title: Quận Frio, Texas

text:
Quận Frio (tiếng Anh: Frio County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 16.252 người, 4.743 hộ, và 3.642 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 14 người cho mỗi dặm vuông (6/km ²). Có 5.660 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 5 cho mỗi dặm vuông (2/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm 71,86% người da trắng, 4,87% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,58% người Mỹ bản xứ, 0,41% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 19,76% từ các chủng tộc khác, và 2,50% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 73,76% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 4.743 hộ, trong đó 40,70% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 55,20% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 16,00% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 23,20% là không lập gia đình. 20,60% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 9,30% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,98 và cỡ gia đình trung bình là 3,44.

Trong quận, độ tuổi dân số với 28,70% ở độ tuổi dưới 18, 11,20% 18-24, 30,80% 25-44, 18,70% 45-64, và 10,60% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 31 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 121,40 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 130,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 24.504, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 26,578. Nam giới có thu nhập trung bình $ 23.810 so với 16.498 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 16,069. Giới 24,50% gia đình và 29,00% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 36,20% những người dưới 18 tuổi và 30,40% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas


title: (6618) 1936 SO

text:
(6618) 1936 SO là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Clyde Tombaugh ở Đài thiên văn Lowell ở Flagstaff, Arizona, ngày 16 tháng 9 năm 1936.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1936
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tipula irregularis

text:
Tipula irregularis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hydaticus amydrus

text:
Hydaticus amydrus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Dolichopeza circulans

text:
Dolichopeza circulans là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Dolichopeza


title: 13 TCN

text:
Năm 13 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 13 TCN


title: Andrena columbiana

text:
Andrena columbiana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1917


title: Coulanges, Loir-et-Cher

text:
Coulanges là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Tetraloniella inulae

text:
Tetraloniella inulae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1979


title: GfK Entertainment Charts

text:
Các bảng xếp hạng âm nhạc chính thức tại Đức được thu thập và xuất bản bởi công ty Media Control GfK International (tạm dịch: Giám sát Truyền thông Quốc tế GfK, GfK là Gesellschaft für Konsumforschung, Hiệp hội Nghiên cứu Hàng tiêu dùng) thay mặt cho Bundesverband Musikindustrie (Hiệp hội Liên bang Công nghiệp Thu âm). Giám sát Truyền thông quốc tế GfK là những nhà cung cấp thông tin hàng tuần cho các hạng mục như Top-100 album/đĩa đơn, Compilation, Jazz Top-30, Classic Top-20, Schlager Longplay Top-20, Music-DVD Top-20 và bảng xếp hạng nhạc Nhảy (Dance) chính thức (ODC) Top-50 charts.

Hạng mục

Top100 Singles
Top100 Albums
Top-50 ODC (Bảng xếp hạng nhạc Dance chính thức)
Classic Top-20 Charts
Jazz Top-30 Charts
Compilation Charts
Schlager TOP-20 Longplay-Charts
Music DVD Top-20 Charts
TOP-5 New Entries per SMS

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân tại Đức
Danh sách đĩa đơn quán quân trong năm (Đức)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Musik-Charts – Media Control  (Tiếng Đức)
Kiểm soát phương tiện truyền thông quốc tế GfK

Bảng xếp hạng âm nhạc Đức
Công ty Đức


title: Boryspil

text:
Boryspil (, chuyển tự Boryspil’, ; cũng viết là Borispol) là một thành phố nằm ở tỉnh Kiev ở miền bắc Ukraina. Phục vụ như là trung tâm hành chính của Raion Boryspil (huyện), thành phố chính nó cũng được xem như là một raion riêng biệt trong tỉnh (oblast) này.
Ước tính dân số hiện nay là khoảng 53.400 người (tính đến 2004).

Mặc dù được biết đến như một khu định cư ít nhất là từ năm 1154 và được biết đến dưới cái tên hiện đại từ năm 1590, mãi đến năm 1956 khu vực này mới được nhận tư cách thành phố. Hiện nay thành phố là nơi có sân bay chính của nước này, sân bay quốc tế Boryspil (mã quốc tế KBP) và một số ngành công nghiệp nhỏ khác.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Историческая информация о местечке Борисполь
 Trang báo điện tử "Visti"

Thành phố của Ukraina
Boryspil
Thành phố ở tỉnh Kiev


title: Danh sách báo chí Nhật Bản

text:
Dưới đây là danh sách báo chí được xuất bản tại Nhật Bản. Xem thêm (Báo chí Nhật Bản).

Báo toàn quốc
 Yomiuri Shimbun
 Asahi Shimbun
 Mainichi Shimbun
 Sankei Shimbun
 Nihon Keizai Shimbun

Báo tương tự báo quốc gia
 Chunichi Shimbun / Tokyo Shimbun
 Liên kết của 3 tờ báo. (Hokkaido Shimbun, Chunichi Shimbun/Tokyo Shimbun, Nishinippon Shimbun)

Báo kinh doanh và công nghiệp
 Fuji Sankei Business i.
 Nihon Kogyo Simbun
 Nikkan Kogyo Shimbun
 Nikkei Kinyu Simbun
 Nikkei Ryutsu Simbun
 Nikkei Sangyo Shimbun

Báo địa phương
 Ainu Times
 Akita Sakigake Shimpo
 Chiba Nippo
 Chugoku Shimbun
 Daily Tohoku
 The Eastern Chronicle
 Ehime Shimbun Fukui Shimbun Fukushima Minpo Fukushima Minyu Gifu Shimbun Hokkaido Shimbun Hokkoku Shimbun Hokuriku Chunichi Shimbun Ibaraki Shimbun Ise Shimbun Iwate Nippo Jomo Shimbun Kahoku Shimpo Kanagawa Shimbun Kitanippon Shimbun Kobe Shimbun Kochi Shimbun Kumamoto Nichinichi Shimbun Kyoto Shimbun Minaminippon Shimbun Miyazaki Nichinichi Shimbun Nagasaki Shimbun Nara Shimbun
 Nihonkai Shimbun Niigata Nippo Nishinippon Shimbun Oita Godo Shimbun Okinawa Times Ryūkyū Shimpo Saga Shimbun Saitama Shimbun Sanin Chuo Shimpo Sanyō Shimbun Shikoku Shimbun Shimotsuke Shimbun Shinano Mainichi Shimbun Shizuoka Shimbun Tokachi Mainichi Shimbun Tokushima Shimbun Too Nippo Yamagata Shimbun Yamaguchi Shimbun Yamanashi Nichinichi Shimbun Báo thể thao
 Chukyo Sports Chunichi Sports Daily Sports Doshin Sports Kyūshū Sports Nikkan Sports Nishinippon Sports Osaka Sports Sankei Sports Sports Hochi (nguyên gốc là tờ Hochi Shimbun)
 Sports Nippon Tokyo Chunichi Sports Tokyo Sports Báo tin vắn
 Nikkan Gendai Yukan Fuji Báo tiếng Anh
 Nhật Báo Yomiuri Asahi Shimbun The Japan Times''

Tham khảo

Danh sách

Nhật Bản
Báo chí
Báo chí Nhật Bản


title: 14155 Cibronen

text:
14155 Cibronen (1998 SK122) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi Nhóm Nghiên cứu Thiên thạch gần Trái Đất thuộc phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14155 Cibronen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Kẹo

text:
Kẹo là loại thực phẩm ở dạng viên, thỏi có chứa thành phần chính là đường ăn. Từ này cũng được gọi chung là bánh mứt kẹo, bao hàm bất kỳ loại kẹo ngọt nào, gồm sô-cô-la, kẹo cao su và kẹo đường. Rau quả, các loại hạt mà được lên men và phủ đường được gọi là kẹo hoa quả.

Về cấu tạo, đặc trưng của kẹo là chứa hàm lượng đường đáng kể hoặc kẹo không chứa đường thì sử dụng chất thay thể đường. Không giống như bánh kem hay bánh mì có thể chia sẻ cho nhiều người, kẹo thường được làm thành những miếng nhỏ hơn. Tuy nhiên, định nghĩa về kẹo còn phụ thuộc vào cách mọi người sử dụng. Khác với các món bánh ngọt được phục vụ vào bữa tráng miệng cuối mỗi bữa ăn, kẹo thì có ăn một cách ngẫu nhiên vào bất cứ lúc nào, dùng tay, như món ăn vặt giữa bữa ăn.

Mỗi nền văn hóa có định nghĩa riêng về kẹo chứ không phải là món tráng miệng. Có thể cùng một món ăn nhưng ở nền văn hóa này coi là kẹo nhưng ở nơi khác lại là món tráng miệng.

Lịch sử
Giữa thế kỷ thứ 6 và thứ 4 trước Công nguyên, người Ba Tư, tiếp theo là người La Mã phát hiện thấy người ở Ấn Độ có những "chiếc khuôn dùng để sản xuất mật ong mà không cần ong". Họ tiếp thu và truyền bá ngành nông nghiệp mía đường.

Cây mía có xuất xứ từ vùng nhiệt đới Nam Á và Đông Nam Á, trong đó từ đường có nguồn gốc trong từ tiếng Phạn là Sharkara. Những mẩu đường được sản xuất bằng các đun sôi nước mía ép ở Ấn Độ cổ đại và được dùng làm Khanda, tên gọi ban đầu của kẹo.

Trước khi biết đến đường, kẹo được làm từ mật ong. Mật ong được sử dụng ở Trung Quốc cổ, Trung Đông, Ai Cập, Hy Lạp và Đế quốc La Mã dùng để phủ ngoài trái cây và hoa, bảo quản chúng hoặc tạo ra các loại kẹo. Kẹo vẫn còn sử dụng với cách thức đó cho đến ngày nay, dù bây giờ nó thường coi là một kiểu trang trí với bánh kem nhiều hơn.

Định nghĩa và phân loại
Kẹo là sản phẩm thực phẩm ngọt.

Các loại kẹo chứa đường bao gồm kẹo cứng, kẹo mềm, kẹo caramel, kẹo dẻo, kẹo bơ cứng và các loại kẹo khác mà chứa thành phần chủ yếu là đường. Về mặt thương mại, kẹo chứa đường được thành nhiều nhóm tùy theo lượng đường và cấu tạo của chúng.

Sô-cô-la đôi khi được coi là một nhánh riêng biệt của bánh kẹo. Theo khuôn mẫu này, kẹo sô-cô-la là những thanh kẹo sô-cô-là và những viên kẹo sô-cô-la truffle (loại kẹo chocolate có nhân mềm bên trong và lớp vỏ cứng bên ngoài). Sô-cô-la nóng và những đồ uống là từ ca cao bị loạt trừ như kẹo là từ sô-cô-la trắng. Tuy nhiên, khi coi sô-cô-la là một nhánh riêng biệt, nó cũng bao gồm các loại được phân ra không khó khăn, không hẳn là kẹo mà cũng không hoàn toàn là những món nướng như đồ ăn nhúng sô-cô-la, bánh tart nhân hoa quả có vỏ ngoài là sô-cô-la và bánh quy phủ sô-cô-la.

Kẹo có thể chia làm các loại kết tinh và không kết tinh. Kẹo không kết tinh thì có tính đồng nhất và có thể mềm hay cứng như kẹo cứng, kẹo caramel, kẹo cà phê, kẹo nuga. Kẹo kết tinh kết hợp nhiều tinh thể bên trong cấu tạo của chúng, chứa nhiều kem, tan trong miệng hay dễ nhai gồm fondant và kẹo mềm fudge.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 National Confectioners Association
 Science of Candy
 Candy Wrapper Museum

Kẹo
Món ngọt


title: Anchastus fischeri

text:
Anchastus fischeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Thuyên tắc động mạch phổi

text:
Thuyên tắc động mạch phổi, hay tắc mạch phổi, thuyên tắc phổi  là một tình trạng tắc động mạch phổi hay một trong các nhánh của nó gây ra do các chất di chuyển từ các nơi khác nhau của cơ thể qua dòng máu đến gây tắc ở phổi. Tình trạng này thường gây ra bởi một cục huyết khối có nguồn gốc từ hệ tĩnh mạch sâu ở chân, tiến trình này được gọi bằng thuật ngữ nghẽn tĩnh mạch huyết khối. Một phần nhỏ của các trường hợp thuyên tắc phổi là do sự nghẽn mạch do khí, nghẽn mạch do mỡ hay tắc mạch ối. Sự cản trở dòng máu đến phổi và tăng áp suất tâm thất phải của tim dẫn đến hội chứng và các dấu hiệu thuyên tắc phổi. Nguy cơ thuyên tắc phổi gia tăng trong nhiều trường hợp khác nhau, như ung thư và bất động kéo dài.

Các triệu chứng của thuyên tắc phổi bao gồm khó thở, đau ngực thì hít vào và đánh trống ngực. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm nồng độ bão hòa oxy trong máu thấp, chứng xanh tím, nhịp thở nhanh, và nhịp tim nhanh. Các trường hợp thuyên tắc phổi nặng có thể dẫn đến hôn mê, choáng, và ngưng tim.

Chú thích

Cấp cứu y khoa
RTT


title: Anthometra

text:
Anthometra là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Anthometra plumularia (Boisduval, 1840)

Chú thích

Tham khảo

Sterrhini


title: Quận Guernsey, Ohio

text:
Quận Guernsey là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Ohio.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Bombus semenoviellus

text:
Bombus semenoviellus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Skorikov mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1910


title: Bogue (lớp tàu sân bay hộ tống)

text:
Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue là một nhóm các tàu sân bay hộ tống được chế tạo tại Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ hai để phục vụ cho Hải quân Hoa Kỳ cũng như cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc trong Chương trình Cho thuê-Cho mượn.

Nguồn gốc
Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue được chế tạo dựa trên lườn của loại tàu chở hàng Kiểu C3 của Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ; đa số được chế tạo tại xưởng đóng tàu của hãng Seattle-Tacoma Shipbuilding Corporation, nhưng một số kiểu mẫu ban đầu còn được chế tạo bởi Ingalls Shipbuilding ở Pascagoula, Mississippi và bởi Western Pipe and Steel Company tại San Francisco thuộc California. Tất cả chúng đều được đặt tên theo các eo biển, và đều được trang bị cần trục để thu hồi thủy phi cơ.

Chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh
Đa số những chiếc trong lớp được chuyển sang phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh theo những điều khoản của Chương trình Cho thuê-Cho mượn, và được hoàn trả cho Hoa Kỳ sau khi chiến tranh kết thúc. Nhóm tàu sân bay hộ tống đầu tiên được chuyển cho Anh được Hải quân Hoàng gia đặt tên là lớp Attacker, và được đặt lại những cái tên Anh; những chiếc được đóng mới để thay thế chỗ của chúng và mang trở lại những cái tên cũ để hoạt động cùng hạm đội Mỹ. Một nhóm thứ hai được chế tạo và hầu như gửi toàn bộ cho Hải quân Hoàng gia, được người Anh gọi là lớp Ameer hay lớp Ruler, đôi khi được gọi là lớp Prince William trong Hải quân Mỹ.

Khi được chuyển giao, các tàu sân bay này đòi hỏi phải được cải biến để phù hợp với những tiêu chuẩn của Hải quân Hoàng gia, và trên một số chiếc, các công việc cải biến ban đầu được thực hiện tại Burrards ở Vancouver thuộc Canada. Những công việc này bao gồm việc kéo dài sàn đáp, trang bị các thiết bị điều khiển bay và dẫn đường được thiết kế lại, cải tiến hầm chứa máy bay, chỗ nghỉ ngơi và kho chứa, các biện pháp an toàn bổ sung, thiết bị tiếp nhiên liệu ngoài biển, vũ khí, hệ thống liên lạc nội bộ, các thiết bị vô tuyến và các trang bị cần thiết khác cho việc phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia.

Việc trì hoãn đưa những con tàu này vào hoạt động đã gây nên những lời chỉ trích nghiêm trọng từ các sĩ quan Hải quân Mỹ.

Những chiếc trong lớp

Nhóm thứ nhất (lớp Bogue / Attacker)
 USS Altamaha trở thành HMS Battler
 USS Barnes trở thành HMS Attacker
 USS Block Island trở thành HMS Hunter
 USS Bogue
 USS Breton trở thành HMS Chaser
 USS Card
 USS Copahee
 USS Core
 USS Croatan trở thành HMS Fencer
 USS Hamlin trở thành HMS Stalker
 USS Nassau
 USS St. George trở thành HMS Pursuer
 USS Altamaha
 USS Prince William trở thành HMS Striker
 USS Barnes
 USS Block Island
 USS Breton
 USS Croatan
 HMS Ravager
 HMS Searcher
 HMS Tracker

Nhóm thứ hai (lớp Bogue / Ameer / Ruler / Prince William)
Các đặc tính chung tương tự như của lớp Attacker, ngoại trừ trọng lượng choán nước và vũ khí.
 USS Prince William
 USS Chatham trở thành HMS Slinger
 USS Glacier trở thành HMS Atheling
 USS Pybus trở thành HMS Emperor
 USS Baffins trở thành HMS Ameer
 USS Bolinas trở thành HMS Begum
 USS Bastian trở thành HMS Trumpeter
 USS Carnegie trở thành HMS Empress
 USS Cordova trở thành HMS Khedive
 USS Delgada trở thành HMS Speaker
 USS Edisto trở thành HMS Nabob
 USS Estero trở thành HMS Premier
 USS Jamaica trở thành HMS Shah
 USS Keweenaw trở thành HMS Patroller
 USS Prince trở thành HMS Rajah
 USS Niantic trở thành HMS Ranee
 USS Perdido trở thành HMS Trouncer
 USS Sunset trở thành HMS Thane
 USS St. Andrews trở thành HMS Queen
 USS St. Joseph trở thành HMS Ruler
 USS St. Simon trở thành HMS Arbiter
 USS Vermillion trở thành HMS Smiter
 USS Willapa trở thành HMS Puncher
 USS Winjah trở thành HMS Reaper

Xem thêm

Tham khảo

UBoat.NET
Aircraft carriers of the Royal Navy

Lớp tàu sân bay

Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoàng gia
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II


title: Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1990 (Mỹ)

text:
Dưới đây là danh sách những đĩa đơn đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong năm 1990.

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân (Mỹ)

Chú thích

1990


title: Alagoasa aurora

text:
Alagoasa aurora là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duckett & Daza miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Alagoasa


title: Tonna boucheti

text:
Tonna boucheti là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Tonna


title: Pouteria euryphylla

text:
Pouteria euryphylla là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria euryphylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Panama
euryphylla
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Boulengerula uluguruensis

text:
Boulengerula uluguruensis tiếng Anh thường gọi là Uluguru pink caecilian là một loài lưỡng cư thuộc họ Caeciliidae.
Đây là loài đặc hữu của Tanzania.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

Tham khảo

 Loader, S., Howell, K. & Measey, J. 2004. Boulengerula uluguruensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Boulengerula
Động vật đặc hữu Tanzania
Động vật lưỡng cư Tanzania


title: Megacerus bifloccosus

text:
Megacerus bifloccosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Megacerus


title: Zelleria euthysema

text:
Zelleria euthysema là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Loài này có ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Zelleria


title: Mapo-gu

text:
Mapo-gu (Hangul: 마포구, Hanja: 麻浦區, Hán Việt: Ma Phố khu) là một quận (gu) của thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Quận này có diện tích 23,87 km2, dân số 388.164 người, nằm ở phía bắc sông Han. Sân vận động World Cup Seoul nằm ở phía bắc. Các quận lân cận có Yongsan-gu, Jung-gu, Seodaemun-gu và Eunpyeong-gu. Vùng này còn được đến là nơi hội tụ của những công ty K-pop bao gồm CJ E&M, YG Entertainment, Woollim Entertainment, IST Entertainment và Star Empire Entertainment.

Giáo dục
Tại quận này có các trường đại học Đại học Sogang và Đại học Hongik.

Các đơn vị hành chính
Mapo-gu được chia ra 24 dong:

Gongdeok-dong (공덕동; 孔德洞 Khổng Đức động)
Ahyeon-dong (아현동; 阿峴洞 A Hiện động)
Dohwa-dong (도화동; 桃花洞 Đào Hoa động)
Daeheung-dong (대흥동; 大興洞 Đại Hưng động)
Yonggang-dong (용강동; 龍江洞 Long Giang động)
Hapjeong-dong (합정동; 合井洞 Hợp Tỉnh động)
Seogyo-dong (서교동; 西橋洞 Tây Kiều động)
Seogang-dong (서강동; 西江洞 Tây Giang động)
Sinsu-dong (신수동; 新水洞 Tân Thủ động)
Yeomni-dong (염리동; 鹽里洞 Diêm Lý động)
Yeonnam-dong (연남동; 延南洞 Diên Nam động)
Mangwon-1-dong (망원1동; 望遠1洞 Vọng Viễn 1 động)
Mangwon-2-dong (망원2동; 望遠2洞 Vọng Viễn 2 động)
Seongsan-1-dong (성산1동; 城山1洞 Thành Sơn 1 động)
Seongsan-2-dong (성산2동; 城山2洞 Thành Sơn 2 động)
Sangam-dong (상암동; 上岩洞 Thượng Nham động)

Thành phố kết nghĩa
 Yecheon, Gyeongsangbuk-do, Hàn Quốc
 Sinan, Jeollanam-do, Hàn Quốc
 Cheongyang, Chungcheongnam-do, Hàn Quốc
 Katsushika, Tokyo, Nhật Bản
 Thạch Cảnh Sơn, Bắc Kinh, Trung Quốc

Liên kết

Trang chính phủ Mapo-gu
Bản đồ Mapo-gu

Tham khảo

Quận của Seoul
Quận Mapo


title: Christian

text:
Christian  có thể đề cập đến:
Kitô hữu theo tiếng Anh và những ngôn ngữ chị em
Christian (tên)
Christian (họ)
Christian Vieri
Christian Dior
Christian Bale

Xem thêm

Trang định hướng nhân danh


title: Sainte-Marie, Nièvre

text:
Sainte-Marie là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Exelis

text:
Exelis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Horie Kei

text:
(sinh ngày 4 tháng 10 năm 1978 ở Tokyo, Nhật Bản) là một diễn viên Nhật Bản, nhà văn, nhà sản xuất phim và đạo diễn.

Phim tham gia

Vai diễn
2004 Ai no Sorea còn gọi là The Stormy Waves of Love; vai Kyoichi Ozaki
2003 Jisatsu Manyuaru; còn gọi là Suicide Manual; vai Police Detective Nishiyama
2003 Ju-on: The Grudge 2; as Noritaka
2001 Hyakujuu Sentai Gaoranger còn gọi là Hundred Beast Squadron Growl Ranger; vai Gaku Washio/GaoYellow
1999 Gamera 3: Awakening of Irys; vai Shigeki Hinohara

Đạo diễn
2005 Taga Kokoro Nimo Ryu wa Nemuru
2004 Veronica wa Shinu Koto ni Shita còn gọi là Veronica Decides to Die
2004 Kisu to Kizu
2004 Shibuya Kaidan 2 còn gọi là The Locker 2
2003 Shibuya Kaidan còn gọi là The Locker
2001 Glowing, Growing

Viết
2005 Life on the Longboard

Tham khảo

Liên kết ngoài
CORNFLAKES Trang chính của Horie Kei

Sinh năm 1978
Nhân vật còn sống
Diễn viên Nhật Bản
Đạo diễn Nhật Bản
Đạo diễn điện ảnh Nhật Bản


title: Cancellaria thomasiana

text:
Cancellaria thomasiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cancellaria


title: Gussainville

text:
Gussainville  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Cóc Ai Lao

text:
Cóc Ai Lao, danh pháp khoa học: Bufo ailaoanus, tên tiếng Anh: Ailao Toad, tiếng Trung: 哀牢蟾蜍 - Ai Lao thiềm thừ, là một loài cóc trong họ Bufonidae. Nó là loài đặc hữu của Trung Quốc. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Nó được thấy ở khu bảo tồn thiên nhiên Ai Lao Sơn ở Vân Nam. Loài cóc này được mô tả lần đầu vào năm 1984 và từ đó không được nhìn thấy, do rất khó gặp chúng vì có thể chúng rất hiếm.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1984
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Vân Nam


title: Propsephus bicolor

text:
Propsephus bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Roman Polanski

text:
Roman Polanski ( , ; sinh ngày 18 tháng 8 năm 1933 tại Paris; tên khai sinh Raymond Thierry Liebling) là một đạo diễn, nhà sản xuất, biên kịch và nam diễn viên điện ảnh người Pháp gốc Ba Lan.

Tiểu sử và sự nghiệp
Roman Polanski sinh ra ở Paris (Pháp) vào ngày 18 tháng 8 năm 1933, trong một gia đình người Ba Lan gốc Do Thái.

Năm 1964, Polanski gây tiếng vang với Knife In The Water được đề cử Oscar Phim tiếng nước ngoài xuất sắc nhất. Sau đó, Roman Polanski sang Mỹ định cư.

Năm 1968, Polanski thành công với Rosemary’s Baby. Phim này đã đem về cho Ruth Gordon giải Oscar Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, còn ông thì được đề cử Oscar Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.

Tháng 3/1977, tại nhà riêng của tài tử Jack Nicholson ở Hollywood Hills. Polanski đã chuốc rượu Samantha Geimer, một người mẫu vị thành niên và cưỡng bức cô bé, lúc ấy mới 13 tuổi. Sự việc gây chấn động dư luận. Ông bị gởi tới một nhà tù trong 42 ngày nhưng rồi vị thẩm phán tìm cách rút lại một thỏa thuận nhận tội. Vào ngày tuyên án vào ngày 31 tháng 1 năm 1978: Trước nguy cơ chịu mức phạt tối đa 50 năm tù, nghĩ rằng vị thẩm phán sẽ tuyên phạt ông ở tù thêm, Polanski trốn đến Pháp, vì nước này không ký hiệp ước dẫn độ tội phạm với Mỹ.

Nhà đạo diễn các cuốn phim nổi tiếng như Rosemary's Baby yêu cầu một tòa kháng án ở California hủy bỏ quyết định không chấm dứt vụ kiện của một thẩm phán nay đã qua đời, nói rằng vị thẩm phán này làm trái thỏa thuận với luật sư của ông. Polanski sống tại Pháp trong ba thập niên và tiếp tục đạo diễn nhiều cuốn phim khác.

Năm 2002, Polanski gây tiếng vang trở lại với bộ phim The Pianist. Tác phẩm này đã đoạt 3 Giải Oscar, trong đó có giải Đạo diễn xuất sắc nhất.

Ngày 1 tháng 3 năm 2003, Samantha Geiner tuyên bố tha thứ cho Polanski và mong ông đến nhận giải Oscar, nhưng ông không dám đi dự giải điện ảnh danh giá nhất thế giới này.

Ngày 26 háng 9 năn 2009, Polanski bị bắt giữ tại Thụy Sĩ, khi ông đi nhận giải Thành tựu trọn đời tại Liên hoan phim Zurich. Polanski dự trù sẽ nhận được giải thưởng danh dự tại đại hội điện ảnh này nhưng bị chặn bắt ở phi trường. Hoa Kỳ có một trát bắt giữ Polanski kể từ năm 1978 và hiện còn hiệu lực, nhưng Thụy Sĩ nói nhà chức trách Mỹ chỉ mới tìm cách bắt giữ nhà đạo diễn trên khắp thế giới kể từ năm 2005. "Đây là một lời yêu cầu hợp lệ và chúng tôi biết khi nào ông ta sẽ đến đây," theo lời phát ngôn viên Bộ Tư pháp Guido Balmer. "Đó là lý do tại sao ông ta bị bắt." Balmer nói nay chính phủ Hoa Kỳ phải chính thức đưa ra yêu cầu dẫn độ.

Ngày 28 tháng 9 năm 2009, Tổng lãnh sự Pháp ở Zurich, Jean - Luc Fauré -Tournaire và Đại sứ Ba Lan Jaroslaw Starzyk đến thăm Roman Polanski tại nhà tù Thụy Sĩ.

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Bernard Kouchner và người đồng nhiệm Ba Lan đã viết thư cho Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton yêu cầu trả tự do cho Polanski. Bộ trưởng Văn hóa Pháp Frederic Mitterand vô cùng ngạc nhiên trước việc Polanski bị bắt, nói thêm ông rất lấy làm tiếc vì thêm một sự khó khăn khác lại gây ra cho một người đã từng phải chịu quá nhiều. Mitterand thảo luận với Tổng thống Nicolas Sarkozy về trường hợp của Polanski.

Hơn 70 đạo diễn, nghệ sĩ như: Costa-Gavras, Vương Gia Vệ, Fanny Ardant, Ettore Scola,... ký vào đơn kiến nghị và phản đối Thụy Sĩ bắt giữ Polanski ở và đòi trả tự do ngay lập tức ông.

Trong khi bị cầm giữ tại Thụy Sĩ, Polanski chống lại các cố gắng của Hoa Kỳ nhằm dẫn độ ông từ Thụy Sĩ về California, theo luật sư của ông ngày 28 tháng 9 năm 2009. Một vụ giằng co liên quan đến Polanski leo thang, giữa lúc Pháp và Ba Lan thúc giục Thụy Sĩ hãy phóng thích ông có thế chân và gây áp lực với các viên chức Hoa Kỳ về vụ này, kể cả Ngoại trưởng Hillary Clinton. Nhà chức trách ở Los Angeles coi ông Polanski như một "tội phạm và kẻ đào tẩu." Bộ Tư pháp Thụy Sĩ không loại trừ khả năng Polanski có thể được phóng thích có thế chân theo các điều kiện rất gắt gao để ngăn cản ông trốn khỏi Thụy Sĩ.

Polanski thuê luật sư Thụy Sĩ Lorenz Erni để đại diện cho ông ở Thụy Sĩ. Polanski rất có thể sẽ trải qua vài tháng bị cầm giữ ở Thụy Sĩ, trừ phi ông đồng ý từ bỏ bất cứ thách thức nào trong việc dẫn độ ông tới Hoa Kỳ. Theo một thỏa hiệp vào năm 1990 giữa Thụy Sĩ và Hoa Kỳ, Washington có 60 ngày để đệ trình một yêu cầu chính thức để dẫn độ ông. Lời yêu cầu của Hoa Kỳ để giải giao Polanski trước hết phải được Bộ Tư pháp Thụy Sĩ cứu xét, và một khi được chấp thuận có thể bị kháng cáo tại một số tòa án. Nạn nhân của ông, Samantha Geimer, năm 2009 đã 45 tuổi, tham gia vào cố gắng của Polanski nhằm bãi bỏ vụ án, khi nói rằng bà muốn vụ án kết thúc. Bà đã kiện Polanski và đạt được một cuộc dàn xếp không được tiết lộ.

Ngày 6 tháng 10 năm 2009, Polanski thất bại trong vòng đầu của nỗ lực tránh để không bị áp giải Hoa Kỳ. Bị nhốt trong một nhà tù ở Zurich, Polanski được thông báo là sẽ tiếp tục bị giam vì Bộ Tư pháp Thụy Sĩ bác bỏ yêu cầu được đóng tiền thế chân của ông. Giới hữu trách Thụy Sĩ bày tỏ sự lo ngại rằng Polanski có thể trốn ra khỏi quốc gia này nếu được thả khỏi tù. Chính phủ không thể chấp nhận việc đóng tiền thế chân hay thi hành các biện pháp khác thay vì giam giữ vì khả năng bỏ trốn của Polanski quá cao.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Roman Polanski Official site (Defunct as of 9/09)
 Roman Polanski bibliography (via UC Berkeley Media Resources Center)
 March, 1977 Grand Jury Testimony of Polanski's victim
 Media coverage of the Polanski rape trial
 Interview with Samantha Geimer
 Roman Polanski site by French writer Alexandre Tylski
 Interview with Roman Polanski (Defunct as of 9/09)
 Watch Knife in the Water
 The Guardian profile: Roman Polanski
 Interview on the Charlie Rose Show at Google video.
 Cinema Retro Presents a Polanski Guide to Urban Living

Sinh năm 1933
Nhân vật còn sống
Đạo diễn điện ảnh Ba Lan
Nam diễn viên điện ảnh Ba Lan
Nam diễn viên điện ảnh Pháp
Đạo diễn điện ảnh Pháp
Người Paris
Nhà văn Ba Lan
Giải Oscar cho đạo diễn xuất sắc
Người Pháp gốc Do Thái
Nhà biên kịch phim Pháp
Tội phạm thế kỷ 20
Người đoạt giải Quả cầu vàng cho Đạo diễn xuất sắc nhất
Người Kraków
Người chống cộng Ba Lan
Đạo diễn phim tiếng Anh
Người giành giải BAFTA cho Đạo diễn xuất sắc nhất


title: Huarte

text:
Huarte trong tiếng Tây Ban Nha và Uharte trong tiếng Basque, là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 3.115 người. Đô thị nằm ở độ cao m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ km.

Đô thị này nằm trong khu vực tiếng Basque là ngôn ngữ chính thức cùng với tiếng Tây Ban Nha.
Các đô thị giáp ranh: Esteribar và Ezcabarte về phía bắc, Egüés về phía đông và nam, Villava và Burlada về phía tây.

==Tham khảo==

Đô thị ở Navarre


title: Villa de Ves

text:
Villa de Ves là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là 55,54 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Camptopoeum altaicum

text:
Camptopoeum altaicum là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Camptopoeum
Động vật được mô tả năm 1892


title: 4390 Madreteresa

text:
4390 Madreteresa (1976 GO8) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4390 Madreteresa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Homalopoma imperforata

text:
Homalopoma imperforata là một loài ốc biển nhỏ có nắp vôi hóa, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Colloniidae.

Phân bố
Loài này thường gặp ở New Zealand.

Chú thích

Tham khảo

Homalopoma


title: Vùng văn hóa Á Đông

text:
Vùng văn hóa Á Đông (chữ Nôm: ) hay vùng văn hóa Đông Á (chữ Nôm: ) hay còn gọi là vùng văn hóa chữ Hán (chữ Nôm: ), Đông Á văn hóa quyển (chữ Hán: ), Hán tự văn hóa quyển (chữ Hán: ) hoặc đơn giản hơn với cách gọi Á Đông (亞東) hay Hán quyển (漢圈), là tên gọi chỉ cộng đồng các nước ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc, bao gồm sự ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng Nho giáo và Phật giáo, đã từng sử dụng chữ Hán làm công cụ truyền bá ngôn ngữ và truyền tải văn hóa, theo thống nhất học thuật, như Đại Trung Hoa (bao gồm Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan), Việt Nam, Hàn Quốc, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, hoặc đang sử dụng chữ Hán làm công cụ truyền bá ngôn ngữ và truyền tải văn hóa như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản.

Văn hóa quyển chữ Hán cụ thể chỉ Trung Quốc (đất mẹ của chữ Hán), hoặc có từng thời kỳ tại Việt Nam, Triều Tiên và Nhật Bản. Những khu vực nói trên chủ yếu là vùng văn hóa lúa nước, có cơ chế sách phong. Ngoài ra còn có một số dân tộc du mục như dân tộc Mông Cổ, Tây Tạng, tuy nằm trong Văn hóa quyển chữ Hán, nhưng không sử dụng chữ Hán. Đôi khi khái niệm còn bao gồm cả Singapore, quốc gia vốn độc lập khỏi Malaysia nhưng hiện nay có đa số là người Hoa. Không nên nhầm lẫn vùng văn hóa Đông Á với Đại Trung Hoa hay Trung Quốc, bao gồm các quốc gia nơi dân số nói tiếng Hoa chiếm ưu thế.

Đế quốc Trung Hoa là một cường quốc trong khu vực và có ảnh hưởng đối với các quốc gia triều cống và láng giềng, trong đó có Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Trong lịch sử cổ điển, bốn nền văn hóa chia sẻ một hệ thống đế quốc chung dưới các vị hoàng đế tương ứng. Các phát minh của Trung Quốc chịu ảnh hưởng và đến lượt lại bị ảnh hưởng bởi những đổi mới của các nền văn hóa khác trong quản trị, triết học, khoa học và nghệ thuật. Chữ viết cổ điển của Trung Quốc (Văn ngôn) đã trở thành ngôn ngữ chung trong khu vực để trao đổi văn học. Ngày nay, Trung Quốc đại lục đã chuyển sang chữ Hán giản thể (điều này cũng ảnh hưởng đến cộng đồng gốc Hoa ở Malaysia và Singapore); chỉ còn Đài Loan, Hồng Kông, và Ma Cao dùng chữ Hán phồn thể.

Vào thời đại Edo  của Nhật Bản, những nhà Nho học Nhật Bản và nhà Nho học Triều Tiên thường dùng phương thức bút đàm để tranh luận về vấn đề Nho học; các sứ giả đến từ An Nam và các sứ giả đến từ Triều Tiên viết tặng nhau những bài thơ chữ Hán.

Vào cuối lịch sử cổ điển, tầm quan trọng của văn học cổ điển Trung Quốc giảm dần khi Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam đều sử dụng phương tiện văn học của riêng mình. Nhật Bản phát triển các hệ chữ Katakana và Hiragana, Triều Tiên phát triển Chosŏn'gŭl, Việt Nam phát triển chữ Nôm và chấp nhận chữ Quốc Ngữ từ bảng chữ cái Latin của các nhà truyền giáo châu Âu trong nước. Văn học cổ điển viết bằng chữ Hán dù sao vẫn là một di sản quan trọng của các nền văn hóa Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Trong thế kỷ 21, những ảnh hưởng tư tưởng và văn hóa của Nho giáo và Phật giáo vẫn hiển hiện trong các học thuyết xã hội và văn hóa cao.

Thuật ngữ
Trung Quốc từ lâu đã được coi là một trong những nền văn minh lớn nhất thế giới. Sự hình thành nền văn hóa của người Hán tại sông Hoàng Hà vẫn thường được coi là điểm khởi đầu của thế giới Đông Á. Ngày nay, tổng dân số của khu vực này lên tới khoảng gần hai tỉ người.

Nhà sử học người Nhật Nishijima Sadao (西嶋定生, 1919-1998), giáo sư danh dự tại Đại học Tokyo, ban đầu đã đặt ra thuật ngữ Đông Á văn hóa quyển (東亜文化圏, Tōa bunka-ken). Ông quan niệm về một văn hóa quyển của Trung Quốc và các nước Đông Á khác với phương Tây. Theo Nishijima, khu vực này cùng chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng Nho giáo, Phật giáo và có cùng cấu trúc chính trị - xã hội. Khu vực này bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Bán đảo Triều Tiên, Việt Nam, kéo dài tới những vùng đất giữa Mông Cổ và dãy Himalaya.

Từ nguyên
Đôi khi được sử dụng như một từ đồng nghĩa với phạm vi văn hóa Đông Á, thuật ngữ này bắt nguồn từ từ "Hán", tức Trung Hoa hay Trung Quốc, và "quyển", theo nghĩa đen là phạm vi ảnh hưởng, tức là khu vực chịu ảnh hưởng của một quốc gia.

Là từ ghép của nhau, các ngôn ngữ "CJKV" - Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam - dịch thuật ngữ tiếng Anh là:

 Tiếng Trung: quān (圈)
 Tiếng Nhật: ken (圏 け ん)
 Tiếng Hàn: gwon (권 từ 圏)
 Tiếng Việt: quyển/khuyên từ 圏

Victor H. Mair đã thảo luận về nguồn gốc của các thuật ngữ "lĩnh vực văn hóa" này. Chữ 文化圈 (wénhuà quān) trong tiếng Trung có từ một bản dịch năm 1941 cho thuật ngữ tiếng Đức Kulturkreis, ('vùng văn hóa, văn hóa quyển'), mà các nhà dân tộc học người Áo là Fritz Graebner và Wilhelm Schmidt đề xuất. Nhà sử học Nhật Bản Nishijima Sadao đã đặt ra các cụm từ 漢字文化圏 (Kanji bunka-ken, "Hán tự văn hoá quyển") và 中華文化圏 (Chuka bunka-ken, "Trung Hoa văn hoá quyển"), mà sau này Trung Quốc đã mượn lại làm từ ngữ . Nishijima đã nghĩ ra những "lĩnh vực văn hóa" của người Hoa trong Đông Á Thế Giới Luận của ông (東アジア世界論, Higashi Ajia sekai-ron).

Từ điển tiếng Trung-Anh cung cấp các bản dịch tương tự của cụm từ khóa 文化圈 là "giới trí thức hoặc văn học" (Liang Shiqiu, 1975) và "giới văn học, giáo dục" (Lâm Ngữ Đường, 1972).

Hán quyển có thể được coi là đồng nghĩa với Trung Quốc cổ đại và các nền văn minh hậu duệ của nó cũng như "các nền văn minh Viễn Đông" (Đại lục và Nhật Bản). Vào những năm 1930 trong Nghiên cứu Lịch sử, Trung quyển cùng với các nền văn minh phương Tây, Hồi giáo, Chính thống giáo phương Đông, Ấn Độ... được trình bày như một trong những "đề tài nghiên cứu" chính.

So sánh với phương Tây
Nhà sử học người Anh Arnold J. Toynbee đã liệt kê nền văn minh Viễn Đông là một trong những nền văn minh chính được nêu trong cuốn sách của ông, A Study of History. Ông đưa Nhật Bản và Hàn Quốc vào định nghĩa của mình về "nền văn minh Viễn Đông" và đề xuất rằng họ phát triển từ "nền văn minh Trung Hoa" có nguồn gốc từ lưu vực sông Hoàng Hà. Toynbee đã so sánh mối quan hệ giữa nền văn minh Trung Hoa và Viễn Đông với mối quan hệ của nền văn minh Hy Lạp và phương Tây, vốn có "mối liên hệ rõ ràng".

Nhà sử học và Hán học người Mỹ Edwin O. Reischauer cũng nhóm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam vào một khu vực văn hóa mà ông gọi là thế giới Trung Hoa, một nhóm các quốc gia tập trung chia sẻ triết lý đạo đức Nho giáo. Reischauer nói rằng nền văn hóa này có nguồn gốc từ miền Bắc Trung Quốc, so sánh mối quan hệ giữa miền Bắc Trung Quốc và Đông Á với mối quan hệ của nền văn minh Hy Lạp-La Mã và châu Âu. Các tầng lớp tinh hoa của Đông Á được gắn kết với nhau thông qua một ngôn ngữ viết chung dựa trên các ký tự Trung Quốc, giống như cách mà tiếng Latinh đã hoạt động ở châu Âu.

Nhà khoa học chính trị người Mỹ Samuel P. Huntington đã coi thế giới Sinic là một trong nhiều nền văn minh trong cuốn sách Cuộc đụng độ của các nền văn minh. Ông lưu ý rằng "tất cả các học giả đều công nhận sự tồn tại của một nền văn minh Trung Quốc riêng biệt duy nhất có niên đại ít nhất là 1500 năm trước Công nguyên và có lẽ là một nghìn năm trước đó, hoặc của hai nền văn minh Trung Quốc kế tục nền văn minh kia vào những thế kỷ đầu của kỷ nguyên Cơ đốc giáo."  Nền văn minh Trung Hoa của Huntington bao gồm Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Hàn Quốc, Mông Cổ, Việt Nam và các cộng đồng người Hoa ở Đông Nam Á. Trong số nhiều nền văn minh mà Huntington thảo luận, thế giới Trung Hoa là thế giới duy nhất dựa trên bản sắc văn hóa chứ không phải tôn giáo. Lý thuyết của Huntington là trong một thế giới sau Chiến tranh Lạnh, nhân loại đã "đồng nhất" với các nhóm văn hóa: bộ lạc, dân tộc, cộng đồng tôn giáo ở cấp độ rộng nhất là các nền văn minh." Tuy nhiên, Huntington lại coi là Nhật Bản như là một nền văn minh khác riêng biệt do nằm ở quần đảo (nhưng đấy chỉ nằm trong ý kiến thiểu số).

Tương đồng văn hóa

Chữ Hán
Trong lịch sử, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên và Việt Nam đều sử dụng chữ Hán. Ngày nay, nó được sử dụng chủ yếu ở Trung Quốc, Nhật Bản và Đài Loan. Mặc dù chữ Hán đã trở nên ít phổ biến tại Việt Nam, Bắc Triều Tiên, Hàn Quốc, nó vẫn giữ một vị trí đặc biệt trên phương diện văn hóa, vì chữ Hán đã có ảnh hưởng rất lớn đến lịch sử và văn học truyền thống. Ngày nay, vẫn có thể thấy chữ Hán trong đền thờ, chùa, các kiến trúc và văn vật truyền thống tại đây. Ở Việt Nam vẫn có một lượng không nhỏ người học chữ Hán và chữ Nôm (loại chữ do người Việt Nam phát triển từ chữ Hán) dùng trong tiếng Việt.

Họ tên người
Họ tên người của vùng văn hoá Đông Á đều đi theo thứ tự "họ trước tên sau", ngược với phương Tây là "tên trước họ sau". Họ người Trung Hoa, người Triều Tiên, người Việt Nam chủ yếu là họ đơn âm viết trong một chữ Hán, một số ít là họ kép viết trong hai chữ Hán, và ba khu vực này có nhiều họ chung như Lý, Trần... Riêng Nhật Bản là một đảo quốc nên có sự khác biệt lớn, họ của người Nhật Bản không có sự cố định trong số lượng chữ Hán và cách đọc. Về tên người cũng tương tự như vậy: tên người Trung Hoa, người Triều Tiên, người Việt Nam cũng thường là một hoặc hai từ đơn âm với chữ Hán, trong khi tên người Nhật cũng không có sự cố định trong số lượng chữ Hán và cách đọc.

Nghệ thuật

Kiến trúc
Các nước thuộc vùng văn hóa Đông Á có kiến trúc có nhiều điểm tương đồng do cùng chịu ảnh hưởng của kiến trúc Trung Hoa cổ, sử dụng kết cấu gỗ và hình thái mái có nhiều điểm tương đồng và dị biệt.

Thư pháp
Xem Thảo thư, Thư pháp, Thư pháp Đông Á, Thư pháp Trung Hoa.

Võ thuật
Xem Võ thuật, Công phu, Wushu, Karate, Taekwondo, Judo, Sumo, Nhất Nam, Vovinam, v.v

Âm nhạc
Các nhạc cụ Trung Quốc như đàn tranh có ảnh hưởng tới các nhạc cụ khác của bán đảo Triều Tiên, Nhật Bản, Việt Nam.

Ẩm thực
Các món ăn của Đông Á có rất nhiều nguyên liệu và cách chế biến tương đồng. Tất cả các nước Đông Á đều dùng đũa làm dụng cụ ăn chính. Việc sử dụng nước tương, nước sốt được làm từ quá trình lên men đậu nành, cũng phổ biến ở Đông Á. Gạo là lương thực chính trong tất cả các nước Đông Á và là một trọng tâm chính của vấn đề an ninh lương thực. Ở các nước Đông Á, từ "cơm" cũng có nghĩa là thực phẩm nói chung (chữ Hán giản thể:饭; chữ Hán phồn thể:飯; bính âm: fàn, Hán Việt: phạn).

Xem thêm Ẩm thực Trung Quốc, Ẩm thực Việt Nam, Ẩm thực Nhật Bản, Ẩm thực Singapore, Ẩm thực Triều Tiên.

Văn hóa truyền thống

Trang phục
Xem Hán phục, Xường xám, Kimono, Hanbok, Áo dài, Việt phục, v.v

Múa lân
Múa lân là nghệ thuật truyền thống của Trung Quốc và những nước thuộc vùng văn hóa Đông Á khác. Người biểu diễn sẽ phải múa theo những hành động, cử chỉ của con lân được cho là sẽ mang lại may mắn. Ngoài Trung Quốc, múa lân còn phổ biến ở Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Việt Nam, Tây Tạng và Đài Loan. Múa lân thường được biểu diễn trong Tết Âm lịch và các lễ hội tôn giáo, văn hóa khác.

Năm mới
Khu vực Đại Trung Hoa, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Singapore và Việt Nam đều đón Tết Âm lịch truyền thống. Tuy nhiên, Nhật Bản đã chuyển thời gian đón Tết truyền thống sang 1/1 Dương lịch từ thời Minh Trị Duy tân.

Thiên can Địa chi
Người thuộc Vùng văn hóa Đông Á sử dụng Can Chi - hệ thống đánh số thành chu kỳ 60 năm, là sự kết hợp của Thập Can (10 Thiên can) và Thập Nhị Chi (12 Địa chi) cùng 12 con giáp. Tổ hợp này dùng để đặt tên năm, dùng trong nhiều hoạt động tín ngưỡng.

Triết học và tôn giáo
Binh pháp Tôn Tử, Đạo đức kinh, Luận ngữ là những cuốn sách kinh điển của Trung Quốc đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ tới lịch sử Đông Á.

Đạo giáo
Đạo giáo có ảnh hưởng ở Trung Quốc, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Singapore và Việt Nam. Đạo Lão còn được biết đến tại Nhật Bản với cái tên Âm Dương Đạo.

Thần đạo
Thần đạo (Shinto) là tôn giáo của Nhật Bản. Trong tiếng Nhật, Shinto có nghĩa là "Con đường của những vị thần". Những người theo Thần đạo quan niệm truyền thống, gia đình, tự nhiên, sự trong sạch và các nghi lễ là giá trị cốt lõi.

Nghi lễ thanh tẩy là trung tâm của Thần đạo. Các đền thờ có vai trò rất quan trọng, là nơi thể hiện sự tôn kính với các kami (các vị thần). Thần đạo cũng mang những đặc điểm giống Shaman giáo như chiêm đoán, nhập hồn hay chữa bệnh bằng lòng tin. Thần đạo được chia ra làm nhiều nhóm như thờ thần núi và trường phái Thần đạo Khổng giáo.

Phật giáo
Trung Quốc, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Việt Nam đều có lịch sử theo Đại Thừa Phật giáo. Phật giáo được lan truyền từ Ấn Độ thông qua con đường tơ lụa tới Pakistan, Tân Cương, qua phía đông tới Việt Nam, sau đó tới Quảng Châu và Phúc Kiến ở phía bắc. Từ Trung Quốc, Phật giáo đã nhanh chóng lan truyền tới bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản, đặc biệt là trong thời Đường, đồng thời còn truyền bá ngược trở lại Việt Nam. Đông Á giờ là khu vực có số người theo đạo Phật lớn nhất thế giới với khoảng 200-400 triệu tín đồ (5 nước nhiều tín đồ Phật giáo nhất gồm Trung Quốc, Thái Lan, Myanmar, Việt Nam).

Nho giáo
Trung Quốc, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên và Việt Nam cùng có tư tưởng triết học Nho giáo. Nho giáo là một tư tưởng triết lý nhân văn tin rằng con người có thể được giáo dục, có thể tiến bộ và có thể hoàn thiện qua những nỗ lực tu luyện của cá nhân và cộng đồng. Nho giáo tập trung vào việc trau dồi và duy trì đạo đức, những triết lý cơ bản bao gồm Nhân (仁), Nghĩa (义/義) và Lễ (礼/禮). Nhân là lòng vị tha và đối xử nhân nghĩa với người khác, Nghĩa là đề cao sự công bằng và những phẩm chất đạo đức tốt, còn Lễ là hệ thống các chuẩn mực trong cuộc sống hàng ngày. Nho giáo đã trở thành nền tảng xã hội, trở thành những triết lí sống của con người nơi đây.

Tân Nho giáo
Tư tưởng triết học của Trung Quốc thời kỳ đế quốc được xác định bởi sự phát triển của Tống Nho (Tân Nho giáo). Tân Nho giáo được khai sinh từ thời Đường, Hàn Dũ được coi là bậc tiền bối của Tân Nho giáo dưới thời Tống. Nhà triết học thời Tống Chu Đôn Di được coi là "người khai sinh thực sự" của Tân Nho giáo, sử dụng lý thuyết của Đạo giáo làm khuôn khổ cho các triết lý của mình.

Ở những nơi khác, triết học Nhật Bản bắt đầu phát triển tín ngưỡng bản xứ Thần đạo kết hợp với Phật giáo, Nho giáo và các trường phái khác của triết học Trung Quốc. Tương tự Nhật Bản, tại bán đảo Triều Tiên, các yếu tố của Shaman giáo được kết hợp với Tống Nho truyền bá từ Trung Quốc. Ở Việt Nam, Tân Nho giáo cũng được đưa vào hệ thống Tam giáo cùng với tín ngưỡng bản địa như thờ cúng tổ tiên, Đạo Mẫu và Phật giáo Đại thừa.

Xem thêm
 Đông Á
 Thư pháp Á Đông

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc
Hệ thống phân loại quốc gia
Văn hóa Trung Hoa
Văn hóa Việt Nam
Quan hệ đối ngoại của Trung Quốc
Văn hóa Nhật Bản
Văn hóa Triều Tiên
Vùng văn hóa


title: Systropha popovi

text:
Systropha popovi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ponomareva mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Systropha
Động vật được mô tả năm 1967


title: Lyonetia ledi

text:
Lyonetia ledi là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Loài này có ở hầu hết châu Âu, ngoại trừ Đảo Anh, Ireland, bán đảo Iberia, Ý và bán đảo Balkan.

Sải cánh dài 8–9 mm.
Ấu trùng ăn Myrica gale và Ledum palustre. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Swedish Moths
Fauna Europaea

Lyonetiidae
Côn trùng châu Âu


title: Tiểu thử

text:
Tiểu thử (tiếng Hán: 小暑) là một trong 24 tiết khí của các lịch Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Nó thường bắt đầu vào khoảng ngày 7 hay 8 tháng 7 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 105° (kinh độ Mặt Trời bằng 105°). Đây là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước Đông Á chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Quốc cổ đại. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là Nóng nhẹ.

Theo quy ước, tiết tiểu thử là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 7 hay 8 tháng 7 khi kết thúc tiết hạ chí và kết thúc vào khoảng ngày 22 hay 23 tháng 7 trong lịch Gregory theo các múi giờ Đông Á khi tiết đại thử bắt đầu.

Lịch Trung Quốc, cũng như lịch ở các nước Đông Á cổ đại bao gồm Việt Nam, bị nhiều người lầm là âm lịch thuần túy, dẫn đến ngộ nhận về việc tiết khí nói chung và tiểu thử nói riêng được tính theo chu kỳ của Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất. Trên thực tế lịch Trung Quốc cổ đại là một loại âm dương lịch, trong đó tiết khí, từ thời Hán Vũ Đế, đã được tính theo vị trí của Trái Đất trong chu kỳ chuyển động trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời. Theo cách tính hiện đại, với điểm xuân phân là gốc có kinh độ Mặt Trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết tiểu thử ứng với kinh độ Mặt Trời bằng 105°. Ngày bắt đầu tiết tiểu thử do vậy được tính theo cách tính của dương lịch hiện đại và nó thông thường rơi vào ngày 7 hay 8 tháng 7 dương lịch tùy theo từng năm. Tiết khí đứng ngay trước tiểu thử là hạ chí và tiết khí kế tiếp sau là đại thử.

Xem thêm
Lịch Trung Quốc
Tiết khí

Tham khảo

Tiết khí
Mùa hạ


title: Cộng đồng Kinh tế châu Phi

text:
Cộng đồng Kinh tế châu Phi (tiếng Anh: African Economic Community, hay viết tắt là AEC) là một tổ chức hợp tác kinh tế giữa các nước thành viên của Liên minh châu Phi. AEC được thành lập theo Hiệp ước Abuja ký năm 1991 và có hiệu lực từ năm 1994.

Mục tiêu của AEC là tiến tới thành lập các khu vực thương mại tự do, các liên minh thuế quan, một thị trường chung, một ngân hàng trung ương chung, một đơn vị tiền tệ chung và do đó là thành lập một liên minh kinh tế và tiền tệ. Hiệp ước Abuja đã đề ra một lộ trình như sau để thực hiện AEC:
 Giai đoạn 1: đến năm 1999 sẽ thành lập các khối khu vực ở những vùng châu Phi còn chưa có khối kinh tế nào.
 Giai đoạn 2: đến năm 2007, củng cố hội nhập giữa các khối và tiến hành hài hòa các khối.
 Giai đoạn 3: đến năm 2017, thành lập một khu vực thương mại tự do và liên minh thuế quan trong từng khối.
 Giai đoạn 4: đến năm 2019, thành lập một liên minh thuế quan trên toàn lục địa.
 Giai đoạn 5: đến năm 2023 thành lập Thị trường Chung châu Phi trên toàn lục địa.
 Giai đoạn 6: đến năm 2028, thành lập một liên minh kinh tế tiền tệ (và do đó sẽ có một liên minh tiền tệ và nghị viện chung) trên toàn lục địa.
 Mọi thời kỳ chuyển tiếp đều phải kết thúc chậm nhất là vào năm 2034.

Cộng đồng Kinh tế châu Phi lấy một số hiệp định kinh tế khu vực làm trụ cột, gồm:
Liên minh Ả Rập Maghreb (UMA trên bản đồ)
Cộng đồng Sahel-Sahara (CEN_SAO)
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS)
Thị trường chung Đông và Nam Phi (EACCAS)
Cộng đồng Đông Phi (EAC)
Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC)

Tham khảo

Liên kết ngoài
A single African currency in our time?
African leaders agree to form single market
African Union Official Website
South African webpage on RECs
Pan-African Perspective

Kinh tế Liên minh châu Phi
Cộng đồng Kinh tế Khu vực của Liên minh châu Phi
Kinh tế năm 1991


title: Brou-sur-Chantereine

text:
Brou-sur-Chantereine là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Breuillois.

Điều tra dân số năm 1999, there were 4.280 people residing in the town.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài

1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Brou-sur-Chantereine
Map of Brou-sur-Chantereine on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Pungitius platygaster

text:
Pungitius platygaster là một loài cá thuộc họ Gasterosteidae. Nó được tìm thấy ở Afghanistan, Bulgaria, Iran, Kazakhstan, Moldova, România, Nga, Serbia, Montenegro, và Ukraina (Biển Đen, Biển Azov, biển Aral và lưu vực biển Caspi).

Hình ảnh

Tham khảo

Keivany, Y. 1996. Taxonomic revision of the genus Pungitius with emphasis on P. hellenicus. MSc thesis. Department of Biological Sciences, University of Alberta. Edmonton. 98 pp.

Keivany, Y., and J.S. Nelson. 2000. Taxonomic review of the genus Pungitius, ninespine sticklebacks (Teleostei, Gasterosteidae). Cybium, 24(2): 107-122.

Keivany, Y. and J.S. Nelson. 2004. Phylogenetic relationships of sticklebacks (Gasterosteidae), with emphasis on ninespine sticklebacks (Pungitius spp.). Behaviour, 141(11/12): 1485-1497.

World Conservation Monitoring Centre 1996.Pungitius platygaster . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Pungitius
Động vật Hy Lạp
Động vật Hungary
Động vật România
Cá biển Caspi
Cá châu Âu
Cá Nga
Cá Biển Đen
Cá Trung Á


title: 15395 Rükl

text:
15395 Rükl là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2036.2580636 ngày (5.57 năm).

Nó được phát hiện ngày 21 tháng 10 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Seithur

text:
Seithur là một thị xã panchayat của quận Virudhunagar thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Seithur có dân số 18.193 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Seithur có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Seithur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Tùng Lĩnh

text:
Tùng Lĩnh () là một khu (quận) của địa cấp thị Đại Hưng An Lĩnh, tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc. Mặc dù trên danh nghĩa khu vực quận này thuộc về Kỳ tự trị Oroqen, Nội Mông nhưng trên thực tế thuộc về Hắc Long Giang. Nền kinh tế của quận chủ yếu phụ thuộc vào ngành khai thác lâm sản.

Trấn
 Tiểu Dương Khí (小扬气镇)
 Kình Tùng (劲松镇)
 Cổ Nguyên (古源镇)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Đại Hưng An Lĩnh


title: 775 Lumière

text:
775 Lumière

775 Lumière là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được J. Lagrula phát hiện ngày 6.01.1914 ở Nice (Pháp), và được đặt theo tên Auguste và Louis Lumière, hai anh em người Pháp, tiên phong trong ngành điện ảnh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1914


title: Saint-Laurent-de-Terregatte

text:
Saint-Laurent-de-Terregatte là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 115 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintlaurentdeterregatte


title: Giáo hoàng Gioan I

text:
Gioan I (Latinh: Joannes I) là người kế nhiệm Giáo hoàng Hormisdas và là vị Giáo hoàng thứ 53. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử năm 523 và ở ngôi trong 2 năm 9 tháng.

Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông bắt đầu vào ngày 13 tháng 8 năm 523 và kết thúc vào ngày 18 tháng 5 năm 526. Ông đã được suy tôn là thánh của Giáo hội. Triều đại giáo hoàng của ngài đầy sóng gió vì sự thù hằn của hoàng đế Theodoric.

John I sinh tại Populonia, miền Tuscia, Ý (trong Siena hoặc trong Castello di Serena, gần Chiusdino). Giống như nhiều Giáo hoàng khác, chúng ta không biết gì về thời niên thiếu của vị John I. Ông là tổng phó tế của hàng giáo sĩ Rôma trước khi được bầu chọn làm Giáo hoàng vào ngày 13 tháng 8 năm 523. Giáo hoàng John I đã rất có công trong việc hoàn tất điệu hát bình ca (Chant grégorien) mà các vị tiền nhiệm đã khởi xướng: Ðức Cêlestinô I, Lêô cả và Gêlase. Niên lịch của Kitô giáo đang lưu hành do tu sĩ Ðiônixiô (Dionisius Exiguus) soạn ra theo lệnh của Giáo hoàng Gioan I, năm 525. Ông còn tỏ ra là một vị chủ chăn đầy khôn ngoan và đạo đức.

Năm 524, vua Auguste Justin I bên Tiểu Á, vì nhiệt thành với tôn giáo và cũng nhằm lợi ích chính trị, muốn thống nhất Giáo hội nên đã đàn áp nhóm lạc giáo Ariô và chiếm hữu các cơ sở tôn giáo của họ. Việc đàn áp này đã gây nên một cuộc bất mãn và sinh ra sự chống đối tôn giáo và chính trị, và Ðức Gioan I chỉ là một con cờ hy sinh. Tại Rôma, vua Théođoric thuộc phái Ariô khi hay tin việc đàn áp này, liền nổi giận gửi tối hậu thư cho vua Justin, nhưng không kết quả.

Năm 525, Théođoric bắt Giáo hoàng Gioan làm con tin và buộc dẫn đầu đoàn sứ giả sang vua Justin đòi trả lại tài sản và cho nhóm Ariô được tự do truyền đạo. Ðã nhiều lần Giáo hoàng đứng lên phản đối trước mặt nhà vua. Sau cùng ông chấp thuận đi. Theodoric đe dọa rằng nếu Ðức Gioan thất bại trong nhiệm vụ, thì người Công giáo chính thống ở Tây Phương sẽ bị trả đũa. Lần đầu tiên trong lịch sử một Giáo hoàng rời khỏi nước Ý. Vua Justin và toàn dân Constantinopolis hân hoan tưng bừng đón rước ông. Giáo hoàng đã chủ lễ Phục Sinh (19-4-526) tại Sainte Sophie một cách long trọng có mặt tất cả triều đình, dân Hy Lạp và La Tinh nữa. Hoàng đế Justinianus xin ông đội triều thiên cho ông lần thứ hai, trước kia ông đã được Đức thượng phụ Constantinôpôli gia miện rồi. Các Giám mục đông phương cùng thề trung thành với Giáo hoàng.

Khi Ðức Gioan trở về Ravenna, thủ phủ của Theodoric, ông khám phá rằng Theodoric đã giết chết người bạn của mình là triết gia Severinus Boethius, cũng như cha vợ của ông là Symmachus. Về phần Theodoric, vì nghi ngờ Ðức Gioan thông đồng với Hoàng Ðế Justin để chống lại mình nên ngay khi ngài đặt chân lên đất Ý, Theodoric đã cho người bắt giam ngay lập tức và định đem xử tử nhưng còn sợ dân chúng dấy loạn, liền giam Giáo hoàng John tại Ravenne và bỏ đói cho đến khi chết ngày 18/5/526.

Đức Gioan I được chôn cất ở bên ngoài thành Ravenna và được coi là tử đạo, khi liệm xác người, người ta đã giành giật các áo của người. Giáo hội đã phong thánh và mừng lễ ngày 18/5. Ngày 27/5/530, hài cốt của ông được đưa về Rôma và chôn cất trong vương cung thánh đường Vatican.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Giáo hoàng Hormidas, Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ tiếng Anh.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Ðào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Diễn đàn giáo phận Nha Trang
 Trích Gương Thánh Nhân - ns Người Tín Hữu online.

Thánh Kitô giáo
Gioan 1
Sinh năm 470
Mất năm 526
Giáo hoàng người Ý


title: 28 tháng 10

text:
Ngày 28 tháng 10 là ngày thứ 301 (302 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 64 ngày trong năm.

Sự kiện

312 – Constantinus Đại đế giành thắng lợi trước Maxentius trong trận chiến trên cầu Milvian bắc qua sông Tevere ở phía bắc thành La Mã, trở thành Hoàng đế La Mã duy nhất.
1459 – Lê Nghi Dân tiến hành binh biến, sát hại Lê Nhân Tông.
1707 – Trận động đất Hōei được ước tính mạnh trên 8 độ Mw làm hơn 5.000 người thiệt mạng ở ba đảo lớn Honshu, Shikoku và Kyūshū của Nhật Bản.
 1636 – Một cuộc bỏ phiếu của Đại phán của Thuộc địa Vịnh Massachusetts đã thành lập đại học đầu tiên trên lãnh thổ sau này trở thành một phần của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, ngày nay được biết đến là Đại học Harvard.
 1762 – Chiến tranh Bảy năm: Quân Phổ đánh tan Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh trong trận đánh tại Freiberg.
1886 – Tổng thống Grover Cleveland chủ tọa buổi lễ khánh thành Tượng Nữ thần Tự do tại thành phố New York.
 1868 – Thomas Alva Edison xin cấp bằng sáng chế đầu tiên.
1918 – Hội đồng Quốc gia Tiệp Khắc tuyên bố tại Praha rằng Tiệp Khắc trở thành một quốc gia độc lập từ Đế quốc Áo-Hung.
1940 – Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Ý bắt đầu tiến vào Hy Lạp, sau khi Hy Lạp bác bỏ tối hậu thư yêu sách về việc chiếm đóng lãnh thổ Hy Lạp của Ý.
1962 – Khủng hoảng Tên lửa Cuba kết thúc với việc Nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev ra lệnh rút các tên lửa của Liên Xô khỏi Cuba.
 1966 – Ngày thành lập Học viện Kỹ thuật Quân sự Việt Nam
 1998 – Một máy bay phản lực trở khách của Air China đã bị không tặc bởi phi công bất mãn Yuan Bin và bay tới Đài Loan.
 2014 – Phi thuyền Cygnus CRS Orb-3 nổ sau 6 giây rời bệ phóng tại Virginia

Sinh
1830 – Nguyễn Phúc Lương Trinh, phong hiệu Bái Ân Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1891)
1955 – Bill Gates, giám đốc và người sáng lập Microsoft
 1967 – Julia Roberts, nữ diễn viên nổi tiếng người Mỹ, biết đến nhiều nhất qua vai chính trong phim Pretty Woman
 1973 – Kim Seo Hyung, nữ diễn viên Hàn Quốc

Mất
1976 – Luật sư Trần Văn Tuyên, bí thư Việt Nam Quốc dân Đảng và phó thủ tướng Việt Nam Cộng hòa mất khi bị giam trong trại cải tạo lao động ở Việt Nam.

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng mười
Ngày trong năm


title: Di sản văn hóa phi vật thể

text:
Di sản văn hóa phi vật thể (tiếng Anh: Intangible cultural heritage) là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác bao gồm lễ hội, lối sống, bí quyết truyền nghề, văn hóa ẩm thực, trang phục truyền thống. Công ước 2003 của UNESCO bác bỏ việc xếp hạng di sản văn hóa phi vật thể nên không có khái niệm xếp hạng di sản theo cấp tỉnh, cấp quốc gia hay cấp thế giới.

Ở cấp độ toàn cầu, Di sản văn hóa phi vật thể có danh sách được UNESCO đưa ra để ghi danh giá trị của các di sản văn hóa phi vật thể trên thế giới. Danh sách này được bắt đầu năm 2001 với 19 di sản, năm 2003 danh sách có thêm 28 di sản. Danh sách tiếp theo được lập vào ngày 25 tháng 11 năm 2005. Mỗi di sản văn hóa phi vật thể muốn có tên trong danh sách phải được một hoặc nhiều quốc gia đề cử cho UNESCO trước khi được một ủy ban của tổ chức này xem xét khả năng đưa vào danh sách.

Tại hội nghị lần thứ 3 họp tại Istanbul tháng 11/2008, để nâng cao nhận thức về tính cấp thiết của vấn đề bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, Ủy ban liên chính phủ về bảo tồn Di sản phi vật thể đã đưa ra hai danh sách:
Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại
Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp

Các kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại đã được công bố trước đây nay được chuyển vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Danh sách này biểu hiện sự đa dạng của các di sản văn hóa phi vật thể và giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của các di sản đó. UNESCO đã công bố 90 di sản trong năm 2008 (trước đây đã được công bố là kiệt tác), 76 di sản trong năm 2009 và 47 di sản trong năm 2010.

Tính đến cuối năm 2010, có 213 di sản được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thống kê cụ thể như sau:

Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp
Cũng từ năm 2008, UNESCO bổ sung thêm Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, gồm các di sản phi vật thể mà cộng đồng có liên quan và các quốc gia thành viên UNESCO cần có các biện pháp khẩn cấp để bảo tồn. Danh sách này góp phần huy động sự hợp tác quốc tế và sự hỗ trợ cho các bên liên quan để thực hiện các biện pháp bảo vệ thích hợp. Trong năm 2009, UNESCO công bố 12 di sản và trong năm 2010 là 10 di sản thuộc nhóm này.

Ngoài ra, trong năm 2009, UNESCO cũng ghi danh ba di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp nhất theo điều 18 của Công ước về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (tiếng Anh: Register of best Intangible Heritage safeguarding activities - Article 18).

Di sản phi vật thể tại Việt Nam

Đã được ghi danh

Đề cử trong các năm tiếp theo

Nhầm lẫn là di sản thế giới
Có một số cách hiểu sai và quan niệm sai lầm về di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam  và các nước khác  khi thường xếp chung vào danh mục các di sản thế giới. TS Frank Proschan trình bày tại hội thảo “Huy động truyền thông trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể” ở Hà Nội. Tại buổi thuyết trình này, TS Frank Proschan một lần nữa mong muốn tất cả hãy cùng xem xét kỹ định nghĩa về di sản văn hóa phi vật thể trong Công ước 2003 và một số hệ quả quan trọng rút ra từ định nghĩa đó. Ông cũng bàn về vấn đề sở hữu và tại sao Công ước 2003 lại bác bỏ quan điểm di sản văn hóa phi vật thể là di sản chung của nhân loại. Theo Công ước 2003, “chính các cộng đồng, nhóm người và trong một số trường hợp là các cá nhân, những người thực hành một biểu đạt văn hóa nào đó, và chỉ họ mà thôi, mới có thể là những người công nhận nó là một bộ phận cấu thành di sản văn hóa phi vật thể của họ, và chỉ họ mới có thể xác định được giá trị của nó”. TS Frank Proschan chỉ ra 3 cụm từ có thể gây hiểu nhầm thường gặp ở Việt Nam là: Di sản văn hóa phi vật thể thế giới; Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; UNESCO công nhận.

UNESCO có danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại nhưng quan điểm của UNESCO cho rằng, di sản là của cộng đồng, không có di sản nào của chung nhân loại cả. Việc ghi danh là ghi danh trong một danh sách của UNESCO được các quốc gia đệ trình lên, còn chủ nhân của di sản không ai khác chính là cộng đồng. Theo cách cắt nghĩa này có thể hiểu: Quan họ là di sản của cộng đồng người dân ở Bắc Ninh, Bắc Giang. Không gian Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên thuộc về đồng bào ở Tây Nguyên, hay di sản Thực hành Then của cộng đồng Tày, Nùng, Thái chứ không phải của cả nhân loại

Di sản văn hóa phi vật thể thuộc về cộng đồng, và chỉ duy nhất thuộc về cộng đồng. Di sản văn hóa phi vật thể không thuộc về quốc gia, nhà nước, dân tộc hay nhân loại cũng như toàn thế giới. Điều này vẫn đúng cho dù di sản đó được kiểm kê, tư liệu hóa, đăng ký, đề cử, ghi danh… Trạng thái của một di sản văn hóa phi vật thể không thay đổi được khi UNESCO ghi vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại hay danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, nghĩa là di sản vẫn thuộc về cộng đồng của nó và không trở thành “di sản thế giới”, hay tài sản của nhân loại nói chung.

Xem thêm
Danh hiệu UNESCO ở Việt Nam
Di sản thế giới
Di sản tư liệu thế giới
Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Chú thích

Liên kết ngoài

 UNESCO - Trang web chính thức của UNESCO

Di sản
Di sản văn hóa

Phong tục tập quán
Kiến thức truyền thống
Danh hiệu UNESCO
UNESCO
Bảo tồn và phục hồi
Nhân học văn hóa


title: Tricornis

text:
Tricornis là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Strombidae, họ ốc nhảy.

Các loài
Các loài thuộc chi Tricornis bao gồm:
 Tricornis oldi (Emerson, 1965)
 Tricornis tricornis (Lightfoot, 1786)

Loài đưa vào đồng âm
 Tricornis raninus (Gmelin, 1791) là một đồng âm của Lobatus raninus (Gmelin, 1791)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Ốc nhảy


title: Bóng đá trong nhà tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

text:
Giải bóng đá trong nhà tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007 diễn ra từ ngày 7 đến ngày 13 tháng 12 năm 2007.

Xếp hạng theo quốc gia

Bảng huy chương

Trọng tài

 Lam Chi Ho
 Wong Yuen Chi
 Serudin Junaidi
 Hj Abd. Rahman Hj. Dasnan
 Puji Suprayanađi Ngadiman
 Anang Suryana Pidi

 Badrul Hisham Kalam
 Siva Sengkaran Munlandy
 Rey Ritaga
 Porferia Barlas
 Prakongsuk Kuamala
 Vatchrin Numdej

Nam

Bảng A

Bảng B

Đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh Huy chương đồng

Chung kết

Nữ

Bảng A

Bảng B

Đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh huy chương đồng

Chung kết

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả môn bóng đá trong nhà tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007
2007


title: Marcilly-lès-Buxy

text:
Marcilly-lès-Buxy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 488.Dân số năm 2004 ước khoảng 530 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Molophilus invidus

text:
Molophilus invidus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: (14419) 1991 RK23

text:
{{DISPLAYTITLE:(14419) 1991 RK23}}

(14419) 1991 RK23 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dicrepidius

text:
Dicrepidius là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1829 bởi Eschscholtz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Dicrepidius corvinus Candèze, 1859
 Dicrepidius distinctus Fleutiaux, 1911
 Dicrepidius elegans Fleutiaux & Salle, 1889
 Dicrepidius ignotus Fleutiaux & Salle, 1889
 Dicrepidius insularis Champion, 1897
 Dicrepidius palmatus Candèze, 1859
 Dicrepidius pectinicornis Eschscholtz, 1829
 Dicrepidius politus Champion, 1894
 Dicrepidius ramicornis (Palisot de Beauvois, 1805)
 Dicrepidius ramicornis Palisot de Beauvois, 1805
 Dicrepidius serraticornis Champion, 1894
 Dicrepidius thoracicus Candèze, 1859

Chú thích

Tham khảo

Ampedini


title: Persea lingue

text:
Persea lingue là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Loài này có ở Argentina và Chile. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 González, M. 1998. Persea lingue. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Chi Bơ
Thực vật miền Trung Chile


title: 999

text:
Năm 999 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
Bao Công, Quan viên nhà Bắc Tống, nổi tiếng vì tài xử án công chính được lưu truyền trong dân gian

Mất

Tham khảo

Năm 999


title: Trịnh Cương

text:
Trịnh Cương (chữ Hán: 鄭棡, 9 tháng 7 năm 1686 – 20 tháng 12 năm 1729), còn có tên khác là Trịnh Chù, thụy hiệu là Hy Tổ Nhân vương (禧祖仁王), là vị chúa Trịnh thứ 5 dưới thời Lê Trung Hưng trong lịch sử Việt Nam.

Kế nghiệp ông cố là Trịnh Căn, ông cai trị miền bắc Đại Việt trong giai đoạn từ tháng 5 năm 1709 đến tháng 10 năm 1729 tương ứng với các triều vua Lê Dụ Tông (giữ ngôi 1705-1729) và Lê Duy Phường (1729-1732). 20 năm trị vì của ông là thời kỳ thái bình thịnh trị không hề có nạn binh đao. Trịnh Cương chăm chỉ lo việc nước, Chúa trọng dụng ba đại thần rất trẻ và có tài là Lê Anh Tuấn, Nguyễn Công Cơ và Nguyễn Công Hãng, cùng bàn định và ban hành hàng loạt cải cách về chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội nhằm xây dựng một đất nước hùng mạnh. Trên phương diện đối ngoại, Trịnh Cương cũng đạt được một thành tựu nổi bật là đòi lại 120 dặm đất hai châu Vị Xuyên và Thủy Vĩ bị thổ ty Đại Thanh (Trung Quốc) chiếm.

Trong bộ bách khoa Lịch triều hiến chương loại chí, sĩ phu đời Nguyễn Phan Huy Chú đã khen ngợi những thành tích của chúa Trịnh Cương: " Triều đình đặt nhiều việc pháp độ, kỷ cương rất hẳn hoi đầy đủ, các phương xa đến cống hiến và Trung Quốc trả lại đất đai. Thực là đời rất thịnh". Tuy nhiên ông ham thích tuần du, đề ra các công trình xây dựng tốn kém để phục vụ nhu cầu cá nhân, khiến nhân dân đói khổ, mầm mống suy vong của triều đình Đại Việt cũng xuất hiện kể từ đó. Năm 1729, Trịnh Cương chết, con là Trịnh Giang nối ngôi, chính quyền Lê trung hưng chính thức đi vào con đường suy vong.

Thân thế và cuộc sống ban đầu

Trịnh Cương sinh ngày 9 tháng 7 năm 1686 dưới triều vua Lê Hi Tông tại Đông Kinh, kinh đô Đại Việt. Ông là con trai thứ 2 của Tấn quốc công Trịnh Bính; cháu nội của Trịnh Vịnh, cháu chắt trưởng của vị Chúa đương nhiệm, Chiêu Tổ Khang vương Trịnh Căn. Mẫu thân của ông là bà Trương Thị Ngọc Chử, người làng Như Quỳnh, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc, là vợ thứ của Trịnh Bính. Thuở nhỏ ông được vợ thứ của Chiêu Tổ là Thuận phi Ngô Ngọc Uyên, nguyên quán ở xã Phượng Lịch (huyện Hoằng Hóa) nuôi dưỡng.

Trong gia đình Trịnh Bính, có Chính phi là Trần Thị Ngọc Nhiên, con gái Liêm quận công Trần Đăng Doanh; và nhiều bà vợ thứ. Bà họ Trần không có con, công tử cả Trịnh Đạc do một bà Thứ phi sinh ra, tuy nhiên vì Thứ phi này xuất thân không rõ ràng (phả ghi: tính thị bất hiển), nên ông Trịnh Đạc không được coi như người đích tự của Trịnh Bính, mà vị trí này chuyển con Trịnh Cương - người con trai thứ 2.

Năm 1700, Trịnh Cương - 15 tuổi, được phong làm Phó tướng Phổ An hầu, năm 1702 thăng Đô đốc Phổ quận công. Ngày 13 tháng 2 năm 1703 cha ông là Trịnh Bính, đang giữ quyền thừa kế ngôi chúa, qua đời. Lúc đó chúa tuổi đã cao mà ngôi thừa tự vẫn chưa ổn định. Được sự tiến cử của hai đại thần là Nguyễn Quý Đức và Đặng Đình Tướng, chúa Trịnh Căn mới đi đến quyết định lập chắt trưởng Trịnh Cương làm thừa tự. Mùa xuân năm 1703, Trịnh Căn xin với vua Lê Hi Tông tiến phong cho Trịnh Cương làm Khâm sai Tiết chế các xứ thủy bộ chư dinh kiêm Tổng chấp chính, Thái úy An quốc ông cho mở phủ Lý quốc, điều này đồng nghĩa với việc Trịnh Cương sẽ là người kế thừa ngôi chúa. Năm đó Trịnh Cương mới 18 tuổi.

Trước kia con trưởng của Chúa Trịnh Căn là Lương Mục công Trịnh Vịnh mất sớm, Chúa dùng con thứ hai là Chưởng Tể công Trịnh Bách làm Thế tử, nhưng rồi Bách cũng chết trước. Lúc này con của Trịnh Vịnh là Trịnh Bính đã trưởng thành, bèn được lập làm kế tự, mở phủ Dực quốc. Đến khi Bính chết thì Trịnh Cương là con của Bính được lập. Việc này khiến 2 người con của Trịnh Bách là Hằng quận công Trịnh Luân, Đĩnh quận công Trịnh Phất lấy làm bất bằng. Họ câu kết với Quỳnh quận công Đào Quang Nhai, Trịnh Lộc hầu Lê Thời Đường, Hân Thọ hầu Nguyễn Quang Phụ mưu làm đảo chính để giết Trịnh Cương. Nhưng có hiệu thảo Nguyễn Công Cơ biết chuyện, tố giác với chúa. Chúa giết Luân và Phất, thăng Nguyễn Công Cơ làm Hữu Thị lang bộ Công.

Ngày 17 tháng 6 năm 1709, Trịnh Căn mất, Trịnh Cương lên nối ngôi.. Mùa thu cùng năm, Trịnh Cương giả mệnh nhà vua, tự tiến phong làm Nguyên soái Tổng quốc chính, An Đô vương. Lại nhân Chúa mới lên ngôi nên tha cho dân một nửa thuế tô năm ấy và các thuế còn thiếu lại đã lâu; lại thăng chức cho các quan văn võ, người chức cao, người chức thấp khác nhau.

Vì Trịnh Cương là chắt nối ngôi ông cố, nên việc lễ thờ của hai vị Trịnh Vịnh và Trịnh Bính được đem ra bàn luận. Khi lên ngôi, Chúa đã tôn Trịnh Vịnh là Lương Mục vương, Trịnh Bính là Tấn Quang vương; đến năm 1711 thì bàn việc lập đền. Triều đình có 2 ý kiến, một phe cho rằng Cương nhận ngôi từ Căn là theo lễ đích tôn thừa trọng, không cần tôn sùng Trịnh Vịnh và Trịnh Bính vào thờ ở chính miếu với các tiên Chúa mà thờ riêng ở Hữu miếu, song Tham tụng Nguyễn Quý Đức nói 2 vị ấy là đích tôn dòng trưởng, đáng được thờ ở miếu chính, còn mà đưa ra miếu riêng thì có 5 điều đáng ngờ. Trịnh Cương theo lời của ông ta.

Cai trị Đàng Ngoài

Vị Chúa siêng năng

Khi cai trị, Trịnh Cương tỏ ra siêng năng cần mẫn, thường cùng quan Tham tướng Nguyễn Công Hãng bàn soạn công việc, từ đầu canh năm đến mặt trời lặn mới thôi. Do vậy nhà nước Đàng Ngoài rất hùng mạnh. Đương thời ở Đàng Trong, chúa Nguyễn là Minh vương Nguyễn Phúc Chu từng có ý chinh phạt Bắc Hà, bèn sai người ra Bắc do thám. Các thám tử Đàng Trong thấy được sự cai quản chặt chẽ của Trịnh Cương ở miền Bắc, về tâu với Chúa Minh rằng: "Trong triều cường thịnh, tướng văn, tướng vũ đều là người giỏi, binh lương đầy đủ, quân bộ, quân thủy đã nhiều lại tinh nhuệ..". Chúa Nguyễn phải bỏ mộng thâu tóm Bắc Hà, hai bên Trịnh, Nguyễn tiếp tục chăm lo củng cố cho tới khi cuộc chiến cuối cùng nổ ra năm 1774.

Sách Việt sử Cương mục dẫn lại giai thoại như sau:

Sách Đại Việt sử ký tục biên đánh giá

Các cải cách

Việc kinh tế xã hội

Mùa xuân năm 1711, Chúa bắt đầu sai quan văn, quan võ là bọn Lê Dị Tài, Trần Đông Trụ đảm trách việc đôn đốc đê điều. Theo chế độ cũ, việc đê điều ở các trấn sẽ do vị quan đảm nhiệm tại trấn đích thân đôn đốc. Những người này bắt bớ, đốc thúc khiến dân khổ sở, mà công việc chỉ hoàn thành tạm bợ, Chúa Trịnh thấy được cái tệ nạn ấy, nên đổi cách sai quan từ kinh thành đảm nhận, sau việc này thành thể lệ thường. Tuy vậy, vẫn không sao ngăn ngừa được nạn nước lụt.

Cùng năm đó, chúa bàn bạc với các quan trong phủ liêu để định lại thể lệ quân cấp ruộng công: 6 năm cấp một lần; châm chước thời hạ cấp để thích hợp với thời tiết làm ruộng của dân; và quy định tùy theo số người trong xã mà chia khẩu phần. Từ quan viên đến người cô quả, phế tật cũng được định lượng mà cấp ruộng. Ruộng công, đất bãi không được phép mua bán.

Trước kia, những nhà quyền quý thế hào, phần nhiều nhận ruộng đất của mình ở đâu thì lập trang trại ở đấy, rồi chiêu tập người trốn tránh, cho họ nấp bóng để vơ vét mối lợi, vì thế mà dân xã nhiều người phiêu tán. Đến năm 1711, Chúa nghiêm cấm việc ấy, nhưng đối với những người phiêu lưu trú ngụ ở xã khác, khai khẩn nhờ vào đất hoang xã ấy, mà đã dựng thành cơ nghiệp, thì chỗ đất khai khẩn ấy xét định cho làm thổ, để họ được yên nghiệp sinh nhai.

Đạo Thiên Chúa gia nhập vào Đàng Ngoài từ đầu thời Lê Trung Hưng, đến năm Cảnh Trị thời Lê Huyền Tông đã có lệnh cấm đạo, tuy nhiên quan và dân sở tại thường nhận của đút lót của những người theo đạo nên cha giấu cho nhau, dẫn đến người theo đạo ngày càng nhiều. Năm 1711, triều đình lại ra lệnh cấm mới: người nào biết có người theo đạo được phép tố cáo; người theo đạo ấy sẽ phải cắt tóc trên đỉnh đầu, thích vào mặt bốn chữ "học Hòa Lan đạo" và phát 100 quan tiền để thưởng cho người tố cáo, nhưng biện pháp này cũng không được nhiều hiệu quả.

Năm 1712, theo lời bàn của các quan Tham tụng Nguyễn Quý Đức và Nguyễn Thế Bá, rằng các ngoại trấn như Thái Nguyên, Hưng Hóa, Tuyên Quang, Lạng Sơn thường giao cho một quan ở nội trấn (chỉ bốn trấn vùng đồng bằng là Sơn Tây, Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Dương) hoặc một quan cận thần trong triều đình kiêm quản. Những người này phần nhiều lấy cớ ở lại nội trấn mà không đi tới nơi trấn nhậm, nên dẫn đến không nắm rõ địa thế ở đất ấy, đến khi có biến cố xảy ra thì khó có thể ứng phó ngay được; lại thêm đám lại dịch thừa cơ lộng hành, nhũng nhiễu người dân. Vì thế Chúa hạ lệnh các quan nơi biên trấn phải đến lỵ sở y như các quan ở tứ trấn.

Đầu năm 1713, vì đã lâu không mưa, dân chúng gặp nạn đói to có người phải ăn vỏ cây, rễ, cỏ, chết đói đầy đường, khói bếp tiêu điều lạnh lẽo. Vì thế triều đình hạ lệnh cho quan hoặc dân nộp thóc, tùy theo số lượng ban cho chức tước, lại cân nhắc việc xá thuế cho dân ở tứ trấn và ở Phụng Thiên, Trường Yên. Sau đó lại mưa luôn, nước lụt làm vỡ đê, mùa màng bị thiệt hại nhiều. Trịnh Cương sai các quan cai sổ dân đinh để chiếu bổ lấy tiền sửa đắp đê điều.

Năm 1715, Chúa hạ lệnh bãi bỏ lệnh cấm mua bán quế, muối trắng, đồng đỏ; cho phép người dân tự do lưu hành mua bán các món đó. Về quế thì cho thổ dân đi bẻ và đem nộp, cứ 50 cân trị giá 100 quan, trừ thuế quan 50 quan, phát cho người bẻ thuê 50 quan, còn quế của họ thì trưng thu vào kho nhà nước. Đến tháng 11 năm 1720, quan Tham tụng Nguyễn Công Hãng bàn rằng các sản vật đồng và quế trước kia được phép mua bán riêng, như thế thì mối lợi về cả người buôn bán, mà không giúp ích cho việc tiêu dùng chung. Vì thế, mới định phép đánh thuế: Triều đình cử viên quan trông coi việc này, phàm người nào buôn đồng hoặc bóc vỏ quế, khi đi khi về đều phải có giấy tờ khám nghiệm để làm bằng chứng. Nếu trao đổi cho khách buôn nước ngoài, phải đợi lệnh chỉ của chúa mới được cấp phát giấy tờ; nếu mua bán ở trong nước, thì xin giấy viên giám đương cấp phát để làm bằng chứng, mà cấm vận chở lén lút hoặc làm sự vụng trộm.

Năm 1716, triều đình thi hành chia đều thuế đinh và điền. Về thuế đinh và thuế ruộng thì lấy số người và số mẫu ruộng làm chuẩn, đinh và điền mỗi bên chịu một phần, để việc thuế khóa và lực dịch được công bằng với nhau. Cuối năm 1719, chúa hạ lệnh cho cho các viên phủ, huyện và hai ty Thừa chính, Hiến sát đo đạc ruộng đất trong dân gian, chia bổ ngạch thuế, để tạo sự cân bằng giàu nghèo.

Ở vùng miền núi phía bắc có nhiều mỏ vàng mỏ bạc. Những mỏ kim loại có sản lượng lớn thường do các thương nhân người Hoa đứng ra khai thác. Họ sử dụng phu mỏ người Trung Quốc. Số người Trung Quốc ở vùng ấy mỗi ngày một nhiều, lên tới hàng vạn. Triều đình e rằng sẽ sinh sự biến động, bèn quy định số phu mỗi mỏ, tùy theo quy mô của mỏ mà giới hạn là 300, 200, 100 người. Tuy đã có lệnh như vậy, song theo Trần Trọng Kim, về sau vẫn có nơi phu tụ họp đến hơn vạn người, rồi sinh sự đánh nhau, triều đình phải dùng tới binh lính để đánh dẹp.

Vì thực trạng người dân đắm đuối vào rượu chè mà bỏ bê công việc, cuối năm 1718, Chúa hạ lệnh nghiêm cấm uống rượu. Chỉ được phép uống khi có việc tế tự, việc cưới hỏi ma chay hoặc tế thần ở xã, nhưng đều phải có hạn định. Người nào không có duyên cớ gì mà tụ hợp uống rượu thì bị bắt giải lên quan trị tội, người đứng cáo tố sẽ được thưởng. Quan địa phương nếu không xem xét cấm ngăn sẽ bị luận vào tội theo tình riêng dung túng.

Trước những phạm nhân khi bị tội lưu, còn phải chịu thêm tội chặt tay nữa. Vào năm 1721, Trịnh Cương bỏ luật chặt tay và đổi lại: Tội phải chặt hai bàn tay và phải lưu viễn châu thì phải đổi làm tội đồ trung thân; phải chặt một bàn tay và phải lưu ngoại châu thì cải sang 12 năm tội đó; phải chặt hai ngón tay trỏ và phải lưu cận châu thì đổi làm tội đồ 6 năm. Những việc đạo thiết không kể vào các trường hợp ấy.

Vào mùa hạ năm 1721, trong kinh thành có nạn động đất và nạn hạn hán liên tiếp kéo đến, lai thêm giá gạo cao vọt, có những lời đồn đãi vè phiến động lan rộng khiến dân chúng dắt díu nhau rời khỏi kinh thành mà về quê tránh nạn. Chúa bèn hạ lệnh cho các quan tăng cường kiểm sát người dân ra vào; rồi lâu dần mọi việc cũng chấm dứt. Sau việc này, triều đình có lệnh cho quan dân ai quyên nộp thóc thì được trao quan chức.

Cuối năm đó, triều đình thi hành phép đánh thuế muối: quy định dân nấu muối gọi là "táo đinh", người buôn muối gọi là "diêm hộ", đều thuộc miễn thuế khóa và dao dịch. Số muối đã nấu ra sẽ liệu lượng đánh thuế 2/10 làm muối công. Dêm hộ phải có chứng chỉ của viên quan giám sát mới được vào xưởng mua muối; trước mua muối công, sau mới đến muối của táo đinh. Việc mua hoặc bán đều phải có giấy tờ làm bằng cứ. Tuy nhiên vì việc đánh thuế như vậy khiến giá muối độn lên cao làm việc ăn uống của người dân rất khổ sở, nên về sau thuế này bị bãi bỏ thời chúa Trịnh Giang.

Lúc đó quyền lực của nhiều vương thất họ Trịnh như Trịnh Quán quá lớn. Trịnh Cương có ý e sợ các thân thuộc đánh nhau giành quyền lực, nên vừa dỗ dành vừa dọa nạt, ép Trịnh Quán phải bãi bỏ binh quyền.

Cũng năm 1721, Trịnh Cương đặt ra sáu quân Trung Dực, Trung Oai, Trung Thắng, Trung Khuông, Trung Nhuệ và Trung Tiệp, mỗi doanh 800 người, bổ dụng các tướng Gia quận công Đặng Đình Lân và Thiêm quận công Trương Nhưng, cả thảy 6 người chia nhau thống lãnh.

Năm 1721, Chúa Trịnh Cương giao cho Nguyễn Công Hãng lập ra phép đánh thuế tô (thuế ruộng), dung (thuế), điệu (thuế đường sá) mới, đến năm 1722 thì bàn định xong: Phép tô quy định ruộng đất công tùy loại tốt xấu mà chia: ruộng làm 2 hạng là ruộng hai mùa và ruộng một mùa, đất châu thổ làm đất trồng dâu hay đất trồng hoa màu, phải nộp những mức thuế khác nhau. Phép dung qy định mỗi suất đinh hàng năm nộp 2 quan tiền, riêng sinh đồ, lão hạng và hoàng đinh thì nộp một nửa. Về phép điệu mỗi suất đinh vào mùa hạ và mùa đông nộp 6 quan tiền để quan mướn người làm (các công trình xây dựng). Mọi người đều cho đó là điều tiện lợi. Riêng về hai xứ Thanh, Nghệ được coi là ấp thang mộc nên được đặc cách miễn thuế dung và giảm một nửa tô ruộng, còn kinh thành Thăng Long thì mỗi mẫu nộp 6 tiền (thay vì 8) và miễn việc nộp thóc so với tứ trấn.

Trước đây, ruộng đất tư vốn được miễn thuế. Lợi dụng chính sách đó, một số người có quyền thế đã dần biến ruộng đất công thành ruộng đất tư khiến triều đình thất thu thuế. Khi ban hành chính sách thuế mới, chúa Trịnh Cương cho phân loại ruộng đất tư rồi
căn cứ theo đó mà thu thuế. Tuy nhiên, thuế thu trên ruộng đất tư nhẹ hơn so với ruộng đất công. Đến năm 1728, triều đình lại sai quan thân hành đi khám, xét xem ruộng nào tốt, ruộng nào xấu, chia làm ba bậc để định bậc cao hạ về việc đánh thuế tô chứ không thu nhất loại 8 quan như trước nữa. Đại khái phép đánh thuế này nặng hơn phép cũ.

Tháng 10 năm 1724, Chúa sai các quan Nguyễn Công Hãng, Lê Anh Tuấn, Trương Nhiêu, Đặng Đình Gián và nội giám Đỗ Bá Phẩm, Nguyễn Khuê làm khuyến nông sứ, chia nhau đi tuần hành 4 đạo, xem xét và dân tình để chia đặt địa giới giữa các làng xã cho ổn thỏa. Lại xem xét rõ địa thế bắt dân đắp đê đắp đập, để theo thời tiết lấy nước vào ruộng hoặc tháo nước ra sông, phòng bị việc hạn hán hoặc ngập lụt. Bọn Công Hãng lại nhân việc lập lại sổ hộ khẩu mà xin chiếu theo sổ đinh truy nã, rồi xét xem người nào mạnh khỏe cho sung vào quân ngũ, người nào gầy yếu cho sung vào phu dịch. Ai biết được người trốn tránh mà cáo tố với quan sẽ được ban thưởng, việc này khiến nhân dân chịu khổ sở.

Việc thi cử

Ngay từ đầu thời Lê Trung Hưng, việc mua chuộc, đút lót trong thi cử đã diễn ra, dù các chúa Trịnh hết sức nghiêm cấm song vẫn không sao trừ dứt được. Một trong những nguyên nhân của việc này là thể lệ thi cử: kỳ thi năm nào thì giám khảo cũng chỉ lấy đề trong tứ thư và sử, về thể văn tứ lục không quá 10 bài, về thể phú không quá 4, 5, mà không có sự thay đổi; giống như sách văn mẫu vậy. Cho nên nhiều người soạn sẵn bài làm rồi bán lại cho các thí sinh. Các thí sinh mua về học thuộc lòng hoặc tệ hơn nữa là lén đem vào trường thi chép lại, quan chấm thi cứ tùy theo bài văn mà lấy đỗ bất kể có nhiều bài trùng nhau như đúc, và người trúng tuyển do đó không có thực tài. Cho nên vào màu đông năm 1711, Chúa lệnh cho các quan mỗi năm soạn đầu đề tùy ý không được rập khuôn theo phép cũ, nhờ thế thói xấu ở trường thi dần được sửa đổi, Đến năm 1721, để tăng tính công bằng hơn nữa, Chúa hạ lệnh đối với kỳ thi Huơng thứ 3 và thứ 4 thì cho bầy tôi trong phủ Chúa soạn sẵn đầu bài thi rồi cho chạy trạm phân phát cho các trường. Còn hai trường thi Thanh, Nghệ vì địa thế xa, nên vẫn theo chế độ cũ.

Năm 1720, Chúa xem trường thi Sơn Nam có số sĩ tử đông gấp nhiều lần các trường khác, bèn ra lệnh tăng thêm số ngạch lấy đỗ từ 60 hương cống lên 80; 600 sinh đồ lên 800 cứ theo đó thành thể chế lâu dài.

Tháng 8 năm 1721, triều đình bắt đầu ra quy định về phép học võ và thi võ: lập trường học võ ở kinh đô, đặt quan giáo thụ và lệnh con cháu các công thần và các quan vào đó học. Hằng năm vào mỗi tháng của mùa xuân và mùa thu thì thi tiểu tập, còn thi đại tập vào 4 tháng quan trọng là 2, 5, 8, 11. Quan giáo thụ đê cử những người trúng tuyển để điều động, bổ dụng. Và các kì thi võ khoa cũng tổ chức 3 năm 1 lần như thi văn; phép thi quy định gồm 3 đợt: hỏi sơ về kiến thức lý thuyết, khảo võ nghệ (cưỡi ngựa, múa đao, đánh kiếm) và khảo về phương thức quân sự (văn sách). Ai trúng cách thì được dân vào phủ Chúa để phúc hạch và được bổ dụng tùy theo thứ hạng. Người trúng cách đến kỳ thi cuối cùng thì gọi là tạo sĩ.

Khi đó việc thi cử phần nhiều nhũng lạm, con em nhà quyền thế thi đỗ rất nhiều, nên vào khoa 1726, chúa lệnh các sĩ tử phải thi lại, kết quả đánh hỏng 28 người, trong đó con trai tham tụng Lê Anh Tuấn, con trai Huân quận công Đặng Đình Gián, con nuôi Nội giám thiếu bảo Đỗ Bá Phẩm cùng cống sĩ ở các xứ. Những người này phải giao xuống pháp đình xét hỏi để trị tội nặng. Triều đình nhận thấy Công Cơ là người nói thẳng, nên cho thăng chức thiếu bảo.

Quan hệ với vua Lê

Trước thời Trịnh Cương, phủ Chúa tuy nắm toàn quyền điều hành đất nước, song đối với vua Lê vẫn còn khiêm nhường cung kính, những ngày mồng một và ngày rằm hàng tháng chúa Trịnh đều dẫn trăm quan chầu vua ở điện Vạn Thọ, đến về sau Chúa Trịnh bỏ không đến dự nữa, chỉ cho trăm quan vào yết kiến mỗi tháng 2 lần mà thôi. Ngày 25 tháng 10 năm 1714, nhân được tiến phong lên tước Nhất tự vương (Đại nguyên soái Tổng quốc chính, Thượng sư An vương), Trịnh Cương mới miễn cưỡng đến yết kiến nhà vua Lê Dụ Tông ở Thái miếu và điện Vạn Thọ một lần, rồi sau đó lại bỏ hẳn. Năm 1715, Trịnh Cương ép vua Lê ban cho mình những đặc quyền: tấu sớ xưng là vương chứ không xưng tên, khi vào chầu yếu thì không phải lạy... Tháng 5 ÂL năm 1720, ông tự gia phong là Đại nguyên soái, Tổng quốc chính, Thượng sư Thượng phụ, Uy Nhân Minh Công Thánh Đức An vương.

Tháng 9 năm 1718, Trịnh Cương đặt 6 phiên: Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công; lại xếp các hiệu trưng thu chia làm lục cung, phàm sổ sách về thuế tô, thuế dung thuộc cung nào, thì các quan trong lục phiên theo chức phận của mình chia nhau quản lĩnh; chính lệnh về tài sản, thuế khóa và binh lính, dân đinh ở các trấn đều thuộc về lục cung. Trịnh Cương hạ lệnh cho quan văn thuộc phủ Chúa quản trị từng phiên, nội giám về liêu thuộc về hàng văn sung làm chức phó thiêm, trong lục phiên có 60 người lại điển thuộc hạ. Từ đây, chính quyền trong nước về hết lục phiên, còn Lục bộ thì chỉ có hư danh mà thôi.

Đáng lẽ trước kia phủ Chúa vẫn có thể kiểm soát lục bộ và ra quyết định, nhưng sự xuất hiện của vua Lê trong triều đình khiến có nhiều việc làm phiền ít nhiều tới chúa Trịnh, nên Trịnh Cương dùng hẳn Lục phiên để Chúa có thể ra nắm trực tiếp mà không cần đến sự hiện diện trên hình thức của vua Lê nữa. Từ đây chỉ những việc như tiếp sứ Tàu hay có việc quân quốc vô cùng trọng đại thì chúa Trịnh mới dẫn trăm quan đến họp với vua Lê mà thôi.

Mùa xuân năm 1721, nhân triều đình bàn định về y phục cho các quan văn võ, Nguyễn Công Hãng và Trịnh Quán xin Chúa xin tiếp kiến quần thần thì dùng y phục màu vàng. Chúa cho rằng màu vàng là đồ của nhà vua nên không thích hợp để mặt, chỉ dùng y phục màu tía để phân biệt với các quan mà thôi. Các sử gia đời nhà Nguyễn so sánh việc này với việc Tào Tháo nhường 3 huyện, chỉ hòng lấy tiếng với đời mà không phải thực bụng tôn kính vua Lê.

Mùa xuân năm 1724, nhân có dịp tế Nam Giao, nhưng vua Lê bị đau chân không đi được, Trịnh Cương được ủy quyền tế thay. Các bề tôi xin làm theo nghi lễ vua đích thân đi tế nhưng ông không nghe, chỉ sai đặt sai đặt vị đứng tế ở sân điện Chiêu Sư, rồi Cương thắp hương lạy thay nhà vua mà thôi. Người trong kinh ngoài trấn đều khen Chúa là người có đức tốt, có tấm lòng tôn phù vua Lê.

Bấy giờ con trưởng của Lê Dụ Tông là Duy Tường tuổi đã lớn, ở Đông cung hơn 10 năm, tuy chưa được phong nhưng ai cũng hiểu Duy Tường sẽ là người nối ngôi. Nhưng Trịnh Cương muốn bỏ người này lập người khác, bèn cùng tham tụng Nguyễn Công Hãng bàn luận về việc phong chức ban tước cho các hoàng thân một cách phân biệt hơn, bèn trao cho Duy Tường tước quận công, hàm chức tứ phẩm, và lấy lý do Hoàng thứ tử Duy Phường do Chính cung Trịnh thị sinh ra, mà lập Duy Phường làm thái tử vào ngày 24 tháng 8 năm 1727. Đến năm 1729, Cương ép nhà vua nhường ngôi cho Duy Phường, tức là Lê Đế Duy Phường. Dụ Tông lên làm Thái thượng hoàng, ra ở điện Kiền Thọ.

Bang giao với nhà Thanh

Tháng 4 ÂL năm 1718, triều đình sai Bồi tụng Nguyễn Công Hãng, Nguyễn Bá Tông sang Đại Thanh, báo cáo việc Thượng hoàng (Lê Hy Tông) mất và xin phong tước cho vua Dụ Tông. Khi các viên quan ấy trở về, vua Khang Hy nhà Thanh chuẩn định: Cứ 6 năm hai lễ cống cùng dâng một lúc; nhân viên đi sứ, được cử 3 sứ thần và 20 hành nhân. Việc này định làm thể lệ lâu dài. Sách Cương mục của nhà Nguyễn chê trách chúa Trịnh về sự chậm trễ này, bởi Thượng hoàng mất đã 2 năm mà nhà vua lên ngôi 14 năm mà mới nhân dịp tuế cống để xin phong. Cuối năm 1719, sứ Thanh là Đặng Đình Triết và Thanh Vân đem sắc phong cho nhà vua làm An Nam quốc vương, bắt phải theo lễ tam quỳ cửu khấu. Trịnh Cương không nghe xin theo lễ nghi nước Việt Nam là tam khấu ngũ vái, sứ Thanh cuối cùng phải nghe theo.

Năm 1726, các quan Đại Thanh có ý nghi ngờ Đại Việt lấn sang đất Trung Quốc, triều đình gửi thư sang biện hộ. Các quan Hồ Phi Tích và Vũ Công Tế cùng quan phái ủy Mãn Thanh là Phan Doãn Mẫn đi đến nơi khám xét, cuối cùng lập mốc ở núi Xưởng Chi. Như vậy 120 dặm đất hai châu Vị Xuyên và Thủy Vĩ bị thổ ty phủ Khai Hóa chiếm, thì nay người Thanh trả 80 dặm, còn 40 dặm nơi có xưởng đồng Tụ Long vẫn phụ thuộc Mãn Thanh.

Về việc mỏ Tụ Long, triều đình Đại Việt nhiều lần xin lập lại giới mốc cho đúng. Năm 1728, vua Ung Chính nhà Thanh sai Ngạc Nhĩ Thái, tổng đốc Vân Quý (Vân Nam-Quý Châu) đến khám xét, Ngạc Nhĩ Thái tâu rằng Đại Việt lấn đất Khai Hóa, vua Thanh nghe theo, buộc Đại Việt giao trả. Ngạc Nhĩ Thái sai người đưa thư đến địa đầu biên giới Tuyên Quang, nhưng thổ mục Hoàng Văn Lâu của Đại Việt không chịu tiếp thư. Ngạc Nhĩ Thái ngờ vực Đại Việt, liền gửi thư nói tỉnh Quảng Tây chia quân phòng bị biên giới. Ngạc Nhĩ Thái còn tâu lên vua  Ung Chính xin huy động binh mã 3 tỉnh dọc theo biên giới, nhưng hoàng đế không nghe. Sau đó  Ung Chính sai Tả đô ngự sử Hàng Dịch Lộc, Nội các học sĩ Nhậm Lan Chi sai sứ sang Đại Việt ban chỉ hiểu dụ. Hai quan Thanh chưa vào Đại Việt thì quốc thư Trịnh Cương gửi vua Thanh từ trước đến Bắc Kinh, trong quốc thư ghi: lòng thành thờ nước lớn, sợ mệnh trời. Vua nhà Thanh vui mừng, mới thảo sắc văn khác giao cho phái bộ Dịch Lộc. Trong sắc thư này vua Thanh đồng ý trả lại 40 dặm đất có mỏ đồng. Lúc ấy, quân Thanh đóng giữ biên giới nghiêm ngặt, các quan Đại Việt nghi ngờ, nhưng Trịnh Cương cho rằng người Thanh chỉ uy hiếp vậy thôi, nên lệnh các quan vùng biên không hành động càn rỡ. Tháng 6 ÂL năm 1728, Dịch Lộc đến Thăng Long, tuyên bố trả 40 dặm đất cho Đại Việt. Khi tiến hành nghi lễ nhận sắc thư của vua Thanh, Dịch Lộc buộc hoàng đế nhà Lê hành lễ tam quỳ cửu khấu, triều đình đành phải gượng mà làm theo. Sau lần này, Trịnh Cương sai Thị lang Bộ Binh Nguyễn Huy Nhuận, Tế tửu Nguyễn Công Thái đi lập giới mốc, Công Thái phát giác mưu gian lận của quan Mãn Thanh, mới lặn lội tìm ra được đúng sông Đỗ Chú mà lập giới mốc, từ đó việc tranh chấp ở biên cương mới dứt.

Mầm mống suy vong

Năm 1721, thổ tù châu Chiêu Tấn là Đèo Mỹ Lâm nổi dậy cướp phá vùng Lai Châu và Quỳnh Nhau Châu. Chúa sai Nguyễn Công Chính và Bùi Sĩ Tiêm đem quân tiến đánh, giữa đường khi đến Mai Châu thì Công Chính chết, quan quân phải lui về. Đến năm 1722, nhân nội bộ của Đèo Mỹ Ngọc xảy ra lục đục, triều đình lại cử Thành Lý đi đánh, Mỹ Ngọc cùng một số thuộc hạ bỏ chạy, Thành Lý bèn dẫn quân về. Triều đình sau đó có chiếu xá tội cho những người khởi loạn, kêu gọi họ trở về làm ăn, vùng bắc được tạm yên.

Ngày 29 tháng 9 năm 1727, Trịnh Cương phong cho Trịnh Giang làm Khâm sai Tiết chế các xứ thủy bộ chư quanh kiêm nắm các việc chính sự, cơ mật, Thái úy, Thịnh quốc công cho mở phủ Điện Quốc. Từ đây địa vị của Trịnh Giang chính thức được công nhận là người sẽ nối ngôi Chúa. Chúa Trịnh Cương còn đích thân làm bài Bảo huấn và hai bài thơ ban dạy cho Trịnh Giang.

Chúa Trịnh Cương có sở thích tuần du để ngắm các cảnh đẹp của đất nước, do vậy việc xây cất diễn ra liên tục từ ngày ông lên ngôi. Năm 1718, Phó Đô Ngự sử Nguyễn Mậu Áng dâng sớ can ngăn chúa nên tránh xa xỉ và bớt việc xây dựng để khoan thứ sức dân, ông có lời khen sự thẳng thắn của Nguyễn Mậu Áng và việc xây cất được đình chỉ một vài năm sau đó.

Đến những năm cuối đời, nết xấu của Chúa lại trỗi dậy, ông dần không kiêng kị gì nữa. Năm 1727, ông sai các hoạn quan sửa các chùa ở vùng núi Độc Tôn và chùa Tây Thiên để phòng bị khi đi du ngoạn, bất chấp người dân phải chịu sưu dịch khổ sở. Tháng 11 năm đó, lại cho xây hành cung ở Cổ Bi, công trình được hoàn thành trong 1 tháng. Sau đó ông bị bọn thầy phong thủy to nhỏ, nên quyết định xây dựng phủ đệ mới ở đấy, gọi là phủ Kim Thành và có ý dời phủ Chúa sang đấy. Chúa đi tuần du không ngớt, vì thế cho xây dựng nhiều hành cung như thế, bóc lột sức dân thậm tệ, mầm mống diệt vong của họ Trịnh là từ đây.

Tháng 7 năm 1729 nước sông lên to, đê Cự Linh bị vỡ, nước tràn vào Cổ Bi, nhà cửa bị nước cuốn đi và đổ nát. Chúa sai hoạn quan đốc suất quân và dân sửa chữa đường sá, để phòng bị lúc đi di ngoạn. Nông dân bị thủy tai, cực khổ trăm bề mà còn bị bức ép lao dịch, đau khổ không kể xiết.

Mùa xuân năm 1729, Trịnh Cương đi tuần phía đông, đại duyệt chu sư ở cửa biển Triều Châu. Đến tháng 10 ông lại bắc tuần, nghỉ lại ở núi Tiền Tích, tháng nữa mới trở về cung. Chưa ở nhà được lâu thì ông lại đi Như Kinh là quê mẹ của mình. Ngày 16 tháng 1 năm 1730, Trịnh Cương mất ở hành cung Như Kinh, hưởng thọ 44 tuổi, giữ chính quyền 20 năm. Quan nội giám là Nguyễn Huân bí mật đưa di hài về kinh mới phát tang.

Thế tử Trịnh Giang lên nối ngôi chúa, tôn Trịnh Cương là Nhân vương, miếu hiệu Hy Tổ, thường đời sau xưng là Hy Tổ Nhân vương (禧祖仁王), an táng ở cánh đồng Xích Lạc thuộc thôn Bùi Thượng xã Yên Giang huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa.

Đánh giá

Tích cực
Sĩ phu đầu thời Nguyễn là Phan Huy Chú trong sách Lịch triều hiến chương loại chí, phần Nhân vật chí đã khen ngợi khả năng trị nước của Trịnh Cương:

Cũng trong sách này, Phan Huy Chú viết về các thành tựu của thời vua Lê Dụ Tông, thời mà Trịnh Cương là người thực sự cai quản việc nước:

Nhưng bên cạnh đó, sử thần Đại Nam dù liên tục phê bình các chúa Trịnh nhưng cũng gián tiếp thừa nhận thành tựu chính trị của thời Trịnh Căn, Trịnh Cương:

Sử gia thế kỷ 20 Tạ Chí Đại Trường có nhìn nhận về Trịnh Cương trong sách Sơ thảo: Bài sử khác cho Việt Nam (2009):

Soạn giả Trần Bạch Đằng và Lê Văn Năm đánh giá tích cực về những cải cách của Trịnh Cương:

Phạm Đình Hải đánh giá Trịnh Cương là "vị chúa của thời bình", nhưng ông không giống kiểu những vị vua chúa vì không trải qua trận mạc mà dễ sa vào hưởng lạc như Lý Cao Tông, Trần Dụ Tông, Lê Uy Mục hay chính Trịnh Giang người kế nhiệm ông sau này. Học giả này cho rằng: Ở điều kiện như Trịnh Cương mà làm được như Trịnh Cương không phải dễ và cũng không có nhiều trong lịch sử Việt Nam và cũng bày tỏ tiếc nuối vì sự ra đi đột ngột của ông khiến lịch sử Bắc Hà phải gặp một bước ngoặt mới.  Tiêu cực
Trong Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục soạn vào thời vua Tự Đức (1847-1883), sử thần Đại Nam thời Nguyễn chê trách việc Trịnh Cương phế bỏ Thái tử Duy Tường để lập Duy Phường là con rể của mình, như sau:

 Gia đình
 Vợ
 Từ Đức Thái phi Vũ Thị Ngọc Nguyên (21 tháng 3 năm 1688 - 21 tháng 9 năm 1751), tức Chiêu viện Vũ thị, có tên tục là Thị Tông'', người My Thử, tổ tiên là người Tử Dương, huyện Đông Yên phủ Khoái Châu . Theo gia phả, bà được ghi là con gái Tuệ Trạch công Vũ Tất Tố, tuy nhiên theo Vũ trung tùy bút của Phạm Đình Hổ, bà là con gái của một người nông dân nghèo, về sau làm con nuôi nhà họ Vũ và vào phủ hầu Trịnh Cương. Bà sinh ra 2 vị Chúa Trịnh Giang và Trịnh Doanh, đến khi Trịnh Giang nối ngôi Chúa thì tôn bà làm Thái phi.
 Từ Trinh Thứ phi Trần Thị Ngọc Diễm
 Từ Thục Thứ phi Trần Thị Ngọc Tần, em gái của Từ Trinh
 Biện Tu dung, người A Lữ. Xuất thân là con nhà hát xướng. Theo Phạm Đình Hổ, từ sau khi bà đắc sủng, phủ Chúa đã bỏ lệ cấm con nhà hát xướng dự khoa cử.
 Kì viên Đặng thị

Con trai
 Đức Dụ Tổ Thuận vương Trịnh Giang (1711 - 1761)
 Thọ quận công Trịnh Đang;
 Phúc quận công Trịnh Trang
 Đức Nghị Tổ Ân vương Trịnh Doanh (1719 - 1767)
 Khanh quận công Trịnh Kiều
 Huy quận công Trịnh Tập
 Nghiêm quận công Trịnh Miên, lấy công chúa con vua Lê Hiển Tông

Con gái
 Thái trưởng quận chúa Trịnh Thị Ngọc Cư, lấy Nhượng quận công Trương Nhai
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Yên, là Hoàng hậu của Lê Đế Duy Phường
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Trùy, lấy Vịnh quận công Đặng Đình Giám
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Quỹ, lấy Lộc Thọ hầu Lê Thời Lộc
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Quỹ, lấy Đôn Trung hầu Nguyễn Tính
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Như, lấy Chất Vũ hầu Trương Đình Chất
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Như, lấy Chất Vũ hầu Trương Đình Chất, sau lấy Ngô Kỳ hầu Ngô Phúc Hoành
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Soạn, lấy Đạt Vũ hầu Nguyễn Gia Cư
 Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Hữu, lấy Tín Trung hầu Nguyễn Hy Tái

Tham khảo

Danh mục nguồn

Ghi chú

Chú thích nguồn

Chúa Trịnh
Người Thanh Hóa
Thái thượng vương
Người cải cách Việt Nam
Vương tước nhà Lê trung hưng


title: Anthurium albovirescens

text:
Anthurium albovirescens là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium albovirescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
A
Thực vật dễ tổn thương


title: Harpalyce maisiana

text:
Harpalyce maisiana là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Cuba.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Harpalyce maisiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Harpalyce
Thực vật Cuba


title: Antipus

text:
Antipus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Degeer miêu tả khoa học năm 1778.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Antipus afghana (Medvedev, 1978)
 Antipus endrodyyoungai (Medvedev, 1989)
 Antipus filitarsis (Lacordaire, 1848)
 Antipus hebraica (Lopatin, 1996)
 Antipus israelita (Medvedev, 1992)
 Antipus jacobyi (Medvedev, 1989)
 Antipus robusta (Medvedev, 1993)
 Antipus tripartita (Medvedev, 1989)
 Antipus urikkana (Tomov, 1983)
 Antipus wittmeri (Medvedev, 1979)

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Liên đoàn bóng đá Chile

text:
Liên đoàn bóng đá Chile () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Chile. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia đội tuyển bóng đá quốc gia Chile và tổ chức giải vô địch bóng đá Chile. Liên đoàn bóng đá Chile gia nhập FIFA năm 1913 và CONMEBOL năm 1916.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Chile
Bóng đá Chile


title: Alcithoe chathamensis

text:
Alcithoe chathamensis là một loài ốc biển sâu, kích thước trung bình, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Alcithoe
Động vật chân bụng New Zealand


title: Drapetes fuscus

text:
Drapetes fuscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Habenaria medusa

text:
{{Bảng phân loại
| image = Habenaria medusa Orchi 47.jpg
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| ordo = Asparagales
| familia = Orchidaceae
| subfamilia = Orchidoideae
| tribus = Orchideae
| subtribus = Orchidinae
| genus = Habenaria
| species = H. medusa
| binomial = Habenaria medusa
| binomial_authority = Kraenzl.
| synonyms = *Fimbrorchis medusa (Kraenzl.) Szlach.
| name = Habenaria medusa}}Habenaria medusa'' là một loài lan đặc hữu to Java, Sumatra, Sulawesi và Borneo.

Hình ảnh

Tham khảo

m