title: Khuếch đại thuật toán

text:
Mạch khuếch đại thuật toán (tiếng Anh: operational amplifier), thường được gọi tắt là op-amp là một mạch khuếch đại "DC-coupled" (tín hiệu đầu vào bao gồm cả tín hiệu BIAS) với hệ số khuếch đại rất cao, có đầu vào vi sai, và thông thường có đầu ra đơn. Trong những ứng dụng thông thường, đầu ra được điều khiển bằng một mạch hồi tiếp âm sao cho có thể xác định độ lợi đầu ra, tổng trở đầu vào và tổng trở đầu ra.

Các mạch khuếch đại thuật toán có những ứng dụng trải rộng trong rất nhiều các thiết bị điện tử thời nay từ các thiết bị điện tử dân dụng, công nghiệp và khoa học. Các mạch khuếch đại thuật toán thông dụng hiện nay có giá bán rất rẻ. Các thiết kế hiện đại đã được điện tử hóa chặt chẽ hơn trước đây, và một số thiết kế cho phép mạch điện chịu đựng được tình trạng ngắn mạch đầu ra mà không làm hư hỏng.

Lịch sử

Từ khi mới ra đời, mạch khuếch đại thuật toán được thiết kế để thực hiện các phép tính bằng cách sử dụng điện áp như một giá trị tương tự để mô phỏng các đại lượng khác. Do đó, nó mới được đặt tên là "Mạch khuếch đại thuật toán". Đây là thành phần cơ bản trong các máy tính tương tự, trong đó mạch khuếch đại thuật toán sẽ thực hiện các thuật toán như cộng, trừ, tích phân và vi phân,... Tuy nhiên, mạch khuếch đại thuật toán lại rất đa năng, với rất nhiều ứng dụng khác ngoài các ứng dụng thuật toán. Các mạch khuếch đại thuật toán thực nghiệm, được lắp ráp bằng các transistor, các đèn điện tử chân không hoặc những linh kiện khuếch đại khác, được trình bày dưới dạng những mạch linh kiện rời rạc hoặc các mạch tích hợp đã tỏ ra rất tương hợp với những linh kiện thực sự.

Trong khi các mạch khuếch đại thuật toán đầu tiên phát triển trên các đèn điện tử chân không, giờ đây chúng thường được sản xuất dưới dạng mạch tích hợp (ICs), mặc dù vậy, những phiên bản lắp ráp bằng linh kiện rời cũng được sử dụng nếu cần những tiện ích vượt quá tầm của các IC.

Những mạch khuếch đại thuật toán tích hợp đầu tiên được ứng dụng rộng rãi từ cuối thập niên 1960, là các mạch sử dụng transistor lưỡng cực μA709 của hãng Fairchild, do Bob Widlar thiết kế năm 1965. Nó nhanh chóng bị thay thế bằng mạch 741, mạch này có những tiện ích tốt hơn, độ ổn định cao hơn và dễ sử dụng hơn. Mạch μA741 đến nay vẫn còn được sản xuất, và có mặt khắp nơi trong lĩnh vực điện tử - rất nhiều nhà chế tạo đã sản xuất ra các phiên bản khác của mạch này, nhưng vẫn tiếp tục thừa nhận con số ban đầu là "741". Những thiết kế tốt hơn đã được giới thiệu, một số dựa trên transistor hiệu ứng trường FET (cuối thập niên 1970) và transistor hiệu ứng trường có cổng cách điện MOSFET (đầu thập niên 1980). Rất nhiều những linh kiện hiện đại này có thể thay thế được cho các mạch sử dụng 741, mà không cần thay đổi gì, nhưng lại cho những hiệu năng tốt hơn.

Các mạch khuếch đại thuật toán thường có những thông số nằm trong những giới hạn nhất định, và có những vỏ ngoài tiêu chuẩn, cùng với nguồn điện cung cấp tiêu chuẩn. Chúng có rất nhiều ứng dụng trong lĩnh vực điện tử; chỉ cần một số ít linh kiện bên ngoài nó có thể thực hiện cả một dải rộng các tác vụ xử lý tín hiệu tương tự. Rất nhiều mạch khuếch đại thuật toán tính hợp có giá chỉ chừng vài trăm đồng nếu mua với số lượng vừa phải, trong khi những mạch khuếch đại tích hợp hoặc rời rạc với những thông số kỹ thuật không tiêu chuẩn có thể có giá đến cả vài triệu đồng đặt hàng số lượng ít.

Nguyên lý hoạt động

Đầu vào vi sai của mạch khuếch đại gồm có đầu vào đảo và đầu vào không đảo, và mạch khuếch đại thuật toán thực tế sẽ chỉ khuếch đại hiệu số điện thế giữa hai đầu vào này. Điện áp này gọi là điện áp vi sai đầu vào. Trong hầu hết các trường hợp, điện áp đầu ra của mạch khuếch đại thuật toán sẽ được điều khiển bằng cách trích một tỷ lệ nào đó của điện áp ra để đưa ngược về đầu vào đảo. Tác động này được gọi là hồi tiếp âm. Nếu tỷ lệ này bằng 0, nghĩa là không có hồi tiếp âm, mạch khuếch đại được gọi là hoạt động ở vòng hở. Và điện áp ra sẽ bằng với điện áp vi sai đầu vào nhân với độ lợi tổng của mạch khuếch đại, theo công thức sau:

Trong đó V+ là điện thế tại đầu vào không đảo, V- là điện thế ở đầu vào đảo và G gọi là độ lợi vòng hở của mạch khuếch đại.

Do giá trị của độ lợi vòng hở rất lớn và thường không được quản lý chặt chẽ ngay từ khi chế tạo, các mạch khuếch đại thuật toán thường ít khi làm việc ở tình trạng không có hồi tiếp âm. Ngoại trừ trường hợp điện áp vi sai đầu vào vô cùng bé, độ lợi vòng hở quá lớn sẽ làm cho mạch khuếch đại làm việc ở trạng thái bão hòa trong các trường hợp khác (Xem phần dưới đây Những sai lệch do phi tuyến). Một thí dụ cách tính toán điện áp ra khi có hồi tiếp âm sẽ được thể hiện trong phần Mạch khuếch đại không đảo cơ bản.

Một cấu hình khác của mạch khuếch đại thuật toán là sử dụng hồi tiếp dương, mạch này trích một phần điện áp ra đưa ngược trở về đầu vào không đảo. Ứng dụng quan trọng của nó dùng để so sánh, với đặc tính trễ hysteresis (Xem Schmitt trigger).

Mạch khuếch đại thuật toán lý tưởng

Với mọi giá trị điện áp ở đầu vào, một mạch khuếch đại thuật toán "lý tưởng" có:

 Độ lợi vòng hở vô cùng lớn
 Băng thông vô cùng lớn
 Tổng trở đầu vào vô cùng lớn (để cho dòng điện đầu vào bằng không)
 Điện áp bù bằng không
 Tốc độ thay đổi điện áp vô cùng lớn
 Tổng trở đầu ra bằng không
 Tạp nhiễu (độ ồn) bằng không

Như thế, đầu vào của mạch khuếch đại thuật toán lý tưởng khi tính toán trong vòng hồi tiếp có thể mô phỏng bằng một khâu nullator, ngõ ra với một khâu norator và kết hợp cả hai (một mạch khuếch đại thuật toán lý tưởng hoàn chỉnh) bằng một khâu nullor.

Mạch khuếch đại thuật toán thực sự chỉ gần đạt được các ý tưởng trên: bên cạnh các giá trị giới hạn về tốc độ thay đổi, băng thông, điện áp bù và những thứ tương tự như thế, các thông số của mạch khuếch đại thuật toán thực tế sẽ bị thay đổi theo thời gian và có thể bị thay đổi theo nhiệt độ, tình trạng của các đầu vào... Các mạch tích hợp hiện đại sử dụng transistor hiệu ứng trường (FET) hoặc transistor hiệu ứng trường có cổng cách điện Oxit kim loại MOSFET sẽ có các đặc tính gần với mạch lý tưởng hơn các mạch sử dụng transistor lưỡng cực khi các tín hiệu lớn phải xử lý trong điều kiện nhiệt độ phòng qua một băng thông giới hạn. Đặc biệt, tổng trở vào cao hơn rất nhiều, tuy nhiên các mạch dùng transistor lưỡng cực thường tốt hơn về mặt trôi điện áp bù, và độ ồn.

Khi những giới hạn của một mạch khuếch đại thuật toán thực sự được tạm thời bỏ qua, nó có thể được xem như một chiếc hộp đen có độ lợi. Chức năng của mạch và các thông số có thể xác định bằng mạch hồi tiếp, và thường là hồi tiếp âm.

Những giới hạn của bộ khuếch đại thuật toán thực tế

Những sai lệch về mặt một chiều
 Độ lợi hữu hạn — Người ta thường nhắc đến điều này khi thiết kế toàn diện cố gắng tính toán độ lợi đến gần với độ lợi của mạch khuếch đại.
 Tổng trở vào hữu hạn - điều này sẽ tạo ra giới hạn trên cho việc tính toán các điện trở trong mạch hồi tiếp. Một số mạch khuếch đại thuật toán có mạch bảo vệ đầu vào chống quá áp: điều này làm cho một vài thông số đầu vào trở nên xấu hơn. Một số mạch khuếch đại thuật toán có cả hai phiên bản: có bảo vệ đầu vào (như vậy làm giảm các đặc tính đôi chút) và không có bảo vệ đầu vào.
 Tổng trở ra không xuống đến không - Điều này quan trọng đối với tải có tổng trở thấp. Ngoại trừ đối với trường hợp điện áp ra rất bé, người ta thường phải cân nhắc đến vấn đề công suất đầu tiên. Tổng trở ra tỷ lệ nghịch với dòng tĩnh của tầng cuối (nếu dòng tĩnh rất bé thì tổng trở ra sẽ rất lớn).
 Dòng điện định thiên đầu vào — Một dòng điện nhỏ (cỡ ~10 nA đối với các mạch khuếch đại thuật toán dùng Transistor lưỡng cực, hoặc cỡ pA đối với các thiết kế dùng CMOS) chảy trong mạch vào. Dòng điện này thường hơi chênh lệch nhau đối với hai đầu vào đảo và không đảo. Sự chênh lệch ấy gọi là dòng bù đầu vào (input offset current). Ảnh hưởng của nó chỉ có ý nghĩa đối với những mạch có công suất rất thấp.
 Điện áp bù đầu vào (Input offset voltage) — Đây là điện áp cần đặt vào đầu vào để bảo đảm đầu ra bằng 0. Hạn chế này làm ảnh hưởng mạnh đến các thông số của mạch khuếch đại mà có thể phụ thuộc vào điểm không của mạch, thường là điện áp nằm giữa điện áp cấp nguồn dương và điện áp cấp nguồn âm. Trong một mạch khuếch đại hoàn hảo, điện áp bù đầu vào bằng không. Tuy nhiên thực tế nó vẫn tồn tại trong các mạch khuếch đại thuật toán vì sự sai lệch trong mạch khuếch đại vi sai đầu vào. Điện áp bù đầu vào gây ra những vấn đề: Thứ nhất, do độ lợi vòng hở quá lớn, mạch khuếch đại sẽ chuyển sang trạng thái bào hòa khi hoạt động không có hồi tiếp âm, ngay cả khi chúng ta nối tắt 2 đầu vào với nhau. Thứ nhì, trong một vòng kín, hệ thống hồi tiếp âm sẽ định hình điện áp đầu vào sao cho được khuếch đại lên cùng với mức tín hiệu, và điều này có thể ảnh hưởng trong các mạch đòi hỏi độ chính xác cao về mặt một chiều, hoặc khi tín hiệu vào quá nhỏ. Nhiều thiết kế cũ của mạch khuếch đại thuật toán có các chân ra để chỉnh định điện áp bù đầu vào. Các thiết kế hiện đại hơn có các mạch tự động triệt tiêu điện áp bù đầu vào nàybằng kỹ thuật băm điện áp. Hoặc một số mạch khác đo lường điện áp bù này, và tạo ra điện áp đối kháng để trừ lại.
 Độ lợi đồng pha — Một mạch khuếch đại thuật toán hoàn hảo chỉ khuếch đại hiệu số điện thế giữa 2 đầu vào, và không quan tâm đến điện áp chung của chúng. Tuy nhiên các đầu vào vi sai của các bộ khuếch đại thuật toán thường không hoàn hảo khiến cho nó có thể khuếch đại các tín hiệu đưa đến đồng thời cả hai đầu vào một chút ít. Thông số tiêu chuẩn để đánh giá tác động này là hệ số triệt tín hiệu đồng pha (hoặc đồng thời) common-mode rejection ratio (viết tắt là CMRR). Giảm thiểu hệ số này là điều rất quan trọng trong các mạch khuếch đại không đảo (sẽ mô tả dưới đây) làm việc ở hệ số khuếch đại lớn.
 Hiệu ứng nhiệt — Tất cả các thông số của mạch khuếch đại thuật toán bị ảnh hưởng do nhiệt. Độ trôi nhiệt của điện áp bù đầu vào đặc biệt quan trọng.

Những sai lệch về mặt xoay chiều
 Băng thông hữu hạn — Tất cả các mạch khuếch đại đề có băng thông hữu hạn. Hạn chế này sẽ gây ra những vấn đề cho mạch khuếch đại thuật toán. Trước hết kèm theo sự hạn chế về băng thông là sự khác biệt về pha giữa đầu vào và đầu ra. Sự lệch pha này có thể gây nên dao động trong một số mạch hồi tiếp Mạch bù trừ tần số dùng trong một số mạch khuếch đại thuật toán sẽ làm giảm băng thông, nhưng lại làm tăng độ ổn định đầu ra khi sử dụng với các kiểu hồi tiếp khác nhau. Thứ nhì, hạ thấp băng thông sẽ làm giảm bớt mức độ hồi tiếp ở tần số cao, làm tăng méo tăng độ ồn và tăng tổng trở ra. Đồng thời giảm độ tuyến tính của đặc tuyến tần số pha.
 Điện dung đầu vào — Rất quan trọng trong các ứng dụng cao tần vì nó làm hạ thấp băng thông vòng hở của mạch khuếch đại.
 Hệ số khuếch đại đồng pha — Xem phần Những sai lệch về mặt một chiều bên trên.

Những sai lệch do phi tuyến
 Bão hòa — điện áp đầu ra sẽ bị giới hạn ở trị số thấp nhất và cao nhất gần với điện áp nguồn nuôi. (Điện áp đầu ra không thể đạt đến điện áp nguồn là do những giới hạn của tầng suất. Xem phần Tầng suất dưới đây.) Hiện tượng bão hòa xảy ra khi điện áp đầu ra của mạch khuếch đại đạt đến các giá trị, và thường tùy thuộc vào:
 Trong trường hợp mạch khuếch đại thuật toán sử dụng nguồn lưỡng cực, độ lợi điện áp làm cho điện áp đầu ra dương hơn trị số cao nhất hoặc âm hơn trị số thấp nhất; hoặc
 Trong trường hợp mạch khuếch đại thuật toán sử dụng nguồn đơn cực, nếu độ lợi điện áp gây ra điện áp đầu ra dương hơn trị số cao nhất, hoặc khi điện áp ra quá thấp, gần điện thế đất hơn trị số giới hạn thấp nhất.
 Độ dốc điện áp — Đầu ra của các mạch khuếch đại có thể đạt đến mức thay đổi điện áp cao nhất của nó. Đại lượng tốc độ thay đổi điện áp tối đa đo được thường được hiển thị theo đơn vị vôn trên mili giây. Khi đang ở trong thời điểm thay đổi này, mọi thay đổi ở đầu vào đều không ảnh hưởng đến đầu ra. Độ dốc của đầu ra mạch khuếch đại thường do các điện dung ký sinh bên trong mạch khuếch đại, đặc biệt là những mạch có hỗ trợ mạch bù tần số bên trong.
 Hàm truyền phi tuyến — Điện áp ra có thể sẽ không tỷ lệ chính xác vối điện áp vi sai đầu vào. Điều này sinh ra méo dạng nếu đầu vào là một tín hiệu có dạng sóng. Ảnh hưởng của nó sẽ rất bé trong các mạch có sử dụng hồi tiếp âm.

Những lưu ý về mặt công suất
 Giới hạn dòng điện đầu ra — Dòng điện đầu ra phải được giới hạn. Thực ra đa số các mạch khuếch đại thuật toán đã được thiết kế sao cho giới hạn dòng điện đầu ra không vượt quá một trị số xác định, khoảng 25 mA đối với mạch khuếch đại thuật toán 741 do đó có thể tự bảo vệ mạch và các mạch bên ngoài không bị hư hỏng.
 Giới hạn công suất tiêu tán — Một mạch khuếch đại thuật toán là một mạch khuếch đại tuyến tính. Do đó nó sẽ bị tiêu tán một năng lượng dưới dạng nhiệt năng, tỷ lệ với dòng điện đầu ra và hiệu số điện áp giữa điện áp nguồn và điện áp đầu ra. Nếu mạch khuếch đại tiêu tán quá nhiều năng lượng, nhiệt độ của nó có thể tăng lên trên ngưỡng an toàn. Mạch có thể bị dẫn đến sụp đổ do nhiệt hoặc bị phá hỏng.

Ký hiệu

Ký hiệu trên mạch điện của một mạch khuếch đại thuật toán như sau:

Trong đó:
 V+: Đầu vào không đảo
 V-: Đầu vào đảo
 Vout: Đầu ra
 VS+: Nguồn cung cấp điện dương
 VS−: Nguồn cung cấp điện âm

Các chân cấp nguồn (VS+ and VS−) có thể được ký hiệu bằng nhiều cách khác nhau. Cho dù vậy, chúng luôn có chức năng như cũ. Thông thường những chân này thường được vẽ dồn về góc trái của sơ đồ cùng với hệ thống cấp nguồn cho bản vẽ được rõ ràng. Một số sơ đồ người ta có thể giản lược lại, và không vẽ phần cấp nguồn này. Vị trí của đầu vào đảo và đầu vào không đảo có thể hoán chuyển cho nhau khi cần thiết. Nhưng chân cấp nguồn thường không được đảo ngược lại.

Ứng dụng trong thiết kế hệ thống điện tử

Sử dụng mạch khuếch đại thuật toán như một khối mạch điện sẽ dễ dàng và sáng sủa hơn nhiều so với việc tính toán xác định tất cả các thông số của các phần tử trong mạch (transistor, điện trở, vv...), cho dù mạch khuếch đại là mạch tích hợp hay linh kiện rời. Những mạch khuếch đại thuật toán đầu tiên có thể được sử dụng như thế nếu nó là một khối khuếch đại vi sai thực sự có độ lợi đủ lớn. Trong các mạch sau này, những giới hạn của các tầng khuếch đại sẽ áp đặt vào những dải thông số của mỗi mạch.

Việc thiết kế mạch được tiến hành theo một số trình tự giống nhau cho mọi mạch. Những đặc tính sẽ được vẽ ra trước định ra những gì mà mạch phải thực hiện, với những giới hạn cho phép. Thí dụ, độ lợi có thể cần là 100 lần, với sai số thấp hơn 5%, nhưng thay đổi ít hơn 1% khi nhiệt độ thay đổi trong một phạm vi định trước; tổng trở đầu vào không nhỏ hơn 1 MΩ vv...

Một mạch điện được thiết kế thường với sự trợ giúp của các công cụ mô phỏng trên máy tính. Những mạch khuếch đại thuật toán thông dụng và các linh kiện khác sẽ được chọn lựa sao cho phù hợp với những yêu cầu của mạch và nằm trong sai số cho phép với giá cả hợp lý. Nếu không đạt tất cả các yêu cầu của mạch, các giá trị có thể được thay đổi.

Sản phẩm mẫu sau đó sẽ được thực hiện và thử nghiệm. Các thay đổi sẽ được thực hiện để đạt hay tăng cường các đặc tính, thay đổi chức năng hoặc giảm giá thành.

Hoạt động - Đối với một chiều

Độ lợi vòng hở được định nghĩa là hệ số khuếch đại của mạch khuếch đại thuật toán từ đầu vào đến đầu ra khi không có hồi tiếp. Trong hầu hết các tính toán thực tế, độ lợi vòng hở được xem như vô cùng lớn mặc dù thật ra không phải như vậy. Một linh kiện tiêu biểu thường có độ lợi vòng hở đối với một chiều nằm trong khoảng từ 100.000 đến 1.000.000. Trị số này đủ lớn cho các ứng dụng có độ lợi xác định bằng lượng hồi tiếp âm. Các mạch khuếch đại thuật toán có những giới hạn sử dụng mà người thiết kế cần phải nhớ rõ và đôi khi phải làm việc với chúng. Khi thiết kế cụ thể độ mất ổn định có thể xảy ra trong các mạch khuếch đại một chiều nếu các thành phần xoay chiều bị bỏ qua.

Hoạt động - Đối với xoay chiều

Độ lợi của mạch khuếch đại thuật toán tính toán ở một chiều sẽ không áp dụng được trong xoay chiều tần số cao. Có thể xem gần đúng là hệ số khuếch đại sẽ tỷ lệ nghịch với tần số. Điều này có nghĩa là các mạch khuếch đại thuật toán có đặc tính dựa vào tích số Độ lợi - Băng thông. Thí dụ như một mạch khuếch đại thuật toán có tích số độ lợi - băng thông bằng 1 MHz sẽ có độ lợi bằng 5 ở 200 kHz và độ lợi bằng 1 ở 1 MHz. Đặc tính thông hạ này được giới thiệu có chủ đích vì nó có khuynh hướng tạo ra sự ổn định cho mạch với phương pháp bù tần số.

Các mạch khuếch đại thuật toán thông dụng rẻ tiền thường có tích số độ lợi - băng thông trong khoảng vài MHz. Các mạch khuếch đại đặc biệt và khuếch đại thuật toán tốc độ cao có thể có tích số độ lợi - băng thông đạt đến hàng trăm MHz. Đối với các ứng dụng tần số rất cao thường sử dụng dạng mạch khác hoàn toàn gọi là mạch khuếch đại thuật toán hồi tiếp dòng điện.

Mạch khuếch đại không đảo cơ bản

Một mạch khuếch đại thuật toán thông dụng có 2 đầu vào và 1 đầu ra. Điện áp đầu ra bằng bội số của sai biệt điện áp hai đầu vào:

 Vout = G(V+ − V−)

G là độ lợi vòng hở của mạch khuếch đại thuật toán. Đầu vào được giả định có tổng trở rất cao; Dòng điện đi vào hoặc ra ở đầu vào sẽ không đáng kể. Đầu ra được giả định có tổng trở rất thấp.

Nếu đầu ra được đưa trở về đầu vào đảo sau khi được chia bằng một bộ phân áp , nên:

Để tính , chúng ta thấy là một hệ số khuếch đại tuyến tính với độ lợi là:' Vout/Vin = G /(1 + G K)'Nếu G rất lớn, Vout/Vin sẽ gần bằng 1/K, bằng 1 + (R2/R1).

Kiểu nối hồi tiếp âm như thế này được sử dụng rất thường xuyên nhưng có thể có nhiều biến thể khác nhau, làm cho nó trở nên một trong những khối linh hoạt nhất trong tất cả các khối lắp đặt điện tử.

Khi được nối trong một vòng hồi tiếp âm, mạch khuếch đại thuật toán sẽ cố gắng điều chỉnh Vout sao cho điện áp vào sẽ càng gần nhau. Điều này, cùng với tổng trở đầu vào cao đôi khi được xem là 2 nguyên tắc vàng của thiết kế mạch khuếch đại thuật toán (đối với những mạch có hồi tiếp âm) đó là::

 Không có dòng điện đi vào đầu vào.
 Điện áp ở 2 đầu vào phải gần bằng nhau.

Có ngoại lệ là nếu điện áp ra cần thiết lại vượt quá nguồn điện cung cáp cho mạch, điện áp ra sẽ gần bằng với mức ngưỡng của nguồn cấp, VS+ hoặc VS−.

Hầu hết các mạch khuếch đại thuật toán đơn, đôi hoặc bộ tứ đều có các thứ tự chân ra theo tiêu chuẩn, cho phép có thể lắp thay đổi lẫn nhau mà không cần thay đổi sơ đồ nối dây. Một mạch khuếch đại thuật toán cụ thể sẽ được chọn theo độ lợi vòng hở, băng thông, hệ số tạp âm, tổng trở đầu vào, công suất tiêu tán hoặc phối hợp giữa những chức năng đó.

Sơ đồ bên trong của mạch khuếch đại thuật toán 741

Mặc dù các thiết kế có thể khác nhau giữa các sản phẩm và các nhà chế tạo, nhưng tất cả các mạch khuếch đại thuật toán đều có chung những cấu trúc bên trong, bao gồm 3 tầng:

 Mạch khuếch đại vi sai
 Tầng khuếch đại đầu vào — tạo ra độ khuếch đại tạp âm thấp, tổng trở vào cao, thường có đầu ra vi sai
 Mạch khuếch đại điện áp
 Tầng khuếch đại điện áp, tạo ra hệ số khuếch đại điện áp lớn, độ suy giảm tần số đơn cực, và thường có ngõ ra đơn
 Mạch khuếch đại đầu ra:
 Tầng khuếch đại đầu ra, tạo ra khả năng tải dòng lớn, tổng trở đầu ra thấp, có giới hạn dòng và bảo vệ ngắn mạch.

Gương dòng điện

Các phần mạch điện được tô màu đỏ cam là các gương dòng điện. Dòng điện ban đầu để có thể sinh ra các dòng điện khác được xác định bởi điện áp cấp nguồn và điện trở 39 kΩ cùng với 2 mối nối pn tạo ra. Dòng điện được tính gần đúng bằng:
 (VS+ − VS− − 2Vbe)/39 kΩ.

Trạng thái của tầng khuếch đại đầu vào được điều khiển bởi hai gương dòng điện bên phía trái. Q10 and Q11 hình thành một nguồn dòng Widlar trong đó điện trở 5 kΩ sẽ đặt dòng điện của cực thu Q10 đến một trị số có tỷ lệ rất nhỏ so với dòng điện ban đầu. Dòng điện cố định của Q10 cấp dòng cực nền cho transistor Q3 và Q4 nhưng cũng cấp dòng cực thu cho Q9, trong khi gương dòng điện Q8 và Q9 sẽ cố bám theo độ lớn của dòng cực thu Q3 và Q4. Dòng nay cũng bằng với dòng điện yêu cầu cho đầu vào, và sẽ là một tỷ lệ nhỏ của dòng điện Q10 vốn đã nhỏ.

Một cách khác để nhìn nhận vấn đề là nếu dòng điện của đầu vào có khuynh hướng tăng cao hơn dòng điện Q10, thì gương dòng điện Q8, Q9 sẽ tháo bớt dòng điện ra khỏi chực nền chung của Q3 và Q4, hạn chế dòng đầu vào, và ngược lại. Như vậy, điều kiện về một chiều của tầng đầu vào sẽ được ổn định nhờ một hệ thống hồi tiếp âm có độ lợi cao. Vòng hồi tiếp này cũng loại trừ những thay đổi theo hướn đồng pha của các thành phần khác trong mạch bằng cách làm cho điện áp cực nền của Q3/Q4 bám theo 2Vbe thấp hơn trị số của điện áp đầu vào.

Gương dòng điện ở góc trái trên Q12/Q13 tạo ra dòng điện cố định cho tầng khuếch đại điện áp lớp A qua cực thu của Q13, và độc lập với điện áp ngõ ra.

Tầng khuếch đại vi sai đầu vào

Phần mạch điện tô màu xanh dương đậm là một tầng khuếch đại vi sai. Q1 và Q2 là transistor đầu vào, lắp theo kiểu theo cực phát (hay kiểu cực thu chung) phối hợp bởi đôi transistor Q3 và Q4 nối cực gốc chung thành mạch vi sai đầu vào. Ngoài ra, Q3 và Q4 cũng tác động như một bộ dời mức điện áp và tạo ra một độ lợi để kéo tầng khuếch đại lớp A Chúng cũng tăng cường khả năng chịu điện áp ngược của Vbe rating cho các transistor đầu vào.

Mạch khuếch đại vi sai Q1 - Q4 sẽ kéo một tải tích cực là gương dòng điện Q5 - Q7. Q7 làm tăng độ chính xác của gương dòng điện bằng cách giảm trị số dòng điện tín hiệu cần thiết đi từ Q3 để kéo cực nền của Q5 và Q6. Gương dòng điện này sẽ biến đổi tín hiệu vi sai thành tín hiệu đơn theo cách sau:

Dòng điện tín hiệu của Q3 sẽ là đầu vào của gương dòng điện trong khi đầu ra của gương dòng điện (cực thu của Q6) được nối đến cực thu của Q4. Ở đây, dòng tín hiệu của Q3 và Q4 sẽ được cộng lại với nhau. Đối với nguồn vi sai đầu vào, tín hiệu của Q3 và Q4 bằng và ngược dấu với nhau. Như thế, tổng này sẽ bằng hai lần dòng điện tín hiệu. Mạch này đã hoàn tất quá trình biến từ tín hiệu vào vi sai thành tín hiệu ra đơn.

Điện áp tín hiệu hở mạch xuất hiện ở điểm này do tổng dòng điện trên và các điện trở cực thu của Q4 và Q6 nối song song. Do điện trở cực thu của Q4 và Q6 đối với tín hiệu sẽ rất lớn, nên độ li75 của điện áp hở mạch của tầng này sẽ rất lớn.

Cần lưu ý rằng dòng điện cực nền của đầu vào khác không, và tổng trở đầu vào vi sai của 741 sẽ xấp xỉ 2 MΩ. Chân "offset null" có thể được dùng để lắp các điện trở ngoài song song với điện trở 1 kΩ (thông thường đó sẽ là 2 đầu cuối của 1 biến trở tinh chỉnh) để điều chỉnh cân bằng cho gương dòng điện Q5, Q6, và như thế sẽ gián tiếp điều chỉnh điện áp ra khi tín hiệu đầu vào = 0.

Tầng khuếch đại điện áp lớp A

Phần nằm trong khối màu tím là một mạch khuếch đại lớp A. Nó bao gồm 2 transistor NPN nối Darlington và sử dụng đầu ra của một gương dòng điện làm tải cực thu nhằm có độ lợi lớn.
Tụ điện 30 pF tạo ra hồi tiếp âm chọn lọc tần số cho tầng khuếch đại này, hình thành một bộ bù tần số để tạo sự ổn định. Kỹ thuật này gọi là bù kiểu Miller và chức năng của nó giống như một mạch tích phân dùng mạch khuếch đại thuật toán. Đặc tuyến biên độ tần số của nó có độ dốc bắt đầu từ 10 Hz và giảm 3 dB / bát độ theo tần số. Nó sẽ kết thúc khi độ lợi giàm xuống một.

Mạch định thiên đầu ra

Khối màu xanh lá cây (Q16) là một mạch dời mức điện áp, hoặc một mạch nhân Vbe,một dạng của nguồn điện áp. Trong mạch điện như hình vẽ, Q16 tạo ra một sụt áp không đổi giữa cực thu và cực phát bất kể dòng điện qua mạch. Nếu dòng điện cực nền gần bằng không, điện áp giữa hai cực phát và cực nền là 0.625 V (trị số tiêu chuẩn của BJT trong miền tích cực), Do đó dòng điện đi qua điện trở 4.5 kΩ sẽ bằng với dòng đi qua điện trở 7.5 kΩ, và sẽ gây ra giảm áp trên đó là 0.375 V. Do đó nó sẽ duy trì điện áp trên 2 đầu transistor và 2 điện trở là 0.625 + 0.375 = 1 V. Nó sẽ định thiên cho 2 transistor đầu ra ở vùng dẫn gần và giảm méo xuyên tâm. Trong một số mạch khuếch đại linh kiện rời, chức năng này được thực hiện với chỉ 2 diode.

Tầng xuất
Tầng xuất (khối màu xanh lạt) là một mạch khuếch đại đầy kéo lớp AB (Q14, Q20) được định thiên bằng bộ nhân điện áp Vbe Q16 và các điện trở cực thu của nó. Tầng này được kéo bằng cực thu của Q13 và Q19. Dải điện áp ra khoảng thấp hơn 1 volt so với nguồn cấp ứng bao gồm phần điện áp của Vbe transistors Q14 và Q20.

Điện trở 25 Ω trong mạch ra tác động như một mạch nhạy dòng, để tạo chức năng giới hạn dòng ra của transistor Q14 đến trị số khoảng 25 mA đối với 741. Giới hạn cho dòng điện ra âm bằng cách sử dụng điện áp ngang qua điện trở cực phát của Q19 và dùng điện áp này để giảm bớt dòng điện kéo cực nền của Q15. Với các phiên bản mới hơn có thể thấy những sai biệt nhỏ trong mạch giới hạn dòng ra này.

Điện trở ra không bằng 0 nhưng nếu sử dụng hồi tiếp thì có thể tiến đến gần 0 nếu có sử dụng hồi tiếp âm.

Ghi chú: Vì mạch 741 đã từng được dùng trong các thiết bị âm thanh và các thiết bị nhạy cảm khác, nhưng giờ đây nó ít được dùng hơn, vì những mạch khuếch đại đời mới hiện đại đã có nhiều tiến bộ trong việc loại trừ tạp âm. Bên cạnh những tạp âm phát sinh, 741 và các mạch cũ hơn cũng có tỷ số nén tín hiệu đồng pha không tốt lắm nên chúng cũng sinh ra tiếng hù và những tương tác đồng pha khác thí dụ như tiếng "click" khi đóng ngắt nguồn trong những thiết bị nhạy cảm.

Tham khảo

Xem thêm
 Linh kiện điện tử
 Ký hiệu điện tử
 Sơ đồ mạch điện

Liên kết ngoài

Linh kiện bán dẫn
Mạch tích hợp
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Điện tử học


title: Adrien-Marie Legendre

text:
Adrien-Marie Legendre (18 tháng 9 năm 1752 – 10 tháng 1 năm 1833) là một nhà toán học người Pháp. Ông có nhiều đóng góp quan trọng vào thống kê, số học, đại số trừu tượng và giải tích.

Đa số các công trình của ông được hoàn thiện bởi những người khác: các công trình của ông về nghiệm của các đa thức đã gợi ý cho lý thuyết Galois; các công trình của Abel về hàm số elliptic được phát triển dựa trên các ý tưởng của Legendre; một số công trình của Gauss trong thống kê và số học đã hoàn thiện các công trình trước đó của Legendre. Ông phát triển phương pháp bình phương tối thiểu, có nhiều ứng dụng trong hồi quy tuyến tính, xử lý tín hiệu, thống kê, và khớp đường cong. Ngày nay, cụm từ "phương pháp bình phương tối thiểu" được dùng như là một thành ngữ dịch nguyên từ tiếng Pháp méthode des moindres carrés.

Vào năm 1830 ông đưa ra chứng minh cho định lý cuối của Fermat cho trường hợp lũy thừa n = 5, cũng được chứng minh bởi Dirichlet vào năm 1828.

Trong số học, ông phỏng đoán luật bình phương nghịch đảo, sau đó được chứng minh bởi Gauss. Ông cũng có một số công trình tiên phong trong phân bố của số nguyên tố, và các ứng dụng của giải tích vào số học. Phỏng đoán của ông vào năm 1796 Định lý số nguyên tố được chứng minh chặt chẽ bởi Hadamard và de la Vallée-Poussin vào năm 1898.

Legendre đã có nhiều công trình đáng kể đóng góp vào lý thuyết hàm số elliptic, bao gồm cả sự phân loại các tích phân elliptic, nhưng cần đến thiên tài của Abel để nghiên cứu hàm ngược của các hàm số Jacobi và giải bài toán một cách hoàn toàn.

Ông được biết đến với biến đổi Legendre, được dùng để đi từ chuyển từ hàm Lagrange sang Hamilton dùng trong cơ học cổ điển. Trong nhiệt động học nó cũng được dùng để tính enthalpy và năng lượng Helmholtz và năng lượng Gibbs từ nội năng.

Ông cũng viết cuốn sách nổi tiếng Éléments de géométrie (Các cơ sở của hình học) vào năm 1794.

Xem thêm

 Thuật toán Gauss-Legendre
 Hằng số Legendre
 Phương trình Legendre
 Đa thức Legendre

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Biography at Fermat's Last Theorem Blog
 References for Adrien-Marie Legendre

Nhà toán học Pháp
Nhà toán học thế kỷ 18
Nhà toán học thế kỷ 19
Người Paris
Mất năm 1833
Sinh năm 1752
Sinh viên Đại học Paris
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Hội viên Hội Hoàng gia
Nhà lý thuyết số


title: San Giovanni la Punta

text:
San Giovanni la Punta (San Giuvanni la Punta trong tiếng Sicilia;) là một đô thị ở tỉnh Catania trong vùng Sicilia, có khoảng cách khoảng 160 km về phía đông nam của Palermo và cách khoảng 8 km về phía đông bắc của Catania. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 20.385 người và diện tích là 10,6 km².

Đô thị San Giovanni la Punta có các frazione (đơn vị cấp dưới) Trappeto.

San Giovanni la Punta giáp các đô thị: Aci Bonaccorsi, Pedara, San Gregorio di Catania, Sant'Agata li Battiati, Trecastagni, Tremestieri Etneo, Valverde, Viagrande.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Catania


title: Rhectosemia

text:
Rhectosemia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Lineodini


title: Wittersdorf

text:
Wittersdorf là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,76 km², dân số năm 1999 là 809 người. Khu vực này có độ cao 287 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Saint-Germain-la-Montagne

text:
Saint-Germain-la-Montagne là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgermainlamontagne


title: Leptotarsus nahuelbutae

text:
Leptotarsus nahuelbutae là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Đại số sigma

text:
Gọi T là tập hợp gồm tất cả các tập con của X (hay T là tập lũy thừa của X).
Trong toán học, sigma-đại số (σ-đại số) Σ trên tập hợp X là một tập con của T thỏa mãn:

 Σ không rỗng
 Σ đóng kín với phép bù (tức là nếu E thuộc Σ thì X\E cũng phải thuộc Σ)
 Σ đóng kín với phép hợp đếm được (tức là nếu Ei thuộc Σ thì hợp của tất cả các Ei cũng phải thuộc Σ)

Từ 3 điều kiện này suy ra Σ luôn chứa phần tử rỗng ∅ và phần tử X.

Ví dụ: xét tập X = {a, b, c, d}, sigma-đại số đơn giản nhất của X là tập chỉ chứa phần tử rỗng và phần tử X; một sigma-đại số trên X khác có thể là Σ = { ∅, {a, b}, {c, d}, {a, b, c, d} },

Xem thêm
 Trường các tập hợp
 Hàm đo được
 Không gian mẫu
 Đại số sigma khả ly
 Vòng sigma
 Cộng tính sigma
 Sigma cyc(Sigma cycle): Tổng xoay vòng
 Sigma: Tổng Σ

Tham khảo

Lý thuyết độ đo
Các họ tập hợp
Lý thuyết xác suất


title: Beilschmiedia penangiana

text:
Beilschmiedia penangiana là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Beilschmiedia penangiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
P


title: Bulbophyllum melloi

text:
Bulbophyllum melloi là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

melloi]]

M


title: Bang Kruai (huyện)

text:
Bang Kruai () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Nonthaburi, miền trung  Thái Lan.

Lịch sử
Huyện được lập Năm 1904 với tên Bang Yai. Năm 1917, phần phía bắc được tách ra để lập tiểu huyện (King Amphoe) Bang Mae Nang. Năm 1921, Bang Mae Nang trở thành huyện.

Ngày 19 tháng 10 năm 1930, huyện đã được đổi tên thành Bang Kruai, theo từ Thái do hình dạng của huyện. Đồng thới, Bang Mae Nang nhận tên cũ của huyện này.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Bang Yai, Mueang Nonthaburi, huyệns Bang Sue, Bang Phlat, Taling Chan, Thawi Watthana của Bangkok, và cuối cùng là Phutthamonthon (tỉnh Nakhon Pathom).

Hành chính
Huyện này được chia thành 9 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 60 làng (muban).

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Bang Kruai


title: Diorhabda octocostata

text:
Diorhabda octocostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Diorhabda


title: Paradisanthus

text:
Paradisanthus là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Horistonotus bimaculatus

text:
Horistonotus bimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Ernemont-sur-Buchy

text:
Ernemont-sur-Buchy là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Ernemont-sur-Buchy on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Dipseudopsis conformis

text:
Dipseudopsis conformis là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: Triepeolus engeli

text:
Triepeolus engeli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rightmyer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 2008


title: San Giorgio Monferrato

text:
San Giorgio Monferrato (tiếng Piedmonte San Giòrs Monfrà) là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Ý. Đô thị này có vị trí khoảng 60 km về phía đông của thủ phủ Torina và khoảng 25 km về phía tây bắc của Alessandria.

San Giorgio Monferrato giáp các đô thị: Casale Monferrato, Ozzano Monferrato, và Rosignano Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Stoltebüll

text:
Stoltebüll () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Stoltebüll có diện tích 16,4 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 821 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: 10810 Lejsturojr

text:
10810 Lejsturojr (1993 FL15) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được đặt theo tên a cairn ngày the Swedish island thuộc Gotland.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Bombus rubicundus

text:
Bombus rubicundus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1854


title: Laccophilus mutatus

text:
Laccophilus mutatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Bolitoglossa medemi

text:
Bolitoglossa medemi là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Wake, D., Bolívar, W. & Renjifo, J.M. 2004. Bolitoglossa medemi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Bolitoglossa


title: Haliotis scalaris

text:
Haliotis scalaris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Haliotidae, the abalones.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chi Bào ngư
Động vật chân bụng Úc


title: La Neuville-lès-Wasigny

text:
La Neuville-lès-Wasigny  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Neuvilleleswasigny


title: Aleksandr Sergeyevich Pushkin

text:
Aleksandr Sergeyevich Pushkin (tiếng Nga: , tên phiên âm là A-lếch-xăng-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin, 1799 - 1837) là một thi sĩ, văn sĩ, kịch tác gia Nga. Được tôn vinh như Đại thi hào hoặc Mặt trời thi ca Nga, ông hầu như là biểu tượng của trào lưu lãng mạn Nga thế kỷ XIX bởi nhiều cống hiến trong sự đa dạng hóa ngôn ngữ văn chương.

Lịch sử

Ấu thơ
Pushkin sinh ngày 6 tháng 6 năm 1799 (26 tháng 5 theo lịch cũ) tại thành phố Moscow trong một dòng dõi quý tộc Nga có nguồn gốc từ thế kỷ XII. Cha của Pushkin, ông Sergey Levov, là hậu duệ của dòng dõi gia đình Boyar cũ - tước hiệu cao cấp nhất trong tầng lớp quý tộc của Nga và Romania thời xưa. Ông vốn là một chủ đất giàu có, sở hữu nhiều đất đai và nô lệ. Tuy nhiên, ông Sergey Levov lại luôn cảm thấy xấu hổ vì điều này. Dường như người cha của Pushkin không phù hợp với công việc của một người quản lý. Ông rất ít quan tâm đến những khái niệm như gia đình, thu nhập và giá cả nông sản. Cả cuộc đời của Sergey Levova sống trong sự nhàn nhã với tài hoạt ngôn ở chốn đông người, ưa tìm hiểu ngôn ngữ Pháp và Nga, quan tâm tới văn học và có một thư viện gồm những cuốn sách Pháp ngữ có giá trị cao. Với con cái, ông Sergey Levov cũng rất ít thể hiện sự quan tâm đặc biệt nhưng tựu trung là một người cha tốt.

Phu nhân Sergey Levov đồng thời là mẹ Pushkin, bà Nadezhda Osipovna, thuộc dòng dõi Abram Petrovich Gannibal, một người nô lệ da đen, nhờ thông minh xuất chúng và có những đóng góp lớn về quân sự, hàng hải cho nước Nga đã được Pyotr đại đế nhận làm dưỡng tử. Vì thế, Pushkin có vài đặc điểm giống đằng ngoại như tóc rất xoăn, làn da ngăm và đôi môi dày. Trái với bản tính vô ưu của chồng, bà Sergey Levova là một phụ nữ diễm kiều nhưng độc đoán. Ba người con, con gái lớn Olga, rồi đến Pushkin và cuối cùng là em út Leo thì chỉ có Leo là được nuông chiều hơn cả. Chị em Pushkin thường bị mẹ dạy bằng roi vọt và bà mẹ đặc biệt lạnh lùng với cậu con thứ. Có thời điểm quá tức giận, thậm chí bà còn không nói chuyện với Pushkin tới hàng tuần, thậm chí cả tháng. Trong thời gian cai sữa cho Aleksandr, bà mẹ đã bỏ mặc cậu bé đói khát mút tay và không âu yếm như các bà mẹ khác.

Vì thuở nhỏ Pushkin rất mập mạp vụng về, mẹ đã bắt cậu phải vận động, chạy nhảy, chơi đùa với bạn bè cùng trang lứa. Trái lại, bà ngoại Maria Alekseyevna Gannibal lại là một phụ nữ rất nhân hậu. Thời thơ ấu, trong những tháng hè, Pushkin thường được về chơi với bà tại thôn Zakharov, gần Zvenigorod thuộc ngoại ô Moskva. Những tháng ngày êm đềm ở đây về sau này được phản ảnh trong những bài thơ đầu tiên của Puskin ("Thầy tu", 1813; "Bova", 1814; "Lời nhắn cho Yudin",1815; "Giấc mơ", 1816).

Thiếu niên
Sáu tuổi, Pushkin được tuyển vào trường Lyceum Hoàng gia, tại Tsarskoe Selo (Hoàng Thôn, nay là thị trấn Pushkin) gần kinh đô Sankt-Peterburg. Thời gian theo học tại đây ông đã chứng kiến cuộc chiến tranh giữa quân lực Nga hoàng với quân Pháp của Napoléon Bonaparte năm 1812. Ông có bài thơ nổi tiếng về chủ đề này - "Hồi ức ở Hoàng Thôn" (Воспоминание о Царском Селе, 1815). Bài thơ này đã được nhà phê bình văn học Nga nổi tiếng thời bấy giờ là Gavrila Romanovich Derzhavin (Гаври́л Рома́нович Держа́вин) coi là một tác phẩm kiệt xuất và đã tôn vinh Pushkin, khi đó mới 16 tuổi, như một nhà thơ lớn của nước Nga.

Sau khi tốt nghiệp Lyceum, Pushkin tích cực tham gia vào các hoạt động văn học nghệ thuật của giới quý tộc trí thức trẻ tại Sankt-Peterburg, lúc bấy giờ đang nỗ lực đấu tranh cho một cuộc cách mạng xoá bỏ chế độ nông nô tại Nga. Thời gian này ông cho ra đời những bài thơ mang tính chính trị như "Gửi Chaadayev" (К Чаадаеву, 1818), "Gửi N. Ya. Plyuskova" (Н. Я. Плюсковой, 1818), "Làng quê" (Деревня, 1819)... Năm 1820 Pushkin cho in bản trường ca đầu tiên của mình - "Ruslan và Lyudmila" (Руслан и Людмила) và ngay lập tức tạo được tiếng vang lớn về phong cách cũng như chủ đề, mặc dù cũng phải chịu sự công kích dữ dội từ phía chính quyền.

Trung niên
Mùa xuân 1820, do những bài thơ bị quy phiến loạn, tổng đốc Sankt-Peterburg là bá tước Miloradovich yêu cầu đày Pushkin tới Siberia. Tuy nhiên nhờ sự giúp đỡ và ảnh hưởng của những người bạn (Nikolai Mikhailovich Karamzin, Pyotr Yakovlevich Chaadayev, Fyodor Nikolayevich Glinka), cuối cùng ông chỉ phải chịu mức án nhẹ hơn là bị trục xuất khỏi thành phố Sankt-Peterburg vô thời hạn. Sau khi rời Sankt-Peterburg, Pushkin đã đi xuống miền nam nước Nga, tới Kavkaz và Krym, Moldova, Kiev. Trong thời gian này ông vẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm mới có ảnh hưởng rất sâu sắc tới văn chương Nga thế kỷ XXI, như "Người tù Kavkaz" (Кавказский пленник, 1822), "Gavriiliada" (Гавриилиада, 1821), "Anh em lũ cướp" (Братья разбойники, 1822), "Đài phun nước Bakhchisaraysky" (Бахчисарайский фонтан, 1824). Năm 1823, ở Kishinov, Pushkin bắt tay vào viết sử thi "Yevgeny Onegin" c(Евгений Онегин).

Tháng 7 năm 1824, với đơn xin ân xá, Pushkin được chính quyền cho phép về ở trang viên Pskov tại vùng Mikhailovskoe dưới sự kiểm soát của gia đình. Tại Mikhailovskoe ông đã sáng tác những tác phẩm lịch sử như vở kịch "Boris Godunov" (Борис Годунов, 1825), "Với biển cả" (К морю, 1826), trường ca "Những người Tsygan" (Цыганы, 1827).

Năm 1825, trong lần viếng trang viên láng giềng, Pushkin đã gặp cô Anna Kern, người tạo cho ông cảm hứng để sáng tác bài thơ nổi tiếng "Gửi K". Cuối năm 1825 đầu năm 1826 kết thúc chương năm và sáu của "Yevgeny Onegin", mà lúc đó Puskin coi là đoạn kết cho phần một của tác phẩm.

Cuối năm 1825, thông qua một số viên chức có thiện chí, Pushkin đã được tiếp cận Nga hoàng Nikolai I để đệ đơn xin ân xá và được Nga hoàng chấp thuận. Tuy nhiên sau thất bại của cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp năm 1825 tại Sankt-Peterburg, chính quyền đã xem xét lại tất cả các ấn phẩm chống đối chính quyền của Pushkin trước đó và quyết định buộc ông bị quản thúc tại gia và có chính sách kiểm duyệt nghiêm khắc các tác phẩm của nhà thơ. Pushkin đã chuyển về Moskva sống trong thời gian này.

Năm 1831 được đánh dấu bởi một sự kiện rất quan trọng trong sự nghiệp của Pushkin, ông đã có buổi gặp gỡ với Nikolai Vasilyevich Gogol, một nhà văn Nga nổi tiếng khác. Cả hai nhanh chóng trở thành bạn thân và luôn hỗ trợ nhau trong hoạt động nghệ thuật. Puskin đã có ảnh hưởng lớn tới những nhân vật trong các tác phẩm châm biếm phê phán hiện thực của Gogol. Cùng năm đó, Pushkin kết hôn với cô Natalia Goncharova, người đã đem lại cho ông cảm hứng sáng tác lớn lao. Ông hoàn tất chương "Bức thư của Onegin" trong tác phẩm "Evegeny Onegin" và cũng là chương kết của công trình vĩ đại mà nhà thơ đã mất 8 năm để thực hiện.

Tháng 11 năm 1833, Pushkin trở lại Sankt-Peterburg, và cảm thấy cần phải có những thay đổi lớn trong cuộc sống, ông không muốn bị kìm kẹp trong bốn bức tường do chế độ quản thúc.

Nhờ sự sủng ái của Nga hoàng Nikolai I, đầu năm 1834 chế độ quản thúc đối với Pushkin được nới lỏng, tuy nhiên các tác phẩm thơ ca của ông vẫn phải có sự đồng ý của Sa hoàng mới được phát hành. Do vậy hoàn cảnh kinh tế của nhà thơ không được thuận lợi, Pushkin phải đăng ký vào một chức vụ thư lại trong viện biên sử của Sa hoàng. Thời kỳ này, Puskin chuyển hướng sang viết văn xuôi. Ông sáng tác truyện vừa như "Con đầm pích" (Пиковая дама), tiểu thuyết như "Dubrovski" (Дубровский, 1832-33), "Con gà trống vàng", "Người da đen của Pyotr Đại đế" (không hoàn thành)... Cùng với những người bạn, Pushkin đã thành lập tờ tạp chí Người đương thời (Современник). Nhiều tác giả nổi tiếng của Nga thời bấy giờ như Aleksandr Ivanovich Turgenev, N.V. Gogol, V.A. Zhukovski, P.A. Vyazemski đã ủng hộ bằng cách gửi những tác phẩm mới nhất của mình tới cho tạp chí này. Tuy nhiên, độc giả Nga khi đó chưa quen với những bài viết mang tính phê phán hiện thực sâu sắc đã không hưởng ứng tạp chí Người đương thời. Số lượng độc giả quá ít khiến ban biên tập lâm vào tình thế rất khó khăn, họ không có đủ tiền để trang trải cho việc in ấn và thù lao cho cộng tác viên. Hai số cuối của tạp chí có đến quá nửa là sáng tác của Pushkin, phần lớn là để vô danh. Tiểu thuyết Người con gái viên đại úy (Капитанская дочка) chính là được in trên tạp chí này.

Cuối đời
Phu nhân của Pushkin - Natalia Goncharova là một phụ nữ đẹp và sang trọng vì vậy luôn có nhiều người ái mộ, trong số đó có cả Sa hoàng Nikolai I. Trong khi Pushkin, do nguồn gốc châu Phi, lại có một bề ngoài không mấy bắt mắt. Điều này làm cho Puskin rất khó chịu và không ít lần cảm thấy bực bội. Năm 1837, do những tin đồn thất thiệt về quan hệ ngoại tình của vợ mình với Georges d'Anthès, một sĩ quan kị binh trong quân đội Sa hoàng, Puskin đã thách đấu súng với viên sĩ quan trẻ tuổi này. Cuộc đọ súng đã kết thúc hết sức bi kịch khi cả hai đối thủ đều bị thương, nhưng Puskin đã bị trọng thương và qua đời hai ngày sau đó – ngày 10 tháng 2 năm 1837 (29 tháng một trong lịch Julian). Bộ phim Pushkin. Ngày quyết đấu công chiếu năm 2006 của đạo diễn Natalya Bondarchuk đã tập trung mô tả vụ đấu súng này.

Di sản

Giới phê bình coi nhiều tác phẩm của ông là kiệt tác, chẳng hạn như bài thơ Kỵ sĩ đồng và vở kịch Vị khách bằng đá - câu chuyện về sự sa ngã của Don Juan. Vở kịch ngắn bằng thơ Mozart và Salieri là nguồn truyền cảm hứng cho tác phẩm của Peter Shaffer cũng như cung cấp lời nhạc kịch (gần như nguyên văn) cho vở opera Mozart và Salieri của Rimsky-Korsakov. Pushkin cũng nổi tiếng với thể loại truyện ngắn. Cụ thể, Tập truyện về Ivan Petrovich Belkin quá cố, trong đó có truyện "Phát súng", được đón nhận nồng nhiệt. Bản thân Pushkin yêu thích tiểu thuyết thơ Eugene Onegin hơn. Tác phẩm ông dành cả đời để sáng tác này khởi xướng một truyền thống cho các tiểu thuyết vĩ đại Nga: đi theo một vài nhân vật trọng tâm nhưng đa dạng về tông và trọng điểm.

Onegin là một tác phẩm phức tạp, đến mức tuy chỉ dày khoảng 100 trang mà dịch giả Vladimir Nabokov cần đến hai tập sách lớn để có thể truyền tải đầy đủ ý nghĩa sang tiếng Anh. Bởi khó dịch đến vậy, nên thơ của Pushkin vẫn ít quen thuộc với độc giả Anh ngữ. Ngay cả vậy, Pushkin vẫn có sức ảnh hưởng sâu đậm đến các nhà văn phương Tây như Henry James. Truyện Con đầm pích của Pushkin được đưa vào Black Water (Nước đen) - một tuyển tập đồ sộ các truyện ngắn của nhiều tác giả lớn, do Alberto Manguel biên soạn.

Trứ tác Pushkin cung cấp một mảnh đất màu mỡ cho các nhà soạn nhạc Nga. Ruslan và Lyudmila của Glinka là một trong những vở opera quan trọng đầu tiên chịu nhận cảm hứng từ Pushkin, đó là một cột một trong truyền thống âm nhạc Nga. Các vở opera Eugene Onegin (1879) và Con đầm pích (La Dame de Pique, 1890) của Tchaikovsky nổi tiếng ở nước ngoài hơn cả chính tác phẩm nguyên tác của Pushkin. Vở Boris Godunov đồ sộ của Mussorgsky (hai phiên bản, 1868-9 và 1871-2) nằm trong số những vở opera nguyên bản nhất và đặc sắc nhất của Nga. Một số vở opera Nga khác dựng dựa trên các tác phẩm của Pushkin bao gồm Rusalka và Vị khách bằng đá của Dargomyzhsky; Mozart và Salieri, Câu chuyện về vua Saltan và Con gà trống vàng của Rimsky-Korsakov; Tù nhân Caucasus, Yến tiệc trong thời bệnh dịch và Con gái viên đại úy của César Cui; Mazeppa của Tchaikovsky; các vở opera một hồi Aleko (dựa trên tác phẩm Người Gypsy) và Hiệp sĩ hà tiện của Rachmaninoff; Mavra của Stravinsky; Dubrovsky của Nápravník.

Không chỉ vậy, nhiều vở ba lê, cantata cũng như vô số bài hát, ra đời dựa theo thơ của Pushkin (bao gồm cả các bài thơ tiếng Pháp của Pushkin, thể hiện trong tập bài hát "Caprice étrange" của Isabelle Aboulker). Suppé, Leoncavallo và Malipiero cũng sáng tác opera dựa trên trước tác của Pushkin. The Desire of Glory, which has been dedicated to Elizaveta Vorontsova, was set to music by David Tukhmanov (Vitold Petrovsky – The Desire of Glory on YouTube), as well as Keep Me, Mine Talisman – by Alexander Barykin (Alexander Barykin – Keep Me, Mine Talisman on YouTube) and later by Tukhmanov.

Pushkin được coi là đại diện chính chủ nghĩa lãng mạn trong văn học Nga. Các nhà phê bình Nga từ lâu cho rằng tác phẩm của ông đại diện cho một con đường từ trường phái Tân cổ điển, đi qua trường phái Lãng mạn để tới trường phái Hiện thực. Một đánh giá khác cho rằng "ông có khả năng tán thành những điều trái ngược mà về nguồn gốc có vẻ như thuộc về phái Lãng mạn, nhưng cuối cùng lại phá vỡ tất cả những quan điểm cố định, tất cả những cách nhìn riêng, bao gồm cả Trường phái Lãng mạn" và rằng "ông vừa là người theo phái Lãng mạn, lại vừa không phải".

Theo Vladimir Nabokov, thi pháp Pushkin tổng hòa tất cả yếu tố tiếng Nga thời bấy giờ, kết hợp với những điều ông học từ Derzhavin, Zhukovsky, Batyushkov, Karamzin và Krylov.
 Giọng thơ và siêu hình vẫn còn tồn tại ở dạng ngôn ngữ Slav Nhà thờ và thành ngữ.
 Từ mượn từ tiếng Pháp rất phong phú và tự nhiên
 Thành ngữ thông tục sử dụng trong cuộc sống thường ngay theo phong cách riêng của ông
 Cách nói bình dân được cách điệu hóa, bằng cách tạo nên một hỗn hợp của ba phong cách nổi tiếng (thấp, trung bình và cao) thân thuộc với từ cổ kinh điển giả hiệu và bổ sung thêm một nhúm thơ nhại cho trường phái lãng mạn Nga.
Pushkin có công rất lớn trong sự phát triển của văn học Nga. Ông đã xây dựng mức độ sắc thái ngôn ngữ cao độ mà về sau trở thành đặc trưng của văn học Nga sau thời Pushkin. Ông cũng là người nâng tầm kho từ vựng tiếng Nga lên đáng kể. Bất cứ khi nào Pushkin nhận thấy lỗ hổng trong từ vựng tiếng Nga, ông liền áp dụng cách dịch sao phỏng. Kho từ vựng dồi dào cùng phong cách vô cùng nhạy cảm của Pushkin đã trở thành nền tảng của văn học Nga hiện đại. Thành tự của ông đặt một cột mốc mới cho sự phát triển của ngôn ngữ và văn hóa Nga. Ông chính là cha đẻ của văn học Nga thế kỷ 19, ghi dấu đỉnh cao sự nghiệp vào thế kỷ 18 và khởi xướng sự tiến triển của văn học thế kỷ 19. Ông giúp nước Nga làm quen với các thể loại văn học phương Tây cũng như với những nhà văn Tây Âu. Ông dùng cách biểu đạt tự nhiên và ảnh hưởng ngoại quốc để tạo nên nền thơ ca Nga hiện đại. Dù cuộc đời ngắn ngủi, ông vẫn kịp để lại tác phẩm mẫu cho gần như mọi thể loại tồn tại lúc bây giờ: thơ trữ tình, thơ tự sự, tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch, nghị luận phê bình và còn cả thư cá nhân.

Với tư cách là nhà phê bình và nhà báo, tác phẩm của ông đánh dấu sự ra đời của nền báo chí Nga, trong đó phải nhắc tới công sức sáng lập và dày công đóng góp cho một trong số những tạp chí văn học có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất thế kỷ 19, tờ Sovremennik (Современник, Người đương thời). Pushkin truyền nguồn cảm hứng cho truyện dân gian và thể loại của nhiều tác giả khác như Leskov, Yesenin và Gorky. Cách ông sử dụng tiếng Nga hình thành nên phong cách nền tảng của nhiều tiểu thuyết gia lớn như Ivan Turgenev, Ivan Goncharov và Lev Tolstoy, cũng như của các thi sĩ trữ tình đời sau như Mikhail Lermontov. Tác phẩm của Pushkin được học trò và người kế tục sự nghiệp của ông, Nikolai Gogol, cùng nhà phê bình vĩ đại người Nga Vissarion Belinsky, chú tâm phân tích. Belinsky cũng hoàn thành nhiều công trình nghiên cứu sâu sắc nhất, toàn diện nhất, nhưng vẫn vô cùng xác đáng về các trước tác của Pushkin.
  Vào những năm 1830, Puskin soạn cuốn tiểu thuyết về ngoại tổ phụ Abram Petrovich Gannibal, có nhan đề là Người nô lệ da đen của Pyotr đại đế. Tuy nhiên, cuốn tiểu thuyết này đã không được hoàn thành vì ông bất ngờ tạ thế sau vụ đọ súng với Georges d'Anthes.
  Lyceum hoàng gia là trường dành cho các ấm sinh quý tộc Nga từ cấp tiểu học cho tới trung học; học sinh theo học Lyceum thường có độ tuổi từ 8 tới 17.
  Yevgeny Onegin là trứ tác dài nhất và nổi tiếng nhất của Puskin. Ông đã dày công viết trong gần tám năm (1823-1830). Sau Pyotr Tchaikovsky đã chuyển thể vở opera cùng tên.

Thi phẩm

Hình ảnh

Ảnh hưởng
Trong bài ai điếu Pushkin, Vladimir Odoyevsky đã gọi nhà thơ quá cố là "Mặt trời trong nền thơ ca của chúng ta", từ đó về sau, người ta thường ca ngợi Pushkin như là "Mặt trời của thi ca Nga". Trong bài viết "Vài lời về Pushkin" (thập niên 1830), nhà văn Nikolai Gogol viết rằng: "Pushkin là một hiện tượng phi thường, và có lẽ, là hiện thân duy nhất của tinh thần Nga: đó là con người Nga trong quá trình phát triển, có lẽ hai trăm năm mới xuất hiện một lần." Nhà triết học, nhà phê bình văn học danh tiếng Belinsky khẳng định Pushkin là "thi sĩ đầu tiên, nghệ sĩ đầu tiên của nước Nga". Tiểu thuyết gia vĩ đại Dostoevsky viết rằng: " Với Onegin, với những thi phẩm bất tử và xuất chúng, Pushkin đích thực là tác gia vĩ đại của đất nước, chưa từng xuất hiện trong lịch sử dân tộc." Lời ca ngợi ngắn gọn nhưng toàn diện nhất về Pushkin có lẽ đến từ nhà thơ Nga Apollon Grigoriev: "Với chúng ta, Pushkin là tất cả".
 Năm 1929, nhà văn Soviet, Leonid Grossman xuất bản tiểu thuyết Kí sự d'Archiac kể về cái chết của Pushkin từ góc nhìn của một nhà ngoại giao người Pháp, người chứng kiến cuộc đọ súng sinh tử của Pushkin. Cuốn sách miêu tả Pushkin như một người theo chủ nghĩa tự do và là nạn nhân của chế độ Nga hoàng. Ở Ba Lan, cuốn sách này được xuất bản dưới cái tên Cái chết của một nhà thơ.
 Năm 1937, thành phố Tsarskoye Selo (Hoàng Thôn) được đổi tên thành thành phố Pushkin để tôn vinh nhà thơ vĩ đại.
 Một số bảo tàng ở Nga trưng bày về Pushkin, bao gồm hai bảo tàng ở Pushkin, một ở Sankt-Peterburg và một tổ hợp bảo tàng lớn ở Mikhaylovskoye.
 Cái chết của Pushkin được kể lại trong bộ phim dã sử Pushkin. Ngày quyết đấu, do Natalya Bondarchuk đạo diễn và Sergey Bezrukov thủ vai Pushkin.''
 Pushkin Trust được thành lập năm 1987 bởi nữ công tước Abercorn nhằm tưởng nhớ di sản sáng tạo và tinh thần của tổ tiên, cũng như kích thích sức sáng tạo và trí tưởng tượng của trẻ con Ireland thông qua việc cho chúng có cơ hội biểu đạt suy nghĩ, tình cảm và trải nghiệm.
 Một tiểu hành tinh được nhà thiên văn học Xô viết Nikolai Chernykh phát hiện năm 1977, được vinh dự mang tên ông - 2208 Pushkin. Một miệng hố trên Sao Thủy cũng được đặt theo tên Pushkin.
 MS Aleksandr Pushkin là con tàu Nga thứ hai thuộc lớp Ivan Franko (cũng thường được gọi là tàu lớp "thi sĩ" hoặc "văn sĩ").
 Một nhà ga tàu điện ngầm ở Tashkent được đặt theo tên ông.
 Đồi Pushkin và hồ Pushkin nằm ở quận Ben Nevis, địa hạt Cochrane, Ontario, Canada.
 Từ năm 2010, Ngày Nga ngữ Liên hợp quốc, được Liên hợp quốc tổ chức hàng năm nhằm 06 tháng 6, đúng sinh nhật Pushkin.
 Một bức tượng Pushkin được dựng bên trong Vườn Mehan ở Manila, Philippines để kỷ niệm quan hệ Philippines-Nga vào năm 2010.
 Kim cương Alexander Pushkin, viên kim cương lớn thứ hai tìm thấy trên lãnh thổ Nga và Liên Xô trước đây, được đặt theo tên ông.
 Vào ngày 28 tháng 11 năm 2009, Đài tưởng niệm Pushkin được dựng ở Asmara, thủ đô Eritrea.
 Năm 2019, sân bay quốc tế Sheremetyevo của Moskva được đặt tên Pushkin, thuận theo kết quả của cuộc thi Những tên tuổi Nga vĩ đại.

Xem thêm

 Nikolai Karamzin
 Nikolai Gogol
 Mikhail Lermontov

Tham khảo

Tài liệu

 Alexander Pushkin poetry (rus)
 Biographical essay on Pushkin. By Mike Phillips, British Library (Pdf).
 The Pushkin Review, annual journal of North American Pushkin Society. Truy cập 2010-10-19
 English translations of Pushkin's poems Retrieved 2013-04-26

 Сказка о рыбаке и рыбке, Спб., Берлин: Издательство З. И. Гржебина, 1922, на сайте «Руниверс»
 Фундаментальная электронная библиотека «Русская литература и фольклор»
 Информационно-справочный портал «А. С. Пушкин»
 Сочинения А. С. Пушкина в старой орфографии
 Хронологическая таблица Пушкин А.С
 Предки А. С. Пушкина до 14-го поколения
 Галерея рисунков и портретов, сделанных Пушкиным в своих произведениях
 Цявловская Т. Г. Рисунки Пушкина
 Пушкин и Лермонтов. История отношений
 Г. И. Ганзбург. Стихотворение А. С. Пушкина «19 октября 1827» и трактовка его смысла в музыке А. С. Даргомыжского. — Харьков, 2007. ISBN 966-7950-32-8
 Динамические модели ритмики пушкинского стиха
 Сборник статей «Александр Сергеевич Пушкин: Путь к православию»
 А. С. Пушкин в Одессе
 Официальный сайт Музея-усадьбы «Остафьево» — «Русский Парнас»
 Тригорские друзья А. С. Пушкина. История усадьбы Тригорское Псковской губернии
 Пушкинское село Большое Болдино
 200-летию Пушкина посвящается. Журнал «Летопись Причерноморья» № 2
 Пушкин: зачёркнутый профиль. Опыт психографии. Биографический очерк писателя и психолога Владимира Леви.
 English translation of "The Tale of the Female Bear"
 List of English translations of Eugene Onegin with extracts
 List of English translations of The Bronze Horseman with extracts
 Alexander Pushkin. Mozart and Saliery in English
 Alexander Pushkin. Boris Godunov in English
 Alexander Pushkin. The Bronze Horseman in English

Tư liệu
 Hà Nội đón nhận tượng thi hào Pushkin

Thành viên Viện Hàn lâm Nga


title: Thạch sùng đuôi thùy

text:
Thạch sùng đuôi thùy (danh pháp khoa học: Gekko lionotum) là một loài bò sát trong chi Gekko, họ Tắc kè.

Đặc điểm sinh học
Thạch sùng đuôi thùy có chiều dài đầu mũi đến chót đuôi 25 cm, đuôi dài 10 cm, ngón chân trước đầu tiên tách hẳn khỏi lớp da dọc theo cẳng tay.(ảnh so sánh thạch sùng đuôi thùy với Gekko trinotaterra) Hai bên đuôi có hình răng cưa và được xẻ sâu với 9 - 15 răng cưa (những cá thể bị đứt đuôi tái sinh lại hầu như không thấy phần răng cưa xuất hiện).

Thạch sùng đuôi thùy hoạt động, kiếm ăn về đêm và thường sống chung với các loài thạch sùng khác. Khi bị rượt đuổi, chúng thường nhảy xuống và dùng màng da dưới chân, bụng dang rộng để lượn qua cây khác, hoặc ít nhất là tránh cho khỏi ngã, Thức ăn của loài này chưa được xác định nhưng có thể thức ăn của chúng là các loài côn trùng nhỏ.

Phân loại

Phức hợp loài
Nghiên cứu công bố năm 2019 của Grismer et al. cho thấy P. lionotum nghĩa rộng (sensu lato) như định nghĩa từ năm 2019 trở về trước là một phức hợp loài và khi coi là một loài thì nó là cận ngành với P. popaense. Để giải quyết tính đơn ngành, các tác giả đã tách P. lionotum nghĩa rộng thành 4 loài như sau:
 Ptychozoon cicakterbang: Từ Malaysia bán đảo tới đảo Natuna Besar, Indonesia.
 Ptychozoon kabkaebin: Đặc hữu miền bắc và miền trung Lào.
 Ptychozoon tokehos: Từ miền nam Thái Lan về phía nam tới eo đất Kra, về phía bắc tới Chiang Mai, diềm quanh lưu vực sông Chao Phraya và lan rộng qua Campuchia đến miền nam Việt Nam. Vì thế tên gọi thạch sùng đuôi thùy tốt nhất nên dành cho loài này.
 Ptychozoon lionotum nghĩa hẹp (sensu stricto): Từ tây bắc Lào qua miền nam Myanmar đến miền đông Ấn Độ.

Địa vị của chi Ptychozoon
Nghiên cứu năm 2012 của Brown et al. cho thấy Ptychozoon lồng sâu trong chi Gekko. Để đảm bảo tính đơn ngành của chi Gekko với sự đa dạng loài lớn hơn và phổ biến rộng hơn, người ta đã gộp toàn bộ các loài trong chi Ptychozoon vào Gekko và giáng cấp nó xuống thành phân chi cùng tên trong chi Gekko. Như thế, danh pháp của 4 loài trong phức hợp loài P. lionotum sẽ đổi tương ứng thành Gekko cicakterbang, Gekko kabkaebin, Gekko tokehos và Gekko lionotum.

Phân bố
Thạch sùng đuôi thùy có thể tìm thấy tại Campuchia; Ấn Độ (Mizoram); Lào; Malaysia (Bán đảo Mã Lai); Myanmar; Thái Lan; Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thạch sùng đuôi thùy

L
Động vật bò sát Thái Lan
Động vật được mô tả năm 1905


title: Megonychiana

text:
Megonychiana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Kỷ Ediacara

text:
Kỷ Ediacara là một kỷ địa chất trong đại Tân Nguyên Sinh. Nó là kỷ thứ ba đồng thời là kỷ cuối cùng của đại này cũng như của thời kỳ Tiền Cambri. Kỷ này kéo dài từ khoảng 635 tới 542 triệu năm trước. Tên gọi của kỷ này lấy theo tên gọi của vùng đồi Ediacara tại miền nam Australia, nơi người ta đã phát hiện được vùng sinh vật còn cổ hơn cả các vùng sinh vật trong kỷ Cambri. Về mặt lịch sử, kỷ này đã được các nhà nghiên cứu khác nhau đặt cho các tên gọi khác nhau, nhưng địa vị của tên gọi Edicara như là tên gọi chính thức cho kỷ này đã được Hiệp hội địa chất học quốc tế (IUGS) thông qua vào tháng 3 năm 2004 và thông báo ngày 13 tháng 5 năm 2004, là kỷ mới đầu tiên được công bố trong vòng 120 năm qua. Nó cũng từng được gọi là kỷ Vendia (tên gọi này có tại Nga).

Các mẫu hóa thạch động vật của kỷ này là thưa thớt, có thể là do các động vật còn chưa tiến hóa đủ để có vỏ cứng nhằm có thể dễ dàng tạo thành hóa thạch.

Niên đại
Kỷ này là không bình thường do sự khởi đầu của nó không được xác định bằng sự thay đổi trong các mẫu vật hóa thạch. Các hóa thạch thân mềm bất thường cũng diễn ra trong kỷ Ediacara, nhưng chúng bị hạn chế ở phần cuối của kỷ, vào khoảng sau 580 Ma. Thay vì thế, sự bắt đầu của kỷ được xác định bằng sự xuất hiện của các lớp cacbonat khác biệt về mặt cấu trúc và thành phần hóa học, chỉ ra các thay đổi về mặt khí hậu (kết thúc của thời kỳ băng hà toàn cầu). Sự suy giảm bất thường của C13 đánh dấu sự kết thúc thời kỳ băng hà toàn cầu trong kỷ Cryogen trước đó. Niên đại của ranh giới được áp đặt khá có lý tại điểm 635 Ma, dựa trên niên đại U-Pb tại Namibia và Trung Quốc.

Vùng sinh vật
Xem bài Vùng sinh vật Ediacara

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giới thiệu kỷ Vendia
 Giới thiệu quần động vật kỷ Ediacara
 transcript - Catalyst (Tập đoàn truyền thông Australia)
 Mistaken Point Fauna: The Discovery

Edicara, kỷ
Edicara, kỷ

Niên đại địa chất


title: Decinea

text:
Decinea là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
Decinea dama (Herrich-Schäffer, 1869)
Decinea decinea (Hewitson, 1876)
Decinea lucifer (Hübner, [1831])
Decinea mammaea (Hewitson, 1876)
Decinea milesi (Weeks, 1901)
Decinea mustea Freeman, 1979
Decinea neroides (Herrich-Schäffer, 1869)
Decinea percosius (Godman, [1900])
Decinea rindgei Freeman, 1969
Decinea zapota Evans, 1955

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Decinea at funet

Hesperiini


title: 990

text:
Năm 990 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 990


title: Pareuxoa parajanae

text:
Pareuxoa parajanae là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở vùng Magallanes và Antartica Chilena của Chile.

Sải cánh dài khoảng 26 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 2.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Chile

Chú thích

Pareuxoa


title: Dufourea malacothricis

text:
Dufourea malacothricis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1939


title: Zygonyx regisalberti

text:
Zygonyx regisalberti là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ghana, Guinea, Liberia, Nigeria, Sierra Leone, Tanzania, Togo, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Zygonyx regisalberti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Zygonyx


title: Les Piards

text:
Les Piards là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Saint-Laurent-en-Grandvaux. Tọa độ địa lý của xã là 46° 29' vĩ độ bắc, 05° 49' kinh độ đông. Les Piards nằm trên độ cao trung bình là 915 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 884 mét và điểm cao nhất là 1030 mét. Xã có diện tích 5.29 km², dân số vào thời điểm 1999 là 176 người; mật độ dân số là 33 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ Saint-Rémy được khánh thành năm 1498.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Bereguardo

text:
Bereguardo là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 25 km về phía tây nam của Milan và khoảng 12 km về phía tây bắc của Pavia.

Bereguardo giáp các đô thị sau: Borgo San Siro, Motta Visconti, Torre d'Isola, Trivolzio, Trovo, Vigevano, Zerbolò.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Wolfern

text:
Wolfern là một đô thị thuộc huyện Steyr-Land thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 32 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2897 người.

Tham khảo


title: Vĩnh Hòa, thị xã Tân Châu

text:
Vĩnh Hòa là một xã thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Vĩnh Hòa nằm ở phía bắc thị xã Tân Châu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Đồng Tháp qua sông Tiền
Phía tây giáp xã Phú Lộc
Phía nam giáp các xã Tân Thạnh và Tân An
Phía bắc giáp xã Vĩnh Xương.

Xã có diện tích 21,13 km², dân số năm 2019 là 8.824 người, mật độ dân số đạt 418 người/km².

Lịch sử
Sau năm 1975, Vĩnh Hòa là một xã thuộc huyện Phú Châu.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 181-CP. Theo đó, sáp nhập ấp Tân Thạnh của xã Tân An vào xã Vĩnh Hòa.

Ngày 13 tháng 11 năm 1991, huyện Phú Châu được chia lại thành hai huyện An Phú và Tân Châu, xã Vĩnh Hòa thuộc huyện Tân Châu.

Từ ngày 24 tháng 8 năm 2009, xã Vĩnh Hòa trực thuộc thị xã Tân Châu.

Hành chính
Xã Vĩnh Hòa được chia thành 7 ấp: Vĩnh An, Vĩnh Bường, Vĩnh Khánh, Vĩnh Thạnh A, Vĩnh Thạnh B, Vĩnh Thạnh C và Vĩnh Thạnh D.

Chú thích


title: Lotagnostus

text:
Lotagnostus là một chi của trilobite (bọ ba thùy) trong bộ Agnostida, đã tồn tại ở khu vực nay là Anh. Nó đã được mô tả bởi Whitehouse vào năm 1936, và loài điển hình là Lotagnostus trisectus, được mô tả ban đầu là một loài của Agnostus bởi Salter vào năm 1864.

Tham khảo

Agnostida


title: Quận Baxter, Arkansas

text:
Quận Baxter là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Arkansas

Arkansas 1873
Khu dân cư thành lập năm 1873


title: Haplochromis bartoni

text:
Haplochromis bartoni là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó từng được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis bartoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Haplochromis


title: Métigny

text:
Métigny là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D96, khoảng 15 dặm Anh về phía nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Liên kết ngoài
 Métigny trên trang mạng của INSEE
 Métigny trên trang mạng của Quid

Tham khảo

Xã của Somme


title: Leucoptera coronillae

text:
Leucoptera coronillae là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Pháp, Tây Ban Nha, Sardinia và mainland Ý.

Ấu trùng ăn Cytisus sessilifolius và Cytisus villosus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Fauna Europaea

Lyonetiidae
Côn trùng châu Âu


title: Anthodes

text:
Anthodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Hoplitis improceros

text:
Hoplitis improceros là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được van der Zanden mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1998


title: Portilla

text:
Portilla là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Cardiophorus valentini

text:
Cardiophorus valentini là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Conus trochulus

text:
Conus trochulus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

T|trochulus


title: Phylloicus elektoros

text:
Phylloicus elektoros là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Phylloicus


title: Oberlascheid

text:
Oberlascheid là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Campsosternus lansbergei

text:
Campsosternus lansbergei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Campsosternus


title: Chailley

text:
Chailley là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne. Chailley có diện tích 16,51 km2, dân số năm 1999 là 609 người (không tính trùng). Chailley nằm ở độ cao từ 143–185 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chailley trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Aphthona albertinae

text:
Aphthona albertinae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: Diabrotica paradoxa

text:
Diabrotica paradoxa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Đông Hương (phường)

text:
Đông Hương là một phường thuộc nội thành thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Phường Đông Hương nằm ở trung tâm thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Đông Hải
Phía tây giáp phường Lam Sơn và phường Trường Thi
Phía nam giáp phường Đông Sơn
Phía bắc giáp phường Nam Ngạn.

Phường Đông Hương có diện tích 3,42 km², dân số năm 2012 là 17.000 người, mật độ dân số đạt 4.971 người/km².

Phía tây địa bàn phường có sông Cốc chảy qua (thuộc hệ thống sông nhà Lê).

Lịch sử
Đông Hương trước đây vốn là một xã thuộc huyện Đông Sơn.

Ngày 21 tháng 8 năm 1971, xã Đông Hương được sáp nhập vào thị xã Thanh Hoá.

Ngày 19 tháng 8 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 99/NQ-CP chuyển xã Đông Hương thành phường Đông Hương trực thuộc thành phố Thanh Hóa.

Hạ tầng
Phường Đông Hương là nơi tập trung nhiều trụ sở của các cơ quan hành chính, bệnh viện, khách sạn... của thành phố và của tỉnh.

Các tuyến đường chính trên địa bàn phường gồm: Đại lộ Lê Lợi, Hàm Nghi, Phú Cốc, Đại lộ Hùng Vương, Nguyễn Tĩnh, Nguyễn Hiệu, Lê Lai, Lý Nam Đế, Bùi Khắc Nhất, Nguyễn Duy Hiệu...

Di tích
Đình Giáp Bắc: Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh
Nghè Cả: Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.

Chú thích

Xem thêm


title: Noth, Creuse

text:
Noth là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 367 mét trên mực nước biển.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ thế kỷ 13.
 Thập tự đá cổ.
 Hồ Cazine, rộng 50 ha.
 Lâu đài La Fôt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Noth on the Quid website

Xã của Creuse


title: Khoái Ân

text:
Khoái Ân (, ? - ?), tự Đạo Ân, người huyện Thừa, Lan Lăng , là tướng lĩnh nhà Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Theo Lưu Dụ
Khi Lưu Dụ chinh thảo quân khởi nghĩa Tôn Ân, Khoái Ân được huyện sai đi phục dịch quân đội, sau đó được sung làm binh sĩ, nhận việc chăm sóc ngựa.

Khoái Ân thường làm thay cho những người lớn tuổi, một mình nhận việc của mấy người, mỗi lần cho ngựa ăn, đều than rằng: "Đại trượng phu giương được cung nặng 3 thạch, sao lại sung làm tên lính chăn ngựa!?" Lưu Dụ nghe được, tức thì cấp cho ông binh khí, Ân mừng lắm.

Từ khi tham gia thảo phạt Tôn Ân, Khoái Ân luôn đi trước binh sĩ, chém được rất nhiều thủ cấp. Trải qua nhiều trận đánh, ông tỏ rõ sức mạnh và can đảm đều hơn người, tính tình trung thành, cẩn thận, chưa từng mắc lỗi, rất được Lưu Dụ tin yêu. Trong một trận đánh ở huyện Lâu, ông bị trúng tên vào mắt trái.

Dẹp nội loạn
Khoái Ân theo Lưu Dụ giành lại Kinh Thành, tiến đánh Kinh Ấp, được phong làm Ninh Viễn tướng quân, chỉ huy đội nghi vệ. Sau đó ông theo Chấn vũ tướng quân Lưu Đạo Quy đuổi đánh Hoàn Huyền, bắt Hoàn Tiên Khách, phá được Yển Nguyệt điệp, rồi bình định Giang Lăng.

Năm Nghĩa Hi thứ 2 (106), Trương Kiên giữ Ứng Thành làm phản, Khoái Ân phá được, nhận tước Đô Hương hầu.

Khi Lưu Dụ đi đánh Nam Yên, ông cũng có công. Nhân thời cơ Lưu Dụ đang vây Quảng Cố, Lư Tuần nổi dậy, bức đến Kinh Ấp, Khoái Ân quay về đón đánh ở Tra Phổ, nghĩa quân lui chạy. Sau đó Khoái Ân cùng bọn Vương Trọng Đức đuổi đánh biệt tướng Phạm Sùng Dân của Tuần ở Nam Lăng. Sau khi Lư Tuần chạy về Quảng Châu, Khoái Ân lĩnh hơn ngàn người đuổi theo biệt soái của Tuần là Từ Đạo Phúc, chém chết ông ta ở Thủy Hưng.

Khi Lưu Dụ phát binh chinh thảo Lưu Nghị, Khoái Ân cùng Vương Trấn Ác đưa quân tập kích Giang Lăng .

Ông được giữ quan chức cũ, làm Thái úy trưởng kiêm Hành tham quân, lĩnh 2000 quân, theo Ích Châu thứ sử Chu Linh Thạch đánh đất Thục. Đến Bành Mô, Khoái Ân lĩnh quân đi trước, đại chiến với địch, từ sáng sớm đến khi mặt trời lặn, càng đánh càng hăng, quân Thục thua chạy. Quân Tấn bình định Thành Đô, ông được cất nhắc làm Hành tham quân, đổi phong là Bắc Chí huyện ngũ đẳng nam.

Khi Lưu Dụ thảo phạt Tư Mã Hưu Chi và Lỗ Tông Chi, Khoái Ân theo Kiến uy tướng quân Từ Quỳ Chi đi trước. Quỳ Chi bị giết, còn ông đã bày trận dưới đê. Con Tông Chi là Quỹ thừa thắng tấn công, tên bay như mưa, tiếng hô dậy đất, Khoái Ân chỉnh đón khích lệ tướng sĩ, giữ vững trận địa. Lỗ Quỹ nhiều lần xung kích mà không lay chuyển nổi, bèn lui đi. Lưu Dụ đưa đại quân đến, khen ngợi ông dùng binh vững vàng.

Quân Tấn đánh bại Hưu Chi và Tông Chi ở Giang Lăng, quay lại đánh Lỗ Quỹ ở Thạch Thành. Quỹ bỏ thành mà chạy, Khoái Ân đuổi theo đến Tương Dương. Cha con Tông Chi chạy vào nước Hậu Tần của người Khương, bọn Khoái Ân đuổi đến Lỗ Dương quan mới trở về.

Khoái Ân từ khi tham gia chinh chiến, mỗi khi gặp nguy cấp, liền đi trước tướng sĩ, thường xông vào những nơi kiên cố nhất mà đánh phá, không ngại gian khó. Ông trải qua trăm trận, thân thể chịu nhiều vết thương. Lưu Dụ xét lại công lao trước sau, phong làm Tân Ninh huyện nam.

Ở triều đình
Con trưởng của Lưu Dụ là Nghĩa Phù làm Chinh lỗ tướng quân, lấy Khoái Ân làm Trung binh tham quân phò tá Nghĩa Phù. Khi Lưu Dụ cất quân đánh Hậu Tần, lưu ông ở lại làm thị vệ cho Nghĩa Phù, mệnh cho ông kết giao với các quan trong triều. Khoái Ân vô cùng khiêm tốn, nói chuyện với mọi người không nhắc quan vị, mà tự xưng là "kẻ hèn". Ông thường vỗ về sĩ tốt, lại rất có kỷ cương, bộ hạ đều xem ông như cha.

Sau đó Khoái Ân dời sang làm Tư nghị tham quân, chuyển sang chức Phụ quốc tướng quân, Hoài Lăng thái thú. Lưu Nghĩa Phù được làm Khai phủ, ông làm Tòng sự trung lang, rồi chuyển sang Tư mã cho anh ta; các chức tướng quân, thái thú vẫn như cũ.

Cái chết
Lưu Dụ diệt nhà Hậu Tần, nghe tin Lưu Mục Chi mất, vội quay về miền nam, vua nước Hạ là Hách Liên Bột Bột thừa cơ đánh chiếm Quan Trung. Lưu Dụ sai Khoái Ân đi đón con trai thứ hai của mình là Quế Dương công Nghĩa Chân. Nghĩa Chân về đến Thanh Nê, bị quân Phật Phật (chỉ Hách Liên Bột Bột) đuổi đến, Khoái Ân đoạn hậu, ra sức chiến đấu mấy ngày liên tiếp.

Tiền quân của Nghĩa Chân tan rã bỏ chạy, người của Khoái Ân cũng mất sạch. Ông bị quân Hạ bắt được, chết trong tay địch.

Con trai là Quốc Tài kế tự. Quốc Tài mất, con trai Quốc Tài là Tuệ Độ kế tự. Tuệ Độ mất, không có con, không có người kế tự.

Xem thêm
 Lưu Dụ
 Hách Liên Bột Bột

Tham khảo
 Tống thư
 Nam sử

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Tấn
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Người Sơn Đông


title: Osmia exigua

text:
Osmia exigua là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1878


title: Faverolles, Aisne

text:
Faverolles là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Murex falsitribulus

text:
Murex falsitribulus là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Chrysolina taygetana

text:
Chrysolina taygetana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyné miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Halictus nicosiae

text:
Halictus nicosiae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1923


title: Lưu Bá

text:
Lưu Bá (chữ Hán phồn thể: 留壩縣, chữ Hán giản thể:, âm Hán Việt: Lưu Bá huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hán Trung, tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1970 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 50.000 người. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 5 trấn, 5 hương.
Trấn: Thành Quan, Mã Đạo, Vũ Quan Dịch, Lưu Hầu, Giang Khẩu.
Hương: Thanh Kiều Dịch, Hỏa Thiêu Điếm, Thạch Môn, Ngọc Hoàng Miếu, Tang Viên Bá.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây
Hán Trung


title: Doraemon: Nobita và vương quốc trên mây

text:
hay còn được biết với tên Vương quốc trên mây là bộ phim hoạt hình Doraemon thứ 13 được ra mắt tại Nhật Bản Phim của đạo diễn Shibayama Tsutomu. Tập truyện được tác giả Fujiko F. Fujio đăng trên tạp chí CoroCoro Comic từ tháng 10 năm 1991 cho đến tháng 1 năm 1992.. Phim được phát hành ở một số quốc gia trên thế giới: tại Đài Loan từng được phát hành dưới dạng VCD trong thập niên 2000, tại Tây Ban Nha phát hành dưới dạng DVD vào ngày 20 tháng 10 năm 2004, tại Hồng Kông được pháy sóng trên truyền hình vào ngày 17 tháng 4 năm 2006, tại Ý phát sóng trên truyền hình vào ngày 21 tháng 12 năm 2009 và tại Ấn Độ phát sóng truyền hình vào ngày 25 tháng 1 năm 2014 Tại Việt Nam, phim từng được Công ty Cổ phần Truyền thông Trí Việt mua bản quyền và phát sóng trên kênh HTV3 lần đầu vào ngày 14 tháng 12 năm 2012. Tại Nhật Bản phim được phát hành dưới dạng băng VHS và DVD bởi Toho còn tại Việt Nam phim được Công ty điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát hành trong định dạng VCD.
Ca khúc mở đầu phim là  do Yamano Satoko trình bày và ca khúc kết thúc là  do Takeda Tetsuya trình bày. Ca khúc tiếng Việt mở đầu là "Doraemon" do Huyền Chi trình bày và kết thúc là "Theo những áng mây" do Tiến Đạt trình bày.

Phim giành được Giải bạc tại Lễ trao giải Giải doanh thu vàng (Golden Gross Award) lần thứ 9 với doanh thu tại phòng vé là 1.68 tỉ Yên. Thể loại: phiêu lưu, hài hước, tưởng tượng.

Nội dung

Nobita muốn được đến thiên đường trên chín tầng mây, nơi mà cậu thường nghe nói đến trong truyện cổ tích. Không cần tìm kiếm đâu xa, bằng những bảo bối của mình, cả nhóm Doraemon đã tạo ra một thiên đường riêng và vô hình đối với người bên ngoài. Họ gặp một cậu bé nhưng hôm sau câu ta đã biến mất. Cả nhóm Doraemon gặp người thiên đàng và được biết bọn họ cũng có một thiên đàng riêng với kĩ thuật vô hình. Người thiên đàng đã nhốt nhóm Doraemon nên cả nhóm đã trốn đi nhưng không may họ bị đám mây tích điện đánh trúng. Jaian, Suneo, Shizuka bị bắt lại và được biết Chiến dịch Noah - tẩy rửa Địa cầu vì Trái Đất đã quá bụi bặm. Họ được mời đến Hội nghị thiên đàng với tư cách bị cáo người mặt đất cùng bốn tên thợ săn.
Trong khi đó, Doraemon, Nobita may mắn trốn thoát và gặp lại những người tí hon ở làng Donjara trước đây cùng cậu bé hôm trước. Họ cũng được biết Chiến dịch Noah và quay về Vương quốc trên mây của mình với kế hoạch dùng hơi ga chỉ để răn đe người thiên đàng. Nhưng bốn tên thợ săn nọ trốn thoát và tình cờ lạc vào Vương quốc trên mây của nhóm Doraemon, chúng dùng hơi ga bắn vào căn cứ năng lượng của người thiên đàng và đe dọa bắn hết chín tầng mây. Cả nhóm Doraemon và Palupalu - một người thiên đàng bị bắt giam. Doraemon với cái đầu cứng của mình đã lao vào bình ga và cả Vương quốc trên mây tan ra, còn nhóm Doraemon được cứu thoát. Nhờ bé cây Kibou (nay đã lớn), Doraemon tỉnh lại và những lời nói đầy thuyết phục của Kibou, Chiến dịch Noah được đình chỉ vô thời hạn, người thiên đàng tạm biệt nhóm Doraemon và lên sống trên Hành tinh thực vật, tạo cơ hội để người mặt đất cải thiện môi trường.
Tác phẩm liên quan
Moa ơi, Dodo ơi! Tồn tại mãi nhé!!: Doraemon và Nobita lên kế hoạch dùng vòng thời gian và gậy bắt dính để đem những loài vật có nguy cơ tuyệt chủng trong quá khứ về nhà nuôi. Không may, một trong số những con chim mà hai đứa bắt được bị phát hiện giá trị và gây xôn xao dư luận. Cuối cùng họ phải đem thả chúng trên một hòn đảo hoang vắng.
Vĩnh biệt Bé Cây: Câu chuyện kể về việc Doraemon và Nobita cứu được một cây con nhỏ trong vùng rừng sắp bị chặt phá. Họ đã dùng Thuốc chuyển hóa thực vật thành động vật và Bé Cây (Kibou) dần biết đọc, biết viết, nghiên cứu khoa học và cả xem TV nữa. Một ngày nọ, khi đi thăm mảnh đất cũ, Doraemon, Nobita và Kibou bị người ở Hành tinh thực vật hút lên. Với trí tuệ và sự hùng biện của Kibou, Hành tinh thực vật đã dừng ý định lấy hết cây xanh trên Trái Đất. Kibou được đi lên hành tinh thực vật và vĩnh biệt Doraemon, Nobita. Kibou được tái xuất lần nữa trong tập phim Nobita và người khổng lồ xanh.
Cậu bé Hoi ở làng Donjara: Doraemon và Nobita tình cờ gặp cậu bé Hoi - người dân làng Donjara tí hon. Hai đứa giúp cậu bé tìm lại gia đình và được biết nơi ở của họ đang sắp bị san bằng. Doraemon và Nobita đã tìm ra nơi ở mới cho dân làng người tí hon, đó là khu rừng rậm Amazon và đưa họ đến nơi đó sinh sống.

Nhân vật
Palupalu: Nữ nhân viên quản lý "Khu bảo tồn động vật tuyệt chủng" thuộc Liên bang thiên đang. Cô đã giúp đỡ nhóm Doraemon rất nhiều trong thời gian họ bị kẹt lại trên mây. Nói chung Palupalu, cũng như bao người thiên đàng khác, đều không có thiện cảm về người mặt đất do họ là nguyên nhân làm ô nhiễm bầu khí quyển. Tuy nhiên Palupalu vẫn ngầm ủng hộ cho những lời biện hộ của nhóm Doraemon.
Gurio: Anh của Palupalu, cũng là nhân viên bảo tồn động vật tuyệt chủng. Anh thù địch với người mặt đất và đối xử hà khắc ra mặt với nhóm Doraemon, trái ngược với cô em gái.
Tổng thống: Người quản lý Liên bang thiên đàng, ông sẽ là người ấn nút "tẩy rửa Trái Đất" nếu cuộc đàm phán của người mặt đất không thành công.
Tagaro: Cậu bé đánh cá sống cùng với ông và cha trên một hòn đảo, sau đó cả gia đình bị đưa lên thiên đàng do một trận đại hồng thủy. Khi nghe được "Chiến dịch Noah" (tẩy rửa Trái Đất) của người thiên đàng, cậu đã cưỡi trên lưng con rùa cổ đại Glyptodont để trốn xuống mặt đất báo nguy cho loài người. Không may con rùa bị lật nhào và làm Tagaro ngất đi, cậu được nhóm Doraemon chăm sóc rồi bị người thiên đàng bắt trở về.
Hoi: Chú bé người tí hon sống với cả một làng như vậy, từng được Doraemon và Nobita giúp đỡ trong việc tìm lại gia đình và nơi ở mới, sau này cũng được đưa lên thiên đàng. Nhờ bé Hoi mà Nobita gặp được Tagaro, qua đó biết được âm mưu của người thiên đàng.
Moa và Dodo: Hai loài chim tuyệt chủng từng được nhóm Doraemon và Nobita cứu sống, chúng cũng đang sống ở thiên đàng và không quên cất tiếng ủng hộ cho nhóm bạn Doraemon.
Kibou: Vốn là một chồi non trong một khu rừng sắp bị giải toả tại Tokyo, may nhờ Doraemon và Nobita cứu sống, biến thành người thực vật, sau đó được đưa đi học tập tại Hành tinh thực vật. Kibou đã dùng tài hùng biện của mình nói nhiều lời có lợi cho người mặt đất và cứu sống Doraemon khi cậu đâm đầu vào bình khí ga tự sát.
Những tên thợ săn: 4 tên thợ săn bắn trái phép, tham lam và độc ác. Chúng vô tình bị kéo lên thiên đàng khi săn một đàn voi, sau đó lén đánh cắp một chiếc đĩa bay của người thiên đàng, gây mối hiềm khích lớn giữa Doraemon và người thiên đàng, dẫn đến việc cậu phải tự sát.

Sản xuất

Nhà sản xuất
Bộ phim là sản phẩm của:
Hãng hoạt hình Shinei (Shinei Animation).
Nhà xuất bản Shogakukan.
Hãng truyền hình TV Asahi.

Phân vai

Thông tin bổ sung
Phim dự kiến được chiếu ở Ấn Độ vào ngày 25 tháng 1 năm 2014 với tên gọi Nobita's Jannat No. 1

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web phim hoạt hình Doraemon
Lịch sử bộ phim Nobita và vương quốc trên mây

Thế giới Doraemon (tiếng Nhật)

V
Phim năm 1992
Phim Nhật Bản
Truyện dài Doraemon
Phim Doraemon
Phim hoạt hình Toho


title: Kleinmaischeid

text:
Kleinmaischeid  là một xã ở huyện Neuwied, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã này có diện tích 6,99 km2, dân số cuối năm 2006 là 1376 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Leptotrophon lineorugosus

text:
Leptotrophon lineorugosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leptotrophon


title: Limena

text:
Limena là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, located about 35 km về phía tây của Venezia và cách khoảng 6 km về phía bắc của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.148 người và diện tích 15,0 km².

Limena giáp các đô thị: Curtarolo, Padova, Piazzola sul Brenta, Vigodarzere, Villafranca Padovana.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Padova
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Gofasia galiciae

text:
Gofasia galiciae là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gofasia


title: Sankt Anna am Lavantegg

text:
Sankt Anna am Lavantegg là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 47,16 km², dân số cuối năm 2005 là 1291 người.

Tham khảo


title: Bascaneucosma

text:
Bascaneucosma là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Bascaneucosma magicopa Diakonoff, 1989

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: (69478) 1996 XO15

text:
{{DISPLAYTITLE:(69478) 1996 XO15}}

(69478) 1996 XO15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 10 tháng 12 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 69001–70000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Agapetus curvidens

text:
Agapetus curvidens là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Nguyễn Tôn Hoàn

text:
Nguyễn Tôn Hoàn (1917-2001) là một chính khách Việt Nam, một trong những lãnh tụ của Đại Việt Quốc dân Đảng. Ông cũng từng giữ chức Bộ trưởng Thanh niên trong chính phủ Quốc gia Việt Nam (1950) và Phó Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1964).

Thân thế
Ông sinh khoảng tháng 5 năm 1917, là con trong một gia đình theo đạo Công giáo giàu có ở Tây Ninh, Nam Kỳ. Ông theo học y khoa ở Trường Đại học Đông Dương, Hà Nội nơi ông bắt đầu hoạt động chính trị trong giới sinh viên.

Hoạt động chính trị

Sáng lập Đại Việt Quốc dân đảng
Năm 1939 khi còn là sinh viên ông tham gia thành lập Đại Việt Quốc dân đảng, và nhanh chóng nổi lên như một lãnh đạo của đảng này.

Khi quân Nhật tiến vào Đông Dương, họ đã hậu thuẫn cho một số đảng phái chính trị chống Pháp, trong đó có Đại Việt Quốc dân Đảng. Năm 1944, Đại Việt Quốc Dân Đảng kết hợp với Đại Việt Quốc xã, Đại Việt Duy dân, Đại Việt Dân chính thành lập một mặt trận chung với tên gọi là Đại Việt Quốc gia Liên minh với mục đích liên kết với Nhật để đánh Pháp. Về sau, còn có thêm sự gia nhập của Tân Việt Nam Quốc dân Đảng. Khi Nhật đảo chánh Pháp vào ngày 9 tháng 3 năm 1945, Đại Việt Quốc gia Liên minh đứng ra lập Ủy ban Chính trị Bắc Kỳ mong tiếp quản quyền điều hành từ tay người Nhật. Tuy nhiên Đế quốc Nhật Bản chọn duy trì thể chế quân chủ của triều đình Huế và cho thành lập chính phủ Trần Trọng Kim. Thủ tướng Trần Trọng Kim cho lập Ủy ban Giám đốc Chính trị Miền Bắc, trong đó có sự tham gia của Nguyễn Tường Long là một lãnh đạo của Đại Việt Quốc gia Liên minh, với nhiệm vụ ổn định tình hình ở Bắc Bộ. Tuy nhiên, trước khi Ủy ban kịp hoạt động thì lực lượng Việt Minh đã giành được chính quyền, vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị khiến Ủy ban mất cơ sở hoạt động, phải giải tán. Đại Việt Quốc gia Liên minh cũng tan rã vì các đảng thành viên không nhất trí quan điểm hành động trong giai đoạn mới.

Năm 1945, chính phủ Việt Minh do có chuẩn bị và tổ chức tốt đã chớp thời cơ giành được chính quyền. Do việc hợp tác với người Nhật trước đây, chính phủ Việt Minh đã kết tội Đại Việt Quốc dân đảng và ra lệnh giải tán đảng này. Yếu thế hơn hẳn, Đại Việt Quốc dân đảng cùng với Việt Nam Quốc dân đảng và Đại Việt Dân Chính Đảng thành lập Mặt trận Quốc dân Đảng Việt Nam để chống lại chính phủ Việt Minh. Tuy nhiên, Mặt trận không hoạt động hiệu quả do mâu thuẫn giữa cách thức hành động của các thành viên dẫn đến tan rã. Bên cạnh đó, nhằm ổn định tình hình để rảnh tay tập trung chống Pháp, các lãnh đạo Việt Minh cũng thực hiện nhiều biện pháp để tiễu trừ các đảng phái chống đối.

Là một lãnh đạo của Đại Việt, Nguyễn Tôn Hoàn cũng nằm trong số cần phải diệt trừ. Do vậy, giữa năm 1946, ông lẩn trốn sang Trung Hoa, bấy giờ hãy còn do Trung Quốc Quốc Dân Đảng kiểm soát. Không lâu sau đó, khi người Pháp tái chiếm và kiểm soát được hầu hết lãnh thổ Đông Dương, ông trở về nước và hoạt động ở Sài Gòn. Từ năm 1947, Đại Việt Quốc dân đảng hoạt động trong Mặt trận Quốc gia Thống nhất, một tập hợp các đảng chính trị do tướng Nguyễn Văn Xuân thành lập, với chủ trương chống Việt Minh và thỏa hiệp với chính phủ Pháp, ủng hộ Giải pháp Bảo Đại với hy vọng có thể được người Pháp trao trả độc lập. Khi chính phủ Quốc gia Việt Nam được thành lập, Nguyễn Tôn Hoàn được bổ nhiệm làm Tổng trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao. Ông được cho là người đã đưa môn bóng bàn vào Việt Nam.

Tuy nhiên, Quốc gia Việt Nam còn phụ thuộc chính quyền Pháp vì toàn bộ các quyền quân sự, ngoại giao và tài chính đều do người Pháp nắm giữ. Khi đạt được mục đích có được danh nghĩa đã trao trả độc lập cho người Việt, chính quyền Pháp tìm cách gạt những chính khách từng có quá khứ chống Pháp để thay vào bởi những người dễ bảo hơn. Nhân vụ một cảm tử quân của Việt Minh là Phan Văn Út ném bom giết chết tướng Charles Marie Chanson ngày 31 tháng 7 năm 1951 tại Sa Đéc, chính quyền Pháp kết tội và truy bắt một số lãnh đạo của đảng Đại Việt. Ông cũng bị liên lụy, phải từ chức, sau đó sinh kế bằng cách mở một tiệm bán gạo ở trên đường Galiéni (nay là đường Trần Hưng Đạo).

Lưu vong lần thứ nhất
Khi người Pháp bắt đầu tỏ ra yếu thế trên các chiến trường trước sự gia tăng mạnh mẽ của Việt Minh, hè năm 1953, với sự hậu thuẫn của người Mỹ, Ngô Đình Nhu đã tổ chức một Đại hội Đoàn kết, nhằm tập hợp các chính đảng chống Cộng, trong đó có cả Đại Việt, nhằm tạo thanh thế cho Ngô Đình Diệm và công kích Bảo Đại.. Nguyễn Tôn Hoàn bắt đầu tham gia chính trường trở lại. Dưới áp lực của người Mỹ và sự vận động của các chính đảng trong nước, đầu năm 1954, Ngô Đình Diệm được Bảo Đại bổ nhiệm làm Thủ tướng.

Trước sự đi xuống của người Pháp và sự hỗ trợ từ người Mỹ, Thủ tướng Ngô Đình Diệm, với sự trợ giúp của hai người em mình là Ngô Đình Nhu và Ngô Đình Cẩn, và đảng Cần Lao, tìm cách phế truất Bảo Đại và thống nhất quyền lực. Điều này dẫn đến xung đột quân sự với các lực lượng cát cứ như của Hòa Hảo, Cao Đài, Bình Xuyên và cả Đại Việt. Căn cứ quân sự quan trọng nhất của đảng Đại Việt là Ba Lòng (Quảng Trị) bị triệt hạ. Rất nhiều lãnh đạo đảng Đại Việt bị bắt giữ hoặc phải lẩn trốn hoặc lưu vong. Ông cũng nằm trong đó buộc phải lưu vong sang Pháp, sinh sống bằng cách mở quán ăn Sông Hương (la Rivière des parfums)..

Tham chính
Đầu thập niên 1960, khi chính quyền Ngô Đình Diệm đứng trước khả năng sụp đổ, một số chính khách Hoa Kỳ đã mời ông sang Mỹ để thảo luận khả năng về nước tham chính. Tuy nhiên, mãi sau cuộc đảo chính quân sự 1963, và sau khi tướng Nguyễn Khánh thực hiện cuộc "chỉnh lý" để nắm được quyền lực, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của đảng Đại Việt, tướng Nguyễn Khánh đã mời Nguyễn Tôn Hoàn về nước giữ chức vụ Thủ tướng. Tuy nhiên, việc không thành do thất bại trong việc lập Nội các và do đảng Đại Việt đã phân hóa thành nhiều nhóm, trong đó không ít nhóm tỏ ý bất phục do ông lưu vong nhiều năm ở nước ngoài và không còn hoạt động, nay đột nhiên về nước nắm quyền. Tướng Khánh, nhân danh Chủ tịch Hội đồng Quân nhân Cách mạng đành tự nắm quyền Thủ tướng và bổ nhiệm Nguyễn Tôn Hoàn làm Đệ nhất Phó Thủ tướng, đặc trách công tác bình định nông thôn và quản nhiệm năm bộ, trong đó có Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng. Trong những công việc chính của Nguyễn Tôn Hoàn là tổ chức lại hệ thống Ấp Chiến lược cũ thành "Ấp Đời mới" để đối phó với lực lượng Cộng sản.. Ông cũng là người cho thành lập Bộ Phát triển Sắc tộc, nhằm giải quyết các xung đột với người dân tộc thiểu số và các mâu thuẫn ở vùng Tây Nguyên với sự trỗi dậy của lực lượng BAJARAKA, tiền thân của FULRO.

Chủ trương của ông là nhằm mục đích mở cuộc thanh lọc chống tham nhũng và tìm cách chuyển giao sang chính phủ dân sự. Tuy nhiên, bấy giờ chiến cuộc bắt đầu lan rộng bởi sự phát triển của Quân Giải phóng miền Nam. Trong hoàn cảnh chiến tranh, do không phải là một quân nhân, vai trò Nguyễn Tôn Hoàn càng bị lu mờ trước các tướng lãnh được sự ủng hộ đắc lực hơn của đồng minh Hoa Kỳ. Không lâu sau, ông bị Hội đồng Quân lực loại khỏi chức vụ bình định nông thôn.

Lưu vong lần thứ hai
Từ địa vị tham chính, Nguyễn Tôn Hoàn dần quay sang lập trường đối kháng, chỉ trích chính phủ. Giữa năm 1964 khi giáo dân Công giáo xuống đường biểu tình thì Nguyễn Tôn Hoàn ngấm ngầm ủng hộ nhóm biểu tình và lên án tướng Khánh và đại sứ Hoa Kỳ là Henry Cabot Lodge, Jr. đã thiên vị Phật giáo để áp bức Công giáo. Ngày 1 tháng 9 năm 1964, Nguyễn Tôn Hoàn từ chức Phó Thủ tướng. Ngày 13 tháng 9 năm 1964, Trung tướng Dương Văn Đức và Thiếu tướng Lâm Văn Phát dẫn lực lượng Quân đoàn IV kéo về Sài Gòn thị uy, dự định lật đổ chính phủ Nguyễn Khánh để nắm quyền. Nguyễn Tôn Hoàn cũng tìm cách huy động các đảng viên Đại Việt dưới quyền ông ủng hộ đảo chính. Tuy nhiên, cuộc đảo chính bất thành do thiếu kiên quyết và thiếu sự ủng hộ của nhiều thế lực khác nhau. Ngày 15 tháng 9, tướng Nguyễn Khánh trở về Sài Gòn, tuyên bố cách chức và buộc giải ngũ tướng Dương Văn Đức, Lâm Văn Phát và một số sĩ quan cao cấp chỉ huy đảo chính. Tuy nhiên, không ai trong số họ bị bắt giữ và vẫn được tự do. Dù vậy các chính khách dân sự ủng hộ đảo chính đều bị cách chức và trục xuất, trong đó có Nguyễn Tôn Hoàn. Ông phải lưu vong sang Nhật Bản rồi lại sang Pháp. Được một năm thì ông lại bỏ Pháp vì bất đồng với đường lối ngoại giao của Pháp đối với Việt Nam Cộng hòa rồi sang Mỹ định cư năm 1965.

Ở Hoa Kỳ ông làm giảng viên tiếng Việt tại một số cơ sở của Quân đội Hoa Kỳ. Ngoài ra ông mở nhà hàng Việt Nam.

Trong khi đó ở quốc nội, đảng Đại Việt phân rã thành nhiều nhóm, quan trọng là Đại Việt Cách mạng đảng và Tân Đại Việt. Mãi đến năm 1972, các nhóm còn lại của Đại Việt Quốc dân đảng mới hợp nhất lại. Ông được bầu làm thành viên của Cố vấn đoàn.

Sau năm 1975, trong những nỗ lực để tái hoạt động, các đảng viên Đại Việt lưu vong đã tìm cách quy tụ các đảng viên cũ trở lại sinh hoạt. Tháng 8 năm 1992, một Đại hội được tổ chức ở Longview, California (Hoa Kỳ), các đảng viên Đại Việt (gồm cả Đại Việt Quốc dân đảng và Tân Đại Việt) thống nhất lấy lại danh xưng Đại Việt Quốc dân Đảng. Ông được bầu làm Chủ tịch Đảng, bác sĩ Lý Ngọc Dưỡng được bầu làm Chủ tịch Ban chấp hành Trung ương. Ông giữ chức vụ này cho đến khi mất ngày 19 tháng 9 năm 2001 ở Mountain View, California.

Sau cái chết của ông, nội bộ lãnh đạo Đại Việt Quốc dân Đảng có lục đục dẫn đến sự phân rã và hình thành ba tổ chức chính trị hải ngoại cùng lấy tên là Đại Việt Quốc dân đảng.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết
Cáo phó trên báo The New York Times về Nguyễn Tôn Hoàn
Ngày giỗ Bác sĩ Nguyễn Tôn Hoàn theo trang nhà của Đảng Đại Việt

Người Tây Ninh
Người Mỹ gốc Việt
Đại Việt Quốc dân Đảng
Liên minh Dân chủ Việt Nam
Bộ trưởng Quốc gia Việt Nam
Bộ trưởng Việt Nam Cộng hòa
Người Việt di cư tới Mỹ
Sinh năm 1917
Mất năm 2001
Tín hữu Công giáo Việt Nam


title: Melanotus erythropygus

text:
Melanotus erythropygus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Jafar Khan

text:
Jafar Khan Zand là một vị vua xứ Ba Tư - trị vì từ 18 tháng 2 năm 1785 tới 23 tháng 1 năm 1789. Ông là quốc vương thứ 7 của nhà Zand.

Sau khi cha của Jafar Khan là Sadiq Khan bị Ali Murad Khan hạ bệ, Jafar Khan quyết tâm trả thù cho phụ vương và vì vậy nên 4 năm sau đó ông lật đổ Ali Murad Khan. Jafar là một nhà chiến sự và đã đánh bại được Agha Mohammad Khan rất nhiều lần. Ông bị đầu độc sau khi ở ngôi được 3 năm và người thừa kế là Sayed Murad Khan.

Tham khảo

Vua nhà Zand
Vua bị giết
Mất năm 1789
Năm sinh thiếu
Sinh thế kỷ 18


title: Stanhopea martiana

text:
Stanhopea martiana là một loài lan đặc hữu của tây nam México.

]]

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

martiana


title: Trận Ichi no Tani

text:
là một thành của nhà Taira tại Suma, ở về phía tây của tỉnh Kobe ngày nay. Nó nằm trên dải bờ biển hẹp, giữa núi ở phía bắc, và biển ở phía nam. Địa thế này phòng thủ tốt, nhưng cũng rất khó đưa quân vào thành. Minamoto no Yoshitsune chia quân làm 3 đường. Lực lượng của Noriyori tân công quân Taira tại đền Ikuta, một ngôi đền bằng gỗ cách đó không xa về phía đông. Cánh thứ hai, không quá 100 kỵ binh, leo lên núi, nhìn xuống thành của nhà Taira từ phía bắc, trong khi số còn lại tấn công cùng Yoshitsune, từ phía tây, dọc bờ biển.
Vào giờ đã định, cả ba cánh đều tiến quân, bao vây thành, và nổi lửa đốt nó. Rất nhiều binh lính Taira chạy lên các con thuyền của họ, và đi đến Yashima, nhưng Taira no Tadanori bị giết, và Shigehira bị bắt.

Ichi-no-Tani là một trong những trận đánh nổi tiếng nhất trong Chiến tranh Genpei, phần lớn là vì riêng trận đánh đã diễn ra ở đây. Benkei, có lẽ là tăng binh nổi tiếng nhất, chiến đấu cùng với nhà Minamoto nơi đây, và rất nhiều chiến binh tài giỏi và quan trọng của nhà Taira cũng có mặt ở đó. Cái chết của Taira no Atsumori mới 16 tuổi về tay Kumagai no Naozane là một đoạn đặc biệt nổi tiếng trong 'Heike Monogatari'. Nó đã được chuyển thể lên sân khấu kịch noh và kabuki, và trong văn chương đại chúng, Oda Nobunaga thường được tả lại là biểu diễn vở kịch noh khi sắp chết ("ningen goju nen geten no uchi wo kurabureba, yumemaboroshi no gotoku nari"). Có thể nói rằng, cái chết của Atsumori là một trong những trận đấu tay đổi nổi tiếng nhất trong Lịch sử Nhật Bản.

Ichi-no-Tani là lần cuối cùng còn ghi lại được về việc nỏ được sử dụng trong các cuộc hãm thành ở Nhật Bản.

Tham khảo

 Sansom, George (1958). 'A History of Japan to 1334'. Stanford, California: Stanford University Press.
 Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.

Chiến trận ở Nhật Bản
Trận đánh trong chiến tranh Genpei
Thời kỳ Heian
Xung đột năm 1184


title: Westfield, Massachusetts

text:
Westfield, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Hampden trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 41.094 người.
Westfield tọa ạc ở Thung lũng Pioneer Tây Massachusetts, Hoa Kỳ. Nó là một phần của khu vực thống kê đô thị Springfield, Massachusetts.
Khu vực này ban đầu được nơi sinh sống của bộ tộc Pocomtuc, và được gọi là Woronoco (có nghĩa là "đất quanh co"). Các ngôi nhà buôn bán đã được xây dựng năm 1639-1640bởi người định cư từ các thuộc địa Connecticut. Massachusetts khẳng định thẩm quyền quản lý, và chiếm ưu thế sau khi một cuộc khảo sát ranh giới. Năm 1647, Massachusetts Woronoco một phần của Springfield, Massachusetts. Đất đai đã từng bước được mua từ người da đỏ.

Từ sáng lập của nó cho đến 1725, Westfield có dân định cư về phía tây thuộc địa Massachusetts. Các cuộc họp thị trấn đã được tổ chức trong một ngôi nhà thờ cuộc họp cho đến khi 1839 khi tòa thị chính được xây dựng trên phố Broad. Tòa nhà này cũng phục vụ như tòa thị chính trong giai đoạn 1920-1958. Do vùng đất phù sa của nó, các cư dân của khu vực này đã hoàn toàn dành cho các mục đích nông nghiệp cho khoảng 150 năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Westfield, Massachusetts


title: Đời sống cá nhân

text:
Đời sống riêng tư hay đời sống cá nhân, đời tư là cuộc sống của một cá nhân, đặc biệt được xem như toàn bộ sự lựa chọn cá nhân góp phần nhận dạng tính cách một người. Đây là một khái niệm phổ biến trong đời sống hiện đại - mặc dù chúng phát triển hơn ở nhiều vùng trên thế giới như Tây Âu và Bắc Mỹ. Trong các khu vực này, có những ngành công nghiệp dịch vụ được tạo ra để giúp người dân cải thiện cuộc sống cá nhân của họ thông qua tư vấn hay hướng dẫn cuộc sống.

Chú thích

Đọc thêm
 The Psychopathology of Everyday Life (1901) – Sigmund Freud
 Critique of Everyday Life (1947) – Henri Lefebvre
 The Revolution of Everyday Life (1967) – Raoul Vaneigem
 The Practice of Everyday Life (1974) – Michel de Certeau
 The Everyday Life Reader, 2001, edited by Ben Highmore. ISBN 041523025X
 English Life and Leisure. A social study., (1952) – Seebohm Rowntree
 Ways of Living: Work, Community and Lifestyle Choice (2009) – Paul Blyton, Betsy Blunsdon, Ken Reed. ISBN 0230202284
 The Sociological Ambition (2001) – Chris Shilling and Philip A Mellor,  ISBN 9780761965480

Đời sống riêng tư
Tâm lý học
Triết học về cuộc sống
Nhân loại học
Sinh hoạt
Triết lý của cuộc sống