title: RPG-7

text:
RPG-7 là một loại súng chống tăng không giật dùng cá nhân, còn được gọi tại Việt Nam là B41. Gọi là B41 vì loại súng này là đời sau của B40 (hay bazooka 40 mm), dù cho nó vẫn có đường kính là 40 mm.

Trong tiếng Nga súng này có tên là ручной противотанковый гранатомёт, viết tắt là RPG-7 (РПГ-7), có nghĩa là "súng phóng lựu chống tăng xách tay"  (nhưng một số người lại cho đó là viết tắt của реактивный противотанковый гранатомёт, tức "súng phóng lựu chống tăng phản lực"). Thuật ngữ quân sự trong tiếng Anh là anti tank rocket launcher (có nghĩa là "súng phóng tên lửa chống tăng"), tuy nhiên, B40 dùng kỹ thuật tên lửa rất ít, chỉ đến B41 thì kỹ thuật này mới đóng vai trò lớn trong đẩy đạn.

Ra đời

RPG-7 được thiết kế năm 1958, nó lần đầu được sử dụng trong thực chiến tại Chiến tranh Việt Nam từ năm 1967. Cuối thập niên 1960, phiên bản cải tiến được Liên Xô chế tạo, gọi là RPG-7V. So với phiên bản đầu tiên, RPG-7V có ống ngắm quang học được nâng cấp với tên gọi là PGO-7V. RPG-7V ban đầu trang bị cho tổ chiến đấu AT-3 của Liên Xô. Dễ chế tạo, uy lực mạnh và độ tin cậy cao, suốt thời thập niên 1960 tới nay, RPG-7 vẫn là khẩu súng chống tăng cá nhân thành công nhất trên thế giới.

Các loại đạn mới liên tục được tạo ra dành cho RPG-7. Phiên bản đạn đầu tiên là PG-7V chế tạo năm 1961, nặng 2,2 kg sức xuyên 260mm thép RHA. Loại đạn cải tiến là PG-7VM được chế tạo năm 1969, nặng 2 kg xuyên được 300mm thép RHA. PG-7M có hình dạng thon hơn (đường kính 70mm so với 85mm của PG-7V), động cơ rôc-ket và liều phóng được cải tiến đã làm giảm 1,5 lần hiện tượng lệch gió, độ chính xác cũng được cải thiện 20-25% so với đạn PG-7V

Đạn PG-7VL được phát triển vào những năm 1970 để đáp trả việc NATO gia cố lớp giáp bảo vệ xe tăng, loại đạn này nặng 2,6 kg xuyên được 500mm thép RHA, nhưng do trọng lượng đạn tăng nên tầm ngắm giảm từ 500 xuống còn 300 mét. Đối với xe tăng hiện đại có giáp phản ứng nổ, Liên Xô đã phát triển loại đạn 2 tầng PG-7VR vào những năm 1980. PG-7VR có hai “đầu đạn”: 64mm và 105mm, đầu đạn thứ nhất phát nổ để phá các khối giáp phản ứng nổ, đầu đạn thứ 2 sẽ xuyên vào giáp chính của xe tăng. PG-7VR xuyên được 750mm thép RHA (nếu không có giáp phản ứng nổ) hoặc 600mm RHA (nếu có giáp phản ứng nổ). Tuy nhiên, trọng lượng đạn tăng lên 4,5 kg, tầm ngắm của đạn chỉ còn được 200 mét.

Súng có thể bắn nhiều lần. Trung bình mỗi khẩu RPG-7 đời đầu có thể bắn được 250 phát trước khi phải thay nòng (do nòng bị mòn khiến độ chính xác giảm đi). Các phiên bản mới hơn thì có tuổi thọ nòng được nâng cao hơn, các phiên bản mới nhất như RPG-7V2 có độ bền đạt tới 1.000 phát bắn (do tiến bộ về công nghệ luyện kim).

Uy lực
Đạn PG-7 của súng có thể bắn xuyên tấm thép dày 260mm (theo cách tính của Liên Xô) hoặc 300mm (theo cách tính của Mỹ). Cho đến cuối thập niên 1970 thì không một xe tăng nào của NATO có vỏ giáp chống lại được nó, kể cả các xe tăng hạng nặng. Ở thập niên 1960, loại xe tăng duy nhất có một vài điểm chống đỡ được RPG-7 là các xe tăng hạng nặng IS-3 đến IS-10 của Liên Xô, sau này hậu duệ của chúng là xe tăng chiến đấu chủ lực T-64.

Cuộc chiến đầu tiên mà RPG-7 xuất hiện với quy mô lớn là chiến tranh Việt Nam. Bắt đầu từ năm 1967, các đơn vị quân đội nhân dân Việt Nam bắt đầu sử dụng B-41 trong chiến đấu và chúng phát huy hiệu quả rất tốt. So với súng RPG-2 (Việt Nam gọi là B-40) thì B-41 có tầm bắn và sức xuyên phá đều cao hơn gần gấp đôi, xe tăng chủ lực M48 Patton của Mỹ có giáp trước chịu được đạn B-40, nhưng không thể chịu được đạn B-41. Tuy nhiên do số súng B-41 không đủ để thay thế hết B-40 nên cho tới hết chiến tranh thì quân đội Việt Nam vẫn dùng song song cả 2 loại súng. Đã có vài nghìn xe tăng - thiết giáp, hàng vạn xe cơ giới các loại của Mỹ bị phá huỷ trong cuộc chiến, một tỷ lệ lớn là do súng chống tăng B-40 và B-41.

Các xe tăng phổ biến của Mỹ thập niên 2000 như M1 Abrams đỡ được đạn B41 thường (PG-7V) ở trên mặt trước (là nơi giáp dày nhất), nhưng chưa chắc chịu được đạn hạng nặng PG-7VR cỡ 105mm. Còn hai sườn và phía sau thì đạn B41 đời cũ cũng làm thủng. Trước đây, Đức thiết kế cho Mỹ xe MBT-70 khá tốt, với các thiết bị bố trí khéo léo thành giáp hộp chống đỡ B-41 khá hiệu quả. Nhưng giá thành đắt và Mỹ thiết kế lại thành M1, thay giáp đúc bằng giáp hàn và bỏ các giáp hộp phụ đi. Phần chống đỡ B41 khá tốt của M1 là xích với giáp diềm dày 70mm. Tuy nhiên khi bị B41 bắn trúng xích, mặc dù xe không bị cháy ngay nhưng xích sẽ đứt, xe sẽ phải đứng yên và rất dễ bị bắn tiếp.

Leopard-2 các phiên bản A4 trở lên đều có các tấm giáp phức hợp phía trước rất tốt, xe tăng T-64, T-72, T-80, T-90 còn được trang bị giáp phản ứng nổ (ERA) để vô hiệu hóa đạn B-41. Tuy nhiên, cũng còn nhiều điểm sơ hở mà B-41 có thể công phá, ví dụ hai sườn sau tháp pháo, sau xe...

Giáp phức hợp được thiết kế cho xe tăng Liên Xô từ T-64, nó gồm nhiều lớp thép, ở giữa điền đầy khoảng trống bằng vật liệu composite đặc biệt, sợi thủy tinh và thép. Nhờ vậy, T-64 chỉ nặng 37 tấn nhưng khả năng bảo vệ lại gần gấp đôi xe tăng M48 Patton nặng 49 tấn. T-72 cũng có các góc nghiêng tốt, giáp dày... và sau này lắp thêm các phương tiện khác như ERA, APS nên chống đỡ đạn B-41 tốt. Kết quả được thể hiện rõ trong các chiến tranh Afghan và Chechnya, rất ít xe thế hệ T-72 hoặc T-80 cháy, kể cả khi quân Chechnya bắn cấp tập. Trong chiến tranh Chechnya lần thứ nhất, quân Nga thua rút lui, thiệt hại 62 xe tăng các loại, nhưng chỉ một chiếc T-80 có ERA bị bắn hỏng khi trúng liên tiếp nhiều quả đạn, làm bong hết ERA.

Để chống lại xe tăng hiện đại có trang bị ERA, B-41 cũng có những phiên bản đạn hạng nặng 105mm tăng sức xuyên (đạn PG-7VR mang đầu nổ nối tiếp để phá giáp ERA, sức xuyên đạt tới 750mm thép), nhưng bù lại tầm bắn hiệu quả tụt xuống do đạn nặng hơn.

Ở cự ly xa, đạn B-41 bị lệch gió khá lớn. Một nghiên cứu của Trung tâm Đào tạo và Học thuyết chỉ huy quân sự của Quân đội Mĩ (TRADOC) vào năm 1975 đã cho thấy, ở cự li 500m và có gió thổi ngang, khi bắn vào một bảng có kích thước 2,28 x 4,57 m bằng súng RPG-7 có xác suất trúng chỉ khoảng 4%, ở cự ly 200 mét thì xác suất trúng đích là 49%. Do đó, để đảm bảo xác suất trúng đích cao thì xạ thủ cần có kinh nghiệm ước lượng độ lệch gió hoặc tiếp cận càng gần mục tiêu càng tốt.

Một số cách biên chế B41

Xe BMP-1 có các ổ bắn trên nóc như là công sự, sử dụng B41 và đạn tự hành chống máy bay vác vai. Một tiểu đội bộ binh cơ giới đi xe Liên Xô có một khẩu, đi xe bọc thép thì không cố định, có thể có đến 3 khẩu trên xe nhưng mỗi lính vẫn có một khẩu AK hay RPK.

Thông thường B41 được lính Liên Xô dùng như súng trung đội. Mỗi tiểu đội bộ binh Liên Xô có 9 người, nếu cơ giới thì có thể có đến 11 người. Liên Xô và các nước Đông Âu trong huấn luyện còn có kiểu tổ chức tổ 3 người, mỗi người mang một AK, một người mang thêm đạn cho B41 và một người mang thêm một súng, tạo thành tổ săn tăng. Mỗi tiểu đội bộ binh Việt Nam thông thường mang ba súng mạnh, gồm trung liên và B41. Trong Chiến tranh Iran-Iraq, tiểu đội Iran 11 người mang 2 B41. Trong Chiến tranh Afghanistan, tiểu đội Mujahideen 10-12 người mang 1 khẩu (năm 1983) và tăng lên 2-3 khẩu (năm 1987). Trong Chiến tranh Việt Nam có những trận đánh với tổ 3 người mang 2 khẩu B41 và AK-47, bám sát đội hình xe địch, có những trận đánh cả tiểu đoàn biên chế như vậy, tạo thành hỏa lực chống tăng đáng sợ. Mujahideen thành lập những trung đội B41 mang đến 15 khẩu (từ 50% đến 80% lính mang B41), tạo thành đội săn tăng.

Việt Nam
Trang bị thông thường nhất của B41 là tổ chiến đấu 2 người. Tổ chiến đấu B41 2 người này mang mỗi người một ba lô đạn B41 ba viên và ba liều phóng, xạ thủ chính mang B41, xạ thủ phụ mang AK. Tộng cộng tổ mang được 6 viên B41, xạ thủ phụ cảnh giới cho xạ thủ chính diệt tăng, luôn đi bên cạnh, khi chiến đấu ở bên trái ngang xạ thủ. Ở Việt Nam, tổ này nằm trong tiểu đội, cùng với tiểu đội trưởng tạo thành tổ 3 người hỏa lực mạnh. Trong các trận đánh tiến công lớn, có thể tổ chức như Liên Xô, dồn trung liên và B41 về thành một tổ do trung đội trưởng chỉ huy. Xạ thủ phụ còn có nhiệm vụ giúp xạ thủ nạp đạn, tăng tốc độ bắn đến 6 phát phút.

Trung Quốc
Quân đội Trung Quốc thập niên 1960-1970 tổ chức những tiểu đội đặc biệt có hỏa lực chống tăng mạnh. Tiểu đội kiểu này có tổ hỏa lực 3 người dùng 3 khẩu Type-69-1 (tiểu đội thông thường chỉ có 1 khẩu), mang 12 đạn.

Biên chế tên lửa chống tăng có điều khiển 9M14 Malyutka
Ngoài bộ binh, súng là một bộ phận của tổ chiến đấu dùng đạn tự hành chống tăng có điều khiển "Bé con" 9M14 Malyutka "Малютка" (tên phương Tây AT-3 Sagger, tên Việt Nam là B-72). Loại đạn tự hành này không thể chiến đấu ở tầm gần hơn 500 mét, nên B-41 sẽ bù vào đó. Tổ chiến đấu "Bé Con" tạo ra một cuộc cách mạng trong kỹ thuật quân sự, đưa tầm tiêu diệt thiết giáp hạng nặng của bộ binh đi bộ vượt qua xe tăng.

Lần đầu tiên tổ chiến dấu "Bé Con" áp dụng ở Việt Nam năm 1972, Quân lực Việt Nam Cộng hòa đồn là quân Giải phóng có đạn biết ngửi (xem Trận Đắk Tô - Tân Cảnh, 1972).

Tháng 10 năm 1973, B-41 và B-72 thực hiện một trận thắng trên bán đảo Sinai, diệt 800 xe Israel (gần như toàn bộ), bắt sống chỉ huy xe tăng Israel (xem Trận Sinai tháng 10-1973)

Sản xuất và độ phổ biến
B-41 là súng RPG phổ biến nhất thế giới, có ít nhất 50 nước sử dụng cho quân đội chính quy, chưa kể hàng trăm nhóm du kích, lực lượng vũ trang ở các nước khác. Nó có mặt trong hầu hết những cuộc chiến tranh và xung đột từ năm 1967 tới nay. B41 cùng với B40, ĐKZ 82 mm và ĐKZ 75 mm tạo thành nhóm súng diệt nhiều xe cơ giới nhất sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Bất chấp việc đã ra đời từ rất lâu, mẫu súng phóng lựu này vẫn giữ được vị trí hàng đầu trong lĩnh vực vũ khí chống tăng. RPG-7 vẫn được sử dụng rộng rãi trong các cuộc xung đột khu vực nhờ giá thành rẻ, dễ sử dụng và uy lực cao. Có hơn 9 triệu khẩu RPG-7 đã được chế tạo. Cùng với thiết kế súng AK-47, RPG-7 là một trong những vũ khí cá nhân phổ biến nhất thế giới kể từ thập niên 1960 tới tận giữa thế kỷ 21. Trong suốt hơn 80 năm, nó là trang bị tiêu chuẩn của quân đội hàng chục quốc gia, chưa kể hàng nghìn nhóm vũ trang, phiến quân, du kích... cũng ưa chuộng loại súng này

Súng này được rất nhiều nước sản xuất, kể cả có được phép bản quyền hay không. Kể cả những nước không thuộc hệ thống xã hội chủ nghĩa như Pakistan, Iran, Iraq. B41 cũng có nhiều phiên bản giống hệt nhưng khác tên, cải tiến khác chút ít. Type-69 của Trung Quốc không là B41 nhưng vẫn bị nhầm là B41. B41 do Việt Nam sản xuất có tên B41 GIẢI PHÓNG, vẫn còn trưng bầy ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tại Hà Nội.

Cấu tạo súng

B41 sử dụng nguyên lý phóng khí động cân bằng, hoàn toàn khác phương pháp phóng của B40. Đầu đạn của B41 cũng có những cải tiến khác xa B40. Phương pháp khí động là phương pháp dùng các tuye thay đổi tốc độ áp suất dòng khí.

B41 có đường kính trong 40 mm, cỡ đạn to hơn cỡ nòng, đạn chỉ nhồi chuôi vào nòng súng. Giữa thân súng phình to ra thành một buồng rộng, đây là buồng đốt, chứa liều phóng, Việc tạo thành buồng đốt này sẽ đẩy súng về phía trước, nhưng lực này được cân bằng bởi lỗ thoát khí và tuye sau. Chỗ phình ra của nòng có ốp lót gỗ dán (về sau thay bằng nhựa tổng hợp) chống nóng vai xạ thủ. Súng có hai tay cầm, với người thuận bên phải thì tay phải đặt trước, trái sau.

Súng có kim hỏa, cò bấm giống B40. Cũng có lò xo đẩy kim hỏa về không cản trở đạn di chuyển.

Cấu tạo của B41 làm cho áp suất không tăng quá nhanh như B40. Khi áp suất cao, cấu tạo tuye xoáy trong nòng của đạn làm áp suất đồng đều và giảm chậm. Tuye sau súng làm giảm chiều dài súng. Nhờ áp suất tăng chậm nên dùng được liều phóng thuốc súng không khói, có năng lực mạnh hơn thuốc nổ đen của B40, nhồi cũng nhiều hơn. Nhờ cấu tạo này, sơ tốc đạn lớn nhưng tiếng nổ trầm do áp suất tăng giảm chậm. Tuy trầm, nhưng chấn động tiếng nổ đầu nòng rất mạnh và nguy hiểm.

B41 dài 953 mm khi không đạn và 1,340 mét với đạn RPG-7. Súng ban đầu nặng 7,9 kg, đạn PG-7 nặng 2,25 kg. RPG-7D là phiên bản gọn nhẹ cho lính đổ bộ đường không, súng có nòng sau (phần có tuye sau) tháo ra được lắp vào bộ gá dưới buồng đốt, khi sử dụng cắm vào phần còn lại. Các khẩu RPG-7 hiện đại thì nhẹ hơn (dù thiết kế không thay đổi) do vật liệu chế tạo được cải tiến.

Kính ngắm, thước ngắm
Súng có kính ngắm PGO-7, kính ngắm PGO-7V1 có thêm vạch chia cho đạn hạng nặng, kính nhìn đêm, phóng to 2,7 lần. Kính ngắm thường (không nhìn đêm) có một đèn nhỏ chiếu sáng thước ngắm quang trong kính, thước ngắm này kẻ ô chia dộ tỷ mỉ cao và rộng, thuận lợi khi tính toán bắn mục tiêu di động, bù gió, bù cao độ, bù tầm..., các vạch chia này cũng thuận lợi cho bắn viên thứ 2, căn cứ vào độ lệch viên trước. Trên lưới chia độ còn một thước đo độ xa dùng rất thuận tiện. Thước này xác định độ xa của xe tăng thông qua chiều cao ảnh của xe. Thước này dùng kiểu xe tăng có chiều cao 2,7 mét làm chuẩn (mẫu xe tăng Đức, phổ biến ở phương Tây). Kiểu 69-1 của Trung Quốc bổ sung một thước ngắm dùng độ cao của xe do Nga sản xuất làm chuẩn. Tầm xa ghi trên thước là 500 mét, sau cải tiến lên 600 mét. Máy ngắm quang học của RPG-7 đặt trong một túi vải bạt, khi dùng lắp vào trên súng.

Các thiết bị ngắm đêm đã sản xuất có NSP-3, NSP-2(tia hồng ngoại), NSPU, PGN-1(II), IPN58 (II). Từ kính RPG-7V trở đi, các thiết bị này kiêm thêm cả chức năng đo xa và tăng khả năng nhìn đêm. Kính nhìn đêm lớn PNG-1 trang bị cho quân Ả Rập cho phép nhìn xa tới hơn 400 mét.

Súng cũng có một bộ thước ngắm-đầu ruồi kim loại gập xuống được như của B40, do tầm xa cần chính xác hơn nên thước này làm vững chắc, không mỏng manh như của B40. Đầu ngắm có 2 chế độ: bắn ở nhiệt độ trên và dưới 0 độ c. Thước ngắm di chuyển được dọc thang, chứ không làm cố định như B40.

Đạn

Một vài loại đạn
Súng ban đầu bắn đạn PG-7, sau đó Liên Xô/Nga chế tạo các loại đạn khác như PG-7V, PG-7VM, PG-7VL, PG-7VR là các đạn xuyên phá vỏ thép chống tăng (HEAT). Đạn TBG-7V là đạn nhiệt áp chống lô cốt, công trình. Đạn OG-7, OG-7A là đạn nổ phá - văng mảnh để sát thương bộ binh (APER, nhưng phương Tây thường cho là đạn HE. APER là đạn nhồi một ít thuốc nổ mạnh, chủ yếu khối lượng là mảnh sát thương, còn HE là đạn nhiều thuốc nổ để phá công trình). Ngoài ra còn có nhiều loại đạn khác do các nước khác tự chế tạo.

Đạn chuyển động trong nòng
Đạn PG-7 bắn ra khỏi đầu nòng với sơ tốc 115 m/s, đạn gồm 2 phần, liều phóng và đầu đạn. Cũng như B40, liều phóng được lắp vào đầu đạn trước khi lắp đạn vào súng. Đạn có 4 cánh gập ngược lên phía trước chứ không cuộn quanh thân đạn như B40, khi bắn ra khỏi nòng các cánh này xòe ra. Liều phóng có một lõi cứng, đằng sau lõi này là một turbine xoắn, điều này làm đạn xoáy rất mạnh ngay từ trong nòng súng.

Sơ tốc (cả xoáy và chuyển động thẳng) của đạn làm súng có độ chính xác cao, thuận tiện cho nhiệm vụ bắn mục tiêu di động. Thực ra, các súng không giật có thể có tầm rất xa (như các đạn M-13 của BM-13 Katyusha). Nhưng để chống tăng chỉ cần độ chính xác, điều này hạn chế tầm bắn hiệu quả, giảm rất nhiều so với tầm bắn tối đa.

Đạn khi bay

Sau khi ra khỏi nòng 11 mét, động cơ tên lửa hoạt động, đẩy đạn PG-7 lên đến vận tốc 295 m/s. Đến 900 mét, đạn tự hủy bằng ngòi cháy chậm, nếu ngòi này không làm việc, đạn bay đến 1100 mét. Động cơ tên lửa khởi động chậm tránh xạ thủ dính vào luồng phụt.

Tên lửa của đạn có một vị trí đặc biệt, tạo hiệu quả lớn. Tên lửa nằm trên chuôi đạn, nhưng khí cháy lộn lên trước rồi lại lộn về qua 6 tuye ở cổ đạn, cách bố trí này làm áp suất thay đổi nhiều lần, tuye ngắn nhưng hiệu quả như tuye dài, diện tích miệng tuye lớn. Cánh đuôi và tuye đều đặt nghiêng thích hợp với đạn xoay. Chính tên lửa đẩy mạnh đã làm RPG-7 khác hẳn các đời trước.

Liều phóng và tên lửa đẩy đều làm bằng hỗn hợp thành phần chính thuốc súng không khói. Khi bắn, súng có một chút ít khói xanh, hầu như không thể phát hiện ban ngày, không như B40 dùng thuốc nổ đen nhiều khói.

Đạn PG-7V có sơ tốc đầu nòng 127 m/s, đạn PG-7VM có sơ tốc 140 m/s. Đạn PG-7 có tầm hiệu quả 250 mét, các đạn PG-7VM có tầm bắn hiệu quả với mục tiêu di động 350 mét, mục tiêu cố định 500 mét. Đạn hạng nặng PG-7VR tầm hiệu quả 200 mét. Khi tầm quá 200 mét, tốc độ gió trên 20 km/h, đạn bị ảnh hưởng khá nhiều bởi sức gió. Người bắn sử dụng thước ngắm chia vạch để xác định độ lệch phát bắn, điều đó đòi hỏi được huấn luyện kỹ càng. Đạn lệch về phía đầu nguồn gió.

Hình bên thể hiện đồ thị thời gian bay của đầu đạn, tốc độ cao và nặng như viên đạn đại bác nhỏ, đảm bảo bắn chính xác ở xa.

Đầu nổ lõm

Đầu nổ của các đạn xuyên PG-7, PG-7V, PG-7VM, PG7VR dùng thuốc nổ mạnh, nhưng cơ chế nổ lõm gần giống B40, là góc mở rộng có lót tấm tích năng lượng. Liều nổ của B41 có góc mở hẹp hơn của B40. Liều này được điểm hỏa chính xác bằng ngòi nổ điện, đầu viên đạn có bộ phận sinh điện, bộ phận này kích ngòi nổ điện nằm ở cổ đạn, sức nổ dược trạm truyền nổ truyền đến thuốc nổ chính. Phía sau liều nổ lõm có tấm chắn sức nổ, tạo thuận lợi cho việc làm dài liều nổ, sức xuyên mạnh hơn, tập trung về phía trước, ít bị ảnh hưởng của góc chạm hơn.

Đạn PG-7VR hai tầng, tầng đầu công phá ERA, tầng tiếp theo phá giáp chính. Đây là đạn hiện đại hóa chống giáp hiện đại.

Đạn có mũ chụp rất vững, mũ này có những cạnh thép sắc, giúp đạn di qua những vật cản như lưới thép, bao cát, tường mềm trước khi va vào giáp cứng. Kiểu liều nổ lõm cũng được cải tiến lớn. Đạn có thêm phía trong mũ chụp một vách dẫn luồng có hình dạng đặc biệt (xem ảnh), dẫn luồng này làm luồng đạn hội tụ trong điểm rất nhỏ, tăng khả năng xuyên. Ống chụm này cùng chụp tạo thành mũ rất chắc.

Sức xuyên của PG-7V khoảng 270mm thép cán theo cách tính Nga, nhưng các tài liệu phương Tây thường ghi 330mm hoặc 350mm theo phương pháp thử nghiệm của họ (phương Tây lấy góc chạm đứng, người Nga gọi đó là khả năng xuyên lớn nhất). Đạn PG-7VL xuyên 500mm, các đạn PG-7VR hai tầng xuyên 600mm vượt qua giáp phản ứng nổ ERA chỉ bằng một phát bắn.

Ngòi và truyền nổ
Khi mũ chụp bị phá hủy, điện phát sinh kích nổ đạn rất chính xác. Đây là phương án hết sức ưu việt nếu so với các vũ khí cùng chức năng khác truyền nổ bằng dây truyền nổ, trạm truyền nổ, thanh truyền lực kích nổ, đạn (một viên đạn bắn từ ngòi vào kích nổ chính)... xuất phát từ kim hỏa-hạt nổ. Thời điểm điểm nổ chính xác của ngòi dùng tinh thể áp điện đến một phần vạn giây, so với các ngòi dùng kim hỏa-hạt nổ chỉ một phần vài chục giây. Nhờ thế, khoảng cách phát nổ của B41 đạt chính xác tới cỡ vài cm.

Chính ngòi nổ điện này cùng các đặc điểm khác làm đạn B41 có xác suất diệt mục tiêu cao, không phụ thuộc vào các điều kiện dễ gặp như lưới B40, bao cát, rất ít phụ thuộc vào góc chạm.

Trạm truyền nổ của B41 thừa kế kỹ thuật của B40. Phản ứng nổ bắn đầu từ tâm một chữ U, truyền qua cạnh chữ U này vào giữa cạnh V của đầu lõm, nhờ đó toàn bộ đầu lõm phát nổ đồng đều. Hàng chục năm sau người Đức mới chế tạo các Panzerfaust có trạm truyền nổ tương tự, vào thập niên 199x, khi Liên Xô sụp đổ và kỹ thuật thất thoát.

PUS-7 (ПУС-7) là đạn huấn luyện.

Cách bắn
 Súng có thể đứng bắn, nằm bắn, quỳ bắn.
 Khi bắn, xạ thủ phải tránh hình chóp góc 30 độ sau súng.
 Không có tường cản trong vòng 2 mét sau súng.
 Có thể bắn trong phòng vài trăm mét khối.
 Trước khi bắn, xạ thủ phải xác định hướng gió và tốc độ gió, hướng di chuyển và tốc độ mục tiêu.
 Sau đó thực hiện đo xa, nếu mục tiêu đủ gần thì không cần bù gió.
 Bù gió và bù tốc độ mục tiêu.
 Bắn nhưng giữ nguyên súng, quan sát độ lệch đạn nếu trượt.
 Bắn tiếp có bù độ lệch.
 Súng không tạo khói như B40 nên rất khó phát hiện ban ngày. Nhưng ban đêm, súng có chớp sáng nhỏ.
 Súng có tiếng nổ đầu nòng rất nguy hiểm, mỗi xạ thủ chỉ được bắn liên tục 5-6 phát (thậm chí là chỉ tối đa 3 phát).
 Súng nạp đạn chậm, khi chỉ một mình xạ thủ, tốc độ bắn chỉ tối đa 4 phát phút.
 Để cải thiện tốc độ bắn, những người cùng tổ lắp sẵn liều cho xạ thủ. Nhờ đó tăng tốc độ bắn đến 6 phát mỗi phút dễ dàng.
 Chú ý B41 không có lỗ thoát khí bên phải như B40.

Việc bắn B41 đòi hỏi huấn luyện rất kỹ càng, trong cuốn sách quân sự Mỹ năm 1976 , người Mỹ dựa vào kiến thức cóp nhặt, nên đặt cách bù gió đo xa rất sai, điều này dẫn đến họ bắn thử nghiệm chỉ đạt tầm hiệu quả 180 mét. Một cách để tăng kinh nghiệm xạ thủ là tổ chức 2-3 tổ từ các hướng rất khác nhau, bắn lần lượt, điều này làm tăng khả năng an toàn cho xạ thủ, bù trừ sai số ước lượng của các xạ thủ về tốc độ gió và mục tiêu, các xạ thủ đã bắn nhiều phát sẽ có kinh nghiệm ước lượng tầm xa và lệch gió tốt, làm tăng tỷ lệ bắn trúng đích.

Chiến thuật

Chống xe tăng
Trong Chiến tranh Việt Nam, giáp xe tăng chưa có công nghệ cao, chưa có ERA, nên súng B41 rất lợi hại, xuyên được tất cả các xe thiết giáp lúc đó (kể cả xe tăng M48 Patton, M60). Bộ binh và du kích Việt Nam sử dụng hai chiến thuật săn xe:

 Một là sử dụng tổ bộ binh nhỏ, luồn sâu, phục kích. Điều nguy hiểm với xe tăng là khi B41 áp sát được tầm dưới 100 mét, đến lúc này, xạ thủ ngắm bắn chính xác vào những chỗ hiểm như ổ đỡ tháp pháo, phía sau xe, khoang chứa đạn sau tháp pháo... Những phát bắn này thường tiêu diệt tức khắc mục tiêu. Khi phòng ngự, khi xe tăng đến gần, các xạ thủ bám chiến hào, công sự, vật cản. Kết hợp với cối, mìn định hướng làm lui bộ binh đi cùng. Xe tăng khó có thể quan sát bao quát, khả năng bị diệt cao khi bị tấn công từ nhiều hướng.
 Hai là dùng nhiều tổ, phân tán, bắn liên tục từ nhiều hướng, di chuyển liên tục, bám sát. Trong địa hình rừng núi, đây là chiến thuật rất đáng sợ. Một số lượng lớn đầu đạn đến từ nhiều hướng bù những sai số ước lượng của xạ thủ, thông thường loạt đạn săn xe tăng này có kết quả tức khắc, mặc dù khoảng cách không nhỏ.

B41 rất đáng sợ với các xe bọc thép chở quân hỗ trợ bộ binh IFV. Những phát bắn phục kích xe này gây thương vong lớn, trong phim Cuộc chiến 10 ngàn ngày còn cảnh B-41 hạ một xe thiết giáp M113 đang di chuyển rất nhanh. Các xe bọc thép có vỏ mỏng hơn xe tăng, kể cả xe bọc thép hiện đại, nên không thể chịu được phát bắn của B-41.

Tháng 10-1973, trên bán đảo Sinai, quân Ai Cập bố trí kết hợp RPG và AT-3, bắn liên tục từ nhiều hướng, tạo chiến công lớn.

Chống bộ binh, lô cốt
B41 có đạn sát thương nổ phá OG-A được dùng như pháo tấn công tầm gần (bắn mục tiêu chính xác), hỗ trợ cực kỳ bám sát. Tuy nhiên, nếu coi B41 như pháo hỗ trợ (field gun, bắn cấp tập hàng trăm phát lên một diện tích rộng) là điều hết sức sai lầm, lấy đồ nhà nghèo tiêu như nhà giàu.

B41 rất quan trọng trong tiểu đội bộ binh. Trong chiến thuật tiến công tiểu đội bộ binh của Việt Nam, thường chỉ 1 hoặc 2 trong 3 tổ là xung phong, 1-2 tổ còn lại ở phía sau bắn kiềm chế địch để hỗ trợ. Xạ thủ B41 trong tiểu đội bám sát chặt chẽ mũi tiến công, phát hiện và tiêu diệt ổ hỏa điểm (lô cốt, ụ súng máy của địch) trong tầm chiến đấu bộ binh (250 mét trở xuống). Ở tầm này, gọi chi viện pháo binh sẽ không kịp, nếu có xe đi cùng thì cũng rất nguy hiểm cho xe.

B41 ngoài mặt trận thường chỉ có đạn xuyên HEAT, đạn này sát thương không rộng, nhưng phương pháp sử dụng khá đa dạng. Đạn HEAT khi bắn vào tường dày, vách đá sẽ phát nổ, văng ra mảnh đạn dày đặc và sóng xung kích dữ dội gấp mấy lần so với lựu đạn, tiêu diệt được bộ binh trong bán kính cả chục mét. Nếu đạn nổ sát đất sẽ thổi một luồng khí định hướng kéo theo đất đá sát thương, độ chụm và tầm sát thương xa còn hơn cả mìn claymore. B41 trong chiến đấu thường sử dụng cách thức này, xạ thủ bắn vào đám đất phía trước địch để tạo ra luồng sát thương, có thể diệt nhiều địch chỉ với một phát bắn.

Việt Nam cũng chế ra mìn định hướng kiểu Việt Nam rất giống đạn B41, đặt sát mặt đất, thổi bay địch sát chiến hào tiền duyên như đại bác bắn đạn ria.

Mục tiêu hiện đại
Trong chiến tranh Afghanistan, 80% số đạn RPG bắn về phía T-72 bị hệ thống đánh chặn Drozd phá hủy, đến cuối chiến tranh, việc bắn hỏng một chiếc T-72 ở đây rất khó, mặc dù du kích sử dụng những trung đội B41 săn xe lớn. Đã có một bộ phim hài Mỹ nói về các xạ thủ Mujahideen loay hoay quanh chiếc T-72 đơn độc mà không làm gì được nó.

Trong Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất (báo cáo năm 1997), có 62 xe tăng Nga bị các loại RPG bắn hạ, gồm T-62, T-72 và T-80, trong đó có nhiều xe bị trúng RPG đầu đạn hạng nặng. Nhưng chỉ 1 xe bị bắn hỏng xuyên qua ERA. Điều đó cho thấy ERA có tác dụng tốt khi chống lại RPG. Các xe khác bị bắn trong tình trạng chỉ có ERA phía trước (lúc đó Nga thiếu tiền trầm trọng), bị đạn bắn trúng sườn hoặc sau xe, một số xe bị bắn vào nóc xe. Du kích bố trí B41 trong nhiều tầng nhà, nhiều hướng, bắn trong phòng. Nóc xe tăng luôn là chỗ có giáp rất yếu.

Đến Chiến tranh Chechnya lần thứ hai, ERA và APS đóng góp vai trò quan trọng, lúc này phiến quân Chechnya có nhiều RPG hiện đại hơn, nhưng số lượng xe hỏng do trúng đạn không đáng kể.

Người Mỹ trước đây thường nghĩ rằng xe tăng hiện đại không sợ B41. Nhưng trận đánh đột kích vào sân bay Baghdad Iraq năm 2003 bị thất bại đã chứng tỏ, M1A1 có nhiều điểm bị B41 khoan thủng. Thực chất M1A1 không hề có ERA và APS, M1A2 có một chút nhưng khả năng bảo vệ thấp. Trong trận đánh đó, xe tăng Mỹ không có bộ binh đi kèm bị B41 bắn ngang sườn, đạn nổ, phá hủy hoàn toàn xe. Từ đó đến nay, các xe M1 nhiều lần bị bắn hỏng, phá hủy hoàn toàn vì các RPG, chủ yếu là B41.

Những đầu đạn hiện đại tỏ tác dụng trong xung đột Israel 6-2006, tuy nhiên, đến nay khó xác định được súng nào đã bắn cháy 22 tăng Israel trong 1 tháng, có khả năng là B41 dùng các đầu đạn 105mm hạng nặng. Điều này cho thấy chất lượng APS Israel còn nhiều vẫn đề.

Trận đánh Mogadishu, Somalia năm 1993 đã dược dựng thành phim nổi tiếng Blackhawk down. Tại đây, B41 bắn hạ trực thăng. Trong chiến tranh Việt Nam, cũng có trực thăng bị B41 bắn hạ, nhưng ít, người ta cũng đồn thổi về các chiến thuật bắn trực thăng B41 trong chiến tranh Afghanistan, nhưng rõ ràng đây là tán gẫu, như việc dùng B41 làm pháo binh bắn cường tập kiểu Mỹ. Thực ra, B-41 có thể bắn hạ trực thăng nhưng với điều kiện nó đang bay thấp và chậm.

Năm 2015, quân đội Ả Rập Saudi cũng sử dụng nhiều chiếc M1 để tấn công lực lượng Houthi ở Yemen, nhưng chiến dịch đã thất bại. Nhiều chiếc M1 đã bị bắn hạ bởi súng chống tăng RPG-7 và tên lửa chống tăng của quân Houthi.

B41 dùng đạn đời cũ không xuyên được giáp xe tăng hiện đại từ đằng trước, nhưng diệt được tất cả các xe thiết giáp khác. Để tăng sức xuyên, cần dùng đạn B-41 kiểu mới.

B41 hiện đại hóa
Với giáp tăng hiện đại, cần sử dụng đạn PG-7VR sức xuyên 750mm thép cán tiêu chuẩn. Nhưng đây là đạn nặng nặng hai tầng, tầm bắn hạ còn 200 mét.

Đầu đạn kiểu cũ như PG-7V, PG-7VM không còn đủ khả năng bắn xuyên giáp trước xe tăng hiện đại, nhưng vẫn hạ được xe tăng hiện đại nếu bắn vào hông xe, hoặc vẫn có thể hạ được các loại xe bọc thép và công sự.

Vẫn có các đạn cải tiến dùng cho súng RPG-7 như PG-7VL, RPG-7VR. Tuy nhiên, súng B-41 khi bắn đạn hạng nặng kiểu mới thì tầm hiệu quả chỉ còn 150-200 mét, ngày nay đời sau súng này là RPG-29 có tầm bắn hiệu quả tới 500 mét.

Những sai lầm thường thấy khi nói về B41
Do thiếu những hiểu biết thực tế chiến trường nên tồn tại nhiều điểm nhầm lẫn, dưới đây là những điểm hay gặp.

Người Mỹ coi B41 có thể dùng như pháo
Câu chuyện coi B41 là một loại pháo. Trong tài liệu huấn luyện chính thức của Mỹ năm 1976, người ta thường cho rằng B41 có thể sử dụng như pháo binh, xuất phát từ việc quá kinh hoàng trước sức mạnh của súng trong Chiến tranh Việt Nam. Điều đó dẫn đến những sai lầm lan truyền sau.

Về trung đội B41 của Mujahideen. Thường thấy nói rằng, trung đội này sử dụng B41 như pháo binh. Mujahideen cũng có chiến thuật dùng B41 bắn máy bay, trung đội pháo binh B41 để bắn trực thăng. (xem ảnh bên, phòng ngự tiểu đoàn).

B41 tạo thành hỏa lực chống tăng dày đặc trong phòng ngự chính quy cấp tiểu đoàn. Với tốc độ bắn gấp nhiều chục lần xe, pháo (100 súng, đạt tốc độ bắn cao nhất 400-600 phát phút), tạo ra màn đạn hoàn toàn chặn đứng địch trong tầm bắn bộ binh (300 mét). (xem ảnh bên, phòng ngự tiểu đoàn).

Điều này là sai lầm cơ bản, B41 là súng của đội quân nghèo, lấy yếu địch mạnh, thường dùng chiến thuật đeo bám, đánh gần, bám thắt lưng địch mà đánh. Việc lấy vũ khí của con nhà nghèo làm pháo, bắn như cách đánh của con nhà giàu là điều ngược đời. Thật ra, B41 không thể dùng như vậy. B41 thường được dùng trong trận địa phòng ngự chính quy từ cấp tổ 3 người của Việt Nam. Việc cung cấp nhiều loại đạn (đạn cháy, xuyên phá, đạn sát thương) với số lượng lớn cho B41 ngoài chiến trường của nhà nghèo là điều không thể. Trong chiến tranh Việt Nam và Apganistan hầu như chỉ dùng B41 với đạn xuyên (HEAT). Đạn này có sức sát thương đối với bộ binh thấp hơn đạn nổ mảnh, không thể coi như pháo. Pháo dễ dàng cùng cấp nhiều loại đạn do không ở tiền duyên, còn B41 thì không thể bắn ồ ạt mà cần ưu tiên cho những mục tiêu kiên cố như thiết giáp, lô cốt.

Lệch gió ngược
Lệch gió của đạn B41. Cũng từ tài liệu trên.

Đạn B41 ít lệch gió trong 100 mét. Sau đó, đạn lệch gió ngược, tức hướng vào đầu gió. Trong tài liệu trên hướng dẫn lệch gió xuôi chiều như đạn thường và tỷ lệ thuận.

Cách đo xa
Cách đo xa B41. Cũng từ tài liệu trên, trình bày sai.

Lưới chống
Dùng lưới chặn đạn B41 . Cũng tài liệu trên.

Đạn B41 xuyên qua dễ dàng tấm thép 5mm mà không phát nổ, bởi kết cấu chụp đầu đạn và máy sinh điện. Tài liệu trên ghi 50% đạn phát nổ khi gặp lưới B40. Thật ra, đạn chỉ phát nổ khi đâm vào những cọc lưới với tỷ lệ rất ít, ngoại trừ trường hợp người ta chặn mục tiêu toàn bằng cọc làm từ ray tàu hỏa.

Hiện tượng các cựu chiến binh thường thấy là đạn B41 xuyên qua lưới, nếu công sự bao cát thì đạn xuyên vào nhưng không phát nổ ngay. Lúc ngòi nổ tự hủy đạn có tác dụng, đạn mới thổi công sự.

Dùng B-41 bắn máy bay

Tại Việt Nam, do nhiều vụ máy bay trực thăng đã bị B-41 bắn rơi nên trong tài liệu huấn luyện trên, người Mỹ đưa ra chiến thuật săn máy bay bằng B-41. Thực ra, B-41 chỉ có thể bắn rơi các máy bay trực thăng khi chúng đang bay treo cố định hoặc di chuyển chậm và thấp, chỉ cách mặt đất vài chục mét (thường là lúc đổ quân hay cất cánh), nên bộ binh có thể dùng B-41 ngắm bắn trực diện với xác suất trúng đích cao. Còn nếu máy máy bay đang di chuyển nhanh ở trên cao (vài trăm mét trở lên), B-41 gần như không thể bắn trúng mục tiêu nên người ta sẽ không bắn để tránh lãng phí đạn.

Súng B41 cần khoảng trống lớn
Đây là một nhầm lẫn, người ta cho rằng, tiếng nổ đầu nòng của súng mạnh nên súng không bắn được trong phòng. Thực chất, tiếng nổ mạnh nhưng tốc độ phụt khí giảm nhanh do cấu tạo tuyến sau. Không như B40 có luồng phụt tốc độ cao. Súng chỉ cần vài trăm mét khối là bắn được trong phòng. Điều này làm súng trở thành vũ khí quan trọng trong chiến tranh đô thị. Các súng như AT-4 Thụy Điển (tên Mỹ M136) cần không gian hẹp hơn, nhưng giảm rất nhiều tầm bắn, trong khi phần lớn các phòng đều có hàng trăm khối.

Ngoài những sai lầm lan truyền từ tài liệu trên, dưới đây là các nhầm lẫn thường gặp.

Nhầm lẫn giữa B41 và các phiên bản súng Trung Quốc
Trên Internet có hiện tượng các trang các trang wiki và các trang web khác dịch, copy lẫn của nhau dẫn đến lan truyền sai lầm như là bệnh dịch. Một trong những sai lầm là B41 có giá hai chân, chỉ B41 Trung Quốc. Thực chất, đây là một nhóm súng do Trung Quốc sản xuất, không phải là B41, trong khi bản thân B41 không phải Trung Quốc đều có giá hai chân nhưng người ta không lắp. Trên các bức ảnh, người ta thường chú ý đến tuye sau đuôi súng nên nhầm, nhưng nhìn rõ thấy chúng hơi khác cả súng và đạn. Kiểu 69 có tuổi thọ rất ngắn, nó gần giống như B41, có tên kiểu 69-1 năm 1970, được đưa vào trang bị giữa những năm 1970, đến những năm 1980 thì dừng sản xuất, khi tỏ ra yếu kém trước B41 trong thực tế. Saghegh của Iran có cỡ nòng hơi nhỏ hơn. Súng giống B41 Pakistan thật ra là phiên bản Kiểu 69-1. Kiểu 69-1 đầu thế kỷ 21 rất ít dùng, công ty Norinco dang có ý định cải tiến lại một lần nữa, lai thuật phóng Bazooka, gọi là kiểu 2004 69.

Ở chiến trường, vẫn có những phiên bản hay được internet gọi là B41 nhưng thực ra là các phiên bản RPG của Trung Quốc, cấu tạo hơi khác. Ví dụ như Kiểu 56 cải tiến (Kiểu 56 là B40, nhưng về sau cải tiến tăng tầm bắn, cũng sử dụng tuye sau và buồng đốt phình ra như B41, vẫn dùng phần đầu đạn B40, Kiểu 56 cải tiến này về sau trở thành Kiểu 69-1 (type-69-1) (cả hai đều có một tay cầm, đạn Kiểu 69 bé hơn B41). Như vậy, tồn tại 3 ROG Trung Quốc kiểu Nga ở Việt Nam: Kiểu 56 là súng B40, kiểu 56 cải tiến là súng có thân giống B41 đạn giống B40 (thân súng này ngắn hơn chút, chỉ có 1 tay cầm), kiểu 69 đạn chẳng giống B40 cũng chẳng giống B41, súng trông giống B41 có 1 tay cầm. Trong sô đó, chỉ B40 Kiểu 56 là ta trang bị, còn đều là chiến lợi phẩm (chỉ dùng để nghiên cứu và trung bầy).

Trung quốc không sản xuất súng và đạn B41. Phiên bản Kiểu 69 có các biến thể Kiểu 69-1, Kiểu 69-2, Kiểu 69-3. Phiên bản này về súng giống như RPG-7 và RPG-7G, nhưng đạn rất khác.

Kiểu 69-1 sau được cải tiến dùng cho chiến tranh biên giới Việt Nam (bao gồm hai cuộc chiến tranh do Trung Quốc phát động, Chiến tranh biên giới Tây Nam và Chiến tranh biên giới phía Bắc), kính ngắm Trung Quốc có thêm vạch đo xa bên trái, sử dụng đo xe Nga (thấp hơn). Pakistan sau này nhập khẩu của Trung Quốc súng này. CIA, Trung Quốc trong liên minh làm suy yếu Liên Xô đã đưa súng đến Apganistan, kiểu 69 sau bắt được ở đây. Mujahideen nhận ngay nhược điểm của Kiểu 69, nó nhẹ hơn, nhưng cơ chế điểm hỏa không hoàn thiện như B41, dùng bắn xuyên tường thì tốt nhưng chống thiết giáp yếu, dồng thời độ chính xác thấp. Người Việt Nam còn gọi những súng Trung Quốc này như B63, B69, chỉ một số người nhầm gọi là B41. Đạn kiểu 69 là đạn lai, vừa xuyên vừa sát thương, ngắn hơn đạn B41 (không có khoảng cách từ máy sinh điện về điểm hội tụ của loa lõm, khoảng cách này ở B41 làm máy sinh điện hoạt động đúng khoảng cách, khi điểm hội tụ đến giáp thì vừa nổ).

Chính xác về năm ra đời
Hoặc một sai lầm nữa của internet là RPG-7 ra đời năm 1961, thực chất, đó là năm ra đời đạn mới PG-7V về sau này dùng rất rộng rãi.

Các quốc gia sử dụng

 : Biến thể RPG Kiểu 69 của Trung Quốc được Quân đội Bangladesh sử dụng.

 : Được sản xuất tại địa phương bởi Tập đoàn Arsenal với tên gọi ATGL-L

 : Bản sao kiểu 69 được thiết kế ngược.

 : Được sản xuất tại địa phương không có giấy phép dưới dạng PG-7 bởi Nhà máy Sakr dành cho các ngành công nghiệp phát triển.

 : Phiên bản sửa đổi "RPG-7D" do STC Delta sản xuất trong nước.

 : Được sản xuất tại địa phương với tên gọi Sageg
 : Được sản xuất tại địa phương với tên Al-Nassira từ những năm 1980 bởi Ba'athist Iraq.
 : Các cổ phiếu lớn được coi là ATW thứ cấp. Được sản xuất trong nước.

 : Được sử dụng bởi cả Quân đội Liberia và các phe phái du kích trong Nội chiến Liberia
 : Được sử dụng bởi cả hai bên trong Nội chiến Libya

  : Phiên bản ATGL-L của Bulgaria được mua và sử dụng từ đầu những năm 2000.

 : Không phải là người sử dụng nhà nước.

 : Được sản xuất theo giấy phép của Tập đoàn Công nghiệp Quốc phòng Nigeria

 : KPA sử dụng RPG-7 (Type 69) và đặc biệt họ còn nâng cấp đầu đạn lên dạng tandem tương tự RPG-7VR có sức công phá lớn hơn và chống được giáp phản ứng nổ. Đây là thiết kế cũ nhưng hiện tại vẫn rất hiệu quả, đặc biệt là ở những nước nhiều đồi núi như Triều Tiên.

 : Được sử dụng bởi Quân đội Pakistan và lực lượng bán quân sự. Phiên bản RPG-7V được sản xuất theo giấy phép của Nhà máy Máy công cụ Pakistan.

 : Lực lượng Vũ trang Philippines có ba biến thể khác nhau: 250 ATGL-L2 từ Bulgaria, 30 Type 69 từ Trung Quốc và 744 RPG-7V2 từ Nga.
 : Sản xuất các biến thể RPG-7 và RPG-7W.
 : Được sản xuất trong nước bởi SC Carfil SA từ Brașov với tên AG-7 (tiếng Romania: Aruncătorul de Grenade 7 , Grenade Launcher 7).
 : Nước sản xuất RPG-7 rất nhiều

 : Được sử dụng bởi Mặt trận Polisario.

 : Được sản xuất bởi PPT Namenska.

 :Đã phát triển nâng cấp thành RPG-7 Súng chống tăng PSRL-1 USA phiên bản Mỹ tự chế tạo
 : Lực lượng phòng vệ quốc gia Nam Phi.
 : Các Lực lượng; Phong trào Dân chủ Nam Sudan, Phong trào/Quân đội Giải phóng Sudan, Lực lượng Phòng vệ Nam Sudan, Quân đội Giải phóng Nhân dân Sudan đã sử dụng RPG-7, Type 69 và RPG do Iran sản xuất.

 : Được sản xuất bởi Tập đoàn Công nghiệp Quân sự với tên gọi Sinar.
 : Được sử dụng bởi Quân đội Suriname.

 : Sản xuất trong nước.
  Ukraine mua súng chống tăng PSRL-1 của Hoa Kỳ và xuất hiện từ năm 2017 với hợp đồng trị giá khoảng 500.000 USD.

 : Sản xuất trong nước và được ký hiệu là RPG7V-VN. Cũng được công nhận phổ biến dưới tên gọi B-41.

... và rất nhiều nước khác

Chú thích

Xem thêm
B40
Bazooka

Tham khảo
Soviet Anti tank Grenade Launcher. UNITED STATED ARMY TRAINING AND DOCTRINE COMMNAD. 20010803 107, November 1976.

Liên kết ngoài

http://www.reyndar.org/beslan/forum/index.php/topic,14.0.html
https://web.archive.org/web/20040220114057/http://www.geocities.com/peru_defensa_nacional/pages/rpg7.htm trang này là trang scan tạp chí.
Giới thiệu sơ các mẫu RPG-7
Giới thiệu sơ RPG-7

B41
Vũ khí Liên Xô
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Súng Nga


title: Rana spectabilis

text:
Lithobates spectabilis là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của México.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, hồ nước ngọt, và khu vực trữ nước. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

  (1983): Phylogeny and biogeography of the Rana pipiens complex: A biochemical evaluation. Systematic Zoology' 32: 132-143.
  (1985): Three new species of leopard frogs (Rana pipiens complex) from the Mexican Plateau. Occ. Pap. Mus. Nat. Hist. Univ. Kansas 117: 1-14.
  (1988): Systematics of the Rana pipiens complex: Puzzle and paradigm. Annual Review of Systematics and Ecology 19: 39-63.
  (2005): Phylogeny of the New World true frogs (Rana). Mol. Phylogenet. Evol. 34(2): 299–314. PDF fulltext .
  (2007) Constraints in naming parts of the Tree of Life. Mol. Phylogenet. Evol.'' 42: 331–338.
 Santos-Barrera, G. & Flores-Villela, O. 2004. Rana spectabilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Rana
Động vật đặc hữu México


title: Chimarra beckeri

text:
Chimarra beckeri là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Gonomyia gilvipennis

text:
Gonomyia gilvipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Nirarathamnos asarifolius

text:
Nirarathamnos asarifolius là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Đây là loài đặc hữu của Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Tham khảo

Nirarathamnos
Thực vật Yemen
Thực vật dễ tổn thương


title: Gynoplistia williamsiana

text:
Gynoplistia williamsiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Epiphragma perocellatum

text:
Epiphragma perocellatum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tảo silic

text:
Tảo silic hay tảo cát là một nhóm tảo chính, và là một trong những loại phytoplankton phổ biến nhất. Hầu hết tảo cát là đơn bào, mặc dù chúng có thể tồn tại thành cụm ở dạng các sợi mảnh (Fragillaria), quạt (Meridion), zic-zắc (Tabellaria), hay hình sao (Asterionella). Tảo cát là nguồn trong chuỗi thức ăn. Điểm đặc trưng của các tế bào tảo cát là chúng được bao bọc bên trong một thành tế bào được làm bằng silica, được gọi là vỏ tảo cát. Các vỏ này rất đa dạng về hình dạng nhưng chúng thường được cấu tạo bởi hai mặt không đối xứng có vách ngăn ở giữa. Các hóa thạch cho thấy rằng chúng xuất hiện trong, hoặc sớm hơn kỷ Jura sớm. Các nhóm tảo cát là công cụ được dùng phổ biến để quan trắc các điều kiện môi trường trong quá khứ và hiện tại, đặc biệt liên quan đến chất lượng nước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tảo si líc, Trung tâm dữ liệu thực vật Việt Nam

Tảo
Sinh học biển

Heterokont
Phiêu sinh vật học


title: Amirat

text:
Amirat là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Raduga Kh-55

text:
Kh-55 (; NATO:AS-15 'Kent'; RKV-500;) là một loại tên lửa hành trình phóng từ máy bay của Liên Xô/Nga, loại tên lửa có tính năng tương đương của Mỹ là AGM-86 ALCM. Được thiết kế bởi MKB Raduga, nó có tầm bắn lên đến 3.000 km (1.620 nmi) và có thể mang đầu đạn thông thường hoặc đầu đạn hạt nhân. Nó được dành cho các máy bay ném bom. Nó có một số biến thể trang bị đầu đạn thường chủ yếu cho tác chiến chiến thuật, như Kh-65SE và Kh-SD, nhưng chỉ có Kh-101 và Kh-555 xuất hiện và đưa vào trang bị. Đối lập với thông tin thông thường, Kh-55 không phải là cơ sở cho RK-55 Granat (SS-N-21 'Sampson' phóng từ tàu ngầm và SSC-X-4 'Slingshot' phóng từ mặt đất).

Một đơn vị sản xuất Kh-55 đã được Nga cung cấp cho Trung Quốc, đặt tại Thượng Hải vào năm 1995 và được sử dụng nhằm sản xuất một vũ khí tương tự cho Trung Quốc. Những đơn vị sản xuất Kh-55 còn lại ở Ukraina sau Chiến tranh Lạnh có thông tin nói rằng chúng xuất hiện tại Trung Quốc và Iran vào năm 2001, khiến cho mối quan tâm đến công nghệ tên lửa tăng cao.

Phát triển
Vào cuối thập niên 1960, nghiên cứu "Ekho" của viện GosNIIAS kết luận rằng nó sẽ được triển khai hiệu quả hơn rất nhiều, các tên lửa hành trình cận âm có giá đắt hơn nhiều so với các tên lửa hành trình siêu âm. Công việc bắt đầu tại cục Raduga với mẫu tên lửa hành trình phóng trên không mới vào năm 1971, với chuyến bay thử đầu tiên vào năm 1976. Sự xuất hiện loại AGM-86 ALCM của Không quân Mỹ trong cùng năm đó đã khiến chương trình được thúc đẩy nhanh hơn, với việc Không quân Liên Xô đưa ra một yêu cầu chính thức về một loại tên lửa hành trình phóng trên không vào tháng 12-1976. Kh-55SM tầm xa được phát triển một vài năm trước khi đi vào hoạt động. Vào cuối thập niên 1980 công việc lại tiếp tục bắt đầu với một loại tên lửa thay thế trang bị đầu đạn thông thường (Kh-101) hay đầu đạn hạt nhân (Kh-102) và khả năng tàng hình tốt. Nó được thiết kế bởi kỹ sư Igor Seleznyev thuộc Raduga. Tầm quan trọng của tên lửa tiên tiến này được ví như "force multipliers", nó giúp Nga tăng cường sức mạnh cho các phi đội máy bay ném bom lúc đó đang xuống cấp từ đầu thập niên 1990. Sự thất bại của loại tên lửa Kh-90 (AS-19 'Koala') động cơ ramjet đầy tham vọng khoảng năm 1992 đã dẫn đến một quyết định nhằm khôi phục lại tầm quan trọng trong việc cải tiến Kh-55, đặc biệt để đạt được độ chính xác cần thiết <20 m khi tấn công vào các mục tiêu là cơ sở hạ tầng với đầu đạn thông thường - trái ngược với đầu đạn hạt nhân. Cuộc phóng thử đầu tiên của Kh-101 vào năm 1998, và bắt đầu thử nghiệm đánh giá trong năm 2000.

Sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh và các hiệp ước cấm triển khai vũ khí hạt nhân đã hạn chế việc triển khai các tên lửa hạt nhân tầm xa, Nga đã thực hiện các nỗ lực để phát triển các phiên bản của Kh-55 với các đầu đạn thông thường. Đầu tiên là Kh-65SE (phát triên từ Kh-55) có tầm bắn 600 km được giới thiệu năm 1992, sau đó là phiên bản chiến thuật Kh-SD tầm bắn 300 km của Kh-101 cho xuất khẩu, và cuối cùng là Kh-555. Năm 2001, Không quân Nga đã lựa chọn Kh-101 và Kh-555 để phát triển.

Một tài liệu tiếng Nga năm 1995 đã đưa ra giả thuyết về việc một đơn vị sản xuất hoàn chỉnh đã được chuyển đến Thượng Hải, nhằm phát triển một tên lửa hành trình trang bị đầu đạn hạt nhân. Ban đầu người ta nghĩ rằng loại tên lửa này dựa trên mẫu Raduga Kh-15 (AS-16 'Kickback') tầm bắn 300 km, nhưng nó là Kh-55 đã được chuyển giao cho Trung Quốc.

Thiết kế

Kh-55
Tên lửa được trang bị một động cơ turbofan R95-300, với các cánh bật ra khi bay ở vận tốc hành trình. Đây là một loại động cơ phản lực cánh quạt nhỏ gọn, hiệu quả và rất tiết kiệm nhiên liệu trong khi cho lực đẩy tương đối lớn. Động cơ này có chiều dài chỉ 850mm, đường kính 330mm, trên thế giới lúc đó chưa có loại động cơ nào tương tự.

Kh-55 có thể được phóng từ cả trên độ cao lớn và độ cao thấp, và bay ở tốc độ dưới âm ở độ cao thấp (dưới độ cao 110 m/300 ft). Sau khi phóng, tên lửa triển khai động cơ, đuôi và cánh gấp.

Tên lửa được dẫn hướng đến mục tiêu kết hợp dẫn hướng quán tính, cập nhật thông số về mục tiêu thông qua liên kết dữ liệu. Ở pha cuối, tên lửa có thể sử dụng radar chủ động để tìm kiếm mục tiêu hoặc sử dụng cảm biến hình ảnh theo công nghệ so sánh hình ảnh tương phản về khu vực mục tiêu được lưu trong bộ nhớ của tên lửa. Điều này cho phép tên lửa tự dẫn hướng đến mục tiêu với độ chính xác cao, với một khả năng lệch mục tiêu (CEP) là 15 mét

Điều này cho phép các tên lửa chính nó để hướng dẫn cho các mục tiêu ở mức cao độ chính xác, với một báo cáo CEP là 15 mét.

Kh-55 được chấp nhận vào trang bị từ năm 1984 nó được phóng từ các loại máy bay ném bom chiến lược của Nga như: Tu-95MS, Tu-22, Tu-160 và sau này là cả cường kích Su-34.

Ngay khi Kh-55 được chấp nhận vào trang bị, Raduga đã phát triển biến thể nâng cấp Kh-55MS. Biến thể mới được bổ sung thêm 2 thùng nhiên liệu hình tứ giác ở 2 bên hông tên lửa, động cơ cải tiến với hiệu suất tốt hơn, công nghệ dẫn hướng rất tinh vi hơn. Tên lửa được trang bị một máy tính kỹ thuật số sử dụng bộ lọc dữ liệu Kalman với một bản đồ kỹ thuật số, radar đo độ cao các bộ phận cấu thành này cho phép tên lửa sử dụng công nghệ dẫn hướng kiểu TERCOM (men theo địa hình). Ở pha cuối, tên lửa sử dụng công nghệ dẫn hướng so sánh hình ảnh tương phản kỹ thuật số DSMAC cùng với sự hỗ trợ của hệ thống định vị toàn cầu GLONASS. Công nghệ dẫn hướng này cho phép tên lửa có độ chính xác rất cao, CEP (sai số trúng đích) của Kh-55MS là dưới 5m, tương đương với BGM-109 Tomahawk của Mỹ trong khi tầm bắn đạt 3.000 km, xa hơn 20% so với Tomahawk và trở thành loại tên lửa phóng trên không có tầm bắn xa nhất thế giới khi đó.

Ngoài các biến thể Kh-55/Kh-55MS dùng cho Quân đội Nga, có 2 biến thể được phát triển cho xuất khẩu bao gồm Kh-65SE có tầm bắn 600 km theo điều khoản của Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân tầm trung INF được ký kết giữa Mỹ-Liên Xô vào năm 1987. Một biến thể xuất khẩu khác là Kh-SD được giới thiệu vào năm 1995, có tầm bắn khoảng 300 km. Kh-55 gốc có một động cơ vứt được, Kh-65SE có một động cơ turbojet cố định gắn ngoài, trong khi Kh-SD có động cơ bên trong thân của tên lửa.

Kh-101/102
Những năm 1990, Raduga tiếp tục phát triển một biến thể hiện đại hơn của Kh-55MS là Kh-101/102, trong đó Kh-101 được trang bị đầu đạn thông thường nặng 400 kg còn Kh-102 được trang bị đầu đạn hạt nhân chiến thuật. Do vấn đề thiếu hụt tài chính, phải tới năm 2013 Kh-101/102 mới đi vào trang bị. Tên lửa được thông báo có tầm bắn ít nhất là 5.000 km, xa gấp đôi so với BGM-109 Tomahawk của Mỹ. Những nguồn tin khác cho biết tên lửa có thể bay liên tục 10 giờ, điều này cho phép suy đoán nó có thể bắn xa đến 7.000 - 10.000 km (xa gấp 3-4 lần so với BGM-109 Tomahawk). Theo dữ liệu từ Tạp chí Jane’s, sai số tấn công mục tiêu của Kh-101/102 là 6-10 m (đối với tên lửa mang đầu đạn nổ phá thông thường) và không quá 100 m (đối với tên lửa mang đầu đạn hạt nhân).

Tên lửa Kh-101/ Kh-102 được tuyên bố là có thiết bị gây nhiễu chủ động và thiết bị phóng đạn mồi bẫy. Đầu đạn tự dẫn có thể thay đổi quỹ đạo đường bay và có chỉ số xác suất bị phát hiện rất thấp do sử dụng công nghệ tàng hình. Những đặc điểm kỹ thuật này cho phép tên lửa có thể tránh được hỏa lực của các hệ thống phòng không/phòng thủ tên lửa, kể cả những hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại trong tương lai.

Các phương tiện mang Kh-101/102 là những máy bay ném bom chiến lược của Nga, Tu-95MS và Tu-160M. Hiện nay Tu-95MS mang được 8 tên lửa Kh-101/Kh-102 ở các giá treo dưới cánh máy bay. Tu-160 có thể sẽ mang được tới 12 tên lửa trong 2 khoang dành cho vũ khí. Dự kiến cả loại máy bay cường kích ném bom Tu-22M5 được nâng cấp cũng sẽ có khả năng mang được 4 tên lửa loại này. Tàu ngầm đa nhiệm đề án 885/885M có thể bố trí hầm phóng cho 32 tên lửa Kh-101/Kh-102.

Quân đội Nga đã bắn hơn 3.650 tên lửa và rocket dẫn đường trong 5 tháng đầu của cuộc chiến ở Ukraine, bao gồm cả tên lửa Kh-101. Xác một tên lửa hành trình Kh-101 của Nga được tìm thấy ở Ukraine có 31 linh kiện do nước ngoài sản xuất, bao gồm cả Intel của Mỹ và Xilinx thuộc sở hữu của AMD. Có hơn 450 kiểu linh kiện nước ngoài đã được tìm thấy trong các loại vũ khí Nga bị thu giữ ở Ukraine và khoảng 2/3 số linh kiện đó được sản xuất bởi các công ty có trụ sở tại Mỹ như Analog Devices và Texas Instruments, chưa kể các thành phần khác đến từ các công ty Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Đức, Thụy Sỹ và Hà Lan. Nhiều linh kiện nước ngoài chỉ có giá vài đô la và các công ty Nga có thể dễ dàng mua trực tuyến vì chúng cũng có thể được sử dụng trong các ứng dụng phi quân sự. Điều này tương tự việc quân đội Mỹ từng cho phép hai hãng cung ứng linh kiện Northrop Grumman và Honeywell nhập các linh kiện từ Trung Quốc (ví dụ như những nam châm trị giá 2 USD mỗi chiếc) nhằm đảm bảo tiến độ sản xuất radar cho máy bay F-35 Năm 2011 Song Xiaojun, cựu sỹ quan Trung Quốc nói rằng việc nhập linh kiện nước ngoài "là vấn đề của thị trường tự do. Mỹ có thể chọn giải pháp dùng hàng Hàn Quốc và Nhật Bản để thay thế, nhưng điều đó có thể khiến chi phí đội lên gấp trăm lần"Kết quả điều tra cho thấy quân đội Nga vẫn đang nhập khẩu các vi mạch nước ngoài để chế tạo vũ khí, từ radio chiến thuật đến máy bay không người lái và đạn dược tầm xa chính xác và các chính phủ phương Tây đã chậm chạp trong việc hạn chế Nga tiếp cận những công nghệ này sau khi Vladimir Putin tuyên bố sáp nhập Crimea vào năm 2014.

Lịch sử hoạt động
Kh-55 phiên bản gốc đi vào hoạt động năm 1984. Kh-55SM năm 1987. Kh-55SE trang bị đầu đạn thường phóng thử nghiệm vào 13 tháng 1-2000, và sử dụng lần đầu trong các bài tập trong cuộc tập trận Black Sea diễn ra vào 17-22 tháng 4 năm 2000. Kh-555 được trang bị vào năm 2004, hình ảnh đầu tiên của Kh-101 xuất hiện năm 2007.

Kh-55 có thể được trang bị cho Tupolev Tu-95MS ('Bear-H') và Tu-142M ('Bear-F'), và Kh-55SM trang bị cho Tupolev Tu-160 ('Blackjack'). Biến thể Tu-95MS16 (Tu-95MSM) có thể mang được 16 quả tên lửa Kh-55, 10 quả dưới mấu treo dưới cánh và 6 quả treo ở thiết bị phóng quay MKU-6-5.

Kh-55 cũng đã được thử nghiệm trên Tu-22M ('Backfire'). Phiên bản chiến thuật Kh-SD cũng có thể trang bị trên Tu-95MS (14 quả) và Tu-22M (8 quả); Kh-101 dự kiến sẽ trang bị cho Tu-160 (12 quả), Tu-95MS16 (8 quả), Tu-22M3/5 (4 quả) và Su-34 (2 quả).

Khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Ukraina có 1.612 quả Kh-55, một phần vũ khí cho 19 chiếc Tu-160 thuộc Trung đoàn ném bom hạng nặng số 184 tại Priluki và 25 chiếc Tu-95MS thuộc Trung đoàn ném bom hạng nặng số 182 tại Uzin-Shepelovka. Có thông báo rằng Ukraina đã yêu cầu 3 tỉ USD để các máy bay và tên lửa quay lại Nga. Vào tháng 10-1999, một thỏa hiệp đã đạt được, trong đó Nga phải trả 285 triệu USD cho 11 máy bay và 575 quả tên lửa, trong khi phần còn lại sẽ bị tiêu hủy theo chương trình giải trừ quân bị do Mỹ tài trợ. Tuy nhiên, vào tháng 3-2005, trưởng công tố Ukraina là Svyatoslav Piskun nói rằng vào năm 2001, 12 tên lửa Kh-55 đã xuất khẩu cho Iran và 6 quả cho Trung Quốc.

Ngày 5/7/2017, Bộ Quốc phòng Nga cho biết oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS đã phóng tên lửa hành trình tàng hình Kh-101 vào các mục tiêu của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) tại Syria. Đây là lần đầu tiên Kh-101 được sử dụng trong thực chiến.

Biến thể
 Kh-55 (NATO 'Kent-A', RKV-500A, Izdeliye 120) - mẫu đầu với tầm bắn 2.500 km.
 Kh-55-OK - tên phát triển của Kh-55SM
 Kh-55SM (NATO 'Kent-B', RKV-500B, Izdeliye 121) - với hệ dẫn đường TERCOM (Terrain Contour Matching) và thùng nhiên liệu phụ để tăng tầm bắn lên 3000 km.
 Kh-101/102 (Izdeliye 111) - phiên bản tàng hình phát triển thay thế cho Kh-55SM vào cuối thập niên 1980, Kh-101 có một đầu đạn thông thường và Kh-102 có đầu đạn hạt nhân. Kh-101/102 được thiết kế với khả năng tàng hình rất cao, thân tên lửa hình oval thay vì hình trụ như nguyên bản. Tên lửa có kích thước lớn hơn, dài hơn trang bị công nghệ dẫn hướng tinh vi hơn, tên lửa có tầm bắn khoảng 5.000 km và đi vào phục vụ trong biên chế Không quân Nga vào cuối năm 2013.
 Kh-65SE - phiên bản chiến thuật bị cắt giảm tầm bắn cho phù hợp với hiệp ước INF, xuất hiện năm 1992 với đầu đạn thông thường 410 kg và tầm bắn giới hạn 600 km
 Kh-SD (средней дальности Srednei Dalnosti'' - 'Medium Range - Tầm trung') - phiên bản đầu đạn thường tầm bắn 300 km xuất hiện năm 1995, có thể cho xuất khẩu. Dùng chung thành phần với Kh-101, tầm bắn tăng lên 600 km khi bắn từ độ cao lớn, nhưng Kh-SD bị hoãn lại vào năm 2001. Một đầu dò radar chủ động khác cũng được đề xuất cho nhiệm vụ chống hạm.
 Kh-555 (NATO 'Kent-C', Kh-55SE, Kh-55Sh) - phiên bản trang bị đầu đạn thường với hệ dẫn đường cải tiến và đầu đạn được phát triển từ bài học khi NATO không kích Nam Tư năm 1999. Hoạt động từ năm 2000.

Có tin cho rằng RK-55 (SSC-X-4 'Slingshot' và SS-N-21 'Sampson') có thể được phóng từ mặt đất và tàu ngầm được xuất phát từ Kh-55, nhưng giờ đây người ta biết rằng Kh-55 khác so với hai phiên bản kia ở chô động cơ vứt được ở phía dưới tên lửa trong khi bay.

Quốc gia sử dụng

Hiện nay
 : Không quân Nga.
  6
 : 12

Trước đây
 : Không quân Xô viết.
 : bị loại bỏ hay trở lại Nga

Các vũ khí tương đương
 RK-55 - phương Tây tin rằng đây là phiên bản phóng từ mặt đất và tàu ngầm của Kh-55
 AGM-86 Air-Launched Cruise Missile - tên lửa đầu đạn 1430 kg, tầm bắn 2400+ km, Mach 0.73
 AGM-129 ACM - Tên lửa hành trình tiên tiến (Advanced Cruise Missile), có khả năng tàng hình, đầu đạn 1330 kg, tầm bắn 3700 km
 BGM-109 Tomahawk - phóng từ mặt đất, mặt biển, tàu ngầm

Tham khảo

Liên kết ngoài
worldweapon.ru   - hình ảnh
GlobalSecurity.org - Kh-55
fas.org - AS-15 KENT
  - Excellent review of the routes by which Kh-55 technology has proliferated.

Tên lửa hành trình hạt nhân của Liên Xô
Tên lửa hành trình hạt nhân của Nga
Tên lửa hành trình hạt nhân của Không quân Xô viết
Tên lửa hành trình hạt nhân của Hải quân Xô viết
Tên lửa hành trình hạt nhân của Không quân Nga
Tên lửa hành trình hạt nhân của Hải quân Nga
Tên lửa hành trình hạt nhân của Không quân Ukraina
Tên lửa Nga
Tên lửa hành trình Liên Xô


title: Ausacker

text:
Ausacker () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Tibracana

text:
Tibracana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: What's Going On (định hướng)

text:
What's Going On có thể liên quan tới các nội dung:

Album
 What's Going On, album của Marvin Gaye, 1971.
 What's Going On, album của Johnny "Hammond" Smith, 1971.
 What's Going On, album của Dirty Dozen Brass Band, 2006.
 What's Going On, album của Frank Strozier, 1977.
 What's Goin' On Ai, album của Ai, 2005.
 What's Goin' On, album của Omega X.

Bài hát
 "What's Going On", bài hát của Marvin Gaye, 1971.
 "What's Going On", bài hát của Tate, 1970.
 "What's Going On", đĩa đơn của Casey Donovan, 2005.
 "What's Going On", bài hát của Frankie Ford, 1960.
 "What's Going On", bài hát của Canibus.
 "What's Going On", bài hát của Hüsker Dü.
 "What's Going On", bài hát của Jesus Jones.
 "What's Going On?", bài hát của Al Stewart trong album Modern Times (1975).
 "What’s Going On", bài hát của Adam Ant trích từ phim Metropolis (1984).
 "What's Going On", bài hát của Todrick Hall.
 "What's Goin' On", bài hát của Gorilla Zoe, 2010.
 "What's Really Going On (Strange Fruit)", bài hát của D'wayne Wiggins.
 "Why (What's Goin On?)", bài hát của The Roots, 2004.

Sản phẩm khác
 What's Going On, chương trình truyền hình của Hoa Kỳ.
 What's Going On?, tour diễn của diễn viên hài Mark Steel, 2008.
 What's Going On (1997), sách của Nathan McCall.

Khác
 "What's Up?" bài hát của nhóm 4 Non Blondes (1993), thường bị nhầm tên là "What's Going On".
 "What's Goin' On Here", bài hát của nhóm Deep Purple, 1974.


title: Mỹ Khánh (định hướng)

text:
Mỹ Khánh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Mỹ Khánh, huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ.
 Xã Mỹ Khánh, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang.


title: Heterozyga coppatias

text:
Heterozyga coppatias là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Heterozyga


title: Africophilus omercooperae

text:
Africophilus omercooperae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Franciscolo miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Africophilus


title: Phyllonorycter leucocorona

text:
Phyllonorycter leucocorona là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū, Kyūshū).

Ấu trùng ăn Quercus dentata và Quercus serrata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Agrypnus muscerda

text:
Agrypnus muscerda là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Pozzomaggiore

text:
Pozzomaggiore là một đô thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 140 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 40 km về phía nam của Sassari. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.871 người và diện tích là 79,4 km².

Pozzomaggiore giáp các đô thị: Bosa, Cossoine, Mara, Padria, Semestene, Sindia, Suni.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.pozzomaggiore.ss.it/

Đô thị tỉnh Sassari


title: Comitini

text:
Comitini là một đô thị của tỉnh Agrigento ở vùng Sicilia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Palermo và khoảng 13 km về phía đông bắc của Agrigento. Vào thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 956 người và diện tích là 21,7 km².

Comitini giáp các đô thị sau: Aragona, Favara, Grotte.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.comitini.ag.it

Đô thị tỉnh Agrigento


title: Chaumoux-Marcilly

text:
Chaumoux-Marcilly là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Chaumoux-Marcilly on the Quid website

Ghi chú

Chaumouxmarcilly


title: Cheongsong

text:
Quận Cheongsong (Hán-Việt: Thanh Tùng) là một quận ở đạo (tỉnh) Gyeongsang Bắc, Hàn Quốc. Quận này có diện tích 842,45 km², dân số 31.313 người.

Thành phố kết nghĩa
 Thành phố Túc Thiên, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền quận

Gyeongsang Bắc
Huyện Hàn Quốc


title: Tortrix

text:
Not to be confused with the corn chips of the same name, popular in Guatemala.

Tortrix là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài

 Tortrix acrocausta
 Tortrix acrothecta
 Tortrix adoxodes
 Tortrix aduncana
 Tortrix adustana
 Tortrix africana
 Tortrix agroeca
 Tortrix agrypna
 Tortrix albescens
 Tortrix alpinana
 Tortrix alysidina
 Tortrix amoenana
 Tortrix anotera
 Tortrix antichroa
 Tortrix antilecta
 Tortrix apatela
 Tortrix aphrotis
 Tortrix apochranta
 Tortrix argentana
 Tortrix asaphes
 Tortrix ashworthana
 Tortrix astathmeta
 Tortrix atacta
 Tortrix atima
 Tortrix auriga
 Tortrix benitonensis
 Tortrix biangulana
 Tortrix bifasciana
 Tortrix biformis
 Tortrix biocellata
 Tortrix bipunctana
 Tortrix brachyptycta
 Tortrix brunneana
 Tortrix caelatana
 Tortrix caementosa
 Tortrix campoliliana
 Tortrix campylosema
 Tortrix campylosticha
 Tortrix cana
 Tortrix capensana
 Tortrix capitana
 Tortrix capnosticha
 Tortrix catadryas
 Tortrix cataractis
 Tortrix cetrata
 Tortrix chalicodes
 Tortrix chlorodoxa
 Tortrix chrysodetis
 Tortrix cinerana
 Tortrix cingulana
 Tortrix coctilis
 Tortrix coeruleana
 Tortrix concinnula
 Tortrix conclusana
 Tortrix concolorana
 Tortrix concordana
 Tortrix corroborata
 Tortrix cosmoscelis
 Tortrix crameriana
 Tortrix crispata
 Tortrix crypsilopha
 Tortrix curvana
 Tortrix demarriana
 Tortrix demiana
 Tortrix desmotana
 Tortrix destructus
 Tortrix devexa
 Tortrix diametrica
 Tortrix diluticiliana
 Tortrix dinota
 Tortrix dipsacana
 Tortrix discana
 Tortrix dorsiplagana
 Tortrix druana
 Tortrix dryocausta
 Tortrix dyschroa
 Tortrix edwardsi
 Tortrix endela
 Tortrix endopyrrha
 Tortrix enochlodes
 Tortrix entherma
 Tortrix esperiana
 Tortrix eucela
 Tortrix eurymenes
 Tortrix eveleena
 Tortrix exedra
 Tortrix exiguana
 Tortrix felina
 Tortrix ferrea
 Tortrix fervida
 Tortrix fimbriana
 Tortrix fimbripedana
 Tortrix flammeana
 Tortrix flavescens
 Tortrix flavipes
 Tortrix funerana
 Tortrix furtiva
 Tortrix galbana
 Tortrix gemmana
 Tortrix gladbaghiana
 Tortrix glareana
 Tortrix guatemalica
 Tortrix haplodes
 Tortrix haplophanes
 Tortrix haplopolia
 Tortrix hilarantha
 Tortrix hilasma
 Tortrix hirsutipalpis
 Tortrix hirundana
 Tortrix holthusiana
 Tortrix homophyla
 Tortrix hydractis
 Tortrix hyperptycha
 Tortrix hypocrita
 Tortrix illucida
 Tortrix incompta
 Tortrix indigestana
 Tortrix indomita
 Tortrix intactella
 Tortrix intensa
 Tortrix intermedia
 Tortrix interruptana
 Tortrix inusitata
 Tortrix irenica
 Tortrix isochroa
 Tortrix kawabei
 Tortrix knochiana
 Tortrix laganodes
 Tortrix leucaniana
 Tortrix leucocharis
 Tortrix lignea
 Tortrix liquefacta
 Tortrix liquidana
 Tortrix lithoxylana
 Tortrix liturana
 Tortrix lucana
 Tortrix lysimachiana
 Tortrix lythrodana
 Tortrix margana
 Tortrix marriana
 Tortrix martyranthes
 Tortrix mediana
 Tortrix mensaria
 Tortrix meridionana
 Tortrix metalleta
 Tortrix metapyrrha
 Tortrix minima
 Tortrix mitrota
 Tortrix molesta
 Tortrix molybditis
 Tortrix mumetes
 Tortrix myroxesta
 Tortrix nephrodes
 Tortrix nigrana
 Tortrix obliquana
 Tortrix obscurana
 Tortrix ochnotoma
 Tortrix ocyptera
 Tortrix olgana
 Tortrix onustana
 Tortrix ophiodesma
 Tortrix oressinoma
 Tortrix oriarcha
 Tortrix oriotes
 Tortrix oriphanes
 Tortrix orycta
 Tortrix palpana
 Tortrix paralia
 Tortrix parana
 Tortrix pauculana
 Tortrix pauperana
 Tortrix paurozona
 Tortrix pelospila
 Tortrix perdicoptera
 Tortrix perkinsana
 Tortrix petrophracta
 Tortrix pflegeriana
 Tortrix phaeoneura
 Tortrix phaeoscia
 Tortrix pharetrata
 Tortrix phoenicoplaca
 Tortrix physetopa
 Tortrix pictana
 Tortrix piperata
 Tortrix plagiomochla
 Tortrix platystega
 Tortrix pleuroptila
 Tortrix poliochra
 Tortrix polymicta
 Tortrix polyphrica
 Tortrix polytechna
 Tortrix praeclinata
 Tortrix prionistis
 Tortrix procapna
 Tortrix psarodes
 Tortrix ptilocnemis
 Tortrix pulicana
 Tortrix pulla
 Tortrix pullana
 Tortrix punctana
 Tortrix pyrosemana
 Tortrix reciprocana
 Tortrix regilla
 Tortrix responsana
 Tortrix rhodochropa
 Tortrix rubricana
 Tortrix saclava
 Tortrix sapineana
 Tortrix saussuriana
 Tortrix scaeodoxa
 Tortrix scharfensteiniana
 Tortrix schematica
 Tortrix sciota
 Tortrix scitana
 Tortrix scriptana
 Tortrix secundana
 Tortrix semifulva
 Tortrix semirectana
 Tortrix serrata
 Tortrix sesquitertiana
 Tortrix sexpunctana
 Tortrix sinapina (Butler, 1879)
 Tortrix siriana
 Tortrix smicrotes
 Tortrix socotranus
 Tortrix sordida
 Tortrix sphenias
 Tortrix spilographa
 Tortrix spinulosa
 Tortrix sporadias
 Tortrix standishana
 Tortrix stenophora
 Tortrix stigmatias
 Tortrix subfurcatana
 Tortrix sulphurana
 Tortrix suttneriana
 Tortrix symplecta
 Tortrix synastra
 Tortrix tasmaniana
 Tortrix technica
 Tortrix technitis
 Tortrix telephanta
 Tortrix tephrodes
 Tortrix tessulatana
 Tortrix thunberghiana
 Tortrix tiliana
 Tortrix torogramma
 Tortrix transversana
 Tortrix triangulana
 Tortrix trissochorda
 Tortrix trochilana
 Tortrix umbratilis
 Tortrix walchiana
 Tortrix velitans
 Tortrix venezuelana
 Tortrix verbascana
 Tortrix verrucana
 Tortrix viridana (Linnaeus, 1758)
 Tortrix vitelliana
 Tortrix vitiana
 Tortrix vulpinana
 Tortrix xestochalca
 Tortrix zestodes

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

tortricidae.com


title: Euastacus urospinosus

text:
Euastacus urospinosus là một loài tôm nước ngọt trong họ Parastacidae. Chúng là loài đặc hữu của Australia.

Chú thích

Tham khảo

 Crandall, K.A. 1996. Euastacus urospinosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

Euastacus
Động vật được mô tả năm 1956


title: Trì Châu

text:
Trì Châu () là một thành phố địa cấp thị ở tỉnh An Huy Trung Quốc. Trì Châu giáp An Khánh (安庆) về phía tây bắc, Đồng Lăng (銅陵) và Vu Hồ (芜湖) về phía đông bắc, Tuyên Thành về hướng đông, Hoàng Sơn về hướng đông nam, và tỉnh Giang Tây về phía tây bắc.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Trì Châu có 4 đơn vị cấp huyện, bao gồm 1 quận và 3 huyện.

 Quận: Quý Trì (贵池区)
 Huyện: Đông Chí (东至县), Thạch Đài (石台县), Thanh Dương (青阳县).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web của chính quyền Trì Châu  (tiếng Hoa giản thể)

Thành phố tỉnh An Huy
Đơn vị cấp địa khu tỉnh An Huy


title: Dolichopeza singhalica

text:
Dolichopeza singhalica là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Andrena coromanda

text:
Andrena coromanda là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1975


title: Hemirrhaphes

text:
Hemirrhaphes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1878 bởi Candèze.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Hemirrhaphes brevis Candèze
 Hemirrhaphes candezei Fleutiaux, 1916
 Hemirrhaphes cruciatus Fleutiaux, 1916
 Hemirrhaphes madagascariensis (Fleutiaux)
 Hemirrhaphes nigriceps (Candèze, 1880)
 Hemirrhaphes notabilis (Candèze, 1878)
 Hemirrhaphes notabilis Candèze, 1878
 Hemirrhaphes pallidus Candèze, 1897

Chú thích

Tham khảo

Negastriini


title: Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 1998

text:
Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao châu Á 1998 tại Bangkok, Thái Lan với 198 vận động viên, huấn luyện viên và quan chức tham dự 14 môn thể thao gồm bắn súng, bóng đá (nam, nữ), bóng bàn, bơi lội, cử tạ, điền kinh, judo, xe đạp, taekwondo, wushu, vật, karate, cầu mây và bi-a.

Bảng huy chương
Đoàn thể thao Việt Nam xếp thứ 22/44 trong bảng tổng sắp huy chương của Đại hội Thể thao châu Á 1998.

Vàng
Taekwondo
Hạng 48 kg nam: Hồ Nhất Thống

Bạc
Cầu mây
Đội tuyển nữ - Regu:
Taekwondo
Hạng ? kg nam: Nguyễn Duy Khương
Hạng ? kg nữ: Nguyễn Thị Xuân Mai
Karate
Kumite hạng ? kg nữ: Phạm Hồng Thắm
Wushu
?: Nguyễn Thúy Hiền

Đồng
Cầu mây
Đồng đội nữ:
Đồng đội nữ (thi đấu vòng tròn):
Taekwondo
Hạng ? kg nam: Nguyễn Văn Hùng
Hạng ? kg nam: Trần Hiếu Ngân
Hạng ? kg nam: Khúc Liễu Châu
Karate
Kumite hạng ? kg nữ: Phạm Hồng Hà
Kumite hạng ? kg nữ: Hà Thị Kiều Trang
Kumite hạng ? kg nam: Đỗ Tuấn Cương
Kumite hạng ? kg nam: Lê Tùng Dương
Wushu
?: Đàm Thanh Xuân
?: Trần Đức Trang

Xem thêm

Tham khảo

1998
Đại hội Thể thao châu Á 1998
Thể thao Việt Nam năm 1998


title: Vogtländisches Oberland

text:
Vogtländisches Oberland là một đô thị ở huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 71,62 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3089 người.

Tham khảo


title: Downesia sasthi

text:
Downesia sasthi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Downesia


title: 16439 Yamehoshinokawa

text:
16439 Yamehoshinokawa (1989 BZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 1 năm 1989 bởi T. Fujii và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 16439 Yamehoshinokawa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Ischnomelissa cyanea

text:
Ischnomelissa cyanea là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Brooks & Engel mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Ischnomelissa
Động vật được mô tả năm 1998


title: Pigra

text:
Pigra là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 50 km về phía bắc của Milano và khoảng 15 km về phía bắc của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 294 người và diện tích là 4,3 km².

Pigra giáp các đô thị: Argegno, Blessagno, Colonno, Dizzasco, Laino.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Tỷ lệ giới tính

text:
Trong thống kê giới tính ở sinh vật, tỷ số giới tính là thương số giữa số lượng giống đực (nam giới khi nói về dân số của người) và số lượng giống cái (nữ giới khi nói về dân số của người) hoặc ngược lại.

Ở người, khi lấy thống kê trên diện rộng, tỷ lệ này xấp xỉ bằng 1:1, thay đổi tùy theo độ tuổi. Ronald Fisher là người đầu tiên giải thích tỷ lệ giới tính 1:1 ở người. Khi độ tuổi tăng, tỷ lệ này nghiêng về nữ giới. Tỷ số giới tính thay đổi theo tuổi, thường vào khoảng 1,05 lúc sinh, 1,00 lúc 18 tuổi, sau đó <1 do giới nam bị chết nhiều hơn nữ.

Ở một số loài sinh vật, tỷ lệ này rất khác với 1:1.

Tham khảo

 R.A. Fisher (1930) The Genetical Theory of Natural Selection'' Clarendon Press, Oxford.

Dân số
Thống kê
Tiến hóa sinh học
Giới tính (xã hội học)
Nhân khẩu học
Giới tính


title: Habropoda hainanensis

text:
Habropoda hainanensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Habropoda
Động vật được mô tả năm 1991


title: Yanagi Sōetsu

text:
(21 tháng 1889 - 3 tháng 5 năm 1961), còn được biết đến với tên Yanagi Muneyoshi do cách chuyển âm chữ Hán, là triết gia người Nhật nổi bật trong nửa đầu của thế kỷ 20, đặt ra khái niệm mingei không chỉ được dùng rộng rãi ở Nhật Bản mà còn cả trong ngành nghệ thuật thế giới. Tạm dịch là mỹ nghệ, mingei là chữ viết tắt của minshuteki kogei tức là loại hình nghệ thuật đại chúng, do quần chúng mà thường là những nghệ nhân vô danh tạo ra, hướng đến các giá trị dân gian. Yanagi cũng là người sáng lập bảo tàng thủ công mỹ nghệ nổi tiếng của Nhật Bản, ảnh hưởng lên các trào lưu mỹ nghệ ở Hàn Quốc và Đài Loan. Khái niệm mingei được phát triển tiếp tục theo nhiều chiều hướng khác nhau qua các thời kỳ, và còn là một phong trào dân tộc trong văn hóa góp phần tạo ra bản sắc dân tộc Nhật Bản.

Sau công trình tiếng Anh được giới thiệu trong nửa sau của thế kỷ 20, khái niệm mingei của Soetsu Yanagi mau chóng được giới chuyên gia nghệ thuật thế giới tiếp nhận và ứng dụng vào các nghiên cứu nghệ thuật dân gian đương đại, và coi đó là giá trị mỹ thuật cũng như quan điểm trong các trào lưu nghệ thuật đại chúng ở phương Tây. Yanagi đã đưa ra 12 định nghĩa về cái đẹp mà các nhà nghiên cứu mỹ nghệ, nhất là mỹ nghệ Nhật Bản, không thể nào không nhắc đến. Ví dụ, đẹp nhờ chất liệu tự nhiên, đẹp vì truyền thống, đẹp nhờ đơn giản, đẹp vì hữu dụng, hay đẹp qua đa dạng và đẹp vì không mắc tiền v.v.

Tham khảo

Kikuchi, Yuko 2004, Japans Modernisation and Mingei Theory, Routledge Curzon

Kikuchi, Yuko 2000, Refracted Colonial Modernity: Identity in Taiwanese Crafts from the Colonial Modern to the Contemporary National, p. 13-30 in Asia-Pacific traditional Arts forum 9-12.X.2000

Brandt, Kim 2007, Kingdom of Beauty: Mingei and the Politics of Folk Art in Imperial Japan, Duke University Press

de la Paz, Cecilia S. 2006, Mingei: The Aesthetics and Politics of Japanese Folk Art, chapter 6, p. 189-212 in Edsel L. Beja ed. 2006, Negotiating Globalisation in Asia, Ateneo de Manila Press

Yoon, Yeolsu & Roderick Whitfield 2003, Folk Painting (Korean Art), Laurence King Publishing

Yanagi, Soetsu (Muneyoshi) & Bernard Leach (1972) 1989, The Unknown Craftsman: A Japanese Insight into Beauty, Kodansha Internatioanal

Trang ngoài

Bảo tàng mỹ nghệ Nhật Bản

Bảo tàng mỹ nghệ quốc tế

Sinh năm 1889
Mất năm 1961
Nhà triết học Nhật Bản
Người Tokyo


title: Giáo hoàng Gioan XVIII

text:
Gioan XVIII (Latinh: Joannes XVIII) là người kế nhiệm Giáo hoàng Gioan XVII và là vị giáo hoàng thứ 141.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 1003 và ở ngôi Giáo hoàng trong 5 năm 5 tháng 6 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ tháng 1 năm 1004 cho tới tháng 7 năm 1009.

Giáo hoàng Joannes XVIII sinh tại Rôma. Ông canh tân sự hợp nhất giữa hai Giáo hội La Tinh và Hy Lạp và hăng say làm việc để mở rộng đức tin Kitô giáo giữa dân tộc Barbarien và người theo tà giáo. Joannes XVIII lập toà giám mục ở Bramburg.

Ông phong cho Henry II Bavaria làm vua nước Ý ở Pavia. Thành phố đã náo loạn vì sự làm phật lòng quân Đức. Thế là Henry đã chinh phạt và cướp phá thành phố. Đức Joannes XVIII không can thiệp để ngăn chặn sự tiêu vong của nơi này. Ông về hưu và qua đời ở tu viện Thánh Phaolô bên ngoài thành phố.

Mộ phần của ông, theo tài liệu lưu trữ nằm ở nơi hình thành Vương cung thánh đường Thánh Phêrô xưa.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, Hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003, Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

G
Mất năm 1009
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý


title: Bibow

text:
Bibow là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg


title: Someday (bài hát của Mariah Carey)

text:
"Someday" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Mariah Carey, nằm trong album phòng thu đầu tay mang chính tên cô (1990). Trước khi Carey ký kết hợp đồng thu âm với Columbia, cô và nhà sản xuất Ben Margulies đã viết lời và sản xuất một vài bản thu nháp, trong đó bao gồm "Someday". Khi Carey bắt đầu thực hiện quá trình sản xuất cho album đầu tay của cô, cô đã tìm đến Ric Wake và đề nghị ông sản xuất bài hát này và được ông đồng ý.

"Someday" được phát hành như là đĩa đơn thứ ba trích từ album vào ngày 15 tháng 11 năm 1990, và nhiều phiên bản phối lại của bài hát cũng được phát hành tại Mỹ một tháng sau đó. Đây là một thành công lớn về mặt chuyên môn lẫn thương mại; được mô tả là một ca khúc nổi bật trong album và trở thành đĩa đơn quán quân thứ ba liên tiếp của Carey trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. "Someday" sau đó đã được đưa vào nhiều album tổng hợp và tuyển tập hit của Carey, bao gồm MTV Unplugged (1992), #1's (1998), Greatest Hits (2001), The Essential Mariah Carey (2011) và Number 1 To Infinity (2015).

Quá trình ghi âm
"Someday" nằm trong số 5 bài hát của cuộn băng demo mà Brenda K. Starr chuyển cho Tommy Mottola - giám đốc điều hành của Columbia, mà nhờ đó Carey đã có được hợp đồng với hãng thu âm. Sony đã làm mới lại bản gốc ở cuộn băng vì họ nghĩ nó quá ầm ĩ — tiếng kèn trong đó được thay thế bằng ghita điện, và phần cuối được rút ngắn đi 8 giây. Carey và Margulies bị buộc phải chấp nhận sự thay đổi này vì không được thừa nhận là đồng sản xuất.

Diễn biến thương mại
"Someday" tiếp nối chuỗi đĩa đơn quán quân của Carey tại Mỹ khi trở thành đĩa đơn thứ 3 liên tiếp đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Nó đạt ngôi vị quán quân trong tuần thứ 8 xuất hiện trên bảng xếp hạng và có 2 tuần nằm giữ thứ hạng này, từ 3 tháng 3 đến 16 tháng 3 năm 1991. Bài hát đã thay thế vị trí của "All the Man That I Need" (Whitney Houston), và bị chiếm lĩnh bởi "One More Try" của Timmy T. "Someday" có 15 tuần trong top 40 và đứng thứ 13 trên bảng xếp hạng cuối năm của Hot 100 năm 1991, trở thành một trong những ca khúc thành công của năm và được RIAA chứng nhận đạt đĩa vàng.

Những phiên bản phối lại và video ca nhạc

Một số lượng lớn các bản remix được sản xuất bởi Shep Pettibone, ví dụ như bản remix chính của bài hát là "Someday" (new 7" jackswing) cùng bản mở rộng của nó "Someday" (new 12" jackswing), và một bản house mix có tên: "Someday" (new 12" house). Ca khúc này còn một bản mở rộng nhỏ khác là: "Someday" (new 7" straight), theo lối acappella, "Someday" (pianoapercapella).

Video ca nhạc của bài hát do Larry Jordan đạo diễn, được quay tại Bayonne High School, Bayonne, New Jersey mô tả một cậu bé đã cư xử tồi với một cô bé và giờ muốn cô bé quay trở lại với mình. Một nhóm những người nhảy hip-hop xuất hiện, và Carey tham gia với họ tại một thời điểm trong video. Nó cũng có sự góp mặt của Larry Wright khi anh đánh trống trên những thùng nhựa. Phiên bản chính của video là dựa trên nền nhạc "Someday" (new 7" jackswing), nhưng còn một bản video mở rộng với phần nhạc từ "Someday" (new 12" jackswing). Video: new 12" jackswing version đã được thay thế bằng video Carey hát trực tiếp ca khúc này trên chương trình MTV Unplugged (1992) trong tuyển tập #1's (1999).

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Xem thêm
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1991 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 1991
Bài hát năm 1991
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn năm 1990
Bài hát năm 1990
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Bài hát sản xuất bởi Ric Wake
Đĩa đơn của Columbia Records
Bài hát của Mariah Carey
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles


title: Petilia Policastro

text:
Petilia de Policastro là một đô thị ở tỉnh Crotone, vùng Calabria, Italia.
Kinh tế dựa vào ngành nông nghiệp với các nông sản như dầu ăn, ngũ cốc, chanh cam, rượu vang, gia súc.

Tham khảo

Petila Policastro


title: Gnidia socotrana

text:
Gnidia socotrana là một loài thực vật thuộc họ Thymelaeaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Gnidia socotrana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
Gnidia


title: Nomia clypeonitida

text:
Nomia clypeonitida là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 2000


title: Đập Roseires

text:
Đập Roseires (tiếng Ả Rập: خزان الروصيرص) là một con đập trên dòng sông Nin Xanh (một nhánh thượng nguồn của sông Nin) tại Ad-Damazin, thượng nguồn của các thị trấn Er Roseires, ở Sudan. Đập bao gồm: Đập bê tông ở giữa với kiểu đập trụ chống có chiều rộng 1 km và chiều cao lớn nhất 68m, hai bên là đập đất. Phần đập đất bên bờ phía đông dài 4 km, và bờ tây dài 8,5 km. Hồ chứa có lưu vực rộng khoảng 290 km2.

Đập được hoàn thành xây dựng vào năm 1966, ban đầu cho mục đích thủy lợi. Sau đó, vào năm 1971 Một nhà máy thủy điện được xây dựng bổ sung với công suất phát điện tối đa là 280 MW. Một dự án nâng cao đập đang được tiến hành, với ngày hoàn thành theo kế hoạch năm 2013.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Sudan Government: Dams Implementation Unit
 Sudan, Electric power. Library of Congress
 Africa Dams Briefing 2010 - International Rivers p. 54

Sông Nin Xanh
Roseires
Môi trường Sudan


title: Centuri, Haute-Corse

text:
Centuri là một xã ở Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 8,3 km², dân số năm 1999 là 229 người. Khu vực này có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Mystacides niger

text:
Mystacides niger là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Mystacides


title: Kedestes barberae

text:
Kedestes barberae là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Africa, from the Cape Province to Zimbabwe, Lesotho, Transvaal, the Orange Free State và KwaZulu-Natal.

Sải cánh dài 26–33 mm đối với con đực và 29–38 mm đối với con cái. Subspecies bunta has one generation per year, with adults on wing in tháng 9. The other subspecies are on wing từ tháng 10 đến tháng 11 và from tháng 2 đến tháng 4 làm hai đợt.

Ấu trùng ăn Imperata cylindrica.

Phụ loài
Kedestes barberae barberae
Kedestes barberae bonsa Evans, 1956 (vùng đất cỏ khô tây bắc East Cape và đông nam North Cape)
Kedestes barberae bunta Evans, 1956 (ở Fynbos và các đụn cát duyên hải trên bán đảo Cape vàCape Flats cũng như West Cape)

Liên kết ngoài
Field guide to butterflies of South Africa

Tham khảo

Kedestes


title: Phyllonorycter strigulatella

text:
Phyllonorycter strigulatella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, ngoại trừ Ireland, bán đảo Iberia và Hy Lạp.

Sải cánh dài 7–9 mm. Có hai lứa trưởng thành vào tháng 5 và cuối tháng 7 và một lần nữa vào tháng 8.

Ấu trùng ăn Alnus incana và Alnus minor. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1846


title: Carrascal

text:
Carrascal  là một đô thị hạng 2 ở tỉnh Surigao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 13.157 người trong 2.756 hộ.

Các đơn vị hành chính

Carrascal được chia thành 14 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
eCarCanMadCarLan Portal
CarCanMadCarLan Association USA
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Surigao del Sur


title: Fürstenfeldbruck (huyện)

text:
Fürstenfeldbruck là một huyện ở bang Bayern, Đức. Huyện này giáp các huyện (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ): Thành phố München và các huyện München, Starnberg, Landsberg, Aichach-Friedberg và Dachau.

Huyện Fürstenfeldbruck đã được lập năm 1938.
Huyện này nằm ở phía tây vùng đô thị Munich. 90% dân sống ở phía đông huyện, bao gồm ngoại ô Munich.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Huyện của bang Bayern

Thượng Bayern


title: Matt Cardle

text:
Matthew Sheridan "Matt" Cardle sinh ngày 15 tháng 4 năm 1983, là một tay chơi guitar, ca sĩ và kiêm luôn nhạc sĩ người Anh, anh nổi tiếng sau chiến thắng của mình tại cuộc thi The X-Factor đợt thứ 7, năm 2010. Và cũng nhờ vào chiến thắng này của mình mà anh đã nhận được lời mời thu âm 1 triệu bản và single "When We Collide" (của album Letters) đã ra mắt khán giả ngay sau chiến thắng của anh, với single này, anh đã bán được 439,000 bản vào ngay tuần đầu tiên ra mắt, và lấy đà để vươn lên vị trí số một trên bảng xếp hạng vào dịp Giáng Sinh ở Anh.

Cuộc sống
Matt sinh ra tại Southampton, Hampshire, bố mẹ là ông bà David và Jennifer Cardle vào ngày 15 tháng 4 năm 1983. Anh có một anh trai tên là Dominic và bốn anh em khác đó là Julian, Ben, Rob và Tom. Khi anh ấy vào cấp I thì gia đình chuyển lên Bristol, và khi lên 5 thì họ lại chuyển tới Essex. Anh đã vào học ở trường Đại học độc lập Stoke ở Suffolk, rồi sau đó là trường Đại học Sixth Form ở Colchester. Sau này, anh làm thêm một số công việc như thợ hồ, đưa thư, giao sữa và dạo gần đây anh còn làm thêm công việc họa sĩ trang trí nhà. Năm 2005, anh tham gia vào ban nhạc alternative rock / pop tên là Darwyn và ghi âm album When You Wake gồm 11 bản nhạc và album mở rộng EP Little Sunlight vào năm 2006. Sau đó anh đi hát song ca cùng với Ali McMillan tại nhiều địa điểm gần Essex và Suffolk. Năm 2009, anh trở thành ca sĩ hát chính đồng thời kiêm chơi guitar cho 1 ban nhạc tên là Seven Summers. Ban nhạc đã ra mắt album mang tên chính mình vào ngày 22 tháng 1 năm 2010 và đã hát live trực tiếp trên sóng radio ở chương trình Sue Marchant của đài BBC vào ngày 8 tháng 12 năm 2009.

The X Factor 2010
Vào năm 2010, Matt đăng ký thử sức với trò chơi The X Factor đợt thứ 7 với bài hát "You Know I'm No Good" của cố ca - nhạc sĩ tài năng Amy Winehouse. Trong suốt quá trình thi, anh đã được Dannii Minogue cố vấn và hướng dẫn; vào ngày 12 tháng 12 năm 2010, sau khi nhận được 44.61% tổng số phiếu bầu, anh đã đăng quang trở thành người chiến thắng. Với chiến thắng này, anh đã nhận được một hợp đồng ghi âm trị giá lên đến 1 triệu euro.

Bên dưới là bảng tóm tắt quá trình thi của Matt trong The X Factor 2010:

Sự nghiệp (sau The X Factor)

2011 – 2012: Letters

Ngày 12 tháng 12 năm 2010, single mở đường cho album "Letters" dự định sẽ được phát hành vào khoảng cuối năm 2011 và cũng là single kỉ niệm chiến thắng của Matt tại The X Factor đó là "When We Collide" đã được phát hành.

Bài hát này là một bản cover lại của bài hát "Many of Horror" của ban nhạc Alternative Rock Biffy Clyro năm 2010. Single nhanh chóng trở thành "hit" đứng đầu bảng xếp hạng Anh quốc và là bài hát số một dịp Giáng Sinh. Sau đó đĩa đơn này lại lập thêm thành tích đó là trở thành single bán chạy nhất nhì năm 2010 với gần 815,000 bản copy.

Sau khi nhử các fan bằng single "Run For Your Life" vừa được bung ra hồi ngày 5 tháng 9 năm 2011 vừa rồi, và qua nhiều tháng ngày chăm chút cho "đứa con đầu lòng" Letters để có thể được "mẹ tròn con vuông" vào ngày trọng đại, thì ngày 14 tháng 10 năm 2011 vừa qua, Matt đã cho ra mắt các fan hâm mộ album Letters. Album này thuộc thể loại Rock, Pop rock, và Alternative Rock và do các hãng đĩa nổi tiếng như Syco Music, Sony Music, và Columbia tài trợ.

Single thứ hai tên là "Starlight" được phát hành vào ngày 4 tháng 12 năm 2011. Single này dự định sẽ là single mở đường cho album trước khi bài hát "Run For Your Life" được gửi đến Matt, và đã được các fan của anh cũng như các nhà báo đánh giá tốt.

2012 – 2013: The Fire

Vào ngày 20 tháng 5 năm 2012, Matt đã chia sẻ trên trang Twitter cá nhân rằng anh đã tách khỏi hãng đía Columbia. Vào tháng 10 năm 2012, Matt đã giải thích lý do anh rời bỏ Sony là bởi vì anh bị phân biệt đối xử. Anh tâm sự: "Tôi rời bỏ Sony là để tiến bộ hơn, với lại One Direction cũng đang thống trị cả thế giới đó thôi. Thật ra tôi rất tự hào về họ, nhưng tôi cũng hơi ích kỉ một chút. Tôi đã đề nghị Sony cho mình được tự lập và họ đã đồng ý". Một thời gian sau, anh lại nói rằng lý do mình rời bỏ hàng Sony là do sự bất đồng ý kiến giữa anh và Sony. Anh muốn "Starlight" trở thành single đầu tiên của mình chứ không phải "Run For Your Life", bởi vì "Starlight" là do chính anh sáng tác và anh rất thích nó.

Ngày 9 tháng 9 năm 2012, hãng đĩa So What, một nhánh của Silva Screen Music Group, đã công bố rằng album thứ hai của Matt - "The Fire", sẽ được phát hàng vào ngày 29 tháng 10 năm 2012 dưới sự hỗ trợ của họ. Ngày 11 tháng 9 năm 2012, single mở đường "It's Only Love" được phát hành online trên kênh Youtube của Matt. MV của single được phát hành vào ngày 3 tháng 10. Mặc dù được cho là single mở đường cho album, nhưng single này chỉ thật sự được bán khi album được ra mắt, thế nên single này không được xếp hạng trên các bảng xếp hạng single lúc nó được phát hành.

Tham khảo

Sinh năm 1983
Ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhạc sĩ Anh
Ca sĩ tự sáng tác người Anh
Nhân vật còn sống
Người từ Essex


title: Perdita semicaerulea

text:
Perdita semicaerulea là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1896


title: Megapenthes mutulus

text:
Megapenthes mutulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|13}}

Megapenthes


title: Melanotus knizeki

text:
Melanotus knizeki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Hyloscirtus piceigularis

text:
Hyloscirtus piceigularis là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Ardila-Robayo, M.C. & Rueda, J.V. 2004. Hyloscirtus piceigularis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hyloscirtus
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Niederhofen

text:
Niederhofen là một đô thị ở huyện Neuwied, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Niederhofen có diện tích 1,38 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Calophyllum euryphyllum

text:
Calophyllum euryphyllum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này có ở Indonesia và Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

 Stevens, P.F. 1998. Calophyllum euryphyllum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

E|e
Thực vật Indonesia
Thực vật Papua New Guinea
Cây New Guinea


title: Epiphragma xanthomela

text:
Epiphragma xanthomela là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Stigmella neodora

text:
Stigmella neodora là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Karnataka in Ấn Độ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae và Opostegidae of the world

N


title: Tillières-sur-Avre

text:
Tillières-sur-Avre là một xã trong vùng hành chính Normandie, thuộc tỉnh Eure, quận Évreux, tổng Verneuil-sur-Avre. Tọa độ địa lý của xã là 48° 45' vĩ độ bắc, 01° 03' kinh độ đông. Tillières-sur-Avre nằm trên độ cao trung bình là 134 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 128 mét và điểm cao nhất là 179 mét. Xã có diện tích 16,76 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1179 người; mật độ dân số là 70 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Maurice Boitel

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ St. Hilaire

Tham khảo

Xã của Eure


title: Mazion

text:
Mazion  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Nguyên tố chu kỳ 1

text:
Một nguyên tố chu kỳ 1 là một trong những nguyên tố hóa học ở hàng (hay chu kỳ) đầu tiên của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học. Bảng tuần hoàn được sắp xếp theo hàng để minh họa cho các xu hướng tuần hoàn về tính chất hóa học của các nguyên tố khi mà số nguyên tử của chúng tăng lên: một hàng mới được bắt đầu khi tính chất hóa học bắt đầu lặp lại, nghĩa là các nguyên tố tương đồng sẽ được xếp vào cùng một cột dọc. Chu kỳ đầu tiên có ít nguyên tố hơn tất cả các hàng khác trong bảng, với chỉ hai nguyên tố: hydro và heli. Điều này có thể được giải thích bằng những lý thuyết về cấu trúc nguyên tử hiện đại. Theo mô tả cấu trúc nguyên tử của cơ học lượng tử, chu kỳ này tương ứng với việc lấp đầy orbital 1s. Các nguyên tố chu kỳ 1 tuân theo quy tắc song tử do đó chúng cần 2 electron để hoàn thành lớp vỏ hóa trị của chúng.

Hydro và heli là những nguyên tố cổ xưa và phong phú nhất trong vũ trụ.

Xu hướng tuần hoàn
Tất cả các chu kỳ khác trong bảng tuần hoàn đều chứa ít nhất tám nguyên tố, và khi phân tích xu hướng tuần hoàn trong chu kỳ thường có ích cho việc phân tích thuộc tính hóa học của các nguyên tố trong chu kỳ đó. Tuy nhiên, chu kỳ 1 chỉ chứa hai nguyên tố, do đó không thể thấy xu hướng tuần hoàn trong chu kỳ này.

Xét theo hướng dọc trong các nhóm, heli có thể được thấy là một khí trơ điển hình nằm ở trên cùng của nhóm 18, nhưng hydro là một nguyên tố cá biệt và không dễ để xếp nó vào bất kỳ nhóm nguyên tố nào.

Vị trí của các nguyên tố chu kỳ 1 trong bảng tuần hoàn
Lớp vỏ điện tử đầu tiên, , chỉ gồm một orbital, và số electron hóa trị tối đa mà một nguyên tố chu kỳ 1 có thể mang là hai, đều trong orbital 1s. Do số lượng tử có số lượng tử xung lượng nhỏ hơn số lượng tử chính () cho nên lớp vỏ điện tử không có "p" hoặc bất kì orbital nào khác. Vì vậy, chu kỳ 1 có chính xác là hai nguyên tố. Mặc dù cả hydro và heli đều trong khối s, nhưng cả hai đều không hoạt động tương tự như những nguyên tố trong khối s khác. Tính chất của chúng rất khác biệt so với những nguyên tố khối s khác do đó có những bất đồng đáng lưu ý về việc nên xếp hai nguyên tố này vào vị trí nào trong bảng tuần hoàn.

Hydro thuộc nhóm 1, nằm trên lithi. Nó đôi khi được đặt trên cacbon, trên flo, trên cả lithi và flo (xuất hiện hai lần), hoặc nằm hẳn ở trên các nguyên tố khác và không được xếp vào bất kì nhóm nào trong bảng tuần hoàn.

Heli có lớp vỏ hóa trị hoàn chỉnh và do đó được đặt nằm trên neon (thuộc khối p) trong bảng tuần hoàn như là một khí trơ, mặc dù đôi khi nó cũng được đặt trên beryli do cấu hình electron giống nhau.

Các nguyên tố

Hydro

Hydro (H) là một nguyên tố hóa học với số nguyên tử là 1. Ở nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn, hydro là chất khí có hai nguyên tử, không màu, không mùi, không vị, rất dễ cháy và có công thức phân tử là H2. Với nguyên tử khối chỉ 1.00794 amu, hydro là nguyên tố nhẹ nhất.

Hydro là nguyên tố hóa học phổ biến nhất, chiếm khoảng 75% khối lượng nguyên tố của vũ trụ. Các sao dải chính chủ yếu được tạo thành từ hydro ở trạng thái plasma. Hydro nguyên tố tương đối hiếm trên Trái Đất, và được sản xuất công nghiệp từ các hydrocarbon chẳng hạn như methan, sau đó được sử dụng "ngay tại chỗ" (nghĩa là trong khu vực sản xuất), với phần lớn sản lượng được chia gần như đều nhau cho quá trình biến đổi nhiên liệu hóa thạch, chẳng hạn như cracking bằng hydro, và sản xuất amonia, phần lớn cho thị trường phân bón. Hydro có thể được sản xuất bằng cách điện phân nước, nhưng quá trình này rất tốn kém so với việc sản xuất từ khí đốt tự nhiên.

Đồng vị tự nhiên phổ biến nhất của hydro là proti, gồm một proton và không có neutron. Trong các hợp chất ion, nó có thể mang điện tích dương, trở thành một cation gồm chỉ duy nhất một proton, hoặc có thể mang điện tích âm, trở thành một anion được gọi là hydride. Hydro có thể tạo thành các hợp chất với phần lớn các nguyên tố, nó cũng hiện diện trong nước và hầu hết các hợp chất hữu cơ. Nó đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong hóa học axit-base, trong đó nhiều phản ứng có liên quan đến sự trao đổi các proton giữa các phân tử hòa tan. Vì là nguyên tử trung tính duy nhất mà phương trình Schrödinger có thể được giải bằng phương pháp phân tích, do đó nghiên cứu về năng lượng và phổ của nguyên tử hydro đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của cơ học lượng tử.

Những tương tác giữa hydro với các kim loại rất quan trọng trong luyện kim, do nhiều kim loại có thể bị giòn hydro, và trong việc phát triển những cách lưu trữ nó một cách an toàn để sử dụng như nhiên liệu. Hydro hòa tan cao trong nhiều hợp chất bao gồm các kim loại đất hiếm và kim loại chuyển tiếp và có thể hòa tan trong cả các kim loại tinh thể và vô định hình. Độ hòa tan hydro trong kim loại bị ảnh hưởng bởi biến dạng cục bộ hoặc tạp chất trong mạng tinh thể kim loại.

Heli

Heli (He) là một nguyên tố hóa học không màu, không mùi, không vị, không độc, trơ và đơn nguyên tử, dẫn đầu nhóm khí hiếm trong bảng tuần hoàn và có số nguyên tử là 2. Nó có điểm sôi và điểm nóng chảy thấp nhất trong số các nguyên tố và chỉ tồn tại ở dạng khí ngoại trừ trong những điều kiện hãn hữu.

Heli được phát hiện vào năm 1868 bởi nhà thiên văn học người Pháp Pierre Janssen, người đã quan sát chất này lần đầu dưới dạng một quang phổ vạch màu vàng không xác định trong ánh sáng phát ra từ nhật thực. Vào năm 1903, trữ lượng lớn heli đã được tìm thấy trong các mỏ khí đốt tự nhiên của Hoa Kỳ, và cho đến nay đó vẫn là nơi cung cấp lớn nhất chất khí này. Heli được sử dụng trong cryogenics (công nghệ siêu lạnh), trong các hệ thống thở dưới biển sâu, để làm mát nam châm siêu dẫn, trong kĩ thuật xác định niên đại bằng heli, để bơm bóng bay, để cung cấp lực nâng trong khinh khí cầu, và nhưng là một khí bảo vệ trong các ứng dụng công nghiệp chẳng hạn như hàn hồ quang và trong quá trình tạo tinh thể silic ở các đĩa bán dẫn. Hít vào một lượng nhỏ khí heli làm thay đổi tạm thời âm sắc và chất giọng của giọng nói con người. Tính chất của hai pha lỏng của heli-4, gồm heli I và heli II, là đặc biệt quan trọng đối với nghiên cứu về cơ học lượng tử và hiện tượng siêu lỏng, và đối với những nghiên cứu về các ảnh hưởng trên vật chất khi nhiệt độ đạt gần độ 0 tuyệt đối, tỉ dụ như tính siêu dẫn.

Heli là nguyên tố nhẹ và phổ biến thứ hai trong vũ trụ quan sát được. Phần lớn heli được hình thành trong Vụ Nổ Lớn, nhưng heli mới được tạo ra từ kết quả của các phản ứng tổng hợp hạt nhân của hydro trong các ngôi sao. Trên Trái Đất, heli tương đối hiếm và được tạo ra bởi sự phân rã tự nhiên của một số nguyên tố phóng xạ vì hạt alpha được phát ra chứa hạt nhân heli. Heli phóng xạ này bị giữ lại trong khí thiên nhiên với nồng độ có thể lên đến bảy phần trăm theo thể tích, từ đó nó được chiết xuất thương mại bằng một quá trình chiết xuất ở nhiệt độ thấp gọi là chưng cất phân đoạn.

Chú thích

Đọc thêm

Bảng tuần hoàn
Chu kỳ tuần hoàn


title: Stenophylax alex

text:
Stenophylax alex là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Stenophylax


title: Mecquignies

text:
Mecquignies là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 4,78 km², dân số năm 1999 là 584 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Tipula obscuricincta

text:
Tipula obscuricincta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Saint-Offenge-Dessous

text:
Saint-Offenge-Dessous là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Hyalinobatrachium eccentricum

text:
Hyalinobatrachium eccentricum là một loài ếch trong họ Centrolenidae. Chúng là loài đặc hữu của Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

Nguồn
 La Marca, E. & Señaris, C. 2004. Hyalinobatrachium eccentricum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hyalinobatrachium


title: Causse-Bégon

text:
Causse-Bégon là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Causse-Bégon nằm ở khu vực có độ cao trung bình 865 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Caussebegon


title: 1294

text:
Năm 1294 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
Đế quốc Mông Cổ tan rã thành 4 quốc gia: Kim Trướng Hãn quốc, Hãn quốc Sát Hợp Đài, Y Nhi Hãn quốc và nhà Nguyên

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1294


title: Heriades pachyacanthus

text:
Heriades pachyacanthus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1940


title: Frauenwald

text:
Frauenwald là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,11 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1091 người.

Tham khảo


title: Saint-Aventin

text:
Saint-Aventin là một xã ở tỉnh Haute-Garonne vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã Saint-Aventin nằm ở khu vực có độ cao trung bình 929 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintaventin


title: Albsfelde

text:
Albsfelde là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Albsfelde có diện tích 4,18 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 54 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Bombus nobilis

text:
Bombus nobilis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1905


title: Tai nạn hàng không Mil Mi-24 tại Táchira

text:
Vụ tai nạn hàng không Mil Mi-24 tại Táchira là một vụ máy bay trực thăng quân sự của Quân đội Venezuela gặp nạn ở bang Tachira khi đang tuần tra vùng biên giới giáp Colombia ngày 3/5, 2009, giết chết 18 người. Căn cứ quân sự gần nhất đã mất tín hiệu liên lạc điện đàm với máy bay ngay sau giữa buổi trưa (giờ địa phương). Những người thiệt mạng gồm một vị tướng, 16 binh sĩ và một dân thường tên là Cristian Velazquez. Vị tướng xấu số tên là Domingo Faneite. "Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng tới những người lính của tổ quốc, đặc biệt là Tướng Faneite", trích lời Tổng thống Hugo Chávez.

Tai nạn xảy ra vài ngày sau khi Tổng thống Colombia Alvaro Uribe yêu cầu Venezuela giúp Bogota diệt trừ các phần tử nổi dậy FARC đang ẩn náu trong vùng núi ở phía biên giới Venezuela. Tuy nhiên, không rõ liệu máy bay gặp nạn có liên quan tới bất kỳ một nỗ lực thực hiện nhiệm vụ hay không. Các nhà chức trách Venezuela không xác định được nguyên nhân tai nạn.

Chú thích

Venezuela 2009
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2009
Tai nạn và sự cố hàng không tại Venezuela
Thảm họa chuyên chở tại Venezuela
Quân đội Venezuela
Tai nạn trực thăng