title: Louis XVI của Pháp

text:
Louis XVI (23 tháng 8 năm 1754 – 21 tháng 1 năm 1793) là quân vương nhà Bourbon, cai trị nước Pháp từ năm 1774 đến 1792, rồi bị xử tử hình năm 1793 trong Cuộc cách mạng Pháp.

Kế vị ông nội, Louis XV bị người dân căm ghét, Louis XVI rất quan tâm đến sự bất bình đang dâng cao của người dân Pháp chống lại nền quân chủ chuyên chế. Ngay từ đầu, nhà vua nỗ lực cải cách vương quốc theo các chuẩn mực của phong trào Khai sáng (chấm dứt nạn tra tấn, bãi bỏ chế độ nông nô, khoan dung đối với người Do Thái và tín hữu Kháng Cách, bỏ thuế đất đánh trên nông dân và dân thường...). Dù vậy, do không đủ quyền lực để áp đặt ý chí chính trị của mình, những cải cách của nhà vua đã sụp đổ trước thái độ thù địch của giới quý tộc. Nỗ lực hiện đại hóa vương triều nước Pháp bị thất bại.

Louis XVI tích cực ủng hộ người Mỹ trong cuộc đấu tranh giành độc lập từ người Anh, là điều họ đạt được qua Hiệp ước Paris năm 1783. Tuy nhiên, chính hình mẫu cuộc Cách mạng Mỹ, cùng cuộc khủng hoảng tài chính theo sau việc nước Pháp dính líu vào cuộc chiến, là hai trong những nguyên nhân khiến bùng nổ cuộc Cách mạng Pháp năm 1789.

Cách mạng Pháp hủy bỏ nền quân chủ chuyên chế và thiết lập nền quân chủ lập hiến vào năm 1791. Dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dân chúng trong cương vị quốc vương của nền quân chủ lập hiến, chính sự thiếu quyết đoán và quan điểm thủ cựu của Louis XVI đã khiến dân Pháp dần dà thay đổi thái độ, xem nhà vua như là biểu tượng của sự chuyên quyền của chế độ cũ (ancien régime), uy tín của nhà vua suy giảm trầm trọng. Sự kiện nhà vua cùng hoàng tộc đào thoát đến thị trấn Varennes củng cố tin đồn cho rằng nhà vua tìm kiếm sự trợ giúp từ bên ngoài nhằm đảo ngược nội tình nước Pháp. Khi lòng trung thành đối với nhà vua càng bị tổn thương nghiêm trọng thì nỗ lực lật đổ vương quyền để thiết lập một nền cộng hòa càng nhận được nhiều hậu thuẫn.

Louis XVI bị bắt giữ trong cuộc nổi dậy ngày 10 tháng 8 năm 1792, bị xét xử trước Nghị viện, bị kết tội phản quốc, rồi bị xử chém ngày 21 tháng 1 năm 1793 trong tư cách "citoyen Louis Capet" (công dân Capet), ông được gọi theo họ của Huge Capet, người sáng lập triều đại Capet – những người làm cách mạng cho rằng gia tộc Louis mang họ này.

Cùng lúc, ngày 21 tháng 9 năm 1792, nền Cộng hòa Pháp được chính thức công bố, chấm dứt nền quân chủ kéo dài liên tục một ngàn năm tại nước Pháp. Louis XVI là quân vương duy nhất của nước Pháp bị xử tử hình.

Thiếu thời

Chào đời ở Điện Versailles, ngay từ lúc mới sinh, Louis Auguste de France được phong tước hiệu Duc de Berry (Công tước xứ Berry). Là con thứ ba trong số bảy người con của Louis, Thái tử nước Pháp, và là cháu nội Louis XV của Pháp. Mẹ của ông là Maria Josepha của Sachsen, con gái của Frederick Augustus II xứ Saxony, Tuyển đế hầu Sachsen và Quốc vương Ba Lan.

Cậu bé Louis-Auguste không được cha mẹ quan tâm vì họ kỳ vọng vào người anh trai của cậu, Louis, Công tước xứ Bourgogne, vừa thông minh vừa đẹp trai hơn. Song, Công tước xứ Bourgogne lìa đời năm 1761 khi mới lên chín. Là một cậu bé mạnh mẽ và có sức khỏe tốt dù rất nhút nhát, Louis-Auguste tỏ ra xuất sắc trong học tập và có năng khiếu trong các môn học như tiếng Latin, lịch sử, địa lý, thiên văn học, đồng thời thông thạo tiếng Ý và tiếng Anh.

Cậu thích các hoạt động thể chất như đi săn cùng ông nội, và tham gia những trò chơi rắn với các em trai, Louis-Stanislas Bá tước xứ Provence, và Charles-Philippe Bá tước xứ Artois. Cậu cũng được khuyến khích theo đuổi sở thích chế tạo khóa.

Ngày 20 tháng 12 năm 1765, khi cha qua đời vị bệnh lao phổi, cậu bé Louis-Auguste mười một tuổi trở thành Thái tử nước Pháp. Mẹ cậu, suy sụp sau cái chết của chồng, qua đời ngày 13 tháng 3 năm 1767. Nền giáo dục bảo thủ và nghiêm khắc nhận lãnh từ Công tước xứ Vauguyon từ năm 1760 cho đến khi kết hôn năm 1770 không giúp ích gì nhiều cho Louis-Auguste khi cậu lên ngôi năm 1774 kế vị ông nội, Louis XV. Đó là một hỗn hợp gồm các môn học về tôn giáo, đạo đức, và nhân văn

Vương quyền chuyên chế, 1774 – 1788

Khi đăng quang năm 1774, nhà vua chưa đủ tuổi 20, phải gánh vác trách nhiệm nặng nề vào lúc chính phủ ngập trong nợ nần trong khi sự bất mãn đối với nền quân chủ "chuyên quyền" đang dâng cao. Louis cũng cảm thấy mình không có đủ phẩm chất của một nhà lãnh đạo.

Louis quan tâm nhiều đến sự đồng nhất tôn giáo và chính sách ngoại giao. Do áp lực từ nhóm Jansen trong Nghị viện, nhà vua quyết định trục xuất Dòng Tên khỏi nước Pháp. Nhà vua cố thu phục lòng dân bằng cách phục hồi quyền lực cho các nghị viện. Không ai có thể nghi ngờ năng lực trí tuệ của Louis, nhưng rõ là nhà vua thiếu sự vững vàng và quyết đoán. Trong nhiều chiếu chỉ, nhà vua thường giải thích thiện ý của mình là chỉ nhằm mang lại ích lợi cho người dân. Khi được hỏi lý do tái triệu tập Nghị viện, Louis nói rằng, "Đây có thể là một động thái chính trị thiếu khôn ngoan, nhưng đối với ta, nó bày tỏ ước muốn được yêu thương." Quyết tâm làm một minh quân, Louis thổ lộ, "cần phải luôn hỏi ý kiến người dân; họ không bao giờ sai."

Một trong số các sự kiện quan trọng xảy ra trong thời trị vì của Louis XVI là việc ban hành Chỉ dụ Versailles, còn gọi là Chỉ dụ Khoan dung vào ngày 7 tháng 11 năm 1787, và trình Nghị viện ngày 29 tháng 1 năm 1788. Chỉ dụ này vô hiệu hóa Chỉ dụ Fontainbleau có hiệu lực kéo dài suốt 102 năm. Chỉ dụ Versaille dành cho người dân không phải Công giáo – gồm có người Kháng Cách Huguenot, Lutheran, và người Do Thái – tư cách dân sự và tư cách pháp lý tại Pháp, cho họ quyền công khai thực hành đức tin. Dù không chính thức công bố quyền tự do tôn giáo tại Pháp - phải đợi thêm hai năm nữa với Déclaration des droits de l'homme et du citoyen (Tuyên ngôn quyền con người và quyền công dân) năm 1789, quyền tự do tín ngưỡng mới được công nhận - Chỉ dụ Versailles được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm thiểu sự xung đột tôn giáo và chấm dứt sự bách hại tôn giáo trong đất nước dưới quyền cai trị của nhà vua.

Những cải cách triệt để trong lĩnh vực tài chính do Turgot và Malesherbes tiến hành khiến giới quý tộc nổi giận, chúng bị chặn lại tại Nghị viện với lập luận nhà vua không có quyền pháp lý thiết lập các loại thuế mới. Năm 1776, Turgot bị bãi chức, Malesherbes từ chức, và bị thay thế bởi Jacques Necker. Necker ủng hộ cuộc Cách mạng Mỹ, và chủ trương vay tiền nước ngoài thay vì tăng thuế. Năm 1781, ông cố dành thiện cảm của công chúng khi cho công bố tài khoản và các khoản chi phí của hoàng gia, nhờ đó người dân Pháp biết được tài khoản của nhà vua chỉ có sự thặng dư khiêm tốn. Khi chính sách này bị thất bại thảm hại, Louis bãi chức Necker, năm 1783 bổ nhiệm Charles Alexandre de Calonne thay thế Necker, Alexandre de Calonne gia tăng chi tiêu công nhằm cứu các khoản nợ. Lại thêm một thất bại, năm 1787 Louis triệu tập Hội nghị Quý tộc để thảo luận đề án cải cách tài chính do Calonne đệ trình. Khi được nghe thông báo về quy mô của các khoản nợ, họ sửng sốt và bác bỏ đề án.

Khi nhận ra rằng mình đã đánh mất khả năng trị nước trong cương vị một quân vương chuyên chế, nhà vua bị nhấn chìm trong tuyệt vọng. Bị mất quyền lực, nhà vua lại chịu áp lực ngày càng gia tăng đòi triệu tập Hội nghị Quốc dân (États Généraux) vốn đã ngưng hoạt động từ năm 1614 lúc khởi đầu thời trị vì của Louis XIII. Như là nỗ lực cuối cùng nhằm thông qua những cải cách tiền tệ, ngày 8 tháng 8 năm 1788, Louis XVI tuyên bố triệu tập Hội nghị Quốc dân, ấn định ngày khai mạc là 1 tháng 5 năm 1789. Bằng quyết định triệu tập Hôi nghị Quốc dân, cùng những động thái khác trong suốt thời trị vì, Louis đặt thanh danh và uy tín chính trị của mình vào tay những người, không giống nhà vua, hầu như vô cảm đối với nguyện vọng của người dân Pháp.

Việc triệu tập Hội nghị là một trong những biến cố khiến tình trạng kinh tế chính trị bất ổn biến thành cuộc cách mạng, khởi đầu từ tháng 6 năm 1789 khi tầng lớp bình dân (Third Estate) trong Hội nghị đơn phương tuyên bố họ là Quốc hội. Tình hình diễn biến phức tạp hơn khi ngày 20 tháng 6, 576 trong số 577 đại biểu thuộc Third Estate tụ họp tại một sân quần vợt trong nhà cùng thề nguyện đoàn kết và đấu tranh cho đến khi hình thành một hiến pháp. Ngày 9 tháng 7, tuyên bố thành lập Quốc hội Lập hiến.

Chỉ trong ba tháng ngắn ngủi, phần lớn quyền lực hành pháp của nhà vua bị chuyển giao cho các đại biểu dân cử. Vụ phá ngục Ba-xti ngày 14 tháng 7 là một sự kiện củng cố và làm nổi bật xu thế đòi hỏi một sự thay đổi triệt để từ trong lòng đại chúng.

Ngoại giao
Việc nước Pháp tham dự Chiến tranh Bảy năm đã để lại nhiều hệ lụy cho Louis XVI. Chiến thắng của nước Anh giúp họ chiếm giữ phần lớn các lãnh thổ thuộc địa của Pháp. Mặc dù có một số lãnh thổ được trao trả cho Pháp trong năm 1763 theo Hiệp ước Paris, một khu vực rộng lớn ở Bắc Mỹ bị nhượng lại cho Anh.

Giới lãnh đạo nước Pháp tìm cách củng cố quân lực nhằm phục thù người Anh, và hi vọng chiếm lại những khu thuộc địa đã mất. Pháp vẫn còn nhiều ảnh hưởng ở Tây Ấn, và tiếp tục duy trì năm cảng thương mại tại Ấn Độ, do đó họ vẫn còn cơ hội để tranh chấp và phô diễn sức mạnh với Anh Quốc.

Cách mạng Mỹ

Mùa xuân năm 1776, Bộ trưởng Ngoại giao Vergennes tìm thấy cơ hội hạ nhục nước Anh, kẻ thù truyền kiếp của nước Pháp, đồng thời thu hồi lãnh thổ đã mất vào tay người Anh trong Chiến tranh Bảy năm, bằng cách ủng hộ cuộc Cách mạng Mỹ. Pierre Beaumarchais thuyết phục nhà vua bí mật tiếp liệu và cung cấp súng đạn cho người Mỹ từ năm 1776, ký Hiệp ước Đồng minh vào đầu năm 1778, và gây chiến với Anh. Tây Ban Nha và Hà Lan cũng gia nhập liên minh chống Anh.

Những trợ giúp ban đầu cho phiến quân Mỹ có kết quả tiêu cực sau những lần thất trận ở Rhode Island và Savannah. Năm 1780, Pháp gởi Rochambeau và de Grass đến giúp người Mỹ, đem theo một lực lượng hùng hậu gồm hải quân và lục quân. Tháng 7 năm 1780, đạo quân viễn chinh Pháp đến Mỹ. Vừa có mặt ở vùng biển Caribbean, hạm đội Pháp chiếm giữ các đảo nhỏ như Tobago và Grenada. Sự can thiệp của Pháp là yếu tố quyết định buộc quân đội Anh dưới quyền chỉ huy của Lord Cornwallis đầu hàng trong trận Yorktown năm 1781.

Sau khi người Mỹ giành độc lập, bộ chiến tranh bắt tay tái cấu trúc quân lực Pháp. Tuy nhiên, năm 1782, người Anh đánh bại hạm đội chính của Pháp và bảo vệ được đảo Jamaica. Louis hết sức thất vọng vì không thể thu hồi Canada từ tay người Anh. Chiến tranh ngốn hết 1 066 triệu livre vay nợ với lãi suất cao (trong khi không được thêm các loại thuế mới). Necker che giấu công chúng cuộc khủng hoảng tài chính bằng cách giải thích lợi tức bình thường vẫn cao hơn chi phí bình thường mà không đề cập gì đến những khoản nợ. Sau khi Necker bị buộc phải từ chức năm 1781, các khoản thuế mới bắt đầu được áp dụng.

Ấn Độ
Louis XVI cũng muốn trục xuất người Anh khỏi Ấn Độ. Năm 1782, Louis XVI liên minh với Peshwa Madhu Rao Narayan. Bussy điều động binh lính đến Île de France (Mauritius) củng cố sức mạnh của Pháp tại Ấn Độ trong năm 1783.

Suffren trở nên đồng minh của Hyder Ali trong cuộc chiến chống sự cai trị của Anh tại Ấn Độ, năm 1782 – 1783, ông tiến đánh hạm đội Anh dọc theo bờ biển Ấn và Tích Lan.

Đông Dương
Pháp bắt đầu can thiệp vào Đại Việt (Việt Nam ngày nay) sau khi Pigneau de Behaine vận động xin trợ giúp quân sự cho chúa Nguyễn Ánh đánh nhà Tây Sơn. Hiệp ước Versailles năm 1787 được ký kết. Khi chế độ bị lâm vào tình cảnh ngặt nghèo, Pháp không thể thực thi hiệp ước thì Pigneau de Behaine vẫn kiên định trong nỗ lực hỗ trợ cho Nguyễn Ánh nhờ sự ủng hộ của những thương nhân người Pháp, chiêu mộ một lực lượng gồm binh sĩ và sĩ quan Pháp đóng góp cho công cuộc hiện đại hóa đạo quân của chúa Nguyễn, đây là một trong những nhân tố dẫn đến chiến thắng của Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn, thống nhất Đại Việt trong năm 1802.

Thám hiểm thế giới
Louis XVI khuyến khích các cuộc thám hiểm. Năm 1785, nhà vua cử La Pérouse dẫn đầu một đội tàu buồm thám hiểm vòng quanh thế giới.

Cách mạng: 1789 – 1792

Ngày 5 tháng 10 năm 1789, đám đông nữ công nhân người Paris giận dữ cùng nhau kéo đến Lâu đài Versailles, nơi ở của hoàng gia. Ngay trong đêm, họ đột nhập vào lâu đài và tìm giết hoàng hậu, người mà họ cho là theo đuổi nếp sống phù phiếm biểu trưng cho những điều đáng ghê tởm thuộc ancien régime (chế độ cũ). Sau khi tình hình trở nên lắng dịu, nhà vua và gia đình được đám đông mang đến Điện Tulerie với lý do là nhà vua cần tỏ ra có trách nhiệm với người dân bằng cách sống giữa họ. Lúc đầu, sau khi dời về Paris, nhà vua vẫn giữ được thiện cảm của người dân bằng cách chấp nhận những cải cách kinh tế, chính trị, và xã hội do phe cách mạng đề xuất.

Nguyên tắc của cuộc cách mạng là cắt đứt hoàn toàn với nền quân chủ chuyên chế vốn là trọng tâm của chính quyền truyền thống của nước Pháp. Do đó, cuộc cách mạng bị đề kháng tại các vùng nông thôn nước Pháp, và bị tất cả các nước lân bang chống đối. Khi cuộc cách mạng trở nên cực đoan và không ai có thể kiểm soát các đám đông cuồng nhiệt, một vài nhân vật chủ chốt trong giai đoạn hình thành cuộc cách mạng bắt đầu nghi ngờ lợi ích của nó. Honoré Mirabeau bí mật dàn xếp để phục hồi vương quyền theo thể chế lập hiến.

Từ năm 1791, Bộ trưởng Ngoại giao Montmorin khởi sự tổ chức những hoạt động đề kháng ngầm chống lại lực lượng cách mạng. Do đó, ngân sách dành cho la Liste civile do Quốc hội biểu quyết hằng năm dành một khoản chi tiêu bí mật nhằm bảo tồn chế độ quân chủ. Arnault Laporte, người chịu trách nhiệm điều hành la Liste civile, phối hợp với Montmorin và Mirabeau. Sau khi Mirabeau đột ngột qua đời, nhà tài chính Maximilien Radix de Sainte-Foix đảm nhiệm chức trách của Mirabeau. Trong thực tế, ông lãnh đạo một hội đồng tư vấn bí mật cho nhà vua trong nỗ lực duy trì thể chế quân chủ. Về sau, khi bại lộ người ta gọi nó là vụ tai tiếng armoire de fer.

Cái chết của Mirabeau cùng tính thiếu quyết đoán của Louis đã tác hại đáng kể đến những cuộc thương thảo giữa hoàng gia với các nhà chính trị. Một mặt, Louis không chấp nhận các hành động phản kháng như hai em của ông, Bá tước xứ Provence và Bá tước xứ Artois, nhà vua liên tục yêu cầu họ dừng tiến hành những cuộc đảo chính. Mặt khác, Louis tỏ ra ác cảm với chính phủ dân chủ do những hành động tiêu cực đối với vai trò truyền thống của vương quyền cùng với cách xử sự của họ đối với ông và gia đình. Nhà vua bực tức vì bị cầm giữ như tù nhân trong điện Tuileries còn hoàng hậu bị buộc phải để lính cách mạng vào canh gác trong phòng ngủ của bà. Ông cũng bị chế độ mới không cho phép chọn lựa linh mục để xưng tội mà cử đến những "linh mục công dân" thề trung thành với quốc gia chứ không phải với Giáo hội Công giáo Rô-ma.

Đào thoát đến Varennes (1791)

Ngày 21 tháng 6 năm 1791, Louis bí mật đưa gia đình rời Paris đến một pháo đài của hoàng gia thuộc thị trấn Montmédy ở biên giới đông bắc nước Pháp, tại đây ông gia nhập nhóm người lưu vong đang ở dưới sự bảo vệ của nước Áo. Trong khi Quốc hội đang soạn thảo bản hiến chương, Louis và Maria Antonia tiến hành kế hoạch riêng của họ. Louis cử Bá tước Breteuil làm đặc sứ toàn quyền để thương thảo với các quốc gia khác nhằm xúc tiến một cuộc đảo chính. Bản thân Louis luôn e dè không muốn phụ thuộc vào sự trợ giúp từ bên ngoài. Giống song thân, Louis nghĩ rằng người Áo dễ phản phúc, còn người Phổ thì quá tham vọng. Khi tình hình ở Paris ngày càng căng thẳng, Louis bị Quốc hội ép phải chấp nhận những biện pháp trái với ý muốn của ông, nhà vua và hoàng hậu bí mật tổ chức một cuộc đào thoát, hi vọng rằng với sự ủng hộ từ nhóm lưu vong cùng sự hỗ trợ từ nước ngoài, họ sẽ chiêu tập quân binh để trở về chiếm lại nước Pháp. Kế hoạch bộc lộ tham vọng chính trị của Louis, nhưng bởi kế hoạch này nhà vua bị kết tội phản quốc. Hoàng gia bị bắt giữ tại Varennes-en-Aragonne sau khi Jean-Baptiste Drouet nhận ra Louis nhờ hình của nhà vua in trên giấy bạc. Louis XVI cùng gia đình bị đem về Paris, và bị quản thúc trước khi về lại điện Tuileries.

Qua phân tích chi tiết, sự thất bại của kế hoạch đào thoát là hậu quả của một loạt những rủi ro, trì hoãn, hiểu lầm, và phán đoán sai Mặt khác, cũng có nguyên nhân từ tính thiếu quyết đoán của nhà vua - nhiều lần dời ngày đào thoát khiến những vấn đề nhỏ ngày càng trở nên trầm trọng. Hơn nữa, nhà vua hoàn toàn không nắm bắt được xu thế chính trị đương thời, nghĩ rằng đó chỉ là một nhóm cực đoan ở Paris đang vận động cho một cuộc cách mạng sẽ bị toàn dân bác bỏ. Louis tưởng rằng nông dân và dân thường vẫn còn yêu vua của họ. Cuộc đào thoát của nhà vua, chỉ trong ngắn hạn, sẽ khiến nước Pháp đau đớn, gây ra một làn sóng thương cảm khiến toàn dân hoang mang và hoảng sợ. Trong khi đó ai cũng biết chiến tranh đang gần kề. Khi thấy rõ nhà vua chống lại cuộc cách mạng, người dân trở nên tức giận mặc dù đến thời điểm ấy họ vẫn biết Louis là một quân vương tốt. Họ cảm thấy bị phản bội. Chủ nghĩa cộng hòa bùng nổ trong các quán cà phê, trở nên triết lý chủ đạo của cuộc cách mạng Pháp ngày càng trở nên cực đoan.

Ngoại bang can thiệp
Các vương quyền khác ở Châu Âu lo ngại quan sát mọi diễn biến trong nước Pháp, cân nhắc xem có nên ra tay can thiệp, hoặc để ủng hộ Louis hoặc để lợi dụng tình thế hỗn loạn của Pháp. Nhân vật chủ chốt là anh trai của Maria Antonia, Hoàng đế Đế quốc La Mã thánh Leopold II. Lúc đầu, Leopold quan sát cuộc cách mạng cách bình thản, nhưng dần dà ông càng lo ngại hơn khi tình hình diễn biến theo chiều hướng cực đoan mặc dù vẫn nuôi hi vọng sẽ tránh được chiến tranh.

Ngày 27 tháng 8, Leopold và Vua Frederick William II của Phổ, sau khi bàn bạc với những nhà quý tộc Pháp lưu vong, ra Thông cáo Pillnitz, tuyên bố lợi ích của các vương quyền ở châu Âu liên kết với sự an toàn của Louis và gia đình, cảnh cáo sẽ có hậu quả nghiêm trọng nếu bất cứ điều gì xảy ra với họ. Mặc dù Leopold xem thông cáo Pillnitz là một cách bày tỏ sự lo ngại đối với những diễn biến ở Pháp mà không cần viện đến biện pháp quân sự hoặc tài chính để can thiệp, giới lãnh đạo cách mạng tại Paris xem động thái đó là đáng sợ, và là nỗ lực nguy hiểm của ngoại bang nhằm phá hoại chủ quyền nước Pháp.

Ngoài những khác biệt về ý thức hệ giữa Pháp với các vương quyền châu Âu, còn có sự tranh chấp lâu dài về những lãnh thổ của Áo trong vùng Alsace, và sự lo ngại của các thành viên Quốc hội Lập hiến đối với sự kích động của nhóm quý tộc đang sống lưu vong ở Hà Lan thuộc Áo và một số bang ở Đức.
[[Tập tin:Jacques Bertaux - Prise du palais des Tuileries - 1793.jpg|trái|280px|nhỏ|Tấn công Điện Tuileries.]]
Ngày 20 tháng 4 năm 1792, Nghị viện Lập pháp (thành lập từ 1 tháng 10 năm 1791 đến tháng 9 năm 1792 trong cuộc Cách mạng Pháp, giữ vai trò lập pháp trong giai đoạn chuyển tiếp từ Quốc hội Lập hiến sang Quốc hội Pháp), với sự ủng hộ của Louis, biểu quyết tuyên chiến với Đế quốc La Mã thánh, sau một danh sách dài những bất bình do bộ trưởng ngoại giao Charles François Dumouriez đệ trình. Dumouriez lập tức chuẩn bị chiếm đóng Hà Lan thuộc Áo, ông tin rằng dân chúng ở đó sẽ nổi dậy chống lại sự cai trị của người Áo. Tuy nhiên, đạo quân ô hợp của cuộc cách mạng là không xứng tầm với chiến dịch quân sự. Đã xảy ra những cuộc đào ngũ tập thể ngay khi vừa có tiếng súng.

Trong khi chính quyền cách mạng đang hốt hoảng chiêu tập binh lính cùng tái tổ chức quân đội, đạo quân Phổ dưới quyền chỉ huy của Charles William Ferdinand, Công tước xứ Brunswikc tập trung tại Coblenz. Đến tháng 7, quân của Brunswick dễ dàng chiếm hai pháo đài Longwy và Verdun. Ngày 10 tháng 8, công tước ra một thông báo gọi là Tuyên ngôn Brunswick, do người anh họ đang sống lưu vong của Louis, Hoàng tử Condé, chấp bút, công bố ý định của Áo và Phổ là sẽ phục hồi hoàn toàn vương quyền, xem bất cứ cá nhân hoặc thị trấn nào chống đối họ là phản loạn và sẽ bị xử tử theo quân luật.

Song, Tuyên ngôn Brunswick gây tác dụng ngược, làm suy yếu vị thế của Louis vốn đã mong manh. Nhiều người xem đây là chứng cứ rõ ràng về sự câu kết giữa Louis với các thế lực ngoại bang nhằm chống lại đất nước của ông. Sự giận dữ của dân chúng trở nên sôi sục khi một nhóm dân Paris – với sự hỗ trợ của chính quyền tân lập ở Paris – bao vây Điện Tuileries. Nhà vua và gia đình phải đến lánh nạn ở Nghị viện Lập pháp.

Bị cầm tù và xử tử, 1792 – 1793

Louis chính thức bị bắt giữ ngày 13 tháng 8 năm 1792, bị đưa đến Temple, một pháo đài cổ ở Paris được trưng dụng làm nhà tù. Ngày 21 tháng 9, Quốc hội tuyên bố bãi bõ chế độ quân chủ, Pháp trở thành nước cộng hòa. Louis bị tước bỏ tất cả danh hiệu và đặc quyền, kể từ ngày ấy ông chỉ được gọi là Công dân Louis Capet.

Cánh Girondin (chủ trương ôn hòa) muốn cầm giữ nhà vua, vừa là con tin vừa là một sự bảo đảm cho tương lai, trong khi những thành viên cực đoan của cuộc cách mạng – nhóm Commune và các viên chức người Paris, được gọi chung là nhóm Montagnard – đòi hành quyết Louis ngay lập tức. Vì cần phải tuân thủ trình tự pháp lý dưới một hình thức nào đó, họ biểu quyết đem Louis ra xét xử trước Đại hội Quốc dân, một tổ chức bao gồm các đại biểu của nhân dân. Dưới nhiều góc độ, vụ án là biểu trưng của một phiên tòa cách mạng. Michelet lập luận rằng cái chết của cựu vương sẽ khiến mọi người chấp nhận bạo lực là công cụ xây dựng hạnh phúc. Ông nói, "Nếu chúng ta chấp nhận tiền đề một người có thể bị hi sinh để nhiều người được sung sướng, thì có thể nói rằng hai hoặc ba người hoặc nhiều hơn nữa cũng có thể bị hi sinh để mang lại hạnh phúc cho nhiều người. Dần dà, chúng ta sẽ thấy hợp lý để hi sinh nhiều người hầu cho nhiều người khác sung sướng, rồi chúng ta sẽ nghĩ rằng đó là điều ích lợi."

Tháng 11 năm 1792, Điện Tuileries xảy ra sự kiện L’armoire de fer. Người ta tin rằng có một chỗ bí mật trong khu vực hoàng gia để cất giấu những tài liệu mật. Bộ trưởng Nội vụ thuộc cánh Girodin, Jean-Marie Roland, tiết lộ tin này. Vụ tai tiếng khiến uy tín nhà vua càng sút giảm.

Ngày 11 tháng 12, người ta đem nhà vua bị phế truất ngang qua những đám đông im lặng trên đường phố đến nhà tù Temple để đứng trước Đại hội Quốc dân nghe đọc cáo trạng về tội phản quốc và tội ác chống lại Nhà nước. Ngày 26 tháng 12, luật sư của nhà vua, Raymond de Sèze, công bố phản ứng của nhà vua đối với cáo trạng.

Ngày 15 tháng 1 năm 1793, Đại hội Quốc dân gồm 721 đại biểu bỏ phiếu. Với bằng chứng rõ ràng về việc Louis thông đồng với quân xâm lược, kết quả cuộc biểu quyết là 693 phiếu kết tội và 23 phiếu trắng. Trong cuộc biểu quyết diễn ra ngày hôm sau quyết định số phận cựu vương, có 288 đại biểu không đồng ý án tử hình nhưng ủng hộ biện pháp giam cầm hoặc cho sống lưu vong, có 72 đại biểu ủng hộ án tử hình nhưng hoãn việc thi hành án, và 361 đại biểu đòi hành quyết Louis ngay lập tức. Philippe Égalité, cựu Công tước xứ Orléans và là anh họ của Louis, bỏ phiếu đòi xử tử cựu vương, đã gây ra nhiều cay đắng trong hoàng tộc Pháp.

Ngày kế tiếp, trong khi 310 đại biểu xin khoan hồng thì có đến 380 phiếu đòi hành quyết Louis. Và đó là quyết định sau cùng. Thứ Hai, ngày 21 tháng 1 năm 1793, Louis bị đưa lên máy chém tại Quảng trường Cách mạng (nay là Quảng trường Concorde). Đao phủ Charles Henri Sanson làm chứng rằng cựu vương can đảm khi đối diện với cái chết.
Khi bước lên đoạn đầu đài, Louis tỏ ra nhẫn nhục trong phẩm giá. Ông chỉ nói ngắn gọn khẳng định mình vô tội ("Tôi tha thứ cho những ai gây ra điều bất hạnh này của tôi…"), tuyên bố rằng ông sẵn lòng chết và cầu nguyện cho người dân Pháp được tránh khỏi số phận tương tự. Nhiều người kể lại rằng có lẽ Louis XVI muốn nói thêm nữa, nhưng Antoine-Joseph Santerre, chỉ huy đội Vệ binh Quốc gia, ra lệnh nổi trống để cắt lời của tử tội. Một số nhân chứng thuật lại rằng sau nhát chém đầu tiên, đầu của Louis vẫn chưa rời khỏi cổ. Nhiều người từ trong đám đông chạy đến nhúng khăn tay của mình vào dòng máu của Louis đang chảy tràn xuống đất.

Gia đình

Ngày 16 tháng 5 năm 1770, Louis-Auguste, mười lăm tuổi, kết hôn với một cô bé mười bốn tuổi, Nữ Đại vương công nhà Hasburg Maria Antonia (được biết nhiều hơn với tên tiếng Pháp Marie Antoinette), con gái út của Hoàng đế La Mã thánh Franz I với Hoàng hậu Maria Theresia.

Dân chúng Pháp không mấy thiện cảm với cuộc hôn nhân này. Liên minh với Áo đã đẩy nước Pháp vào một cuộc chiến thảm khốc (Chiến tranh Bảy năm) khiến Pháp bị Anh đánh bại, cả ở châu Âu lẫn Bắc Mỹ. Tại nước Pháp, Maria Antonia bị xem là vị khách không mời.

Một mặt, do tính nhút nhát của Louis-Auguste mà mối quan hệ của cặp vợ chồng trẻ này còn có nhiều khoảng cách; mặt khác, do e sợ bị Maria Antonia tạo ảnh hưởng có lợi cho Đế quốc La Mã thánh mà Louis-Auguste tỏ vẻ lạnh lùng đối với vợ khi xuất hiện trước công chúng. Một thời gian dài không có con khiến cuộc hôn nhân của họ trở nên căng thẳng.

Sau cùng, mặc dù nhiều khó khăn lúc ban đầu, cặp đôi vương tộc này cũng trở thành bố mẹ của bốn đứa con:
Marie-Thérèse Charlotte (19 tháng 12 năm 1778 – 19 tháng 10 năm 1851)
Louis-Joseph-Xavier-François, thái tử (22 tháng 10 năm 1781 – 4 tháng 6 năm 1789)
Louis-Charles (sau này là Louis XVII, vua trên danh nghĩa của nước Pháp, 27 tháng 3 năm 1785 – 8 tháng 6 năm 1795)
Sophie Hélène Béatrix, chết khi còn bé (9 tháng 7 năm 1786 – 19 tháng 6 năm 1787)

Di sản

Sử gia thế kỷ 19 Jules Michelet tin rằng sự phục hồi nền quân chủ Pháp xuất phát từ sự đồng cảm đã nảy sinh trong lòng dân chúng từ khi Louis XVI bị hành quyết. Trong quyển Histoire de la Révolution Française của Michelet và nhất là quyển Histoire des Girondins của Alphonse de Lamartine có thể tìm thấy những tình cảm trỗi dậy từ vụ giết vua xảy ra trong cuộc cách mạng. Dù bất đồng quan điểm, cả hai tác giả đồng ý với nhau rằng sau khi đánh đổ nền quân chủ trong năm 1792, người ta không nên tiếp tục tìm giết nhiều người thuộc hoàng tộc như thế. Sự tàn nhẫn trong thời điểm ấy được cho là do tính bạo lực cách mạng bị đẩy đến độ cực đoan cũng như do sự phân hóa trầm trọng giữa người dân Pháp. Nhà văn thế kỷ 20 Albert Camus tin rằng sự hành quyết Louis đánh dấu sự chấm dứt vị trí của Thiên Chúa trong lịch sử, và đó là điều đáng than khóc. Theo triết gia thế kỷ 20, Jean-François Lyotard, hành động giết vua là điểm khởi đầu của tất cả tư duy Pháp, ghi dấu rằng thời kỳ hiện đại của nước Pháp khởi đầu bằng một tội ác.

Con gái của Louis, Marie-Thérèse Charlotte, về sau là Công tước phu nhân xứ Angoulême, sống sót sau cuộc cách mạng, tích cực vận động Rô-ma phong thánh cho cha của bà. Năm 1793, Louis được Giáo hoàng Pius VI miêu tả như là một người tử đạo. Tuy nhiên, đến năm 1820, Bộ Giáo nghi ở Rô-ma cho biết không thể chứng minh Louis đã bị hành quyết vì lý do tôn giáo, chấm dứt mọi hi vọng phong thánh cho cựu vương.

Năm 1816, Luigi Cherubini viết Requiem in C minor để tưởng niệm Louis XVI.

Louisville, thành phố lớn nhất tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ, mang tên của Louis. Năm 1780, Nghị viện bang Virginia đặt tên cho thành phố này để vinh danh Louis do nhà vua gởi quân đến giúp người Mỹ trong cuộc cách mạng (vào thời điểm ấy, Kentucky là một phần của Commonwealth of Virginia. Mãi đến năm 1792, Kentucky mới trở thành tiểu bang thứ 15 của Hoa Kỳ).

Trên lãnh thổ Hoa Kỳ, còn có nhiều địa danh khác mang tên "Louisville" ở các tiểu bang: Alabama, Colorado, Gruzia, Illinois, Kansas, Nebraska, New York, Ohio, Tennessee.

Điện ảnh
Nhân vật Louis XVI xuất hiện trong nhiều xuất phẩm điện ảnh. Trong Marie Antoinette (1938) với Robert Morley; trong Révolution française (1989) với Jean-François Balmer; trong Marie Antoinette (2006) với Jason Schwartzman. Jacques Morel đã thể hiện Louis như một ông vua ngớ ngẩn trong phim Marie-Antoinette reine de France (1956), trong khi Hugh Griffith miêu tả Louis như là một ông chồng bị cắm sừng trong Lady Oscar.

Phổ hệ

</center>

Xem thêm
Maria Antonia của Áo
Cách mạng Pháp
 Chú thích

Tham khảo

 Baecque, Antoine De. "From Royal Dignity to Republican Austerity: the Ritual for the Reception of Louis XVI in the French National Assembly (1789–1792)." Journal of Modern History 1994 66(4): 671–696. JSTOR.org
 Burley, Peter. "A Bankrupt Regime." History Today (January 1984) 34:36–42. Issn: 0018-2753 Fulltext in EBSCO
 Doyle, William. Origins of the French Revolution (3rd ed. 1999) online edition
 Doyle, William. "The Execution of Louis XVI and the End of the French Monarchy." History Review. (2000) pp 21+ Questia.com, online edition
  Pages 194–196 deal with the trial of Louis XVI.
 Doyle, William, ed. Old Regime France (2001).
 Dunn, Susan. The Deaths of Louis XVI: Regicide and the French Political Imagination. (1994). 178 pp.
 Hardman, John. Louis XVI: The Silent King (1994) 224 pages, the standard scholarly biography
 Hardman, John. French Politics, 1774–1789: From the Accession of Louis XVI to the Fall of the Bastille. (1995). 283 pp.
 Jones, Colin. The Great Nation: France from Louis XV to Napoleon (2002) Amazon.com, excerpt and text search
  See Chapter VI, The National Convention, for more details on the king's trial and execution.
 Padover, Saul K. The Life and Death of Louis XVI (1939) Questia.com, online edition
 Price, Munro. The Road from Versailles: Louis XVI, Marie Antoinette, and the Fall of the French Monarchy (2004) 425 pp. Amazon.com, excerpt and text search; also published as The Fall of the French Monarchy: Louis XVI, Marie Antoinette and the Baron de Breteuil. (2002)
 Rigney, Ann. "Toward Varennes." New Literary History 1986 18(1): 77–98. Issn: 0028-6087; JSTOR.org, on historiography
 Schama, Simon. Citizens. A Chronicle of the French Revolution (1989), highly readable narrative by scholar Amazon.com, excerpt and text search
 Tackett, Timothy. When the King Took Flight. (2003). 270 pp. Amazon.com, excerpt and text search

Nguồn chính
 Marie Antoinette. Memoirs of Marie Antoinette, Queen of France and Wife of Louis XVI: Queen of France'' (1910) Books.Google.com, complete edition online

 Full text of writings of Louis XV in Ball State University's Digital Media Repository.

Liên kết ngoài

 Findagrave.com
 Encyclopaedia Britannica, Louis XVI – full access article
 Full text of writings of Louis XVI in Ball State University's Digital Media Repository

Vương tộc Bourbon
Vua Pháp
Vua bị giết
Cách mạng Pháp
Sinh năm 1754
Mất năm 1793
L
Chế độ cũ Pháp
Chôn cất tại Vương cung thánh đường Thánh Denis


title: America Ferrera

text:
America Georgina Ferrera (sinh ngày 18 tháng 4 năm 1984) là một nữ diễn viên người Mỹ gốc Honduras. Cô từng đoạt giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong bộ phim truyền hình nhiều tập Ugly Betty ("Betty xấu xí") của Mỹ.

Tiểu sử

Sinh ra và lớn lên
Là con út trong một gia đình có 6 anh em, mà bố mẹ là dân Honduras di cư đến Mỹ, và sinh sống tại Los Angeles California

Sự nghiệp
Tham gia đoàn kịch địa phương từ năm 8 tuổi. Bắt đầu diễn xuất năm 2002, và xuất hiện trên một số bộ phim dài tập trên truyền hình Mỹ
Năm 2006, được biết đến và nổi tiếng từ phim Ugly Betty, một sản phẩm của hãng Colombia. Cô giành được giải thưởng quả cầu vàng cho
vai diễn này.

Phim ảnh

Phim Tivi

Xuất hiện với tư cách khách mời

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

Broadband video interview with America Ferrera, discussing Ugly Betty.

Người Mỹ gốc Honduras
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Nam California
Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Nhà sản xuất phim Mỹ
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ diễn viên Los Angeles
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài truyền hình xuất sắc nhất


title: Trường Cát

text:
Trường Cát (chữ Hán giản thể: 长葛市, Hán Việt: Trường Cát thị) là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hứa Xương, tỉnh Hà Nam Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Trường Cát có diện tích 650 km², dân số năm 2002 là 680.000 người. Trường Cát có mã số bưu chính 461500, mã vùng điện thoại 0374.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Hứa Xương
Trường Cát


title: Saint-Julien-de-Vouvantes

text:
Saint-Julien-de-Vouvantes là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 68 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 876 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjuliendevouvantes


title: Hauroth

text:
Hauroth là một đô thị thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 3,94 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell


title: Hoa hậu Việt Nam 2010

text:
Hoa hậu Việt Nam 2010 là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam lần thứ 12. Cuộc thi diễn ra từ ngày 25 tháng 10 đến 6 tháng 11 năm 2010 tại khu du lịch quốc tế Tuần Châu, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Cuộc thi hoa hậu Việt Nam 2010 có chủ đề: Phụ nữ Việt Nam nghìn năm hương sắc. Người đẹp Đặng Thị Ngọc Hân, sinh năm 1989, đến từ thủ đô Hà Nội đã đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2010, Á hậu 1 là Vũ Thị Hoàng My (Đồng Nai) và Á hậu 2 là Đặng Thùy Trang (Hà Nội). Đây là lần đầu tiên Hoa hậu Việt Nam có đơn vị truyền thông VTC tổ chức thay vì VTV, do VTV đồng hành cuộc thi Hoa hậu Thế giới người Việt 2010 diễn ra trong cùng thời gian tháng 8, trước cuộc thi kia diễn ra 1 tuần và cũng là năm cuối cùng người chiến thắng được trao vương miện bởi trưởng ban tổ chức cuộc thi.

Giải thưởng
Hoa hậu Việt Nam 2010 được trao giải thưởng chính thức 200 triệu Việt Nam đồng (cao nhất trong các cuộc thi Hoa hậu Việt Nam từ trước đến nay). Á hậu 1 nhận được số tiền là 150 triệu đồng và Á hậu 2 là 100 triệu đồng. Theo quy chế mới sửa đổi trong lần thi này, Hoa hậu và các Á hậu sẽ "có nghĩa vụ trích 20% tiền giải thưởng để làm từ thiện".

Ngoài ra còn có các giải thưởng phụ như Hoa hậu Thân thiện, Hoa hậu Biển, Hoa hậu Tài năng, Hoa hậu được yêu thích nhất, Người đẹp có khuôn mặt khả ái nhất. Mỗi giải sẽ nhận được phần thưởng chính thức là 50 triệu đồng.

Điểm đặc biệt
Hoa hậu Việt Nam 2010 ngoài số tiền thưởng kỷ lục, sân khấu của đêm chung kết cũng được đầu tư hoành tráng nhất từ trước đến nay. Được đầu tư hơn 7 tỷ đồng, sân khấu được trang trí bằng 700 lá và 300 bông hoa sen bằng lụa lớn trên mặt hồ rộng 1000 m2. Đây cũng là sân khấu có đường catwalk dài nhất trong các kỳ thi hoa hậu. Sàn được lát bằng những tấm nhôm thay cho nhựa như thông thường để đảm bảo được sự sang trọng. Quảng trường đêm chung kết được xây lại với 36 tỷ đồng, 300 công nhân và kỹ thuật viên làm liên tục trong 20 ngày mới thiết kế xong sân khấu cho đêm chung kết.

Kết quả

Các giải thưởng phụ

Người đẹp Biển
Cuộc thi Người đẹp biển diễn ra tại Sân khấu Cá heo thuộc khu du lịch quốc tế Tuần Châu, Hạ Long, Quảng Ninh. 20h ngày 7 tháng 8, 37 thí sinh tham dự cuộc thi Người đẹp biển trong 2 phần thi trang phục đi biển tự chọn và trang phục bikini bắt buộc.

Chiến thắng thuộc về Nguyễn Thị Loan (Thái Bình), sinh viên Đại học Thương mại Hà Nội chỉ số hình thể: cao 1m74, số đo 3 vòng 89-64-91.

Người đẹp Tài năng
Cuộc thi Người đẹp Tài năng diễn ra tại Nhà trắng của khu du lịch quốc tế Tuần Châu. Từ 37 thí sinh, sáng 6 tháng 8, ban giám khảo đã chọn ra được top 14 người đẹp tài năng nhất trình diễn vào tối 9 tháng 8. Và kết quả danh hiệu Người đẹp Tài năng thuộc về Nguyễn Phạm Bích Trâm đến từ Đồng Nai với phần biểu diễn múa quạt.

Khác
Ngoài ra còn có các giải thưởng phụ
 Người đẹp thân thiện: Nguyễn Bảo Ngọc
 Người đẹp được yêu thích nhất: Huỳnh Bích Phương
 Người đẹp có khuôn mặt khả ái nhất: Huỳnh Bích Phương

Ban giám khảo
 Đạo diễn điện ảnh Bùi Thạc Chuyên
 Nhạc sĩ Phú Quang
 Nhà thiết kế Minh Hạnh
 Nhà nhân trắc học Diệp Linh
 Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền Phong 1990 Nguyễn Diệu Hoa
 Tiến sĩ học Thế Hùng
 Nghệ sĩ nhân dân Lê Khanh
 Nhà báo Vũ Mạnh Cường

Phần thi ứng xử

Nguyễn Thị Loan
 Câu hỏi: "Bạn nói gì về thủ đô yêu quý ngàn năm văn hiến Hà Nội?"
 Trả lời: "Tuy không sinh ra ở Hà Nội nhưng em trưởng thành ở Hà Nội, đây là quê hương thứ hai của em. Chỉ ít ngày nữa Hà Nội kỷ niệm 1.000 năm, một dấu mốc lịch sử rất trọng đại. Hà Nội có bề dày lịch sử và những địa danh rất nổi tiếng, như Hồ Tây, Hồ Gươm…, là niềm tự hào của mỗi chúng ta. Không chỉ vậy, Hà Nội đang từng ngày bước ra lên hướng tới năm châu…"

Đặng Thùy Trang
 Câu hỏi: "Nếu đăng quang Hoa hậu, sau niềm vui chiến thắng, điều lo lắng của bạn là gì?"
 Trả lời: "Đạt được ngôi vị Hoa hậu là rất khó khăn nhưng để xứng đáng với danh hiệu đó còn khó khăn hơn. Vậy em nghĩ nếu em đăng quang thì khó khăn nhất mà em phải đương đầu là làm sao để xứng đáng với ngôi vị cao quý này. Tiếp theo là làm sao để có thể học tập, trau dồi tri thức cũng như nhân cách của bản thân. Và việc giữ gìn nhan sắc cũng rất quan trọng nữa."

Nguyễn Bảo Ngọc
 Câu hỏi: "Phẩm chất nào của người phụ nữ Việt Nam khiến bạn tự hào nhất?"
 Trả lời: "Đối với em, ngay từ nhỏ em đã luôn nhận được sự quan tâm chăm sóc của bà, của mẹ, em cảm nhận rõ sự hi sinh và quan tâm của những người phụ nữ gần gũi nhất bên mình. Từ đó, em thấy rằng đức hi sinh chính là phẩm chất đáng tự hào nhất của người phụ nữ Việt Nam. Người phụ nữ Việt có thể mạnh mẽ được trong suốt chiều dài lịch sử cho tới tận ngày nay là nhờ sự hi sinh, quan tâm của hộ đối với gia đình và cao hơn nữa là với đất nước. Không ít người mẹ "ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ…". Nhờ đức hi sinh, người phụ nữ Việt Nam mang trong mình vẻ đẹp không thể chối cãi và họ có thể tỏa sáng…"

Vũ Thị Hoàng My
 Câu hỏi: "Bạn biết gì về Hạ Long, nơi đang diễn ra cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2010?"
 Trả lời: "Hạ Long là nơi giao thoa giữa đất trời, sông nước, mang vẻ đẹp rất hùng vĩ và dễ dàng chạm được tới trái tim con người. Đã hai lần Hạ Long được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới và hơn nữa, Hạ Long đang ở trong top bình chọn 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới mới. Đối với riêng em, sau nhiều năm quay lại Hạ Long cho em cảm giác như mình được gặp lại cố nhân."

Đặng Thị Ngọc Hân
 Câu hỏi: "Theo bạn, sứ mệnh của Hoa hậu là gì?"
 Trả lời: "Hoa hậu phải là người toàn diện cả về hình thức bên ngoài và nội tâm bên trong. Và theo em sứ mệnh của Hoa hậu là chung tay với cộng đồng làm những việc có ích cho cộng đồng, cho xã hội và từ đó góp phần cho sự phát triển của đất nước."

Các thí sinh tham dự vòng chung kết

Khu vực phía Bắc

Khu vực phía Nam

Thông tin thí sinh
Đặng Thị Ngọc Hân: Được mời làm đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Thế giới 2010 và Hoa hậu Thế giới 2011 nhưng từ chối vì lý do cá nhân.
Vũ Thị Hoàng My: Đại diện Việt Nam tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 2011 nhưng không có thành tích gì, được mời tham gia Hoa hậu Châu Á-Thái Bình Dương 2011 nhưng từ chối vì lý do công việc, Đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2012 và đoạt các giải phụ (Top 40 Hoa hậu Bãi biển, Top 60 Hoa hậu Siêu mẫu, Top 30 Phần trả lời phỏng vấn hay nhất), giám khảo, cố vấn chuyên môn Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 và Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022.
Đặng Thùy Trang: Từng là sinh viên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
Nguyễn Thị Loan: Á hậu 2 Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2013, Top 25 Hoa hậu Thế giới 2014 cùng các giải phụ (Top 29 Hoa hậu Thể thao - Nhóm Xanh lá, Charity Gala), Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2015, Top 20 Hoa hậu Hòa bình Quốc tế 2016 cùng giải phụ (Top 10 Trang phục dân tộc đẹp nhất), Đại diện Việt Nam tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 2017 nhưng không có thành tích gì, góp mặt trong bộ phim Bão ngầm.
Lê Huỳnh Thúy Ngân: Á hoàng 1 Nữ hoàng Trang sức Việt Nam 2009, Top 20 Nữ hoàng Du lịch Quốc tế 2011 cùng giải phụ Nữ hoàng được bình chọn nhiều nhất qua mạng, nhận vai chính Hân trong bộ phim Gạo nếp gạo tẻ, thành viên chính thức của chương trình Chơi là chạy mùa 2.
Trương Tùng Lan: Hoa khôi Hạ Long 2010, Top 15 Hoa hậu Châu Á-Thái Bình Dương Thế giới 2011, góp mặt trong bộ phim Ghét thì yêu thôi.
Đàm Thu Trang: Miss teen được yêu thích nhất - Miss Teen 2008, Hoa khôi xứ Lạng 2008, Top 6 Vietnam's Next Top Model 2010.

Liên quan
Năm 2012, người đẹp biển Hoa hậu Việt Nam năm 2010, Nguyễn Thị Loan gặp scandal với bộ ảnh cô chụp cùng các người mẫu khác gây phản cảm vì tư thế đứng "tốc váy lên lịch sử". Trong bộ ảnh, Nguyễn Thị Loan diện váy ngắn, cổ xẻ sâu với những động tác uốn éo không mấy liên quan đến khung cảnh và hiện vật tại bảo tàng lịch sử.

Dự thi quốc tế

Chú thích

Liên kết ngoài

Cuộc thi hoa hậu Việt Nam


title: Leopard 1

text:
Leopard 1 là một loại xe tăng chiến đấu chủ lực được thiết kế và sản xuất tại Đức và lần đầu tiên đi vào phục vụ vào năm 1965. Việc thiết kế bắt đầu bằng một dự án hợp tác giữa Đức và Pháp vào những năm 1950, nhưng các quan hệ đối tác đã kết thúc và thiết kế cuối cùng được đặt hàng bởi Bundeswehr, sản xuất bắt đầu vào năm 1965. Trong tổng số 6.485 xe tăng Leopard đã được xuất xưởng, có 4.744 xe tăng chiến đấu và 1.741 phiên bản xe cứu thương bọc thép, pháo phòng không, xe chiến đấu bộ binh,... sử dụng khung gầm của Leopard 1.

Leopard nhanh chóng trở thành một mẫu tăng tiêu chuẩn của một số lực lượng vũ trang Tây Âu và nó là xe tăng chiến đấu chủ lực tại hơn một chục quốc gia trên toàn thế giới. Từ năm 1990, Leopard 1 dần dần được thay thế bằng các loại tăng khác hiện đại hơn. Trong quân đội Cộng hòa Liên bang Đức, Leopard 1 đã chính thức ngừng hoạt động trong biên chế các lực lượng tăng - thiết giáp vào năm 2003 và nó được thay thế bởi loại tăng Leopard 2 - chiếc xe tăng chiến đấu chủ lực được đánh giá là một trong những loại xe tăng hiện đại bậc nhất trên thế giới hiện nay.

Thông số
 Loại: Xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT)
 Nước sản xuất: ,
 Nặng: 42 tấn
 Dài: 9,54 m
 Rộng: 3,37 m
 Cao: 2,76 m
 Tổ lái: 4 người
 Vũ khí phụ: 2 súng máy đồng trục 7,62 mm
 Vũ khí chính: Pháo 105 mm L7 nòng rãnh xoắn
 Động cơ: MB838 CaM 500, dùng dầu diesel, 830 mã lực
 Tốc độ: 60 km/h
 Tầm hoạt động: 600 km
 Vượt dốc: 1,15 m (3,8 ft)

Lịch sử phát triển
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các cơ sở công nghiệp của Đức bị tàn phá nặng nề, các nhà khoa học, kỹ sư lành nghề hoặc đã chết hoặc được Liên Xô – Hoa Kỳ thâu tóm. Ngoài ra, những biến động chính trị khiến nước Đức bị chia làm đôi cũng khiến cho nền công nghiệp quốc phòng hùng mạnh một thời của Đức không có cơ hội phát triển. Năm 1955, mười năm sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai, Cộng hoà Liên bang Đức (Tây Đức) bắt đầu tái thành lập quân đội và được mời gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Trong thành phần lực lượng xe tăng Tây Đức lúc bấy giờ bao gồm chủ yếu các xe tăng do Mỹ sản xuất, trong số đó, nổi bật nhất là M48 Patton. Tuy nhiên, ngay sau khi gia nhập NATO, Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức đã quyết định bắt tay thiết kế loại xe tăng cho riêng mình, vì theo đánh giá, các xe tăng Mỹ đã thể hiện độ hiệu quả kém trên các địa bàn hoạt động quân sự tại châu Âu.

Leopard 1 được thiết kế dựa trên các kinh nghiệm cơ bản, được đúc kết, tích lũy trong quá trình khai thác vận hành và sửa chữa những xe tăng M48 Patton và Centurion, những xe tăng được bố trí tại các cơ sở quân sự tại Tây Đức. Năm 1957, tại Đức và Pháp, và sau đó là Ý, một thoả thuận hợp tác trong việc thiết kế và xây dựng xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) mới đã được chính phủ ba nước thông qua.

Hai đội thiết kế đã được thành lập tại Đức và một đội tại Pháp. Mẫu đầu tiên, do hai đội thiết kế từ Đức, đã sẵn sàng cho thử nghiệm năm 1960. Từ việc học tập các kinh nghiệm trong chiến tranh của nước Đức và của nước ngoài, Đức đã thiết kế và sản xuất mẫu xe tăng thử nghiệm đầu tiên vào năm 1961. Ước tính đã có tới 80 mẫu thử nghiệm đã được chế tạo trong suốt giai đoạn phát triển Leopard 1. Đến năm 1962, chính phủ Đức nhận thấy mẫu Standardpanzer phù hợp với các yêu cầu của mình nên đã đưa vào sản xuất.

Mô tả
Leopard 1 là một trong những xe tăng tiêu biểu trong thập 1960. Nó có pháo chính 105mm và giáp mỏng hơn so với xe tăng của Liên Xô. Leopard 1 có thiết kế truyền thống với hai ngăn, động cơ chứa trong ngăn chống cháy phía sau, và kíp lái được bố trí
phía trước. Tháp pháo được đúc nguyên khối. Chỉ huy và pháo thủ ở phía bên phải tháp pháo. Người nạp đạn được bố trí bên trái, sẽ lắp đạn vào khóa nòng của pháo, sau mỗi lần bắn sẽ đẩy lùi về để đẩy vỏ đạn ra. Lái xe ở phía trước tháp pháo, về phía bên tay phải.

Giáp trụ và hệ thống bảo vệ
Dự kiến ban đầu, xe tăng được sản xuất hàng loạt có trang bị hỏa lực mạnh và độ cơ động cao. Nhưng vào thời điểm đó, Cộng hòa Liên Bang Đức chưa có các động cơ đủ sức mạnh dành cho xe tăng nặng hơn 40 tấn, vì thế, giáp của xe tăng được làm khá mỏng để xe nhẹ bớt. Nơi dày nhất là giáp trước thân xe cũng không quá 70mm đặt nghiêng 60 độ. Khả năng chống đạn của Leopard 1 được tăng lên bởi góc nghiêng hợp lý của các tấm giáp cùng với tháp pháo bo tròn được làm từ thép đúc. Leopard 1 mang giáp dày tối đa 70mm và tối thiểu là 8mm trên thân. Tháp pháo dày 50mm ở mặt trước và 60mm ở phía sau và bên trên. Phía trước tháp tháo còn bố trí thêm lớp giáp bảo vệ dày 60mm. Xe được trang bị diềm chắn thân xe, được trang bị hệ thống vượt chướng ngại vật dưới nước và các mắt xích được lắp thêm các tấm cao su và được trang bị hệ thống lọc bụi. Xe có thể tự đóng kín và điều áp trong điều kiện chiến tranh sinh học và hóa học (NBC).

Nhìn chung giáp của Leopard 1 là khá mỏng, kể cả theo tiêu chuẩn của thập niên 1960. Nó không thể chịu được đạn xuyên giáp của các pháo nòng dài cỡ 85mm trở lên. Thử nghiệm cho thấy pháo 115mm trên T-62 có thể xuyên thủng giáp trước của Leopard 1 từ cự ly tới 1.800 mét bằng đạn xuyên giáp động năng chế tạo trong thập niên 1960.

Hỏa lực
Trong tháp pháo bố trí chỗ ngồi của trưởng xe, pháo thủ và nạp đạn viên. Vị trí của pháo thủ trang bị máy đo xa lập thể và thước ngắm viễn vọng, còn chỉ huy được trang bị máy ngắm toàn cảnh. Leopard 1 được lắp pháo 105mm nòng xoắn của Anh có thể khai hoả với tốc độ đạn 1400m/s. Pháo có trang bị hệ thống ngắm thủy lực chạy điện và các thiết bị hút khói. Nó được trang bị hai súng máy 7,62mm, một đồng trục và một dùng làm vũ khí phòng không xoay quanh tháp pháo. Súng máy đồng trục ban đầu được thiết kế đồng bộ với súng chính, sau được thay thế bằng hệ thống ngắm bắn quang học. Xe còn được trang bị hệ thống cân bằng ngang và dọc cho pháo chính, hệ thống giữ ấm cho nòng pháo, hệ thống nhìn đêm dành cho pháo thủ và trưởng xe. Trên vị trí nạp đạn được bố trí hệ thống kính ngắm tiềm vọng có khả năng quan sát 360 độ. Có máy ngắm đo xa laser cho pháo thủ được thiết kế chìm, tổ hợp máy ngắm tiềm vọng để quan sát trong tình trạng ngày - đêm cho chỉ huy xe và hệ thống tính toán đường đạn điện tử.

Tính cơ động
Leopard 1 được lắp động cơ V-10 đa nhiên liệu MB838 Ca M500 của hãng MTU, có thể khởi động trong điều kiện nhiệt độ thấp. Các nhà thiết kế xe tăng Đức đã hoàn thành được kết cấu này với các thành phần vững chắc, đảm bảo khả năng thay thế động cơ trong vòng 20 phút trong điều kiện chiến trường. Động cơ Daimler-Benz V-10 830 mã lực cho phép Leopard 1 có tỉ lệ công suất/khối lượng tương đương mẫu AMX-30 của Pháp nhưng lại có trọng lượng nhẹ hơn là 44 tấn. Leopard 1 là có khả năng duy trì tốc độ đường trường là 40 dặm/giờ (64km/h) và phạm vi hoạt động là 372 dặm (598km). Động cơ được thiết kế để có thể được lấy ra và thay thế các bộ phận trong vòng 20 phút. Bộ phận truyền động có 7 bánh đỡ và hệ thống treo xoắn riêng, bốn con lăn, có nhiệm vụ như bánh dẫn hướng phía trước và bánh dẫn động bố trí phía sau xe. Băng xích được làm bằng thép với bản lề cao su.

Các phiên bản
Không tính đến việc bắt đầu đi vào thiết kế và sản xuất muộn của dòng xe tăng Panther sau chiến tranh, xe tăng Đức vẫn được tính là một trong những kiểu xe tăng tốt nhất trên thế giới. Vào đầu năm 1970, Đức đã tiếp nhận chương trình nâng cấp, hiện đại hóa xe tăng.

Leopard 1A1
Leopard 1A1 được trạng bị hệ thống cân bằng ngang và dọc cho pháo chính, hệ thống giữ ấm cho nòng pháo, diềm chắn thân xe, được trang bị hệ thống vượt chướng ngại vật dưới nước và các mắt xích được lắp thêm các tấm cao su.

Leopard 1A2
Leopard 1A2 được sản xuất với số lượng 232 chiếc, có giáp bằng thép đúc mạnh hơn, có hệ thống nhìn đêm dành cho pháo thủ và trưởng xe và nâng cấp hệ thống lọc bụi, gió.

Leopard 1A3
110 xe tăng Leopard 1A3 được sản xuất, trang bị tháp pháo thép hàn kết cấu mới với nhiều lớp giáp, phần mở rộng phía sau tháp pháo. Bộ giáp mới với các mặt phẳng nghiêng và tấm khiên rời phía trước, phân biệt với các mẫu cũ có giáp bo tròn. Trên vị trí nạp đạn bố trí hệ thống kính ngắm tiềm vọng có khả năng quan sát 360 độ.

Leopard 1A4
Năm 1974, Leopard 1A4 được ra đời (250 chiếc). khác với các thế hệ trước ở sự nâng cấp hệ thống điều khiển hỏa lực tốt hơn, bổ sung hệ thống kiếm soát hỏa hoạn. Có máy ngắm đo xa – laser cho pháo thủ được thiết kế chìm, tổ hợp máy ngắm tiềm vọng 1 ống kính để quan sát trong tình trạng ban đêm và ban ngày cho chỉ huy xe và hệ thống tính toán đường đạn điện tử.

Leopard 1A5
Năm 1980, một chương trình nghiên cứu, cải tiến Leopard 1 đã được tiến hành, các phiên bản Leopard 1A1 và A2 được cung cấp một hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại, rất hiệu quả trong việc tác chiến ban đêm và trong điều kiện thời tiết xấu. Tháp pháo của xe được thiết kế lại. Có đề xuất cho xe sử dụng pháo nòng trơn 120 mm Rheinmetall L55 của Leopard 2, nhưng đề án bị hủy bỏ, nên xe tăng vẫn sử dụng pháo L7 105 mm. Xe còn được trang bị hệ thống kiểm soát hỏa hoạn EMES 18 và hệ thống các thiết bị quang học mới. Đạn APFSDS là loại đạn được sử dụng chủ yếu trong Leopard 1A5. Giáp xe cũng được tăng cường. 1300 xe tăng A1 và A2 đã được cải tiến theo gói nâng cấp này và nhận tên gọi Leopard 1A5. Những xe tăng Leopard 1A5 được chuyển giao cho Quân đội Đức lần đầu tiên vào đầu năm 1987. Kể từ đó, Leopard 1A5 được coi là "xe tăng tiêu chuẩn" của dòng Leopard 1 ngày nay.

Leopard 1A6
Phiên bản Leopard 1A1 được nâng cấp giáp bảo vệ và được bị trọng pháo nòng trơn 120 mm Rheinmetall L55 của Leopard 2.

Gepard
Thiết bị phòng không tự hành "Gepard" được thiết kế đặc biệt dành cho việc hỗ trợ cho các đơn vị tăng – thiết giáp và cơ giới cùng các phân đội nhằm chống lại các cuộc tấn công từ trên không trên đường hành quân. Trang thiết bị được bố trí trên tháp pháo bọc thép quay 360 độ, được lắp trên gầm xe tăng Leopard 1. Hai pháo tự động Erlicon bố trí hai bên ngoài tháp pháo – để khói súng không bị hút ngược vào buồng chiến đấu. Mỗi nòng súng có tốc độ bắn 550 viên/phút, mặc dù thông thường chúng chỉ đạt tốc độ 20-40 viên/phút. Cơ số đạn dự trữ gồm có 640 viên đạn nổ mạnh–xuyên giáp và 40 viên đạn xuyên giáp. "Gepard" được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực, trong đó bao gồm radar theo dõi, chỉ định mục tiêu và thiết bị nhận biết bạn – thù.

Các thông số kỹ thuật chính:
 Nơi sản xuất: Đức
 Kíp xe: 4 người
 Khối lượng: 47 300 kg
 Kích thước: chiều dài: 7,68 m; chiều rộng: 3,27 m; chiều cao: 3,01 m
 Tầm hoạt động: 600 km
 Bọc thép: 40 mm
 Trang bị: Hai pháo 35 mm, 7 thiết bị phóng lựu đạn khói
 Động cơ: một động cơ diesel 10 xilanh đa nhiên liệu MTU 838 Ca M500 830 mã lực
 Tính năng hoạt động: Tốc độ tối đa trên bộ: 65 km/h
 Khả năng vượt chướng ngại vật: chỗ nông: 2,5 m; độ cao: 1,15 m; độ sâu: 3,0 m

Automatic
Hệ thống phòng không tự hành "Automatic" ban đầu được thiết kế như một loại xe tăng để hỗ trợ các máy bay trực thăng và những máy bay hạng nhẹ trên chiến trường, đồng thời cũng hiệu quả trong việc đối đầu với các phương tiện kỹ thuật hạng nhẹ của đối phương. "Automatic" được biết đến như một thiết bị có tháp pháo quay 360 độ với pháo tự động 76 mm cùng hai ra đa (quan sát và theo dõi), hệ thống kính ngắm quang học điện tử cùng máy vi tính điều khiển hỏa lực, trong đó, toàn bộ các thiết bị phải hoạt động như một thể thống nhất. Tháp pháo với những thiết bị này có thể lắp lên bất kỳ xe tăng nào có bệ đỡ tháp pháo có kích thước tương ứng. Để thử nghiệm, thiết bị này ban đầu được lắp trên xe tăng Tây Đức Leopard 1. Sau đó, các phiên bản sao chép khác cũng được thực hiện một cách thành công.

Các thông số kỹ thuật chính:

 Nơi sản xuất: Đức
 Kíp xe: 4 người
 Khối lượng: 47 tấn
 Kích thước: Chiều dài: 7,08 m; chiều rộng: 3,25 m; chiều cao: 3,07 m (với ra đa nằm)
 Tầm hoạt động: 500 km
 Bọc thép: Không xác định
 Trang bị: 1 pháo tự động 76mm
 Động cơ: Động cơ diesel 10 xilanh đa nhiên liệu MTU 830 mã lực
 Tính năng hoạt động: Tốc độ tối đa trên đường bộ: 60 km
 Khả năng vượt chướng ngại vật: Độ cao: 1,15 m; hố sâu: 3 m; chỗ nông: 1,2 m

Các phiên bản xe đặc chủng
Hà Lan đã cho tiến hành cải tiến các chiếc tăng Leopard 1A1 theo tiêu chuẩn Leopard 1A5 và đặt tên cho phiên bản mới này là Leopard 1 Verbeterd

Các lực lượng vũ trang của Canada sử dụng các loại xe kỹ thuật Taurus ARV và Badger AEV, cả hai loại xe này đều được thiết kế dựa trên khung gầm của Leopard 1.

Binh chủng Hải quân đánh bộ Hoàng gia Anh sử dụng xe bọc thép phục hồi BARV Hippo được cải tiến từ khung gầm của Leopard 1A5. Động cơ diesel 830 hp (634 kW) được giữ lại nhưng hộp số của xe được thay đổi, tốc độ nhanh nhất của xe đến 32 km/h (20 mph), một số linh kiện kỹ thuật trong xe cũng nâng cấp, thay mới, trọng lượng của xe từ khoảng 50 tấn. Hippo có thế lội nước ở độ sâu 2,95 m. Ngoài ra xe còn được trang bị các thiết bị sửa chữa chuyên dụng như: Tời kéo, thiết bị lắp cáp và thanh kéo để lai dắt các xe bọc thép bị hư hỏng; Cáp kéo và thiết bị nâng kéo cho các xe hư hỏng không thể lai dắt; Cần cẩu, máy hàn và bộ công cụ, dụng cụ liền xe dùng cho sửa chữa và bảo dưỡng; Khoang chứa vật tư phụ tùng phục vụ sửa chữa, thay thế; Lưỡi ủi để san gạt, giải phóng mặt bằng. Nhiệm vụ của BARV Hippo là cứu kéo xe tăng hay phương tiện chiến đấu bọc thép bị hư hỏng hoặc trúng đạn về điểm tập kết hoặc trú ẩn, đồng thời giúp kíp xe sửa chữa hư hỏng tại chỗ cũng như hỗ trợ phương tiện chiến đấu bọc thép trên chiến trường.

Các nước sử dụng
 —71; Quân đội Úc đã đặt mua khoảng 90 xe tăng Leopard AS1 của Đức nhưng sau đó kế hoạch này được gác lại. Australia đã mua 59 chiếc tăng M1 Abrams của Hoa Kỳ để thay thế
 — Có khoảng 128 xe tăng Leopard 1A1 đang phục vụ trong biên chế của Lục quân Brazil. Ngày 4 tháng 8 năm 2009, Báo điện tử Mercopress cho biết, Lục quân Brasil đã đặt mua 250 xe tăng Leopard 1A5 của Đức thuộc một phần trong Chiến lược Quốc phòng của nước này đã được Tổng thống Lula da Silva phê duyệt tháng 12/2008. Chúng được bàn giao cho Brasil trong 3 tháng nữa kể từ 12/2008 và lô xe tăng đầu tiên được biên chế cho Santa Maria thuộc bang cực nam Rio Grande do Sul.
 —114 Leopard C2. Vào đầu năm 2000, Chính phủ Canada đã cắt giảm số tăng Leopard C2 xuống còn 66 chiếc và dần thay thế chúng bằng Leopard 2 mua từ Hà Lan và Đức.
 —202 Leopard 1, hiện đã giảm xuống chỉ còn 150 chiếc. Quân đội Chile đã bán 30 chiếc tăng Leopard 1 cho Ecuador vào năm 2009. Hiện nay, Chile đang dần thay thế Leopard 1 bằng phiên bản Leopard 2 mạnh hơn. Các phương tiện thông tin đại chúng Chile cho biết: Lô hàng đầu tiên bao gồm 132 chiếc xe tăng Leopard 2 A4 mới nhất mà Chile mua của Đức để hiện đại hóa Lực lượng Vũ trang đã được chuyển đến nước này. Lễ chuyển giao chính thức xe tăng bọc thép diễn ra tại doanh nghiệp Krauss-Magei Wegmann thuộc thành phố Munich với sự có mặt của Bộ trưởng Quốc phòng của hai nước. Theo các nguồn tin của Chile cho biết, hợp đồng đã được ký vào tháng 7 năm nay sau hai năm hội đàm tích cực và căng thẳng. Theo hợp đồng, sau mỗi quý sẽ có 10-12 xe tăng được chuyển đến Chile. Tổng giá trị hợp đồng vẫn chưa được công bố. Leopard 2 A4, có trọng lượng 60 tấn, là một trong những loại xe tăng tốt nhất trên thế giới. Lần đầu tiên xuất khẩu ra nước ngoài, loại xe tăng này được lắp đặt pháo nòng trơn cỡ 120 mm. Ngoài ra, xe tăng cung cấp cho Chile lần này được lắp đặt máy tính mới nhất tạo điều kiện nâng cao đáng kể tính hiệu quả và tầm xa của pháo khi bắn ra.
 — Chỉ sử dụng các phiên bản xe bắc cầu và xe thiết giáp phục hồi
 —30 Leopard 1 mua lại từ Chile.
 —2.437 chiếc với nhiều phiên bản khác nhau.
 — 520 Leopard 1A5; 95 Leopard 1A3 và 128 Leopard 1V.
 —720 (600 A2, 120 A5) được ngừng hoạt động vào năm 2008.
 —Hãng thông tấn Markaziya dẫn lời một quan chức trong Bộ Quốc phòng Liban cho biết, Đức sẽ chuyển cho Liban 50 chiếc xe tăng Leopard 1A5.
 —468 Leopard 1A5.
 —172
 —337
 —4 xe tăng Leopard 1A5 được chuyển đổi thành xe thiết giáp phục hồi Hippo BARV.

Australia
Xe tăng Leopard 1 phục vụ lần đầu tiên trong biên chế của Quân đội Úc vào năm 1976, quân đội nước này cần một loại tăng mới để thay thế cho các chiếc tăng Centurion đã cũ của Anh (xe tăng Centurion phục vụ trong biên chế Lục quân Úc từ năm 1952).

Vào tháng 3 năm 2004, Chính phủ Úc quyết định thay thế cho Leopard 1 bằng M1A1 Abrams .

59 xe tăng M1A1 Abrams đã được chuyển giao vào tháng 9 năm 2006. Đồng thời, Hercules M88A2 cũng được trang bị để thay thế cho các loại xe kỹ thuật được thiết kế dựa trên khung gầm của Leopard 1 vốn đã cũ kỹ, lạc hậu.

Các chiếc tăng Leopard 1 cuối cùng được vận hành bởi Trung đoàn thiết giáp số 1. Vào tháng 7 năm 2007, Bộ quốc phòng Úc chính thức ra quyết định ngừng hoạt động loại tăng Leopard 1 trong biên chế Lục quân Úc

Chú thích

Liên kết ngoài

 Leopard 1  at Krauss-Maffei Wegmann
 Leopard 1 worldwide  at Scandinavian Armor
 Battle tank Leopard 1 A5 at FAS.org
 Acquiring Armour: Some Aspects of the Australian Army's Leopard Tank Purchase - Australian Army Journal, Vol.3(1), Summer 2005-6.
 Leopard 1 in Australia - Anzac Steel
 Australian plans to retire stocks
 Leopards being withdrawn from service - Official ceremony July, 2007.
 Giới thiệu sơ Leopard 1

Xe tăng Đức giai đoạn Chiến tranh Lạnh
Xe tăng chiến đấu chủ lực Đức
Xe tăng thời Chiến tranh Lạnh
Lịch sử xe tăng


title: Doratogonus herberti

text:
Doratogonus herberti là một loài cuốn chiếu thuộc họ Spirostreptidae. Chúng là loài đặc hữu của Nam Phi.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới ẩm có độ cao lớn.

Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Doratogonus
Động vật được mô tả năm 2000
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Cá đuối bướm hoa

text:
Cá đuối bướm hoa, tên khoa học Gymnura poecilura, là một loài cá trong họ Gymnuridae.

Chú thích

Tham khảo

P
K
A
P


title: Pullampadi

text:
Pullampadi là một thị xã panchayat của quận Tiruchirappalli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pullampadi có dân số 9985 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Pullampadi có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Pullampadi, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Arenillas de Riopisuerga

text:
Arenillas de Riopisuerga là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 221 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Holacourt

text:
Holacourt là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Faulquemont. Tọa độ địa lý của xã là 48° 58' vĩ độ bắc, 06° 30' kinh độ đông. Holacourt nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 228 mét và điểm cao nhất là 262 mét. Xã có diện tích 2,92 km², dân số vào thời điểm 2004 là 46 người; mật độ dân số là 16 người/km². Xã nằm khoảng 32 km về phía đông của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: 8677 Charlier

text:
8677 Charlier (1992 ES5) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8677 Charlier

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Brounaeolus

text:
Brounaeolus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được Hyslop miêu tả khoa học năm 1921.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Brounaeolus brouni (Douglas, 2005)
 Brounaeolus obsoletus (Broun, 1893)
 Brounaeolus punctatus (Broun, 1893)
 Brounaeolus rufescens (Broun, 1893)

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Ampedus hova

text:
Ampedus hova là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Chương trình 167

text:
Chương trình 167 là chương trình chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của chính phủ Việt Nam, được thực thi theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg ngày 12/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở. Mục đích của Chương trình 167 là hỗ trợ các hộ nghèo để có nhà ở ổn định, an toàn, từng bước nâng cao mức sống, góp phần xoá đói, giảm nghèo bền vững. Đối tượng của Chương trình 167 là: hộ nghèo ở khu vực nông thôn chưa có nhà (hoặc nhà tạm bợ, nhà đã hỏng) và không thuộc diện đối tượng của Chương trình 134. Các đối tượng trên sẽ nhận được sự hỗ trợ của Chính phủ theo một trật tự ưu tiên quy định trong Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg. Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp để xây dựng được một căn nhà có diện tích sử dụng tối thiểu 24m²; tuổi thọ căn nhà từ 10 năm trở lên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg ngày 12/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở

Kinh tế Việt Nam
Xã hội Việt Nam


title: Dufourea styx

text:
Dufourea styx là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1976


title: Quận Lancaster, South Carolina

text:
Quận Lancaster (lān-kŭs'tər) là một quận trong bang South Carolina. Theo điều tra dân số năm 2000, quận có dân số 61.351 người; dân số năm 2008 ước khoảng 75.000 người, Quận lỵ đóng ở Lancaster.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 555 dặm Anh vuông (1.438 Square kilometres), trong đó, 549 dặm Anh vuông (1.422 km²) là diện tích đất và 6 dặm Anh vuông (16 km²) trong tổng diện tích (1.13%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
 Quận Union, Bắc Carolina - Bắc
 Quận Chesterfield, Nam Carolina - Đông
 Quận Kershaw, Nam Carolina - Nam
 Quận Fairfield, Nam Carolina - Tây nam
 Quận York, Nam Carolina - Tây
 Quận Chester, Nam Carolina - Tây
 Quận Mecklenburg, Bắc Carolina - Tây bắc

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 61.351 người, 23.178 hộ, và 16.850 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 112 người trên mỗi dặm Anh vuông (43/km²). Đã có 24.962 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 46 trên mỗi dặm Anh vuông (18/km²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 71,03% White American, 26,86% African American, 0,22% Native American, 0,27% Asian American, 0,02% Pacific Islander, 0,89% từ other races, và 0,71% từ hai hay nhiều chủng tộc. 1,59% dân số là Hispanic hoặc Latino thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 23,178 hộ trong đó có 33,40% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 52,60% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 15,50% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 27,30% là không gia đình. 23,70% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 9,40% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Quy mô trung bình của hộ là 2,56 còn quy mô trung bình của gia đình là 3,01,

Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 25,40% dưới độ tuổi 18, 8,60% từ 18 đến 24, 30,30% từ 25 đến 44, 23,60% từ 45 đến 64, và 12,10% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Độ tuổi trung bình là 36 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 98,20 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 95,40 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $34.688, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $40.955, Nam giới có thu nhập bình quân $30.176 so với mức thu nhập $22.238 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $16.276, Khoảng 9,70% gia đình và 12,80% dân số là below the poverty threshold, including 16,50% những người có độ tuổi 18 và 15,80% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị xã
 Buford
 Elgin
 Heath Springs
 Indian Land
 Irwin
 Kershaw
 Lancaster Mill
 Lancaster
 Springdale
 Taxahaw
 Van Wyck

Cư dân nổi bật
 Andrew Jackson.
 Charles Duke.
 Nina Mae McKinney.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lancaster County government
 29seven20 - Lancaster, SC
 Sciway:  Lancaster County

L


title: Lacconectus klausnitzeri

text:
Lacconectus klausnitzeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brancucci miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lacconectus


title: Morris

text:
Morris có thể là:

 Morris (1923-2001), họa sĩ truyện tranh Bỉ, tác giả Lucky Luke
 Morris (họ), một họ thường gặp ở xứ Wales
 Morris (bọ máy tính), một trong những bọ máy tính đầu tiên lan qua Internet
 Morris Motor Company, công ty sản xuất xe hơi
 Morris the Cat, một vật lấy may
 Điệu nhảy Morris, một điều nhảy truyền thống của Anh
 Trường Morris College, một trường nghệ thuật ở Sumter, Nam Carolina

Địa danh tại Canada
 Morris, Manitoba

Địa danh tại Hoa Kỳ
 Morris, Alabama
 Morris, Connecticut
 Morris, Illinois
 Morris, Minnesota
 Morris (thị trấn), New York
 Morris (làng), New York
 Morris, Oklahoma
 Morris, Wisconsin
 Morris County, New Jersey
 Morris Plains, New Jersey
 Xã Morris, Pennsylvania


title: Yakovlev Yak-5

text:
Yakovlev Yak-5 là một mẫu máy bay huấn luyện thử nghiệm do phòng thiết kế Yakovlev của Liên Xô thiết kế chế tạo. Loại máy bay này không được đưa vào sản xuất.

Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-5)

Tham khảo

 Gordon, Yefim, Dmitry Komissarov and Sergey Komissarov. OKB Yakovlev: A History of the Design Bureau and its Aircraft. Hinkley, UK: Midland Publishing, 2005. ISBN 1-85780-203-9.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Gunston, Bill and Yefim Gordon. Yakovlev Aircraft since 1924. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Yak-005
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Hyphaenia otakei

text:
Hyphaenia otakei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Hyphaenia


title: Megapenthes thoracicus

text:
Megapenthes thoracicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Bagnols, Puy-de-Dôme

text:
Bagnols là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 850 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: Vùng Murcia

text:
Vùng Murcia (tiếng Tây Ban Nha: Comunidad Autónoma de la Región de Murcia) là một trong các cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha. Cộng đồng này nằm ở đông nam Tây Ban Nha, giữa Andalusia và cộng đồng tự trị Valencia, bên bờ Địa Trung Hải.

Cộng đồng tự trị này chỉ có 1 tỉnh duy nhất, không giống như các cộng đồng khác của Tây Ban Nha có nhiều tỉnh. Vì vậy, chính quyền cộng đồng đồng thời là chính quyền tỉnh. Thủ phủ là Murcia, nơi tập trung các cơ quan chính quyền địa phương vùng, ngoại trừ nghị viện vùng nằm ở Cartagena

Cộng đồng này có các đô thị.

Vùng Murcia giáp với Andalucía (các tỉnh Almería và Granada); Castilla-La Mancha (tỉnh Albacete); cộng đồng tự trị Valencia (tỉnh Alicante); Địa Trung Hải. Núi cao nhất ở đây là Revolcadores (2015 m).

Cộng đồng có diện tích 11.313 km² và dân số 1,4 triệu người, 1/3 sống ở tỉnh lỵ.

Vùng này sản xuất trái cây, rau, hoa, dầu o liu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "In Spain, Water Is a New Battleground" article by Elisabeth Rosenthal in The New York Times 3 tháng 6 năm 2008
  Comunidad Autónoma de la Región de Murcia (the Autonomous Community of Murcia)
  Portal de la Región de Murcia Digital (Official Cultural Site of Autonomous Community of Murcia)
  Official Tourism Site of Murcia, Tây Ban Nha
  La Opinión - local newspaper
  La Verdad - local newspaper
 University of Murcia - public university
  Universidad Politécnica de Cartagena - public university
  Universidad Católica San Antonio - private university
  Murcianicos.com  - resource directory

Tỉnh của Tây Ban Nha
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng hành chính Tây Ban Nha


title: Sơn chanh Dịch Hoa

text:
Sơn chanh Dịch Hoa (danh pháp hai phần: Melodinus axillaris) là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Đây là loài đặc hữu của khu vực miền nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo
 China Plant Specialist Group 2004. Melodinus axillaris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Trung Quốc
A
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1973


title: Cryphia moeonis

text:
Cryphia moeonis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Cận Đông và Trung Đông, mainly ở steppes và semi-deserts. In the Levant Loài này có ở Jordan và Israel.

Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn lichen.

Liên kết ngoài
The Acronictinae, Bryophilinae, Hypenodinae và Hypeninae of Israel

Chú thích

Cryphia


title: Cầu cao tốc Hồ Pontchartrain

text:
Cầu cao tốc Hồ Pontchartrain là cây cầu bắc ngang qua Hồ Pontchartrain (tiểu bang Louisiana, Mỹ), tổng chiều dài 38 km nối liền 2 thành phố Metairie và Quận St. Tammany. Công trình đầu tiên nối liền hai bờ Nam–Bắc được tiến hành xây dựng lần đầu tiên vào năm 1956 bao gồm 2 làn đường 2 chiều, với tổng phí tổn 30,7 triệu USD. Đến năm 1969, 2 làn đường nữa được ghép thêm, chia đôi cầu thành 2 tuyến một chiều riêng biệt, với chi phí $ 26 triệu USD. Trung bình mỗi ngày có trên 30.000 xe tham gia giao thông trên cầu.

Ở dặm thứ 16, cầu có thể nâng lên và mở ra cho tàu thuyền lớn đi qua.

Từ năm 1969, cầu đã được liệt kê vào kỷ lục Guinness là cây cầu dài nhất trên mặt nước trên thế giới; đến năm 2011 khi khánh thành cầu vịnh Giao Châu ở Trung Quốc, Guinness đã tạo ra hai loại kỷ lục cho cầu trên mặt nước: độ dài liên tục và tổng thể trên mặt nước. Hồ Pontchartrain Causeway sau đó trở thành cây cầu dài nhất trên mặt nước (liên tục)  trong khi cầu vịnh Giao Châu là cây cầu dài nhất trên mặt nước (tính toàn bộ).

Xem thêm
 Danh sách cầu dài nhất thế giới
 Cầu vịnh Giao Châu

Tham khảo

Cao tốc Hồ Pontchartrain
New Orleans
Cầu tại Louisiana
Dự án Cầu đường
Hồ Pontchartrain


title: Atopsyche orientalis

text:
Atopsyche orientalis là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Euryglossa glabra

text:
Euryglossa glabra là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Euryglossa
Động vật được mô tả năm 1976


title: Sevenia

text:
Sevenia là một chi bướm ngày rừng trong họ Nymphalidae, ấu trùng ăn các loài cây thuộc họ Euphorbiaceae.

Các loài
Có 14 loài từ châu Phi lục địa và 2 (hay 3) loài từ Madagascar.

Các loài:

Sevenia amazoula (Mabille, 1880)
Sevenia amulia (Cramer, 1777)
Sevenia amulia amulia (Cramer, 1777) (= Papilio amulia Cramer, 1777)
Sevenia amulia rosa (Hewitson, 1877)
Sevenia amulia intermedia Carcasson, 1961
Sevenia benguelae (Chapman, 1872)
Sevenia boisduvali (Wallengren, 1857) (= Crenis boisduvali Wallengren, 1857)
Sevenia boisduvali boisduvali (Wallengren, 1857)
Sevenia boisduvali omissa (Rothschild, 1918)
Sevenia boisduvali kaffana (Rothschild & Jordan)
Sevenia boisduvali insularis (Joicey & Talbot)
Sevenia consors (Rothschild & Jordan, 1903)
Sevenia garega (Karsch, 1892)
Sevenia garega garega (Karsch, 1892)
Sevenia garega ansorgei (Rothschild & Jordan, 1903)
Sevenia howensis (Staudinger, 1886)
Sevenia madagascariensis (Boisduval, 1833) (= Crenis madagascariensis Boisduval, 1833)
Sevenia morantii (Trimen, 1881) (= Crenis morantii Trimen, 1881)
Sevenia morantii morantii (Trimen, 1881)
Sevenia morantii dubiosa (Strand)
Sevenia natalensis (Boisduval, 1847) (= Crenis natalensis Boisduval, 1847)
Sevenia occidentalium (Mabille, 1876)Sevenia occidentalium occidentalium (Mabille, 1876)Sevenia occidentalium penricei (Rothschild & Jordan)Sevenia pechueli (Dewitz, 1879)Sevenia pechueli pechueli (Dewitz, 1879)Sevenia pechueli rhodesiana (Rothschild)Sevenia pseudotrimeniSevenia rosaSevenia silvicolaSevenia trimeni (Aurivillius, 1899) (= Crenis natalensis var. trimeni Aurivillius, 1899)Sevenia trimeni trimeni (Aurivillius, 1899)Sevenia trimeni major (Rothschild)Sevenia umbrina'' (Karsch, 1892)

Chú thích

Tham khảo
Sallya, funet.fi

Epicaliini


title: Oreopasites euphorbiae

text:
Oreopasites euphorbiae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Oreopasites
Động vật được mô tả năm 1929


title: Sainte-Gemme, Marne

text:
Sainte-Gemme là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 228 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintegemme


title: Mitsubishi F-1

text:
Mitsubishi F-1 là một loại máy bay phản lực tiêm kích của Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản (JASDF) và là máy bay chiến đấu đầu tiên do Nhật Bản tự nghiên cứu, phát triển kể từ khi Chiến tranh thế giới II kết thúc. Mitsubishi Heavy Industries và Fuji Heavy Industries đã cùng hợp tác để phát triển F-1. Mitsubishi F1 có chuyến bay đầu tiên vào năm 1977 và được đưa vào trang bị của JASDF cùng năm. Năm 2006, Mitsubishi F-1 được ngừng hoạt động hoàn toàn trong JASDF, thay vào đó là Mitsubishi F-2. Như vậy, từ khi bắt đầu đưa vào sử dụng đến khi nghỉ hưu, trong suốt 28 năm, chiếc Mitsubishi F-1 chưa từng tham gia vào những hoạt động tác chiến trên chiến trường.

Lịch sử phát triển

Kế hoạch máy bay huấn luyện siêu thanh
Tháng 8 năm 1967, Mitsubishi Heavy Industries (MHI) của Nhật Bản bắt tay vào thiết kế mẫu máy bay đa năng mới. Theo yêu cầu, mẫu máy bay mới này sẽ thay thế các máy bay chiến đấu và huấn luyện của Mỹ được trang bị cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản khi đó. Tháng 10 năm 1968, Mitsubishi khởi động việc thiết kế mô hình thực loại máy bay huấn luyện 2 chỗ ngồi. Tới tháng 1 năm 1969, mô hình này được hoàn tất.

Tháng 3 năm 1970, JASDF đã quyết định ký hợp đồng với MHI chế tạo hai chiếc máy bay để đưa vào thử nghiệm. Đúng một năm sau, các cuộc thử nghiệm về thông số máy bay được hoàn tất, và tới tháng 4 năm 1971, mẫu thử nghiệm đầu tiên được Mitsubishi hoàn tất. Người phụ trách công tác thiết kế mẫu máy bay này là Kỹ sư trưởng K. Ikeda.

Sau các cuộc thử nghiệm thành công trên mặt đất, mẫu máy bay mới do MHI chế tạo theo đơn đặt hàng của JASDF được đặt tên là XT-2. Mẫu máy bay này sau đó đã thực hiện thành công chuyến bay đầu tiên vào ngày 2 tháng 12 năm 1971.

Bắt đầu thứ tháng 3 năm 1975, Nhật Bản đã cho sản xuất hàng loạt mẫu máy bay mới này với tên gọi Mitsubishi T-2. Để dây chuyền sản xuất hàng loạt của T-2 đi vào hoạt động, Nhật Bản đã phải nhập khẩu một phần đáng kể các bộ phận, chi tiết và linh kiện từ nước ngoài, trong đó có động cơ R.B.172 D.260-50 Adour của Rolls-Roys do Ishikawajima-Harima Heavy Industries (IHI) sản xuất theo giấy phép. Từ năm 1975 đến năm 1988, đã có 90 chiếc T-2 được xuất xưởng, trong đó có 28 chiếc chuyên dùng cho huấn luyện T-2Z và 62 chiếc chiến đấu - huấn luyện T-2K.

Kế hoạch máy bay tiêm kích - bom
Quá trình phát triển của Mitsubishi F-1 bắt đầu vào ngày 7 tháng 2 năm năm 1972 khi JASDF công bố kế hoạch chế tạo mô hình máy bay chiến đấu tấn công mới dựa trên nguyên mẫu máy bay huấn luyện T-2 (Dự án FS-T2), nhằm mục đích thay thế phi đội F-86 Sabres đã quá lạc hậu. Các kỹ sư của MHI đã tiến hành thiết kế lại chiếc T-2 để phù hợp với các yêu cầu của JASDF. Các sửa đổi bao gồm:

- Loại bỏ buồng lái phía sau, không gian trống được dùng để chứa hệ thống thiết bị điện tử.

- Lắp đặt kính chắn gió một mảnh mới có độ dày lớn nhằm đề phòng chim chóc lao vào.

- Hệ thống điều khiển hỏa lực (FCS).

- Cải tiến hệ thống vũ khí.

- Hệ thống dẫn đường quán tính.

- Hệ thống radar nhận diện cảnh báo (RHAWS).

- Thiết bị đo độ cao.

Hợp đồng mua hai nguyên mẫu đầu tiên đã được ký kết vào năm 1973. Năm 1974, phía MHI đã chuyển giao cho JASDF hai chiếc FS-T2 để tiến hành thử nghiệm. Chiếc FS-T2 đầu tiên mang số hiệu 107 thực hiện chuyến bay thử lần đầu vào ngày 3 tháng 6 năm 1975. Ngày 7 tháng 6 năm 1975, chiếc thứ hai mang số hiệu 106 cũng được đưa vào thử nghiệm. Ngày 12 tháng 11 năm 1976, cả hai chiếc 106 và 107 được tiến hành bắn thử tất cả loại vũ khí được trang bị. Thông qua các cuộc thử nghiệm, các chuyên viên của Trung tâm nghiên cứu Bộ Quốc phòng Nhật (TRDI) đã tiến hành xác định, kiểm tra tất cả mọi đặc tính cần thiết và các hệ thống của máy bay, tổ hợp thiết bị trên khoang và các vũ khí.

F-1 được đưa vào sản xuất hàng loạt vào ngày 25 tháng 2 năm 1977. Chiếc đầu tiên được hoàn thành và bay thử vào ngày 16 tháng 6 năm 1977. Tháng 4 năm 1978, 18 chiếc F-1 đã được đưa vào biên chế của JASDF. Ban đầu, kế hoạch của Nhật Bản là sản xuất 160 chiếc F-1, nhưng điều kiện về ngân sách khiến số lượng bị cắt giảm xuống còn 77 chiếc. Chi phí trung bình của F-1 là khoảng 2,6 tỷ yên cho mỗi máy bay. Chiếc F-1 cuối cùng được sản xuất vào tháng 8 năm 1987.

Toàn bộ 77 chiếc F-1 được biên chế thành ba phi đội, mỗi phi đội có 25 chiếc, có trụ sở chính tại Căn cứ không quân Misawa.

- Phi đội 03 được thành lập ngày 31 tháng 3 năm 1978.

- Phi đội 08 được thành lập ngày 29 tháng 2 năm 1980.

- Phi đội 06 được thành lập ngày 28 tháng 2 năm 1981.

Năm 1991 đến năm 1993, JASDF đã tiến hành Chương trình kéo dài thời hạn phục vụ cho F-1 (SLEP) nhằm kéo dài tuổi thọ của khung thân máy bay từ 3.500 giờ lên 4.000 giờ. Là một phần của SLEP, 70 chiếc F-1 đã được nâng cấp bằng cách lắp đặt hệ thống điện tử hàng không tiên tiến, thay thế nắp buồng lái vững chắc hơn và bổ sung khả năng ném bom dẫn đường XGCS.

Sáu chiếc F-1 cuối cùng đóng quân tại Căn cứ không quân Tsuiki tại tỉnh Fukuoka, miền Nam Nhật Bản, đã nghỉ hưu vào ngày 9 tháng 3 năm 2006, những chiếc máy bay này đã đạt đến giới hạn tuổi thọ của khung máy bay là 4.000 giờ. Hiện nay, những đơn vị vận hành F-1 đã chuyển sang sử dụng loại Mitsubishi F-2 (Nhật Bản/Mỹ cùng phát triển, dựa trên F-16C/D) hiện đại hơn.

Cấu tạo

Hình dáng sơ bộ
F-1 là loại máy bay chiến đấu một chỗ ngồi với kiểu thiết kế một tầng cánh, cánh cụp rộng thay đổi, được trang bị bộ ổn định xoay chiều và một cánh ổn định đuôi thẳng đứng. Khung máy bay được làm bằng hợp kim titan. Dù hãm đặt ở đuôi, phía trên vỏ động cơ. Bề ngoài của F-1 khá giống với loại máy bay SEPECAT Jaguar của Pháp/Anh.

Buồng lái
Buồng lái F-1 khá nhỏ và không có vòm kính kiểu bot nước. Dù vậy, tầm nhìn từ buồng lái vẫn khá tốt, nhưng kém hơn so với F-2, đặc biệt là nhìn về phía sau. Phần giữa khung buồng lái và mũi được chế tạo khá dày để đề phòng việc chim chóc lao vào máy bay. Không giống như F-2, phi công ngồi trong một vị trí truyền thống, không có độ dốc ngược ra sau như ghế của F-2. Phi công điều khiển máy bay bằng một cần điều khiển ở giữa và tay ga ở bên trái, kết hợp cả hai thành thanh điều khiển (hands-on-throttle-and-stick) (HOTAS).

Máy bay cũng được trang bị ghế phóng cho phép tổ phi công thoát khỏi máy bay trên bất kỳ độ cao và tốc độ nào.

Bảng điều khiển của F-1 gồm một màn hình hiển thị trước mặt (HUD) được sản xuất bởi Shimadzu với màn hình radar nằm ở trung tâm bên dưới nó. Phía dưới bên trái là bảng kiểm soát dự trữ, và trên nó là các thiết bị hoa tiêu và hệ thống đo độ cao J-APN-44. Nửa phía phải bảng thiết bị có màn hình hiển thị cho động cơ và các hệ thống. Phía bên trái buồng lái, ngay phía trước thanh điều khiển ga, là các nút kiểm soát thiết bị liên lạc.

Hệ thống điện tử
Các thiết bị điện tử được trang bị cho F-1 gồm:

- Hệ thống dẫn đường quán tính (INS) J/ASN-1,  thiết bị đo độ cao vô tuyến TRT.

- Hệ thống điều khiển hỏa lực J/ASQ-1 do Mitsubishi Electric sản xuất

- Hệ thống điều khiển tên lửa đối hạm J/AWA-1 (tương ứng với ASM-1)

- Hệ thống đo độ cao J-APN-44.

- Hệ thống máy tính số trung tâm, kênh dữ liệu số và máy tính dữ liệu trên không.J/A24G-3.

- Hệ thống thiết bị tiếp sóng LMT, máy thu phát vô tuyến.

- Thiết bị nhận tín hiệu cảnh báo radar J/APR-3 với một ăngten hình ống bố trí phía sau đỉnh cánh đuôi.

- Thiết bị trinh sát hồng ngoại.

Radar xung Dopple đa chế độ hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết J/AWG-12 được trang bị cho F-1 tương tự loại AN/AWG-12 trên tiêm kích F-4M Phantom của Không quân Hoàng gia Anh. Loại radar này phát triển từ radar AN/AWG-10. Tầm hoạt động hiệu quả đạt 55 – 60 km, nó có khả năng đa nhiệm, thực hiện các nhiệm vụ không đối đất, đối hải, bao gồm cả vai trò chống hạm.

Từ năm 1985, F-1 được lắp đặt hệ thống điều khiển tự động trong mọi giai đoạn bay, gồm bay thấp trong mọi địa hình, bay riêng và theo nhóm chống lại mục tiêu trên không - mặt đất - trên biển. Hệ thống điều khiển tự động được kết nối với hệ thống dẫn đường để đảm bảo máy bay bay đúng đường, tự động tiếp cận địch, tìm được đường về căn cứ và hạ cánh tự động.

Trong thập niên 1970, thiết bị nhận tín hiệu cảnh báo radar J/APR-3 được trang bị cho F-1 là một trong những hệ thống tiên tiến nhất tại thời điểm đó. Sau này để tăng cường khả năng tự vệ của máy bay, một số chiếc F-1 cũng đã được trang bị thiết bị gây nhiễu tần số vô tuyến.

Hệ thống vũ khí
Máy bay cũng có 7 giá treo vũ khí ngoài để gắn các loại vũ khí khác nhau. Điểm treo dưới thân máy bay và 2 điểm gần thân có thể được sử dụng để mang thùng nhiên liệu phụ, tăng tầm hoạt động cho máy bay. Tổng khối lượng vũ khí treo ngoài mà F-1 có thể mang theo lên tới 2.8 tấn.

Một khẩu pháo 20 mm JM61A1 Vulcan với 750 viên đạn. M16 Vulcan là một thiết kế của General Electric từ năm 1946. Pháo không đối không M61 có khối lượng tổng thể khoảng 112 kg, trang bị ổ pháo 6 nòng cỡ 20 mm M61, có thể bắn 6000 phát đạn 20 mm trong một phút. Do có nhiều nòng nên cỗ pháo có nhịp bắn rất cao, đồng thời giảm thiểu tối đa nhiệt năng phát sinh và mài mòn. Tốc độ bắn cực cao của pháo M61 đảm bảo tạo ra mật độ hỏa lực dày đặc, tăng đáng kể xác suất tiêu diệt mục tiêu là các máy bay tiêm kích nhanh nhẹn của đối phương.

Tên lửa không đối hạm siêu thanh ASM-1 Type-80 là vũ khí chính của F-1. ASM-1 Type-80 là loại tên lửa có điều khiển được tập đoàn Mitsubishi nghiên cứu, phát triển trong hơn 7 năm, được triển khai năm 1980. Tên lửa có chiều dài 3,95 m, sải cánh 1,2 m, đường kính thân 0.35 m, trọng lượng 760 kg, trong đó đầu đạn nặng 150 kg, tầm bắn xa 50 km.

Type-80 có thể bay lướt mặt biển ở độ cao cực thấp. Nó được điều khiển bởi hệ thống dẫn đường quán tính (INS) J/ASN-1 và hệ thống đo độ cao J-APN-44. Khi bay ở giai đoạn kiểm tra cảnh giới, nó bay cách mặt biển 15m, ở giai đoạn cuối khi tiếp cận mục tiêu, nó chỉ cách mặt biển 2-3m, việc bay quá thấp như vậy hoàn toàn ‘'làm mù" hệ thống radar cảnh giới của đối phương.

F-1 trang bị các loại bom 500 và 700 pound (Mk82 và M117). Bom Mk-82 và M117 có thể được trang bị hệ thống dẫn đường hồng ngoại, trở thành vũ khí được điều khiển chính xác, chúng được điều khiển để tiêu diệt các mục tiêu tỏa nhiệt di chuyển trên biển như tàu hay những mục tiêu trên mặt đất. Khi được trang bị những thiết bị hỗ trợ như vậy, bom được gọi với tên GCS-1.

Trước đây, F-1 còn được trang bị loại bom chùm CBU-87/B. Hiện nay, dẫn theo Hiệp ước cấm bom chùm của Liên hợp quốc, loại bom này bị cấm trang bị trên các máy bay chiến đấu của Nhật Bản. F-1 cũng được lắp đặt các ống phóng rocket JLAU-3/A cỡ 70 mm, rocket RL-7 70 mm, rocket RL-4 125 mm.

Tên lửa tầm nhiệt không đối không AIM-9 Sidewinder (Rắn đuôi chuông) được mang trên những điểm treo đầu cánh, nhưng nó có thể cũng được mang trên điểm treo phía ngoài dưới cánh khi đảm nhiệm vai trò phòng không của F-1.

Động cơ
F-1 được trang bị hai động cơ phản lực cánh quạt đẩy Ishikawa-Harima TF40-801A, cung cấp 22,8 kN lực đẩy khô và 35.6 kN khi sử dụng buồng đốt lần hai. Động cơ được gắn lùi trong thân dành tối đa chỗ bên trong để chứa nhiên liệu, và lấy không khí vào qua cửa hút khí dạng cố định. cửa hút khí được gắn những dốc di động để điều hòa luồng khí nạp vào động cơ ở tốc độ siêu thanh. Ishikawa-Harima TF40-801A  là một biến thể của động cơ phản lực Rolls-Royce/Turbomeca Adour Mk 102 do Tổng Công ty IHI của Nhật Bản sản xuất theo giấy phép chuyển giao công nghệ. Trọng lượng khô của động cơ là 3.300 kg.

Tai nạn
Vào ngày 25 tháng 8 năm 1998, trong một chuyến bay tuần tra đêm tại tỉnh Iwate, hai trong số ba chiếc F-1 của đội bay đã gặp nạn. Tai nạn khiến hai phi công của Phi đội số 08 thiệt mạng. Tang lễ được tiến hành vào ngày 29 tháng 8 năm 1998.

Các phiên bản
 FS-T2-Kai: 2 mẫu thử nghiệm đầu tiên.
 Mitsubishi F-1: Máy bay chiến đấu một chỗ đa chức năng, bao gồm hỗ trợ mặt đất, tấn công mặt đất và chống tàu.

Quốc gia sử dụng
: Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản

Thông số kỹ thuật (F-1)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 17.66 m (57 ft 11 in)
Sải cánh: 7.88 m (25 ft 10 in)
Chiều cao: 4.39 m (14 ft 5 in)
Diện tích cánh: 21.2 m² (228 ft²)
Trọng lượng rỗng: 6.358 kg (14.017 lb)
Trọng lượng cất cánh: n/a
Trọng lượng cất cánh tối đa: 13.674 kg (30.146 lb)
Động cơ: 2× động cơ turbofan Ishikawa-Harima TF40-801A, 32.4 kN (7.280 lbf) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 1.700 km/h (1.060 mph)
Tầm bay: 1.130 km (705 mi)
Trần bay: 15.250 m (50.020 ft)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: 0.48

Vũ khí
1× pháo 20 mm JM61A1 Vulcan
Các loại bom, tên lửa không đối không, không đối đất, không đối biển được gắn vào 4 giá treo dưới cánh, 2 đầu mút cánh, và 1 dưới thân máy bay. Vũ khí trang bị bao gồm AIM-9 Sidewinder, Mitsubisi AAM-1, tên lửa đối hạm Mitsubishi ASM-1/2, rocket JLAU-3A 70 mm, rocket RL-7 70 mm, rocket RL-4 125 mm, bom Mk-82 500 lb và M117 750 lb, phiên bản dẫn đường hồng ngoại của Mk-82 và M117.

Tham khảo

Liên kết ngoài
F-1 at Globalsecurity.org
F-1 gallery at highgallery.com
F-1 at Tower Hobbies

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
Mitsubishi T-2

Máy bay có tính năng tương đương
SEPECAT Jaguar
Soko J-22 Orao
Nanchang Q-5

Danh sách tiếp theo
F-1 - F-15J - F-2

F-1
F-1, Mitsubishi
F-1, Mitsubishi
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cường kích
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên


title: 16089 Lamb

text:
16089 Lamb (1999 TG147) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16089 Lamb

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Cyphophoenix elegans

text:
Cyphophoenix elegans là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Brongn. & Gris) H.Wendl. ex Salomon mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cyphophoenix
Thực vật được mô tả năm 1887
Thực vật dễ tổn thương


title: Cửa khẩu

text:
Khái niệm cửa khẩu được hiểu như là cửa ngõ của một quốc gia mà nơi đó diễn ra các hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và qua lại biên giới quốc gia đối với người, phương tiện, hàng hoá và các tài sản khác.

Cửa khẩu có thể thiết lập ở đường bộ, ga hàng không, đường thủy, đường sắt liên thông với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Một số khái niệm về cửa khẩu

Cửa khẩu quốc tế
Được hiểu như là cửa ngõ để ra - vào một quốc gia, một vùng hay một lãnh thổ dành cho công dân (mang hộ chiếu) của nước mình và công dân của một nước khác bất kỳ được phép ra vào. Tên gọi cửa khẩu quốc tế trong trường hợp này chỉ đúng khi đó là cảng hàng không (sân bay quốc tế) và cảng biển. Vì ở đây tính quốc tế được hiểu khi có sự xuất - nhập cảnh cho công dân của một nước thứ 3 bất kỳ đến từ bên ngoài lãnh thổ và đi ra khỏi lãnh thổ đó.

Cửa khẩu quốc tế đường bộ và đường sắt là cửa khẩu được dành cho công dân mang hộ chiếu của một nước thứ 3 khác được phép đi và đến với nhau. Do vậy, trên đường bộ khi một cửa khẩu được gọi là cửa khẩu quốc tế là khi có sự xuất - nhập cảnh cho công dân của một nước thứ 3.

Cửa khẩu quốc gia
Là cửa khẩu chỉ dành cho công dân 2 nước có chung đường biên giới có các cặp cửa khẩu đối diện nhau và có sự giao thương qua lại. Công dân của một nước thứ 3 (không mang hộ chiếu của một trong 2 nước này) không được phép xuất - nhập cảnh tại các cửa khẩu này. Tất cả các cửa khẩu phụ, cửa khẩu quốc gia, cửa khẩu quốc tế dĩ nhiên công dân nước sở tại có cửa khẩu đó được phép xuất - nhập cảnh.

Xem thêm
 Cửa khẩu Việt Nam

Tham khảo

Cửa khẩu
Biên giới
Lính biên phòng
Cửa khẩu quốc tế


title: Manzonia bacalladoi

text:
Manzonia bacalladoi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Manzonia


title: Mariazell

text:
Mariazell là một thành phố ở Áo, thuộc bang Styria, nổi tiếng với các môn thể thao mùa Đông, có cự ly 143 km về phía bắc Graz. Thành phố nằm ở thung lũng Salza, phía bắc Styrian Alps.

Kết nghĩa
Mariazell kết nghĩa với:
  Esztergom ở Hungary (từ 6/5/2002)
  Loreto ở Italia

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Eurovia - Association for the Establishment of European Pilgimage Routes

 Central European Catholic Day (Mitteleuropäischer Katholikentag)
Bazillika Mariazell
Mariazell und das Mariazeller Land


title: Hoàng Hà (định hướng)

text:
Hoàng Hà có thể là:

 Hoàng Hà (; pinyin: Huáng Hé; Wade-Giles: Hwang-ho), con sông dài thứ hai ở Trung Quốc
 Diễn viên Đài Loan  ()
 Nhạc sĩ Hoàng Hà (1929-2013), tác giả bài ca nổi tiếng "Đất nước trọn niềm vui".


title: Atractosomus dimidiatus

text:
Atractosomus dimidiatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lucas miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Điệp Nông

text:
Điệp Nông là một xã thuộc huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Thông tin địa lý

Xã Điệp Nông có diện tích: 8,81 km², dân số theo Tổng điều tra dân số năm 1999 là 11.180 người.

Địa giới hành chính:
Phía Đông giáp xã Quỳnh Ngọc (huyện Quỳnh Phụ) và xã Dân Chủ (huyện Hưng Hà);
Phía Tây giáp xã Tống Trân (huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên);
Phía Nam giáp các xã Đoan Hùng và Hùng Dũng (huyện Hưng Hà);
Phía Bắc giáp xã Nguyên Hòa (huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên).
Điệp Nông nằm bên bờ Nam sông Luộc, và lấy sông này làm ranh giới tự nhiên của Điệp Nông cũng như toàn tỉnh Thái Bình với huyện Phù Cừ tỉnh Hưng Yên.

Lịch sử
Phần đất Điệp Nông, vào thời xưa, gồm các làng Việt Yên, Canh Nông,..., thời phong kiến gọi là các xã thuộc tổng Canh Nông huyện Duyên Hà trấn Sơn Nam Hạ.

Xã Điệp Nông được thành lập năm 1977 trên cơ sở sáp nhập hai xã Tam Điệp và Tam Nông.

Di tích lịch sử đền Ngũ ở xã Điệp Nông là nơi thờ đức thánh Nguyễn Minh Không.

Đình làng Việt Yên, vườn Mơ và 4 miếu ở 4 góc làng (miếu Cả Đoài, miếu Tư Chính, miếu Tư Nhất và miếu Thượng Đông) là những di tích thờ 4 anh em họ Trịnh gồm: Minh công, Khang công, Nguyên công, Lương công có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn 12 sứ quân ở thế kỷ X. 4 góc làng có tên là xứ Cửa Chùa (tây nam làng, nay là miếu Tư Chính), xứ Bến Bến (tây bắc làng nay là miếu Tư Nhất), xứ Cửa Triệu (đông bắc làng nay là miếu Thượng Đông), xứ Kiều Kinh (tức là Cầu Kênh, đông nam làng nay là miếu Cả Đoài).
Vườn Mơ xưa (bao gồm khu vực đình làng và vườn Mơ ngày nay) là đại bản doanh của 4 anh em họ Trịnh, và là nơi yên nghỉ của thân phụ Trịnh Thông và bà vợ kế là Trần Thị Hạnh. Khi còn đang xây dựng lực lượng chống Ngô Xương Xí và sau này theo Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, 4 anh em họ Trịnh đã xây dựng ở giữa làng, canh vườn Mơ một hội đồng cung. Họ thường xuyên đến đây bàn bạc công việc, chỉ huy 4 đồn phòng thủ ở 4 góc làng.
Miếu Tư Chính thờ Trịnh Minh công, đóng ở xứ Cửa Chùa, được vua Đinh Tiên Hoàng phong làm quản giới nguyên soái tướng quân.
Miếu Thượng Đông thờ Trịnh Lương công đóng ở xứ Cửa Triệu, được vua Đinh Tiên Hoàng phong làm thống suất tướng quân
Miếu Cả Đoài thờ Trịnh Nguyên công đóng ở xứ Kiều Kinh, được vua Đinh Tiên Hoàng phong làm giám sát tướng quân
Miếu Tư Nhất thờ Trịnh Khang công đóng ở xứ Bến Bến, được vua Đinh Tiên Hoàng phong làm thượng dũng sứ

Chú thích