title: Black or White

text:
"Black or White" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson nằm trong album phòng thu thứ tám của ông, Dangerous (1991). Nó được phát hành vào ngày 11 tháng 11 năm 1991 bởi Epic Records như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album. Bài hát được viết lời và sản xuất bởi Jackson và Bill Bottrell, trong đó Bottrell cũng tham gia góp giọng phần rap với nghệ danh L.T.B., bên cạnh sự tham gia hỗ trợ từ guitar chính của thành viên nhóm Guns N' Roses là Slash. Đây là đĩa đơn đầu tiên trong sự nghiệp của Jackson không có sự tham gia sản xuất sau nhiều năm từ Quincy Jones, người đã đồng ý kết thúc mối quan hệ hợp tác kể từ album phòng thu trước, Bad (1987). "Black or White" là sự kết hợp giữa nhiều thể loại âm nhạc như R&B, pop rock, hip hop và new jack swing mang nội dung như là một tiếng nói cho sự bình đẳng của mọi chủng tộc trên thế giới, trong đó Jackson nhấn mạnh "mọi thứ đều chẳng ảnh hưởng gì dù bạn là người da đen hay da trắng", và tiếp nối một chuỗi những bài hát liên quan đến chủ đề ý thức xã hội và nhân quyền từng được nam ca sĩ thể hiện, sau "We Are the World" và "Man in the Mirror".

Sau khi phát hành, "Black or White" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Jackson cũng như quá trình sản xuất của nó, đồng thời gọi đây là một điểm nhấn nổi bật từ Dangerous. Bài hát còn chiến thắng nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm chiến thắng Giải thưởng âm nhạc Billboard năm 1992 cho Đĩa đơn số một thế giới và một đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nam xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 35. "Black or White" đã giúp Jackson tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong ngành công nghiệp âm nhạc vào thập niên 1990, đứng đầu ở hầu hết những bảng xếp hạng nó xuất hiện, trong đó bao gồm nhiều thị trường lớn như Úc, Canada, Pháp, Ý, New Zealand, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, và lọt vào top 5 ở tất cả những quốc gia còn lại. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong bảy tuần liên tiếp, trở thành đĩa đơn quán quân thứ 12 của Jackson tại đây. Ngoài ra, bài hát lúc bấy giờ còn phá vỡ kỷ lục về khoảng thời gian vươn đến ngôi vị số một nhanh nhất trong 22 năm và cùng với đĩa đơn năm 1982 "Billie Jean" trở thành đĩa đơn có số tuần trụ vững ở vị trí quán quân lâu nhất trong sự nghiệp của ông.

Video ca nhạc cho "Black or White" được đạo diễn bởi John Landis, người trước đó từng hợp tác với Jackson trong video ca nhạc Thriller, và được công chiếu vào ngày 14 tháng 11 năm 1991. Nội dung video mang ý nghĩa tương tự như lời bài hát, trong đó Jackson trình diễn nó ở nhiều bối cảnh tượng trưng cho nhiều nền văn hóa khác nhau, bên cạnh sự tham gia diễn xuất từ Macaulay Culkin, Tess Harper, George Wendt và Tyra Banks. Video đã ngay lập tức nhận được nhiều lượt yêu cầu phát sóng trên những kênh truyền hình như Fox, MTV, VH1 và BET, cũng như nhận được một đề cử tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 1992 ở hạng mục Kĩ xảo xuất sắc nhất. Ngoài ra, nó còn nắm giữ một Kỷ lục Guinness Thế giới cho Video có lượng người xem ra mắt lớn nhất mọi thời đại với hơn 500 triệu người xem ở hơn 27 quốc gia. Tuy nhiên, bốn phút cuối của bản gốc đã vấp phải nhiều tranh cãi liên quan đến nội dung, khiến Jackson phải xin lỗi và phần này cũng bị cắt khi được phát sóng sau này.

Để quảng bá bài hát, Jackson đã trình diễn "Black or White" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Lễ kỷ niệm 10 năm của MTV và Buổi diễn giữa hiệp Super Bowl XXVII, cũng như trong tất cả những chuyến lưu diễn của ông như Dangerous World Tour (1992-93) và HIStory World Tour (1996-1997). Nó cũng xuất hiện trong nhiều album tổng hợp của nam ca sĩ, bao gồm Greatest Hits: HIStory, Volume I (2001), Number Ones (2003), The Essential Michael Jackson (2005), King of Pop (2008) và Michael Jackson's This Is It (2009). Kể từ khi phát hành, "Black or White" đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như "Weird Al" Yankovic, Chris Brown, Adam Lambert, Far East Movement và dàn diễn viên của Glee.

Tổng quan
"Black or White" được viết lời và sản xuất bởi Michael Jackson và Bill Bottrell, và được chọn làm đĩa đơn mở đường cho Dangerous (1991). Một phiên bản khác của bài hát, lần đầu tiên được nghe bởi các giám đốc điều hành của Sony trên một chuyến máy bay đến Neverland, được phát hành như là track thứ ba của đĩa đơn quảng bá. Nó bắt đầu được quảng bá trên các đài phát thanh trong tuần đầu tháng 11 năm 1991 tại New York và Los Angeles. "Black or White" đã được chính thức phát hành một tuần sau, vào ngày 11 tháng 11 năm 1991. Bài hát có các yếu tố của dance, rap và hard rock cũng như tiếng guitar của Bill Bottrell. Bài hát này được chơi chủ yếu trong phím E. Giọng hát của Jackson được kéo dài từ E4 để B5, với ước tính khoảng 126 nhịp mỗi phút.

Đón nhận
Để kích thích sự tò mò của khán giả trước video ca nhạc của "Black or White", 2 ngày trước khi phát hành video, Epic Records đã phát hành bài hát (không có hình ảnh kèm theo) trên các đài phát thanh. Trong khoảng thời gian 24 giờ, "Black or White", theo hãng thu âm là "một ca khúc rock 'n roll về sự hòa hợp chủng tộc", đã được thêm vào danh sách nhạc của 96% trong tổng số 237 trạm phát thanh của Top 40 trạm phát hành Hoa Kỳ trong ngày đầu tiên phát hành.

"Black or White" lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở vị trí thứ 35. Một tuần sau bài hát tăng vọt lên vị trí thứ 3 và trong tuần thứ ba của mình, vào ngày 7 tháng 12 năm 1991, nó đã leo lên vị trí số 1, khiến nó trở thành bài hát leo lên vị trí quán quân nhanh nhất trên bảng xếp hạng này kể từ "Get Back" của The Beatles cũng đạt thành tích tương tự vào năm 1969. "Black or White" kết thúc năm tại vị trí số 1, và vẫn ở phía trên vào năm 1992 với tổng cộng 7 tuần, giúp Michael Jackson trở thành nghệ sĩ đầu tiên có đĩa đơn quán quân ở 3 thập niên 1970, 1980 và 1990. Tại Anh, Jackson trở thành đĩa đơn đầu tiên của 1 nghệ sĩ người Mỹ quán quân trong tuần đầu tiên kể từ năm 1960, khi It's Now or Never" bởi Elvis Presley làm được điều tương tự. Trên khắp thế giới, "Black or White" đạt vị trí số một tại 19 quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Anh, Canada, México, Cuba, Zimbabwe, Úc, New Zealand, Áo, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Israel, Ý, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và bảng xếp hạng các đĩa đơn châu Âu, cũng như đạt vị trí thứ 2 ở Đức và thứ 3 ở Hà Lan. Đĩa đơn được chứng nhận bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), công nhận 1 triệu bản đã được tiêu thụ và trở thành đĩa đơn bán chạy thứ hai trong năm.

Phiên bản phối lại
Phiên bản remix của Clivillés & Cole cho "Black or White", phát hành như một đĩa đơn quảng bá vào năm 1992, tại nhiều nước châu Âu. Tại Anh, nó đạt đến số 14, và ở Ireland, số 11. Đĩa đơn này đã lên đến đỉnh điểm tại số 18 ở Úc một cách đầy ngạc nhiên. Mặc dù phản ứng ở châu Âu không được thuận lợi, không bao giờ bao gồm trong album tuyển tập hit của Jackson, ngoại trừ trên đĩa 3 của phiên bản tại Pháp & Anh của album King of Pop'' (2008).

Video ca nhạc
Tóm tắt
Vài phút đầu của video giới thiệu bài hát, một cậu bé (Macaulay Culkin) nghe nhạc quá to vào buổi đêm và bị người cha (George Wendt) cảnh cáo và bắt về giường ngủ. Cậu bé phản đối lại ý kiến của cha bằng cách đẩy những chiếc loa với âm lượng rất to bên cạnh ghế của người cha, chỉnh tới nút rất to và đeo kính râm cùng với chiếc găng tay và chơi guitar rất to khiến người cha bị bật ra khỏi nhà. Mẹ của cậu bé (Peggy Lipton) nói rằng cha cậu sẽ rất tức giận khi ông quay về đây. Khi người cha bị bay đến tận Châu Phi, Jackson bắt đầu xuất hiện và trình diễn bài hát.

Trong quá trình của video có sự góp mặt của các diễn viên của các châu lục khác nhau như Indonesia, một người phụ nữ đến từ Ấn Độ và nhóm người đến từ Nga. Sau đó Jackson đi xuyên qua bức tường lửa với câu hát "I ain't scared of no sheets; I ain't scared of nobody", sau đó chuyển tới đoạn rap của Culkins và một vài đứa trẻ khác. Nhưng giọng rap của không phải của cậu mà là nhép, nghĩa là dùng giọng của người khác. Cuối bài hát, có hình ảnh chuyển đổi một vài người (giống như một "talking heads").

Tranh cãi
Bốn phút cuối của video này lại gây ra rất nhiều những tranh cãi không đáng có. Jackson xuất hiện dưới dạng một con báo đen và đi ra ngoài giống như trong cảnh của "Billie Jean", và bắt đầu nhảy giống như vậy. Sau đó, ông tiến tới một khu phố vắng và sờ soạng vào những chỗ kín, sau đó lại kéo khóa quần lên. Tiếp đến ông phá hoại nhà cửa và ô tô liên hồi được ghi những chữ như thể hiện sự phân biệt chủng tộc: "KKK Rules", "Nigger Go Home", "Hitler Lives" và "No More Wetbacks". Jackson xé toạc áo khi ngã vào vũng nước và ném thứ gì đó làm cho biển đèn nổ tung, cuối cùng là ông trở lại nguyên hình là một con báo đen. Ngay sau đó chuyển đến cảnh gia đình Simpsons với cậu con trai Bart mặc áo đen mang chữ trắng "Michael Jackson" xem đoạn video này và bị bố Homer tắt phụt đi.

Ngay sau khi nhận những phản ứng khá nặng nề của giới báo chí, Jackson đã xin lỗi về những hành động kỳ quặc khó hiểu của mình, đồng thời buộc phải cắt đoạn này để thoát khỏi lệnh cấm chiếu, cho tới tận bây giờ, đoạn phim đó chỉ được phát ở trong đĩa DVD. Đoạn video được xếp vào "Video âm nhạc gây tranh cãi nhiều nhất".

Danh sách bài hátĐĩa CD maxi "Black or White" (bản đĩa đơn) – 3:22
 "Black or White" (bản không lời) – 3:22
 "Smooth Criminal" – 4:13Đĩa 7" và CD 3" "Black or White" (bản đĩa đơn) – 3:22
 "Black or White" (bản không lời) – 3:22Đĩa 12" "Black or White" (The Clivilles & Cole House/Club Mix) – 7:36
 "Black or White" (The Clivilles & Cole House/Dub Mix) – 6:34
 "Black or White" (House với Guitar Radio Mix) – 3:53
 "Black or White" (bản đĩa đơn) – 3:22
 "Black or White" (bản không lời) – 3:22
 "Black or White" (Tribal Beats) – 3:38The Clivillés & Cole Remixes "Black or White" (The Clivillés & Cole House / Club Mix) – 7:36
 "Black or White" (The Clivillés & Cole House / Dub Mix) – 6:34
 "Black or White" (The Underground Club Mix) – 7:29
 "Black or White" (House With Guitar Radio Mix) – 3:53
 "Black or White" (Tribal Beats) – 3:38Đĩa quảng cáo PAL VHS ở Anh quốc "Black or White" (bản mở rộng) (video ca nhạc) - 6:23Đĩa đơn Visionary (CD) "Black or White" (bản đĩa đơn) – 3:22
 "Black or White" (Clivillés & Cole House Guitar Radio Mix) – 3:53Đĩa đơn Visionary (DVD)'''
 "Black or White" (video ca nhạc) – 11:00

Danh sách những bản phối chính thức của bài hát
 Bản album – 4:17
 Bản đĩa đơn – 3:22
 Không lời – 3:22
 Clivillés & Cole House/Club Mix - 7:32
 Clivillés & Cole Radio Mix – 3:33
 Clivillés & Cole House w/Guitar Radio Mix – 3:50
 Underground Club Mix

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1991 (Mỹ)
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1992 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn năm 1991
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Đĩa đơn quán quân tại Hà Lan
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân tại Pháp
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Điển
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Bài hát năm 1991
Bài hát rock Mỹ
Đĩa đơn của hãng Epic Records
Bài hát chống phân biệt chủng tộc và người ngoại quốc
Bài hát do Michael Jackson sáng tác
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles


title: Desmopachria glabricula

text:
Desmopachria glabricula là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: Eucera tricincta

text:
Eucera tricincta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Erichson mô tả khoa học năm 1835.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1835


title: Ecnomus kurui

text:
Ecnomus kurui là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Ecnomus


title: Grisén

text:
Grisén là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 477 người. Diện tích đô thị này là 4 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Nomada nepalensis

text:
Nomada nepalensis là một loài ong mật trong họ Ong mật thuộc bộ Cánh màng. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1990


title: Giải thưởng Sakharov

text:
Giải thưởng Sakharov, tên đầy đủ là Giải thưởng Tự do Tư tưởng Sakharov, còn được gọi là Giải thưởng Nhân quyền của Liên minh Âu châu, là một giải thưởng của Nghị viện châu Âu dành tặng cho những cá nhân hoặc tập thể có nhiều nhiệt tâm và đóng góp vào lãnh vực nhân quyền và tự do tư tưởng.

Giải này được đặt theo tên của khoa học gia, nhà bất đồng chính kiến Liên Xô Andrei Dmitrievich Sakharov. Ông được trao tặng giải Nobel Hòa bình vào năm 1975.

Khởi sự từ tháng 12 năm 1985, lễ trao giải được tổ chức hàng năm vào quãng ngày 10 tháng 12 (ngày mà bản Tuyên bố chung về Nhân quyền được tổ chức Liên hiệp quốc được ký kết).

Danh sách
Dưới đây là danh sách những cá nhân và tổ chức đã được trao tặng Giải thưởng Sakharov:

Tham khảo

Xem thêm
 Những người đoạt giải Nobel Hòa bình

Liên kết ngoài
 Trang web của Giải thưởng
 Diễn văn của các cá nhân, tổ chức đạt giải và của Chủ tịch Nghị viện châu Âu
 Video: 20th anniversary of the Sakharov Prize

Giải Sakharov
Nhân quyền
Sakharov
Giải thưởng tự do thể hiện
Nghị viện châu Âu
Người đoạt giải Sakharov


title: Robert Morrison

text:
Robert Morrison (Hoa văn Phồn thể: 馬禮遜; Giản thể: 马礼逊 – "Mã Lễ Tốn") (5 tháng 1 năm 1782 – 1 tháng 8 năm 1834) là nhà truyền giáo người Scotland, và là nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa. Trong suốt hai mươi lăm năm ông làm việc cật lực để dịch Kinh Thánh sang Hoa ngữ, và làm báp têm cho mười tín hữu Trung Hoa. Morrison là người tiên phong trong công cuộc dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa và lập kế hoạch phổ biến Kinh Thánh rộng khắp. Morrison cộng tác với các cộng sự như Walter Henry Medhurst và William Milne (chuyên về in ấn), Samuel Dyer (nhạc phụ của Hudson Taylor), Karl Gutzlaff (nhà ngôn ngữ học người Phổ), và Peter Parker (bác sĩ truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa). Trong 27 năm phục vụ ở Trung Hoa, ông chỉ có một lần nghỉ phép duy nhất tại quê nhà. Thời ấy, các hoạt động truyền giáo bị hạn chế trong phạm vi Quảng Châu và Macau. Morrison và các đồng sự tập trung vào nỗ lực phổ biến ấn phẩm Cơ Đốc cho giới thương nhân, có vài người trong số họ đến với Cơ Đốc giáo, và thiết lập nền móng cho các đề án giáo dục và y tế về sau đã tạo ảnh hưởng đáng kể trên văn hóa và lịch sử của đất nước đông dân nhất thế giới. Tuy nhiên, khi được hỏi ông có mong đợi một sự tác động tâm linh mạnh mẽ trên người Trung Hoa hay không, câu trả lời của Morrison, "Không, nhưng tôi vẫn hi vọng Chúa thực hiện điều đó."

Thiếu thời
Là con trai của James Morrison, một người Scotland làm thuê trong nông trại, và Hannah Nicholson, một phụ nữ người Anh, Robert Morrison chào đời ngày 5 tháng 1 năm 1782 tại Bullers Green gần Morpeth, Northumberland, Anh Quốc. Song thân của Robert đều là thành viên tích cực của Giáo hội Trưởng Lão Scotland. Họ kết hôn năm 1768, Robert là con út của gia đình có tám con. Lúc lên ba, cậu cùng gia đình dọn đến Newcastle, ở đó cha cậu hoạt động thành công trong nghề buôn bán giày.

Được trưởng dưỡng trong một gia đình Cơ Đốc sùng tín, Robert sớm hiểu biết Kinh Thánh và giáo lý Trưởng Lão. Cậu bé Robert mười hai tuổi đã đọc thuộc lòng trước vị mục sư toàn bộ chương 119 sách Thi Thiên (dài đến 176 câu) mà không mắc lỗi. Nước Anh, sau khi được đánh thức bởi cuộc phục hưng tôn giáo khởi phát bởi John Wesley, đặc biệt quan tâm đến công cuộc truyền bá phúc âm ở hải ngoại với nhiều tổ chức truyền giáo được thành lập trong giai đoạn này.

Lúc 14 tuổi, Robert nghỉ học đến tập việc tại doanh nghiệp của cha. Trong hai năm, cậu chỉ quan tâm đến công việc và có lúc cũng say sưa chè chén. Robert thuật lại:

Dù phải làm việc từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày, Robert vẫn cố sắp xếp hầu có thể dành riêng hai giờ trong ngày để đọc và suy ngẫm Kinh Thánh. Robert thích đọc sách, cố tìm mọi cơ hội để đọc dù cậu không có nhiều tiền để mua sách. Robert có thói quen viết nhật ký từ khi còn bé, những trang nhật ký cho thấy cậu thường tra xét nội tâm với khả năng cảm nhận sâu sắc về những khiếm khuyết của bản thân.

Năm 1801, khi biết mình muốn trở thành một nhà truyền giáo, Robert khởi sự học tiếng Latin, Hi Lạp, Hebrew cũng như tìm đến Mục sư W. Laider để nghiên cứu thần học và học môn tốc ký, mặc dù cha mẹ cậu phản đối sự lựa chọn này. Không chỉ đến nhà thờ mỗi chủ nhật, thăm viếng người bệnh, dạy học cho trẻ em nghèo, Robert còn tìm cách chia sẻ đức tin với các đồng nghiệp và một thủy thủ.

Ngày 7 tháng 1 năm 1803, Robert vào Học viện Hoxton ở Luân Đôn để được đào tạo cho chức vụ mục sư thuộc giáo phái Tự trị Giáo đoàn. Cậu thường thăm viếng người nghèo, người bệnh, thuyết giáo tại các làng chung quanh Luân Đôn trong khi vẫn duy trì việc học tập.

Từ lúc 17 tuổi, Robert đã chịu cảm động sâu sắc khi đọc các bài viết về công cuộc truyền giáo, nhưng vì rất yêu mẹ, cậu hứa sẽ không rời bỏ mẹ trong khi bà còn sống. Robert giữ lời hứa, chăm sóc mẹ trong lần lâm bệnh cuối cùng và được bà đồng ý cho phép ra nước ngoài phục vụ công cuộc truyền giáo.

Chuẩn bị
Sau khi thân mẫu qua đời, ngày 27 tháng 5 năm 1804, Morrison nộp đơn xin gia nhập Hội Truyền giáo Luân Đôn, và được chấp nhận sau một lần phỏng vấn.

Trước đó, năm 1798, Mục sư William Willis Moseley ở Northamptonshire đặc biệt quan tâm đến nhu cầu tâm linh ở đất nước Trung Hoa xa xôi. Ông gởi thư kêu gọi "thành lập hội dịch thuật Kinh Thánh sang các ngôn ngữ đông phương". Tình cờ tìm thấy trong một bản viết tay tiếng Hoa hầu hết các sách trong Tân Ước (có lẽ của các giáo sĩ Dòng Tên) đang phủ bụi trong Bảo tàng Anh Quốc. Ông in ra 100 ấn bản cùng một tiểu luận về "tầm quan trọng của việc dịch thuật và ấn hành Kinh Thánh trong ngôn ngữ Trung Hoa", gởi đến tất cả Giám mục Giáo hội Anh, và các tổ chức truyền giáo, để rồi chỉ nhận được những phản hồi tiêu cực. Tuy nhiên, một ấn bản đã đến tay Tiến sĩ Bogue, khi ấy là viện trưởng Học viện Hoxton. Trong lời phúc đáp gởi đến Moseley, Tiến sĩ Bogue viết rằng nếu còn trẻ tuổi ông chắc đã "cống hiến trọn những ngày còn lại trong đời cho công cuộc truyền bá phúc âm ở Trung Hoa", và hứa rằng sẽ tìm kiếm người cho công cuộc truyền giáo ở đó. Sự chọn lựa của Bogue rơi vào Morrison, cậu gởi thư thuyết phục một người bạn cộng tác với mình trong sứ mạng này,
Tôi hi vọng sẽ thuyết phục được bạn đồng ý cộng tác với tôi. Hãy nhớ đến 350 triệu linh hồn ở Trung Hoa không có cách nào để nhận biết Giê-xu là Cứu Chúa…

Morrison trở lại Luân Đôn để thu thập kiến thức y khoa với Bác sĩ Blair tại Bệnh viện St Bartholomew, và thiên văn học với Tiến sĩ Hutton tại Đài Thiên văn Greenwich. Ông cũng chăm chỉ học Trung văn, nhất là với một người bạn cùng nhà trọ tên Yong Sam-tak đến từ Quảng Châu. Hai người cùng nghiên cứu một bản dịch Trung văn các sách Phúc âm gọi là Evangelia Quatuor Sinice, có lẽ của một giáo sĩ Dòng Tên, và một bản viết tay từ điển Latin-Hoa ngữ. Morrison đạt được những tiến bộ đáng kể trong nỗ lực đọc và viết một trong những ngôn ngữ khó nhất đối với người nói tiếng Anh. Mục tiêu được ban giám đốc hội truyền giáo đề ra cho Morrison là nắm vững kỹ năng giao tiếp, biên soạn từ điển, và nếu có thể, dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Hoa để chuẩn bị cho các nhà truyền giáo đến sau. Như thế, Morrison phải đến Trung Hoa, đối đầu với sự thiếu thân thiện của nhà cầm quyền, vì lúc ấy người nước ngoài bị nghiêm cấm tiếp xúc với dân chúng ngoại trừ trong giao thương. Họ bị tra hỏi cặn kẽ về công việc sẽ làm, nếu không có lời giải thích thỏa đáng, sẽ bị trục xuất ngay trong chuyến tàu kế tiếp. Morrison tỏ ra quan ngại về những khó khăn này, trong tháng 7 năm 1806, ông về thăm và từ biệt gia đình, cũng như đi thuyết giảng ở Luân Đôn, Edinburg và Glasgow.

Tiên khởi

Ngày 8 tháng 1 năm 1807, lễ phong chức mục sư cho Morrison cử hành tại nhà thờ Scotland đường Swallow. Ngày 31 tháng 1, ông lên tàu sang Mỹ. Do Công ty Đông Ấn không chấp nhận hành khách là nhà truyền giáo mà lúc ấy cũng không có tàu nào khác đến Trung Hoa, Morrison buộc phải đến New York trước, ở lại Mỹ gần một tháng. Nhờ sự can thiệp của lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu Morrison được phép lưu trú tại Trung Hoa. Ngày 12 tháng 5, ông lên tàu Trident trực chỉ Macau.

Sau chuyến hải hành kéo dài 113 ngày, tàu cập bến Macau ngày 4 tháng 9 năm 1807. Với thư giới thiệu, Morrison đến gặp một số nhân vật quan trọng người Anh và Mỹ ở đây. Dù tiếp đón ân cần, họ khuyên ông không nên thực thi sứ mạng truyền giáo ở Macau. Ngày 7 tháng 9, Morrison bị trục xuất khỏi Macau, khi ấy Macau là thuộc địa của Bồ Đào Nha không có thiện cảm với các giáo sĩ Kháng Cách. Ông đến sống ở Thập Tam Hành (十三行) bên ngoài thành Quảng Châu (khu vực dành riêng cho thương nhân nước ngoài), nhờ lòng tốt của một người Mỹ dành cho Morrison một căn phòng trong nhà ông.

Đây là thời gian khó khăn cho Morrison, ông hầu như sống ẩn dật, không dám đi ra ngoài, cũng không thể tin tưởng những người Hoa giúp việc và dạy tiếng cho ông. Morrison cố học theo cách sống của người Hoa. Ông làm quen với thức ăn Trung Hoa, học cách sử dụng đũa, để móng tay dài, cột tóc đuôi sam, mặc trang phục và đi giày như người Hoa. Tuy nhiên, trái với sự mong đợi của ông, những điều này chỉ làm cư dân địa phương càng thêm nghi ngờ. Cuối cùng, Morrison phải từ bỏ nỗ lực hội nhập theo cung cách ấy.

Bùng nổ chiến sự giữa Pháp và Anh, tàu chiến Anh đánh chiếm Macau nhằm bảo vệ các hoạt động mậu dịch của Anh. Nhà Chức trách Trung Hoa ở Quảng Châu tức giận tìm cách trả đũa vào cư dân Anh sống ở đây. Người Anh phải lên tàu lánh nạn đến Macau, trong số đó có Morrison. Rồi chiến sự chấm dứt, tàu chiến Anh bỏ đi, nhưng sự nghi ngờ của người Hoa đối với người nước ngoài càng gia tăng.

Công ty Đông Ấn

Ngày 1 tháng 6 năm 1808, Morrison ngã bệnh phải trở lại Macau. Trong thời gian này ông cố sức trau giồi tiếng Quan thoại và tiếng Quảng Đông, mặc dù gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Khó có thể tìm ra người chịu chứa chấp ông, và phải trả tiền thuê một căn phòng tồi tàn chực đổ trên tầng thượng với giá cắt cổ. Dù vậy, Morrison vẫn tiếp tục làm việc, hằng ngày đánh vật với quyển từ điển tiếng Hoa, và khởi sự cầu nguyện, tuôn đổ linh hồn mình với Chúa bằng thứ tiếng Hoa trộn trạo hầu có thể nắm vững ngôn ngữ này. Cuộc sống cô độc luôn lẫn trốn vì sợ bị trục xuất đã khiến sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng.

Năm 1809, Morrison gặp Mary Morton, hôn lễ tổ chức vào ngày 20 tháng 2 cùng năm. Hai người có ba con: James Morrison (chết khi mới sinh, năm 1811), Rebecca Morrison (1812), và John Robert Morrison (1814).

Ngay trong ngày cưới, Morrison được bổ nhiệm làm thông dịch viên cho Công ty Đông Ấn với mức lương 500 bảng Anh mỗi năm. Ông phải trở lại Quảng Châu một mình vì phụ nữ ngoại quốc không được phép cư trú tại đây, để người vợ mới cưới ở lại Macau.

Công việc này là một cơ hội tốt cho Morrison vì giúp ông được an toàn khi làm việc, cũng như tiếp tục các nỗ lực truyền giáo mà ông luôn ấp ủ trong lòng. Việc dịch thuật hằng ngày giúp ông thông thạo tiếng Hoa hơn và cho ông cơ hội tiếp xúc với người dân địa phương. Hơn nữa, ông được tự do đi lại trong vùng.

Vùng biển giữa Macau và Quảng Đông khi ấy đầy dẫy cướp biển, mà gia đình Morrison phải di chuyển qua lại trên vùng biển này nhiều lần. Cũng có những lúc hải tặc đột nhập vào thành phố mà chính quyền không làm được gì. Tình trạng căng thẳng này tác động mạnh đến Mary khiến bà lo âu nhiều. Mặt khác, không có hội đoàn nào ở Quảng Châu thích hợp với họ, các cư dân người Anh và người Mỹ rất tốt bụng nhưng không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Con trai đầu lòng của họ chết khi vừa chào đời. Quá đau buồn, Morrison rút về sống ẩn dật trên sườn núi. Vợ ông trở bệnh nặng. Đồng nghiệp xem ông là một kẻ điên rồ.

Năm 1812, Morrison hoàn thành quyển ngữ pháp tiếng Hoa, gởi sang Bengal để in. Đây là một công trình quan trọng giúp người Anh và người Mỹ hiểu biết hơn về Trung Hoa. Morrison cho in một tiểu luận và sách giáo lý. Ông dịch sách Công vụ các Sứ đồ sang Hoa ngữ, tiếp đó là Phúc âm Lu-ca. Tuy nhiên, hoàn cảnh lúc ấy khó có thể xem là thuân lợi cho việc phát triển Cơ Đốc giáo tại Trung Hoa. Giới hữu trách tỏ ra quan ngại khi các ấn phẩm của Morrison đến tay họ, ban hành lệnh cấm nhắm vào Morrison và những người Âu mà họ xem là đang cố làm suy giảm ảnh hưởng tôn giáo bản địa. Phổ biến các tác phẩm Cơ Đốc bằng tiếng Hoa bị xem là trọng tội, còn tác giả có thể phải lãnh án tử hình. Morrison gởi về Anh bản dịch tiếng Anh lệnh cấm này, cùng lúc báo cho ban giám đốc hội truyền giáo biết ông sẽ tiếp tục công việc. Trong thực tế, chính vị trí của ông trong Công ty Đông Ấn là một sự bảo đảm an toàn cho ông, trong khi đó từ điển và sách ngữ văn không thể xem là tác phẩm thuần túy tôn giáo.

Hội truyền giáo quyết định cử Mục sư William Milne và vợ đến Trung Hoa để hỗ trợ Morrison. Ngày 4 tháng 7 năm 1813, họ đặt chân đến Macau, năm ngày sau họ nhận lệnh trục xuất. Hai người phải đến Quảng Châu, gia đình Morrison theo họ. Tại đây, Morrison giúp Milne học tiếng Hoa.

Dịch thuật Kinh Thánh

Morrison dịch Kinh Thánh sang tiếng Hoa, và soạn một quyển từ điển tiếng Hoa cho người phương Tây. Ông phải mất 12 năm cho bản dịch Kinh Thánh, và 16 năm cho nỗ lực biên soạn từ điển. Năm 1815, ông từ nhiệm khỏi Công ty Đông Ấn. Đến cuối năm 1813, toàn bộ Tân Ước Hoa ngữ được ấn hành. Morrison sử dụng ngôn ngữ đàm thoại cho bản dịch này.

Lúc ấy, bán đảo Malay đang là thuộc địa của Anh, do đó là địa điểm thuận tiện để huấn luyện các truyền đạo người Hoa rồi gởi họ trở lại đại lục. Do có nhiều người Hoa sống rải rác trong vùng, Milne đi khảo sát khắp vùng, và phân phối Tân Ước và các tiểu luận Cơ Đốc khi có cơ hội. Ông đến đảo Banca, rồi Batavia, thủ phủ của Java. Ở đây ông gặp thống đốc, được trợ giúp tài chính để đến thăm các khu định cư thuộc Java. Từ Java Milne tới Malacca, kế đó là Penang. Đến mùa thu năm 1814, Milne trở lại Quảng Châu.

Hai nhà truyền giáo tìm kiếm một địa điểm an toàn để mở cơ sở in ấn và huấn luyện các giáo sĩ người Hoa. Malacca được chọn do vị trí của nó ở giữa Ấn Độ và Trung Hoa, thuận lợi trong giao thông. Milne quyết định đến sống tại đây.

Bảy năm sau khi đặt chân đến Trung Hoa, ngày 14 tháng 5 năm 1814, Morrison cử hành lễ báp têm cho tín hữu đầu tiên. Người Hoa đầu tiên tiếp nhận đức tin Kháng Cách là Tsae A-Ko. Morrison thuật lại sự kiện này trong nhật ký, "tại dòng suối dưới chân một ngọn đồi dốc sát biển. Ở nơi vắng bóng người này, tôi đã cử hành lễ báp têm nhân danh Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Linh…. Tôi mong rằng người này sẽ là trái đầu mùa cho một đợt thu hoạch lớn."

Trong hoàn cảnh khó khăn như thế, hội thánh Trung Hoa bắt đầu phát triển.

Cùng lúc, Công ty Đông Ấn cho ấn hành quyển từ điển tiếng Hoa của Morrison, chi phí in ấn lên đến 10 000 bảng Anh. Thánh Kinh Hội cũng trợ giúp 1 000 bảng trả cho các khoản chi phí ấn hành Tân Ước. Một thành viên ban giám đốc Công ty Đông Ấn di chúc cho Morrison khoản tiền 1 000 bảng cho mục tiêu truyền bá Cơ Đốc giáo, ông sử dụng số tiền này cho việc ấn hành bản Tân Ước bỏ túi.

Năm 1817, Morrison hộ tống Lord Amherst trong chuyến đi sứ đến Bắc Kinh trong cương vị thông dịch viên. Chuyến đi đem ông qua nhiều thành phố và các vùng nông thôn, giúp ông khám phá nhiều khía cạnh trong đời sống Trung Hoa. Mặt khác, chuyến đi không chỉ phục hồi sức khỏe mà còn làm sống lại nhiệt tâm truyền bá phúc âm của Morrison. Trong xứ sở bao la đông đảo người này, chỉ đơn độc một cơ sở truyền giáo Kháng Cách của Morrison.

Một thành quả khác của Morrison, như là một nhà truyền giáo tiên phong, là thành lập một chẩn y viện, cung ứng sự điều trị nhân đạo và hiệu quả cho cư dân trong vùng. Morrison bị tác động mạnh bởi tình trạng khốn khó, nghèo khổ và nhiều bất hạnh của người nghèo ở Trung Hoa. Morrison tìm một thầy thuốc giỏi người Hoa, giao ông quản lý chẩn y viện với sự hỗ trợ của Bác sĩ Livingstone, một người bạn của Morrison.

Năm 1818, Morrison và Milne thành lập một trường học cho trẻ em người Hoa và Malay có tên Trường Anh Hoa, đến năm 1843 dời về Hong Kong khi lãnh thổ này trở thành thuộc địa của Anh.

Morrison hợp tác với Milne dịch Cựu Ước sang Hoa văn; trong hai dịch giả, Morrison là người am tường bản ngữ và thường phải hiệu đính bản dịch của đồng sự, Milne cũng tiến bộ rất nhiều và đóng góp đáng kể cho việc dịch thuật. Trong khi đó, các tiểu luận vẫn tiếp tục được ấn hành. Morrison cũng viết một quyển sách nhỏ tựa đề "Chuyến đi vòng quanh thế giới" với định ý giúp độc giả Trung Hoa làm quen với các tập quán và tư tưởng châu Âu để nhận ra rằng nền văn hóa này đã khởi nguồn từ các giá trị Cơ Đốc.

Tại Malacca, Morrison thành lập Đại học Anh Hoa với mục tiêu giới thiệu các giá trị phương Đông với thế giới phương Tây và ngược lại. Nói cách khác, đây là nỗ lực kiến tạo sự hiểu biết giữa hai nền văn minh, cũng là phương pháp hữu hiệu, theo góc nhìn của Morrison, giúp tư tưởng Cơ Đốc hội nhập với văn hóa Trung Hoa. Ngôi trường mở cửa cho tất cả sinh viên Trung Hoa muốn học biết về văn chương châu Âu, và cho tất cả sinh viên Âu châu muốn nghiên cứu văn hóa Trung Hoa. Các giáo sĩ, sau khi đến Trung Hoa, cũng tìm đến trường để trau giồi ngôn ngữ mà họ sẽ sử dụng để chia sẻ thông điệp phúc âm.

Đề án của Morrison nhận được sự đáp ứng thuận lợi. Hội Truyền giáo Luân Đôn hiến tặng đất. Tổng đốc Malacca và nhiều cư dân khác đóng góp tài chính. Morrison cũng trích 1 000 bảng Anh từ tài sản ít ỏi của mình. Milne được bổ nhiệm làm viện trưởng. Trong số các sinh viên đầu tiên của trường, không có ai là tín hữu Cơ Đốc. Là người xác tín với niềm tin Cơ Đốc, Morrison không chấp nhận việc xúc phạm đến tín ngưỡng của người khác, nhưng tin rằng chân lý Cơ Đốc sẽ phát triển nhờ các giá trị tự thân.

Mary Morrison trở về Anh và qua đời năm 1821; Bà Milne đã mất trước đó. Đến năm 1822, William Milne cũng từ trần để lại Morrison là người đơn độc trong số bốn nhà truyền giáo đầu tiên đến Trung Hoa. Đất nước này vẫn lãnh đạm với phúc âm.

Trở lại Anh Quốc
Năm 1822, Morrison đến thăm Malacca và Singapore rồi về Anh năm 1824.

Đại học Glasgow đã trao tặng ông bằng Tiến sĩ Danh dự năm 1817, lần này ông được mời làm thành viên Hiệp hội Hoàng gia. Morrison mang về Anh một lượng lớn sách Hoa văn để tặng Đại học London University.

Morrison lưu trú ở Anh trong hai năm 1824 và 1825, trong lần yết kiến Vua George IV, ông tặng nhà vua quyển Kinh Thánh Hoa văn của ông. Công chúng thuộc mọi tầng lớp dành cho Morrison sự tôn trọng đặc biệt. Ông luôn bận rộn với công việc dạy tiếng Hoa cho giới quý tộc Anh, cũng như khơi động sự quan tâm và thiện cảm dành cho Trung Hoa. Tháng 11 năm 1824, Morrison tái hôn với Eliza Armstrong, gia đình Morrison trở lại Trung Hoa năm 1826.

Cuối đời
Tình hình đã thay đổi, ban lãnh đạo mới của Công ty Đông Ấn không mấy thiện cảm với công cuộc truyền giáo. Mối quan hệ giữa các thương nhân người Anh và giới hữu trách Trung Hoa ngày càng căng thẳng. Mây đen vần vũ và bão tố chực chờ. Quan lại triều đình kiêu ngạo và độc đoán trong khi thương nhân Anh tham lam và quyết tâm đẩy mạnh các thương vụ thuốc phiện trên đất nước này. Chiến tranh bùng nổ, lẽ phải thuộc về Trung Hoa nhưng sức mạnh thuộc về nước Anh. Toàn bộ công cuộc truyền giáo bị tổn hại nặng nề bởi sai lầm này.

Trong thời gian Morrison vắng mặt, trách nhiệm đặt trên vai một giáo viên người Hoa tên Lương Phát (梁發), một trong những tân tín hữu đầu tiên của Morrison. Từng chịu đựng nhiều khó khăn vì đức tin, Lương Phát chứng tỏ mình là người kiên định và đầy nhiệt huyết khi tiếp tục công việc Morrison để lại. Một hội thánh nhỏ đang trên đà phát triển, một số người công khai xưng nhận đức tin và chịu lễ báp têm, nhiều người khác theo Chúa cách thầm lặng. Các nhà truyền giáo người Mỹ được gởi đến trợ giúp Morrison, nhiều ấn phẩm Cơ Đốc được ấn hành; nhờ đó Morrison có nhiều thì giờ để tiếp xúc và giới thiệu phúc âm cho người Hoa. Năm 1832, ông viết:
Quảng Đông bây giờ khác hẳn Quảng Đông mà tôi thấy năm 1807. Các học giả và sinh viên thần học người Hoa, báo chí tiếng Anh và Kinh Thánh tiếng Hoa, người ta công khai thờ phượng Chúa, tất cả đều tiến triển trong thời gian qua. Tôi đã phụng sự thế hệ này, và Chúa biết lúc nào nên đem tôi về.

Tháng 6 năm 1834, Morrison soạn bài giảng cuối cùng của mình tựa đề "Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở." Đến ngày 1 tháng 8, nhà truyền giáo Kháng Cách đầu tiên đến Trung Hoa từ trần tại nhà riêng ở tuổi 52. Hôm sau, di hài của ông được đưa đến Macau, an táng trong một nghĩa trang Kháng Cách bên cạnh vợ và con trai của ông.

Chú thích

Liên kết ngoài
The Morrison Collection
A Chronology of Morrison's Life

Kitô giáo
Tin Lành
Nhà truyền giáo
Người Scotland
Tín hữu Trưởng Lão
Sinh năm 1782
Mất năm 1834
Áp bức tôn giáo
Hội viên Hội Hoàng gia
Nhà văn Kitô giáo


title: Sojuela

text:
Sojuela tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 15,15 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 227 người với mật độ 14,98 người/km². Đô thị này có cự ly 15 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Agriotes colonnellii

text:
Agriotes colonnellii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guglielmi & Platia miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Microsphecia

text:
Microsphecia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Microsphecia brosiformis (Hübner, [1808-1813])
Microsphecia tineiformis (Esper, [1789])

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Trigonisca martinezi

text:
Trigonisca martinezi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Trigonisca
Động vật được mô tả năm 1920


title: Conus luteus

text:
Conus luteus, the mud cone, là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối. Đây là một loài sống ởhải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Conus luteus - picture

L
Động vật được mô tả năm 1833


title: Quận White, Illinois

text:
Quận White là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 15.371 người, 6.534 hộ gia đình, và 4.377 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 31 người trên một dặm Anh vuông (12/km ²). Có 7.393 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 15 trên một dặm Anh vuông (6/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận bao gồm 98,22% người da trắng, 0,26% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,34% người Mỹ bản xứ, 0,16% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,16% từ các chủng tộc khác, và 0,85% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,67% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 24,7% là của Mỹ, Đức 23,6%, 16,4% và 11,4% tiếng Anh gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 6.534 hộ, trong đó 26,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 56,60% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,60% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 33,00% là không lập gia đình. 29,80% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 16,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,29 và cỡ gia đình trung bình là 2,82.

Tháp tuổi dân cư sinh sống trong quận với tỷ lệ như sau: 21,50% dưới độ tuổi 18, 7,70% 18-24, 25,30% 25-44, 24,60% từ 45 đến 64, và 20,90% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 42 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 91,10 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 89,50 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 29.601, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 36.580. Phái nam có thu nhập trung bình USD 30.619 so với 17.282 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người đạt mức 16.412 USD. Có 8,70% của các gia đình và 12,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 17,70% những người dưới 18 tuổi và 9,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Little Egypt
Lãnh thổ Illinois 1815
Khu dân cư thành lập năm 1815
Lịch sử tiền bang Illinois


title: Hạnh Phúc

text:
Hạnh Phúc là một xã thuộc huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hạnh Phúc nằm gần trung tâm huyện Quảng Hòa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hồng Quang
Phía tây giáp xã Ngọc Động và xã Tự Do
Phía nam giáp thị trấn Hòa Thuận và xã Tiên Thành
Phía bắc giáp xã Chí Thảo.

Xã Hạnh Phúc có diện tích 41,58 km², dân số năm 2019 là 5.242 người, mật độ dân số đạt 126 người/km².

Trên địa bàn xã Hạnh Phúc có núi Lũng Xe cùng suối Thoóc Kéo và suối Sầm Xuyên. Quốc lộ 3 chạy qua địa bàn xã, trên tuyến có đèo Khau Chỉa.

Lịch sử
Địa bàn xã Hạnh Phúc hiện nay trước đây vốn là hai xã Hạnh Phúc và Hồng Định thuộc huyện Quảng Uyên.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc sáp nhập một số xóm thuộc hai xã Hồng Định và Hạnh Phúc.

Trước khi sáp nhập, xã Hạnh Phúc có diện tích 25,39 km², dân số là 2.923 người, mật độ dân số đạt 115 người/km², có 9 xóm: Bản Tin - Lũng Tao, Bình Linh, Bó Huy, Bản Hoán, Bản Khau, Lũng Luông, Nà Bó, Nà Luông, Thôm Đán. Xã Hồng Định có diện tích 16,19 km², dân số là 2.319 người, mật độ dân số đạt 143 người/km², có 6 xóm: Hồng Định I, Hồng Định II, Hồng Định III, Hồng Định IV, Hồng Định V, Hồng Định VI.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 864/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Cao Bằng (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hồng Định vào xã Hạnh Phúc.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, huyện Quảng Uyên giải thể để tái lập huyện Quảng Hòa. Xã Hạnh Phúc thuộc huyện Quảng Hòa như hiện nay.

Hành chính
Xã Hạnh Phúc được chia thành 15 xóm: Bản Tin - Lũng Tao, Bình Linh, Bó Huy, Bản Hoán, Bản Khau, Hồng Định I, Hồng Định II, Hồng Định III, Hồng Định IV, Hồng Định V, Hồng Định VI, Lũng Luông, Nà Bó, Nà Luông, Thôm Đán.

Chú thích

Xem thêm


title: Passiflora discophora

text:
Passiflora discophora là một loài thực vật thuộc họ Passifloraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Jørgensen, P. & Pitman, N. 2004. Passiflora discophora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

D
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Ampedus carbunculus

text:
Ampedus carbunculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lewis miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Vùng đất mua Louisiana

text:
Vùng đất mua Louisiana hay Cấu địa Louisiana (tiếng Anh: Louisiana Purchase; tiếng Pháp: Vente de la Louisiane) là vùng đất mà Hoa Kỳ mua, rộng 828.000 dặm vuông Anh (2.140.000 km²) thuộc lãnh thổ của Pháp ở Bắc Mỹ có tên gọi là "Louisiana" vào năm 1803. Giá tiền mua là 60 triệu franc (11.250.000 đô la Mỹ) cộng việc hủy bỏ số nợ đáng giá 18 triệu franc (3.750.000 đô la Mỹ). Tính luôn tiền lời, Hoa Kỳ phải trả tổng cộng lên đến 23.213.568 cho lãnh thổ Louisiana.

Vùng đất mua Louisiana bao gồm những phần đất của 15 tiểu bang hiện tại của Hoa Kỳ và hai tỉnh bang của Canada. Vùng đất mua này bao gồm tất cả các tiểu bang ngày nay là Arkansas, Missouri, Iowa, Oklahoma, Kansas, Nebraska, một phần của Minnesota nằm ở phía nam Sông Mississippi, phần lớn Bắc Dakota, gần toàn bộ Nam Dakota, đông bắc New Mexico, miền bắc Texas, một phần Montana, Wyoming, và vùng đất Colorado nằm bên phía đông Phân tuyến Lục địa, và Louisiana ở hai bên bờ Sông Mississippi bao gồm thành phố New Orleans (Vùng cán chảo Oklahoma, và phần đất tây nam Kansas và Louisiana lúc đó vẫn còn bị Tây Ban Nha tuyên bố chủ quyền). Ngoài ra, vùng đất mua này gồm có những phần đất nhỏ mà dần dần sau đó trở thành một phần đất của các tỉnh bang Alberta và Saskatchewan của Canada. Vùng đất mua này chiếm khoảng 23% lãnh thổ của Hoa Kỳ ngày nay.

Việc mua đất này là một khoảnh khắc quan trọng trong nhiệm kỳ tổng thống của Thomas Jefferson. Vào lúc đó, việc mua vùng đất này phải đối mặt với sự phản đối từ trong nước và bị coi là vi hiến. Mặc dù cảm nhận rằng Hiến pháp Hoa Kỳ không có điều khoản nào nói đến việc mua bán đất nhưng Jefferson đã quyết định mua Louisiana vì ông cảm thấy khó chịu trước sức mạnh của Pháp và Tây Ban Nha ngăn cản lối giao thương của người Mỹ đến Hải cảng New Orleans.

Ngay sau khi kết thúc thỏa thuận Napoleon Bonaparte đã phát biểu rằng "Sự thỏa thuận về lãnh thổ này sẽ mãi mãi khẳng định sức mạnh của Hoa Kỳ, và tôi đã cho Anh Quốc một đối thủ cạnh tranh về biển mà sớm muộn gì cũng sẽ làm cho họ (Anh Quốc) bớt tính kiêu ngạo của họ."

Bối cảnh

Thành phố New Orleans kiểm soát Sông Mississippi ngay tại vị trí của nó; các nơi khác đã được dùng làm cảng thử nghiệm nhưng không thành công. New Orleans đã là một cảng quan trọng để chuyên chở nông sản đến và đi từ khắp các phần đất Hoa Kỳ nằm ở phía tây Dãy núi Appalachian. Qua Hiệp ước Pinckney ký với Tây Ban Nha vào ngày 27 tháng 10 năm 1795, các nhà buôn người Mỹ có "quyền tồn trữ" tại New Orleans. Điều này có nghĩa là họ có thể dùng cảng này để chứa hàng hóa xuất khẩu. Người Mỹ cũng dùng quyền này để chuyên chở các sản phẩm như bột mì, thuốc lá, thịt heo, thịt bacon, mỡ heo, lông chim, rượu táo, bơ, và phó mát. Hiệp ước cũng công nhận quyền của người Mỹ đi lại trên toàn dòng Sông Mississippi mà vào lúc đó đã trở nên càng quan trọng trong việc giao thương đang phát triển của các lãnh thổ phía tây của Hoa Kỳ. Năm 1798 Tây Ban Nha bãi bỏ hiệp ước này khiến người Mỹ rất bất bình. Năm 1801, Thống đốc Tây Ban Nha Don Juan Manuel De Salcedo lên làm Thống đốc Hầu tước Casa Calvo, và quyền tổn trữ hàng hóa của Hoa Kỳ được tái phục hồi hoàn toàn. Napoleon Bonaparte đã mang Louisiana trở về sự kiểm soát của người Pháp từ tay người Tây Ban Nha năm 1800 dưới Hiệp ước San Ildefonso (Louisiana đã là thuộc địa của Tây Ban Nha từ năm 1762). Tuy nhiên, hiệp ước được giữ bí mật và Louisiana vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Tây Ban Nha cho đến khi chuyển giao quyền lực về tay Pháp. Việc chuyển giao sau cùng xảy ra vào ngày 30 tháng 11 năm 1803, chỉ ba tuần trước khi nhượng lại cho Hoa Kỳ.

James Monroe và Robert R. Livingston đến Paris để thượng lượng việc mua bán vào năm 1804. Mối quan tâm và chú ý của họ chỉ duy nhất là bến cảng và những vùng đất xung quanh đó. Họ đã không dự đoán đến việc chuyển giao một vùng lãnh thổ rộng đến như thế xảy ra sau đó.

Các cuộc thương lượng

Tổng thống Jefferson đã đặt nền móng cho việc mua bán này bằng việc phái Livingston đến Paris năm 1801 sau khi khám phá ra việc chuyển giao Louisiana từ Tây Ban Nha sang cho Pháp. Sứ mệnh của Livingston là phải theo đuổi việc mua lại thành phố New Orleans nhưng ông đã bị người Pháp cự tuyệt.

Năm 1802, Pierre Samuel du Pont de Nemours được tuyển mộ để giúp việc thương lượng. Du Pont vào lúc đó đang sống tại Hoa Kỳ và có quan hệ gần gũi với Jefferson cũng như các thế lực chính trị tại Pháp. Ông đã tiến hành ngoại giao bí mật với Napoleon trên danh nghĩa của Jefferson trong chuyến viếng thăm cá nhân của ông đến Pháp. Ông đã khởi sự cái ý tưởng mua vùng đất Louisiana rộng lớn hơn nhiều như một cách để giảm bớt sự xung đột tiềm ẩn giữa Hoa Kỳ và Napoleon tại Bắc Mỹ.

Jefferson không thích ý tưởng mua Louisiana từ tay Pháp vì như vậy giống như có ý công nhận Pháp có quyền hạn tại Louisiana. Là một người bảo thủ, Jefferson cũng tin rằng một Tổng thống Hoa Kỳ không có quyền tiến hành một cuộc thương lượng mua bán như thế vì điều đó không có ghi trong hiến pháp và ngoài ra nếu làm vậy sẽ làm giảm bới quyền của tiểu bang bằng cách gia tăng quyền lực của hành pháp liên bang. Mặc khác, ông nhận thức về mối đe dọa tiềm ẩn từ một quốc gia kề cận như Pháp đối với quốc gia non trẻ, và chuẩn bị tiến hành chiến tranh để ngăn cản sự hiện diện của nước Pháp hùng cường trong vùng. Trong lúc đó, Bộ trưởng Ngoại giao của Napoleon Charles Maurice de Talleyrand chống đối quyết liệt việc bán vùng đất Louisiana vì như vậy đồng nghĩa với việc kết thúc các chương trình bí mật của Pháp cho một đế quốc Bắc Mỹ.

Trong suốt thời kỳ này, Tổng thống Jefferson luôn nhận được tin tình báo cập nhật về những ý định và hoạt động quân sự của Pháp tại Bắc Mỹ. Một phần chiến lược biến hóa của ông là cho du Pont biết những thông tin mật mà Livingston cũng không được biết đến. Ông cũng cố tình cho những chỉ thị trái ngược nhau đến hai người. Bước kế tiếp ông phái Monroe đến Paris năm 1803. Monroe trước đây từng bị Pháp trục xuất trong sứ mệnh ngoại giao cuối cùng, và việc chọn lựa phái ông đi Paris lần nữa có ý nghĩa truyền đạt cho người Pháp thấy sự nghiêm chỉnh của cuộc thương lượng.

Napoléon đang đối mặt trước sự bại trận của quân đội ông tại Saint-Domingue (ngày nay là Cộng hòa Haiti) nơi một lực lượng viễn chinh dưới quyền của em rể ông là tướng Charles Leclerc đang cố tìm cách tái lập trật tự sau một cuộc nỗi loạn của người nô lệ. Cuộc nổi loạn này đang đe dọa thuộc địa sinh lợi nhiều nhất của nước Pháp.

Các cuộc xung đột chính trị tại Guadeloupe và tại Saint-Domingue phát triển song song với việc phục hồi chế độ nô lệ vào ngày 20 tháng 5 năm 1802, sự đào vong của các sĩ quan lãnh đạo của Pháp như tướng da đen Jean-Jacques Dessalines và sĩ quan da trắng lai da đen Alexandre Pétion vào tháng 10 năm 1802 cùng với khung cảnh của một cuộc chiến tranh du kích đang diễn ra. Người Pháp thành công trục xuất Toussaint L'Ouverture về Pháp tháng 6 năm 1802, nhưng bệnh sốt huyết vàng đã hủy hoại quân đội châu Âu và giết chết Leclerc vào tháng 11.

Thiếu lực lượng quân sự tại Bắc Mỹ, Napoleon cần hòa hoãn với Vương quốc Anh để thực thi Hiệp ước San Ildefonso và thâu tóm Louisiana. Ngược lại, Louisiana sẽ là một miếng mồi dễ nuốt cho người Anh hoặc thậm chí người Mỹ. Vương quốc Anh đã không giữ lời hứa của họ rời bỏ Malta vào tháng 9 năm 1802 như đã quy định trong Hiệp ước Amiens. Đầu năm 1803, chiến tranh giữa Pháp và Anh dường như càng ngày càng không thể tránh khỏi. Ngày 11 tháng 3 năm 1803, Napoleon quyết định xây dựng một hải đoàn gồm nhiều xà lan để xâm chiếm Anh Quốc.

Các tình thế như vậy đã khiến Bonaparte từ bỏ các kế hoạch xây dựng đế quốc Tân Thế giới của Pháp. Napoleon chỉ thị cho bộ trưởng ngân khố của ông là François de Barbé-Marbois vào ngày 10 tháng 4 năm 1803 rằng ông đang xem xét việc từ bỏ Lãnh thổ Louisiana lại cho Hoa Kỳ. Ngày 11 tháng 4 năm 1803, chỉ vài ngày trước khi Monroe đến, Hầu tước de Barbé-Marbois nói với Livingston rằng Pháp muốn bán cả Lãnh thổ Louisiana thay vì chỉ có Thành phố New Orleans. Tổng thống Jefferson đã chỉ thị Livingston mua chỉ mỗi Thành phố New Orleans. Tuy nhiên, ông tin chắc rằng Hoa Kỳ sẽ chấp nhận một cuộc giao dịch lớn như vậy.

Các nhà thương lượng Mỹ đã chuẩn bị chi 10 triệu đô la cho Thành phố New Orleans nhưng phải điếng người khi toàn bộ vùng Louisiana được ra giá là 15 triệu đô la. Hiệp ước được ghi là ngày 30 tháng 4 năm 1803 và được ký vào ngày 2 tháng 5. Ngày 14 tháng 7 năm 1803, hiệp ước đến Thủ đô Washington D.C. Lãnh thổ Louisiana rất rộng lớn, trải dài từ Vịnh Mexico ở miền nam đến Rupert's Land ở miền bắc, và từ Sông Mississippi ở miền đông đến Dãy núi Rocky ở miền tây. Việc mua lãnh thổ này đã làm tăng gấp đôi lãnh thổ của Hoa Kỳ với cái giá vào lúc đó là dưới 3 xu một mẫu Anh.

Hầu như tất cả vùng đất này đều có người bản thổ Mỹ sinh sống và từng phần đất lại được mua lại lần thứ hai từ tay người bản thổ Mỹ. Giá tiền thật sự được trả cho Vùng đất mua Louisiana vì thế cao hơn giá tiền đã trả cho Pháp. Tuy nhiên giữa người mua và người bán lại không có tham khảo ý kiến của bất cứ bộ lạc người bản thổ nào vì thế đa số người bản thổ Mỹ không hề biết là có chuyện mua bán vùng đất họ vẫn đang sinh sống.

Phản đối trong nước
Việc Hoa Kỳ mua lãnh thổ Louisiana không được suôn sẻ vì có sự phản đối từ trong nước. Triết lý sống kiên định theo luật pháp của Tổng thống Jefferson bị nghi ngờ vì đã diễn giải một cách sai lệch Hiến pháp Hoa Kỳ. Nhiều người tin rằng ông là kẻ đạo đức giả và cố tình làm những việc mà ông sẽ có thể tranh cãi được để chống Alexander Hamilton. Những người theo chủ nghĩa liên bang chống đối kịch liệt việc mua bán này vì muốn có quan hệ tốt đẹp với Anh Quốc hơn là Napoleon. Họ tin rằng việc mua bán này là vi hiến và quan tâm rằng Hoa Kỳ đã trả một số tiền lớn để tuyên chiến với Tây Ban Nha. Những người theo chủ nghĩa liên bang cũng sợ rằng thế lực chính trị của các tiểu bang vùng bờ biển Đại Tây Dương sẽ bị đe dọa bởi các tân công dân ở phía tây dẫn đến một cuộc xung đột giữa các nông gia miền tây và các thương gia, nhà băng của vùng Tân Anh Cát Lợi. Cũng có một mối quan tâm khác rằng các tiểu bang mới chấp nhận chế độ nô lệ sẽ được gia tăng và phát triển từ lãnh thổ mới mua này sẽ càng gia tăng sự chia rẽ giữa miền bắc và miền nam. Một nhóm người theo chủ nghĩa liên bang dưới sự lãnh đạo của Thượng nghị sĩ của Massachusetts là Timothy Pickering đi xa hơn với kế hoạch thành lập một liên hiệp các tiểu bang miền bắc riêng biệt và hứa hẹn với Phó Tổng thống Aaron Burr chức tổng thống của tân quốc gia nếu như Burr có thể thiết phục New York gia nhập vào liên hiệp. Mối quan hệ của Burr với Alexander Hamilton, người giúp kết thúc phong trào ly khai mới phôi thai ở miền bắc, trở nên tồi tệ trong thời kỳ này. Mối thù nghịch giữa hai người đã dẫn đến cái chết của Hamilton trong một cuộc đấu súng giữa hai người vào năm 1804.

Ký kết hiệp định

Ngày 30 tháng 4 năm 1803, Hiệp ước về Vùng đất mua Louisiana được ký kết bởi Robert Livingston, James Monroe, và Barbé Marbois tại Paris. Jefferson thông báo hiệp ước này với nhân dân Mỹ vào ngày 4 tháng 7. Sau khi ký kết thỏa thuận về việc mua bán này vào năm 1803, Livingston đã phát biểu một câu nói nổi tiếng "Chúng ta đã sống lâu rồi nhưng đây là một công việc cao quý nhất cả đời người của chúng ta...Hoa Kỳ ngày nay đứng hạng trong số các cường quốc đầu tiên của thế giới".
Thượng viện Hoa Kỳ thông qua hiệp ước này trong một cuộc biểu quyết với kết quả 24-07 vào ngày 20 tháng 10. Ngày hôm sau, thượng viện cho phép Tổng thống Jefferson nắm quyền sở hữu lãnh thổ và thiết lập chính quyền quân sự lâm thời. Theo luật được ban hành ngày 31 tháng 10, Quốc hội lập ra các điều khoản tạm thời cho chính quyền dân sự địa phương tiếp tục như còn thời dưới quyền của Pháp và Tây Ban Nha và cho phép Tổng thống dùng các lực lượng quân sự để duy trì trật tự. Các kế hoạch đã được đưa ra cho một sứ mệnh thám hiểm và vẽ bản đồ lãnh thổ này. Sứ mệnh sau đó được biết như là Cuộc thám hiểm của Lewis và Clark.

Pháp trao New Orleans vào ngày 20 tháng 12 năm 1803 tại The Cabildo. Ngày 10 tháng 3 năm 1804, một buổi lễ chính thức được tiến hành tại St. Louis để chuyển sở hữu lãnh thổ từ Pháp sang cho Hoa Kỳ.

Có hiệu lực vào ngày 1 tháng 10 năm 1804, lãnh thổ mua được này được tổ chức thành Lãnh thổ Orleans (phần lớn trở thành tiểu bang Louisiana) và Địa khu Louisiana tạm thời nằm dưới quyền của thống đốc và các thẩm phán của Lãnh thổ Indiana.

Ranh giới
Các con sông nhánh của Sông Mississippi được giữ làm các ranh giới. Theo ước tính từng tồn tại thì tầm rộng và bộ phận của vùng đất mới mua này ban đầu được dựa theo những chuyến thám hiểm của Robert LaSalle.

Nếu lãnh thổ này bao gồm tất cả các con sông nhánh của sông Mississippi bên bờ phía Tây thì giới hạn phía Bắc của vùng đất mới mua kéo dài vào trong phần đất đang sở hữu nhưng chưa được định rõ của người Anh - đó là vùng Rupert's Land của Bắc Mỹ thuộc Anh, hiện nay là một phần đất của Canada. Vùng đất mới mua này ban đầu trải dài tới vĩ tuyến 50 độ. Tuy nhiên, phần đất phía bắc vĩ tuyến 49 độ Bắc như Lưu vực Sông Red, Sông Milk (Montana-Alberta), và lưu vực Sông Poplar bị nhượng lại cho Vương quốc Anh theo Hiệp ước 1818.

Ranh giới phía đông của vùng đất mới mua Louisiana là sông Mississippi từ thượng nguồn của nó đến vĩ tuyến 31 mặc dù thượng nguồn của Sông Mississippi lúc đó chưa được biết đến. Ranh giới phía đông dưới vĩ tuyến 31 độ thì không rõ ràng. Hoa Kỳ tuyên bố chủ quyền vùng đất xa đến Sông Perdido, và Tây Ban Nha tuyên bố chủ quyền ranh giới của Thuộc địa Florida nằm trên Sông Mississippi. Đầu năm 1804, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Mobile nhìn nhận Tây Florida là một phần của Hoa Kỳ. Hiệp ước Adams-Onís năm 1819 giải quyết được vấn đề này. Ngày nay, vĩ tuyến 31 độ là ranh giới phía bắc của nữa phần phía tây của vùng Cán chảo Florida và Sông Perdido là ranh giới giữa Florida và Alabama.

Vùng đất mới mua này trải rộng về phía tây đến Dãy núi Rocky, đặc biệt là Phân tuyến Lục địa nhưng một phần duy nhất ở phía nam vẫn thuộc Tân Tây Ban Nha.

Ranh giới miền Nam của Vùng đất mua Louisiana (đối diện với Tân Tây Ban Nha) ban đầu không rõ ràng vào thời gian mua bán. Hiệp ước Trung lập năm 1806 tạo ra Tiểu quốc Tự do Sabine trong thời gian lâm thời và Hiệp ước Adams-Onís năm 1819 bắt đầu tiến hành phân ranh giới chính thức.

Tài chính
Chính phủ Hoa Kỳ dùng số lượng vàng có giá trị 3 triệu đô la Mỹ để đặt cọc và các trái phiếu cho phần tiền còn lại phải trả cho Pháp. Vì chiến tranh sắp xảy ra với Anh Quốc, các ngân hàng của Pháp không mua bán trái phiếu của Mỹ. Các nhà ngoại giao Livingston và Monroe vì vậy đã giới thiệu các hãng Baring and Company của London và Hope and Company của Amsterdam mà Pháp đồng ý để làm giao dịch. Vì các công ty này nổi tiếng như là hai nhà tài chính vững vàng nhất tại châu Âu và vì Napoleon muốn nhận tiền của ông ta nhanh càng sớm càng tốt nên bộ trưởng ngân khố Pháp Barbé-Marbois đã xếp đặt cùng với hai công ty này để đổi trái phiếu mà Pháp nhận thành tiền mặt. Sau khi trái phiếu của Mỹ được giao, chính phủ Pháp liền bán lại cho Baring và Hope ở một giá rẻ hơn. Một phần của giá bán 80 triệu Franc (khoảng 15 triệu đô la Mỹ) được dùng để trừ nợ mà Pháp thiếu Hoa Kỳ. Cuối cùng Pháp nhận 8.831.250 tiền mặt cho thỏa thuận mua bán.

Tài liệu gốc việc mua bán vùng đất Louisiana được trưng bày tại đại sảnh chính của các văn phòng London của công ty Baring cho đến khi nó phá sản vào năm 1995.

Xem thêm
 Lịch sử Hoa Kỳ
 Các vùng lịch sử của Hoa Kỳ
 Lãnh thổ Louisiana
 Lãnh thổ Orleans
 Lãnh thổ Missouri
 Tiểu bang thứ 51
 Thương vụ Alaska

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Text of the Louisiana Purchase Treaty
 Louisiana Secretary of State
 Library of Congress - Louisiana Purchase Treaty
 Teaching about the Louisiana Purchase
 Louisiana Purchase Bicentennial 1803-2003
 New Orleans/Louisiana Purchase 1803
 The Haitian Revolution and the Louisiana Purchase

Hoa Kỳ thuộc địa (Pháp)
Lịch sử chủ nghĩa đế quốc Mỹ
Pháp năm 1803
Hoa Kỳ năm 1803
Hiệp ước năm 1803
Hiệp ước liên quan đến thay đổi lãnh thổ
Louisiana thuộc địa
Lãnh thổ Louisiana
Đại Bình nguyên Bắc Mỹ
Trung Tây Hoa Kỳ
Lịch sử tiền bang Arkansas
Lịch sử tiền bang Iowa
Lịch sử tiền bang Kansas
Lịch sử tiền bang Louisiana
Lịch sử tiền bang Missouri
Lịch sử tiền bang Montana
Lịch sử tiền bang Nebraska
Lịch sử tiền bang North Dakota
Lịch sử tiền bang Oklahoma
Lịch sử tiền bang South Dakota
Lịch sử tiền bang Wyoming
Lịch sử St. Louis


title: Culoz

text:
Culoz là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The history of Culoz (plain text)
 Official Culoz website
 Tourism Office
 Gazetteer Entry

Xã của Ain


title: (15871) 1996 QX1

text:
{{DISPLAYTITLE:(15871) 1996 QX1}}

(15871) 1996 QX1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 24 tháng 8 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nhái cây thợ rèn

text:
Nhái cây thợ rèn, tên khoa học Hypsiboas faber, là một loài ếch thuộc họ Nhái bén. Loài này có ở Argentina, Brasil, và Paraguay.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, các đồn điền, vườn nông thôn, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, và ao. Nó không được IUCN xem là loài bị đe dọa.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Wied-Neuwied, 1821: Reise nach Brasilien in den Jahren 1815 bis 1817. Frankfurt am Main.

faber


title: Colodes

text:
Colodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Jaboatão dos Guararapes

text:
Jaboatão dos Guararapes là một thành phố Brasil. Thành phố này thuộc bang Pernambuco. Dân số theo điều tra năm 2010 của Viện Địa lý và Thống kê Brasil là 687.688 người. Đây là thành phố đông dân thứ 26 của Brasil.

Tham khảo

Jaboatão dos Guararapes
Bang Pernambuco
Thành phố của Brasil


title: Liederschiedt

text:
Liederschiedt là một xã trong vùng hành chính Lothringen, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 07' vĩ độ bắc, 07° 30' kinh độ đông. Liederschiedt nằm trên độ cao trung bình là 400 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 257 mét và điểm cao nhất là 422 mét. Xã có diện tích 6,99 km², dân số vào thời điểm 2007 là 128 người; mật độ dân số là 22 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Pepila naumanni

text:
Pepila naumanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi & D'Alessandro miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Pepila


title: Scinax jolyi

text:
Scinax jolyi là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Guyane thuộc Pháp.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước.

Tham khảo

 Reynolds, R., Hoogmoed, M., MacCulloch, R. & Gaucher, P. 2004. Scinax jolyi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Scinax


title: Tân Hòa (thị trấn)

text:
Tân Hòa là thị trấn huyện lỵ của huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Tân Hòa có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tăng Hòa
Phía tây giáp xã Phước Trung
Phía nam giáp các xã Phước Trung và Tăng Hòa
Phía bắc giáp xã Bình Nghị.

Thị trấn có diện tích 3,23 km², dân số năm 2003 là 5.298 người, mật độ dân số đạt 1.642 người/km². Gồm 6 khu phố và 2 ấp.

Lịch sử
Thị trấn Tân Hòa được thành lập vào ngày 13 tháng 2 năm 1987 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Tăng Hòa.

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định 07/2002/NĐ-CP. Theo đó, tái lập xã Tăng Hòa trên cơ sở 1.745,67 ha diện tích tự nhiên và 9.568 người của thị trấn Tân Hòa.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị trấn Tân Hòa còn lại 322,74 ha diện tích tự nhiên và 5.298 người. Gồm 6 khu phố: Dương Phú, Xóm Gò 1, Xóm Gò 2, Hòa Thơm 1, Hòa Thơm 2, Hòa Thơm 3 và 2 ấp: Lò Gạch 1, Lò Gạch 2.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Angraecopsis

text:
Angraecopsis là một chi thực vật trong họ Orchidaceae. Nó được giới thiệu lần đầu tiên bởi Fritz Kraenzlin vào năm 1900 và được đặt tên chi tương tự như loài Angraecum. Angraecopsis phân bố ở Châu Phi và gần các đảo. Đặc điểm tăng trưởng là cây khá nhỏ, lá mọc ra từ thân gỗ.

Các loài
 Angraecopsis amaniensis
 Angraecopsis breviloba
 Angraecopsis cryptantha, P. J. Cribb
 Angraecopsis dolabriformis
 Angraecopsis elliptica
 Angraecopsis gassneri
 Angraecopsis gracillima
 Angraecopsis hallei
 Angraecopsis holochila
 Angraecopsis ischnopus
 Angraecopsis lisowskii
 Angraecopsis lovettii
 Angraecopsis macrophylla
 Angraecopsis malawiensis
 Angraecopsis parva
 Angraecopsis parviflora
 Angraecopsis pobeguinii
 Angraecopsis pusilla
 Angraecopsis tenerrima
 Angraecopsis thomensis
 Angraecopsis tridens, (Lindl.) Schltr.
 Angraecopsis trifurca

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan

Thực vật Mauritius
Lan Châu Phi
Lan Madagascar


title: Sến nghệ

text:
Sến nghệ (danh pháp khoa học: Shorea henryana; tiếng Anh thường gọi là White Meranti) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Campuchia, Lào, Malaysia, Myanmar, Thái Lan, và Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

H


title: Leptispa cornuta

text:
Leptispa cornuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: Tabernaemontana antheonycta

text:
Tabernaemontana antheonycta là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Loài này có ở Brunei và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Tabernaemontana antheonycta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

A
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1991


title: Canteleux

text:
Canteleux là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Canteleux on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Platiana bolmi

text:
Platiana bolmi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Platiana


title: Hannappes

text:
Hannappes  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Cyclothea

text:
Cyclothea là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae

Geometrinae


title: St Helens, Merseyside

text:
St Helens. Merseyside là một thành phố Anh. Dân số năm 2001 là 102.629 người (so với dân số năm 1991 là 106.293 người). Đây là một thành phố trong vùng đô thị Liverpool. Đây là khu định cư lớn nhất của quận trung tâm của St Helens với dân số hơn 100.000 người, một phần của một khu vực đô thị với tổng dân số 176.843 tại thời điểm điều tra dân số năm 2001. Thị trấn đã chính thức được thành lập như là một thành phố vào năm 1868 chịu trách nhiệm cho chính quyền của 4 thị trấn Ecclestone, Parr, Sutton và Windle, với trách nhiệm lớn hơn như một hạt thành lập vào năm 1887.

St Helens nằm ở phía viễn tây nam nam của quận lịch sử Lancashire, ở Tây Bắc nước Anh, 6 dặm (9,7 km) về phía bắc của sông Mersey.

St Helens. Merseyside


title: Petropedetes perreti

text:
Petropedetes perreti là một loài ếch thuộc họ Petropedetidae.
Đây là loài đặc hữu của Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Amiet, J.-L. 2004. Petropedetes perreti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Petropedetes
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Shin Long

text:
Long (tên đầy đủ: Shin Long (Jin Long -Jin Ron?), chữ Hán: 進龍, tiếng Việt: Tấn Long) là một nhân vật trong loạt trò chơi điện tử mang tên: Đấu trường đẫm máu (Bloody Roar). Trong loạt trò chơi này, Long được xây dựng là một sát thủ siêu đẳng, người luôn giữ thái độ điềm đạm, lạnh lùng, ghét những người nói dối. Anh đã rời bỏ tổ chức sát thủ và đi đến những nơi yên tĩnh và tổ chức quyết định truy sát anh. Tuổi của anh là 31.

Long là một dạng mãnh thú hình người, khi biến hình (thú hóa) anh sẽ trở thành một con hổ, trong trò chơi này, Long là một bậc thầy võ thuật với võ công truyền thống của Trung Hoa, là nhân vật có khả năng thi triển những đòn liên hoàn đẹp mắt, tấn công liên tiếp vào đối thủ. Cũng trong trò chơi này, Long có một kẻ thù nguy hiểm là Shen Long (Thanh Long) cũng là một kẻ có khả năng thú hóa thành một con hổ trắng (chính xác là cọp xám) và cũng chính là bản sao của Long (hình thành từ nhân bản vô tính và một người đệ tử là Uriko).

Thân thế và võ công
Trong trò chơi này, Long được giới thiệu là người có quốc tịch Trung Quốc, tuổi 32, chiều cao là 1,79m (1,84m khi thú hóa), nặng 70 kg (78 kg khi thú hóa). Nghề nghiệp: Sát thủ (trước đây), Võ sư (hiện tại)

Dạng thú hóa: Hổ (chính xác là loài hổ Hoa Nam). Cách chiến đấu: Võ công Trung Hoa với những đòn tấn công kết hợp, liên hoàn. Tất cả những đòn thế của anh trong trò chơi này đều là những tinh hoa của võ học Trung Hoa với những đòn thế liên quan đến động tác của loài hổ như Hổ hình quyền, hổ quyền...

Lịch sử

Phiên bản 1
Ở phiên bản 1, anh được giới thiệu là người lạnh lùng, trầm tính. Trước Bakuryu, ShinLong là sát thủ số một của Tylon. Là một cao thủ võ thuật, với võ công cao cường, một người đàn ông duy nhất đã niêm phong sức mạnh của nắm tay của mình (trong phiên bản 1 và 2 sau này nhân vật này thường đeo 04 quả chùy nặng ở tay và chân). Và đây cũng là phiên bản duy nhất Long luôn đeo kính khi đánh nhau.

Là một zoanthrope mạnh mẽ nhưng bản thân anh lại xem dòng máu Zoanthrope chảy trong người mình là thứ đáng nguyền rủa. Người đầu tiên phát hiện ra anh là một zoanthrope chính là cha anh, một nhà khoa học nổi tiếng, nhưng chính phát hiện này lại đem đến bi kịch cho gia đình anh và chính bản thân anh.

Quãng thời gian làm sát thủ của Tylon đã biến anh thành một con người trầm mặc. Sau khi rời bỏ Tylon, vì không muốn liên lụy đến người khác, anh sống cô lập một mình trong một hang động sâu thẳm của một dãy núi hẻo lánh ở Trung Hoa. Cho đến một ngày nọ, một cô gái có tên Uriko đến nhờ anh giúp giải thoát cho mẹ mình đang bị ZLF bắt giữ và con đường phiêu bạt của anh bắt đầu từ đó.

Phiên bản 2
Ở phiên bản 2, anh cũng được giới thiệu là một con người trầm tính, điềm đạm và rất tốt bụng, nhưng số phận trớ trêu là anh lại có cha là một nhà khoa học nghiên cứu về những Zoanthrope. Long đã được cha cải tạo thành một Zoanthrope. Nhưng điều đó giống như một lời nguyền dẫn đến những bi kịch gia đình. Sau cái chết của mẹ và em gái, còn cha thì trở nên biến chất và bê bối tệ hại, tẩu hỏa nhập ma, Long đã bỏ nhà ra đi. Với tài năng võ thuật và sức mạnh của một Zoanthrope đã nhanh chóng mang lại cho anh danh tiếng và không bao lâu sau anh đã gia đội ám sát của thế giới ngầm. Với khả năng thực hiện nhiệm vụ ám sát một cách nhanh chóng của một cao thủ võ lâm không cần dùng tới vũ khí đã mang lại cho anh danh hiệu sát thủ đệ nhất.

Nhưng đến một ngày, bỗng nhiên Long suy nghĩ lại. Tất cả máu và những trận đánh để mang lại bữa ăn hằng ngày cho anh Long ở tổ chức này đã gây ra vết thương nội tâm. Để thoát ra khỏi nỗi tuyệt vọng và giày vò này, anh quyết định cắt đứt sự ràng buộc với tổ chức và qui ẩn trên một hang núi xa lánh tất cả mọi người. Tổ chức đã nhiều lần ép buộc và đe doạ Long để anh trở về nhưng anh đều khước từ. Vì vậy tổ chức đã quyết định xem anh như kẻ phản bội và treo giải thưởng cho ai giết được anh.

Long từ bỏ cả các mối quan hệ với thế giới và đã sống ở một nơi hẻo lánh trên núi (trong một cái hang). Anh suy ngẫm về những tội lỗi của mình, các mưu đồ xấu xa và hận thù của mình và cuối cùng anh quyết tâm sống ẩn dật. Tuy nhiên, cô gái Uriko đã đến cầu cứu anh, những lời của các cô gái đã khơi dậy cảm giác trong Long. "Tôi muốn có sức mạnh để cứu mẹ tôi đã bị bắt cóc." Anh nhìn cô gái đó là liên tưởng đến quá khứ của mình (là một vật thí nghiệm) nhưng cô gái đó có một quyết tâm mạnh mẽ để chiến đấu cho dù tuyệt vọng và Long đã giúp đỡ cô ta sau đó anh bắt đầu tái xuất giang hồ.

Phiên bản 3
Tại phiên bản này, Long được thiết kế là một võ sư với bộ võ phục truyền thống của Trung Hoa, phiên bản này anh không còn đeo 4 quả chùy như hai phiên bản trước. Võ công anh sử dụng giống như Shen Long ở phiên bản 2. Cách đánh đa dạng, nhanh và mạnh của long biến anh thành một cao thủ ở phần 3.

Cảm thấy không thể trốn tránh mãi nên Long đã làm một chuyến du ngoạn đến một thị trấn nhỏ, nơi anh trọ tại nhà của một võ sư và được làm quen với con gái ông ấy, Lanfa.

Tại thời điểm này, Long luôn trở nên bồn chồn về vết sẹo XGC sẽ xuất hiện trên cơ thể anh. Cuối cùng, linh cảm của Long đã đúng nhưng vết sẹo ấy lại không xuất hiện trên cơ thể anh mà là Lanfa.

Nếu không tìm cách xóa bỏ vết sẹo thì Lanfa sẽ phải chết. Điều này như một lần nữa khơi dậy nỗi buồn của Long khi nhớ tới cô em gái Lin Li, người đã chết bởi chính sức mạnh con thú trong anh. Để làm biến mất vết sẹo, Long buộc phải đánh bại Xion, người đã từng có vết sẹo XGC trước đây.

Tại trận đánh này, một nguồn năng lượng tà ác đang kiểm soát Xion thực ra chính là chị gái của anh ta. Để ngăn nguồn năng lượng bóng đêm này có thể xâm nhập vào Xion một lần nữa, nên Long đã hút cô ta vào nhằm bảo vệ Xion khỏi sự điều khiển.

Sau đó, Long trở lại nhà của người võ sư ấy và vui vẻ khi biết sức khỏe của Lanfa đã phục hồi hoàn toàn.

Phiên bản mở rộng

Tham khảo

 Pagina Principal de Bloody Roar (en inglés)

Nhân vật trong game


title: Megachile silverlocki

text:
Megachile silverlocki là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Meade-Waldo mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1913


title: Lévigny

text:
Lévigny là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lévigny sur le site de l'Institut géographique national

Levigny


title: Quý Hợi

text:
Quý Hợi (chữ Hán: 癸亥) là kết hợp thứ 60 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Quý (Thủy âm) và địa chi Hợi (lợn). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Giáp Tý và sau Nhâm Tuất.

Các năm Quý Hợi

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Quý Hợi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1743
1803
1863
1923 (16/02/1923 - 04/02/1924)
1983 (13/02/1983 - 01/02/1984)
2043 (10/02/2043 - 29/01/2044)
2103
2163
2223

Sự kiện năm Quý Hợi

Tham khảo

Can Chi