title: Sukhoi Su-17

text:
Sukhoi Su-17 (tên ký hiệu của NATO 'Fitter') là một dòng máy bay tiêm kích bom cánh cụp cánh xòe của Liên Xô, được phát triển từ Sukhoi Su-7. Dòng máy bay này được xuất khẩu rộng rãi tới các nước Đông Âu, Châu Á, và Trung Đông, và cũng được biết đến rộng rãi ở Việt Nam dưới định danh xuất khẩu là Sukhoi Su-22.

Phiên bản Su-17/22M4 mà Không quân Nhân dân Việt Nam đang sử dụng được xem là phiên bản cuối cùng và hiện đại nhất của dòng Su-17/22, được sản xuất vào cuối thập niên 80 - đầu thập niên 90. Khác với ngoại hình trông có vẻ lỗi thời và có sự tương đồng lớn với "bô lão" Mikoyan-Gurevich MiG-21, biến thể Su-22M4 không "già" và lạc hậu hơn so với các dòng tiêm kích thế hệ 4 được sản xuất và biên chế cùng thời điểm như Sukhoi Su-27, Mikoyan MiG-29, Grumman F-14 Tomcat, McDonnell Douglas F-15A/B/C Eagle, General Dynamics F-16A/B Fighting Falcon... Nó được trang bị các hệ thống điện tử, trinh sát và chỉ thị mục tiêu tương đối hiện đại cùng với khả năng sử dụng tốt các dòng tên lửa tấn công có dẫn đường.

Thiết kế
Lịch sử của Su-22 bắt đầu như một nỗ lực để cải tiến máy bay tiêm kích bom Su-7. Dù Su-7 có một số ưu điểm, bao gồm một bộ khung vững chắc và tốc độ bay thấp hoàn hảo, nhưng cánh của nó có những điểm méo mó nhỏ và nó có tốc độ cất - hạ cánh lớn do đó đòi hỏi phải có đường băng dài.

Những nghiên cứu của Viện Thủy khí động học Trung ương Xô viết (TsAGI) đã đề xuất một hình dạng cánh cụp cánh xòe. Cánh có hình dạng thay đổi được, có thể xòe ra để nâng cao độ ổn định ở độ cao thấp và hiệu suất tuần tra cũng như hỗ trợ việc cất - hạ cánh, hay cụp lại để bay với tốc độ cao hơn. Vài mẫu cánh VG planform đã được phát triển cho Su-7 (và máy bay ném bom Tupolev Tu-22), hình dạng được chọn cho phép chỉ phần ở phía ngoài chuyển động, để lại một đoạn cánh phía trong cố định. Ngoài việc làm cho máy bay dễ dàng tương thích với cánh mới, thân máy bay cũng được thiết kế sửa chữa cho phù hợp, bộ càng đáp được chuyển vào những khoang nhỏ trong cánh thay vì trong thân như trước kia, cho phép mở rộng giá treo vũ khí dưới thân, điểm treo vũ khí dưới cánh được đặt dưới phần cánh cố định.

Một sửa đổi trên Su-7 với thiết kế cánh mới đã được xây dựng và nó bay lần đầu tiên vào 2 tháng 8 năm 1966 với tên gọi là Su-7IG (Изменяемой Геометрий - Izmenyaemoy Geometriy, "có thể thay đổi được hình dạng") (hay S-22I). Cánh điều khiển bằng tay, nó có thể quay góc 28°, 45°, và 63°. Những kết quả rất khả quan, nó có thể trình diễn bay tốc độ thấp, khoảng cách cất cánh và hạ cánh giảm xuống một nửa, và đặc biệt là nó có thể mang được nhiều loại vũ khí hạng nặng.

Những quan sát viên của Phương Tây đã có những ý niệm mơ hồ về loại máy bay mới đã bay thử tại sân bay Domodedovo, Moskva vào tháng 7 năm 1967, họ được xem như loại máy bay đó là Su-7IG (tên ký hiệu của NATO 'Fitter-B') chỉ bay thử nghiệm, và họ đã rất ngạc nhiên khi các đơn vị không quân của Liên Xô trang bị loại máy bay đó vào năm 1972.

Loại máy bay mới, được biết đến trong các phòng thiết kế là S-32, đã có tên gọi chính thức là Su-17. Trong các hoạt động tại các đơn vị nó thường được gọi với cái tên "Strizh", tiếng Nga cho "Martlet - Chim nhạn không chân". Phiên bản sản xuất chính đầu tiên là Su-17M, với động cơ khỏe hơn và hệ thống điện tử mới, như thùng nhiên liệu thêm ở trên lưng. Một phiên bản xuất khẩu "làm nhẹ bớt" đã được thiết kế với tên gọi Su-20, với các giảm bớt tiêu chuẩn trang bị. Cả ba phiên bản đầu tiên đều được NATO gán tên là Fitter-C.

Su-17 được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ ném bom chiến thuật tấn công các mục tiêu mặt đất. Nó cũng có thể làm nhiệm vụ thứ 2 - tiêm kích phòng không với khả năng mang 2 tên lửa không đối không tầm nhiệt R-60 hoặc K-13, tuy nhiên nhiệm vụ này chỉ là phụ: kết cấu cánh đặc biệt khiến Su-17 không có khả năng cơ động cao - tính sống còn trong không chiến. Hơn thế, việc không đuợc trang bị radar cũng khiến cho Su-17 không có khả năng phát hiện mục tiêu trên không ngoài tầm nhìn của phi công.

Sukhoi OKB sau này đã phát triển một danh sách dài những phiên bản có tính năng ưu việt. Phiên bản dành cho Không quân Liên Xô có tên gọi là Su-17, phiên bản xuất khẩu tương đương có tên gọi là Su-22. Khoảng 3.000 chiếc Su-17 và các phiên bản của nó đã được sản xuất từ giữa năm 1966 đến khi kết thúc sản xuất vào năm 1991, thời điểm mà Liên Xô tan rã.

Phiên bản cuối cùng mà Liên Xô chế tạo là Su-22M4, có thể mang được 2 tên lửa không đối đất Kh-29 dùng để tấn công các mục tiêu mặt đất (gồm kho tàng, bến bãi, nhà xưởng, cầu cống, sân bay) hoặc tàu chiến trên biển. Kh-29 được trang bị đầu đạn nặng 320 kg, trong đó có 116 kg chất nổ mạnh. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn cho phép đạt tốc độ tối đa 2.900 km/h, tầm bắn đạt 10–30 km tùy từng biến thể. Kh-29 có khả năng gây hư hại nặng tàu chiến có lượng giãn nước lên tới 10.000 tấn. Ngoài tên lửa Kh-29, Su-22M4 cũng có thể mang tên lửa chống radar Kh-28 có tầm bắn lên đến 110 km, đầu đạn 140 kg, sử dụng phương pháp dẫn bắt kết hợp giữa dẫn hướng quán tính và radar thụ động pha cuối để tiêu diệt các trạm radar.

Chiến đấu
Liên Xô đã sử dụng rộng rãi Su-17 trong Chiến tranh Liên Xô - Afghanistan (1979 - 1989), với 100 - 150 chiếc được huy động trong cuộc chiến đó. Su-17 đã hoạt động liên tục trong điều kiện khắc nghiệt của vùng sa mạc, với những sân bay nằm ở độ cao lớn, nhiệt độ cao, nhiều bụi cát… Mức độ sẵn sàng chiến đấu của Su-17 vượt qua cả máy bay cường kích Su-25 và các trực thăng vũ trang như Mi-24. Vào mùa hè, mật độ xuất kích của Su-17 tăng gấp rưỡi. Một số chiếc đã bị bắn hạ bởi tên lửa đất đối không FIM-92 Stinger của Mỹ. 3 chiếc Su-17 đã bị bắn hạ bởi những chiếc F-16 của Pakistan, khi những chiếc máy bay Liên Xô bay lạc vào không phận Pakistan.

Do được thiết kế cho nhiệm vụ tấn công mặt đất nên khả năng cơ động của Su-17 khá kém, dù phiên bản cải tiến Su-7B đã có những thay đổi. Nó khá lớn, gây nhiều tiếng ồn và tạo nhiều khói. Dù được thiết kế với nhiệm vụ chính là tấn công mặt đất, nhưng nó lại phải tham gia không chiến tương đối nhiều (bởi phần lớn các nước sử dụng nó là những nước nhỏ, không có nhiều máy bay kiểu khác để lựa chọn), và tất nhiên nó dễ bị đánh bại bởi máy bay tiêm kích đối phương trong tình huống đó. Ngoài ra, khả năng bảo trì thấp, chiến thuật kém của các nước này cũng dẫn đến nhiều tổn thất không đáng có đối với Su-17.

Ở Syria, các máy bay Su-20 và Su-22 (các phiên bản xuất khẩu của Su-17) của nước này đã được sử dụng trong cuộc chiến Yom Kippur năm 1973 và chiến tranh Lebanon 1982, nhiều chiếc bị Không quân Isarel bắn hạ.

Những chiếc 'Fitter' cũng được sử dụng trong chiến tranh ở Libya và Iraq. 2 chiếc Fitter của Libya đã bị bắn hạ trong sự kiện Vịnh Sidra bởi những chiếc tiêm kích F-14 Tomcat của Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 19 tháng 8 năm 1981. Nhiều chiếc cũng đã bị mất trong suốt cuộc Chiến tranh Iran - Iraq vào những năm 1980, và hơn 6 chiếc đã bị Không quân Hoa Kỳ bắn hạ trong Chiến tranh Vùng Vịnh.

Trong cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh 1991, Không quân Iraq tiếp tục mất thêm nhiều máy bay Su-22 vì bị các máy bay tiêm kích F-15C của Hoa Kỳ bắn hạ, cũng như vì các cuộc không kích.

Tại Angola, trong giai đoạn 1987 - 1994, các máy bay Su-22 đã tham chiến không kích phiến quân UNITA và một số đã bị bắn hạ.

Không quân Yemen đã bị mất một số Su-22 vì lý do kĩ thuật và hỏa lực phòng không khi sử dụng các máy bay Su-22 để chống lại các lực lượng nổi dậy ở nước này.

Tại Nam Mỹ, Peru là nước duy nhất có trang bị máy bay Su-22. Ngày 24/4/1992, một chiếc Su-22 đã tấn công máy bay vận tải quân sự Lockheed C-130H Hercules của Mỹ ở phía tây Lima, làm 6 trong số 14 thành viên phi hành đoàn bị thương vong. Sự việc này đã gây ra những sự cố chính trị - ngoại giao nghiêm trọng giữa hai nước.

Tiếp đó, vào năm 1995, chiến tranh giữa Peru và Ecuador bùng nổ. Những chiếc Su-22 đã thực hiện khoảng 45 phi vụ chiến đấu. Ngày 10/2/1995, hai chiếc tiêm kích Dassault Mirage F1JA của Ecuador đã bắn hạ hai chiếc Su-22 của Peru tại vùng thung lũng Cenepa. Sau đó, Peru tổ chức phản công gồm 20 chiếc Su-22 ở El Pato, nên phía Ecuador đã dừng việc tấn công các cảng biển của nước này.

Không quân Nga đã cho những chiếc Su-17 về hưu, nhưng còn khoảng 300 chiếc vẫn đang hoạt động trong biên chế của không quân các nước khác trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Tham gia chiến dịch CQ-88 ở Việt Nam
Không quân Nhân dân Việt Nam bắt đầu tiếp nhận những chiếc Su-22M/UM từ Liên Xô, một biến thể cải tiến dành cho xuất khẩu của Su-17, từ năm 1979 để dần thay thế cho các loại máy bay chiến đấu MiG-17, MiG-19 đã lạc hậu. Su-22 là chiến đấu cơ phản lực đầu tiên của Việt Nam bay ra được tới quần đảo Trường Sa. Sáng ngày 10/2/1988, phi công Vũ Xuân Cương đã thành công chuyến bay nhiệm vụ đầu tiên trên cường kích Su-22M (số hiệu 5815) từ Phan Rang ra tuần tiễu Trường Sa.

Sau hải chiến Trường Sa, ngày 30/3/1988, Việt Nam quyết định tăng cường bay huấn luyện trên biển xa cho phi đội Su-22M nhằm nâng cao khả năng tác chiến trên biển. Ngày 24/4, 3 chiếc Su-22M được điều từ Thọ Xuân (Thanh Hóa) vào Phan Rang. Cuối tháng 6, có thêm 10 chiếc Su-22M nữa vào Phan Rang. Từ Phan Rang bay ra Trường Sa là gần 600 km. Thời điểm đó, phương tiện dẫn đường của Việt Nam chỉ có bán kính 300 km nên sau đó phi công phải tự bay 300 km nữa mà không có dẫn đường. Giữa biển cả, việc xác định vị trí là cực kỳ khó khăn, không có địa tiêu nào để phi công dựa vào phán đoán tọa độ, thời tiết lại hay thay đổi đột ngột. Bán kính tác chiến của Su-22M là 630 km, chỉ vừa đủ để tới Trường Sa, vì vậy nếu sai lệch về hướng bay thì không còn đủ nhiên liệu để về đến đất liền. Các đơn vị Su-22M phải khắc phục rất nhiều khó khăn và cả nguy hiểm để huấn luyện cấp tốc việc bay ra đảo Trường Sa

Ngày 14 tháng 4 năm 1988, con tàu không số của Lữ đoàn 125 chở theo 35 lính công binh và 7 lính hải quân của đơn vị C7 - D3 (Lữ đoàn công binh E83) do Tư lệnh Vùng 4 Hải quân chỉ huy quay lại quần đảo Trường Sa Từ 2h sáng, Hải quân Nhân dân Việt Nam bí mật cho xuồng nhỏ vào thăm dò, rồi tiếp cận, cắm cờ lên đảo Len Đao. Buổi sáng, phát hiện Việt Nam cắm cờ ở Len Đao, Trung Quốc cho 7 tàu khu trục và vô số xuồng nhỏ bao vây đảo. Lúc này, 7 chiếc cường kích Su-22M của Không quân Nhân dân Việt Nam bay từ đất liền ra quần đảo. Thấy máy bay chiến đấu của Việt Nam, ngay lập tức phía tàu Trung Quốc tản ra. Bộ đội Việt Nam tiếp tục xây dựng công sự và bảo vệ đảo Len Đao cho đến ngày hôm nay.

Tai nạn
Tính đến 26/07/2018, sau gần 50 năm phục vụ trên khắp thế giới, đã có ít nhất 113 chiếc Su-17/20/22 bị rơi do tai nạn, chiếc gần đây nhất là một chiếc Su-22M4 số hiệu 5873 của Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không — Không quân (QĐNDVN) rơi tại tỉnh Yên Bái vào ngày 31/01/2023, khiến cho Đại úy phi công cấp 3 Trần Ngọc Duy hi sinh. So với khoảng 2.687 chiếc Su-17/20/22 được chế tạo thì tỷ lệ rơi do tai nạn trên máy bay là 4,3%, tỷ lệ này còn thấp so với những máy bay tiêm kích tiên tiến hơn của phương Tây như F-15 Eagle (tỷ lệ rơi do tai nạn là 10,1%), F-16 Fighting Falcon (tỷ lệ rơi do tai nạn là 14,4%), F/A-18 Hornet (tỷ lệ rơi do tai nạn là 12%).

Các phiên bản

 Su-7IG ('Fitter-B'): Chuyển đổi từ Su-7BMK để xây dựng khái niệm bay.
 'Fitter-C' (tên ký hiệu của NATO giống với một số phiên bản):
 Su-17: Được chế tạo lại với số lượng nhỏ (khoảng 24 chiếc) vào năm 1969, được dựa trên mẫu Su-7U huấn luyện 2 chỗ, với phần lưng phình lên cho các bình chứa nhiên liệu (4.550 lít). Nó giữ lại động cơ Lyulka AL-7F-1 của Su-7 (68.64 kN/15.432 lbf lực đẩy chính hay 99.12 kN/22.282 lbf khi đốt nhiên liệu lần 2).
 Su-17M: Phiên bản sản xuất chính, bắt đầu sản xuất vào năm 1971, gồm động cơ Lyulka AL-21F-3, 2 chỗ, hệ thống dẫn đường/tấn công mới (giữ lại radar khoảng cách SRD-5M, dù hãm ở đuôi của Su-7BMK). Có vận tốc cực đại là Mach 2.1, phiên bản xuất khẩu tương đương có tên gọi là Su-20.
 Su-17R: Một số nhỏ máy bay Su-17M trang bị hệ thống trinh sát. Phiên bản xuất khẩu tương đương có tên gọi là Su-20R.
 Su-17M2D ('Fitter-D'): Giới thiệu trong năm 1974 với phần mũi mở rộng 38 cm, loại bỏ radar khoảng cách để cải thiện tầm nhìn của phi công. Phần mũi chứa hệ thống tìm đường laser/dò tìm mục tiêu (LRMTS), radar dẫn đường DISS-7 Doppler. Phiên bản xuất khẩu có tên gọi Su-17M2K ('Fitter-F'), loại bỏ LRMTS, thay thế động cơ cũ bằng động cơ Tumansky/Khatchaturov R-29BS-300 (tương tự như trên tiêm kích cánh cụp cánh xòe MiG-23) công suất sau khi đốt nhiên liệu lần 2 là 112.76 kN (25.348 lbf).
 Su-17UM2D ('Fitter-E'): Phiên bản huấn luyện 2 chỗ đầu tiên, dựa trên Su-17M2D, nhưng có một số điểm khác biệt, thân máy bay dài hơn do kính chắn gió di chuyển lên phía trước, có cùng chiều dài như Su-17M. Khả năng mang nhiên liệu bên trong bị giảm bớt và pháo cũng bị loại bỏ, nhưng có hệ thống điện tử và vũ khí đầy đủ. Phiên bản xuất khẩu, sử dụng động cơ R-29BS-300 giống như Su-17M2K, có tên gọi là Su-17UM2K.
 Su-17UM3 ('Fitter-G'): Phiên bản huấn luyện được nâng cao lên, cánh đuôi thẳng đứng và cánh bụng có thể dời đi được. Không giống đa số những model sau của Fitter, nó giữ lại đầu vào không khí, cho phép máy bay đạt được vận tốc Mach 2.1. Hệ thống điện tử không chiến bị loại bỏ cho hệ thống mới cho phép huấn luyện viên mô phỏng những cuộc tấn công và tình trạng khẩn cấp khi đang bay. Phiên bản huấn luyện có tên gọi Su-22UM3K, một số sử dụng động cơ Lyulka, còn số khác dùng động cơ Tumansky/Khatchaturov.
 Su-17M3 ('Fitter-H'): Phiên bản một chỗ ngồi dựa trên Su-17UM2D, nhưng chỉ với buồng lái đơn, giữ lại 2 pháo. Radar Doppler di chuyển vào trong. Giá treo tên lửa K-13 (AA-2 'Atoll') hoặc R-60 (AA-8 'Aphid') được thêm vào giữa 2 giá treo mỗi cánh. Khả năng chứa nhiên liệu bên trong gia tăng với 4.850 lít. Phiên bản xuất khẩu, giống phần lớn ngoại trừ sử dụng động cơ R-29BS-300, có tên gọi Su-22M3K ('Fitter-J').

 Su-17M4 ('Fitter-K'): Phiên bản sản xuất cuối cùng, sản xuất bắt đầu vào năm 1980, với việc nâng cấp đáng kể hệ thống điện tử, gồm hệ thống dẫn đường RSDN (giống với LORAN), dẫn đường tín hiệu, dẫn đường quán tính, hệ thống đo khoảng cách laser mạnh hơn, sóng định vị vô tuyến, và hệ thống radar cảnh báo SPO-15LE ('Sirena'). Thêm những khe nạp không khí bổ sung (gồm bộ nạp không khí ở cánh) để có thêm luồng không khí làm mát động cơ. 'Fitter-K' trang bị tên lửa tự dẫn truyền hình và vũ khí chùm tên lửa chống radar BA-58 Vyuga. Tùy chọn thêm hệ thống phòng thủ gồm các chùm kim loại gây nhiễu, pháo sáng gây nhiễu. Phiên bản xuất khẩu có tên gọi Su-22M4.
 Su-22M5: phiên bản nâng cấp trọn gói của Nga - Pháp liên doanh cho các máy bay hiện nay, với buồng lái hiện đại, HOTAS, hệ thống điện tử cải tiến. Loại bỏ hệ thống đo khoảng cách bằng laser, thay vào đó là radar Phazotron/Thomson-CSF 'Phathom'.

Các nước sử dụng

 Nhiều chiếc phục vụ trong Không quân Armenia, số lượng chính xác không biết rõ.
 khoảng 70 chiếc đã được cung cấp cho không quân Afghanistan vào năm 1982, gồm cả 45 Su-22M4 được chuyển vào năm 1984.
  Không quân Algeria sử dụng 32 chiếc, không còn hoạt động.
  Lực lượng Phòng không và Không quân Nhân dân Angola sử dụng 22 chiếc Su-22.
  Không quân Azerbaijan dùng 2 chiếc Su-17.
  Không quân Belarus nhận được những chiếc Su-17 từ Không quân Xô viết, không còn sử dụng.
  Không quân Bulgaria sử dụng 18 Su-22M4 và 3 Su-22UM, không còn sử dụng.
  Không quân Séc nhận được 31 Su-22M4 và 5 Su-22UM3K. Ngừng hoạt động năm 2002.
  Tiệp Khắc Tiệp Khắc chia Su-22 (49 Su-22M4 và 8 Su-22UM3K năm 1992) cho Cộng hòa Séc và Slovakia năm 1993.
  Luftstreitkräfte der NVA sử dụng Su-22 đến khi thống nhất nước Đức, máy bay được chuyển cho Luftwaffe.
  Không quân Ai Cập sử dụng 48 chiếc Su-20/22, tất cả đã ngừng hoạt động, được thay thế bởi F-4 Phantom II và F-16 Fighting Falcon.
  Su-22 được chuyển từ Đông Đức, không hoạt động trong Luftwaffe, một số máy bay được sơn màu của Luftwaffe để thử nghiệm và đánh giá.
  Không quân Hungary dùng 12 Su-22M3 và 3 Su-22UM3 từ năm 1983. 2 chiếc hai chỗ và một chiếc huấn luyện đã rơi. Ngừng hoạt động năm 1997.
  Không quân Iraq sử dụng một số kiểu Su-22, một số đã chạy sang Iran năm 1991.
  Không quân Cộng hòa Hồi giáo Iran sử dụng một số kiểu Su-20 và Su-22.
  Không quân Libya có 90 Su-22, có 40 Su-22M3 và Su-22UM3K đang hoạt động.
  30 chiếc hiện đang hoạt động trong Không quân Bắc Triều Tiên.
  Không quân Peru có 35 Su-22M, Su-22M3, và Su-22UM3.
  Không quân Ba Lan còn 48 Su-22M4K và Su-22UM3K trong tổng số 137 chiếc có được. Tất cả sẽ ngừng hoạt động trước 2012.

  Không quân Nga nhận được từ Liên Xô. Năm 1998, Su-17 chính thức nghỉ hưu trong Không quân Nga.
  Quân chủng Phòng không - Không quân Slovakia có 18 Su-22M4 và 3 Su-22UM3K nhận từ Tiệp Khắc năm 1993.
  Chuyển cho các quốc gia SNG.
 Không quân Xô viết
 Hàng không Hải quân Xô viết
  60 Su-22 đang hoạt động trong Không quân Syria.
  Su-17 đang hoạt động trong Không quân Turkmenistan.
  40 Su-17 đã ngừng hoạt động.
  Su-17 không rõ tình trạng trong Không quân Uzbekistan.
  3 trung đoàn Su-22 được vận hành bởi Không quân Nhân dân Việt Nam.
  50 Su-22 phục vụ trong Không quân Yemen.

Thông số kỹ thuật (Su-17M4 'Fitter-K')
Dữ liệu từ Sukhoi

Đặc điểm riêng
 Phi hành đoàn: 1
 Chiều dài: 19.03 m (62 ft 5 in) kể cả ống không tốc
 Chiều dài: 17.34 m _thân máy bay
 Sải cánh: cánh cụp 10.02 m (32 ft 10 in) và cánh xòe 13.68 m (44 ft 11 in)
 Chiều cao: 5.12 m (16 ft 10 in)
 Diện tích cánh: từ 34.5 m² (370 ft²) đến 38.5 m² (415 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 12160 kg (26,810 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 16400 kg (36,155 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 19430 kg (42,835 lb)
 Động cơ: 1× Lyulka AL-21F-3 76.5 kN (17.200 lbf) - 109.8 kN (24,675 lbf)
 Nhiên liệu : 4.590 lít (trong thân máy bay) và có thể mang tối đa 4 thùng dầu phụ bên ngoài cánh ( 4.280 lít)

Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại: 1400 km/h (755 knots, 870 mph) trên biển và 1860 km/h (1,005 knots, 1,155 mph, Mach 1.7) trên độ cao lớn
 Tầm bay: 1.150 km (715 mi) (tấn công) - 2.300 km (1.430 mi) (tuần tiễu)
 Bán kính chiến đấu: 360 km (bay thấp) - 630 km (bay cao) khi mang theo 2.200 kg vũ khí + 2 thùng dầu phụ 2x1.150 lít
 Trần bay: 14.200 m (46,590 ft)
 Vận tốc bay lên: 230 m/s (45.276 ft/min)
 Áp lực lên cánh: 443 kg/m² (90.77 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.68
Chiều dài đường băng cất cánh: 900 mét
Chiều dài đường băng hạ cánh : 950 mét - 1.150 mét

Vũ khí
 2 pháo 30 mm NR-30, 80 viên đạn mỗi khẩu.
 2 giá treo dưới cánh mang 4 tên lửa không đối không tầm nhiệt Molniya R-60 (AA-8 'Aphid').
 10 giá treo cứng mang được 4.250 kg (9.370 lb) vũ khí (3 vị trí dưới cánh cố định, 4 hoặc 2 trên thân), gồm bom thông thường, rocket, bom napalm, vũ khí hạt nhân chiến thuật. Còn có thể mang tên lửa không đối đất dẫn đường vô tuyến/quang học Kh-23 (AS-7 'Kerry'), Kh-25 (AS-10 'Karen'), Kh-29 (AS-14 'Kedge'), và Kh-58 (AS-11 'Kilter'); bom điều khiển laser.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 List of all Su-17 (Su-20 and Su-22) fighters used by Polish Air Force
 Walkaround Su-22M4
 from Russian Military Analysis
 from FAS

Nội dung liên quan

Máy bay có chung sự phát triển
 Sukhoi Su-7

Máy bay có tính năng tương đương
 A-7 Corsair II
 SEPECAT Jaguar
 Soko J-22 Orao
 Nanchang Q-5

.

Su-17
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay trinh sát
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh cụp cánh xòe
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Máy bay một động cơ phản lực
Máy bay cường kích Liên Xô và Nga
Máy bay cánh giữa


title: Ba kích

text:
Ba kích hay còn gọi ba kích thiên, nhàu thuốc, ruột gà (danh pháp hai phần: Morinda officinalis), là loài thực vật thuộc chi Nhàu, họ Cà phê.

Cây dây leo sống nhiều năm, thân mảnh có lông mịn. Lá đơn nguyên mọc đối chữ thập, tạo thành các lóng thân dài từ 5–10 cm. Phiến lá hình bầu dục thuôn ngược, đầu là ngọn gấp, đuôi lá hình tim hoặc tròn, phiến lá lúc non màu xanh, già màu trắng mốc và khi khô có màu nâu tím. Mặt dưới phiến lá đếm có 8-9 cập gân thứ cấp. Hoa trắng sau chuyển vàng. Quả kép phủ lông, có màu đỏ khi chín. Rễ cây phình to.

Cây mọc leo thành bụi ven rừng đồi núi có độ cao tuyệt đối dưới 500m.

Một số bộ phận của cây được sử dụng làm dược liệu chữa các bệnh phong thấp, giảm huyết áp, bổ dương. Người âm hư, hỏa thịnh, táo bón cấm dùng.

Chú thích

 Flora of China Editorial Committee. 2011. Flora of China (Curcurbitaceae through Valerianaceae with Annonaceae and Berberidaceae). 19: 1–884. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.

Liên kết ngoài
Thông tin về Ba kích trên chuyên trang Viện dược liệu
Công dụng của Ba kích đăng trên báo Thanh niên

Cây thuốc
O
Thực vật được mô tả năm 1958
Thực vật được sử dụng trong Đông y


title: Ypsolopha yasudai

text:
Ypsolopha yasudai là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Nhật Bản, Hàn Quốc, đông bắc và miền trung Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 17–18 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Mahnar Bazar

text:
Mahnar Bazar là một thành phố và khu đô thị của quận Vaishali thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mahnar Bazar có dân số 37.354 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mahnar Bazar có tỷ lệ 43% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 52%, và tỷ lệ cho phái nữ là 33%. Tại Mahnar Bazar, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: San Martino di Finita

text:
San Martino di Finita là một thị xã và comune  ở tỉnh Cosenza trong vùng Calabria miền nam nước Ý.
Đô thị San Martino di Finita có diện tích 23 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là 1247 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cosenza


title: Thiên niên kỷ 1 TCN

text:
Thiên niên kỷ 1 TCN hay còn gọi là thiên niên kỷ cuối cùng TCN là khoảng thời gian kéo dài từ năm 1000 TCN đến năm 1 TCN (Thế kỷ 10 đến thế kỷ 1 TCN; trong thiên văn học: JD   –  ). Thời kỳ này bao gồm Thời đại đồ sắt ở Cựu Thế giới và chứng kiến sự chuyển đổi từ Cận Đông cổ đại sang thời Cổ đại Hy-La.

Dân số thế giới trong thời kỳ này tăng gần gấp đôi trong suốt thiên niên kỷ, từ khoảng 100 triệu lên khoảng 200–250 triệu người.

Tham khảo

-9
1 TCN


title: Albánchez

text:
Albánchez là một đô thị thuộc tỉnh Almería, in Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 35 km², dân số năm 2005 là 681 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Search Almeria  Information and business directory for Almeria in English & Spanish
  Albánchez  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Lasioglossum argemonis

text:
Lasioglossum argemonis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1897


title: Hướng bắc

text:
Hướng bắc là một trong bốn hướng chính của la bàn, theo quy định chung trong địa lý. Ba hướng kia là: hướng tây, hướng nam và hướng đông.

Muốn tìm hướng bắc, vào ban đêm có thể tìm sao Bắc Cực để tìm ra hướng bắc.

Tham khảo

Địa lý học
Hướng

da:Kompasretning#Nord


title: San Esteban de Zapardiel

text:
San Esteban de Zapardiel là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 56.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Tiliacea citrago

text:
Tiliacea citrago (tên tiếng Anh: Orange Sallow) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 28–33 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài the leaf-buds và later the leaves của Tilia, bao gồm Tilia cordata và Tilia platyphylla.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium
UKmoths

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1758
Tiliacea
Côn trùng châu Âu


Mặt trận Ý (Chiến tranh thế giới thứ nhất) là nơi diễn ra những trận đánh trong Chiến tranh thế giới thứ nhất giữa Ý và Đế quốc Áo-Hung cùng với các đồng minh của họ. Mặt trận Ý bắt đầu từ ngày 23 tháng 5 1915 khi Ý quyết định đứng về phe Hiệp ước (Entente) và tuyên chiến với Đế quốc Áo-Hung, kết thúc vào ngày 3 tháng 11 1918 khi Đế quốc Áo-Hung quyết định đầu hàng Ý và các nước phe Hiệp ước. Các trận đánh ở mặt trận này chủ yếu diễn ra ở bờ sông Isonzo (11 trận đánh). Mặc dù giai đoạn đầu Ý mở nhiều đợt tấn công lớn với ý đồ nhanh chóng đánh bại quân Áo nhưng mặt trận này nhanh chóng chuyển sang chiến tranh chiến hào như mặt trận phía Tây.

Hoàn cảnh dẫn đến mặt trận
Mặc dù Ý là đồng minh của Đế quốc Đức và Đế quốc Áo-Hung nhưng khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ vào tháng 8 1914, Ý tuyên bố là quốc gia trung lập. Ý bí mật tiếp xúc với cả hai bên tham chiến để mặc cả về quyền lợi của mình và cuối cùng các nước phe Hiệp ước đã đồng ý các điều kiện của Ý. Theo đó Ý sẽ được một số vùng đất như tỉnh Trentino, Istria, Dalmatia, Bolzano-Bozen và cảng Trieste. Ngoài ra Ý còn được một số quyền lợi ở Châu Phi và Albania.

Ngày 26 tháng 4 1915, Ý ký kết hiệp định với các nước phe Hiệp ước tại London theo đó các nước khối Hiệp ước chấp nhận phần lớn những yêu sách về lãnh thổ của Ý đổi lại sau 1 tháng Ý phải tuyên chiến với các nước Liên minh Trung tâm. Ngày 4 tháng 5, Ý tuyên bố xóa bỏ điều ước đồng minh với Đế quốc Áo-Hung và đến ngày 23 tháng 5, Ý tuyên chiến với đế quốc Áo-Hung. Mặt trận Ý được hình thành.

Diễn biến mặt trận

Những trận đánh đầu tiên ở Isonzo năm 1915

Mặt trận Ý được mở màn bằng 1 cuộc tấn công của quân đội Ý với mục tiêu chiếm Gorizia nằm bên bờ sông Isonzo mặc dù quân đội Ý tương đối lạc hậu về pháo, xe chuyên chở và quân dụng. Khi bắt đầu cuộc chiến Ý chỉ có 600 xe chuyên chở để di chuyển quân. Để giải quyết tình trạng này, quân đội Ý thường sử dụng ngựa để vận chuyển và điều này là bất lợi khi quân nhu không được đưa nhanh đến chiến trường trong điều kiện địa hình hiểm trở của vùng Alps. Ngoài ra, tổng tư lệnh quân đội Ý Luigi Cadorna không có kinh nghiệm chiến trường và không được sự ủng hộ của nhiều binh lính.

Trong giai đoạn đầu của cuộc tấn công, lực lượng Ý gấp 2 lần quân Áo nhưng đã không chọc thủng được các phòng tuyến vững chắc của người Áo trên núi Alps. Nguyên nhân chính là do các cứ điểm của quân Áo nằm trên cao nên khi tấn công, quân Ý phải leo lên các ngọn núi. 2 tuần sau, quân đội Ý lại mở 1 cuộc đột kích nữa với nhiều pháo hơn nhưng lại bị đánh lui lần nữa. 1 cuộc tấn công nữa từ 18 tháng 10 đến 4 tháng 11 sử dụng 1.200 trọng pháo nhưng vẫn không có kết quả. Như vậy sau 4 cuộc tấn công đầu tiên ở Isonzo, tổn thất của quân đội Ý là 60.000 người chết và 150.000 người bị thương nhưng vẫn chưa thu được thành công nào đáng kể. Cuối năm 1915, mặt trận Ý dần chuyển sang chiến tranh chiến hào.

Cuộc phản công của quân Áo ở Asiago
Sau những cuộc tổng tấn công thất bại của Ý, người Áo lên kế hoạch cho 1 cuộc phản công tại Trentino và nhắm vào vùng đất băng ngang Altopiano di Asiago. Cuộc phản công của quân Áo bắt đầu vào ngày 11 tháng 3 1916 với 15 sư đoàn đã phá vỡ các phòng tuyến của Ý. Mặc dù đã được cảnh báo trước về cuộc phản công nhưng quân đội Ý đã không có sự chuẩn bị vững chắc cho phòng thủ. Các vị trí của quân đội Ý lần lưựot sụp đổ do thiếu phòng thủ, phải rút lui trên 1 chiến tuyến 60 cây số và ngay sau đó họ đã phải điều viện binh từ các mặt trận khác về. Thất bại này của người Ý cũng đã dẫn đến cuộc tổng tấn công của tướng Brusilov ở mặt trận phía Đông để cứu nguy cho Ý.

Cuối năm 1916
Vào cuối năm 1916, lợi dụng thảm bại của quân đội Áo-Hung trong cuộc tổng tấn công của tướng Brusilov, quân đội Ý mở thêm 4 trận đánh nữa bên bờ sông Isonzo. Trong trận Isonzo lần thứ sáu vào tháng 8, Ý chiếm được Gorizia, 1 thắng lợi nâng cao tinh thần cho người Ý trong cuộc chiến. Còn trong các trận Isonzo lần thứ bảy đến lần thứ chín (từ 14 tháng 9 đến 4 tháng 11) cả hai bên đều rơi vào tình trạng bế tắc và năm 1916 kết thúc với sự kiệt quệ của cả Ý và Áo-Hung tại mặt trận này.

Đế quốc Đức tham gia mặt trận năm 1917

Sau khi chỉ giành được 1 lợi thế rất nhỏ trong trận Isonzo lần thứ mười, quân đội Ý mở 1 cuộc tấn công vào phòng tuyến quân Áo từ 2 hướng bắc và đông của Gorizia. Quân Áo dễ dàng ngăn chặn cuộc tiến quân ở phía đông nhưng ở phía bắc, quân đội Ý do Luigi Capello chỉ huy đã phá vỡ thành công phòng tuyến quân Áo và chiếm cao nguyên Bainsizza. Với thắng lợi này, quân đội Ý tiến gần đến chiến thắng nhưng không thể duy trì lợi thế này lâu vì quân dụng tiếp tế không được đưa đến chiến trường đầy đủ và kịp thời nên cuối cùng quân đội Ý phải rút lui. Ước tính thương vong của quân đội Ý sau trận này là khoảng 150.000 người.

Sau trận Isonzo lần thứ mười một, quân Áo nhận được tiếp viện từ quân Đức sau khi cuộc tổng tấn công của Kerensky do chính phủ lâm thời Nga tiến hành ở mặt trận phía Đông vào tháng 7 1917 thất bại. Người Đức ngay lập tức ra sức củng cố các phòng tuyến quân Áo và chuẩn bị cho 1 cuộc phản công. Trong lúc đó, tinh thần của quân đội Italy ngày càng giảm sút do điều kiện sống tồi tệ, nguồn tiếp tế chậm trễ, chăm sóc y tế lạc hậu. Ngày 24 tháng 10 1917, liên quân Đức-Áo tổ chức 1 cuộc tấn công vào các phòng tuyến của Ý, mở đầu trận Caporetto. Cuộc tấn công nhanh chóng thu được thắng lợi với hoả lực mạnh của pháo binh và chiến thuật tấn công mới của người Đức. Chỉ trong ngày đầu tiên, các phòng tuyến của Ý vỡ vụn và quân đội Italy phải rút lui 12 dặm. Thương vong của quân đội Ý trong trận Caporetto là khủng khiếp: 11.000 người chết, 20.000 người bị thương và 275.000 người bị bắt làm tù binh, 2500 trọng pháo bị người Áo chiếm. Trong khi đó thương vong của liên quân Đức-Áo là 20.000 người. Trận đánh này cũng ghi dấu ấn của 1 sĩ quan Đức trẻ, Erwin Rommel, người sau này mà tài năng sẽ được thể hiện một cách đầy đủ ở Chiến tranh thế giới thứ hai.

Liên quân Đức-Áo nhanh chóng tiến vào lãnh thổ Ý hơn 100 km và mục tiêu là Venice nhưng cuối cùng đã không vượt qua được sông Piave trong trận sông Piave vào tháng 6 1918.

Chiến tranh kết thúc

Trận sông Piave
Quân Áo ngày càng tiến sâu vào lãnh thổ Ý thì lại càng xa nguồn tiếp tế. Do đó quân Áo cuối cùng đã phải dừng cuộc tiến công trong khi quân Ý lập 1 tuyến phòng thủ gần Venice tại sông Piave. Sau khi trận Caporetto kết thúc, Luigi Cardona đã bị cách chức và thay thế bằng Armando Diaz. Tháng 11 1917, liên quân Anh-Pháp-Mỹ được đưa đến giúp đỡ Ý trong khi đó đế quốc Đức vì phải chuẩn bị cho cuộc tổng tấn công Mùa xuân 1918 nên phải rút hết quân ở mặt trận Ý. Tình thế ở mặt trận Ý ngày càng diễn biến bất lợi cho người Áo. Tuy nhiên người Áo vẫn vạch 1 kế hoạch cho tổng tấn công cuối cùng để loại Ý ra khỏi vòng chiến. Và địa điểm được chọn là sông Piave.

Trận sông Piave bắt đầu với 1 cuộc tấn công đánh lạc hướng tại Tonale và dễ dàng bị quân Ý đẩy lùi. Trong khi đó, một số quân Áo đào ngũ đã tiết lộ kế hoạch cho cuộc tấn công tiếp theo đến Ý do đó 2 tập đoàn quân đã được điều đến chặn đường tiến quân của người Áo. Con đường tiến quân còn lại do tướng Svetozar Boroević von Bojna bước đầu giành được thành công cho đến khi bị các máy bay ném bom oanh tạc đường tiếp tế và quân đội Ý đến tiếp viện kịp thời. Thất bại của quân đội Áo-Hung trong trận này khiến họ không còn thể gượng dậy được nữa và Đế quốc Áo-Hung cũng đứng trước nguy cơ tan rã. Đây được xem là chiến thắng có ý nghĩa then chốt của quân đội Italy, đưa họ đến gần hơn với chiến thắng cuối cùng.

Trận Vittorio Veneto - trận đánh cuối cùng ở mặt trận Italy
Lợi dụng thảm bại của đế quốc Đức trong cuộc tổng tấn công Mùa xuân 1918, quân đội Ý chỉ còn chờ viện binh từ mặt trận phía Tây đến sẽ mở cuộc tổng tấn công cuối cùng. Tháng 10 1918, quân đội Ý sau khi đã chuẩn bị đầy đủ đã mở cuộc tấn công tại Vittorio Veneto. Trong khi đó tại đế quốc Áo-Hung làn sóng đòi độc lập của các dân tộc ngày càng dâng cao cũng ảnh hưởng đến tinh thần quân đội Áo-Hung. Ngày 30 tháng 10, quân đội Áo-Hung đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn tại Vittorio Veneto. Ngày 3 tháng 11, 300.000 quân Áo đầu hàng. Cũng vào ngày này, Áo-Hung đã gửi cờ ngừng chiến đến Ý và đề nghị đi đến ký kết hòa ước kết thúc chiến tranh. Các điều khoản của bản hòa ước đã được gửi đến Paris cho hội đồng các nước phe Hiệp ước và được đồng ý. Bản hòa ước của đế quốc Áo-Hung được ký tại Villa Giusti, gần Padua vào ngày 3 tháng 11 và có hiệu lực từ 3 giờ chiều ngày 4 tháng 11. Thất bại của quân đội Áo-Hung trong trận Vittorio Veneto đã loại đế quốc Áo-Hung ra khỏi cuộc chiến, kết thúc luôn mặt trận Ý và dẫn đến sự tan rã không lâu sau đó của đế quốc Áo-Hung.

Hậu quả
Kết thúc chiến tranh sau gần 3 năm tham chiến, thương vong của quân đội Ý là 650.000 người chết, 947.000 người bị thương và 600.000 người bị bắt làm tù binh. Ý trở thành nước thắng trận sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và là một trong 5 nước chi phối hội nghị Versailles. Còn đế quốc Áo-Hung trở thành nước bại trận và tan rã không lâu sau đó qua hai bản hòa ước Saint-Germain ký với Áo và hòa ước Trianon ký với Hungary.

Tuy là nước thắng trận và được nhiều vùng lãnh thổ từ hệ thống hòa ước Versailles nhưng mục tiêu bành trướng của Ý ở Nam Âu và Địa Trung Hải đã vấp phải sự chống đối của Anh, Pháp, Mỹ do đó vùng lãnh thổ mà Ý nhận được sau chiến tranh thu hẹp lại rất nhiều so với những gì mà các nước phe Hiệp ước hứa chia cho Ý tại London khiến nước này bất mãn. Điều này là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc Ý tham gia Chiến tranh thế giới thứ hai sau này theo phe trục phát xít để phân chia lại thế giới.

Xem thêm

 Chiến tranh thế giới thứ nhất
 Lịch sử Ý trong Chiến tranh thế giới thứ nhất
 Lịch sử đế quốc Áo-Hung trong thế chiến thứ nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Walks of Peace in the Soča Region Foundation
 The Great War in the Dolomites

Thế chiến thứ nhất
Lịch sử Ý
Áo-Hung trong Chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Perdita albata

text:
Perdita albata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: 984

text:
Năm 984 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 984


title: Trichoptilus inclitus

text:
Trichoptilus inclitus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Australian Insects

Trichoptilus
Động vật được mô tả năm 1892
Động vật Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: Mai Hương

text:
Phạm Thị Mai Hương (8 tháng 12 năm 1941  – 29 tháng 11 năm 2020) là một ca sĩ nhạc tiền chiến trước năm 1975, đồng thời bà cũng được biết đến là cháu ruột của nữ danh ca Thái Thanh.

Cuộc đời và sự nghiệp
Phạm Thị Mai Hương, sinh ngày 8 tháng 12 năm 1941 tại Đà Nẵng, cha bà là Phạm Đình Sĩ và mẹ là nữ kịch sĩ Kiều Hạnh. Bà được biết đến là cháu ruột của nữ ca sĩ Thái Thanh, do cha bà là anh trai của Thái Hằng, Thái Thanh, Phạm Đình Chương, Hoài Trung,... Cha bà do là công chức ngành thuế nên thường xuyên hoán chuyển công tác, nên những người em của bà sau này, bao gồm Bạch Tuyết và Phạm Lạng Sơn đều lần lượt sinh ra tại Đà Nẵng và Lạng Sơn.

Cuối năm 1951, từ Hà Nội, cả gia đình Mai Hương đều chuyển vào Sài Gòn sinh sống. Mai Hương học tại trường đạo Thánh Linh tư thục, sau đó chuyển về học tại trường Nguyễn Bá Tòng. Tuy học ở trường đạo Thiên Chúa, nhưng Mai Hương không theo bất kỳ một tôn giáo nào. Được sự khuyến khích của cô ruột là Thái Thanh, Mai Hương tham gia cuộc thi tuyển lựa ca sĩ do Đài phát thanh Pháp Á tổ chức. Trên sân khấu, bà hát bài "Chú cuội" của Phạm Duy và "Xuân và tuổi trẻ" của La Hối.

Sau cuộc thi, bà được đưa về ban Thiếu sinh nhi đồng của nữ ca sĩ Minh Trang, sau này do nữ kịch sĩ Kiều Hạnh tiếp quản và trở thành ban Tuổi Xanh. Đến khi bà 15 - 16 tuổi, bà chuyển sang hát trên Đài phát thanh Sài Gòn, hát cho ban nhạc của Võ Đức Tuyết, Hoàng Lang, với các ca sĩ như Anh Ngọc, Kim Tước, Châu Hà, Nhật Bằng,... Trên một số tờ nhạc như "Đường chiều sơn cước", "Đường chiều", "Một bài ca", "Lá thư miền Trung", "Nửa đêm ngoài phố", "Tình đầu",...đã dần xuất hiện hình ảnh của cô trên tờ nhạc. Bà thường ít khi đi hát tại vũ trường vì bà muốn tập trung vào tinh thần tác phẩm. Trong thời gian này, bà có học violin với thầy Nhiên, đàn tranh với Nguyễn Hữu Ba và hợp xướng với Hải Linh. Đến năm 1970, bà ký hợp đồng đi hát tại phòng trà Tự Do. Tuy nhiên, bà chỉ hát được vài năm thì phòng trà bị bom làm cho nổ sập.

Ngày 22 tháng 4 năm 1975, bà cùng chồng con di tản lên máy bay sang Hoa Kỳ định cư. Bà cùng với ca sĩ Quỳnh Giao, Kim Tước thành lập lại ban Tiếng Tơ Đồng và cho ra mắt một băng nhạc. Về sau, gia đình bà sinh sống tại Nam California, làm nhân viên ngân hàng cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2000.

Năm 1985, cô nghe tin mẹ là nữ kịch sĩ Kiều Hạnh qua đời tại Việt Nam. Bà không thể về Việt Nam, nên chỉ có thể hát bài "Thuyền viễn xứ" trên đài phát thanh hải ngoại.

Bà qua đời vào ngày 29 tháng 11 năm 2020 tại Hoa Kỳ do tuổi cao sức yếu.

Bà kết hôn với ông Trương Dục vào năm 1961 và có 4 người con, tất cả đều không theo nghiệp của cha mẹ.

Album

Giấc mơ hồi hương, Trường Hải thực hiện 1982
Bóng ngày qua (Tú Quỳnh 82)
Đi chơi chùa Hương
Mai Hương và những tuyệt phẩm Đoàn Chuẩn - Từ Linh
Tình khúc Dương Thiệu Tước (Tú Quỳnh CD 66)
Khúc nhạc ly hương - Nhạc tiền chiến 2 (MNK CD 54)
Nhặt cánh sao rơi (DX CD 60) (1990)
Vàng phai mấy lá (DX CD 135)
Như ngọn buồn rơi (DX CD 167) (2002)
Sérénade - nhạc cổ điển lời Việt (Diễm xưa CD 105) (1996)
Lỡ Chuyến Đò
Em còn nhớ mùa xuân
Trở về dĩ vãng
Thương Tình Ca
Tình khúc Văn Cao - Nhạc tiền chiến 4, với Quỳnh Giao

Xem thêm
 Kim Tước
 Quỳnh Giao

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mai Hương - Nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật
“Viên ngọc” của nền tân nhạc Việt Nam: Ca sĩ Mai Hương qua đời
 Ca sĩ Mai Hương qua đời thọ 79 tuổi
Mai Hương - Nửa Thế Kỷ Gắn Bó Với Nghệ Thuật

Người Sài Gòn
Người California
Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Ca sĩ tình khúc 1954–1975
Ca sĩ hải ngoại


title: Gadhinglaj

text:
Gadhinglaj là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Kolhapur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Gadhinglaj có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 623 mét (2043 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gadhinglaj có dân số 25.356 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Gadhinglaj có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Gadhinglaj, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Ecnomina batyle

text:
Ecnomina batyle là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ecnomina


title: Lưu Văn (người mẫu)

text:
Lưu Văn (giản thể:刘雯; phồn thể:劉雯; bính âm: Liú Wén) là một người mẫu Trung Quốc.

Tuổi thơ
Lưu Văn sinh ngày 27 tháng 1 năm 1988, tại Vĩnh Châu, một thành phố thuộc tình Hồ Nam của Trung Quốc. Trước khi trở thành người mẫu, cô là một hướng dẫn viên du lịch.

Sự nghiệp và sự thành công
Lưu Văn bắt đầu sự nghiệp người mẫu vào năm 2005, khi cô bước chân vào New Silk Road World Model Contest, một cuộc thi mà người từng dành chiến thắng là một người mẫu nổi tiếng khác người Trung Quốc Đỗ Quyên, với hi vọng giành được giải thưởng là mộ chiếc máy vi tính.

Tuy không giành chiến thắng tại cuộc thi này, nhưng sự nghiệp của cô lại bắt đau ngay sau khi rời khỏi cuộc chơi. Cô lên bìa tạp chí FHM Trung Quốc. Sau đó cô làm việc cho Vogue Trung Quốc và Harper's Bazaar.

Tháng 9 năm 2007, Lưu Văn bắt đầu làm quen với ngành công nghiệp thời trang khi phải viết một bài về trang phục của Karl Lagerfeld và Viktor and Rolf. Cô được đưa đến Paris vào năm 2008 và ký hợp đồng với Marilyn Agency.

Tháng 2 năm đó cô xuất hiện trên tạp chí Vogue của Trung Quốc, cô ra mắt sàn diễn quốc tế trong tháng đó, cô là người kết thúc của show Trussardi ở Milan và trình diễn cho Shiatzy Chen, Chanel, Jean Paul Gaultier và Hermès.

Xuân 2009, cô tham gia 7 chiến dịch quảng cáo lớn, gồm có DKNY, GAP, Barneys New York, Benetton, Alexander Wang, Converse và Calvin Klein. Ngoài ra cô cũng hợp tác với Bergdorf Goodman, Calvin Klein Alexander Wang và Vivienne Tam. Lưu Văn được phỏng vấn trên nhiều tạp chí như Vogue Mĩ, Trung Quốc, Anh, Bồ Đào Nha, Đức, Pháp, Tây Ban Nha; Elle Trung Quốc, i-D... và Teen Vogue.

Năm 2009, Lưu Văn là người mẫu Trung Quốc đầu tiên được trình diễn trong Victoria's Secret và cũng là người mẫu Đông Á đầu tiên trình diễn cho show diễn nội y đình đám này. Cô tiếp tục tham gia vào năm 2010, 2011 và 2012. Lưu Văn cũng là người mẫu châu Á thứ hai vinh dự mang cánh cho show diễn vào năm 2009 (sau Ujjwala Raut năm 2003).

Trong tuần lễ thời trang Xuân Hè 2010, Văn tham gia hơn 70 show ở 4 thành phố là Milan, Paris, New York và London. Cô là người tham gia nhiều show thứ hai chỉ sau Constance Jablonski.

Tháng 4 năm 2010, Lưu Văn và Jablonski sẽ gia nhập danh sách những gương mặt quảng cáo của mĩ phẩm Estée Lauder, cô là gương mặt châu Á đầu tiên của công ty.

Năm 2013, cô đứng vị trí thứ 3 trên 50 trong top 50 người mẫu do Models.com bình chọn. Bên cạnh công việc người mẫu, cô còn đang học về du lịch.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gương mặt châu Á đầu tiên của Estée Lauder

Nhân vật còn sống
Người mẫu Trung Quốc
Người Hồ Nam
Sinh năm 1988
Nữ người mẫu Trung Quốc
Người Trung Quốc ở Hoa Kỳ
Người họ Lưu


title: Cheumatopsyche krugerana

text:
Cheumatopsyche krugerana là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: H (lớp thiết giáp hạm)

text:
Lớp H là một loạt các thiết kế tàu chiến cho Kriegsmarine Đức, nhằm mục đích để thực hiện các yêu cầu của Kế hoạch Z trong những năm cuối của thập niên 1930 và đầu những năm 1940. Biến thể đầu tiên, "H-39" được coi là chiếc đầu tiên trong sáu chiếc tàu sẽ được xây dựng, về cơ bản như mở rộng các thiết giáp hạm lớp Bismarck với tháp pháo . "H-41" thiết kế cải tiến từ "H-39" với pháo chính lớn hơn, với tám vũ khí . Hai kế hoạch tiếp theo, "H-42" và "H-43", tăng kích thước pháo chính một lần nữa, với , và lớn nhất "H-44" thiết kế cuối cùng, với kích thước pháo lên tới . Các tàu có kích thước dao động từ "H-39", dài  và nặng , "H-44", với kích thước vĩ đại, nó dài tới  và nặng . Hầu hết các thiết kế có tốc độ vượt quá .

Do sự bùng nổ của chiến tranh thế giới thứ hai trong tháng 9 năm 1939, không chiếc nào trong số tàu trên được xây dựng. Các công việc đang thực hiện bị trì hoãn, thép, lắp ráp vẫn còn trên đường trượt cho đến năm 1941, khi Oberkommando der Marine đã ra lệnh cho nó được loại bỏ cho các mục đích khác. Hợp đồng cho các "H-39" đã được trao, nhưng công việc không được bắt đầu vào bất kỳ chiếc trong số chúng trước khi dự án bị hủy bỏ. Không có thiết kế tiếp theo để tiến triển xa hơn cho giai đoạn lập kế hoạch.

Thiết kế ban đầu
Nghiên cứu thiết kế đầu tiên cho "Schlachtschiff H" ("Thiết giáp hạm H") năm 1935, và gần lặp đi lặp lại của thiết kế của tàu lớp Bismarck, trang bị pháo . Thông tin tình báo chỉ ra rằng Hải quân Liên Xô đã lập kế hoạch cho lớp thiết giáp hạm Sovetsky Soyuz với pháo  nhắc nhở người Đức tăng tầm cỡ vũ khí của tàu đến 38 cm vào ngày 5 Tháng Mười năm 1936. Oberkommando der Marine (OKM) ban hành yêu cầu nhân viên vào cuối tháng Mười cho một tàu 35.000 tấn dài (36.000 t) được trang bị 8 khẩu pháo 38 cm với tốc độ . Bán kính hành động của con tàu là ít nhất là bằng của các tàu thuộc lớp thiết giáp hạm bỏ túi Deutschland.

Đặc điểm khái quát

Tham khảo

Chú thích

Trích dẫn

Tài liệu

 Maiolo, Joseph The Royal Navy and Nazi Germany, 1933-39 A Study in Appeasement and the Origins of the Second World War, Macmillan Press: London, 1998, ISBN 0-312-21456-1.

Kế hoạch Z
Lớp thiết giáp hạm
Dự án quân sự bị hủy bỏ của Đức
Thiết giáp hạm của Đức


title: Quảng Thuận

text:
Quảng Thuận là một phường thuộc thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Địa lý
Phường Quảng Thuận nằm ở phía nam thị xã Ba Đồn, ven sông Gianh và có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Quảng Phúc
Phía tây giáp xã Quảng Văn
Phía nam giáp huyện Bố Trạch
Phía bắc giáp các phường Quảng Thọ và Ba Đồn.

Phường Quảng Thuận có diện tích 7,74 km², dân số năm 2019 là 7.286 người, mật độ dân số đạt 941 người/km².

Hành chính
Phường Quảng Thuận được chia thành 5 tổ dân phố: Đình Chùa, Đồng Môn, Bến Chợ, Thuận Bài, Me Hội.

Lịch sử
Trước đây, Quảng Thuận là một xã thuộc huyện Quảng Trạch.

Ngày 20 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 125/NQ-CP. Theo đó, chuyển xã Quảng Thuận về thị xã Ba Đồn mới thành lập, đồng thời thành lập phường Quảng Thuận trên cơ sở toàn bộ 771,08 ha diện tích tự nhiên và 8.628 người của xã Quảng Thuận.

Di tích
Đình làng Thổ Ngọa

Chú thích

Tham khảo


title: Bộ Măng tây

text:
Bộ Măng tây hay bộ Thiên môn đông (danh pháp khoa học: Asparagales) là một bộ trong lớp thực vật một lá mầm bao gồm một số họ cây không thân gỗ. Trong các hệ thống phân loại cũ, các họ mà hiện nay đưa vào trong bộ Asparagales đã từng được đưa vào trong bộ Loa kèn (Liliales), và một số chi trong đó thậm chí còn được đưa vào trong họ Loa kèn (Liliaceae). Một số hệ thống phân loại còn tách một số họ được liệt kê dưới đây thành các bộ khác, bao gồm cả các bộ Orchidales (lan) và bộ Iridales (diên vĩ), trong khi các hệ thống khác, đặc biệt là hệ thống phân loại của APG lại đưa hai bộ Orchidales và Iridales vào trong bộ Asparagales. Bộ này được đặt tên theo chi Asparagus (măng tây, thiên môn đông).

Phân loại

APG III

Hệ thống APG III năm 2009 công nhận các họ sau:
 Amaryllidaceae
 Asparagaceae
 Asteliaceae
 Blandfordiaceae
 Boryaceae
 Doryanthaceae
 Hypoxidaceae
 Iridaceae
 Ixioliriaceae
 Lanariaceae
 Orchidaceae
 Tecophilaeaceae
 Xanthorrhoeaceae (bao gồm Asphodelaceae)
 Xeronemataceae

nghĩa là hai họ Alliaceae và Agapanthaceae nhập vào trong họ Amaryllidaceae và không còn có các họ tùy chọn tách ra từ hai họ Asparagaceae và Xanthorrhoeaceae nữa.

APG II
Hệ thống phân loại của Angiosperm Phylogeny Group được các nhà thực vật học sử dụng rộng rãi và đã được cập nhật thành APG II năm 2003 để thêm vào các nghiên cứu gần đây, đặc biệt là các nghiên cứu phân tích DNA. Sơ đồ năm 1998 xác định 29 họ trong bộ Asparagales. APG II hợp nhất một số họ và thừa nhận một hệ thống khác với ít số lượng họ nhưng họ lại lớn hơn, trong đó một số họ nhỏ có thể kết hợp lại thành các họ lớn hơn, dựa trên sự tương thích di truyền gần gũi hơn và vẫn tuân thủ 'hệ thống APG', cho rằng họ này chứa 16-24 họ với 1.122 chi và khoảng 26.070 loài. Ví dụ, theo hệ thống phân loại mới hơn này thì người ta có thể đưa chính xác cây hoa hiên hay cây kim châm (chi Hemerocallis) vào họ Hemerocallidaceae, hoặc vào họ Xanthorrhoeaceae. Phân loại của APG II về bộ Asparagales như sau:
 Alliaceae, có thể tách riêng hai họ:
 Agapanthaceae
 Amaryllidaceae
 Asparagaceae, có thể tách riêng thành bảy họ khác nữa:
 Agavaceae
 Aphyllanthaceae
 Hesperocallidaceae
 Hyacinthaceae
 Laxmanniaceae
 Ruscaceae
 Themidaceae
 Asteliaceae
 Blandfordiaceae
 Boryaceae
 Doryanthaceae
 Hypoxidaceae
 Iridaceae
 Ixioliriaceae
 Lanariaceae
 Orchidaceae
 Tecophilaeaceae
 Xanthorrhoeaceae
 Asphodelaceae
 Hemerocallidaceae
 Xeronemataceae

APG 1998
Hệ thống APG năm 1998 cũng đặt bộ này trong nhánh thực vật một lá mầm nhưng sử dụng định nghĩa sau:
 Bộ Asparagales
 Họ Agapanthaceae
 Họ Agavaceae
 Họ Alliaceae
 Họ Amaryllidaceae
 Họ Anemarrhenaceae
 Họ Anthericaceae
 Họ Aphyllanthaceae
 Họ Asparagaceae
 Họ Asphodelaceae
 Họ Asteliaceae
 Họ Behniaceae
 Họ Blandfordiaceae
 Họ Boryaceae
 Họ Convallariaceae
 Họ Doryanthaceae
 Họ Hemerocallidaceae
 Họ Herreriaceae
 Họ Hyacinthaceae
 Họ Hypoxidaceae
 Họ Iridaceae
 Họ Ixioliriaceae
 Họ Lanariaceae
 Họ Laxmanniaceae
 Họ Orchidaceae
 Họ Tecophilaeaceae
 Họ Themidaceae
 Họ Xanthorrhoeaceae
 Họ Xeronemataceae

Các hệ thống ba bộ
Các hệ thống phân loại tách ba bộ Măng tây (Asparagales), bộ Phong lan (Orchidales) và bộ Diên vĩ (Iridales) nói chung được sắp xếp như sau:
 Bộ Asparagales, theo nghĩa hẹp (sensu stricto)
 Họ Agavaceae (họ thùa)
 Thùa
 Ngọc giá
 Họ Alliaceae (họ hành)
 Hành tăm
 Tỏi
 Hành
 Họ Amaryllidaceae (họ loa kèn đỏ)
 Họ Asparagaceae (họ măng tây)
 Họ Asphodelaceae (họ lan nhật quang)
 Lô hội
 Lan nhật quang
 Họ Hyacinthaceae (họ lan dạ hương)
 Hoa chuông lam
 Lan dạ hương
 Cetera
 Bộ Orchidales
 Họ Burmanniaceae
 Họ Corsiaceae
 Họ Geosiridaceae
 Họ Orchidaceae (lan)
 Bộ Iridales
 Họ Iridaceae (họ diên vĩ, lay ơn)

Asparagales theo Kubitzki (1998)
 Agapanthaceae
 Agavaceae
 Alliaceae
 Amaryllidaceae
 Anemarrhenaceae
 Anthericaceae
 Aphyllanthaceae
 Asparagaceae
 Asphodelaceae
 Asteliaceae
 Behniaceae
 Blandfordiaceae
 Boryaceae
 Convallariaceae
 Doryanthaceae
 Dracaenaceae
 Eriospermaceae
 Hemerocallidaceae
 Herreriaceae
 Hostaceae
 Hyacinthaceae
 Hypoxidaceae
 Iridaceae
 Ixioliriaceae
 Johnsoniaceae
 Lanariaceae
 Lomandraceae
 Nolinaceae
 Orchidaceae
 Ruscaceae
 Tecophilaeaceae
 Themidaceae
 Xanthorrhoeaceae

Trong các hệ thống khác

Dahgren
Hệ thống Dahlgren đặt bộ này trong siêu bộ Lilianae thuộc phân lớp Liliidae [= thực vật một lá mầm] của lớp Magnoliopsida [= thực vật hạt kín] và sử dụng định nghĩa sau:
 Bộ Asparagales
 Họ Agavaceae
 Họ Alliaceae
 Họ Amaryllidaceae
 Họ Anthericaceae
 Họ Aphyllanthaceae
 Họ Asparagaceae
 Họ Asphodelaceae
 Họ Asteliaceae
 Họ Blandfordiaceae
 Họ Calectasiaceae
 Họ Convallariaceae
 Họ Cyanastraceae
 Họ Dasypogonaceae
 Họ Doryanthaceae
 Họ Dracaenaceae
 Họ Eriospermaceae
 Họ Hemerocallidaceae
 Họ Herreriaceae
 Họ Hostaceae
 Họ Hyacinthaceae
 Họ Hypoxidaceae
 Họ Ixioliriaceae
 Họ Lanariaceae
 Họ Luzuriagaceae
 Họ Nolinaceae
 Họ Philesiaceae
 Họ Phormiaceae
 Họ Ruscaceae
 Họ Tecophilaeaceae
 Họ Xanthorrhoeaceae

Cronquist
Hệ thống Cronquist không công nhận bộ này, đặt nhiều chi trong bộ Liliales (phân lớp Liliidae của lớp Liliopsida [= thực vật một lá mầm]). Một số chi được đặt trong họ Liliaceae.

Wettstein
Hệ thống Wettstein, phiên bản cuối cùng năm 1935, cũng không công nhận bộ này và đặt nhiều chi trong bộ Liliiflorae thuộc lớp Monocotyledones.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài của bộ Măng tây so với các bộ thực vật một lá mầm khác lấy theo APG III.

Cây phát sinh chủng loài trong nội bộ bộ Măng tây lấy theo APG III.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Asparagales trong Website của Angiosperm Phylogeny


title: Catocala marmorata

text:
Catocala marmorata là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Vermont tới South Carolina và phía tây đến Indiana và Illinois.

Sải cánh dài 85–95 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9 tùy theo địa điểm. Có thể có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn các loài Populus và Salix.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: HMS Edinburgh

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Edinburgh, theo tên thành phố Edinburgh của Scotland; ngoài ra còn một chiếc được đặt cái tên tương tự HMS Duke of Edinburgh:

 HMS Edinburgh (1707) là một tàu chiến hạng năm 32 khẩu pháo, nguyên là chiếc Royal William của Hải quân Hoàng gia Scotland, được chuyển cho Anh năm 1707 và bị đánh chìm như một đê chắn sóng vào năm 1709.
 HMS Edinburgh (1721) là một tàu chiến hạng ba 70 khẩu pháo hạ thủy năm 1666 như là chiếc HMS Warspite, được đổi tên thành HMS Edinburgh vào năm 1721 và bị tháo dỡ năm 1771
 HMS Edinburgh (1811) là một tàu chiến hạng ba 74 khẩu pháo hạ thủy năm 1811, được cải biến sang chạy chân vịt năm 1846 trước khi bị bán vào năm 1865.
 HMS Edinburgh (1882) là một thiết giáp hạm tiền-dreadnought lớp Colossus được chế tạo như là chiếc HMS Majestic, nhưng được đổi tên hai ngày trước khi hạ thủy vào năm 1882 và bị bán vào năm 1910.
 HMS Edinburgh (16) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Town thứ hai hạ thủy năm 1939, bị hư hại bởi ngư lôi và bị đánh đắm tại biển Barents vào giữa năm 1942
 HMS Edinburgh (D97) là một tàu khu trục Kiểu 42 hạ thủy năm 1983 và hiện vẫn đang hoạt động

Ngoài ra:
 HMS Duke of Edinburgh (1904) là một tàu tuần dương bọc thép lớp Duke of Edinburgh hạ thủy năm 1904 và bị bán năm 1920
 Một trong những tàu sân bay trong kế hoạch CVA-01 vào những năm 1960 dự định đặt tên là HMS Duke of Edinburgh nhưng chưa bao giờ được chế tạo

Tham khảo

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Hapatesus electus

text:
Hapatesus electus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Neboiss miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Hapatesus


title: Danh sách quốc gia châu Âu theo GDP danh nghĩa 2005–2008

text:
Đây là xếp hạng các nước châu Âu theo tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa năm 2008 từ cao xuống thấp. Số liệu quy đổi từ số liệu tính bằng đồng tiền các nước sang dollar Mỹ theo tỷ giá hối đoái trên thị trường hoặc tỷ giá hối đoái chính thức do chính phủ các nước công bố. Số liệu của các năm 2007 và 2008 là ước tính của IMF.

Ghi chú:

Nguồn
Quỹ Tiền tệ Quốc tế, World Economic Outlook Database, tháng 4 năm 2007.
 Số liệu từng nước (IMF source link)
 Số liệu thế giới và Liên minh châu Âu (IMF source link)

Xem thêm
 Danh sách các quốc gia châu Âu theo GDP danh nghĩa 2009
 Danh sách các quốc gia châu Âu theo GDP danh nghĩa 2012
 Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa năm 2008
 Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) năm 2008
 Danh sách quốc gia châu Á theo GDP
 Danh sách quốc gia châu Phi theo GDP
 Danh sách quốc gia châu Mỹ theo GDP
 Danh sách các thành phố theo GDP

Tổng sản phẩm nội địa
Kinh tế châu Âu
Âu
GDP
Kinh tế Liên minh châu Âu


title: John Rooney

text:
John Richard Rooney (sinh ngày 17 tháng 12 năm 1990 tại Liverpool, Merseyside) là một cầu thủ bóng đá người Anh hiện đang chơi ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Guiseley A.F.C.. Anh là em trai của ngôi sao bóng đá ở Manchester United và đội tuyển bóng đá quốc gia Anh Wayne Rooney. Mặc dù là một công dân Anh, song Rooney đã bày tỏ mong muốn đại diện cho Cộng hoà Ireland thi đấy ở các giải đấu cấp độ quốc tế.

Sự nghiệp

Macclesfield Town
Rooney bắt đầu sự nghiệp của mình với tư cách là một cầu thủ của đội trẻ Everton trước khi di chuyển đến Macclesfield, nơi anh đã ký hợp đồng chuyên nghiệp vào ngày 14 tháng 7, bốn tháng sau khi có màn ra mắt với tư cách cầu thủ chuyên nghiệp trong trận đấu với Barnet, ngày 24 tháng 3 năm 2008. Bàn thắng đầu tiên trong sự nghiệp của anh đã đến trong chiến thắng 2-1 trước Dagenham & Redbridge vào ngày 28 tháng 3 năm 2009.

Với việc hợp đồng cùng Macclesfield của Rooney hết hạn vào cuối mùa giải 2009-10, anh đã được liên hệ đội bóng đang chơi ở giải hạng nhất Derby County và tiếp tục trải qua một tuần dài thử việc tại sân vận động Pride Park vào tháng 2 năm 2010. Ý định ban đầu của họ là cho Rooney chơi cho Đội dự bị Derby County trong trận gặp Sheffield United nhưng cuối cùng trận đấu đã bị hoãn do điều kiện thời tiết. Huấn luyện viên của Derby là Nigel Clough đã rất ấn tượng với Rooney, nói rằng "Anh có cái nhìn OK trong việc đào tạo. Chúng ta có thể thấy anh ấy đạt được điều này" và nêu rõ mong muốn đưa Rooney trở lại thi đấu thử nghiệm lần thứ hai trong trận đấu với Sheffield Wednesday.

Rooney đã được ký hợp đồng với câu lạc bộ mới Huddersfield Town và đã liên kết đào tạo nên trước mùa giải với The Terriers, và có 45 phút thi đấu trong trận giao hữu thắng 5-0 trước AFC Emley vào ngày 9 tháng 7 năm 2010.

Cuộc sống cá nhân
Trong một thời gian dài, Rooney đã sống với anh trai của anh là Wayne ở Prestbury để dễ di chuyển hơn tới đội bóng của anh tại thành phố Macclesfield.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Tiền vệ bóng đá

Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ

Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài


title: Gommenec'h

text:
Gommenec'h () là một commune in the Côtes-d'Armor department in Bretagne in west of Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Gommenec'h

Gommenech


title: 615

text:
Năm 615 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 615


title: Longitarsus cerinthes

text:
Longitarsus cerinthes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schrank miêu tả khoa học năm 1798.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus
Động vật được mô tả năm 1798


title: Belforte all'Isauro

text:
Belforte all'Isauro là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 90 km về phía tây của Ancona và khoảng 50 km về phía tây nam của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 746 và diện tích là 12,0 km².

Belforte all'Isauro giáp các đô thị sau: Carpegna, Piandimeleto, Sant'Angelo in Vado, Sestino.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Aisone

text:
Aisone là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 90 km về phía tây nam của Torino và khoảng 30 km về phía tây nam của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 269 người và diện tích là 36,7 km².

Aisone giáp các đô thị: Demonte, Valdierivà Vinadio.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: West Haven-Sylvan, Oregon

text:
West Haven-Sylvan là một khu thống kê nằm trong quận Washington, tiểu bang Oregon,  Hoa Kỳ. Khu này nằm ở phía bắc Xa lộ Hoa Kỳ 26. Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, dân số của khu thống kê này là 7.147.

Địa lý
West Haven-Sylvan CDP is centered at  (45.517639, -122.768877).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, khu thống kê này có tổng diện tích 2,7 dặm vuông Anh (6,9 km²), tất cả đều là đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Washington, Oregon


title: Arthroleptis variabilis

text:
Arthroleptis variabilis là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Gabon, Ghana, Guinea, Liberia, và Nigeria.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Rödel, M.-O., Amiet, J.-L. & Burger, M. 2004. Arthroleptis variabilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Arthroleptis


title: Crocothemis saxicolor

text:
Crocothemis saxicolor là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, Zambia, Zimbabwe, có thể cả Liberia, và có thể cả Sierra Leone. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Clausnitzer, V. 2005. Crocothemis saxicolor. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Crocothemis
Động vật được mô tả năm 1919


title: Chiasognathus

text:
Chiasognathus là một chi bọ cánh cứng trong họ Lucanidae được tìm thấy ở Argentina và Chile.

Các loài
Chi này có 7 loài:
Chiasognathus beneshi Lacroix, 1978
Chiasognathus grantii Stephens, 1832
Chiasognathus impubis Parry, 1870
Chiasognathus jousselinii Reiche, 1850
Chiasognathus latreillei Solier, 1851
Chiasognathus mniszechii Thomson, 1862
Chiasognathus sombrus Paulsen & Smith, 2010

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chiasognathini


title: Lasiochila goryi

text:
Lasiochila goryi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1840.

Chú thích

Tham khảo

Lasiochila


title: Léguillac-de-Cercles

text:
Léguillac-de-Cercles là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 21,47 km2, dân số năm 2006 là 291 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Léguillac-de-Cercles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Leguillac-de-Cercles


title: Battleship

text:
Battleship (tên đầy đủ là Battleship – The World War) là trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược mô phỏng tàu chiến lấy bối cảnh giả tưởng đại chiến thế giới do hãng NMS Software phát triển và Hasbro Interactive phát hành vào năm 1996.

Cách chơi
Game có đủ hai mục chơi phổ biến là chơi đơn và chơi mạng, trong phần chơi đơn, người chơi có thể tham gia các trận chiến với ba chế độ Practice (luyện tập), World Domination (thống trị thế giới) và Scenario (kịch bản).

Khi chơi phần Practice, người chơi sẽ được hướng dẫn cụ thể cách chơi, còn với World Domination người chơi phải tham gia một trận chiến sinh tử mà kẻ còn lại cuối cùng trên chiến trường sẽ là người chiến thắng. Scenario sẽ giao cho người chơi những nhiệm vụ khác nhau trong cương vị chỉ huy hạm đội sẽ phải tìm cách để hoàn thành nhiệm vụ được giao phó, thường là chiếm một căn cứ quan trọng hay bảo vệ các đoàn tàu chở hàng. Các loại khí tài trong game hết sức phong phú và thực tế. Khi người chơi ra lệnh không kích hay pháo kích, thì sẽ được chứng kiến cảnh phi đội máy bay cất cánh hay những hạm đội hùng mạnh đang nã pháo vào kẻ địch.

Game không chỉ đòi hỏi người chơi phải có tài quản lý quân đội và tài nguyên nhưng trong các game dàn trận khác mà còn đề cao tính chiến thuật. Người chơi chỉ có thể chiến thắng nếu đưa ra chiến thuật hợp lý và biết cách phối hợp các đơn vị với nhau một cách hiệu quả.

Các đơn vị trong game
Cruiser (tàu tuần dương): Tàu chiến hạng trung được trang bị Rapid Small Gun (súng liên thanh nhỏ), Multi-head Missile (tên lửa đa đầu) và Cruiser Missile (tên lửa tuần dương), thường sử dụng để bảo vệ các Cruiser.
Frigate (tàu khu trục nhỏ): Tàu chiến hạng trung được trang bị súng máy tốc độ cao 17mm, tên lửa tầm trung, thủy lôi và mìn, rất thích hợp trong việc chống tàu ngầm hay máy bay địch.
Destroyer (tàu khu trục): Tàu chiến hạng nhẹ, có tốc độ cao, thường được dùng để trinh sát.
Battleship (chiến hạm): Tàu chiến hạng nặng, sự kết hợp giữa trọng pháo 80mm và tên lửa chiến lược (Cruiser Missile) khiến cho Battleship trở thành đơn vị mạnh nhất trong game.
Fleet-Submarine (hạm đội tàu ngầm) và Missile Submarine (tàu ngầm tên lửa): Tàu ngầm là đơn vị không thể thiếu trong các trận thủy chiến. Với tốc độ cao và khả năng lặn, đây là đơn vị có tính cơ động và chiến lược cao. Được trang bị ngư lôi và tên lửa Cruiser chuyên dụng, tàu ngầm rất hiệu quả trong việc chống lại các hạm đội của đối phương. Tuy nhiên lại tỏ ra yếu thế khi chạm trán với máy bay hay tàu Cruiser của địch.
Light Carrier (tàu sân bay nhẹ), Standard Carrier (tàu sân bay chuẩn) và Super Carrier (tàu siêu sân bay): Hàng không mẫu hạm là loại tàu chiến quyết định sự sống còn của mỗi phe. Tuy có sức tấn công mạnh mẽ nhờ các loại máy bay chiến đấu, nhưng nhược điểm ủa loại tàu này là tốc độ di chuyển chậm.
Squadron (đội tàu chiến) và Chopper (máy bay lên thẳng): Những đơn vị không quân trên các tàu sân bay, chuyên thực hiện các cuộc không kích và ném bom căn cứ địch.
Tanker (tàu chở dầu): Tàu vận tải chuyên chở hàng hóa giữa các đảo và tiếp dầu vận hành cho các loại tàu chiến khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
GameSpot

Trò chơi điện tử năm 1996
Trò chơi chiến lược
Trò chơi bối cảnh giả tưởng
Trò chơi mô phỏng tàu chiến
Trò chơi điện tử phát triển ở Mỹ
Trò chơi trên Windows
Phim chiến tranh Mỹ
Phim của Universal Pictures
Phim tiếng Anh


title: Herning

text:
Herning là 1 thành phố Đan Mạch, nằm ở bán đảo Jutland. Herning có 44.763 cư dân (2008) và là thành phố đông dân thứ 11 ở Đan Mạch. Herning cũng là trụ sở của thị xã Herning mới, gồm các thị xã cũ Aulum-Haderup, Trehøje, Aaskov và Herning với diện tích 1.336 km² và 84.208 cư dân (2008), trực thuộc Vùng Trung Jutland.

Lịch sử
Tên Herning do chữ Hørningh cổ (horn = đồi nhô ra + hậu tố -ing). Nhà nông trạiHerningsholm được xây dựng năm 1579.

Herning được gọi là "Thủ phủ của vùng bãi hoang" (hedens hovedstad) ở miền trung tây Jutland. Herning được thành lập từ đầu thế kỷ 19. Năm 1840 Herning chỉ có 21 cư dân. Đầu thế kỷ 19, vùng bãi hoang bắt đầu được khai khẩn trồng trọt, thu hút dân ở nơi khác đến lập cư và hình thành một thành phố như ngày nay. Khi tuyến đường Ringkøbing tới Silkeborg qua Herning được thành lập trong thập niên 1840 thì thành phố bắt đầu phát triển. Dân cư đan áo và các đồ len bán. Năm 1873 người ta lập 1 nhà máy kéo sợi len chạy bằng hơi nước, đến năm 1876 nhà máy này trở thành nhà máy dệt. Năm 1877 có tuyến đường sắt từ Skandeborg tới Herning. Khách sạn Eyde được xây năm 1893 cùng với Tòa án Herning. Nhà truyền giáo Bethania xây năm 1898. Đầu thế kỷ 20 Herning có khoảng 4.000 dân. Herning được cấp đặc quyền thương trấn năm 1913.

Năm 1941 đoàn phòng vệ dân sự toàn quốc được thành lập, đơn vị phòng vệ dân sự Herning đồn trú ở Herningsholm, đến năm 1966 thì đơn vị này chuyển tới tại quân ở phía tây bắc thành phố. Đơn vị này ngày nay trở thành Ban Cứu cấp vùng Trung Jutland.

Năm 1982 người ta xây 1 nhà máy phát điện và nước nóng lớn ở phía nam thành phố và sau đó nhiều nhà cao tầng mọc lên.

Sau hơn 150 năm phát triển, ngày nay Herning là nơi có nhiều hãng công nghiệp khác nhau.

Herning đã 2 lần được bầu chọn là Thành phố trong năm của Đan Mạch trong năm 1965 và 2003.

Các nơi hấp dẫn du khách
Trung tâm hội chợ Herning là nơi triển lãm hàng hóa lớn nhất vùng Scandinavia. Nhiều hội chợ thương mại lớn đã tổ chức tại đây.

Thành phố có 3 tòa cao ốc do kiến trúc sư Jørn Utzon thiết kế gồm 1 tòa nhà công cộng và 2 tòa nhà tư.

Bên cạnh nhà bảo tàng nghệ thuật là công trình điêu khắc của Ingvar Cronhammar xây dựng năm 2001 mang tên Elia. Công trình này gồm 1 vòm, đường kính 60 m sơn đen, thể tích 30.000 m³ với 4 cầu thang rộng 10 m đặt ở 4 phương trong diện tích vòm. Các cầu thang này dẫn tới bệ quan sát tổng quát toàn cảnh vùng bãi hoang. Bên trên có 4 cột thép cao 30 m. Ở trung tâm công trình điêu khắc, cách đều 4 cột thép là 1 cột thứ 5 - cột đốt khí lỏng - thấp hơn bệ quan sát khoảng 2 m. Cột đốt khí lỏng này mỗi 18 ngày phun lên ngọn lửa rộng khoảng 1 m, cao 8,4 m do 1 computer điều khiển.

Giao thông
Herning có các tuyến đường bộ và đường sắt nối với các thành phố lân cận như Ikast (11 km về phía đông), Brande (25 km về phía nam), Ringkøbing (44 km về phía tây), Holstebro (34 km về phía tây bắc) và Viborg (48 km về phía đông bắc). Xa hơn là các thành phố Århus (79 km), Vejle (66 km) và Aalborg (128 km).

Herning cách Sân bay Karup 25 km và Sân bay Billund 57 km. Phía đông bắc thành phố, cách 5 km là Sân bay Herning (sân bay nhỏ, không có giao thông thường xuyên).

Các trường đào tạo
Trường trung học Herning
Teko Center Danmark
Trường cao đẳng thương mại & kỹ sư Herning
Erhvervsakademi Midtjylland
CVU Vest, Trung tâm đào tạo người thành niên
Trường Agro ở Hammerum
Trung tâm đào tạo cấp cao

Tham khảo

 Municipal statistics: NetBorger Kommunefakta , delivered from KMD còn gọi là Kommunedata (Dữ liệu của thị xã)
 Municipal mergers and neighbors: Bản đồ các thị xã mới Eniro
 Searchable/printable municipal map: Krak mapsearch

Liên kết ngoài
 Website chính thức của thị xã Herning
 Thông tin du lịch
 Website công trình điêu khắc Elia
 Ca sĩ opera Peter Lodahl
 Herning online
 Công trình kiến trúc trung tâm thành phố
 Dansk Center for Byhistorie - Herning

Thành phố của Đan Mạch


title: Craniotectus

text:
Craniotectus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Craniotectus corbetti (Laboissiere, 1932)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Help!

text:
Help! là album phòng thu thứ năm của ban nhạc rock người Anh The Beatles, được thu âm và sản xuất bởi George Martin. Album được phát hành vào ngày 6 tháng 8 năm 1965 tại Anh, và 1 tuần sau tại Mỹ. Nó là nhạc phim cho bộ phim cùng tên năm 1965. Ban nhạc đã tiến hành thu âm trong khoảng thời gian xen kẽ giữa các buổi diễn của mình. Với Help!, The Beatles đã quan tâm nhiều hơn tới phòng thu, nhất là kỹ thuật ghi đè. Họ phát hiện ra nhiều nhạc cụ và hiệu ứng âm thanh mới, thứ mà họ sử dụng sau này trong album bước ngoặt của họ, Rubber Soul.

Với Help!, The Beatles đã đi sâu vào các khía cạnh của văn hóa nhạc pop. Phần mặt A là bản soundtrack của bộ phim, trong đó có một số ca khúc nổi tiếng như "You're Going to Lose That Girl", nhất là "Help!" và "Ticket to Ride" đều đã được phát hành dưới dạng đĩa đơn. Phần mặt A này cũng là phần đĩa than của album. Phần mặt B bao gồm 7 bài hát thu âm thêm xung quanh quá trình làm phim và ghi âm album, trong đó có một trong những bản nhạc nổi tiếng nhất lịch sử, "Yesterday", thu âm bởi Paul McCartney với guitar cùng dàn tứ tấu dây.

Help! nhận được rất nhiều đánh giá tích cực. Ngay ở tuần đầu tiên phát hành, album vươn lên đứng đầu tại UK Albums Chart và còn xuất hiện tại bảng xếp hạng suốt 41 tuần. Ở Mỹ, The Beatles chỉ phát hành album nhạc phim Help!. Trong số 7 bài hát còn lại, 2 bài hát được giới thiệu trong album tiếp theo của The Beatles, Rubber Soul, 2 được xuất hiện trong album Yesterday and Today, và 3 bài còn lại có trong Beatles VI. Tổng hợp lại, các ca khúc của Help! được chia làm 4 đĩa và đều đứng số 1 tại đây.

Năm 2012, tạp chí Rolling Stone xếp Help! ở vị trí số 331 trong danh sách "500 album xuất sắc nhất mọi thời đại".

Hoàn cảnh ra đời

Sau những thành công vang dội từ bộ phim đầu tay A Hard Day's Night, [The Beatles tiếp tục thực hiện bộ phim ca nhạc tiếp theo, lần này là phim màu, vào đầu năm 1965. Help là cái tên cuốn hút đạo diễn Richard Lester ngay từ đầu, song vì nó đã từng được sử dụng, nên toàn bộ ê-kíp buộc phải theo một lựa chọn khác. Beatles II là nhan đề được nghĩ tới, sau đó họ lại nghĩ tới Eight Arms to Hold You theo hình ảnh của thần Kâlî xuất hiện trong phim. Tuy nhiên, The Beatles đều phản đối tất cả những tên trên, vì họ thấy các ca khúc sử dụng đều không liên quan. Cuối cùng, họ quyết định lấy tên Help! với một dấu chấm than, nhằm đảm bảo vừa không vi phạm bản quyền, vừa giữ được ý tưởng gốc. Kế hoạch được bắt đầu từ cuối tháng 2 năm 1965, và ban nhạc được yêu cầu sáng tác một số lượng lớn ca khúc theo nội dung phim. Các ca khúc được viết trong quãng thời gian nửa đầu năm 1965, xen kẽ những tour diễn, giữa những chuyến đi của ban nhạc tới Bahamas, Áo và cả Anh để phục vụ các cảnh quay. Rất nhiều ca khúc được viết ngay cả khi ban nhạc còn chưa từng đọc một dòng kịch bản.

Vào thời kỳ này, The Beatles đã không còn muốn theo đuổi hình tượng từ Beatlemania nữa. Đôi khi, trong các buổi phỏng vấn, họ tỏ rõ sự mệt mỏi với người hâm mộ. Các chương trình đi tour ngày một thưa dần so với 2 năm trước đó: một vài buổi diễn ở London, một chương trình xuyên châu Âu qua Pháp, Ý và Tây Ban Nha cuối tháng 6 đầu tháng 7, trước khi có một chuyến lưu diễn tại Mỹ vào tháng 8 và cuối cùng họ quay trở lại Anh với buổi diễn vào tháng 12. John Lennon nói: "Hiện tượng về The Beatles đã tới giới hạn của nó. Tôi đã ăn và ngủ như một con heo. Tôi đang trong thời kỳ của "Elvis mập", tự thấy ghê tởm mình và trong thâm tâm, tôi đang muốn cầu cứu ai đó."

Các ca khúc mới của The Beatles mang nhiều sự suy tư và tình cảm dạt dào. Họ đã bỏ đi tính nông nổi trong những ca khúc trước kia của họ, một xu hướng mà họ cố thể hiện trong album trước đó, Beatles for Sale. Paul McCartney kể lại: "Phần viết chính của các ca khúc hầu hết đều diễn ra ở nhà John ở Weybridge. Với A Hard Day's Night, John cứ về nhà là có được một đống thứ trong tay, nhưng với Help!, chúng tôi đã ngồi với nhau và cùng viết các ca khúc."

Đây cũng là thời kỳ mà ban nhạc sử dụng ngày một thường xuyên cần sa, thứ thuốc mà Bob Dylan giới thiệu cho họ trong chuyến lưu diễn tại Mỹ mùa hè năm 1964. Lennon nói đó là điểm khởi đầu cho "thời kỳ dùng thuốc kích thích" của The Beatles và thêm rằng rất nhiều cảnh quay của bộ phim buộc phải hủy bỏ bởi vì những tràng cười ngớ ngẩn của họ. Ringo Starr kể lại: "Chúng tôi đã hút một lượng lớn chất kích thích suốt quá trình quay phim. Thực sự là rất tuyệt. Điều đó khiến mọi thứ trở nên vui hơn."

Quãng thời gian thực hiện bộ phim cũng là lúc George Harrison khám phá và tìm tòi các nhạc cụ Ấn Độ. "Đó là lần đầu chúng tôi có những tiếp xúc với văn hóa Ấn Độ", John nói, "có một cảnh quay kỳ lạ với một người Ấn Độ sở hữu một chiếc nhẫn và các nghi thức; và ở một góc của khung hình có vài chiếc sitar và mấy thứ khác: đó là một dàn nhạc Ấn Độ đang chơi nhạc và George chăm chú nhìn họ." Ở Bahamas, The Beatles cũng bắt đầu tập luyện yoga. "Có một người Yogi bé nhỏ luôn giục giã chúng tôi", Lennon nói; "Tôi nghĩ đó là điểm bắt đầu của tất cả chúng tôi", Harrison bổ sung. Trong 3 năm tiếp theo, tay lead guitar của The Beatles đã đem âm nhạc và tâm hồn Ấn Độ vào các ca khúc của ban nhạc để giới thiệu với toàn thế giới.

Thu âm
Các phòng thu của EMI trở thành địa điểm chính của ban nhạc kể từ khi họ quan tâm nhiều hơn tới phòng thu. Họ khám phá ra các phương thức của thu âm đa băng, từ đó mối quan tâm của họ tới kỹ thuật âm thanh lớn dần. Những đặc tính cơ bản của nhạc rock 'n' roll dần bị họ loại bỏ, thay vào đó là những tìm tòi và thử nghiệm mới: lần đầu tiên một dàn nhạc cổ điển (dàn tứ tấu dây) chơi nhạc nền trong một ca khúc của họ, "Yesterday". Hơn hết, các chàng trai của The Beatles cũng là ban nhạc đầu tiên ở châu Âu sở hữu công nghệ băng từ cassette, nhờ đó họ có thể sao chép một cách có hệ thống những bản thâu sau mỗi buổi thu âm để có thể nghe và chỉnh sửa lại, dĩ nhiên.

Tháng 2 năm 1965

Ngày 15 tháng 2 năm 1965, The Beatles bắt đầu quá trình thực hiện album. Thực tế, công việc của họ đã được triển khai vài tháng trước đó từ album Beatles for Sale, có nghĩa là họ chơi nhạc kiểu live ngay trong phòng thu, làm đi làm lại nhiều lần và thêm bớt vài lần ghi đè. Khi xem những bức ảnh của ban nhạc chụp trước năm 1965, rất ít khi người ta thấy họ đeo tai nghe, bởi vì đơn giản rằng âm nhạc được chơi một cách trực tiếp. Tuy nhiên, kể từ đây mọi thứ đã thay đổi. Trước tiên, John, Paul, George và Ringo thu những đoạn nhạc bằng các nhạc cụ gốc mà họ muốn làm nền. Sau đó, họ yêu cầu có một hệ thống giữ nhịp (bao gồm guitar, bass, trống và đôi khi một giọng chuẩn) để dựa vào đó tất cả thực hiện quá trình thu âm bằng cách thêm một cách tối đa các tiếng nhạc cụ và giọng hát vào máy thâu 4-băng.

Trong ca khúc đầu tiên của album, "Ticket to Ride", McCartney chơi cả bass lẫn guitar điện, trong khi Harrison chơi lead lẫn guitar 12 dây, Lennon chơi cả guitar lẫn sắc-xô, còn các giọng hát bè đều được cho vào từ phần thâu gốc. Với "Another Girl", họ chỉ thâu trong một lần duy nhất, song riêng Harrison đã ghi đè tới 12 lần để có được đoạn guitar cuối bài. Tuy nhiên, những nỗ lực đó đã bị McCartney loại bỏ và anh phải thực hiện lại vào sáng hôm sau. "I Need You" của Harrison là ca khúc cuối cùng được thu trong ngày 15, với chỉ sử dụng một bộ chỉnh âm guitar đơn giản.

"Yes It Is" là ca khúc duy nhất được thu vào ngày 16 tháng 2, một bản ballad mà John đã hát với đủ 3 giọng (thu âm trực tiếp suốt 3 tiếng với số lượng vô kể những lần ghi âm) mà trong đó, chiếc chỉnh âm guitar của Harrison vẫn giữ vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, ca khúc này không có mặt trong cả bộ phim lẫn album mà nằm trong mặt B của đĩa đơn "Ticket to Ride". Ngày hôm sau, ban nhạc thu âm 2 ca khúc rất pop, "The Night Before" của McCartney và "You Like Me Too Much" của Harrison. 2 nhạc cụ mới được sử dụng, đó là chiếc piano điện được Lennon chơi trong cả hai bài, và chiếc dương cầm của Steinway được chơi bởi McCartney và Martin trong ca khúc của Harrison. Cả Paul lẫn George đều thu âm 2 giọng cho mỗi ca khúc của riêng họ.

Ngày 18 tháng 2, Lennon tiến hành thu âm ca khúc mà anh lấy cảm hứng từ Bob Dylan, "You've Got to Hide Your Love Away". John Scott trở thành nghệ sĩ đầu tiên không phải Beatle được tới chơi trong phòng thu số 2 khi chơi flute alto và tenor trong ca khúc. Ringo Starr hát ca khúc "If You've Got Trouble", song chỉ xuất hiện trong The Beatles Anthology sau này. "Tell Me What You See" cũng được thâu âm với nhiều lần ghi đè âm piano điện của McCartney và güiro của Starr. Tới ngày 19, cả nhóm tập trung vào ca khúc "You're Going to Lose That Girl", một bản ballad của Lennon với đầy đủ giọng hòa âm của 3 người, thu âm trong 2 lần, với cảnh quay xuất hiện trong phim.

Tới ngày 20, The Beatles lên đường tới Bahamas, bắt đầu tour diễn kéo dài của họ. Ca khúc cuối cùng mà họ thực hiện là "That Means a Lot", tương tự như "If You've Got Trouble", cũng phải chờ tới 31 năm mới được phát hành trong Anthology 2. Cả nhóm đã mang bản thâu tới tận vùng Caribe để thảo luận trước khi quyết định loại nó ra khỏi album lẫn bộ phim.

Mùa xuân 1965

"Fab Four" quay trở lại phòng thu vào ngày 13 tháng 4 năm 1965 để thu âm ca khúc của John, "Help!". 4 ngày sau, "Ticket to Ride" được phát hành dạng đĩa đơn và dễ dàng có được thành công trên toàn thế giới. Album nhanh chóng gây được chú ý trên các phương tiện thông tin đại chúng chính nhờ vào dấu "!" quan trọng đó. Ngày 10 tháng 5, tại phòng thu của mình, The Beatles chơi trực tiếp 2 ca khúc kinh điển của lịch sử rock 'n' roll, "Bad Boy" và "Dizzy Miss Lizzy" đều của Larry Williams. Ca khúc đầu tiên nhắm tới thị trường Mỹ và nằm trong album Beatles VI, còn ca khúc thứ 2 được thâu làm hai bản, và bản thứ 2 được ban nhạc chọn để phát hành chính thức.

Ngày 14 tháng 6 được giành trọn cho Paul McCartney: 3 ca khúc vô cùng khác lạ của anh được thu âm trong ngày này, trong số đó có ca khúc nổi tiếng "Yesterday". George Martin đã thuyết phục được McCartney sử dụng dàn tứ tấu dây để làm nền cho chiếc guitar acoustic. Anh chỉ có một yêu cầu duy nhất: "Tôi không muốn có một tiếng vang nào hết!" Martin và McCartney cùng viết nhạc cho dàn dây 4 người, một công việc không hề dễ dàng. McCartney một mình thu âm ca khúc này (sự kiện lần đầu xuất hiện trong lịch sử ban nhạc). Một mình anh ngồi trong phòng thu và thoải mái nghe lại các bản thâu của mình, dù rằng các đồng nghiệp của anh đều ngồi ở ngay phòng bên trong quá trình anh thực hiện bài hát nổi tiếng nhất thế kỷ XX. 2 ca khúc còn lại đó là "I'm Down" (Lennon chơi đàn organ Farfisa và được phát hành dưới dạng đĩa đơn) và "I've Just Seen a Face" (thu âm bằng 2 lần ghi đè guitar acoustic và maraca).

Chiều ngày 15, ban nhạc tiến hành thu bản ballad của John, "It's Only Love", và 2 ngày sau là "Act Naturally" (sáng tác bởi Buck Owens) – ca khúc thay thế cho "If You've Got Trouble" đã bị loại bỏ – và được hát bởi Starr. "Wait" là ca khúc cuối cùng được thực hiện trong gian đoạn này, song nó chỉ hoàn thiện vào ngày 11 tháng 11 năm 1965 và được The Beatles cho vào album tiếp theo của họ, Rubber Soul.

Ngày 18 tháng 6, tất cả các ca khúc được chỉnh sửa sang định dạng mono bởi George Martin và Norman Smith, hỗ trợ bởi Phil McDonald.

Dấu ấn nghệ sĩ

Ảnh hưởng

Help! được phát hành vào năm 1965 đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu tiên của The Beatles với âm nhạc rock 'n' roll mang tính thị trường, trước khi họ tới với album bước ngoặt của sự nghiệp, Rubber Soul. Sự khác biệt đầu tiên tới từ việc album chỉ hoàn thành trong vỏn vẹn vài tháng, minh chứng cho tài năng và sự chuyên nghiệp của họ. Help! dù vẫn mang những dáng dấp của rock 'n' roll song cũng chấp nhận những thử nghiệp từ những thể loại âm nhạc mới.

Album được mở đầu bằng ca khúc thành công trên toàn thế giới: "Help!". Đây là một trong những ca khúc ưa thích nhất của Lennon. Tuy nhiên, Lennon thực tế khá e dè vì tính bốc đồng của ca khúc, vậy nên anh rất muốn ca khúc chơi chậm hơn so với bản thâu. Harrison chèn vào mỗi đoạn chuyển nhịp những tiếng gảy guitar vô cùng đặc trưng. Để trả lời những thắc mắc của công chúng, John đã viết vào năm 1980: "Sự điên rồ của The Beatles đã vượt qua mọi sự hiểu biết. Chúng tôi hút cần sa thay cho bữa sáng. Chúng tôi chìm đắm trong đó và không ai có thể tiếp xúc với chúng tôi, vì chúng tôi đang ở trong thế giới của riêng mình, đôi mắt mơ màng và cười khinh bỉ mọi thứ. Ca khúc Help! là như vậy đó!".

Phần lớn ca khúc dùng cho bộ phim, bao gồm "The Night Before", "I Need You" hay "Another Girl" đều chơi theo nhạc pop với mục đích ban đầu của ban nhạc: chuyên gia Mark Herstgaard miêu tả chúng là "những sản phẩm nhảm nhí song hiệu quả vì nó làm hài lòng thị yếu công chúng". Ca từ của các ca khúc này vẫn nói nhiều về tình yêu, nhưng bắt đầu xuất hiện, một cách vô thức, những trải nghiệm riêng của người viết. John Lennon giải thích: "Đó là điều hiển nhiên. Nếu nhìn vào mặt bằng chung, đó là điều dễ thấy. Sự oán giận, tình yêu hay sự căm hờn, tất cả đều có trong các ca khúc của chúng tôi."

Nhạc folk xuất hiện trong album qua các ca khúc "I've Just Seen a Face" của McCartney và "You've Got to Hide Your Love Away" của Lennon. Ca khúc thứ nhất là một sáng tác đặc biệt của McCartney: với nhịp nhanh và không có chút sâu lắng, ca khúc hướng người nghe tới những âm hưởng của hòa ca. Phần chơi guitar mở đầu và solo giữa bài là "một sự tinh tế hiếm có trong thể loại này". Trong ca khúc thứ hai, Lennon cho thấy rõ những ảnh hưởng từ Bob Dylan trong sáng tác của mình. Anh nói về tâm trạng chán nản, được miêu tả qua việc vò đầu, tâm sự với bức tường, mọi người xung quanh đang nhìn và chế giễu anh.

"Ticket to Ride" – một ca khúc quan trọng của album và cả của bộ phim, là một sáng tác của Lennon, song những ý tưởng đóng góp của McCartney lại đưa ca khúc lên một tầm khác. Với giai điệu pha pop và rock, tất cả đều là những ý tưởng của Paul: những đoạn luyến bass và cách chơi trống mạch lạc khiến John liên tưởng rằng ca khúc là một gợi ý rõ ràng cho heavy metal.

Truyền thống "ca khúc cho Ringo" duy trì với ca khúc "Act Naturally", một ca khúc mang giai điệu nhạc đồng quê. Đây là một trong những bản hát lại của The Beatles trong album, cùng với ca khúc "Dizzy Miss Lizzy". Tuy nhiên, kể từ Rubber Soul, ban nhạc chỉ thu âm các ca khúc do chính họ sáng tác.

Ca khúc trước khi kết thúc album chính là "Yesterday", bản nhạc không những trở thành một trong những ca khúc thành công nhất của The Beatles, mà còn của cả nền âm nhạc đại chúng thế kỷ XX. Tuy nhiên, họ lại khá chần chừ trong việc tung đĩa đơn ca khúc này khi cho rằng "nó không phù hợp với hình ảnh của ban nhạc". Theo McCartney, ca khúc là một giai điệu đến với anh rất hiển nhiên. "Yesterday" là ví dụ điển hình cho bước ngoặt của Fab Four: đây là ca khúc đầu tiên của The Beatles sử dụng những nhạc cụ cổ điển, với phần hòa âm được viết bởi George Martin cho dàn dây 4 người. Sự khám phá này là bước đi đầu cho những sản phẩm để đời sau này của ban nhạc.

Ở Mỹ, Capitol Records cho phát hành một album Help! rất khác so với nguyên bản, thay thế các ca khúc của bộ phim bằng các phần hòa tấu viết bởi Ken Thorne, ngoại trừ "In the Tyrol", "The Bitter End" và "The Chase" vốn là các ca khúc nhạc nền trong phim. Tại đây, "Help!" là ca khúc viết theo James Bond Theme bởi Monty Norman. Tuy nhiên, ca khúc "From Me to You Fantasy" lại không có liên quan gì tới "From Me to You" của The Beatles, trong khi "Another Hard Day's Night" là bản hát lại của "A Hard Day's Night" với các nhạc cụ Ấn Độ. Việc phát hiện các nhạc cụ Ấn Độ của Harrison, nhất là với cây đàn sitar, là bước ngoặt đối với định hướng tiếp xúc âm nhạc của The Beatles mà họ đã thể hiện ngay trong album tiếp theo, Rubber Soul.

Bìa đĩa

Bìa album được định hình bằng ngôn ngữ semaphore, theo ý tưởng của nhiếp ảnh gia Robert Freeman, người cũng đã thực hiện album trước đó của The Beatles, Beatles for Sale: "Tôi muốn họ dùng những ký hiệu của ngôn ngữ này tạo nên chữ H-E-L-P. Tuy nhiên, khi lắp ghép vào khung hình thì kiểu cách và những cánh tay không tạo nên một bức ảnh đẹp và cân đối. Tôi buộc phải nghĩ tới giải pháp khác, sao cho ý tưởng đảm bảo tạo nên một bức ảnh hài hòa.". Buổi chụp hình được thực hiện tại phòng thu Twickenham, London. "Mọi việc đều rất đơn giản, rất dễ nhìn. Tôi nghĩ là kiểu bìa này sẽ rất hợp với The Beatles vì nó là một khoảng không trắng không có chữ gì cả.", Freeman giải thích. Ở mặt sau của tấm bìa, Freeman có để 4 tấm ảnh đơn sắc của ban nhạc để gợi tới phong cách kiểu bìa album nhạc jazz thịnh hành vào thời điểm đó.

Tại Anh, bìa album tạo nên bộ chữ N-U-J-V, trong khi tại Mỹ, đó là N-V-U-J. Ý tưởng thay đổi của Freeman được in ở mặt sau của album, với bộ chữ L-P-U-S, là 4 chữ cuối của cụm từ "Help Us".

Danh sách ca khúc
Tất cả các sáng tác đều do Lennon-McCartney, sáng tác khác được ghi chú bên cạnh.

Phát hành và đón nhận của công chúng

Help! được phát hành ở Anh vào ngày 6 tháng 8 năm 1985. Tại Mỹ, album ra mắt sau đó 1 tuần với những thay đổi khá lớn mà ban nhạc tỏ rõ sự không hài lòng qua các buổi họp báo. McCartney nói: "Thật là trâng tráo... Chúng tôi làm album theo một khối thống nhất và chúng tôi muốn nó được phát hành như vậy." Trong khi đó, Lennon khá bực tức: "Chúng tôi làm mọi thứ còn họ (Capitol Records) lại phá hủy chúng."

Các ca khúc trong album không phải hoàn toàn không có sửa đổi. Đĩa đơn "Ticket to Ride"/"Yes It Is" đã được phát hành từ ngày 9 tháng 4, còn "Help!"/"I'm Down" được phát hành sau đó vào ngày 23 tháng 7. Đĩa đơn thứ ba của album, "Yesterday"/"Act Naturally" chỉ được phát hành tại Mỹ vào ngày 13 tháng 9.

Help! nhận được chủ yếu các đánh giá tích cực. Hầu hết các nhà chuyên môn coi album là bước đệm giữa thứ rock thuần túy của những album đầu tay của The Beatles và thứ nhạc rock kiểu mới mà họ thể hiện không lâu sau đó với Rubber Soul. Richie Unterburger của Allmusic giành tặng album 5 sao tối đa và nói album đã cải thiện được rất nhiều khiếm khuyết từ album trước đó, Beatles for Sale, đặc biệt là với các bản hát lại khi ông cho rằng chúng rất hợp với khả năng của ban nhạc. Một số nhà báo khác, như Daniel Ichbiah và Tom Ewing, thì cho rằng ca khúc quan trọng của album, "Dizzy Miss Lizzy", thực sự lỗi thời và lại làm hỏng đi cảm xúc của "Yesterday". Tuy nhiên, họ vẫn đánh giá Help! rất tích cực.

Ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương, Help! đều dễ dàng chiếm được vị trí số 1. Tại Anh, album đứng đầu UK Albums Chart trong 3 tuần, trong khi tại Mỹ, album đứng đầu Billboard trong tận 9 tuần. Hơn hết, các ca khúc của album đều được coi là thành công của The Beatles: John Lennon luôn coi "Help!" là một trong những sáng tác xuất sắc nhất của anh, trong khi "Ticket to Ride" là một trong những ca khúc thương hiệu của "Fab Four". "Yesterday" hiển nhiên là ca khúc đáng tự hào nhất của họ: trong vòng tận 8 năm tiếp theo, đây vẫn là ca khúc được phát nhiều nhất qua sóng phát thanh và là ca khúc được hành nghìn người thể hiện lại.

Phát hành tại Bắc Mỹ

Album phát hành tại Mỹ có nhiều sự thay đổi, ngoài những bài hát có trong phim, album còn có thêm những bản phối từ dàn nhạc của Ken Thorne hợp tác cùng George Martin. Đây là album pop ở phương Tây đầu tiên có sử dụng đàn sitar trong quá trình thu âm. "Ticket to Ride" là ca khúc duy nhất có sử dụng "fake stereo". Album này được xuất hiện trong box set The Capitol Albums, Volume 2.

Album đạt vị trí số 1 tại bảng xếp hạng Billboard trong vòng 9 tuần bắt đầu từ ngày 9 tháng 11 năm 1965.

Danh sách ca khúc
Tất cả được viết bởi Lennon-McCartney, sáng tác khác được ghi chú bên cạnh.

Mặt A
"Help!" (có phần intro mộc) – 2:39
"The Night Before" – 2:36
"From Me to You Fantasy" (không lời) (Lennon-McCartney; chỉnh sửa bởi Thorne) – 2:08
"You've Got to Hide Your Love Away" – 2:12
"I Need You" (George Harrison) – 2:31
"In the Tyrol" (không lời) (Ken Thorne) – 2:26

Mặt B
"Another Girl" – 2:08
"Another Hard Day's Night" (không lời) (Lennon-McCartney; chỉnh sửa bởi Thorne) – 2:31
"Ticket to Ride" – 3:07
Medley: "The Bitter End" (Ken Thorne)/"You Can't Do That" (không lời) (Lennon-McCartney; chỉnh sửa bởi Thorne) – 2:26
"You're Going to Lose That Girl" – 2:19
"The Chase" (không lời) (Ken Thorne) – 2:31

Phát hành

Xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng tuần

Chứng nhận doanh số
Phát hành gốc

Phát hành Bắc Mỹ

Thành phần tham gia sản xuất
Theo Mark Lewisohn và Alan W. Pollack.

The Beatles
 John Lennon – hát chính, hát bè và hát nền; guitar acoustic, guitar điện; piano điện tử, Hammond organ, sắc-xô.
 Paul McCartney – hát chính, hát bè và hát nền; bass, guitar acoustic, guitar điện; piano điện tử, piano; güiro.
 George Harrison – hát chính, hát bè và hát nền; guitar acoustic, guitar điện; sắc-xô.
 Ringo Starr – trống, bộ gõ; hát chính trong "Act Naturally".

Các nghệ sĩ được mời
 George Martin – piano.
 John Scott – flute bè trong "You've Got to Hide Your Love Away".
 Tony Gilbert, Sidney Sax, Francisco Gabarro và Kenneth Essex – violon trong "Yesterday".

Ê-kíp sản xuất
 George Martin – sản xuất, chỉnh âm, hòa âm.
 Norman Smith – kỹ thuật viên, chỉnh âm.
 Jerry Boys, Malcolm Davies, Phil McDonald, Ron Pender, Ken Scott và Mike Stone – kỹ thuật viên.

Tham khảo

Đọc thêm
Tiếng Pháp

Tiếng Anh

Tiếng Việt

Liên kết ngoài
Thông tin album Help! trên trang chủ Beatles
Phim Help! trên Internet Movie Database
The Beatles bình luận về mỗi ca khúc
Ghi chép về các bản thu
Tranh luận về tín hiệu
Tranh luận về bản CD của Help! và Rubber Soul

Album của The Beatles
Album năm 1965
Album quán quân Billboard 200
Album sản xuất bởi George Martin
Nhạc phim năm 1965
Album của Parlophone
Album thu âm tại Abbey Road Studios


title: Leptotarsus tinctorius

text:
Leptotarsus tinctorius là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Đạo Luật Mậu Dần 1938

text:
Đạo luật Mậu Dần là một văn bản luật Đạo quan trọng của Cao Đài giáo được ban hành vào ngày 15 tháng Giêng năm Mậu Dần (dl 14 tháng 2 năm 1938). Văn bản luật Đạo này nằm dưới Pháp Chánh Truyền và Tân Luật, giúp cho sự điều hành nền Đạo được đúng pháp lý và thích hợp trong một giai đoạn mới.

Bối cảnh hình thành bộ Đạo luật Mậu Dần
Sau khi Quyền Giáo Tông Thượng Trung Nhựt mất năm 1934, nhiều chức sắc cao cấp của Tòa Thánh Tây Ninh ly khai và thành lập những chi phái độc lập. Để chấn chỉnh nền Đạo trở lại, kiện toàn hệ thống tổ chức của đạo Cao Đài và ngăn không cho các Chức sắc khác tách khỏi Tòa Thánh hình thành các chi phái khác nữa nên các Chức sắc Cao Đài còn lại dưới quyền lãnh đạo của Hộ pháp Phạm Công Tắc đã soạn thảo bộ Đạo luật này để xướng xuất những phương pháp thực hành các điều trong Tân Luật và Pháp Chánh Truyền để khôi phục lại trật tự và chấn chỉnh nền Đạo.

Đầu năm 1938, Hộ pháp Phạm Công Tắc giao cho các chức sắc Hiệp Thiên Đài soạn thảo một bộ Đạo luật để kiện toàn và điều hành nền Đạo cho đúng Pháp Chánh Truyền và Tân Luật. Khi bộ Đạo luật được soạn xong được chuyển qua cho các chức sắc Cửu Trùng Đài và Phước Thiện thảo luận, bàn bạc và sửa đổi cho phù hợp.

Sau khi xem xét bổ sung, chỉnh sửa hoàn chỉnh bộ Đạo luật này được dâng lên cho Hộ pháp Phạm Công Tắc phê chuẩn, lấy tên là Đạo Luật Mậu Dần và được ban hành vào ngày 15 tháng 1 năm Mậu Dần (dl 14 tháng 2 năm 1938).

Nội dung tổng quát
Đạo Luật Mậu Dần (1938) có 4 chương, 17 điều và quy định đạo Cao Đài có 4 cơ quan trong nền Chánh trị Đạo tương ứng với 4 chương của Đạo luật gồm:

1. Hành Chánh

2. Phổ Tế

3. Tòa Đạo

4. Phước Thiện

Hành Chánh và Phổ Tế thuộc Cửu Trùng Đài.

Tòa Đạo và Phước Thiện thuộc Hiệp Thiên Đài.

 Chương thứ nhứt là Hành chánh

Chương này có 17 điều, từ điều 01 đến điều 17 và 5 khoản.

Đạo luật quy định Hành chánh là cơ quan để thi hành các luật lịnh của Hội Thánh hoặc của chúng sanh dâng lên mà đã có Quyền Chí Tôn phê chuẩn, nghĩa là buộc chúng sanh phải tuân y Luật Pháp mà đi trên con đường Đạo Đức cho đặng thong dong, hòa bình, trật tự, hạnh phúc, an nhàn, tức là thật hành cả khuôn viên luật pháp cho ra thiệt tướng. Thống quản cả các hoạt động của nền chánh trị đạo.

Khoản 1 - Cầu phong.

Khoản 2 - Thăng Thưởng

Cầu phong và cầu thăng phải đủ 5 năm công nghiệp và Quyền Vạn Linh công nhận.

Theo bài Thánh giáo Đức Lý Đại Tiên, Nhứt Trấn Oai Nghiêm ngày 21 tháng 2 năm Mậu Tuất (9 tháng 4 năm 1958) được cầu tại Cung đạo Đền Thánh, điều kiện 5 năm công nghiệp chưa đủ để cầu phong hay thăng thưởng mà còn phải cập thêm 4 điều kiện sau:

a) Phương diện hạnh đức.

b) Trình độ học thức.

c) Tinh thần phục vụ.

d.) Khả năng giáo hóa nhơn sanh.

Nam và nữ Chức sắc Cửu Trùng Đài đều được áp dụng các nguyên tắc trên cho tới ngày Cửu Trùng Đài hoàn toàn thực hiện luật lệ công cử của Đạo.

Khoản 3 - Hàm phong: phải quá lục tuần (60 tuổi).

Khoản 4 - Truy phong: phải có Quyền Vạn Linh công nhận.

Khoản 5 - Quyền Vạn Linh.

Hễ gọi rằng Quyền Vạn Linh sanh chúng, tất thị phải toàn cả Chức Sắc, Chức việc và Đạo hữu Nam Nữ hiệp một mới có quyền ấy.

Vì vậy Đạo Luật buộc phải tổng hợp cả ba Hội Nhơn Sanh, Hội Thánh và Thượng Hội mới đủ điều kiện lập thành Quyền Vạn Linh. Những biểu quyết nào của Quyền Vạn Linh đã định đều có tánh cách chung thẩm, và đầy đủ hiệu lực như một bổn Luật thì toàn Đạo phải tuân hành.

Điều thứ IV đến Điều thứ VIII và nối tiếp Điều thứ XII, XIII, XVI và XVII là những điều ấn định sự tạo tác Tòa Thánh, các Dinh Thự, Hạnh Đường… và chỉ về phương thức hành Đạo.

 Chương thứ hai là Phước Thiện

Chương này có 2 điều từ điều 10 và 11 ở chương Hành chánh tạo thành.

Theo như bộ Đạo Luật này định nghĩa thì Phước thiện là cơ quan bảo tồn sanh chúng trên đường sanh hoạt nuôi sống thi hài, tức là cơ quan giải khổ cho chúng sanh, tầm phương bảo bọc những kẻ tật nguyền, cô độc, dốt nát, ít oi, hoặc giúp tay cho bên hành chánh thi hành Luật Pháp cho đặng dễ dàng trọn vẹn.

Điều thứ 10 và thứ 11 viết rằng: Nghĩ vì mục đích cao cả của Đại Đạo là tạo mối thương yêu, gây tình thân thiện từ trong tiểu gia đình ra ngoài xã hội, và lan ra cùng vạn chủng, nên Hội Thánh đặt ra cơ quan Phước Thiện có phận sự mở lối đón đường cho kẻ cô đơn yếu đuối, tật nguyền được dễ dàng dựa cửa từ bi làm nơi giải khổ.

Đặc điểm của cơ quan Phước Thiện là không kêu gọi lòng hảo tâm của người khác, để có của cải vật chất làm việc từ thiện như nuôi người già cả neo đơn, trẻ mồ côi, cứu trợ v.v..., mà tự mình phải làm ra của cải vật chất đó.

 Chương thứ ba là Phổ tế

Chương này có 1 điều. Lấy điều 14 ở chương Hành chánh tạo thành. Đạo luật Mậu dần quy định Phổ tế là cơ quan để cứu vớt hoặc độ rỗi những người lạc bước thối tâm, cùng an ủi khuyên lơn những kẻ đã bị luật pháp buộc ràng mà phế vong phận sự, hay là độ rỗi những kẻ hữu tâm tầm Đạo.

Theo Đạo luật Mậu Dần, thì trách nhiệm của cơ quan Phổ tế là cứu vớt hoặc độ rỗi những kẻ lạc bước lỗi lầm, cùng an ủi khuyên lơn những người bị luật pháp buộc ràng, mà đành phế vong bổn phận nhập môn bước vào đạo Cao Đài làm tín đồ Cao Đài. Có thể nói cơ quan này là cơ quan đi truyền bá đạo Cao Đài.

Hiện giờ Hội Thánh Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ Tòa Thánh Tây Ninh đang đào tạo Chức Sắc để bổ dụng vào cơ quan này.

Chương thứ tư là Tòa đạo

Chương này có 1 điều. Lấy điều 15 ở chương Hành chánh tạo thành. Đạo luật viết Tòa Đạo là cơ quan bảo thủ Chơn Truyền, gìn giữ Luật Pháp, chăm nom chư Chức Sắc, Chức Việc và Đạo Hữu thi hành phận sự, chở che những kẻ yếu tha, bênh vực những người cô thế, hoặc tiếp cả sự uất ức bất công của toàn sanh chúng, tức là giữ nét công bình trên mặt Đạo; lại cũng là một cơ quan giúp cho Hành Chánh, Phước Thiện và Phổ Tế thêm oai quyền mạnh mẽ, tôn nghiêm đặc sắc.''

Trách nhiệm của Tòa Đạo là thay mặt Hiệp Thiên Đài giữ lẽ luật Đạo, không để cho ai được phạm luật pháp của Đạo.

Xét vì danh từ Tòa Đạo không được thích hợp với nghĩa của nó nên sau này Hội Thánh Cao Đài sửa lại là gọi là Bộ Pháp Chánh. Nhưng Hiệp Thiên Đài nhận thấy cái cần chỉnh đốn nền tư pháp của Đạo cho được chu đáo hơn, nên tạm giao trách nhiệm pháp chánh cho Hòa Viện (một trong Cửu Viện) đảm nhận, từ đây Hòa Viện sẽ chiếu theo điều luật mà hành sự. Điều luật này đã được ban hành do Đạo Lịnh số 24/ĐL ngày 11 tháng 4 năm Mậu Tuất (dl 29 tháng 5 năm 1958).

Tham khảo
Cao Đài Từ điển - Hiền Tài Nguyễn Văn Hồng - 2003.
Đại Đạo Học Đường - Bảo Pháp Nguyễn Trung Hậu, Bảo Thế Lê Thiện Phước - 1958.
Đạo luật Mậu Dần - Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh ấn hành năm 1965.

Đạo Cao Đài


title: Théding

text:
Théding là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Vaceuchelus scrobiculatus

text:
Vaceuchelus scrobiculatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố
Chúng phân bố ở Red Sea

Tham khảo

 ine, P. (1986). Red Sea Invertebrates. Immel Publishing, London. 224 pp.
 Poppe G.T., Tagaro S.P. & Dekker H. (2006) The Seguenziidae, Chilodontidae, Trochidae, Calliostomatidae and Solariellidae of the Philippine Islands. Visaya Supplement 2: 1-228. page(s): 47

Liên kết ngoài

Vaceuchelus


title: 9694 Lycomedes

text:
9694 Lycomedes (6581 P-L) là một Trojan của Sao Mộc.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9694 Lycomedes

Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Amphonyx haxairei

text:
Amphonyx haxairei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Cuba và Hispaniola.

Con trưởng thành có thể bay quanh năm. Chúng hút mật hoa.

Ấu trùng có thể ăn Annonaceae species.

Chú thích

Tham khảo

Amphonyx