title: Hệ Mặt Trời

text:
Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh. Hệ Mặt Trời được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm. Đa phần các thiên thể quay quanh Mặt Trời, và phần lớn khối lượng của Hệ Mặt Trời nằm ở Mặt Trời (99,86%), và phần lớn khối lượng còn lại nằm ở Sao Mộc. Có tám hành tinh quay quanh Mặt Trời. Các hành tinh có quỹ đạo gần tròn và mặt phẳng quỹ đạo gần trùng khít với nhau gọi là mặt phẳng hoàng đạo. 4 hành tinh nhỏ vòng trong gồm: Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa - người ta cũng còn gọi chúng là các hành tinh đất đá do chúng có thành phần chủ yếu từ đá và kim loại. 4 hành tinh khí khổng lồ vòng ngoài có khối lượng lớn hơn rất nhiều so với 4 hành tinh vòng trong. Hai hành tinh lớn nhất, Sao Mộc và Sao Thổ có thành phần chủ yếu từ heli và hydro; và hai hành tinh nằm ngoài cùng, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương có thành phần chính từ băng, như nước, amonia và methan, và đôi khi người ta lại phân loại chúng thành các hành tinh băng khổng lồ. Có 6 hành tinh và 3 hành tinh lùn có các vệ tinh tự nhiên quay quanh. Các vệ tinh này được gọi là "Mặt Trăng" theo tên gọi của Mặt Trăng của Trái Đất. Mỗi hành tinh vòng ngoài còn có các vành đai hành tinh chứa bụi, hạt và vật thể nhỏ quay xung quanh.

Hệ Mặt Trời cũng chứa 2 vùng tập trung các thiên thể nhỏ hơn. Vành đai tiểu hành tinh nằm giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, có thành phần tương tự như các hành tinh đá với đa phần là đá và kim loại. Bên ngoài quỹ đạo của Sao Hải Vương là các vật thể ngoài Sao Hải Vương có thành phần chủ yếu từ băng như nước, amonia, methan. Giữa 2 vùng này, có 5 thiên thể điển hình về kích cỡ, Ceres, Pluto, Haumea, Makemake và Eris, được coi là đủ lớn đủ để có dạng hình cầu dưới ảnh hưởng của chính lực hấp dẫn của chúng, và được các nhà thiên văn phân loại thành hành tinh lùn. Ngoài ra có hàng nghìn thiên thể nhỏ nằm giữa 2 vùng này, có kích thước thay đổi, như sao chổi, centaurs và bụi liên hành tinh, chúng di chuyển tự do giữa 2 vùng này.

Mặt Trời phát ra các dòng vật chất plasma, được gọi là gió Mặt Trời, dòng vật chất này tạo ra một bong bóng gió sao trong môi trường liên sao gọi là nhật quyển, nó mở rộng ra đến tận biên giới của đĩa phân tán. Đám mây Oort giả thuyết, được coi là nguồn cho các sao chổi chu kỳ dài, có thể tồn tại ở khoảng cách gần 1.000 lần xa hơn nhật quyển.

Cấu trúc

Thiên thể chính trong Hệ Mặt Trời là Mặt Trời, 1 ngôi sao kiểu G2 thuộc dãy chính chứa 99,86% khối lượng của cả hệ và vượt trội về lực hấp dẫn. 4 hành tinh khí khổng lồ của hệ chiếm 99% khối lượng còn lại, và khối lượng Sao Mộc kết hợp với khối lượng Sao Thổ thì chiếm >90% so với khối lượng tất cả các thiên thể khác.

Hầu hết các thiên thể lớn có mặt phẳng quỹ đạo gần trùng mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất, gọi là mặt phẳng hoàng đạo. Mặt phẳng quỹ đạo của các hành tinh nằm rất gần với mặt phẳng hoàng đạo, trong khi các sao chổi và vật thể trong vành đai Kuiper thường có mặt phẳng quỹ đạo nghiêng 1 góc lớn so với mặt phẳng hoàng đạo. Mọi hành tinh và phần lớn các thiên thể khác quay quanh Mặt Trời theo chiều tự quay của Mặt Trời (ngược chiều kim đồng hồ, khi nhìn từ trên cực Bắc của Mặt Trời). Nhưng cũng có một số ngoại lệ, như sao chổi Halley lại quay theo chiều ngược lại.

Cấu trúc tổng thể của những vùng trong Hệ Mặt Trời được vẽ ở hình bên chứa Mặt Trời, 4 hành tinh vòng trong tương đối nhỏ được bao xung quanh bởi 1 vành đai các tiểu hành tinh đá, 4 hành tinh khí khổng lồ được bao xung quanh bởi vành đai Kuiper chứa các thiên thể băng đá. Các nhà thiên văn học đôi khi không chính thức chia cấu trúc Hệ Mặt Trời thành các vùng tách biệt. Hệ Mặt Trời bên trong bao gồm 4 hành tinh đất đá và vành đai tiểu hành tinh. Hệ Mặt Trời bên ngoài nằm bên ngoài vành đai tiểu hành tinh chính, bao gồm 4 hành tinh khổng lồ. Từ khi khám phá ra vành đai Kuiper, phần bên ngoài của Hệ Mặt Trời được coi là một vùng riêng biệt chứa các vật thể nằm bên ngoài Sao Hải Vương.

Những định luật của Kepler về chuyển động thiên thể miêu tả quỹ đạo của các vật thể quay quanh Mặt Trời. Theo định luật Kepler, mỗi vật thể chuyển động theo quỹ đạo hình elip với Mặt Trời là 1 tiêu điểm. Các vật thể gần Mặt Trời hơn (với bán trục lớn nhỏ hơn) sẽ chuyển động nhanh hơn, do chúng chịu nhiều ảnh hưởng của trường hấp dẫn Mặt Trời hơn. Trên quỹ đạo elip, khoảng cách từ thiên thể tới Mặt Trời thay đổi trong 1 chu kỳ quỹ đạo. Vị trí thiên thể gần nhất với Mặt Trời gọi là cận điểm quỹ đạo, trong khi điểm trên quỹ đạo xa nhất so với Mặt Trời gọi là viễn điểm quỹ đạo. Trong Hệ Mặt Trời, quỹ đạo của các hành tinh gần tròn, trong khi nhiều sao chổi, tiểu hành tinh và các vật thể thuộc vành đai Kuiper có quỹ đạo hình elip rất dẹt.

Khoảng cách thực tế giữa các hành tinh là rất lớn, tuy nhiên nhiều minh họa về Hệ Mặt Trời vẽ khoảng cách quỹ đạo của các hành tinh đều nhau. Thực tế, đối với các hành tinh hay vành đai nằm càng xa Mặt Trời, thì khoảng cách giữa quỹ đạo của chúng càng lớn. Ví dụ, Sao Kim có khoảng cách đến Mặt Trời lớn hơn 0,33 đơn vị thiên văn (AU) so với khoảng cách từ Sao Thủy đến Mặt Trời, trong khi của Sao Thổ cách xa 4,3 AU so với Sao Mộc, và Sao Hải Vương cách xa 10,5 AU so với Sao Thiên Vương. Nhiều nỗ lực đã thực hiện nhằm xác định tương quan khoảng cách giữa quỹ đạo của các hành tinh (ví dụ, định luật Titius–Bode), nhưng chưa có 1 lý thuyết nào được chấp nhận.

Đa phần các hành tinh trong Hệ Mặt Trời sở hữu 1 hệ thứ cấp của chúng, có các vệ tinh tự nhiên hoặc vành đai hành tinh quay quanh hành tinh. Các vệ tinh này còn được gọi là Mặt Trăng. 2 vệ tinh tự nhiên Ganymede của Sao Mộc và Titan của Sao Thổ còn lớn hơn cả Sao Thủy). Các hành tinh khí khổng lồ như Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương, thậm chí cả 1 vệ tinh của Sao Thổ còn có các vành đai hành tinh là những dải mỏng chứa các hạt vật chất nhỏ quay quanh chúng. Hầu hết các vệ tinh tự nhiên lớn nhất đều quay đồng bộ với một mặt bán cầu luôn hướng về phía hành tinh.

Những thiên thể vòng trong có thành phần chủ yếu là đá, tên gọi chung cho các hợp chất có điểm nóng chảy cao, như silicat, sắt hay nickel, tất cả vẫn duy trì ở trạng thái rắn từ khi trong giai đoạn tinh vân tiền hành tinh. Sao Mộc và Sao Thổ có thành phần chủ yếu là khí, thuật ngữ thiên văn học cho những vật liệu có điểm nóng chảy cực thấp và áp suất hơi cao như hydro, heli, và neon, chúng luôn luôn ở pha khí trong các tinh vân. Băng, như nước, methan, ammonia, hydro sulfide và carbon dioxide, có điểm nóng chảy lên tới vài trăm Kelvin, trong khi pha của chúng lại phụ thuộc vào áp suất và nhiệt độ môi trường xung quanh. Chúng có thể tìm thấy dưới dạng băng, chất lỏng, hay khí trong nhiều nơi thuộc Hệ Mặt Trời, trong khi trong các tinh vân chúng chỉ ở trạng thái băng (rắn) hoặc khí. Các chất băng đá là thành phần chủ yếu trên các Mặt Trăng của các hành tinh khí khổng lồ, cũng như chiếm phần lớn trong thành phần của Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương (gọi là các hành tinh băng khổng lồ) và trong rất nhiều các vật thể nhỏ nằm bên ngoài quỹ đạo của Sao Hải Vương. Các chất khí và băng trong thiên văn học cùng được gọi là chất dễ bay hơi (volatiles).

Mặt Trời

Mặt Trời là ngôi sao ở trung tâm và nổi bật nhất trong Hệ Mặt Trời. Khối lượng khổng lồ của nó (332.900 lần khối lượng Trái Đất) tạo ra nhiệt độ và mật độ đủ lớn tại lõi để xảy ra phản ứng tổng hợp hạt nhân, làm giải phóng 1 lượng năng lượng khổng lồ, phần lớn phát xạ vào không gian dưới dạng bức xạ điện từ, với cực đại trong dải quang phổ 400-700 nm mà chúng ta gọi là ánh sáng khả kiến.

Mặt Trời được phân loại thành sao lùn vàng kiểu G2, nhưng tên gọi này hay gây ra sự hiểu nhầm khi so sánh nó với đại đa số các sao trong Ngân Hà, Mặt Trời lại là 1 ngôi sao lớn và sáng. Các ngôi sao được phân loại theo biểu đồ Hertzsprung-Russell, biểu đồ thể hiện độ sáng của sao với nhiệt độ bề mặt của nó. Nói chung, các sao sáng hơn thì nóng hơn. Mặt Trời nằm ở bên phải của đoạn giữa 1 dải gọi là dải chính trên biểu đồ. Tuy nhiên, số lượng các sao sáng hơn và nóng hơn Mặt Trời là hiếm, trong khi đa phần là các sao mờ hơn và lạnh hơn, gọi là sao lùn đỏ, chúng chiếm tới 85% số lượng sao trong dải thiên hà.

Người ta tin rằng với vị trí của Mặt Trời trên dãy chính như vậy thì đây là một ngôi sao đang trong "cuộc sống mãnh liệt", nó vẫn chưa bị cạn kiệt nguồn nhiên liệu hydro cho các phản ứng tổng hợp hạt nhân. Mặt Trời đang sáng hơn; trong buổi đầu của sự tiến hóa nó chỉ sáng bằng 70% so với độ sáng ngày nay.

Mặt Trời còn là sao loại I về đặc tính kim loại; do nó sinh ra trong giai đoạn muộn của sự tiến hóa vũ trụ, và nó chứa nhiều nguyên tố nặng hơn hiđrô và heli (trong thiên văn học, những nguyên tố nặng hơn hydro và heli được gọi là nguyên tố "kim loại") so với các ngôi sao già loại II. Các nguyên tố nặng hơn hiđrô và heli được hình thành tại lõi của các sao già và sao nổ tung, do vậy thế hệ sao đầu tiên đã phải chết trước khi vũ trụ được làm giàu bởi những nguyên tố nặng này. Những sao già nhất chứa rất ít kim loại, trong khi những sao sinh muộn hơn có nhiều hơn. Tính kim loại cao được cho là yếu tố quan trọng cho sự phát triển thành một hệ hành tinh quay quanh Mặt Trời, do các hành tinh hình thành từ sự bồi tụ các nguyên tố "kim loại".

Môi trường liên hành tinh

Cùng với ánh sáng, Mặt Trời phát ra 1 dòng liên tục các hạt tích điện (plasma) gọi là gió Mặt Trời. Dòng hạt này trải rộng ra bên ngoài với vận tốc gần 1,5 triệu km/h, tạo ra vùng khí quyển loãng (Nhật quyển) thấm vào toàn bộ Hệ Mặt Trời đến khoảng cách ít nhất 100 AU. Đây chính là môi trường liên hành tinh. Các bão từ trên bề mặt Mặt Trời, như bùng nổ Mặt Trời (solar flare) và sự giải phóng vật chất ở vành nhật hoa (coronal mass ejection), gây nhiễu loạn nhật quyển, tạo ra thời tiết không gian. Cấu trúc lớn nhất bên trong nhật quyển là dải dòng điện nhật quyển (heliospheric current sheet), 1 dạng xoắn ốc được tạo ra do hoạt động của từ trường quay của Mặt Trời lên môi trường liên hành tinh.

Từ trường Trái Đất bảo vệ bầu khí quyển của nó không bị gió Mặt Trời tước đi. Sao Kim và Sao Hỏa có từ trường rất nhỏ hoặc không tồn tại, do vậy gió Mặt Trời dần dần đã thổi bay bầu khí quyển của các hành tinh này. Sự kiện đại giải phóng vật chất ở vành nhật hoa và những sự kiện tương tự đẩy một lượng lớn vật chất từ bề mặt Mặt Trời vào không gian. Tương tác của dải dòng điện nhật quyển và gió Mặt Trời với từ trường của Trái Đất tạo ra những va chạm của dòng các hạt tích điện với phía trên của bầu khí quyển Trái Đất, tạo ra hiện tượng cực quang ở những vùng gần các cực từ địa lý.

Tia vũ trụ có nguồn gốc từ bên ngoài Hệ Mặt Trời. Nhật quyển là lá chắn bảo vệ một phần cho Hệ Mặt Trời, và từ trường của các hành tinh cũng ngăn chặn bớt các tia vũ trụ cho hành tinh. Mật độ của tia vũ trụ trong môi trường liên hành tinh và cường độ của từ trường Mặt Trời thay đổi theo thời gian, do vậy mức độ các tia vũ trụ trong Hệ Mặt Trời cũng thay đổi mặc dù người ta không biết rõ lượng thay đổi là bao nhiêu.

Môi trường liên hành tinh cũng chứa ít nhất 2 vùng bụi vũ trụ có hình đĩa. Đĩa thứ nhất, đám mây bụi liên hành tinh nằm ở Hệ Mặt Trời bên trong và gây ra ánh sáng hoàng đạo. Đĩa này có khả năng hình thành bên trong vành đai tiểu hành tinh gây ra bởi sự va chạm với các hành tinh. Đĩa thứ 2 nằm trong khoảng từ 10-40 AU, và có lẽ được tạo ra từ sự va chạm tương tự với bên trong vành đai Kuiper.

Vòng trong Hệ Mặt Trời
Vòng trong Hệ Mặt Trời bên trong bao gồm các hành tinh đất đá và vành đai tiểu hành tinh, có thành phần chủ yếu từ silicat và các kim loại. Các thiên thể thuộc vùng này nằm khá gần Mặt Trời; bán kính của vùng này nhỏ hơn khoảng cách giữa Sao Mộc và Sao Thổ.

Các hành tinh vòng trong

4 hành tinh vòng trong là hành tinh đá có trong lượng riêng khá cao, với thành phần từ đá, có ít hoặc không có Mặt Trăng, và không có hệ vành đai quay quanh như các hành tinh vòng ngoài. Thành phần chính của chúng là các khoáng vật khó nóng chảy, như silicat tạo nên lớp vỏ và lớp phủ, và những kim loại như sắt và niken tạo nên lõi của chúng. 3 trong 4 hành tinh (Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa) có bầu khí quyển đủ dày để sinh ra các hiện tượng thời tiết; tất cả đều có những hố va chạm và sự kiến tạo bề mặt như thung lũng tách giãn và núi lửa. Thuật ngữ hành tinh vòng trong không nên nhầm lẫn với hành tinh bên trong, ám chỉ những hành tinh gần Mặt Trời hơn Trái Đất (như Kim Tinh và Thủy Tinh).

Sao Thủy (Mercury)
 Sao Thủy (cách Mặt Trời khoảng 0,4 AU) là hành tinh gần Mặt Trời nhất và là hành tinh nhỏ nhất trong Hệ Mặt Trời (0,055 lần khối lượng Trái Đất). Sao Thủy không có vệ tinh tự nhiên, và nó chỉ có các đặc trưng địa chất bên cạnh các hố va chạm đó là các sườn và vách núi, có lẽ được hình thành trong giai đoạn co lại đầu tiên trong lịch sử của nó. Sao Thủy hầu như không có khí quyển do các nguyên tử trong bầu khí quyển của nó đã bị gió Mặt Trời thổi bay ra ngoài không gian. Hành tinh này có lõi sắt tương đối lớn và lớp phủ khá mỏng mà vẫn chưa được các nhà thiên văn giải thích được một cách đầy đủ. Có giả thuyết cho rằng lớp phủ bên ngoài đã bị tước đi sau 1 vụ va chạm khổng lồ, và quá trình bồi tụ vật chất của Sao Thủy bị ngăn chặn bởi năng lượng của Mặt Trời trẻ.

Sao Kim (Venus)
 Sao Kim (cách Mặt Trời khoảng 0,7 AU) có kích cỡ khá gần với kích thước Trái Đất (với khối lượng bằng 0,815 lần khối lượng Trái Đất) và đặc điểm cấu tạo giống Trái Đất, nó có 1 lớp phủ silicat dày bao quanh 1 lõi sắt. Sao Kim có 1 bầu khí quyển dày và có những chứng cứ cho thấy hành tinh này còn sự hoạt động của địa chất bên trong nó. Tuy nhiên, Sao Kim khô hơn Trái Đất rất nhiều và mật độ bầu khí quyển của nó gấp 90 lần mật độ bầu khí quyển của Trái Đất. Sao Kim không có vệ tinh tự nhiên. Nó là hành tinh nóng nhất trong Hệ Mặt Trời với nhiệt độ của bầu khí quyển trên 400 °C, nguyên nhân chủ yếu là do hiệu ứng nhà kính của bầu khí quyển. Không có dấu hiệu cụ thể về hoạt động địa chất gần đây được phát hiện trên Sao Kim (1 lý do là nó có bầu khí quyển quá dày), mặt khác hành tinh này không có từ trường để ngăn chặn sự suy giảm đáng kể của bầu khí quyển, và điều này gợi ra rằng bầu khí quyển của nó thường xuyên được bổ sung bởi các vụ phun trào núi lửa.

Trái Đất (Earth)
 Trái Đất (cách Mặt Trời 1 AU) là hành tinh lớn nhất và có mật độ lớn nhất trong số các hành tinh vòng trong, cũng là hành tinh duy nhất mà chúng ta biết còn có các hoạt động địa chất gần đây, và là hành tinh duy nhất trong vũ trụ được biết đến là nơi có sự sống tồn tại. Trái Đất cũng là hành tinh đá duy nhất có thủy quyển lỏng, và cũng là hành tinh duy nhất nơi quá trình kiến tạo mảng đã được quan sát. Bầu khí quyển của Trái Đất cũng khác căn bản so với các hành tinh khác với thành phần phân tử oxy tự do thiết yếu cho sự sống chiếm tới 21% trong bầu khí quyển. Trái Đất có 1 vệ tinh tự nhiên là Mặt Trăng, nó là vệ tinh tự nhiên lớn nhất trong số các vệ tinh của các hành tinh đá trong Hệ Mặt Trời.

Sao Hỏa (Mars)
 Sao Hỏa (cách Mặt Trời khoảng 1,5 AU) có kích thước nhỏ hơn Trái Đất và Sao Kim (khối lượng bằng 0,107 lần khối lượng Trái Đất). Nó có 1 bầu khí quyển chứa chủ yếu là carbon dioxide (CO2) với áp suất khí quyển tại bề mặt bằng 6,1 millibar (gần bằng 0,6% áp suất khí quyển tại bề mặt của Trái Đất). Trên bề mặt hành tinh đỏ có những ngọn núi khổng lồ như Olympus Mons (cao nhất trong Hệ Mặt Trời) và những rặng thung lũng như Valles Marineris, với những hoạt động địa chất có thể đã tồn tại cho đến cách đây 2 triệu năm về trước. Bề mặt của nó có màu đỏ do trong đất bề mặt có nhiều sắt oxide (gỉ). Sao Hỏa có 2 Mặt Trăng rất nhỏ (Deimos và Phobos) được cho là các tiểu hành tinh bị Sao Hỏa bắt giữ. Sao Hỏa là hành tinh có cấu tạo gần giống Trái Đất nhất.

Vành đai tiểu hành tinh

Tiểu hành tinh hầu hết là những vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời  với thành phần chủ yếu là đá khó nóng chảy và khoáng vật kim loại.

Vành đai tiểu hành tinh chính nằm giữa quỹ đạo của Sao Hỏa và Sao Mộc, khoảng cách từ 2,3-3,3 AU tính từ Mặt Trời. Các nhà thiên văn cho rằng vành đai này là tàn dư từ sự hình thành Hệ Mặt Trời mà chúng không thể hợp lại thành 1 thiên thể do sự giao thoa hấp dẫn với Sao Mộc.

Các tiểu hành tinh có kích cỡ từ vài trăm kilômét đến kích cỡ vi mô. Mọi tiểu hành tinh, ngoại trừ Ceres, được phân loại thành các thiên thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời, nhưng một số tiểu hành tinh như Vesta và Hygieia có thể được phân loại lại thành hành tinh lùn nếu chúng có thể hiện đã trải qua trạng thái cân bằng thủy tĩnh.

Vành đai tiểu hành tinh chứa vài chục nghìn, có thể tới vài triệu các vật thể có đường kính trên 1 kilômét. Mặc dù thế, tổng khối lượng của vành chính chỉ hơi lớn hơn 1/1000 khối lượng của Trái Đất. Vành đai chính có các tiểu hành tinh phân bố khá thưa thớt; các tàu thám hiểm không gian dễ vượt qua vành đai này mà không bị va chạm với các vật thể. Tiểu hành tinh với đường kính từ 10−4 - 10 m được phân loại thành thiên thạch.

Ceres
 Ceres (khoảng cách đến Mặt Trời 2,77 AU) là thiên thể lớn nhất trong vành đai tiểu hành tinh và được xếp thành hành tinh lùn. Đường kính của nó hơi nhỏ hơn 1.000 km và nó có khối lượng đủ lớn để cho lực hấp dẫn của chính nó kéo các vật liệu trên Ceres về tâm để tạo thành hình cầu. Ceres đã từng được coi là hành tinh khi nó được phát hiện vào thế kỷ XIX, nhưng sau đó được phân loại lại thành tiểu hành tinh vào thập niên 1850 khi những quan sát kĩ lưỡng đã cho thấy có thêm nhiều tiểu hành tinh khác. Năm 2006, Ceres được phân loại thành hành tinh lùn.

Nhóm tiểu hành tinh
Những tiểu hành tinh trong vành đai chính được chia thành nhóm tiểu hành tinh và họ tiểu hành tinh dựa trên các đặc tính quỹ đạo của chúng. Mặt Trăng tiểu hành tinh là những tiểu hành tinh quay quanh tiểu hành tinh lớn hơn. Chúng không được phân biệt rõ ràng với Mặt Trăng của các hành tinh, thỉnh thoảng các Mặt Trăng tiểu hành tinh có kích cỡ lớn bằng tiểu hành tinh mà nó quay quanh. Vành đai tiểu hành tinh cũng chứa sao chổi mà có khả năng các sao chổi từ vành đai này là nguồn cung cấp nước cho Trái Đất.

Các tiểu hành tinh Troia nằm ở vùng lân cận với các điểm Lagrange L4 và L5 của Sao Mộc (những vùng ổn định về hấp dẫn, có thể đi trước hoặc theo sau hành tinh trên quỹ đạo của nó); thuật ngữ "thiên thể Troia" cũng sử dụng cho các vật thể nhỏ đối với các hành tinh khác hoặc cho các vệ tinh nhân tạo của Trái Đất. Các tiểu hành tinh Hilda có cộng hưởng quỹ đạo 2:3 với Sao Mộc; tức là chúng chuyển động quanh Mặt Trời được 3 vòng quỹ đạo thì Sao Mộc quay quanh Mặt Trời được 2 vòng quỹ đạo.

Vòng trong Hệ Mặt Trời cũng có các tiểu hành tinh gần Trái Đất chuyển động hỗn loạn, rất nhiều trong số chúng có quỹ đạo cắt với quỹ đạo của các hành tinh vòng trong.

Vòng ngoài Hệ Mặt Trời
Vùng bên ngoài của Hệ Mặt Trời gồm các hành tinh khí khổng lồ và các vệ tinh tự nhiên của chúng. Nhiều sao chổi chu kỳ ngắn, bao gồm các tiểu hành tinh centaur, cũng nằm trong vùng này. Do khoảng cách đến Mặt Trời lớn, các thiên thể lớn trong vùng bên ngoài Hệ Mặt Trời chứa tỉ lệ cao các chất dễ bay hơi như nước, amonia và methan so với các vật liệu đá của thành phần các hành tinh vòng trong Hệ Mặt Trời, và khi nhiệt độ càng thấp cho phép các hợp chất dễ bay hơi tồn tại được dưới dạng rắn.

Hành tinh vòng ngoài

4 hành tinh vòng ngoài, hay 4 hành tinh khí khổng lồ (hoặc các hành tinh kiểu Mộc Tinh), chiếm tới 99% tổng khối lượng của các thiên thể quay quanh Mặt Trời. Sao Mộc và Sao Thổ là 2 hành tinh lớn nhất và chứa đại đa số hiđrô và heli; Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương có khối lượng nhỏ hơn (<20 lần khối lượng Trái Đất) và trong thành phần của chúng chứa nhiều băng hơn. Vì lý do này, một số nhà thiên văn học cho rằng chúng thuộc về một lớp "hành tinh băng đá khổng lồ". 4 hành tinh khí khổng lồ đều có hệ vành đai, mặc dù chỉ có vành đai của Sao Thổ là có thể quan sát được từ Trái Đất qua các kính thiên văn nghiệp dư. Thuật ngữ hành tinh vòng ngoài không nên nhầm lẫn với thuật ngữ hành tinh bên ngoài, ám chỉ các hành tinh nằm bên ngoài quỹ đạo của Trái Đất trong đó bao gồm cả Sao Hỏa và các hành tinh vòng ngoài.

Sao Mộc (Jupiter)
 Sao Mộc (khoảng cách đến Mặt Trời 5,2 AU), với khối lượng bằng 318 lần khối lượng Trái Đất và bằng 2,5 lần tổng khối lượng của 7 hành tinh còn lại trong Thái Dương Hệ. Mộc Tinh có thành phần chủ yếu hiđrô và heli. Nhiệt lượng khổng lồ từ bên trong Sao Mộc tạo ra một số đặc trưng bán vĩnh cửu trong bầu khí quyển của nó, như các dải mây và Vết đỏ lớn.
 Sao Mộc có 63 vệ tinh đã biết. 4 vệ tinh lớn nhất, Ganymede, Callisto, Io, và Europa (các vệ tinh Galileo) có các đặc trưng tương tự như các hành tinh đá, như núi lửa và nhiệt lượng từ bên trong. Ganymede, vệ tinh tự nhiên lớn nhất trong Hệ Mặt Trời, có kích thước lớn hơn Sao Thủy.

Sao Thổ (Saturn)
 Sao Thổ (khoảng cách đến Mặt Trời 9,5 AU), có đặc trưng khác biệt rõ rệt đó là hệ vành đai kích thước rất lớn, và những đặc điểm giống với Sao Mộc, như về thành phần bầu khí quyển và từ quyển. Mặc dù thể tích của Sao Thổ bằng 60% thể tích của Sao Mộc, nhưng khối lượng của nó chỉ bằng 1/3 so với Sao Mộc, hay 95 lần khối lượng Trái Đất, khiến nó trở thành hành tinh có mật độ nhỏ nhất trong Hệ Mặt Trời (nhỏ hơn cả mật độ của nước lỏng). Vành đai Sao Thổ chứa bụi cũng như các hạt băng và đá nhỏ.
 Sao Thổ có 62 vệ tinh tự nhiên được xác nhận; 2 trong số đó, Titan và Enceladus, cho thấy có các dấu hiệu của hoạt động địa chất, mặc dù đó là các núi lửa băng. Titan, vệ tinh tự nhiên lớn thứ 2 trong Thái Dương Hệ, cũng lớn hơn Sao Thủy và là vệ tinh duy nhất trong Hệ Mặt Trời có tồn tại 1 bầu khí quyển đáng kể.

Sao Thiên Vương (Uranus)
 Sao Thiên Vương (khoảng cách đến Mặt Trời 19,6 AU), khối lượng bằng 14 lần khối lượng Trái Đất, là hành tinh vòng ngoài nhẹ nhất. Trục tự quay của nó có đặc trưng lạ thường duy nhất so với các hành tinh khác, độ nghiêng trục quay >900 so với mặt phẳng hoàng đạo. Thiên Vương Tinh có lõi lạnh hơn nhiều so với các hành tinh khí khổng lồ khác và nhiệt lượng bức xạ vào không gian cũng nhỏ.
 Sao Thiên Vương có 27 vệ tinh tự nhiên đã biết, lớn nhất theo thứ tự từ lớn đến nhỏ là Titania, Oberon, Umbriel, Ariel và Miranda.

Sao Hải Vương (Neptune)
 Sao Hải Vương (khoảng cách đến Mặt Trời 30 AU), mặc dù kích cỡ hơi nhỏ hơn Sao Thiên Vương nhưng khối lượng của nó lại lớn hơn (bằng 17 lần khối lượng của Trái Đất) và do vậy khối lượng riêng lớn hơn. Nó cũng bức xạ nhiều nhiệt lượng hơn nhưng không lớn bằng của Sao Mộc hay Sao Thổ.
 Hải Vương Tinh có 13 vệ tinh tự nhiên đã biết. Triton là vệ tinh lớn nhất vầ còn sự hoạt động địa chất với các mạch phun nitơ lỏng. Triton cũng là vệ tinh tự nhiên duy nhất có quỹ đạo nghịch hành. Trên cùng quỹ đạo của Sao Hải Vương cũng có một số hành tinh vi hình (minor planet), gọi là các thiên thể Troia của Sao Hải Vương, chúng cộng hưởng quỹ đạo 1:1 với Sao Hải Vương.

Sao chổi

Sao chổi là các vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời, đường kính điển hình chỉ vài kilômét, thành phần chủ yếu là những hợp chất băng dễ bay hơi. Chúng có độ lệch tâm quỹ đạo khá lớn, đa phần có điểm cận nhật nằm bên trong quỹ đạo của các hành tinh vòng trong và điểm viễn nhật nằm bên ngoài Pluto. Khi 1 sao chổi đi vào vùng Hệ Mặt Trời bên trong, do đến gần Mặt Trời hơn làm cho bề mặt băng của nó chuyển tới trạng thái thăng hoa và ion hóa, tạo ra một dải bụi và khí dài thoát ra từ nhân sao chổi, hay là đuôi sao chổi, và có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Sao chổi chu kỳ ngắn có chu kỳ nhỏ hơn 200 năm. Sao chổi chu kỳ dài có chu kỳ hàng nghìn năm. Sao chổi chu kỳ ngắn được tin là có nguồn gốc từ vành đai Kuiper trong khi các sao chổi chu kỳ dài như Hale-Bopp, nó được cho là có nguồn gốc từ đám mây Oort. Nhiều nhóm sao chổi, như nhóm sao chổi Kreutz, hình thành từ sự tách vỡ của sao chổi lớn hơn. Một số sao chổi có quỹ đạo hyperbol có nguồn gốc từ ngoài Hệ Mặt Trời và vấn đề xác định chu kỳ quỹ đạo chính xác của chúng là việc khó khăn. Một số sao chổi trước đây có các chất dễ bay hơi ở bề mặt bị thổi ra ngoài bởi gió Mặt Trời ấm được xếp loại vào tiểu hành tinh.

Centaur

Centaur là những vật thể băng đá có tính chất giống cả sao chổi và tiểu hành tinh, với bán trục lớn lớn hơn bán kính quỹ đạo của Sao Mộc (5,5 AU) và nhỏ hơn bán kính quỹ đạo Sao Thiên Vương (30 AU). Centaur lớn nhất được biết đến, 10199 Chariklo, có đường kính khoảng 250 km. Centaur đầu tiên được phát hiện, 2060 Chiron, cũng đã được xếp loại thành sao chổi (95P) do nó phát ra những dải bụi (đuôi bụi) khi nó đến gần Mặt Trời.

Vùng bên ngoài Sao Hải Vương
Vùng bên ngoài Sao Hải Vương chứa các "vật thể ngoài Sao Hải Vương", và là 1 vùng còn chưa được thám hiểm nhiều. Nó bao gồm phần lớn các vật thể nhỏ (thiên thể lớn nhất có đường kính chỉ bằng 1/5 so với đường kính của Trái Đất và khối lượng nhỏ hơn nhiều so với Mặt Trăng) thành phần chính là băng và đá. Vùng này thỉnh thoảng gọi là "Hệ Mặt Trời phía ngoài", nhưng thuật ngữ này thường được hiểu là vùng bên ngoài vành đai tiểu hành tinh.

Vành đai Kuiper

Vành đai Kuiper, vùng hình thành đầu tiên, là 1 vành đai lớn chứa các mảnh vụn tương tự như vành đai tiểu hành tinh, nhưng nó chứa chủ yếu là băng. Nó mở rộng từ 30-50 AU từ Mặt Trời. Trong vùng này có ít nhất 3 hành tinh lùn và còn lại là các vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời. Tuy thế nhiều vật thể lớn nhất trong vành đai Kuiper, như Quaoar, Varuna, và Orcus có thể sẽ được phân loại lại thành các hành tinh lùn. Các nhà thiên văn học ước lượng có trên 100.000 vật thể trong vành đai Kuiper có đường kính lớn >50 km, nhưng tổng khối lượng của vành đai này chỉ bằng khoảng 1/10 hoặc thậm chí 1/100 khối lượng của Trái Đất. Nhiều vật thể thuộc vùng này có các vệ tinh quay quanh, và nhiều vật thể có mặt phẳng quỹ đạo nằm bên ngoài mặt phẳng hoàng đạo.

Vành đai Kuiper sơ bộ có thể chia thành vành đai "chính" và vành đai "cộng hưởng". Vành đai cộng hưởng có quỹ đạo liên kết với Sao Hải Vương (ví dụ chúng quay trên quỹ đạo được 2 lần thì Sao Hải Vương đã quay trên quỹ đạo được 3 lần, hoặc 1 lần đối với 2 lần vòng quay của Sao Hải Vương). Vành đai cộng hưởng đầu tiên nằm trong cùng quỹ đạo của Sao Hải Vương. Các vật thể trong vành đai "chính" không có quỹ đạo cộng hưởng với Sao Hải Vương, nằm trong phạm vi gần 39,4-47,7 AU. Các vật thể trong vành đai "chính" còn được gọi là cubewanos, bắt nguồn từ vật thể đầu tiên trong vùng này được phát hiện, , và nó vẫn còn ở trạng thái gần nguyên thủy với độ lệch tâm quỹ đạo nhỏ.

Sao Diêm Vương và Charon

Pluto (khoảng cách trung bình đến Mặt Trời 39 AU) là 1 hành tinh lùn, và là thiên thể lớn nhất đã từng được biết tới trong vành đai Kuiper. Khi nó được phát hiện ra vào năm 1930, nó đã được coi là hành tinh thứ 9 trong Hệ Mặt Trời; nhưng điều này đã thay đổi vào năm 2006 với định nghĩa mới về hành tinh. Sao Diêm Vương có quỹ đạo với độ lệch tâm lớn và nghiêng 170 so với mặt phẳng hoàng đạo với điểm cận nhật cách Mặt Trời 29,7 AU (nằm bên trong quỹ đạo của Sao Hải Vương) và điểm viễn nhật cách Mặt Trời 49,5 AU. Sao Diêm Vương cộng hưởng quỹ đạo 3:2 với Sao Hải Vương. Các vật thể trong vành đai Kuiper mà quỹ đạo có cùng đặc điểm cộng hưởng này được gọi là các vật thể Plutino.

Charon, vệ tinh lớn nhất của Pluto, đôi khi được miêu tả nó là một phần của hệ đôi với Pluto, do 2 thiên thể quay quanh 1 khối tâm hấp dẫn bên trên bề mặt của chúng (do vậy chúng hiện lên như là quay quanh nhau). Xa hơn Charon, 2 vệ tinh nhỏ hơn rất nhiều là Nix và Hydra quay quanh hệ này.

Haumea và Makemake
 Haumea (khoảng cách trung bình đến Mặt Trời 43,34 AU), và Makemake (khoảng cách trung bình đến Mặt Trời 45,79 AU), tuy nhỏ hơn Pluto, nhưng chúng là những vật thể lớn nhất trong vành đai Kuiper chính (tức là chúng không có quỹ đạo cộng hưởng với Sao Hải Vương). Haumea là 1 vật thể có hình quả trứng với 2 vệ tinh quay quanh. Makemake là vật thể sáng nhất trong vành đai Kuiper sau Pluto. Ban đầu chúng được gán tên lần lượt là 2003 EL61 và 2005 FY9, sau đó chúng được đặt tên và phân loại thành hành tinh lùn vào năm 2008. Độ nghiêng quỹ đạo của chúng lớn hơn rất nhiều so với của Pluto, lần lượt là 28° và 29°.

Đĩa phân tán

Đĩa phân tán chồng lên vành đai Kuiper và mở rộng ra khoảng cách xa hơn được cho là nơi xuất phát của nhiều sao chổi có chu kỳ ngắn. Các vật thể trong đĩa phân tán được cho là đã bị đẩy vào quỹ đạo bất thường do ảnh hưởng của lực hấp dẫn của sự di cư ra bên ngoài của Sao Hải Vương. Hầu hết các vật thể trong đĩa phân tán (SDOs) có điểm cận nhật nằm trong vành đai Kuiper nhưng điểm viễn nhật cách xa 150 AU so với Mặt Trời. Quỹ đạo của SDOs cũng có độ nghiêng lớn so với mặt phẳng hoàng đạo, và thường vuông góc với nó. Một số nhà thiên văn học coi đĩa phân tán chỉ là 1 vùng khác của vành đai Kuiper, và họ miêu tả các vật thể thuộc đĩa phân tán là "vật thể phân tán trong vành đai Kuiper." Một số nhà thiên văn cũng phân loại các vật thể centaur như là các vật thể thuộc vành đai Kuiper phân tán bên trong cùng với các vật thể phân tán bên ngoài của đĩa phân tán.

Eris
Eris (khoảng cách trung bình đến Mặt Trời 68 AU) là vật thể lớn nhất từng được biết trong đĩa phân tán, với khối lượng lớn hơn của Sao Diêm Vương 25% và đường kính bằng với đường kính của Pluto. Nó là hành tinh lùn có khối lượng lớn nhất trong số các hành tinh lùn đã biết. Eris có 1 vệ tinh là Dysnomia. Cũng như Pluto, quỹ đạo của nó có độ lệch tâm lớn với điểm cận nhật cách Mặt Trời 38,2 AU (gần bằng khoảng cách từ Mặt Trời đến Pluto) và điểm viễn nhật cách Mặt Trời 97,6 AU, đồng thời mặt phẳng quỹ đạo của nó nghiêng 1 góc lớn so với mặt phẳng hoàng đạo.

Những vùng xa nhất
Điểm mà Hệ Mặt Trời kết thúc và môi trường liên sao bắt đầu vẫn không được định nghĩa chính xác, biên giới này được cho là nơi áp suất đẩy ra của gió Mặt Trời cân bằng với trường hấp dẫn từ Mặt Trời. Giới hạn ảnh hưởng bên ngoài của gió Mặt Trời gần bằng bốn lần khoảng cách từ Sao Diêm Vương đến Mặt Trời; vùng nhật mãn này được coi là sự bắt đầu của môi trường liên sao. Tuy nhiên, mặt cầu Roche của Mặt Trời, phạm vi ảnh hưởng của trường hấp dẫn của nó, được cho là mở rộng xa hơn hàng nghìn lần.

Nhật quyển

Nhật quyển được chia thành 2 vùng tách biệt. Vùng bên trong được giới hạn bởi biên giới kết thúc sốc (termination shock). Vùng ngoài giới hạn bởi biên giới kết thúc sốc và nhật mãn gọi là nhật bao. Gió Mặt Trời chuyển động với vận tốc gần 400 km/s cho đến khi nó va chạm với gió liên sao hay chính là dòng plasma trong môi trường liên sao. Tại điểm mà gió Mặt Trời có vận tốc nhỏ hơn vận tốc của âm thanh được gọi là biên giới kết thúc sốc (termination shock), cách Mặt Trời gần 80-100 AU theo hướng ngược với hướng gió Mặt Trời (ngược với hướng chuyển động của Mặt Trời trong môi trường liên sao) và <200 AU theo hướng gió Mặt Trời. Ở vùng này vận tốc gió Mặt Trời giảm xuống rõ rệt, tập trung dòng plasma đậm đặc hơn và trở lên nhiễu loạn hơn, tạo thành 1 cấu trúc hình bầu dục khổng lồ gọi là nhật bao. Cấu trúc này ban đầu được cho là tương tự như đuôi sao chổi, nó mở rộng về phía trước khoảng 40 AU và kéo thành 1 đuôi rất dài về phía sau; nhưng những dữ liệu mới thu thập từ các tàu Cassini và Interstellar Boundary Explorer cho thấy nhật bao lại có hình dáng bong bóng do sự tác động của từ trường liên sao. Cả Voyager 1 và Voyager 2 đều đã vượt qua biên giới kết thúc sốc và đi vào nhật bao, ở các khoảng cách tương ứng 94 và 84 AU tính từ Mặt Trời. Biên giới ngoài cùng của nhật quyển, nhật mãn, là vị trí mà gió Mặt Trời hầu như không còn và là điểm bắt đầu cho môi trường liên sao.

Sự hình thành và hình dáng của biên giới nhật quyển được cho là ảnh hưởng bởi tương tác kiểu thủy động lực học của gió Mặt Trời với môi trường liên sao. Bên ngoài nhật mãn, ở khoảng cách 230 AU, người ta cho rằng tồn tại vùng sốc hình cung (bow shock), vùng plasma hình thành lên do Mặt Trời chuyển động trong Ngân Hà.

Chưa có tàu không gian nào vượt qua biên giới nhật mãn, do vậy người ta vẫn chưa biết những đặc tính cụ thể trong môi trường liên sao địa phương. Trong vài thập kỉ tới các tàu Voyager của NASA sẽ vượt qua nhật mãn và gửi về Trái Đất các thông tin giá trị về mức độ bức xạ và đặc điểm môi trường liên sao. Hiểu biết về vấn đề làm thế nào mà lá chắn nhật quyển bảo vệ Hệ Mặt Trời khỏi tia vũ trụ vẫn còn nghèo nàn. 1 nhóm nghiên cứu được NASA hỗ trợ ngân sách đã phát triển sơ bộ dự án "Vision Mission" nhằm gửi 1 tàu thám hiểm đến vùng nhật quyển xa xôi.

Đám mây Oort

Đám mây Oort là 1 đám mây giả thuyết có dạng cầu chứa tới 1.000 tỷ vật thể cấu tạo từ băng. Người ta cho rằng đám mây này là nơi xuất phát của các sao chổi chu kỳ dài và đám mây nằm cách Mặt Trời khoảng 50.000 AU (gần 1 năm ánh sáng (LY)), và có khả năng cách xa tới 100.000 AU (1,87 LY). Có thể đám mây này được hình thành từ các vật thể và sao chổi mà đã bị đẩy ra từ Hệ Mặt Trời bên trong do tương tác hấp dẫn với các hành tinh vòng ngoài. Các vật thể trong đám mây Oort chuyển động rất chậm, bị nhiễu loạn bởi các sự kiện xảy ra thường xuyên như va chạm, ảnh hưởng hấp dẫn của các sao ở gần hay lực thủy triều có nguồn gốc từ Ngân Hà.

Sedna
90377 Sedna (khoảng cách trung bình đến Mặt Trời 525,86 AU) là 1 thiên thể kích cỡ Sao Diêm Vương màu đỏ, quay trên 1 quỹ đạo elip khổng lồ với điểm cận nhật cách 76 AU và điểm viễn nhật cách 928 AU, nó mất khoảng 12.050 năm để hoàn thành 1 vòng quỹ đạo. Mike Brown, người đã phát hiện ra nó vào năm 2003, cho rằng thiên thể này không thể là một phần của đĩa phân tán hay vành đai Kuiper do điểm viễn nhật của nó quá xa để có thể chịu ảnh hưởng của sự di trú Sao Hải Vương. Brown và các nhà thiên văn khác xem nó là vật thể đầu tiên trong 1 lớp các vật thể mới, bao gồm cả vật thể 2000 CR105 có điểm cận nhật 45 AU và điểm viễn nhật 415 AU với chu kỳ quỹ đạo của nó là 3.420 năm. Brown xếp các vật thể này vào "Đám mây Oort bên trong" do đám mây này có thể được hình thành thông qua 1 quá trình tương tự với đám mây Oort mặc dù nó gần hơn rất nhiều so với Mặt Trời. Sedna có khả năng là 1 hành tinh lùn tuy nhiên hình dạng của vật thể này vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Biên giới

Biên giới hay rìa của Hệ Mặt Trời vẫn chưa được xác định rõ ràng. Có thể định nghĩa biên giới của hệ bằng ảnh hưởng của trường hấp dẫn của Mặt Trời, và các nhà thiên văn ước lượng lực hấp dẫn Mặt Trời vượt trội so với hấp dẫn của các ngôi sao ở gần là khoảng 2 năm ánh sáng (125.000 AU). Ngược lại, có những đánh giá thấp cho bán kính của đám mây Oort không lớn hơn 50.000 AU. Mặc dù có những vật thể như Sedna được khám phá, nhưng vùng giữa vành đai Kuiper và đám mây Oort, vùng có bán kính vài chục nghìn AU, vẫn chưa được phác họa đầy đủ. Cũng có những nghiên cứu, tìm hiểu hiện nay về vùng nằm giữa Sao Thủy và Mặt Trời. Nhiều vật thể có lẽ chưa được phát hiện trong vùng xa xôi của Hệ Mặt Trời.

Trong dải Ngân Hà

Hệ Mặt Trời nằm trong dải Ngân Hà, một thiên hà xoắn ốc có thanh với đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng và chứa khoảng 200 tỷ ngôi sao. Mặt Trời nằm ở 1 trong các nhánh xoắn ốc rìa ngoài của Ngân Hà, gọi là nhánh Lạp Hộ hay Móng Địa phương (Local Spur). Khoảng cách từ Mặt Trời đến trung tâm thiên hà vào khoảng 25.000 và 28.000 năm ánh sáng, nó chuyển động với vận tốc 220 km/s, và hoàn tất 1 chu kỳ trong khoảng 225-250 triệu năm. Chu kỳ này được gọi là năm thiên hà của Hệ Mặt Trời. Nhật đỉnh (solar apex), điểm chỉ hướng di chuyển của Mặt Trời trong không gian liên sao, nằm gần chòm sao Hercules theo hướng của vị trí hiện tại của ngôi sao sáng Vega. Mặt phẳng chứa đường hoàng đạo của Hệ Mặt Trời (mặt phẳng hoàng đạo) nghiêng 1 góc khoảng 60° so với mặt phẳng thiên hà.

Vị trí của Hệ Mặt Trời trong thiên hà cũng là 1 nhân tố quan trọng trong sự tiến hóa của sự sống trên Trái Đất. Quỹ đạo của hệ có hình gần tròn và hệ quay với vận tốc bằng với vận tốc của các nhánh xoắn ốc, điều này có nghĩa là khả năng Hệ Mặt Trời đi xuyên qua nhánh xoắn ốc là rất hiếm. Mặt khác các siêu tân tinh nguy hiểm tiềm tàng ở trong nhánh xoắn ốc cũng nằm ở xa Hệ Mặt Trời, điều này cho phép Trái Đất có 1 chu kỳ dài về sự ổn định của môi trường liên sao giúp cho sự sống tiến hóa. Hệ Mặt Trời cũng nằm ở phía ngoài của vùng tập trung đông đúc các ngôi sao trong trung tâm Ngân Hà. Khi ở gần trung tâm thiên hà, lực kéo hấp dẫn từ các sao ở gần gây nhiễu loạn các vật thể thuộc đám mây Oort và đẩy nhiều sao chổi về phía Hệ Mặt Trời bên trong, làm tăng khả năng xảy ra những va chạm thảm họa giữa Trái Đất và các vật thể gây hủy hoại sự sống. Bức xạ với cường độ mạnh từ trung tâm thiên hà cũng tác động mạnh đến sự phát triển của các tổ chức sống phức tạp. Ngay cả với vị trí của Hệ Mặt Trời hiện nay, một số nhà khoa học giả thuyết là những vụ nổ siêu tân tinh gần đây cũng ảnh hưởng đến sự sống trong quá khứ 35.000 năm trước do những mảnh vụn từ siêu tân tinh, hạt bụi chứa phóng xạ mạnh và các sao chổi kích thước lớn hướng về phía Mặt Trời.

Môi trường lân cận
Môi trường lân cận của Hệ Mặt Trời trong thiên hà còn được gọi là đám mây liên sao địa phương hay Bông Địa phương, 1 vùng đám mây đậm đặc nằm trong 1 vùng thưa thớt hơn gọi là bong bóng địa phương, 1 hốc có hình dáng chiếc đồng hồ cát trong môi trường liên sao với kích cỡ gần 300 năm ánh sáng. Bong bóng này bị xáo trộn bởi plasma nhiệt độ cao cho thấy nó là sản phẩm của một vài vụ nổ siêu tân tinh gần đây.

Có tương đối ít các ngôi sao trong vòng 10 năm ánh sáng (95.000 tỷ km) so với Mặt Trời. Những sao gần nhất là hệ 3 ngôi sao Alpha Centauri, nằm cách xa 4,4 năm ánh sáng. Alpha Centauri A và B là cặp sao có kích cỡ gần bằng Mặt Trời nằm gần nhau, trong khi sao lùn đỏ nhỏ Alpha Centauri C (còn gọi là Proxima Centauri) quay quanh cặp sao này ở khoảng cách 0,2 năm ánh sáng và là ngôi sao gần Mặt Trời nhất. Những ngôi sao gần tiếp theo là sao lùn đỏ Barnard (cách xa 5,9 năm ánh sáng), Wolf 359 (7,8 ly) và Lalande 21185 (8,3 ly). Ngôi sao lớn nhất trong vòng bán kính 10 năm ánh sáng là Sirius, 1 ngôi sao sáng trong dãy chính với khối lượng gần bằng 2 lần khối lượng Mặt Trời. Sao lùn trắng Sirius B quay quanh ngôi sao này. Hệ sao đôi này nằm cách Mặt Trời 8,6 năm ánh sáng. Còn lại là hệ sao đôi lùn đỏ Luyten 726-8 (8,7 ly) và 1 sao lùn đỏ Ross 154 (9,7 ly). Ngôi sao đơn giống Mặt Trời gần chúng ta nhất là sao Tau Ceti nằm cách xa 11,9 năm ánh sáng. Nó có khối lượng bằng 80 phần trăm khối lượng Mặt Trời nhưng độ sáng chỉ bằng 60 phần trăm so với độ sáng của Mặt Trời. Ngôi sao gần nhất có hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời quay quanh là sao Epsilon Eridani, 1 ngôi sao đỏ hơn và mờ hơn so với Mặt Trời nằm cách Hệ Mặt Trời 10,5 năm ánh sáng. Ngôi sao này có một hành tinh quay quanh được xác nhận là Epsilon Eridani b, với khối lượng bằng 1,5 lần khối lượng của Mộc Tinh và quay quanh ngôi sao mất 6,9 năm.

Sự hình thành và tiến hóa

Hệ Mặt Trời hình thành từ sự suy sụp hấp dẫn của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây 4,568 tỷ năm trước. Đám mây tổ tiên này có kích cỡ vài năm ánh sáng và có khả năng một vài ngôi sao đã sinh ra từ đám mây này. Tinh vân Mặt Trời có khả năng hình thành từ mảnh vụn của vụ nổ sao siêu mới thế hệ trước.

Khi vùng mà trong tương lai sẽ trở thành Hệ Mặt Trời, gọi là tinh vân tiền Mặt Trời, suy sụp, theo định luật bảo toàn động lượng thì đĩa tinh vân này sẽ quay nhanh hơn. Vùng trung tâm, nơi tập trung nhiều khối lượng nhất, sẽ trở lên nóng hơn so với đĩa quay xung quanh. Khi tinh vân này co lại và quay nhanh hơn, nó trở lên phẳng hơn và hình thành đĩa tiền hành tinh quay quanh tâm với đường kính gần 200 AU và 1 vùng trung tâm nóng, đậm đặc chứa tiền sao. Ở thời điểm này trong sự tiến hóa của nó, Mặt Trời được cho là ngôi sao thuộc kiểu sao T Tauri. Việc nghiên cứu sao T Tauri cho thấy chúng thường đi kèm với một đĩa tiền hành tinh với khối lượng đĩa bằng 0,001-0,1 khối lượng Mặt Trời, và phần lớn khối lượng của tinh vân thuộc về ngôi sao. Các hành tinh hình thành từ sự bồi tụ từ đĩa này.

Trong vòng 50 triệu năm, áp suất và mật độ của hydro trong lõi của tiền sao trở lên đủ lớn để bắt đầu thực hiện phản ứng tổng hợp hạt nhân. Nhiệt độ, tốc độ phản ứng, áp suất và mật độ tăng cho đến khi đạt đến sự cân bằng thủy tĩnh, trong đó nhiệt năng cân bằng với lực hút hấp dẫn của chính ngôi sao. Ở giai đoạn này, Mặt Trời trở thành 1 ngôi sao thuộc dãy chính.

Hệ Mặt Trời như chúng ta biết ngày nay sẽ còn tồn tại cho đến khi Mặt Trời kết thúc sự tiến hóa của nó trong dãy chính của biểu đồ Hertzsprung-Russell. Khi Mặt Trời bị giảm hiđrô nhiên liệu, nhiệt năng từ các phản ứng tổng hợp hạt nhân bị giảm khiến cho Mặt Trời bắt đầu bị suy sụp. Sự suy sụp này làm tăng áp suất tại lõi, giúp cho quá trình phản ứng tổng hợp hạt nhân diễn ra nhanh hơn. Kết quả là Mặt Trời tăng độ sáng với tốc độ khoảng 10% trong mỗi 1,1 tỷ năm.

Trong vòng khoảng 5,4 tỷ năm tới, hiđrô tại lõi Mặt Trời sẽ bị biến đổi toàn bộ thành heli, và Mặt Trời kết thúc giai đoạn ở dãy chính. Khi phản ứng tổng hợp hiđrô ngừng lại, lõi sẽ tiếp tục co lại, làm tăng áp suất và nhiệt độ, gây ra phản ứng tổng hợp heli. Heli bị tổng hợp trong 1 lõi nóng hơn và năng lượng giải phóng từ quá trình tổng hợp này sẽ lớn hơn so với quá trình tổng hợp hiđrô. Ở giai đoạn này, lớp bên ngoài của Mặt Trời sẽ mở rộng gấp 260 lần so với đường kính hiện tại; Mặt Trời sẽ trở thành sao khổng lồ đỏ. Vì sự tăng diện tích bề mặt khổng lồ của nó, bề mặt Mặt Trời sẽ lạnh hơn đáng kể so với khi nó ở dãy chính (lạnh nhất với nhiệt độ 3260 °C).

Thậm chí, heli tại lõi cũng sẽ cạn kiệt với tốc độ nhanh hơn so với hiđrô, và thời gian Mặt Trời tổng hợp heli chỉ bằng phần nhỏ so với thời gian của giai đoạn tổng hợp hiđrô. Mặt Trời có khối lượng không đủ lớn để tiếp tục thực hiện phản ứng tổng hợp các nguyên tố nặng hơn, và phản ứng hạt nhân tại lõi sẽ tắt. Các lớp bên ngoài sẽ bị thổi vào không gian, để lại sao lùn trắng, 1 thiên thể rất đậm đặc, có khối lượng bằng 1/2 khối lượng Mặt Trời nhưng kích thước chỉ bằng kích thước của Trái Đất. Những lớp vật chất bị thổi vào không gian sẽ hình thành tinh vân hành tinh, trả lại môi trường liên sao vật liệu đã hình thành nên Hệ Mặt Trời.

Khám phá và thám hiểm

Lịch sử

Các hành tinh tính từ Sao Thổ vào đến Mặt Trời từng được các nhà thiên văn học ngày xưa biết đến, họ quan sát sự di chuyển của những vật thể đó so với những vùng có vẻ đứng im gồm các ngôi sao. Sao Kim và Sao Thủy vốn đã được quan sát là 2 vật thể riêng biệt dù có khó khăn trong việc kết nối "Sao hôm" và "Sao mai". Họ cũng biết rằng 2 vật thể không phải 1 điểm, Mặt Trời và Mặt Trăng, di chuyển trên cùng một cái nền đứng im. Tuy nhiên, sự hiểu biết về trạng thái của những vật thể đó hoàn toàn thiếu chính xác.

Trạng thái và cấu trúc của Hệ Mặt Trời vẫn còn bị hiểu biết chưa chính xác vì ít nhất là hai lý do. Trái Đất đã bị coi là đứng im, và sự di chuyển của các vật thể trên trời vì thế cũng chỉ là bên ngoài. Mặt Trời đã bị coi là quay quanh Trái Đất, giống như các hành tinh hay thiên thể khác. Quan niệm này về vũ trụ, với Trái Đất ở trung tâm, được goi là hệ địa tâm. Nhiều vật thể trong Hệ Mặt Trời và các hiện tượng không được nhận thức đầy đủ nếu không có trợ giúp của kỹ thuật.

Trong vài trăm năm qua, các tiến bộ về nhận thức và kỹ thuật đã giúp con người hiểu thêm nhiều về Hệ Mặt Trời. Sự nhận thức đầu tiên và có tính nền tảng là cuộc cách mạng của Nicolaus Copernicus cho rằng các hành tinh quay quanh Mặt Trời (hệ nhật tâm) với Mặt Trời ở trung tâm. Điều đã gây sốc nhất và gây ra nhiều tranh cãi nhất không phải là việc Mặt Trời ở trung tâm mà là Trái Đất thuộc ngoại biên, và có quỹ đạo. Các hành tinh vốn chỉ bị coi đơn giản là các điểm trên bầu trời, nhưng nếu chính Trái Đất là 1 hành tinh, có lẽ những hành tinh khác, giống như Trái Đất, chỉ là những hình cầu to lớn và cứng chắc.

Về mặt triết học, có một số sự chống đối thuyết nhật tâm. Tình trạng tự nhiên của các vật khoáng, nặng giống như Trái Đất được tin rằng sẽ nằm im. Các hành tinh được cho rằng được cấu tạo từ vật liệu riêng biệt, phù du (sớm nở tối tàn) và nhẹ. Mọi người từng tin rằng sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời làm cho không khí biến mất khỏi bề mặt. Nếu Trái Đất đang chuyển động, các nhà thiên văn học đã có thể quan sát thị sai của các ngôi sao, như việc các ngôi sao xuất hiện và thay đổi vị trí so với các vật thể ở xa hơn vì lý do Trái Đất thay đổi vị trí.

Sự phát minh ra kính viễn vọng cho phép 1 sự tiến bộ căn bản về kỹ thuật trong việc khám phá Hệ Mặt Trời, với kính viễn vọng đã được cải tiến của Galileo Galilei đã cho phép nhiều lợi ích trong việc khám phá các vệ tinh của các hành tinh khác, đặc biệt là 4 vệ tinh lớn của Sao Mộc. Điều này cho thấy tất cả các vật thể trong vụ trụ không quay quanh Trái Đất. Tuy nhiên, có thể phát minh lớn nhất của Galileo là việc hành tinh Sao Kim có các pha giống như Mặt Trăng, chứng minh rằng nó phải quay quanh Mặt Trời.

Sau đó, vào năm 1678, Isaac Newton dùng định luật vạn vật hấp dẫn của mình giải thích lực vừa giữ Trái Đất quay quanh Mặt Trời vừa giữ không khí không bị cuốn đi mất.

Cuối cùng, năm 1838, nhà thiên văn Friedrich Wilhelm Bessel đã thành công trong việc đo đạc thị sai của ngôi sao 61 Cygni, chứng minh một cách thuyết phục rằng Trái Đất đang chuyển động.

Ngày nay
Với sự khởi đầu thời đại vũ trụ, 1 thời đại vĩ đại trong thám hiểm đã được thực hiện bởi các chuyến thăm dò vũ trụ không người lái được tổ chức và thực hiện bởi nhiều cơ quan vũ trụ. Tàu thăm dò vũ trụ đầu tiên hạ cánh xuống 1 vật thể ngoài Trái Đất trong Hệ Mặt Trời là tàu thám hiểm Luna 2 của Liên Xô, nó hạ cánh xuống Mặt Trăng năm 1959. Từ đó, ngày càng có nhiều hành tinh khác ở xa hơn được khám phá, với việc tàu vũ trụ đáp xuống Sao Kim năm 1965, Sao Hoả năm 1976, tiểu hành tinh 433 Eros năm 2001, và vệ tinh Titan của Sao Thổ năm 2005. Các tàu vũ trụ cũng đã tiến gần tới các hành tinh khác như Mariner 10 đi qua Sao Thủy năm 1973.

Tàu vũ trụ đầu tiên khám phá các hành tinh vòng ngoài là Pioneer 10, bay qua Sao Mộc năm 1973. Pioneer 11 là tàu đầu tiên đến Sao Thổ năm 1979. Các tàu vũ trụ Voyager đã làm một cuộc hành trình vĩ đại đến các hành tinh vòng ngoài sau khi chúng được phòng lên năm 1977, với 2 tàu bay qua Sao Mộc năm 1979 và Sao Thổ năm 1980-1981. Voyager 2 sau đó tiến sát đến Sao Thiên Vương năm 1986 và Sao Hải Vương năm 1989. Các tàu Voyager hiện đang ở bên ngoài quỹ đạo của Sao Diêm Vương, và đến tháng 6 năm 2006, tàu Voyager 1 đã vượt qua ranh giới của Hệ Mặt Trời.

Sao Diêm Vương vẫn chưa được thăm viếng bởi 1 tàu vũ trụ nào của con người dù việc NASA phóng tàu New Horizons vào tháng 1/2006 có thể làm thay đổi điều này. Tàu dự tính sẽ bay qua Sao Diêm Vương vào tháng 7/2015 và sau đó sẽ nghiên cứu thêm càng nhiều càng tốt về các vật thể trong vành đai Kuiper.

Thông qua những vụ khám phá không người lái đó, con người đã có thể có những ảnh chụp gần hơn về đa số các hành tinh và trong trường hợp có thể hạ cánh, tiến hành các xét nghiệm về đất đá và khí quyển của chúng. Các cuộc thám hiểm có người lái, dù sao, cũng chỉ đưa con người tới được Mặt Trăng, trong chương trình Apollo. Lần cuối con người đáp tàu lên Mặt Trăng là vào năm 1972, nhưng những sự khám phá gần đây về băng trong những miệng núi lửa sâu ở các vùng cực của Mặt Trăng đã gợi nên ý tưởng suy đoán rằng tàu vũ trụ có người lái có thể quay lại Mặt Trăng trong thập kỷ tới hoặc sau đó. Chương trình phóng tàu vũ trụ có người lái đến Sao Hỏa đã được dự đoán từ nhiều thế hệ những người yêu thích thiên văn. Châu Âu (ESA) hiện đang đặt kế hoạch phóng tàu có người lái khám phá Mặt Trăng và Sao Hỏa như một phần của Chương trình thám hiểm Aurora được xác nhận vào năm 2001. Hoa Kỳ cũng có 1 chương trình tương tự gọi là Tầm nhìn Thám hiểm Vũ trụ năm 2004.

Tàu Rosetta sau 10 năm 8 tháng du hành đã tiếp cận sao chổi 67P/Churyumov-Gerasimenko năm 2014 và thả tàu thăm dò robot Philae xuống đó ngày 12 tháng 11, trở thành lần đầu tiên thiết bị của con người chạm sao chổi ngoài vũ trụ.

Xem thêm
 Sao Thủy
 Sao Kim
 Mặt Trăng
 Trái Đất
 Sao Hỏa
 Vành đai tiểu hành tinh
 Sao Mộc
 Sao Thổ
 Sao Thiên Vương
 Sao Hải Vương
 Vành đai Kuiper
 Đám mây Oort
 Danh sách hệ đa hành tinh

Chú thích

Việc viết hoa tên gọi là tùy biến. IAU, cơ quan chịu trách nhiệm đặt tên cho các thiên thể, nêu ra việc viết hoa tên gọi trong tiếng Anh của mọi thiên thể đơn lẻ  (Solar System). Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn dùng chữ thường (solar system) – ví dụ trong Oxford English Dictionary và Merriam-Webster's 11th Collegiate Dictionary

Xem Danh sách các vệ tinh tự nhiên, Vệ tinh tự nhiên#Trong Hệ Mặt Trời và danh sách hành tinh hệ Mặt Trời liệt kê các vệ tinh tự nhiên của sáu trong tám hành tinh và ba trong năm hành tinh lùn.

Khối lượng của Hệ Mặt Trời ngoại trừ Mặt Trời, Sao Mộc và Sao Thổ có thể xác định bằng cách cộng khối lượng của tất cả các thiên thể lớn nhất và các tính toán thô cho khối lượng của đám mây Oort (ước lượng gần 3 lần khối lượng Trái Đất), vành đai Kuiper(khoảng gần 0,1 lần khối lượng Trái Đất) và vành đai tiểu hành tinh (ước lượng bằng 0,0005 lần khối lượng Trái Đất) kết quả thu được làm tròn lên, được ~37 lần khối lượng Trái Đất, hay 8,1% khối lượng các vật thể quay quanh Mặt Trời. Nếu trừ đi khối lượng của hai hành tinh khí Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương (~31 lần khối lượng Trái Đất), còn lại các vật thể và thiên thể đất đá ~6 lần khối lượng Trái Đất hay 1,3%.

Các nhà thiên văn đo khoảng cách trong Hệ Mặt Trời theo đơn vị thiên văn AU. Một AU bằng khoảng cách trung bình giữa tâm Trái Đất và tâm Mặt Trời, hay 149.598.000 km. Sao Diêm Vương cách Mặt Trời 38 AU và Sao Mộc cách Mặt Trời 5,2 AU. Một năm ánh sáng bằng 63,24×103 AU.

Theo định nghĩa hiện tại, các thiên thể quay quanh Mặt Trời được phân loại theo đặc tính vật lý và động lực thành ba loại: hành tinh, hành tinh lùn và vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời. Hành tinh là một thiên thể quay quanh Mặt Trời có khối lượng đủ lớn để nó có dạng cầu và hút hết các vật thể nhỏ lân cận quanh nó. Theo định nghĩa này, Hệ Mặt Trời có tám hành tinh: Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương, và Sao Hải Vương. Sao Diêm Vương không thỏa mãn định nghĩa này, do nó không có quỹ đạo sạch so với các vật thể xung quanh trong vành đai Kuiper. Hành tinh lùn là một thiên thể quay quanh Mặt Trời có khối lượng đủ lớn để nó có dạng hình cầu nhưng nó không có hấp dẫn đủ lớn để dọn sạch các vi hành tinh (planetesimal) xung quanh nó và những vi hành tinh này cũng không phải là vệ tinh của nó. Theo định nghĩa này, Hệ Mặt Trời có năm hành tinh lùn: Ceres, Pluto, Haumea, Makemake, và Eris. Các vật thể khác có thể được phân loại thành hành tinh lùn trong tương lai là Sedna, Orcus, và Quaoar. Hành tinh lùn quay trên quỹ đạo thuộc vùng ngoài Sao Hải Vương được gọi là "plutoid". Những vật thể còn lại quay quanh Mặt Trời là vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời.

<li>Nếu ψ là góc giữa cực bắc hoàng đạo và cực bắc thiên hà thì:
,
Với 27° 07′ 42,01″ và 12h 51m 26,282 là độ xích vĩ và độ xích kinh của cực bắc thiên hà, trong đó 66° 33′ 38.6″ và 18h 0m 00 là xích vĩ và xích kinh của cực bắc hoàng đạo. (Cả hai cặp tọa độ này lấy theo kỷ nguyên J2000.) Kết quả tính toán là 60,19°.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Solar System Exploration  Các chương trình thám hiểm hệ Mặt Trời của NASA
 NASA/JPL Solar System Simulator Thiết lập giả tưởng hệ Mặt Trời của NASA
 Solar System - NASA Jet Propulsion Laboratory  Trang hợp tác NASA/JPL về hệ Mặt Trời
 Views of The Solar System Toàn cảnh hệ Mặt Trời
 Celestia Du hành giả tưởng thời gian thực miễn phí (OpenGL)
 Chín hành tinh hệ Mặt Trời của Bill Arnett
 Dữ liệu về các hành tinh
 Các ngôi sao và những hành tinh có thể có sự sống
 Thời gian biểu khám phá hệ Mặt Trời  Time Line of Space Exploration
 Kho lưu trữ các hình ảnh về Hệ Mặt Trời của NASA

Bài viết thiên văn chọn lọc
Khoa học hành tinh
Khoa học không gian
Thiên văn học
Vũ trụ


title: Prasinocyma rhodocosma

text:
Prasinocyma rhodocosma là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Tây Úc, Bắc Úc, Queensland và New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn các loài young shoots and leaves của Eucalyptus

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Insects
Australian Faunal Directory

Prasinocyma


title: Quận Liberty, Florida

text:
Quận Liberty là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Bristol.
Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 8365 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2180 km2, trong đó có 20 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Florida 1855
Khu dân cư thành lập năm 1855
Bắc Florida


title: Hylaeus xanthopsyche

text:
Hylaeus xanthopsyche là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

X
Động vật được mô tả năm 1922


title: Conus sennottorum

text:
Conus sennottorum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 46 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 26 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 61 m.

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1951


title: Weitbruch

text:
Weitbruch là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Official web site of the commune

Xã của Bas-Rhin


title: 7254 Kuratani

text:
7254 Kuratani (1993 TN1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1993 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7254 Kuratani

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Lý Khắc Cường

text:
Lý Khắc Cường () (1 tháng 7 năm 1955 – 27 tháng 10 năm 2023) là một chính khách cao cấp của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông là nguyên Thủ tướng Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ 2013 – 2023.

Tiểu sử
Ông là người dân tộc Hán, quê ở Vũ Ninh, Giang Tây, nguyên quán tại Định Viễn, An Huy. Ông sinh ngày 1 tháng 7 năm 1955 tại Hợp Phì, An Huy. Xuất thân là lao động chân tay ở nông thôn, ông Lý tiến nhanh lên vị trí bí thư tỉnh ủy và nay được cho là có nhiều hy vọng trở thành lãnh đạo hàng đầu đất nước. Ông bắt đầu làm việc trong chính quyền với vai trò viên chức từ tháng 3 năm 1974. Ông đã tốt nghiệp chuyên ngành kinh tế học Học viện Kinh tế Đại học Bắc Kinh, Nghiên cứu sinh tại chức và là Tiến sĩ kinh tế học.

Giai đoạn 1974-1976, Lý Khắc Cường tham gia đại đội thanh niên trí thức Đông Lăng, Công xã Đại Miếu, huyện Phụng Dương, tỉnh An Huy. Tháng 5 năm 1976, ông kết nạp Đảng, trở thành bí thư chi bộ Đại đội, nhận danh hiệu "cá nhân xuất sắc trong học tập Tư tưởng Mao Trạch Đông". Vào năm 1978, ông đỗ Đại học Bắc Kinh, nơi ông tốt nghiệp đại học Luật và Kinh tế, từng đảm nhiệm Hội trưởng hội sinh viên trường Đại học, từ tháng 2 năm 1982 ông giữ cương vị Bí thư Ban Chấp hành Đoàn trường Đại học Bắc Kinh.

Vào những năm 1983 -1985, Lý Khắc Cường Vụ trưởng Vụ Thanh niên trường học - Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc, đồng thời làm Bí thư Liên hiệp sinh viên toàn Trung Quốc, sau đó giữ vị trí trong đảng tại Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc. Từ năm 1985 ông là thành viên Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp Thanh niên Trung Quốc. Từ năm 1988 đến 1995 ông tham gia khóa cao học sau đó là nghiên cứu sinh của Viện Kinh tế Đại học Bắc Kinh. Từ tháng 9 đến tháng 11 năm 1991, ông tham gia khóa học tại Trường Đảng Trung ương Trung Quốc.

Sự nghiệp chính trị

Đoàn Thanh niên
Từ năm 1993 đến 1998, ông là Bí thư Thứ nhất Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc, đồng thời làm giám đốc Học viện Thanh niên Trung Quốc và thành viên Ủy ban nội chính và tư pháp Quốc hội Trung Quốc khóa 8. Từ năm 1997, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đây là thời điểm Lý Khắc Cường được cho là gặp và thân cận với Hồ Cẩm Đào.

Tỉnh Hà Nam
Tháng 6 năm 1998, ở tuổi 43 ông Lý trở thành quyền Tỉnh trưởng trẻ nhất Trung Quốc vào thời điểm bấy giờ. Vào năm 1999, ông được bổ nhiệm Phó Bí thư Tỉnh ủy kiêm Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hà Nam và sau đó từ năm 2003 là Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hà Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân tỉnh Hà Nam và thôi làm Tỉnh trưởng Hà Nam.  Theo các quan chức cấp tỉnh lúc đó thì ông Lý từ chối tham gia bất kỳ bữa tiệc hay sự kiện hoành tráng nào không liên quan đến hoạt động của chính phủ. Trong giai đoạn này tỉnh Hà Nam đã nhảy vọt trong bảng xếp hạng GDP quốc gia từ vị trí thứ 28 vào đầu những năm 1990 lên vị trí thứ 18 vào năm 2004 khi ông rời khỏi tỉnh này, thế nhưng trong thời gian ông làm lãnh đạo ở tỉnh này, đã xảy ra ba vụ hỏa hoạn và kém hiệu quả trong việc kiềm chế đại dịch HIV/AIDS đang ảnh hưởng đến các vùng nông thôn của tỉnh.

Tỉnh Liêu Ninh
Năm 2004, ông tới Liêu Ninh làm Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Liêu Ninh, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân tỉnh Liêu Ninh, trước khi đặt chân vào Thường vụ Bộ Chính trị vào năm 2007. Ở đây, ông được biết đến với dự án "Năm điểm thành một tuyến", nơi ông liên kết Đại Liên và Đan Đông, cũng như một loạt cảng khác thành một mạng lưới toàn diện để cải thiện luồng thương mại. Trong thời gian lãnh đạo ở Liêu Ninh, Lý được tiết lộ là người đã thiết kế "chỉ số Lý Khắc Cường", một chỉ số đo lường kinh tế độc đáo mà ông nghĩ ra, được cho là có thể bỏ qua các con số GDP chính thức thường không đáng tin cậy và do đó đóng vai trò như một chỉ báo tốt hơn về sức khỏe kinh tế. Thay vì chỉ thu thập dữ liệu về tổng sản lượng kinh tế, Lý đã sử dụng ba chỉ số khác để theo dõi nền kinh tế khi làm việc tại tỉnh Liêu Ninh. Đây là những; khối lượng hàng hóa đường sắt, lượng điện tiêu thụ và tổng vốn vay các ngân hàng giải ngân.

Phó Tổng lý

Năm 2007, sau Đại hội Đảng vào tháng 10, ông Lý trở thành ủy viên thường trực bộ chính trị đứng thứ 7 trong nhóm. Với quan hệ thân cận với Hồ Cẩm Đào, nhiều dự đoán đưa ra ông sẽ kế nhiệm Hồ Cẩm Đào, nhưng Tập Cận Bình đã được chọn. Năm 2008 được bầu làm Phó Tổng lý thứ nhất Quốc vụ viện, phụ trách cải cách và phát triển, năng lượng, xây dựng và y tế. Lý sau đó đã kế nhiệm Ôn Gia Bảo làm Tổng lý.

Với tư cách là phó thủ tướng, Lý là người có công trong việc thúc đẩy chương trình kích thích kinh tế vào năm 2008, nhằm mục đích phục hồi nền kinh tế sau trận động đất Tứ Xuyên cũng như cuộc Đại suy thoái. Lý xuất hiện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2010 ở Davos, Thụy Sĩ, nơi ông trình bày tầm nhìn dài hạn của Trung Quốc về phát triển trước các nhà lãnh đạo chính trị và kinh doanh thế giới. Đặc biệt, Lý đã thông báo ngắn gọn cho WEF về cam kết của Trung Quốc đối với phát triển bền vững, năng lượng xanh, giảm khoảng cách thu nhập và hiện đại hóa các ngành chiến lược quan trọng. Trong khi nhắc lại cam kết của Trung Quốc về phát triển hòa bình và trọng tâm của nước này là tăng nhu cầu trong nước trước áp lực bên ngoài trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, ông Lý cũng cảnh báo chống lại chủ nghĩa bảo hộ, nói rằng “mở cửa có thể là cả song phương và đa phương… theo nghĩa này, một cộng một thường lớn hơn hai."

Tổng lý Quốc vụ viện (2013-2023)

Tại Đại hội Đảng vào năm 2012, ông đứng thứ hai trong thường trực bộ chính trị chỉ sau Tập Cận Bình. Ngày 15 tháng 3 năm 2013, ông được Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc bầu làm Tổng lý Quốc vụ viện. với 2.940 người bỏ phiếu ủng hộ ông, 3 người phản đối và 6 người bỏ phiếu trắng. Ông có bài phát biểu quan trọng đầu tiên vào ngày 17 tháng 3 khi kết thúc Đại hội đồng NPC, kêu gọi chính phủ tiết kiệm, phân phối thu nhập công bằng hơn và tiếp tục cải cách kinh tế. Lý tập trung sự chú ý của mình vào Trung Quốc để hướng tới nền kinh tế dựa trên tiêu dùng thay vì dựa vào tăng trưởng dựa vào xuất khẩu. Lý được xếp hạng thứ 14 trong danh sách Những người quyền lực nhất thế giới năm 2013 của Forbes, sau khi nhậm chức Thủ tướng Trung Quốc. Vào ngày 18 tháng 3 năm 2018, Lý được tái bổ nhiệm làm thủ tướng Trung Quốc sau khi nhận được 2.964 phiếu ủng hộ và chỉ có 2 phiếu chống.

Kinh tế
Lý là người có niềm tin vững chắc vào việc sử dụng dữ liệu kinh tế mạnh mẽ để hỗ trợ việc ra quyết định của chính phủ. Khi ông Lý mới nhậm chức, Trung Quốc đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về cơ cấu kế thừa từ chính quyền tiền nhiệm, cụ thể là lượng lớn các khoản nợ xấu mà nhiều dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ mà nước này đã bắt tay thực hiện kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khiến các khoản nợ quá tải, doanh thu thấp hơn dự kiến và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Trong hoàn cảnh đó, Lý được cho là đã phản ứng bằng cái được gọi là "Likonomics", một thuật ngữ do các nhà kinh tế tại ngân hàng đầu tư Barclays Capital đặt ra. Likonomics bao gồm một cách tiếp cận ba hướng bao gồm việc giảm nợ trên diện rộng, chấm dứt các hoạt động kích thích lớn của chính phủ Ôn Gia Bảo và cải cách cơ cấu.  Tuy nhiên, đến năm 2014, áp lực kinh tế toàn cầu và nhu cầu xuất khẩu của Trung Quốc giảm đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp hơn dự kiến. Tăng trưởng GDP hàng năm đạt dưới 7,5% lần đầu tiên kể từ năm 1989. Chính phủ của Lý sau đó đáp trả bằng việc cắt giảm thuế cho các doanh nghiệp nhỏ, các dự án cải tạo các khu đô thị nghèo và một đợt xây dựng đường sắt khác, đặc biệt tập trung vào các khu vực đô thị nghèo của đất nước, nội thất. Năm 2016, các bài báo trên cơ quan ngôn luận của đảng là Nhân dân Nhật báo đã bỏ "Likonomics", nhằm ủng hộ tư tưởng kinh tế của ông Tập, trong đó nhấn mạnh cải cách kinh tế vi mô và ủng hộ những thay đổi về cung ứng.

Sau khi tuyên bố cải cách toàn diện tại Hội nghị Trung ương 3 năm 2013, Lý trở thành nhân vật hàng đầu trong nỗ lực thực hiện cải cách của chính phủ. Hội nghị toàn thể lần thứ ba kêu gọi các lực lượng thị trường đóng vai trò "quyết định" trong việc phân bổ nguồn lực, bề ngoài là tìm cách giảm quy định của chính phủ đối với thị trường tự do. Vào đầu năm 2014, Lý nói rằng chính quyền địa phương vẫn kém hiệu quả trong việc tuân theo các chỉ thị cải cách của chính quyền trung ương và một số chính phủ đã can thiệp vào những công việc mà họ không nên tham gia và một số không chú ý đến những việc họ nên làm. Lý nhấn mạnh rằng sự thành công của cải cách bắt nguồn từ việc "thực thi và thực hiện", đồng thời chỉ trích chính quyền địa phương không hành động để hỗ trợ cải cách.

Đối nội
Lý chỉ trích sự quan liêu không cần thiết của chính phủ, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Ông bày tỏ niềm tin rằng nhiều quan chức cấp dưới không cung cấp dịch vụ cho công chúng một cách hiệu quả. Về thái độ coi thường vấn đề này, nhiều giai thoại có thể trích dẫn của Lý đã trở nên lan truyền. Lý đề cập đến một trường hợp trong đó một công dân điền vào mẫu đơn đi du lịch nước ngoài (thông thường ở Trung Quốc) phải ghi lại số liên lạc khẩn cấp (công dân ghi mẹ của họ là người liên hệ), và quan chức chính phủ giám sát vấn đề đã yêu cầu công dân cung cấp giấy tờ có công chứng để "chứng minh mẹ bạn là mẹ bạn". Lý gọi vụ việc này là "hoàn toàn phi lý". Trong một trường hợp khác, ông đề cập đến một công chức cơ sở yêu cầu chứng minh rằng một đứa trẻ một tuổi không có tiền án tiền sự để thực hiện nghĩa vụ công vụ. Trong một trường hợp khác, Lý đề cập đến một công dân cấp cao nộp đơn xin trợ cấp phúc lợi bị các nhân viên chính phủ buộc phải cung cấp bằng chứng rằng “họ vẫn còn sống”. Về hai sự việc sau, Lý nói, "đây không phải là trò đùa, tất cả đều là sự thật!".

Từ tháng 1 năm 2020, Lý phụ trách công tác ứng phó của chính phủ Trung Quốc với đại dịch COVID-19. Vào ngày 27 tháng 1, Lý đến thăm Vũ Hán, tâm chấn ban đầu của đại dịch, để chỉ đạo công tác phòng chống dịch bệnh.

Đối ngoại

Lý Khắc Cường có chuyến thăm nước ngoài đầu tiên tới Ấn Độ vào ngày 18 tháng 5 năm 2013 nhằm giải quyết tranh chấp biên giới và kích thích quan hệ kinh tế. Ông cho biết việc chọn Ấn Độ làm chuyến thăm quốc tế đầu tiên nêu bật tầm quan trọng của Trung Quốc trong quan hệ với nước này. Trong chuyến thăm Trung Quốc của thủ tướng Narendra Modi năm 2015, Lý và Modi đã chụp ảnh selfie cùng nhau tại Thiên Đàn.

Trong chuyến thăm Pakistan, Lý đã gặp lãnh đạo cao nhất của đất nước và bày tỏ quan điểm của mình: "Là người bạn và người anh em thân thiết nhất của Pakistan, chúng tôi muốn hỗ trợ nhiều nhất có thể cho phía Pakistan". Lý cũng đã đến thăm Thụy Sĩ và Đức trong chuyến công du châu Âu đầu tiên và gặp gỡ lãnh đạo hai nước.

Trung tướng Hoa Kỳ H. R. McMaster đã viết về Lý rằng, "Nếu bất kỳ ai trong nhóm người Mỹ có bất kỳ nghi ngờ nào về quan điểm của Trung Quốc về mối quan hệ của nước này với Hoa Kỳ, thì lời độc thoại của Lý sẽ loại bỏ họ. Ông ấy bắt đầu bằng nhận xét rằng Trung Quốc, đã phát triển rồi." nền tảng công nghiệp và công nghệ của nó không còn cần đến Hoa Kỳ nữa." Nhiệm kỳ hai của ông đánh dấu căng thẳng quan hệ giữa Mỹ và Trung.

Tập Cận Bình

Nhiều nhà quan sát nhận định Lý bị Tập gạt ra ngoài một cách hiệu quả khi Tập củng cố quyền lực cho mình. Sau Hội nghị toàn thể lần thứ ba năm 2013, Tập Cận Bình đã đảm nhận một loạt vai trò lãnh đạo trong bốn cơ quan cấp bộ đầy quyền lực mới giám sát "cải cách sâu rộng toàn diện", internet, cải cách quân sự và cả Ủy ban An ninh Quốc gia. Nhóm lãnh đạo "cải cách sâu rộng" được cho là đang lấn sân sang các vấn đề trong lĩnh vực kinh tế thường do thủ tướng phụ trách, và được coi là có tác dụng làm giảm quyền lực thể chế của Lý. Tuy nhiên, Lý xuất hiện trong các thông cáo báo chí chính thức với tư cách là phụ tá hàng đầu của Tập, được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia.

Tại một hội nghị chuyên đề do Chủ tịch Tập triệu tập vào tháng 8 năm 2020 để chuẩn bị cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 của Trung Quốc, với sự tham dự của các chuyên gia kinh tế và các lãnh đạo cấp cao của đảng, tuy nhiên ông Lý đã không có mặt.

Cuối nhiệm kỳ
Vào cuối nhiệm kỳ ông phải đối mặt với đại dịch Covid-19. Ông đã nói về những thiệt hại mà chính sách zero Covid đặc trưng của ông Tập đã gây ra cho nền kinh tế và người dân thường Trung Quốc. Vào tháng 5 năm 2022, khi chính sách zero Covid vẫn được áp dụng, ông Lý xuất hiện mà không đeo khẩu trang tại một trường đại học ở tỉnh Vân Nam. Và cả sinh viên lẫn quan chức xung quanh ông đều không đeo khẩu trang. Điều này đã thúc đẩy cuộc thảo luận lan truyền trên mạng xã hội, với các bài đăng ca ngợi thủ tướng. Chẳng bao lâu sau, hashtag #PremierAtYunnanUniversity (Thủ tướng tại Đại học Vân Nam) đã bị kiểm duyệt. Trong năm Covid đầu tiên, với tư cách là người phụ trách kỹ thuật của nền kinh tế, ông Lý Khắc Cường quyết định thúc đẩy mô hình quầy hàng trên phố để tạo ra nhiều việc làm hơn ông nói rằng loại hình thương mại này có thể tiếp thêm sức sống và tạo ra nhiều việc làm hơn.

Tại Đại hội đảng năm 2022, ông rời khỏi thường trực bộ chính trị. Ngày 11 tháng 3 năm 2023, Lý Cường được bầu làm Tổng lý thay ông.

Qua đời và tang lễ

Lý Khắc Cường qua đời do ngừng tim vào lúc 0 giờ 10 phút, ngày 27 tháng 10 năm 2023 tại Thượng Hải sau 7 tháng nghỉ hưu, hưởng thọ 68 tuổi. Truyền thông Trung Quốc cho hay ông Lý lên cơn đau tim vào tối 26 tháng 10 khi đang bơi tại một khách sạn tại Thượng Hải. Sau khi được phát hiện, ông đã được đưa đến bệnh viện nhưng mọi nỗ lực cứu chữa đều bất thành.

Tang lễ của ông sẽ được tổ chức vào ngày 2 tháng 11 tại Bắc Kinh và thi hài của ông Lý sẽ được hỏa táng vào cùng ngày. Các khu vực Thiên An Môn, Tân Hoa Môn, Đại lễ đường Nhân dân, Bộ Ngoại giao Trung Quốc, trụ sở Đảng bộ và chính quyền các tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc Trung ương, Đặc khu hành chính Hồng Kông, Đặc khu hành chính Ma Cao, các cửa khẩu biên giới, cảng biển, cảng hàng không, các đại sứ quán, lãnh sự quán Trung Quốc ở nước ngoài treo cờ rủ.

Quan điểm chính trị
Lý Khắc Cường được xem là chính trị gia ôn hòa, chủ trương cải cách. Lý cho rằng "sự phát triển là cơ sở và chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề ở Trung Quốc".  Tháng 8 năm 2022, khi đến đặt vòng hoa tại tượng Đặng Tiểu Bình - nhà lãnh đạo đã tiến hành cải cách làm thay đổi mạnh mẽ nền kinh tế Trung Quốc - ông Lý tuyên bố: "Cải cách và mở cửa sẽ không dừng lại. Sẽ không có chuyện sông Dương Tử và Hoàng Hà lại chảy ngược".

Đời tư

Ông xuất thân từ tầng lớp quan chức trung lưu. Cha ông là Lý Kính Tam - lão thành cách mạng, từng làm Huyện trưởng huyện Phượng Dương, Chánh án Tòa án nhân dân Thành phố Bạng Phụ, Phó trưởng phòng nghiên cứu địa chí tỉnh An Huy - hàm phó Sở.

Vợ ông, Trình Hồng, là giáo sư tiếng Anh và văn chương tại Đại học Kinh tế và Thương mại Bắc Kinh. Họ có một con gái đang học tại Mỹ.

Cha vợ ông từng giữ chức Phó Bí thư tỉnh đoàn Hà Nam, cố vấn Văn phòng của tiểu tổ lãnh đạo xóa đói giảm nghèo của Quốc vụ viện - cấp Thứ trưởng. Mẹ vợ là cựu phóng viên của Tân Hoa Xã Chi nhánh Hà Nam.

Em trai của ông, Lý Khắc Minh hiện là chủ tịch hội đồng giám sát của các doanh nghiệp lớn chủ chốt của nhà nước, là thành viên Chính hiệp 13 từ năm 2018

Đánh giá
Phong thái bình dân và nhỏ nhẹ của ông khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu ông có đủ mạnh mẽ để đương đầu với các nhóm lợi ích đang thống lĩnh kinh tế Trung Quốc hay không.

Theo Cheng Li của viện Brookings, Lý Khắc Cường là người theo chủ nghĩa dân túy, là người ưa tranh luận các chủ đề như gia tăng việc làm, ưu đãi nhà cửa, chăm sóc y tế cơ sở, phát triển cân đối vùng miền và thúc đẩy cải cách công nghệ năng lượng sạch.

Ông được tiếng là quan tâm tới người nghèo, có thể vì bản thân sinh ra trong gia đình không mấy khá giả.

Ông được cho là có công lớn trong việc vực dậy nền kinh tế của tỉnh Hà Nam, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở tỉnh Liêu Ninh, một tỉnh bị ảnh hưởng mạnh của quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước.

Một người cùng trang lứa, đã làm việc với ông ở những ngôi làng trên con đường công tác đoàn của Lý Khắc Cường đã gọi ông là "chàng thanh niên luôn đọc sách". Lý Khắc Cường cũng là một trong những sinh viên đầu tiên của khoa luật danh tiếng tại Đại học Bắc Kinh, khi nó được phục hồi sau cuộc Cách mạng Văn hóa, và trở nên nổi bật giữa các sinh viên với tư duy độc lập, hùng biện và hóm hỉnh. Được biết, ông từ chối trải qua một đợt thực tập tại Hoa Kỳ để được trở thành thành viên Đoàn thanh niên cộng sản.

Ông nằm trong danh sách những người có ảnh hưởng nhất trên thế giới theo Forbes. Năm 2018, chiếm vị trí thứ 15 trong bảng xếp hạng.

Xem thêm
Nội các Lý Khắc Cường
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hà Nam
Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Liêu Ninh

Tham khảo

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
Thủ tướng Trung Quốc
Người An Huy
Cựu sinh viên Đại học Bắc Kinh
Người từ Trừ Châu
Viên chức chính quyền ở Liêu Ninh
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX
Nhân vật liên quan đến đại dịch COVID-19
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hà Nam
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Liêu Ninh
Bí thư thứ nhất Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc


title: Dammarie, Eure-et-Loir

text:
Dammarie  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 164 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Neuville-au-Bois

text:
Neuville-au-Bois là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D53, khoảng 10 dặm Anh về phía nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Neuville-au-Bois trên trang mạng của INSEE
 Neuville-au-Bois trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Garin, Haute-Garonne

text:
Garin là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1100 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Thần thoại Maya

text:
Thần thoại Maya là một phần của thần thoại Trung Mỹ và bao gồm tất cả các câu chuyện cổ của người Maya, trong đó nhân cách hóa các lực lượng của tự nhiên, thần thánh, và những anh hùng tương tác với họ. Các phần khác của truyền thống Maya truyền miệng (chẳng hạn như chuyện về động vật và những câu chuyện răn dạy đạo đức) không hẳn thuộc về lĩnh vực thần thoại, mà thiên về truyền thuyết và truyện dân gian hơn.

Tham khảo

Nền văn minh Maya
Thần thoại


title: Hàng không năm 1951

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1951:

Các sự kiện

Tháng 2
 21 tháng 2 - một chiếc English Electric Canberra trở thành máy bay phản lực đầu tiên thực hiện chuyến bay xuyên qua Đại Tây Dương mà không cần tiếp nhiên liệu, chuyến bay kéo dài trong 4 giờ 37 phút.

Tháng 3
 6 tháng 3 - công ty máy bay Martin có được quyền sản xuất máy bay English Electric Canberra với tên gọi là B-57
 15 tháng 3 - một chiếc máy bay đổ bộ trên mặt nước thuộc hãng hàng không Qantas thực hiện một chuyến bay khảo sát từ Sydney đến Valparaíso qua Đảo Phục Sinh, đây là chuyến bay dân dụng đầu tiên xuyên qua Nam Thái Bình Dương.

Tháng 4
 12 tháng 4 - 48 chiếc B-29 Superfortress của USAF tấn công cầu đường sắt Sinuiju trên sông Yalu.

Tháng 5
 1 tháng 5 - A-1 Skyraider và F4U Corsair thuộc Hải quân Hoa Kỳ cất cánh từ tàu sân bay USS Princeton tấn công đập Hwachon, làm xuất hiện lũ trên sông Pukhan
 20 tháng 5 - đại úy James Jabara trở thành phi công xuất sắc đầu tiên khi bắn hạ 5 chiếc Mikoyan-Gurevich MiG-15 bằng chiếc F-86 Sabre của mình
 29 tháng 5 - đại úy C. Blair thực hiện chuyến bay một mình qua Bắc Cực đầu tiên trên thế giới bằng một chiếc P-51 Mustang

Tháng 6
 1 tháng 6 - BEA bắt đầu phục vụ dịch vụ vận chuyển trực thăng giữa London và Birmingham

Tháng 7
 Phi đội số 25 Không quân Hoàng gia Anh trở thành phi đội tiêm kích phản lực ban đêm đầu tiên trên thế giới khi họ nhận được những chiếc de Havilland Vampire NF10.
 6 tháng 7 - tiếp nhiên liệu trên không được sử dụng lần đầu cho chiến đấu, với một chiếc KB-29 Superfortress tiếp nhiên liệu cho 4 chiếc RF-80 Shooting Stars trên bầu trời Bắc Triều Tiên

Tháng 8
 Đội biểu diễn nhào lộn trên không của Canada là Blue Devils bị giải tán.
 1 tháng 8 - Japan Air Lines được thành lập.
 7 tháng 8 - Bill Bridgeman lập một kỷ lục vận tốc với trên một chiếc Douglas Skyrocket với vận tốc Mach 1.88 (1.245 mph, 1.992 km/h).
 15 tháng 8 - Bill Bridgeman lập một kỷ lục độ cao mới trên chiếc Douglas Skyrocket với độ cao 74.494 ft (22.706 m).
 15 tháng 8 - BEA bắt đầu phục vụ chuyên chở bằng máy bay turbin phản lực cánh quạt đầu tiên trên thế giới, sử dụng một chiếc Douglas DC-3 được sửa chữa để lắp hai động cơ Rolls Royce Dart.

Tháng 9
 16 tháng 9 - một chiếc F2H-2 Banshee của Hải quân Hoa Kỳ đã bị hư hại nặng khi đang cố gắng thử hạ cánh xuống tàu sân bay USS Essex (CV-9), nó đã đâm vào một nhóm những máy bay đang đỗ trên sàn tàu và giết chết 7 thủy thủ.
 21 tháng 9 - Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ thực hiện cuộc triển khai quân số lớn đầu tiên trên thế giới bằng trực thăng. 228 lính đã được đổ bộ bằng 12 chiếc Sikorsky HRS

Tháng 10
 3 tháng 10 - HS-1 được trang bị cho các đơn vị, Hải quân Hoa Kỳ đã sử dụng chúng để thành lập nên phi đội trực thăng ASW (chống tàu ngầm) đầu tiên.
 23 tháng 10 - 10 chiếc Boeing B-29 Superfortressthực hiện một nhiệm vụ tấn công vào sân bay ở Bắc Triều Tiên. 3 chiếc đã bị bắn hạ và 4 chiếc phải hạ cánh khẩn cấp tại Nam Triều Tiên, và 3 chiếc bị hư hỏng nặng phải trở lại Okinawa. Đây là nhiệm vụ ban ngày cuối cùng được thực hiện bởi B-29.
 25 tháng 10 - Japan Airlines thực hiện chuyến bay đầu tiên, sử dụng 3 chiếc Martin 2-0-2 của hãng Northwest Airlines, được điều khiển bởi phi hành đoàn của Northwest.

Tháng 12
 1 tháng 12 - F/O Bruce Gogerly thuộc Phi đội 77, Không quân Hoàng gia Australia (RAAF), bay trên một chiếc Gloster Meteor, đã bắn hạ một chiếc MiG-15 do phi công Liên Xô điều khiển, đây là chiến thắng đầu tiên trong số 4 chiến thắng trong không chiến của RAAF trong Chiến tranh Triều Tiên.
 12 tháng 12 - Alaska Air trở thành hãng hàng không đầu tiên bay qua Bắc Cực
 13 tháng 12 - thiếu tá George Davis thuộc Phi đội tiêm kích đánh chặn 334 bắn hạ 4 chiếc MiG-15 trong một ngày

Chuyến bay đầu tiên
Tháng 2
 23 tháng 2 - Dassault Mystère

Tháng 3
 12 tháng 3 - Fairey Delta FD.1
 15 tháng 3 - Sud-Ouest SO.30R

Tháng 4
 26 tháng 4 - Lockheed X-7

Tháng 5
 18 tháng 5 - Vickers Valiant nguyên mẫu WB210

Tháng 6
 20 tháng 6 - Bell X-5, máy bay cánh cụp cánh xòe đầu tiên
 21 tháng 6 - Handley Page HP.88

Tháng 7
 16 tháng 7 - Iberavia I-11 EC-AFE
 20 tháng 7 - Hawker Hunter nguyên mẫu WB188

Tháng 8
 5 tháng 8 - HAL HT-2, thiết kế huấn luyện cơ bản đầu tiên do Ấn Độ thực hiện
 5 tháng 8 - Supermarine Swift WJ960
 7 tháng 8 - McDonnell F3H Demon 125444
 31 tháng 8 - Supermarine Type 508 VX133

Tháng 9
 7 tháng 9 - Auster B.4 G-AMKL
 26 tháng 9 - de Havilland Sea Vixen WG326

Tháng 11
 26 tháng 11 - Gloster Javelin nguyên mẫu WD804

Tháng 12
 10 tháng 12 - Fiat G.80, máy bay phản lực đầu tiên của Ý
 10 tháng 12 - Kaman K-225, trực thăng động cơturbine đầu tiên
 12 tháng 12 - de Havilland Canada DHC-3 Otter nguyên mẫu CF-DYK-X

Bắt đầu hoạt động

Tháng 2
 Avro Shackleton trong Phi đội số 120 RAF (Bộ tư lệnh duyên hải)

Tháng 5
 24 tháng 5 - English Electric Canberra trong Phi đội số 101 RAF

Tháng 7
 de Havilland Vampire NF10 trong Phi đội số 25 RAF.

Tháng 8
 Gloster Meteor NF11 trong Phi đội số 29 RAF
 22 tháng 8 - Supermarine Attacker trong Phi đội Hải quân 800, đây là máy bay phản lực đầu tiên của Binh chủng Không quân Hải quân Hoàng gia Anh.

Tháng 12
 17 tháng 12 - Lockheed Super Constellation trong hãng hàng không Eastern Air Lines.

Tham khảo


title: Prinçay

text:
Prinçay là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 16,59 km², dân số năm 2006 là 232 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 126 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Prinçay Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Princay


title: Limnephilus fuliginosus

text:
Limnephilus fuliginosus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Limnephilus


title: Sainte-Marie, Ardennes

text:
Sainte-Marie là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Saintemarie


title: 1806 Derice

text:
1806 Derice (1971 LC) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1806 Derice

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Brión, La Coruña

text:
Brión là một đô thị của Tây Ban Nha ở tỉnh A Coruña, cộng đồng tự trị Galicia. Đô thị này cách Santiago de Compostela 13 km về phía Tây, giáp các đô thị Ames, Negreira, Outes, Noya, Lousame, Rois và Teo. Brión có diện tích 75 km² và dân số 6.972 người theo điều tra của Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha năm 2006.

Các đơn vị hành chính

Brión được chia thành 9 parroquia:

 Os Ánxeles (Santa María)
 Bastavales (San Xulián)
 Boullón (San Miguel)
 Brión (San Fins)
 Cornanda (Santa María)
 Luaña (San Xulián)
 Ons (Santa María)
 San Salvador de Bastavales (San Salvador)
 Viceso (Santa María)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Páxina oficial do Ayuntamiento de Brión
 Fotografías de Brión
 Ruta dos Cruceiros (Brión

Đô thị ở A Coruña


title: 24

text:
Năm 24 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 24

als:20er#24


title: 15577 Gywilliams

text:
15577 Gywilliams (2000 GN68) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 4 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15577 Gywilliams

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Theretra arfakmontensis

text:
Theretra arfakmontensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Irian Jaya in Indonesia.

Chú thích

Tham khảo

Theretra


title: Ladiville

text:
Ladiville là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 49 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente