title: Lực lượng Phòng vệ Israel

text:
Lực lượng Phòng vệ Israel ( - IDF;  ), hay Quân đội Israel, là quân đội và lực lượng an ninh nòng cốt của phục vụ Nhà nước Israel. Quân đội Israel bao gồm Lục quân Israel, Không quân Israel và Hải quân Israel. Đây là cánh quân sự của các lực lượng an ninh Israel, và không có quyền thực thi pháp lý dân sự bên trong Israel.

Quân đội Israel nằm dưới quyền lãnh đạo của Tổng Tham mưu trưởng, thường được gọi là Ramatkal, trực thuộc Bộ Quốc phòng Israel. Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm quản lý quân đội. Đứng đầu Bộ Quốc phòng là Bộ trưởng và báo cáo trực tiếp lên Thủ tướng Israel. Tổng thống Israel mang tính nghi lễ và không có quyền lãnh đạo trực tiếp lên quân đội. Thủ tướng mới là người nắm quyền điều khiển quân đội thực tế thông qua Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Hiện tại Thủ tướng Israel là Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là Benny Gantz và Tổng Tham mưu trưởng là Trung tướng Aviv Kochavi.

Một mệnh lệnh của Bộ trưởng Quốc phòng David Ben-Gurion ngày 26 tháng 5 năm 1948 chính thức lập ra Các lực lượng Phòng vệ Israel như một quân đội đăng ký được hình thành từ nhóm bán vũ trang Haganah, bao gồm các nhóm du kích Irgun và Lehi. IDF là lực lượng vũ trang chính của Israel trong tất cả các chiến dịch quân sự của nước này - gồm cả cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948, Chiến tranh Sinai năm 1956, Chiến tranh Sáu Ngày năm 1967, Chiến tranh Tiêu hao, Chiến tranh Yom Kippur năm 1973, Chiến dịch Litani, Chiến tranh Liban năm 1982, Chiến dịch Bức tường Phòng vệ, Chiến tranh Liban năm 2006 và Chiến dịch Cast Lead. Tuy ban đầu IDF hoạt động ở ba mặt trận chính - chống lại Liban và Syria ở phía bắc, Jordan và Iraq ở phía đông, và Ai Cập ở phía nam- sau Hiệp ước Hoà bình Ai Cập–Israel năm 1979, họ đã tập trung vào các hoạt động ở miền nam Liban và Các lãnh thổ Palestine, gồm cả phong trào Intifada lần thứ nhất và thứ hai.

Các lực lượng Phòng vệ Israel khác biệt so với hầu hết các lực lượng vũ trang trên thế giới ở nhiều điểm, gồm cả việc đăng ký nghĩa vụ quân sự của nữ, và cơ cấu, với các mối quan hệ thân cận giữa lục quân, hải quân và không quân. Từ khi được thành lập IDF đã phát triển để trở thành một đạo quân duy nhất thích ứng với các yêu cầu đặc biệt của Israel. Năm 1965, Các lực lượng Phòng vệ Israel đã được trao Giải Israel vì sự đóng góp của nó vào giáo dục. IDF sử dụng nhiều kỹ thuật được phát triển tại Israel, nhiều kỹ thuật trong số đó được chế tạo đặc biệt để thích ứng với các nhu cầu của IDF, như xe tăng chiến trường chính Merkava, các hệ thống vũ khí kỹ thuật cao, và các loại súng tấn công Galil và Tavor. Súng máy hạng nhẹ Uzi đã được sáng tạo ở Israel và được IDF sử dụng cho tới tháng 12 năm 2003, chấm dứt thời gian phục vụ từ năm 1954. Từ khoảng năm 1967, IDF đã có những quan hệ quân sự với Hoa Kỳ, gồm cả việc hợp tác phát triển, như với loại máy bay phản lực F-15I, hệ thống phòng vệ THEL, và hệ thống phòng vệ tên lửa Arrow.

Lịch sử

IDF có nguồn gốc từ các tổ chức bán vũ trang Do Thái tại New Yishuv, bắt đầu với cuộc Aliyah lần thứ hai (1904 tới 1914). Tổ chức đầu tiên như vậy là Bar-Giora, được thành lập tháng 9 năm 1907. Nó được đổi thành Hashomer tháng 4 năm 1909, hoạt động cho tới khi Palestine Ủy trị Anh bắt đầu tồn tại năm 1920. Hashomer là một tổ chức của tầng lớp tinh hoa với mục tiêu hạn chế, và được lập ra chủ yếu để bảo vệ chống lại các băng đảng trộm cướp. Trong Thế Chiến I tiền thân của Haganah/IDF là Zion Mule Corps và Quân đoàn Do Thái. Sau những cuộc bạo loạn của người Ả Rập chống người Do Thái tháng 4 năm 1920, lãnh đạo của Yishuv thấy sự cần thiết thành lập một tổ chức phòng vệ ngầm trên phạm vi cả nước, và Haganah được thành lập tháng 6 cùng năm ấy. Haganah trở thành một lực lượng phòng vệ ở quy mô đầy đủ sau cuộc nổi dậy của người Ả Rập tại Palestine 1936–1939 với cơ cấu được tổ chức, gồm ba đơn vị chính —the Quân đoàn Mặt trận, Quân đoàn Bảo vệ và Palmach. Trong Thế Chiến II hậu thân của Quân đoàn Do Thái từ Thế Chiến I là Lữ đoàn Do Thái.

IDF được thành lập sau khi Nhà nước Israel được thành lập, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng và Thủ tướng David Ben-Gurion ra một sắc lệnh ngày 26 tháng 5 năm 1948. Sắc lệnh kêu gọi việc thành lập Các lực lượng Phòng vệ Israel, và bãi bỏ mọi lực lượng vũ trang khác của người Do Thái. Dù Ben-Gurion không có quyền lực pháp lý để ra một sắc lệnh như vậy, sắc lệnh này đã được nội các phê chuẩn trở thành hợp pháp ngày 31 tháng 5. Hai tổ chức ngầm khác của người Do Thái, Irgun và Lehi, đồng ý gia nhập IDF nếu họ có thể hình thành các đơn vị độc lập và đồng ý không thực hiện những phi vụ mua vũ khí độc lập. Đây là bối cảnh cho cuộc tranh cãi dẫn tới Vụ việc Altalena, khi sau một cuộc xung đột về những vũ khí tổ chức này mua dẫn tới một trận đánh giữa các thành viên Irgun và IDF mới được thành lập. Vụ việc chấm dứt khi con tàu bị nã pháo. Sau vụ việc, mọi đơn vị độc lập của Irgun và Lehi hoặc bị giải tán hoặc sáp nhập vào trong IDF. Palmach, một nhóm vận động mạnh bên trong Haganah, cũng gia nhập IDF với một số điều khoản, và Ben Gurion đáp trả bằng cách giải tán cơ cấu của nó năm 1949, sau vụ đó nhiều sĩ quan cao cấp của Palmach nghỉ hưu, đáng chú ý nhất là chỉ huy đầu tiên của nó, Yitzhak Sadeh.

Quân đội mới tự tổ chức trong cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948, khi Syria, Liban, Ai Cập, Transjordan, Iraq, Ả Rập Xê Út và Yemen tuyên chiến với Israel. Mười hai Lữ đoàn bộ binh và thiết giáp được thành lập: Golani, Carmeli, Alexandroni, Kiryati, Givati, Etzioni, các lữ đoàn thiết giáp số 7 và số 8, Oded, Harel, Yiftach và Negev. Sau cuộc chiến, một số lữ đoàn được chuyển thành các đơn vị dự bị, và các lữ đoàn khác bị giải tán. Các ban chỉ huy và quân đoàn được thành lập từ các quân đoàn và quân chủng trong Haganah, và cơ cấu căn bản bên trong IDF này vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Ngay sau cuộc chiến tranh năm 1948, Các lực lượng Phòng vệ Israel chuyển sang cuộc xung đột cường đột thấp chống lại các du kích Ả Rập Palestine. Trong cuộc Khủng hoảng kênh Suez năm 1956, thử nghiệm đầu tiên về sức mạnh của IDF sau năm 1949, quân đội mới đã chứng tỏ được khả năng của mình khi chiếm Bán đảo Sinai từ Ai Cập, vùng này sau đó đã được trả lại. Trong cuộc Chiến tranh Sáu Ngày năm 1967, Israel chiếm Bán đảo Sinai, Bờ Tây và Cao nguyên Golan từ các quốc gia Ả Rập láng giềng, làm thay đổi cán cân quyền lực trong vùng cũng như vai trò của IDF. Trong những năm sau đó dẫn tới cuộc Chiến tranh Yom Kippur, IDF đã thực hiện một cuộc chiến tranh tiêu hao chống lại Ai Cập ở Sinai và một cuộc chiến tranh biên giới chống lại PLO ở Jordan, lên tới đỉnh điểm là Trận Karameh.

Cuộc Chiến tranh Yom Kippur đầy bất ngờ và những hậu quả của nó đã làm thay đổi tiến trình và cách tiếp cận chiến tranh của IDF. Những thay đổi trong tổ chức đã được thực hiện và IDF dành nhiều thời gian hơn cho huấn luyện chiến tranh thông thường. Tuy nhiên, trong những năm sau đó vai trò của quân đội một lần nữa dần chuyển sang thực hiện chiến tranh cường độ thấp, chiến tranh đô thị và chống chủ nghĩa khủng bố. IDF tham gia vào cuộc Nội chiến Liban, thực hiện Chiến dịch Litani và sau này là cuộc Chiến tranh Liban năm 1982, khi IDF loại bỏ các tổ chức du kích Palestine ra khỏi Liban. Từ đó khả năng chiến đấu của người Palestine là trọng tâm chính của IDF, đặc biệt trong phong trào Intifada lần thứ nhất và lần thứ hai, Chiến dịch Lá chắn Phòng vệ và Chiến tranh Gaza, khiến IDF phải thay đổi nhiều giá trị của mình và đưa ra Tinh thần của IDF. Tổ chức Hồi giáo Shia Hezbollah cũng là một mối đe doạ ngày càng lớn, và để chống lại nó IDF đã thực hiện một cuộc chiến tranh tổng lực năm 2006.

Từ nguyên

Nội các Israel đã phê chuẩn cái tên "Các lực lượng Phòng vệ Israel" (), Tzva HaHagana LeYisra'el, dịch nghĩa "quân đội phòng vệ Israel," ngày 26 tháng 5 năm 1948. Một tên chính khác được đề nghị là Tzva Yisra'el (). Tên này được chọn bởi nó mang ý nghĩa rằng vai trò của quân đội là phòng vệ, và bởi nó chứa trong đó cái tên Haganah, là tổ chức tiền thân của quân đội. Trong số những bên đáng lưu ý phản đối cái tên IDF là Bộ trưởng Haim-Moshe Shapira và Đảng Hatzohar, cả hai đều ủng hộ Tzva Yisra'el.

Tổ chức
Tất cả các nhánh của IDF đều thuộc một Ban tham mưu duy nhất. Tổng Tham mưu trưởng là sĩ quan duy nhất có cấp bậc Trung tướng (Rav Aluf). Trong Quân đội Israel thì quân hàm Trung tướng là cao nhất. Tổng Tham mưu trưởng báo cáo trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và gián tiếp cho Thủ tướng Israel. Các Tham mưu trưởng chính thức do nội các chỉ định, dựa trên đề xuất của Bộ trưởng Quốc phòng. Nhiệm kỳ của Tổng Tham mưu trưởng và các Tham mưu trưởng là 3 năm, nhưng chính phủ có thể bỏ phiếu để kéo dài thời gian phục vụ lên 4 năm (và trong một số trường hợp là 5 năm).

Cơ cấu
IDF gồm các cơ quan sau (những cơ quan mà lãnh đạo của nó là thành viên của Ban Tham mưu được bôi đậm):

Bộ tư lệnh khu vực
Bộ tư lệnh phía Bắc
Bộ tư lệnh Trung tâm
Bộ tư lệnh phía Nam
Bộ tư lệnh Mặt trận Quê hương

Lực lượng tác chiến
Lục quân
 Binh chủng Bộ binh
 Lữ đoàn Oz
 Lữ đoàn Dù
 Lữ đoàn Golani
 Lữ đoàn Nahal
 Lữ đoàn Givati
 Lữ đoàn Kfir
 Lữ đoàn Bislamach
 Binh chủng Thiết giáp
 Lữ đoàn thiết giáp số 7 Sa'ar
 Lữ đoàn thiết giáp số 188 Barak
 Lữ đoàn thiết giáp số 401 Ikvot HaBarzel
 Lữ đoàn thiết giáp số 460 Bnei Or
 Binh chủng Pháo binh
 Binh chủng Công binh
 Binh chủng Quân báo Chiến trường

Không quân và Không gian
 Quân chủng Không quân
 Mạng lưới Phòng không

Hải quân
 Quân chủng Hải quân

Các cơ cấu khác
Quân sự
Các Học viện Quân sự
Cao đẳng Chỉ huy Chiến thuật
Cao đẳng Chỉ huy và Tham mưu
Cao đẳng An ninh Quốc gia
Ban phối hợp các Hoạt động của Chính phủ trong các Lãnh thổ
Cố vấn tài chính cho Tham mưu trưởng
Thư ký Quân sự của Thủ tướng

Dân sự:
Tổng giám đốc thuộc Bộ Quốc phòng
Đơn vị Kiểm soát Thành lập Quân sự
Ban điều hành Phát triển Công nghiệp Vũ khí và Kỹ thuật

Cơ quan điều hành
Bộ Tổng Tham mưu
Nha Kế hoạch
Nha Điều hành
Người phát ngôn IDF
Trung tâm Nghiên cứu quân sự liên ngành Dado
Nha Tình báo (Aman)
Sở Tình báo
Sở Kiểm duyệt Quân đội
Bộ Chỉ huy Hậu tuyến
Nha Nhân lực
Sở Quân cảnh
Sở Giáo dục và Thanh niên
Sở Phụ tá Hành chính
Sở Quản trị tổng quát
Tuyên úy Quân đội
Cố vấn Nữ vụ
Vụ Kế hoạch và Quản trị nhân sự
Ban Nhân sự chuyên biệt
Ban Tham mưu
Chỉ huy trưởng Sĩ quan Dự bị
 Tòa án Quân sự / Khối Quân pháp
 Tòa án Quân sự
 Khối luật sư quân đội
 Tòa phúc thẩm quân sự
Nha Hoạt động Máy tính
Sở C4I
Nha Kỹ thuật và Hậu cần
Sở Quân nhu
Sở Bảo đảm, Cung cấp và Hậu cần
Sở Quân y

Các cơ quan liên quan
Các cơ quan sau quan hệ chặt chẽ với IDF, nhưng không (hay chỉ một phần) thuộc về cơ cấu chính thức của nó.

Các lực lượng an ninh
Cộng đồng Tình báo
Shabak
Mossad
Hội đồng An ninh Quốc gia
Cảnh sát Israel
Cảnh sát Biên giới
Ban Nhà tù
Bảo vệ Knesset

Phát triển
 Công nghiệp Quốc phòng Israel (IMI)
 Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Israel (IAI)
 Rafael Advanced Defense Systems Ltd.
 Elbit Systems
 Nhóm Elisra
 Soltam
 Plasan

Cấp bậc và Phù hiệu

Cấp bậc

Không giống hầu hết các quân đội trên thế giới, IDF sử dụng thống nhất danh xưng cho các cấp bậc tương đương ở mọi quân chủng, gồm cả không quân và hải quân. Hầu hết các cấp bậc có thể được trao theo thời gian phục vụ trong quân ngũ mà không xét theo thành tích hay công lao. Trừ trường hợp sĩ quan cao cấp, hoặc một số đặc biệt, cấp bậc được trao theo chức vụ, hoặc theo công lao.

Từ khi IDF thành lập cho tới cuối thập niên 1980, cấp bậc thượng sĩ (rav samal) là một cấp bậc trung gian giữa cấp hạ sĩ quan và cấp bậc sĩ quan, tương tự như trong các quân đội khác. Tuy nhiên, trong những thập niên 1990, số lượng quân nhân mang cấp bậc này trở nên đông đảo, vì vậy một loạt cấp bậc hạ sĩ quan quân tình nguyện được đặt ra như một sự phân tách từ cấp bậc này (trừ cấp bậc Chuẩn úy (rav nagad)).

Xem chuyển đổi cấp bậc của IDF sang cấp bậc tương đương trong tiếng Anh.

Quân nghĩa vụ (Hogrim) (các cấp bậc quân nghĩa vụ được xếp theo thời gian phục vụ)
Binh nhì (Turai)
Binh nhất (Rav Turai)
Hạ sĩ (Samal)
Trung sĩ (Samal Rishon)

Hạ sĩ quan (Nagadim) (các cấp bậc từ đây chỉ trao cho các quân nhân tình nguyện)
Thượng sĩ (Rav Samal)
Thượng sĩ nhất (Rav Samal Rishon)
Thượng sĩ cao cấp (Rav Samal Mitkadem)
Thượng sĩ chỉ huy (Rav Samal Bakhir)
Chuẩn úy (Rav Nagad)

Sĩ quan Chuyên môn (Ktzinim Akadema'im)
Sĩ quan chuyên môn (Katzin Miktzo'i Akadema'i)
Sĩ quan chuyên môn chỉ huy (Katzin Akadema'i Bakhir)

Sĩ quan (Ktzinim)
Thiếu úy (Segen Mishneh)
Trung úy (Segen)
Đại úy (Seren)
Thiếu tá (Rav Seren)
Trung tá (Sgan Aluf)
Đại tá (Aluf Mishneh)
Chuẩn tướng (Tat Aluf)
Thiếu tướng(Aluf)
Trung tướng(Rav Aluf)

Phù hiệu

Các binh sĩ IDF có ba kiểu phù hiệu (ngoài phù hiệu cấp bậc) xác định quân chủng, đơn vị và vị trí của họ.

Một gim gắn trên mũ beret xác định quân chủng của người lính. Các binh sĩ phục vụ tại các ban tham mưu trên cấp bậc quân chủng thường được xác nhận nhờ gim của Ban Tham mưu, dù không chính thức thuộc về nó, hay ghim của một quân chủng liên quan. Các binh sĩ mới nhập ngũ đang trải qua huấn luyện cơ bản (tironut) không có gim này. Màu mũ cũng thường xác định quân chủng của người lính, dù hầu hết các quân chủng không chiến đấu không có mũ beret riêng, và thỉnh thoảng mặc màu sắc của quân chủng mà trại nơi họ đang đồn trú thuộc về. Các đơn vị riêng biệt được xác định bởi các tấm nhãn trên vai áo. Đa số các đơn vị trong IDF có nhãn riêng, dù nói chung không sử dụng nhãn tương tự như của cấp chỉ huy của họ (quân chủng, ban chỉ huy, hay bộ tư lệnh địa phương).

Tuy nhiên mọi người không thể luôn luôn xác định vị trí/công việc của một binh sĩ, có hai yếu tố lựa chọn giúp xác định điều này: một dây tua gắn ở cầu vai trái và túi áo sơ mi, và một ghim thể hiện kiểu công việc của binh sĩ (thường được trao bởi một khoá huấn luyện chuyên nghiệp). Các ghim khác có thể chỉ ra quân chủng hay những khoá học đã thực hiện. Cuối cùng, một ghim chiến trường có thể lựa chọn xác định cuộc chiến người lính đã tham gia.

Ngân sách
Trong thời kỳ 1950-66, Israel chi trung bình 9% GDP cho quốc phòng. Chi tiêu quốc phòng gia tăng mạnh sau các cuộc chiến tranh năm 1967 và 1973. Chi phí đạt tới mức cao nhất khoảng 24% GDP trong thập niên 1980, nhưng từ đó đã giảm trở lại về mức 9%, khoảng $15 tỷ, sau khi ký kết các thoả thuận hoà bình với Jordan và Ai Cập. Năm 2008, Israel chi $16.2 tỷ cho các lực lượng vũ trang, khiến họ trở thành nước có tỷ lệ phần trăm chi tiêu ngân sách trên GDP lớn nhất trong tất cả các nước phát triển.($2,300 mỗi người).

Ngày 30 tháng 9 năm 2009 Bộ trưởng Quốc phòng Ehud Barak, Bộ trưởng Tài chính Yuval Steinitz và Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã tán thành một khoản chi thêm 1.5 tỷ cho ngân sách quốc phòng để giúp Israel giải quyết các vấn đề liên quan tới Iran. Ngân sách thay đổi hai tháng sau khi Israel đã thông qua ngân sách hai năm hiện tại của họ. Ngân sách quốc phòng năm 2009 ở mức NIS 48.6 tỷ và NIS 53.2 tỷ cho năm 2010 - con số lớn nhất trong lịch sử Israel. Con số này chiếm 6.3% tổng sản phẩm quốc nội dự tính và 15.1% tổng ngân sách, thậm chí trước khi con số tăng thêm NIS 1.5 được đưa ra.

Nghĩa vụ quân sự

Chính quy

Thực hiện nghĩa vụ quân sự quốc gia là bắt buộc đối với bất kỳ công dân Israel phi Ả Rập nào (cũng như với nam giới Druze) trên tuổi 18, mặc dù những ngoại lệ khác có thể được áp dụng theo tôn giáo, thể chất hay tâm lý (xem Profile 21).

Nam giới phục vụ ba năm trong IDF, trong khi nữ giới là hai năm. IDF cho phép phụ nữ tình nguyện phục vụ tại nhiều vị trí chiến đấu thực hiện nghĩa vụ quân sự trong ba năm bởi các binh sĩ chiến đấu phải trải qua một giai đoạn huấn luyện dài, như những giảng viên, những người cần thời gian huấn luyện dài, cũng có thể phục vụ ba năm. Phụ nữ ở hầu hết các vị trí chiến đấu cũng được yêu cầu ở trong lực lượng dự bị nhiều năm sau khi ngừng phục vụ chính quy.

Bên ngoài IDF
Ngoài Nghĩa vụ quân sự quốc gia (Sherut Leumi), các binh sĩ của IDF có thể phục trong các cơ quan bên ngoài IDF theo một số cách. Lựa chọn chiến đấu là Cảnh sát Biên giới Israel (Magav), một phần của Cảnh sát Israel. Một số binh sĩ hoàn thành huấn luyện chiến đấu trong IDF và sau đó trải qua các khoá huấn luyện khác nữa về khủng bố và Cảnh sát Biên giới. Họ được biên chế về các đơn vị Cảnh sát Biên giới. Các đơn vị Cảnh sát Biên giới chiến đấu bên cạnh các đơn vị chiến đấu chính quy của IDF. Họ cũng chịu trách nhiệm về an ninh tại các khu đô thị như Jerusalem.

Nghĩa vụ quân sự không chiến đấu gồm Chương trình Nghĩa vụ Cảnh sát (Shaham), nơi thanh niên lựa chọn phục vụ trong cảnh sát, Ban Nhà tù Israel, hay các nhánh khác của Các lực lượng An ninh Israel.

Dự bị
Sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, IDF có thể gọi nam giới trong trường hợp:

 Hoạt động dự bị lên tới một tháng mỗi năm, cho tới tuổi 43–45 (những người thuộc lực lượng dự bị có thể tự nguyện tham gia sau độ tuổi này)
 Hoạt động chính quy ngay lập tức trong thời điểm khủng hoảng

Trong hầu hết các trường hợp, hoạt động dự bị được thực hiện trong cùng đơn vị trong nhiều năm, trong nhiều trường hợp cùng đơn vị như quân chính quy và bởi những người như nhau. Nhiều binh sĩ từng phục vụ cùng nhau trong hoạt động chính quy tiếp tục gặp nhau khi phục vụ trong lực lượng dự bị nhiều năm sau khi đã giải ngũ, khiến hoạt động dự bị trở thành một trải nghiệm quan hệ mạnh trong xã hội Israel.

Dù vẫn luôn sẵn sàng để được gọi nhập ngũ trong các thời điểm khủng hoảng, hầu hết nam giới Israel, và hầu như toàn bộ nữ, thực tế không thực hiện nghĩa vụ dự bị trong bất kỳ năm nào. Các đơn vị không luôn gọi mọi thành viên dự bị của mình hàng năm, và có rất nhiều lý do để được miễn nếu bị gọi vào lực lượng dự bị. Hầu như không có loại trừ nào cho những người thuộc lực lượng dự bị trong thời điểm khủng hoảng, nhưng kinh nghiệm đã cho thấy rằng trong những trường hợp đó (gần đây nhất là cuộc Chiến tranh Liban năm 2006) những loại trừ hiếm khi bị yêu cầu hay được đưa ra; các đơn vị nói chung có tỷ lệ tuyển mộ cao hơn các tỷ lệ mong đợi.

Luật (bắt đầu có hiệu lực ngày 13 tháng 3 năm 2008) đã đề xuất cải cách trong hoạt động dự bị, hạ thấp tuổi tối đa phục vụ xuống 40, gọi đó là một lực lượng chỉ sử dụng trong trường hợp khẩn cấp, cũng như nhiều thay đổi khác trong cơ cấu (dù Bộ trưởng Quốc phòng có thể tạm ngừng bất kỳ tỷ lệ nào của nó vì các lý do an ninh). Tuy vậy, độ tuổi tới hạn cho nhiều thành viên lực lượng dự bị với cấp bậc không được liệt kê, sẽ là 49.

Phụ nữ

Là trường hợp duy nhất, Israel thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự cả với nữ và đưa một số phụ nữ đã được huấn luyện tới các đơn vị bộ binh chiến đấu đặt họ trực tiếp tại trận tiền trước quân địch.. Tuy nhiên, một phần ba phụ nữ đăng ký nghĩa vụ (hơn gấp đôi con số của đàn ông) được miễn trừ, chủ yếu vì các lý do tôn giáo và hôn nhân.

Sau khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, phụ nữ, giống như nam giới, trên lý thuyết phải phục vụ một tháng mỗi năm trong lực lượng dự bị. Tuy nhiên, trên thực tế chỉ một số phụ nữ trong vai trò chiến đấu được gọi vào dự bị tích cực, và chỉ trong vòng vài năm sau khi thực hiện nghĩa vụ tích cực, với nhiều cơ hội để được miễn (ví dụ, mang thai).

Ngoài từ cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel, khi sự thiếu hụt nhân lực khiến phụ nữ phải tham gia tích cực vào các trận chiến trên mặt đất, phụ nữ trong lịch sử bị cấm chiến đấu trong IDF, chỉ thực hiện các vai trò hỗ trợ kỹ thuật và hành chính. Các chỉ huy IDF trong lịch sử thường coi việc trao các trách nhiệm chiến đấu cho phụ nữ là phi đạo đức bởi mối nguy cơ cao bị tấn công tình dục họ sẽ gặp phải khi rơi vào tay kẻ thù:Ngay sau khi IDF thành lập... việc loại bỏ mọi phụ nữ tại các vị trí mặt trận đã được quy định. Điểm mấu chốt cho quyết định này là thực tế rất lớn rơi vào tay quân địch như các tù binh chiến tranh. Có lý lẽ rằng, điều này là công bằng và hợp lý, khi yêu cầu phụ nữ phải đối mặt với nguy cơ và hy sinh tương tự nam giới; nhưng nguy cơ tù binh chiến tranh nữ bị hãm hiếp và làm phiền rõ ràng lớn hơn rất nhiều so với cùng nguy cơ ở nam giới.

Trong giai đoạn này IDF đã sử dụng các nữ giảng viên để đào tạo các binh sĩ nam trong một số vai trò, đặc biệt là các kíp lái tăng.

Sau một vụ kiện nổi tiếng năm 1994 của Alice Miller, một người Do Thái nhập cư từ Nam Phi, Toà án Cấp cao Israel đã chỉ thị cho Không quân Israel mở các lớp đào tạo phi công cho nữ. Miller đã trượt kỳ thi tuyển, nhưng nhờ có ý tưởng của cô, nhiều công việc chiến đấu đã được mở cho nữ giới. Ở thời điểm năm 2005, phụ nữ được cho phép phục vụ trong 83% vị trí trong quân đội, gồm cả trên các tàu Hải quân (ngoại trừ tàu ngầm), và Pháo binh. Các vị trí chiến đấu là tự nguyện với nữ giới.

Ở thời điểm năm 2002, 33% hạ sĩ quan, 21% Đại uý và Thiếu tá, và 3% các cấp bậc cao nhất là phụ nữ.

Phụ nữ chủ yếu phục vụ trong vai trò tuần tra biên giới của Các lực lượng Phòng vệ Israel. Yael Rom, nữ phi công đầu tiên của Không quân Israel, được biên chế vào phi đội năm 1951. Phi công máy bay chiến đấu phản lực đầu tiên, Roni Zuckerman, được vào phi đội năm 2001. Tháng 11 năm 2007 Không quân đã chỉ định phó chỉ huy phi đội nữ đầu tiên.

Phụ nữ phục vụ trong các vai trò hỗ trợ và chiến đấu hạng nhẹ trong các Quân đoàn Pháo binh, các đơn vị bộ binh và các sư đoàn thiết giáp. Một vài trung đội, được gọi là Karakal, đã được thành lập, trong đó phụ nữ và nam giới cùng phục vụ trong bộ binh hạng nhẹ trên các biên giới với Ai Cập và Jordan. Karakal đã trở thành một tiểu đoàn năm 2004.

IDF đã xoá bỏ bộ tư lệnh "Quân đoàn Phụ nữ" năm 2001, tin rằng nó đã trở thành một thứ lỗi thời và một sự cản trở với sự hội nhập của phụ nữ vào quân đội như các binh sĩ thông thường và không có quy chế đặc biệt nào khác. Tuy nhiên, sau những áp lực từ những người ủng hộ nữ quyền, Tham mưu trưởng đã được thuyết phục giữ lại một "cố vấn cho các công việc phụ nữ". Các binh sĩ nữ hiện dưới quyền chỉ huy của các đơn vị riêng biệt dựa theo công việc chứ không phải theo giới tính. Cuộc chiến tranh Liban năm 2006 là lần đầu tiên kể từ năm 1948 phụ nữ xuất hiện trên trận tiền cùng với nam giới. Kỹ sư trực thăng không vận Thượng sĩ (res.) Keren Tendler đã trở thành binh sĩ chiến đấu nữ đầu tiên thiệt mạng trong chiến đấu.

Sắc tộc thiểu số trong IDF

Nam giới Druze và Circassian cũng là đối tượng bắt buộc thực hiện nghĩa vụ quân sự với IDF như người Do Thái Israel. Ban đầu, họ phục vụ trong khuôn khổ một đơn vị đặc biệt được gọi là "Đơn vị các sắc tộc thiểu số", vẫn còn tồn tại đến ngày nay, dưới hình thức tiểu đoàn độc lập Herev ("Thanh kiếm"). Tuy nhiên, từ thập niên 1980 các binh sĩ Druze dần phản đối kiểu bố trí này, cái mà họ coi là các phương tiện để phân biệt đối xử với họ và không cho họ tiếp cận tới các đơn vị tinh nhuệ. Quân đội dầnh chấp nhận các binh sĩ Druze vào các đơn vị chiến đấu thường trực và phong họ lên những cấp bậc cao hơn, những vị trí mà trước kia họ thường không thể đạt được. Trong những năm gần đây, nhiều sĩ quan Druze đã lên tới những cấp bậc cao như Thiếu tướng và nhiều người đã nhận được các huân chương công trạng. Cần lưu ý rằng, theo tỷ lệ số lượng, người Druze có mức độ lưu trữ cao hơn các binh sĩ khác trong quân đội Israel. Tuy nhiên, một số binh sĩ Druze vẫn cho rằng tình trạng phân biệt vẫn tiếp diễn, như việc không được tham gia Không quân, dù việc xếp hạng an ninh thấp chính thức cho người Druze đã bị xoá bỏ trong một số thời gian. Hoa tiêu máy bay người Druze đầu tiên hoàn thành khoá huấn luyện của mình năm 2005; căn cước của anh được bảo mật như với tất cả các phi công của không quân. Sau trận Ramat Yohanan trong cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948, xấp xỉ 1000 binh sĩ và sĩ quan Druze Syria đã đào tẩu và gia nhập phía Israel.

Từ cuối thập niên 1970 Ủy ban Sáng kiến Druze đóng tại làng Beit Jan và liên kết với Đảng Cộng sản Israel đã kêu gọi xoá bỏ việc đăng ký nghĩa vụ quân sự của người Druze.

Đăng ký nghĩa vụ quân sự là một truyền thống trong dân cư Druze, với hầu hết người phản đối trong các cộng đồng Druze tại Cao nguyên Golan; 83% thanh niên Druze phục vụ trong quân đội, theo các thống kê của IDF.

Theo luật, mọi công dân Israel đều là đối tượng phải đăng ký nhập ngũ. Bộ trưởng Quốc phòng đã hoàn thành việc xem xét để trao quyền miễn trừ cho một số công dân riêng biệt hay các hạng công dân. Một chính sách có từ thời lập quốc Israel trao việc miễn trừ cho mọi sắc tộc thiểu số khác của Israel (đáng chú ý nhất là người Ả Rập Israel). Tuy nhiên, cũng có một chính sách từ lâu khuyến khích những người tình nguyện Bedouin và cung cấp cho họ nhiều sự ưu đãi, và trong một số cộng đồng Bedouin nghèo khó, sự nghiệp quân sự dường như là một trong số ít cách tiến lên các bậc thang xã hội. Tương tự, người Hồi giáo và Thiên chúa giáo cũng được chấp nhận như những người tình nguyện, thậm chí ở tuổi lớn hơn 18.

Từ trong các công dân Ả Rập phi Bedouin, số lượng người Ả Rập Thiên chúa giáo và thậm chí một số người Ả Rập Hồi giáo tình nguyện thực hiện nghĩa vụ quân sự—là hiếm, và chính phủ không có nỗ lực chính thức để thay đổi điều này. Sáu người Ả Rập Israel đã nhận được các huân chương quân công vì sự nghiệp quân sự của mình; trong số đó người nổi tiếng nhất là một sĩ quan Bedouin, Trung tá Abd el-Majid Hidr (cũng được gọi là Amos Yarkoni), người đã nhận được Order of Distinction. Gần đây hơn, một sĩ quan Bedouin đã được thăng lên cấp bậc Đại tá.

Cho tới nhiệm kỳ Thủ tướng thứ hai của Yitzhak Rabin (1992-1995), những phúc lợi xã hội dành cho các gia đình trong đó ít nhất một thành viên (kể cả ông, chú hay anh em họ) đã phục vụ một thời gian trong các lực lượng vũ trang cao hơn rất nhiều so với các gia đình "phi quân sự", vốn được coi là biên pháp phân biệt hiển nhiên giữa người Do Thái và người Ả Rập. Rabin đã lãnh đạo việc xoá bỏ biện pháp này, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của cánh hữu. Hiện tại, ưu đãi chính thức duy nhất khi phục vụ quân đội là việc tiếp cận thông tin an ninh và phục vụ trong một số kiểu vị trí chính phủ (trong hầu hết trường hợp, có liên quan tới an ninh), cũng như một số lợi ích trực tiếp. Tuy nhiên, trên thực tế, một số lượng lớn công ty sử dụng lao động Israel đưa ra các quảng cáo tìm người gồm cả yêu cầu "đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự" thậm chí khi công việc không hề liên quan tới an ninh, điều được coi là một uyển ngữ cho "không cần người Ả Rập/Haredim". Sự thử nghiệm nghĩa vụ quân sự đã trải qua cũng thường được áp dụng để được chấp nhận vào nhiều cộng đồng mới được thành lập, hoàn toàn ngăn cản người Ả Rập sinh sống tại đó. Tương tự, hãng hàng không quốc gia Israel El Al chỉ thuê các phi công đã phục vụ trong Không lực, trên thực tế ngăn cản người Ả Rập đảm nhiệm công việc này.

Mặt khác, những người Israel phi Ả Rập cho rằng thời hạn nghĩa vụ quân sự bắt buộc ba năm (hai năm cho phụ nữ) khiến họ mất ưu thế, bởi họ hoàn toàn mất ba năm trong cuộc đời khi phải phục vụ trong IDF, trong khi người Ả Rập Israel có thể đi làm việc ngay sau khi học xong, hay tốt nghiệp đại học. Trên thực tế, lời phàn nàn thường thấy nhất về bất kỳ chủ đề gì của việc phân biệt đối xử với người Ả Rập, ngay cả tại Knesset, trên truyền thông hay trong những công dân bình thường, là việc người Ả Rập "không thực hiện nghĩa vụ quân sự" giải thích tại sao họ bị loại bỏ khỏi một số hay toàn bộ lợi ích công dân. Cựu tướng quân đội Rafael Eitan, khi tham gia chính trường trong thập niên 1980, đề xuất rằng quyền bỏ phiếu nên được đặt liên hệ với nghĩa vụ quân sự. Ý tưởng này thỉnh thoảng lại được lật lại bởi các nhóm và đảng cánh hữu.

Theo Báo cáo về thực hiện nhân quyền tại các quốc gia của Bộ Ngoại giao Mỹ năm về Israel và các lãnh thổ chiếm đóng, "người Ả Rập Israel không bị yêu cầu phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và, trên thực tế, chỉ một tỷ lệ nhỏ người Ả Rập Israel phục vụ trong quân đội. Những người không phục vụ trong quân đội ít có quyền tiếp cận so với các công dân khác tới các lợi ích kinh tế và xã hội mà việc thực hiện nghĩa vụ quân sự là một lợi thế, như nhà ở, các khoản trợ cấp, và việc làm, đặc biệt là công việc liên quan tới chính phủ hay công nghiệp an ninh. Trong công nghiệp an ninh, vì các lý do an ninh, người Ả Rập Israel nói cung bị giới hạn làm việc trong các công ty với các hợp đồng quốc phòng hay trong các lĩnh vực liên quan tới an ninh."

Trong những năm gần đây, đã có nhiều sáng kiến để cho phép người Ả Rập Israel tự nguyện tham gia Nghĩa vụ Quốc gia dân sự thay vì cho IDF, hoàn thành việc này sẽ khiến họ có quyền ưu tiên tương đương so với các cựu chiến binh IDF. Tuy nhiên, kế hoạch này đã gặp phải sự phản đối mạnh của các thành viên người Ả Rập trong nghị viện, và vì thế, không được áp dụng.

Đồng tính
Từ năm 1993, những người đồng tính được phục vụ công khai trong quân đội, gồm cả tại các đơn vị đặc biệt, mà không có sự phân biệt đối xử nào. Điều này diễn ra sau khi một sĩ quan dự bị làm chứng trước Knesset rằng mình đã bị ngăn cản nghiên cứu một số chủ đề nhạy cảm, và cấp bậc của mình đã bị thu hồi, bởi khuynh hướng giới tính của anh ta.

Haredim

Nam giới thuộc cộng đồng Haredi có thể lựa chọn trì hoãn thực hiện nghĩa vụ quân sự khi đăng ký vào yeshivot (xem Ủy ban Tal), một quy định đã làm gia tăng căng thẳng giữa các tôn giáo Israel và các cộng đồng thế tục. Tuy người Haredim có thể lựa chọn phục vụ trong IDF trong một môi trường thuận lợi cho đức tin tôn giáo của họ, hầu hết người Haredim không lựa chọn phục vụ trong IDF.

Cộng đồng Haredi thường lựa chọn phục vụ trong Tiểu đoàn Bộ binh số 97 "Netzah Yehuda". Đơn vị này là một tiểu đoàn bộ binh tiêu chuẩn của IDF tập trung vào vùng Jenin. Để cho phép các binh sĩ Haredi có thể phục vụ, các căn cứ Netzah Yehuda tuân theo các tiêu chuẩn cao nhất của các quy định ăn kiêng Do Thái và những người vợ của các binh sĩ và sĩ quan là những phụ nữ duy nhất được cho phép có mặt tại đó.

Ngoài ra, một số người Haredim phục vụ trong IDF thông qua hệ thống Hesder là một chương trình 5 năm gồm 1 năm học tôn giáo, 2 năm phục vụ quân sự và 2 năm học tôn giáo trong đó các binh sĩ có thể được gọi vào lực lượng chính quy ngay lập tức.

Người tình nguyện nước ngoài
Người nước ngoài thông thường phục vụ trong IDF theo một trong ba cách:

 Chương trình Mahal nhắm vào những thanh niên Do Thái không phải người Israel (nam giới trẻ hơn 24 tuổi và nữ giới trẻ hơn 21). Chương trình thông thường gồm 16 tháng phục vụ trong IDF, gồm một thời gian huấn luyện dài cho những người thuộc các đơn vị chiến đấu hay một tháng huấn luyện không chiến đấu và ngoài ra còn thêm ba tháng học tiếng Hebrew sau khi đăng ký, nếu cần thiết. Những người tình nguyện phục vụ lâu hơn cũng có thể được chấp nhận. Có hai tiểu hạng khác của Mahal, cả hai đều hướng tới duy nhất đối tượng nam giới tôn giáo: Mahal Nahal Haredi (16 tháng), và Mahal Hesder, gồm nghiên cứu yeshiva trong 6.5 tháng với 14.5 tháng phục vụ trong IDF, với tổng cộng 21 tháng. Cũng có các chương trình tương tự của IDF cho những người Israel sống ở hải ngoại.
 Sar-El, một tổ chức thuộc Quân đoàn Hậu cần Israel, cung cấp một chương trình tình nguyện cho những người không phải công dân Israel từ 17 tuổi trở nên (hay 15 nếu có cha hoặc mẹ đi kèm). Chương trình cũng hướng tới các công dân Israel, trong độ tuổi từ 30 trở lên, sống ở nước ngoài, những người không phục vụ trong Quân đội Israel và hiện muốn thực hiện nghĩa vụ quân sự. Chương trình thường gồm ba tuần phục vụ tình nguyện tại các căn cứ quân sự ở hậu phương, thực hiện các nhiệm vụ phi chiến đấu.
 Garin Tzabar cung cấp một chương trình chủ yếu cho người Israel di cư với cha mẹ tới Hoa Kỳ khi còn nhỏ tuổi. Dù một khả năng căn bản về tiếng Hebrew không phải là bắt buộc, nhưng nó cũng có ích. Trong tất cả các chương trình được thực hiện, chỉ Garin Tzabar yêu cầu phục vụ đủ thời gian trong IDF. Chương trình được lập thành các giai đoạn: đầu tiên những người tham gia trải qua năm cuộc gặp mặt tại đất nước họ, sau đó là một giai đoạn hội nhập tại Israel ở một kibbutz. Mỗi người được chấp nhận bởi một kibbutz tại Israel và có những khu sinh sống dành cho nó. Người tham gia chia sẻ các tranh nhiệm trong kibbutz khi rời quân ngũ. Những người tham gia bắt đầu chương trình ba tháng trước khi được chấp nhận trong quân đội vào đầu tháng 8.
 Marva is short-term basic training for two months

Vũ khí và trang bị

Công nghệ quân sự
IDF sở hữu các vũ khí và các hệ thống máy tính hiện đại bậc nhất được sử dụng và công nhận trên toàn thế giới. Một số trang bị được cung cấp từ Hoa Kỳ (với một số chuyển đổi để sử dụng trong IDF) như súng trường tấn công M4A1, súng bắn tỉa bán tự động SR-25 7.62 mm, máy bay tiêm kích F-15 Eagle và F-16 Fighting Falcon, và các loại trực thăng vũ trang AH-64D Apache và AH-1W Super Cobra. Israel cũng đã phát triển ngành công nghiệp vũ khí của riêng mình, với các loại vũ khí và phương tiện như loạt tăng chiến trường chính Merkava, máy bay chiến đấu Kfir, và nhiều loại vũ khí nhỏ như súng tấn công Galil và Tavor, và súng máy Uzi.

IDF cũng có nhiều sở nghiên cứu và phát triển nội bộ lớn, và nó mua nhiều kỹ thuật do ngành công nghiệp an ninh Israel tạo ra gồm IAI, IMI, Elbit, El-Op, Rafael, Soltam, và hàng chục các công ty nhỏ khác. Nhiều sự phát triển đó đã được kiểm nghiệm trên chiến trường trong rất nhiều cuộc chiến và trận đánh của Israel, mang lại sự liên hệ lợi ích cho cả hai bên, IDF thường có những giải pháp được phát triển phục vụ đúng nhu cầu của mình và ngành công nghiệp này có danh tiếng lớn.

Trước sự tăng vọt về chi phí của chương trình Tàu Chiến Littoral của Hoa Kỳ, Israel đang xem xét tự chế tạo các tàu chiến của riêng mình, công việc này sẽ mất một thập kỷ và phụ thuộc vào việc thu hút nguồn tài chính của Hoa Kỳ cho dự án.

Những phát triển chính
Công nghệ quân sự Israel nổi tiếng về các loại súng, phương tiện chiến đấu thiết giáp (xe tăng, xe thiết giáp chở quân (APC) chuyển đổi từ xe tăng, máy ủi bọc thép, vân vân), máy bay không người lái, và tên lửa (tên lửa và rocket). Israel cũng đã sản xuất máy bay bao gồm cả loại Kfir (dự trữ), IAI Lavi (huỷ bỏ), và Hệ thống cảnh báo sớm trên không IAI Phalcon, và các hệ thống hải quân (tàu tuần tra và tàu tên lửa). Đa số các hệ thống điện tử của IDF (tình báo, viễn thông, chỉ huy và điều khiển, hoa tiêu vân vân) đều do Israel phát triển, gồm cả nhiều hệ thống được lắp đặt trên các thiết bị của nước ngoài (máy bay trinh sát, xe tăng và tàu ngầm), và nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác.

Israel là quốc gia duy nhất trên thế giới có một hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo đang hoạt động ở mức độ quốc gia - hệ thống Arrow, được cùng chế tạo và cung cấp vốn giữa Israel và Hoa Kỳ. Israel cũng đã làm việc với Hoa Kỳ để phát triển hệ thống laser chiến thuật năng lượng cao chống lại các tên lửa tầm trung (được gọi là Nautilus hay THEL).

Israel có khả năng độc lập phóng vệ tinh trinh sát vào quỹ đạo, một khả năng mà chỉ Nga, Hoa Kỳ, Anh Quốc, Pháp, Hàn Quốc Italia, Đức, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Ấn Độ, Nhật Bản, Brasil và Ukraina có được. Các ngành công nghiệp anh ninh của Israel phát triển cả các vệ tinh (Ofeq) và bệ phóng (Shavit).

Israel cũng được cho là đã phát triển một khả năng hạt nhân bản địa, dù không có chi tiết chính thức hay sự thừa nhận nào từng được đưa ra. Về vấn đề chương trình vũ khí hạt nhân này, Israel lựa chọn cách đi theo chính sách nhập nhằng có chủ ý.

Từ năm 2006 Israel đã triển khai Xe thiết giáp Wolf APC để sử dụng trong chiến tranh đô thị và bảo vệ VIP.

Học thuyết

Nhiệm vụ

Học thuyết chính
Học thuyết chính gồm các nguyên tắc sau:

Các điểm căn bản
 Israel không thể chịu đựng được việc thua cuộc trong chỉ một cuộc chiến
 Phòng vệ ở mức độ chiến lược, không có tham vọng lãnh thổ
 Mong muốn tránh chiến tranh bằng các biện pháp chính trị và một thái độ ngăn chặn đáng tin cậy
 Ngăn chặn leo thang
 Quyết định kết quả của cuộc chiến một cách nhanh chóng và quả quyết
 Chống chủ nghĩa khủng bố
 Tỷ lệ thương tích rất nhỏ

Chuẩn bị phòng vệ
 Một quân đội thường trực nhỏ với khả năng cảnh báo sớm, không quân và hải quân chính quy
 Một khả năng động viên quân dự bị và hệ thống vận tải hiệu quả

Chuyển sang phản công
 Phối hợp đa quân chủng
 Nhanh chóng chuyển trận đánh sang đất địch
 Nhanh chóng đạt các mục tiêu chiến tranh

Chiến tranh mức độ thấp

Với cuộc Xung đột Israel-Palestine đang diễn ra, IDF đã chấp nhận các chiến thuật chiến tranh cường độ thấp - chủ yếu có mục đích chống lại các chiến binh Palestine đang hoạt động từ vùng lãnh thổ có đông thường dân sinh sống.

Các vụ ám sát
IDF sử dụng một chiến thuật "ngăn chặn có trọng tâm" (, Sikul Memukad) với những kẻ khủng bố Palestine, thường được gọi là "giết hại có mục tiêu" hay "ám sát có mục tiêu". Chiến thuật này nhắm tới ngăn chặn các hành động tương lai của chủ nghĩa khủng bố bằng cách giết hại các cá nhân bị phát hiện đã tham gia hay hỗ trợ các hành động như đánh bom tự sát. Ngày 14 tháng 12 năm 2006 Toà án Tối cao Israel phán quyết rằng giết hại có mục tiêu là hình thức hợp pháp của sự tự phòng vệ chống lại những kẻ khủng bố, và vạch ra nhiều điều kiện để áp dụng nó.

Phá huỷ nhà cửa

Tới mùa hè năm 2005 IDF sử dụng một chiến thuật phá huỷ nhà ở của cácc thành viên gia đình những kẻ đánh bom liều chết, ban đầu tuyên bố rằng đây là một chiến thuật ngăn chặn rất hiệu quả: gia đình những người có thể trở thành những kẻ đánh bom liều chết thỉnh thoảng ngăn cản, thỉnh thoảng thậm chí còn đi xa tới mức thông báo cho IDF, với hy vọng ngăn chặn cái chết của thành viên gia đình cũng như để nhà cửa không bị phá huỷ. Một số người có thể trở thành kẻ đánh bom liều chết thậm chí cảm thấy mủi lòng ở thời khắc cuối cùng, sợ rằng ngôi nhà của cha mẹ mình sẽ bị phá huỷ. Những lời chỉ trích, gồm cả từ các tổ chức nhân quyền, cho rằng tính hiệu quả không giải thích được cho việc dùng bạo lực quá mức.

Trong cuộc xung đột gần đây, số lượng những ngôi nhà bị phá huỷ tăng mạnh, cả như kết quả của sự gia tăng số lượng người đánh bom tự sát, và bởi những tiêu chí nới lỏng hơn cho việc phá huỷ nhà cửa.  IDF thường phá huỷ những ngôi nhà mà từ đó những phát đạn được bắn ra vào những khu định cư hay đường giao thông lân cận, những ngôi nhà có lối vào những đường hầm buôn lậu tại Dải Gaza, và vì các lý do an ninh khác.

Phá huỷ nhà cửa cũng có thể xảy ra trong quá trình chiến đấu. Sau khi nhiều binh sĩ IDF thiệt mạng ngay đầu cuộc xung đột khi đang lục soát những ngôi nhà có các chiến binh, IDF đã bắt đầu sử dụng một chiến thuật bao vây những ngôi nhà đó, kêu gọi những người ở trong (thường dân và du kích quân) ra ngoài, và phá huỷ ngôi nhà nơi các chiến binh không chịu đầu hàng. Chiến thuật này, được gọi là "Nohal Sir Lachatz" נוהל סיר לחץ "Bình Áp lực", hiện được sử dụng bất kỳ khi nào có thể (ví dụ, các toà nhà thấp tầng nằm chia tách khỏi những ngôi nhà khác). Người Palestine tuyên bố nhiều trường hợp trong đó các ngôi nhà bị phá huỷ khi đã không còn là mối đe doạ hay với những cái chết của thường dân. IDF tuyên bố rằng trong đại đa số trường hợp những người ở trong nhà là các chiến binh.
Trong một số trận đánh ác liệt, đặc biệt trong Trận Jenin năm 2002 và Chiến dịch Cầu vồng tại Rafah năm 2004, những chiếc xe ủi bọc thép IDF Caterpillar D9 hạng nặng đã được dùng để phá huỷ những ngôi nhà tạo hành lang tiến quân hay để tạo các vị trí trú ẩn cho binh sĩ IDF.

Người Palestine và các tổ chức quốc tế coi việc sử dụng máy ủi để phá huỷ các cấu trúc dân sự là bất hợp pháp. Trong một vụ việc nổi tiếng, nhà hoạt động thuộc Phong trào Đoàn kết Quốc tế Rachel Corrie đã thiệt mạng
 khi bà nhảy vào đường của một chiếc máy ủi bọc thép Caterpillar D9 tại Rafah sau khi đã bị các binh sĩ IDF nhiều lần ra lệnh rời đi khỏi khu vực.

Tới mùa hè năm 2005, sau khi phá huỷ nhiều ngôi nhà, quân đội Israel đi tới kết luận rằng những vụ phá huỷ như thế đã vượt ra khỏi phạm vi hiệu quả của nó và thông báo chấm dứt chính sách này.

Bộ luật ứng xử
Năm 1992, IDF đã soạn thảo một Bộ luật Ứng xử có bao gồm luật pháp quốc tế, luật Israel, di sản Do Thái và truyền thống đạo đức riêng của IDF —Tinh thần IDF (, Ru'ah Tzahal).

Những giá trị được đề cập của IDF
Tài liệu xác định ba giá trị căn bản cho mọi binh sĩ IDF tuân theo, cũng như mười giá trị hạng hai khác (ba giá trị đầu tiên quan trọng nhất, và các điều khác được xếp theo vần chữ cái Hebrew):

Các giá trị căn bản
 Bảo vệ Nhà nước, các Công dân và Người cư trú trong nhà nước - "Mục tiêu của IDF là bảo vệ sự tồn tại của Nhà nước Israel, sự độc lập, của nhà nước và an ninh của các công dân và những người cư trú của nhà nước."
 Yêu Tổ quốc và Trung thành với Quốc gia - "Ở trung tâm của việc phục vụ IDF là tình yêu tổ quốc và cam kết và tận tuỵ với Nhà nước Israel -một nhà nước dân chủ hoạt động như một quốc gia là quê hương cho Người Do Thái- các công dân và người cư trú trong nhà nước."
 Phẩm giá con người - "IDF và các binh sĩ của mình buộc phải bảo vệ phẩm giá con người. Mọi con người đều có giá trị không cần biết tới nguồn gốc, tôn giáo, quốc tịch, giới tính, vị thế hay vị trí."

Các giá trị khác
 Kiên trì Mục tiêu khi Thực hiện Nhiệm vụ và Hướng tới Chiến thắng - "Các nam nữ binh sĩ trong IDF sẽ chiến đấu và can đảm đối mặt với mọi hiểm nguy và trở ngại; Họ sẽ kiên trì trong sứ mệnh một cách kiên cường và thận trọng thậm chí khi gặp nguy hiểm tới tính mạng."
 Trách nhiệm - "Các nam nữ binh sĩ của IDF sẽ là nhữn người tham gia tích cực vào sự bảo vệ nhà nước, các công dân và người cư trú tại nhà nước. Họ sẽ thực hiện các nhiệm vụ của mình vào mọi lúc với sáng kiến, sự chú tâm và cần cù với lẽ phải và bên trong cơ sở quyền lực của mình, trong khi vẫn sẵn sàng gánh trách nhiệm về hành động của mình."
 Tính tin cậy - "Các nam nữ binh sĩ của IDF sẽ trình bày mọi điều một cách khách quan, hoàn chỉnh và chính xác, trong khi lập kế hoạch, thực hiện và báo cáo. Họ sẽ hành động theo cách các đồng đội và chỉ huy của họ có thể tin cậy vào họ khi thực hiện nhiệm vụ của mình."
 Ví dụ Cá nhân - "Các nam nữ binh sĩ của IDF sẽ xử sự như được yêu cầu, và sẽ tự bắt mình thực hiện những điều mình đòi hỏi ở người khác, ngoài sự thừa nhận của khả năng và trách nhiệm của họ bên trong quân đội và không cần phải là một hình mẫu xứng đáng."
 Nhân mạng - "Các nam nữ binh sĩ của IDF sẽ hành động theo một cách thức công bằng và an toàn, ngoài sự công nhận giá trị tối cao của nhân mạng. Trong chiến đấu họ sẽ chỉ đặt mình và các đồng đội trước mối nguy hiểm khi điều đó là cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình."
 Sự trong sạch của Vũ khí - "Người lính sẽ sử dụng vũ khí và quyền lực của mình chỉ để thực hiện nhiệm vụ và chỉ ở mức độ cần thiết; anh ta sẽ luôn giữ tính nhân đạo cả khi trong chiến đấu. Người lính sẽ không sử dụng vũ khí và quyền lực của mình để làm hại tới những người không phải là chiến binh và các tù binh chiến tranh, và sẽ làm mọi điều mình có thể để tranh làm hại tới cuộc sống, thân thể, danh dự và tài sản của họ."
 Tính chuyên nghiệp - "Các nam nữ binh sĩ IDF sẽ có sự hiểu biết chuyên nghiệp và kỹ năng cần thiết để thực hiện các nhiệm vụ của mình, và sẽ thực hiện chúng một cách liên tục để hoàn thiện bản thân và có được các thành tựu."
 Kỷ luật - "Các nam nữ binh sĩ IDF sẽ cố gắng ở mức cao nhất khả năng của mình để hoàn thành hoàn toàn và thành công mọi điều được yêu cầu theo mệnh lệnh và tinh thần. Các binh sĩ IDF sẽ thận trọng trong việc chỉ đưa ra các mệnh lệnh hợp pháp, và sẽ tự kìm chế khỏi việc tuân theo các mệnh lệnh rõ ràng phi pháp."
 Tình đồng chí - "Các nam nữ binh sĩ IDF sẽ hành động bên ngoài tình anh em và sự tận tuỵ với các đồng chí của mình, và sẽ luôn hộ trợ họ khi họ cần hay phụ thuộc vào họ, dù có bất kỳ nguy hiểm hay khó khăn nào, thậm chí khi phải nguy hiểm tới tính mạng."
 Ý thức nhiệm vụ - "Các binh sĩ IDF coi việc phục vụ trong IDF là một sứ mệnh; Họ sẽ sẵn sàng cống hiến mọi khả năng của mình để bảo vệ nhà nước, các công dân và người sinh sống tại đó. Điều này bởi thực tế rằng họ là những đại diện của IDF đang hành động trên cơ sở và kuôn khổ của quyền lực được trao cho họ tương ứng với các mệnh lệnh của IDF."

Bộ luật ứng xử với các du kích quân và thường dân Palestine

Năm 2004 một đội gồm các giáo sư, cựu sĩ quan và thẩm phán, dưới sự lãnh đạo của chủ tịch ban Đạo đức tại Đại học Tel Aviv, Giáo sư Asa Kasher, đã phát triển một bộ luật ứng sử nhấn mạnh trên quyền hành động trong chiến tranh cường độ thấp chống lại những kẻ khủng bố, nơi các binh sĩ phải hoạt động trong môi trường dân cư đô thị. Các đơn vị dự bị và các đơn vị thường trực đều học mười một quy tắc ứng xử sau, chúng là những điều phụ thêm vào cho Tinh thần IDF chung:

 Hành động quân sự chỉ có thể được sử dụng chống lại các mục tiêu quân sự.
 Việc sử dụng vũ lực phải có mức độ.
 Các binh sĩ chỉ có thể sử dụng vũ khí được IDF cung cấp.
 Bất kỳ ai đã đầu hàng đều không thể bị tấn công.
 Chỉ những người được huấn luyện đầy đủ mới được thẩm vấn tù nhân.
 Các binh sĩ phải hành động phù hợp với phẩm giá và tôn trọng người dân Palestine và những người bị bắt giữ.
 Các binh sĩ phải thực hiện chăm sóc y tế thích hợp, khi điều kiện cho phép, cho mình và kẻ thù.
 Cướp bóc là tuyệt đối và hoàn toàn phi pháp.
 Các binh sĩ phải thể hiện sự tôn trọng thích hợp với các địa điểm và vật dụng tôn giáo và văn hoá.
 Các binh sĩ phải bảo vệ các nhân viên hỗ trợ quốc tế, gồm cả tài sản và phương tiện của họ.
 Các binh sĩ phải báo cáo mọi sự vi phạm bộ luật này.

Đồng minh

Hoa Kỳ

Năm 1983, Hoa Kỳ và Israel đã thiết lập một Nhóm Quân sự Chính trị Chung, nhóm họp hai lần một năm. Cả Hoa Kỳ và Israel đều tham gia vào các cuộc lên kế hoạch quân sự và tập trận chung, và đã cộng tác trong nghiên cứu quân sự và phát triển vũ khí. Ngoài ra Quân đội Hoa Kỳ duy trì hai Kho Dự trữ Chiến tranh bí mật tại Israel với giá trị $493 triệu. Israel có quy chế đặc biệt là Đồng minh lớn không thuộc NATO của Hoa Kỳ. Vì thế, Hoa Kỳ và Israel chia sẻ cho nhau rất nhiều an ninh và kỹ thuật quân sự.

Từ năm 1976, Israel là nước nhận viện trợ nước ngoài lớn nhất của Hoa Kỳ. Năm 2004, Israel nhận $2.16 tỷ viện trợ Tài chính Quân sự Nước ngoài (FMF) từ Bộ Quốc phòng. Con số này đã gia tăng trong những năm gần đây vì viện trợ kinh tế phi quân sự đang được chuyển sang viện trợ quân sự. Một tỷ lệ lớn số viện trợ quân sự này được dùng cho việc mua trang thiết bị quân sự từ Mỹ.

Ấn Độ

Ấn Độ và Israel có các mối quan hệ quân sự và chiến lược mạnh. Một số nhà phân tích đã gọi liên minh giữa Ấn Độ và Israel là "trục mới trong cuộc chiến chống khủng bố". Ngoài việc là đối tác kinh tế đứng hàng thứ hai của Israel ở châu Á, Ấn Độ cũng là khách hàng lớn nhất của các loại vũ khí của Israel trên thế giới. Năm 2006, giá trị mua bán quân sự hàng năm giữa Ấn Độ và Israel ở mức US$900 triệu. Các công ty quốc phòng Israel có gian triển lãm lớn nhất tại Aero India show năm 2009, trong đó Israel chào hàng nhiều loại vũ khí hiện đại cho Ấn Độ. Hợp đồng quân sự lớn đầu tiên giữa hai quốc gia và việc bán các radar EL/M-2075 AEW của Israel cho Không quân Ấn Độ năm 2004. Tháng 3 năm 2009, Ấn Độ và Israel đã ký một thoả thuận trị giá US$1.4 tỷ theo đó Israel sẽ bán cho Ấn Độ một hệ thống phòng không tiên tiến. Ấn Độ và Israel cũng đã thực hiện sự hợp tác to lớn về hàng không vũ trụ. Năm 2008, tên lửa ISRO của Ấn Độ đã phóng vệ tinh do thám TecSAR tiên tiến nhất của Israel vào vũ trụ. Năm 2009, Ấn Độ được thông báo đã phát triển một vệ tinh trinh sát công nghệ cao RISAT-2 với sự hỗ trợ to lớn từ Israel. Vệ tinh đã được Ấn Độ phóng thành công tháng 4 năm 2009.

Nhiều nhà phân tích coi các cuộc tấn công Mumbai năm 2008 là một vụ tấn công vào quan hệ đối tác đang phát triển giữa Ấn Độ và Israel. Trong quá khứ, Ấn Độ và Israel đã tổ chức nhiều cuộc tập trận chống khủng bố chung và có thông báo rằng ngay sau những vụ tấn công vào Mumbai, Israel đã giúp Ấn Độ thực hiện những cuộc tấn công chống khủng bố bên trong lãnh thổ Pakistan.

Đức

Đức cung cấp vũ khí cho Israel, gồm cả các tàu ngầm lớp Dolphin. Sự hợp tác quân sự không liên tục nhưng mang lại lợi ích cho cả hai phía: Ví dụ, tình báo Israel, đã gửi các xe thiết giáp của Khối Warszawa bị bắt cho Tây Đức để phân tích. Những kết quả giúp Đức phát triển một hệ thống chống tăng.

Năm 2008, có tiết lộ rằng Đức và Israel đã cùng phát triển một hệ thống cảnh báo hạt nhân, được gọi là Chiến dịch Bluebird.

Canada

Canada luôn ủng hộ Israel và thường làm việc với Hoa Kỳ để hỗ trợ các nỗ lực quốc phòng. Một ví dụ chính của điều này là việc Canada bỏ ra ngoài phòng họp của Liên hiệp quốc khi Tổng thống Iran Mahmoud Ahmedinejahd phát biểu bác bỏ sự kiện Holocoust và lăng mạ Israel và người Do Thái trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia khác, gồm cả Hoa Kỳ cũng rời bỏ phòng họp theo Canada và chỉ chưa đầy một nửa các phái đoàn còn ở lại sau sự việc này.

Tham khảo và cước chú

Đọc thêm

 Country Briefing: Israel, Jane's Defence Weekly, 19 tháng 6 năm 1996

Liên kết ngoài

 IDF Official Website
 IDF Code of Conduct
 Moshe Yaalon, The IDF and the Israeli Spirit
 The IDF Spirit - the ethical code of the IDF
 IDF Official Spokesperson
 Palestinian violence and terror attacks since tháng 9 năm 2000
 A list of Israeli civilians who died during Palestinian terror attacks since tháng 9 năm 2000
 CNN.com Special - Victims of Terror
 isayeret.com - The Israeli Special Forces Database
 Israeli Weapons
 Jerusalem volunteer Border Guard
 Tsahal-Miniature
 Israeli Armed Forces at Flags of the World
 IDF photos
 GlobalSecurity.org entry
 Israel's War History
 Israel Military Forum
UNwatch, Goldstone Gaza Report: Col. Richard Kemp Testifies at U.N. Emergency Session


title: Lasioglossum bellulum

text:
Lasioglossum bellulum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1910


title: Conanthalictus macrops

text:
Conanthalictus macrops là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Conanthalictus
Động vật được mô tả năm 1916


title: Chóvar

text:
Chóvar là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Chóvar có diện tích 18,2 kilômét vuông, dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 349 người. Đô thị Chóvar nằm ở khu vực có độ cao 415 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Alto Palancia


title: (9166) 1987 SC6

text:
{{DISPLAYTITLE:(9166) 1987 SC6}}

(9166) 1987 SC6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 21 tháng 9 năm 1987.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Schwabbruck

text:
Schwabbruck là một đô thị tại huyện Weilheim-Schongau, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Frigidoalvania pelagica

text:
Frigidoalvania pelagica, tên tiếng Anh: carinate alvania, là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 13 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 808 m.

Chú thích

Tham khảo

Frigidoalvania


title: Khởi nghĩa Bắc Sơn

text:
Khởi nghĩa Bắc Sơn là cuộc khởi nghĩa đầu tiên, phát súng đầu tiên của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (đại biểu là nhân dân Võ Nhai - Bắc Sơn) đứng lên đánh đuổi thực dân Pháp. Khởi nghĩa Bắc Sơn là cuộc khởi nghĩa vĩ đại trong lịch sử Cách mạng Việt Nam.

Từ cuộc Khởi nghĩa Bắc Sơn, Trung ương Đảng quyết định thành lập căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn - Võ Nhai, sau đó mở rộng ra 7 huyện, góp phần quan trọng cho việc xây dựng, mở rộng địa bàn hoạt động căn cứ địa cách mạng của Đảng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Sự ra đời Đội du kích Bắc Sơn và căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn - Võ Nhai là cơ sở khoa học trong việc củng cố và phát triển phong trào cách mạng cả nước, yếu tố quan trọng góp phần giành thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, tự lực cánh sinh, trường kỳ kháng chiến sau này.

Trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, vào tháng 6 năm 1940, nước Pháp bị quân đội Đức Quốc xã xâm lược và chiếm đóng. Nhân cơ hội này, tháng 9 năm đó, đế quốc Nhật Bản xâm lược bán đảo Đông Dương từ tay Pháp. Từ đây, Việt Nam bị hai thế lực cùng thống trị là thực dân Pháp và phát xít Nhật. Khởi nghĩa Bắc Sơn là một cuộc khởi nghĩa của người Việt chống lại thực dân Pháp và phát xít Nhật diễn ra tại Bắc Sơn, Lạng Sơn vào năm 1940. Quân Nhật đánh vào Lạng Sơn ngày 22 tháng 9 năm 1940, quân đội Pháp trên đường thua chạy đã rút lui qua châu Bắc Sơn. Nhân cơ hội đó, Đảng bộ Bắc Sơn thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương đã lãnh đạo người dân nổi dậy tước khí giới của tàn quân Pháp để tự vũ trang cho mình, giải tán chính quyền địch, thành lập chính quyền cách mạng (27-9-1940). Nhưng sau đó Nhật thỏa hiệp với Pháp để quay trở lại đàn áp phong trào khởi nghĩa.

Diễn biến

Quân Nhật tiến vào Đông Dương
Năm 1940, Tướng Nhật Takuma Nishimura được giao quyền chỉ huy quân đoàn Hoa Nam, tiến hành đàm phán với đô đốc Pháp Decoux, toàn quyền Đông Dương, để thỏa thuận triển khai quân Nhật trên lãnh thổ Đông Dương thuộc Pháp. Cuộc đàm phán tiến triển quá chậm chạp nên giới tướng lãnh Nhật chỉ huy quân đoàn Hoa Nam quyết định gây hấn để phá hoại quá trình đàm phán. Để tránh giao tranh, ngày 21 tháng 9 năm 1940, phía Pháp đồng ý nhượng bộ, cho phép Nhật đóng 6 ngàn quân ở Bắc kỳ, được quyền sử dụng 4 sân bay, đồng thời được quyền chuyển 25 ngàn quân qua Bắc kỳ vào Vân Nam, quyền sử dụng cảng Hải Phòng để vận chuyển một sư đoàn thuộc quân đoàn 21.

Bất chấp việc đàm phán đã ngã ngũ, lực lượng quân sự Nhật vẫn tiến hành khởi sự. 9 giờ tối ngày 22 tháng 9, sư đoàn 5 tinh nhuệ trực thuộc quân đoàn 21 Nhật tràn qua biên giới từ Long Châu vào Việt Nam qua ngả Đồng Đăng và giao tranh quyết liệt với quân Pháp tại đây. Giao tranh lan ra các đồn binh Pháp dọc biên giới. Xe bọc thép Nhật uy hiếp Lạng Sơn, buộc quân Pháp tại đây giương cờ đầu hàng ngày 22 tháng 9. Tới lúc này các đơn vị quân thuộc địa bắt đầu hoảng loạn rút chạy, hàng trăm lính tập rã ngũ, vứt bỏ vũ khí lại trên đường chạy về Hà Nội. Cùng thời gian, máy bay thuộc hải quân Nhật cất cánh từ tàu sân bay trên vịnh Bắc Bộ bắn phá các mục tiêu Pháp trên bộ ngày 24 tháng 9. Hải quân Nhật tiến hành đổ bộ 4,500 lính bộ binh và hơn một chục xe tăng ở phía nam cảng Hải Phòng, tiến hành tước khí giới quân Pháp tại Đồ Sơn. Tới tối ngày 26, quân Nhật đã chiếm sân bay Gia Lâm, trạm xe lửa từ biên giới Vân Nam vào Lào Cai và Phủ Lạng Thương trên tuyến đường sắt từ Hà Nội-Lạng Sơn. 900 quân Nhật chiếm cảng Hải Phòng, 600 quân khác đóng tại Hà Nội trước sự bất lực của Pháp.

Khởi nghĩa bùng nổ
Cuối tháng 9, khi tàn quân Pháp rút chạy qua Bắc Sơn, các dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Dao thu thập hàng trăm vũ khí bị vứt bỏ lại, tước vũ khí hoặc thuyết phục các tàn binh lính hạ vũ khí. Do có tin đồn chính quyền Pháp sụp đổ tại Đông Dương, mọi người nổi dậy đánh phá một số đồn cảnh sát, uy hiếp các gia đình có người làm việc cho Pháp. Rạng sáng ngày 27 tháng 9, chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương ở xã Hưng Vũ họp và thành lập ủy ban khởi nghĩa gồm Hoàng Văn Hán, Dương Công Bình, Hoàng Đình Ruệ, Đường Văn Thức, Nông Văn Cún do Hoàng Văn Hán làm chỉ huy. Trong ngày 27 tháng 9, khoảng 600 quân khởi nghĩa được vũ trang bằng súng trường, mã tấu, đao tiến về huyện Bắc Sơn chiếm đồn binh Mỏ Nhài, đốt bỏ tài liệu và ấn tín. Quan huyện Bắc Sơn và tiểu đội lính dõng đóng tại đây bỏ chạy. Nhưng chỉ 3 ngày sau, một đơn vị lính do sĩ quan Pháp chỉ huy chiếm lại đồn Mõ Nhai và huyện lỵ Bắc Sơn.

Cuộc khởi nghĩa diễn ra tự phát, nên khi lãnh đạo chi bộ Chu Văn Tấn được tin, ông cấp tốc liên lạc với Xứ ủy Bắc Kỳ xin chỉ thị. Xứ ủy nhanh chóng điều Trần Đăng Ninh về Bắc Sơn cùng Chu Văn Tấn thiết lập ủy ban khởi nghĩa ngày 16-10, thành lập đội du kích gồm 20 người, và tuyên bố xóa bỏ chính quyền thực dân. Lực lượng khởi nghĩa đánh phá nhà cửa của các thành phần phản động, tịch thu thóc gạo, vải vóc và tiền bạc đem chia cho dân nghèo. Họ cũng xử tử các nhân vật làm mật thám cho Pháp.

Ngày 28 tháng 10, khoảng một ngàn người tập trung tại làng Vũ Lăng để nghe diễn văn cách mạng và chuẩn bị đánh chiếm lại đồn Mõ Nhai. Tuy nhiên một chủ đồn điền Pháp tại địa phương nghe được tin này từ trước đã cấp báo cho Pháp. Quân Pháp từ đồn Mỏ Nhài dùng đường tắt băng qua đèo, tấn công vào khu mitting. Những người tham gia cuộc mitting bị bất ngờ, bỏ chạy toán loạn. Quân Pháp tiếp đó cho hành quyết công khai, đốt phá nhà cửa, ruộng nương, cướp lúa gạo và gia súc. Quân Nhật không can thiệp, để Pháp tái lập trật tự, theo thỏa thuận đã ký ngày 22 tháng 9. Nghĩa quân rút chạy vào vùng Bắc Sơn (Lạng Sơn) và Võ Nhai (Thái Nguyên). Đến cuối năm 1940 thì khởi nghĩa Bắc Sơn bị coi như tan rã hoàn toàn.

Chú thích

Tham khảo

Lương Ninh, 2000, Chương XV – Cuộc vận động giành độc lập, tự do (Việt Nam 1930-1945), Lịch sử Việt Nam giản yếu, Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Tr.478-484
Dương Trung Quốc, 2001, Việt Nam những sự kiện lịch sử (1919-1945), Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục, Tr. 318.

Xem thêm
Đội du kích Bắc Sơn
Cứu quốc quân
Chu Văn Tấn


title: Lasioglossum albuquerquense

text:
Lasioglossum albuquerquense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1937


title: Conoderus opacus

text:
Conoderus opacus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Quận Maverick, Texas

text:
Quận Maverick (tiếng Anh: Maverick County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Eagle Pass. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 47297 người}.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận có dân số 47.297 người, 13.089 hộ gia đình, và 11.230 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 37 người cho mỗi dặm vuông (14/km ²). Có 14.889 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 12 cho mỗi dặm vuông (4/km ²). Cơ cấu chủng tộc dân cư sinh sống tại quận này là 70,89% người da trắng, 0,31% da đen hay Mỹ gốc Phi, 1,34% người Mỹ bản xứ, 0,39% người châu Á, 0,04% người đảo Thái Bình Dương, 24,08% từ các chủng tộc khác, và 2,95% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 95,01% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 13.089 hộ, trong đó 51,60% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 66,50% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 16,00% có hộ là một nữ không có chồng hiện diện, và 14,20% là không có gia đình. 12,90% của tất cả các hộ gia đình được làm bởi những cá nhân và 6,60% có người sống một mình 65 tuổi trở lên là ai. Bình quân mỗi hộ là 3,60 và cỡ gia đình trung bình là 3,98.

Trong quận, độ tuổi dân số với 36,90% ở độ tuổi dưới 18, 9,20% 18-24, 26,70% 25-44, 17,70% 45-64, và 9,50% người 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 28 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 91,90 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 86,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận là 21.232 $, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 23.614. Nam giới có thu nhập trung bình $ 20.956 so với 15.662 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho quận là 8.758 $. 34,80% dân số và 32,00% của các gia đình đang dưới mức nghèo khổ. Trong tổng dân số, 40,60% những người ở độ tuổi dưới 18 và 40,90% của những người 65 tuổi trở lên đang sống dưới mức nghèo khổ. Căn cứ vào thu nhập bình quân đầu người, Maverick là một trong những huyện nghèo nhất tại Hoa Kỳ.

Tham khảo

Quận của Texas
Quận Maverick, Texas


title: Stenoptilodes thrasydoxa

text:
Stenoptilodes thrasydoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Colombia.

Sải cánh dài 27–29 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 và tháng 7.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review of the Neotropical species trong họ Pterophoridae, part I: Ochyroticinae, Deuterocopinae, Pterophorinae (Platyptiliini, Exelastini, Oxyptilini) (Lepidoptera)

Stenoptilodes
Động vật đặc hữu Colombia
Động vật Colombia
Côn trùng Nam Mỹ


title: Marigny, Marne

text:
Marigny là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 88 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Quảng Ngãi

text:
Quảng Ngãi là một tỉnh ven biển nằm ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam. Tỉnh lỵ là Thành phố Quảng Ngãi, cách thành phố Hồ Chí Minh 820 km về phía Bắc, cách thành phố Đà Nẵng 146 km về phía Nam và cách Hà Nội 908 km về phía Nam tính theo đường Quốc lộ 1.

Năm 2018, Quảng Ngãi là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 19 về số dân, xếp thứ 27 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 20 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 13 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.272.800 người dân, GRDP đạt 73.568 tỉ đồng (tương ứng với 3,1951 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 57,8 triệu đồng (tương ứng với 2.510 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 9,60%

Đường bờ biển Quảng Ngãi có chiều dài khoảng 129 km với vùng lãnh hải rộng lớn 11.000 km2 và 6 cửa biển vốn giàu nguồn lực hải sản với nhiều bãi biển đẹp. Quảng Ngãi nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền Nam Trung Bộ được Chính phủ chọn khu vực Dung Quất (Bình Sơn - Quảng Ngãi) để xây dựng nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam. Tỉnh được tái lập vào ngày 1 tháng 7 năm 1989 trên cơ sở tách tỉnh Nghĩa Bình thành 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.

Tỉnh Quảng Ngãi bao gồm 1 thành phố trực thuộc (Quảng Ngãi), 1 thị xã (Đức Phổ) và 11 huyện trong đó có 1 huyện đảo (Lý Sơn), 5 huyện đồng bằng, 5 huyện miền núi. Các huyện của Quảng Ngãi gồm huyện: Ba Tơ, Bình Sơn, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tây, Sơn Tịnh, Trà Bồng, Tư Nghĩa.

Địa lý

Vị trí địa lý
Tỉnh Quảng Ngãi trải dài từ 14°32′B đến 15°25′B, từ 108°06′Đ đến 109°04′Đ, tựa vào dãy núi Trường Sơn và có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông với chiều dài đường bờ biển là 144 km
Phía bắc giáp tỉnh Quảng Nam với chiều dài đường địa giới 98 km
Phía nam giáp tỉnh Bình Định với chiều dài đường địa giới 83 km
Phía tây giáp tỉnh Kon Tum với chiều dài đường địa giới 79 km
Phía tây nam giáp tỉnh Gia Lai với chiều dài đường địa giới khoảng 10 km .

Nằm ở vị trí trung độ của cả nước, Quảng Ngãi cách thủ đô Hà Nội 884 km về phía Bắc và cách Thành phố Hồ Chí Minh 836 km về phía Nam theo đường Quốc lộ 1.

Điều kiện tự nhiên

Quảng Ngãi có địa hình tương đối phức tạp, có xu hướng thấp dần từ tây sang đông với các dạng địa hình đồi núi, đồng bằng ven biển, phía tây của tỉnh là sườn Đông của dãy Trường Sơn, tiếp đến là địa hình núi thấp và đồi xen kẽ đồng bằng, có nơi núi chạy sát biển. Khí hậu ở Quảng Ngãi là khí hậu nhiệt đới và gió mùa, nên nhiệt độ cao và ít biến động. Chế độ ánh sáng, mưa ẩm phong phú, nhiệt độ trung bình 25-26,9 °C. Khí hậu nơi đây phân hóa thành 2 mùa rõ rệt, gồm có mùa mưa và mùa nắng. Đất đai trong địa bàn tỉnh được chia làm 9 nhóm đất chính với 25 đơn vị đất và 68 đơn vị đất phụ. Các nhóm đất chính là cồn cát, đất cát ven biển, đất mặn, đất phù sa, đất giây, đất xám, đất đỏ vàng, đất đen, đất nứt nẻ, đất xói mòn trơ trọi đá. Trong đó, nhóm đất xám có vị trí quan trọng với hơn 74,65% diện tích đất tự nhiên, thích hợp với cây công nghiệp dài ngày, cây đặc sản, dược liệu, chăn nuôi gia súc và nhóm đất phù sa thuộc hạ lưu các sông chiếm 19,3% diện tích đất tự nhiên, thích hợp với trồng lúa, cây công nghiệp ngắn ngày, rau đậu… Đất Quảng Ngãi có thành phần cơ giới nhẹ, hơi chặt, thích hợp với trồng mía và các cây công nghiệp ngắn theo ngày.

Dân cư

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số tỉnh Quảng Ngãi là 1.231.697 người, mật độ dân số đạt 237 người/km² trong đó dân sống tại thành thị là 201.019 người, chiếm 16,3% dân số toàn tỉnh, dân số sống tại nông thôn là 1.030.678 người, chiếm 83,7%. Dân số nam là 611.914 người, trong khi đó nữ là 619.783 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 0,12 ‰ Tỷ lệ đô thị hóa ở Quảng Ngãi tính đến năm 2023 là 37%.

Theo thống kê của tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2009, toàn tỉnh Quảng Ngãi có 29 dân tộc cùng người nước ngoài sinh sống, trong đó dân tộc Việt chiếm đông nhất với 1.055.154 người, thứ hai là người Hrê với 115.268 người, thứ ba là người Co với 28.110 người, người Xơ Đăng có 17.713 người, cùng với các dân tộc ít người khác như Hoa, Mường, Tày, Thái...

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh Quảng Ngãi có 10 tôn giáo khác nhau chiếm 70.454 người, trong đó nhiều nhất là Đạo Tin Lành có 31.996 người, Phật giáo với 23.220 người, Công giáo có 9.226 người, Đạo Cao Đài có 6.000 người, còn lại các tôn giáo khác như Hồi giáo, Phật giáo Hòa Hảo mỗi đạo có ba người, Bà la môn và Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam mỗi đạo có hai người, ít nhất là Bửu sơn kỳ hương và Bahá'í mỗi đạo có một người..

Lịch sử

Thời nhà Lê

Năm 1471, quân Đại Việt lấy lại Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa, chiếm kinh đô Chà Bàn (nay thuộc tỉnh Bình Định) của Vương quốc Chămpa. Tháng 6 âm lịch, thiết lập đạo thừa tuyên Quảng Nam (nay là các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và thành phố Đà Nẵng), gồm 3 phủ Thăng Hoa, Tư Nghĩa, Hoài Nhân. Tỉnh Quảng Ngãi thuộc Phủ Tư Nghĩa.

Năm 1527, Mạc Đăng Dung chiếm ngôi nhà Lê, lập nên nhà Mạc.

Năm 1533, Nguyễn Kim nổi lên chống nhà Mạc, tôn Lê Ninh lên làm vua, lấy hiệu là vua Lê Trang Tông, hình thành cục diện Nam- Bắc triều.

Năm 1545, Tướng của Nguyễn Kim là Bùi Tá Hán được giao nhiệm vụ trấn thủ Quảng Nam (nay là vùng đất thuộc các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và thành phố Đà Nẵng).

Năm 1558, Nguyễn Hoàng nhận nhiệm vụ trấn thủ Thuận Hóa.

Năm 1602, Trấn Quảng Nam đổi thành dinh Quảng Nam, phủ Tư Nghĩa (thuộc dinh Quảng Nam) đổi thành phủ Quảng Nghĩa (Ngãi) (danh xưng Quảng Nghĩa (Ngãi) lần đầu tiên xuất hiện, phủ Quảng Nghĩa nay là tỉnh Quảng Ngãi).

Năm 1771, Khởi nghĩa Tây Sơn. Năm 1776, Nhà Tây Sơn đổi tên phủ Quảng Nghĩa thành phủ Hòa Nghĩa.

Năm 1803, Nhà Nguyễn đổi phủ Hòa Nghĩa trở lại tên cũ là phủ Quảng Nghĩa.

Năm 1807, Xã Cù Mông (sau đổi là xã Chánh Mông rồi Chánh Lộ) được chọn làm nơi xây dựng tỉnh Quảng Ngãi.

Năm 1832, Tỉnh Quảng Ngãi được thành lập. Cả nước lúc này có 30 tỉnh và 1 phủ (kinh đô Thừa Thiên).

Năm 1834, Lấy kinh sư (Thừa Thiên) làm trung tâm, triều đình nhà Nguyễn chia cả nước thành các trực kỳ trong đó tả trực gồm 2 tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi.

Năm 1884, với 2 hiệp ước Quý Mùi và Giáp Thân, nước Việt Nam, trong đó có tỉnh Quảng Ngãi, đã trở thành thuộc địa của Pháp.

Từ thời các chúa Nguyễn (lúc còn là cấp phủ) đến thời nhà Nguyễn độc lập (thời đã là tỉnh Quảng Ngãi), thì Quảng Ngãi luôn là địa phương quản lý các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (thời đó còn chưa được phân biệt rõ ràng và trực thuộc huyện Bình Sơn Quảng Ngãi), bằng các đội Hoàng Sa và Bắc Hải.

Thế kỷ 20
Từ năm 1909 (thời M. Dodey làm công sứ Quảng Ngãi từ 1907 - 1912) đến cuối của triều Nguyễn (1945) miền Trung châu Quảng Ngãi được chia thành 4 phủ là Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa và Mộ Đức, 2 huyện Nghĩa Hành, Đức Phổ gồm 21 tổng, 403 làng. Miền thượng được chia thành 4 nha gồm Trà Bồng, Sơn Hà, Minh Long và Ba Tơ với 27 tổng, 199 "nóc". Từ ngày 9 tháng 3 năm 1945 đến 19 tháng 8 năm 1945, tổ chức hành chánh ít thay đổi, nhưng thay đổi trên danh từ Tuần vũ gọi là tỉnh trưởng (lúc này gồm Bửu Trưng, Lê Văn Định), ở huyện gọi là huyện trưởng, chức Chánh, Phó sứ thời Pháp do một cơ quan hiến binh Nhật đảm trách.

Thời kỳ đầu của cuộc tổng khởi nghĩa toàn dân năm 1945, tỉnh Quảng Ngãi được đổi tên là tỉnh Lê Trung Đình, phủ Tư Nghĩa đổi thành phủ Nguyễn Thụy(Sụy), xã Chánh Lộ lấy tên xã Nguyễn Viện v.v... Về tổ chức, lập liên xã, bỏ các làng cũ. Nhưng, sau một thời gian thay danh hiệu tỉnh, huyện, tổng, xã đều lấy lại tên cũ. Các phủ, huyện, nha trong tỉnh đều gọi tên thống nhất là huyện, gồm tất cả 10 huyện, tổng, 124 liên xã. Đảo Lý Sơn nhập vào huyện Bình Sơn nhưng năm 1952 bị quân Pháp chiếm đóng sáp nhập hải đảo vào thị xã Đà Nẵng.

Dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa

Từ 1 tháng 11 năm 1954 đến năm 1971, tỉnh Quảng Ngãi được chia thành 10 quận gồm Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ, Trà Bồng, Sơn Hà, Minh Long, Ba Tơ. Số xã trong toàn tỉnh có thay đổi, năm 1968 có 158 xã, năm 1970 theo sự sáp nhập của Bộ Nội vụ 122 xã, 319 ấp.

Sau Thống nhất đất nước năm 1975
Ngày 24 tháng 3 năm 1975, tỉnh lỵ Quảng Ngãi và các huyện Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Mộ Đức, Đức Phổ được giải phóng. Ngày 25 tháng 3 năm 1975, tiếp tục giải phóng các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh. Ngày 31 tháng 3 năm 1975, đảo Lý Sơn nay là huyện Lý Sơn cũng giải phóng.

Tỉnh Nghĩa Bình
Ngày 20 tháng 9 năm 1975, theo Nghị quyết số 245/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về việc bãi bỏ cấp khu, hợp nhất các tỉnh, hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình. Tháng 12 năm 1975, Quốc hội khoá V thông qua Nghị quyết thành lập các tỉnh hợp nhất, trong đó có tỉnh Nghĩa Bình. Đồng thời, thị xã Quảng Ngãi hợp nhất với huyện Tư Nghĩa thành thị xã Quảng Nghĩa, hai huyện Nghĩa Hành và Minh Long hợp nhất thành huyện Nghĩa Minh.

Lúc này, địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cũ có thị xã Quảng Nghĩa và 8 huyện: Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Mộ Đức, Nghĩa Minh, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Trà Bồng.

Ngày 24 tháng 8 năm 1981, chia thị xã Quảng Nghĩa thành thị xã Quảng Ngãi và huyện Tư Nghĩa, chia lại huyện Nghĩa Minh thành hai huyện Nghĩa Hành và Minh Long.

Tái lập tỉnh Quảng Ngãi
Ngày 30 tháng 6 năm 1989, Quốc hội ra Nghị quyết chia tỉnh Nghĩa Bình thành hai tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi.

Khi tách ra, tỉnh Quảng Ngãi có 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị xã Quảng Ngãi và 10 huyện: Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Trà Bồng, Tư Nghĩa.

Ngày 1 tháng 1 năm 1993, thành lập huyện đảo Lý Sơn trên cơ sở tách 2 xã thuộc huyện Bình Sơn.

Ngày 6 tháng 8 năm 1994, chia huyện Sơn Hà thành hai huyện Sơn Hà và Sơn Tây.

Ngày 1 tháng 12 năm 2003, chia huyện Trà Bồng thành hai huyện Trà Bồng và Tây Trà.

Ngày 26 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 112/2005/NĐ-CP chuyển thị xã Quảng Ngãi thành thành phố Quảng Ngãi.

Ngày 24 tháng 9 năm 2015, thành phố Quảng Ngãi được công nhận là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Quảng Ngãi.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, chuyển huyện Đức Phổ thành thị xã Đức Phổ; sáp nhập huyện Tây Trà vào huyện Trà Bồng.

Tỉnh Quảng Ngãi có 1 thành phố, 1 thị xã và 11 huyện như hiện nay.

Hành chính
Tỉnh Quảng Ngãi có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 11 huyện (gồm 1 huyện đảo, 5 huyện đồng bằng, 5 huyện miền núi) với 173 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 17 phường, 8 thị trấn và 148 xã.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế

Tỉnh Quảng Ngãi nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung được Chính phủ chọn khu vực Dung Quất để xây dựng nhà máy lọc dầu đầu tiên của cả nước, góp phần đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế tỉnh theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) năm 2018 ước đạt 51.224,84 tỷ đồng (theo giá so sánh năm 2010), tăng 9,6% so với năm 2017 và đạt 103,47% kế hoạch năm. Mức tăng trưởng GRDP năm 2018 khá cao nguyên nhân chính là do trong năm 2018 Nhà máy lọc dầu Dung Quất đảm bảo thời gian hoạt động 24/24, không tạm dừng để bảo trì, bảo dưỡng tổng thể như năm 2017 (làm cho sản lượng sản phẩm lọc hoá dầu năm 2017 đạt thấp, kéo theo GRDP năm 2017 đạt thấp). Ngoài ra, các ngành còn lại cũng đạt được những kết quả tích cực, đóng góp đáng kể vào mức tăng chung GRDP năm 2018 của tỉnh. Trong mức tăng chung 9,6% của toàn nền kinh tế năm 2018, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản ước đạt 8.629,25 tỷ đồng, tăng 4,5%, đóng góp 0,80 điểm phần trăm vào mức tăng chung; khu vực công nghiệp - xây dựng ước đạt 26.868,27 tỷ đồng, tăng 12,07%, đóng góp 6,19 điểm phần trăm; khu vực dịch vụ ước đạt 15.727,3 tỷ đồng, tăng 8,4%, đóng góp 2,61 điểm phần trăm. 1 Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) năm 2018 không tính sản phẩm lọc hóa dầu ước đạt 34.157,2 tỷ đồng (theo giá so sánh năm 2010), tăng 8,51% so với năm 2017 và đạt kế hoạch năm (KH: 8,5-9%).

Quy mô GRDP theo giá hiện hành năm 2018 ước đạt 73.618,48 tỷ đồng, bình quân đầu người đạt 57,81 triệu đồng/năm (tương đương 2.514 USD). Cơ cấu kinh tế năm 2018 có sự chuyển dịch nhưng chậm, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 17,82% trong GRDP, giảm 1,15 điểm phần trăm so với năm trước; khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 52,01%, tăng 1,65 điểm phần trăm; khu vực dịch vụ chiếm 30,17%, giảm 0,50 điểm phần trăm

Về ngành đánh cá, tỉnh có gần 5.500 tàu cá với 7 nghiệp đoàn nghề cá gồm 2.350 đoàn viên (2014). Trong đó 405 tàu đánh bắt tại Hoàng Sa, Trường Sa.

Giai đoạn 6 tháng đầu năm 2012, tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) đạt 4.880 tỷ đồng, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm 2011 và bằng 47,3% so với kế hoạch năm 2012. Trong đó, sản xuất nông lâm thủy sản đạt 806,4 tỷ đồng, công nghiệp - xây dựng đạt 2.721,0 tỷ đồng, khu vực dịch vụ đạt 1.352,6 tỷ đồng.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng ước đạt 12.780,25 tỷ đồng, Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 196,07 triệu USD, Tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn 6 tháng ước đạt 9.070 tỷ đồng. Tổng chi ngân sách địa phương ước đạt 3.342,34 tỷ đồng. Ước đến ngày 30 tháng 6 năm 2012, trên địa bàn tỉnh có 3.638 doanh nghiệp, trong đó có 3.529 doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về lĩnh vực chăn nuôi, tại thời điểm ngày 01 tháng 4 tháng 2012, đàn lợn của Quảng Ngãi ước đạt 481 ngàn con, đàn trâu có 60.889 con, đàn bò có 270.395 con, đàn gia cầm có 3,37 triệu con. So với thời điểm 01 tháng 4 năm 2011, đàn lợn giảm 3,9%, đàn trâu tăng 6,8%, đàn bò giảm 3,2%. Bò lai chiếm 48,3% tổng đàn.

Năm 2019, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá so sánh 2010 ước đạt 55.102 tỷ đồng tăng 6,7% so với năm 2018, đạt kế hoạch năm. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng ước đạt 29.162,9 tỷ đồng, tăng 7,3%; khu vực dịch vụ ước đạt 16.948,8 tỷ đồng, tăng 7,3%; khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản ước đạt 8.990,3 tỷ đồng, tăng 3,5% so với năm 2018. GRDP không tính sản phẩm lọc hóa dầu ước đạt 37.710,5 tỷ đồng, tăng 10,3% so với năm 2018.

GRDP bình quân đầu người đạt 67,4 triệu đồng/người, tương đương 2.868 USD/người, vượt kế hoạch (kế hoạch: 2.682 USD). Về cơ cấu kinh tế: công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng 53,64%; dịch vụ 29,17%; nông, lâm nghiệp và thủy sản 17,19%.

Thu ngân sách nhà nước ước đạt 20.496 tỷ đồng, vượt 2,5% so với dự toán HĐND tỉnh giao. Công tác xúc tiến đầu tư, huy động vốn cho đầu tư phát triển đạt kết quả khá. Công tác phát triển doanh nghiệp đạt kết quả tích cực, đã thành lập mới 756 doanh nghiệp.

Giáo dục
Tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2012, số trường trên địa bàn tỉnh được công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia gồm có Mầm non 23/206 trường, tiểu học 121/224 trường, Trung học cơ sở là 63/165 trường, Trung học phổ thông là 13/39 trường. Thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ em 05 tuổi đạt 97% kế hoạch.

Tính đến thời điểm ngày 30 tháng 9 năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh Quảng Ngãi có 437 trường học ở cấp phổ, trong đó có Trung học phổ thông có 35 trường, Trung học cơ sở có 166 trường, Tiểu học có 222 trường, trung học có 4 trường và 10 trường phổ thông cơ sở, bên cạnh đó còn có 210 trường mẫu giáo. Với hệ thống trường học như thế, nền giáo dục trong địa bàn Tỉnh Quảng Ngãi cũng tương đối hoàn chỉnh, góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh.

Hệ thống giáo dục Đại học của tỉnh Quảng Ngãi bao gồm:
 Trường Đại học Phạm Văn Đồng (thuộc UBND tỉnh Quảng Ngãi);
 Trường Đại học Tài chính Kế toán (thuộc Bộ Tài chính);
 Trường Đại học Công nghiệp TP HCM chi nhánh Quảng Ngãi (thuộc Bộ Công Thương).

Ngoài ra còn có các Trường Cao đẳng bao gồm:
 Trường Cao đẳng Y tế Đặng Thùy Trâm;
 Trường Cao đẳng Công nghệ Dung Quất;
 Trường Cao đẳng Việt - Hàn;
 Trường Cao đẳng Quảng Ngãi;
 Trường Cao đẳng nghề Cơ giới;
Trường Cao đẳng Công thương TP. HCM Chi nhánh Quảng Ngãi.

Đặc biệt, tỉnh Quảng Ngãi có Trường IEC (thành phố giáo dục quốc tế) với cơ sở hạ tầng hiện đại với triết lý giáo dục lãng mạn, hiện đại và có tính quốc tế hóa cao.

Ngoài ra còn có một số trường Trung cấp nghề khác...

Giao thông
Quảng Ngãi là đầu mối giao thông quan trọng xuyên suốt trên địa bàn tỉnh, có Quốc lộ 1, đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, tuyến đường sắt Bắc - Nam (gồm 10 ga trên địa bàn tỉnh) và đường cao tốc Quảng Ngãi - Đà Nẵng chạy qua tỉnh. Trong đó chiều dài Quốc lộ 1 qua tỉnh dài 98 km. Đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông qua tỉnh dài 125 km. Quốc lộ 24 nối liền Quốc lộ 1 đoạn qua nút giao tại thôn Thạch Trụ, xã Đức Lân, huyện Mộ Đức, qua thị xã Đức Phổ, huyện Ba Tơ nối với tỉnh Kon Tum dài 69 km và Quốc lộ 24B dài 18 km, đây là tuyến giao thông quan trọng đối với Kon Tum và Quảng Ngãi trong quan hệ kinh tế, văn hoá giữa duyên hải và Tây Nguyên, giao lưu trao đổi hàng hoá, phát triển kinh tế miền núi gắn với an ninh quốc phòng. Phía Bắc tỉnh, giáp sân bay Chu Lai thuộc huyện Núi Thành (tỉnh Quảng Nam). Tỉnh Quảng Ngãi có cảng Dung Quất (Bình Sơn). Đây là cảng biển tổng hợp Quốc gia có độ sâu và kín gió lý tưởng, có tổng sản lượng hàng hóa xếp dỡ lớn thứ 5 toàn quốc (năm 2019), có khả năng xếp dỡ hàng lỏng (lọc hóa dầu) và hàng rời. Cụm cảng này có khả năng cho phép đón các loại tàu với các kích cỡ khác nhau tùy theo bến. Đặc biệt, Cảng Hòa Phát Dung Quất đã cho phép cập cảng với tàu có kích thước lên đến đến 200000 DWT nhờ độ sâu và luồng tàu lý tưởng. Ngoài ra, với bờ biển dài 144 km, Quảng Ngãi có nhiều cửa biển, cảng quy mô nhỏ như Sa Kỳ, Sa Cần, Cửa Đại, Mỹ Á, Sa Huỳnh, Bến Đình (Lý Sơn)… có tiềm năng về giao thông đường thủy, thương mại và du lịch.

Văn hóa

Quảng Ngãi là mảnh đất có bề dày lịch sử về Văn hóa Sa Huỳnh và Văn hóa Chăm Pa, đặc biệt là hệ thống thành lũy Chàm. Bên cạnh đó là hai danh thắng nổi tiếng là "núi Ấn sông Trà". Quảng Ngãi là quê hương của Tả Tướng Lê Văn Duyệt, người đã 2 lần làm Tổng Trấn Thành - Gia Định; Anh hùng Dân tộc Trương Định, Trương Đăng Quế, Bạch Văn Vĩnh, Lê Trung Đình; nhiều nhà trí thức, nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nghệ sĩ tên tuổi: Nguyễn Vĩ, Bích Khê,Thanh Thảo, Tế Hanh, Trà Giang, Trương Quang Lục, Thế Bảo, Nhất Sinh; Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng; các vị tướng trong Quân đội Nhân dân Việt Nam như: Trung tướng Phạm Kiệt, Thượng tướng Trần Văn Trà, Nguyễn Chánh, Thiếu tướng Võ Bẩm ...

Các Lễ hội gồm Lễ hội nghinh cá Ông, Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa (Lý Sơn), Lễ hội đâm trâu, Lễ hội cầu ngư, Lễ hội đua thuyền truyền thống...

Du lịch

Quảng Ngãi là vùng đất có bề dày lịch sử với nền văn hoá lâu đời như khu du lịch văn hoá Sa Huỳnh, dấu vết văn hoá cổ xưa như thành cổ Châu Sa, Gò Vàng…, có di tích lịch sử Ba Tơ, Sơn Mỹ, Ba Gia, Trà Bồng, Vạn Tường, nhiều cảnh đẹp như Thiên Ấn Niêm Hà, Thiên Bút Phê Vân, Thạch Bích Tà Dương, Cổ Luỹ Cô Thôn, Nước Trong – Cà Đam…, nhiều bãi biển như Mỹ Khê, Sa Huỳnh,… những tiềm năng trên là điều kiện để phát triển du lịch nghỉ dưỡng với nhiều loại hình, sản phẩm du lịch đa dạng.

Năm 2015 nhà đầu tư Vingroup đầu tư Trung tâm Thương mại Vincom tại Thành phố Quảng Ngãi nay đã hoàn thành. Năm 2019, nhà đầu tư FLC đã khởi công xây Khu nghỉ dưỡng vùng đất ven biển xã Bình Phú, Bình Châu, huyện Bình Sơn. Dự án này của FLC hiện nay đang bị UBND Tỉnh Quảng Ngãi tiến hành thu hồi.

Ngày 23/06/2022, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lễ công bố biểu trưng (logo) du lịch Quảng Ngãi. Bộ nhận diện thương hiệu du lịch Quảng Ngãi với khẩu hiệu thương hiệu (Tagline) “KHÁM PHÁ QUẢNG NGÃI” - “EXPLORE QUANG NGAI” cùng với hình ảnh đặc trưng du lịch Quảng Ngãi là đảo Lý Sơn và Văn hóa Sa Huỳnh được xây dựng nhằm tạo ra nhận biết về thương hiệu du lịch Quảng Ngãi; tạo ra tương tác, trải nghiệm của du lịch Quảng Ngãi với các nhóm khách hàng mục tiêu trên nhiều nền tảng, nhiều hoạt động, sự kiện thu hút truyền thông; tăng cường liên kết, quảng bá thương hiệu du lịch; lan tỏa hình ảnh du lịch Quảng Ngãi và duy trì hiệu ứng truyền thông dài hạn.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Báo Quảng Ngãi

Tỉnh ven biển Việt Nam


title: Scheuerfeld

text:
Scheuerfeld là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Scheuerfeld có diện tích 2,66 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2148 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Giáo hoàng Marcellô II

text:
Marcellô II (Latinh: Marcellus II) là vị giáo hoàng thứ 222 của giáo hội công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1555 và ở ngôi Giáo hoàng trong 21 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 9 tháng 4 năm 1555, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 10 tháng 4 năm 1555 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 1 tháng 5 năm 1555.

Giáo hoàng Marcellus sinh tại Montepulciano ngày 6 tháng 5 năm 1501 với tên thật là Marcello Cervini. Sau khi Giáo hoàng Jules III qua đời, hồng y Cervini được bầu lên kế vị. Ông là vị Giáo hoàng cuối cùng giữ lại tên thánh rửa tội. Tại công đồng Trentô, ông đã đóng dấu ấn đặc biệt với tư cách là đặc sứ của Giáo hoàng,

Ông ghi dấu ấn khắc khổ và cương trực của mình trên giáo triều của ông. Ông quan tâm đặc biệt đến dân tộc Nga và Mông Cổ. Tuy nhiên triều đại của ông quá ngắn, chỉ kéo dài trong hơn 20 ngày nên ông không làm được việc gì như lòng mong muốn. Lòng bác ái và tư cách đạo đức của ông rất nổi bật. Ông quá chống lại tính cách gia đình trị đến độ cấm những người thân của mình đến Rôma.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

M
Sinh năm 1501
Mất năm 1555
Giáo hoàng người Ý


title: 191 Kolga

text:
Kolga  (định danh hành tinh vi hình: 191 Kolga) là một tiểu hành tinh lớn và hết sức tối, ở vành đai chính.

Ngày 30 tháng 9 năm 1878, nhà thiên văn học người Mỹ gốc Đức Christian H. F. Peters phát hiện tiểu hành tinh Kolga khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Litchfield thuộc Đại học Hamilton ở Clinton, New York, Hoa Kỳ và đặt tên nó theo tên Kolga, con gái của Ægir trong thần thoại Bắc Âu.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 191 Kolga - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics
 Lightcurve plot of 191 Kolga, Palmer Divide Observatory, B. D. Warner (2009)
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Kolga
18780930
Kolga
Tiểu hành tinh kiểu Cb (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu XC: (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 610

text:
Năm 610 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 610


title: 500 Selinur

text:
500 Selinur

500 Selinur là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1903
Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 4337 Arecibo

text:
4337 Arecibo (1985 GB) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 4 năm 1985 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4337 Arecibo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: 4233 Palʹchikov

text:
4233 Palʹchikov (1977 RO7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4233 Palʹchikov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Gibberula farlensis

text:
Gibberula farlensis là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Sân bay Jaipur

text:
Sân bay Jaipur hay Sân bay Sanganer  nằm gần thị xã Sanganer, cách Jaipur, thành phố thủ phủ bang Rajasthan, Ấn Độ 13 km.

Đây là sân bay quốc tế duy nhất ở bang Rajasthan. Sân bay Jaipur được nâng cấp thành sân bay quốc tế ngày 29 tháng 12 năm 2005. Các đường băng với chiều dài 2.797 m và 1.592 m có thể phục vụ các máy bay tầm trung như A320. Nhà ga có thể đón 500 hành khách mỗi giờ. Hiện nay các hãng Indian Airlines, Jet Airways, Kingfisher Airlines, Deccan, Jet Lite, GoAir, và Air India đang hoạt động tại đây.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Nội địa
 Deccan (Hyderabad, Ahmedabad, Bengaluru, Delhi, Udaipur, Jodhpur)
 GoAir (Hyderabad, Mumbai, Delhi)
 Indian Airlines (Mumbai, Ahmedabad, Delhi, Kolkata)
 IndiGo Airlines (Kolkata, Mumbai, Hyderabad, Bengaluru)
 Jet Airways (Udaipur, Delhi, Mumbai)
 Jet Lite (Chandigarh, Mumbai)
 Kingfisher Airlines (Surat, Delhi, Mumbai, Hyderabad, Goa, Indore)
 SpiceJet (Ahmedabad, Chennai, Hyderabad, Mumbai, Bengaluru)

Quốc tế
 Air Arabia (Sharjah)
 Best Air (Dhaka)
 Indian Airlines (Bangkok-Suvarnabhumi, Dubai, Kuala Lumpur)
 Oman Air (Muscat)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cục sân bay Ấn Độ  (trang web chính thức)

Sân bay Ấn Độ
Jaipur
Rajasthan


title: Pseudomegamerus grandis

text:
Pseudomegamerus grandis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Pseudomegamerus


title: Sclerophaedon carpathicus

text:
Sclerophaedon carpathicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Sclerophaedon


title: Ilybius angustior

text:
Ilybius angustior là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1808.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Ilybius


title: Paissy

text:
Paissy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Drapetes jansoni

text:
Drapetes jansoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Ampedus militaris

text:
Ampedus militaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Harris miêu tả khoa học năm 1836.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Anisobrotica

text:
Anisobrotica là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1969.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Anisobrotica binisculpta (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Anisobrotica donckieri (Baly, 1890)
 Anisobrotica notaticollis (Baly, 1889)
 Anisobrotica thesea (Bechyne, 1958)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Ambaji

text:
Ambaji là một thị trấn thống kê (census town) của quận Banas Kantha thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ambaji có dân số 13.702 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ambaji có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Ambaji, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Bộ Cẩm quỳ

text:
Bộ Cẩm quỳ hay còn gọi là bộ Bông (danh pháp khoa học: Malvales) là một bộ thực vật có hoa. Theo định nghĩa của hệ thống APG II thì nó bao gồm khoảng 6.000 loài trong phạm vi 9 họ. Bộ này được đặt trong nhánh hoa Hồng (rosids)- là một phần của thực vật hai lá mầm thật sự (eudicots).

Bộ Cẩm quỳ chiếm khoảng 3,2% sự đa dạng của thực vật hai lá mầm thật sự (Magallón, 1989). Thời gian chia tách các nhánh trong nhóm này có sự đáng chú ý đáng kể do nó liên quan tới sự phân bố của nhiều họ theo phạm vi địa lý. Ducousso và ctv. (2004) cho rằng Dipterocarpaceae và Sarcolaenaceae có tổ tiên chung vào khoảng 88 triệu năm trước, trước khi có sự chia tách của Ấn Độ và Madagascar, nhưng một điều không may là các quan hệ trong khu vực này là hoàn toàn không rõ ràng.

Đặc trưng
Các loài trong bộ này chủ yếu là cây bụi và cây thân gỗ; phần lớn các họ phân bổ rộng khắp vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới và ít thấy ở khu vực ôn đới trên toàn thế giới. Tại Madagascar, một sự phân bổ đặc biệt đáng chú ý là có ba họ đặc hữu trong bộ Malvales (Sphaerosepalaceae, Sarcolaenaceae và Diegodendraceae).

Hình thái của bộ Malvales là đa dạng và có rất ít đặc điểm chung. Trong số những đặc điểm chung phổ biến nhất thì: hình dạng lá thuộc loại lá chân vịt, các đài hoa hợp sinh và cấu trúc và thành phần hóa học đặc biệt của hạt. Vỏ ngoài của cây thường có sợi, nằm trên các lớp li be mềm.

Các ranh giới và định nghĩa của các họ "cốt lõi" của bộ Malvales như Malvaceae, Bombacaceae, Tiliaceae và Sterculiaceae là có vấn đề từ rất lâu. Quan hệ họ hàng cực kỳ gần gũi giữa các họ này, cụ thể là giữa Malvaceae và Bombacaceae, nói chung đã được thừa nhận từ lâu mặc dù các hệ thống phân loại cho đến gần đây vẫn duy trì chúng như là các họ riêng rẽ. Với hàng loạt các nghiên cứu phát sinh loài ở cấp độ phân tử người ta đã có sự đồng thuận cao khi chỉ ra rằng Sterculiaceae, Bombacaceae và Tiliaceae, mà theo truyền thống được định nghĩa như là các họ cận ngành hay đa ngành, nên được hợp nhất lại với họ Malvaceae để tạo ra họ Malvaceae theo nghĩa rộng (sensu lato). Định nghĩa mở rộng của họ Malvaceae đã được thừa nhận trong phiên bản sửa đổi gần đây của các hệ thống như hệ thống Thorne, hệ thống APG và trong xử lý mang tính bao hàm toàn diện gần đây nhất đối với các họ và chi thực vật có mạch là hệ thống Kubitzki (Bayer và Kubitzki, 2003).

Họ có số lượng lớn nhất trong hệ thống APG II là họ Malvaceae mở rộng (Malvaceae nghĩa rộng) với trên 4.000 loài, tiếp theo là họ Thymelaeaceae với 750 loài. Định nghĩa mở rộng của họ Malvaceae đã bao gồm toàn bộ các họ Bombacaceae, Sterculiaceae và Tiliaceae. Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ này chứa bốn họ "cốt lõi" này cộng với họ Elaeocarpaceae và chúng được đặt trong phân lớp Dilleniidae. Một số họ hiện nay được đặt tại đây thì trước kia đã được Cronquist đặt trong bộ Hoa tím (Violales).

Nhiều loài trong họ Malvaceae nghĩa rộng được biết đến vì gỗ của chúng, với chi Ochroma cho gỗ rất nhẹ và chi Tilia cho loại gỗ được dùng phổ biến trong chạm khắc gỗ. Cây ca cao (Theobroma cacao) cho hạt được dùng như là một thành phần của các loại kẹo sô cô la. Hạt cola (chi Cola) đáng chú ý vì chứa hàm lượng cafêin khá cao và trong quá khứ nó đã được dùng rộng rãi trong việc sản xuất nhiều loại đồ uống cola khác nhau.

Phân loại
Các họ theo APG bao gồm:
Bixaceae: họ Điều nhuộm
Cistaceae: Họ Nham mân khôi
Cochlospermaceae: họ Huỳnh hoa đăng
Diegodendraceae
Dipterocarpaceae: họ Dầu
Malvaceae: họ Cẩm quỳ
Muntingiaceae: họ Trứng cá
Neuradaceae
Sarcolaenaceae
Sphaerosepalaceae
Thymelaeaceae:họ Trầm

Trên website của APG, truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2007 thì hai họ Cochlospermaceae và Diegodendraceae đã bị nhập vào trong họ Bixaceae và phát sinh thêm một họ mới là Cytinaceae gồm 2 chi là Cytinus và Bdallophytum, nhưng vị trí của họ này trong cây phát sinh loài là chưa rõ ràng. Tuy nhiên, gần đây các nghiên cứu chỉ ra rằng họ này có quan hệ chị em với họ Trứng cá (Muntingiaceae)

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny.. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

Quan hệ phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Cẩm quỳ như sau:

Tham khảo

Alverson W. S., K. G. Karol, D. A. Baum, M. W. Chase, S. M. Swensen, R. McCourt và K. J. Sytsma (1998). Circumscription of the Malvales and relationships to other Rosidae: Evidence from rbcL sequence data. American Journal of Botany 85, 876-887. (Có sẵn trực tuyến: Tóm tắt )
Bayer C. và K. Kubitzki. 2003. Malvaceae, các trang 225-311. Trong The Families and Genera of Vascular Plants của K. Kubitzki, tập 5, Malvales, Capparales and non-betalain Caryophyllales.
Edlin H. L. 1935. A critical revision of certain taxonomic groups of the Malvales. New Phytologist 34: 1-20, 122-143.
Judd W.S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, xuất bản lần hai. Các trang 405-410 (Malvales). Sinauer Associates, Sunderland, Massachusetts. ISBN 0878934030.
Kubitzki K. và M. W. Chase. 2003. Introduction to Malvales, các trang 12- 16. Trong The Families and Genera of Vascular Plants của K. Kubitzki, tập 5, Malvales, Capparales and non-betalain Caryophyllales.
 B. C. J. du Mortier (1829). Analyse des Familles de Plantes, avec l'indication des principaux genres qui s'y rattachent, trang 43. Imprimerie de J. Casterman, Tournay.
B. A. Whitlock (tháng 10 năm 2001). Malvales (Mallow). In: Nature Encyclopedia of Life Sciences. Nature Publishing Group, London. (Có sẵn trực tuyến tại các Website: DOI | ELS )


title: Agabus sasquatch

text:
Agabus sasquatch là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Larson miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Anthodioctes santosi

text:
Anthodioctes santosi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Anthodioctes
Động vật được mô tả năm 1999


title: Ormosia hynesi

text:
Ormosia hynesi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Labidostomis guerini

text:
Labidostomis guerini là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bassi miêu tả khoa học năm 1834.

Chú thích

Tham khảo

Labidostomis


title: 10938 Lorenzalevy

text:
10938 Lorenzalevy (1998 SW60) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính. Nó được đặt tên cho Lorenza Levy ở Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

010938
19980917
010938
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Danh sách chòm sao theo diện tích

text:
Danh sách các chòm sao theo diện tích là danh sách 88 chòm sao hiện đại, sắp xếp theo diện tích trên thiên cầu, được đo bằng độ vuông, viết tắt deg².

Chú thích:

Diện tích
Chòm sao IAU


title: Phạm Trấn (nhà Mạc)

text:
Phạm Trấn (chữ Hán: 范鎮, 1523 - ?), người xã Lam Kiều, huyện Gia Phúc, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay là thôn Lam Cầu, xã Phạm Trấn, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương). Ông đỗ đệ nhất giáp đồng tiến sĩ cập đệ đệ nhất danh (trạng nguyên), khoa Bính Thìn niên hiệu Quang Bảo thứ 2 (1556) đời Mạc Tuyên Tông (Mạc Phúc Nguyên). Ông làm quan cho nhà Mạc, đến khi nhà Mạc mất cự tuyệt không ra làm quan cho nhà Lê nên bị ám hại.

Xem thêm

 Đỗ Uông

Ghi chú

Quan lại nhà Mạc
Người Hải Dương