title: Archiminolia ostreion

text:
Archiminolia ostreion là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Archiminolia


title: Granuliterebra

text:
Granuliterebra là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Các loài
Các loài thuộc chi Granuliterebra bao gồm:

 Granuliterebra bathyrhaphe (E.A. Smith, 1875)
 Granuliterebra castigata (A.H. Cooke, 1885)
 Granuliterebra constricta (Thiele, 1925)
 Granuliterebra eddunhami Terryn & Holford, 2008
 Granuliterebra oliverai Terryn & Holford, 2008
 Granuliterebra persica (E.A. Smith, 1877)
 Granuliterebra tricincta E.A. Smith, 1877

Chú thích

Tham khảo

Terebridae


title: Chaurai Khas

text:
Chaurai Khas là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Chhindwara thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chaurai Khas có dân số 11.399 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Chaurai Khas có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Chaurai Khas, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Tào Thực

text:
Tào Thực (chữ Hán: 曹植, 192 - 27 tháng 12, 232), tự Tử Kiến (子建), còn được gọi là Đông A vương (東阿王), là một hoàng thân của Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là một người con của Tào Tháo và không được nhắc đến nhiều trong Tam Quốc Chí nhưng lại được ca ngợi trong Tam Quốc Diễn Nghĩa. Ông cùng người cha Tào Tháo và người anh Tào Phi, hợp xưng Tam Tào (三曹). Trong số 25 người con trai của Tào Tháo, ông không giỏi võ bằng Tào Phi, Tào Chương, trí tuệ không bằng Tào Xung, nhưng ông được biết đến nhiều vì là thần đồng thi phú, nổi tiếng với những giai thoại mâu thuẫn với Tào Phi.

Hậu thế về sau nhớ đến ông qua giai thoại Thất bộ thi (七步詩; bảy bước thành thơ), và một số tác phẩm cá nhân như Lạc Thần phú (洛神賦), Tặng Bạch Mã vương Bưu (贈白馬王彪), Khuê tình (閨情),...

Tiểu sử
Tào Thực là người đất Bái, huyện Tiêu, nay thuộc Bạc Châu, An Huy, Trung Quốc, là con trai thứ ba của Tào Tháo với thiếp thất Biện phu nhân. Ông là em của Tào Phi và Tào Chương, được sinh ra ở thành Hán Quyên (漢鄄城; nay là Quyên Thành, Sơn Đông); có thuyết cho rằng ông được sinh ra ở Đông Vũ Dương (東武陽; nay là huyện Sân, Sơn Đông).

Theo giai thoại, Tào Tháo xem văn của Tào Thực, tỏ ý nghi ngờ liền hỏi: "Có phải con ta nhờ người khác làm không?". Tào Thực quỳ xuống nói: "Con xuất khẩu thành văn, hạ bút thành thơ, sao lại phải nhờ người khác làm hộ. Nếu phụ vương không tin thì cứ cho thử tại chỗ". Tào Tháo thử mấy lần, quả thấy Tào Thực tài hoa xuất chúng nên đặc biệt yêu quý.

Lúc Tào Tháo xây xong Đồng Tước đài (銅雀臺) thì Tào Thực chỉ khoảng 10 tuổi. Vậy mà, khi nghe cha ra lệnh các con làm thi phú để tán tụng, ông làm xong bài phú Đồng Tước đài phú (銅雀臺賦), khiến cha vừa mừng vừa kinh ngạc. Những chi tiết này không thấy được nhắc đến trong phần Nguỵ thư của Tam Quốc Chí.

Thời niên thiếu
Tào Phi và Tào Thực vốn là hai anh em do Biện phu nhân sinh ra. Theo giai thoại, nhiều lần Tào Tháo muốn phong Tào Thực làm Vương Thái tử nối nghiệp nhưng vì có nhiều đại thần khuyên can không nên bỏ trưởng lập thứ nên mới không thực hiện việc đó. Tào Phi sợ địa vị Thái tử của mình không vững nên tìm mọi cách làm vừa lòng Tào Tháo. Có lần, Tào Tháo chuẩn bị ra trận, Tào Phi và Tào Thực đều tiễn đưa; trước lúc chia tay, Tào Thực ứng khẩu đọc một đoạn văn ca ngợi công đức Tào Tháo khiến mọi người nghe đều phục nức nở. Chuyện này cũng không được nhắc đến trong Tam Quốc Chí.

Có người ghé tai mách nước cho Tào Phi: "Đại Vương sắp xông pha chiến trận, Thái tử không nên dùng lời lẽ hào nhoáng mà cần tỏ tình cảm quyến luyến, buồn lo, như thế sẽ có hiệu quả hơn". Tào Phi nghe theo, nắm vạt áo Tào Tháo, sụt sùi cáo biệt, nhắc nhở phụ vương muôn ngàn lần nên bảo trọng thân thể nên Tào Tháo cũng cảm động rơi nước mắt.

Tào Thực trong một say rượu, sai đánh xe ngựa, tự mở Vương cung đi ra ngoài vi phạm quy định của vương cung. Tào Tháo nghe chuyện đó nổi giận liền xử viên quan giữ cửa Vương cung vào tội chết. Thậm chí say rượu cưỡi ngựa phi nước đại trên cấm đạo Tư Mã Môn khiến Tào Tháo nổi trận lôi đình.

Lại có lần, Tào Tháo cử Tào Thực đem quân xuất chinh. Tào Phi nghe tin, sai chuẩn bị sẵn tiệc rượu tiễn, mời Tào Thực uống say túy lúy. Một lát sau, Tào Tháo sai người đến giục Tào Thực lên đường nhưng mấy lần Tào Thực vẫn chưa tỉnh rượu nên Tào Tháo đành bãi bỏ việc sai Tào Thực cầm quân, vô cùng tức giận. Tất cả những sự việc đó khiến địa vị Vương thái tử của Tào Phi càng thêm vững chắc.

Bị chèn ép
Năm Kiến An thứ 25 (220), Ngụy vương Tào Tháo mất, Vương thái tử Tào Phi được thừa kế địa vị Ngụy vương của cha. Không lâu sau, Hán Hiến Đế Lưu Hiệp bị ép thoái vị và nhường ngôi cho Tào Phi. Tào Thực và một số đại thần mặc áo tang khóc than cho nhà Hán, khiến Tào Phi rất giận.

Về sau, được mang tước Trần vương (陳王), nhưng trong khoảng thời gian hơn 10 năm, ông bị thuyên chuyển sáu lần và sống cuộc sống bình thường ở đất phong.

Năm Thái Hòa thứ 6 (232), ngày 27 tháng 12, Tào Thực mất ở Ngụy Trần (魏陳; nay là Hoài Dương, Hà Nam). Ông được ban thụy là Tư (思), vì vậy đời sau gọi ông là Trần Tư Vương (陳思王).

Một số ý kiến và suy đoán:
Theo Dịch Quân Tả, thì:
"Tội nghiệp Tử Kiến phải chạy ngược chạy xuôi, lo buồn tiều tụy, không có được một ngày yên tĩnh, nghỉ ngơi, và ông mất trong sự buồn chán đó khi tuổi vừa 40".

Tước vị
Tào Thực qua hai đời Ngụy Văn Đế Tào Phi và Ngụy Minh Đế Tào Duệ, giáng phong được phong nhiều lần, tổng 10 tước vị:

 Bình Nguyên hầu (平原侯; 211 - 214).
 Lâm Tri hầu (临菑侯; 214 - 221).
 An Hương hầu (安乡侯; 221).
 Quyên Thành hầu (鄄城侯; 222).
 Quyên Thành vương (鄄城王; 222 - 223).
 Ung Khâu vương (雍丘王; 223 - 227).
 Tuấn Nghi vương (浚仪王; 227 - 228).
 Ung Khâu vương (雍丘王; 228 - 229).
 Đông A vương (東阿王; 229 - 232).
 Trần vương (陳王; 232).

Sự nghiệp văn chương

Tào Thực mất có để lại một tập thơ, được gọi là Trần Tư vương tập (陈思王集), gồm khoảng 80 bài thơ; hơn 40 bài từ, phú, tản văn và có thể làm hai thời kỳ:

 Buổi đầu; thơ Tào Thực thể hiện chí khí tiến thủ, khát vọng lập công như: Đông Chinh phú (東征賦; Bài phú chinh phạt phía Đông, tức Đông Ngô), Chinh Thục luận (征蜀論; Luận về việc đánh nước Thục)...
 Ở thời kỳ sau; vì bị anh và cháu chèn ép, nên thơ ông có chuyển biến rõ rệt. Thơ trở nên u uất bi thương, như: Dã điền hoàng tước hành (野田黃雀行; bài hành về con sẻ vàng ngoài cánh đồng), Hu ta thiên (吁嗟篇; Thiên tự than thân), Tặng Bạch Mã vương Bưu (贈白馬王彪)...

Tuy nhiên, do cảnh sống mà ông cũng có được một số tác phẩm phản ảnh được ít nhiều nỗi khổ của nhân dân trong cơn ly loạn, nhất là nỗi đau đớn của những người phụ nữ bất hạnh, như Khuê tình (閨情; tâm tình chốn phòng khuê), Khí phụ thi (棄婦詩; bài thơ về người vợ bị bỏ rơi), Thất ai thi (七哀詩; bảy nỗi buồn than),...

GS Nguyễn Khắc Phi đánh giá:
Thơ Tào Thực có số lượng khá nhiều, nghệ thuật khá cao, ngôn từ điêu luyện, phong vị dân ca đậm đà, song nội dung không sâu sắc bằng những bài thơ tiêu biểu của một số thi nhân cùng thời, như Trần Lâm (?-217), Vương Xán (177-217) và Thái Diễm (177-?)...có một vị trí nhất định trong sự phát triển của lịch sử văn học Trung Quốc. Đó là tia hồi quang của một giai đoạn lịch sử đầy biến động khi những phe phái quân phiệt xâu xé nhau trên cái nền sụp đổ của triều Hán, gây cho nhân dân Trung Quốc biết bao thảm họa.

Ngoài ra, Tào Thực còn là một trong những người đầu tiên biết học tập dân ca một cách sáng tạo. Nhờ ông, thơ ngũ ngôn Trung Quốc đã phát triển đến độ thành thục.

Bàn về quan niệm văn chương của Tào Thực và Tào Phi, nhà văn Nguyễn Hiến Lê viết:
Tào Phi và Tào Thực, là hai anh em ruột mà tính tình và đời sống trái nhau hẳn. Tào Phi làm Hoàng đế, chỉ cho văn chương mới là sự nghiệp lớn, đáng lưu truyền lại thiên thu; còn phú quý, công danh hễ chết là hết. Tào Thực, ngược lại, cho văn chương là nghề mọn mà sự lập công mới đáng trọng. Trong một lá thư gửi bạn, ông thố lộ nỗi lòng, đại ý nói: "Tôi tuy bạc đức, cũng gắng sức giúp nước, để ân huệ cho dân, chứ không muốn lấy công việc bút mực làm công lao, lấy từ phú làm hơn người".

Mặc dù cho văn chương là nghề mọn, nhưng cũng theo Nguyễn Hiến Lê thì:
Tào Thực xứng đáng là đệ nhất thi nhân trong hai đời Tần Hán và là người mở đường cho lối thơ diễm lệ đời Lục Triều. Thơ của ông đặc sắc vì lời rất điêu luyện, có nhạc, có đối mà vẫn tự nhiên, đủ văn vẻ lẫn chất phác.

Danh sĩ Tạ Linh Vận (謝靈運) thời Đông Tấn cũng đã hết sức khen ngợi Tào Thực:
Văn chương trong thiên hạ có cà thảy một thạch (tức 10 đấu), riêng Tử Kiến (Tào Thực) đã chiếm hết 8 rồi.

So sánh vai trò và tài năng của Tào Thực trên văn đàn, Nguyễn Hiến Lê viết:
Thời Kiến An, ba cha con là Tào Tháo, Tào Phi, Tào Thực, làm lĩnh tụ trên thi đàn. Tháo có giọng trầm hùng. Phi thì sầu, nhã. Thực, đa tài hơn cả; thơ vừa diễm lệ, vừa lâm ly và cao kỳ. Đến năm 232, Tào Phi và Tào Thực đều đã chết hết, văn đàn rực rỡ thời Kiến An cũng rã tan theo.

Giai thoại về mối tình với chị dâu
Năm 658, Lý Thiện, một văn học gia đời Đường, làm chú giải sách “Văn Tuyển” có viết như sau:

“Đông A Vương (Tào Thực) cuối đời nhà Hán muốn lấy con gái Chân Dật (tức Chân thị) nhưng không tọai nguyện. Khi Tào Tháo hồi binh, đem Chân thị gả cho Ngũ Quan Trung Lang Tướng Tào Phi, khiến cho Tào Thực hết sức bất bình. Ngày đêm tơ tưởng, đến bỏ cả ăn ngủ.

Sau khi Chân thị chết được hai năm, đến năm Hoàng Sơ tứ niên, tức năm 223, Tào Thực đến Lạc Dương để triều kiến Ngụy Văn Đế Tào Phi.Phi có lẽ như hối hận, sai con là Thái Tử là Tào Duệ, người con do Chân thị sinh ra, mở tiệc và bồi tiếp Tào Thực. Tào Thực nhìn thấy cháu, tưởng nhớ đến Chân Thị, lòng đau xót miên man. Bất giác rơi lệ.

Sau bữa ăn, Tào Thực được Tào Phi ban cho di vật của Chân thị. Đó là một chiếc gối đầu có dát ngọc và đai bằng vàng. Tào Thực mang chiếc gối đầu của người Chân Thị trở về phong địa của mình. Trên đường về, Thực đậu thuyền bên bờ sông Lạc Thủy. Nhân vì lòng quá bi thống thương nhớ Chân thị, lại thêm đường trường lao lụy mệt mỏi, thần trí mông lung hoảng hốt, đứng ngồi không yên, Tào Thực bỗng mơ màng cảm thấy bóng Chân thị yểu điệu thướt tha từ xa lướt gió xuất hiện, nói: “Lòng thiếp vốn phó thác cho chàng, mà không được tọai nguyện. Chiếc gối đầu này là của thiếp mang theo khi lấy Ngũ Quan Trung Lang Tướng (chức của Tào Phi khi chưa cướp ngôi nhà Hán), nay xin hiến tặng chàng”. Sau đó nàng sai người đem châu báu tặng cho Thực. Thực cũng đem ngọc bội tặng lại. Rồi cùng nhau hoan lạc. Cả hai vừa xót xa vừa bi thống. Xong thì biến đi.

Lúc Tào Thực hoảng hốt tình dậy. Té ra chỉ là một giấc Nam Kha. Khi về đến phong địa của mình ở Chân Thành, hình ảnh tao ngộ trong mộng với Chân thị bên bờ sông Lạc Thủy vẫn còn làm cảm kích, tâm hồn, đầu óc TàoThực, lại thêm văn tứ dồi dào, nhân thế, Tào Thực mới viết «Cảm Chân Phú 感甄賦».

Về sau, Ngụy Minh Đế Tào Duệ, con của Chân Thị, lên nối nghiệp Tào Phi, tránh tiếng cho mẹ, mới đổi «Cảm Chân Phú» thành «Lạc Thần Phú  洛神賦».

Từ bài viết của Lý Thiện, người đời sau mới đặt thành nghi vấn Tào Thực vì quá yêu Chân Thị mà viết «Lạc Thần Phú».

Thất bộ thi
Khi Ngụy vương Tào Tháo qua đời khi 66 tuổi, Thế tử Tào Phi kế vị làm Ngụy vương và giữ tiếp chức Thừa tướng tiếp quản mọi quyền hành của Tào Tháo. Sau này Tào Phi soán Hán trở thành Nguỵ đế, có người cáo giác Lâm Tri hầu Tào Thực thường xuyên uống rượu mắng người, lại giam cả sứ giả do Tào Phi cử tới. Tào Phi lập tức cử người tới Lâm Tri bắt Tào Thực đem về Nghiệp Thành hỏi tội.

Vương thái hậu Biện Thị nghe tin, cuống quýt sợ hãi chạy đến xin hộ Tào Thực, mong Tào Phi nghĩ tình anh em cùng mẹ mà khoan thứ.

Tào Phi gọi Thực tới mắng: "Ta với ngươi tuy tình là huynh đệ nhưng nghĩa là quân thần, nếu không kính nể Thái hậu thì ta quyết không tha cho ngươi. Xưa nay ngươi vẫn cậy tài, vậy hôm nay để chuộc lỗi ngươi hãy đứng trước ba bảy bước tiến về phía ta. Hết bảy bước chân, nếu không làm xong bài thơ thì ta sẽ xử không tha. Trong lời thơ, ngươi không được nhắc gì tới hai chữ huynh đệ và nhắc tới chuyện hôm nay. Ngươi có làm được không?".

Tào Thực xụp lạy nói: "Xin tuân mệnh". Sau đó, lùi xa bảy bước và ung dung tiến lên. Biện thị và các thị thần xung quanh chăm chú nhìn Tào Thực, phập phồng lo sợ. Tào Thực đi lên. Một bước, hai bước, ba bước… vẫn chưa đọc được gì. Mọi người, nhất là Biện thị càng lo thắt ruột. Bỗng dưng Thực ngẩng cao đầu, sang sảng đọc:

Từ bước thứ tư tới bước thứ bảy, mỗi bước đọc xong một câu thơ. Ý thơ khiến Tào Phi cũng phải trào nước mắt, ân hận làm ba mẹ con ôm nhau khóc. Mọi người vừa xúc động, vừa vui mừng cảm phục tài năng mẫn tiệp của Tào Thực.

Dù vậy, Tào Phi vẫn giáng tước Lâm Truy hầu (临淄侯) của Thực và giáng xuống một tước thấp hơn, về đất phong ở xa kinh thành.

Câu chuyện Thất bộ thi của Tào Thực trở thành một giai thoại trong lịch sử văn học Trung Quốc và được truyền tụng.

Gia đình
 Thân phụ: Ngụy Thái Tổ Vũ Đế Tào Tháo.
 Thân mẫu: Vũ Tuyên hoàng hậu Biện thị (武宣皇后卞氏), thứ thất của Tào Tháo.
 Vợ:
 Thôi thị (崔氏), con của anh trưởng Thôi Diễm. Theo Ngụy Tấn thế ngữ (魏晋世语), bà hay mặc trang phục diễm lệ, quá sức xa hoa, Tào Tháo thấy được buộc tội vào lệnh cấm, bị buộc về nhà mẹ đẻ.
 Tạ thị (某氏), sau thành Đông A vương phi (东阿王妃).

Con cái:
 Tào Kim Hồ (曹金瓠), con gái lớn, chết sớm, tên xuất hiện trong bài thơ Kim Hồ ai tử (金瓠哀辭) của Tào Thực.
 Tào Hành Nhữ (曹行女), con gái út, chết sớm, tên xuất hiện trong bài thơ Hành Nữ ai tử (行女哀辭) của Tào Thực.
 Tào Miêu (曹苗), phong Cao Dương Hương công (高陽鄉公), tên xuất hiện trong tác phẩm Phong nhị tử vi công tạ ân chương (封二子為公謝恩章) của Tào Thực.
 Tào Chí (曹志; ? - 288), phong Mục Hương công (穆鄉公), sau cải Tế Bắc vương (濟北王). Đời Tây Tấn, dời làm Quyền Thành công (鄄城公), giữ chức Tán kỵ Thường thị, Quốc tử Bác sĩ, Thiên Tế tửu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Tào Ngụy
Nhà thơ Trung Quốc thời Tam Quốc
Sinh năm 192
Mất năm 232


title: (5347) 1985 DX2

text:
{{DISPLAYTITLE:(5347) 1985 DX2}}

(5347) 1985 DX2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 24 tháng 2 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lasioglossum aureolum

text:
Lasioglossum aureolum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1903


title: Échenay

text:
Échenay là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 304 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Trichosetodes compositus

text:
Trichosetodes compositus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Trichosetodes


title: Bulbophyllum subsecundum

text:
Bulbophyllum subsecundum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

subsecundum]]

S


title: Goeletapis peruensis

text:
Goeletapis peruensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Rozen mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Goeletapis
Động vật được mô tả năm 1997


title: Feins

text:
Feins (, Gallo: Feins) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Feins được gọi là Finésiens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Feins

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Elciego

text:
Elciego (Basque: Eltziego) là một đô thị trong tỉnh Álava, thuộc Xứ Basque, phía bắc Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 ELCIEGO in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia

Đô thị ở Álava


title: Danh sách đội tuyển bóng đá nữ quốc gia

text:
Dưới đây là danh sách các đội tuyển bóng đá nữ quốc gia theo thứ tự bảng chữ cái tại từng liên đoàn khu vực.

AFC (Châu Á)

*

* Không phải thành viên FIFA.Nguồn: AFC và FIFA

CAF (Châu Phi)

*

*

* Không phải thành viên FIFA.Nguồn: CAF và FIFA

CONCACAF (Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe)

*

*

*

*

*

* Không phải thành viên FIFA.Nguồn: CONCACAF và FIFA

CONMEBOL (Nam Mỹ)

OFC (Châu Đại Dương)

*

*

*

* Không phải thành viên FIFA.Nguồn: OFC và FIFA

UEFA (châu Âu)

* Không phải thành viên FIFA.Nguồn: UEFA và FIFA

Các quốc gia không còn tồn tại hoặc ngoài FIFA

  Anh Quốc

Xem thêm

Bóng đá nữ
Danh sách các đội tuyển bóng đá nam quốc gia

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bóng đá nữ trên trang chủ FIFA


title: Austrolimnophila bifidaria

text:
Austrolimnophila bifidaria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Tiruchanur

text:
Tiruchanur là một thị trấn thống kê (census town) của huyện Chittoor thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tiruchanur có dân số 12.486 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Tiruchanur có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Tiruchanur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Chittoor


title: Dấu hiệu giá

text:
Tham khảo

Dấu hiệu giá là thông báo được gửi tới khách hàng dưới hình thức là giá của một mặt hàng; điều này ám chỉ nhà sản xuất sẽ tăng cung hoặc người tiêu dùng sẽ giảm cầu.

Ví dụ như trong hệ thống giá bán tự do (free price system), giá tăng ám chỉ đang thiếu nguồn cung, sự tăng giá trong nhu cầu hoặc sự gia tăng về giá nhập khẩu (input costs). Chưa bàn đến nguyên nhân cơ bản - và bỏ qua sự quan tâm của khách hàng đến nguyên do - giá tăng đồng nghĩa với việc ế hàng

Kinh tế học vi mô
Chính sách định giá
Thông tin


title: Mesvres

text:
Mesvres là một xã thuộc tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo
 INSEE

Liên kết ngoài
 La Gazette de Mesvres  (Unofficial website)

Xã của Saône-et-Loire


title: Cardiophorus sinoconstrictus

text:
Cardiophorus sinoconstrictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Tsubasa: Reservoir Chronicle

text:
, thường được đọc rút gọn thành Tsubasa, là một bộ shōnen manga do nhóm mangaka Nhật Bản CLAMP sáng tác kiêm minh họa. Ban đầu manga được đăng thường kì trên tạp chí Weekly Shōnen Magazine từ tháng 5 năm 2003 và được Kodansha phát hành thành 28 tập tankōbon từ tháng 8 cùng năm. Chương kết thúc bộ truyện đã được đăng tải trong số ra tháng 10 năm 2009, tankōbon cuối cùng của tác phẩm cũng đã xuất xưởng trong tháng tiếp theo. Câu chuyện nói về chuyến hành trình rất dài đi xuyên qua không gian và thời gian của Syaoran và những người bạn đồng hành để tìm kiếm những sợi lông vũ ký ức của Sakura, công chúa ở đất nước của anh. Bộ truyện đã sử dụng lại các mẫu thiết kế nhân vật điển hình trong những tác phẩm nổi tiếng trước đây của CLAMP, tiêu biểu là XXXHOLiC và Cardcaptor Sakura.

Bee Train đã chuyển thể thành bộ anime truyền hình của tác phẩm dưới tựa đề Tsubasa • CHRoNiCLE (tiếng Anh là "Chronicle of the Wings"), với độ dài 52 tập chia làm hai phần và phát sóng tại Nhật Bản trên kênh NHK từ tháng 4 năm 2005 đến tháng 11 năm 2006, thời điểm mà manga chưa kết thúc. Production I.G tiếp tục phát hành một phim nhựa trong tháng 8 năm 2005, và hai OVA dài năm tập từ tháng 11 năm 2007 đến tháng 5 năm 2009. Kodansha còn phát hành nhiều artbook và fanbook cho hai loại hình truyền thông. Hai trò chơi điện tử trên hệ máy Nintendo DS cũng được sản xuất dựa theo sê-ri. Del Rey đã phát hành manga bằng tiếng Anh tại thị trường Bắc Mỹ từ tháng 4 năm 2004 đến tháng 11 năm 2010. Bộ truyện tiếp tục được phát hành sang nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu và khu vực Mỹ Latinh. Funimation Entertainment đã mua bản quyền phân phối bộ anime, phim nhựa và năm tập OVA tại Bắc Mỹ dưới dạng DVD; tuy nhiên, anime mới chỉ phát sóng một phần trên kênh Funimation Channel. Cũng như manga, anime được công chiếu rộng rãi đến nhiều quốc gia khác trên thế giới thông qua mạng lưới truyền hình cáp Animax và các kênh địa phương. Tại Việt Nam, nhà xuất bản Kim Đồng mua bản quyền dịch thuật và phát hành manga từ tháng 8 năm 2015, vẫn dùng tựa đề như nguyên tác nhưng thường bổ sung thêm phụ đề tiếng Việt là Tsubasa – Đôi cánh thiên thần. Riêng phiên bản anime đã phát sóng một phần trên kênh HTV3 từ tháng 6 đến 7 năm 2009, theo bản quyền mua được của Công ty Cổ phần Truyền thông Trí Việt (TVM Corp), tựa đề anime được Việt hóa thành "Huyền thoại đôi cánh".

Manga được đón nhận nồng nhiệt cả trong lẫn ngoài Nhật Bản, đạt thứ hạng cao trong bảng xếp hạng truyện tranh bán chạy nhất; hơn 20 triệu tập manga đã được bán thành công tại Nhật vào tháng 9 năm 2009. Giới phê bình đánh giá cao cả manga lẫn chuyển thể anime, họ ca ngợi mối liên kết với các tác phẩm trước đó cũng như phong cách nghệ thuật của nó. Những kịch bản đan xen lẫn nhau trong nửa sau cốt truyện được khen ngợi vì đã tác động lên toàn bộ cốt truyện chính cũng như được xem là các yếu tố gây bất ngờ. Mặt khác, chúng bị phê phán là khó hiểu và quá rườm rà.

Cốt truyện

Tác phẩm bắt đầu bằng tình bạn tuổi thơ giữa Syaoran, một thiếu niên khảo cổ học đang tiến hành khai quật khu di chỉ ở Vương quốc Clow, và Sakura, công chúa của vương quốc - con gái út của vị vua quá cố Clow Reed. Một đêm nọ, Sakura đi theo những tiếng chuông lạ đến khu công trình của Syaoran, cả khu di tích bị chấn động và một đôi cánh trắng mọc ra từ lưng cô, sau đó tan biến thành hàng trăm chiếc lông vũ và biến mất trước sự chứng kiến của Syaoran còn Sakura thì bị ngất xỉu. Tư tế của Vương quốc Clow, Yukito, nói rằng những "lông vũ" đó là ký ức của Sakura, cô sẽ chết nếu không có chúng. Yukito dùng phép thuật đưa Syaoran và Sakura đến thế giới của Phù thủy Không gian Ichihara Yūko, người duy nhất có thể cứu được Sakura.

Trong thế giới Nhật Bản hiện đại của Yūko, Syaoran gặp hai người khác cũng đang có mục đích riêng cần được giúp đỡ, họ là Kurogane, một ninja của triều đình Nhật Bản thời kỳ Heian, muốn trở về nhà sau khi bị công chúa Tomoyo trục xuất khỏi thế giới cũ, nhằm giúp anh hiểu rõ hơn về sức mạnh của bản thân; Fye D. Fourite, một pháp sư tài ba của Vương quốc Celes, không bao giờ muốn quay về thế giới cũ để tránh gặp lại vị vua của mình, Ashura-ō. Để đánh đổi lấy khả năng di chuyển xuyên qua không gian, Yūko yêu cầu họ đưa cho cô thứ quý giá nhất của mỗi người. Kurogane phải trả bằng thanh kiếm Ginryū (Ngân Long) của anh. Fye trả bằng hình xăm màu xanh trên lưng, thứ giúp anh triển khai phép thuật của mình. Syaoran trả bằng toàn bộ ký ức liên quan đến cậu trong tâm trí Sakura. Yūko tặng họ một sinh vật kì lạ tên là Mokona Modoki, có khả năng vận chuyển cả nhóm đi xuyên không gian và thời gian để tìm kiếm lông vũ của Sakura. Sau khi tìm thấy sợi lông vũ thứ hai, Sakura tỉnh giấc và phục hồi một số ký ức. Những ngày tháng phiêu lưu dài đằng đẵng đã gắn kết mối quan hệ giữa các thành viên lại gần với nhau, đến nỗi Fye đùa rằng trông họ cứ như một gia đình. Họ cũng khám phá ra quyền năng đặc biệt của mỗi chiếc lông vũ, có thể ban cho những ai đang sở hữu chúng một sức mạnh siêu nhiên.

Trong suốt cuộc hành trình, những thành viên trong nhóm dần phát hiện ra rằng Syaoran hiện tại chỉ là bản sao mang một nửa trái tim của Real Syaoran (Syaoran thật). Nhiều năm trước, phù thủy Fei-Wong Reed, kẻ chủ mưu khiến Sakura bị mất đi ký ức, đã bắt Real Syaoran làm tù binh, tạo ra bản sao của cậu để giúp ông ta thu thập lông vũ của Sakura. Do Syaoran thật thoát khỏi phong ấn của Fei-Wong Reed và lấy lại con mắt phải (cũng là phần linh hồn mà Syaoran thật đã cho bản sao của mình), bản sao của cậu đã đánh mất trái tim, trở thành một con rối vô hồn theo đúng ý định của Fei-Wong, quay lại phản bội những thành viên trong nhóm. Syaoran thật đã tham gia vào chuyến hành trình của nhóm cùng Sakura, với ước mong cứu được bản sao của mình. Nhưng do thấy trước được tương lai, trong đó, dưới lời nguyền của Fei-Wong, Fye sẽ giết Syaoran thật, Sakura đã lao mình vào mũi kiếm, tách linh hồn và thể xác của cô để gửi đến hai thế giới riêng lẻ là Seres và Dream World. Ở Dream World, bản sao của Syaoran đã phá hủy linh hồn Sakura khi cố gắng lấy sợi lông vũ. Trước khi linh hồn của mình biến mất, Sakura tiết lộ rằng cô cũng chỉ là một bản sao của Real Sakura (Sakura thật) - người hiện nay vẫn đang bị Fei-Wong giam cầm. Sau đó, Fei-Wong dùng thể xác của Sakura bản sao để lưu trữ sức mạnh của mình. Nhận được thông tin từ Yūko rằng Fei-Wang đang ở một chiều không gian khác là Vương quốc Clow - nơi thời gian đang bị đông cứng, nhóm Syaoran, Fye và Kurogane liền khởi hành đến đó để giải cứu 2 Sakura.

Việc thời gian bị đông cứng trong Vương quốc Clow là kết quả từ mong ước của Syaoran thật nhằm cứu được Sakura thật khỏi lời nguyền cách đây nhiều năm của Fei-Wong. Để trả giá cho mong ước này, Syaoran thật phải trở thành tù nhân & tay sai của Fei-Wong, trong khi Watanuki Kimihiro, trợ lý của Yūko, đóng vai trò thay thế Syaoran trong thế giới Nhật Bản hiện đại. Nhóm đã chiến đấu anh dũng với Fei-Wong, lúc này Syaoran bản sao đã bị hủy diệt vì dám phản bội Fei-Wong. Sau đó ông sử dụng sức mạnh thu thập được từ hai Sakura để hồi sinh Yūko, người trước đó đã được Clow Reed đóng băng thời gian lại để ngăn chặn cái chết của cô, điều này cho thấy quyền năng tài ba của Clow Reed. Yūko sử dụng mạng sống của mình và phép thuật của Clow như là cái giá phải trả để các bản sao được tái sinh sống cùng nhau trong quá khứ. Khi cả hai biết những sự kiện trong tác phẩm sẽ lại tái diễn, Sakura Clone và Syaoran Clone đã tự niêm phong họ trong cửa tiệm của Yūko, chờ đến khi cuộc chiến chống lại Fei-Wong diễn ra. Cuối cùng nhóm đã tiêu diệt được Fei-Wong, kẻ đã giam cầm Syaoran thật trong khoảng trống giữa không gian và thời gian, kéo theo sự ra đời của hai bản sao Syaoran và Watanuki như một hệ quả của những mối liên hệ đó. Cùng với cái chết của người sáng tạo, bản sao của Syaoran và Sakura biến mất, chỉ để lại hai chiếc lông vũ. Syaoran và Watanuki thoát khỏi khoảng không giam cầm với cái giá phải trả: Syaoran tiếp tục đi du hành xuyên qua không gian, trong khi Watanuki phải ở lại trong cửa hàng của Yūko và không được tự do. Nhóm bốn người đã nghỉ ngơi tại Vương quốc Clow sau cuộc chiến cuối cùng. Fye, Kurogane và Mokona quyết định một lần nữa sát cánh với Syaoran và hy vọng mang bản sao của Syaoran và Sakura quay về, vốn chỉ còn tồn tại dưới dạng hai chiếc lông vũ. Trước khi chia tay, Sakura thật từng mơ một giấc mơ tiên tri: Nḗu cô ấy đi với Syaoran thì sẽ gây ra tai hoạ lớn. Vì vậy, cô quyết định ở lại Vương quốc Clow chờ cậu quay về. Syaoran và Sakura thú nhận tình yêu dành cho nhau với hy vọng gặp được nhau lần nữa, đồng thời tên thật của họ cũng được tiết lộ là: Tsubasa. (Đôi cánh).

Sản xuất
Tsubasa: Reservoir Chronicle được hình thành từ cảm hứng của bốn nghệ sĩ trong nhóm CLAMP, với ý định kết nối các tác phẩm lấy bối cảnh trong thế giới thực và các tác phẩm lấy bối cảnh trong thế giới ảo trước đây của họ lại với nhau. Trước khi bắt tay vào Tsubasa: Reservoir Chronicle, CLAMP đã sáng tác loạt manga Cardcaptor Sakura, và mẫu thiết kế của hai nhân vật chính đã được vẽ lại từ chính tác phẩm đó. CLAMP quyết định vẽ Tsubasa theo phong cách đầu tiên của Tezuka Osamu - người được mệnh danh là "cha đẻ của manga", cũng được biết đến như "cha đẻ của anime" - có tên là Hệ thống Star của Tezuka Osamu. Trong hệ thống này, các nhân vật có cùng thiết kế và tên nhưng sẽ đóng các vai khác nhau tùy vào những thiết lập khác nhau, bản vẽ chủ yếu lấy từ những nhân vật quan trọng trong tác phẩm riêng của ông và đôi khi là từ những tác phẩm khác. Không giống như các nhân vật trong hệ thống Star, ba tháng trước khi Tsubasa: Reservoir Chronicle phát hành, tạp chí Young Magazine bắt đầu đăng XXXHOLiC của CLAMP, hai nhân vật chính trong loạt manga này là Watanuki Kimihiro và Ichihara Yūko cũng xuất hiện trong Tsubasa, cả hai sê-ri này phát hành song song nhau. Cũng giống như nhiều tác phẩm khác của họ, các thành viên trong CLAMP đảm nhận nhiều khâu khác nhau thay đổi thường xuyên trong mỗi bộ truyện, chứ không cố định một công việc. Đối với Tsubasa: Reservoir Chronicle, Mokona phụ trách vẽ nhân vật chính, Nekoi Tsubaki và Igarashi Satsuki thiết kế các nhân vật phụ và cảnh nền, Ohkawa Nanase là chủ bút duy nhất chịu trách nhiệm viết kịch bản, và ngay cả các thành viên khác của CLAMP vẫn không được cho biết trước câu chuyện sẽ mở ra như thế nào.

Một buổi phỏng vấn đặc biệt với Ohkawa và Sugawara Kiichiro, biên tập viên của CLAMP làm việc trong Ban Biên tập của tạp chí Weekly Shōnen Magazine, đã diễn ra sau khi Tsubasa: Reservoir Chronicle đang trong phần kịch bản lấy bối cảnh ở Nước Ōto. Trong đó, Ohkawa tuyên bố rằng nhóm rất nghiêm túc nhận thức được Tsubasa là bộ truyện đăng trên Shōnen Magazine vốn dành cho các bạn đọc nhỏ tuổi nhất và đó là bước đột phá đầu tiên của họ để tiến vào thế giới shōnen manga. Vì vậy, các thành viên của CLAMP chắc chắn rằng nét vẽ và các mẫu đối thoại trong loạt manga là thích hợp với các độc giả nam nhỏ tuổi; manga đã kết hợp cách viết furigana để giúp việc đọc trở nên dễ dàng hơn. Để thúc đẩy những điều này, nhóm đã tổ chức họp bàn với Sugawara, cũng là nơi họ đóng góp ý kiến cho kịch bản. Ohkawa đã chỉ ra trong buổi phỏng vấn rằng thời điểm duy nhất mà cốt truyện có những thay đổi đáng kể là ở Vương quốc Jade; chuyển từ "truyện ma cà rồng kinh dị" thành "trinh thám bí ẩn".

Các thành viên của CLAMP gặp một số khó khăn trong việc điều chỉnh nét vẽ điển hình của họ sau khi quyết định xuất bản trên Weekly Shōnen Magazine. Vì phong cách vẽ ban đầu của họ là khá mỏng và không tạo ra được những ấn tượng như mong muốn, nên Ohkawa khuyên các họa sĩ dùng cọ vẽ dày hơn, cũng như sử dụng cảnh nền đơn giản như những tác phẩm khác đã đăng trên Shōnen Magazine. Cô nói rằng phong cách vẽ gốc của họ từng thu hút những độc giả đầu tiên và sau đó đang dần chuyển sang dùng một phong cách mới. Một số lúc, như khi cốt truyện tập trung vào Vương quốc Ōto, nét vẽ lại có sự chuyển biến rõ rệt, lúc này họ nghĩ đến việc trở về phong cách ban đầu của nhóm. CLAMP phải sắp xếp lại công việc theo lịch trình ra mắt hàng tuần của bộ truyện, vì các tác phẩm trước của nhóm thường đăng tải theo tháng. Sugawara tỏ ra lo ngại khi thấy sự căng thẳng trong công việc của các họa sĩ vì phải chạy đua với thời gian để theo kịp lịch phát hành hàng tuần của Tsubasa: Reservoir Chronicle song song với XXXHOLiC, nhưng cuối cùng ông đã ủng hộ họ hết mình. Theo mong muốn mỗi mẫu truyện phải được đầu tư kỹ lưỡng của Ohkawa, CLAMP tránh kết nối mẫu truyện này với mẫu truyện kia quá thường xuyên. Vì Tsubasa có liên hệ với XXXHOLiC nên mẫu thiết kế các nhân vật có nhiều nét rất tương đồng; hai tác phẩm đôi khi chịu ảnh hưởng của Ukiyo-e, một phong cách vẽ thể hiện nhân vật có các chi khá dài. Khi được hỏi về việc liệu có thể nhóm sẽ cho ra đời một tác phẩm khác giống bối cảnh trong thế giới song song như Tsubasa hay không, Ohkawa trả lời rằng cô không hâm mộ thể loại khoa học viễn tưởng và tiết lộ rằng tất cả các thế giới trong Tsubasa đều được tham khảo từ những tác phẩm khác. Đồng thời, Ohkawa cho biết cô muốn tách Tsubasa ra khỏi khuôn khổ của những tác phẩm trước đây. Cô cũng giải thích về sự thay đổi tính cách giữa các nhân vật hoàn toàn giống nhau khi chịu tác động của những thế giới mà họ sống trong đó.

Trong lúc đang tìm cách kèm theo các mặt hàng khuyến mại nhân vật khi phát hành các tập truyện, Suguwara đã nghĩ ra một ý tưởng mới lạ là phát hành hai phiên bản "chất lượng cao" và "bình thường" cho manga sau khi liên tưởng đến việc các tiểu thuyết được phát hành với hai phiên bản bìa cứng và bìa mềm, trong khi manga chỉ được phát hành một phiên bản. Vì đây là một ý tưởng mới, nhóm đã rút ra vài kinh nghiệm cho một số sự cố, như vô tình đặt lộn ngược hình minh họa theo chiều dọc trong ấn bản chất lượng cao đầu tiên. Nhóm cũng quyết định thiết kế kiểu cách các khẩu hiệu thường chỉ xuất hiện trên trang bìa của tạp chí vào mặt trước của các tankōbon chất lượng cao.

Phương tiện truyền thông

Manga

Do CLAMP sáng tác kiêm minh họa, Tsubasa: Reservoir Chronicle bắt đầu đăng trên tạp chí Weekly Shōnen Magazine của Kodansha từ tháng 5 năm 2003 đến tháng 10 năm 2009. Tổng cộng 233  của tác phẩm đã được Kodansha biên tập thành 28 tankōbon, tập đầu tiên phát hành ngày 12 tháng 8 năm 2003 và tập cuối phát hành ngày 17 tháng 11 năm 2009. Điểm đặc biệt là các tập này được phát hành cả phiên bản chất lượng cao với các trang được tô màu và thêm một số hình ảnh, bán cùng thời điểm với phiên bản thường.

Tsubasa là một trong bốn tựa manga đầu tiên do Del Rey Manga cấp phép phát hành bằng tiếng Anh tại thị trường Bắc Mỹ vào tháng 1 năm 2004, ba bộ truyện kia là Mobile Suit Gundam SEED, Mahō Sensei Negima! và XXXHOLiC. Del Rey đã phát hành tập đầu tiên vào ngày 27 tháng 4 năm 2004 và tập cuối vào ngày 23 tháng 11 năm 2010. Tanoshimi, chi nhánh ở Anh Quốc của nhà xuất bản Random House, đã xuất bản 14 tập đầu sử dụng bản dịch của Del Rey tại Anh từ ngày 3 tháng 8 năm 2006 đến ngày 5 tháng 6 năm 2008. Tác phẩm cũng được nhiều công ty đăng ký bản quyền để phát hành ở các quốc gia tương ứng, như Pika Édition (Pháp), Star Comics (Ý), EMA (Đức), Editora JBC (Brasil), Norma Editorial (Tây Ban Nha), Grupo Editorial Vid (México), Haksan Publishing (Hàn Quốc), Vibulkij Publishing (Thái Lan), Sáng Nghệ (Singapore), Đông Lập (Hồng Kông và Đài Loan) và một số quốc gia khác. Tại Việt Nam, nhà xuất bản Kim Đồng mua bản quyền manga và phát hành từ tháng 8 năm 2015, sử dụng tựa như nguyên tác nhưng thường được bổ sung phụ đề là Tsubasa – Đôi cánh thiên thần.

Anime truyền hình

Hãng sản xuất phim hoạt hình Bee Train đã thực hiện chuyển thể anime truyền hình của tác phẩm dưới tựa đề  với độ dài 52 tập chia làm hai phần. Cả hai phần này đều do Kawasaki Hiroyuki viết kịch bản và Mashimo Kōichi làm đạo diễn; Morioka Hiroshi trở thành người đồng nhiệm với Mashimo trong phần hai của sê-ri. Âm nhạc của phim được soạn bởi Kajiura Yuki. Sê-ri phim đầu tiên được phát sóng từ ngày 29 tháng 4 đến 15 tháng 10 năm 2005 trên kênh NHK, dài 26 tập. Phần hai bắt đầu phát sóng từ ngày 29 tháng 4 đến 4 tháng 11 năm 2006, cũng dài 26 tập. Bandai Visual đã biên soạn và phát hành bộ anime này thành 14 tập DVD Region 2 từ ngày 26 tháng 8 năm 2005 đến 23 tháng 2 năm 2007 tại Nhật Bản.

Funimation Entertainment là công ty mua bản quyền để phát hành phiên bản tiếng Anh của tác phẩm dưới nhan đề Tsubasa: Reservoir Chronicle vào tháng 1 năm 2006. Hãng này phân phối phim thành 12 đĩa DVD Region 1 tại thị trường Bắc Mỹ trong hai bộ đĩa, mỗi bộ có 6 tập DVD; bộ đầu phát hành ngày 11 tháng 11 năm 2008 và bộ tiếp theo ra mắt ngày 29 tháng 12 năm 2009. Một hộp đĩa DVD chứa phần đầu của anime Tsubasa và bộ phim nhựa đã phát hành ngày 19 tháng 1 năm 2010. Nó được tái phát hành dưới định dạng Blu-ray vào ngày 4 tháng 5 năm 2010, trong đó có kèm theo phần thứ hai của phiên bản anime truyền hình. Funimation đã cho ra mắt phần đầu của Tsubasa: Reservoir Chronicle với 6 DVD Region 2 tại Anh Quốc thông qua Revelation Films từ ngày 17 tháng 9 năm 2007. Ngày 1 tháng 9 năm 2008, phiên bản lồng tiếng Anh của phần đầu bộ anime đã được phát sóng trên kênh Funimation Channel tại Hoa Kỳ. Revelation Films trước đó đã khẳng định họ sẽ mang phần hai của Tsubasa • CHRoNiCLE đến Anh Quốc, mặc dù ngày phát hành vẫn chưa được thông báo. Kênh truyền hình cáp Animax và chi nhánh của nó đã trình chiếu bộ phim tại nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu và Nam Mỹ. Tại Việt Nam, anime được đăng ký bản quyền bởi TVM và phát sóng phần đầu trên kênh HTV3 với bản lồng tiếng Việt từ tháng 6 đến tháng 7 năm 2009.

Anime điện ảnh

Một bộ phim nhựa mang tựa đề Tori Kago no Kuni no Himegimi đã được thực hiện bởi Production I.G và công chiếu cùng với XXXHOLiC: Manatsu no Yo no Yume tại các rạp của Nhật Bản từ ngày 20 tháng 8 năm 2005, lấy bối cảnh giữa hai phần của phiên bản anime trên TV. Cốt truyện tiếp tục kể về cuộc hành trình tìm kiếm lông vũ ký ức cho Sakura của nhóm Syaoran. Họ xác định được vị trí một chiếc tại Vương quốc Birdcage (lồng chim), và phải đối đầu với vị vua của thế giới này để đoạt lại lông vũ. Kịch bản được viết bởi Goto Midori và Fujisaku Junichi với vai trò đạo diễn thuộc về Kawasaki Itsuro. Khâu thiết kế nhân vật do Kikuchi Yoko đảm nhiệm và âm nhạc tiếp tục được Kajiura Yuki phụ trách. Tác giả Ohkawa Nanase cho biết cô thích cái cách mà cả hai bộ phim được kết nối lại với nhau, dù rằng chúng được xây dựng theo những chủ đề và thiết lập khác nhau. Shochiku phát hành các phiên bản DVD giới hạn và chính thức của phim tại Nhật Bản vào ngày 25 tháng 2 năm 2006. Funimation đã phát hành phiên bản tiếng Anh của tác phẩm song song với phim XXXHOLiC trong một đĩa DVD đơn ở Bắc Mỹ vào ngày 19 tháng 2 năm 2009. Nó được tái phát hành cùng với hộp DVD chứa phần đầu của phiên bản anime truyền hình vào ngày 19 tháng 1 năm 2010. Sau đó phim tiếp tục ra mắt lần hai dưới dạng Blu-ray vào ngày 4 tháng 5 năm 2010, trong đó bao gồm phần thứ hai của sê-ri anime truyền hình. Ngoài ra nó còn được chiếu trên kênh Funimation Channel từ ngày 16 tháng 12 năm 2010 đến 7 tháng 2 năm 2011. Tori Kago no Kuni no Himegimi cũng được phân phối tại một vài quốc gia khác thông qua các công ty cấp phép, và chiếu trên đài truyền hình Hyper của Ba Lan.

OVA
Hai sê-ri OVA tiếp tục được Production I.G sản xuất với vị trí đạo diễn thuộc về Tada Shunsuke, Ohkawa Nanase viết kịch bản và phần âm nhạc tiếp tục do Kajiura Yuki đảm nhiệm. Ba tập trong OVA đầu lấy tên  được phát hành từ ngày 16 tháng 11 năm 2007 đến 17 tháng 3 năm 2008 với ba DVD đính kèm phiên bản giới hạn của manga các tập 21, 22 và 23. Phim lấy bối cảnh đoạn kết của phiên bản anime truyền hình, nhóm Syaoran đã đến thành phố Tōkyō sau ngày tận thế, nơi họ phát hiện mối liên hệ giữa Syaoran và một thiếu niên giống hệt anh ta. Hai tập OVA tiếp theo có tựa  được phát hành thành hai DVD. Đĩa đầu tiên phát hành vào ngày 17 tháng 3 năm 2009 đính kèm thêm manga tập 26; còn đĩa thứ hai đóng gói chung với manga tập 27, phát hành vào ngày 15 tháng 5 năm 2009. Cốt truyện lấy bối cảnh chuyến hành trình của nhóm đến đất nước Seresu để tìm cách mang linh hồn của Sakura nhập lại vào thân xác cô. Tháng 5 năm 2010, Funimation thông báo họ đã mua được bản quyền phát hành bản tiếng Anh của toàn bộ hai phần OVA. Chúng được ra mắt cùng một lúc trong một gói gắn nhãn Tsubasa: Reservoir Chronicle - OVA Collection dưới định dạng DVD và Blu-ray vào ngày 4 tháng 1 năm 2011 tại Bắc Mỹ. Tháng 6 năm 2011, Funimation bắt đầu chiếu năm tập phim trên website chính thức của họ.

CD nhạc

Các bản nhạc dùng trong bộ anime đã được tập hợp thành bốn album soundtrack mang tựa Future Soundscape I~IV. Victor Entertainment đã phát hành các album này từ ngày 6 tháng 6 năm 2005 đến 21 tháng 9 năm 2006; mỗi album đều ra mắt dưới dạng phiên bản chính thức và giới hạn có khuyến mại một số sản phẩm truyền thông liên quan. Ngoài ra, một album cải biên lấy tên Best Vocal Collection cũng đã phát hành vào ngày 20 tháng 12 năm 2006 chứa 14 bản nhạc có lời trong anime. Toàn bộ các đĩa nhạc này đều được đăng trên bảng xếp hạng Oricon, và album chiếm vị trí cao nhất, Future Soundscape I, đạt đến hạng 39 và vẫn xuất hiện trong bảng xếp hạng này trong ba tuần.

Mười đĩa đơn được xếp vào mười album tương ứng chứa, mỗi đĩa chứa một ca khúc chủ đề cùng tên dùng trong nhiều chuyển thể khác nhau. Đối với chuyển thể anime Tsubasa • CHRoNiCLE, bốn maxi single mang tên "Loop", "Blaze", "It's" và "Kazemachi Jet / Spica" đã được phát hành từ ngày 10 tháng 5 năm 2005 đến 14 tháng 7 năm 2006. Hai maxi single khác dành cho bộ phim nhựa Tori Kago no Kuni no Himegimi là "Aerial" và "Amrita" ra mắt ngày 17 tháng 8 năm 2005 và 18 tháng 8 năm 2005. Đối với hai phần OVA, hai maxi single và hai album studio lấy tên "Synchronicity", "Saigo no Kajitsu / Mitsubashi to Kagakusha", Kazeyomi và Everlasting Songs đã được phát hành từ ngày 21 tháng 11 năm 2007 đến ngày 25 tháng 2 năm 2009. Các đĩa nhạc trên cũng được đưa lên bảng xếp hạng Oricon với vị trí cao nhất thuộc về đĩa đơn "Loop", xếp hạng bảy và vẫn còn xuất hiện trong danh sách này suốt chín tuần sau đó.

Victor Entertainment đã phát hành bộ ba đĩa drama CD có tựa đề "The Matinée of the Palace" dựa trên anime, được thực hiện bởi các diễn viên lồng tiếng của bộ phim. Đĩa đầu tiên, mang phụ đề Chapter.1 ~Coral, the City on the Water~, phát hành vào ngày 16 tháng 12 năm 2005. Đĩa thứ hai, Chapter.2 ~Impossible Goal~ ra mắt tiếp theo vào ngày 1 tháng 2 năm 2006. Và đĩa cuối, Chapter.3 ~Unspeakable Lines~, phát hành ngày 24 tháng 3 năm 2006. Các drama CD này cũng có mặt trên bảng xếp hạng Oricon với vị trí cao nhất thuộc về Chapter.2 ~Impossible Goal~, đứng hạng 161 và tiếp tục xuất hiện trong danh sách trong vòng một tuần. Một sê-ri gồm bốn drama CD spin-off có tựa đề "Private High School Holitsuba" đã được phát hành từ năm 2006 đến năm 2009, đính kèm thêm một chương manga tương ứng. Lấy bối cảnh trong một chiều không gian khác, các nhân vật trong Tsubasa và XXXHOLiC đóng vai học sinh cũng như thầy cô giáo tại một ngôi trường hư cấu tên là "Holitsuba".

Trò chơi điện tử
Một trò chơi điện tử mang tên  do Cavia phát triển dựa theo bộ anime và được Akira phát hành tại Nhật Bản trên hệ Nintendo DS vào ngày 27 tháng 10 năm 2005. Tsubasa CHRoNiCLE là một trò chơi nhập vai, người chơi sẽ điều khiển nhân vật Sakura và Syaoran chu du trong nhiều thế giới để tìm các mảnh linh hồn của Sakura. Game thủ cũng có thể cạnh tranh với người khác thông qua kết nối không dây. Phần tiếp theo của trò chơi là  ra mắt vào ngày 20 tháng 4 năm 2006 cũng trên hệ Nintendo DS và cách chơi giống như phiên bản đầu.

Sản phẩm khác

Kodansha là nhà xuất bản toàn bộ các ấn phẩm sách, bao gồm fanbook và artbook của sê-ri, tại Nhật Bản. Đầu tiên là hai quyển fanbook khác nhau dành cho bộ anime Tsubasa • CHRoNiCLE phát hành từ năm 2005 đến 2006. Hai quyển sách này có minh họa và chứa thông tin về các nhân vật, một tập hợp các đoạn video nhạc dạo đầu cùng các cuộc phỏng vấn với seiyū của tác phẩm. Quyển đầu tiên có tựa , phát hành ngày 17 tháng 5 năm 2005. Quyển thứ hai lấy tên , ra mắt ngày 16 tháng 6 năm 2006. DH Publishing đã phát hành một ấn bản Anh ngữ với tựa đề Tsubasa Chronicle Factbook: Mystery, Magic and Mischief vào ngày 25 tháng 5 năm 2008, nó là cuốn thứ 18 trong bộ sách Mysteries and Secrets Revealed!.

Ba quyển artbook được phát hành từ năm 2006 đến năm 2009 với nhiều hình ảnh nghệ thuật. Quyển đầu tiên có tựa , phát hành ngày 17 tháng 4 năm 2006. Quyển thứ hai lấy tên  phát hành ngày 17 tháng 4 năm 2007, minh họa cho mười bốn tập đầu của loạt manga. Phiên bản tiếng Anh của ALBuM De REProDUCTioNS đã ra mắt ngày 8 tháng 12 năm 2009; kèm theo một trong những mẫu truyện ngắn, vốn là phụ chương của manga, mang tên Tsubasa: World of the Untold Story. Quyển artbook thứ ba mang tên  đã phát hành ngày 17 tháng 11 năm 2009, minh họa cho mười bốn tập cuối của loạt manga.

Hai ấn phẩm hướng dẫn liên quan đến các nhân vật tiếp tục được xuất bản ở Nhật, sau đó Del Rey đã biên dịch và phát hành tại Bắc Mỹ. Chúng mang nội dung tổng quan về các chiều không gian, tổng quan về nhân vật, bình luận của người hâm mộ, hình ảnh nghệ thuật và các bài phỏng vấn. Cuốn đầu tiên, , phát hành vào ngày 15 tháng 4 năm 2005, bao hàm các sự kiện từ tập 1 đến tập 7. Bản tiếng Anh của nó ra mắt ngày 26 tháng 12 năm 2006. Tiếp theo là , phát hành ngày 17 tháng 10 năm 2006, bao hàm các sự kiện từ tập 8 đến tập 14. Bản tiếng Anh của nó ra mắt ngày 13 tháng 10 năm 2009. Một cuốn sách có liên quan khác là  cũng được Kodansha xuất bản vào ngày 17 tháng 7 năm 2004. Thiết lập từ trước khi các sự kiện trong Tsubasa và XXXHOLiC xảy ra, tác phẩm này tiết lộ về cuộc sống của hai Mokona Modoki từ khi chúng được Clow Reed và Ichihara Yūko tạo ra.

Hai quyển sách hướng dẫn khác tập trung vào soundtrack của bộ anime cũng ra mắt tại Nhật Bản. Quyển đầu tiên là , phát hành vào ngày 30 tháng 8 năm 2005, tập trung vào âm nhạc của phần anime đầu tiên. Quyển thứ hai có tựa , ra mắt ngày 24 tháng 7 năm 2006, tập trung vào các nhạc phẩm trong mùa thứ hai của sê-ri.

Đón nhận

Manga
Loạt manga Tsubasa: Reservoir Chronicle đã được giới độc giả Nhật đón nhận nhiệt liệt và nhiều lần xuất hiện trong danh sách những tập truyện bán chạy nhất. Đến tháng 9 năm 2009, hai mươi bảy tập đầu tiên đã bán được hơn 20 triệu bản trên khắp Nhật Bản, trở thành một trong những manga có doanh số cao nhất của CLAMP. Ngày 27 tháng 4 năm 2004, phiên bản tiếng Anh của tập đầu tiên được phát hành và nhanh chóng bán được 2.330 bản trong vòng một tháng, đứng thứ 30 trong bảng xếp hạng 100 tập truyện bán chạy nhất tháng 5 năm 2009. Sau đó tác phẩm tiếp tục chiếm vị trí thứ năm trong bảng xếp hạng năm 2004 của Waldenbooks, thứ hạng cao chưa từng có của một tập manga. Tsubasa: Reservoir Chronicle đã góp mặt trong tốp 10 của bảng xếp hạng "Manga Top 50" dành cho những tác phẩm xuất bản ba tháng một kỳ của "ICv2 Retailers Guide to Anime/Manga" dựa trên tổng doanh số bán hàng từ các nhà sách chính và những cửa hàng truyện tranh; từ khi ra mắt vào tháng 4 năm 2009 ở Bắc Mỹ, ngoại trừ quý IV năm 2007, tác phẩm đều xếp vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng. Tính đến tháng 1 năm 2006, có hơn một triệu tập manga được bán thành công tại Bắc Mỹ bởi Del Rey. Tsubasa: Reservoir Chronicle là tác phẩm giành giải thưởng cao nhất đối với thể loại "Best Manga - Action" (manga hành động xuất sắc nhất) do Hiệp hội Xúc tiến Giải thưởng Hoạt hình Nhật Bản (SPJA) bình chọn. Trang web About.com xếp tác phẩm ở hàng thứ 29 trong bài viết "36 manga hay nhất mà Giải Eisner đã bỏ qua" (), trong khi đó quyển artbook Tsubasa ALBuM De REProDUCTioNS xếp hạng ba trong cuộc bình chọn "Sách manga hay nhất" () của trang này vào năm 2009. Trong lễ trao giải manga xuất sắc nhất năm 2005 () của Mania Entertainment, Tsubasa xếp hạng ba trong thể loại "Best Shounen" (shounen manga xuất sắc nhất). Năm 2007, loạt manga là một ứng viên của Giải thưởng Anime Hoa Kỳ, nhưng lại là một trong những sê-ri được công bố sau cùng do lỗi của những nhà phụ trách.

Tsubasa: Reservoir Chronicle được các nhà phê bình đánh giá khá tốt, họ mô tả manga là quà tặng cho người hâm mộ vì CLAMP đã sáng tác tác phẩm này với một lượng lớn các nhân vật từng xuất hiện trong những bộ truyện nổi tiếng khác của nhóm. Ban đầu độc giả bình luận về Tsubasa như một "Cardcaptor Sakura dành cho con trai". Các fan đoán rằng sê-ri này sẽ quyết định đoạn kết của một manga khác hiện đang bị tạm ngưng của CLAMP là X, hoặc nó sẽ là phần tiếp theo của Cardcaptor Sakura nhưng tập trung vào nhân vật Li Syaoran. Các nhà phê bình mô tả tác phẩm như được khắc họa bởi nhiều mục đích đan xen vào nhau; nhà văn Katherine Luther của website About.com chỉ ra rằng đây "có lẽ là kịch bản nhiều nhánh quanh co và phức tạp nhất mà chúng ta từng thấy ở anime và manga trong thời gian gần". Nhận xét về nửa đầu của manga, Mikhail Koulikov của Anime News Network (ANN) mô tả rằng nội dung bộ truyện được tạo ra dựa trên "một khuôn mẫu có thể dự đoán được". Melissa Harper, cũng từ ANN, cho rằng sê-ri có diễn biến hơi chậm, và "thành thật mà nói thì có chút nhàm chán". Tuy nhiên, Michael Aronson của Manga Life lại phát hiện ra sự hấp dẫn của bộ truyện và những người chưa từng đọc các manga khác của CLAMP cũng có thể dễ dàng hiểu được nội dung; ông hy vọng bộ truyện sẽ giữ được sự dễ hiểu như thế với độc giả ở những tập tiếp theo. Ông cũng thấy rằng những mối liên hệ giữa Tsubasa: Reservoir Chronicle và XXXHOLiC sẽ thuyết phục người đọc theo dõi các tác phẩm sau. Megan Lavey của Mania Entertainment cho rằng đoạn mở đầu khiến sê-ri giống một "câu chuyện tình khá là giản đơn", nhưng lại thích tính cách của các nhân vật. Bà thích cái cách mà manga này liên kết với XXXHOLiC và hy vọng rằng cả hai tác phẩm sẽ tiếp tục thể hiện được điều đó. Bằng một cái nhìn tổng quan về manga, Julie Gray của Comic Book Bin đã đưa ra những nhận xét tích cực nhấn mạnh đến sự phức tạp trong tính cách của các nhân vật và sự phát triển cốt truyện trong suốt mười tập đầu tiên. Bà cũng đề nghị mọi người nên mua bộ truyện này. Blake Waymire của Active Anime cho rằng sự thay đổi trong thiết lập kịch bản đã diễn ra khá tốt, và ông lưu ý đến cái cách mà một số phần trong câu chuyện đi từ mạnh mẽ đến quyến rũ.

Từ tập 15 trở đi, CLAMP tung ra một loạt những tình tiết đầy tính bất ngờ mà trước đó đã là điềm báo thường xuyên trong suốt bộ truyện. Những mối quan hệ phức tạp có tính liên kết với nhau được ANN ca ngợi là "tuyệt vời", tuy nhiên khâu thể hiện lại khá rối rắm bởi lượng cốt truyện đặt ra là quá nhiều. Một số nhà phê bình khác khen ngợi nhịp độ diễn biến đã cho phép "câu chuyện tiến triển theo đà tự nhiên của nó", và không cho khán giả "bị nhàm chán bởi bất cứ thể loại văn học nào". Những kịch bản đan xen vào nhau và sự thay đổi mối quan hệ giữa các nhân vật chính của manga được ca ngợi là "rất ít tác giả manga nào có thể dồn sức viết ra được một câu chuyện kể công phu như thế". Nhà văn Holly Ellingwood của Active Anime gọi những tình tiết đan xen này là "hệ thống các sự kiện gây sốc nhất của Tsubasa: Reservoir Chronicle cho đến nay!"; và nhận xét rằng, mặc dù có một kịch bản chồng chéo rắc rối đến như vậy, việc từng bí mật lần lượt được hé mở đã giúp độc giả muốn dõi theo tiếp những tập sau. Ellingwood cũng đánh giá những tập kế tiếp và chỉ ra sự hấp dẫn trong quá trình tiết lộ những tình tiết sau cùng; bà rất thích sự liên kết chặt chẽ được tiết lộ giữa các nhân vật trong Tsubasa và XXXHOLiC. Các nhà phê bình đã đánh giá nét vẽ có một trình độ cao, "sánh với chất lượng tiêu chuẩn của CLAMP", mặc dù có quá nhiều chi tiết, đặc biệt ở những pha hành động. Kiểu dáng thiết kế "đầy phong cách" và "sinh động", đặc trưng bởi "một lượng lớn các đường cong trang trí bao quát không giống với bất kì thứ gì khác thuộc thể loại này", chính điều đó đã giúp đưa những pha hành động gần với thực tế hơn qua những trải nghiệm đầy thú vị.Ed Sizemore của Comics Worth Reading nhấn mạnh một thực tế là mỗi chiều không gian mà các nhân vật chính đi qua đều được đặc trưng bởi một vẻ ngoài rất riêng và nhận thấy rằng "không có hai thế giới nào giống nhau dù chỉ là rất ít". Tuy nhiên, vì quá nhiều chi tiết và thiếu sự tương phản nên các cảnh trong manga, dù đẹp, vẫn thường trở nên khó hiểu khi khiến người đọc phải suy đoán xem ai là người đang tấn công. Do bản chất chồng chéo vào nhau của cốt truyện, các nhà phê bình đánh giá cao những ghi chú trong bản dịch tiếng Anh do nhà xuất bản Del Rey lồng vào truyện nhằm giúp độc giả hiểu rõ nội dung hơn. Lavey đánh giá bản Anh ngữ là "dễ hiểu" và thích việc một số từ tiếng Nhật được giữ nguyên, thay vào đó được giải thích riêng trong chú thích.

Anime
Các nhà phê bình đã mô tả mô tả bộ anime tuy có tình tiết tiến triển rất chậm nhưng đã để lại dấu ấn âm nhạc đẹp. Carl Kimlinger của Anime News Network trách đạo diễn Mashimo Koichi đã "làm giảm đi sự sinh động của cốt truyện", kèm theo "quá nhiều đoạn hồi tưởng, quá nhiều những gương mặt với ánh mắt vô cảm", cuối cùng tạo ra một sản phẩm "mang tính công thức nhạt nhẽo". Christopher Seaman của Active Anime đã có những cảm xúc lẫn lộn, ông tìm thấy trong anime những đề tài lãng mạn dành cho tuổi trưởng thành, trong khi khung nền phép thuật lại hướng đến những đối tượng trẻ tuổi, ông kết luận rằng "thanh thiếu niên sẽ cảm thụ được bộ phim rõ nhất". Nói chung, ông khen ngợi bộ phim và đánh giá cao nội dung cũng như chủ đề của nó. Todd Douglass Jr. của trang web DVDTalk xếp bộ đĩa DVD của anime vào loại "rất đáng xem"; ông thích anime này vì nó "không hề bị phụ thuộc", bất kể là phim có chứa đựng những nhân tố nhàm chán vay mượn từ những sê-ri khác. Douglas nhấn mạnh rằng ở phần tiếp theo, phiên bản anime vẫn giữ cho người xem thấy thú vị, và họ sẽ chẳng tìm được lý do nào để không thích nó. Douglas thích cách kể chuyện của anime, ông cũng thích các nhân vật trong đó, nhưng lại thấy rằng thỉnh thoảng tác phẩm lại bị kéo dài ra do tính chất phân thành nhiều phần của nó. Kimlinger ca ngợi những dấu ấn âm nhạc để lại rất đẹp, như một kết quả tất yếu mà nhà soạn nhạc Kajiura Yuki đã luôn đạt được. Chris Beveridge của Mania Entertainment cũng đưa ra nhận xét tương tự, ca ngợi những dấu ấn và hoạt ảnh, đồng thời bình luận về khả năng tiếp cận của phiên bản anime. Ông tuyên bố rằng những độc giả chưa từng xem qua các manga khác giống như Tsubasa của CLAMP sẽ thích bộ anime này, còn ngược lại, những người khác sẽ cảm thấy "cụt hứng với sê-ri". Luther đánh giá cao đặc tính chia thành nhiều phân đoạn của anime và nhận xét về cái cách mà nội dung chính được kết nối với nhau trong mỗi vòng dây câu chuyện. Các diễn viên lồng tiếng Anh cho phim được nhận xét là "có kinh nghiệm và xuất sắc". Jeffrey Harris của IGN cảm thấy Christopher Sabat là diễn viên lồng tiếng tốt nhất. Harris gọi anime là "có tạo hình đẹp và luôn có những màn trình diễn đầy tao nhã" làm nổi bật những nét của nhân vật chính. Ông chỉ trích việc thiếu đầu tư chi phí cho phiên bản DVD. Đánh giá phim nhựa của anime và XXXHOLiC, nhà văn N.S. Davidson của IGN cho biết phim của Tsubasa sẽ thu hút người xem sê-ri, dù cho nó khá ngắn. Ông thích sự ảnh hưởng nội dung lẫn nhau trong hai bộ phim, cho phép các tình tiết trong kịch bản của Tsubasa được giải thích trong phim XXXHOLiC, đồng thời phát hiện ra điểm tương đồng nghệ thuật giữa hai bộ phim. Carlo Santos có nhiều định kiến về bộ phim hơn, nhưng vẫn gọi nó là "một tác phẩm hay". Trong một cuộc thăm dò ý kiến trên kênh TV Asahi, Tsubasa • CHRoNiCLE đã được bình chọn ở vị trí thứ 59 trong số 100 anime phổ biến nhất Nhật Bản. Nó xếp hạng chín trong cuộc bình chọn anime được yêu thích nhất, Anime Grand Prix, của tạp chí Animage trong năm 2005, ngoài ra còn được xếp vào loại "Đề cập vinh dự" trong bài viết về "Tốp 10 anime của năm 2007" trên IGN.

Mặc dù OVA của Tsubasa không phải là OAD đầu tiên, các tập phim này được bày bán cùng với các tập manga, với mục đích phổ biến hóa với người xem. Chris Beveridge của Mania Entertainment đánh giá OVA có chất lượng tốt hơn so với phiên bản truyền hình, chủ yếu là vì chúng được công ty Production I.G thực hiện thay vì Bee Train, ngoài ra còn vì anime trên TV có kịch bản quá rối rắm. Ở một bài bình luận khác, Beveridge cho biết ông cảm thấy bị thu hút bởi các tình tiết xảy ra trong OVA, mà chính từ đó những phát hiện mới đã làm thay đổi quan điểm của khán giả khi xem sê-ri. Các nhân vật được thiết kế giống trong manga hơn so với anime trên TV, trong khi mảng hoạt họa được đánh giá là "cao hơn mức độ tiêu chuẩn của truyền hình". Các chủ đề được ghi nhận là trưởng thành hơn cả về tính khốc liệt lẫn sâu sắc; mặc dù những thay đổi từ đầu đến cuối loạt OVA đều được khen ngợi, nhưng các nhà phê bình lại đề nghị một phiên bản OVA khác kết thúc cốt truyện trong tập cuối của Tsubasa Shunraiki.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tsubasa: Reservoir Chronicle tại NHK
Tsubasa -RESERVoir CHRoNiCLE- the Movie  tại Production I.G
Tsubasa TOKYO REVELATIONS tại Kodansha
Website chính thức của Tsubasa Shunraiki và các OVA của XXXHOLiC tại Kodansha

Anime và manga kỳ ảo
Anime và manga lãng mạn
CLAMP
Shōnen manga
Trò chơi Nintendo DS
Manga năm 2003
Manga năm 2004
Manga năm 2005
Manga năm 2006
Manga năm 2007
Manga năm 2008
Manga năm 2009
Anime năm 2007
Anime năm 2008
Anime năm 2009
TVB
Funimation
Manga dài tập
Manga năm 2014
Anime và manga phiêu lưu
Dòng hóa trong tác phẩm hư cấu
Manga Kōdansha
Chương trình NHK
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng


title: Lê Uyên

text:
{{Thông tin nghệ sĩ
| nền = ca sĩ
| tên = Lê Uyên
| hình =
| kích thước hình = 695 x 720
| chú thích hình =
| tên khai sinh = Lâm Phúc Anh
| nghệ danh = Lê Uyên
| ngày sinh =
| nơi sinh = Hàng Bồ, Hà Nội, Quốc gia Việt Nam
| ngày mất =
| nơi mất =
| chồng = Lê Uyên Phương
| dòng nhạc = Tình khúc 1954-1975
| hợp tác với = Lê Uyên Phương
| ca khúc = Lời gọi chân mâyVũng lầy của chúng taHãy ngồi xuống đây
}}
Lê Uyên là một nữ ca sĩ người Việt thành danh ở Sài Gòn vào thập niên 1970. Tiếng hát Lê Uyên luôn gắn liền với âm nhạc của chồng cô, nhạc sĩ Lê Uyên Phương.

Thân thế
Lê Uyên tên thật là Lâm Phúc Anh, sinh ngày 17 tháng 7 năm 1952 tại phố Hàng Bồ, Hà Nội trong một gia đình người Hoa. Cha của cô là một thương gia gốc Hải Nam, còn mẹ cô là người Triều Châu, vợ thứ năm trong tổng số 9 người vợ của cha cô. Năm 1954, gia đình cô gồm cha mẹ, Lâm Phúc Anh và người em gái tên Lâm Phi Yến từ Hà Nội di cư vào miền Nam và sống tại một ngôi nhà khang trang ở Chợ lớn. Đó cũng là nơi đặt văn phòng của một công ty vận tải chạy đường Quy Nhơn, Huế và Đà Nẵng của cha cô.

Hoạt động ca nhạc
Lâm Phúc Anh gặp nhạc sĩ Lê Uyên Phương tại Đà Lạt và đến năm 1968 thì hai người thành hôn. Họ trở thành đôi tình nhân song ca nổi tiếng. Vì Lâm Phúc Anh không muốn dùng tên thật nên lấy nghệ danh là Lê Uyên, cắt từ chữ Lê Uyên Phương. Hai người khi song ca được gọi là Lê Uyên và Phương.

Trong những năm đầu cùng nhau đi hát, Lê Uyên và Lê Uyên Phương chỉ giới hạn phạm vi hoạt động của mình trong khuôn viên các trường đại học trước khi chính thức lấy tên Lê Uyên và Phương vào năm 1969, sau lần trình diễn tại quán Thằng Bờm của phong trào Du Ca Việt Nam. Những năm đầu thập kỷ 1970, từ Đà Lạt vào Sài Gòn, Lê Uyên và Phương đã đem một luồng gió mới đến với tân nhạc Việt Nam. Trong những năm khốc liệt nhất của cuộc Chiến tranh Việt Nam, Lê Uyên và Phương, với những ca khúc nồng nàn, khắc khoải đôi khi bàng bạc, triết lý đã được giới trẻ đón nhận nồng nhiệt.

Năm 1979, Lê Uyên và Phương vượt biển rời Việt Nam sang đến Pulau Bidong rồi định cư ở California, Hoa Kỳ. Họ có hai con gái là Lê Uyên Uyên và Lê Uyên My. Năm 1984-1985, Lê Uyên bị trúng đạn lạc của hai băng đảng đấu súng trước quán cafe của gia đình. Sau đó, bà mất 4 năm để điều trị, dưỡng thương. Sau thời gian đó, bà cùng chồng xuất hiện trở lại trên những chương trình video của các trung tâm Làng Văn, Thúy Nga và nhất là Asia đã được khán thính giả đón nhận một cách nồng nhiệt.

Sau khi Lê Uyên Phương qua đời năm 1999, Lê Uyên đã đứng ra thực hiện được hai CD gồm một số ca khúc của Lê Uyên Phương. CD thứ nhất là Yêu nhau khi còn thơ gồm những nhạc phẩm đầu tay của Lê Uyên Phương sáng tác từ đầu thập niên 1960, phần lớn được ra đời ở Pleiku là nơi Lê Uyên Phương đã từng dạy học một thời gian, trước khi trở về Đà Lạt. CD thứ hai nhan đề Tình như mây cõi lạ'', gồm 9 nhạc phẩm trong tổng số trên 40 bài nhạc phổ từ thơ của Lê Uyên Phương.

Trình diễn trên sân khấu

Trung tâm Thúy Nga

Trung tâm Asia

Sol Vàng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ca sĩ hải ngoại
Ca sĩ tình khúc 1954–1975
Người Hà Nội
Người Mỹ gốc Việt
Người Việt gốc Hoa
Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam


title: Troyes-6 (tổng)

text:
Tổng Troyes-6 là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Aube trong vùng Grand Est.

Tổng này được tổ chức xung quanh Troyes ở quận Troyes.

Các đơn vị hành chính

|-
| Laines-aux-Bois || align="right" | 461 || align="right" | 10120 || align="right" | 10186
|-
| Saint-André-les-Vergers || align="right" | 11 125 || align="right" | 10120 || align="right" | 10333
|-
| Saint-Germain || align="right" | 2 152 || align="right" | 10120 || align="right" | 10340
|-
| Troyes || align="right" | 60 958 (1) || align="right" | 10000 || align="right" | 10387
|}
(1) một phần xã.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Aube
Quận của Aube
 Tổng của ‘Aube
Xã của Aube
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Troyes-6 trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Troyes-6 sur Mapquest
 Localisation du canton de Troyes-6 trên bản đồ Pháp

Troyes-6


title: Pierre-Auguste Renoir

text:
Pierre-Auguste Renoir (Phát âm tiếng Pháp: [pjɛʁ oɡyst ʁənwaʁ] 25 tháng 2 năm 1841 - 3 tháng 12 năm 1919) là một họa sĩ người Pháp, một nhân vật tiên phong trong sự phát triển của phong cách Trường phái ấn tượng. Ông là một họa sĩ luôn đề cao vẻ đẹp, đặc biệt là về vẻ đẹp cơ thể của nữ giới. Có nhận xét rằng: "Renoir là hiện thân cuối cùng của truyền thống chuyển tiếp từ Rubens tới Watteau".

Ông là cha của diễn viên Pierre Renoir (1885–1952), nhà làm phim Jean Renoir (1894–1979) và nghệ nhân gốm Claude Renoir (1901–1969). Ông cũng là ông nội của nhà làm phim Claude Renoir (1913–1993), con trai của Pierre.

Cuộc đời

Thời trẻ
Pierre-Auguste Renoir chào đời tại Limoges, Haute-Vienne, Pháp vào năm 1841. Cha của ông là Léonard Renoir, làm nghề thợ may. Năm 1844, gia đình Renoir chuyển tới Paris để kiếm tìm nhiều cơ hội công việc hơn. Nhà của họ ở phố d’Argenteuil, thuộc vùng trung tâm Paris, cách bảo tàng Louvre không xa. Tuy ngay từ nhỏ Renoir đã có khiếu vẽ vời, nhưng tài ca hát của ông lại nổi trội hơn. Khả năng ca hát được thầy giáo Charles Gounod - trưởng đội nhạc lễ nhà thờ St Roch, hết sức khuyến khích. Tuy vậy, vì tài chính gia đình eo hẹp, Renoir buộc phải ngừng học nhạc, bỏ học ở tuổi mười ba để học nghề tại một xưởng sản xuất gốm.

Renoir học nghề rất nhanh, nhưng ông vẫn thường xuyên thấy mệt mỏi với công việc và thường an trú trong các phòng tranh của bảo tàng Louvre. Chủ nhà máy đánh giá cao khả năng học nghề của Renoir và cũng báo cho gia đình Renoir biết điều đó. Dựa vào đó, Renoir bắt đầu đi học để chuẩn bị thi vào Ecole des Beaux Arts. Xưởng sản xuất gốm áp dụng dây chuyền sản xuất cơ khí vào năm 1858, buộc Renoir phải tìm cách khác để kiếm tiền học. Trước khi ghi danh vào trường mỹ thuật, ông đã vẽ tranh trên rèm cửa cho các nhà truyền giáo nước ngoài và trang trí quạt.

Năm 1862, Renoir bắt đầu học nghệ thuật dưới sự dẫn dắt của Charles Gleyre ở Paris. Tại đây, ông làm quen với Alfred Sisley, Frédéric Bazille, và Claude Monet. Trong những năm 1860, thỉnh thoảng ông không đủ tiền mua màu vẽ. Renoir gặt hái thành quả đầu tiên ở triển lãm Salon 1868 với bức tranh Lise cầm ô (Lise with a Parasol, 1867), khắc họa cô người yêu Lise Tréhot. Mặc dầu lần đầu tiên Renoir dự triển lãm tranh là tại Paris Salon năm 1864, tài năng của ông vẫn chưa được công nhận, một phần do náo động từ cuộc chiến tranh Pháp-Phổ.

Trong thời kỳ Công xã Paris vào năm 1871, trong lúc Renoir đang vẽ ở bờ sông Seine, thì một số chiến sĩ công xã nghĩ ông là gián điệp, bèn định quẳng ông xuống sông. Thật may, một vị chỉ huy công xã tên là Raoul Rigault nhận ra Renoir chính là ân nhân trước đây từng bảo vệ Rigalt. Năm 1874, tình bạn mười năm giữa Renoir và Jules Le Cœur cùng gia đình ông ta lâm vào tình trạng đổ vỡ. Renoir không chỉ mất đi nguồn cổ vũ quý báu, mà còn mất đi những dịp lưu trú tại tư gia của họ ở gần Fontainebleau, nơi ấy có một khu rừng tuyệt đẹp. Mất đi vị trí vẽ tranh ưa thích, đề tài tranh của ông cũng vì thế mà thay đổi.

Trưởng thành
Renoir tiếp nhận cảm hứng từ phong cách sáng tác và chủ đề của hai nhà hội họa đi trước là Camille Pissarro and Édouard Manet. Sau nhiều lần liên tiếp bị ban giám khảo triển lãm Salon loại, ông bắt tay với Monet, Sisley, Pissarro và vài họa sĩ khác tổ chức triển lãm hội họa ấn tượng đầu tiên vào tháng Tư, 1874. Tại đây, ông trưng bày sáu bức tranh. Cho dù giới phê bình nhìn chung không ưa triển lãm này, các tác phẩm của Renoir lại khá được đón nhận. Cũng trong năm đó, hai tác phẩm của ông được Durand-Ruel ở London mua lại.

Với hy vọng kiếm được kế sinh nhai qua vẽ tranh chân dung đặt hàng, trong triển lãm thứ hai của các họa sĩ ấn tượng vào năm 1876, Renoir trưng bày chủ yếu tranh chân dung. Năm sau đó, tại triển lãm thứ ba của nhóm, ông góp mặt với nhiều thể loại tranh hơn, bao gồm bức Khiêu vũ ở Le Moulin de la Galette (Dance at Le Moulin de la Galette) và Xích đu (The Swing). Renoir không dự triển lãm thứ tư của nhóm ấn tượng, thay vào đó ông gửi tác phẩm tới Salon. Cuối thập niên 1870, đặc biệt sau thành công của bức Bà Charpentier và lũ trẻ (Mme Charpentier and her Children, 1878) ở Salon 1879, Renoir đã trở thành họa sĩ thành công và được mến mộ.

Năm 1881, Renoir tới Algérie, đất nước có mối liên hệ với họa sĩ Eugène Delacroix, rồi tới Madrid, để ngắm tác phẩm của Diego Velázquez. Tiếp sau đó, ông khởi hành tới Italia để xem trứ tác của Titziano ở Florence và tranh của Raphael ở Rome. Vào ngày 15 tháng Một năm 1882, Renoir gặp gỡ nhà soạn nhạc Richard Wagner tại nhà riêng của ông ở Palermo, Sicily. Renoir vẽ chân dung Wagner chỉ trong vòng ba mươi lăm phút. Cùng năm đó, bệnh viêm phổi tàn phá hệ hô hấp của Renoir, buộc ông phải dưỡng bệnh sáu tuần ở Algeria.

Năm 1883, Renoir dành cả mùa hè ở Guernsey, một hòn đảo nằm trên eo biển Anh quốc, sở hữu phong cảnh

đa dạng gồm có biển, vách đá và vịnh. Tại đây, ông sáng tác mười lăm bức tranh chỉ trong vòng hơn một tháng. Phần lớn tranh vẽ Moulin Huet, vịnh nằm ở Saint Martin's, Guernsey. Những bức tranh này là được sử dụng để làm một bộ tem kỉ niệm vào năm 1983.

Trong thời gian sống và làm việc tại Montmartre, Renoir thuê Suzanne Valadon làm người mẫu. Valadon đã làm mẫu cho Renoir (The Large Bathers, 1884–1887; Dance at Bougival, 1883) và nhiều họa sĩ đồng sự của ông. Valadon tranh thủ nghiên cứu kỹ thuật của các họa sĩ và cuối cùng trở thành một trong những họa sĩ hàng đầu của thời kỳ này.

Năm 1887 kỷ niệm tròn 50 năm nữ hoàng Victoria trị vì, đáp lời đề nghị của thuộc hạ nữ hoàng Phillip Richbourg, Renoir gửi vài bức tranh cho "Bộ tranh của các họa sĩ ấn tượng Pháp" để làm lễ vật chúc mừng nữ hoàng.

Năm 1890, ông kết hôn với Aline Victorine Charigot, thợ may váy trẻ hơn ông hai mươi tuổi. Charigot, cùng với nhiều người bạn khác của Renoir, đã làm mẫu cho ông vẽ bức tranh Le Déjeuner des canotiers (Bữa trưa trên tàu, Luncheon of the Boating Party, cô là nhân vật nữ bên trái đang chơi đùa với chú chó) năm 1881. Họ đã có với nhau một người con trai tên là Pierre, sinh năm 1885. Sau khi lấy vợ, Renoir vẽ nhiều cảnh có vợ xuất hiện và cảnh cuộc sống hằng ngày của gia đình, gồm có lũ trẻ và y tá gia đình, Gabrielle Renard, em họ của Aline. Gia đình Renoir có ba con: Pierre Renoir (1885–1952), trở thành diễn viên phim ảnh và sân khấu; Jean Renoir (1894–1979), sau này là nhà làm phim; Claude Renoir (1901–1969), nghệ nhân làm gốm.

Cuối đời

Khoảng năm 1892, Renoir bị thấp khớp ngày càng nặng. Năm 1907, ông chuyển tới một nơi ấm áp hơn gọi là "Les Collettes", một nông trang ở làng Cagnes-sur-Mer, Provence-Alpes-Côte d'Azur ở gần ven biển Địa Trung Hải. Renoir tiếp tục sáng tác tranh trong suốt hai mươi năm cuối đời dù bệnh thấp khớp cản trở khả năng di chuyển của ông. Ông lại mắc thêm cả tình trạng biến dạng ở tay và chứng cứng liền khớp ở vai phải, buộc ông phải thay đổi kỹ thuật vẽ. Người ta thường nói rằng khi bệnh thấp khớp trở nặng, ông nhờ người nhét cọ vào giữa các ngón tay tê cứng, nhưng điều này không đúng sự thật. Renoir vẫn có thể cầm cọ được, cho dù ông cần người giúp đặt cọ vào tay. Hình ảnh tay Renoir bị băng bó, xuất hiện trong các bức ảnh cuối đời họa sĩ, chỉ nhằm mục đích ngăn chặn kích ứng da. Khi được hỏi tại sao ông tiếp tục vẽ tranh khi mà phải chịu bệnh viêm khớp đau đớn, ông đáp: "Cơn đau sẽ qua, vẽ đẹp còn mãi".

Năm 1919, Renoir thăm bảo tàng Louvre để ngắm các tác phẩm của mình treo bên cạnh tác phẩm của các họa sĩ bậc thầy cổ điển. Trong thời gian này, ông sáng tác điêu khắc cùng với một nghệ sĩ trẻ Richard Guino, người chuyên xử lý đất sét.

Renoir qua đời ngày 3 tháng 12 năm 1919 ở Cagnes-sur-Mer, hưởng thọ 78 tuổi.

Nghệ thuật

Tranh vẽ của Renoir nổi tiếng vì ánh sáng rực rỡ, màu sắc nồng đậm, đa phần khắc họa con người trong bố cục gần gũi hoặc vô tư. Nữ giới khỏa thân cũng là đề tài chính của ông. Tuy nhiên, năm 1876, một nhà phê bình viết trên tờ Le Figaro: "Cố gắng giải thích cho quý ngài Renoir hiểu rằng phần thân trên của nữ giới không phải là một khối khịt phân tách in những cái vết xanh xanh tím tím vốn là dấu hiệu của trạng thái phân hủy trên xác chết." Nhưng trong phong cách hội họa ấn tượng, Renoir thường đưa vào các chi tiết tạo nên từ các vệt cọ ngẫu hứng, để nhân vật hòa quyện nhẹ nhàng với người khác với khung cảnh xung quanh.

Các tác phẩm đầu tay của Renoir chứng tỏ ông chịu ảnh hưởng từ cách tô màu của Eugène Delacroix và ánh sáng của Camille Corot. Renoir cũng ngưỡng mộ các họa sĩ hiện thực như Gustave Courbet và Édouard Manet, tác phẩm ban đầu của Renoir rất giống các họa sĩ này ở chỗ sử dụng màu đen. Renoir còn hâm mộ cách miêu tả chuyển động của Edgar Degas. Một số họa sĩ khác mà Renoir cực kỳ ái mộ là François Boucher và Jean-Honoré Fragonard.

Trong các tác phẩm thời kỳ đầu của Renoir thì Diana (1897) là ví dụ tiêu biểu cho thấy ảnh hưởng từ chủ nghĩa hiện thực của Courbet. Nhìn thoáng qua có thế thấy đây là tác phẩm lấy chủ đề thần thoại, được hoàn thành trong xưởng vẽ. Nhân vật trong tranh đang ngồi vững chắc trên một cảnh sắp sẵn và đang quan sát tỉ mỉ.
Cuối thập niên 1860, nhờ luyện tập vẽ ánh sáng và mặt nước en plein air (ngoài trời), Renoir và bạn vẽ Claude Monet khám phá ra rằng màu sắc của bóng râm không phải màu nâu hay đen, mà là màu sắc được phản xạ lại từ vật thể, hiệu ứng này ngày nay gọi là phản xạ khuếch tán. Renoir và Monet đã cùng nhau ngồi vẽ vài bức tranh, thể hiện cùng khung cảnh.

Một trong những tác phẩm hội họa ấn tượng xuất sắc nhất là bức Khiêu vũ ở Le Moulin de la Galette (Bal du moulin de la Galette) được Renoir sáng tác năm 1876. Tác phẩm miêu tả một khung cảnh ngoài trời, rất đông người đang tụ tập tại một khu vườn khiêu vũ nổi tiếng ở Butte Montmartre, gần nơi ông đang cư trú. Các tác phẩm đầu thời kỳ ông mới bắt đầu đạt độ chín trong sự nghiệp thường là những lát cắt của đời sống thực, rất điển hình của hội họa ấn tượng, tràn ngập ánh sáng và màu sắc lấp lánh.

Tuy vậy, đến giữa thập niên 1880, Renoir rời xa phong trào ấn tượng để áp dụng kỹ thuật vẽ nguyên tắc hơn, chính thống hơn cho tranh chân dung và tranh nhân vật, đặc biệt là phụ nữ. Chuyến du ngoạn sang Italia năm 1881, tận mắt ngắm tác phẩm của Raphael, Leonardo da Vinci, Titziano, và các bậc thầy khác thời Phục Hưng, đã khiến ông tin rằng ông đang đi sai đường. Lúc ấy ông tuyên bố: "Tôi đã đi xa nhất có thể với chủ nghĩa ấn tượng rồi và tôi nhận ra rằng tôi chẳng thể vẽ được nữa".

Trong vài năm sau đó, ông vẽ theo lối khắt khe hơn nhằm trở về với chủ nghĩa cổ điển. Tập trung vào việc vẽ phác thảo và nhấn mạnh đường nét nhân vật, ông hoàn thành các tác phẩm như Người tắm tóc vàng (Blonde Bather, 1881 and 1882) and Những người đang tắm tranh cỡ lớn (The Large Bathers, 1884–87; Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia). Thời kỳ này thỉnh thoảng được gọi là "thời kỳ Ingres" của Renoir.

Sau năm 1890, ông lại thay đổi hướng đi một lần nữa. Từ bỏ đường nét tỉ mỉ, ông quay trở lại với những nét cọ mỏng, như trong các tác phẩm thuở ban đầu.

Từ thời kỳ này trở đi, ông tập trung vẽ cảnh khỏa thân và cảnh trong nhà, tiêu biểu như bức Những cô gái chơi đàn dương cầm (Girls at the Piano, 1892) và Grandes Baigneuses, 1887. Bức Grandes Baigneuses, 1887 là tác phẩm tiêu biểu và thành công nhất trong các bức tranh khỏa thân trần trụi thời kỳ sau của Renoir.

Là một họa sĩ có sức sáng tác dồi dào, ông đã vẽ hàng nghìn bức tranh. Tính khoái lạc ấm cúng trong phong cách tranh Renoir khiến tác phẩm của ông trở nên nổi tiếng bậc nhất và được sao chép thường xuyên nhất trong lịch sử mỹ thuật. Bộ sưu tập tranh Renoir lớn nhất, gồm 181 bức, thuộc sở hữu của Quỹ Barnes ở Philadelphia.

Tác phẩm

Tranh chân dung và phong cảnh

Tranh chân dung

Tranh khỏa thân

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Renoir at biography.com
 How Renoir Coped with Rheumatoid Arthritis article in British Medical Journal by Boonen A. et al.
 The Story Behind the Masterpiece...  The Luncheon of the Boating Party
 Suburban Pastoral, The Guardian, 24 Feb 2007

 Pierre-Auguste Renoir paintings, media & interactive timeline

Họa sĩ Pháp
Sinh năm 1841
Mất năm 1919


title: Réaumur, Vendée

text:
Réaumur là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 22,09 km², dân số năm 2006 là 779 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 98-187 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Réaumur trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Reaumur sur le site de la Cộng đồng các xã

Reaumur


title: Horsfieldia sparsa

text:
Horsfieldia sparsa là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, Singapore, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo
 de Wilde, W.J.J.O. 1998. Horsfieldia sparsa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

sparsa
Thực vật Thái Lan


title: Seine-Maritime

text:
Seine-Maritime là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Normandie, tỉnh lỵ Rouen, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Dieppe, Le Havre.

Tham khảo

Haute-Normandie
Tỉnh của Pháp
Khởi đầu năm 1790 ở Pháp


title: Fordia ophirensis

text:
Fordia ophirensis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Fordia ophirensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Fordia
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Đô la Mông Cổ

text:
Đô la Mông Cổ là loại tiền tệ cũ của Mông Cổ, được sử dụng trong thời gian từ năm 1921 đến 1925 để thay thế ngang giá cho đồng yuan Trung Quốc được sử dụng trước đó. Đồng đô la Mông Cổ này được Ngân khố chính phủ Mông Cổ phát hành chỉ ở dạng tiền giấy với mệnh giá 10, 20, 50 và 100. Vào năm 1925, đồng tiền này lại được thay bằng Tögrög.

Tham khảo

Tiền tệ châu Á
Lịch sử Mông Cổ
Kinh tế Mông Cổ
Tiền tệ hiện hết dùng
Đô la
Chấm dứt năm 1925


title: Conoderus inquinatus

text:
Conoderus inquinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Oligostigmoides

text:
Oligostigmoides là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acentropinae


title: Myristica xylocarpa

text:
Myristica xylocarpa là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Solomon.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica xylocarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật quần đảo Solomon
xylocarpa


title: 1734 Zhongolovich

text:
1734 Zhongolovich (1928 TJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 10 năm 1928 bởi G. Neujmin ở Simeis.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1734 Zhongolovich

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1928


title: Oreophryne pseudasplenicola

text:
Oreophryne pseudasplenicola là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Günther, R. 2004. Oreophryne pseudasplenicola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Pseudasplenicola
Động vật lưỡng cư Tây New Guinea


title: Belvèze

text:
Belvèze là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Hylaeus georgicus

text:
Hylaeus georgicus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1898.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1898


title: Les Angles-sur-Corrèze

text:
Les Angles-sur-Corrèze là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Anglessurcorreze


title: Grumman F-9 Cougar

text:
Chiếc Grumman F9F Cougar (được đổi tên thành F-9 Cougar theo Hệ thống định danh máy bay Thống nhất năm 1962) là một kiểu máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ. Dựa trên kiểu Grumman F9F Panther trước đây, Chiếc Cougar đã thay thế chiếc Panther kiểu cánh ngang bằng một thiết kế cánh xuôi hiện đại hơn. Hải quân Mỹ đã xem chiếc Cougar chỉ là một phiên bản nâng cấp của chiếc Panther (cho dù chấp nhận một cái tên chính thức mới) nên tên hiệu của chiếc Cougar được bắt đầu với F9F-6 và cao hơn.

Thiết kế và phát triển
Chiếc nguyên mẫu, kiểu Panther được cải tiến, được nhanh chóng sản xuất và chiếc nguyên mẫu thứ nhất XF9F-6 bay chuyến bay đầu tiên vào ngày 20 tháng 9 năm 1951. Nó đã gây ngạc nhiên cho giới chức Hải quân (vốn đã rất ngần ngại áp dụng một kiểu thiết kế cánh xuôi để hoạt động trên tàu sân bay) rằng chiếc Cougar hoạt động dễ dàng hơn trên tàu sân bay so với chiếc Panther. Chiếc máy bay vẫn còn bay dưới tốc độ âm thanh, nhưng con số Mach đã được cải thiện đáng kể từ 0,79 lên 0,86 ở độ cao mặt biển và đến 0,895 ở độ cao 10.000 m (35.000 feet), cũng như cải thiện đáng kể tính năng bay. Không giống chiếc Panther, chiếc Cougar không bị chiếc Mikoyan-Gurevich MiG-15 Liên Xô vượt qua, nhưng chúng đã quá trễ để tham gia hoạt động trong Chiến tranh Triều Tiên.

Lịch sử hoạt động
Phiên bản Cougar duy nhất có tham hoạt động chiến đấu lại là kiểu máy bay huấn luyện TF-9J; chúng được sử dụng trong vai trò chỉ huy trên không, hướng dẫn không kích các vị trí của đối phương tại Nam Việt Nam trong những năm 1966 và 1967. Kiểu F9F-8 được rút khỏi hoạt động của các đơn vị tiền phương vào năm 1958-1959, được thay thế bằng chiếc Vought F8U Crusader và Grumman F11F Tiger. Các đơn vị trừ bị tiếp tục sử dụng chúng cho đến giữa những năm 1960, nhưng phiên bản này không tham gia Chiến tranh Việt Nam.

Lực lượng quân đội nước ngoài duy nhất sử dụng chiếc F9F Cougar là Argentina, vốn cũng sử dụng những chiếc F9F Panther. Hai chiếc máy bay huấn luyện F9F-8T được sở hữu vào năm 1962, và phục vụ cho đến năm 1971. Hải quân Argentina, sau nhiều lần cố gắng thất bại, đã xoay xở để được giao hai khung máy bay do tận dụng một cơ hội "nhầm lẫn" quan liêu, nhưng phía Mỹ đã từ chối cung cấp phụ tùng thay thế trong những năm sau đó. Cougar trở thành máy bay phản lực đầu tiên vượt bức tường âm thanh tại Argentina.

Các phiên bản
XF9F-6 Chiếc nguyên mẫu F9F Cougar. Có ba chiếc được chế tạo.
F9F-6 Phiên bản sản xuất đầu tiên, được giao từ giữa năm 1952 đến tháng 7 năm 1954. Trang bị bốn pháo M2 20 mm trước mũi và mang được hai bom 454 kg (1000 lb) hoặc thùng nhiên liệu vứt được 570 L (150 US gallon) dưới cánh. Đa số được trang bị ăn-ten dẫn đường UHF dưới mũi, một số có vòi tiếp nhiên liệu trên không. Được đặt lại tên là F-9F vào năm 1962. Có 646 chiếc được sản xuất.
F9F-6P Phiên bản trinh sát với máy ảnh trước mũi thay cho các khẩu pháo. Sau khi được rút khỏi hoạt động thường trực, nhiều chiếc được sử dụng làm mục tiêu không người lái để huấn luyện chiến đấu đặt tên là F9F-6K, hoặc là máy bay điều khiển mục tiêu giả đặt tên là F9F-6D. Hai kiểu này được đặt lại tên tương ứng là QF-9F và DF-9F vào năm 1962. Có 60 chiếc được sản xuất.
F9F-6PD Tên đặt lại cho những chiếc F9F-6P cải biến thành máy bay điều khiển mục tiêu giả.
F9F-9K2 Là phiên bản cải tiến các mục tiêu giả F9F-6K. Chúng được đặt lại tên là QF-9G vào năm 1962.
F9F-7 Phiên bản Cougar sản xuất hàng loạt tiếp theo. Trang bị động cơ Allison J33 thay cho kiểu Pratt & Whitney J48, nhưng loại J33 lại tỏ ra kém mạnh mẽ và kém tin cậy hơn so với J48. Đa số được cải biến lại để trang bị động cơ J48, nên không thể phân biệt chúng với những chiếc F9F-6. Chúng được đặt lại tên là F-9H vào năm 1962. Có 168 chiếc được sản xuất.
F9F-8 Là phiên bản máy bay tiêm kích cuối cùng. Thân được kéo dài thêm 200 mm (8 in), cánh được cải tiến có bề rộng và diện tích cánh lớn hơn nhằm cải thiện tính năng bay ở tốc độ thấp và góc tấn lớn cũng như thêm chỗ cho các thùng nhiên liệu. Chúng được giao từ tháng 4 năm 1954 đến tháng 3 năm 1957; đa số được trang bị vòi tiếp nhiên liệu trên không, và những chiếc được sản xuất đời sau có khả năng mang bốn tên lửa không-đối-không AIM-9 Sidewinder dưới cánh. Đa số những chiếc sản xuất đời đầu sau đó được cải biến theo cấu hình này. Một số chiếc được gắn thiết bị ném bom nguyên tử. Chúng được đặt lại tên là F-9J vào năm 1962. Có 601 chiếc được sản xuất.
YF9F-8B Chiếc nguyên mẫu tiêm kích-tấn công một chỗ ngồi. Có một chiếc F9F-8 được cải biến thành YF9F-8B. Sau được đặt lại tên là YAF-9J.
F9F-8B Phiên bản F9F-8 được cải biến thành máy bay tiêm kích-tấn công một chỗ ngồi. Sau được đặt lại tên là AF-9J.
F9F-8P Phiên bản trinh sát hình ảnh, được giao hàng từ năm 1955 đến năm 1957. Chúng chỉ phục vụ một thời gian ngắn cho đến năm 1960, nhưng một số được giữ lại trong các phi đội trừ bị. Có 110 chiếc được sản xuất.

Máy bay huấn luyện
F9F-8T Hải quân Mỹ sở hữu phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi này từ năm 1956 đến năm 1960. Chúng được sử dụng trong việc huấn luyện nâng cao, huấn luyện vũ khí và huấn luyện tàu sân bay, và phục vụ cho đến năm 1974. Chúng được trang bị một cặp pháo 20 mm và có thể mang đủ tải trọng bom hay tên lửa. Chúng được đặt lại tên là TF-9J vào năm 1962. Có 377 chiếc được sản xuất.
YF9F-8T Tên gọi một chiếc F9F-8 được cải biến thành chiếc nguyên mẫu hai chỗ ngồi dùng trong việc phát triển phiên bản huấn luyện F9F-8T. Sau được đặt lại tên là YTF-9J.
NTF-9J Tên gọi hai chiếc TF-9J được sử dụng trong các nhiệm vụ thử nghiệm đặc biệt.

Các nước sử dụng

Hải quân Argentina

Hải quân Hoa Kỳ
Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ

Đặc điểm kỹ thuật (F9F Cougar)

Đặc tính chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 12,9 m (42 ft 2 in)
 Sải cánh: 10,5 m (34 ft 6 in)
 Chiều cao: 3,7 m (12 ft 3 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 31,3 m² (337 ft²)
 Lực nâng của cánh: 298 kg/m² (61 lb/ft²)
 Trọng lượng không tải: 5.382 kg (11.866 lb)
 Trọng lượng có tải: 9.116 kg (20.098 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 11.232 kg (24.763 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Pratt & Whitney J48-P-8A turbo phản lực, lực đẩy 8.500 lbf (38 kN) với phun nước

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 1.041 km/h (647 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.111 km (1.312 mi)
 Trần bay: 12.800 m (42.000 ft)
 Tốc độ lên cao: 29,2 m/s (5.750 ft/min)

Vũ khí
 4 x pháo M2 20 mm (0,787 in) 190 viên đạn mỗi khẩu
 2 × bom 450 kg (1.000 lb)
 6 × rocket 127 mm (5 in)
 4 × tên lửa không-đối-không AIM-9 Sidewinder

Tham khảo

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan
 F9F Panther
 F-11 Tiger

Máy bay tương tự
 F3H Demon
 F4D Skyray

Trình tự thiết kế
Trình tự Hải quân trước năm 1962:
 F6F - F7F - F8F - F9F Panther/F9F Cougar - XF10F - F11F - XF12F

Trình tự thống nhất (sau năm 1962):
 F-6 - F-7 - F-8 - F-9 Panther/F-9 Cougar - F-10 - F-11 - YF-12

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Hoa Kỳ

FF09 Cougar
F-009 Cougar
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay huấn luyện
Máy bay trinh sát
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh giữa
Máy bay một động cơ phản lực


title: Ischnotoma maya

text:
Ischnotoma maya là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ischnotoma


title: Melanotus moraveci

text:
Melanotus moraveci là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Casaseca de Campeán

text:
Casaseca de Campeán là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 135 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Thyreus scotaspis

text:
Thyreus scotaspis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1903


title: Calliostoma tosaense

text:
Calliostoma tosaense là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

T


title: Serrata arcuata

text:
Serrata arcuata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Serrata


title: Haplorhus peruviana

text:
Haplorhus peruviana là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Loài này có ở Chile và Peru.

Chú thích

Tham khảo
 González, M. 1998. Haplorhus peruviana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Haplorhus


title: Melissodes desponsa

text:
Melissodes desponsa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1854


title: Sieghartskirchen

text:
Sieghartskirchen là một đô thị thuộc huyện Tulln trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Pseudopostega pontifex

text:
Pseudopostega pontifex là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1915. Nó được tìm thấy ở Cali, Colombia.

Chiều dài cánh trước khoảng 2.7 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopostega


title: Berthez

text:
Berthez  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 107 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Porphyrosela dismochrysa

text:
Porphyrosela dismochrysa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales và Nam Úc.

Ấu trùng ăn Hardenbergia species (bao gồm Hardenbergia ovata), Kennedia nigricans và Meibomia viridiflora. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Porphyrosela


title: Monétay-sur-Allier

text:
Monétay-sur-Allier  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Monetaysurallier


title: Cái Chết Đen

text:
Cái Chết Đen là tên gọi của 1 đại dịch xảy ra ở châu Á và châu Âu trong thế kỷ XIV, mà đỉnh điểm là ở châu Âu trong 1346-1351, với số lượng người chết ở châu Âu và châu Á khoảng 75 - 200 triệu người. Bệnh dịch Cái Chết Đen được coi là một trong những đại dịch chết chóc nhất trong lịch sử nhân loại, ước tính nạn dịch này đã giết chết 30% - 60% dân số của châu Âu (tương đương 25 - 50 triệu người) và giảm dân số toàn cầu từ khoảng 450 triệu người xuống còn 350 - 375 triệu người vào năm 1400.

Quan điểm truyền thống cho rằng nguyên nhân của đại dịch này là sự bùng phát của bệnh dịch hạch gây ra bởi vi khuẩn Yersinia pestis tuy nhiên cho đến thời gian gần đây đã có những ý kiến nghi ngờ quan điểm này. Địa điểm bùng phát của Cái Chết Đen thường được cho là ở Trung Á sau đó căn bệnh này nhiều khả năng thông qua loài chuột trên các tàu buôn mà lan đến bán đảo Krym vào năm 1346 rồi xâm nhập vào vùng Địa Trung Hải và châu Âu. Sự tàn phá khủng khiếp của Cái Chết Đen đã dẫn đến nhiều thay đổi lớn trong xã hội châu Âu như việc ra đời của nhiều tôn giáo mới hay sự chuyển đổi về cơ bản của kinh tế và xã hội châu Âu, tạo ra những ảnh hưởng sâu sắc tới tiến trình lịch sử của châu lục này.

Ước tính châu Âu đã phải mất tới 150 năm để phục hồi dân số như trước thời gian đại dịch, sau này dịch hạch còn nhiều lần bùng phát trở lại tại đây và nó chỉ biến mất vào thế kỷ XIX.

Tổng quan

Cái Chết Đen được chia làm 3 nhóm: Dịch hạch thể bạch huyết, dịch hạch thể phổi và dịch hạch thể nhiễm trùng huyết (gây tỉ lệ tử vong cao nhất). Vào đầu thế kỷ XX, các nhà khoa học thống nhất rằng Cái Chết Đen có nguyên nhân là sự bùng phát của căn bệnh gây ra bởi vi khuẩn Yersinia pestis và lây lan thông qua loài bọ chét sống trên chuột đen (Rattus rattus). Một khi đã bị nhiễm vi khuẩn, bệnh nhân được ước tính là chỉ có thể sống sót trong vòng 60 - 180 giờ. Tuy nhiên thời gian gần đây quan điểm truyền thống về Cái Chết Đen đã bị nhiều học giả đặt câu hỏi nghi ngờ, một số người dựa vào những ghi chép dịch tễ học trong các tài liệu sử học đương thời đã cho rằng đây thực chất là bệnh sốt xuất huyết.

Về nguồn gốc của đại dịch, một số nhà sử học cho rằng Cái Chết Đen bắt nguồn từ Trung Quốc hoặc Trung Á (ví dụ vùng hồ Issyk-Kul) cụ thể là từ phổi loài macmot châu Mỹ rồi truyền tới chuột thông qua bọ chét và cuối cùng tới con người. Trong khoảng cuối thập niên 1320 hoặc thập niên 1330, các thương gia và binh lính đã mang căn bệnh này tới bán đảo Krym ở Đông Nam Âu theo con đường tơ lụa. Một số nhà khoa học lại đưa ra giả thuyết rằng đại dịch bùng nổ ở chính khu vực này. Trong cả hai trường hợp thì dịch hạch đều đã từ Krym lan đi khắp Bắc Âu, Tây Âu và Bắc Phi trong thập niên 1340.

Tổng cộng đã có khoảng 75 triệu người chết vì đại dịch, trong đó khoảng 25 - 50 triệu là dân số châu Âu. Như vậy Cái Chết Đen là thủ phạm gây ra cái chết của khoảng 30 - 60% dân số châu lục này. Rất có thể đại dịch này đã làm dân số thế giới tụt từ khoảng 450 triệu xuống còn 350 - 375 triệu người vào năm 1400.

Người ta cho rằng cứ sau vài thế hệ dân số thì dịch hạch lại quay trở lại với mức độ hủy diệt khác nhau cho tới tận thế kỷ XVII. Tổng cộng trong giai đoạn này đã có trên 100 đại dịch dịch hạch quét qua châu Âu, ví dụ đại dịch năm 1603 đã cướp đi 38.000 mạng người chỉ tính riêng ở Luân Đôn, Anh. Các đại dịch đáng chú ý khác có thể kể tới Đại dịch dịch hạch ở Ý (1629-1631), Đại dịch dịch hạch ở Sevilla (1647-1652) hay Đại dịch dịch hạch ở Luân Đôn (1665-1666) và Đại dịch địch hạch ở Viên (1679). Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi về căn bệnh thực sự gây ra đại dịch nhưng nhìn chung đại dịch dịch hạch dần biến mất khỏi châu Âu vào thế kỷ XIX với các lần đại dịch cuối cùng là Đại dịch dịch hạch ở Marseille (1720-1722), Đại dịch dịch hạch 1738 và Đại dịch dịch hạch ở Nga (1770-1772).

Cái Chết Đen vào thế kỷ XIV đã làm thay đổi về cơ bản cấu trúc xã hội châu Âu, một số giả thuyết cho rằng nó chính là một cú đấm mạnh vào uy tín của Nhà thờ Công giáo, đồng thời gây ra làn sóng khủng bố các nhóm dân thiểu số ở châu Âu như người Do Thái, người nước ngoài, người ăn xin và người bị bệnh phong. Nỗi lo sợ trước căn bệnh chết người có thể đến bất cứ lúc nào đã dẫn tới sự hình thành của trào lưu "sống gấp" trong những người sống sót mà Giovanni Boccaccio đã miêu tả rất thành công với tác phẩm Prencipe Galeotto (1353).

Lịch sử lây lan

Dịch hạch, căn bệnh được cho là do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, là một dịch bệnh động vật (còn tồn tại cho đến ngày nay) phổ biến cục bộ trong bộ Gặm nhấm sống trên mặt đất, đặc biệt là trong loài macmot châu Mỹ ở Trung Á, tuy vậy người ta vẫn chưa xác định được rõ ràng địa điểm bùng phát của nạn dịch. Mặc dù thuyết phổ biến đặt địa điểm phát dịch ở vùng thảo nguyên Trung Á nhưng một số học giả lại cho rằng nó bắt nguồn từ miền Bắc Ấn Độ và một số khác, ví dụ nhà sử học Michael W. Dols, lại dựa vào bằng chứng lịch sử liên quan đến đại dịch đã khẳng định rằng Cái Chết Đen bắt nguồn từ châu Phi, sau đó mới lan sang Trung Á và gây ra dịch trong quần thể gặm nhấm.

Dù thế nào thì chính từ Trung Á, dịch hạch đã được truyền sang phía Đông và phía Tây thông qua các giao dịch trên con đường tơ lụa và các chiến dịch quân sự của quân đội Mông Cổ. Ghi chép đầu tiên về sự xuất hiện của căn bệnh này ở châu Âu là vào năm 1347 tại thành phố Caffa trên bán đảo Krym. Trong cuộc vây hãm kéo dài tại đây, quân đội Mông Cổ do Jani Beg chỉ huy đã mắc dịch hạch và họ quyết định dùng máy bắn đá ném các xác chết nhiễm bệnh vào thành phố để gây bệnh cho dân trong thành. Các nhà buôn Genova ở đây sau khi thoát ra đã mang theo luôn căn bệnh về đảo Sicilia và khu vực Nam Âu, nơi dịch hạch bắt đầu thực sự thành đại dịch.

Tạm gác một bên độ chính xác của giả thiết này thì cũng phải thừa nhận rằng các điều kiện có sẵn như chiến tranh, nạn đói và thời tiết đã khiến đại dịch dịch hạch càng trở nên khủng khiếp. Tại Trung Quốc, cuộc tấn công nhà Tống của quân đội Mông Cổ đã làm gián đoạn nền nông nghiệp và thương nghiệp ở khu vực này, dẫn tới nạn đói lan rộng cùng với dịch bệnh đã làm dân số giảm từ khoảng 120 triệu xuống còn chừng 60 triệu người. Ước tính đã cướp đi mạng sống của ít nhất 1/3 dân số Trung Quốc.

Tại châu Âu, Thời kỳ ấm Trung cổ kết thúc vào khoảng cuối thế kỷ XIII đã kéo theo 1 giai đoạn lạnh giá được coi là "giai đoạn tiểu Băng hà" với những mùa đông kéo dài ảnh hưởng tới mùa màng. Đây là nguyên nhân chính dẫn tới Nạn đói lớn 1315-1317 ở Tây Bắc Âu, một lý do khác được coi là tác nhân của nạn đói này là sự bùng nổ dân số trong thế kỷ XIII, dân số tăng nhanh khiến cho vào đầu thế kỷ XIV nền nông nghiệp ở đây đã không còn đáp ứng được đủ nhu cầu lương thực của dân số. Khu vực chịu ảnh hưởng lớn nhất của sự thiếu hụt lương thực là vùng Bắc Âu, nơi đất đai kém màu mỡ hơn nhiều vùng bồn địa Địa Trung Hải. Hầu như tất cả các loại lương thực chính đều không đáp ứng đủ nhu cầu của người dân, kéo theo đó là tình trạng suy dinh dưỡng và giảm sức đề kháng, điều kiện lý tưởng để bệnh dịch lây lan. Nạn đói còn gây ra sự thiếu hụt về nguồn lực lao động khiến kinh tế các nước châu Âu lại càng suy giảm, cộng thêm vào đó là việc lãnh đạo phong kiến châu Âu như Edward III của Anh (khoảng 1327–1377) và Philippe VI của Pháp (khoảng 1328–1350), do sợ hãi rằng nguồn thu nhập của họ sẽ bị sút giảm, đã tăng mức tiền phạt và tiền thuê đất đối với tầng lớp thuê mướn. Hậu quả tất yếu là mức sống của người dân châu Âu ngày càng sút giảm trong khi các vấn đề về sức khỏe ngày càng gia tăng.

Mùa thu năm 1314, mưa lớn liên tục khiến mùa đông trong vài năm liền ở châu Âu trở nên lạnh lẽo và ẩm ướt. Nền nông nghiệp vốn đã yếu kém ở đây nay lại càng suy sụp, nạn đói xảy ra và kéo dài tới 7 năm đã giết chết chừng 10% dân số châu Âu, đây được coi là nạn đói khủng khiếp nhất trong lịch sử châu lục này. Nghiên cứu thu được từ việc xác định tuổi bằng vòng cây đã cho thấy một giai đoạn đình trệ của việc xây dựng cũng như thời tiết xấu ở thời điểm này.

Trong hoàn cảnh châu Âu suy sụp nặng nề cả về kinh tế và xã hội ấy, 1 đợt dịch thương hàn đã xảy ra như điềm báo trước cho đại dịch sắp tới, hàng nghìn người đã chết vì thương hàn tại các khu đô thị đông đúc, đặc biệt là ở Ypres. Năm 1318 tới lượt 1 đợt dịch không rõ nguồn gốc bùng nổ, đôi khi được cho là bệnh than, đã tấn công các đàn gia súc châu Âu như cừu, bò, khiến cho sản lượng lương thực càng sụt giảm.

Hậu quả

Con số người thiệt mạng do đại dịch Cái Chết Đen thay đổi liên tục theo kết quả các cuộc nghiên cứu. Ước tính có chừng 75 - 200 triệu người là nạn nhân của đại dịch này trong thế kỷ XIV. Theo chuyên gia về lịch sử Trung Cổ Philip Daileader thì kết quả các cuộc nghiên cứu cho thấy chừng 45 - 50% dân số châu Âu chết trong vòng chỉ 4 năm, các quốc gia ở khu vực Địa Trung Hải như miền Nam nước Pháp, Tây Ban Nha, tỷ lệ dân số tử vong có lẽ lên tới 75 - 80% trong khi ở các nước phía Bắc như Đức hay Anh, con số này dừng lại ở chừng 20%. Tại khu vực Trung Đông gồm Iraq, Iran và Syria, số người chết trong Giai đoạn trung kỳ Hồi giáo là vào khoảng 1/3 dân số. Ước chừng 40% dân số Ai Cập đã chết trong lần đại dịch này.

Tại rất nhiều thành phố đông dân, tỷ lệ thiệt mạng đã vượt quá 50% dân số. Khoảng một nửa dân số Paris, tức 100.000 người, đã thiệt mạng vì Cái Chết Đen, đại dịch cũng khiến dân số thành phố Firenze ở Ý giảm từ chừng 120.000 người xuống còn 50.000 người vào năm 1338, ít nhất 60% dân số các thành phố Hamburg và Bremen đã thiệt mạng. So với khu vực thành phố thì người dân sống ở những vùng hẻo lánh lại chịu thiệt hại ít hơn, các tu viện và giới tăng lữ lại chịu thiệt hại đặc biệt nặng nề vì họ thường là người đứng ra chăm sóc các bệnh nhân của Cái Chết Đen. Đứng trước thảm họa này, chính phủ các nước châu Âu đã không đưa ra nổi 1 biện pháp đối phó nào vì họ không thể hiểu nổi nguyên nhân hoặc tìm ra cách thức lây lan của đại dịch.

Năm 1348, Cái Chết Đen lây lan nhanh tới mức giới cầm quyền và các bác sĩ không còn đủ thời gian để tìm hiểu bản chất của đại dịch. Họ thậm chí đã quay sang giả thiết rằng đại dịch này do các thế lực siêu nhiên, động đất hoặc việc người Do Thái đầu độc nguồn nước. Kết quả là cộng đồng người Do Thái ở châu Âu đã phải hứng chịu nhiều cuộc tấn công, ví dụ tháng 8/1349 cộng đồng người Do Thái ở Mainz và Köln đã bị tiêu diệt, tháng 2 cùng năm đó, những kẻ theo chủ nghĩa Vô Thần đã giết 2.000 người Do Thái ở Strasbourg, tổng cộng cho tới năm 1351 đã có 60 cộng đồng lớn và 150 cộng đồng nhỏ của người Do Thái bị phá hủy.

Tình trạng kinh tế và xã hội của châu Âu tan hoang trong đại dịch lại còn chịu ảnh hưởng từ chính sách cấm vận và thù địch lẫn nhau của các vương triều châu lục. Ví dụ người Anh không thể mua hạt giống từ Pháp do cấm vận, và nếu có mua được thì các con tàu buôn cũng thường bị cướp biển tấn công hoặc bị trộm cắp để đưa ra thị trường chợ đen. Năm 1337, ngay trước khi Cái Chết Đen bùng nổ, Anh và Pháp đã lao vào cuộc chiến sau này được biết đến với cái tên Chiến tranh Trăm Năm. Tất cả đã khiến châu Âu vào giữa thế kỷ XIV thực sự rơi vào thảm kịch cả về kinh tế và xã hội.

Ghi chú

Tham khảo

 Cantor, Norman F. (2001). In the Wake of the Plague: The Black Death and the World It Made, New York, Free Press.
 Cohn, Samuel K. Jr., (2002). The Black Death Transformed: Disease and Culture in Early Renaissance Europe, London: Arnold.

 Herlihy, D., (1997). The Black Death and the Transformation of the West, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

 Scott, S., and Duncan, C. J., (2001). Biology of Plagues: Evidence from Historical Populations, Cambridge: Cambridge University Press.
 Shrewsbury, J. F. D., (1970). A History of Bubonic Plague in the British Isles, London: Cambridge University Press.
 Twigg, G., (1984). The Black Death: A Biological Reappraisal, London: Batsford.
  1st editions 1969.

Liên kết ngoài

 Cái Chết Đen trên BBC

Lịch sử Á-Âu
Lịch sử Trung Đông
Đại dịch
Dịch bệnh
Thế kỷ 14
Lịch sử y học trung cổ
Thảm họa y tế trung cổ
Nguyên nhân tử vong


title: Atlantoraja cyclophora

text:
Atlantoraja cyclophora là một loài cá thuộc họ Arhynchobatidae. Nó được tìm thấy ở Argentina, Brazil, and Uruguay. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là open seas and biển nông.

Chú thích

Tham khảo

 Massa, A., Hozbor, N. & Vooren, C.M. 2006. Atlantoraja cyclophora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

C
Động vật được mô tả năm 1903


title: Bulbophyllum mucronatum

text:
Bulbophyllum mucronatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

mucronatum]]

M


title: 12358 Azzurra

text:
12358 Azzurra (tên chỉ định: 1993 SO2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Antonio Vagnozzi ở Santa Lucia Stroncone Astronomical Observatory ở Stroncone, Italy, ngày 22 tháng 9 năm 1993. Nó được đặt theo tên Vagnozzi's granddaughter.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cá trắm

text:
Cá trắm có thể là một trong các loài cá sau:
Cá trắm cỏ
Cá trắm đen


title: Mittelhof

text:
Mittlehof là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mittelhof có diện tích 11,13 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1146 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Breitenau, Bas-Rhin

text:
Breitenau là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Kỷ Toni

text:
Kỷ Toni (từ tiếng Hy Lạp tonas nghĩa là "duỗi", "kéo dãn") hay kỷ Lạp Thân (từ tiếng Trung: 拉伸 với Lạp là "lôi kéo", Thân là "duỗi") (tiếng Anh: Tonian). Đây là kỷ địa chất đầu tiên trong đại Tân Nguyên Sinh (Neoproterozoic) và kéo dài từ khoảng 1.000 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 850 Ma/720Ma. Thay vì xác định bằng địa tầng, các niên đại này được ICS xác định bằng phương pháp đo phóng xạ trong địa thời học.

Các sự kiện dẫn tới sự phá vỡ siêu lục địa Rodinia đã bắt đầu trong kỷ này.

Sự lan tỏa của các loài acritarch diễn ra trong kỷ Toni.

Tham khảo

Tonas, kỷ
Toni, kỷ
Niên đại địa chất