tăng cường kỹ năng của phi công và sĩ quan hoa tiêu/vũ khí;
 Thực hành thao diễn hoạt động chiến đấu;
 Thực hiện các phi vụ chiến đấu giống như máy bay tiêm kích một chỗ MiG-29K.

Lịch sử hoạt động

Ấn Độ
Ấn Độ đã đặt mua MiG-29K và MiG-29KUB. Năm 2004, Ấn Độ đặt mua 16 chiếc (4 chiếc huấn luyện MiG-29KUB và 12 chiếc MiG-29K). MiG-29K sẽ cung cấp khả năng tấn công không đối không và không đối đất chính xác. Các đợt giao máy bay bắt đầu vào tháng 12 năm 2009 và sẽ hoàn thành vào năm 2012. Tháng 1 năm 2010, Ấn Độ và Nga ký một thỏa thuận trị giá 1,2 tỉ USD, trong đó Hải quân Ấn Độ sẽ nhận thêm 29 chiếc MiG-29K bổ sung. MiG-29K bắt đầu đưa vào trang bị tại Ấn Độ vào tháng 2 năm 2010.

Nga

Hải quân Nga có một phi đội gồm 21 máy bay chiến đấu Su-33 có thời hạn phục vụ dự kiến kéo dài đến năm 2015. Khoảng 10 đến 12 chiếc sẽ nhận được bản nâng cấp bao gồm thiết bị Gefest SVP-24 hỗ trợ ném bom, mang lại cho chúng khả năng tấn công mặt đất hạn chế, nhưng Hải quân Nga cần nhiều máy bay hơn. Việc mở dây chuyền sản xuất Su-33 với quy mô nhỏ sẽ ít hiệu quả hơn so với việc thực hiện theo đơn đặt hàng MiG-29K của Hải quân Ấn Độ. Ấn Độ đã chi trả 730 triệu USD để Nga phát triển và chuyển giao 16 chiếc, trong khi 24 chiếc cho Hải quân Nga sẽ tiêu tốn khoảng 1 tỷ USD.

Hải quân Nga đã đặt hàng 24 chiếc MiG-29K dành cho tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov vào cuối năm 2009. Việc chuyển giao MiG-29K cho Hải quân Nga bắt đầu vào năm 2010. Hải quân Nga sau đó đàm phán với Mikoyan để đặt hàng thêm máy bay MiG-29K/MiG-29KUB vào tháng 8 năm 2011. Một đơn đặt hàng gồm 20 máy bay chiến đấu MiG-29KR và 4 máy bay huấn luyện hoạt động MiG-29KUBR dành cho tàu Đô đốc Kuznetsov, thay thế cho Su-33, đã được chính thức công bố vào tháng 2 năm 2012. Tuy nhiên vào năm 2015, Thiếu tướng Igor Kozhin, Tư lệnh Lực lượng Phòng không và Không lực Hải quân, tuyên bố rằng một trung đoàn máy bay tiêm kích thứ hai sẽ được thành lập để tăng cường lực lượng hiện tại với ý định rằng những chiếc MiG-29K sẽ được sử dụng bởi đơn vị mới này, cùng với những chiếc Su-33 hiện có được tân trang lại để sử dụng thêm.

Vào tháng 10 năm 2016, 4 chiếc MiG-29KR/MiG-29KUBR đã thành lập nên một phần của nhóm không quân trên tàu Đô đốc Kuznetsov khi con tàu được triển khai cùng với nhóm tác chiến tàu sân bay của mình đến Địa Trung Hải trong khuôn khổ chiến dịch của Nga tại Syria. Ngày 13 tháng 11 năm 2016, một chiếc MiG-29KUBR đang hoạt động ở Địa Trung Hải đã bị rơi trên đường trở về tàu Đô đốc Kuznetsov.

Biến thể

MiG-29K
Phiên bản chiến đấu chính một chỗ ngồi của Ấn Độ.
MiG-29KR
Phiên bản chiến đấu chính một chỗ ngồi của Nga, thay thế thiết bị của Ukraine và Ấn Độ bằng của Nga.
MiG-29KUB
Phiên bản huấn luyện vận hành song song hai chỗ ngồi của Ấn Độ.
MiG-29KUBR
Phiên bản huấn luyện vận hành song song hai chỗ ngồi của Nga.
MiG-29KVP
(KVP – Korotkaya Vzlet Posadka (Hạ cất cánh thẳng đứng {STOL})) Phiên bản máy bay được chuyển đổi sang tiêu chuẩn Điều 9–12 (hoặc Điều 9–18?) với việc sửa đổi, tăng cường hệ thống phần gầm và móc hãm, sử dụng cho mục đích nghiên cứu về cất hạ cánh trên tàu và đào tạo phi công.

Các nhà khai thác

 Hải quân Nga-Không quân Hải quân Nga: đặt mua 24 chiếc vào năm 2010.

 Hải quân Ấn Độ - Binh chủng Không quân Hải quân: đặt mua 45 chiếc MiG-29K/KUB (tháng 3 năm 2010), giao hàng dần tới năm 2015. Đang có kế hoạch đặt mua 30 chiếc khác.
Phi đội 303 INAS "Black Panthers" (Báo đen)

Các thông số kỹ thuật (MiG-29K – Izdeliye 9.41)

Nguồn: Rosoboronexport, Mikoyan, Gordon and Davidson, deagel.com, airforce-technology.com, Business World
 Đặc tính chung
 Tổ lái: 1
 Chiều dài: 17.3 m (57.76 ft)
 Sải cánh: 11.99 m (39.34 ft)
 Chiều cao: 4.40 m (14.44 ft)
 Diện tích cánh: 43 m² (462 ft²)
 Trọng lượng rỗng:
 Trọng lượng cất cánh: 18,550 kg (40,900 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 24,500 kg (54,000 lb)
 Động cơ: 2× Klimov RD-33MK, 9,000 kgf (88.2 kN, 19,800 lbf) mỗi chiếc

 Đặc tính bay
 Vận tốc cực đại: Mach 2+ (2,200 km/h, 1,370 mph); ở độ cao thấp 1,400 km/h, 870 mph
 Bán kính chiến đấu: 850 km (528 mi)
 Vận tốc hành trình:
 Tầm bay tối đa: 3000 km (1,860 mi) với 3 thùng dầu phụ
 Trần bay: 17,500 m (57,400 ft)
 Vận tốc lên cao: ban đầu 330 m/s, trung bình 109 m/s 0–6000 m (65,000 ft/min)
 Lực nâng của cánh: 442 kg/m² (90.5 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.97

 Vũ khí
Tải trọng vũ khí tối đa là khoảng 6,5 tấn, còn tải trọng chiến đấu thì thấp hơn, đạt mức 5,5 tấn vũ khí (tải trọng chiến đấu là lượng vũ khí tối đa máy bay có thể mang theo mà vẫn có thể tác chiến hiệu quả, còn tải trọng tối đa là lượng vũ khí lớn nhất mà máy bay có thể mang theo khi cất cánh (nhưng không thể tác chiến hiệu quả do tầm bay bị rút xuống quá ngắn), vì vậy cùng 1 máy bay thì tải trọng tối đa luôn lớn hơn khá nhiều so với tải trọng tác chiến).

 1 x pháo 30 mm GSh-30-1 với 100 viên đạn
 8 giá treo dưới cánh cộng thêm một giá treo dưới thân mang tới 5,500 kg (12,125 lb) vũ khí bao gồm

Tên lửa không đối không (AAM)
8 tên lửa không đối không gồm:
 AA-11 "Archer" - AAM tầm ngắn dẫn đường hồng ngoại, 30 km,
 AA-10 "Alamo" - AAM tầm trung dẫn đường radar bán chủ động/hồng ngoại, 130/120 km,
 AA-12 "Adder" - AAM tầm trung dẫn đường radar chủ động, 100 km,

Tên lửa không đối đất (AGM)
 Kh-25ML - dẫn đường laser bán chủ động với đầu nổ kép có thể khoan phá bê tông dày 1 m (39 in), 10 km,
 Kh-29T/TE - dẫn đường vô tuyến, 12–40 km,
 Kh-35U - dẫn đường radar chủ động, tên lửa tầm xa, 130 km,

Tên lửa chống radar
 Kh-25MP - biến thể chống radar của tên lửa Kh-25, 40 km,
 Kh-31P - tên lửa chống radar đầu dò thụ động, 110 km,

Tên lửa chống hạm
 Kh-31A - tên lửa chống tàu tầm trung, 70 km
 Kh-35 - tên lửa chống tàu tầm xa dẫn đường bằng radar chủ động, 130 km,

Bom
 FAB-500
 FAB-1000, (1,500 kg / 3,300 lb),
 KAB-500KR - bom thả và quên dẫn đường bằng vô tuyến quang điện tử

Các vũ khí, khí tài khác gắn ngoài
 Pháo sáng/Mồi bẫy nhiệt hoặc thiết bị cảnh báo
MAWS
 Thiết bị đối kháng điện tử (ECM) hoặc Thiết bị ngắm mục tiêu hoặc'
 Thùng dầu phụ bỏ được hoặc'
 Hệ thống tiếp nhiên liệu trên không UPAZ (ARS).

Hệ thống điện tử hàng không
 Radar Zhuk -ME
 Hệ thống khí tài trinh sát quang điện tử (IRST).
 Thiết bị cảnh báo radar chiếu xạ SPO-15 Beryoza

 Xem thêm
 Máy bay liên quan
 Mikoyan MiG-29
 Mikoyan MiG-29M
 Mikoyan MiG-35

 Máy bay tương tự
 Sukhoi Su-33
 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
 Dassault Rafale M
 HAL TEDBF

 Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay quân sự của Liên Xô và Nga
 Danh sách máy bay tiêm kích

 Chú thích
 Ghi chú

 Tham khảo

 Thư mục

 Bangash, M.Y.H. Shock, Impact and Explosion: Structural Analysis and Design. Springer, 2008. .
 Belyakov, R.A. and Marmain, J. MiG: Fifty Years of Secret Aircraft Design. Shrewsbury, UK:Airlife, 1994. .
 Conley, Jerome M. Indo-Russian military and nuclear cooperation: lessons and options for U.S. policy in South Asia. Lexington Books, 2001. .
 Day, Jerry. "Hot Hot Hot!" Air Classics, Volume 45, Issue 4, April 2009.

 Gordon, Yefim and Peter Davison. Mikoyan Gurevich MiG-29 Fulcrum. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2005. .

 Gunston, Bill and Yefim Gordon. MiG aircraft since 1937. North Branch, Minnesota: Naval Institute Press, 1998. .
 Lake, Jon. Jane's How to Fly and Fight in the Mikoyan MiG-29. New York: HarperCollins, 1997. .
 Rininger, Tyson V. Red Flag: Air Combat for the 21st Century''. Grand Rapids, Michigan: Zenith Imprint, 2006. .

Liên kết ngoài

 http://www.deagel.com/Strike-and-Fighter-Aircraft/Mig-29K_a000357003.aspx
 http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/mig-29k.htm
 http://www.migavia.ru/eng/military_e/MiG_29_K_KUB_e.htm
 http://www.metacafe.com/watch/256290/mig_29k/

MiG-029K
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1980
Máy bay quân sự Nga thập niên 1990
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga


title: Morris (họa sĩ truyện tranh)

text:
Morris (1923 - 2001) là một họa sĩ sáng tác truyện tranh người Bỉ. Với tập truyện Lucky Luke nổi tiếng, ông được xem là một trong những tác giả truyện tranh lớn nhất thế giới.

Morris tên thật là Maurice de Bevere, sinh ngày 1 tháng 12 năm 1923 tại Kortrijk, Bỉ. Từ năm 17 tới 19 tuổi, Maurice theo học khóa vẽ qua thư từ do Jean Image hướng dẫn. Năm 20 tuổi, ông bắt đầu làm việc tại xưởng hoạt hình Compagnie Belge d'Actualités (CBA) của Bỉ. Tại đây, Maurice quen biết với Peyo, André Franquin, Eddy Paape, những tác giả kịch bản truyện tranh. Từ năm 1945, Maurice trở thanh họa sĩ chính chuyên vẽ trang bìa và minh họa cho báo Le Moustique, tờ báo hài hước nổi tiếng của Bỉ khi đó.

Giáng sinh năm 1946, nhân vật Lucky Luke lần đầu tiên được Maurice cho xuất hiện trong sách lịch Spirou 194 với Câu truyện Arizona 1880. Và cũng bắt đầu từ nhân vật này ông dùng nghệ danh Morris. Từ năm 1948, Morris chuyển sang sống tại Mỹ và vẽ chuyện hài cho một số tạp chí ở đây. Tuy vậy, vẫn tiếp tục với nhân vật chàng cao bồi Lucky Luke, ông gửi các bản thảo của mình cho ban biên tập của Spirou. Năm 1949, nhà xuất bản Dupuis của Bỉ cho xuất bản tập truyện tranh Lucky Luke đầu tiên Mỏ vàng của Dig Digger. Và cũng trong thời gian ở Mỹ, Morris làm quen với René Goscinny, người sẽ là tác giả kịch bản của rất nhiều tập truyện Lucky Luke sau này.

Năm 1955, Morris trở về Bỉ tiếp tục sáng tác truyện tranh. Lucky Luke được nhà xuất bản Dupuis phát hành trong 19 năm rồi sau đó, năm 1968 được nhà xuất bản Dargaud của Pháp tiếp tục. Các tập truyện Lucky Luke giành được thành công liên tiếp. Sau khi René Goscinny mất vào năm 1977, Morris còn hợp tác cùng một số tác giả kịch bản khác.

Từ năm 1987, song song với Lucky Luke, Morris cùng sáng tác các tập truyện tranh về Rantanplan - chú chó ngốc nghếch trong Lucky Luke.

Ông mất ngày 16 tháng 7 năm 2001 tại Bruxelles.

Giải thưởng
 1972: Giải Saint-Michel, Bruxelles, Bỉ
 1992: Angoulême International Comics Festival

Tham khảo

 Lucky Luke - Hồ sơ Lucky do nhà xuất bản Trẻ phát hành
 Morris (1923-2001), dessinateur et scénariste de BD

Họa sĩ truyện tranh Bỉ
Tác giả kịch bản truyện tranh Bỉ
Lucky Luke


title: Namibia

text:
Namibia (, ), tên chính thức là Cộng hòa Namibia (tiếng Đức: ; ), là một quốc gia ở miền Nam Phi với bờ biển phía tây giáp Đại Tây Dương. Biên giới trên đất liền giáp Zambia và Angola về phía bắc, Botswana về phía đông và Nam Phi về phía đông và nam. Dù không giáp Zimbabwe, chỉ có một khúc với chiều rộng chưa tới 200 mét của sông Zambezi chia tách hai quốc gia. Namibia giành được độc lập từ Nam Phi vào ngày 21 tháng 3 năm 1990, sau khi Chiến tranh giành độc lập Namibia thắng lợi. Thủ đô và thành phố lớn nhất là Windhoek. Namibia là thành viên của Liên Hợp Quốc (UN), Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC), Liên minh châu Phi (AU), và Thịnh vượng chung Anh.

Lịch sử

Tên của quốc gia này xuất phát từ sa mạc Namib, sa mạc cổ nhất trên thế giới. Vùng đất khô hạn của Namibia đã có người San, người Damara, và người Nama sinh sống từ thời xưa. Khoảng thế kỷ XIV, người Bantu đến Namibia. Từ khoảng thế kỷ XVIII, người Oorlam từ Cape Colony vượt sông Orange và di chuyển đến miền nam Namibia ngày nay.

Khoảng từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX, người Bồ Đào Nha rồi đến người Anh, người Đức lần lượt xâm nhập lãnh thổ Tây Nam Phi (Namibia ngày nay). Năm 1883, Đức chiếm đóng và cai trị toàn bộ vùng này. Sau thế chiến thứ nhất, nước Đức bại trận, Hội Quốc liên trao cho Nam Phi quyền quản thác Tây Nam Phi. Lợi dụng tình hình đó, năm 1920 Nam Phi biến lãnh thổ này thành thuộc địa của mình.

Từ thập kỷ 60, 70 Liên Hợp Quốc liên tiếp ra nhiều Nghị quyết lên án Nam Phi, đòi Nam Phi rút hết quân đội và trao trả độc lập cho Tây Nam Phi, nhưng Nam Phi vẫn tiếp tục chiếm đóng trái phép lãnh thổ này.

Từ cuối thập kỷ 50, nhiều tổ chức yêu nước ở Tây Nam Phi ra đời với mục đích đấu tranh giải phóng dân tộc. Tháng 4/1960, ông Sam Nujoma thành lập Tổ chức Nhân dân Tây Nam Phi (SWAPO); tổ chức này phát triển nhanh chóng, được nhân dân ủng hộ mạnh mẽ và được OUA, Liên Hợp Quốc và Phong trào không liên kết công nhận.

Sau khi Angola, Mozambique năm (1975) và Zimbabwe năm (1980) giành độc lập, cuộc đấu tranh của nhân dân Tây Nam Phi do SWAPO lãnh đạo bước sang giai đoạn mới. Với việc thực hiện Hiệp định hoà bình về Tây Nam Phi (ký tháng 12 năm 1988), Chính quyền Nam Phi buộc phải thực hiện nghị quuyết 435/78 của Liên Hợp Quốc. Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trên lãnh thổ Tây Nam Phi (sau gọi là Namibia) được tổ chức và SWAPO giành thắng lợi áp đảo. Ngày 21 tháng 3 năm 1990, Tây Nam Phi tuyên bố độc lập, đổi tên nước thành nước Cộng hoà Namibia; ông Sam Nujoma, Chủ tịch SWAPO được bầu làm Tổng thống. Năm 1994, Nam Phi trao tra lại vùng lãnh thổ Walvis Bay cho Namibia.

Tổng thống Nujoma tái đắc cử năm 1994 sau khi hiến pháp được sửa đổi, Nujoma tiếp tục nhiệm kì thứ ba năm 1999.

Tháng 9 năm 1999, đã xảy ra cuộc chiến giữa quân đội Namibia và nhóm li khai ở dải Caprivi, một hành lang hẹp nhô ra ở góc Đông Bắc có thể thông ra sông Zambezi.

Trong cuộc bầu cử Tổng thống diễn ra vào tháng 11 năm 2004, Hifikepunye Pohamba đã thay thế Sam Nujoma trở thành đại diện của SWAPO và đã trúng cử làm Tổng thống của Namibia. Sau đó Nahas Angul được bổ nhiệm là tân Thủ tướng của nước Cộng hoà này. SWAPO trở thành Đảng chiếm đa số tuyệt đối tại Nghị viện Namibia.

Chính trị

Namibia theo chính thể Cộng hoà Tổng thống. Thực hiện dân chủ, đa đảng.

Từ 1990 đến nay, Đảng cầm quyền SWAPO luôn thắng cử. Chính phủ thực hiện chính sách hoà giải dân tộc, chống nghèo đói, bất công, chú trọng phát triển kinh tế nên đã duy trì được sự ổn định chính trị – xã hội. Namibia đang nghiên cứu phương thức cải cách ruộng đất sao cho phù hợp. Đối với các ngành khác, Namibia chưa tiến hành quốc hữu hoá để tránh xáo trộn trong xã hội và tận dụng khả năng quản lý của các nhà tư bản.

Tháng 11 năm 2009, Namibia tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội và Tổng thống lần thứ 5. Ông Hifikepunye Pohamba đã tái đắc cử Tổng thống với trên 75% phiếu bầu. Đảng SWAPO cầm quyền giành thắng lợi với 54/72 ghế tại Quốc hội.

Nguyên thủ quốc gia là Tổng thống, đồng thời là người đứng đầu Chính phủ.
Namibia được chia thành 13 vùng. Quốc hội gồm 72 nghị sĩ được bầu trực tiếp phổ thông đầu phiếu, nhiệm kỳ 5 năm (bắt đầu từ tháng 12 năm 1994) và một Hội đồng Nhà nước gồm 26 nghị sĩ được bầu gián tiếp nhiệm kỳ 6 năm (bắt đầu từ tháng 7 năm 1993), mỗi hội đồng vùng bầu 2 thành viên, cũng với nhiệm kì 6 năm.

Các đảng phái chính trị gồm có:

- Đảng SWAPO (Tổ chức Nhân dân Tây Nam Phi) - Đảng cầm quyền hiện nay
Chủ tịch là ông Hifikepunye Pohamba

- Đảng COD (Đại hội Dân chủ);

- Đảng DTA (Liên minh Dân chủ Turnhall);

- Đảng UDF (Mặt trận Dân chủ Thống nhất);

- Đảng MAG (Nhóm Hành động).

Tình hình
Từ 1990 đến nay, Đảng cầm quyền SWAPO luôn thắng cử. Chính phủ thực hiện chính sách hoà giải dân tộc, chống nghèo đói, bất công, chú trọng phát triển kinh tế nên đã duy trì được sự ổn định chính trị – xã hội. Namibia đang nghiên cứu phương thức cải cách ruộng đất sao cho phù hợp. Đối với các ngành khác, Namibia chưa tiến hành quốc hữu hoá để tránh xáo trộn trong xã hội và tận dụng khả năng quản lý của các nhà tư bản.

Tháng 8 năm 2002, Đại hội lần thứ 3 đảng SWAPO tiến hành Đại hội với khẩu hiệu "Đảng SWAPO vì đoàn kết, phát triển và công bằng", thực hiện chính sách cải cách ruộng đất, trao quyền phát triển kinh tế cho người da đen, phát triển lao động, công nghệ thông tin, tạo việc làm, xoá đói, giảm nghèo, thực hiện phân cấp quản lý, đề cao vai trò phụ nữa, giải quyết các vấn đề xã hội. Về đối ngoại, Đảng SWAPO khẳng định đảng tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại không liên kết, đoàn kết chống đế quốc, đa dạng hoá quan hệ quốc tế, coi trọng quan hệ hợp tác với các nước châu Phi, đặc biệt với các nước trong Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC).

Tháng 11 năm 2004, Namibia tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội và Tổng thống lần thứ 4. Bảy đảng chính trị giới thiệu ứng cử viên tranh chức Tổng thống thay thế Tổng thống Sam Nujoma sau 15 năm cầm quyền. Ông Hifikepunye Pohamba đã đắc cử Tổng thống với 76,4% phiếu bầu. Đảng SWAPO cầm quyền giành thắng lợi với 55/72 ghế tại Quốc hội.

Địa lý

Namibia nằm ở khu vực Nam Phi, Bắc giáp Angola và Zambia, Nam giáp Nam Phi, Đông giáp Botswana và Tây giáp Đại Tây Dương. Lãnh thổ gồm vùng đồng bằng sa mạc Namib ở ven biển phía Tây và vùng cao nguyên trung tâm (trên 2.000 m) thoải dần về vùng chậu bán hoang mạc Kalahari ở phía Đông.

Kinh tế

Khoảng một nửa dân số Namibia sống phụ thuộc vào lãnh vực nông nghiệp. Tuy nhiên, quốc gia này phải nhập khẩu một lượng lớn lương thực, thực phẩm. Ngành công nghiệp khai thác khoáng sản (kim cương, urani, đồng, chì, kẽm, bạc, cadmi) đóng vai trò quan trọng hơn cả ngành chăn nuôi và đánh bắt cá biển. Kinh tế phần lớn dựa vào xuất khẩu kim cương và urani. Namibia thuộc nhóm các nước châu Phi có thu nhập bình quân đầu người cao. Nhưng quốc gia này vẫn còn lệ thuộc vào Nam Phi và bị tác động bởi tình trạng bất bình đẳng cũng như nạn thất nghiệp.

Mức tăng trưởng GDP năm 2000-2001 được cái thiện nhiều nhờ sự tăng giá của hai mặt hàng kim cương và cá. Những thỏa thuận mới đây vừa đạt được nhằm thực hiện tiến trình tư nhân hóa thêm nhiều công ty, xí nghiệp. Điều này sẽ kích thích sự đầu tư dài hạn của nguồn vốn nước ngoài.

Nền kinh tế của Namibia phụ thuộc chặt chẽ vào việc khai thác và sản xuất các khoáng sản để xuất khẩu. Ngành khai khoáng đóng góp cho khoảng 20% GDP. Namibia có nguồn dự trữ giàu có về kim cương và các kim loại quý hiếm. Namibia là nước xuất khẩu khoáng sản (không phải là chất đốt) lớn thứ 4 ở châu Phi và là nước sản xuất vàng lớn thứ năm của thế giới. Ngoài ra Namibia cũng là nhà sản xuất lớn các kim loại như bạc, thiếc, chì, kẽm, wolfram. Ngành công nghiệp khai khoáng chỉ thu hút 3% lực lượng lao động trong khi gần một nửa dân số sống phụ thuộc vào nông nghiệp. Namibia thường phải nhập khẩu khoảng 50% nhu cầu về ngũ cốc. Trong những năm hạn hán, lương thực trở thành một vấn đề lớn ở khu vực nông thôn. Sự chênh lệch rất lớn về GDP giữa các khu vực cho thấy sự bất bình đẳng lớn trong phân phối thu nhập.

Nền kinh tế Namibia có mối liên hệ chặt chẽ với nền kinh tế Nam Phi và đồng dollar Namibia thường có tỷ lệ trao đổi 1/1 với đồng rand Nam Phi.

Năm 2008, tổng sản phẩm quốc nội của Namibia là 7,781 tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng GDP của nước này đạt 3,3%. Và GDP bình quân đầu người là 5.400 USD. Tỷ lệ lạm phát được duy trì ở mức khá thấp là 2,7% trong giai đoạn 2001 đến 2006, tuy nhiên năm 2008, do ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới, tỉ lệ lạm phát của Namibia lên đến 10,3%.

Nông nghiệp thu hút 47% lao động và đóng góp vào 10,4% GDP. Các nông sản chính của Namibia là kê, đậu phộng, lúa miến, vật nuôi, nho, cá… Dịch vụ thu hút 33% lao động và đóng góp vào 53,4% GDP.

Về ngoại thương, năm 2008, Namibia xuất khẩu 2,98 tỷ USD (theo giá FOB) các loại hàng hoá. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của nước này là: kim cương, đồng đỏ, vàng, kẽm, thiếc, uranium, cá, gia súc, lông cừu.. Các bạn hàng xuất khẩu chính của Namibia là Nam Phi và Mỹ.

Kim ngạch nhập khẩu của Namibia năm 2008 đạt 3,56 tỷ USD. Nước này nhập khẩu phần lớn là: thực phẩm, sản phẩm xăng dầu, thiết bị máy móc, sản phẩm hoá học… Các đối tác chính mà Namibia nhập khẩu hàng hoá là Nam Phi và Mỹ.

a) Những thế mạnh và tài nguyên: Khai thác mỏ, đánh cá, chăn nuôi gia súc, du lịch và 4 ngành kinh tế mũi nhọn của Namibia.

Namibia có tài nguyên thiên nhiên quý hiếm như kim cương (đứng thứ 5 thế giới), uranium, đồng, kẽm. Ngành khai mỏ chiếm 40% GDP (gồm khai thác kim cương, manggan, đồng, sắt, uranium). Thủy sản là ngành đứng thứ 2 sau khai khoáng, chiếm ¼ GDP. Đánh bắt cá phát triển vào bậc nhất châu Phi. Hàng năm có khoảng nửa triệu du lịch nước ngoài sang Namibia.

Namibia xuất chủ yếu quặng mỏ (chiếm 20% GDP) và là nước sản xuất lớn thứ 5 thế giới về Uranium. Ngoài ra Namibia còn xuất khẩu thịt gia súc, cá; Nhập lương thực và hàng chế biến. Các ngành kinh tế chủ yếu, đất đai vẫn do người da trắng (chiếm 5% dân số) nắm giữ. Trong khi đó 60 – 65% người da đen vẫn sống trong nghèo khổ. Chính phủ Namibia có ý định cải cách ruộng đất và đang tìm con đường phù hợp. Về các ngành kinh tế khách Chính phủ Namibia không có ý định quốc hữu hoá ngay để tránh xáo trộn lớn và tận dụng khả năng quản lý của nhà tư sản.

b) Một vài số liệu về kinh tế:

- GDP: 6,7 tỉ USD (2007)

- Tăng trưởng GDP: 4,5% (2007)

- GDP đầu người:2.400 (2006)

- Nhập khẩu:2,82 tỉ USD (2007)

- Xuất khẩu: 2,87 tỉ USD (2006)

Chính sách đối ngoại

Từ khi giành độc lập (tháng 3 năm 1990) đến nay, Namibia thực hiện đường lối đối ngoại không liên kết, đa dạng hoá quan hệ quốc tế, tiếp tục duy trì quan hệ mọi mặt với Nam Phi. Coi trọng quan hệ với các nước châu Phi, đặc biệt các nước miền Nam châu Phi (SADC), chú trọng quan hệ với Mỹ, phương Tây, tranh thủ Trung Quốc, Nhật Bản. Namibia thi hành chính sách cân bằng quan hệ với các nước lớn nhằm tranh thủ viện trợ, vốn, kỹ thuật.

Namibia đóng góp tích cực vào việc thành lập Liên minh châu Phi (AU) vào quá trình tìm giải pháp cho các cuộc xung đột tại châu Phi. Namibia là thành viên của Liên Hợp Quốc, Phong trào không liên kết, AU, Cộng đồng phát triển miền Nam châu Phi (SADC), Khối Liên hiệp Anh và thành viên của các Tổ chức quốc tế IMF, WB v.v.

Năm 2000, Namibia là một trong 35 nước được hưởng ưu đãi của Đạo luật cơ hội và tăng trưởng châu Phi (AGOA) của Mỹ. Quan hệ kinh tế giữa Namibia và Trung Quốc khá phát triển, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 240 triệu USD (tính đến hết tháng 11 năm 2006) tăng 103% so với năm 2005. Tính đến cuối năm 2006, Trung Quốc đầu tư vào Namibia đạt 33,5 triệu USD. Hiện Trung Quốc có khoảng 1500 người đang làm việc tại Namibia.

Xã hội

Dân số

Dân tộc

Đô thị

Tôn giáo

Cộng đồng Cơ đốc giáo chiếm từ 80% đến 90% dân số Namibia, trong đó 75% là tín đồ Kháng Cách và 50% trong số đó thuộc Giáo hội Luther. Giáo hội Luther có số tín hữu lớn nhất, là di sản của sự truyền giáo bởi người Đức và Phần Lan trong thời kì thuộc địa. 10% - 20% dân cư Namibia giữ tín ngưỡng bản địa.

Theo thống kê có khoảng 9000 người dân Namibia theo đạo Hồi  và cũng có một cộng đồng Đạo Do Thái nhỏ khoảng 100 người tại nước này.

Ngôn ngữ

Y tế

Giáo dục

Namibia có nền giáo dục miễn phí cho bậc phổ thông. Bậc tiểu học gồm lớp 1 đến lớp 7, bậc trung học gồm lớp 8 đến 12. Vào năm 1998, số học sinh tiểu học ở Namibia là 400.325 học sinh và số học sinh bậc trung học là 115.237. Tỉ lệ học sinh trên giáo viên năm 1999 là 32: 1 và trong năm đó 8% GDP được chi cho giáo dục.

Phần lớn trường học tại Namibia là trường công lập, tuy nhiên hệ thống giáo dục ở đây có một số trường tư. Namibia có 4 trường đào tạo giáo viên, 3 học viện Nông nghiệp, 1 trường đào tạo cảnh sát, và ba trường đại học sau: Đại học Namibia, Đại học Quản lí Quốc tế và Đại học Khoa học và Công nghệ Namibia.

Văn hóa

Thể thao

Truyền thông

Xem thêm

Liên kết ngoài

Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Đức
Quốc gia châu Phi
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Khởi đầu năm 1990 ở Namibia
Cộng hòa Thịnh vượng chung
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Afrikaans
Cựu thuộc địa Đức


title: Hậu chấn tâm lý

text:
Hậu chấn tâm lý hay rối loạn căng thẳng sau sang chấn/chấn thương (tiếng Anh: post-traumatic stress disorder – PTSD) là một rối loạn tâm thần có thể phát triển sau khi một người tiếp xúc với một sự kiện đau buồn, chẳng hạn như tấn công tình dục, chiến tranh (trường hợp này còn được gọi là sốc chiến trường, tức shell shock), va chạm giao thông nghiêm trọng, lạm dụng trẻ em hoặc các mối đe dọa khác đối với cuộc sống. Các triệu chứng có thể bao gồm xuất hiện những hồi ức, suy nghĩ, cảm xúc hoặc giấc mơ rối loạn liên quan đến các sự kiện, đau khổ về tinh thần hoặc thể chất trước các dấu hiệu liên quan đến chấn thương, cố gắng tránh các tín hiệu liên quan đến chấn thương, thay đổi cách một người suy nghĩ và cảm thấy, và gia tăng phản ứng chiến-hay-chạy. Các triệu chứng này kéo dài hơn một tháng sau sự kiện. Trẻ nhỏ ít thể hiện sự đau khổ mà thay vào đó có thể bộc lộ những ký ức của chúng thông qua việc chơi đùa. Một người bị PTSD có nguy cơ tự tử và cố ý làm hại bản thân cao hơn.

Hầu hết những người trải qua các sự kiện đau thương không phát triển hậu chấn tâm lý. Những người trải qua chấn thương giữa các cá nhân như hiếp dâm hoặc lạm dụng trẻ em có nhiều khả năng phát triển hậu chấn tâm lý hơn so với những người trải qua chấn thương không do tấn công, chẳng hạn như tai nạn và thiên tai. Khoảng một nửa số người phát triển hậu chấn tâm lý sau khi bị hiếp dâm.  Trẻ em ít có nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý sau chấn thương hơn người lớn, đặc biệt nếu chúng dưới 10 tuổi. Chẩn đoán dựa trên sự hiện diện của các triệu chứng cụ thể sau một sự kiện đau thương.

Có thể phòng ngừa hậu chấn tâm lý khi tư vấn được nhắm mục tiêu vào những người có các triệu chứng ban đầu nhưng không hiệu quả khi được cung cấp cho tất cả những người tiếp xúc với chấn thương cho dù có hoặc không có triệu chứng. Các phương pháp điều trị chính cho những người bị PTSD là tư vấn (tâm lý trị liệu) và dùng thuốc. Thuốc chống trầm cảm thuộc loại ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc là loại thuốc đầu tiên được sử dụng cho điều trị hậu chấn tâm lý và có lợi cho khoảng một nửa số bệnh nhân. Lợi ích từ việc dùng thuốc ít hơn so với lợi ích khi được tư vấn. Người ta không biết liệu việc sử dụng thuốc và tư vấn cùng nhau có mang lại lợi ích lớn hơn so với một trong hai phương pháp riêng biệt hay không. Các loại thuốc, không phải SSRI, không có đủ bằng chứng để chứng minh cho việc sử dụng chúng và trong trường hợp của thuốc benzodiazepin, có thể làm xấu đi kết quả.

Ở Hoa Kỳ, khoảng 3,5% người trưởng thành mắc chứng này trong một năm nhất định và 9% người phát triển bệnh này vào một thời điểm nào đó trong đời. Ở hầu hết các quốc gia còn lại trên thế giới, tỷ lệ người mắc chứng này trong một năm nhất định là từ 0,5% đến 1%. Tỷ lệ cao hơn có thể xảy ra ở các khu vực xung đột vũ trang. Bệnh này phổ biến ở phụ nữ hơn nam giới. Các triệu chứng rối loạn tâm thần liên quan đến chấn thương đã được ghi nhận ít nhất từ thời Hy Lạp cổ đại. Trong các cuộc chiến tranh thế giới, tình trạng này được biết đến dưới nhiều thuật ngữ khác nhau bao gồm " sốc đạn pháo " và " chứng loạn thần kinh chiến đấu ". Thuật ngữ "rối loạn căng thẳng sau chấn thương" được sử dụng vào những năm 1970 phần lớn là do chẩn đoán của các cựu quân nhân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam. Chứng bệnh này được Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ chính thức công nhận vào năm 1980 trong ấn bản thứ ba của Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê về Rối loạn Tâm thần (DSM-III).

Triệu chứng

Các triệu chứng của hậu chấn tâm lý thường bắt đầu trong vòng ba tháng đầu tiên sau khi xảy ra sự kiện đau thương, nhưng có thể không bắt đầu cho đến nhiều năm sau đó. Trong trường hợp điển hình, người bị hậu chấn tâm lý luôn tránh suy nghĩ và cảm xúc liên quan đến chấn thương hoặc thảo luận về sự kiện đau buồn, và thậm chí có thể bị mất trí nhớ về sự kiện này. Tuy nhiên, sự kiện này thường được cá nhân hồi tưởng lại thông qua các hồi ức xâm nhập, lặp đi lặp lại, các giai đoạn phân ly khi hồi tưởng lại chấn thương ("hồi tưởng") và ác mộng. Mặc dù thông thường các triệu chứng sau bất kỳ sự kiện chấn thương nào, những triệu chứng này phải tồn tại ở mức độ đủ (tức là gây rối loạn chức năng sống hoặc mức độ đau khổ lâm sàng) trong hơn một tháng sau chấn thương để được phân loại là hậu chấn tâm lý (rối loạn chức năng lâm sàng nghiêm trọng hoặc đau buồn trong vòng ít hơn một tháng sau chấn thương có thể là rối loạn căng thẳng cấp tính). Một số người sau một sự kiện đau buồn trải qua sự trưởng thành sau chấn thương.

Các chứng bệnh liên quan
Những người sống sót sau chấn thương thường phát triển trầm cảm, rối loạn lo âu và rối loạn tâm trạng cùng với hậu chấn tâm lý.

Lạm dụng ma túy và lạm dụng rượu thường cùng xảy ra với hậu chấn tâm lý. Việc phục hồi sau rối loạn căng thẳng sau chấn thương hoặc các rối loạn lo âu khác có thể bị cản trở, hoặc tình trạng trở nên tồi tệ hơn khi rối loạn sử dụng chất gây nghiện đi kèm với hậu chấn tâm lý. Giải quyết những vấn đề này có thể giúp cải thiện tình trạng sức khỏe tâm thần và mức độ lo lắng của người bệnh.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, có mối liên hệ chặt chẽ giữa những khó khăn trong điều tiết cảm xúc (ví dụ như thay đổi tâm trạng, bộc phát cơn tức giận, nóng nảy) và các triệu chứng căng thẳng sau chấn thương, không phụ thuộc vào tuổi tác, giới tính hoặc loại chấn thương.

Các nhân tố nguy cơ

Những người được coi là có nguy cơ hậu chấn tâm lý bao gồm quân nhân chiến đấu, nạn nhân của thiên tai, những người sống sót trong trại tập trung và nạn nhân của tội phạm bạo lực. Những người làm việc trong những công việc khiến họ phải chịu bạo lực (chẳng hạn như binh lính) hoặc thảm họa (chẳng hạn như nhân viên dịch vụ khẩn cấp) cũng có nguy cơ. Các nghề khác có nguy cơ cao hơn bao gồm cảnh sát, nhân viên cứu hỏa, nhân viên cứu thương, chuyên gia chăm sóc sức khỏe, lái tàu, thợ lặn, nhà báo và thủy thủ, ngoài ra còn những người làm việc tại ngân hàng, bưu điện hoặc cửa hàng.

Chấn thương
Hậu chấn tâm lý  có liên quan đến một loạt các sự kiện đau thương. Nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý  sau một chấn thương thay đổi theo loại chấn thương  và cao nhất sau khi tiếp xúc với bạo lực tình dục (11,4%), đặc biệt là hiếp dâm (19,0%). Nam giới có nhiều khả năng phải trải qua một sự kiện đau thương (dưới bất kỳ hình thức nào), nhưng phụ nữ có nhiều khả năng trải qua loại sự kiện đau thương có tác động mạnh có thể dẫn đến hậu chấn tâm lý, chẳng hạn như bạo lực giữa các cá nhân và tấn công tình dục.

Những người sống sót sau va chạm xe cơ giới, cả trẻ em và người lớn, có nhiều nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý. Trên toàn cầu, khoảng 2,6% người lớn được chẩn đoán mắc hậu chấn tâm lý  sau một tai nạn giao thông không đe dọa đến tính mạng, và một tỷ lệ tương tự ở trẻ em bị hậu chấn tâm lý. Nguy cơ PTSD gần như tăng gấp đôi lên 4,6% đối với các tai nạn ô tô đe dọa tính mạng. Phụ nữ có nhiều khả năng được chẩn đoán mắc hậu chấn tâm lý  sau một tai nạn giao thông đường bộ, cho dù tai nạn xảy ra trong thời thơ ấu hay khi trưởng thành.

Phản ứng căng thẳng sau chấn thương đã được nghiên cứu ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tỷ lệ hậu chấn tâm lý có thể thấp hơn ở trẻ em so với người lớn, nhưng nếu không điều trị, các triệu chứng có thể tiếp tục trong nhiều thập kỷ. Một ước tính cho thấy tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên mắc hậu chấn tâm lý ở nhóm dân số không già ở một nước phát triển có thể là 1% so với 1,5% đến 3% ở người lớn và thấp hơn nhiều ở độ tuổi dưới 10 tuổi. Trung bình, 16% trẻ em tiếp xúc với một sự kiện đau buồn phát triển hậu chấn tâm lý, thay đổi tùy theo loại tiếp xúc và giới tính. Tương tự như dân số trưởng thành, các yếu tố nguy cơ của hậu chấn tâm lý ở trẻ em bao gồm: giới tính nữ, tiếp xúc với thiên tai (tự nhiên hoặc nhân tạo), hành vi ứng phó tiêu cực và/hoặc thiếu hệ thống hỗ trợ xã hội thích hợp.

Các mô hình dự báo đã liên tục phát hiện ra rằng chấn thương thời thơ ấu, nghịch cảnh mãn tính, sự khác biệt về sinh học thần kinh và các yếu tố gây căng thẳng trong gia đình có liên quan đến nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý sau một sự kiện đau thương ở tuổi trưởng thành. Rất khó để tìm thấy các khía cạnh nhất quán của các sự kiện dự đoán, nhưng sự tự cô lập mình sau sang chấn là một chỉ số dự báo khá nhất quán về sự phát triển của hậu chấn tâm lý. Khoảng cách gần, thời gian và mức độ nghiêm trọng của chấn thương gây ra. Người ta đã suy đoán rằng những sang chấn giữa các cá nhân gây ra nhiều vấn đề hơn những sang chấn do cá nhân gây ra, nhưng điều này còn gây tranh cãi. Nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý tăng lên ở những người bị lạm dụng thể chất, hành hung thể xác hoặc bắt cóc. Phụ nữ bị bạo lực thể chất có nhiều khả năng bị hậu chấn tâm lý hơn nam giới.

Bạo lực từ bạn tình/người phối ngẫu
Một cá nhân bị bạo lực gia đình có khuynh hướng phát triển hậu chấn tâm lý. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với trải nghiệm đau thương không tự động cho thấy một cá nhân sẽ phát triển hậu chấn tâm lý. Có một mối liên hệ chặt chẽ giữa sự phát triển hậu chấn tâm lý ở những bà mẹ từng bị bạo lực gia đình trong thời kỳ chu sinh của thai kỳ.

Những người đã từng bị tấn công tình dục hoặc cưỡng hiếp có thể phát triển các triệu chứng của hậu chấn tâm lý. Các triệu chứng hậu chấn tâm lý bao gồm trải nghiệm lại cuộc hành hung, tránh những thứ liên quan đến cuộc hành hung, tê liệt, tăng lo lắng và tăng phản ứng giật mình. Khả năng duy trì các triệu chứng của hậu chấn tâm lý cao hơn nếu kẻ hiếp dâm giam giữ hoặc kiềm chế người đó, nếu người bị cưỡng hiếp tin rằng kẻ hiếp dâm sẽ giết họ, người bị cưỡng hiếp còn rất trẻ hoặc rất già và nếu kẻ hiếp dâm là người mà họ biết.. Khả năng các triệu chứng nghiêm trọng kéo dài cũng cao hơn nếu những người xung quanh nạn nhân phớt lờ (hoặc không biết) về vụ hiếp dâm hoặc đổ lỗi cho nạn nhân bị hiếp dâm.

Chấn thương liên quan đến chiến tranh
Nghĩa vụ quân sự là một yếu tố nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý. Khoảng 78% những người tiếp xúc với chiến đấu không phát triển chứng hậu chấn tâm lý; trong khoảng 25% quân nhân mắc hậu chấn tâm lý, sự xuất hiện của bệnh này bị trì hoãn.

Người tị nạn cũng có nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý cao hơn do họ phải tiếp xúc với chiến tranh, gian khổ và các sự kiện đau thương. Tỷ lệ hậu chấn tâm lý trong quần thể người tị nạn dao động từ 4% đến 86%. Trong khi những căng thẳng của chiến tranh ảnh hưởng đến tất cả những người có liên quan, những người phải di dời đã được chứng minh là (bị ảnh hưởng) nhiều hơn những người khác.

Những thách thức liên quan đến sức khỏe tâm lý xã hội tổng thể của người tị nạn rất phức tạp và mang nhiều sắc thái riêng. Những người tị nạn đã giảm mức độ hạnh phúc và tỷ lệ đau khổ tinh thần cao do chấn thương trong quá khứ và hiện tại. Các nhóm người bị ảnh hưởng đặc biệt và nhu cầu của họ thường không được đáp ứng là phụ nữ, người lớn tuổi và trẻ vị thành niên không có người bảo hộ. Căng thẳng sau chấn thương và trầm cảm ở người tị nạn cũng có xu hướng ảnh hưởng đến sự thành công trong việc học hành của họ.

Cái chết bất ngờ của người thân
Cái chết đột ngột, bất ngờ của người thân là loại sự kiện đau thương phổ biến nhất được báo cáo trong các nghiên cứu xuyên quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn những người trải qua loại sự kiện này sẽ không trải qua hậu chấn tâm lý. Một phân tích từ Khảo sát Sức khỏe Tâm thần Thế giới của WHO cho thấy 5,2% nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý sau khi biết tin về cái chết bất ngờ của một người thân yêu. Do mức độ phổ biến của loại sự kiện đau thương này, cái chết bất ngờ của người thân chiếm khoảng 20% các trường hợp hậu chấn tâm lý trên toàn thế giới.

Bệnh có nguy cơ tử vong
Các tình trạng y tế liên quan đến tăng nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý bao gồm ung thư, đau tim, và đột quỵ. 22% người sống sót sau ung thư có các triệu chứng giống như hậu chấn tâm lý suốt đời. Nhập viện tại đơn vị chăm sóc đặc biệt (ICU) cũng là một yếu tố nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý. Một số phụ nữ trải qua hậu chấn tâm lý từ kinh nghiệm của họ liên quan đến ung thư vú và phẫu thuật cắt bỏ vú. Những người thân yêu của những người bị bệnh đe dọa tính mạng cũng có nguy cơ phát triển hậu chấn tâm lý, chẳng hạn như cha mẹ của trẻ mắc bệnh mãn tính.

Chấn thương liên quan đến thai kỳ
Phụ nữ sẩy thai có nguy cơ bị hậu chấn tâm lý. Những người bị sẩy thai lần tiếp theo có nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý cao hơn so với những người chỉ bị một lần. Hậu chấn tâm lý cũng có thể xảy ra sau khi sinh con và nguy cơ tăng lên nếu một phụ nữ đã trải qua chấn thương trước khi mang thai. Tỷ lệ bị hậu chấn tâm lý sau khi sinh con bình thường (nghĩa là, không bao gồm thai chết lưu hoặc các biến chứng lớn) được ước tính là từ 2,8 đến 5,6% ở 6 tuần sau sinh, với tỷ lệ giảm xuống 1,5% ở 6 tháng sau sinh. Các triệu chứng của hậu chấn tâm lý thường gặp sau khi sinh con, với tỷ lệ phổ biến là 24-30,1%  ở tuần thứ 6, giảm xuống còn 13,6% ở tháng thứ 6. Sinh con khẩn cấp cũng có thể gây ra hậu chấn tâm lý.

Di truyền
Có bằng chứng cho thấy tính nhạy cảm với hậu chấn tâm lý là do di truyền. Khoảng 30% phương sai trong hậu chấn tâm lý là do di truyền. Đối với các cặp sinh đôi tiếp xúc với chiến đấu ở Việt Nam, việc có một cặp song sinh đơn hợp tử (giống hệt nhau) mắc hậu chấn tâm lý có liên quan đến việc tăng nguy cơ người đồng hợp tử mắc hậu chấn tâm lý so với cặp song sinh dị hợp tử (song sinh không giống nhau). Những phụ nữ có hồi hải mã nhỏ hơn có thể dễ bị hậu chấn tâm lý hơn sau một sự kiện đau thương dựa trên những phát hiện ban đầu. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng hậu chấn tâm lý có nhiều ảnh hưởng di truyền phổ biến đối với các rối loạn tâm thần khác. Rối loạn hoảng sợ và lo âu tổng quát và hậu chấn tâm lý có cùng 60% phương sai di truyền. Sự phụ thuộc vào ma túy, rượu, và nicotin có hơn 40% điểm tương đồng về di truyền.

Một số chỉ thị sinh học đã được xác định có liên quan đến sự phát triển hậu chấn tâm lý sau này. Các phản ứng giật mình cao và chỉ với kết quả sơ bộ, thể tích hồi hải mã nhỏ hơn đã được xác định là dấu hiệu sinh học có thể có cho nguy cơ mắc hậu chấn tâm lý cao. Ngoài ra, một nghiên cứu cho thấy những người lính có bạch cầu có nhiều thụ thể glucocorticoid hơn dễ bị hậu chấn tâm lý sau khi trải qua chấn thương.

Sinh lý bệnh

Sinh lý thần kinh
Các triệu chứng rối loạn sau sang chấn có thể xảy ra khi một sự kiện chấn thương gây ra phản ứng adrenaline quá mức, tạo ra các mô hình thần kinh sâu trong não. Những hình thái này có thể tồn tại rất lâu sau sự kiện gây ra nỗi sợ hãi, khiến một cá nhân phản ứng nhanh với các tình huống sợ hãi trong tương lai. Trong những trải nghiệm đau thương, mức độ cao của các hormone căng thẳng được tiết ra ngăn chặn hoạt động của vùng dưới đồi, có thể là một yếu tố chính dẫn đến sự phát triển của hậu chấn tâm lý.

Hậu chấn tâm lý gây ra những thay đổi sinh hóa trong não và cơ thể, khác với các rối loạn tâm thần khác như trầm cảm nặng. Những người được chẩn đoán mắc hậu chấn tâm lý phản ứng mạnh hơn với xét nghiệm ức chế dexamethasone so với những người được chẩn đoán trầm cảm lâm sàng.

Hầu hết những người bị hậu chấn tâm lý đều có cơ thể tiết ra ít cortisol và tiết nhiều catecholamine trong nước tiểu, với tỷ lệ norepinephrine/cortisol do đó cao hơn so với những người không được chẩn đoán. Điều này trái ngược với phản ứng chống trả hoặc bỏ chạy thông thường, trong đó cả mức catecholamine và cortisol đều tăng sau khi tiếp xúc với một tác nhân gây căng thẳng.

Các bệnh nhân hậu chấn tâm lý đều có nồng độ catecholamine trong não cao, và nồng độ yếu tố giải phóng corticotropin (CRF) cao. Kết hợp với nhau, những phát hiện này cho thấy sự bất thường ở trục hạ đồi-tuyến yên-thượng thận (HPA).

Sự duy trì nỗi sợ hãi đã được chứng minh là bao gồm trục HPA, hệ thống locus coeruleus - noradrenergic, và các kết nối giữa hệ limbic và vỏ não trước. Trục HPA điều phối phản ứng nội tiết tố với căng thẳng, kích hoạt hệ thống LC-noradrenergic, có liên quan đến việc củng cố quá mức ký ức xảy ra sau chấn thương. Sự hợp nhất quá mức này làm tăng khả năng mắc hậu chấn tâm lý của một người. Các hạch hạnh nhân chịu trách nhiệm phát hiện mối đe dọa và các phản ứng sợ hãi có điều kiện và không điều kiện được thực hiện như một phản ứng đối với mối đe dọa.

Trục HPA chịu trách nhiệm điều phối phản ứng của hormone trước sự căng thẳng. Do sự ức chế mạnh mẽ của cortisol đối với dexamethasone trong hậu chấn tâm lý, các bất thường của trục HPA có thể được dự đoán dựa trên sự ức chế phản hồi tiêu cực mạnh của cortisol, bản thân nó có thể là do sự tăng nhạy cảm của các thụ thể glucocorticoid. Hậu chấn tâm lý đã được giả thuyết là một lộ trình học tập sai lầm để phản ứng với nỗi sợ hãi thông qua trục HPA quá nhạy cảm, tăng hoạt động và phản ứng nhanh.

Nồng độ cortisol thấp có thể khiến các cá nhân mắc hậu chấn tâm lý: Sau chấn thương chiến tranh, những người lính Thụy Điển phục vụ ở Bosnia và Herzegovina với nồng độ cortisol nước bọt trước khi tham gia quân đội thấp có nguy cơ phản ứng với các triệu chứng hậu chấn tâm lý, sau chấn thương chiến tranh, so với những người lính có mức độ trước khi tham gia quân đội ở mức bình thường. Bởi vì cortisol thường quan trọng trong việc khôi phục cân bằng nội môi sau phản ứng căng thẳng, người ta cho rằng những người sống sót sau chấn thương có cortisol thấp sẽ có phản ứng kém kiềm chế - nghĩa là, lâu hơn và đau buồn hơn -, tạo cơ hội mắc hậu chấn tâm lý.

Người ta cho rằng hệ thống locus coeruleus-noradrenergic làm trung gian cho việc củng cố quá mức trí nhớ sợ hãi. Mức độ cao của cortisol làm giảm hoạt động của noradrenergic và bởi vì những người bị hậu chấn tâm lý có xu hướng giảm mức cortisol, người ta đã đề xuất rằng những người bị hậu chấn tâm lý không thể điều chỉnh phản ứng noradrenergic tăng lên đối với căng thẳng chấn thương. Ký ức xâm nhập và phản ứng sợ hãi có điều kiện được cho là kết quả của phản ứng với các yếu tố kích hoạt liên quan. Neuropeptide Y đã được báo cáo là làm giảm giải phóng norepinephrine và đã được chứng minh là có đặc tính giải lo âu trên các mô hình động vật. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người bị hậu chấn tâm lý có mức NPY giảm, có thể cho thấy mức độ lo lắng của họ tăng lên.

Các nghiên cứu khác chỉ ra rằng những người bị hậu chấn tâm lý có mức serotonin thấp kinh niên, góp phần vào các triệu chứng hành vi thường liên quan như lo lắng, suy nghĩ, khó chịu, hung hăng, tự mãn và bốc đồng. Serotonin cũng góp phần ổn định sản xuất glucocorticoid.

Mức dopamine ở một người bị hậu chấn tâm lý có thể góp phần gây ra các triệu chứng: mức thấp có thể gây ra chứng loạn trương lực cơ, thờ ơ, suy giảm khả năng chú ý và thiếu vận động; mức độ cao có thể góp phần vào rối loạn tâm thần, kích động và bồn chồn.

Một số nghiên cứu đã mô tả nồng độ hormone tuyến giáp triiodothyronine tăng cao trong hậu chấn tâm lý. Loại thích ứng dị ứng loại 2 này có thể góp phần làm tăng độ nhạy cảm với catecholamine và các chất trung gian gây căng thẳng khác.

Việc phản ứng quá mẫn trong hệ thống norepinephrine cũng có thể do tiếp xúc với căng thẳng cao. Sự hoạt động quá mức của các thụ thể norepinephrine trong vỏ não trước trán có thể liên quan đến những hồi tưởng và ác mộng mà những người bị PTSD thường xuyên trải qua. Sự suy giảm các chức năng norepinephrine khác (nhận thức về môi trường hiện tại) ngăn cản các cơ chế ghi nhớ trong não xử lý trải nghiệm và những cảm xúc mà người đó đang trải qua trong quá trình hồi tưởng không liên quan đến môi trường hiện tại.

Có nhiều tranh cãi trong cộng đồng y tế về sinh học thần kinh của hậu chấn tâm lý. Một đánh giá năm 2012 cho thấy không có mối quan hệ rõ ràng giữa mức cortisol và hậu chấn tâm lý. Phần lớn các báo cáo chỉ ra rằng những người bị hậu chấn tâm lý có nồng độ hormone giải phóng corticotropin cao hơn, mức cortisol cơ bản thấp hơn và tăng cường ức chế phản hồi tiêu cực của trục HPA do dexamethasone.

Giải phẫu thần kinh

Một phân tích tổng hợp các nghiên cứu MRI cấu trúc đã phát hiện ra mối liên quan với việc giảm tổng thể tích não, thể tích nội sọ và thể tích của hồi hải mã, vỏ não trong và thể tích thùy trước. Phần lớn nghiên cứu này bắt nguồn từ hậu chấn tâm lý của những người trong Chiến tranh Việt Nam.

Những người bị PTSD bị giảm hoạt động của não trong vỏ não trước và lưng và vỏ não trước trán, những khu vực liên quan đến trải nghiệm và điều hòa cảm xúc.

Các hạch hạnh nhân tham gia mạnh mẽ vào việc hình thành ký ức cảm xúc, đặc biệt là ký ức liên quan đến sợ hãi. Trong thời gian căng thẳng cao độ, vùng hồi hải mã, có liên quan đến việc đặt ký ức vào đúng bối cảnh không gian và thời gian và khả năng nhớ lại trí nhớ, bị ức chế. Theo một giả thuyết, sự đàn áp này có thể là nguyên nhân của những đoạn hồi tưởng có thể ảnh hưởng đến những người bị PTSD. Khi một người nào đó bị PTSD trải qua các kích thích tương tự như sự kiện đau thương, cơ thể sẽ cảm nhận sự kiện đó sẽ xảy ra một lần nữa vì ký ức không bao giờ được ghi lại đúng cách trong bộ nhớ của người đó.

Mô hình hạch hạnh nhân của PTSD đề xuất rằng hạch hạnh nhân bị kích thích rất nhiều và không được kiểm soát đầy đủ bởi vỏ não trung gian trước trán và vùng hải mã, đặc biệt là trong thời kỳ tuyệt chủng. Điều này phù hợp với cách giải thích PTSD là một hội chứng thiếu khả năng tuyệt chủng.

Nhân cơ bản (BLA) của hạch hạnh nhân chịu trách nhiệm so sánh và phát triển các mối liên hệ giữa các phản ứng không điều kiện và có điều kiện đối với các kích thích, dẫn đến chứng sợ hãi trong PTSD. BLA kích hoạt hạt nhân trung tâm (CeA) của hạch hạnh nhân, tạo ra phản ứng sợ hãi, (bao gồm phản ứng hành vi đối với mối đe dọa và phản ứng giật mình tăng cao). Các yếu tố đầu vào ức chế giảm dần từ vỏ não trung gian trước trán (mPFC) điều chỉnh quá trình truyền từ BLA đến CeA, được giả thuyết là đóng một vai trò trong việc tiêu diệt các phản ứng sợ hãi có điều kiện. Nhìn chung, chứng tăng động hạch hạnh nhân được báo cáo bằng phân tích tổng hợp về hình ảnh thần kinh chức năng trong PTSD, có một mức độ lớn của tình trạng dị hợp, nhiều hơn so với rối loạn lo âu xã hội hoặc rối loạn ám ảnh. So sánh các cụm lưng (gần như CeA) và bụng (gần BLA), tăng động mạnh hơn ở cụm bụng, trong khi giảm hoạt động thể hiện rõ ở cụm lưng. Sự khác biệt có thể giải thích những cảm xúc bị giảm sút trong PTSD (thông qua giải mẫn cảm trong CeA) cũng như thành phần liên quan đến nỗi sợ hãi.

Trong một nghiên cứu năm 2007, các cựu chiến binh chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam mắc hậu chấn tâm lý cho thấy thể tích vùng hồi hải mã của họ giảm 20% so với các cựu chiến binh không bị các triệu chứng như vậy. Phát hiện này không được nhân rộng ở những bệnh nhân PTSD mãn tính bị chấn thương trong một vụ tai nạn máy bay triển lãm hàng không năm 1988 (Ramstein, Đức).

Bằng chứng cho thấy rằng nồng độ cannabinoid nội sinh bị giảm trong PTSD, đặc biệt là anandamide, và các thụ thể cannabinoid (CB1) được tăng lên để bù đắp. Dường như có mối liên hệ giữa sự gia tăng khả năng sẵn có của thụ thể CB1 trong hạch hạnh nhân và quá trình xử lý mối đe dọa bất thường và chứng cuồng loạn, nhưng không phải chứng dysphoria ở những người sống sót sau chấn thương.

Một nghiên cứu năm 2020 không tìm thấy bằng chứng cho các kết luận từ nghiên cứu trước đó cho thấy chỉ số IQ thấp là một yếu tố nguy cơ mắc PTSD.

Chẩn đoán
Hậu chấn tâm lý có thể khó chẩn đoán, vì:

 bản chất chủ quan của hầu hết các tiêu chuẩn chẩn đoán (mặc dù điều này đúng với nhiều rối loạn tâm thần);
 khả năng báo cáo quá mức, ví dụ, trong khi tìm kiếm trợ cấp khuyết tật, hoặc khi PTSD có thể là một yếu tố giảm nhẹ khi kết án hình sự;[cần dẫn nguồn]
 khả năng báo cáo thiếu, ví dụ, kỳ thị, tự hào, lo sợ rằng chẩn đoán PTSD có thể ngăn cản một số cơ hội việc làm nhất định;
 triệu chứng trùng lặp với các rối loạn tâm thần khác như rối loạn ám ảnh cưỡng chế và rối loạn lo âu tổng quát;
 liên quan đến các rối loạn tâm thần khác như rối loạn trầm cảm nặng và rối loạn lo âu tổng quát;
 rối loạn sử dụng chất gây nghiện, thường tạo ra một số dấu hiệu và triệu chứng giống như PTSD; và
 rối loạn sử dụng chất kích thích có thể làm tăng tính dễ bị tổn thương đối với PTSD hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng PTSD hoặc cả hai; và
 PTSD làm tăng nguy cơ phát triển các rối loạn lạm dụng chất gây nghiện.
 sự biểu hiện khác biệt của các triệu chứng về mặt văn hóa (đặc biệt đối với việc tránh và các triệu chứng gây tê, những giấc mơ buồn và các triệu chứng soma)

Tầm soát/sàng lọc
Có một số công cụ sàng lọc PTSD dành cho người lớn, chẳng hạn như Danh sách kiểm tra PTSD cho DSM-5 (PCL-5)  và Tầm soát PTSD Chăm sóc ban đầu cho DSM-5 (PC-PTSD-5).

Ngoài ra còn có một số công cụ sàng lọc và đánh giá để sử dụng cho trẻ em và thanh thiếu niên. Chúng bao gồm Thang điểm triệu chứng PTSD ở trẻ em (CPSS), Bảng câu hỏi sàng lọc chấn thương trẻ em, và Chỉ số phản ứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương UCLA cho DSM-IV.

Ngoài ra, cũng có các công cụ sàng lọc và đánh giá cho người chăm sóc trẻ nhỏ (từ sáu tuổi trở xuống). Chúng bao gồm Sàng lọc PTSD cho Trẻ nhỏ, Danh sách Kiểm tra PTSD Trẻ nhỏ, và Đánh giá Chẩn đoán Trẻ sơ sinh và Mẫu giáo.

Thẩm định / đánh giá
Các nguyên tắc đánh giá dựa trên bằng chứng, bao gồm cách tiếp cận đánh giá đa phương pháp, là nền tảng của đánh giá PTSD.

Sổ tay chẩn đoán và thống kê
PTSD được phân loại là rối loạn lo âu trong DSM-IV, nhưng sau đó đã được phân loại lại là "rối loạn liên quan đến chấn thương và căng thẳng" trong DSM-5. Tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5 cho PTSD bao gồm bốn cụm triệu chứng: trải nghiệm lại, tránh né, thay đổi tiêu cực trong nhận thức / tâm trạng, và thay đổi về kích thích và phản ứng.

Phân loại bệnh quốc tế
Bảng phân loại quốc tế về bệnh tật và các vấn đề sức khỏe liên quan 10 (ICD-10) phân loại PTSD theo "Phản ứng với căng thẳng nghiêm trọng và rối loạn điều chỉnh."  Các tiêu chí ICD-10 cho PTSD bao gồm trải nghiệm lại, tránh và tăng khả năng phản ứng hoặc không có khả năng nhớ lại một số chi tiết liên quan đến sự kiện.

Mô tả chẩn đoán ICD-11 cho PTSD bao gồm ba thành phần hoặc nhóm triệu chứng (1) trải nghiệm lại, (2) tránh và (3) cảm giác bị đe dọa cao hơn. ICD-11 không còn bao gồm những suy nghĩ bằng lời nói về sự kiện đau buồn như một triệu chứng. Dự đoán tỷ lệ PTSD được chẩn đoán bằng ICD-11 thấp hơn so với ICD10 hoặc DSM-5. ICD-11 cũng đề xuất xác định một nhóm riêng biệt với rối loạn căng thẳng phức tạp sau chấn thương (CPTSD), những người thường trải qua một số hoặc chấn thương kéo dài và bị suy giảm chức năng nhiều hơn những người bị PTSD.

Chẩn đoán phân biệt
Chẩn đoán PTSD yêu cầu người đó đã tiếp xúc với một tác nhân gây căng thẳng cực độ, đe dọa tính mạng. Bất kỳ tác nhân gây căng thẳng nào cũng có thể dẫn đến chẩn đoán rối loạn điều chỉnh và đây là chẩn đoán thích hợp cho một tác nhân gây căng thẳng và một dạng triệu chứng không đáp ứng tiêu chuẩn cho PTSD.

Mô hình triệu chứng của rối loạn căng thẳng cấp tính phải xảy ra và được giải quyết trong vòng bốn tuần sau chấn thương. Nếu nó kéo dài lâu hơn và mô hình triệu chứng phù hợp với đặc điểm đó của PTSD, chẩn đoán có thể bị thay đổi.

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế có thể được chẩn đoán vì những suy nghĩ xâm nhập đang tái diễn nhưng không liên quan đến một sự kiện đau thương cụ thể.

Trong những trường hợp nghiêm trọng của chấn thương kéo dài, lặp đi lặp lại mà không có cơ hội thoát ra được, những người sống sót có thể phát triển chứng rối loạn căng thẳng phức tạp sau chấn thương. Điều này xảy ra do nhiều lớp chấn thương hơn là một sự kiện chấn thương duy nhất và bao gồm các triệu chứng bổ sung, chẳng hạn như mất ý thức mạch lạc về bản thân.

Phòng ngừa
Những lợi ích khiêm tốn có thể có được từ việc tiếp cận sớm với liệu pháp hành vi nhận thức. Quản lý căng thẳng sự cố nghiêm trọng đã được đề xuất như một phương pháp ngăn ngừa hậu chấn tâm lý, nhưng các nghiên cứu tiếp theo cho thấy khả năng nó tạo ra các kết quả tiêu cực. Một năm 2019 Tổng quan Cochrane đã không tìm thấy bất kỳ bằng chứng để hỗ trợ việc sử dụng các biện pháp can thiệp cung cấp cho tất cả mọi người "và rằng"... nhiều biện pháp can thiệp phiên có thể dẫn đến kết quả tồi tệ hơn không có sự can thiệp đối với một số cá nhân."  Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo không nên sử dụng benzodiazepine và thuốc chống trầm cảm trong trường hợp căng thẳng cấp tính (các triệu chứng kéo dài dưới một tháng). Một số bằng chứng ủng hộ việc sử dụng hydrocortisone để phòng ngừa ở người lớn, mặc dù có ít hoặc không có bằng chứng ủng hộ propranolol, escitalopram, temazepam hoặc gabapentin.

Hỏi đáp tâm lý
Các cá nhân tiếp xúc với chấn thương thường được điều trị gọi là hỏi đáp tâm lý trong nỗ lực ngăn ngừa PTSD, bao gồm các cuộc phỏng vấn nhằm cho phép các cá nhân trực tiếp đối mặt với sự kiện và chia sẻ cảm xúc của họ với nhân viên tư vấn và giúp cấu trúc ký ức của họ về sự kiện đó. Tuy nhiên, một số phân tích tổng hợp cho thấy rằng hỏi đáp tâm lý là vô ích và có khả năng gây hại. Điều này đúng cho cả phỏng vấn một phiên và can thiệp nhiều phiên. Vào năm 2017, Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ đã đánh giá việc phỏng vấn tâm lý là Không cần hỗ trợ / Điều trị có thể có hại.

Các can thiệp nhắm vào các đối tượng rủi ro
Các biện pháp can thiệp nhắm vào rủi ro là những biện pháp cố gắng giảm thiểu thông tin hoặc sự kiện hình thành cụ thể. Nó có thể nhắm mục tiêu mô hình hóa các hành vi bình thường, hướng dẫn về một nhiệm vụ hoặc cung cấp thông tin về sự kiện.

Quản lý
Đánh giá các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng liệu pháp kết hợp (liệu pháp tâm lý và dược lý) không hiệu quả hơn liệu pháp tâm lý đơn thuần.

Tư vấn
Các phương pháp tiếp cận với hiệu quả mạnh nhất bao gồm các liệu pháp hành vi và nhận thức-hành vi như liệu pháp tiếp xúc kéo dài, liệu pháp xử lý nhận thức, giải mẫn cảm và tái xử lý chuyển động của mắt (EMDR). Ngoài ra, liệu pháp tâm lý chiết trung ngắn gọn (BEP), liệu pháp tiếp xúc với tường thuật (NET) và các liệu pháp dùng việc tường thuật bằng văn bản cũng tỏ ra hiệu quả.

Một đánh giá của Cochrane năm 2019 đã đánh giá các cặp vợ chồng và các liệu pháp gia đình so với không chăm sóc và các liệu pháp cá nhân và nhóm để điều trị PTSD. Có rất ít nghiên cứu về các liệu pháp dành cho cặp đôi để xác định xem liệu có mang lại lợi ích đáng kể hay không nhưng các RCT sơ bộ cho thấy rằng các liệu pháp dành cho cặp đôi có thể có lợi trong việc giảm các triệu chứng PTSD.

Một so sánh phân tích tổng hợp gồm EMDR và liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) cho thấy cả hai giao thức không thể phân biệt được về mặt hiệu quả trong điều trị PTSD; tuy nhiên, "sự đóng góp của thành phần chuyển động của mắt trong EMDR vào kết quả điều trị" là không rõ ràng. Một phân tích tổng hợp ở trẻ em và thanh thiếu niên cũng cho thấy EMDR cũng có hiệu quả như liệu pháp hành vi nhận thức.

Trẻ em bị PTSD có nhiều khả năng thực hiện điều trị ở trường (vì nó gần và dễ dàng) hơn là ở phòng khám miễn phí.

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

CBT tìm cách thay đổi cách một người cảm nhận và hành động bằng cách thay đổi mô hình suy nghĩ hoặc hành vi, hoặc cả hai, chịu trách nhiệm về những cảm xúc tiêu cực. Kết quả từ một đánh giá có hệ thống năm 2018 cho thấy bằng chứng có sức mạnh cao ủng hộ liệu pháp phơi nhiễm CBT có hiệu quả trong việc giảm PTSD và các triệu chứng trầm cảm, cũng như mất chẩn đoán PTSD. CBT đã được chứng minh là một phương pháp điều trị hiệu quả cho PTSD và hiện đang được coi là tiêu chuẩn chăm sóc PTSD của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ. Trong CBT, các cá nhân học cách xác định những suy nghĩ khiến họ cảm thấy sợ hãi hoặc khó chịu và thay thế chúng bằng những suy nghĩ ít đau khổ hơn. Mục đích là để hiểu cách những suy nghĩ nhất định về các sự kiện gây ra căng thẳng liên quan đến PTSD. Việc cung cấp CBT ở định dạng dựa trên Internet cũng đã được nghiên cứu trong một đánh giá của Cochrane năm 2018. Đánh giá này đã tìm thấy những tác động có lợi tương tự đối với các cơ sở dựa trên Internet như khi gặp mặt trực tiếp nhưng chất lượng của bằng chứng thấp do số lượng thử nghiệm được xem xét là ít.

Liệu pháp hồi tưởng là một loại liệu pháp hành vi nhận thức  liên quan đến việc hỗ trợ những người sống sót sau chấn thương trải qua lại những ký ức và lời nhắc nhở liên quan đến chấn thương để tạo điều kiện cho việc định cư và xử lý cảm xúc thành công trong ký ức chấn thương. Hầu hết các chương trình trị liệu phơi nhiễm bao gồm cả đối mặt trong tưởng tượng với ký ức đau buồn và tiếp xúc thực tế với những lời nhắc về chấn thương; phương thức trị liệu này được hỗ trợ tốt bởi các bằng chứng lâm sàng.  Sự thành công của các liệu pháp điều trị dựa trên phơi nhiễm đã đặt ra câu hỏi liệu phơi nhiễm có phải là một thành phần cần thiết trong điều trị PTSD hay không. Một số tổ chức  đã xác nhận nhu cầu hồi tưởng và quay lại cảm xúc chấn thương. Bộ Cựu chiến binh Hoa Kỳ đã tích cực đào tạo nhân viên điều trị sức khỏe tâm thần về liệu pháp phơi nhiễm kéo dài  và Liệu pháp xử lý nhận thức  nhằm nỗ lực điều trị tốt hơn cho các cựu chiến binh Hoa Kỳ mắc PTSD.

Nghiên cứu gần đây về các liệu pháp hành vi thế hệ thứ ba dựa trên ngữ cảnh cho thấy rằng chúng có thể tạo ra kết quả tương đương với một số liệu pháp đã được kiểm chứng tốt hơn. Nhiều phương pháp trị liệu này có yếu tố tiếp xúc đáng kể  và đã chứng tỏ thành công trong việc điều trị các vấn đề chính của PTSD và các triệu chứng trầm cảm đồng thời xảy ra.

Thống kê

Cựu binh

Theo nghiên cứu do Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) thực hiện năm 1988 tỉ lệ mắc bệnh trọn đời của những cựu binh này là 14,7%. Nhưng theo cuộc khảo cứu tiếp sau của tổ chức National Vietnam Veterans Readjustment Study (NVVRS) cũng thuộc chính phủ Mỹ, thì lại nâng tỉ lệ mắc bệnh trọn đời tới 30,9% và tỉ lệ người bệnh ở thời điểm hiện tại là 15,2%. Tập san Science của Mỹ năm 2006, hạ tỉ lệ người mắc bệnh trọn đời xuống còn 18,7% và 9,2% cho hiện tại. Lý giải sự khác nhau của con số này người ta cho rằng nó bắt nguồn từ sự khác nhau về định nghĩa thế nào là rối loạn stress sau sang chấn.

Báo cáo của NVVRS còn cho thấy hàng loạt những vấn đề gặp phải ở cựu binh Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam:
 40% cựu binh đã ly hôn ít nhất một lần, 10% ly hôn hai lần hoặc hơn.
 14,1% có các vấn đề nghiêm trọng trong hôn nhân và 23,1% có vấn đề nghiêm trọng với cha mẹ.
 Gần một nửa cựu binh mắc PTSD từng bị bắt giữ hoặc vào tù một lần, 34,2% hơn 1 lần và 11,5% có hành vi phạm tội nghiêm trọng.
 11,2% cựu binh nghiện hoặc lạm dụng rượu, 39,2% từng có hành vi này tại một thời điểm nào đó trong đời.

Chừng 1/3 những người vô gia cư Mỹ là các cựu quân nhân, phần lớn những người này từng phục vụ trên chiến trường Việt Nam. Từ hơn 20 năm nay, Mỹ đã phải lập Bộ Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ để lo lắng và trợ giúp những người cựu chiến binh này.

Toàn dân
Tỷ lệ mắc bệnh trọn đời của người trưởng thành Mỹ là 7,8%, với 10,4% phụ nữ và 5% nam giới mắc PTSD vào một thời điểm nào đó trong đời. 60,7% nam giới và 51,2% nữ giới xác nhận có ít nhất một sự kiện sang chấn xảy đến với mình. Phần lớn nói rằng họ trải qua ít nhất 2 kiểu sang chấn, 10% nam giới và 6% nữ giới trải qua trên 4 kiểu sang chấn khác nhau.

Tiêu chuẩn chẩn đoán
Theo DSM-IV (sổ tay hướng dẫn chẩn đoán bệnh tâm thần), tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn stress sau sang chấn là:

A. Từng bị ảnh hưởng bởi một sự kiện sang chấn (có thể trực tiếp là nạn nhân hoặc chỉ chứng kiến)

B. Sự kiện gây sang chấn tái diễn dai dẳng theo một hay nhiều cách (ví dụ như ác mộng, hồi tưởng)

C. Né tránh trước các kích thích gợi lại sang chấn và sự tê liệt đáp ứng

D. Các triệu chứng dai dẳng có tính chất bi kịch (không xảy ra trước sang chấn) như khó đi vào giấc ngủ, dễ giận dữ

E. Thời gian kéo dài của rối loạn này (các triệu chứng ở tiêu chuẩn B, C và D) trên 1 tháng

F. Làm suy yếu chức năng xã hội,  ảnh hưởng xấu đến công việc và các mối quan hệ khác

Tái diễn lại sang chấn
Người bệnh thông thường muốn lẩn tránh các kích thích liên quan đến biến cố sang chấn tuy nhiên khi sự việc này thất bại họ lại có xu hướng ngược lại, tức là tìm đến những hoàn cảnh tương tự sang chấn. Ví dụ nạn nhân của loạn luân trở thành gái mại dâm, trẻ bị bạo hành về thể xác thực hiện hành vi tự gây thương tích như dùng dao tự cắt vào da thịt của mình, binh lính đã giải ngũ quay trở lại làm lính đánh thuê... Sigmund Freud xem biểu hiện này là có mục đích của người bệnh nhằm cố gắng lấy lại quyền làm chủ bản thân. Ở thời điểm hiện tại có nghiên cứu cho rằng nguyên nhân của vấn đề này là họ nghiện một số chất tiết ra trong quá trình sang chấn và bây giờ muốn tiếp xúc trở lại.

Xem thêm
 Rối loạn lo âu
 Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
 Rối loạn lo âu lan tỏa
 Ám ảnh sợ xã hội
 Rối loạn nhân cách tránh né

Liên kết ngoài

 Resources for the public from VA National PTSD Center
 Resources for professionals from VA National PTSD Center
 Post Traumatic Stress Disorder Information Resource  from The University of Queensland School of Medicine
 Resources for Parents of Children with PTSD from The Children's Hospital of Philadelphia

Chú thích

Liên kết ngoài

Rối loạn lo âu
Vô gia cư
Chẩn đoán tâm thần
Quân nhân
Tâm bệnh học
Hậu chiến tranh
Xã hội học quân sự
Cựu chiến binh


title: Horistonotus fasciatus

text:
Horistonotus fasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Haliotis alfredensis

text:
Haliotis alfredensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Haliotidae, the abalones.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chi Bào ngư


title: Mã Gray

text:
Mã nhị phân phản xạ, cũng được biết đến với tên gọi là mã Gray – đặt theo tên của Frank Gray, là một hệ thống ký số nhị phân, trong đó hai giá trị liên tiếp chỉ khác nhau một chữ số.
Lúc đầu, mã nhị phân phản xạ được phát minh với mục đích ngăn ngừa tín hiệu ngõ ra không chính xác của các bộ chuyển mạch cơ điện. Ngày nay, mã Gray được sử dụng rộng rãi để sửa lỗi trong những phương tiện liên lạc bằng số, ví dụ như truyền hình kỹ thuật số mặt đất và một vài hệ thống truyền hình cáp.

Tên gọi
Tên gốc “mã nhị phân phản xạ” được đưa ra dựa vào một tính chất của bảng mã Gray: các giá trị ở nửa sau của bảng mã có sự đối xứng với các giá trị ở nửa đầu của bảng mã theo thứ tự ngược lại, ngoại trừ bit cao nhất bị đảo giá trị. Tính chất đối xứng này vẫn đúng cho các bit thấp hơn trong mỗi nửa của bảng mã, trong mỗi phần tư của bảng mã, v.v..
Cách gọi thông dụng hiện nay -mã Gray - được đặt theo tên của nhà nghiên cứu Frank Gray làm việc ở phòng thí nghiệm Bell. Gray đã dùng mã này trong hệ thống thông tin mã xung của ông, trong một bằng sáng chế xin cấp vào năm 1947 (được cấp vào năm 1953). Thực ra, Gray không phát minh ra mã này, mà trong bằng sáng chế của mình,ông ta chỉ trích dẫn và gọi đó là “mã nhị phân phản xạ”.."

Lịch sử và các ứng dụng thực tiễn

Mã nhị phân phản xạ đã được ứng dụng trong những câu đố toán học trước khi trở nên phổ biến trong lĩnh vực kỹ thuật. Kỹ sư người Pháp Émile Baudot đã dùng mã Gray trong hệ thống điện báo vào năm 1878. Ông ta đã được nhận huân chương Bắc đẩu bội tinh cho công trình này. Mã Gray đôi khi bị gán nhầm là được đặt tên theo Elisha Gray, chẳng hạn trong một cuốn sách giáo khoa bàn về điều chế mã xung...

Frank Gray, nhà vật lý thuộc phòng thí nghiệm Bell, người nổi tiếng với việc phát minh ra phương pháp tín hiệu hoá được dùng cho tivi màu tương thích, đã phát minh một phương pháp để chuyển đổi tín hiệu tương tự sang những nhóm mã nhị phân phản xạ bằng cách dùng thiết bị dựa trên đèn chân không... Phương pháp và các thiết bị này được cấp bằng sáng chế năm 1953 và kể từ đó Gray được lấy tên để đặt cho loại mã này. Loại thiết bị “đèn PCM” mà Gray mô tả trong bằng sáng chế của mình đã được chế tạo thực sự bởi Raymond W. Sears của phòng thí nghiệm Bell, cùng làm việc với Gray và William M. Goodall, là người đã gợi ý cho Gray về việc dùng mã nhị phân phản xạ...

Trong thời kỳ đó, Gray đã hết sức thích thú với việc dùng mã này để tối thiểu hóa sai số trong việc chuyển đổi từ tín hiệu tương tự sang tín hiệu số; và cho đến tận bây giờ, mã mang tên ông vẫn còn được dùng với mục đích này cùng với một số mục đích khác nữa.

Trong các thiết bị đo góc quay, người ta thích dùng mã Gray hơn so với mã nhị phân bình thường. Nếu góc quay được biểu diễn bằng mã nhị phân bình thường, khi chuyển từ góc quay này sang góc quay kế tiếp, do có sự thay đổi nhiều bit một lúc trên mã góc quay, có khả năng thiết bị đo đọc nhầm sang mã của một góc quay khác xa với hai góc quay đang xét. Vì tính chất xoay vòng của mã Gray, mã của hai góc quay kế cận chỉ khác nhau một bit nên hiện tượng đọc nhầm sang mã góc quay hoàn toàn khác với hai góc quay này là không thể xảy ra.

Người ta có thể dùng mã nhị phân phản xạ Gray làm phương tiện hướng dẫn giải bài toán Tháp Hà Nội. Có thể tìm thấy một phương pháp chi tiết ở đây . Mã Gray cũng hình thành một chu trình Hamilton trên một siêu lập phương, mà mỗi bit được xem như là một chiều.

Code bằng ngôn ngữ Pascal
function gray(n:byte):byte;
begin
gray:= n xor (n shr 1);
End;

Xem thêm
 mã BCD
 Thanh ghi dịch hồi tiếp tuyến tính

Ghi chú

Một số hàm và thủ tục về xử lý bit trong pascal

Tham khảo
 Black, Paul E. Gray code. 25 tháng 2 năm 2004. NIST. .
 Savage, Carla. "A Survey of Combinatorial Gray Codes." Society of Industrial and Applied Mathematics Review 39 (1997): 605-629. .

Liên kết ngoài
 NIST Dictionary of Algorithms and Data Structures: Gray code
 Numerical Recipes in C, section 20.2 Mô tả chi tiết mã Gray (ISBN 0-521-43108-5)
 Hitch Hiker's Guide to Evolutionary Computation, Q21: What are Gray codes, and why are they used? , có mã lập trình C để chuyển đổi giữa số nhị phân và BRGC
 Subsets or Combinations  Chỉ cách tạo ra các chuỗi BRGC
 "The Structure of Single-Track Gray Codes"  by Moshe Schwartz, Tuvi Etzion
 Single-Track Circuit Codes  by Hiltgen, Alain P.; Paterson, Kenneth G.
 Dragos A. Harabor uses .
 single-track gray codes, binary chain codes (Lancaster 1994), and linear feedback shift registers are all useful in finding one's absolute position on a single-track rotary encoder (or other position sensor).
  * [http://etc.manuel-breitfeld.de/gray-code-java-implementierung.html A Gray code implementation in Java to convert decimals

 Use of snake-in-the-box codes for reliable identification of tracks in servo fields of a disk drive
 United States Patent 6496312: Use of snake-in-the-box codes for reliable identification of tracks in servo fields of a disk drive

Kỹ thuật điện
Toán tổ hợp
Truyền dữ liệu


title: 4292 Aoba

text:
4292 Aoba (1989 VO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1989 bởi Masahiro Koishikawa ở Ayashi.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4292 Aoba

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Masahiro Koishikawa
Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh kiểu C


title: (6253) 1992 FJ

text:
(6253) 1992 FJ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 24 tháng 3 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Aix-en-Pévèle

text:
Aix-en-Pévèle là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Pseudosphetta

text:
Pseudosphetta là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: 20264 Chauhan

text:
20264 Chauhan (1998 FV20) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20264 Chauhan

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998