Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là "nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa", theo Điều 2, Hiến pháp 2013. Đây là sự kết hợp của hai kiểu nhà nước: nhà nước xã hội chủ nghĩa và nhà nước pháp quyền.

Bản chất
Nhà nước mang bản chất giai cấp, là tổ chức để thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị. Cho đến nay đã có các kiểu Nhà nước chủ nô, Nhà nước phong kiến, Nhà nước tư sản, Nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là kiểu Nhà nước Xã hội chủ nghĩa, thể hiện ở:
Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước Việt Nam thông qua quyết định các chủ trương, đường lối và thông qua việc đưa đảng viên của mình vào nắm giữ các chức danh quan trọng của Nhà nước. Điều 4 của Hiến pháp Việt Nam 2013 khẳng định vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng lên Nhà nước và xã hội.

Cũng là Nhà nước pháp quyền, nên Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam mang các bản chất chung của Nhà nước pháp quyền, đó là:
Các cơ quan Nhà nước được thiết kế, hoạt động trên cơ sở pháp luật. Bản thân Nhà nước đặt mình trong khuôn khổ pháp luật. Hiến pháp Việt Nam năm 2013 có quy định rõ địa vị pháp lý, chức năng, thẩm quyền của các cơ quan Nhà nước bao gồm Quốc hội (chương V Hiến pháp, Luật Tổ chức Quốc hội Việt Nam), Chủ tịch nước (chương VI Hiến pháp), Chính phủ (chương VII Hiến pháp, Luật Tổ chức Chính phủ), Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân (chương VIII Hiến pháp, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân), Chính quyền địa phương (chương IX Hiến pháp, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân),Hội đồng bầu cử quốc gia và kiểm toán nhà nước. Đối với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, ban quản lý các khu kinh tế, thì có các Nghị định của Chính phủ quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của họ.

Các bản chất khác của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là:
 Dân chủ tập trung
Không có sự phân chia giữa 3 ngành lập pháp, hành pháp, và tư pháp, mà là sự thống nhất, phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền này.
Là Nhà nước đơn nhất và tập quyền: Ở Việt Nam chỉ có một Hiến pháp chung. Các địa phương không có quyền lập hiến và lập pháp mà ban hành các VBQPPL theo luật định.

Ngoài ra, theo Hiến pháp, Nhà nước Việt Nam còn có bản chất sau:
"Nhà nước của dân, do dân và vì dân".

Chức năng

Chức năng đối nội

 Chức năng kinh tế
 Chức năng chính trị
 Chức năng xã hội

Chức năng đối ngoại

 Chức năng bảo vệ đất nước

Tổ chức Nhà nước trung ương
Nhà nước Việt Nam là hệ thống có 4 cơ quan. Đó là
Cơ quan quyền lực hay còn gọi là các cơ quan đại diện (lập pháp): bao gồm Quốc hội ở cấp trung ương và Hội đồng nhân dân các cấp địa phương do nhân dân trực tiếp bầu ra và thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước.
Cơ quan hành chính (hành pháp): bao gồm Chính phủ ở cấp trung ương và Ủy ban nhân dân các cấp địa phương do cơ quan quyền lực tương ứng bầu ra.
Cơ quan xét xử (tư pháp): bao gồm Tòa án nhân dân tối cao ở cấp trung ương và Tòa án nhân dân các cấp địa phương.
Cơ quan kiểm sát (công tố): bao gồm Viện kiểm sát nhân dân tối cao ở cấp trung ương và Viện kiểm sát nhân dân các cấp địa phương.

Dưới đây là Sơ đồ tổ chức của Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2016:

Quốc hội

Quốc hội Việt Nam theo mô hình đơn viện và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Quốc hội Việt Nam có 3 nhiệm vụ chính:
 Lập hiến, Lập pháp.
 Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
 Giám sát tối cao hoạt động của Nhà nước.
 Quyết định vấn đề chiến tranh hay hòa bình.
 Quyết định trưng cầu dân ý.
Thành phần nhân sự của cơ quan này là các đại biểu, do cử tri Việt Nam bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Các đại biểu được bầu chịu trách nhiệm trước cử tri bầu ra mình và trước cử tri cả nước, có nhiệm kỳ 5 năm. Hiện nay, Quốc hội có 499 đại biểu.

Đứng đầu Quốc hội Việt Nam là Chủ tịch Quốc hội do các đại biểu bầu ra. Hiện nay Chủ tịch Quốc hội là ông Vương Đình Huệ.

Chính phủ

Chính phủ Việt Nam là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của quốc hội. Chính phủ chịu sự giám sát của Quốc hội và Chủ tịch nước. Chính phủ phải chấp hành:

 Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội
 Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
 Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước

Chính phủ Việt Nam được thành lập trong kỳ họp thứ nhất của Quốc hội mỗi khóa và có nhiệm kỳ là 5 năm.

Đứng đầu Chính phủ Việt Nam là Thủ tướng. Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Chủ tịch nước đề cử và Quốc hội phê chuẩn. Các Phó thủ tướng do Thủ tướng chỉ định. Các thành viên Chính phủ do Chủ tịch nước chỉ định theo đề xuất của Thủ tướng Chính phủ và được Quốc hội phê chuẩn. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ là ông Phạm Minh Chính.

Tòa án nhân dân tối cao

Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam là cơ quan xét xử nhà nước cao nhất và có những nhiệm vụ và quyền hạn sau:
 Hướng dẫn các Tòa án áp dụng thống nhất pháp luật, tổng kết kinh nghiệm xét xử của các Tòa án
 Giám đốc việc xét xử của các Tòa án các cấp; giám đốc việc xét xử của Tòa án đặc biệt và các Tòa án khác, trừ trường hợp có quy định khác khi thành lập các Tòa án đó
 Trình Quốc hội dự án luật và trình Ủy ban thường vụ Quốc hội dự án pháp lệnh theo quy định của pháp luật
Đứng đầu Tòa án nhân dân tối cao là Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao do Chủ tịch nước đề cử và Quốc hội phê chuẩn. Hiện nay,Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là ông Nguyễn Hòa Bình.

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Viện kiểm sát nhân dân tối cao là cơ quan kiểm sát và công tố nhà nước cao nhất.

Viện kiểm sát có thẩm quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp:
 Thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 Bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

Đứng đầu Viện kiểm sát nhân dân tối cao là Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Chủ tịch nước bổ nhiệm theo Hiến pháp. Hiện nay, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao là ông Lê Minh Trí.

Chủ tịch nước

Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là người đứng đầu Nhà nước Việt Nam và thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Chủ tịch nước hiện nay là ông Võ Văn Thưởng.

Chủ tịch nước do Quốc hội bầu ra trong số đại biểu Quốc hội với nhiệm kỳ 5 năm. Chủ tịch nước có các quyền hạn như sau:
 Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày pháp lệnh được thông qua; nếu pháp lệnh đó được Ủy ban Thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành mà Chủ tịch nước không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất.
 Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ.
 Quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ.
 Quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án khác, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát Nhân dân tối cao.
 Quyết định đặc xá.
 Quyết định các chính sách đối nội và đối ngoại của Chính phủ.
 Có quyền triệu tập, tham dự và đồng thời là chủ tọa các phiên họp của Chính phủ.
 Có quyền triệu tập các tướng lĩnh trong lực lượng vũ trang nhân dân để thảo luận, nghe báo cáo các vấn đề về quốc phòng, an ninh.
 Có quyền bác bỏ các văn bản của Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ trái với Hiến pháp và pháp luật.
 Quyết định tặng thưởng huân chương, huy chương, các giải thưởng nhà nước, danh hiệu vinh dự nhà nước.
 Quyết định cho nhập quốc tịch, thôi quốc tịch, trở lại quốc tịch hoặc tước quốc tịch Việt Nam.
 Tổng Tư lệnh lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, giữ chức Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và An ninh, quyết định phong, thăng, giáng, tước quân hàm cấp tướng, chuẩn đô đốc, phó đô đốc, đô đốc hải quân; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội hoặc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội công bố, bãi bỏ quyết định tuyên bố tình trạng chiến tranh; ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ, công bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp; trong trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội không thể họp được công bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc ở từng địa phương
 Trưởng ban Ban chỉ đạo cải cách Tư pháp Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; quyết định chủ trương, định hướng về cơ chế, chính sách, giải pháp thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ cải cách tư pháp. Yêu cầu các tỉnh ủy, thành ủy, đảng đoàn, ban cán sự đảng và đảng ủy trực thuộc Trung ương cung cấp thông tin, tham gia ý kiến đối với các văn bản về lĩnh vực tư pháp và báo cáo kết quả việc triển khai thực hiện Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị và các nghị quyết, chỉ thị, quyết định, kết luận về lĩnh vực cải cách tư pháp của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư
 Tiếp nhận đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ngoài; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; phong hàm, cấp đại sứ; quyết định đàm phán, ký điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước; trình Quốc hội phê chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế quy định tại Khoản 14 Điều 70; quyết định phê chuẩn, gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế khác nhân danh Nhà nước

Tổ chức Nhà nước tại địa phương

Việt Nam theo chế độ đơn nhất, các chính quyền địa phương phụ thuộc vào chính quyền trung ương. Hiện nay có 3 cấp địa phương là cấp tỉnh (tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương), cấp huyện (thành phố thuộc tỉnh, thị xã, quận và huyện) và cấp xã (xã, phường và thị trấn). Tại mỗi cấp có các cơ quan tương ứng là Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân.

Hội đồng nhân dân
Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực tại cấp tỉnh, huyện và xã. Đại biểu HĐND do cử tri khu vực đó bầu lên với nhiệm kỳ 5 năm.

Đứng đầu HĐND là Chủ tịch HĐND do các đại biểu bầu ra.

Ủy ban nhân dân
Ủy ban nhân dân là cơ quan hành chính tại cấp tỉnh, huyện và xã.

Đứng đầu UBND là Chủ tịch UBND do Hội đồng Nhân dân cấp đó bầu ra.

Tòa án nhân dân
Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử tại cấp tỉnh và huyện.

Đứng đầu TAND là Chánh án do Chánh án Tối cao bổ nhiệm.

Viện kiểm sát nhân dân
Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan kiểm sát và công tố tại cấp tỉnh và huyện.

Đứng đầu Viện kiểm sát là Viện trưởng do Viện trưởng Viện Kiểm sát Tối cao bổ nhiệm.

Đánh giá
Bộ máy Nhà nước Việt Nam hiện nay thể hiện được sự hiệu quả tương đối trong công tác quản lý cũng như vận hành đất nước. Tuy nhiên, còn một số tồn tại như: cồng kềnh, yếu kém và trì trệ ở tại một số địa phương cũng như các cơ quan bộ.

Bên cạnh đó, bộ máy hành chính có quá nhiều ban bệ, thứ trưởng, vụ trưởng, nhiều cấp phó. Theo quy định, mỗi bộ chỉ được có tối đa 4 thứ trưởng, nhưng các Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương đều có lúc có tới 10 thứ trưởng.

Tham khảo

Tham khảo
Giáo trình Đại cương Nhà nước và Pháp luật, TA VAN THIEN, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, tháng 4/2008.
Giáo trình Pháp luật Đại cương,TA VAN THIEN, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, 2006.
Hiến pháp Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013

Nhà nước Việt Nam


title: Lã Bất Vi

text:
Lã Bất Vi (Giản thể: 吕不韦; phồn thể: 呂不韋; 292 TCN - 235 TCN) là một thương nhân người nước Vệ, sau trở thành Tướng quốc của nước Tần thời Chiến Quốc. Ông nổi tiếng trong lịch sử về buôn quan bán tước, xoay trở từ người buôn bán bình thường trở thành một chính trị gia có ảnh hưởng.

Xuất thân từ thương gia, ông được chọn giữ chức Tướng quốc trong 13 năm cho nước Tần, trở thành một chính trị gia trứ danh đương thời. Với tư tưởng 「Kiêm Nho Mặc, hợp Danh Pháp; 兼儒墨，合名法」, ông hợp lực biên soạn nên Lã Thị Xuân Thu, chủ trương chính trị một cách rất có bài bản. Những thành quả này khiến ông trở thành một biểu tượng của phái Tạp gia - một trong Cửu Lưu thập gia thời Tiên Tần. Khi giữ chức, ông chủ trương đánh chiếm Đông Chu, Triệu cùng Vệ, mở Tam Xuyên, Thái Nguyên và Đông Quận, đối với cơ nghiệp nhà Tần có thành quả lớn lao. Sau cùng, vì sự vụ Lao Ái mà Lã Bất Vi bị liên lụy, cuối cùng bị chính Doanh Chính ép buộc uống thuốc độc tự sát.

Có thuyết nói rằng ông là cha của Doanh Chính, tức Tần Thủy Hoàng, vị Hoàng đế đầu tiên của Trung Hoa, song thuyết này vẫn chưa được kiểm chứng và còn nhiều điểm mâu thuẫn. Các giáo sư John Knoblock và Jeffrey Riegel, trong bản dịch Lã Thị Xuân Thu của họ, gọi câu chuyện này "rõ ràng là sai, nhằm mục đích phỉ báng Bất Vi và xúc phạm Hoàng đế đầu tiên".

Thân thế
Lã Bất Vi là người nước Vệ, nay thuộc khu vực phía Nam của Bộc Dương, tỉnh Hà Nam. Sách Chiến Quốc sách lại nói ông sinh ra ở Dương Địch (猴阳) ở nước Hàn. Xuất thân tầm thường, Lã Bất Vi là một thương nhân, nhờ buôn bán thành công nên rất giàu có.

Năm thứ 40 đời Tần Chiêu Tương vương (267 TCN), Điệu Thái tử mất. Năm thứ 42 (265 TCN), ngôi Thái tử còn khuyết, nên Tần vương cho con thứ là An Quốc quân công tử Trụ làm Thái tử. An Quốc quân có hơn 20 người con và nhiều vợ, trong đó người vợ được yêu nhất được lập làm chính phu nhân, gọi là Hoa Dương phu nhân. Phu nhân không có con, mà một người con của An Quốc quân là Dị Nhân sinh ra bởi thị thiếp Hạ Cơ không được yêu quý, nên Dị Nhân phải làm con tin của Tần ở nước Triệu. Tần mấy lần đánh Triệu, nên Triệu bạc đãi Dị Nhân.

Lã Bất Vi ở Hàm Đan nước Triệu, trông thấy Dị Nhân bèn nảy ra ý muốn giúp Dị Nhân làm người kế nghiệp nước Tần để bản thân mình tiến thân, bèn chủ động kết giao với Dị Nhân. Lã Bất Vi đưa cho Dị Nhân năm trăm cân vàng tiêu dùng và đãi tân khách. Rồi lấy tiền mua của báu vật lạ, đem sang Tần, xin ra mắt người chị Hoa Dương phu nhân để dâng những vật ấy cho Hoa Dương phu nhân. Nhân đó, Lã Bất Vi kể Dị Nhân tài giỏi, khôn ngoan, giao với người các nước, bạn hữu khắp thiên hạ. Hoa Dương phu nhân không có con, Bất Vi khuyên nhận Dị Nhân làm con nuôi. Hoa Dương phu nhân nghe theo, vào xin An Quốc quân lập Dị Nhân làm thừa tự. Danh tiếng Dị Nhân từ đó càng nổi với chư hầu.

Bấy giờ, Lã Bất Vi có một người thiếp là Triệu Cơ, đàn hay múa giỏi và có nhan sắc. Một hôm, Bất Vi mời Dị Nhân đến nhà, sai Triệu Cơ ra rót rượu. Dị Nhân đem lòng say mê, Lã Bất Vi liền dâng Triệu Cơ cho Dị Nhân. Năm Chiêu Tương vương thứ 48 (259 TCN), tháng giêng, Triệu Cơ sinh hạ một con trai, chính là Doanh Chính.

Các sử gia vẫn luôn tranh cãi về việc Doanh Chính là con của Lã Bất Vi hay Dị Nhân, vì không loại trừ khả năng Triệu Cơ đã có thai với Lã Bất Vi từ trước. Tuy nhiên, học giả đời nhà Thanh là Lương Ngọc Thằng (梁玉繩) cho rằng ở đây có điểm đáng ngờ. Căn cứ nguyên văn mà Tư Mã Thiên chép trong Sử ký về việc Triệu Cơ sinh hạ, có ghi: [Cơ tự nặc hữu thân, chí đại kỳ thời, sinh tử Chính; 姬自匿有身，至大期時，生子政]. Trong đó, "Đại kỳ" một từ là chỉ ý việc phụ nữ đủ tháng sinh nở thời cổ, ám chỉ việc Triệu Cơ cùng Doanh Dị Nhân sau khi chung chạ thì mang thai, xác thực Triệu Cơ sau khi mang thai 10 tháng mới sinh ra Doanh Chính. Mà cũng trong Sử ký, phần Tần Thủy Hoàng bản kỷ, đặc biệt ghi rõ Doanh Chính là vào "Tần Chiêu vương năm thứ 48, tháng giêng sinh ra ở Hàm Đan", căn cứ tài liệu biên thành của Tần triều, đều có khảo chứng. Lương Ngọc Thằng chỉ ra rằng, Tư Mã Thiên đem cả hai cụm từ rất mâu thuẫn là [Tự nặc hữu thân; ý là "đang có thai"] cùng [Đại kỳ; ám chỉ "sau khi chung chạ mới có thai"] để chung trong một câu như vầy, là một loại bút pháp Xuân Thu, ám chỉ tin đồn rất phổ biến khi ấy là Triệu Cơ có thai trước khi hầu ngủ Doanh Dị Nhân nhưng không tiện phủ nhận. Rất có thể, Doanh Chính thật sự là con của Doanh Dị Nhân.

Năm thứ 50 đời Chiêu Tương vương (257 TCN), nước Tần sai Vương Ý vây Hàm Đan, triều đình nước Triệu muốn giết Dị Nhân. Biết được tin, Dị Nhân cùng Lã Bất Vi mưu đưa sáu trăm cân vàng cho kẻ coi giữ nên trốn thoát Triệu. Triệu muốn giết vợ con Dị Nhân, nhưng Triệu Cơ là con nhà tai mắt ở Triệu, lẩn trốn được vì thế mẹ con đều sống.

Tướng quốc nước Tần
Năm Tần Chiêu Tương vương thứ 56 (251 TCN), Tần vương mất. Sau một thời gian để tang cha, sang năm sau (250 TCN) thì An Quốc quân lên làm Tần vương, tức là Tần Hiếu Văn vương, lập Hoa Dương phu nhân làm Vương hậu, Dị Nhân (lúc này đã đổi tên thành Tử Sở) do đó trở thành Thái tử.

Sau 6 năm cách biệt, Triệu Cơ cùng con là Doanh Chính được đón về nước Tần. Nhưng Hiếu Văn vương lên ngôi được 3 ngày đã mất. Thái tử Tử Sở lên thay, tức là Tần Trang Tương vương, tôn mẹ nuôi là Hoa Dương hậu làm [Hoa Dương Thái hậu], mẹ đẻ Hạ Cơ là [Hạ Thái hậu]. Có ý kiến cho rằng chính Bất Vi chủ mưu hại vua Tần để Tử Sở sớm lên thay ngôi.

Năm đầu (249 TCN), Tần Trang Tương vương liền phong cho Bất Vi làm Tướng quốc, tước hiệu Văn Tín hầu (文信侯), được ăn thuế 100.000 hộ thực ở quận Hà Nam, Lạc Dương. Trang Tương vương làm vua được 3 năm thì mất, Thái tử là Chính lên ngôi, gọi là Tần vương Chính, tức Tần Thủy Hoàng sau này, tôn Lã Bất Vi làm [Trọng phụ; 仲父].

Khi lên nắm phụ chính, Lã Bất Vi chủ trương mở rộng cương thổ của nước Tần, gây chiến và tranh giành ảnh hưởng đối với Đông Chu, Triệu cùng nước Vệ, chiếm đại lượng thành trì, làm cơ sở cho nước Tần về sau thống nhất thiên hạ. Bấy giờ ở Ngụy có Tín Lăng quân Nguỵ Vô Kỵ, ở Sở có Xuân Thân quân Hoàng Yết, ở Triệu có Bình Nguyên quân Triệu Thắng, ở Tề có Mạnh Thường quân Điền Văn, tất cả đều đua nhau quý kẻ sĩ, chiều tân khách. Lã Bất Vi thấy Tần mạnh mà mình không bằng họ nên xấu hổ cũng đón mời các kẻ sĩ đãi rất hậu, khách ăn trong nhà có đến ba nghìn. Khi ấy chư hầu có nhiều biện sĩ, như bọn Tuân Khanh làm sách truyền bá ra thiên hạ. Bất Vi bèn sai các khách soạn ra những điều mình biết, họp lại làm tám Lãm, sáu Luận, mười Kỷ gồm hơn hai mươi vạn chữ, cho là đủ hết những việc trời đất, muôn vật xưa nay. Ông đặt tên sách là Lã Thị Xuân Thu bày ở cửa chợ Hàm Dương, đặt nghìn lạng vàng lên trên, mời các du sĩ của chư hầu ai có thể thêm bớt một chữ thì xin biếu một nghìn lạng vàng.

Trong cung, Lã Bất Vi hay cùng mẹ của Tần vương là Triệu Cơ tư thông. Khi Tần vương Chính đã lớn mà Thái hậu cứ dâm loạn mãi, thì Lã Bất Vi sợ lộ mà mang vạ, bèn ngầm tìm một người có dương vật lớn tên Lao Ái, để chiều lòng Thái hậu thay mình. Quả nhiên Thái hậu nghe chuyện rồi, Lã Bất Vi vờ sai người tố cáo y phạm tội đáng thiến. Sau đó, Bất Vi lại báo với thái hậu: "Nên có kẻ giả bị thiến này làm chức Cấp Sự trung". Thái hậu bèn ngầm cho kẻ coi việc thiến nhiều tiền. Viên quan coi án lại luận tội vờ, nhổ râu mày làm cho hoạn quan nhờ vậy được vào hầu Thái hậu. Thái hậu cùng y gian dâm, sinh được hai đứa con, sợ người ta biết chuyện, bèn vờ xem bói nói nên tránh mùa dời cung sang đất Ung.

Cái chết
Năm thứ 9 đời Tần vương Chính (238 TCN), có kẻ phát giác Lao Ái thực không phải là hoạn quan, thường tư thông với Thái hậu, sinh hai con đều giấu đi.

Tần vương Chính liền giao cho pháp đình xét, biết rõ sự tình. Việc liên quan đến Tướng quốc là Lã Bất Vi. Tháng 9, Tần vương cho người giết 3 họ nhà Lao Ái, lại giết hai con do Thái hậu đẻ ra và đày Thái hậu sang đất Ung. Nhà cửa các môn hạ của Lao Ái đều bị tịch thu và họ bị đày sang đất Thục. Tiếp đến, Tần vương muốn giết cả Tướng quốc Lã Bất Vi, nhưng vì Bất Vi thời trước có công lớn, lại được các tân khách, biện sĩ nói giúp khá đông nên không nỡ làm tội.

Tháng 10 năm thứ 10 (237 TCN), Tần Vương cách chức Tướng quốc của Lã Bất Vi. Đến khi người Tề là Mao Tiều thuyết vua Tần, vua Tần mới sang Ung đón Thái hậu về Hàm Dương như cũ và phong ấp cho Văn Tín hầu Lã Bất Vi ở Hà Nam. Được hơn một năm, các tân khách cùng sứ giả của chư hầu đến thăm Văn Tín hầu lũ lượt ở trên đường.

Doanh Chính sợ Văn Tín hầu làm loạn, bèn viết thư nói:

Rồi bắt đem cả nhà Bất Vi dời sang Thục (nay là vùng Tứ Xuyên). Lã Bất Vi tự liệu sẽ bị giết, bèn uống thuốc độc tự tử. Khi đó, ông tầm 57 tuổi.

Xem thêm
 Tần Thủy Hoàng
 Triệu Cơ
 Tần Trang Tương Vương
 Lã Thị Xuân Thu

Tham khảo
 Truyện Lã Bất Vi trong Sử ký Tư Mã Thiên

Chú thích

Nhân vật chính trị Chiến Quốc
Nhiếp chính thời cổ đại
Thừa tướng Trung Quốc
Mất năm 235 TCN
Tể tướng Trung Quốc
Mất thập niên 230 TCN
Năm 235 TCN
Năm 291 TCN
Nhân vật chính trị nhà Tần


title: Lucenay-l'Évêque

text:
Lucenay-l'Évêque là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 385 người.Ước tính dân số năm 2007 là 389 người.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Gastrotheca atympana

text:
Gastrotheca atympana là một loài ếch trong họ Hemiphractidae. Chúng là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Stuart, S.N. 2006. Gastrotheca atympana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chi Nhái túi
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Peru


title: Khantora

text:
Khantora là một thị trấn thống kê (census town) của quận Haora thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khantora có dân số 5773 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Khantora có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Khantora, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Copelatus jarrigei

text:
Copelatus jarrigei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Legros miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Marsilly, Moselle

text:
Marsilly là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Pange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 06' vĩ độ bắc, 06° 17' kinh độ đông. Marsilly nằm trên độ cao trung bình là 245 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 234 mét và điểm cao nhất là 269 mét. Xã có diện tích 3,22 km², dân số vào thời điểm 1999 là 397 người; mật độ dân số là 123 người/km². Marsilly nằm về phía đông của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Goniographa naumanni

text:
Goniographa naumanni là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It is confined to the Hissar Mountains, miền tây Pamirs (Shugnan range, Chorog) và đông bắc territories của Afghanistan (Badakhshan, Kadaghan và dãy núi Darwaz).

Sải cánh dài 32–37 mm.

Liên kết ngoài
A Revision of the Palaearctic species of the Eugraphe (Hübner, 1821-1816) Generic complex. Parti. The genera Eugraphe và Goniographa (Lepidoptera, Noctuidae)

Chú thích

Goniographa


title: Anisocentropus latifascia

text:
Anisocentropus latifascia là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Metro 2033

text:
Metro 2033 là trò chơi video bắn súng góc nhìn thứ nhất kết hợp kinh dị sinh tồn. Trò chơi thực hiện dựa trên cuốn tiểu thuyết Metro 2033 của tác giả người Nga Dmitry Glukhovsky. Được phát triển bởi 4A Games tại Ukraina và phát hành bởi THQ vào tháng 3 năm 2010.

Trò chơi lấy bối cảnh hậu tận thế sau chiến tranh hạt nhân địa điểm tại Moskva với những nhóm người sống sót được qua cuộc chiến nhờ trốn xuống các đường tàu điện ngầm Metro bên dưới thành phố. Người chơi sẽ vào vai Artyom, người đang tận hưởng cuộc sống của mình bên trong đường hầm nơi mà gia đình trốn xuống khi cuộc chiến tranh xảy ra thì nhận được thông tin từ một người bạn là Hunter về một dạng sinh vật đột biến kỳ lạ gọi là "Dark One" có thể đe dọa đến mọi người nơi anh sinh sống. Khi Hunter mất tích trong việc truy lùng Dark One thì Artyom cũng lên đường theo lời dặn của Hunter để tìm kiếm sự giúp đỡ chống lại hiểm họa. Trên đường đi người chơi sẽ chống lại vô số quái vật cũng như các nhóm người hiếu chiến khác.

Phiên bản tiếp theo của trò chơi là Metro: Last Light đã được phát hành vào ngày 14 tháng 5 năm 2013.

Tổng quan

Cốt truyện
Vào năm 2013, chiến tranh hạt nhân Thế giới xảy ra đã lấy đi hàng tỉ mạng sống của con người. Trong số các quốc gia bị ảnh hưởng có cả Nga, bao gồm cả thủ đô Moscow không khác gì một đống hoang tàn. Điều này buộc những người sống sót phải sống dưới lòng đất tại các trạm tàu điện ngầm để tránh khỏi bị bức xạ giết chết. Nhiều loài động vật như chuột, gấu đã bị đột biến thành những con quái vật hung hăng cộng với bầu không khí đầy chất phóng xạ, không một ai có thể sống sót nếu không có mặt nạ chống độc. Trong bối cảnh đó, phe Cộng sản và Phát xít liên tục công kích nhau nhằm nâng cao tư tưởng của họ, nhiều nơi khác thì bị cướp bóc hoành hành, chúng giết người, tìm cách lẻn vào các trạm tàu điện để bắt con tin nhằm trao đổi đạn - đơn vị tiền tệ duy nhất trong trò chơi.

Hai mươi năm sau, trong năm 2033, nhà ga Metro phía Bắc của VDNKh (được biết đến trong trò chơi là trạm Exhibition) đang bị tấn công bởi một nhóm các sinh vật bí ẩn được gọi là Dark One. Artyom (tiếng Nga: Артём), một thanh niên 20 tuổi, sinh ra trước cuộc chiến, được thuyết phục để rời nhà và tìm sự giúp đỡ từ phần còn lại của Metro bởi Hunter, một người lính ưu tú của Hội Spartan. Hunter cho Artyom thẻ bài (dogtag) của mình và kêu cậu hãy đưa nó cho những lãnh đạo cấp cao ở Polis, "thủ đô" của Metro, trước khi ông mất tích trong việc tìm kiếm Dark One.

Ngày hôm sau, Artyom đăng kí vào một đoàn tùy tùng để đến trạm tàu lân cận. Trên đường đi, cả nhóm đã bị phục kích bởi những cuộc tấn công tâm linh khó hiểu, tuy nhiên họ vẫn đến được nơi an toàn sau đó. Artyom tiếp theo đã gặp Bourbon, một tay buôn lậu đã nhờ cậu giúp đưa hắn đến Polis. Cả hai người đã vượt qua rất nhiều các nhà ga gác bao gồm cả các hệ thống đường ống và thậm chí là cả thành phố Moscow. Nhưng Bourbon sau đó đã bị hạ sát bởi một nhóm cướp, nhưng may thay Artyom đã được Khan, một người bạn của Bourbon, cứu sống. Trên đường, Khan đã cho Artyom thấy những hiện tượng tâm linh, rồi đến trạm Cursed - đang bị lũ Nosalis tấn công. Sau khi hỗ trợ trạm này xử lý lũ Nosalis, Khan bảo Artyom đến gặp Andrew Thợ Rèn, hiện đang sóng tại trạm Armony thuộc Hồng tuyến (một tổ chức Cộng sản).

Với sự giúp đỡ, Artyom đã thoát ra được lãnh thổ của Hồng quân nhưng sau đó lại bị bắt bởi thế lực đối lập, tổ chức Phát xít Đệ Tứ Đế chế. Trước khoảnh khắc bị tử hình, hai Rangers là Pavel và Ulman đã kịp cứu cậu. Pavel sau đó đã chết trong lúc đưa cậu thoát khỏi Đế chế buộc Artyom phải tiếp tục cuộc hành trình một mình. Cậu đã gặp một nhóm người sống sót đang cố chống lại một cuộc tấn công của đàn quái đột biến. Mặc dù họ thất bại nhưng Artyom đã kịp cứu một cậu bé tên là Sasha. Với lòng biết ơn, những cá nhân đó đã chỉ đường giúp cậu đến được mặt đất, sau đó là gặp lại Ulman, người dẫn cậu đến gặp Miller, một đại tá trong hàng ngũ lãnh đạo ở Polis.

Không may là ban lãnh đạo ở Polis lại không đồng ý hỗ trợ trạm Exhibition. May mắn là Miller biết vài giếng phóng tên lửa đạn đạo, nhưng chúng phải được khai hỏa từ trung tâm chỉ huy D6. Artyom, Miller và Danila - một Kỵ binh - vào thư viện quốc gia Nga để tìm thông tin về lối vào D6. Sau khi có thông tin, một tổ Ranger được triển khai, không may mắn là nhóm đã mất đi hai người. Nhưng dù sao, cả nhóm cũng vào được D6 khởi động lò phản ứng hạt nhân, và kích hoạt hệ thống điều khiển, và Artyom cài đặt một hệ thống dẫn đường laser trên một tháp radio. Sau khi hệ thống laser được cài đặt, Artyom bị trúng ảo giác bởi một Dark One đã phục kích ở đó.

Sau khi hết ảo giác, có hai kết thúc, tùy thuộc vào sự lựa chọn của người chơi làm cho trong suốt trò chơi. Trong đoạn kết kinh điển, Artyom cho phép các tên lửa để bắn, phá hủy các Dark One; chỉ để nhận ra sau đó họ tìm hòa bình và cái chết của họ là tình cờ. Kết thúc thay thế cho Artyom sự lựa chọn để phá hủy các thiết bị hướng dẫn laser, trích dẫn một hiện thực vào phút cuối mà các Dark Ones đã thực sự cố gắng để làm cho liên hệ hòa bình thông qua các ảo giác. Cái kết này chỉ có sẵn bằng cách thực hiện hành vi tích cực khác nhau trong suốt trò chơi, chẳng hạn như giúp đỡ người đồng nghiệp và không tự động chạy trốn Dark Ones trong các ảo giác khác nhau.

Cách chơi
 Trò chơi được chơi từ quan điểm của Artyom, người chơi tự. Câu chuyện diễn ra trong hậu khải huyền Moscow, chủ yếu là bên trong hệ thống tàu điện ngầm, nhưng đôi khi nhiệm vụ đưa người chơi trên mặt đất.

Là một game bắn súng, Metro 2033 có một loạt các vũ khí (một số hư cấu và một số dựa trên các vũ khí thực) mà người chơi sẽ sử dụng trong chiến đấu. khuyết Combat giữa các đột biến người chơi chiến đấu (động vật bị đột biến) và người chơi chiến đấu người thù địch. Các Mutant (Dị Nhân) không sở hữu vũ khí và có xu hướng tấn công thể chất người chơi trong bầy, trong khi con người chiến đấu với vũ khí tương tự có sẵn cho người chơi. Trò chơi có nạp sức khỏe chứ không phải là một điểm sức khỏe truyền thống hệ thống nếu người chơi tránh nhận sát thương trong một khoảng thời gian, sức khỏe sẽ từ từ nạp tiền. Người chơi có thể đẩy nhanh quá trình này bằng cách sử dụng một bộ cứu thương, mà sẽ gần như ngay lập tức chữa lành người chơi đầy đủ sức khỏe. Khi các cầu thủ đang bị chấn thương nghiêm trọng, có thể mất hơn hai mươi giây để trở về với đầy đủ sức khỏe. Trong bất kỳ khó khăn trên "Hardcore", sức khỏe không tái sinh.

Trong môi trường hậu khải huyền, đạn dược là một mặt hàng hiếm và cần thiết. Nguồn cung cấp thiết yếu này là đạn 5,45 × 39mm trước chiến tranh (trong trò chơi được gọi là "đạn cấp quân sự"), đây cũng là loại tiền tệ chính trong các đường hầm. Để tránh "quay tiền", người chơi cũng có thể sử dụng đạn chất lượng thấp hơn thực hiện trong các thành phố lớn, mà làm thiệt hại ít hơn. Do sự khan hiếm đạn, một khía cạnh quan trọng của gameplay được nhặt rác. Người chơi có thể nhặt chiến lợi phẩm và môi trường cho đạn dược tùng thay thế, cũng như vũ khí và các mặt hàng. Các đạn cấp độ quân sự có thể được sử dụng để mua đạn dược khác, vũ khí, và các mặt hàng trong hầu hết các trạm tàu điện ngầm, mặc dù ở mức giá cao.

Địa điểm của trò chơi phản ánh bầu không khí đen tối của đường hầm tàu điện ngầm thực sự, với các yếu tố kinh dị sống gia tăng. hiện tượng kỳ lạ và những tiếng ồn thường xuyên, và phần lớn thời gian người chơi phải chỉ dựa vào đèn pin (và, đôi khi, kính nhìn ban đêm) để di chuyển trong tổng số cách khác bóng tối. Thậm chí gây chết người nhiều hơn là bề ngoài, vì nó là chiếu xạ nghiêm trọng và một mặt nạ khí phải được đeo ở tất cả các lần do không khí độc hại. [8] Thông thường, vị trí đó có bố trí phức tạp, và các trò chơi thiếu bất kỳ hình thức của bản đồ, bỏ rơi người chơi cố gắng để tìm thấy mục tiêu của họ chỉ với một la bàn.

Như Metro 2033 nhằm mục đích là nhập vai, các trò chơi và giao diện được phần nào không điển hình. Các trò chơi thiếu một mét sức khỏe, dựa vào nhịp tim và huyết spatters âm thanh trên màn hình để hiển thị trạng thái hiện tại của người chơi của sức khỏe. Người chơi phải thu thập các bộ lọc không khí cho các mặt nạ khí, mà kéo dài vài phút mỗi và sẽ được tự động thay thế, miễn là người chơi có nhiều dự trữ. Không có màn hình hiển thị chỉ số heads-up để cho biết bao lâu cho đến khi người chơi có bộ lọc mặt nạ khí của bắt đầu thất bại, đúng hơn, một bộ đếm thời gian trên đồng hồ đeo tay của nhân vật cho đến khi các bộ lọc hiện tại hết hạn bao lâu. Mặt nạ khí có thể trở nên rõ ràng bị hư hỏng và sẽ ngừng hoạt động nếu bị thủng, đòi hỏi nó phải được thay thế. Với tất cả vũ khí, đạn được (một phần) có thể nhìn thấy, thông báo cho các cầu thủ rằng vũ khí của họ là sắp hết đạn và họ phải tải lại. Các trò chơi không đặc trưng yếu tố truyền thống HUD thưa thớt, chẳng hạn như một chỉ số đạn dược. Tuy nhiên, trên độ khó khó khăn nhất, không có yếu tố HUD có mặt, và người chơi phải theo dõi đạn dược của các tạp chí một phần nhìn thấy được.

Ngoài ra còn có một số lựa chọn về đạo đức trong các trò chơi mà cho Karma, có thể dẫn đến kết thúc khác nhau. Lựa chọn có thể hoặc là có được Karma cầu thủ tốt, ví dụ, tiết kiệm các tù nhân từ thực hiện, hoặc Karma xấu, ví dụ là thô lỗ với người hay ăn cắp. Đạt được hoặc mất nghiệp được đánh dấu bởi một đèn flash của ánh sáng và một âm thanh vang âm thanh.

Phát triển
4A Games được hình thành bởi các thành viên cũ của GSC Game World một năm trước khi S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl được phát hành, cụ thể là hai người viết chương trình Oles' Shiskovtsov và Aleksandr Maksimchuk những người đã phát triển công cụ X-Ray để thực hiện dòng S.T.A.L.K.E.R.. 4A Games đã phát triển trò chơi này cho nhiều hệ máy khác nhau như Xbox 360, PlayStation 3 và Microsoft Windows. Có một số tranh cãi liên quan đến công cụ được sử dụng dựa trên nền 4A Engine (nền của X-Ray) như tuyên bố quyền sở hữu của Sergiy Grygorovych, người sáng lập của GSC Game World đối lập với những người đầu tiên phát triển công cụ này tại 4A Games. 4A Engine hỗ trợ các tính năng của tính năng của Nvidia PhysX, nâng cao AI cũng như hỗ trợ SDK cho Xbox 360. Phiên bản cho PC có một số tính năng đặc biệt như hỗ trợ DirectX 11.

Đón nhận
Metro 2033 đã nhận được các đánh giá tích cực. Tại Metacritic trò chơi được đánh giá 81/100 cho PC và 77/100 cho Xbox 360. Game Informer đã khen và đánh giá Metro 2033 là 9 trên 10. GameZone thì đánh giá là 8.5 trên 10. GameSpot đã đánh giá trò chơi là 7.5/10 cho Xbox 360 và 8/10 cho PC, dù nhận được nhiều lời khen ngợi,  trò chơi vẫn bị chỉ ra các lỗi của AI cũng như hình ảnh. IGN thì đánh giá thấp trò chơi với 6.9/10 với lý do về tốc độ khung hình, các lỗi và các vấn đề đồ họa gây thất vọng.

Chương trình Good Game chuyên nói về game đã đánh giá Metro 2033 8,5 trên 10 và khen các yếu tố nhập vai cũng như sinh tồn kinh dị đã làm cho cách chơi trở nên phong phú hơn cũng như thiết kế góc nhìn rất phù hợp với trò chơi này. Tổng hợp lại họ nói "Tôi là một người hâm mộ lớn của Fallout 3 và tôi đã lo trò chơi này sẽ tương tự và chẳng có gì mới. Nhưng trò chơi này chuyên về bắn súng hơn là nhập vai vì thế tôi nghĩ không thể so sánh chúng với nhau được. Họ đã chuyển thể loại nhập vai thành cốt truyện, các lựa chọn thành hành động và chúng phát đã huy hiệu quả."

X-Play đã đánh giá trò chơi là 3 trên 5 với bài đánh giá khen bầu không khí do trò chơi mang lại, sự chú ý đến chi tiết và các trò chơi có một số khoảnh khắc thực sự đáng sợ. Bài đánh giá cũng chỉ ra rằng "bầu không khí chưa đủ đáng sợ". Nói rằng các trò chơi có những khoảnh khắc thực sự đáng sợ, nhưng lại "Không bao giờ dọa người chơi". Bài phê bình cũng nói rằng việc bố trí điều khiển trên tay cầm Xbox 360 "không thật hiệu quả" nhưng lỗi này không có trên bản dành cho PC. Tổng kết bài đánh giá nói rằng "Tất cả chi tiết đó rất đáng khâm phục, miễn là bạn không mong đợi trò chơi có chiều sâu như... hãy lấy ví dụ như Fallout 3.".

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.4a-games.com/metro-2033.html
http://www.gamespot.com/metro-2033/
http://www.ign.com/games/metro-2033/pc-849120
http://www.gamerankings.com/pc/935068-metro-2033/index.html
http://www.metacritic.com/game/pc/metro-2033
http://www.gamezone.com/games/metro-2033
http://www.abc.net.au/tv/goodgame/stories/s2846192.htm

Trò chơi điện tử năm 2010
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử hậu tận thế
Trò chơi điện tử kinh dị
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi điện tử phát triển ở Ukraina
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One
Trò chơi trên Linux


title: Tipula horsti

text:
Tipula horsti là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Memecylon ellipticum

text:
Memecylon ellipticum là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Memecylon ellipticum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Memecylon


title: Asota spadix

text:
Asota spadix là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Micronesia và quần đảo Solomon.

Liên kết ngoài
 Species info

Chú thích

Asota


title: Brévonnes

text:
Brévonnes  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Brevonnes


title: Anisocentropus magnus

text:
Anisocentropus magnus là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Rissoina decussata

text:
Rissoina decussata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 9.7 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 106 m.

Chú thích

Tham khảo

Rissoina


title: Xylocopa gualanensis

text:
Xylocopa gualanensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1912


title: Luperus vitalei

text:
Luperus vitalei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ragusa miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: USS North Carolina (BB-55)

text:
USS North Carolina (BB-55) là một thiết giáp hạm của Hải quân Hoa Kỳ, là chiếc dẫn đầu trong lớp của nó bao gồm hai chiếc, và là chiếc thiết giáp hạm mới đầu tiên được đưa vào hoạt động sau khi Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng. Chiếc thiết giáp hạm chị em cùng lớp với nó là chiếc USS Washington (BB-56). Nó là chiếc tàu chiến thứ tư của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này nhằm tôn vinh tiểu bang Bắc Carolina. Trong Chiến tranh Thế giới lần thứ hai, North Carolina đã tham gia mọi chiến dịch hải quân chủ yếu tại Mặt trận Thái Bình Dương. Nó được cho ngừng hoạt động vào năm 1947, rút khỏi Đăng bạ Hải quân năm 1960, và hiện nay là một tàu bảo tàng tại Wilmington, Bắc Carolina.

Thiết kế và chế tạo

North Carolina được đặt lườn vào ngày 27 tháng 10 năm 1937 tại xưởng hải quân New York và được hạ thủy vào ngày 13 tháng 6 năm 1940; được đỡ đầu bởi Isabel Hoey, con gái Thống đốc bang Bắc Carolina Clyde R. Hoey, và được đưa vào hoạt động tại New York ngày 9 tháng 4 năm 1941 dưới sự chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Olaf M. Hustvedt. Vì là chiếc thiết giáp hạm nhanh và vũ khí nặng (với dàn pháo chính 406 mm/16 inch) đầu tiên được Hải quân Mỹ đưa vào hoạt động, North Carolina được sự quan tâm đáng kể trong lúc trang bị và chạy thử máy đến mức nó được gán cái tên lóng là "Showboat" (con tàu trình diễn).

Vì North Carolina là thiết giáp hạm hiện đại đầu tiên được Mỹ chế tạo sau trên hai thập niên, nó được áp dụng những kỹ thuật đóng tàu mới nhất có được vào thời đó. Trọng lượng rẽ nước tiêu chuẩn bị khống chế ở mức 35.000 tấn do những giới hạn đặt ra bởi cả Hiệp ước Hải quân Washington và Hiệp ước Hải quân London, cũng như mạn tàu không lớn hơn 33,5 m (110 ft) do những cửa mở của kênh đào Panama, và một mớn nước 11,5 m (38 ft) để cho phép con tàu có thể sử dụng tối đa các chỗ neo đậu và các xưởng hải quân sẵn có, con tàu quả là một thách thức lớn cho việc thiết kế.

Để giảm trọng lượng, North Carolina được chế tạo bằng cách sử dụng kỹ thuật hàn mới. Sự sắp xếp những máy móc của nó cũng theo cách khác thường bao gồm bốn ngăn chính, mỗi ngăn có hai nồi hơi và một turbin nối trực tiếp với một trong số bốn trục chân vịt của nó. Việc sắp xếp như vậy giúp giảm bớt số cửa mở trong các vách ngăn kín nước và tiết kiệm chỗ được bảo vệ bởi vỏ giáp. Sàn tàu dạng suôn thẳng của North Carolina và cấu trúc có dáng thuôn làm cho nó trông đẹp mắt hơn nhiều so với những thiết giáp hạm trước đây. Tháp chỉ huy phía trước lớn, sắp xếp theo tầng không chia cụm, cấu trúc thượng tầng và thân tàu gọn gàng là một sự đột phá so với cầu tàu kiểu cũ, cột buồm kiểu ba chân nặng nề và các hộc tháp pháo hạng hai dọc theo thân tàu vốn là đặc trưng của những tàu chiến trước nó. North Carolina là một trong số 14 tàu chiến đầu tiên được trang bị radar đời đầu CXAM-1 của hãng RCA.

Lịch sử hoạt động
North Carolina hoàn tất việc chạy thử máy tại vùng biển Caribbe trước khi xảy ra cuộc Tấn công Trân Châu Cảng. Vào đầu năm 1942, North Carolina được dự định sẽ chuyển sang Mặt trận Thái Bình Dương, tuy nhiên nó được giữ lại tại khu vực Đại Tây Dương trong vài tháng phòng ngừa việc thiết giáp hạm Đức Tirpitz có thể chuyển sang tấn công các đoàn tàu vận tải từ Mỹ đến Anh. Cuối cùng, North Carolina cũng nhận được mệnh lệnh bố trí sang Thái Bình Dương vào mùa Hè năm 1942.

Mặt trận Thái Bình Dương, 1942

Sau các đợt thực tập huấn luyện khẩn trương, North Carolina khởi hành đi sang chiến trường Thái Bình Dương. Chiếc thiết giáp hạm đi qua kênh đào Panama vào ngày 10 tháng 6 năm 1942, bốn ngày sau khi trận Midway kết thúc, rồi ghé qua San Pedro và San Francisco trước khi khởi hành đi Trân Châu Cảng. Việc chiếc North Carolina đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 11 tháng 7 năm 1942 là một sự kiện nổi bật tại đây: North Carolina là chiếc thiết giáp hạm hoàn toàn mới đầu tiên đi đến Thái Bình Dương kể từ khi bắt đầu chiến tranh. Theo các thủy thủ tại đây, North Carolina là "thứ đẹp nhất trên đời mà họ từng thấy", và sự xuất hiện của nó tại vùng biển Hawaii đã nâng cao rất nhiều tinh thần của toàn lực lượng Hạm đội Thái Bình Dương. North Carolina rời Trân Châu Cảng vào ngày 15 tháng 7 cùng với tàu sân bay Enterprise, các tàu tuần dương Portland và Atlanta cùng tám tàu khu trục hộ tống lên đường thực hiện các chiến dịch tại Nam Thái Bình Dương.

Chiến dịch Nam Thái Bình Dương, 1942–1943

North Carolina cùng với hải quân bắt đầu chiến dịch kéo dài "nhảy cóc" qua các hòn đảo tại Nam Thái Bình Dương để giành thắng lợi trước phe Nhật Bản bằng cách đổ bộ lực lượng Thủy quân Lục chiến lên các đảo Guadalcanal và Tulagi vào ngày 7 tháng 8 năm 1942, khởi sự chiến dịch Guadalcanal. Hải đội đặc nhiệm, bao gồm các tàu sân bay Saratoga, Enterprise và Wasp, các tàu tuần dương cùng các tàu hộ tống khác, nhưng chỉ có một chiếc thiết giáp hạm duy nhất, North Carolina. Sau khi hỗ trợ cho chiếc Enterprise trong lực lượng yểm trợ trên không cho cuộc tấn công, North Carolina tiếp tục hộ tống chiếc tàu sân bay trong các chiến dịch bảo vệ các con đường tiếp liệu và liên lạc ở phía Tây Nam Solomons. Các tàu sân bay đối phương bị phát hiện vào ngày 24 tháng 8, và Trận chiến Đông Solomons nổ ra. Lực lượng Mỹ tấn công trước tiên, đánh chìm được chiếc tàu sân bay hạng nhẹ Ryūjō; đòn phản công của quân Nhật cũng không thua kém khi máy bay ném bom và máy bay ném ngư lôi, được máy bay tiêm kích yểm trợ, xông đến Enterprise và North Carolina. Chỉ trong vòng tám phút, North Carolina đã bắn rơi từ bảy đến 14 máy bay đối phương, xạ thủ của nó tiếp tục trực chiến bên cạnh khẩu đội bất kể áp lực của bảy quả bom ném suýt trúng. Một người bị thiệt mạng do hỏa lực càn quét, nhưng bản thân con tàu không bị thiệt hại. Cường độ hỏa lực cao xạ phòng không mạnh mẽ của chiếc thiết giáp hạm sinh ra nhiều khói tới mức chiếc USS Enterprise phải gọi điện hỏi "Anh có bị bốc cháy không vậy?" Khả năng mà North Carolina có thể bảo vệ cho Enterprise luôn bị giới hạn do chiếc tàu sân bay có thể di chuyển nhanh hơn và luôn đi trước chiếc thiết giáp hạm. Enterprise bị đánh trúng ba cú trực tiếp trong khi máy bay của nó gây hư hại nặng cho tàu sân bay Chitose và đánh trúng những tàu chiến khác. Do phía Nhật Bản bị mất khoảng 100 máy bay trong trận đánh này, phía Mỹ đã giành lại được quyền kiểm soát trên không và đẩy lui một đợt tăng viện của quân Nhật đến Guadalcanal.

North Carolina giờ đây dùng sức mạnh của nó để bảo vệ cho chiếc tàu sân bay Saratoga. Trong những tuần lễ tiếp theo sau hỗ trợ cho lực lượng Thủy quân Lục chiến trên đảo Guadalcanal, hai lần North Carolina bị các tàu ngầm Nhật tấn công. Vào ngày 6 tháng 9, nó cơ động lẩn tránh thành công, né tránh được một quả ngư lôi ở cách 270 m (300 yard) bên mạn trái. Chín ngày sau, 15 tháng 9, khi đang di chuyển cùng với Wasp và Hornet, North Carolina trúng một quả ngư lôi bên mạn trái, 6 m (20 ft) bên dưới mực nước, làm thiệt mạng sáu người. Quả ngư lôi này xuất phát từ chiếc tàu ngầm Nhật I-19, mà những quả ngư lôi cùng trong loạt này cũng đã đánh chìm tàu sân bay Wasp. Công việc kiểm soát hư hỏng thành thạo do thủy thủ đoàn trên chiếc North Carolina thực hiện cùng cấu trúc xuất sắc của con tàu đã giúp cho nó tránh được thảm họa, và sau nhiều phút độ nghiêng 5o6 đã được cân bằng lại thành công. Con tàu tiếp tục trực chiến khi vẫn duy trì được tốc độ 26 knot.

Sau khi thực hiện các sửa chữa tạm thời tại New Caledonia, chiếc thiết giáp hạm hướng về Trân Châu Cảng để vào ụ tàu trong một tháng thực hiện sửa chữa các hư hỏng trong chiến đấu, đồng thời cũng để bổ sung thêm các vũ khí phòng không. Sau khi hoàn tất việc sửa chữa, nó quay trở lại hoạt động, bảo vệ cho các tàu sân bay Enterprise và Saratoga cũng như yểm trợ cho việc tiếp liệu và chuyển quân tại Solomon trong năm tiếp theo. Nó quay về Trân Châu Cảng trong tháng 3 và tháng 4 năm 1943 để được trang bị các bộ radar và hệ thống điều khiển hỏa lực tiên tiến, rồi sang tháng 9 lại chuẩn bị cho chiến dịch quần đảo Gilbert.

Chiến dịch Trung Thái Bình Dương, 1943–1944

Cùng với Enterprise hoạt động trong nhóm hỗ trợ phía Bắc, North Carolina rời Trân Châu Cảng ngày 10 tháng 11 năm 1943 để tấn công các đảo Makin, Tarawa và Abemama. Các cuộc không kích bắt đầu vào ngày 19 tháng 11, và trong mười ngày tiếp theo các đợt không kích lớn lao được thực hiện nhằm hỗ trợ cho lực lượng Thủy quân Lục chiến trên bờ trong một trận chiến được xem là đẫm máu nhất tại Thái Bình Dương. Hỗ trợ cho chiến dịch Gilbert và chuẩn bị cho cuộc tấn công lên quần đảo Marshalls, các khẩu hải pháo cỡ lớn của North Carolina đã nả pháo xuống Nauru trong ngày 8 tháng 12, phá hủy các cơ sở sân bay, công sự phòng thủ bờ biển và thiết bị thông tin liên lạc. Cuối tháng đó, chiếc thiết giáp hạm hộ tống cho tàu sân bay Bunker Hill trong nhiệm vụ không kích tàu bè và các sân bay tại Kavieng, New Ireland; rồi đến tháng 1 năm 1944 gia nhập lực lượng tàu sân bay nhanh (Lực lượng Đặc nhiệm 58) do Chuẩn Đô đốc Marc Mitscher chỉ huy tại Funafuti thuộc quần đảo Ellice.

Trong chiến dịch tấn công và chiếm đóng quần đảo Marshall, North Carolina phô diễn những chức năng cổ điển của một thiết giáp hạm thực hiện trong Thế Chiến II. Nó bảo vệ các tàu sân bay khỏi các đợt không kích khi thực hiện các cuộc bắn phá chuẩn bị trước đổ bộ, cũng như hỗ trợ hỏa lực gần cho các lượng trên bờ sau khi đổ bộ, bắt đầu bằng các cuộc tấn công lên Kwajalein vào ngày 29 tháng 1. Nó khai hỏa vào các mục tiêu tại Namur và Roi, nơi nó cũng đánh chìm một tàu hàng đối phương trong vũng biển.

Sau đó chiếc thiết giáp hạm lại hộ tống các tàu sân bay trong đợt không kích lớn xuống Truk, căn cứ chủ lực của hạm đội Nhật Bản tại Carolines, nơi 39 tàu lớn bị đánh chìm, hư hỏng nặng hoặc mắc cạn không thể hoạt động, và 211 máy bay bị phá hủy cùng 104 chiếc khác bị hư hỏng nặng. Sau đó, nó tham gia đánh trả một đợt không kích nhắm vào các tàu sân bay gần Marianas vào ngày 21 tháng 2, bắn rơi một máy bay đối phương; và ngày hôm sau tiếp tục bảo vệ các tàu sân bay trong các đợt không kích nhắm vào Saipan, Tinian và Guam. Hầu hết thời gian trong giai đoạn này, North Carolina phục vụ như là soái hạm của Chuẩn Đô đốc (sau này l̀a Phó Đô đốc) Willis A. Lee, Jr., tư lệnh lực lượng thiết giáp hạm tại Thái Bình Dương.

Đặt căn cứ chính tại Majuro, North Carolina tham gia cuộc tấn công lên Palau và Woleai trong các ngày 31 tháng 3 và 1 tháng 4, bắn rơi thêm một máy bay đối phương trong quá trình tiếp cận. Tại Woleai, 150 máy bay đối phương bị tiêu diệt cùng các cơ sở vật chất trên bờ. Nhiệm vụ hỗ trợ cho việc chiếm đóng khu vực Hollandia (nay là Jayapura) thuộc New Guinea được tiếp nối từ ngày 13 đến ngày 24 tháng 4; rồi sau đó là một đợt không kích lớn khác xuống căn cứ chủ lực Truk trong các ngày 29 và 30 tháng 4, trong đó North Carolina bắn rơi thêm một máy bay đối phương. Tại Truk, những thủy phi cơ của North Carolina được phóng lên để giải thoát một phi công Mỹ bị bắn rơi tại một dãi san hô. Sau khi một chiếc bị lật úp khi hạ cánh, chiếc còn lại đã tìm cách cứu được tất cả mọi người, nhưng không thể cất cánh do quá nặng; khi đó chiếc tàu ngầm Tang đã xuất hiện và cứu được mọi người liên quan. Ngày hôm sau, North Carolina tiêu diệt các khẩu pháo phòng vệ duyên hải, các khẩu đội phòng không và sân bay tại Ponape. Sau đó, nó quay về Trân Châu Cảng để sửa chữa các bánh lái bị hư hại.

Quay trở lại Majuro, North Carolina khởi hành cùng với đội đặc nhiệm tàu sân bay Enterprise vào ngày 6 tháng 6 (cũng là ngày D ở Normandie tại châu Âu) hướng đến quần đảo Mariana. Trong cuộc tấn công vào Saipan, North Carolina không chỉ hỗ trợ phòng không cho lực lượng tàu sân bay như thường lệ, mà còn nả pháo xuống bờ biển phía Tây Saipan bảo vệ các hoạt động quét mìn, cũng như bắn phá cảng Tanapag, đánh chìm nhiều tàu nhỏ đối phương cũng như phá hủy các kho đạn, nhiên liệu và quân nhu. Lúc sáng sớm ngày đổ bộ, 15 tháng 6, hỏa lực phòng không của chiếc thiết giáp hạm đã bắn rơi một trong số hai chiếc máy bay Nhật đã tìm cách lọt qua được hàng rào tuần tra chiến đấu trên không của những chiếc máy bay tiêm kích.

Ngày 18 tháng 6, North Carolina rời khu vực quần đảo cùng các tàu sân bay để đối đầu cùng Hạm đội Lưu động 1 Nhật Bản, vốn đã bị tàu ngầm và máy bay trinh sát theo dõi bốn ngày trước đó. Ngày hôm sau khởi đầu Trận chiến biển Philippine, và chiếc thiết giáp hạm được bố trí phía trước những chiếc tàu sân bay. Máy bay Mỹ tuần tra chiến đấu đã thành công trong việc bắn hạ hầu hết máy bay Nhật tấn công trước khi chúng đến được các tàu chiến Mỹ, và North Carolina đã bắn hạ hai trong số những chiếc ít ỏi lọt qua được hàng rào phòng thủ.

Trong ngày hôm đó và ngày hôm sau, các cuộc tấn công của tàu ngầm và máy bay, cùng với hỏa lực phòng không dày đặc như của North Carolina, đã hoàn toàn loại trừ được sức mạnh của không lực hạm đội Nhật: ba tàu sân bay bị đánh chìm, hai tàu chở dầu bị hư hại nặng đến mức phải tự đánh đắm, và chỉ còn lại 36 máy bay trong tổng số 430 chiếc có được lúc bắt đầu trận đánh. Sự thiệt hại của phi công và nhân viên kỹ thuật hàng không cũng khó có thể bù đắp được. Về phía Mỹ, không có chiếc tàu chiến nào bị mất, và tổn thất về nhân mạng của họ cũng ở mức tối thiểu.

Các chiến dịch Tây Thái Bình Dương, 1944–1945

Sau khi hỗ trợ các hoạt động không kích tại quần đảo Mariana thêm hai tuần nữa, North Carolina quay trở về Xưởng hải quân Puget Sound để đại tu. Nó lại gia nhập lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay ngoài khơi Ulithi vào ngày 7 tháng 11 năm 1944 khi một trận bão lớn ập đến lực lượng này. Sau đó lực lượng đặc nhiệm tiến hành không kích khu vực phía Tây đảo Leyte, Luzon và Visayas nhằm hỗ trợ các hoạt động trên đảo Leyte. Trong quá trình thực hiện các hoạt động tương tự vào cuối tháng, North Carolina còn phải chống đỡ các cuộc tấn công tự sát kamikaze lần đầu tiên nhắm vào nó.

Trong khi cường độ tác chiến tại Philippine tiếp tục khẩn trương, North Carolina tiến hành hoạt động hộ tống bảo vệ các con tàu sân bay trong khi máy bay của chúng tấn công các sân bay Nhật Bản trên đảo Luzon ngăn chặn sự can thiệp vào các đoàn tàu vận tải đang tiến hành tấn công đổ bộ lên Mindoro vào ngày 15 tháng 12. Ba ngày sau, lực lượng đặc nhiệm lại phải trải qua một cơn bão hung hãn khác, khiến làm lật úp ba tàu khu trục. Giờ đây đặt căn cứ tại Ulithi, North Carolina thực hiện nhiệm vụ hộ tống cho một loạt các cuộc không kích nhắm vào Đài Loan, bờ biển Đông Dương và Trung Quốc, cùng quần đảo Ryukyu trong tháng 1 năm 1945, và các cuộc ném bom tương tự xuống Honshū trong tháng tiếp theo. Hàng trăm máy bay đối phương đã bị tiêu diệt trước khi có thể kháng cự lại cuộc đổ bộ lên Iwo Jima, nơi mà North Carolina tiến hành nả pháo tiêu diệt và bắn pháo hỗ trợ theo yêu cầu của lực lượng Thủy quân Lục chiến trên đảo cho đến ngày 22 tháng 2.

Sau đó, North Carolina tiếp tục thực hiện nhiệm vụ kép: bắn pháo và bảo vệ các tàu sân bay, trong chiến dịch tấn công các mục tiêu tại chính quốc Nhật Bản nhằm chuẩn bị cho cuộc tấn công Okinawa. Tại đây, vào ngày 6 tháng 4, nó bắn rơi được ba chiếc máy bay tấn công cảm tử kamikaze, nhưng bản thân nó bị bắn trúng một quả đạn pháo 127 mm (5 inch) do tàu bạn bắn nhầm, làm ba người thiệt mạng và 44 người bị thương. Ngày hôm sau diễn ra chuyến đi tuyệt vọng cuối cùng của Hạm đội Nhật, Chiến dịch Ten-Go, khi Yamato, chiếc thiết giáp hạm lớn nhất thế giới, di chuyển về phía Nam cùng các tàu hộ tống. Trong trận chiến diễn ra sau đó, Yamato cùng một tàu tuần dương và một tàu khu trục bị đánh chìm, ba tàu khu trục khác bị hỏng nặng đến mức phải bỏ lại và bị đánh đắm, chỉ còn lại bốn tàu khu trục quay trở về được Căn cứ Sasebo cho dù bị hư hại. Trong ngày hôm đó North Carolina bắn rơi một máy bay đối phương, và nó bắn rơi thêm hai chiếc nữa vào ngày 17 tháng 4.

Sau một đợt đại tu tại Trân Châu Cảng, North Carolina lại gia nhập các tàu sân bay, và trong một tháng tiếp theo sau thực hiện ném bom và bắn phá các hòn đảo chính quốc Nhật Bản. Cùng với vai trò bảo vệ các tàu sân bay, North Carolina còn bắn pháo xuống các nhà máy công nghiệp quan trọng tại khu vực chung quanh Tokyo, trong khi các máy bay trinh sát của nó còn thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm giải cứu một phi công trên tàu sân bay bị hỏa lực phòng không đối phương bắn rơi trong vịnh Tokyo.

North Carolina đã gửi các thủy thủ và phân đội Thủy quân Lục chiến phối thuộc lên bờ tham gia các hoạt động chiếm đóng ban đầu ngay sau khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vô điều kiện; và tuần tra dọc theo bờ biển Nhật Bản cho đến khi thả neo tại vịnh Tokyo vào ngày 5 tháng 9 để nhận trở lại lên tàu người của nó. Tiếp tục nhận lên tàu những hành khách tại Okinawa, North Carolina lên đường quay trở về nhà, đi qua kênh đào Panama vào ngày 8 tháng 10. Nó thả neo tại Boston ngày 17 tháng 10, và sau một đợt đại tu tại New York, chiếc thiết giáp hạm tiến hành tập trận tại vùng biển ngoài khơi New England và chuyên chở các học viên mới của Học viện Hải quân Hoa Kỳ trong một chuyến đi huấn luyện mùa Hè tại vùng biển Caribbe.

USS North Carolina được tặng thưởng 15 Ngôi sao Chiến đấu do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II; nó là chiếc thiết giáp hạm Mỹ được tặng thưởng nhiều nhất trong cuộc chiến này.

Tàu bảo tàng
North Carolina được cho ngừng hoạt động tại New York vào ngày 27 tháng 6 năm 1947. Được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 6 năm 1960, North Carolina được chuyển cho nhân dân North Carolina vào ngày 6 tháng 9 năm 1961. Nó được mua lại từ Hải quân Mỹ với giá 330.000 Đô la Mỹ nhờ một quỹ được quyên góp bởi các học sinh trong tiểu bang North Carolina. Vào năm 1961 một hạm đội các tàu kéo đã được sử dụng để di chuyển con tàu dài 222 m (728 ft) ngang qua một khu vực sông rộng 152 m (500 ft). Trong khi di chuyển, con tàu đã va chạm phải nhà hàng nổi "Fergus' Ark" gần đường Princess, khiến nhà hàng này bị hư hại nặng và bị buộc phải ngừng hoạt động.

Vào ngày 29 tháng 4 năm 1962, chiếc thiết giáp hạm được đặt tại Wilmington, Bắc Carolina như một đài tưởng niệm mọi công dân tiểu bang North Carolina thuộc mọi ngành phục vụ đã ngã xuống trong Thế Chiến II. Đài tưởng niệm được đăng ký hoạt động bởi Ủy ban Thiết giáp hạm USS North Carolina, được thành lập bởi các đạo luật của Tiểu bang North Carolina vào năm 1960; nó hoạt động bằng chính tài sản sở hữu cùng các khoảng tiền quyên góp mà không nhận các khoản ngân sách từ thuế của tiểu bang. Con tàu được công nhận là một Địa điểm Lịch sử Quốc gia vào năm 1986.

Khách đến viếng thăm Bảo tàng Tưởng niệm Thiết giáp hạm USS North Carolina có thể tham quan sàn chính của con tàu, nhiều phòng bên trong tàu và bên trong một số tháp pháo. Đặc biệt, người ta có thể tham quan một trong số chín thủy phi cơ OS2U Kingfisher hiếm hoi còn sót lại trên khắp thế giới được đặt ở phía đuôi con tàu. Nhiều hoạt động khác nhau đã được tổ chức tại đây, và một số mặt bằng được dành cho thuê để tổ chức những sự kiện đặc biệt. Một Danh sách Danh dự được đặt trong phòng thủy thủ đoàn liệt kê tên mọi công dân North Carolina đã bỏ mình khi phục vụ trong Thế Chiến II. Ngoài ra còn có cửa hàng bán đồ lưu niệm, trung tâm dành cho khách tham quan và khu cắm trại.

Vào năm 1999, một cuộc họp mặt được tổ chức trên Đài tưởng niệm Thiết giáp hạm USS North Carolina. Khi đang đứng trên cầu tàu, nơi xảy ra một sự cố bắn nhầm trong quá trình tấn công Okinawa vào ngày 6 tháng 4 năm 1945, cựu chiến binh Richard R. Fox hồi tưởng lại sự kiện và mô tả cho các con gái và cháu gái của mình bằng cách nào ông đã giúp đưa một thủy thủ bị thương nặng xuống bệnh xá. Fox đã không thể biết được liệu người đó có còn sống hay không. Trong khi Fox đang kể chuyện, một cựu chiến binh của USS North Carolina là Richard W. Reed, người đã nghe được câu chuyện, tiến đến gần, ngắt ngang để tự nhận mình chính là người thủy thủ bị thương và ngỏ lời cảm ơn. Cả hai người đều không biết về nhau trong hơn nữa thế kỷ.

Năm 2005, Tổ chức "The Atlantic Paranormal Society" (TAPS) đã viếng thăm chiếc USS North Carolina để điều tra các báo cáo cho rằng con tàu bị ma ám. Những báo cáo này được đưa ra bởi người trực gác đêm của con tàu, Danny Bradshaw, người trông nom con tàu sau khi nó đóng cửa.

Các dự án gần đây được thực hiện nhằm bảo trì con tàu bao gồm việc thay thế sàn tàu làm bằng gỗ Teak. Sau một chuyến viếng thăm của các quan chức Myanmar, khoảng trao tặng hào phóng nhất từng được thực hiện trong lịch sử của Bảo tàng là của Chính phủ Myanmar: hai tàu hàng chất đầy loại gỗ Teak chất lượng hàng đầu thế giới trị giá lên đến 250.000 Đô la, và một khoảng chiết khấu giảm giá đáng kể cho tám tàu gỗ quý giá khác trị giá một khoảng 250.000 Đô la khác, cho phép lót lại toàn bộ sàn tàu với diện tích lên đến hơn một mẫu tây.

Nhiều dự án bảo tồn ngắn hạn được vạch ra mà không đòi hỏi phải đóng cửa Bảo tàng. Kế hoạch bảo tồn lớn tiếp theo của chiếc North Carolina là bảo trì thân tàu. Việc này yêu cầu con tàu phải rời Wilmington trong nhiều tháng và được kéo đến ụ tàu phù hợp gần nhất ở Norfolk, Virginia. Việc kéo con tàu vào ụ được dự định thực hiện không sớm hơn năm 2012.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng.
 The History Channel. Battle 360°: USS Enterprise - Jaws of the Enemy (episode 3)

Xem thêm
 USS North Carolina về những tàu chiến khác cùng tên của Hải quân Hoa Kỳ
 Danh sách các thiết giáp hạm
 Danh sách các tàu chiến trong Thế Chiến II
 Danh sách các tàu bảo tàng

Liên kết ngoài

 USS North Carolina Battleship Memorial home
 Dictionary of American Naval Fighting Ships: USS North Carolina
 Battleship NC: Military Heritage On The Cape Fear River
 Historic Naval Ships Association: USS North Carolina
 NAVSOURCE Photo Gallery: Numerous photos of USS North Carolina
 United States Navy photos of North Carolina
 Maritimequest USS North Carolina Photo Gallery
 USS North Carolina Video

Tàu chiến thời Thế chiến thứ hai
Thiết giáp hạm của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu bảo tàng
Tàu thuộc di tích lịch sử quốc gia


title: Brachythemis lacustris

text:
Brachythemis lacustris là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Botswana, Burkina Faso, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Ethiopia, Gambia, Ghana, Guinea, Kenya, Liberia, Malawi, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Senegal, Somalia, Nam Phi, Sudan, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia, Zimbabwe, và có thể cả Burundi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đớis, xavan khô, xavan ẩm, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và sông có nước theo mùa.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Brachythemis lacustris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Brachythemis
Côn trùng được mô tả năm 1889
Libellulidae


title: Bulbophyllum johannis

text:
Bulbophyllum johannis là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

johannis]]

J


title: Lupsault

text:
Lupsault là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 96 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Quincy, Massachusetts

text:
Quincy, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Norfolk trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích  km², trong đó diện tích đất là  km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Quincy, Massachusetts


title: Tập hợp liên thông

text:
Tập hợp liên thông là tập hợp không thể biểu diễn dưới dạng hợp của hai tập hợp mở không rỗng rời nhau.

Một không gian tôpô gọi là liên thông nếu không thể biểu diễn dưới dạng hợp của 2 tập mở không rỗng rời nhau, nói cách khác nó  không chứa một tập con thực sự vừa đóng vừa mở.

Một không gian tôpô E gọi là liên thông đường (hay liên thông cung) nếu với mọi cặp hai điểm x, y trên E đều có thể xác lập một ánh xạ liên tục f từ đoạn thẳng đơn vị [0, 1] vào E sao cho f(0)=x, f(1)=y

Liên thông

Định nghĩa không gian tô pô liên thông
Không gian tôpô X được gọi là không liên thông nếu nó là hội của hai Tập mở rời nhau khác rỗng. Ngược lại là liên thông.

Nói cách khác một không gian tôpô gọi là không gian tô pô liên thông nếu không thể biểu diễn dưới dạng hợp của 2 tập mở khác rỗng rời nhau, hoặc không chứa một tập con thực sự vừa là Tập đóng vừa là Tập mở.

 Định lý: không gian X là liên thông nếu và chỉ nếu nó không có tập con nào vừa đóng vừa mở trong X ngoại trừ tập rỗng và chính nó.
 Hệ quả: Trong mọi không gian topo X, tập X và tập rỗng là 2 tập duy nhất vừa đóng vừa mở trong X.

Ví dụ:
 Trong  với topo giới hạn dưới, khoảng  là vừa đóng vừa mở. Do đó  không liên thông trong topo này.
 Hội của [0, 1) và (1, 2] là không liên thông vì 1 không thuộc hội của hai tập này; cả hai khoảng đó là mở trong không gian topo chuẩn [0, 1) ∪ (1, 2].
 (0, 1) ∪ {x} là không liên thông nếu x không thuộc (0, 1).
 Tập lồi là liên thông.
  là tập liên thông.

 Định lý:  là hai không gian topo,  là Ánh xạ liên tục, thì  là liên thông trong .
 Bổ đề:  là hai tập con của không gian topo . Giả sử  là liên thông và . Hơn nữa giả sử rằng  là tách của  trong . Thì có  hoặc
 Định lý: Nếu  là họ tập con khác rỗng liên thông của không gian topo  sao cho  là khác rỗng, thì  cũng liên thông.
 Định lý: Bao đóng của tập con liên thông là liên thông:
 Định lý: Cho  là họ các không gian liên thông. Thì không gian tích  là liên thông.
Mệnh đề: Một tập con của không gian topo được gọi là liên thông nếu nó liên thông dưới một không gian topo con của nó.

Thành phần liên thông
Những tập con liên thông lớn nhất của không gian topo khác rỗng được gọi là thành phần liên thông của không gian đó.

Hai điểm x, y trong không gian topo X gọi là thông nhau nếu nó cùng nằm trong 1 tập liên thông. Khi đó quan hệ "thông nhau" là 1 quan hệ tương đương trên X. Quan hệ này chia X thành các lớp rời nhau, mỗi lớp đó gọi là một thành phần liên thông trong X. Ký hiệu một thành phần liên thông chứa x là C(x).

Định lý: Thành phần liên thông thì liên thông.
Định lý: Mỗi thành phần liên thông của X là tập con đóng của X.
Định lý: Nếu hai không gian là đồng phôi thì có một song ánh giữa các tập hợp các thành phần liên thông của hai không gian đó.
Định lý: Cho  là Phép đồng phôi. Nếu C là thành phần liên thông của X thì f(C) là thành phần liên thông của Y.

Ví dụ:
R^k chỉ có 1 thành phần liên thông là chính nó. Tập Q có vô hạn các thành phần liên thông.
 có hai thành phần liên thông.
Đường thẳng thực bỏ đi một điểm có hai thành phần liên thông.

Liên thông đường

Khái quát
Không gian topo X được gọi là liên thông đường nếu với mọi điểm x, y trong X có đường đi trong X từ x tới y. Tập con A của không gian topo X là liên thông đường trong X nếu A là liên thông đường trong không gian topo con, hay còn nói rằng A thừa kế từ X.
Không gian X gọi là liên thông đường nếu với 2 điểm x, y bất kì nếu tồn tại một ánh xạ liên tục f: [0,1]->X sao cho f(0)=x và f(1)=y. (Nói nôm na là giữa 2 điểm bất kì đều có 1 đường đi nối chúng)

 Ví dụ:
 Các tập lồi là các không gian liên thông đường.
  liên thông đường.

 Định lý: Tích của các không gian liên thông đường là liên thông đường. Định lý: Nếu X là không gian liên thông đường, thì nó là liên thông. Định lý: Giả sử  là ánh xạ liên tục và X là liên thông đường. Thì  là không gian con liên thông đường của Y.Thành phần liên thông đường
 Lớp tương đương dưới quan hệ tương đương  được gọi là thành phần liên thông đương của X. Trong đó quan hệ tương đương  trên không gian topo X được định nghĩa bởi  nếu tồn tại một đường đi trong X từ x đến y.

 Định lý: X là không gian topo, mỗi thành phần liên thông đường của X là liên thông đường. Định lý:  X là không gian topo, mỗi tập con liên thông đường của X là tập con của những thành phần liên thông đường của X. Định lý: Nếu  là họ tập con khác rỗng liên thông đường của không gian topo  sao cho  là khác rỗng, thì  cũng liên thông đường. Định lý:  là đồng phôi và C là thành phần liên thông đường của X, thì  là thành phần liên thông đường của Y.Quan hệ giữa liên thông và liên thông đường

 Một tập liên thông đường thì liên thông, ngược lại không đúng.

Ví Dụ:

 Xét S không gian con của  (hay còn gọi là Topologist's sine curve): .

 S liên thông nhưng S không liên thông đường.

Liên thông địa phương

Định nghĩa:  là liên thông địa phương nếu và chỉ nếu với mọi  trong  và mọi Lân cận   của  thì có một lân cận liên thông  của  sao .

Ví dụ

Mỗi khoảng và tia trong đường thẳng thực thì liên thông địa phương.
Không gian con  của  thì không liên thông nhưng nó liên thông địa phương.
 Với  là số nguyên dương,Không gian Euclide  là liên thông và liên thông địa phương.
 Topologist's sine curve là không gian con của mặt phẳng Eclide thì liên thông nhưng không liên thông địa phương.
 Tập hợp các Số hữu tỉ  với topo Eclide thì không liên thông địa phương.
Định lý:    là liên thông địa phương nếu và chỉ nếu với mọi tập  mở trong ,mà mỗi thành phần liên thông của  là mở trong .

Hệ quả: Nếu  là liên thông địa phương thì mỗi thành phần liên thông của  là mở.

Định lý: Mọi tập con mở của không gian liên thông địa phương thì liên thông địa phương.

Định nghĩa: (Liên thông địa phương yếu) Không gian  là liên thông địa phương yếu nếu mọi lân cận  của  có một không gian con liên thông của  chứa trong   và chứa .

Liên thông đường địa phương
Định nghĩa Tập X là liên thông đường địa phương nếu và chỉ nếu với mọi  trong  và mọi lân cận  của  thì có một lân cận liên thông đường  của  sao cho .
Ví dụ
 là liên thông đường địa phương.
 Tất cả các Tập mở trong Không gian định chuẩn là liên thông đường địa phương.
Định lý: Không gian topo  là liên thông đường địa phương nếu và chỉ nếu với mọi tập mở  trong , mà mỗi thành phần liên thông đường trong  là mở trong .
Hệ quả Nếu  là liên thông đường địa phương thì mỗi thành phân liên thông của  là mở.
Định lý:  Mọi tập con mở của không gian liên thông đường địa phương thì liên thông đường địa phương.
Định nghĩa(Liên thông địa phương yếu) Không gian  là liên thông đường địa phương yếu tại  nếu với mọi lân cận  của  có một không gian con liên thông đường của  chứa trong  và chứa .
Quan hệ giữa liên thông địa phương và liên thông đường địa phương
Mệnh đề: Liên thông đường địa phương thì liên thông địa phương, ngược lại không đúng.
Mệnh đề: Liên thông và liên thông đường địa phương thì liên thông đường.

 Chú thích

 Tham khảo
 Đoàn Quỳnh, 2000, Hình học vi phân Colin Adams, Robert Franzosa, Introduction to toplogy Huỳnh Quang Vũ, Lecture notes on Topology''

Liên kết ngoài

Các thuộc tính của không gian tô pô


title: Oxynopterus strachani

text:
Oxynopterus strachani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Hope miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Oxynopterus


title: Ponzano di Fermo

text:
Ponzano di Fermo là một đô thị tại tỉnh Ascoli Piceno ở vùng Marche, cách khoảng 60 km về phía nam của Ancona và khoảng30 km về phía bắc của Ascoli Piceno. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 1.623 người và diện tích là 14,4 km².

Đô thị Ponzano di Fermo bao gồm các frazione (đơn vị cấp dưới) Torchiaro và Capparuccia.

Ponzano di Fermo giáp các đô thị: Fermo, Grottazzolina, Monte Giberto, Monterubbiano, Petritoli.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Ptychohyla erythromma

text:
Ptychohyla erythromma là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của México.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, và đầm nước ngọt. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Santos-Barrera, G. & Canseco-Márquez, L. 2004. Ptychohyla erythromma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Ptychohyla
Động vật lưỡng cư México
Động vật được mô tả năm 1937


title: Mulsanteus junior

text:
Mulsanteus junior là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Strongylognathus kervillei

text:
Strongylognathus kervillei là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Strongylognathus kervillei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Thổ Nhĩ Kỳ
Strongylognathus
Động vật cánh màng châu Á
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Hylaeus brevior

text:
Hylaeus brevior là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1918


title: Acrocercops plectospila

text:
Acrocercops plectospila là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Tham khảo

Acrocercops


title: Anchastus tenuestriatus

text:
Anchastus tenuestriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Tawananna

text:
Tawananna (còn gọi là Tavananna) là tước hiệu đặc thù của Vương hậu / Hoàng hậu của Đế quốc Hittite cổ đại.

Thông tin chung
Đế quốc Hittite cổ đại nằm dưới chế độ quân chủ chuyên chế, tuy quyền lực của vị Vua thường ngang bằng với Tawananna khi cả hai cùng cai trị, nhưng các Tawananna lại thiên về vấn đề cúng tế tôn giáo của quốc gia. Các vị Tawananna chỉ thực sự nhiệm vụ điều hành đất nước khi nhà Vua bận chiến đấu. Thời Hittites cổ đại, vẫn là coi trọng cúng tế các vị thần, trong khi nhà Vua được coi là Tư tế tối cao (High Priest) thì các Tawananna là Nữ tư tế tối cao (High Priestess) của đất nước.

Khi nhà Vua băng hà, nếu Tawananna còn sống thì vẫn được giữ nguyên tước hiệu cùng địa vị, họ còn được phép tham gia vào công việc triều chính với tư cách là nhiếp chính cho vị Vua mới nếu còn nhỏ tuổi. Sau khi vị Tawananna qua đời, người kế vị là vợ cả của vị Vua đang trị vì, nhưng cá biệt có thể là con gái ruột của bà.

Trong quá khứ, có một Tawananna nổi tiếng được đề cập đến là Puduhepa, vợ của vua Hattusili III, thường được biết là "Người con gái thành Kumanni". Sau khi Hattusilis băng hà, Tawananna Puduhepa tiếp nhận trọng trách quan trọng là ngoại giao với gia đình hoàng tộc Ai Cập và điều hành đất nước.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cuốn sách The Tawananna in the Hittites Kingdom của tác giả Shoshana R. Bin-Nun.
 Vua Hattusilis III và hoàng hậu Puduhepa.
 Tawananna Puduhepa.

Tước hiệu hoàng gia
Người Hittite


title: Barges, Haute-Loire

text:
Barges là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã Barges, Haute-Loire nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1080 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Cá cháy nam

text:
Cá cháy nam (danh pháp hai phần: Tenualosa thibaudeaui), tiếng Anh là "Laotian shad" (cá cháy Lào), là một loài cá thuộc chi Cá cháy, họ Cá trích. Loài cá này phân bố ở Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.

Cá cháy nam có thân hình thon dài, con trưởng thành có kích thước từ 18 cm đến 25 cm, có thể khai thác quanh năm.

Chú thích

Tham khảo

T
Cá Việt Nam


title: (14641) 1998 WC6

text:
{{DISPLAYTITLE:(14641) 1998 WC6}}

(14641) 1998 WC6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 18 tháng 11 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tiền Yên

text:
Tiền Yên là nhà nước đầu tiên của người Tiên Ty ở vùng Đông Bắc Trung Quốc do Mộ Dung Hoảng thành lập năm 337, diệt vong năm 370. Các nhà nước khác được thành lập về sau như Hậu Yên, Nam Yên, Bắc Yên, Tây Yên đều do tôn thất quan lại nhà Tiền Yên thành lập.

Lịch sử
Năm 337, Mộ Dung Hoảng thuộc tộc Tiên Ti tự xưng Yên Vương, dời đô đến Long Thành, sử gọi là Tiền Yên. Cha Mộ Dung Hoảng là Mộ Dung Hối là người kiến lập nước Tiền Yên sớm nhất.

Vũ Tuyên Đế Mộ Dung Hối (269-333) gốc quý tộc Tiên Ti, cát cứ vùng Liêu Đông, được nhà Tây Tấn phong tước Liêu Đông quận công, Đại Thiền vu, Xương Lê công, đặt nền móng cho Mộ Dung thị xây dựng Yên Quốc. Mộ Dung Hối quản lý người tộc Tiên Ti dưới thời Tấn Vũ Đế, hoạt động suốt vùng Đồ Hà và Cức Thành, kinh doanh nông nghiệp, kiến lập chế độ chính trị, lợi dụng địa chủ tộc Hán làm quan lại, sai các con em quý tộc học tập Văn hóa Hán tộc.

Năm 333 Mộ Dung Hối chết, con là Văn Minh Đế Mộ Dung Hoảng (297-348) nối nghiệp cha, xưng Yên Vương năm 337 (đến năm 341 nhà Đông Tấn mới công nhận tước hiệu này), kinh đô ở Xương Lê (Cẩm Châu, Liêu Ninh), đánh tan Hậu Triệu.

Năm 339, Tiền Yên và Đại vương Thác Bạt Thập Dực Kiền thiết lập mối quan hệ hữu nghị giữa hai bộ tộc Tiên Ty thông qua hôn nhân. Năm 342, Tiền Yên định đô tại Long Thành.

Phát triển kinh tế
Lúc ấy Tiền Yên có phần an định, các lưu dân chạy đến làm số dân tăng nhiều. Mộ Dung Hoảng cấp đất đai cho dân nghèo và bắt chước Ngụy Tấn thực hành chế độ đồn điền, thúc đẩy sinh sản nông nghiệp. Mộ Dung Hoảng chú ý phát triển văn hóa giáo dục, chính ông tự thân biên soạn nhiều giảng khóa, đến từng trường giảng học, tự tuyển chọn học sinh ưu tú ra làm quan.

Phát triển thế lực
Quân đội Tiền Yên được xây dựng vững mạnh, cứ 5 hộ dân thì chọn lấy 3 người khỏe mạnh sung quân. Trong các năm 342 – 346, Tiền Yên tấn công các nước trên Bán đảo Triều Tiên, chiếm đất Cao Câu Ly và Phù Dư, buộc Cao Cú Ly phải thần phục.

Năm 345, Tiền Yên diệt tộc Vũ Văn, nhập dân số bộ tộc này vào lãnh thổ Tiền Yên. Năm 345, Tiền Yên thôi không dùng niên hiệu nhà Đông Tấn, một dấu hiệu chứng tỏ sự độc lập.

Mộ Dung Hoảng chết năm 348.

Tiến xuống phía nam
Con trai Mộ Dung Hoảng là Mộ Dung Tuấn (319-360) nối nghiệp cha. Khi Hậu Triệu xảy ra loạn lạc, Nhiễm Mẫn soán ngôi, quân Yên vây hãm Ký Châu, Mộ Dung Lạc, Mộ Dung Bình đem quân đánh Trung Sơn, Nam An và các quận, tiêu diệt Hậu Triệu. Tháng 4 năm 352, quân Yên bắt Ngụy đế Nhiễm Mẫn đánh đất Nghiệp. Tháng 5, quân Yên chém Ngụy đế Nhiễm Mẫn.

Năm 355, Tiền Yên bức hàng Đoàn Cần lúc đó kiểm soát vùng Sơn Đông và là chư hầu nhận tước phong Tề Công của nhà Đông Tấn. Đoàn Cần bị giết 2 năm sau đó.

Năm 352, Mộ Dung Tuấn xưng Kinh Triệu Đế, kiến đô tại Kế Thành, đến năm 357 lại định đô ở Nghiệp Thành.

Mộ Dung Tuấn chết năm 360, ủy thác việc nước cho Thái Nguyên vương Mộ Dung Khác, Thượng Dung Vương Mộ Dung Bình làm nhiếp chính. Sau này, các con Mộ Dung Tuấn là Mộ Dung Hoằng và Mộ Dung Xung đều làm vua Tây Yên.

Suy vong
Con trai Mộ Dung Tuấn là Trung Sơn Vương Mộ Dung Vĩ (350 – 385) kế vị nối nghiệp cha. Trong thời gian Mộ Dung Khác nắm quyền, quân đội Tiền Yên đánh bại quân Đông Tấn ở Hà Nam. Tháng 2 năm 364, quân Yên chiếm đất Hà Nam. Tháng 4, quân Yên công phạt Hứa Xương, Nhữ Nam và cát cứ các quận, chiếm Lạc Dương năm 365, Vinh Dương, Duyện Châu, đánh tan lực lượng của Hoàn Ôn nhà Đông Tấn, không ngừng mở rộng lãnh thổ.

Năm 367, trước khi Mộ Dung Khác chết định ủy thác việc nước cho Ngô Vương Mộ Dung Thùy (326 – 396) nhưng Mộ Dung Bình chuyên quyền, chính trị hủ bại và thế lực suy yếu nhanh chóng. Từ đó chính trị ngày càng thối nát, dân không thể sống, mâu thuẫn xã hội nghiêm trọng. Năm 370, vua Tiền Tần là Phù Kiên sai Vương Mãnh đem 6 vạn quân đánh Tiền Yên. Quân Tiền Tần tấn công vào Lạc Dương, sau đó là Hổ Quan và chiếm Tấn Dương. Mộ Dung Bình huy động 30 vạn quân kháng cự nhưng bị quân Tiền Tần đánh bại.

Mùa đông năm 370, quân Tiền Tần chiếm Nghiệp Thành, bắt sống Mộ Dung Vĩ. Tiền Yên mất, tồn tại 34 năm. Phù Kiên phong cho Mộ Dung Vĩ làm Tân Hưng Hầu.

Năm 385, khi nghe tin Mộ Dung Hoằng và Mộ Dung Xung khởi binh lập quốc, Mộ Dung Vĩ định gia nhập lực lượng chống lại Phù Kiên thì bị Phù Kiên giết chết.

Các vua Tiền Yên

 Vũ Tuyên Đế Mộ Dung Hối (307 - 333)
 Thái Tổ Minh Hoàng đế Mộ Dung Hoảng (333 - 348)
 Liệt Tổ Chiêu Hoàng đế Mộ Dung Tuấn (348 - 360)
 U Đế Mộ Dung Vĩ (360 - 370).

Xem thêm
 Ngũ Hồ thập lục quốc
 Đông Tấn
 Tiền Tần
 Tiền Lương
 Đại (nước)

Chú thích

Tiền Yên
Lịch sử Liêu Ninh
Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Mông Cổ
Thổ Dục Hồn
Trung Quốc thế kỷ 4


title: Tillandsia stenoura

text:
Tillandsia stenoura là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
Catalogue of Vascular Plants of Ecuador  Truy cập 12 tháng 10 năm 2009

S
Thực vật Bolivia
Thực vật Ecuador


title: Cách mạng Nga (1917)

text:
Trong Lịch sử Nga có hai cuộc cách mạng xảy ra ở Nga năm 1917. Cuộc cách mạng thứ nhất là cách mạng tư sản nổ ra vào tháng Hai theo lịch cũ của Nga, hay tháng Ba theo lịch hiện đại. Cuộc cách mạng thứ hai là cách mạng vô sản nổ ra vào tháng Mười theo lịch cũ của Nga, hay tháng 11 theo lịch hiện đại.

Bối cảnh
Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, nước Nga phải trải qua nạn đói và sụp đổ kinh tế. Quân đội mất tinh thần của Nga phải chịu nhiều cuộc thoái trào quân sự ghê gớm, và nhiều binh sĩ rời bỏ trận địa. Bất mãn với chế độ quân chủ chuyên chế và chính sách tiếp tục leo thang chiến tranh của nó. Hoàng đế Nikolai II thoái vị vào tháng 2 năm 1917, đế quốc Nga cáo chung.

Cách mạng Nga (1905) được cho là yếu tố chính dẫn đến cuộc cách mạng 1917. Sự kiện ngày chủ nhật đẫm máu đã làm dấy lên phong trào biểu tình. Một hội đồng của người lao động được gọi là St Petersburg Liên Xô đã được thành lập trong tất cả biến cố này, và bắt đầu cho cuộc biểu tình chính trị cộng sản.

Thay đổi về kinh tế và xã hội
Một lý thuyết cơ bản về tài sản, nhiều người nông dân tin rằng là đất đai phải thuộc về những người làm việc trên đó. Đồng thời, cuộc sống của nông dân và văn hóa đã được thay đổi liên tục. Thay đổi đã được tạo điều kiện bởi sự gia tăng cơ học của số người dân nông dân di cư đến và đi từ môi trường công nghiệp và đô thị, mà còn bởi sự ra đời của văn hóa thành thì truyền vào các làng thông qua hàng hóa vật chất, báo chí, và truyền miệng.

Công nhân cũng có lý do chính đáng cho sự bất mãn: nhà ở đông đúc với điều kiện vệ sinh thường tồi tệ, giờ làm việc kéo dài (vào đêm trước của cuộc chiến tranh, trung bình một ngày làm việc 10 giờ, một tuần sáu ngày và nhiều người đã làm việc 11-12 giờ một ngày năm 1916), rủi ro chấn thương và tử vong liên tục do điều kiện an toàn và vệ sinh lao động rất kém, kỷ luật hà khắc, và mức lương trung bình không đủ sống. Quan trọng nhất, sống ở thành phố, họ đã được tiếp xúc với những ý tưởng mới về trật tự xã hội và chính trị.

Nền kinh tế Nga vốn lạc hậu nên không chịu được cường độ cao của cuộc Thế chiến 1. Lệnh tổng động viên 10 triệu người tham gia nhập ngũ đã làm cho sản xuất nông nghiệp thiếu nhân lực nghiêm trọng nên ngày càng suy thoái. Từ năm 1916 đến 1917 sản lượng lương thực giảm 20%. Nạn mất mùa, đói kém xảy ra khắp nơi. Với giá lương thực đắt đỏ, trong suốt năm 1916, người lao động ở đô thị Nga chỉ ăn trung bình khoảng từ 200 đến 300 gram lương thực cho mỗi ngày. Năm 1917, dân cư ở các đô thị của Nga được phép mua chỉ 450 gram bánh mỳ cho mỗi người lớn, mỗi ngày.

Sản xuất công nghiệp cũng đình đốn trong chiến tranh nên nạn thất nghiệp tăng nhanh. Tới mùa thu năm 1917, nước Nga đã lâm vào một cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị hết sức trầm trọng. Sản xuất công nghiệp chỉ bằng 36,4% so với năm trước. Đến thời điểm này, triều đình Nga hoàng đã không còn khả năng thống trị nữa và nước Nga tiến sát tới một cuộc cách mạng.

Cách mạng tháng Hai

Một chính phủ lâm thời được thành lập, do Hoàng thân Georgy Yevgenyevich Lvov lãnh đạo, sau đó bởi Aleksandr Kerensky, nhưng vẫn tiếp tục tham gia thế chiến I. Chính phủ lâm thời không thể ban hành các cải cách đất đai theo yêu cầu của tầng lớp nông dân, những người chiếm hơn tám mươi phần trăm dân số.

Bên trong quân đội, binh biến và đào ngũ lan tràn trong binh sĩ; giới trí thức không bằng lòng với tốc độ cải cách chậm chạp; nghèo đói lan rộng; sự chênh lệch và bất bình đẳng trong thu nhập càng tăng cao trong khi chính phủ lâm thời càng ngày càng chuyên quyền, độc đoán và có vẻ biến dần thành một hội đồng quân sự. Các binh sĩ đào ngũ quay trở lại các thành phố và trao vũ khí của họ cho các công nhân xã hội trong các nhà máy đang giận dữ.1903, Lenin thành lập đảng công nhân xã hội dân chủ Nga.9-1-1905, 14 vạn công nhân ở Saint Petersburg đưa yêu sách lên Nga hoàng nhưng bị đàn áp đẫm máu.

Cách mạng tháng Mười

Trong cách mạng, những người Bolshevik đã thông qua khẩu hiệu phổ biến "tất cả chính quyền về tay Xô viết!" và "ruộng đất, hòa bình và bánh mỳ!". Các Xô viết là các hội đồng được thành lập tại các địa phương trong một thành phố với các đại biểu được bầu từ công nhân trong nhiều nhà máy và các ngành khác. Các Xô viết là các hội của dân chủ nhân dân trực tiếp, mặc dù chúng không có vị trí chính thức về quyền lực trong chính phủ lâm thời, chúng sử dụng ảnh hưởng lớn từ trái tim và khối óc của tầng lớp lao động.

Sau cách mạng, giới lãnh đạo đảng đặt ra một hiến pháp công nhận quyền lực của các Xô viết địa phương. Hội đồng lập pháp cao nhất là Xô viết tối cao. Cơ quan hành pháp cao nhất là Bộ chính trị (xem Tổ chức của Đảng cộng sản Liên Xô).

Lãnh đạo đầu tiên của Nga Xô viết là Vladimir Iliych Lenin, người lãnh đạo nhóm tư tưởng Bolshevik của những người cộng sản. Áp lực quần chúng xui khiến Lenin tuyên bố Bolshevik nắm quyền lực vào tháng mười 1917. Một trong những việc làm đầu tiên của chính phủ cộng sản là rút lui khỏi Chiến tranh thế giới thứ nhất. Tiếp theo Hòa ước Brest-Litovsk, Nga Xô viết chuyển giao phần lớn Ukraine và Belarus cho Đức. Lenin đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa thành công vào năm 1918 tại Nga. Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng mười đã giành thắng lợi hoàn toàn trên nước Nga rộng lớn.

Cách mạng dân chủ tháng 2 năm 1917 đã lật đổ chế độ Nga hoàng, Song cục diện chính trị đặc biệt lại diễn ra ở Nga: Hai chính quyền song song tồn tại - Chính phủ lâm thời và các xô viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính.

Trước tình hình này, Lenin và đảng Bolshevik đã chuẩn bị kế hoạch tiếp tục làm cách mạng, dùng bạo lực lật đổ Chính phủ lâm thời, chấm dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại. Trong lúc đó, Chính phủ lâm thời vẫn theo đuổi cuộc chiến tranh đế quốc, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của quần chúng nhân dân.

Đầu tháng 10, không khí cách mạng bao trùm khắp nước Nga. Ngày 7-10 (20-10), Lenin bí mật rời Phần Lan về Petrograd, trực tiếp chỉ đạo công việc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. Những đội cận vệ đỏ được thành lập. Kế hoạch khởi nghĩa được vạch ra cụ thể, chu đáo và hết sức nhanh chóng.

Đêm 24-10 (6-11), Lenin đến điện Smolny trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa. Ngay đêm đó, quân khởi nghĩa đã chiếm được toàn bộ Petrograd, và bao vây Cung điện Mùa Đông, nơi ẩn náu cuối cùng của Chính phủ lâm thời. Đêm 25-10 (7-11), Cung điện Mùa Đông bị chiếm, các bộ trưởng của Chính phủ bị bắt, Chính phủ lâm thời sụp đổ hoàn toàn.

Tiếp đó, khởi nghĩa giành thắng lợi ở Moskva và đến đầu năm 1918, cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười đã giành được thắng lợi hoàn toàn trên đất nước Nga rộng lớn.

Ghi chú

Tham khảo

Tài liệu
 Acton, Edward, Vladimir Cherniaev, and William G. Rosenberg, eds. A Critical Companion to the Russian Revolution, 1914–1921 (Bloomington, 1997).

 Cambridge History of Russia, vol. 2–3, England: Cambridge University Press. ISBN 0-521-81529-0 (vol. 2) ISBN 0-521-81144-9 (vol. 3).
 Figes, Orlando. A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924,: ISBN 0-14-024364-X (trade paperback) ISBN 0-670-85916-8 (hardcover)
 Fitzpatrick, Sheila. The Russian Revolution. 199 pages. Oxford University Press; 2nd Reissue edition. ngày 1 tháng 12 năm 2001. ISBN 0-19-280204-6.
 Lincoln, W. Bruce. Passage Through Armageddon: The Russians in War and Revolution, 1914–1918. (New York, 1986).

 Pipes, Richard. The Russian Revolution (New York, 1990)

 Steinberg, Mark, Voices of Revolution, 1917. Yale University Press, 2001

Liên kết ngoài

 Read, Christopher: Revolutions (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Brudek, Paweł: Revolutions (East Central Europe), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Sumpf, Alexandre: Russian Civil War, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Mawdsley, Evan: International Responses to the Russian Civil War (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Melancon, Michael S.: Social Conflict and Control, Protest and Repression (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Sanborn, Joshua A.: Russian Empire, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Gaida, Fedor Aleksandrovich: Governments, Parliaments and Parties (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Albert, Gleb: Labour Movements, Trade Unions and Strikes (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Gatrell, Peter: Organization of War Economies (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Marks, Steven G.: War Finance (Russian Empire), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
 Orlando Figes's free educational website on the Russian Revolution and Soviet history, May 2014
 Avrahm Yarmolinsky, Road to Revolution: A Century of Russian Radicalism, 1956.
 Soviet history archive at www.marxists.org
Précis of Russian Revolution A summary of the key events and factors of the 1917 Russian Revolution.
 Kevin Murphy's Isaac and Tamara Deutscher Memorial Prize lecture Can we Write the History of the Russian Revolution, which examines historical accounts of 1917 in the light of newly accessible archive material.
 Thanks to Trotsky, the 'insurrection' was bloodless
 Violence and Revolution in 1917. Mike Haynes for Jacobin. ngày 17 tháng 7 năm 2017.
 Read the political arguments by Lenin, Trotsky and the Bolshevik party where free elections to the soviets were abandoned and the employees were blocked to have majority in the corporations for a collective planned economy. The Bolsheviks and workers' control: the state and counter-revolution - Maurice Brinton

Lịch sử Liên Xô
Lịch sử Nga

Năm 1917
N
Bài cơ bản dài trung bình
Xung đột năm 1917
Biểu tình ở Nga
Chiến tranh liên quan tới Nga


title: Westensee

text:
Westensee là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: 25606 Chiangshenghao

text:
25606 Chiangshenghao (tên chỉ định: 2000 AT7) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 2 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Chiang Sheng-Hao, a Taiwanese high school student whose mathematical sciences project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Forcalqueiret

text:
Forcalqueiret là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 10,33 km², dân số năm 2006 là 2039 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 296 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Forcalqueiret trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Forcalqueiret


title: Enallagma antennatum

text:
Enallagma antennatum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Enallagma antennatum is in 1840 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Say.

Chú thích

Tham khảo

Enallagma


title: Prépotin

text:
Prépotin là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 244 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne


title: Zévaco

text:
Zévaco  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Zevaco


title: Austrotinodes armiger

text:
Austrotinodes armiger là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Austrotinodes


title: 23821 Morganmonroe

text:
23821 Morganmonroe là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1870.1304530 ngày (5.12 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 24062 Hardister

text:
24062 Hardister là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1233.6121480 ngày (3.38 năm).

Nó được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Ironoquia plattensis

text:
Ironoquia plattensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Ironoquia
Động vật được mô tả năm 2000


title: Ussel-d'Allier

text:
Ussel-d'Allier  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Usseldallier


title: Danh sách alkan mạch thẳng

text:
Sau đây là danh sách các alkan mạch thẳng, tổng số đồng phân của mỗi loại (kể cả mạch phân nhánh) và tên thông dụng của chúng, được sắp xếp theo số nguyên tử carbon.

Tham khảo

Alkan
Danh sách hóa học