title: Hổ Bengal

text:
Hổ Bengal hay Hổ hoàng gia Bengal (danh pháp khoa học: Panthera tigris tigris) là một phân loài hổ được tìm thấy nhiều nhất tại Bangladesh, Ấn Độ, Nepal, Bhutan và miền nam Tây Tạng. Chúng được liệt kê là loài có nguy cơ tuyệt chủng trong Danh sách Đỏ IUCN kể từ năm 2008, và được ước tính bao gồm ít hơn 2.500 cá thể vào năm 2011, nguyên nhân chủ yếu do nạn săn trộm, mất và phân mảnh môi trường sống. Dự án Hổ ở Ấn Độ đã góp phần phục hồi phân loài hổ này trong môi trường tự nhiên. Quần thể hổ Bengal của Ấn Độ được ước tính là 1,909 cá thể trong năm 2010, nhưng số lượng đã tăng lên đáng kể với khoảng 2,603-3,346 cá thể vào năm 2018. Ngoài ra, người ta ước tính có khoảng 300-500 cá thể ở Bangladesh, 355 cá thể ở Nepal trước năm 2022 và 90 cá thể ở Bhutan trước năm 2015.

Đây là phân loài hổ phổ biến nhất, sống trong các loại môi trường sinh sống khác nhau, bao gồm đồng cỏ, các rừng mưa nhiệt đới và cận nhiệt đới, rừng cây bụi, rừng cây lá sớm rụng ẩm và khô cũng như các rừng tràm đước. Bộ lông của hổ Bengal có màu nâu-cam với các sọc đen, mặc dù đôi khi có dị biến để sinh ra các cá thể hổ trắng. Nó là con vật biểu tượng quốc gia của cả Bangladesh lẫn Ấn Độ.

Phân loại
Bengal là địa phương kiểu truyền thống cho danh pháp hai phần Panthera tigris, mà nhà phân loại học người Anh Reginald Innes Pocock đã đặt cho hổ Bengal vào năm 1929 dưới danh pháp ba phần Panthera tigris tigris.

Tính hợp lệ của một số phân loài hổ ở lục địa châu Á đã được đặt câu hỏi vào năm 1999. Về mặt hình thái, hổ từ các khu vực khác nhau rất ít và dòng gen giữa các quần thể trong các khu vực đó được coi là có thể xảy ra trong thế Pleistocene. Do đó, đề xuất chỉ công nhận hai phân loài là hợp lệ, đó là P. t. tigris ở lục địa châu Á và P. t. sondaica ở quần đảo Sunda Lớn và có thể ở Sundaland. Năm 2017, Lực lượng đặc nhiệm phân loại mèo của nhóm chuyên gia mèo đã sửa đổi phân loại felid và hiện công nhận quần thể hổ đã tuyệt chủng và sống ở lục địa châu Á là P. t. tigris.

Tổ tiên di truyền
Hổ Bengal được xác định bởi ba vị trí nucleotide ty thể riêng biệt và 12 alen vi vệ tinh độc đáo. Mô hình biến đổi gen ở hổ Bengal tương ứng với tiền đề rằng nó đã đến Ấn Độ khoảng 12.000 năm trước. Điều này phù hợp với việc thiếu hóa thạch hổ từ tiểu lục địa Ấn Độ trước cuối kỷ Pleistocene và sự vắng mặt của hổ ở Sri Lanka, được tách ra khỏi tiểu lục địa bởi mực nước biển dâng cao trong thế Holocene sớm.

Đặc điểm

Bộ lông hổ Bengal có màu từ vàng nhạt đến màu cam, có sọc từ màu nâu sẫm đến đen; bụng và phần bên trong của 4 chân có màu trắng, và đuôi màu cam với những vòng màu đen. Hổ trắng là một đột biến lặn của loài hổ này, được báo cáo trong tự nhiên theo thời gian ở Assam, Bengal, Bihar, và đặc biệt là từ Rewa. Tuy nhiên, nó không phải là triệu chứng của bệnh bạch tạng. Trong thực tế, chỉ có một trường hợp được chứng thực hoàn toàn của một con hổ bạch tạng đích thực, và không có loài hổ đen nào, ngoại trừ một cá thể đã chết được kiểm tra ở Chittagong năm 1846.

Kích thước
Hổ Bengal đực trưởng thành dài khoảng 1,8-2,7 m (6–9 ft) khi không tính phần đuôi, và 2,7-3,65 m (9–12 ft) khi tính cả đuôi. Phân loài của hổ Bengal cân nặng chừng 180–300 kg (400-660 lb). Hổ Bengal thông thường cao khoảng 1 m (3 ft) tính từ vai trở xuống. Độ dài phần đầu tối đa khoảng 25–38 cm (10-15 inch). Một con hổ Bengal đực trung bình dài khoảng 3,2 m và cân nặng khoảng 230 kg (500 lb). Tuy nhiên, có một vài cá thể hổ Bengal nặng trên 300 kg và dài tới 4 m (13 ft) khi tính cả đuôi. Một số nhà khoa học chỉ ra rằng những con hổ đực trưởng thành sống tại vùng Terai ở Nepal và Bhutan, và Assam, Uttarakhand và Tây Bengal ở phía bắc Ấn Độ luôn đạt trọng lượng cơ thể hơn 227 kg (500 lb). Bảy con đực trưởng thành bị bắt ở vườn quốc gia Chitwan vào đầu những năm 1970 có trọng lượng trung bình là 235 kg (518 lb), dao động từ 200 đến 261 kg (441 đến 575 lb), và con cái là 140 kg (310 lb) 116 đến 164 kg (256 đến 362 lb). Jim Corbett đã từng bắn hạ một con hổ Bengal gọi là "Bachelor of Powalgarh", được thợ săn nổi tiếng Fred Anderson cho là "to lớn như con ngựa Shetland". Hình ảnh chụp lại cho thấy nó đúng là một con hổ rất to. Bên cạnh đó, kỷ lục về chiều dài lớn nhất của hộp sọ hổ là 16,25 in (413 mm); con hổ này bị bắn ở vùng lân cận Nagina ở miền bắc Ấn Độ. Ngoài ra, Pocock, một thợ săn nổi tiếng người Mỹ, đồng thời là một nhà tự nhiên học ở đầu thế kỷ 20, đã ghi chép trong một cuốn sách của ông về một vụ việc, trong đó một con hổ Bengal tại Burma (tên gọi cũ của Myanmar) đã tha xác một con bò tót đi xa 12 m. Sau khi con hổ đã ăn thịt con bò tót này thì 13 người đàn ông cùng nhau kéo xác con vật xấu số về nhưng họ đã không thể di chuyển được nó. Điều này chỉ ra rằng con bò tót trên thực tế là rất nặng. Một con bò tót tại khu vực Đông Nam Á có thể cân nặng trên 2 tấn, và cho dù hổ có thể di chuyển một vật gì đó nặng gấp 5 lần trọng lượng cơ thể nó thì trong trường hợp này nó cũng phải có kích thước và trọng lượng rất lớn. Các chứng cứ này đã củng cố ý tưởng cho rằng những con hổ Bengal ở xa nhất về phía bắc có thể vượt qua hổ Siberi trong vai trò của những con "thú dạng mèo" to lớn nhất trong tự nhiên.

Hổ Bengal cái dài khoảng 1,5-1,8 m (5–6 ft), khi không tính phần đuôi, và 2,1-2,8 m (7–9 ft) khi tính cả đuôi. Chúng cân nặng khoảng 110–200 kg (250-450 lb) và cao khoảng 75 cm (2,5 ft) khi tính từ vai trở xuống. Độ dài phần đầu tối đa khoảng 20–30 cm (8-12 inch). Một con hổ Bengal cái trong tự nhiên cân nặng khoảng 140–160 kg (300–350 lb). Trọng lượng nhỏ nhất được ghi nhận cho hổ Bengal là ở vùng Sundarbans thuộc Bangladesh, nơi con cái trưởng thành chỉ nặng từ 75 đến 80 kg (165 đến 176 lb).

Hổ Bengal có hàm răng đặc biệt dài. Răng nanh của nó dài 7,5 đến 10 cm (3.0 đến 3.9 in) và do đó dài nhất trong số tất cả các loài thú họ mèo. Chiều dài lớn nhất của hộp sọ của nó là 332 đến 376 mm (13,1 đến 14,8 in).

Kỷ lục
Hai con hổ đã bị bắn ở Kumaon và gần Oude vào cuối thế kỷ 19 được cho là có chiều dài hơn 12 ft (366 cm). Nhưng vào thời điểm đó, các thợ săn chưa áp dụng một hệ thống đo lường tiêu chuẩn; một số đo 'giữa các chốt' trong khi một số khác đo 'trên các đường cong'.

Vào đầu thế kỷ 20, một con hổ đực đã bị bắn ở miền trung Ấn Độ với đầu và thân dài 221 cm (87 in) giữa các chốt, đường kính ngực 150 cm (59 in), chiều cao vai 109 cm (43 in) và chiều dài đuôi 81 cm (32 in), có lẽ đã bị cắn bởi một con đực đối thủ. Mẫu vật này không thể cân được, nhưng nó được tính toán để cân nặng không dưới 272 kg (600 lb). Một con đực nặng nặng 570 lb (259 kg) đã bị bắn ở miền bắc Ấn Độ vào những năm 1930. Vào năm 1980 và 1984, các nhà khoa học đã bắt và gắn thẻ hai con hổ đực trong Công viên Quốc gia Chitwan nặng hơn 270 kg (595 lb).

Con hổ Bengal lớn nhất đã biết bị bắn hạ năm 1967 tại miền bắc Ấn Độ bởi David Hassinger tại chân đồi của dãy Himalaya. Nó nặng tới 388,7 kg (857 lb) sau khi ăn một con nghé, và đo được tổng chiều dài là 323 cm (127 in) nếu không tính đuôi và hơn 339 cm (133 in) nếu tính cả đuôi. Nếu không ăn con nghé trước đó, nó có thể sẽ nặng ít nhất 324,3 kg (715 lb). Mẫu vật này đang được triển lãm trong Hội trường động vật có vú của Viện Smithsonian.

Chu kỳ sống và cấu trúc xã hội

Hổ Bengal thông thường sống đơn độc, nhưng đôi khi cũng thấy đi thành đàn từ 3-4 con. Những con trưởng thành chỉ sống theo đàn trên cơ sở đặc biệt và tạm thời khi các điều kiện đặc biệt cho phép, chẳng hạn như nguồn thức ăn dồi dào. Nếu không, chúng sẽ sống độc lập và tự đi săn. Chúng thiết lập và duy trì phạm vi lãnh thổ của riêng mình. Bên cạnh việc cung cấp các yêu cầu của một nguồn cung cấp con mồi đầy đủ, đủ nước và nơi trú ẩn, và an toàn, địa điểm này phải làm chúng có thể duy trì liên lạc với những con hổ khác, đặc biệt là những cá thể khác giới. Phạm vi lãnh thổ bị chiếm đóng bởi con đực trưởng thành có xu hướng loại trừ lẫn nhau, mặc dù một trong những cư dân này có thể chịu đựng một con đực thống lĩnh trong thoáng chốc hoặc con trưởng thành ít nhất trong một thời gian. Một con hổ đực giữ một lãnh thổ lớn để bao gồm phạm vi lãnh thổ của một số hổ cái trong giới hạn của nó, để chúng có thể duy trì giao phối với con cái. Khoảng cách giữa các con cái ít hoàn thiện hơn. Thông thường có một phần chồng chéo với các cư dân hổ cái láng giềng. Chúng có xu hướng độc đoán hơn, ít nhất là trong hầu hết thời gian. Phạm vi lãnh thổ của cả hổ đực và hổ cái không ổn định. Sự thay đổi hoặc thay đổi một phạm vi lãnh thổ của một con vật có tương quan với sự thay đổi của một con vật khác. Sự thay đổi từ môi trường sống ít thích hợp hơn đến môi trường sống tốt hơn được thực hiện bởi các cá thể đã cư trú. Cá thể mới trở thành cư dân chỉ khi một cá thể cũ di chuyển ra ngoài hoặc đã chết. Có nhiều nơi dành cho hổ cái thường trú hơn hổ đực cư trú. Phần lớn các con non được sinh ra trong khoảng từ tháng 2 tới tháng 5, sau khi con mẹ mang thai khoảng 3,5 tháng. Các lần sinh đẻ cách nhau khoảng 2-3 năm. Nói chung, hổ Bengal không sống quá 26 năm.

Con đực trưởng thành ở độ tuổi 4-5, và con cái ở 3–4 tuổi. Một con hổ Bengal trở nên động dục trong khoảng 3-9 tuần, và dễ tiếp nhận đối tác giao phối trong 3-6 ngày. Sau một khoảng thời gian mang thai 104–106 ngày, 1–4 đàn con được sinh ra trong một nơi trú ẩn nằm trên thảm cỏ cao, bụi cây dày hoặc trong các hang động. Đàn con sơ sinh có trọng lượng từ 780 đến 1,600 g (1,72 đến 3,53 lb) và chúng có lông dày sau 3,5–5 tháng. Mắt và tai của chúng bị đóng lại. Răng sữa của chúng bắt đầu mọc vào khoảng 2-3 tuần sau khi sinh, và dần dần được thay thế bằng răng vĩnh viễn từ 8,5–9,5 tuần tuổi trở đi. Chúng bú trong 3-6 tháng, và bắt đầu ăn một lượng nhỏ thức ăn đặc vào khoảng 2 tháng tuổi. Tại thời điểm này, chúng theo mẹ của chúng trên các cuộc săn mồi và bắt đầu tham gia săn mồi lúc 5-6 tháng tuổi. Ở tuổi 2-3 năm, chúng dần dần bắt đầu tách rời khỏi nhóm gia đình và sống tự lập - tìm kiếm một khu vực, nơi chúng có thể thiết lập lãnh thổ của riêng mình. Những con đực trẻ di chuyển xa lãnh thổ của mẹ hơn so với những con cái trẻ. Một khi nhóm gia đình đã chia tay, hổ mẹ lại tiếp tục động dục.

Ăn uống

Trong tự nhiên, hổ Bengal là động vật ăn thịt thuần túy và chúng đi săn các loài động vật có kích thước từ trung bình tới lớn, chẳng hạn như nai, lợn rừng, hươu đốm, hươu đầm lầy Ấn Độ, sơn dương, linh dương bò lam, bò tót, trâu nước và trâu rừng Tây Tạng. Chúng cũng săn bắt cả các động vật nhỏ như thỏ rừng, nhím, khỉ, voọc xám và công. Do con người ở một số khu vực sống gần nơi cư ngụ của hổ Bengal, các loài gia súc, gia cầm cũng trở thành những mục tiêu tấn công của chúng nếu có cơ hội.

Thông thường, hổ Bengal không tấn công voi châu Á và tê giác Ấn Độ trưởng thành vì bất lợi về kích thước và sức mạnh, nhưng đôi khi điều đó cũng xảy ra. Ví dụ, Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) hiện đang nuôi dưỡng một con tê giác mồ côi do mẹ nó bị hổ Bengal giết chết. Tại Vườn quốc gia Kaziranga, hổ đã giết chết 20 con tê giác vào năm 2007. Jim Corbett đã từng miêu tả một trường hợp khi hai con hổ Bengal tấn công và giết chết một con voi lớn. Con voi to lớn này có lẽ đã vô tình quấy nhiễu một đôi hổ đang giao phối và điều đó dẫn tới một trận chiến kéo dài. Vào các năm 2011 và 2014, hai trường hợp hổ Bengal giết voi trưởng thành đã được ghi nhận; ở vườn quốc gia Jim Corbett là một con voi con 20 tuổi, và một con voi khác bị bệnh 28 tuổi ở vườn quốc gia Kaziranga; con sau bị nhiều con hổ tấn công và ăn thịt cùng một lúc. Nói chung, hổ Bengal không xem voi, tê giác là con mồi và thường chủ động tránh đối đầu với chúng.

Hổ Bengal cũng đôi khi săn bắt cả các loài động vật ăn thịt khác như báo hoa mai, sói đỏ, chó rừng, cáo, gấu ngựa, gấu lợn, cá sấu Mugger, mặc dù các loài động vật này nói chung không phải là thức ăn điển hình của chúng. Ở Sundarbans, một con rắn hổ mang chúa và một con rắn hổ mang Ấn Độ đã được tìm thấy trong dạ dày của hổ, điều đó cho thấy chúng cũng có thể ăn cả rắn độc. Việc săn những con mồi có vũ khí tự vệ như gấu lợn, cá sấu, bò tót, lợn rừng hay nhím đều tiềm ẩn mối hiểm nguy cho hổ. Trong năm 2018 đã ghi nhận sự việc một con gấu lợn cái đã đánh nhau điên cuồng với một con hổ cái đang có ý định tấn công con mình, buộc nó phải bỏ chạy. Vào năm 2010, một con cá sấu cửa sông đã giết chết một con hổ khi nó đang bơi qua sông tại vườn quốc gia Sundarbans. Tuy nhiên những cuộc đụng độ này là hiếm vì hổ Bengal thường sợ và chủ động né tránh cá sấu cửa sông. Ngay cả loài sói đỏ, dù thất thế trước hổ về kích thước và sức mạnh, vẫn có thể giết chết hổ Bengal nếu chúng tập hợp một đàn lớn và tấn công một con hổ đơn độc. Hổ Bengal không có chung môi trường sống với loài sư tử châu Á do loài sư tử này chỉ sống ở vườn quốc gia Gir ở Gujarat, nơi không có sự hiện diện của hổ. Tuy nhiên trong quá khứ, khi quần thể của sư tử và hổ ở Ấn Độ còn chồng chéo lẫn nhau, những cuộc đụng độ giữa hai loài này đã được ghi nhận lại với ưu thế thuộc về hổ Bengal, khi loài hổ được cho là nguyên nhân đẩy loài sư tử đến bờ vực tuyệt chủng tại Ấn Độ.

Hổ Bengal có thể ăn tới 30 kg (66 lb) thịt trong một ngày và sau đó có thể không cần ăn trong vài ngày. Kết quả phân tích chỉ ra rằng hổ ở Vườn quốc gia Nagarahole thích con mồi nặng hơn 176 kg (388 lb) và con mồi trung bình của hổ nặng 91,5 kg (202 lb). Các con mồi phổ biến bao gồm hươu đốm, nai, lợn rừng và bò tót. Hài cốt bò tót được tìm thấy trong 44,8% tổng số mẫu hổ, 28,6% còn lại là nai, 14,3% còn lại lợn rừng và 10,4% hài cốt của hươu đốm. Tại Vườn quốc gia Bandipur, bò tót và nai chiếm 73% khẩu phần ăn của hổ.

Hổ Bengal ưa đi săn về đêm, nhưng cũng thức dậy vào thời gian ban ngày. Trong thời gian ban ngày, sự che phủ của "cỏ voi" cao lớn, rậm rạp tạo ra cho chúng một lớp ngụy trang tốt. Hổ Bengal giết con mồi bằng cách tiếp cận nó từ phía sau hoặc một bên một cách rón rén, sau đó vồ và cắn đứt tủy sống mục tiêu (phương pháp ưa thích đối với con mồi nhỏ), hoặc sử dụng cú cắn vào cổ làm nghẹt thở đối với con mồi lớn. Hổ Bengal thông thường tha con mồi của chúng tới nơi an toàn để ăn thịt. Mặc dù có kích thước to lớn, nhưng hổ Bengal có thể leo trèo cây khá tốt, nhưng tất nhiên không được khéo léo như loài báo để có thể giấu con mồi săn được trên cây. Hổ Bengal cũng là con vật bơi lội tốt, thông thường nó phục kích các con vật khác khi chúng ra uống nước hay khi chúng đang bơi lội cũng như khi nó đuổi theo các con mồi đã tháo chạy xuống nước. Bản chất của phương pháp săn mồi và sự sẵn có của con mồi dẫn đến kiểu kiếm ăn "chết đói hoặc no nê" của loài hổ vì chúng thường ăn từ 18–40 kg (40–88 lb) thịt cùng một lúc. Nếu bị thương, già yếu hoặc những con mồi thuần túy trở nên khan hiếm, hổ có thể ăn thịt bất kỳ con vật nào có thể ăn được, từ ếch nhái, gà, vịt, và đôi khi là cả người - điều khiến chúng có thể trở thành những kẻ ăn thịt người.

Môi trường sống
Ước tính năm 2005 chỉ ra con số khoảng 4.500 hổ Bengal trên thế giới, trong đó khoảng 3.000 cá thể tại Ấn Độ cùng khoảng 200 cá thể tại cả Bangladesh và Nepal. Có rất ít hổ Bengal tại Myanma nhưng nói chung hổ Bengal tại nước này không còn thuần chủng do việc lai ghép tạp nham với các phân loài hổ khác.

Hổ Bengal hiện nay được bảo vệ chặt chẽ. Sau thành công của chương trình bảo tồn hổ tại Ấn Độ (Project Tiger: Dự án Hổ), quần thể hổ Bengal hoang dã đã gia tăng đáng kể. Quần thể hổ tại Ấn Độ được ước tính chính thức là khoảng 3.500 con, so với khoảng 1.200 con trong thập niên 1970. Tại khu vực Sundarbans, điều tra năm 2004 cho thấy có sự hiện diện của khoảng 280 con hổ Bengal tại vùng thuộc Bangladesh.

Nhưng kể từ đầu thập niên 1990, quần thể hổ đang có xu hướng bị giảm xuống do bị mất và phá hủy môi trường sinh sống cũng như từ việc săn bắn trái phép ở mức độ lớn để lấy da và xương hổ. Chính quyền Ấn Độ đang cố gắng để chứng minh cho thế giới biết rằng hổ Bengal đang phát triển tốt tại Ấn Độ, thông thường họ sử dụng các kỹ thuật đầy mâu thuẫn như lấy mẫu dấu vết chân hổ để theo dõi quần thể hổ. Gần đây, người ta phát hiện ra rằng hổ đã bị tiêu diệt hết tại một trong các khu bảo tồn hàng đầu của Dự án Hổ là khu vực Sariska, phần lớn là do sự lúng túng của chính quyền trong công việc bảo tồn. Một số người tin rằng số lượng hổ Bengal tại Ấn Độ trên thực tế có thể không quá 2.000 con.

Ấn Độ

Trong quá khứ, các cuộc kiểm duyệt ở Ấn Độ về hổ hoang dã dựa vào việc xác định dấu chân được gọi là pug mark - một phương pháp đã bị chỉ trích là thiếu sót và không chính xác, mặc dù hiện nay bẫy máy ảnh đang được sử dụng ở nhiều nơi.

Môi trường sống an toàn hiện nay của hổ ở các khu rừng cận nhiệt đới và cận nhiệt đới bao gồm các đơn vị bảo tồn hổ (TCUs) Manas-Namdapha. TCUs trong rừng khô nhiệt đới bao gồm Khu bảo tồn Động vật hoang dã Hazaribag, Khu bảo tồn Hổ Nagarjunsagar-Srisailam, hành lang Kanha-Indravati, rừng khô Orissa, Công viên Quốc gia Panna, Khu bảo tồn Hổ Melghat và Khu bảo tồn Hổ Ratapani. Các TCUs trong rừng rụng lá nhiệt đới có lẽ là một trong những môi trường sống hiệu quả nhất đối với hổ và con mồi của chúng, bao gồm các khu bảo tồn hổ Kaziranga-Meghalaya, Kanha-Pench, Simlipal và Indravati Tiger. Các TCU trong rừng thường xanh ẩm nhiệt đới đại diện cho các môi trường sống ít phổ biến hơn, phần lớn giới hạn ở vùng núi cao và các phần ẩm ướt của vùng Ghat Tây, bao gồm cả khu bảo tồn hổ Periyar, Kalakad-Mundathurai, Bandipur và khu bảo tồn hoang dã Parambikulam.

Trong cuộc tổng điều tra hổ năm 2008, bẫy máy ảnh và ký khảo sát sử dụng GIS đã được sử dụng để dự báo mật độ cụ thể của các loài hổ, những loài săn mồi khác và con mồi của chúng. Dựa trên kết quả của các cuộc điều tra này, tổng số lượng hổ được ước tính là 1.411 cá thể, từ 1.165 đến 1.657 con hổ trưởng thành và trưởng thành dưới 1,5 tuổi. Trên khắp Ấn Độ, sáu khu phức hợp cảnh quan đã được khảo sát là có số lượng hổ khá đông và có tiềm năng để được kết nối. Sáu cảnh quan bao gồm:

Trong khu vực đồng bằng Ấn-Hằng có sáu quần thể với quy mô ước tính 259 đến 335 cá thể, chiếm 5.080 km2 (1.960 sq mi) môi trường sống, nằm ở các vườn quốc gia Rajaji và Corbett, trong môi trường sống kết nối của Dudhwa -Kheri-Pilibhit, trong Khu bảo tồn Hổ Suhelwa, trong Khu bảo tồn Sohagi Barwa và Công viên Quốc gia Valmiki;
Ở vùng cao nguyên Trung Ấn có 17 quần thể với quy mô dân số ước tính từ 437 đến 661 cá thể chiếm 48.610 km2 (18.770 sq mi) của môi trường sống, nằm trong cảnh quan Kanha-Pench, Satpura-Melghat, Sanjay-Palamau, Navegaon-Indravati; quần thể bị cô lập được hỗ trợ trong khu bảo tồn hổ của Bandhavgarh, Tadoba, Simlipal và các công viên quốc gia Panna, Ranthambore - Kuno – Palpur – Madhav và Saranda;
Ở vùng Ghat Đông có một quần thể đơn lẻ với quy mô dân số ước tính từ 49 đến 57 cá thể chiếm 7772 km2 (3,001 sq mi) môi trường sống trong ba khu rừng riêng biệt nằm trong Vườn quốc gia Srivenkateshwara, Khu bảo tồn Hổ Nagarjunasagar và Gundla được đề xuất liền kề Công viên quốc gia Brahmeshwara, và các mảng rừng trong các tehsils của Kanigiri, Baduel, Udayagiri và Giddalur;
Trong vùng Ghat Tây có bảy quần thể với quy mô ước tính từ 336 đến 487 cá thể chiếm 21.435 km2 (8.276 dặm vuông) rừng trong ba đơn vị cảnh quan chính Periyar-Kalakad-Mundathurai, Bandipur-Parambikulam-Sathyamangalam-Mudumalai-Anamalai-Mukurthi và Anshi-Kudremukh-Dandeli;
Ở vùng đồng bằng ngập lụt Brahmaputra và ở vùng đông bắc đồi, quần thể hổ chiếm 4.230 km2 (1.630 sq mi) ở một số khu rừng thưa và phân mảnh;
Ở vườn quốc gia Sundarbans, quần thể hổ chiếm khoảng 1.586 km2 (612 sq mi) rừng ngập mặn. Vườn quốc gia này có 180 cá thể hổ Bengal (106 ở Ấn Độ, 74 ở Bangladesh)

Tháng 5 năm 2008, các quan chức lâm nghiệp đã phát hiện 14 con hổ trong Vườn Quốc gia Ranthambore của Rajasthan. Vào tháng 6 năm 2008, một con hổ từ Ranthambore đã được di dời đến khu bảo tồn hổ Sariska, nơi tất cả các loài hổ đã trở thành nạn nhân của những kẻ săn trộm và xâm lấn của con người kể từ năm 2005.

Tính đến năm 2014, loài hổ trưởng thành và dưới 1 tuổi rưỡi được ước tính là 408 ở Karnataka, 340 ở Uttarakhand, 308 ở Madhya Pradesh, 229 ở Tamil Nadu, 190 ở Maharashtra, 167 ở Assam, 136 ở Kerala và 117 ở Uttar Pradesh.

Bangladesh

Hổ ở Bangladesh hiện đang giảm trong các khu rừng của Sundarbans và Chittagong. Rừng Chittagong tiếp giáp với môi trường sống của hổ ở Ấn Độ và Myanmar, nhưng quần thể của hổ vẫn chưa được biết đến. Tính đến năm 2004, ước tính quần thể hổ ở Bangladesh dao động từ 200 đến 419, chủ yếu ở Sundarbans. Khu vực này là môi trường sống ngập mặn duy nhất trong sinh cảnh này, nơi loài hổ sinh sống, bơi giữa các đảo ở vùng châu thổ để săn mồi. Cục Lâm nghiệp Bangladesh đang trồng rừng ngập mặn để cung cấp thức ăn cho hươu đốm, con mồi thường xuyên của hổ.

Từ năm 2001, hoạt động trồng rừng đã tiếp tục trên quy mô nhỏ ở những vùng đất và đảo mới được bồi thường của Sundarbans. Từ tháng 10 năm 2005 đến tháng 1 năm 2007, cuộc khảo sát bẫy máy ảnh đầu tiên được tiến hành trên sáu địa điểm ở Bangladesh Sundarbans để ước tính mật độ dân số của hổ. Trung bình sáu địa điểm này cung cấp ước tính 3,7 con hổ trên 100 km2 (39 dặm vuông). Khi vùng Sundarbans của Bangladesh có diện tích chạm mức 5.770 km2 (2.230 dặm vuông), người ta suy đoán rằng tổng số hổ có thể chiếm khoảng 200 cá thể.

Trong một nghiên cứu khác, phạm vi nhà của hổ cái trưởng thành được ghi nhận từ 12 đến 14 km2 (4,6 và 5,4 dặm vuông), cho biết khả năng mang theo gần 150 con cái trưởng thành. Phạm vi lãnh thổ nhỏ của hổ cái trưởng thành (và mật độ hổ cao) trong loại môi trường sống này so với các khu vực khác có thể liên quan đến mật độ con mồi cao và kích thước nhỏ của hổ Sundarbans. Từ năm 2007, các cuộc điều tra giám sát hổ được thực hiện hàng năm bởi WildTeam ở Bangladesh Sundarbans để theo dõi những thay đổi trong quần thể hổ Bangladesh và đánh giá tính hiệu quả của các hành động bảo tồn. Cuộc khảo sát này đo lường sự thay đổi tần suất của các bộ theo dõi con hổ dọc theo các mặt của thủy triều như một chỉ số về sự phong phú của hổ tương đối trên toàn cảnh Sundarbans.

Quy mô quần thể hổ của Sundarbans thuộc Bangladesh được ước tính là 100–150 con trưởng thành hoặc 335–500 tổng số hổ. Phạm vi hổ cái, được ghi lại bằng cách sử dụng hệ thống Định vị Toàn cầu, là một trong số những con hổ nhỏ nhất được ghi nhận, cho thấy rằng vùng Sundarbans thuộc Bangladesh có thể có mật độ cao nhất và số lượng hổ lớn nhất ở bất cứ đâu trên thế giới. Chúng được phân lập từ quần thể hổ tiếp theo với khoảng cách lên đến 300 km (190 mi). Thông tin thiếu nhiều khía cạnh của sinh thái hổ Sundarbans, bao gồm sự phong phú tương đối, tình trạng dân số, động lực không gian, lựa chọn môi trường sống, đặc điểm lịch sử cuộc sống, phân loại, di truyền học và bệnh tật.

Cũng không có chương trình giám sát nào để theo dõi những thay đổi trong quần thể hổ theo thời gian, và do đó không có cách nào đo lường phản ứng của người dân đối với các hoạt động bảo tồn hoặc các mối đe dọa. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung vào cuộc xung đột loài hổ ở khu vực này, nhưng hai nghiên cứu ở khu bảo tồn động vật hoang dã Đông Sundarbans đã ghi lại các mô hình sử dụng môi trường sống của hổ và sự phong phú của loài hổ, và một nghiên cứu khác. Một số mối đe dọa lớn đối với hổ đã được xác định. Những con hổ sống ở Sundarbans đang bị đe dọa bởi nạn phá hủy môi trường sống, sự cạn kiệt con mồi, xung đột với con người, xung đột giữa những con hổ, và suy giảm số lượng hổ trực tiếp.

Các đe dọa
Mất môi trường sinh sống và săn bắn trái phép là các mối đe dọa lớn nhất đối với sự tồn tại của phân loài hổ này. Những kẻ săn bắn trộm giết hổ để lấy bộ da, răng cũng như các thành phần khác như xương để sản xuất một số thuốc trong y học cổ truyền Đông Á. Các yếu tố khác đóng góp vào sự suy giảm số lượng hổ là quá trình đô thị hóa cũng như việc sát hại hổ để trả thù. Nhiều nông dân quy kết việc gia súc của họ bị mất hay bị giết là do hổ và họ luôn sẵn sàng bắn hạ hổ khi có điều kiện.

Nạn săn trộm

Mối đe dọa trực tiếp quan trọng nhất đối với sự tồn tại của quần thể hổ hoang dã là buôn bán trái phép và săn trộm da và các bộ phận cơ thể giữa Ấn Độ, Nepal và Trung Quốc. Chính phủ các nước này đã thất bại trong việc thực hiện đáp ứng thực thi đầy đủ, và tội phạm động vật hoang dã vẫn là một ưu tiên thấp về mặt cam kết chính trị và đầu tư trong nhiều năm. Có những nhóm người săn trộm chuyên nghiệp được tổ chức tốt, di chuyển từ nơi này sang nơi khác và dựng trại ở những khu vực dễ bị tổn thương. Da được xử lý thô trong lĩnh vực này và bàn giao cho các đại lý, người gửi chúng để điều trị thêm cho các trung tâm thuộc da Ấn Độ.

Người mua chọn da từ các đại lý hoặc thợ thuộc da và buôn lậu chúng thông qua một mạng lưới liên kết phức tạp với các thị trường bên ngoài Ấn Độ, chủ yếu ở Trung Quốc. Các yếu tố khác góp phần vào sự suy giảm số lượng của hổ là do quá trình đô thị hóa và những đợt trả thù của con người đối với những con hổ giết người. Nông dân đổ lỗi cho hổ đã giết gia súc và bắn chúng. Tuy nhiên, phần da và bộ phận cơ thể của chúng có thể trở thành một phần của giao dịch bất hợp pháp. Ở Bangladesh, hổ bị giết bởi những kẻ săn trộm chuyên nghiệp, thợ săn địa phương, bẫy, cướp biển và dân làng. Mỗi nhóm người có động cơ khác nhau để giết hổ, từ lợi nhuận, hứng thú đến mối quan tâm về an toàn. Tất cả các nhóm đều có thể giao dịch vào thương mại trong các bộ phận cơ thể.

Nhu cầu bất hợp pháp về xương và bộ phận cơ thể từ hổ hoang dã để sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc là lý do cho áp lực săn trộm không ngừng trên hổ ở tiểu lục địa Ấn Độ. Trong ít nhất một nghìn năm, xương hổ đã là một thành phần trong các loại thuốc truyền thống được quy định như một chất tăng cường cơ và điều trị bệnh thấp khớp và đau cơ thể. Từ năm 1994 đến năm 2009, Hiệp hội bảo vệ động vật hoang dã Ấn Độ đã ghi nhận 893 trường hợp hổ bị giết ở Ấn Độ, đây chỉ là một phần của việc săn bắt và buôn bán thực tế trong các bộ phận của hổ trong những năm đó.

Vào năm 2006, khu bảo tồn hổ Sariska của Ấn Độ đã mất tất cả 26 con hổ, chủ yếu là do nạn săn trộm. Trong năm 2007, cảnh sát ở Allahabad đã đột kích một cuộc họp của những kẻ săn trộm và thương nhân. Một trong những người bị bắt là người mua lớn nhất của các bộ phận hổ ở Ấn Độ đã từng bán chúng cho thị trường dược liệu truyền thống Trung Quốc, sử dụng phụ nữ từ một bộ lạc du mục làm giao dịch. Trong năm 2009, không mọt cá thể nào trong số 24 con hổ sống trong Khu bảo tồn Hổ Panna còn sống vì săn trộm quá mức. Vào tháng 11 năm 2011, hai con hổ đã được tìm thấy đã chết ở Maharashtra: một con hổ đực bị mắc kẹt và bị giết trong một cái bẫy dây; một con hổ đã chết do điện giật sau khi nhai một dây cáp điện dùng để cung cấp điện cho một máy bơm nước; một con hổ khác đã được tìm thấy đã chết trong khu bảo tồn hổ Kanha, ngộ độc được cho là nguyên nhân gây ra cái chết của nó.

Tấn công con người

Người ta ước tính rằng ít nhất đã có 373.000 người bị thiệt mạng do hổ vồ từ giai đoạn năm 1800 đến năm 2009. Phần lớn các cuộc tấn công xảy ra ở Nam Á và Đông Nam Á, ở Đông Nam Á, các cuộc tấn công giảm dần sau khi đạt đỉnh trong thế kỷ XIX, nhưng các cuộc tấn công ở Nam Á (nơi hổ Bengal sinh sống) vẫn ở mức cao, đặc biệt là ở Sundarbans, tại đây hàng năm các con hổ đã vồ và giết chết khoảng 50 đến 250 người. Nếu tính riêng trong một năm cụ thể gần đây, số người bị hổ tấn công tại Sundarbans lên tới 60 người, và chỉ một nửa trong số đó còn sống. Hầu hết người dân ở Sundarbans sinh sống dựa vào khu rừng ngập mặn và con sông bằng cách thu hoạch mật ong rừng và đánh bắt cá. Mặc dù việc này là phạm pháp, nhiều người vẫn đi vào những khu vực cấm để lấy củi và săn thú rừng, và việc này khiến họ thường xuyên phải chạm trán với những con hổ hung dữ. Vào mùa hè năm 2014, hai nạn nhân đã bị hổ giết hại trong khi đánh bắt cua tại đây. Chỉ tính riêng giữa năm 1876 và năm 1912, những con hổ Bengal giết chết 33.247 người ở Ấn Độ lúc này là thuộc địa của Anh. Những số liệu đó đã khiến cho hổ Bengal được coi là loài hổ giết người ghê rợn nhất.

Tiểu lục địa Ấn Độ đã trải qua một giai đoạn về những cuộc đối đầu dữ dội giữa người và hổ. Khu vực có môi trường sống nơi những con hổ đã đạt được mật độ cao nhất cũng là một trong những nơi có mật độ dân số tập trung và mở rộng nhanh nhất. Vào đầu thế kỷ 19 hổ còn rất nhiều, điều đó dẫn đến một câu hỏi liệu người hay hổ sẽ sống sót trong những trận chiến sinh tồn. Tình trạng này dẫn đến chính sách khuyến khích việc giết hổ trong thời gian nhanh nhất có thể, hậu quả từ sự khủng bố của chúng ở nhiều địa phương. Các tỉnh đã hỗ trợ đưa số lượng lớn hổ sang vùng ngoại ô Terai, nơi hổ ăn thịt người không phổ biến. Vào nửa sau của thế kỷ 19, những con hổ hoang dã bắt đầu có một cuộc sống gần con người hơn. Những cá thể này bị đẩy vào những môi trường sống, nơi loài hổ trước đây chưa được đến, hoặc nơi chúng chỉ tồn tại ở mật độ rất thấp, bởi một số lượng lớn các cá thể hổ khác sống trong môi trường sống chính ở vùng đất thấp, nơi có mật độ con mồi cao và là môi trường sống tốt cho sinh sản. Những cá thể phân tán không còn nơi nào khác để đi vì môi trường sống chính được bao quanh ở phía nam bởi hoạt động canh tác nông nghiệp của con người nên buộc phải thích nghi với nơi ở thực tại. Chúng được cho là đã theo dõi và tấn công các đàn gia súc của nông dân, thậm chí săn cả người nếu khan hiếm thức ăn. Những con hổ này đều đã già, chưa trưởng thành hoặc tàn tật nên không thể cạnh tranh lãnh thổ với đồng loại của chúng. Tất cả đều bị một số khuyết tật, chủ yếu là do các vết thương do đạn bắn hoặc bị lông nhím đâm nên khó có thể săn những con mồi hoang dã thông thường và do đó chuyển sang đối tượng dễ tấn công hơn là người.

Ở Sundarbans, 10 trong số 13 cá thể ăn thịt người được ghi nhận vào những năm 1970 là giống đực, và chúng chiếm 86% số nạn nhân. Những con hổ ăn thịt này đã được nhóm lại thành những cá thể săn con người như một con mồi; và những cá thể tấn công kiểu cơ hội, nghĩa là những cá thể không chủ động tìm kiếm con người nhưng nếu chúng gặp phải một người bất kì, sẽ đuổi theo và tấn công, giết và ăn thịt họ. Ở những nơi mà hổ ăn thịt cơ hội được tìm thấy, sự giết người tương quan với sự sẵn có của chúng, hầu hết các nạn nhân bị tấn công trong mùa thu hoạch mật ong. Hổ ở Sundarbans có lẽ đã tấn công những người vào vùng lãnh thổ của chúng để tìm kiếm gỗ, mật ong hay cá, khiến chúng đánh thức bản năng bảo vệ lãnh thổ của mình. Số lượng các cuộc tấn công của hổ với con người có thể cao hơn bên ngoài khu vực thích hợp cho hổ, nơi có nhiều con người hiện diện nhưng chứa ít con mồi hoang dã cho hổ. Từ năm 1999 đến năm 2001, sự tập trung cao nhất của các cuộc tấn công của hổ vào người đã xảy ra ở ranh giới phía bắc và phía tây của Sundarbans thuộc địa phận Bangladesh. Hầu hết mọi người bị tấn công vào buổi sáng trong khi thu thập củi, gỗ, hoặc các nguyên liệu thô khác, hoặc trong khi câu cá.

Ở Nepal, tỷ lệ hổ ăn thịt người chỉ là lẻ tẻ. Trong vườn quốc gia Chitwan, không có trường hợp nào được ghi nhận trước năm 1980. Trong những năm tiếp theo, 13 người đã bị hổ giết và ăn thịt trong công viên quốc gia và các vùng lân cận của nó. Trong phần lớn các trường hợp, ăn thịt người dường như liên quan đến một cuộc cạnh tranh nội bộ cụ thể giữa những con hổ đực.

Vào tháng 12 năm 2012, một con hổ đã bị bắn bởi Cục Lâm nghiệp Kerala trên một đồn điền cà phê ở ngoài rìa của Khu bảo tồn động vật hoang dã Wayanad. Giám đốc động vật hoang dã của Kerala đã ra lệnh huy động săn bắt hổ sau khi các cuộc biểu tình đại chúng nổ ra khi con hổ đã liên tục giết hại gia súc. Cục Lâm nghiệp đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm đặc biệt để bắt hổ với sự hỗ trợ của một Lực lượng Bảo vệ Hổ Đặc biệt gồm 10 thành viên và hai chú voi được huấn luyện từ Khu bảo tồn Hổ Bandipur ở Karnataka.

Bảo tồn

Một khu vực quan tâm đặc biệt nằm trong "cảnh quan Terai Arc" ở chân đồi Himalaya ở phía bắc Ấn Độ và miền nam Nepal, nơi 11 khu bảo tồn bao gồm chân đồi rừng khô và xavan cỏ cao trong một phong cảnh 49.000 kilômét vuông (19.000 sq mi). Các mục tiêu là để quản lý hổ như một siêu quần thể, sự phân tán giữa những cá thể cốt lõi đang sống biệt lập có thể giúp duy trì tính toàn vẹn về di truyền, nhân khẩu học và sinh thái, và để đảm bảo rằng bảo tồn loài hổ và môi trường sống trở thành lồng ghép vào chương trình phát triển nông thôn. Ở Nepal, một mô hình du lịch dựa vào cộng đồng đã được phát triển với sự nhấn mạnh vào việc chia sẻ lợi ích với người dân địa phương và tái sinh rừng thoái hóa. Cách tiếp cận này đã thành công trong việc giảm săn trộm, phục hồi môi trường sống và tạo ra một khu vực địa phương để bảo tồn.

WWF hợp tác với Leonardo DiCaprio để thành lập một chiến dịch toàn cầu, "Save Tigers Now" (Cứu hổ ngay bây giờ), với mục tiêu đầy tham vọng xây dựng hỗ trợ chính trị, tài chính và công cộng để tăng gấp đôi số lượng hổ hoang dã vào năm 2022. Save Tigers Now bắt đầu chiến dịch của mình trong 12 cảnh quan ưu tiên khác nhau của WWF Tiger, kể từ tháng 5 năm 2010.

Ở Ấn Độ
Năm 1973, Dự án Hổ đã được đưa ra nhằm đảm bảo một quần thể hổ tồn tại trong lãnh thổ Ấn Độ và bảo tồn các khu vực có tầm quan trọng sinh học như một di sản thiên nhiên cho quốc gia. Lực lượng đặc nhiệm của dự án đã hình dung những khu bảo tồn hổ này là hạt nhân, từ đó các loài động vật thừa sẽ phân tán đến các khu rừng lân cận. Việc lựa chọn các khu vực dành cho các khu bảo tồn thể hiện sự gần gũi nhất có thể về sự đa dạng của các hệ sinh thái trên toàn bộ phân bố của hổ trong nước. Các quỹ và cam kết được thu thập để hỗ trợ chương trình chuyên sâu về bảo vệ và phục hồi sinh cảnh theo dự án. Vào cuối những năm 1980, chín khu bảo tồn ban đầu có diện tích 9.115 km vuông (3.519 dặm vuông) đã được tăng lên 15 khu bảo tồn có diện tích 24.700 km vuông (9.500 dặm vuông). Hơn 1,100 con hổ được ước tính sống trong khu bảo tồn vào năm 1984.

Đạo luật Bảo vệ Động vật hoang dã Ấn Độ năm 1972 cho phép các cơ quan chính phủ thực hiện các biện pháp chặt chẽ để đảm bảo việc bảo tồn loài hổ Bengal. Theo ước tính của Viện Động vật hoang dã Ấn Độ, số lượng hổ đã giảm 61% ở Madhya Pradesh, 57% ở Maharashtra và 40% ở Rajasthan. Cuộc điều tra về hổ đầu tiên của chính phủ, được tiến hành theo sáng kiến của Dự án Hổ bắt đầu vào năm 1973, đã tính được 1.827 con hổ trong cả nước vào năm đó. Sử dụng phương pháp đó, chính phủ đã quan sát sự gia tăng quần thể ổn định, đạt 3.700 con hổ vào năm 2002. Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ kiểm duyệt độc lập và đáng tin cậy hơn (bao gồm cả bẫy máy ảnh) cho cuộc điều tra dân số toàn Ấn Độ 2007-2008 thực tế ít hơn một nửa so với yêu cầu ban đầu của Cục Lâm nghiệp.

Quần thể hổ Ấn Độ giảm từ 3.642 trong thập niên 1990 xuống còn hơn 1.400 con từ 2002 đến 2008. Sau sự tiết lộ rằng chỉ có 1.411 con hổ Bengal tồn tại trong tự nhiên ở Ấn Độ, giảm từ 3.600 năm 2003, chính phủ Ấn Độ đã thiết lập tám khu bảo tồn hổ mới. Do số lượng hổ giảm, chính phủ Ấn Độ đã cam kết 153 triệu USD để tài trợ thêm cho dự án Hổ, thiết lập một lực lượng bảo vệ hổ để chống lại kẻ săn trộm, và tài trợ cho việc di dời lên tới 200.000 dân làng để giảm thiểu sự xung đột giữa hổ và người. Các nhà khoa học về hổ ở Ấn Độ, như Raghu Chundawat và Ullas Karanth đã kêu gọi sử dụng công nghệ trong các nỗ lực bảo tồn.

George Schaller viết:

Ấn Độ phải quyết định liệu họ có muốn giữ hổ hay không. Họ phải quyết định nếu nó là giá trị để giữ biểu tượng quốc gia của mình, biểu tượng của họ, đại diện cho động vật hoang dã. Họ phải quyết định liệu họ có muốn giữ di sản tự nhiên của họ cho các thế hệ tương lai hay không, di sản quan trọng hơn thế hệ văn hóa, cho dù chúng ta nói về đền thờ, Taj Mahal, hay những di sản khác, bởi vì một khi bị phá hủy nó không thể thay thế được.

Vào tháng 1 năm 2008, chính phủ Ấn Độ đã phát động một lực lượng chống săn trộm chuyên dụng gồm các chuyên gia từ cảnh sát Ấn Độ, các quan chức kiểm lâm và các cơ quan môi trường khác. Các quan chức Ấn Độ đã bắt đầu thành công một dự án để đưa hổ trở lại khu bảo tồn Sariska. Vườn quốc gia Ranthambore thường được coi là thành công lớn của các quan chức Ấn Độ trong nỗ lực chống săn trộm. Quần thể hổ tăng lên 1.706 vào năm 2011 và 2.226 vào năm 2014. Hiện tại, đã có 48 khu bảo tồn hổ ở Ấn Độ.

Ở Bangladesh
WildTeam đang làm việc với các cộng đồng địa phương và Cục Lâm nghiệp Bangladesh để giảm bớt xung đột giữa con người và hổ trong khu vực Sundarbans Bangladesh. Trong hơn 100 năm, cả người, hổ và gia súc đã bị thương và bị giết trong cuộc xung đột; trong những thập kỷ gần đây có tới 50 người, 80 gia súc và ba con hổ đã bị giết trong một năm. Bây giờ, thông qua công việc của WildTeam, có một đội Phản ứng Hổ cung cấp hỗ trợ, vận chuyển và tìm kiếm những người bị giết trong rừng bởi hổ. WildTeam cũng đã thành lập 49 đội phản ứng làng tình nguyện được huấn luyện để cứu những con hổ đi lạc vào khu vực làng vì nếu không sẽ bị dân làng giết. Các nhóm làng này gồm hơn 350 tình nguyện viên, hiện đang hỗ trợ công tác chống săn trộm và các hoạt động giáo dục / nhận thức bảo tồn. WildTeam cũng hoạt động để trao quyền cho các cộng đồng địa phương tiếp cận các quỹ của chính phủ để đền bù thiệt hại / thương tích của vật nuôi và những người xung đột. Để theo dõi xung đột và đánh giá tính hiệu quả của hành động, WildTeam cũng đã thiết lập hệ thống thu thập và báo cáo dữ liệu xung đột về con người với hổ.

Ở Nepal
Chính phủ đặt mục tiêu tăng gấp đôi quần thể hổ vào năm 2022 và vào tháng 5 năm 2010, quyết định thành lập Vườn quốc gia Banke với diện tích bảo vệ 550 km2 (210 dặm vuông), có tiềm năng tốt cho môi trường sống của hổ. Chúng được bảo vệ trong vườn quốc gia Chitwan, Công viên Quốc gia Bardiya, Khu bảo tồn Động vật hoang dã Sukla Phanta, v.v.

Những thông tin khác

Trong điều kiện nuôi nhốt

Hổ Bengal đã được nuôi nhốt từ năm 1880 và được lai tạo rộng rãi với các phân loài hổ khác. Các vườn thú Ấn Độ đã nhân giống hổ lần đầu tiên tại vườn thú Alipore ở Kolkata. Cuốn sách nghiên cứu về hổ quốc tế năm 1997 liệt kê số lượng hổ nuôi nhốt toàn cầu hiện tại là 210 con, tất cả đều được nuôi trong các sở thú Ấn Độ, ngoại trừ một con cái ở Bắc Mỹ. Hoàn thành cuốn sách Hổ Ấn Độ là điều kiện tiên quyết cần thiết để thiết lập một chương trình quản lý nuôi nhốt cho hổ ở Ấn Độ.

Di truyền trộn lẫn
Vào tháng 7 năm 1976, Billy Arjan Singh đã mua được một con hổ cái được nuôi bằng tay tên là Tara từ Sở thú Twycross ở Vương quốc Anh và du nhập nó đến nơi hoang dã trong Công viên Quốc gia Dudhwa với sự cho phép của Thủ tướng Ấn Độ lúc đó là Indira Gandhi. Vào những năm 1990, một số con hổ từ khu vực này đã được quan sát thấy có hình dạng điển hình của hổ Siberia, cụ thể là đầu to, lông nhợt nhạt, nước da trắng và sọc rộng, và bị nghi ngờ là giống hổ lai Siberia. Billy Arjan Singh đã gửi mẫu lông của hổ từ công viên quốc gia đến Trung tâm Sinh học tế bào và phân tử ở thành phố Hyderabad, nơi các mẫu được phân tích bằng phân tích trình tự ty thể. Kết quả cho thấy những con hổ này có một hình dạng đơn bào của hổ Ấn Độ cho thấy mẹ của chúng là một con hổ Ấn Độ. Các mẫu da, tóc và máu của 71 con hổ được thu thập trong các sở thú Ấn Độ khác nhau, trong Bảo tàng Quốc gia ở Kolkata và bao gồm hai mẫu từ Công viên Quốc gia Dudhwa đã được chuẩn bị để phân tích bằng kính hiển vi cho thấy hai con hổ có hai alen ở hai con hổ do Bengal và Siberia đóng góp phân loài. Tuy nhiên, các mẫu của hai mẫu vật lai tạo thành một cơ sở mẫu quá nhỏ để kết luận rằng Tara là nguồn gốc của gen hổ Siberia.

Dự án "Tái tạo" ở Nam Phi

Vào năm 2000, dự án tái tạo hổ Tiger Tigerons được bắt đầu bởi John Varty, người cùng với nhà động vật học Dave Salmoni đã huấn luyện những con hổ con bị giam cầm cách rình rập, săn mồi, liên kết săn mồi với thức ăn và lấy lại bản năng săn mồi của chúng. Họ tuyên bố rằng một khi những con hổ chứng minh rằng chúng có thể tự duy trì trong tự nhiên, chúng sẽ được thả vào một khu bảo tồn tự do ở Nam Phi để tự sinh sống và bảo vệ mình.

Dự án đã nhận được tranh cãi sau khi các nhà đầu tư và nhà bảo tồn của họ cáo buộc thao túng hành vi của những con hổ với mục đích sản xuất phim, Sống với hổ, với những con hổ được cho là không thể săn mồi. Stuart Bray, người ban đầu đã đầu tư một khoản tiền lớn vào dự án, tuyên bố rằng ông và vợ, Li Quan, đã xem đoàn làm phim "[đuổi theo] con mồi trước hàng rào và đi vào con đường của hổ chỉ vì vì lợi ích của những thước phim đầy kịch tính. "

Bốn con hổ tham gia vào dự án này đã được xác nhận là con hổ lai Siberia-Bengal, chúng không nên được sử dụng để gây giống cũng như không được thả vào Karoo. Những con hổ không thuần chủng về mặt di truyền sẽ không thể tham gia Kế hoạch sinh tồn của loài hổ, vì chúng không được sử dụng để gây giống và không được phép thả vào tự nhiên.

Vụ việc ở Mỹ
Vào tháng 10 năm 2011, 18 con hổ Bengal là một trong số những thú nuôi độc lạ bị cảnh sát trưởng địa phương bắn chết sau khi một loạt thú nuôi ở Ohio bị xổng chuồng từ một vườn thú tư nhân năm 2011.

Trong văn hóa

Hổ là một trong những con vật được trưng bày trên con dấu Pashupati của nền văn minh lưu vực sông Ấn. Đỉnh hổ là biểu tượng trên đồng tiền Chola. Các con dấu của một số đồng xu Chola cho thấy con hổ, con cá biểu tượng Pandya và cây cung biểu tượng Chera, cho thấy rằng Cholas đã đạt được uy quyền chính trị đối với hai triều đại sau. Tiền vàng được tìm thấy ở Kavilayadavalli ở quận Nellore của Andhra Pradesh có họa tiết của con hổ, cây cung và một số dấu hiệu không rõ ràng.

Ngày nay, hổ là động vật biểu tượng quốc gia của Ấn Độ. Tiền giấy Bangladesh có một con hổ. Đảng chính trị Liên đoàn Hồi giáo Pakistan sử dụng con hổ làm biểu tượng bầu cử.

Tipu Sultan, người trị vì Mysore ở Ấn Độ cuối thế kỷ 18, cũng là một người rất ngưỡng mộ loài vật này. Máy tự động nổi tiếng của thế kỷ 18, Tipu's Tiger cũng được tạo ra cho ông ta. Ở Ấn Độ, hổ cũng đã tìm thấy một nơi có uy tín ngay cả trong văn học Vệ đà. Nó đã được tôn vinh trong ý thức của Ấn Độ giáo từ thời xa xưa như là phương tiện thần thánh của Nữ thần quyền lực, Durga hoặc Shakti. Con vật đã được Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ chọn làm biểu tượng và tiền giấy Ấn Độ mang chân dung của nó.

Hổ Bengal đã liên tục được sử dụng trong các mặt trận văn hóa khác nhau như biểu tượng quốc gia, logo, thể thao, phim ảnh và văn học và cũng được sử dụng làm biệt danh cho các nhân vật nổi tiếng:
Logo của Hội đồng Cricket Bangladesh có hình con hổ.
Lá cờ của Azad Hind Fauj và Quân đoàn Ấn Độ đều mang theo con hổ mùa xuân trên cây ba màu Ấn Độ. Azad Hind Fauj cũng phát hành tem bưu chính nơi charkha của Tricolour được thay thế bằng Springing Tiger.
Đội bóng của Ấn Độ trong Liên đoàn cricket Ấn Độ được gọi là Hổ Hoàng gia Bengal (tiếng Bengal: বেঙ্গল, trước đây là Hổ Kolkata).
Đội đại diện cho Tollywood trong Người nổi tiếng Cricket League được đặt tên là Hổ Bengal.
Đội bóng chày Major League của Detroit Tigerers đã sử dụng hình dáng giống một con hổ Bengal cho nhiều logo của đội.
Các thành viên của Trung đoàn Đông Bengal của Quân đội Bangladesh có biệt danh là 'Những con hổ Bengal'; logo của trung đoàn là một khuôn mặt hổ. *Hổ cao cấp là biệt danh của Tiểu đoàn 1.
Bộ phim Maneater năm 2007 (bộ phim thứ ba trong Maneater Series), dựa trên tiểu thuyết Shikar của Jack Warner, kể chi tiết về vụ giết chết một con hổ Bengal đã trốn thoát sau khi nó bị lạc trong một thị trấn nhỏ dọc theo đường mòn Appalachian.
Trong tiểu thuyết phiêu lưu giả tưởng Cuộc đời của Pi và trong bộ phim chuyển thể năm 2012, một con hổ Bengal tên Richard Parker là nhân vật chính.
Trong tiểu thuyết Chuyện rừng xanh của nhà văn Rudyard Kipling và các bộ phim hoạt hình liên quan đến tác phẩm, con hổ Bengal tên Shere Khan là một nhân vật phản diện, luôn tìm mọi cách săn lùng và ăn thịt cậu bé Mowgli - nhân vật chính của tác phẩm.
Đại học Missouri có một con hổ Bengal là linh vật của họ; các sinh viên được gọi là hổ, đội thể thao của họ là Missouri Tigerers, và không gian web của họ và gửi email dưới dạng không gian và thư tín của Ấn Độ.
Các đội thể thao của Đại học bang Louisiana được gọi là Những con hổ, nhưng cũng thường được gọi là "Bayou Bengals". Mike the Tiger là linh vật chính thức của Đại học bang Louisiana ở Baton Rouge; theo truyền thống, hổ là một con hổ sống ở Bengal.

Văn học
Hổ Bengal tại Sở thú Baghdad dựa trên câu chuyện có thật về một con hổ đã trốn thoát khỏi vườn thú Baghdad năm 2003.
Những kẻ ăn thịt người ở Kumaon của thợ săn Jim Corbett dựa trên câu chuyện về những con hổ và báo hoa mai ăn thịt người ở tỉnh Kumaon, miền bắc Ấn Độ.
Vùng đất bị mất của hổ là một bộ phim tài liệu của BBC về những con hổ ở Bhutan.

Những con hổ Bengal nổi tiếng

Những con hổ Bengal được biết đến nhiều nhất bao gồm những con hổ ăn thịt người từng hoành hành cuộc sống con người ở Ấn Độ như hổ cái Champawat, hổ Chowgarh, hổ Mundachipallam, hổ Segur, hổ Chuka và hổ Thak. Bachelor of Powalgarh, còn được gọi là hổ Powalgarh, là một con hổ Bengal có kích thước lớn bất thường, và được cho là dài tới 3,23 m (10,6 ft).

Hổ đấu với sư tử
Ngoài những công dụng được đề cập ở trên của hổ Bengal trong văn hóa, cuộc chiến giữa hổ và sư tử từ lâu đã trở thành chủ đề thảo luận phổ biến của các thợ săn, nhà tự nhiên, nghệ sĩ và nhà thơ, và tiếp tục truyền cảm hứng trí tưởng tượng phổ biến cho đến ngày nay. Đã có những trường hợp lịch sử về trận chiến giữa hổ và sư tử bị giam cầm, và các nghiên cứu so sánh hoặc đối chiếu hai loài đã được thực hiện.

Huy chương Seringapatam mô tả con sư tử Anh vượt qua một con hổ phủ phục, con hổ là biểu tượng của triều đại Tipu Sultan. Đây là biểu tượng của sự thống trị của Anh ở Ấn Độ. Hình tượng vẫn tồn tại và trong cuộc nổi dậy của Ấn Độ năm 1857, phim hoạt hình Punch đã điều hành một bộ phim hoạt hình chính trị cho thấy phiến quân Ấn Độ là một con hổ Bengal, tấn công một nạn nhân, bị đánh bại bởi lực lượng Anh là một con sư tử lớn hơn

Thư viện ảnh

Tham khảo

Xem thêm
 Hổ
 Hổ đấu với sư tử
 Hổ trong văn hóa đại chúng

Liên kết ngoài

 Thông tin về hổ Bengal tại Quỹ cứu hộ Hổ
 Dự án Hổ Sundarbans – Nghiên cứu và bảo tồn hổ trong các rừng tràm đước trên thế giới.
 Nhóm chuyên gia về các loài "mèo": Hổ Bengal
 Thông tin thú vị về hổ Bengal

Hổ
Động vật Bangladesh
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Bangladesh
Động vật có vú Nepal
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật có vú Bhutan
Động vật có vú Nam Á


title: Athousius isamutanakai

text:
Athousius isamutanakai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Neolimnophila andicola

text:
Neolimnophila andicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimnophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bangkok Airways

text:
Bangkok Airways là một hãng hàng không khu vực đóng tại Bangkok, Thái Lan. Hãng này có hoạt động trên các tuyến bay đến 20 điểm đến ở Thái Lan, Campuchia, Trung Quốc, Nhật Bản, Lào, Maldives, Myanma, Singapore và Việt Nam. Căn cứ chính tại Sân bay quốc tế Suvarnabhumi, Bangkok.

Đội tàu bay

Đội bay của hãng Bangkok Airways bao gồm các máy bay sau đây (tháng 4 năm 2021) :

Máy bay của Bangkok Airways tính đến T4.2021:

Các điểm đến

Đông Á
Trung Quốc
Quế Lâm (Sân bay quốc tế Lưỡng Giang Quế Lâm)
Hàng Châu (Sân bay quốc tế Tiêu Sơn Hàng Châu) - Kế hoạch
Hồng Kông (Sân bay quốc tế Hồng Kông)
Cảnh Hồng (Sân bay Gasa Tây Song Bản Nạp)
Thâm Quyến (Sân bay quốc tế Bảo An Thâm Quyến)
Tây An (Sân bay quốc tế Hàm Dương Tây An)
Trịnh Châu - Kế hoạch
Nhật Bản (đã dừng)
Fukuoka (Sân bay Fukuoka)
Hiroshima (Sân bay Hiroshima )
Nam Á

Maldives
Malé (Sân bay quốc tế Malé)

Đông Nam Á
Campuchia
Phnom Penh (Sân bay quốc tế Phnom Penh)
Siem Reap (Sân bay quốc tế Angkor)
Lào
Luang Prabang (Sân bay quốc tế Luang Prabang)
Pakxe (Sân bay Pakse)
Malaysia
Kuala Lumpur (Sân bay quốc tế Kuala Lumpur) - Kế hoạch
Myanma
Yangon (Sân bay quốc tế Yangon)
Singapore
Singapore (Sân bay quốc tế Changi Singapore)
Thái Lan
Bangkok (Sân bay quốc tế Suvarnabhumi) - Trụ sở chính
Chiang Mai (Sân bay quốc tế Chiang Mai)
Ko Samui (Sân bay Samui) - Điểm đến quan trọng
Krabi (Sân bay Krabi)
Pattaya (Sân bay quốc tế U-Tapao)
Phuket (Sân bay quốc tế Phuket)
Sukhothai (Sân bay Sukhothai)
Trat (Sân bay Trat)
Việt Nam
Đà Nẵng (Sân bay quốc tế Đà Nẵng)
Phú Quốc (Sân bay quốc tế Phú Quốc)
Hà Nội (Sân bay quốc tế Nội Bài)
Nha Trang (Sân bay quốc tế Cam Ranh)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bangkok Airways

Hãng hàng không Thái Lan
Nhãn hiệu Thái Lan


title: Sceloenopla subfasciata

text:
Sceloenopla subfasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Thập niên 1690

text:
Thập niên 1690 là thập niên diễn ra từ năm 1690 đến 1699.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Le Fidelaire

text:
Le Fidelaire  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Fidelaire


title: Lipotriches tanganyicensis

text:
Lipotriches tanganyicensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1913


title: Chelostoma

text:
Chelostoma là một chi ong thuộc họ Megachilidae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Wildebijen.nl
 Müller, A. (2011), Palaearctic Osmiine Bees, ETH Zürich

Chelostoma


title: Gomponsom

text:
Gomponsom là một tổng thuộc  tỉnh Passoré ở bắc trung bộ  Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Gomponsom. Dân số năm 2006 là 18.259 người.

Các thị xã và làng xã
Baniou, Dana, Kouni, Kunkane, Lablango, Niongnongo, Ouonon, Pougyango, Seloguin, Tibili, Tinkoguelga, Toessin, Zambele và Zougoungou.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Passoré


title: 2741 Valdivia

text:
2741 Valdivia (1975 XG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 12 năm 1975 bởi C. Torres ở Cerro El Roble.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2741 Valdivia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Lemie

text:
Lemie là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía tây bắc của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 209 người và diện tích là 45,4 km².

Lemie giáp các đô thị: Ala di Stura, Balme, Mezzenile, Usseglio, Viù, và Condove.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Đảo Victoria

text:
Đảo Victoria có thể chỉ đến:

 Đảo Victoria (Canada)
 Đảo Victoria (Nga) (Остров Виктория Ostrov Viktoriya)
 Đảo Victoria (Nigeria)
 Đảo Victoria (Chile)

Xem thêm
 Victoria (định hướng)


title: Asnières-en-Poitou

text:
Asnières-en-Poitou là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Zhichihuo

text:
Zhichihuo là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Favartia pacei

text:
Favartia pacei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Favartia


title: No Promises (bài hát của Bryan Rice)

text:
"No Promises" là một ca khúc của ca sĩ người Đan Mạch Bryan Rice trong album phòng thu đầu tay của anh, Confessional (2006). Ca khúc được thu âm làm nhạc phim cho bộ phim hài Nynne, năm 2005. Nó là hit lớn tại Đan Mạch năm 2005/2006, đạt vị trí số 1 trên Danish Airplay Chart.

Ca khúc này sau đó đã được cover bởi Shayne Ward và đạt được thành công quốc tế.

Danh sách track
Nhạc số tải về
 "No Promises" – 3:52

Nhạc số tải về (remix)
 "No Promises (Remix)" (Weekend Wonderz Club Mix – 6:25

CD quảng cáo (remix)
 "No Promises" (Weekend Wonderz Edit)
 "No Promises" (Weekend Wonderz Club Mix)

Thành tích xếp hạng
Bài hát đã có 3 tuần liên tiếp ở vị trí quán quân trên Danish Airplay Chart. Tuy nhiên, nó đã không có mặt trên bảng xếp hạng đĩa đơn chính thức Tracklisten, bởi trước năm 2007, các ca khúc chỉ phát hành dưới dạng download không đủ tiêu chuẩn để lọt vào bảng xếp hạng này.

Phiên bản Shayne Ward

"No Promises" là đĩa đơn thứ hai của quán quân X Factor Shayne Ward từ album phòng thu đầu tiên của anh, Shayne Ward. Nó đã được phát hành ngày 10 tháng 4 năm 2006.

Bài hát đã đạt đến vị trí số 2 trên UK Singles Chart và số 4 trên UK Official Download Chart. Các mặt B, "A Million Love Songs" và "Unchained Melody" cũng đã đạt vị trí 85 và 100 trên Download Chart. "No Promises" cũng đã đem lại đĩa đơn quán quân thứ 2 cho Ward tại Ireland. Đĩa đơn đã bán được hơn 200.000 bản tại Anh. Kết thúc 2006, nó xếp thứ 16 trong danh sách các đĩa đơn bán chạy nhất trong năm tại Anh.

Danh sách track
 "No Promises" – 3:54
 "Unchained Melody" (trực tiếp tại X Factor) – 4:08
 "A Million Love Songs" (trực tiếp tại X Factor) – 5:05
 Chat with Shayne – 11:49

Xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2005
Đĩa đơn năm 2006
Bài hát của Shayne Ward
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Pop ballad
Video âm nhạc do Joseph Kahn đạo diễn
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch


title: Jean-Christophe Yoccoz

text:
Jean-Christophe Yoccoz (29 tháng 5 năm 1957 – 3 tháng 9 năm 2016) là một nhà toán học người Pháp. Ông được trao huy chương Fields năm 1994 nhờ những nghiên cứu của mình về các hệ động lực.

Tiểu sử
Yoccoz từng đoạt huy chương vàng trong cuộc thi IMO. Ông tốt nghiệp trường École Normale Supérieure với tấm bằng Agrégation de Mathématiques năm 1977. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự ở Brasil, ông hoàn thành luận án tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của Michael Herman năm 1985 tại trường École Polytechnique. Sau đó ông được mời về làm việc tại đại học Paris-Sud 11 và được trao Huy chương Fields tại Hội nghị Toán học Quốc tế tổ chức tại Zurich năm 1994.

Tham khảo

 Tiểu sử của ông  tại đại học St. Andrews, Scotland.

Liên kết ngoài

Sinh năm 1957
Mất năm 2016
Người đoạt Huy chương Fields
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Nhà toán học Pháp
Collège de France
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế


title: Màu cơ bản

text:
Màu cơ bản là tập hợp các màu có thể kết hợp được với nhau để tạo ra dải màu hữu dụng. Trong các ứng dụng của con người, ba màu cơ bản thường được dùng, dạng màu mà mắt người nhìn thấy được đó là dạng ba màu.

Các màu cơ bản, còn gọi là màu gốc hay màu sơ cấp, của một không gian màu là các màu sắc không thể tạo ra bằng cách trộn các màu khác trong phổ màu của không gian màu đó.Các màu gốc có thể được trộn với nhau để tạo ra mọi màu khác trong không gian màu của chúng. Nếu không gian màu là một không gian véctơ thì các màu gốc tạo nên hệ cơ sở của không gian đó.

Kết hợp các màu cơ bản để tạo ra các màu khác có nhiều cách:
 Pha màu theo phép cộng màu: là phương pháp pha trộn ánh sáng màu phát ra từ nguồn sáng.
 Pha màu theo phép trừ màu: là phương pháp hòa trộn màu trên bảng vẽ.

Các màu bù của màu cơ bản

Xem thêm bài RGB
Xem thêm bài phối màu phát xạ

Vì mắt người chỉ nhạy cảm với ba vùng quang phổ (gần tương ứng với vùng màu da cam, xanh lá cây (hay lục) và xanh lam trên quang phổ), nên phối màu phát xạ thường chỉ cần dùng ba nguồn sáng có màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam (gọi là màu cơ bản) để tạo ra cảm giác về hầu hết màu sắc.

Hai tia sáng cùng cường độ thuộc hai trong ba màu cơ bản nói trên chồng lên nhau sẽ tạo nên màu bù (hay màu phụ) của ba màu cơ bản:
 Đỏ + Lục = Vàng
 Đỏ + Lam = Tím
 Lam + Lục = Xanh lơ
Ba tia sáng thuộc ba màu cơ bản cùng cường độ chồng lên nhau sẽ tạo nên màu trắng. Thay đổi cường độ sáng của các nguồn sẽ tạo ra đủ gam màu của ba màu cơ bản.

Các sinh vật khác con người có thể cảm thụ được nhiều màu hơn (chim 4 màu cơ bản) hoặc ít màu hơn (bò 2 màu cơ bản) và ở những vùng quang phổ khác (ong cảm nhận được vùng tử ngoại). Phương pháp trên vẫn áp dụng được cho chúng.

Các màu cơ bản trừ đi

Xem thêm bài CMYK
Xem thêm bài phối màu hấp thụ

Trên nền trắng, các màu sắc về lý thuyết có thể được tạo ra bằng việc trộn các ba loại mực xanh lơ, cánh sen và vàng (các màu gốc). Xanh lơ (cánh chả) là màu bù với màu đỏ, nghĩa là chất màu xanh lơ hấp thụ màu đỏ. Số lượng chất màu xanh lơ trong hỗn hợp mực điều chỉnh lượng màu đỏ phản xạ lại mắt. Tương tự, màu cánh sen bù với màu xanh lá cây, và màu vàng bù với màu xanh lam. Điều chỉnh việc trộn các mực này, sẽ tạo nên sự chồng nhau của ánh sáng phản xạ của ba màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam và tạo nên nhiều màu sắc (xem phối màu phát xạ).

Phương pháp trộn màu như trên hay gọi là CMY, hoặc "in ba màu". Do các trở ngại kỹ thuật, người ta phải thêm mực màu đen thành hệ màu CMYK, hoặc các màu khác để tăng gam màu.

Lý do mà mực đen được thêm vào CMYK vì việc trộn màu dùng CMY thường không cho ra màu đen thực sự. Việc trộn các mực màu thường không làm hấp thụ hết cả quang phổ. Các mực màu thường được trộn trước để tạo ra dải cầu vồng và mực đen thêm vào để tạo nên độ sáng tối.

CMYK còn gọi là kỹ thuật in bốn màu. Ngoài ra, để tăng thêm gam màu của kỹ thuật CMYK, người ta có thể trộn thêm màu xanh lá cây và da cam, như trong kỹ thuật in sáu màu.

Dùng kính lúp, có thể quan sát phân bố các điểm mực màu trên một tờ báo in màu.

Các màu cơ bản hội họa

Trong lĩnh vực hội họa, các họa sĩ thường trộn màu theo hệ Đỏ-Vàng-Xanh và họ gọi phương pháp phối màu này là pha màu theo phép trừ màu.

Pha ba màu cơ bản theo phương pháp này, gồm đỏ, vàng và xanh, cho kết quả như sau:
 Đỏ + Vàng = Da cam
 Đỏ + Lam = Tím
 Lam + Vàng = Lục
 Đỏ + Lam + Vàng = Đen (gần giống như thế)

Thực ra cách pha màu này không cho phổ màu rộng. Các màu trộn với nhau có thể làm mất đi sắc độ. Pha càng nhiều màu với nhau thì màu càng xỉn đục, hay còn gọi bằng từ chuyên môn là bị "chết màu".

Xem thêm
 6 màu cơ bản (gồm đỏ, cánh sen, lam, cánh chả, lục, vàng)
 Các cặp màu bổ túc.

Màu trắng + đỏ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bruce MacEvoy. "Do Primary Colors Exist?". handprint.com. The history and science of primary colors, part of MacEvoy’s sprawling comprehensive site about color.
Ask A Scientist: Primary Colors
The Color-Sensitive Cones at HyperPhysics
Color Tutorial

Màu sắc


title: Aphthona chekanovskii

text:
Aphthona chekanovskii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: Mérida, Mérida

text:
Santiago de los Caballeros de Mérida, Venezuela, là thủ phủ của khu đô thị Libertador và bang Mérida, là một trong những thành phố chính của vùng Andes Venezuela. Mérida thành lập vào năm 1558, từng là một phần của Nueva Granada, nhưng sau đó trở thành một phần của Capitanía General de Venezuela, và có vai trò tích cực trong Chiến tranh giành độc lập Venezuela.

Mérida có hơn 200,000 cư dân và một vùng đô thị với khoảng 350,000 người. Thành phố là trung tâm giáo dục và du lịch của vùng Tây Venezuela, có trường Đại học Andes danh tiếng, và là nơi có hệ thống cáp treo dài thứ nhì và cao nhất thế giới.

Mérida nằm ở độ cap xấp xỉ 1,600 mét (5,249 ft). Thành phố nằm trên một đồng bằng trong thung lũng của sông Chama. Tại thành phố này còn có đỉnh núi cao nhất Venezuela, Pico Bolívar.

Xem thêm
 Mérida (bang)
 Libertador Municipality, Mérida

Tham khảo
Thư mục
 Historia de Mérida, Carlos Chalbaud Zerpa, Universidad de Los Andes. 1985, Mérida, Venezuela.
 Enciclopedia de Venezuela. Edición de El Nacional. Caracas, Venezuela.
 Nuevo atlas práctico de Venezuela. Edición de El Nacional. Caracas, Venezuela.
 Enciclopedia Conocer Venezuela. Salvat. Navarra, España. ISBN 84-345-4251-X
 The Trolleybuses of Mérida: description, map, 29 illustrations http://www.tramz.com/ve/me/me.html
Ghi chú

Thành phố Mérida (bang)


title: Platycephalisca

text:
Platycephalisca là một chi ruồi trong họ Chloropidae.

Tham khảo

Europe
Nearctic

Chloropidae


title: Giải đua ô tô Công thức 1 châu Âu 2006

text:
Giải đua ô tô Công thức 1 châu Âu năm 2006 là chặng đua thứ năm của giải vô địch thế giới Công thức 1 năm 2006. Giải được tổ chức vào ngày 7 tháng 5 năm 2006.

Xếp hạng chi tiết

Đội đua Super Aguri: Franck Montagny thay thế Yuji Ide.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả giải đua ô tô Công thức 1 châu Âu năm 2006

châu Âu
2006


title: Eugenia tiumanensis

text:
Eugenia tiumanensis là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Eugenia tiumanensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
T
Thực vật dễ tổn thương


title: Monolepta clasnaumanni

text:
Monolepta clasnaumanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wagner miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: 13714 Stainbrook

text:
13714 Stainbrook (1998 QV38) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13714 Stainbrook

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Lâm Phong

text:
Lâm Hội Văn, sau đổi thành Lâm Dật Phong, thường được biết đến với nghệ danh Lâm Phong (, tên tiếng Anh: Raymond Lam, sinh ngày 8 tháng 12 năm 1979) là một nam ca sĩ, người dẫn chương trình kiêm diễn viên truyền hình và diễn viên điện ảnh nổi tiếng Hồng Kông. Anh từng là diễn viên độc quyền của hãng TVB.

Tiểu sử
Lâm Phong có tên thật là Lâm Hội Văn, sau đổi thành Lâm Dật Phong. Anh sinh ra trong một gia đình nổi tiếng ở Hạ Môn. Ông nội của Lâm Phong, Lâm Mộng Phi, từng là Thiếu tướng của Trung Quốc Quốc dân Đảng, Chỉ huy khởi nghĩa Hạ Môn, Phó Chủ tịch Hội nghị Tham vấn Chính trị tỉnh Phúc Kiến lần thứ VI và VII, Ủy viên Thường vụ Ủy ban Giám sát Trung ương lần thứ VII, Cố vấn của Đặc khu kinh tế Hạ Môn, sinh viên năm thứ tư Khoa Chính trị kiêm Chủ tịch Hội cựu sinh viên Trường Quân sự Hoàng Phố; từng tham gia Chiến tranh thế giới thứ hai và Nội chiến Trung Quốc. Cha anh là Lâm Hoa Quốc, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc của Công ty TNHH Phát triển Bất động sản Nặc Lâm (Hạ Môn), sở hữu tài sản khoảng 1,8 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 6 nghìn tỷ VNĐ), được mệnh danh là Lý Gia Thành của Hạ Môn, ông được tặng danh hiệu "Công dân Danh dự" đầu tiên ở Hạ Môn. Hai người cô ruột của anh có xưởng sản xuất thời trang quy mô lớn bên Thâm Quyến và Hồng Kông. Bà cố của Lâm Phong là người Tây Ban Nha, vì vậy anh mang trong người 1/8 dòng máu Tây Ban Nha.

Lúc nhỏ, Lâm Phong nói được ngôn ngữ ngôn địa phương là tiếng Quảng Đông và Tiếng Mân Tuyền Chương. Năm 2 tuổi, Lâm Phong được cha mẹ đưa đến Hồng Kông, nhưng trường tiểu học Lâm Phong theo học sử dụng tiếng Quan thoại và tiếng Anh (trước khi Hồng Kông trao trả) để giảng dạy, vì thế từ nhỏ anh đã thông thạo luôn cả tiếng Quan thoại và tiếng Anh. Đến trung học, do bận tâm về sức khoẻ của ông nội mình, anh lại chuyển về Hạ Môn học để ở cùng ông, lúc đó anh theo học trường nam sinh tại đây. Thời học sinh, Lâm Phong thường tham gia đóng vai chính trong các vở kịch của nhà trường, anh từng giành Huy chương bạc trong một cuộc thi bơi lội toàn Hồng Kông.

Lâm Phong học Clarinet và Guitar từ nhỏ. Đến năm 12 tuổi, anh đến Thượng Hải theo hai nhà âm nhạc trữ danh Chu Phùng Bác và Thi Hồng Ngạc để học hát, nhảy và các loại nhạc cụ, đồng thời anh cũng là học trò hàng đầu của nhà sản xuất âm nhạc Đới Tư Thông.

Sự nghiệp
Năm 1997, chủ tịch công ty âm nhạc Polygram sau khi biết đến giọng hát của Lâm Phong, đã đề nghị ký kết hợp đồng ca sĩ với anh, nhưng lúc đó do anh vẫn còn quá trẻ, cộng thêm tình hình cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997, anh đã từ bỏ cơ hội này và quyết định chọn học ngành Kiến trúc để kế thừa sự nghiệp của cha.

Năm thứ nhất tại Đại học Hạ Môn, trong Cuộc thi hát do trường tổ chức, Lâm Phong đã giành được Giải nhất khi thể hiện ca khúc trữ tình nổi tiếng Tình yêu là vĩnh hằng. Một năm sau đó, anh chuyển đến Mỹ, học tại Trường Đại học Nam California. Theo học chuyên ngành Kiến trúc, anh vẫn chọn ngành phụ là âm nhạc. Sau đó, trong kỳ thi âm nhạc, với sự thể hiện trong ca khúc Đêm trên đồng cỏ, Lâm Phong được giáo sư khen ngợi và đánh giá cao, gợi ý anh nên chọn ngành chính là âm nhạc, nhưng anh đã từ chối.

Năm 1998, anh trở về Hồng Kông, tình cờ hứng thú ghi danh vào Khoá học diễn xuất thứ 13 của TVB và sau đó anh đã chính thức bắt đầu sự nghiệp diễn viên của mình với TVB.

Năm 2007, Tập đoàn Anh Hoàng EEG đã mời anh ký kết hợp đồng ca sĩ và anh đã chính thức bắt đầu thực hiện ước mơ âm nhạc của mình. Dưới sự Debut của EEG, Lâm Phong đã thành công ra mắt nhiều Album và tổ chức các Concert lớn tại nhiều nơi trên thế giới, trở thành một trong những ca sĩ Cantopop có sức ảnh hưởng nhất Hồng Kông.

Sau khi hoàn thành khoá học diễn xuất tại TVB, với khả năng ngôn ngữ nhiều thứ tiếng, Lâm Phong được TVB giao đảm nhận vai trò dẫn chương trình của đài, đi đến cả Thái Lan và Indonesia. Sau đó bắt đầu đóng những vai nhỏ quần chúng trong một số bộ phim.

Năm 2000, anh được chọn vào vai anh chàng Đầu tôm cùng bạn diễn Dương Thiên Hoa và bắt đầu gây sự ý với khán giả TVB. Năm 2001, anh được giao vai Doanh Chính trong phim Cỗ máy thời gian. Vai diễn đã giúp anh giành được danh hiệu "Diễn viên mới triển vọng nhất" của Next TV Award và được giới báo chí đánh giá như ngôi sao sáng mới của HongKong.

Năm 2002, lần đầu tiên đảm nhận vai nam chính, với sự cố gắng hết mình thể hiện hoàn hảo nhân vật Hoàng Phủ Thiếu Hoa chân thành trong phim Tái Sinh Duyên, anh đã lọt Top 5 Chung kết đề cử cho giải "Thị đế" TVB tại Hồng Kông, cạnh tranh cùng các bậc đàn anh trong khi chỉ là người mới.

Năm 2003, với hình tượng chàng luật sư trẻ tài năng, dí dỏm - Ben trong phim Quy Luật Sống Còn, anh được TVB trao giải "Nam diễn viên tiến bộ vượt bậc nhất" của Lễ trao giải TVB tại HongKong. Năm 2004, với sự thành công của phim Song Long Đại Đường ở cả HongKong, Trung quốc và Đông Nam Á khi thể hiện đột phá anh hùng loạn thế - Khấu trọng, anh đã giành được giải "Nam nhân vật truyền hình được yêu thích nhất" của TVB Award tại HongKong và cả Giải thưởng của Liên hoan Phim Trung quốc Phong Vân Thịnh Điển "Nam diễn viên có tương lai triển vọng nhất". Không những vậy, với nhân vật Khấu Trọng này, anh đã chiến thắng cả Giải Thị đế Astro Hoa Lệ Đài của TVB tại Malaysia.

Năm 2007, với sức nóng của cả hai nhân vật Hoa Chấn Bang trong Vòng xoay cuộc đời và vai diễn khách mời Trình Lượng trong Sóng gió gia tộc, TVB đã đặc biệt trao cho Lâm Phong giải thưởng "Nam nghệ sĩ TVB được yêu thích nhất Trung quốc đại lục" tại TVB Award HongKong. Cùng năm đó, anh còn đoạt giải "Nam diễn viên HongKong nổi tiếng nhất Trung quốc" của Lễ trao giải Tencent China.

Năm 2008, bộ phim Sức Mạnh Tình Thân đạt rating trực tiếp cao nhất trong lịch sử phim TVB, là nam chính trong phim, sức phổ biến mạnh mẽ của nhân vật Tiểu quản gia - Cam Vĩnh Hảo, Lâm Phong được xem là ứng cử sáng giá nhất để chiến thắng giải "Thị đế" TVB HongKong. Mặc dù cuối cùng TVB đã không chọn anh, nhưng đã trao cho anh 2 Giải thưởng lớn "Nam Nhân vật Truyền hình được yêu thích nhất" với vai Cam Vĩnh Hảo và "Nghệ sĩ nổi tiếng nhất TVB.COM". Cùng năm, với sự thể hiện tuyệt vời của nhân vật Vô Tình trong 'Thiếu niên Tứ đại danh bổ', anh đã giành được giải "Thị đế" Starhub của TVB tại Singapore. Lâm Phong với vai diễn Đoạn Hiểu Tinh trong phim Thái cực đã vinh danh chiến thắng Giải thưởng "Nam diễn viên Truyền hình xuất sắc nhất CHÂU Á" tại Asian TV Award - Anh là người đầu tiên của HongKong và cũng là diễn viên trẻ nhất trong lịch sử có thể đoạt được "Thị đế" châu Á.

Năm 2010, vai diễn nhà khoa học Kingsley King một lần nữa tạo nên làn sóng phổ biến cuồng nhiệt, thậm chí hình ảnh Kingsley King của anh còn được in vào sách tiếng Anh của các trường trung học HongKong, TVB một lần nữa chỉ trao cho anh 2 Giải thưởng lớn "Nam Nhân vật Truyền hình được yêu thích nhất" với vai Cam Vĩnh Hảo và "Nghệ sĩ nổi tiếng nhất TVB.COM". Ngoài ra, với thành công của vai diễn này, Lâm Phong còn đoạt được giải "Nam diễn viên Truyền hình Đáng Giá Nhất" của Lễ trao giải Đông Phương tại Trung quốc.

Năm 2011, khi bộ phim Phúc vũ và Phiên Vân của TVB được phát sóng lại trên Đài TVS Đài Loan, anh cũng giành được Giải thưởng "Nam diễn viên được yêu thích nhất khu vực HongKong-Đài Loan" với vai diễn Phong Hành Liệt tại Lễ trao giải TVS.

Năm 2014, với sự thể hiện xuất sắc của 2 nhân vật Hán Vũ Đế trong phim Đại hán hiền hậu Vệ Tử Phu của Trung quốc và Bạo Seed ca trong phim Sứ Đồ Hành Giả TVB, Lâm Phong chiến thắng Giải thưởng "Nam diễn viên Truyền hình xuất sắc nhất cả Trung quốc" tại Lễ trao giải Hoa Đỉnh lần thứ 13.

Âm nhạc
Vào giữa năm 2007, Ah Fung đã chính thức ký hợp đồng ca sĩ với công ty Anh Hoàng - EEG và sau đó phát hành album đầu tay của mình vào dịp cuối năm. Album đầu tay của anh có phản hồi rất tốt, ngay lần tiên đã cháy hàng và được tái bản. Tái bản xong cháy hàng lần hai. Đây có thể coi là một sự khởi đầu rất tốt cho sự nghiệp ca sĩ của anh.

Tháng 9 năm 2008, Lâm Phong cho ra mắt album thứ 02: Your Love. Album này được đánh giá hơn hẳn album vol.1 về cả bài hát lẫn kĩ thuật ca hát. Chỉ sau 2 tháng, Lâm Phong đã giành được hai đĩa bạch kim cho số lượng tiêu thụ của mình (hơn 60 000 bản). Anh là nam ca sĩ kiêm diễn viên đầu tiên của TVB đoạt được đĩa bạch kim cho số lượng tiêu thụ của mình. Thật vui khi thấy con đường âm nhạc đang ngày một rộng mở với anh. Do thị trường ở HK nhỏ hơn so với thị trường Trung Quốc - Đài Loan (về cả diện tích và dân số) nên số lượng tiêu thụ đĩa của Lâm Phong được coi là cực kì lớn.

Album thứ 03 Let's Get Wet của Lâm Phong được phát hành trước Concert đầu tiên của anh có vài ngày. Album này tuy chỉ có 7 bài nhưng còn đạt thành công hơn hai album trước, chỉ sau 2 tuần, album đã đạt lượng tiêu thụ Bạch Kim, một lần nữa khẳng định danh tiếng của Lâm Phong trong thị trường ca nhạc.

Ngày 17 và 18 tháng 6 năm 2009, Lâm Phong đã tổ chức concert cá nhân đầu tiên Let's get wet tại Hồng Quán. Tuy thời gian chuẩn bị chỉ có khoảng 10 ngày nhưng concert đã nhận được sự khen ngợi của tất cả. Toàn bộ hơn 12500 chỗ ngồi đã được lấp kín và Lâm Phong cũng lần đầu tiên thể hiện rõ bản thân với tư cách một ca sĩ thuộc phái thực lực. Đĩa DVD của concert này sau khi phát hành được 20 ngày đã đạt đĩa Bạch Kim, phải tái bản để đáp ứng nhu cầu của nhiều người hâm mộ. Có thể nói, Concert tại Hồng Quán là một sự khẳng định chỗ đứng cho Lâm Phong trong làng âm nhạc Hồng Kông, đưa anh đến một bước tiến xa hơn. Từ sau Concert này, anh đã trở thành một trong những ca sĩ trụ cột của EEG. DVD concert Let's get wet đã đưa Lâm Phong trở thành nam ca sĩ Hồng Kông có lượng tiêu thụ đĩa lớn nhất.

Năm 2012, Lâm Phong nhận được giải thưởng cao nhất "Nam Ca Sĩ Được Hoan Nghênh Nhất" vinh danh "Thiên Vương Hong Kong" tại Lễ trao giải Thập Đại Kình Ca Kim Khúc 2012, khẳng định địa vị trong làng Âm nhạc Hongkong.

Sau khi hết đồng quản lý với TVB vào tháng 7 năm 2014, Lâm Phong đã chọn chính thức sáp nhập 100% vào EEG, không chỉ hợp tác về Âm nhạc mà EEG sẽ giúp anh mở rộng sự nghiệp hơn nữa ở cả lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc và truyền hình.

Danh sách phim

Phim truyền hình

TVB

Khác
Sức sống mới của tình yêu (2007)
Tử sai kỳ duyên (phim Trung Quốc 2013)
Quảng cáo phong vân (phim Trung Quốc - 2014)
Đại Hán hiền hậu Vệ Tử Phu (phim Trung Quốc - 2014)
Lục Tiểu Phụng (phim Trung Quốc -2015)
 Lục phiến môn (2016)
Độc bộ thiên hạ (2017)
Biệt đội cơ động (2018)
Đại Bát Hầu (2018)
Dã Bình Phàm (2019)

Phim điện ảnh

Biệt luyến (2001)
Ôm lấy người tình (2010)
Phỉ Thuý Minh Châu (2010)
Truyền thuyết Bạch Xà (2011)
Trung Liệt Dương Gia Tướng (2013)
3D Baby Blues (2013)
Đội chống tham nhũng (2019)
Thần Thám Đại Chiến (2019)
Tầm Tần Ký (2019)
A Mạch Tòng Quân (2019)
Tân Ỷ Thiên Đồ Long Ký (2020) vai Trương Vô Kỵ

Âm nhạc
Các đĩa đơn đã phát hành
Tìm em trong ký ức yêu thương (2007)
Your love (2008)
Let's get wet (2009)
Come 2 Me (2010)
LF (2011)
First (2011)
Seft-Potrait (2012)
A TIME 4 YOU Special Collection (2013)
Các concert đã tổ chức
Phong - Tình vô hạn Let's get wet (2009)
Come 2 Me (2010)
Light up my live (2011)
A Time 4 U (2013)
Heart Attack (2016)
Heart Attack (2019)

Giải thưởng

2014
Nam diễn viên truyền hình xuất sắc nhất Trung quốc
Nghệ sĩ xuất sắc ở cả ba lĩnh vực Điện ảnh-Truyền hình- Âm nhạc

2013
Nam ca sĩ được hoan nghênh nhất - Đăng quang ngôi vị THIÊN VƯƠNG HỒNG KONG tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc 2012
Giải kim khúc cho cho Ấu Nhĩ Hoàn - Hoàn thơ ngây tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc 2012
Giải đồng ca khúc tiếng Phổ thông được yêu thích nhất Ngoan thạch điểm đầu tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc 2012
Sina Music MV được xem nhiều nhất - Gỗ đá tại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2012
Top 20 ca khúc được nghe nhiều nhất - Gỗ đátại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2012
Giải thưởng lớn cho nam ca sĩ được yêu thích nhất Trung quốc tại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2012
Giải nam ca sĩ hát nhạc phim hay nhất tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2012.
Nghệ sĩ toàn năng tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2012.
Top 10 đĩa nhạc Quảng Đông bán tốt nhất - Self-Portrait tại Lễ trao giải IFPI 2012
Giải thưởng lớn của giới truyền thông tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 9.
Nam ca sĩ xuất sắc nhất khu vực Hongkong tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 9
Ca khúc vàng tiếng Quảng Đông - Ấu nhĩ hoàn tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 9.

2012
Sina Music MV được xem nhiều nhất - Chok tại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2011
Top 20 ca khúc được nghe nhiều nhất - Chok tại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2011
Giải thưởng lớn cho ca sĩ toàn năng tại Lễ trao giải SINA Music Âm nhạc ý dân 2011
Nghệ sĩ toàn năng được yêu thích nhất tại Lễ trao giải SMG Tinh thượng
Giải thưởng cho ca sĩ nổi tiếng nhất trên weibo tại Lễ trao giải Thập đại Trung văn ca khúc RTHK 2011
Nam ca sĩ được hoan ngênh nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc Jade Solid Gold 2011
Top 10 Kình ca kim khúc - Chok tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc Jade Solid Gold 2011
Ca khúc bạc - Cho anh yêu em một giờ tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc Jade Solid Gold 2011
Ca khúc vàng - Chok tại Lễ trao giải Thập đại Kình ca kim khúc Jade Solid Gold 2011
OneFM nam ca sĩ được yêu thích nhất toàn cầu - Hạng 1 tại Lễ trao giải OneFM toàn cầu 2011
Top 10 đĩa nhạc Quảng Đông bán tốt nhất - LF tại Lễ trao giải IFPI 2011
Đĩa nhạc Tiếng Phổ thông bán tốt nhất - First Lần đầu tiên tại Lễ trao giải IFPI 2011
Top 10 ca sĩ Hongkong có lượng bán đĩa chạy nhất: Lâm Phong tại Lễ trao giảiIFPI 2011
Thần tượng được yêu thích nhất Trung quốc tại Lễ trao giải Tân thành Quốc ngữ lực
Ca khúc Quốc ngữ - Gỗ đá cũng lay động tại Lễ trao giải Tân thành Quốc ngữ lực
Ca sĩ châu Á được yêu thích nhất toàn Trung quốc tại Lễ trao giải Tân thành Quốc ngữ lực
Top ca khúc Kình ca kim khúc vòng 3 - Ấu nhĩ hoàn tại Lễ trao giải Kình ca kim khúc vòng 3
Bài hát chủ đề phim được yêu thích nhất: Ấu Nhĩ Hoàn - Hoàn thơ ngây tại Lễ trao giải AOD 2012
Top diễn viên được yêu thích nhất - Happy Sir Vi Thế Lạc tại Lễ trao giải AOD 2012
Top 10 ca khúc vàng Phổ thông - Gỗ đá cũng lay động tại Lễ trao giải TVB8 Kim khúc 2012
Ca khúc tiếng Quảng được yêu thích nhất toàn cầu: Gỗ đá tại Lễ trao giải TVB8 Kim khúc 2012
Nam ca sĩ được hoan nghênh nhất tại Lễ trao giải TVB8 Kim khúc 2012
Giải thưởng lớn cho nghệ sĩ nổi tiếng 10 năm tại Lễ trao giải Yahoo Buzz! 2012
Ca sĩ được hoan nghênh nhất do fan ca nhạc ở toàn Trung quốc bình chọn tại Lễ trao giải Metro Radio Tân thành kính bạo 2012
Ca khúc gốc hay nhất - Gỗ đá tại Lễ trao giải Metro Radio Tân thành kính bạo 2012
Ca khúc tiếng Phổ thông hay nhất - Gỗ đá cũng lay động tại Lễ trao giải Metro Radio Tân thành kính bạo 2012

2011
Nam ca sĩ xuất sắc nhất của Tân thành kính bạo tại Lễ trao giải Tân thành kính bạo 2010 của Metro Radio
Top 10 Kình ca kim khúc - Cho đến khi em không tìm anh tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Giải bạc ca khúc song ca hay nhất - Luôn ở gần bên tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Giải vàng ca khúc song ca hay nhất - Sơ kiến tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Nam ca sĩ Hongkong được hoan nghênh nhất châu Á - Thái Bình Dương (Thiên Vương Á Thái) tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
SINA MUSIC Giải thưởng lớn cho Ca khúc nhạc phim truyền hình - Cho đến khi em không tìm anh tại SINA MUSIC Âm nhạc ý dân.
SINA MUSIC Giải thưởng lớn nghệ sĩ toàn năng tại SINA MUSIC Âm nhạc ý dân.
Diễn viên truyền hình có giá trị nhất tại Lễ trao giải của Đông phương ảnh thị 2010.
Giải nam ca sĩ có lượng đĩa tiêu thụ lớn nhất tại Hồng Kông 2009 tại Giải IFPI 2010.
Giải top 10 album bán chạy nhất cho Album Come 2 Me tại Giải IFPI 2010.
Giải top 10 ca sĩ có lượng đĩa tiêu thụ lớn nhất tại Giải IFPI 2010.
Giải ca khúc được phát sóng nhiều nhất cho Bên nhau rất tốt tại Giải IFPI 2010.
Giải album ghi hình trực tiếp tốt nhất cho Come 2 Me DVD concert tại Giải IFPI 2010.
Giải Nam diễn viên truyền hình Hongkong được yêu thích nhất tại Giải Giải thưởng lớn E Award - Singapore.
Nam ca sĩ nổi danh nhất trên mạng tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2010.
Ca sĩ hát nhạc phim truyền hình và điện ảnh xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2010.
Giải vàng ca khúc song ca được yêu thích nhất - Luôn ở gần bên tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2010.
Nam ca sĩ được hoan nghênh nhất Hongkong tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2010.
Giải Tinh anh truyền hình tại Giải của Đồng hồ châu báu Thái tử trao tặng.
Nam diễn viên chính được yêu thích nhất TVB (Top 5) tại Lễ trao giải StarHub 2010.
Ca khúc nhạc phim hay nhất (Bên nhau rất tốt)tại Lễ trao giải StarHub 2010.
Diễn viên truyền hình đáng giá nhất tại Lễ trao giải 《Đài truyền hình Đông phương năm 2011 》.
Giải Thần tượng nổi danh châu Á tại Giải Tân thành quốc ngữ lực.
Ca khúc Cho anh yêu em một giờ đoạt giải ca khúc Tân thành quốc ngữ tại Giải Tân thành quốc ngữ lực.
Ca khúc Chok đoạt giải tại Lễ trao giải Kình ca kim khúc tuyển chọn vòng 2.
Ca sĩ hình mẫu nổi bật tại Lễ trao giải Kình ca kim khúc tuyển chọn vòng 2.
Biểu diễn sân khấu xuất sắc nhất tại lễ trao giải Âm nhạc Phong vân Bảng 2011.
Nghệ sĩ toàn năng nhất tại lễ trao giải Âm nhạc Phong vân Bảng 2011.
Ca khúc vàng tiếng Quảng đông - Chok tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 8.
Nam ca sĩ được yêu thích nhất khu vực Hongkong - Đài Loan tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 8
Nghệ sĩ toàn năng nhất tại lễ trao giải Âm nhạc Kình ca vương lần thứ 8.
Nam nhân vật truyền hình được yêu thích nhất tại lễ trao giải My AOD 2011.
Top 10 ca khúc được yêu thích nhất - Cho anh yêu em một giờ tại Lễ trao giải UChannel tôi khởi động 2011
Ca sĩ Hong Kong được yêu thích nhất cả nước (Trung Quốc) tại Lễ trao giải UChannel tôi khởi động 2011
Album Hong Kong được yêu thích nhất cả nước (Trung Quốc) - First Lần đầu tiên tại Lễ trao giải UChannel tôi khởi động 2011
Thiên vương Quảng cáo tại lễ trao giải quảng cáo 2011 của tạp chí TVB.
Top 5 Nam ca sĩ xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2011
Top 10 ca khúc được yêu thích nhất - Cho anh yêu em một giờ tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2011
Nam ca sĩ xuất sắc nhất khu vực Hongkong - Đài Loan tại Lễ trao giải Âm nhạc tiên phong 2011
Nam nghệ sĩ thời trang khu vực Hongkong - Đài Loan tại Lễ trao giải Quý ông thời trang Esquire 2011
Nam diễn viên được yêu thích nhất khu vực Hongkong - Đài Loan (Thị đế) tại Lễ trao giải Đài truyền hình Nam Phương (TVS)
Ca khúc tiếng Quảng được yêu thích nhất toàn cầu cho ca khúc "CHOK" tại Lễ trao giải TVB8 Kình ca kim khúc 2011
Một trong 10 bài hát vàng tiếng phổ thông cho "Hãy để anh yêu em một giờ" tại Lễ trao giải TVB8 Kình ca kim khúc 2011
Nam ca sĩ nổi tiếng nhất đại lục tại Lễ trao giải TVB8 Kình ca kim khúc 2011
Nam ca sĩ xuất sắc nhất tại Lễ trao giải TVB8 Kình ca kim khúc 2011
Ca khúc nhạc phim được tìm kiếm nhiều nhất - Light up my life tại Lễ trao giải Yahoo!Buzz 2011
Ca khúc nhạc nhảy nổi tiếng - Chok tại Lễ trao giải Yahoo!Buzz 2011
Ca sĩ thần tượng được tìm kiếm nhiều nhất tại Lễ trao giải Yahoo!Buzz 2011
Ca khúc Karaoke hay nhất - Cho anh yêu em một giờ tại Lễ trao giải Metro Radio 2011
Ca sĩ được thính giả Metro Radio toàn quốc bình chọn tại Lễ trao giải Metro Radio 2011

2010
Top 10 Ca sĩ xuất sắc nhất 2009 tại Giải Thập đại Trung văn ca khúc.
Top 10 Kình ca kim khúc - Nếu thời gian đến tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Ca khúc điền từ hay nhất - Nếu thời gian đến tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Ca khúc chế tác hay nhất - Nếu thời gian đến tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Giải đồng bài hát tiếng Phổ thông hay nhất - Sau ngày mai tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Thiên Vương Á Thái tại Giải Thập đại kình ca kim khúc.
Giải concert được hoan nghênh nhất - Phong - Tình vô hạn Let's Get Wet tại Giải SINA MUSIC 2009.
Giải Ca sĩ ưu tú nhất tại Giải thập đại trung văn ca khúc.
Giải nhân vật được yêu thích nhất cho vai "Cậu Quản Gia" Cam Vĩnh hảo tại Giải Starhub Singapore 2010.
Giải nam diễn viên được yêu thích nhất (thị đế) tại Giải Starhub Singapore 2010.
Giải phim truyền hình xuất sắc nhất cho Gia hảo nguyệt viên tại Giải Starhub Singapore 2010.
Giải Thần tượng được yêu thích nhất tại Giải Nguyên sang ca khúc.
Giải nam ca sĩ có lượng đĩa tiêu thụ lớn nhất tại Hồng Kông 2009 tại Giải IFPI 2009.
Giải top 10 album bán chạy nhất cho Album Let's Get Wet tại Giải IFPI 2009.
Giải top 10 ca sĩ có lượng đĩa tiêu thụ lớn nhất tại Giải IFPI 2009.
Thần tượng được hoan nghênh nhất tại Giải Tân thành Quốc ngữ lực Music World
Thần tượng nổi danh châu Á tại Giải Tân thành Quốc ngữ lực Music World
Giải top 10 ca khúc Quốc ngữ hay nhất cho Bên nhau rất tốt tại Giải Tân thành Quốc ngữ lực Music World
Giải top 10 nhân vật được yêu thích nhất tại Giải Astro On Demand
Giải tvb.com nghệ sĩ nổi danh nhất tại Lễ trao giải TVB lần thứ 43
Giải nam nhân vật được yêu thích nhất tại Lễ trao giải TVB lần thứ 43
Top 10 ca khúc được tìm kiếm nhiều nhất cho bài Cho đến khi em không tìm anh tại Lễ trao giải Yahoo Buzz 2011
Nghệ sĩ truyền hình được tìm kiếm nhiều nhất tại Lễ trao giải Yahoo Buzz 2011
Ca khúc điện ảnh được tìm kiếm nhiều nhất cho bài Luôn luôn ở bên tại Lễ trao giải Yahoo Buzz 2011
Nam ca sĩ được hoan nghênh nhất tại Lễ trao giải TVB8 - Bảng vàng
Top 10 ca khúc vàng tiếng Phổ Thông cho bài Bên nhau rất tốt tại Lễ trao giải TVB8 - Bảng vàng
Ca khúc vàng tiếng Quảng Đông cho bài Cho đến khi em không tìm anh tại Lễ trao giải TVB8 - Bảng vàng
Ca khúc vàng cho bài Bên nhau rất tốt tại Lễ trao giải TVB8 - Bảng vàng

2009
Giải ca khúc vàng tại TVB Thập đại Kình ca kim khúc 2008
Nam ca sĩ mới xuất sắc nhất Hồng Kông tại lễ trao giải âm nhạc "Tân thế lực"
Trình diễn ca khúc song ca xuất sắc nhất tại lễ trao giải âm nhạc "Tân thế lực"
Ái bất cứu vào top 20 bài hát tại lễ trao giải âm nhạc "Sina"
Ái bất cứu vào top 10 tại lễ trao giải âm nhạc Thập đại Trung văn ca khúc của RTHK
Nam nhân vật được yêu thích nhất tại lễ trao giải Astro Hoa Lệ Đài 2008
Top 12 Diễn viên được yêu thích nhất tại lễ trao giải Astro Hoa Lệ Đài 2008
Cặp đôi được yêu thích nhất với Chung Gia Hân tại lễ trao giải Astro Hoa Lệ Đài 2008
Nụ hôn được yêu thích nhất với Xa Thi Mạn tại lễ trao giải Astro Hoa Lệ Đài 2008
OMY nghệ sĩ nổi danh trên mạng tại lễ trao giải E-award - Singapore
OMY nam diễn viên Hongkong nổi danh nhất tại lễ trao giải E-award - Singapore
Hạng 1 Top 10 Diễn viên được yêu thích nhất tại lễ trao giải của Tạp chí NEXT
Nam nghệ sĩ được khán giả yêu mến nhất tại lễ trao giải của Century Sakura.
Top 10 ca khúc có lượng tiêu thụ lớn nhất cho bài hát Ái bất cứu tại lễ trao giải tiêu thụ âm nhạc IFPI
Top 10 ca sĩ có lượng tiêu thụ album lớn nhất cho album Ái tại ký ức & Your love tại lễ trao giải tiêu thụ âm nhạc IFPI
Giải biểu diễn kiệt xuất tại Lễ trao giải âm nhạc tiên phong - Roadshow
Giải tiến bộ kiệt xuất tại Lễ trao giải âm nhạc tiên phong - Roadshow
Giải "Ca khúc phổ thông hay nhất" cho bài hát Ngày mai về sau cùng Vịnh Nhi tại Kình ca kim khúc vòng 1
Giải "Top 10 ca khúc hay nhất" cho bài hát Nếu thời gian tới tại Kình ca kim khúc vòng 1
Hạng nhất trong 22000 năng lượng tại Kình ca kim khúc vòng 1
Giải "Top 10 ca khúc hay nhất" cho bài hát Let's get wet tại Kình ca kim khúc vòng 2
Hạng nhất cho ICON Được yêu thích nhất tại Kình ca kim khúc vòng 2
Nam thần tượng có bài Karaoke được yêu thích nhất! tại Giải của tạp chí Yes!
Nam thần tượng được mê nhất! tại Giải của tạp chí Yes!
Face Icon tại Giải của tạp chí Face
Ca khúc nhạc phim được tìm nhiều nhất - Trị đắc lưu lệ (Lâm Phong) tại Giải Yahoo! Buzz 2009
Nam nghệ sĩ có nhiều fan nhất - Lâm Phong tại Giải Yahoo! Buzz 2009.
Ca khúc tiếng Quảng được yêu thích trên toàn cầu - Nếu thời gian đến tại Giải TVB8 năm 2009.
Ca khúc Karaoke hay nhất - Nếu thời gian đến tại Giải Metro Radio 2009.
Ca khúc gốc mới hay nhất - Nếu thời gian đến tại Giải Metro Radio 2009.

2008
Nam ca sĩ mới xuất sắc tại lễ trao giải Roadshow 2008
Giải vàng nam ca sĩ mới được yêu thích nhất tại TVB Kình ca kim khúc 2007
Giải nhân vật được yêu thích nhất tại Astro 2007 - Malaysia cho vai Tiểu Tề - Tề Khoan (Đáng mặt nữ nhi - La Femme Desperado)
Top 10 Diễn viên được yêu thích nhất tại lễ trao giải của Tạp chí NEXT
Giải tân nhân xuất sắc trong lễ trao giải âm nhạc 9+2
Giải tân nhân có lượng tiêu thụ lớn nhất trong lễ trao giải IFPI Hồng Kông
Giải đĩa bạch kim cho lượng tiêu thụ album vol 2 "Your love"
Giải nghệ sĩ có phong cách ăn mặc đẹp nhất tại Liên hoan thời trang Thượng Hải
Giải TVB.com Blog được quan tâm nhất tại Lễ kỉ niệm lần thứ 41 của TVB
Giải Nam nhân vật được yêu thích nhất: Cậu quản gia - Cam Vĩnh Hảo tại Lễ kỉ niệm lần thứ 41 của TVB
Minh thiên dĩ hậu đoạt giải Top 10 ca khúc hay nhất tại Lễ trao giải TVB8.
Yêu không hổ thẹn đoạt giải ca khúc được yêu thích tại Kình ca kim khúc vòng 3.
Nam diễn viên truyền hình tại Lễ trao giải Yahoo tìm kiếm nhiều nhất lần thứ 6.
Yêu không hổ thẹn đoạt giải ca khúc được tìm kiếm nhiều nhất tại Lễ trao giải Yahoo tìm kiếm nhiều nhất lần thứ 6.
Nam diễn viên truyền hình xuất sắc nhất - Đăng quang THỊ ĐẾ CỦA CHÂU Á tại Lễ trao giải truyền hình châu Á lan thu 13 nam 2008.
Nam ca sĩ tiến bộ trong nhạc đàn tại Lễ trao giải "Âm nhạc tiên phong".
Nam ca sĩ truyền hình xuất sắc nhất tại Lễ trao giải "Âm nhạc tiên phong".
Ái bất cứu đoạt giải Top 10 Tân thành ca khúc hay nhất tại lễ trao giải Tân thành kinh bạo (Metro Radio) 2008
Ái bất cứu (Yêu không hổ thẹn) đoạt giải Tân thành ca khúc Karaoke hay nhất tại lễ trao giải Tân thành kinh bạo (Metro Radio) 2008

2007
Giải nhân vật được yêu thích nhất tại Astro 2006 - Malaysia
Giải bài hát chủ đề được yêu thích nhất tại Astro 2006 - Malaysia
Giải nam diễn viên được yêu thích nhất ở Đại Lục tại Lễ kỉ niệm lần thứ 40 của TVB
Giải Tân thành bạo nhi khúc cho bài Be Brave trong phim hoạt hình Siêu nhân mặt nạ tại Metro kids award
Giải "Ngôi sao triển vọng nhất" của tạp chí Quân tử
Giải Nam diễn viên Hong Kong được yêu thích nhất tại lễ trao giải Tinh Quang Đại Điển - Trung Quốc
Giải đĩa vàng cho lượng tiêu thụ album vol.01 "Ái tại ký ức trung trảo nễ".
Ca sĩ mới có lượng tiêu thụ album lớn nhất" do EEG trao tặng.
Hạng 3 trong top 12 bài hát của Kình ca kim khúc (JSG) vòng 3
Ca sĩ mới được tìm bởi Yahoo nhiều nhất cho bài Ái tại ký ức trung trảo nễ (Tình yêu tìm em trong ký ức)
Nghệ sĩ truyền hình được tìm nhiều nhất cho vai Trình Lượng trong Đường Tâm Phong Bạo (Sóng gió gia đình)
Nam ca sĩ mới xuất sắc tại lễ trao giải Tân thành kinh bạo (Metro Radio) 2007

2006
Giải nam diễn viên được yêu thích nhất (Thị đế) tại Astro 2005 - Malaysia cho vai Khấu Trọng (Song long Đại Đường)
Top 10 nhân vật được yêu thích nhất tại Astro 2005 - Malaysia cho vai Khấu Trọng (Song long Đại Đường)
Top 10 diễn viên được yêu thích nhất tại giải Phong Vân - Trung Quốc
Giải diễn viên triển vọng tại giải Phong Vân - Trung Quốc cho vai Ken Tề Bách Hằng (Đột Phá cuối Cùng)
Nam diễn viên được yêu thích nhất trong giải "nghệ sĩ thường niên" của TVB

2005
Giải ngôi sao tương lai của Quảng Châu

2004
Hạng ba trong 10 diễn viên được yêu thích nhất tại TVB hướng tới Lễ kỉ niệm lần thứ 38: vai Khấu Trọng trong Song long đại Đường.
Giải bài hát chủ đề được yêu thích tại giải Astro - Malaysia cho bài Quên Đi Đau Thương (bài chủ đề của Quy Luật Sống Còn)

2003
Giải diễn viên tiến bộ nhanh nhất tại Lễ kỉ niệm lần thứ 36 của TVB vai Lạc Bân trong Quy luật sống còn.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Weibo Raymond Lam chính thức
 Instagram Raymond Lam chính thức

Diễn viên Trung Quốc
Diễn viên Hồng Kông
Ca sĩ Hồng Kông
Diễn viên của TVB
Người họ Lâm tại Trung Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Họ Lâm


title: Cao Điển

text:
Cao Điển (1848 - 1896) hay Cao Điền, là một võ quan nhà Nguyễn và là một cộng sự đắc lực của Tống Duy Tân trong cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh (1887-1892) chống Pháp ở cuối thế kỷ 19 tại Việt Nam.

Tiểu sử
Cao Điển sinh ngày 11 tháng 11 năm 1848 tại làng Trinh Sơn( thuộc xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa) Khi bắt đầu tham gia phong trào Cần Vương tại Sầm Sơn (Thanh Hóa), ông chỉ là một viên suất đội, sau thăng dần đến chức Đề đốc.

Năm 1886, ông và Sơn phòng sứ Tống Duy Tân nhận lệnh của thủ lĩnh Đinh Công Tráng đến Phi Lai (nay thuộc xã Hà Lai, huyện Hà Trung, Thanh Hóa) lập căn cứ, nhằm hỗ trợ cho căn cứ chính là Ba Đình. Ngoài căn cứ Phi Lai trong sự nghiệp chung, ông còn theo Tống Duy Tân lập thêm một căn cứ nữa, đó là căn cứ Hùng Lĩnh, nằm ở vùng thượng nguồn sông Mã thuộc Vĩnh Lộc, tức nơi quê hương của Tống Duy Tân.

Đầu năm 1887, đông đảo quân Pháp kéo đến đàn áp dữ dội phong trào Cần Vương ở tỉnh này. Căn cứ Ba Đình và căn cứ Mã Cao nối tiếp nhau thất thủ...Trước tình thế hiểm nguy, Cao Điền và Tống Duy Tân bèn mang quân chạy lên Hùng Lĩnh, lập nên một trung tâm kháng chiến mới. Tuy nhiên, nghĩa quân Hùng Lĩnh chỉ mở được vài trận tập kích, thì bị thiếu tá Térillon dẫn quân đến vây đánh gắt.

Xét thấy lực lượng Hùng Lĩnh vừa gầy dựng bị cô thế và yếu sức hơn, Tống Duy Tân giao quyền chỉ huy lại cho Cao Điền, để đi ra Bắc rồi sang Trung Quốc tìm nguồn hỗ trợ và liên kết với các lực lượng kháng Pháp khác. Nghe lời tướng Tôn Thất Thuyết (lúc bấy giờ đang ở Quảng Đông), đầu năm 1889, Tống Duy Tân về lại quê nhà. Sau khi tập hợp lại lực lượng, Tống Duy Tân trở thành người tổng chỉ huy phong trào, thì Cao Điển và Cầm Bá Thước đều trở thành người phụ tá cho ông. Kể từ đó Cao Điển và Tống Duy Tân luôn gắn bó với nhau để thúc đẩy mọi hoạt động của công cuộc kháng Pháp.

Sau khi bị nghĩa quân Hùng Lĩnh tập kích nhiều trận, bị thiệt hại đáng kể, quân Pháp bèn tập trung lực lượng mở cuộc truy quét quy mô nhằm tiêu diệt nghĩa quân Hùng Lĩnh. Vì vậy, nghĩa quân ngày càng lâm vào tình thế bị cô lập nên bị thiếu thốn về mọi mặt, nhất là sau trận Thanh Khoái xảy ra vào ngày 29 tháng 5 năm 1890.

Tháng 3 năm 1892, từ sông Đà, Đốc Ngữ dẫn quân vượt sông Mã vào Thanh Hóa. Sau khi bàn bạc, Cao Điển, Đốc Ngữ và Tống Duy Tân cùng hợp quân đi tấn công quân Pháp ở Niên Kỷ (nay thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa). Mặc dù thu được một số thắng lợi, nhưng cũng không thể nào cứu vãn được tình thế.

Hoạt động ở đây một thời gian ngắn, Đốc Ngữ dẫn quân trở lại mạn sông Đà; còn Cao Điển và Tống Duy Tân, thì ở lại cầm cự một thời gian nữa. Nhưng trước cuộc bao vây và càn quét ngày càng ác liệt của đối phương, khoảng tháng 9 năm 1892, hai ông ra tuyên bố giải tán quân sĩ để tránh thêm thương vong .

Sau đó, Tống Duy Tân về ẩn náu ở hang Niên Kỷ, còn Cao Điển cùng một số thuộc hạ quyết chí theo thì đóng trên một ngọn đồi gần bên. Chẳng lâu sau, Cao Ngọc Lễ (vừa là học trò cũ, vừa là cháu kêu Tống Duy Tân bằng cậu) đi mật báo cho Pháp đến bủa vây và bắt được Tống Duy Tân vào ngày 4 tháng 10 năm 1892 .

Trước hôm đó một ngày (ngày 3 tháng 10), một toán quân Pháp khác gồm 30 người đi vây bắt Cao Điển. Hai bên đụng độ ác liệt. Nghĩa quân bị bắt 2, chết 6; nhưng Cao Điền đã kịp chạy thoát cùng bốn năm người với hai khẩu súng...

Không chiêu hàng được, Tống Duy Tân bị thực dân Pháp cho xử tử tại Thanh Hóa ngày 5 tháng 10 (âm lịch) năm Nhâm Thìn (1892), lúc 55 tuổi. Đến đây, cuộc khởi nghĩa mà ông cùng đồng đội đã cố công gầy dựng coi như kết thúc.

Phần Cao Điền, trú ẩn ở đất Bắc được một thời gian, ông định đến với Hoàng Hoa Thám (thủ lĩnh khởi nghĩa Yên Thế), nhưng vừa tới Bắc Giang thì đã bị quân Pháp bắt được vào ngày 16 tháng 1 năm 1896. Quân giặc đã dùng mọi biện pháp dụ dỗ rồi tra tấn nhưng ông không chịu khuất phục. Ngày 28 tháng 12 năm 1896, ông bị xử trảm tại Cầu Hạc (nay thuộc TP.Thanh Hóa) cùng với nhiều thủ lĩnh nghĩa quân khác. Nhân dân địa phương và gia đình đã đem xác ông về an táng tại cánh đồng Cồn Thần Ngừa - làng Trinh Sơn

Xem thêm
Cần Vương
Khởi nghĩa Hùng Lĩnh
Tống Duy Tân

Chú thích

Tham khảo
Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, tập trung). Tác giả tự xuất bản, Sài Gòn. 1963.
Đinh Xuân Lâm-Nguyễn Văn Khánh-Nguyễn Đình Lễ, Đại cương lịch sử Việt Nam (tập 2). Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.
Hoàng Văn Lân-Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam [1858-cuối XIX], quyển 3, tập 1, phần 1. Nhà xuất bản Giáo dục, 1979.
Nhiều người soạn (Phan Ngọc Liên chủ biên). Lịch sử 11 (nâng cao). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.

Khởi nghĩa Hùng Lĩnh
Nghĩa quân chống Pháp
Thủ lĩnh quân sự phong trào Cần Vương
Người họ Cao tại Việt Nam


title: Hohen Demzin

text:
Hohen Demzin là một đô thị thuộc huyện Rostock (trước thuộc huyện huyện Güstrow), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 24,11 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 481 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: Graefia

text:
Graefia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Vignale Monferrato

text:
Vignale Monferrato là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông của Torino và khoảng 20 km về phía tây bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.114 người và diện tích là 18,8 km².

Đô thị Vignale Monferrato có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) San Lorenzo, Mogliano, và Fons Salera.

Vignale Monferrato giáp các đô thị: Altavilla Monferrato, Camagna Monferrato, Casorzo, Cuccaro Monferrato, Frassinello Monferrato, Fubine, và Olivola.

Notable Vignalesi
 Eraldo Monzeglio (1906–1981), footballer.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Eresing

text:
Eresing là một đô thị thuộc huyện Landsberg trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: Lasioglossum ypirangense

text:
Lasioglossum ypirangense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1910