title: Hoàng (họ)

text:
Hoàng hay Huỳnh (chữ Hán: 黃) là một họ ở Việt Nam, Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan và Triều Tiên. Họ Hoàng trong tiếng Trung có thể phiên âm Latinh thành Huang, Wong, Vong, Bong, Ng, Uy, Wee, Oi, Oei or Ooi, Ong, Hwang, hay Ung theo phương ngữ từng vùng. Họ Hoàng trong tiếng Triều Tiên được phiên âm thành Hwang.

Ở miền Trung (từ Huế và một phần nhỏ Quảng Trị trở vào) và miền Nam Việt Nam, do kỵ húy chúa Nguyễn Hoàng nên họ Hoàng được đọc chệch thành Huỳnh từ hàng trăm năm nay. Nhiều người Hoa khi đăng ký hộ tịch, không dùng phiên âm Hán-Việt để ghi tên mình ra chữ Quốc ngữ, mà dùng phiên âm trực tiếp từ một phương ngôn tiếng Hoa nào đó. Vì thế, tại Việt Nam họ Hoàng còn có một biến thể khác là Vòng hoặc Voòng.

Họ Hoàng là họ phổ biến thứ 7 ở Trung Quốc. Tổng số người họ Hoàng ở Trung Quốc và Đài Loan ước tính 29 triệu người, ngoài ra còn có hơn hai triệu người Hoa kiều mang họ này. 4,3 triệu người Việt và 1 triệu người Triều Tiên có họ Hoàng. Điều tra dân số năm 2000 của Hàn Quốc cho thấy đây là họ của 644.294 người, xếp thứ 17.

Lưu ý phân biệt họ Hoàng (黃) và họ Hoàng Phủ (皇甫), tránh nhầm lẫn là cùng một họ, do chữ Quốc ngữ chỉ biểu âm, không biểu rõ nghĩa như chữ Hán và chữ Nôm.

Người singapore nổi tiếng

 Hoàng Kim Huy là tổng thống thứ tư của Singapore.

Người Việt Nam nổi tiếng

Họ Hoàng

Thời phong kiến

 Ông Hoàng Mười là con thứ 10 của Đức Vua cha Bát Hải Động Đình ông Là vị tiên thánh tứ phủ tam mẫu...
 Hoàng Cống, quê Hoa Lư Ninh Bình, danh tướng thời Hai Bà Trưng
 Hoàng Thiều Hoa, nữ tướng dưới thời Hai Bà Trưng, hiệu là Tiên Phong nữ tướng
 Hoàng Chí Công, Hoàng Sơn Khung, Hoàng Thị Đậu, Hoàng Thông, Hoàng Trung Công, Hoàng Uy Công là những vị tướng nhà Đinh giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn 12 sứ quân.
 Hoàng Thị Thi, mỹ hiệu Ngô phu nhân là một bà hoàng hậu của Vua Đinh Tiên Hoàng, sinh ra thái tử Đinh Hạng Lang.
 Hoàng Hối Khanh, Thái học sinh thời Trần Thuận Tông, quan nhà Hồ
 Hoàng Quán Chi, thủ khoa thời nhà Trần
 Hoàng Trình Thanh, đại thần nhà Lê Sơ
 Hoàng Đức Lương, là văn thần, nhà thơ thời Lê Sơ, là người biên soạn cuốn Trích diễm thi tập
 Hoàng Nghĩa Phú, trạng nguyên, quan nhà Hậu Lê

 Hoàng Đăng Quang tức Mạc Đăng Lượng, quận công phó quốc Vương Triều Mạc
 Hoàng Ngũ Phúc, danh tướng thời Lê Trung Hưng, người đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài
 Hoàng Nghĩa Giao, tướng thời Lê trung hưng
 Hoàng Nguyễn Thự, danh sĩ dưới thời Lê trung hưng và Tây Sơn

 Hoàng Công Chất, một thủ lĩnh trong các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài
 Hoàng Phùng Cơ, tướng cuối thời Hậu Lê
 Hoàng Đôn Hòa, lương y dưới thời Lê Trang Tông (1533), được sắc phong Lương y dược linh thông cư sĩ
 Hoàng Văn Tán, trạng nguyên khoa thi Quý Mùi dưới thời Lê Cung Đế, quan triều Mạc
 Hoàng Sầm, thám hoa, quan triều Mạc, ông được chép trong sách Tang thương ngẫu lục
 Hoàng Đình Bảo, hay Huy quận công, đại thần thời Lê-Trịnh
 Hoàng Kế Viêm, phò mã, danh tướng nhà Nguyễn
 Hoàng Văn Lịch, thợ cơ khí thời Nguyễn
 Hoàng Tế Mỹ, hoàng giáp, quan nhà Nguyễn
 Hoàng Đình Tá, hoàng giáp, quan nhà Nguyễn
 Hoàng Bính, hoàng giáp, quan nhà Nguyễn
 Hoàng Ngọc Uẩn, một văn nhân trong nhóm Bình Dương thi xã ở đất Gia Định, văn thần của triều Nguyễn
 Hoàng Diệu, tên thật Hoàng Kim Tích, đỗ Phó Bảng, quan nhà Nguyễn, đã tuẫn tiết khi Hà thành thất thủ năm 1882
 Hoàng Bật Đạt, quan nhà Nguyễn, tham gia khởi nghĩa Ba Đình 1886-1887
 Hoàng Văn Hòe, đỗ tiến sĩ năm Canh Thìn (1880), nhà thơ, chí sĩ phong trào Cần Vương
Huỳnh Côn, đỗ phó bảng năm 1887, Thượng thư nhà Nguyễn; là Ông nội của nhà văn Bảo Ninh
 Hoàng Cao Khải, quan đại thần thân Pháp nhà Nguyễn
 Hoàng Trọng Phu, quan nhà Nguyễn, Tổng đốc Hà Đông
 Hoàng Tăng Bí, nhân sĩ yêu nước, nhà soạn tuồng, một trong số trí thức sáng lập phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục
 Hoàng Thị Cúc, hoàng hậu nhà Nguyễn, vợ vua Khải Định, mẹ Bảo Đại

Chính trị và quân sự

Hoàng Văn Thụ, nhà hoạt động chính trị phong trào cộng sản
Hoàng Kim Giao, liệt sĩ, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I
Hoàng Văn Hoan, nhà chính trị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội VNDCCH
 Hoàng Minh Giám, nhà chính trị, cố Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Bộ Văn hóa

 Hoàng Văn Thái, tên thật Hoàng Văn Xiêm, Đại tướng QĐNDVN
 Hoàng Lê Kha, hay Hoàng Lê Cẩn, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
 Hoàng Văn Thái, tên thật Huỳnh Đức Tui, Trung tướng QĐNDVN
 Hoàng Kiện, Thiếu tướng QĐNDVN, Phó Tư lệnh QK4, Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng
 Hoàng Đan, Thiếu tướng QĐNDVN, Phó tư lệnh Quân đoàn 2, Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng
 Hoàng Cơ Minh, phó đề đốc Hải quân Việt Nam Cộng hòa, người sáng lập Đảng Việt Tân
 Hoàng Minh Thi, Thiếu tướng QĐNDVN
Hoàng Xuân Lãm, tướng lĩnh quân lực Việt Nam Cộng Hòa
 Hoàng Quốc Thịnh, Quyền Bộ trưởng Bộ Nội thương: Từ 3 tháng 11 năm 1966 đến 30 tháng 10 năm 1967.
 Hoàng Bằng, nguyên Chính ủy Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự.

Hoàng Anh, nguyên Phó thủ tướng VNDCCH, Bộ trưởng bộ tài chính
Hoàng Quy, nguyên Bộ trưởng Bộ tài chính
Hoàng Văn Phong, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ
Hoàng Trung Hải, Phó Thủ tướng, nguyên Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Việt Nam, Bí thư thành ủy Hà Nội
Hoàng Tuấn Anh, Bộ trưởng, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch
Hoàng Văn Nghiên, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội

Khoa học

Hoàng Xuân Hãn, giáo sư toán học, kỹ sư, nhà nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa giáo dục Việt Nam
Hoàng Thúc Trâm, nhà sử học, hiệu Hoa Bằng
Hoàng Thị Nga, nữ Tiến sĩ Vật lý đầu tiên người Việt Nam, hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Khoa học, Đại học Quốc gia Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Hoàng Tụy, giáo sư toán học, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I, giải thưởng Constantin Caratheodory
Hoàng Xuân Sính, giáo sư toán học, nhà giáo nhân dân
Hoàng Như Tiếp, kiến trúc sư, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I

Y tế

 Hai anh em Hoàng Tích Trý, giáo sư, bác sĩ vi trùng học, cố Bộ trưởng Bộ Y tế, và Hoàng Tích Mịnh, bác sĩ, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I. Hoàng Thủy Nguyên, con trai Hoàng Tích Trý, cũng là bác sĩ, nhận giải thưởng Hồ Chí Minh đợt II về khoa học Y Dược.
 Hoàng Đình Cầu, giáo sư bác sĩ phẫu thuật Việt Nam

Văn học và ngôn ngữ học

Hoàng Xuân Nhị, nhà giáo, nhà văn, dịch giả Việt Nam
Hoàng Tích Chỉ nhà biên kịch hàng đầu của nền điện ảnh cách mạng Việt Nam.
Hoàng Phạm Trân, bút danh Nhượng Tống, nhà văn, dịch giả
Hoàng Ngọc Phách, nhà văn, tác giả tiểu thuyết Tố Tâm
Hoàng Như Mai, giáo sư văn học, nhà văn
Hoàng Ngọc Hiến, nhà lý luận phê bình, dịch giả văn học, nguyên hiệu trưởng trường viết văn Nguyễn Du
Hoàng Văn Phúc, nhà thơ, nhạc sĩ, ông là tác giả bài thơ Về đây nghe em
Hoàng Trung Thông, nhà thơ
Hoàng Phê, nhà ngôn ngữ, từ điển học
Hoàng Nhuận Cầm, nhà thơ hiện đại
Hoàng Ấu Phương, tức Bảo Ninh, cháu nội của Hoàng (Huỳnh Côn), nhà văn, tác giả của tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh
Hoàng Minh Tường, nhà văn

Nghệ thuật

 Bốn anh em: Hoàng Tích Chu, nhà báo; Hoàng Tích Chù, họa sĩ, giải thưởng Hồ Chí Minh; Hoàng Tích Linh, nhà viết kịch; và Hoàng Tích Chỉ, nhà biên kịch điện ảnh, giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
 Hai anh em Hoàng Quý và Hoàng Phú (Tô Vũ), nhạc sĩ từ thời tiền chiến
Hoàng Giác, nhạc sĩ
Hoàng Khánh Ngọc, Siêu mẫu Việt Nam 2004, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Hoàn vũ 2004.
Hoàng Thị Thùy, Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017, đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 2019.
Hoàng Hà, tên thật Hoàng Phi Hồng, nhạc sĩ
Hùng Lân, tên thật Hoàng Văn Cường, nhạc sĩ
Hoàng Châu Ký, giáo sư, nhà nghiên cứu tuồng
Hoàng Trọng, nhạc sĩ với nhiều bản tango
Hoàng Lập Ngôn, họa sĩ
Hoàng Thi Thơ, nhạc sĩ
Hoàng Oanh, ca sĩ người Việt hải ngoại
Ngọc Anh, ca sĩ nhạc Việt Nam, cựu thành viên tam ca 3A.
 Hoàng Thùy Linh, diễn viên, ca sĩ Việt Nam
Hoàng Thị Hạnh, Hoa hậu Sắc đẹp Châu Á 2017, đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Trái Đất 2019.
Hoàng Văn Hoàn, nghệ sĩ make up- Giải nhất I-Diffirent
Hoàng Quang Sơn, diễn viên, quán quân gương mặt điện ảnh 2019

Thể thao

Hoàng Vĩnh Giang, nhà hoạt động thể thao, phó chủ tịch Ủy ban Olympic châu Á
Hoàng Xuân Vinh, vận động viên bắn súng
Hoàng Anh Tuấn, vận động viên cử tạ
Hoàng Thanh Trang, nữ đại kiện tướng cờ vua
 Hoàng Thị Loan (cầu thủ bóng đá), nữ cầu thủ bóng đá

Tôn giáo

Đa Minh Hoàng Văn Đoàn, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Qui Nhơn
Giuse Hoàng Văn Tiệm, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Bùi Chu
Micae Hoàng Đức Oanh, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum
Cosma Hoàng Văn Đạt, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Bắc Ninh
Đaminh Hoàng Minh Tiến, Giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa

Kinh doanh

 Hoàng Kiều, tức Kieu Hoang, tỷ phú Mỹ gốc Việt
Hoàng Chúc, tức Chuc Hoang, doanh nhân Pháp gốc Việt

Khác
 Hoàng Thị Loan vợ của cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc mẹ của Chủ tịch nước Hồ Chí Minh.

Họ Huỳnh

Thời phong kiến
 Huỳnh Thị Cúc, một trong Tây Sơn ngũ phụng thư, nữ tướng nhà Tây Sơn
 Huỳnh Tường Đức, tên thật của Nguyễn Huỳnh Đức, là danh tướng, công thần khai quốc triều Nguyễn
 Huỳnh Công Giản, võ quan của chúa Nguyễn
 Huỳnh Mẫn Đạt, nhà thơ, quan nhà Nguyễn

Chính trị và quân sự

 Huỳnh Thúc Kháng, nhà yêu nước, cố Bộ trưởng Bộ Nội vụ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 Huỳnh Tấn Phát, kiến trúc sư, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Phó Thủ tướng, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I
 Huỳnh Đảm, nguyên Ủy viên TW Đảng CSVN, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
 Huỳnh Thị Nhân, nguyên Ủy viên TW Đảng CSVN
 Huỳnh Văn Trí (còn được biết là Mười Trí), bộ đội trong Chiến tranh Đông Dương tại Miền Nam, Việt Nam
 Huỳnh Văn Cao, cựu chính khách, tướng lĩnh Việt Nam Cộng Hòa
Huỳnh Thiện Lộc, chính trị gia Việt Nam
Huỳnh Ngọc Sơn,Thượng Tướng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Huỳnh Đức Thơ, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng
Huỳnh Minh Chắc, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang
 Huỳnh Uy Dũng, doanh nhân, nguyên đại biểu quốc hội khóa X
 Huỳnh Phong Tranh, tổng thanh tra chính phủ
Huỳnh Văn Bánh, liệt sĩ, bí thư phân khu ủy
Huỳnh Vĩnh Ái, nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL

Văn học và ngôn ngữ học

Huỳnh Thị Bảo Hòa, một trong những nhà văn nữ tiên phong trong phong trào Duy Tân và sử dụng chữ Quốc Ngữ
Huỳnh Tịnh Của, nhà văn hóa và ngôn ngữ học
Huỳnh Văn Nghệ, nhà thơ
Huỳnh Sanh Thông, học giả văn học Việt Nam tại Đại học Yale, giải thưởng MacArthur Fellowship năm 1987

Nghệ thuật
NSND Viễn Châu (Huỳnh Trí Bá), nhạc sĩ, danh cầm, soạn giả cải lương.
Huỳnh Anh, nhạc sĩ
Huỳnh Nhật Tân, nhạc sĩ
Huỳnh Minh Thủy (nghệ danh Thủy Top), diễn viên, ca sĩ nổi tiếng
Tâm Đoan, tức Huỳnh Ngọc Tâm Đoan, một nữ ca sĩ người Canada gốc Việt
Kristine Sa, tên thật Huỳnh Ngọc Nhã Yến, ca sĩ nhạc Pop người Việt tại Canada
Huỳnh Hữu Ủy, nhà nghiên cứu và phê bình mĩ thuật
Huỳnh Phúc Điền, đạo diễn phim
Chú Hỏa, tức Huỳnh Văn Hoa, người Việt gốc Hoa, một trong tứ đại hào phú của Sài Gòn xưa.
Trường Vũ, tên thật Huỳnh Văn Ngoảnh, ca sĩ hải ngoại
Đàm Vĩnh Hưng tên thật Huỳnh Minh Hưng, ca sĩ
Lâm Khánh Chi tên thật Huỳnh Phương Khanh, ca sĩ chuyển giới nổi tiếng
Huỳnh Trấn Thành, MC, diễn viên điện ảnh, diễn viên hài, diễn viên lồng tiếng
Huỳnh Văn Gấm, họa sĩ, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
Huỳnh Lập, diễn viên và đạo diễn
Huỳnh Thị Thùy Dung, Á hậu 2 Hoa hậu Việt Nam 2016, đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Quốc tế 2017
Huỳnh Phạm Thủy Tiên, Á hậu 2 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022
Huỳnh Nguyễn Mai Phương, Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2022, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2023
Huỳnh Thị Yến Nhi, Á khôi 1 Hoa khôi Áo dài Việt Nam 2016, Á hậu 1 Hoa hậu Hữu nghị ASEAN 2017, đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Hoàn cầu 2018
Huỳnh Thị Thanh Thủy, Hoa hậu Việt Nam 2022
Huỳnh Trần Ý Nhi, Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2023, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2024
Huỳnh Minh Kiên, Á hậu 2 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2023
Huỳnh Thới Ngọc Thảo (Ba Lùi), diễn viên, MC, tiktoker

Tôn giáo
 Huỳnh Phú Sổ, giáo chủ của Phật giáo Hòa Hảo
 Nicôla Huỳnh Văn Nghi, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết
 Phaolô Huỳnh Đông Các, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Qui Nhơn
 Giacôbê Huỳnh Văn Của, nguyên Giám mục phó Giáo phận Phú Cường
 Phêrô Huỳnh Văn Hai, Giám mục chính tòa Giáo phận Vĩnh Long

Khác
 Huỳnh Mỹ Hằng, nhà hóa học tại phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos, giải thưởng MacArthur Fellowship năm 2007
 Nick Út, tên thật Huỳnh Công Út, phóng viên ảnh của AP
 Huỳnh Quang Thanh, cầu thủ bóng đá
Huỳnh Quốc Cường, cầu thủ bóng đá
Huỳnh Tấn Sinh, cầu thủ bóng đá
Huỳnh Công Đến,cầu thủ bóng đá
Huỳnh Tuấn Linh, cầu thủ bóng đá
 Huỳnh Thi (Paul Huỳnh), phó Giám đốc Trung tâm Thuý Nga
 Huỳnh Như, nữ cầu thủ bóng đá

Người Trung Quốc nổi tiếng
 Hoàng Trung, một trong những tướng lĩnh dưới trướng Lưu Bị thời Tam Quốc
 Hoàng Sào, thủ lĩnh của khởi nghĩa Hoàng Sào
 Hoàng Phi Hồng, một võ sư Kung fu
 Hoàng Nhật Hoa, diễn viên của Hồng Kông
 Hoàng Thu Sinh, diễn viên Hồng Kông
 Hoàng Tử Thao, diễn viên kiêm ca sĩ Trung Quốc, hay thường được biết đến chỉ với tên Tao, là cựu thành viên nhóm nhạc K-Pop EXO
 Hoàng Tông Trạch, diễn viên Hồng Kông
 Hoàng Dịch, diễn viên Trung Quốc
 Hoàng Cảnh Du, diễn viên Trung Quốc
 Huỳnh Hiểu Minh, diễn viên Trung Quốc
 Hoàng Hiên, diễn viên Trung Quốc
 Justin Hoàng Minh Hạo, ca sĩ, cựu thành viên nhóm nhạc Nine Percent, Trung Quốc, hiện tại hoạt động trong nhóm nhạc NEXT7
Hendery tên thật là 黄冠亨 (Bính Âm: Wong Kunhang / Huáng Guānhēng) (Hán Việt: Hoàng Quán Hanh), thành viên nhóm nhạc NCT
Lucas tên thật là 黄旭熙 (Bính Âm: Wong Yuk-hei / Huáng Xùxī) (Hán Việt: Hoàng Húc Hi), thành viên nhóm nhạc NCT
 Renjun tên thật là 黄仁俊 (Bính Âm: Huáng Rénjùn) (Hán Việt: Hoàng Nhân Tuấn), ca sĩ, dancer, thành viên nhóm nhạc NCT
Hoàng Xán Xán, nữ diễn viên Trung Quốc
Hoàng Hưng, người dẫn đầu Khởi nghĩa Quảng Châu lần 2 năm 1911

Người Triều Tiên nổi tiếng

 Hoàng Hỉ, một chính trị gia dưới thời Cao Ly, tể tướng Nhà Triều Tiên
 Hoàng Chân Y, một nữ thi sĩ sống dưới thời vua Triều Tiên Trung Tông
 Hwang Kyo-ahn, thủ tướng Hàn Quốc.
 Hwang Mi-young (Hán-Việt: Hoàng Mỹ Anh), tức Tiffany, nữ ca sĩ người Mỹ gốc Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc Girls' Generation
 Hwang U-seok, (Hán-Việt: Hoàng Vũ Tích), nhà khoa học Hàn Quốc có bê bối giả mạo công trình
 SinB (tên thật: Hwang Eun-bi; Hán-Việt: Hoàng Ân Phi), thành viên nhóm nhạc Gfriend, hiện tại là thành viên nhóm VIVIZ.
 Hwang Hyun-jin (Hán-Việt: Hoàng Hiền Trấn), thành viên nhóm nhạc Stray Kids
 Hwang Min-hyun (Hán-Việt: Hoàng Mẫn Hiền), thành viên nhóm nhạc NU'EST/ WANNA ONE
Hwang Jung-eum (Hán-Việt: Hoàng Chính Âm), diễn viên Hàn Quốc.
Hwang Yeji (Hán-Việt: Hoàng Nghệ Trí), thành viên nhóm nhạc Itzy
Hwang Hee-han (Hán-Việt: Hoàng Hi Xán), cầu thủ bóng đá.

Nhân vật khác
 Hoàng Chi Phong, Joshua Wong, một trong những người đứng đầu cuộc biểu tình tại Hồng Kông 2014, còn được gọi là "Cách mạng dù"

 Carol Huynh, vận động viên đấu vật đoạt huy chương vàng người Canada

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Origin and Development of the Huang Surname Clan
 A personal site on the family name Wong  (bằng tiếng Anh)
 Danh sách Tiến sĩ khoa bảng phong kiến Việt Nam họ Hoàng/Huỳnh
 Huang Family of Zhongshan  (in Chinese)
  Yin Yu Tang: A Chinese Home  provides a detailed look at a Huang family residence built during the late Qing dynasty and occupied for over 200 years.

Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ người Việt Nam

en:Huang (surname)
ru:Хоанг


title: Philadelphia (phim)

text:
Philadelphia là một bộ phim xoay quanh vấn đề HIV/AIDS, đồng tính luyến ái, chứng ghê sợ đồng tính luyến ái và các thái độ khác đối với người đồng tính của tác giả kịch bản Ron Nyswaner và đạo diễn Jonathan Demme với các diễn viên Tom Hanks, Denzel Washington, Joanne Woodward. Bộ phim lấy ý tưởng từ câu chuyện của Geoffrey Bowers, một luật sư đã kiện công ty luật Baker & McKenzie vào năm 1987 vì đã kỳ thị người bị AIDS khi cho một người bị mắc bệnh này nghỉ việc.

Với vai diễn Andrew Beckett, Hanks đã giành giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 66, trong khi bài hát "Streets of Philadelphia" của Bruce Springsteen giành giải Oscar cho ca khúc trong phim hay nhất. Nyswaner cũng được đề cử giải Oscar cho kịch bản gốc xuất sắc nhất, nhưng đã lọt vào tay Jane Campion cho The Piano.

Nội dung
Adrew Beckett (Tom Hanks đóng) một luật sư có năng lực, làm việc lâu năm trong công ty luật lớn nhất ở Philadelphia. Mặc dù anh đang sống với người yêu là Miguel Alvarez (Banderas đóng), anh giấu những người trong công ty việc anh là người đồng tính và mắc AIDS. Khi công ty giao cho anh một vụ kiện quan trọng, một đồng nghiệp để ý đến một vết u trên mặt anh. Để giấu vết u, anh về nhà chuẩn bị các hồ sơ cho vụ kiện, tuy nhiên sau đó hồ sơ đã bị mất và dữ liệu trong ổ cứng bị xóa. Ai đó đem hồ sơ đó đến phiên tòa và anh bị đuổi việc.

Anh quyết định kiện công ty luật và nhờ nhiều luật sư bào chữa cho mình nhưng bị tất cả từ chối kể cả người đồng nghiệp thân cận Joe Miller (Washington đóng) vì Miller là một người ghê sợ đồng tính luyến ái và biết rất ít về AIDS. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu về cách lây truyền của HIV, và chứng kiến và căm ghét sự ghê sợ của nhiều người đối với Beckett, Miller đã đồng ý bào chữa cho Backett.

Bên bị đơn chứng minh rằng căn bệnh AIDS là do lối sống của Beckett chứ không phải nạn nhân của sự phơi nhiễm và việc sa thải là do sự thiếu năng lực vì một người đồng nghiệp đã không nhìn thấy vết u trên mặt của anh. Tuy nhiên Miller đã chứng minh rằng các vết u là có thể thấy được khi yêu cầu Beckett cởi áo ra.

Beckett kể rằng anh đã định công khai thiên hướng tình dục của mình nhưng đã thay đổi ý định sau khi nghe được những lời nói đùa giỡn nhằm vào những người đồng tính. Anh thừa nhận anh bị lây nhiễm là do quan hệ không an toàn với một người lạ. Tuy nhiên, anh và Miller đã có được thuận lợi khi một nhân viên của công ty nói rằng người này đã biết Beckett bị AIDS nhưng chưa bao giờ tiết lộ cho ai.

Chẳng bao lâu, sức khỏe Beckett suy sụp và anh phải nằm bệnh viện. Tuy vậy, bồi thẩm đoàn đã quyết định anh thắng và công ty luật phải bồi thường cho sự đau đớn, chịu đựng của anh. Miller đến thăm Beckett nằm thảm thương trong bệnh viện và đến sờ vào mặt của anh. Khi Miller ra về, Beckett nói với Miguel rằng anh sắp ra đi. Bộ phim kết thúc bằng cảnh đám tang Beckett với nhiều người đến chia buồn.

Diễn viên
 Tom Hanks vai Andrew Beckett
 Denzel Washington vai Joe Miller
 Jason Robards vai Charles Wheeler
 Mary Steenburgen vai Belinda Conine
 Antonio Banderas vai Miguel Álvarez
 Joanne Woodward vai Sarah Beckett
 Robert W. Castle vai Bud Beckett
 Ann Dowd vai Jill Beckett
 Lisa Summerour vai Lisa Miller
 Charles Napier vai Thẩm phán Lucas Garnett
 Roberta Maxwell vai Thẩm phán Tate
 Chandra Wilson vai Chandra
 Daniel von Bargen vai Bồi thẩm đoàn
 Karen Finley vai Bác sĩ Gillman
 Robert Ridgely vai Walter Kenton
 Bradley Whitford vai Jamey Collins
 Ron Vawter vai Bob Seidman
 Anna Deavere Smith vai Anthea Burton
 Charles Glenn vai Kenneth Killcoyne
 Tracey Walter vai Thủ thư

Giải thưởng
Phim giành được giải Oscar diễn viên chính xuất sắc nhất (Tom Hanks) và nhạc phim hay nhất, bài hát Đường phố Philadelphia (Streets of Philadelphia) của Bruce Springsteen. Bộ phim cũng được đề cử giải hóa trang hay nhất (Carl Fullerton và Alan D’Angerio), bài hát Philadelphia của Neil Young, kịch bản phim hay nhất.

Vai chính Andrew Beckett đứng thứ 49 Danh sách 100 anh hùng và kẻ phản diện của Viện phim Mỹ (American Film Institute, viết tắt là AFI). Phim đứng thứ 20 trong danh sách 100 Years…100 Cheers của AFI.

Bên lề
Đây là bộ phim thứ hai của Hollywood có kinh phí lớn với các ngôi sao hàng đầu nói về AIDS ở Mỹ (phim đầu tiên là And the Band Played On). Nó cũng mở đầu giai đoạn những phim Hollywood có sự thể hiện về người đồng tính một cách sát thực tế hơn vào đầu những năm 90.

Trong một cuộc phỏng vấn cho tài liệu Đằng sau màn ảnh (Celluloid Closet) năm 1996, Tom Hanks tiết lộ rằng vài cảnh tình tứ giữa anh và Banderas đã bị cắt, bao gồm một cảnh hai người ở trên giường. Tuy nhiên, phiên bản DVD của nhà sản xuất Automat Pictures có chiếu cảnh này.

Gia đình Geoffrey Bowers đã kiện tác giả kịch bản và nhà sản xuất phim. Một năm sau khi Bowers chết, nhà sản xuất Scott Rudin đã phỏng vấn gia đình Bowers và theo như lời gia đình này Scott Rudin hứa sẽ bồi thường. Họ cho rằng 54 cảnh trong bộ phim là rất giống với những sự kiện trong cuộc đời Bowers và một số thông tin trong phim có được là nhờ vào phỏng vấn họ. Bên bị đơn nói rằng Rudin đã hủy bỏ dự án đó và thuê một nhà văn viết mà không tiết lộ bất cứ thông tin nào được cung cấp bởi gia đình Bowers. Vụ kiện được dàn xếp sau năm ngày xử án. Mặc dù không có quyết định chính thức, bên bị đơn có thừa nhận rằng bộ phim đã lấy ý tưởng bởi câu chuyện của Bowers.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Movie stills

Phim năm 1993
Phim Mỹ
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim giành giải Oscar cho ca khúc trong phim hay nhất
Phim về tòa án
Phim liên quan đến LGBT của Mỹ
Phim có diễn xuất giành giải Oscar cho Nam diễn viên xuất sắc nhất
Ghê sợ đồng tính luyến ái trong các tác phẩm giả tưởng
Phim có diễn xuất giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Phim liên quan đến đồng tính nam


title: Fusinus rostratus

text:
Fusinus rostratus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Thừa Thiên Huế

text:
Thừa Thiên Huế (còn được viết là Thừa Thiên – Huế) là một tỉnh ven biển nằm ở cực nam của vùng Bắc Trung Bộ, miền Trung, Việt Nam.

Năm 2018, Thừa Thiên Huế là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 36 về số dân, xếp thứ 39 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 42 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 52 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.163.500 người dân, GRDP đạt 47.428 tỉ Đồng (tương ứng với 2,0600 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 40,76 triệu đồng (tương ứng với 1.770 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,08%.

Diện tích của tỉnh là 4.902,4 km², dân số tính đến năm 2020 là 1.133.700 người. Thành phố Huế từng là kinh đô Phú Xuân thời kỳ cận đại của Việt Nam từ năm 1802 đến năm 1945 dưới triều Nguyễn.

Địa lý

Vị trí địa lý
Tỉnh Thừa Thiên Huế nằm ở dải đất ven biển miền Trung Việt Nam, thuộc Bắc Trung Bộ, bao gồm phần đất liền và phần lãnh hải thuộc thềm lục địa biển Đông, có tọa độ địa lý ở 16° – 16,8° vĩ độ Bắc và 107,8° – 108,2° kinh độ Đông. Thừa Thiên Huế cách thủ đô Hà Nội 675 km về phía Bắc, cách thành phố Đà Nẵng 94 km về phía Nam với ranh giới tự nhiên là dãy núi Bạch Mã. Có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp tỉnh Quảng Trị
Phía đông giáp biển Đông
Phía tây giáp tỉnh Saravane của CHDCND Lào.
Phía nam giáp tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng.

Các điểm cực của tỉnh Thừa Thiên Huế:
Điểm cực Bắc: 16044'30 vĩ Bắc và 107023'48 kinh Đông tại thôn Giáp Tây, xã Điền Hương, huyện Phong Điền.

Điểm cực Nam: 15059'30 vĩ Bắc và 107041'52 kinh Đông tại vùng núi thượng nguồn khe Cha Moong, xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông.

Điểm cực Tây: 16022'45 vĩ Bắc và 107000'56 kinh Đông tại bản Paré, xã Hồng Thủy, huyện A Lưới.

Điểm cực Đông: 16013'18 vĩ Bắc và 108012'57 kinh Đông tại bờ phía Đông đảo Sơn Chà, thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc.

Giới hạn, diện tích
Phía Bắc, từ Đông sang Tây, Thừa Thiên Huế có đường ranh giới dài 111,671 km tiếp giáp với các huyện Hải Lăng, Đakrông, tỉnh Quảng Trị.
Từ mặt Nam, tỉnh có ranh giới chung với huyện các huyện Đông Giang và Tây Giang, tỉnh Quảng Nam dài 56,66 km, với huyện Hòa Vang và Quận Liên Chiểu của thành phố Đà Nẵng dài 55,82 km.
Ở phía Tây, ranh giới tỉnh (cũng là biên giới quốc gia) kéo dài từ điểm phía Bắc (ranh giới tỉnh Thừa Thiên Huế với tỉnh Quảng Trị và tỉnh Saravane của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào) đến điểm phía Nam (ranh giới tỉnh Thừa Thiên Huế với tỉnh Quảng Nam và tỉnh Sekong của nước CHDCND Lào) dài 87,97 km.
Phía Đông, tiếp giáp với biển Đông với đường bờ biển dài 120 km (có 21 xã, phường, thị trấn thuộc 4 huyện (Phong Điền, Quảng Điền, Phú Vang, Phú Lộc) và thành phố Huế giáp biển, bắt đầu từ xã Điền Hương, huyện Phong Điền ở phía Bắc đến thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc ở phía Nam).
Phần đất liền, Thừa Thiên Huế có diện tích 503.320,52 ha (theo niên giám thống kê năm 2010), kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, nơi dài nhất 120 km (dọc bờ biển), nơi ngắn nhất 44 km (phần phía Tây); mở rộng chiều ngang theo hướng Đông Bắc – Tây Nam với nơi rộng nhất dọc tuyến cắt từ xã Quảng Công (Quảng Điền), thị trấn Tứ Hạ (Hương Trà) đến xã Sơn Thủy – Ba Lé (A Lưới) 65 km và nơi hẹp nhất là khối đất cực Nam chỉ khoảng 2–3 km.
Vùng nội thủy: rộng 12 hải lý
Vùng đặc quyền kinh tế mở rộng đến 200 hải lý tính từ đường cơ sở.
Trên thềm lục địa biển Đông ở về phía Đông Bắc cách mũi cửa Khém nơi gần nhất khoảng 600 m có đảo Sơn Ca. Tuy diện tích đảo không lớn (khoảng 160 ha), nhưng có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ an ninh quốc phòng đối với nước ta nói chung và tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
Thừa Thiên Huế nằm trên trục giao thông quan trọng xuyên Bắc – Nam, trục hành lang Đông – Tây nối Thái Lan – Lào – Việt Nam theo đường 9. Thừa Thiên Huế ở vào vị trí trung độ của cả nước, nằm giữa thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm lớn của hai vùng kinh tế phát triển nhất nước ta. Thừa Thiên Huế cách Hà Nội 660 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1.080 km.
Bờ biển của tỉnh dài 120 km, có cảng Thuận An và cảng nước sâu Chân Mây với độ sâu 18 – 20 m đủ điều kiện để đón các tàu trọng tải lớn, có Sân bay quốc tế Phú Bài nằm trên đường Quốc lộ 1 và đường sắt xuyên Việt chạy dọc theo tỉnh.

Điều kiện tự nhiên

Địa hình
Khu vực phía tây của tỉnh nằm trên dãy núi Trường Sơn. Những ngọn núi đáng kể là: núi Động Ngai cao 1.774 m, Động Truồi cao 1.154 m, Co A Nong cao 1.228 m, Bol Droui cao 1.438 m, Tro Linh cao 1.207 m, Hói cao 1.166 m (nằm giữa ranh giới tỉnh Quảng Nam), Cóc Bai cao 787 m, Bạch Mã cao 1.444 m, Mang cao 1.708 m, Động Chúc Mao 514 m, Động A Tây 919 m.

Sông ngòi thường ngắn nhưng lại lớn về phía hạ lưu. Những sông chính là Ô Lâu, Rào Trăng, Rào Lau, Rào Mai, Tả Trạch, Hữu Trạch, An Cựu, An Nong, Nước Ngọt, Lăng Cô, Bồ, Rau Bình Điền, Đá Bạc, Vân Xá, Sông Truồi,... Đặc biệt có Hệ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai rộng lớn nhất Đông Nam Á. Và hai cửa biển quan trọng là cửa Thuận An và cửa Tư Hiền.

Khí hậu
Khí hậu Thừa Thiên Huế gần giống như Quảng Trị với kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa. Những tháng đầu năm có nắng ấm. Thỉnh thoảng lụt vào tháng 5. Các tháng 6, 7 và 8 có gió mạnh. Mưa lũ và có gió đông vào tháng 9 và 10. Tháng 11 thường có lụt. Cuối năm mưa kéo dài. Nhưng hiện nay do chịu tác động của biến đổi khí hậu nên từ tháng 3 đến tháng 8 nắng nóng lên đến đỉnh điểm. Các tháng 9, 10, 11 thường xuyên có bão. Từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau là giai đoạn gió mùa đông bắc kéo về gây mưa to kèm theo đó lũ trên các sông tăng nhanh. Khí hậu có 2 mùa chính:

 Mùa nóng: từ tháng 5 đến tháng 9, nắng nóng lên đến đỉnh điểm với nhiệt độ khá cao từ 35 đến 40 °C (95 đến 104 °F), chịu ảnh hưởng gió phơn tây nam
 Mùa lạnh: kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng gió mùa đông bắc nên mưa nhiều, trong khoảng thời gian này sẽ xuất hiện lũ lụt vào khoảng tháng 10 trở đi. Nhiệt độ trung bình về mùa lạnh ở vùng đồng bằng là 20 °C - 22 °C

Chế độ mưa ở Thừa Thiên Huế lớn, trung bình trên 2700 mm, tập trung từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau, có nơi trên 4000 mm, chiếm 70% tổng lượng mưa trong năm, riêng tháng 11 chiếm 30% lượng mưa cả năm. Mùa mưa ở Huế lệch với hai miền Nam – bắc, khi 2 miền này mưa thì Huế nắng nóng và ngược lại. Đặc điểm mưa ở Huế là mưa không đều, lượng mưa tăng dần từ Đông sang Tây, từ Bắc vào Nam và tập trung vào một số tháng với cường độ mưa lớn do đó dễ gây lũ lụt, xói lở. Độ ẩm trung bình 85%-86%.

Hành chính
Tỉnh Thừa Thiên Huế có 9 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 1 thành phố, 2 thị xã, 6 huyện với 141 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 95 xã, 39 phường, 7 thị trấn.

Lịch sử

Vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân

Thuận Hóa – Phú Xuân – Huế là vùng đất có lịch sử lâu đời. Những phát hiện khảo cổ học gần đây cho thấy rõ dấu vết của người xưa trên mảnh đất này. Những di vật như rìu đá, đồ gốm được tìm thấy ở Phụ Ổ, Bàu Đưng (Hương Chữ, Hương Trà) cho phép khẳng định đây là các di tích có niên đại cách đây trên dưới 4.000 năm. Những chiếc rìu đá được phát hiện trên nhiều địa bàn khác nhau, đặc biệt tại các xã Hồng Bắc, Hồng Vân, Hồng Hạ, Hồng Thủy, Bắc Sơn (A Lưới); Phong Thu (Phong Điền) đã chứng minh sự có mặt của con người ở vùng đất này trên dưới 5.000 năm. Di tích khảo cổ quan trọng gắn liền với nền văn hóa Sa Huỳnh được tìm thấy lần đầu tiên tại Thừa Thiên Huế năm 1987 là di tích Cồn Ràng (Phụ Ổ, Hương Chữ, Hương Trà) nói lên rằng chủ nhân của nền văn hóa này đã đạt đến trình độ cao trong đời sống vật chất lẫn tinh thần cách đây trên dưới 2.500 năm. Dấu ấn này còn được tìm thấy ở Cửa Thiềng năm 1988 (Phú Ốc, Tứ Hạ, Hương Trà). Cùng với văn hóa Sa Huỳnh, tại Thừa Thiên Huế còn có sự hiện diện của văn hóa Đông Sơn. Năm 1994, trống đồng loại một đã được phát hiện ở Phong Mỹ, Phong Điền. Đây là một trong những di vật độc đáo của nền văn hóa Việt cổ.

Các cứ liệu xưa cho biết, từ xa xưa, Thừa Thiên Huế từng là địa bàn giao tiếp của những cộng đồng cư dân mang nhiều sắc thái văn hóa khác nhau, cùng cư trú và cùng phát triển... Trong thời kỳ phát triển của Văn Lang – Âu Lạc, tương truyền Thừa Thiên Huế vốn là một vùng đất của bộ Việt Thường. Trong thời kỳ nước Nam Việt lại thuộc về Tượng Quận. Năm 116 TCN, quận Nhật Nam ra đời thay thế cho Tượng Quận. Thời kỳ Bắc thuộc, trong suốt thời gian dài gần 12 thế kỷ, vùng đất này là địa đầu phía Bắc của Vương quốc Chămpa độc lập. Sau chiến thắng Bạch Đằng lịch sử của Ngô Quyền (năm 938), Đại Việt trở thành quốc gia độc lập và qua nhiều thế kỷ phát triển, biên giới Đại Việt đã mở rộng dần về phía Nam. Năm 1306, công chúa Huyền Trân, em gái vua Trần Anh Tông, "nước non ngàn dặm ra đi" làm dâu vương quốc Chămpa, vua Chế Mân dâng hai châu Ô, Rí (Lý) để làm sính lễ. Năm sau, vua Trần đổi hai châu này thành châu Thuận, châu Hóa và đặt chức quan cai trị. Thừa Thiên Huế trở thành địa bàn giao thoa giữa hai nền văn hóa lớn của phương Đông với nền văn hóa của các cư dân bản địa.

Từ khi trở thành một phần của Đại Việt, Châu Hóa và vùng đất Thuận Hóa đã từng là nơi ghi dấu những công cuộc khai phá mở làng, lập ấp, nơi Đặng Tất xây dựng đồn lũy chống quân Minh, nơi cung cấp "kho tinh binh" cho Lê Thái Tổ bình định giang sơn. Với lời sấm truyền "Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân" (một dải Hoành sơn, có thể yên thân muôn đời); năm 1558, Nguyễn Hoàng xin vào trấn giữ xứ Thuận Hoá mở đầu cho cơ nghiệp của các chúa Nguyễn. Sự nghiệp mở mang của 9 đời chúa Nguyễn ở Đàng Trong đã gắn liền với quá trình phát triển của vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân. Hơn 3 thế kỷ từ khi trở về với Đại Việt, Thuận Hóa là vùng đất của trận mạc, ít có thời gian hòa bình nên chưa có điều kiện hình thành được những trung tâm sinh hoạt sầm uất theo kiểu đô thị. Sự ra đời của thành Hóa Châu (khoảng cuối TK XV, đầu TK XVI) có lẽ chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn với tư cách là một tòa thành phòng thủ chứ chưa phải là nơi sinh hoạt đô thị của xứ Thuận Hóa thời ấy. Mãi cho đến năm 1636, chúa Nguyễn Phúc Lan dời phủ đến Kim Long là bước khởi đầu cho quá trình đô thị hóa trong lịch sử hình thành và phát triển của thành phố Huế sau này.

Hơn nửa thế kỷ sau, năm 1687, chúa Nguyễn Phúc Thái lại dời phủ chính đến làng Thụy Lôi, đổi là Phú Xuân, ở vị trí Tây Nam trong kinh thành Huế hiện nay, tiếp tục xây dựng và phát triển Phú Xuân thành một trung tâm đô thị phát đạt của xứ Đàng Trong. Chỉ trừ một thời gian ngắn (1712–1738) phủ chúa dời ra Bác Vọng, song khi Võ Vương lên ngôi lại cho dời phủ chính vào Phú Xuân nhưng dựng ở "bên tả phủ cũ", tức góc Đông Nam của Kinh thành Huế hiện nay. Sự nguy nga bề thế của Đô thành Phú Xuân dưới thời Nguyễn Phúc Khoát đã được Lê Quý Đôn mô tả trong Phủ biên tạp lục năm 1776 và trong Đại Nam nhất thống chí, với tư cách là một đô thị phát triển thịnh vượng trải dài hai bờ châu thổ Sông Hương, từ Kim Long – Dương Xuân đến Bao Vinh – Thanh Hà. Phú Xuân là thủ phủ của xứ Đàng Trong (1687–1774); rồi trở thành Kinh đô của nước Đại Việt thống nhất dưới triều đại Quang Trung (1788–1801) và cuối cùng là Kinh đô của nước Việt Nam gần hai thế kỷ dưới triều đại nhà Nguyễn (1802–1945). Phú Xuân đã trở thành trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa quan trọng của đất nước từ những thời kỳ đó.

Lịch sử hành chính

Năm Tân Dậu 1801, Nguyễn Ánh lấy lại được Phú Xuân từ nhà Tây Sơn, ông cho tách ba huyện Hương Trà, Quảng Điền và Phú Vang thuộc phủ Triệu Phong đặt làm dinh Quảng Đức. Năm Gia Long thứ năm (1806), Quảng Đức và Quảng Trị được đặt làm dinh trực lệ. Đến năm 1822, vua Minh Mạng đổi dinh Quảng Đức thành phủ Thừa Thiên, địa danh Thừa Thiên có từ đây. Năm Minh Mạng thứ 16 (1835), tách một số tổng của ba huyện Hương Trà, Phú Vang và Quảng Điền để lập thêm ba huyện Hương Thủy, Phú Lộc và Phong Điền.

Năm Tự Đức thứ 6 (1853), tỉnh Quảng Trị hạ xuống thành đạo Quảng Trị thuộc phủ Thừa Thiên. Tuy nhiên đến năm 1876, tỉnh Quảng Trị lại được tái lập.

Ngày 20 tháng 10 năm 1898, vua Thành Thái ban hành dụ thành lập thị xã Huế. Ngày 30 tháng 8 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuẩn y đạo dụ này.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, phủ Thừa Thiên đổi thành tỉnh Thừa Thiên (còn có bí danh là tỉnh Nguyễn Tri Phương), gồm thị xã Thuận Hóa (Huế) và 6 huyện: Hương Thủy, Hương Trà, Phong Điền, Phú Lộc, Phú Vang, Quảng Điền. Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, tỉnh Thừa Thiên ban đầu gồm 9 quận: Phong Điền, Quảng Điền, Hương Điền, Hương Trà, Hương Thủy, Phú Vang, Phú Lộc, Vinh Lộc, Nam Hòa và 3 tổng: Nguồn Hữu, Nguồn Tả, Nguồn Bồ. Đến năm 1965 thành lập thêm quận Phú Thứ trên cơ sở 7 xã phía nam của quận Phú Vang. Thị xã Huế lúc này là đơn vị hành chính độc lập và ngang cấp với tỉnh Thừa Thiên, tuy nhiên tỉnh lỵ Thừa Thiên vẫn đặt tại Huế.

Sau năm 1975, tỉnh Thừa Thiên hợp nhất với hai tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và khu vực Vĩnh Linh thành tỉnh Bình Trị Thiên, với tỉnh lỵ là thành phố Huế.

Ngày 30 tháng 6 năm 1989, Quốc hội ban hành nghị quyết chia tách tỉnh Bình Trị Thiên thành 3 tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế.

Tỉnh Thừa Thiên Huế có 5 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thành phố Huế (tỉnh lỵ) và 4 huyện: A Lưới, Hương Điền, Hương Phú, Phú Lộc.

Ngày 29 tháng 9 năm 1990, điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Huế; chia huyện Hương Phú thành hai huyện Hương Thủy và Phú Vang; chia huyện Hương Điền thành ba huyện Hương Trà, Phong Điền và Quảng Điền; chia huyện Phú Lộc thành hai huyện Phú Lộc và Nam Đông.

Ngày 24 tháng 9 năm 1992, thành phố Huế được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng công nhận là đô thị loại II và đến ngày 24 tháng 8 năm 2005 được Thủ tướng Chính phủ công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế.

Ngày 9 tháng 2 năm 2010, thành lập thị xã Hương Thủy trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Hương Thủy. Ngày 15 tháng 11 năm 2011, thành lập thị xã Hương Trà trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Hương Trà.

Tỉnh Thừa Thiên Huế có 1 thành phố, 2 thị xã và 6 huyện như hiện nay.

Dân cư
Theo kết quả điều tra dân số toàn quốc, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019 toàn tỉnh có 1.128.620 người. Trên địa bàn tỉnh có 10 tôn giáo khác nhau đạt 746.935 người, nhiều nhất là Phật giáo có 680.290 người, tiếp theo là Công Giáo có 65.997 người, đạo Tin Lành có 392 người, đạo Cao Đài có 220 người. Còn lại các tôn giáo khác như Phật giáo Hòa Hảo có 18 người, Hồi giáo, Minh Sư đạo mỗi tôn giáo có sáu người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam, Baha'i giáo và Bà La Môn mỗi tôn giáo có hai người. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 56%.

Văn hoá

Thừa Thiên Huế là trung tâm văn hoá lớn và đặc sắc của Việt Nam. Thừa Thiên Huế có 5 danh hiệu UNESCO (1 di sản văn hoá thế giới, 1 di sản văn hóa phi vật thể, 3 di sản tư liệu thế giới)  là:
 Quần thể di tích Cố đô Huế.
 Nhã nhạc cung đình Huế.
 Mộc bản triều Nguyễn.
 Châu bản triều Nguyễn.
 Hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế.
Hiện nay, tỉnh đang xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc và bản sắc văn hoá Huế gắn với bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá truyền thống, là khâu đột phá để phát triển du lịch. Nghiên cứu, từng bước hoàn thiện bản sắc văn hoá Huế, đặc trưng văn hoá Huế để xây dựng Huế trở thành trung tâm văn hoá đặc sắc của Việt Nam; xem đây là lợi thế so sánh lâu dài để phát triển Huế, làm cho Huế ngày càng đặc sắc, thúc đẩy các ngành du lịch, dịch vụ phát triển. Trong đó quy hoạch, xây dựng hệ thống công viên, tượng, các công trình văn hoá, trọng tâm là: Trung tâm hội nghị, Bảo tàng Lịch sử Cách mạng, Bảo tàng thiên nhiên các tỉnh Duyên hải miền Trung, Trung tâm Điện ảnh, Địa đạo Khu ủy Trị Thiên. Phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tập trung đầu tư hoàn thành cơ bản trùng tu Đại Nội và một số di tích quan trọng để xứng đáng là trung tâm du lịch đặc sắc của Việt Nam. Nâng cao chất lượng và hiệu quả của các kỳ Festival Huế, các hoạt động đối ngoại để tăng cường quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam, văn hoá Huế, nhất là Nhã nhạc cung đình Huế, quần thể di tích Cố đô Huế, Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế, vịnh đẹp Lăng Cô.

Giao thông

Đường bộ
Toàn tỉnh có hơn 2.500 km đường bộ, Quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc - Nam chạy xuyên qua tỉnh từ Bắc xuống Nam cùng với các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ chạy song song và cắt ngang như quốc lộ 49 (tuyến đường huyết mạch nối từ cảng Thuận An qua thành phố Huế lên huyện miền núi A Lưới, quốc lộ 49B (kết nối các xã, phường ven biển), tỉnh lộ 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8A, 8B, 10A, 10B, 10C, 11A, 11B, 15, 18 và các tỉnh lộ khác.

Đường biển và đường thủy
Tổng chiều dài 563 km sông, đầm phá. Tỉnh có cảng biển là cảng nước sâu Chân Mây và cảng Thuận An. Cảng Thuận An nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 13 km về phía đông bắc. Trong nhiều năm tỉnh đã tập trung đầu tư cho cảng Thuận An  5 cầu tầu dài 150m, có khả năng tiếp nhận tầu 1.000 tấn, được nhà nước công nhận là cảng biển quốc gia. Cảng nước sâu Chân Mây cách thành phố Huế 49 km về phía Nam đang được triển khai xây dựng một số  hạng mục hạ tầng kỹ thuật đầu tiên  nhằm khai thác lợi thế trục giao thông Bắc – Nam và tuyến hành lang Đông – Tây, tạo động lực phát triển kinh tế những năm sau.

Đường hàng không
Thừa Thiên Huế có Sân bay Quốc tế Phú Bài nằm trên Quốc lộ 1, cách phía Nam thành phố Huế khoảng 15 km. Những năm qua, bộ mặt và cơ sở hạ tầng của sân bay Phú Bài đã có những thay đổi đáng kể; đảm bảo cho máy bay Airbus A320, Boeing 747 cất hạ cánh an toàn.

Đường sắt
Tuyến đường sắt Bắc – Nam chạy qua tỉnh Thừa Thiên Huế dài 101,2 km đóng một vai trò quan trọng trong giao thông của tỉnh.

Kinh tế

Thừa Thiên Huế là một cực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm miền trung. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng dịch vụ – công nghiệp – nông nghiệp (năm 2008, tỷ trọng ngành Công nghiệp – Xây dựng chiếm 36,5%, ngành dịch vụ 45,3%, ngành nông nghiệp giảm còn 18,2%). Thu ngân sách tăng bình quân đạt 18,3%/năm. Tỷ lệ huy động ngân sách từ GDP đạt trên 12%, xếp thứ 20/63 tỉnh, thành cả Việt Nam. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nằm trong nhóm 20 tỉnh, thành dẫn đầu toàn quốc. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh từ vị thứ 15 (năm 2007) đã vươn lên đứng thứ 10 toàn quốc trong năm 2008. Quy mô doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh còn nhỏ, và siêu nhỏ. Ngân sách đạt thấp, thu ngân sách chưa bền vững, đến nay chưa cân đối được ngân sách, hằng năm ngân sách nhà nước phải bù vào ngân sách địa phương khoảng 1.500 (tỷ đồng).

Thừa Thiên Huế quan tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá. Thành phố Huế vừa mang dáng dấp hiện đại, vừa mang nét đẹp cổ kính với di sản văn hoá thế giới, đóng vai trò hạt nhân đô thị hoá lan toả và kết nối với các đô thị vệ tinh. Môi trường thu hút đầu tư lành mạnh và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư có năng lực. Hạ tầng giao thông ngày càng hiện đại, chống được chia cắt vùng miền, tạo ra động lực phát triển giữa nông thôn và thành thị. Năng lực sản xuất mới hình thành và mở ra tương lai gần sẽ có bước tăng trưởng đột phá: phía Bắc có các khu công nghiệp Phong Điền, Tứ Hạ, xi măng Đồng Lâm; phía Nam có khu công nghiệp Phú Bài, Khu Kinh tế – Đô thị Chân Mây – Lăng Cô sôi động; phía Tây đã hình thành mạng lưới công nghiệp thủy điện Tả Trạch, Hương Điền, Bình Điền, A Lưới, xi măng Nam Đông; phía Đông phát triển mạnh khai thác và nuôi trồng thủy sản và Khu kinh tế tổng hợp Tam Giang – Cầu Hai.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2019 ước đạt 7,18% với giá trị tổng  sản phẩm trong tỉnh – GRDP ước đạt gần 31.330,53 tỷ đồng (theo giá so sánh 2010), chưa đạt kế hoạch đề ra. Đây là mức tăng khá so với các tỉnh trong khu vực miền Trung nói chung, cao hơn mức tăng trưởng bình quân của 5 tỉnh vùng kinh tế trọng điểm miền Trung và cao hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế của cả nước 6,8%/năm.

Khu vực dịch vụ duy trì đà tăng trưởng ổn định, ước đạt 7,39%, đóng góp lớn nhất là khu vực dịch vụ du lịch khoảng 30–40% tổng giá trị tăng thêm của ngành.

Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng trưởng khá, đạt khoảng 11,32%, nhờ đóng góp của các dự án mới và mở rộng công suất của một số nhà máy.

Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chịu ảnh hưởng tình hình thời tiết hạn hán và dịch tả lợn Châu Phi lây lan trên diện rộng, tăng trưởng âm ước đạt – 4,13%. Trong đó, thủy sản ước tăng 4%; ngành lâm nghiệp tăng khoảng 3%; nông nghiệp giảm 10%, trong đó chăn nuôi giảm 42%.

Cơ cấu các khu vực kinh tế: dịch vụ chiếm ưu thế với tỷ trọng 48,40%; công nghiệp – xây dựng 31,81%; nông, lâm, thủy sản 11,38%; Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 8,41%.

 Tổng sản phẩm trong tỉnh (GRDP) bình quân đầu người đến năm 2019 ước đạt 46,7 triệu đồng, tương đương 2.007 USD, vượt kế hoạch (1.915 USD/người).

Thu ngân sách ước đạt 7.787 tỷ đồng, bằng 108% dự toán, bằng cùng kỳ, trong đó thu nội địa 7.300 tỷ đồng (chiếm 94% tổng thu NS), bằng 110,1% so với dự toán, tăng 7,3%[3]; thu thuế từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 455 tỷ đồng, bằng 82% dự toán, giảm 17%. Chi ngân sách ước đạt 10.044,11 tỷ đồng, bằng 99,2% dự toán, trong đó chi đầu tư phát triển 2.779,6 tỷ đồng, bằng 93% dự toán; Chi sự nghiệp 6.809 tỷ đồng, bằng 105,1% dự toán.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội ước đạt 22.700 tỷ đồng, tăng 15%, đạt kế hoạch. Trong đó, Vốn ngân sách Nhà nước (chiếm 20% tổng vốn), bằng kế hoạch, tăng 29%; Vốn tín dụng (chiếm 44%), đạt 99% kế hoạch, tăng 14%; Vốn đầu tư của doanh nghiệp (chiếm 14%), đạt 103% KH, tăng 11%; Vốn viện trợ (chiếm 5%), bằng 76% kế hoạch, giảm 13%; Vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 5%), đạt 60% kế hoạch, tăng 48%.

 Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 950 triệu USD, đạt 90% kế hoạch, tăng 10%.

Y tế
Thừa Thiên Huế là trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cả nước với 3 đơn vị đang được nhà nước đầu tư triển khai thực hiện dự án Trung tâm Y tế chuyên sâu khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cả nước là: Bệnh viện Trung ương Huế, Trường Đại học Y Dược Huế và Trung tâm Kiểm nghiệm dược phẩm, hóa mỹ phẩm Trung ương.

Các bệnh viện trên địa bàn tỉnh
 Bệnh viện Trung ương Huế: Bệnh viện tuyến Trung ương, trực thuộc Bộ Y Tế (hơn 3000 giường): Là bệnh viện hạng đặc biệt duy nhất của khu vực miền Trung và Tây Nguyên
 Bệnh viện Quốc tế Huế (200 giường)
 Bệnh viện Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế Bệnh viện hạng I tuyến trung ương (gần 700 giường)
 Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 2 (huyện Phong Điền) (500 giường)
 Bệnh viện Đa Khoa Hoàng Viết Thắng (90 giường).
 Bệnh viện Ngoại khoa Nguyễn Văn Thái (30 giường).
 Bệnh viện Giao thông Vận tải Huế
 Bệnh viện Y học cổ truyền
 Bệnh viện Điều Dưỡng và Phục hồi chức năng
 Bệnh viện Răng Hàm Mặt Huế
 Bệnh viện Mắt Huế
 Bệnh viện Tâm thần
 Bệnh viện Đa Khoa Chân Mây
 Bệnh viện Bình Điền
 Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình – Phẫu thuật tạo hình
 Bệnh viện Quân y 268

 Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Thừa Thiên Huế
 Bệnh viện Phong và Da liễu Huế

Giáo dục và đào tạo

Thừa Thiên Huế từ lâu đã được biết đến là một trung tâm giáo dục đào tạo lớn của khu vực miền trung và cả nước.

Đại học Huế có bề dày lịch sử trên 63 năm, là một trung tâm đào tạo đại học đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao, có quy mô đào tạo khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Đại học Huế đang chuẩn bị nâng cấp thành Đại học Quốc gia Huế theo Nghị quyết 54 của Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam
 Phân viện Học viện hành chính quốc gia tại tỉnh Thừa Thiên Huế, Học viện Âm nhạc Huế, Trường Đại học Phú Xuân và hệ thống các trường Đại học tư thục, quốc tế, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cho các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên và cả nước. Đây là một lợi thế rất lớn của Thừa Thiên Huế trong việc cung cấp nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng cao.
Mạng lưới trường học từ mầm non đến trung học phổ thông ở Thừa Thiên Huế rộng khắp trên địa bàn với các loại hình công lập, dân lập, tư thục, quốc tế được phân bố theo điều kiện phù hợp với thành thị, nông thôn, miền núi và gắn với địa bàn dân cư. Trong đó, Trường THPT chuyên Quốc Học đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định xây dựng thành một trong ba trường trung học phổ thông trọng điểm chất lượng cao của cả nước.
Mạng lưới giáo dục thường xuyên với các Trung tâm giáo dục thường xuyên, Trung tâm kỹ thuật thực hành hướng nghiệp và Trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) đang hoạt động ở các xã/phường, thị trấn có hiệu quả, góp phần vào thực hiện mục tiêu xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục trung học cơ sở, bồi dưỡng kiến thức, chuyển giao công nghệ và đào tạo nghề cho người lao động, đào tạo tại chức...

Các trường đại học – cao đẳng – trung cấp trên địa bàn:

Các trường, khoa, viện thành viên trực thuộc Đại học Huế

 Trường Đại học Sư phạm
 Trường Đại học Khoa học
 Trường Đại học Y Dược
 Trường Đại học Nông Lâm
 Trường Đại học Nghệ thuật
 Trường Đại học Kinh tế
 Trường Đại học Ngoại ngữ
 Trường Đại học Luật
 Trường Du lịch
 Khoa Kỹ thuật và Công nghệ
 Khoa Quốc tế
 Khoa Giáo dục thể chất

Các trường đại học, cao đẳng, phân hiệu đại học/trường đại học, phân viện độc lập

 Học viện Âm nhạc Huế
 Trường Đại học Phú Xuân
 Phân viện Học viện Hành chính (Việt Nam)
 Phân hiệu Trường Đại học Tài chính – Kế toán
 Phân hiệu Trường Đại học Văn Hiến
 Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế.
 Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế (định hướng lên Đại học Công nghiệp thời gian sắp tới)
 Trường Cao đẳng Y tế Huế
 Trường Cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế
 Trường Cao đẳng Giao thông Huế
 Trường Cao đẳng Du lịch Huế (thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch)
 Trường Cao đẳng Âu Lạc Huế.
 Trường Cao đẳng Thực hành FPT Huế
 Trường Cao đẳng Nghề Thừa Thiên Huế
 Trường Cao đẳng nghề số 23 Bộ Quốc phòng Việt Nam
 Trường Cao đẳng nghề Nguyễn Tri Phương Huế
 Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật.
 Trường Trung cấp Công nghệ số 10 (Tổng Liên đoàn Lao động).
 Trường Trung cấp Thể dục thể thao Huế.

Các trường THPT

Tính đến ngày 10/8/2022, toàn tỉnh có 35 trường THPT công lập:
 Thành phố Huế có 13 trường:
 Trường THPT chuyên Quốc Học
 Trường THPT chuyên Khoa học (thuộc Đại học Khoa học - Đại học Huế)
 Trường THPT Hai Bà Trưng (trường Nữ sinh Đồng Khánh cũ)
 Trường THPT Nguyễn Huệ (trường Nữ sinh Thành Nội cũ)
 Trường THPT Phan Đăng Lưu (trường cấp 3 Phú Vang cũ)
 Trường THPT Nguyễn Trường Tộ
 Trường THPT Cao Thắng
 Trường THPT Gia Hội
 Trường THPT Bùi Thị Xuân
 Trường THPT Đặng Trần Côn
 Trường THPT Hương Vinh
 Trường THPT Thuận An
 Trường PT Dân tộc Nội trú tỉnh
 Thị xã Hương Trà có 3 trường:
 Trường THPT Hương Trà
 Trường THPT Đặng Huy Trứ
 Trường THPT Bình Điền
 Thị xã Hương Thủy có 2 trường:
 Trường THPT Hương Thủy
 Trường THPT Phú Bài
 Huyện Phú Vang có 3 trường:
 Trường THPT Nguyễn Sinh Cung
 Trường THPT Hà Trung
 Trường THPT Vinh Xuân
 Huyện Phú Lộc có 4 trường:
 Trường THPT Phú Lộc
 Trường THPT An Lương Đông
 Trường THPT Thừa Lưu
 Trường THPT Vinh Lộc
 Huyện Nam Đông có 1 trường:
 Trường THPT Nam Đông
 Huyện A Lưới có 3 trường:
 Trường THPT A Lưới
 Trường THCS & THPT Trường Sơn
 Trường THCS & THPT Hồng Vân
 Huyện Phong Điền có 4 trường:
 Trường THPT Phong Điền
 Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu
 Trường THPT Trần Văn Kỷ
 Trường THPT Tam Giang
 Huyện Quảng Điền có 3 trường:
 Trường THPT Nguyễn Chí Thanh
 Trường THPT Hóa Châu
 Trường THPT Tố Hữu
 Ngoài ra, còn có:
 Trường THPT Thuận Hóa (thuộc Đại học Sư phạm - Đại học Huế)
 Trường THPT Tư thục Chi Lăng
 Hệ THPT trong các Trung tâm GDNN-GDTX của thành phố Huế, 6 huyện và 2 thị xã.

Thành phố kết nghĩa
Qua các kì festival và nhiều hoạt động hợp tác,ngày càng nhiều thành phố, tỉnh, vùng kết nghĩa với Thừa Thiên Huế như:

  Thành phố Québec, Canada
  Gyeongju, Hàn Quốc
  Nord Pas de Calais, Pháp
  Poitou Charentes, Pháp
  Chiết Giang, Trung Quốc
  Shizuoka, Nhật Bản
  Quảng Châu, Trung Quốc
  Rennes, Pháp
  Blois, Pháp
  Moskva,Nga

Người nổi tiếng
Thời Quân chủ

Phần lớn các vua, chúa nhà Nguyễn
Thời hiện đại
 Đại tướng Nguyễn Chí Thanh
 Chủ tịch nước, Đại tướng Lê Đức Anh
 Nhà ngoại giao Tôn Nữ Thị Ninh
 Nhà báo Hải Triều
 Nhà thơ Tố Hữu
 Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm
 Nhà thơ Thanh Hải
 Nhà thơ Tôn Nữ Thu Hồng
 Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường
 Nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong
 Nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương
 Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
 Nhạc sĩ Bảo Chấn – Bảo Phúc
 Diễn viên Cát Tường
 Ca sĩ Hồ Ngọc Hà
 Ca sĩ Long Nhật
 Ca sĩ Quang Linh
 Ca sĩ Quang Lê
 Ca sĩ Bảo Yến
 Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng
 Giáo sư, bác sĩ Hồ Đắc Di
 Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ
 Phó giáo sư  Tôn Thất Bách

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tỉnh Thừa Thiên Huế
 Đại học Huế
 Quy hoạch tổng thể Cảng hàng không quốc tế Phú Bài, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Bắc Trung Bộ
Tỉnh ven biển Việt Nam


title: Lệ Thành

text:
Lệ Thành (tiếng Trung: 荔城区, Hán Việt: Lệ Thành khu) Là một quận của thành phố Bồ Điền (莆田市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 269,66 km2, dân số 463.800 người. Quận Lệ Thành có 2 nhai đạo, 4 trấn. Các đơn vị này lại được chia ra thành 118 ủy ban thôn, 12 ủy ban cư.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Phủ Điền


title: Homogyna sanguipennis

text:
Homogyna sanguipennis là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Homogyna


title: Trần Quang Triều

text:
Trần Quang Triều (chữ Hán: 陳光朝, 1287 -1325) còn có tên là Nguyên Đào, biệt hiệu là Cúc Đường chủ nhân (菊塘主人) và Vô Sơn Ông (无山翁), là một nhà chính trị, tôn thất hoàng gia Đại Việt thời Trần, làm quan đến chức Tư đồ (tể tướng) thời Trần Minh Tông. Ông còn là một cư sĩ Phật giáo mộ đạo và là nhà thơ.

Tiểu sử
Trần Quang Triều nguyên quán ở hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường; nay thuộc tỉnh Nam Định. Ông là con trai cả Hưng Nhượng đại vương Trần Quốc Tảng, cháu nội Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn, và là em trai của Bảo Từ Thuận Thánh hoàng hậu, chính thê của Trần Anh Tông. Thuộc dòng dõi quý tộc, hơn nữa lại là dòng dõi Trần Hưng Đạo nên ông được biệt đãi.

Năm Hưng Long thứ 9 (1301), tháng 4, khi mới 14 tuổi, ông được vua Trần Anh Tông phong tước Văn Huệ vương (文惠王), và sau đó được làm quan tại triều.

Ông là người văn võ toàn tài, nhưng không ham phú quý. Khi vợ ông là Thượng Trân công chúa (上珍公主) qua đời, ông về tu  ở Bích Động am, thuộc huyện Đông Triều và lập ra Bích Động thi xã (碧洞诗社) để cùng xướng họa với các bạn thơ, như Nguyễn Sưởng, Nguyễn Trung Ngạn, Nguyễn Ức, Tự Lạc tiên sinh,...

Năm Khai Thái nguyên niên (1324), dưới triều Trần Minh Tông, Trần Quang Triều được triệu ra gánh vác việc nước. Ông giữ chức Nhập nội kiểm hiệu Tư đồ. Tháng 8 năm Khang Thái thứ 2 (1325), Văn Huệ vương Quang Triều mất, và ông chỉ ở khoảng 38 tuổi. Không có ghi chép về hậu duệ của ông.

Căn cứ bài thơ "Tống Cúc Đường chủ nhân chinh Thích Na" (Tiễn Cúc Đường chủ nhân đi đánh Thích Na) của Nguyễn Ức, thì khi đang chức, Tư đồ Trần Quang Triều đã từng cầm quân đi đánh Thích Na.

Tác phẩm
Sau khi Trần Quang Triều mất, bạn bè ông đã thu thập và biên tập thơ ông thành tập Cúc Đường di cảo (菊塘邸抄). Nhưng trong thời gian kháng Minh, tập thơ ấy đã thất lạc. Đến đầu thời Lê, Phan Phu Tiên sưu tầm được 11 bài bèn chép trong Việt âm thi tập.

Mặc dù số thơ của Trần Quang Triều còn lại không nhiều, nhưng ông cùng với Nguyễn Ức và Nguyễn Sưởng họp thành một dòng thơ riêng thời Trần. Theo GS. Nguyễn Huệ Chi, thì đó là những con người mang trong lòng nỗi thất vọng sâu sắc về sự suy thoái của vương triều này.
Vì thế có thể thấy trong thơ Trần Quang Triều, gần như chỉ phơi bày một tâm trạng cô đơn, với bao điều ngổn ngang. Song cái buồn của ông chỉ là cái buồn nhẹ, chứ chưa đến mức bi đát, vô vọng như Nguyễn Ức. Cho nên lời thơ của ông hãy còn trong sáng, gợi cảm, chứ chưa rơi vào ảo não; được Phan Huy Chú đánh giá là "thanh thoát, đáng ưa". Giới thiệu 1 bài:

Thi xã Bích Động
Bích Động thi xã là tên một hội thơ do Trần Quang Triều làm chủ soái. Đây là một trong những hội thơ sớm nhất của nền thi ca phong kiến Việt Nam, có từ thế kỷ 14, trước cả Tao đàn Nhị thập bát Tú do vua Lê Thánh Tông sáng lập.

Thi xã được lập ở am Bích Động, cạnh chùa Quỳnh Lâm (nay thuộc xã Tràng An, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh), nơi có các lăng mộ vua Trần, điền trang và thái ấp tổ tiên của Trần Quang Triều.
Thi xã đã tụ hội được một số nhà thơ có tiếng thời bấy giờ, những thành viên còn biết đến ngày nay là Trần Quang Triều, Nguyễn Sưởng, Nguyễn Ức, Nguyễn Trung Ngạn....

Xem thêm
Nguyễn Sưởng
Nguyễn Ức

Tham khảo

Nguồn

Nguyễn Đăng Na (chủ biên), Văn học thế kỷ X-XVI, mục từ "Trần Quang Triều". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Liên kết ngoài
 Trần Quang Triều: Người gìn giữ ngôi chùa tâm linh của quê hương .

Nhà thơ Việt Nam thời Trần
Quan lại nhà Trần
Hoàng tộc nhà Trần
Vương tước nhà Trần


title: Leptonema nupharum

text:
Leptonema nupharum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Galerosastra multimaculata

text:
Galerosastra multimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Galerosastra


title: Charny, Seine-et-Marne

text:
Charny là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Charnicois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 1,150 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Charny on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Phân họ Tai tượng

text:
Phân họ Tai tượng (danh pháp khoa học: Acalyphoideae) là một phân họ trong họ Euphorbiaceae.

Phân loại
Phân họ này chứa 15 tông như dưới đây.
 Acalypheae
 Adelieae
 Agrostistachydeae
 Alchorneae
 Ampereae
 Bernardieae
 Caryodendreae
 Chrozophoreae
 Dicoelieae
 Epiprineae
 Erismantheae
 Omphaleae
 Plukenetieae
 Pycnocomeae
 Sphyranthereae

Tách ra
 Chaetocarpeae: Hiện nay tách ra thành họ Peraceae.
 Cheiloseae: Hiện nay tách ra thành phân họ Cheilosoideae.
 Clutieae: Hiện nay tách ra thành họ Peraceae, trừ chi Kleinodendron nay thuộc họ Phyllanthaceae.
 Galearieae: Hiện nay đã tách ra thành họ Pandaceae.
 Pereae: Hiện nay tách ra thành họ Peraceae.
 Pogonophoreae: Hiện nay tách ra thành họ Peraceae.

Xem thêm
Phân loại họ Đại kích

Hình ảnh

Ghi chú


title: Turnerina

text:
Turnerina là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini
Aegialini


title: Tâm hồn

text:
Tâm hồn trong nhiều truyền thống tôn giáo, triết học và thần thoại, là bản chất hợp nhất của một sinh vật. Tâm hồn trong tiếng Hy Lạp cổ đại: ψυχή "psykhe", chữ Hán: 心魂 bao gồm các khả năng tinh thần của một sinh vật: lý trí, tính cách, cảm giác, ý thức, trí nhớ, nhận thức, suy nghĩ, v.v. Tùy thuộc vào hệ thống triết học, một tâm hồn có thể là phàm nhân hoặc bất tử. Trong Cựu Ước giáo, chỉ có con người có tâm hồn bất tử (mặc dù sự bất tử bị tranh chấp trong Do Thái giáo và khái niệm về sự bất tử có thể đã bị ảnh hưởng bởi Plato). Chẳng hạn, nhà thần học Công giáo Thomas Aquinas gán "tâm hồn" (anima) cho tất cả các sinh vật nhưng lập luận rằng chỉ có tâm hồn con người là bất tử.

Các tôn giáo, khác đáng chú ý nhất là Ấn Độ giáo và Kỳ Na giáo (Jain), cho rằng tất cả các sinh vật sống từ vi khuẩn nhỏ nhất đến lớn nhất của động vật có vú là chính các tâm hồn (atman, jiva) và có đại diện vật lý của chúng (cơ thể) trên thế giới. Bản ngã (self) thực tế là tâm hồn, trong khi cơ thể chỉ là một cơ chế để trải nghiệm nghiệp chướng của cuộc sống đó. Do đó, ví dụ nếu chúng ta nhìn thấy một con hổ thì có một bản sắc tự ý thức trú ngụ trong đó (tâm hồn) và một đại diện vật lý (toàn bộ cơ thể của con hổ, có thể quan sát được) trên thế giới.

Một số người dạy rằng ngay cả những thực thể phi sinh học (như sông và núi) cũng có linh hồn. Niềm tin này được gọi là thuyết vật linh. Các nhà triết học Hy Lạp, như Socrates, Plato và Aristotle, hiểu rằng tâm hồn  (ψυχή psūchê) phải có một khoa hợp lý, bài tập là hành động thiêng liêng nhất của con người. Tại phiên tòa bào chữa của mình, Socrates thậm chí còn tóm tắt lời dạy của mình không gì khác hơn là một lời khích lệ để đồng bào Athen của mình vượt trội trong các vấn đề về tâm lý vì tất cả các sự đúng đắn cơ thể đều phụ thuộc vào sự xuất sắc như vậy (Apology 30a–b).

Sự đồng thuận hiện nay của khoa học hiện đại là không có bằng chứng ủng hộ sự tồn tại của tâm hồn khi theo truyền thống được định nghĩa là hơi thở tinh thần của cơ thể. Trong siêu hình học, khái niệm "Tâm hồn" có thể được đánh đồng với khái niệm "Tâm trí" để chỉ ý thức và trí tuệ của cá nhân.

Phân biệt với linh hồn
Tâm hồn thường có nghĩa là năng lượng sống bên trong mang tính gắn kết với phần vật chất cơ thể sống trong khi linh hồn thường là dạng năng lượng chuyển động khi không có phần cơ thể như ma, thiên thần hoặc ác quỷ.

Quan điểm tôn giáo

Cận Đông cổ đại

Trong tôn giáo Ai Cập cổ đại, một cá nhân được cho là được tạo thành từ nhiều yếu tố khác nhau, gồm một số yếu tố vật chất và một số tâm linh. Những ý tưởng tương tự được tìm thấy trong tôn giáo Assur và Babylon cổ đại. Kuttamuwa, một quan chức hoàng gia thế kỷ thứ 8 TCN từ Sam'al, đã ra lệnh cho một tấm bia khắc được dựng lên sau cái chết của ông. Dòng chữ yêu cầu những người thương tiếc Kuttamuwa tưởng niệm nhân giới và thế giới bên kia của ông bằng những bữa tiệc "vì hồn của tôi ở trong tấm bia này". Nó là một trong những tài liệu tham khảo sớm nhất về một linh hồn như một thực thể riêng biệt với cơ thể.    tấm bazan cao  và rộng . Nó đã được phát hiện trong mùa khai quật thứ ba bởi Cuộc thám hiểm Neubauer của Viện Phương Đông ở Chicago, Illinois.

Bahá'í
Bahá'í giáo khẳng định rằng "linh hồn là dấu hiệu của Thiên Chúa, một viên ngọc quý trên trời mà thực tế mà những người đàn ông thông thái nhất đã không nắm bắt được, và bí ẩn, không có tâm trí nào, có thể hy vọng làm sáng tỏ". Bahá'u'lláh tuyên bố rằng linh hồn không chỉ tiếp tục sống sau cái chết thể xác của cơ thể con người, mà trên thực tế, là bất tử. Thiên đàng có thể được xem một phần là trạng thái gần gũi của linh hồn với Thiên Chúa; và địa ngục như một trạng thái xa xôi từ Thiên Chúa. Mỗi tiểu bang theo sau như một kết quả tự nhiên của những nỗ lực cá nhân, hoặc thiếu nó, để phát triển tâm linh. Bahá'u'lláh đã dạy rằng các cá nhân không có sự tồn tại trước cuộc sống của họ ở đây trên trái đất và sự tiến hóa của linh hồn luôn hướng về Thiên Chúa và tránh xa thế giới vật chất.

Phật giáo
Phật giáo thuyết giảng nguyên tắc vô thường, rằng tất cả mọi thứ đều ở trong tình trạng thay đổi liên tục: tất cả đều thay đổi, và không có trạng thái vĩnh viễn tồn tại. Điều này áp dụng cho con người nhiều như mọi thứ khác trong vũ trụ. Như vậy, một con người không có bản ngã vĩnh viễn. Theo học thuyết về anatta (Pāli; tiếng Phạn: anātman) - "vô ngã" hoặc "vô hồn" - những từ "tôi" hay "của tôi" không đề cập đến bất kỳ điều gì cố định. Chúng đơn giản là các thuật ngữ thuận tiện cho phép chúng ta đề cập đến một thực thể luôn thay đổi.

Học thuyết anatta không phải là một loại chủ nghĩa duy vật. Phật giáo không phủ nhận sự tồn tại của các thực thể "phi vật chất", và nó (ít nhất là theo truyền thống) phân biệt các trạng thái cơ thể với các trạng thái tinh thần. Do đó, bản dịch thông thường của anatta là "vô hồn"  có thể gây nhầm lẫn. Nếu từ "linh hồn" chỉ đơn giản đề cập đến một thành phần kết hợp trong những sinh vật có thể tiếp tục sau khi chết, thì Phật giáo không phủ nhận sự tồn tại của linh hồn. Thay vào đó, Phật giáo phủ nhận sự tồn tại của một thực thể vĩnh viễn không đổi đằng sau các thành phần thay đổi và kết hợp của một sinh vật. Giống như cơ thể thay đổi từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác, nên những suy nghĩ đến và đi, và không có trạng thái vĩnh viễn nào nằm dưới tâm trí trải nghiệm những suy nghĩ này, như trong chủ nghĩa Cartesian. Các trạng thái tinh thần ý thức chỉ đơn giản phát sinh và diệt vong mà không có "nhà tư tưởng" đằng sau chúng. Khi cơ thể chết, Phật tử tin rằng các quá trình tinh thần kết hợp tiếp tục và được tái sinh trong một cơ thể mới. Bởi vì các quá trình tinh thần liên tục thay đổi, nên sinh vật được tái sinh không hoàn toàn khác biệt, cũng không hoàn toàn giống với, sinh vật đã chết. Tuy nhiên, sinh vật mới liên tục tồn tại với cái chết - giống như cách "bạn" của khoảnh khắc này liên tục với "bạn" của một khoảnh khắc trước đó, mặc dù thực tế là bạn đang thay đổi liên tục.

Giáo lý Phật giáo cho rằng một quan niệm về một bản ngã vĩnh viễn, vĩnh viễn là một ảo tưởng là một trong những nguyên nhân gây ra xung đột của con người trên các cấp độ tình cảm, xã hội và chính trị. Họ nói thêm rằng một sự hiểu biết về anatta cung cấp một mô tả chính xác về tình trạng của con người, và sự hiểu biết này cho phép chúng ta bình định những ham muốn trần tục của chúng ta.

Nhiều trường phái Phật giáo có những ý tưởng khác nhau về những gì được tiếp tục sau khi chết. Trường phái Duy thức tông trong Phật giáo Đại thừa cho biết có ý thức lưu trữ tiếp tục tồn tại sau khi chết. Trong một số trường phái, đặc biệt là Phật giáo Tây Tạng, quan điểm là có ba tâm trí: tâm trí rất tinh tế, không tan rã trong cái chết; tâm trí tinh tế, tan rã trong cái chết và đó là "tâm trí mơ mộng" hay "tâm trí vô thức"; và tâm trí thô thiển, không tồn tại khi một người đang ngủ. Do đó, tâm trí thô thiển thường ít hơn so với tâm trí tinh tế, không tồn tại trong cái chết. Tuy nhiên, tâm trí rất tinh tế vẫn tiếp tục, và khi nó "bắt kịp", hoặc trùng hợp với các hiện tượng, một lần nữa, một tâm trí tinh tế mới xuất hiện, với tính cách / giả định / thói quen của riêng nó, và thực thể đó gặp phải nghiệp chướng trong sự liên tục của hiện tại.

Thực vật được cho là không có tình cảm - vô tình (無情), nhưng các nhà sư Phật giáo được yêu cầu không chặt hoặc đốt cây, bởi vì một số chúng sinh dựa vào chúng. Một số nhà sư Đại thừa cho biết những sinh vật không có tình cảm như thực vật và đá cũng có Phật tính.

Một số Phật tử hiện đại, đặc biệt là ở các nước phương Tây, từ chối hay ít nhất là có lập trường bất khả tri đối với khái niệm tái sinh. Stephen Batch Bachelor thảo luận về điều này trong cuốn sách Phật giáo không có niềm tin. Những người khác chỉ ra nghiên cứu đã được tiến hành tại Đại học Virginia là bằng chứng cho thấy một số người được tái sinh.

Kitô giáo

Theo một bí truyền Kitô giáo thông thường, khi con người chết đi, linh hồn của họ sẽ được Chúa phán xét và quyết tâm lên Thiên đàng hoặc đến Địa ngục chờ ngày phục sinh. Các Kitô hữu khác hiểu linh hồn là sự sống và tin rằng người chết không có sự sống cho đến sau khi phục sinh (chủ nghĩa có điều kiện Kitô giáo). Một số Kitô hữu tin rằng linh hồn và thể xác của những người bất chính sẽ bị hủy diệt trong địa ngục thay vì đau khổ vĩnh viễn (sự hủy diệt). Các tín đồ sẽ được thừa hưởng cuộc sống vĩnh cửu hoặc trên Thiên đàng, hoặc trong Vương quốc của Thiên Chúa trên trái đất và được hưởng mối tương giao vĩnh cửu với Thiên Chúa.

Mặc dù tất cả các nhánh chính của Kitô giáo - Công giáo, Chính thống giáo Đông phương, Chính thống giáo phương Đông, Giáo hội Đông phương, Tin lành và Tin Lành chính thống - đều dạy rằng Jesus Christ đóng vai trò quyết định trong quá trình cứu rỗi Kitô giáo, các chi tiết cụ thể của vai trò đó và phần được đóng bởi cá nhân hoặc theo các nghi lễ và mối quan hệ giáo hội, là một vấn đề đa dạng trong giáo huấn chính thức của nhà thờ, suy đoán thần học và thực hành phổ biến. Một số Kitô hữu tin rằng nếu một người không ăn năn tội lỗi của mình và không tin vào Jesus Christ là Chúa và Chúa cứu rỗi, thì người đó sẽ xuống địa ngục và chịu sự đày đọa vĩnh viễn hoặc chia ly vĩnh viễn với Thiên Chúa. Một số giữ niềm tin rằng các em bé (bao gồm cả người chưa sinh) và những người bị suy giảm nhận thức hoặc tinh thần đã chết sẽ được nhận lên Thiên đàng trên cơ sở ân sủng của Thiên Chúa thông qua sự hy sinh của Giêsu.

Cũng có niềm tin vào sự cứu rỗi phổ quát.

Nguồn gốc của linh hồn

"Nguồn gốc của linh hồn" đã cung cấp một câu hỏi bực tức trong Kitô giáo. Các lý thuyết chính được đưa ra bao gồm chủ nghĩa sáng tạo linh hồn, chủ nghĩa truyền thống và tiền tồn tại. Theo chủ nghĩa sáng tạo linh hồn, Thiên Chúa tạo ra mỗi linh hồn cá nhân được tạo ra trực tiếp, hoặc tại thời điểm thụ thai hoặc một thời gian sau đó. Theo truyền thống, linh hồn xuất phát từ cha mẹ bởi thế hệ tự nhiên. Theo lý thuyết preexistence, linh hồn tồn tại trước thời điểm thụ thai. Đã có khác nhau suy nghĩ về việc liệu con người phôi có linh hồn từ lúc thụ thai, hoặc cho dù có một điểm giữa thụ thai và sinh nơi thai nhi có được một linh hồn, ý thức, và/hoặc nhân vị. Các quan điểm trong câu hỏi này có thể đóng một vai trò trong các đánh giá về đạo đức của phá thai.

Ba ngôi của linh hồn
Augustine (354-430), một trong những nhà tư tưởng Kitô giáo đầu tiên có ảnh hưởng nhất của Kitô giáo, đã mô tả linh hồn là "một chất đặc biệt, có lý do, thích nghi để cai trị cơ thể". Một số Kitô hữu tán thành một quan điểm ba ngôi của con người, đó là đặc điểm con người như bao gồm một cơ thể (soma), linh hồn (tinh thần), và tinh thần (pneuma).  Tuy nhiên, phần lớn các học giả Kinh Thánh hiện đại chỉ ra làm thế nào các khái niệm "tinh thần" và "linh hồn" được sử dụng thay thế cho nhau trong nhiều đoạn Kinh thánh, và do đó giữ cho sự phân đôi: quan điểm rằng mỗi người bao gồm một thể xác và một linh hồn. Phao-lô nói rằng "cuộc chiến cơ thể chống lại" linh hồn, "Vì lời của Đức Chúa Trời đang sống và hoạt động và sắc bén hơn bất kỳ con dao hai lưỡi nào, và đâm xuyên qua sự phân chia linh hồn và tinh thần" (Dt 4:12 NASB) và rằng "Tôi tự chọn cơ thể của mình", để giữ cho nó được kiểm soát.

Quan điểm của các trường phái khác nhau
Giáo lý hiện tại của Giáo hội Công giáo định nghĩa linh hồn là "khía cạnh bên trong nhất của con người, có giá trị lớn nhất ở họ, mà trong hình ảnh của Thiên Chúa được mô tả là" linh hồn "biểu thị nguyên tắc tâm linh nơi con người". Tất cả các linh hồn sống và chết sẽ được đánh giá bởi Giêsu khi ông trở lại Trái Đất. Giáo hội Công giáo dạy rằng sự tồn tại của mỗi linh hồn cá nhân phụ thuộc hoàn toàn vào Thiên Chúa: "Học thuyết về đức tin khẳng định rằng linh hồn bất tử và bất tử được Thiên Chúa tạo ra ngay lập tức".

Người theo Tin Lành thường tin vào sự tồn tại của linh hồn, nhưng rơi vào hai phe lớn về điều này có nghĩa là gì về thế giới bên kia. Một số người, theo Calvin, tin vào sự bất tử của linh hồn và sự tồn tại có ý thức sau khi chết, trong khi những người khác, theo Luther, tin vào sự chết của linh hồn và "ngủ" vô thức cho đến khi người chết sống lại. Nhiều phong trào tôn giáo mới bắt nguồn từ chủ nghĩa Cơ đốc phục lâm, bao gồm các Kitô hữu, Những người Cơ đốc phục lâm vào ngày thứ bảy     và Nhân Chứng Giê-hô-va  Nói chung, tin rằng người chết không có linh hồn tách rời khỏi cơ thể và bất tỉnh cho đến khi sống lại.

Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô dạy rằng tinh thần và thể xác cùng nhau tạo thành Linh hồn của Con người (Nhân loại). "Tinh thần và thể xác là linh hồn của con người."  Các Thánh Hữu Ngày Sau tin rằng linh hồn là sự kết hợp của một linh hồn được tạo ra từ trước, và một cơ thể tạm thời, được hình thành bởi quan niệm vật lý trên trái đất. Sau khi chết, linh hồn tiếp tục sống và tiến bộ trong thế giới Linh hồn cho đến khi hồi sinh, khi nó được đoàn tụ với cơ thể đã từng nằm trong đó. Sự tái hợp thể xác và tinh thần này dẫn đến một linh hồn hoàn hảo, bất tử và vĩnh cửu và có khả năng nhận được một niềm vui. Vũ trụ học ngày sau cũng mô tả "trí tuệ" là bản chất của ý thức hoặc cơ quan. Đây là những người đồng tồn tại với Thiên Chúa và làm sống động các linh hồn. Sự kết hợp của một cơ thể tinh thần mới được tạo ra với một trí thông minh tồn tại vĩnh cửu tạo thành một "sự sinh thành tinh thần"     và biện minh cho danh hiệu của Chúa là "Cha của linh hồn chúng ta".

Nho giáo
Một số truyền thống Nho giáo tương phản một linh hồn tâm linh với một linh hồn xác thịt.

Ấn Độ giáo

Ātman là một từ Phạn mà có nghĩa là cái tôi bên trong hay linh hồn. Trong triết học Ấn Độ giáo, đặc biệt là trong trường phái Vedanta của Ấn Độ giáo, Ātman là nguyên tắc đầu tiên, con người thật của một cá nhân vượt ra ngoài sự đồng nhất với các hiện tượng, bản chất của một cá nhân. Để đạt được sự giải thoát (moksha), một con người phải có được sự hiểu biết về bản thân (atma jnana), đó là nhận ra rằng con người thật của họ (Ātman) giống hệt với Brahman siêu việt.

Sáu trường phái chính thống của Ấn Độ giáo tin rằng có Ātman (bản thân, bản chất) trong mỗi sinh mệnh.

Trong Ấn Độ giáo và Jaina giáo, một jiva (, , jiwa đánh vần thay thế; , , đánh vần thay thế jeev) là một sinh vật sống, hoặc bất kỳ thực thể nào thấm nhuần một lực sống.

Trong đạo Jain, jiva là bản chất bất tử hoặc linh hồn của một sinh vật sống (người, động vật, cá hoặc thực vật, v.v.) sống sót sau cái chết về thể xác. Khái niệm Ajiva trong đạo Jain có nghĩa là "không phải linh hồn" và đại diện cho vật chất (bao gồm cả cơ thể), thời gian, không gian, không chuyển động và chuyển động. Trong đạo Jain, một Jiva là samsari (trần tục, bị cuốn vào vòng luân hồi) hoặc mukta (được giải thoát).

Khái niệm jiva trong đạo Jain tương tự như atman trong Ấn Độ giáo. Tuy nhiên, một số truyền thống Ấn giáo phân biệt giữa hai khái niệm, với jiva được coi là cá nhân, trong khi atman là bản thân không thay đổi phổ quát hiện diện trong tất cả chúng sinh và mọi thứ khác như Brahman siêu hình. Loại thứ hai đôi khi được gọi là jiva-atman (một linh hồn trong cơ thể sống). Theo Brahma Kumaris, linh hồn là một điểm sáng vĩnh cửu.

Hồi giáo
Kinh Qur'an, kinh thánh của đạo Hồi, sử dụng hai từ để chỉ linh hồn: rūḥ (dịch là tinh thần, ý thức, pneuma hoặc "linh hồn") và nafs (dịch là tự ngã, bản ngã, tâm lý hoặc "linh hồn"), thức của người Do Thái nefesh và ruach. Hai thuật ngữ thường được sử dụng thay thế cho nhau, mặc dù rūḥ thường được sử dụng để biểu thị tinh thần thiêng liêng hoặc "hơi thở của cuộc sống", trong khi các naf chỉ định khuynh hướng hoặc đặc điểm của một người. Trong triết học Hồi giáo, r "bất tử" thúc đẩy các naf sinh tử, bao gồm những ham muốn tạm thời và nhận thức cần thiết cho cuộc sống. Hai trong số các đoạn trong Kinh Qur'an đề cập đến rûh xảy ra trong chương 17 ("Hành trình ban đêm") và 39 ("Quân đội"):

Jaina giáo
Trong đạo Jain, mọi sinh vật, từ thực vật hay vi khuẩn đến con người, đều có linh hồn và khái niệm này hình thành nên nền tảng của đạo Jain. Theo đạo Jain, không có sự bắt đầu hay kết thúc cho sự tồn tại của linh hồn. Nó là vĩnh cửu trong tự nhiên và thay đổi hình thức của nó cho đến khi nó đạt được sự giải phóng.

Linh hồn (Jīva) về cơ bản được phân loại theo một trong hai cách dựa trên trạng thái hiện tại của nó.

 Linh hồn được giải phóng - Đây là những linh hồn đã đạt được giải thoát (moksha) và không bao giờ trở thành một phần của vòng đời nữa.
 Linh hồn không giải phóng - Linh hồn của bất kỳ sinh vật nào bị mắc kẹt trong vòng đời của 4 hình thức; Manushya Gati (Con người), Tiryanch Gati (Bất kỳ sinh vật nào khác), Dev Gati (Thiên đường) và Narak Gati (Địa ngục).

Cho đến khi linh hồn được giải thoát khỏi sasāra (vòng luân hồi sinh tử lặp đi lặp lại), nó được gắn vào một trong những cơ thể này dựa trên nghiệp lực (hành động) của linh hồn cá nhân. Bất kể trạng thái của linh hồn là gì, nó có các thuộc tính và phẩm chất tương tự. Sự khác biệt giữa các linh hồn được giải phóng và không được giải phóng là các phẩm chất và thuộc tính được thể hiện hoàn toàn trong trường hợp siddha (linh hồn được giải phóng) khi họ đã vượt qua tất cả các mối liên kết nghiệp lực trong khi trong trường hợp các linh hồn không được giải phóng thì chúng được thể hiện một phần. Những linh hồn vươn lên chiến thắng trước những cảm xúc xấu xa trong khi vẫn còn trong cơ thể vật lý được gọi là arihants.

Liên quan đến quan điểm của Jaina giáo về linh hồn, Virowder Gandhi nói

Do Thái giáo
Các thuật ngữ tiếng Do Thái   nefesh (nghĩa là "sống được"),   ruach (nghĩa đen là "gió"),   neshamah (nghĩa là "hơi thở"),   chayah (nghĩa đen là "cuộc sống") và   yechidah (nghĩa là "số ít") được sử dụng để mô tả linh hồn hoặc tinh thần.

Do Thái giáo liên kết phẩm chất của linh hồn một người với việc thực hiện các điều răn (mitzvot) và đạt đến mức độ hiểu biết cao hơn, và do đó gần gũi với Thiên Chúa. Một người có sự gần gũi như vậy được gọi là tzadik. Do đó, Do Thái giáo tổ chức lễ kỷ niệm ngày mất của một người, nahala / Yahrtzeit và không phải là ngày sinh nhật  như một lễ hội tưởng nhớ, chỉ khi kết thúc cuộc đấu tranh, thử thách và thử thách của linh hồn con người mới có thể được đánh giá và công nhận.. Do Thái giáo rất coi trọng việc nghiên cứu các linh hồn.

Kabbalah và các truyền thống thần bí khác đi sâu vào chi tiết hơn vào bản chất của linh hồn. Kabbalah tách linh hồn thành năm yếu tố, tương ứng với năm thế giới

 Nefesh, liên quan đến bản năng tự nhiên.
 Ruach, liên quan đến cảm xúc và đạo đức.
 Neshamah, liên quan đến trí tuệ và nhận thức về Thiên Chúa.
 Chayah, được coi là một phần của Thiên Chúa, như nó là.
 Yechidah. Khía cạnh này thực chất là một với Chúa.

Kabbalah cũng đề xuất một khái niệm tái sinh, gilgul. (Xem thêm nefesh habehamit "linh hồn động vật".)

Scientology
Quan điểm của Khoa luận giáo là một người không có linh hồn, đó là một linh hồn. Một người là bất tử, và có thể được tái sinh nếu họ muốn. Thuật ngữ Khoa học cho linh hồn là " thetan ", bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp "theta", tượng trưng cho suy nghĩ. Tư vấn khoa luận (gọi là kiểm toán) tìm đến linh hồn để cải thiện khả năng, cả thế giới và tâm linh.

Shamanism

Niềm tin vào thuyết nhị nguyên linh hồn được tìm thấy trong hầu hết các truyền thống Shaman của người Austronesian. Từ Proto-Austronesian được tái tạo cho "linh hồn cơ thể" là * nawa ("hơi thở", "sự sống" hay "tinh thần sống còn"). Nó nằm ở đâu đó trong khoang bụng, thường ở gan hoặc tim (Proto-Austronesian * qaCay). "Linh hồn tự do" nằm trong đầu. Tên của nó thường bắt nguồn từ Proto-Austronesian * qaNiCu ("ma", "linh hồn [của người chết]"), cũng áp dụng cho các linh hồn tự nhiên không phải người khác. "Linh hồn tự do" cũng được gọi bằng những cái tên có nghĩa đen là "sinh đôi" hoặc "nhân đôi", từ Proto-Austronesian * duSa ("hai"). Một người có đạo đức được cho là một người có linh hồn hòa hợp với nhau, trong khi một người xấu xa là người có linh hồn xung đột.

"Linh hồn tự do" được cho là rời khỏi cơ thể và hành trình đến thế giới linh hồn trong lúc ngủ, những trạng thái giống như trance, mê sảng, điên loạn và chết chóc. Tính hai mặt cũng được thấy trong các truyền thống chữa bệnh của các pháp sư Austronesian, nơi bệnh tật được coi là "mất linh hồn" và do đó để chữa lành bệnh, người ta phải "trả lại" "linh hồn tự do" (có thể đã bị đánh cắp bởi một linh hồn xấu xa hoặc bị lạc trong thế giới linh hồn) vào cơ thể. Nếu "linh hồn tự do" không thể trở lại, người đau khổ sẽ chết hoặc mất trí vĩnh viễn.

Ở một số dân tộc, cũng có thể có nhiều hơn hai linh hồn. Giống như trong số những người Tagbanwa, nơi một người được cho là có sáu linh hồn - "linh hồn tự do" (được coi là linh hồn "thực sự") và năm linh hồn phụ với nhiều chức năng khác nhau.

Các nhóm người Kalbo Inuit tin rằng một người có nhiều hơn một loại linh hồn. Một cái được liên kết với hô hấp, cái còn lại có thể đi cùng cơ thể như một cái bóng. Trong một số trường hợp, nó được kết nối với niềm tin của pháp sư trong các nhóm người Inuit khác nhau. Ngoài ra các nhóm Caribou Inuit tin vào một số loại linh hồn.

Pháp sư chữa lành trong chiều kích tâm linh bằng cách trả lại những phần 'bị mất' trong tâm hồn con người từ bất cứ nơi nào họ đi. Pháp sư cũng làm sạch những năng lượng tiêu cực dư thừa, gây nhầm lẫn hoặc làm ô nhiễm tâm hồn.

Đạo Sikh
Đạo Sikh coi linh hồn (atma) là một phần của Thiên Chúa (Waheguru). Nhiều bài thánh ca khác nhau được trích dẫn từ cuốn sách thánh Grant Grant Sah Sahib (SGGS) gợi ý niềm tin này. "Thiên Chúa ở trong linh hồn và linh hồn ở trong Thiên Chúa."  Khái niệm tương tự được lặp lại tại các trang khác nhau của SGGS. Ví dụ: "Linh hồn là thiêng liêng, thần thánh là linh hồn. Hãy thờ phượng Ngài bằng tình yêu. "  và" Linh hồn là Chúa và Chúa là linh hồn; chiêm ngưỡng Shabad, Chúa được tìm thấy. "

Atma hoặc linh hồn theo đạo Sikh là một thực thể hoặc "tia lửa tinh thần" hoặc "ánh sáng" trong cơ thể chúng ta vì cơ thể có thể duy trì sự sống. Khi rời khỏi thực thể này khỏi cơ thể, cơ thể trở nên vô hồn - Không có thao tác nào đối với cơ thể có thể khiến người đó thực hiện bất kỳ hành động thể chất nào. Linh hồn là 'tài xế' trong cơ thể. Đó là roohu hoặc tinh thần hoặc atma, sự hiện diện của cơ thể vật chất sống.

Nhiều truyền thống tôn giáo và triết học ủng hộ quan điểm rằng linh hồn là chất thanh tao - một tinh thần; một tia lửa phi vật chất - đặc biệt cho một sinh vật độc đáo. Những truyền thống như vậy thường coi linh hồn vừa bất tử vừa nhận thức một cách ngây thơ về bản chất bất tử của nó, cũng như cơ sở thực sự cho tình cảm trong mỗi sinh vật. Khái niệm linh hồn có mối liên hệ mạnh mẽ với các quan niệm về thế giới bên kia, nhưng ý kiến có thể thay đổi dữ dội ngay cả trong một tôn giáo nhất định về những gì xảy ra với linh hồn sau khi chết. Nhiều người trong các tôn giáo và triết học này coi linh hồn là phi vật chất, trong khi những người khác coi nó có thể là vật chất.

Đạo giáo
Theo truyền thống của Trung Quốc, mỗi người có hai loại linh hồn gọi là hun và po (và), tương ứng là âm và dương. Đạo giáo tin vào mười linh hồn, sanhunqipo (三 魂 七) "ba hun và bảy po ". Một sinh vật mất đi bất kỳ ai trong số họ được cho là mắc bệnh tâm thần hoặc bất tỉnh, trong khi một linh hồn đã chết có thể tái sinh thành một khuyết tật, các cõi dục vọng thấp hơn hoặc thậm chí có thể không thể tái sinh.

Tín ngưỡng và quan điểm tôn giáo khác

Trong tài liệu tham khảo thần học về linh hồn, các thuật ngữ "sự sống" và "cái chết" được xem là dứt khoát hơn so với các khái niệm phổ biến về " sự sống sinh học " và "cái chết sinh học". Bởi vì linh hồn được cho là siêu việt của sự tồn tại vật chất, và được cho là có sự sống vĩnh cửu (có khả năng), cái chết của linh hồn cũng được cho là một cái chết vĩnh cửu. Do đó, trong khái niệm phán xét của Thiên Chúa, Thiên Chúa thường được cho là có các lựa chọn liên quan đến việc phân phát các linh hồn, từ Thiên đường (tức là các thiên thần) đến địa ngục (tức là quỷ), với các khái niệm khác nhau ở giữa. Điển hình là cả Thiên đường và địa ngục được cho là vĩnh cửu, hoặc ít nhất là vượt xa một khái niệm điển hình của con người về tuổi thọ và thời gian.

Theo Louis Ginzberg, linh hồn của Adam là hình ảnh của Thiên Chúa. Mọi linh hồn của con người cũng thoát ra khỏi cơ thể mỗi đêm, bay lên trời và lấy sự sống mới cho cơ thể của con người.

Tham khảo

Tâm trí
Thuyết nhị nguyên
Quan niệm về cá nhân
Quan niệm trong siêu hình học
Khái niệm triết học tôn giáo
Thuyết sức sống


title: Đông

text:
Trong tiếng Việt, Đông có nhiều nghĩa:
Hướng Đông là một trong các hướng chính của la bàn hay bản đồ
Mùa đông là mùa lạnh trong bốn mùa thay đổi thời tiết trong năm
Đông là hiện tượng vật lý khi chất lỏng bị làm lạnh và trở thành dạng cứng - như nhiệt độ đông lạnh của nước đá
Đông dùng để chỉ mật độ dân số cao trong một vùng hay phạm trù - như đông đúc, đông người, số đông.
Các quận/ khu mang tên Đông: Quận Đông.
Họ người Á Đông: Đông (họ).


title: Fontcouverte, Aude

text:
Fontcouverte là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Fontcouvertois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fontcouverte trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Fontcouverte


title: Dương Tín

text:
Dương Tín (tiếng Trung: 阳信县, Hán Việt: Dương Tín huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Tân Châu (滨州市), tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Huyện Dương Tín có diện tích 793 km2, dân số năm 2001 là 430.000 người. Huyện này có 6 trấn, 3 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Tân Châu, Sơn Đông


title: Chimarra mommaides

text:
Chimarra mommaides là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Arthrotus baliensis

text:
Arthrotus baliensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Arthrotus


title: Nấu luyện bằng plasma

text:
Nấu luyện và tinh luyện bằng plasma được sử dụng trong ngành luyện kim đối với các kim loại và hợp kim có độ nóng chảy cao hoặc dễ oxy hóa và yêu cầu độ sạch cao.

Ưu điểm
 Nấu luyện được các kim loại và hợp kim có nhiệt độ nóng chảy cao.
 Khử sâu tạp chất đặc biệt là tạp chất khí và tạp chất phi kim.
 Đảm bảo thành phần mác hợp kim ban đầu, không cháy và không bốc hơi các nguyên tố hợp kim kể cả các nguyên tố có ái lực mạnh với oxy.

Tham khảo

Luyện kim


title: Perdita mimosae

text:
Perdita mimosae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Sông Đại An

text:
sông Đại An có thể là:
 sông Đại An, Đài Loan
 sông Đại An, Bình Định, Việt Nam


title: Lượng (kim hoàn)

text:
Trong ngành kim hoàn của một số nước Á Đông, lượng hay cây (dân dã) là đơn vị đo khối lượng của kim loại quý, tiêu biểu nhất là vàng và bạc.

Đơn vị này vốn xuất hiện từ rất lâu và tương đối gần gũi với đơn vị lạng, vốn thông dụng trong các hoạt động khác ngoài kim hoàn.

Quy đổi

Việt Nam
Tại Việt Nam, 1 lượng tương ứng với 37,5 g. 1 chỉ bằng ⅒ lượng và 1 phân bằng ⅒ chỉ.

Trung Quốc
Tại Trung Quốc, 1 lượng tương ứng với 50 g. Trước năm 1959, 1 lượng Tàu bằng 31,25 g.

Hồng Kông & Singapore
Tại Hồng Kông và Singapore, 1 lượng là 37,79936375 g, tương đương với 1 + ⅓ ounce avoirdupois. Theo đó, 1 kg bằng 26,455 lượng Hồng Kông.

Đài Loan
Tại Đài Loan, 1 lượng (金衡兩 tức kim hành lượng) là 37,429 g, tương đương khoảng 1,2 troy ounce.

Chú thích

Xem thêm
 Lạng

Đơn vị đo khối lượng
Hệ đo lường cổ của Việt Nam
Hệ đo lường kim hoàn


title: Franklin, Virginia

text:
Franklin, Virginia là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Virginia


title: Waly

text:
Waly là một xã thuộctỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 64 người.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: 1324 Knysna

text:
1324 Knysna (1934 LL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 6 năm 1934 bởi C. Jackson ở Johannesburg (UO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1324 Knysna

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934


title: Sant'Alessio Siculo

text:
Sant'Alessio Siculo là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia, cự ly khoảng 180 km về phía đông của Palermo và khoảng 35 km về phía tây nam của Messina. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.363 người và diện tích 6,2 km².

Sant'Alessio Siculo giáp các đô thị: Casalvecchio Siculo, Forza d'Agrò, Santa Teresa di Riva, Savoca.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Messina
Lâu đài Ý


title: Hoa hậu Thế giới 1997

text:
Hoa hậu Thế giới 1997, là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 47 được tổ chức tại Baie Lazare, Seychelles vào ngày 22 tháng 11 năm 1997. 86 thí sinh đã cùng nhau thi đua để giành chiếc vương miện. Kết thúc cuộc thi, Diana Hayden từ Ấn Độ đã chiến thắng.

Kết quả

Thứ hạng

Các nữ hoàng sắc đẹp châu lục

Các thí sinh

 - Taisha Regina Gomes
 - Natalia Pombo
 - Michella Laclé Croes
 - Laura Csortan
 - Susanne Nagele
 - Alevta Adderley
 - Sandrine Corman
 - Mitzy Suárez Saucedo
 - Elma Terzić
 - Mpule Kwelagobe
 - Fernanda Rambo Agnes
 - Zoe Jennifer Walcott
 - Simona Velitchkova
 - Keri-Lynn Power
 - Carmelinda Gonçalves
 - Cassandra Powell
 - Paulina Mladinic
 - Phương Tố Lăng
 - Gladys Buitrago Caicedo
 - Rebeca Escalante Trejas
 - Martina Novosel
 - Galatia Charalambidou
- Terezie Dobrovolná
 - Carolina Estrella Peña
 - Clio Olayo Frías
 - Amal Shawky Soliman
 - Mairit Roonsar
 - Minna Lehtinen
 - Laure Belleville
 - Katja Glawe
 - Benita Sena Somolekae
 - Rosanna Ressa
 - Eugenia Limantzaki
 - Lourdes Mabel Valencia Bobadilla
 - Sonja Aldina Silva
 - Hansel Cristina Caceres Teruel
 - Lý Minh Tuệ
 - Beata Petes
 - Diana Hayden
 - Andrea Roche
 - Mirit Greenberg
 - Irene Lippi
 - Michelle Moodie

 - Shinobu Saraie
 - Kim Jin-ah
 - Liga Graudumniece
 - Joëlle Buhlok
 - Asta Vyšniauskaitė
  - Agnes Lo
 - Arianna Teoh
 - Sarah Vella
 - Blanca Soto
 - Sheya Shipanga
 - Jharana Bajracharya
 - Lauralee Martinovich
 - Charlotte Høiåsen
 - Patricia Aurora Bremner Hernández
 - Mariela Quiñónez García
 - Claudia María Luque Barrantas
 - Kristine Rachel Gumabao Florendo
 - Roksana Jonek
 - Icilia Silva Berenguel
 - Aurea Isis Marrero Nieves
 - Liudmila Popova
 - Michelle Lane
 - Jasmine Wong
 - Marietta Senkacová
 - Maja Šimec
 - Jessica Motaung
 - Nuria Avellaneda Gallego
 - Xoliswa Mkhonta
 - Sofia Joelsson
 - Tanja Gutmann
 - Saida Joy Kessys Sashays
 - Tanya Suesuntisook
 - Mandy Jagdeo
 - Çağla Şıkel
 - Lillian Acom
 - Kseniya Kuz'menko
 - Vicki-Lee Walberg
 - Sallie Toussaint
 - Ana González Kwasny
 - Christina Dieckmann
 - Tamara Saponijić
 - Tukuza Tembo
 - Una Patel

Liên kết ngoài
 Trang chủ của cuộc thi Hoa hậu Thế giới
 Pageantopolis
 Jimmy's Pageant Page

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới


Anh hùng xạ điêu (tiếng Hoa: 射鵰英雄傳) là bộ phim võ hiệp của Hồng Kông do TVB sản xuất vào năm 1983 dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Kim Dung. Bộ phim gồm 3 phần: Thiết huyết đan tâm (鐵血丹心) 19 tập, Đông tà Tây độc (東邪西毒) 20 tập và Hoa Sơn luận kiếm (華山論劍) 20 tập. Ngoài ra còn có phiên bản "Anh hùng xạ điêu (phim truyền hình 1983), đạt rating cao ngất ngưởng là 99% tại Hồng Kông vào năm đó và được coi là tác phẩm kinh điển không thể vượt qua trong lịch sử Hồng Kông. Nam diễn viên chính Huỳnh Nhật Hoa không chỉ được mệnh danh là Quách Tĩnh kinh điển nhất trong lịch sử mà diễn xuất của nữ chính Ông Mỹ Linh cũng được người hâm mộ ví như "sẽ không còn Hoàng Dung sau Ông Mỹ Linh", được khen ngợi hết lời. Và sau khi Ông Mỹ Linh qua đời ở tuổi 26, hình bóng của cô chỉ còn lại trong vở kịch, Vở kịch này nổi tiếng khắp thế giới.

Nó cũng đã giành được top 10 giải thưởng phim bộ TVB được đánh giá cao nhất trên toàn thế giới. với hơn 356 triệu người xem trên TV lần đầu tiên trên toàn thế giới. Và ngày nay nó cũng được xếp hạng 1 trong 10 bộ phim truyền hình Trung Quốc được làm lại nhiều nhất.

Diễn viên

Phần 1: Thiết huyết đan tâm (19 tập)

Diễn viên chính
 Huỳnh Nhật Hoa: Quách Tĩnh
 Phùng Chí Phong: Quách Tĩnh (nhỏ)
 Ông Mỹ Linh: Hoàng Dung
 Miêu Kiều Vĩ: Dương Khang
 Dương Phán Phán: Mục Niệm Từ

Ngưu Gia thôn
 Tạ Hiền: Dương Thiết Tâm
 Lý Tư Kỳ: Bao Tích Nhược
 Chu Thiết Hòa: Quách Khiếu Thiên
 Tô Hạnh Tuyền: Lý Bình

Giang Nam thất quái
 Giang Nghị: Kha Trấn Ác
 Hứa Thiệu Hùng: Chu Thông
 Tăng Vĩ Minh: Hàn Bảo Câu
 Đàm Tuyền Khánh: Nam Hy Nhân
 Liêu Tuấn Hùng: Trương A Sinh
 Cao Hùng: Toàn Kim Phát
 Ban Ban: Hàn Tiểu Oanh

Mông Cổ
 Trương Lôi: Triết Biệt
 Tần Phái: Thành Cát Tư Hãn
 Lương Hồng Hoa: Truật Xích
 Hà Quý Lâm: Oa Khoát Đài
 Hoàng Tạo Thời: Hoa Tranh
 Lý Gia Dĩnh: Hoa Tranh (nhỏ)
 Đới Chí Vĩ: Đà Lôi
 Lý Gia Hào: Đà Lôi (nhỏ)
 Liên Vĩ Kiện: Mộc Hoa Lê
 Trần Vinh Huy: Xích Lão Ôn
 Trần Bách: Bác Nhĩ Hốt
 Lâm Văn Vĩ: Bác Nhĩ Tế
 Đàm Bính Văn: Trát Mộc Hợp
 Quan Kiện: Tang Côn
 Lý Thụ Giai: Đô Sử

Nhà Kim
 Đàm Nhất Thanh: Kim Chương Tông
 Lưu Giang: Hoàn Nhan Hồng Liệt
 Diệp Thiên Hành: Hoàn Nhan Hồng Hy
 Bạch Văn Bưu: Lương Tử Ông
 Mã Khánh Sinh: Hầu Thông Hải
 Hà Lễ Nam: Bành Liên Hổ
 Trần Địch Khắc: Sa Thông Thiên
 La Quốc Duy: Đoàn Thiên Đức

Hoàng Hà tứ quỷ
 Từ Hữu Lân: Thẩm Thanh Cương
 Hồ Trí Long: Tiền Thanh Kiện
 Lư Quốc Vĩ: Mã Thanh Hùng
 Tạ Tử Dương: Ngô Thanh Liệt

Lạt Ma
 Lưu Quốc Thành: Linh Trí thượng nhân
 Điền Trí Nghi, Lạc Ứng Khang, Lý Thụ Phân, Lưu Siêu Phàm: Sư Lạt Ma

Toàn Chân giáo
 Tần Hoàng: Chu Bá Thông
 Hạ Vũ: Khưu Xứ Cơ
 Quảng Tá Huy: Doãn Chí Bình
 Trương Anh Tài: Mã Ngọc
 Lương Thiếu Địch: Vương Xứ Nhất

Khác
 Hoàng Văn Tuệ: Mai Siêu Phong
 Dương Viêm Đường: Trần Huyền Phong
 Hà Bích Kiên: Tiêu Mộc đại sư

Phần 2: Đông tà Tây độc (20 tập)

Diễn viên chính
 Huỳnh Nhật Hoa: Quách Tĩnh
 Ông Mỹ Linh: Hoàng Dung
 Miêu Kiều Vĩ: Dương Khang
 Dương Phán Phán: Mục Niệm Từ

Giang Nam thất quái
 Giang Nghị: Kha Trấn Ác
 Hứa Thiệu Hùng: Chu Thông
 Tăng Vĩ Minh: Hàn Bảo Câu
 Đàm Tuyền Khánh: Nam Hy Nhân
 Cao Hùng: Toàn Kim Phát

Mông Cổ
 Hoàng Tạo Thời: Hoa Tranh
 Đới Chí Vĩ: Đà Lôi
 Trần Vinh Huy: Xích Lão Ôn

Nhà Kim
 Lưu Quốc Thành: Linh Trí thượng nhân
 Bạch Văn Bưu: Lương Tử Ông
 Mã Khánh Sinh: Hầu Thông Hải
 Hà Lễ Nam: Bành Liên Hổ
 Trần Địch Khắc: Sa Thông Thiên
 La Quốc Duy: Đoàn Thiên Đức

Bạch Đà sơn
 Dương Trạch Lâm: Âu Dương Phong
 Hoàng Doãn Tài: Âu Dương Khắc
 Trần Ngọc Lân: Bạch y thiếu nữ
 Hàn Lệ Phân: Bạch y hộ pháp

Toàn Chân giáo
 Lý Kiêm Xuyên: Vương Trùng Dương
 Tần Hoàng: Chu Bá Thông
 Trương Anh Tài: Mã Ngọc
 Hạ Vũ: Khưu Xứ Cơ
 Lương Thiếu Địch: Vương Xứ Nhất
 Mạch Tử Vân: Lưu Xứ Huyền
 Lý Quốc Lân: Đàm Xứ Đoan
 Trịnh Phiên Sinh: Hách Đại Thông
 Trịnh Khả Vi: Tôn Bất Nhị
 Quảng Tá Huy: Doãn Chí Bình

Cái Bang
 Lưu Đan: Hồng Thất Công
 Ngô Chí Cường, Bác Quân: Đệ tử Cái Bang
 Khu Nhạc: Trưởng lão
 Hoàng Nhất Phi: Phùng trưởng lão
 Hứa Kiên Tín: Lê Sinh

Đào Hoa đảo
 Tăng Giang: Hoàng Dược Sư
 Trần Gia Nghi: Phùng Hành
 Dương Viêm Đường: Trần Huyền Phong
 Hoàng Văn Tuệ: Mai Siêu Phong
 Ngô Nghiệp Quang: Khúc Linh Phong
 Trần An Oánh: Cô Ngốc

Quy Vân trang
 Quan Hải Sơn: Lục Thừa Phong
 Hà Quảng Luân: Lục Vân (em Lục Thừa Phong)
 Huệ Thiên Tứ: Lục Quán Anh

Khác
 Quan Tinh: Nhạc Văn
 Trần Tú Châu: Trịnh Dao Gia
 Trần Hữu Hậu: Cha Trịnh Dao Gia
 Thạch Kiên: Cừu Thiên Nhận
 Lưu Triệu Minh: Nhất Đăng đại sư
 Tăng Khánh Du: Anh Cô

Phần 3: Hoa Sơn luận kiếm (20 tập)

Diễn viên chính
 Huỳnh Nhật Hoa: Quách Tĩnh
 Ông Mỹ Linh: Hoàng Dung
 Miêu Kiều Vĩ: Dương Khang
 Dương Phán Phán: Mục Niệm Từ

Khác
 Âu Dương Diệu Tuyền: Đệ tử phái ô y của Cái Bang

Âm nhạc

Ca khúc chủ đề
 Phần 1: Thiết huyết đan tâm (鐵血丹心) do La Văn và Chân Ni trình bày. Bản tiếng Việt là Anh hùng xạ điêu do 2 ca sĩ hải ngoại Lucia Kim Chi và Tuấn Đạt trình bày.
 Phần 2: Nhất sinh hữu ý nghĩa (一生有意義) do La Văn và Chân Ni trình bày
 Phần 3: Thế gian thủy chung nhĩ hảo (世間始終你好) do La Văn và Chân Ni trình bày

Ca khúc khác
 Phần 1: Mãn giang hồng (滿江紅) do La Văn trình bày
 Phần 2: Đào hoa khai (桃花開) do La Văn và Chân Ni trình bày; Khẳng khứ thừa đam ái (肯去承擔愛) do Chân Ni trình bày
 Phần 3: Tứ trương cơ (四張機) do Chân Ni trình bày; Thiên sầu ký cựu tình (千愁記舊情) do La Văn trình bày

Thông tin thêm
 Các cảnh về Mông Cổ được quay tại Đại Tự Sơn, Hồng Kông
 Mãi đến nay, đây là bản dựng thành công nhất trong số những tác phẩm chuyển thể từ tiểu thuyết Anh hùng xạ điêu.
Phiên bản năm 1983 này được nhiều người coi là phiên bản truyền hình kinh điển chuyển thể từ tiểu thuyết và có vai diễn đột phá của Ông Mỹ Linh, người đóng vai Huang Rong. Trong thời gian đó, Ông Mỹ Linh ngay lập tức trở thành nữ diễn viên được yêu thích nhất của đài tvb.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim truyền hình dựa trên tác phẩm của Kim Dung
Phim truyền hình TVB
Phim cổ trang
Chương trình truyền hình của TVB


title: Kuchen, Göppingen

text:
Kuchen là một thị trấn thuộc huyện Göppingen ở Baden-Württemberg ở miền nam Đức. Đô thị này có diện tích 8,95 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 5689 người.

Tham khảo


title: Buverchy

text:
Buverchy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D154, khoảng 18 dặm Anh về phía đồng nam của Saint-Quentin.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(All French language
 Buverchy sur le site de l'Insee
 Buverchy sur le site du Quid

Xã của Somme


title: Nomada ortegai

text:
Nomada ortegai là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dusmet y Alonso mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1915


title: Süderhastedt

text:
Süderhastedt là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Süderhastedt có diện tích 15,74 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 878 người.

Tham khảo


title: Torrelapaja

text:
Torrelapaja là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 40 người. Diện tích đô thị này là 15 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 1004 m trên mực nước biển, cách thủ phủ 124 km.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Saint-Martin-de-Pallières

text:
Saint-Martin-de-Pallières ou Saint-Martin là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 26,33 km², dân số năm 2006 là 200 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 425 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Martin trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Var


title: La Yunta

text:
La Yunta là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 144 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Culhat

text:
Culhat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 312 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Marumba gaschkewitschii

text:
Marumba gaschkewitschii là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Đông Á (see subspecies section).

Miêu tả
Sải cánh dài 70–92 mm.

Sinh học
 Con trưởng thành bay từ giữa tháng 5 đến cuối tháng 8 ở Triều Tiên.
Có một đến 3 thế hệ một năm..
Ấu trùng ăn Eriobotrya japonica và various Malus, Prunus và Pyrus.
Nó được xem là loài gây hại cho Prunus mume. Phần lớn cây chủ thuộc họ Rosaceae, nhưng cũng có ghi nhận ssp. irata ăn Salix.
Và cũng có ghi nhận được xác nhận về loài này trên cây Ziziphus mauritiana và Prunus armeniaca.

Phụ loài
Marumba gaschkewitschii gaschkewitschii (vùng đất thấp miền đông Trung Quốc, từ Bắc Kinh và Sơ Đông phía nam đến sông Dương Tử)
Marumba gaschkewitschii complacens (trung tây nam Trung Quốc, from Ninh Hạ và Thiểm Tây phía nam đến Tứ Xuyên, sau đó phía đông đến Thượng Hải, Triết Giang và Phúc Kiến và phía nam qua Quảng Đông, Hong Kong và Quảng Tây đến miền bắc Việt Nam)
Marumba gaschkewitschii echephron (Nhật Bản (Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu, Tsushima, Yakushima))
Marumba gaschkewitschii carstanjeni (tây nam Viễn Đông Nga, Khabarovsk Kray, Kamchatka; Primorskiy Kray, bán đảo Triều Tiên, đông bắc Trung Quốc, Hắc Long Giang, Jilin, Liaoning, Hebei, Bắc Kinh)
Marumba gaschkewitschii irata (Nepal, qua đông bắc India và miền nam Tây Tạng to Vân Nam và miền bắc Việt Nam)
Marumba gaschkewitschii gressitti (Nantou Hsien, Puli, Hualien Hsien, vườn quốc gia Taroko)
Marumba gaschkewitschii discreta (Transbaikalia, Chita (Edinenie, sông Onon), trung và miền tây Mongolia (tỉnh Hovd), Övö-tỉnh Hangaj (Hovd), Vostochnyy Aimak)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sphingidae of the Eastern Palaearctic

Marumba
Động vật được mô tả năm 1853


title: La Bâtie-Neuve

text:
La Bâtie-Neuve là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Batieneuve