title: George VI của Anh

text:
George VI của Liên hiệp Anh (Albert Frederick Arthur George; 14 tháng 12 năm 1895 – 6 tháng 2 năm 1952) là Quốc vương của Vương quốc Liên hiệp Anh và các quốc gia tự trị của Anh từ ngày 11 tháng 12 năm 1936 cho đến khi ông qua đời vào năm 1952. Ông đồng thời là Hoàng đế Ấn Độ cuối cùng cho đến tháng 8 năm 1947, khi Raj thuộc Anh bị giải thể.

Được biết đến với cái tên "Bertie" trong vương tộc và những người bạn thân của mình, George VI được sinh ra dưới thời trị vì của bà cố, Victoria của Anh và được đặt tên theo ông cố, Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha. Là con trai thứ hai của Quốc vương George V, ông không được mong đợi sẽ là người kế vị ngai vàng và đã trải qua những năm đầu đời dưới cái bóng của người anh trai, Edward. Thời niên thiếu, ông theo học trường Cao đẳng Hải quân và phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh và Không quân Hoàng gia Anh trong chiến tranh thế giới thứ nhất. Năm 1920, ông được phong làm Công tước xứ York. Ông đã kết hôn với Quý bà Elizabeth Bowes-Lyon vào năm 1923, và họ có hai cô con gái, Elizabeth và Margaret. Vào giữa những năm 1920, ông đã được trị liệu ngôn ngữ cho chứng nói lắp, nhưng không hoàn toàn hồi phục. Anh trai của George lên ngôi với tên gọi Edward VIII sau khi cha của họ qua đời vào năm 1936. Cuối năm đó, anh trai của ông, Edward VIII, thoái vị để kết hôn với một người Mỹ đã ly hôn hai lần, Wallis Simpson, và George đã trở thành Quốc vương thứ ba của Nhà Windsor.

Vào tháng 9 năm 1939, Đế quốc Anh và hầu hết các quốc gia thuộc Khối thịnh vượng chung—trừ Ireland—tuyên chiến với Đức Quốc xã trong chiến tranh thế giới thứ hai. Tiếp theo là tuyên chiến với Vương quốc Ý và Đế quốc Nhật Bản vào năm 1940 và 1941. George được coi là người chia sẻ những khó khăn của những người bình thường và sự nổi tiếng của ông đã tăng vọt. Cung điện Buckingham đã bị đánh bom trong cuộc oanh kích Blitz khi Quốc vương và Vương hậu đang ở đó, và em trai của ông, Công tước xứ Kent, đã bị giết khi đang tại ngũ. George được biết đến như một biểu tượng của quyết tâm giành chiến thắng trong cuộc chiến của người Anh. Anh và khối đồng minh đã giành chiến thắng vào năm 1945, nhưng Đế quốc Anh đã suy yếu. Ireland phần lớn đã tan rã, tiếp theo là sự độc lập của Ấn Độ và Pakistan vào năm 1947. George từ bỏ danh hiệu Hoàng đế Ấn Độ vào tháng 6 năm 1948 và thay vào đó, sử dụng danh hiệu mới là Nhà lãnh đạo Khối thịnh vượng chung. Ông đã bị bủa vây bởi các vấn đề sức khỏe liên quan đến hút thuốc trong những năm cuối cùng dưới thời trị vì của mình và qua đời trong giấc ngủ do chứng huyết khối động mạch vành ở tuổi 56 vào năm 1952. Ông được kế vị bởi con gái của mình, Elizabeth II.

Thời thơ ấu

George VI được sinh ra tại Tư gia York, tại Điền trang Sandringham ở Norfolk dưới thời trị vì của bà cố là Victoria của Anh. Cha của ông là Vương tử George, Công tước xứ York (sau này là Quốc vương George V), con trai thứ hai và là người con lớn tuổi nhất còn sống của Thân vương và Vương phi xứ Wales (sau này là Quốc vương Edward VII và Vương hậu Alexandra). Mẹ của ông, Nữ công tước xứ York (sau này là Vương hậu Mary), là con đầu lòng và cũng là người con gái duy nhất của Francis, Công tước xứ Teck và Mary Adelaide, Công tước phu nhân xứ Teck. Sinh nhật của ông, ngày 14 tháng 12 năm 1895, là kỷ niệm 34 năm ngày mất của ông cố của ông là Vương tế Albert. Không rõ trong hoàn cảnh như thế nào mà Victoria của Anh nghe được tin Albert chào đời, nhưng Thân vương xứ Wales đã viết thư cho Công tước xứ York, kể rằng Nữ vương đã "khá đau khổ". Hai ngày sau, ông lại viết: "Cha nghĩ rằng bà ấy sẽ cảm thấy hài lòng nếu con tự đề nghị cái tên Albert với bà ấy."

Nữ vương đã rất buồn trước đề xuất đặt tên cho đứa trẻ mới chào đời là Albert, và đã viết cho Nữ công tước xứ York: "Ta cảm thấy khó chịu khi nhìn thấy đứa trẻ mới chào đời đó, nó sinh vào một ngày buồn nhưng lại thấy đáng quý, đặc biệt là khi nó được gọi bằng một cái tên chứa đựng sự tuyệt vời và tốt đẹp." Do đó, ba tháng sau, ông được rửa tội với tên "Albert Frederick Arthur George" tại Nhà thờ St. Mary Magdalene gần Sandringham vào ngày 17 tháng 2 năm 1896. Trong gia đình, ông thường được gọi là "Bertie". Nữ công tước xứ Teck không thích cái tên đầu tiên mà cháu trai của bà đã được đặt, và bà đã hy vọng rằng chữ cuối (George) sẽ được "thay thế cho cái chữ ít được ưa chuộng kia". Khi sinh ra, Albert là người thứ tư trong danh sách kế vị ngai vàng Anh Quốc, sau ông nội, cha và anh trai của ông, Edward.

Ông thường xuyên đau ốm và được mô tả là "dễ sợ hãi và dễ rơi nước mắt". Cha mẹ của ông thường loại bỏ sự nuôi dạy hàng ngày cho con cái họ, như là chuẩn mực trong các gia đình quý tộc của thời đại đó. Ông mắc chứng nói lắp kéo dài nhiều năm. Mặc dù thuận tay trái bẩm sinh, ông buộc phải viết chữ bằng tay phải, như một thói quen phổ biến vào thời điểm đó. Ông bị các vấn đề về dạ dày mãn tính cũng như nhức đầu gối, do đó ông buộc phải dùng tới nẹp chân để sửa tướng. Victoria của Anh qua đời vào ngày 22 tháng 1 năm 1901, và con trai của bà là Thân vương xứ Wales, đã kế vị ngai vàng và lên ngôi Quốc vương Edward VII. Albert trở thành Vương tử, vươn lên vị trí thứ ba trong danh sách kế vị, sau cha và anh trai của mình.

Sự nghiệp quân sự và giáo dục
Từ năm 1909, Albert theo học tại Cao đẳng Hải quân hoàng gia, Osborne, với cương vị thiếu sinh quân. Năm 1911, ông đứng hạng bét trong kì kiểm tra cuối cùng, nhưng bất chấp điều đó, ông vẫn được đưa đến Cao đẳng Hải quân hoàng gia, Dartmouth. Khi tổ phụ, Edward VII, qua đời năm 1910, cha của Albert nối ngôi, đó là Quốc vương George V. Vương huynh của Albert là Edward được tấn phong Thân vương xứ Wales, và Albert đứng thứ hai trong danh sách kế ngôi.

Albert dành sáu tháng đầu năm 1913 trên con tàu  ở miền Tây Ấn Độ và bờ biển phía đông Canada. Ông được phong làm chuẩn úy hải quân trên con tàu  ngày 15 tháng 9 năm 1913, và dành ba tháng ở Địa Trung Hải. Các sĩ quan đồng nghiệp gọi ông bằng biệt danh "Mr. Johnson". Ba năm sau khi ông gia nhập hải quân, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Ông đã tham gia chiến đấu trên tàu Collingwood trong trận Jutland (31 tháng 5 – 1 tháng 6 năm 1916). Đây là một trận đánh bất phân thắng bại với Hải quân Đức và cũng là trận hải chiến lớn nhất trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Albert được tuyên dương sau trận này. Nhưng ông không tham dự 1 trận hải chiến nào nữa, nguyên nhân chủ yếu là do ông bị loét tá tràng, phải đi phẫu thuật vào tháng 11 năm 1917.

Tháng 2 năm 1918, Albert được ủy nhiệm làm Sĩ quan Quản lý Các Thanh niên (Officer in Charge of Boys) tại Cranwell, căn cứ huấn luyện của Bộ phận Không quân – Hải quân Hoàng gia Anh. Hai tháng sau, Không lực Hoàng gia Anh ra đời, căn cứ Cranwell được Bộ Hải quân chuyển giao cho Bộ Không quân. Albert cũng thuyên chuyển từ Hải quân Hoàng gia sang Không lực Hoàng gia. Ông giữ chức Phi đoàn trưởng Phi đoán 4 thuộc Không đoàn Các chàng trai (Boys' Wing) ở Cranwell tới tháng 8 năm 1918, rồi được điều về học ở trường thiếu sinh quân Không lực Hoàng gia tại St Leonards-on-Sea. Ông hoàn tất một khóa huấn luyện dài 15 ngày, sau đó lãnh chức phi đoàn trưởng một phi đoàn của Không đoàn Thiếu sinh quân (Cadet Wing).

Albert tỏ ý nguyện tham gia cuộc chiến trên mặt trận Tây Âu, và được cho vào bộ tham mưu của tướng Hugh Trenchard ở Pháp. Ngày 23 tháng 10 năm 1918, ông bay qua eo biển Anh rồi đáp xuống Autigny. Trong những tuần lễ cuối cùng của cuộc chiến, ông làm việc trong bộ tham mưu Lực lượng Không quân Độc lập (Không quân Hoàng gia Anh) tại hành dinh Nancy (Pháp). Tháng 11 năm 1918, Lực lượng Không quân Độc lập giải thể, Albert ở lại lục địa châu Âu 2 tháng làm sĩ quan tham mưu Không lực Hoàng gia, rồi mới về Anh. Ông đã tháp tùng vua Bỉ Albert I ca khúc khải hoàn về Brussels ngày 22 tháng 11. Ngày 31 tháng 7 năm 1919, Albert được trao chứng chỉ phi công; sang hôm sau ông nhận chức phi đoàn trưởng. Ông là tôn thất hoàng gia Anh nhận văn bản xác nhận trình độ chuyên môn của một phi công.

Tháng 10 năm 1919, vương tử Albert nhập học cao đẳng Trinity (Cambridge), ở đây ông học lịch sử, kinh tế và dân sự 1 năm. Sử gia R. V. Laurence làm "giảng viên chính thức" của ông. Ngày 4 tháng 6 năm 1920, Quốc vương George phong Albert làm công tước xứ York, bá tước xứ Inverness và nam tước Killarney. Ông cũng tích cực tham gia các phận sự của hoàng gia. Thay mặt Quốc vương George V, Albert đã nhiều lần đi thăm các mỏ than, các công xưởng và các đoạn toa xe. Qua những chuyến đi này ông được đặt biệt hiệu là "vương tử công nghiệp (Industrial Prince). Tuy nhiên, Albert có tật nói lắp, nhút nhát và lúng túng, khiến ông kém xa anh cả Edward với sức ấn tượng đối với công chúng. Nhưng Albert cũng hay chơi thể thao và đặc biệt ưa chuộng quần vợt. Năm 1926, ông tham dự Giải Vô địch Wimbledon, chơi đôi nam cùng với người cố vấn thân thiết là Louis Greig. Hai ông bị cặp cựu vô địch Herbert Roper Barrett và Arthur Gore đánh bại ngay từ vòng đầu tiên. Albert cũng dành nhiều quan tâm đến đời sống của người lao động, và được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội Phúc lợi Công nghiệp. Từ năm 1921 đến năm 1939, ông tổ chức sinh hoạt trại hè hàng năm, quy tụ 200 thanh thiếu niên thuộc các tầng lớp lao động và 200 học sinh các trường công lập.

Hôn nhân
Trong thời đại mà tông thất hoàng gia được mong đợi sẽ kết hôn với người có dòng dõi tương xứng, hiếm ai có được quyền tự do chọn vợ tương lai như Albert. Ông từng yêu say đắm một phụ nữ Úc đã có chồng là Sheila, Lady Loughborough, nhưng cuộc tình này kết thúc vào tháng 4 năm 1920 khi Quốc vương George V ép Albert dừng tiếp xúc với Sheila, đổi lại Quốc vương sẽ thưởng cho ông tước vị Công tước xứ York. Cùng năm này, Albert gặp Lady Elizabeth Bowes-Lyon, con gái út của Bá tước xứ Strathmore và Kinghorne. Đây là lần gặp gỡ đầu tiên của hai người kể từ thuở bé. Ông đã quyết định cưới cô ấy.

Mặc dù Lady Elizabeth là hậu duệ của vua Robert I của Scotland và Quốc vương Henry VII, tuy nhiên, theo luật của Anh, bà vẫn là một thường dân. Bà đã từ chối đề nghị của ông hai lần và do dự trong gần hai năm, vì bà không muốn hy sinh cuộc sống bình yên của mình để trở thành một thành viên vương thất. Theo lời của mẹ Lady Elizabeth, Albert sẽ "gặp trở ngại" bởi sự lựa chọn của mình, và sau một thời gian dài theo đuổi, Elizabeth đã đồng ý lấy ông.

Họ đã kết hôn vào ngày 26 tháng 4 năm 1923 tại tu viện Westminster. Công ty phát thanh Anh vừa mới thành lập, muốn ghi lại và phát sóng lễ cưới của Albert trên đài phát thành, nhưng ý tưởng đã bị bác bỏ (mặc dù trưởng tu viện Herbert Edward Ryle đã ủng hộ). Lady Elizabeth được phong tước hiệu Hoàng gia là Nữ công tước xứ York sau khi họ kết hôn. Việc Albert kết hôn với một thường dân Anh được xem là một cử chỉ hiện đại hóa.
trái|nhỏ|Albert trên bìa tạp chí Time, tháng 1 năm 1925.
Từ tháng 12 năm 1924 tới tháng 4 năm 1925, công tước và nữ công tước xứ York đi tuần thú Kenya, Uganda và Sudan, du hành xuyên qua kênh đào Suez và Aden. Trong chuyến tuần du này, hai người đều dự những cuộc săn thú lớn.

Do tật nói lắp của mình, Albert sợ nói trước công chúng. Diễn văn bế mạc của ông tại Triển lãm Đế quốc Anh ở Wembley vào 31 tháng 11 năm 1925 là cả một thử thách đối với diễn giả lẫn thính giả. Trải nghiệm này đã buộc Công tước phải tìm cách chữa tật nói lắp, và sau một số lần chữa trị không thành, ông tìm tới Logue vào năm 1926. Phân tích thấy sự kết hợp kém giữa thanh quản và cơ hoành của công tước, Logue cho Albert tập thở và tập thư giãn cơ. Trong quá trình tập luyện, công tước được vợ giúp đỡ rất chu đáo. Kết quả là, ông chỉ thỉnh thoảng gặp vài ngập ngừng trong lời nói. Năm 1927, trong một chuyến tuần du khắp đế quốc, ông đã nói chuyện tự tin và thực hiện vài diễn văn ở buổi khai mạc Tòa nhà Nghị viện ở Canberra (Úc) mà không bị nói lắp. Trong chuyến hành trình theo đường biển tới Úc, New Zealand và Fiji, Albert có ghé qua Jamaica, ở đây ông chơi quần vợt đôi nam với một người da đen tên Bertrand Clark. Đây là một cử chỉ khác thường trong thời đại đó, và được dân Jamaica coi là biểu hiện của sự bình đẳng giữa các chủng tộc.

Công tước và nữ công tước xứ York có hai con: Elizabeth (trong nhà thường gọi là "Lilibet",sau này chính là Nữ vương Elizabeth II) và Margaret. Cả gia đình sống một cuộc sống gắn bó và hạnh phúc tại London, 145 Piccadilly. Năm 1931, Thủ tướng Canada R. B. Bennett đề xuất công tước làm Toàn quyền Canada. Quốc vương George V nghe theo Bộ trưởng Ngoại giao Phụ trách Quan hệ với các nước tự trị (Secretary of State for Dominion Affairs) J. H. Thomas, mới bác bỏ yêu cầu này.

Ngai vàng miễn cưỡng
George V không ưa chuộng con trưởng là Edward. Quốc vương từng than thở: "Sau khi tôi chết, thằng nhóc sẽ tự hủy hoại bản thân trong vòng 12 tháng" và "Tôi cầu Chúa cho con trai cả tôi không lấy vợ và không có gì ngăn cản Bertie và Lilibet nối ngôi". Ngày 20 tháng 1 năm 1936, George V qua đời. Edward, Thân vương xứ Wales lên kế ngôi, tức Quốc vương Edward VIII. Thi hài George V được quàn ở đại sảnh điện Westminster, Albert cùng 3 người em ông đã thay nhau đứng trực linh cữu Quốc vương George V trong đêm trước đám tang. Sự kiện này được gọi là Sự thức khuya của các Vương tử

Tân vương Edward VIII chưa kết hôn và chưa có con, nên Albert mặc nhiên được giữ quyền kế tập. Chưa đầy 1 năm sau, ngày 11 tháng 12 năm 1936, Edward thoái vị. Trước đây Edward có yêu Wallis Simpson, một phụ nữ Mỹ đã ly dị người chồng đầu tiên và đang trong quá trình ly dị người chồng thứ hai. Thủ tướng Stanley Baldwin khuyên Edward nếu muốn làm Quốc vương thì không được lấy một phụ nữ đã ly dị, lại có hai người chồng còn sống. Đứng trước 2 lựa chọn, hoặc là giữ ngôi Quốc vương, hoặc là bỏ Simpson, Edward quyết định nhường ngôi cho Albert để được lấy người mình yêu. Nhưng Albert rất do dự, không muốn làm Quốc vương. Một ngày trước khi Edward tuyên bố thoái vị, Albert ghé Luân Đôn thăm mẹ là Vương mẫu hậu Mary. Albert thuật lại trong nhật ký: "Khi tôi thưa với mẹ về chuyện đã xảy ra, tôi òa lên khóc như một đứa trẻ".

Ngày Edward VIII thoái vị, quốc hội Nhà nước Tự do Ireland tuyên bố xóa bỏ mọi đoạn đề cập trực tiếp tới Quốc vương khỏi hiến pháp Ireland. Ngày hôm sau, quốc hội Ireland thông qua Đạo luật Quan hệ Đối ngoại hạn chế quyền lực của Quốc vương trong việc bổ nhiệm đại diện ngoại giao tại Ireland và việc ký kết các hiệp ước đối ngoại. Đạo luật tuyên bố Quốc vương chỉ được làm các việc này dưới sự tư vấn của cơ quan hành pháp (chính phủ) Ireland. Từ đây, Nhà nước Tự do Ireland thật sự là một nước cộng hòa bên trong Khối thịnh vượng chung.

Nhà báo, nhân viên triều đình Dermot Morrah cho rằng, có một thời gian ngắn, người ta định suy xét cho con trai thứ tư của George V là Vương tử George, Công tước xứ Kent thay ngôi Edward VIII, vượt lên cả hai người anh là Vương tử Albert (cùng với trưởng nữ của ông) và Vương tử Henry, Công tước xứ Gloucester. Đề xuất này được đưa ra, có lẽ dựa trên nền tảng Vương tử George là người em duy nhất của Edward VIII có con trai – đó là Vương tôn Edward xứ Kent.

Buổi đầu trị vì
thế=Three-storey Victorian building festooned with garlands with the words "God Save the King" mounted on the pitched roof|nhỏ|Tòa thị chính Darlington được trang hoàng nhân lễ đăng quang của George VI, năm 1937.
nhỏ|Đồng xu Crown có in hình George, năm 1937/
Albert lên ngôi, lấy vương hiệu "George VI", ý muốn khẳng định sự tiếp nối với Quốc vương George V và khôi phục lòng tin của dân vào vương triều. Buổi đầu George VI làm Quốc vương, ông phải đương đầu với nhiều câu hỏi xoay quanh việc đặt tước hiệu, danh hiệu, và địa vị mới cho Quốc vương trước. Tháng 12 năm 1936, khi tuyên bố thoái vị qua đài phát thanh, Edward đã được giới thiệu là "Vương tử Edward Điện hạ". Nhưng George VI thấy nên tước bỏ quyền sở hữu các tước hiệu, danh hiệu hoàng gia của Edward, kể cả cách xưng hô "Điện hạ". Cuối cùng George quyết định giáng Edward xuống làm "Công tước Windsor", vẫn xưng Điện hạ, nhưng vợ con, hậu duệ đều không được phép giữ danh hiệu hoàng gia. Đây cũng là việc làm đầu tiên của George trên ngôi vị Quốc vương. Sau đó, George mua lâu đài Balmoral và tòa nhà Sandringham từ tay Edward, vì đây là tài sản riêng của Quốc vương trước và không thể được tự động chuyển nhượng cho George. Ba ngày sau khi nhận nhường ngôi, nhân ngày sinh nhật thứ 41 của mình, tân vương trao tặng Vương hậu Elizabeth Huân chương Hiệp sĩ Garter.
nhỏ|Bìa của ấn bản Radio Times ngày 7 tháng 5 năm 1937, do Christopher R. W. Nevinson vẽ, đánh dấu lễ đăng quang đầu tiên được phát sóng và một phần được phát sóng trực tiếp trên truyền hình.
Lễ đăng quang của George VI được cử hành tại tu viện Westminster ngày 12 tháng 5 năm 1937 – cũng chính ngày này từng được dự kiến là ngày đăng quang của Edward VIII. Vương mẫu hậu Mary không theo cổ tục, thân hành đi dự lễ để động viên con trai. Từ thời Victoria của Anh, các Quốc vương Anh còn kiêm làm Hoàng đế Ấn Độ; cha của George VI là George V từng có lễ đăng quang riêng tại Delhi; nhưng George VI không làm theo, vì sợ một nghi lễ tốn kém như vậy sẽ gây gánh nặng cho chính phủ Ấn Độ. Thêm vào đó, phong trào độc lập Ấn Độ lúc này đã bùng phát rất mạnh mẽ, nên hoàng gia rất có thể sẽ không nhận được sự đón chào nồng nhiệt trên vùng đất Nam Á này. George VI có hai chuyến đi tới Pháp và Bắc Mỹ, cả hai nơi này đều hứa hẹn những lợi ích lớn cho Anh Quốc nếu Âu chiến lại nổ ra.

Thời kỳ đầu làm Quốc vương của George VI đánh dấu sự gia tăng nguy cơ chiến tranh bùng nổ tại châu Âu. Quốc vương có nghĩa vụ theo hiến pháp phải hỗ trợ chính sách thỏa hiệp, xoa dịu Đức Quốc xã của thủ tướng Neville Chamberlain. Tuy nhiên, khi Chamberlain trở về Anh sau hiệp ước München năm 1938, Quốc vương và Vương hậu đã mời Chamberlain cùng hiện diện trên ban công điện Buckingham. Việc Quốc vương, Vương hậu cùng 1 chính trị gia xuất hiện trước công chúng là một sự kiện "vô tiền khoáng hậu" vì trước kia chỉ có hoàng gia được quyền đứng trên ban công điện Buckingham. Chính sách của Chamberlain thỏa hiệp với Đức được công chúng ủng hộ khá rộng rãi, nhưng bị một số thành viên Viện Thứ dân chống đối mạnh mẽ. Sử gia John Grigg đã phê phán việc George cộng tác với Chamberlain là "hành vi đi ngược hiến pháp nhất của một quốc quân Anh thế kỷ này".

Từ tháng 5 đến tháng 6 năm 1939, trên cương vị là Quốc vương và Vương hậu Canada, George VI cùng Elizabeth đi tuần thú Canada, rồi sang Hoa Kỳ. Thoạt tiên hai người đến Ottawa, rồi được thủ tướng Canada William Lyon Mackenzie King dẫn đi khắp nước. George VI là quốc quân đầu tiên của Canada đi thăm Bắc Mỹ khi đang tại ngôi, dù trước đây ông từng đến Canada khi còn là Vương tử Albert và Công tước xứ York. Cả Toàn quyền Canada John Buchan (Nam tước Tweedsmuir thứ nhất, Huân tước Tweedsmuir) và Mackenzie King đều hy vọng việc Quốc vương hiện diện ở Canada sẽ đảm bảo Anh tôn trọng các điều lệ trong quy chế Westminster 1931, đạo luật này công nhận toàn bộ chủ quyền của các quốc gia tự trị trong đế quốc Anh. Ngày 19 tháng 5, George VI đích thân tán thành và phê chuẩn quốc thư của tân đại sứ Hoa Kỳ tại Canada, Daniel Calhoun Roper; Quốc vương còn phê duyệt 9 đạo luật quốc hội và sử dụng đại ấn Canada để ký kết hai hiệp ước quốc tế. Sử gia chính thức viết về chuyến tuần du, Gustave Lanctot, ghi nhận "Quy tắc Westminster đã hoàn toàn được đưa vào hiện thực". George VI còn đọc bài diễn văn kêu gọi "sự cộng tác tự do và bình đẳng giữa các dân tộc trong Khối thịnh vượng chung".

Chuyến thăm Bắc Mỹ của Quốc vương George VI có mục đích là xoa dịu các khuynh hướng theo chủ nghĩa cô lập trong công chúng Bắc Mỹ giữa lúc căng thẳng leo thang ở châu Âu, và đảm bảo sự ủng hộ của Bắc Mỹ đối với Anh khi chiến tranh bùng nổ. Mặc dù chuyến đi này phần nhiều mang động cơ chính trị, Quốc vương và Vương hậu được công chúng tiếp đón rất nhiệt liệt. Nỗi lo George VI sẽ bị so sánh tiêu cực với Edward VIII, nay là Công tước Windsor, bị tan biến. George VI và Elizabeth còn đi dự Hội đấu xảo quốc tế New York 1939 và gặp gỡ tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt ở tòa Bạch Ốc và tư gia ở Hyde Park, New York. Quốc vương và Vương hậu đã thiết lập mối quan hệ hữu hảo tốt đẹp với tổng thống, điều này sẽ tác động tích cực đến quan hệ giữa Hoa Kỳ với Liên hiệp Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Chiến tranh thế giới thứ hai
Vào tháng 9 năm 1939, Anh và các Quốc gia tự trị ngoài Ireland tuyên chiến với Đức. Năm 1940, quân đội Đức nhanh chóng đánh bại, chinh phục Pháp và Tây Âu. Sau đó, Đức cho không quân oanh tạc vào Anh. Quốc vương George VI và Vương hậu Elizabeth ở lại Luân Đôn dù thành phố là mục tiêu của nhiều cuộc không kích của Đức. Nơi cư ngụ chính thức của hai người trong suốt chiến tranh là điện Buckingham, dù cũng có nhiều lúc họ ngủ qua đêm ở lâu đài Windsor. Đêm ngày 7 tháng 9 năm 1940, không quân Đức mở đợt oanh tạc đầu tiên vào Luân Đôn, giết khoảng 1000 cư dân, đặc biệt là ở Đầu phía Đông (East End). Ngày 13 tháng 9, Quốc vương và Vương hậu suýt mất mạng khi 2 quả bom Đức bùng nổ trong sân điện Buckingham. Vương hậu tỏ ra không nao núng, có phát biểu nổi tiếng rằng: "Tôi rất vui rằng chúng ta tôi đã bị đánh bom. Nó khiến tôi có cảm giác tôi có thể nhìn tận mắt Đầu phía Đông." Hoàng gia được người đương thời mô tả là luôn chia sẻ những hiểm nguy và khó nhọc với dân chúng. Họ cũng phải tuân thủ các giới hạn về khẩu phần ăn uống, sinh hoạt.

Năm 1940, Winston Churchill thay Neville Chamberlain làm thủ tướng Liên hiệp Anh, dù cá nhân George thích trao chức này cho huân tước Halifax. Ban đầu Quốc vương có hơi bất đồng với quyết định của Churchill bổ dụng huân tước Beaverbrook vào nội các; nhưng không lâu sau Quốc vương đã xây dựng mối quan hệ hợp tác rất tốt đẹp với Churchill, được coi là "mối quan hệ thân mật nhất trong lịch sử Anh hiện đại giữa Quốc vương với Thủ tướng". Trong vòng 4 năm rưỡi kể từ tháng 9 năm 1940, cứ mỗi thứ 3 hàng tuần là Quốc vương lại cùng Churchill đi ăn trưa và bí mật thảo luận về chiến tranh; hai người làm việc với nhau rất chân thành.

Trong suốt chiến tranh, Quốc vương và Vương hậu có nhiều chuyến đi khắp Liên hiệp Anh để ủy lạo tinh thần quân dân; họ viếng thăm các địa điểm bị ném bom, các xưởng quân khí, và đơn vị quân đội. Quốc vương còn đi thăm các lực lượng quân sự đóng ngoài chính quốc Anh, như ở Pháp (1939), Bắc Phi và Malta (tháng 6 năm 1943), Normandie, Pháp (tháng 6 năm 1944), miền Nam Ý (tháng 7 năm 1944) và Vùng đất thấp (tháng 10 năm 1944). Những hoạt động ủy lạo hăng hái, tích cực và thái độ kiên quyết của George và Elizabeth đã khẳng định vị trí của họ như là ngọn cờ đoàn kết quân dân Anh thời chiến. Trong một buổi họp năm 1944, thống chế Tổng tham mưu trưởng Sir Alan Brooke, tiết lộ rằng mỗi lần ông gặp thống chế Sir Bernard Montgomery, ông đều nghĩ Montgomery đang dòm ngó chức vụ của ông. Quốc vương trả lời: "Ông phải lo rằng, khi ta gặp ông ấy, ta luôn nghĩ ông ấy muốn chức vụ của ta!".

Năm 1945, sau những chiến thắng dồn dập ở Pháp và Tây Âu, liên quân Anh-Mỹ tiến vào miền tây Đức. Hồng quân Liên Xô cũng thực hiện nhiều chiến dịch lớn đánh thủng các tuyến phòng thủ Đức ở phía đông. Ngày 30 tháng 4 năm 1945, Adolf Hitler tự sát. Ngày 9 tháng 5, Đức đầu hàng vô điều kiện. Trước đó 1 hôm (8 tháng 5), người dân Anh đã ăn mừng ngày chiến thắng phát xít ở châu Âu; Quốc vương mời Churchill lên đứng trước ban công điện Buckinham, cùng hoàng gia chia vui với dân chúng. Quần chúng tụ tập trước điện, nhiều người hô to "Chúng tôi muốn có Quốc vương".

Tháng 1 năm 1946, Liên Hợp Quốc mở phiên họp đầu tiên tại Luân Đôn. George lên đọc diễn văn, khẳng định "niềm tin của chúng tôi vào các quyền bình đẳng của nam nữ và của các dân tộc lớn nhỏ".

Từ đế quốc thành khối thịnh vương chung

Thời kỳ George VI tại vị chứng kiến sự đẩy mạnh quá trình tan rã của đế quốc Anh. Trước đây quy tắc Westminster năm 1931 đã xác nhận các quốc gia tự trị thành những nhà nước có chủ quyền đầy đủ. Quá trình chuyển hóa của đế quốc Anh thành một liên hiệp tự nguyện giữa các nhà nước độc lập, gọi là Khối thịnh vượng chung các dân tộc (Commonwealth of Nations) có thêm nhiều dấu mốc mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong thời gian cầm quyền của thủ tướng Clement Attlee, Ấn Độ giành độc lập, trở thành 2 quốc gia tự trị Ấn Độ và Pakistan năm 1947. George từ bỏ ngôi Hoàng đế Ấn Độ, thay vì đó giữ ngôi Quốc vương Ấn Độ và Quốc vương Pakistan. Năm 1950, ông bỏ ngôi Quốc vương Ấn Độ sau khi Ấn Độ trở thành một nước cộng hòa bên trong Khối thịnh vượng chung các dân tộc. Năm này George nhận tước hiệu Nguyên thủ Khối thịnh vượng chung. Ông tiếp tục làm Quốc vương Pakistan đến khi qua đời. Cùng thời gian đó, một số nước khác rời khỏi Khối thịnh vượng chung, ví dụ như Miến Điện tháng 1 năm 1948, Palestine (bị chia cắt giữa Do Thái và các quốc gia Ả Rập) tháng 5 năm 1948 và Cộng hòa Ireland năm 1949.

Sau khi mất Ấn Độ, Quốc vương chú tâm nhiều hơn đến việc duy trì quan hệ với nước tự trị Nam Phi. Năm 1947, George VI cùng hoàng gia đi thăm Nam Phi. Bấy giờ Liên hiệp Nam Phi đang sắp có bầu cử, nên thủ tướng Nam Phi Jan Smuts hy vọng chuyến thăm của George sẽ đem lại lợi thế chính trị giúp Smuts tái đắc cử. Tuy nhiên, George VI hoảng hồn khi chính phủ Nam Phi hướng dẫn ông chỉ bắt tay với người da trắng. Ông còn gọi các cận vệ Nam Phi của mình là "đám Gestapo". Sau chuyến thăm này, Smuts thua cuộc tổng tuyển cử Nam Phi năm 1948. Chính phủ mới Nam Phi thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc rất hà khắc.

Sức khỏe và qua đời
Do nghiện thuốc lá và chịu nhiều áp lực trong chiến tranh, sức khỏe của Quốc vương suy giảm rõ rệt vào cuối thập niên 1940 – đầu thập niên 1950. Ông mắc nhiều căn bệnh như ung thu phổi, xơ vữa động mạch và thuyên tắc mạch máu. Bắt đầu từ năm 1949, ông bị tắc động mạch ở chân phải, dẫn đến nguy cơ phải cắt bỏ chân phải ông (may mắn là việc này đã không xảy ra). Tháng 3 năm 1949, ông được phẫu thuật cắt đoạn dây thần kinh giao cảm lưng tại điện Buckingham. Ca phẫu thuật này được giáo sư James Learmonth tiến hành với sự hỗ trợ của giáo sư Paterson Ross, và kéo dài khoảng nửa tiếng đồng hồ. Sau lần này, Quốc vương đủ hồi phục để chủ trì cuộc họp Hội đồng Cơ mật ngày 29 tháng 3 năm 1949. Tuy nhiên, giáo sư Learmonth khuyên Quốc vương nên giảm nhịp độ sống vì nếu thuyên tắc mạch máu tái phát sẽ rất khó chữa trị. Quốc vương lui về điền trang Sandringham và sống khép kín hơn. Trong khi đó, Vương nữ trưởng Elizabeth, người thừa kế ngai vàng, và phu quân Philip, Công tước xứ Edinburgh xuất hiện nhiều hơn trong các sự kiện công chúng, cũng như các chuyến công du nước ngoài (Hoa Kỳ, Canada, Đông Phi,...).

Ngày 3 tháng 5 năm 1951, Quốc vương đứng ra khai mạc Đại hội Anh (Festival of Britain), một nỗ lực nhằm khẳng định sự phục hưng và trường tồn của nước Anh sau chiến tranh. Cuối tháng 5 năm này, ông lại bị bệnh nặng, một đội ngũ giỏi gồm Horace Evans, Daniel Davies, John Weir và Geoffrey Marshall đến khám cho Quốc vương, họ phát hiện một khối u ác tính ở phổi bên trái của Quốc vương. Ngày 23 tháng 9 năm 1951, phẫu thuật viên Clement Price Thomas làm phẫu thuật cắt bỏ phổi bên trái của Quốc vương. Quốc vương có hơi hồi sức, nhưng bị khản tiếng; do vậy, trong lễ khai mạc phiên họp quốc hội tháng 11 năm 1951, Đổng lý Văn phòng Gavin Simonds thay mặt Quốc vương đọc diễn văn từ ngai vàng (seech from the throne). Năm 1951, đài phát thanh loan thông điệp Giáng sinh của Quốc vương đi toàn quốc. Trên thực tế, bài phát biểu này được ghi âm trước theo từng phần nhỏ, rồi người ta chắp vá lại.

Ngày 31 tháng 1 năm 1952, Quốc vương không theo lời khuyên của những người thân tín, thân hành đi phi trường Luân Đôn để tạm biệt Vương nữ trưởng Elizabeth và phu quân Philip, hai người đang chuẩn bị công du Úc theo đường Kenya. Sau đó Quốc vương về điền trang Sandringham; sáng ngày 6 tháng 2 năm 1952, các tôi tớ đánh thức George thì thấy Quốc vương đã qua đời. Ông qua đời trong giấc ngủ do chứng huyết khối động mạch vành ở tuổi 56. Vương nữ Elizabeth vội bay từ Kenya về Anh để nối ngôi, tức là Nữ vương Elizabeth II.

Từ ngày 9 tới ngày 11 tháng 2 năm 1952, quan tài Quốc vương George được đặt ở Nhà thờ St. Mary Magdalene, Sandringham, sau đưa về quàn ở sảnh điện Westminster. Lễ tang ông được cử hành ở Nhà nguyện Thánh George, lâu đài Windsor vào ngày 15 tháng 2. Thoạt đầu ông được táng ở hầm mộ hoàng gia, sau được rước về Nhà nguyện Tưởng niệm Quốc vương George VI bên trong Nhà nguyện Thánh George vào ngày 26 tháng 3 năm 1969. Năm 2002, 50 năm sau khi ông mất, di hài vợ góa ông, Vương hậu Elizabeth, và tro cốt con gái út ông, Vương nữ Margaret (hai người cùng từ trần năm này) được táng chung với ông trong nhà nguyện này. 20 năm sau, ngày 19 tháng 9 năm 2022, di hài con gái ông, Nữ vương Elizabeth II và chồng bà là Philip, Vương tế Anh cũng được an táng trong nhà nguyện này.

Di sản

Theo nhìn nhận của Nghị sĩ Đảng Lao động George Hardie, vụ Edward VIII thoái vị năm 1936 "có ích cho chủ nghĩa cộng hòa hơn 50 năm tuyên truyền [của những người cộng hòa]". George VI ngay sau khi nhận nhường ngôi, đã viết thư cho Quốc vương Edward rằng ông đã bất đắc dĩ tiếp quản một "ngai vàng" suy suyễn và phải "làm cho nó vững mạnh trở lại". Những lời này cho thấy tại thời điểm George lên ngôi, người dân đã mất niềm tin rất nhiều vào chế độ quân chủ. Trong thời gian tại vị của ông, dân Anh gánh chịu cuộc chiến tranh tàn khốc và uy quyền của hoàng gia bị thu hẹp. Tuy nhiên, bằng những hành động dũng cảm, có trách nhiệm với gia đình và đất nước, George VI đã làm quốc dân khôi phục niềm tin vào vương triều Windsor. Sử gia Kenneth Rose, người đã biên soạn tiểu sử của George V (cha George VI), có nhận xét về George VI:

George là người đã đặt ra thập tự chương và huy chương cùng tên ông trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, để khen thưởng những công dân có hành vi đặc biệt dũng cảm. Ông đã trao tặng thập tự chương George cho toàn bộ quân dân đảo Malta vào năm 1943, để ghi nhận sự kiên cường của dân "hòn đảo pháo đài" Malta đánh bại sự bao vây của không quân Đức-Ý. Ông còn được chính phủ Pháp truy tặng Huân chương Giải phóng năm 1960; cùng với Churchill, ông là người duy nhất nhận huân chương này sau năm 1946.

Ngày nay tên George VI được đặt cho nhiều địa danh, đường phố và trụ sở. Trong số đó này có Bệnh viện Vua George tại Luân Đôn; Hồ Vua George VI tại Surrey (Liên hiệp Anh); Đường cao tốc Vua George VI và Đại lộ Vua George tại Surrey, British Columbia (Canada); đường Kingsway (dịch nôm na là đường Quốc vương) ở Edmonton (Canada); Thềm băng George VI ở bán đảo Nam Cực; và Trường đua Vua George VI, một trường đua ngựa ở Liên hiệp Anh.

Có nhiều phim về George VI, nổi tiếng nhất là Diễn văn của nhà vua (The King's Speech), sản xuất năm 2010, đạt giải Giải Oscar cho phim hay nhất. Diễn viên Colin Firth thủ vai George VI giành được Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất.

Danh hiệu và huy hiệu
 14 tháng 12 năm 1895 – 28 tháng 5 năm 1898: His Highness Vương tằng tôn Albert xứ York Điện hạ
 28 tháng 5 năm 1898 – 22 tháng 1 năm 1901: His Royal Highness Vương tằng tôn Albert xứ York Điện hạ
 22 tháng 1 năm 1901 – 9 tháng 11 năm 1901: Vương tôn Albert xứ Cornwall và York Điện hạ
 9 tháng 11 năm 1901 – 6 tháng 5 năm 1910: Vương tôn Albert xứ Wales Điện hạ
 6 tháng 5 năm 1910 – 4 tháng 6 năm 1920: Vương tử Albert Điện hạ
 4 tháng 6 năm 1920 – 11 tháng 12 năm 1936: Vương tử Albert, Công tước xứ York Điện hạ
 11 tháng 12 năm 1936 – 6 tháng 2 năm 1952: Quốc vương Bệ hạ
 Tại Ấn Độ thuộc Anh, 11 tháng 12 năm 1936 – 14 tháng 8 năm 1947: Hoàng thượng Bệ hạ, Đức Vua, Hoàng đế Ấn Độ

Trong suốt đời mình, trải qua các địa vị là chắt Victoria của Anh, cháu nội vua Edward VII, con vua George V và em vua Edward VIII, George đã nắm giữ nhiều tước hiệu hoàng gia. Sau khi lên nối đại thống, ông thường được gọi đơn giản là Đức Vua (The King) hoặc Bệ hạ (His Majesty). Là vua Anh, George tự động kiêm nhiệm chức Tổng tư lệnh quân đội Anh.

Chú thích

Thư mục

 Brandreth, Gyles (2004). Philip and Elizabeth: Portrait of a Marriage. London: Century.

 Lacey, Robert (2002). Royal: Her Majesty Queen Elizabeth II. London: Little, Brown.

 Pimlott, Ben (2001). The Queen: Elizabeth II and the Monarchy. London: HarperCollins.

Liên kết ngoài

Vua Vương quốc Liên hiệp Anh
Thống chế Anh
Thống chế Không quân Hoàng gia Anh
Vương tộc Windsor
Sinh năm 1895
Mất năm 1952
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Chết vì ung thư phổi
An táng tại Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor
Nguyên thủ quốc gia Vương quốc Liên hiệp Anh
Quân chủ Vương quốc Liên hiệp Anh
Công tước xứ York
Vương tử Anh
Vương tử Liên hiệp Anh


title: La Masó

text:
La Masó là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Camp, Tarragona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona
Alt Camp


title: Cent

text:
Cent có thể là một trong các nghĩa sau:
 Cent (tiền tệ)
 Cent (tiền xu Canada)
 Cent (tiền xu Euro)
 Cent (tiền xu Mỹ)
 Cent (âm nhạc)

Tiền tệ
Ký hiệu tiền tệ


title: Shorea richetia

text:
Shorea richetia là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là cây có tán rộng, cao tới 40 m, và đặc hữu của Borneo. Nó được ghi nhận tại Vườn quốc gia Kubah ở Sarawak, Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea richetia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

richetia
Thực vật đặc hữu
Thực vật Malaysia


title: Bidessus seydeli

text:
Bidessus seydeli là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessus


title: Sao Tích Lan

text:
Sao Tích Lan (danh pháp khoa học: Hopea brevipetiolaris (Thwaites) Ashton) là loài thực vật họ Dầu. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka (Tích Lan).

Chú thích

Tham khảo
  Ashton P. 1998. Hopea brevipetiolaris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Tải xuống ngày 21 tháng 8 năm 2007.

B
Thực vật Sri Lanka


title: Triệu Vân (định hướng)

text:
Triệu Vân có thể là:

Nhân vật
 Triệu Vân, tướng lĩnh Thục Hán thời Tam Quốc.
 Triệu Vân, tướng lĩnh Nam Tống.

Địa danh
 Xã Triệu Vân, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.


title: Tipula savionis

text:
Tipula savionis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Mai Hoa Dịch số

text:
Mai Hoa Dịch số (chữ Hán: 梅花易數) là một hình thức bói toán được xây dựng trên cơ sở triết lý Kinh Dịch với các thuyết Can Chi, âm dương, ngũ hành, bát quái kết hợp thuyết vận khí, bát quái kết hợp ngũ hành… bằng cách lập quẻ chính, hào động và quẻ biến; căn cứ vào sự vật, hiện tượng quan sát hay nghe được, đo đếm được hoặc giờ, ngày, tháng, năm xảy ra (theo âm lịch).

Đối tượng bói
Xem bói về sự việc, hiện tượng và xem về mệnh vận của người, tương tự như Tử vi, Bát tự Hà Lạc…

Nguồn gốc
Thiệu Ung (邵雍) (1011 - 1071), tự là Nghiêu Phu (堯夫), hiệu là Khang Tiết (康節), người đời Bắc Tống (Trung Quốc) đã nghiên cứu và phát triển Dịch học và đã có những đóng góp to lớn. Ông đã dùng bát quái để dự đoán thông tin, sáng tạo ra phương pháp lấy quẻ theo sự vật, hiện tượng quan sát hay nghe được hoặc giờ, ngày, tháng, năm (theo âm lịch) xảy ra; dùng các phép tính cộng - trừ để lập quẻ; tìm ra hào động; căn cứ sự sắp xếp của âm dương ngũ hành bát quái cùng các phương pháp phân tích vận khí suy vượng, ngũ hành sinh khắc, quẻ thể, dụng cùng với văn từ của Chu Dịch để đoán giải vận hạn, đoán giải sự việc. Bộ sách "Mai Hoa Dịch số" của Thiệu Tử còn lưu lại đến ngày nay và được coi là một trong Tứ Đại kỳ thư của nền văn hoá Trung Hoa gồm: Kinh dịch (Chu dịch) của Chu Văn Vương soạn, Mai Hoa Dịch do Thiệu Khang Tiết soạn, Ma Y Tướng Thuật do Ma Y Tôn Giả soạn và Địa Lý Toàn Thư (không rõ tác giả) Việt nam dịch là Phong Thủy Toàn Tập gồm 3 tập.

Từ thập niên 1980, Thiệu Vĩ Hoa (sinh năm 1936 tại Hồ Bắc - Trung Quốc), là hậu duệ đời thứ 29 của Thiệu Khang Tiết, đã nghiên cứu, phát triển phương pháp dự đoán này và được cho là có những thành công đáng kể. Nhiều tác phẩm của Thiệu Vĩ Hoa đã được dịch và phát hành tại Việt Nam.

Các nguyên tắc, nguyên lý
Có nhiều cách lập quẻ trong Mai Hoa Dịch Số, có thể lập quẻ theo số ký tự chữ viết, theo số lượng vật đếm được, theo năm tháng ngày giờ toán, lập theo tượng quẻ,

Lập quẻ đơn: Quẻ trừ 8
Khi tính lập quái bất kể số nhiều hay ít, chỉ lấy số 8 trừ bớt đi. Nếu trừ 1 lần 8 mà còn lớn, thì trừ nhiêu lần 8 tiếp theo cho tới khi nào số chỉ tồn (số còn lại) từ 8 trở xuống mà xem quẻ.

Trị số của quẻ theo Tiên thiên bát quái: Càn = 1; Đoài = 2; Ly = 3; Chấn = 4; Tốn = 5; Khảm = 6; Cấn = 7; Khôn = 8.

Tính hào động: Hào trừ 6
Xác định hào động thì lấy tổng số của Thượng quái và Hạ quái và cộng thêm số giờ mà trừ cho 6, trừ 1 hoặc nhiều lần 6, khi nào số còn lại từ 6 đến 1 mới được. Rồi xem Hào động ấy là hào dương thì đổi ra âm, nếu Hào động là âm thì đổi ra dương và quẻ mới sẽ là quẻ biến, quẻ có hào động (chưa đổi từ âm ra dương hoặc ngược lại) sẽ là quẻ dụng (quẻ khách).

Phương vị tám quẻ

Phương vị tám quẻ tiên thiên của Phục Hy
Tám quẻ đọc theo thứ tự: Càn 1, chính Nam - Đoài 2, Đông nam - Ly 3, Chính Đông - Chấn 4, Đông Bắc: thuộc dương, chuyển vận nghịch chiều kim đồng hồ.

Tốn 5, Tây Nam - Khảm 6, chính Tây - Cấn 7, Tây Bắc - Khôn 8, chính Bắc: thuộc âm, chuyển vận thuận chiều kim đồng hồ.

Thứ tự của các quẻ dựa vào quan hệ kết hợp hào dương thuộc lưỡng nghi kết hợp Tứ tượng (thái dương, thiếu âm, thiếu dương, thái âm) sinh ra Càn, Đoài, Ly, Chấn; và âm thuộc lưỡng nghi kết hợp Tứ tượng sinh ra Tốn, Khảm Cấn, Khôn.

Phương vị tám quẻ Hậu thiên của Văn Vương kết hợp Lạc thư
Tám quẻ đọc theo thứ tự: Càn, số 6 - Khảm, số 1 - Cấn, số 8 - Chấn, số 3 - Tốn, số 4 – Ly, số 5 – Khôn, số 2 – Đoài, số 7

Thứ tự của các quẻ dựa vào quan hệ Tương Sinh của ngũ hành. Phương của địa bàn làm cơ sở cho hướng:
Càn ứng với Thiên hành Kim, hướng Tây Bắc
Khảm ứng với Thủy, hướng chính Bắc
Cấn ứng với Sơn hành Thổ, hướng Đông Bắc
Chấn ứng với Lôi hành Mộc, hướng chính Đông
Tốn ứng với Phong hành Mộc, hướng Đông Nam
Ly ứng với Hỏa, hướng chính Nam
Khôn ứng với Địa hành Thổ, hướng Tây Nam
Đoài ứng với Trạch hành Kim, hướng chính Tây

Âm dương ngũ hành quan hệ tương khắc qua tâm:
Càn Dương Kim ở Tây Bắc khắc Tốn Âm Mộc ở Đông Nam
Khảm Dương Thủy ở chính Bắc khắc Ly Âm Hỏa ở chính Nam
Cấn Dương Thổ ở Đông Bắc, Khôn Âm Thổ ở Tây Nam, Âm Dương tương khắc
Đoài Âm Kim ở chính Tây khắc Chấn Dương Mộc ở chính Đông.

Cách lập quẻ

Năm, tháng, ngày, giờ
Có hai trường phái chính trong Mai Hoa Dịch, đó là Mai Hoa Dịch Số và Mai Hoa Thần Số. Thông thường, các tài liệu công khai chỉ nói về mai hoa dịch số mà thôi, còn tài liệu về Mai Hoa Thần Số đa phần là mật truyền.

Sau đây là cách lập quẻ theo phiên bản Mai Hoa Dịch Số.

Dùng số chi năm, số của tháng, số của ngày (âm lịch) để xác định thượng quái (hay ngoại quái); dùng số chi năm, số của tháng, số của ngày, số chi giờ (âm lịch) để xác định hạ quái (hay nội quái); dùng số chi năm, số của tháng, số của ngày, số chi giờ (âm lịch) để xác định hào động.

Dùng số can năm, số của tháng, số của ngày, số chi giờ sinh (theo âm lịch) lập quẻ để xem mệnh vận đời người; dùng số can năm, số của tháng, số của ngày, số chi giờ xem đoán (theo âm lịch) lập quẻ để xem đoán về sự việc, hiện tượng.

Xem bằng số vật
Khi muốn bốc quẻ, ta thấy vật gì, đếm số thăm bốc được bao nhiêu, rồi trừ cho một lần hoặc nhiều lần 8, lấy số chỉ tồn làm Thượng quái. Kế cũng lấy số thăm bốc được lần trước cộng thêm số giờ, được bao nhiêu rồi cũng trừ cho một lần hoặc nhiều lần 8, rồi lấy số chỉ tồn làm Hạ quái. Sau hết lấy tổng số đem trừ cho một lần hoặc nhiều lần 6, số chỉ tồn làm hào động.

Xem bằng âm thanh nghe được
Nghe tiếng nói, tiếng chim hót, tiếng các loại thú kêu, tiếng động, tiếng đánh, tiếng gõ v.v... đều có thể toán quẻ được. Phàm nghe và đếm được bao nhiêu tiếng cũng làm như cách trên. Dùng tiếng nghe được cộng thêm số giờ lúc nghe là giờ thứ mấy trong 12 chi giờ. Nếu nhiều quá 8 thì cũng trừ cho 8, lấy số chỉ tồn làm Hạ quái. Dùng tiếng nghe được và số giờ, trừ cho một hay nhiều lần 6, rồi lấy số chỉ tồn từ 6 đến 1, làm Hào động.

Xem từ
Phàm toán theo lối từ viết, nếu số từ mà đều nhau thì lấy một nửa làm Thượng quái, một nửa làm Hạ quái. Nếu số từ không đều nhau, thì lấy kém một từ làm Thượng quái gọi là Thiên khinh thanh và lấy số từ nhiều hơn một từ là Hạ quái, gọi là Địa trọng trọc.

Xem một từ
Phép bói Mai Hoa Dịch số xem từ được xây dựng để xem chữ Hán, một loại chữ viết tượng hình, một chữ (từ) gồm một hay nhiều nét. Ta có thể ứng dụng phép bói Mai Hoa Dịch số xem từ khác chữ Hán, như các chữ viết dùng chữ cái gốc Latinh, một từ gồm một hay nhiều chữ cái. Khi lập quẻ Mai Hoa, một nét trong một từ của chữ Hán tính tương đương một chữ cái trong một từ dùng chữ cái gốc Latinh.

Một từ gọi là Thái cực vị phân nghĩa là thủa trời đất chưa chia. Nếu viết tháu (tức là một thể viết từ Hán ngoằn ngoèo rất khó đọc) mà không thể đếm được nét, thì không xem được, nếu viết một từ rõ ràng từng bộ phận, thì lấy bộ phận bên trái là dương, bộ phận bên phải là âm; bộ phận bên trái đếm được bao nhiêu nét, hay chữ cái đem làm Thượng quái, bộ phận bên phải đếm được bao nhiêu nét, hay chữ cái, đem làm Hạ quái, kế lấy số nét, hay chữ cái cả hai bộ phận âm và dương của toàn từ mà tìm hào động.

Xem hai từ
Hai từ gọi là Lưỡng nghi, chia đều lấy số nét, hay chữ cái của từ đầu làm Thượng quái và số nét, hay chữ cái từ thứ hai làm Hạ quái.

Xem ba từ
Ba từ gọi là Tam tài, lấy một từ làm Thượng quái và hai từ sau làm Hạ quái (đếm số nét hay chữ cái).

Xem bốn từ
Bốn từ gọi là Tứ tượng, chia đều làm 2 quái Thượng và Hạ. Còn trên bốn từ, không cần đếm số nét, hay chữ cái mà chỉ dùng tiếng bằng, trắc từng thanh âm mà xem.

Bình thanh thì kể 1
Thượng thanh thì kể 2
Khứ thanh thì kể 3
Nhập thanh thì kể 4

(Theo tiếng Trung Hoa, có 4 chính thanh là Bình, Thượng, Khứ, Nhập cũng như nước ta có dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng vậy).

Xem năm từ
Năm từ gọi là Ngũ hành, lấy hai từ đầu làm Thượng quái và ba từ sau làm Hạ quái (Gọi là Thiên khinh thanh và Địa trọng trọc).

Xem sáu từ
Sáu từ gọi là Lục hào, chia đều làm Thượng quái và Hạ quái.

Xem bảy từ
Bảy từ gọi là Thất chánh, lấy ba từ đầu làm Thượng quái và bốn từ sau làm Hạ quái.

Xem tám từ
Tám từ gọi là Bát quái, chia đều làm Thượng quái và Hạ quái.

Xem chín từ
Chín từ gọi là Cửu trù, lấy bốn từ đầu làm Thượng quái và năm từ sau làm Hạ quái.

Xem mười từ
Mười từ gọi là Thành quái, chia đều làm Thượng quái và Hạ quái.

Xem mười một từ trở lên
Từ 11 từ trở lên đến 100 đều xem được quẻ cả, nhưng trên 11 từ, lại không dùng những thanh âm bằng trắc nữa, mà lại kể số từ, nếu số từ là chẵn thì lấy một nửa làm Thượng quái, một nửa làm Hạ quái; nếu số từ là lẻ thì lấy một nửa non làm Thượng quái, một nửa kia làm Hạ quái, rồi tổng hợp số từ của Thượng quái và Hạ quái để tìm hào động.

Xem bằng trượng thước
Trượng là 10 thước, xích là một thước.

Nếu dùng vật thể dài tới trượng thước để xem, thì lấy số trượng làm Thượng quái và lấy số thước làm Hạ quái. Hợp số trượng và số thước lại gia thêm giờ mà tìm hào động (số tấc không kể).

Xem bằng thước tấc
Xem vật dài dưới một trượng, lấy số thước làm thượng quái, số tấc làm Hạ quái. Hợp số thước, tấc, gia thêm số giờ, tìm Hào động (số phân không kể)

Xem cho người
Xem cho người thì quy luật không đồng nhất:
Hoặc nghe tiếng nói mà xem
Hoặc xét nhân phẩm
Hoặc xem sự cử động của thân thể người ta
Hoặc xem người cầu có vật gì
Hoặc xem sắc phục
Hoặc cảm xúc với ngoại vật
Hoặc dùng năm tháng, ngày, giờ
Hoặc từ viết ra với dụng ý gì

Nghe tiếng nói mà xem
Nếu nói một câu, làm như cách xem từ nói ở trên, phân số mà xem
Nếu nói hai câu, thì dùng những tiếng ở câu nói đầu làm Thượng quái, những tiếng nói trong câu thứ hai làm Hạ quái
Nếu nói nhiều câu thì chỉ dùng những tiếng của câu đầu, hoặc dùng tiếng nói của câu chót, còn những câu nói ở giữa không dùng đến

Xét nhân phẩm
Nghĩa là xem người cầu là đàn ông thì lấy Càn, người cầu là thiếu nữ thì lấy Đoài v.v. mà xem quẻ.

Xét sự cử động
Nếu người cầu lay động cái đầu thì lấy Càn, lay động chân thì lấy Chấn, thấy cử động con mắt (như nhấp nháy chẳng hạn) thì lấy Ly mà xem.

Xem người cầu có vật gì
Nghĩa là ngẫu nhiên thấy người cầu cầm trong tay vật gì, nếu là đồ vàng ngọc hoặc vật đó hình tròn thì thuộc Càn; nếu cầm đồ bằng đất, sành, gạch, ngói, hoặc vật hình vuông thì thuộc Khôn. Xem từng loại mà xem.

Xem sắc phục
Nghĩa là xem người cầu bận sắc phục màu gì, nếu bận áo màu xanh thì thuộc Chấn, bận áo màu đỏ thuộc Ly mà xem.

Cảm xúc ngoại vật
Đương lúc toán quẻ, nếu thấy nước thuộc về Khảm, thấy lửa thuộc về Ly mà xem.

Dùng năm, tháng, ngày, giờ
Có thể lập quẻ theo năm, tháng, ngày, giờ khi người đến xin hiêm đoán để xem sự lành dữ và cũng có thể căn cứ theo năm, tháng, ngày, giờ sinh mà lập quẻ xem mệnh vận cho một người. Cách lập quẻ như trình bày ở trên.
mm

Xem chữ viết
Người tới xem cho chính mình dùng:
Năm, tháng, ngày, giờ
Hoặc đương thời nghe được âm thanh gì
Hoặc cảm xúc với ngoại vật gì.Tất cả ba điều kể trên đều có thể toán quẻ. Cũng theo như cách xem nhân thể nói trên

Xem động vật
Khi thấy động vật từng đàn, từng bầy lộn xộn thì không thể xem quẻ được. Nếu thấy một con vật gì, thì tìm xem trong bảng "Bát quái thuộc vạn vật loại", giả tượng con vật đó, thuộc về quẻ nào, thì lấy quẻ ấy làm thượng quái và con vật đó từ phương nào tới, lấy phương vị đó làm Hạ quái, hợp quái số con vật đó với số phương hướng cộng thêm số giờ để tìm Hào động. Lấy toàn tổng số của số quẻ ấy mà đoán con vật ấy cũng như cách xem con bò rống, con gà gáy ở quẻ Hậu thiên. Muốn xem các loại như: bò, ngựa, chó, lợn, phải dùng năm, tháng, ngày, giờ sinh của chúng mà xem, nếu những con vật đó ta mua thì dùng năm, tháng, ngày, giờ ta đặt mua mà xem.

Xem tĩnh vật
Xem tịnh vật như: sông, ngòi, núi, đá không thể toán được. Xem về nhà cửa, cây cối các loại:
Nhà: dùng năm, tháng, ngày, giờ xây cất hoặc năm, tháng, ngày, giờ mua lại
Cây: dùng năm, tháng, ngày, giờ trồng cây
Khí cụ, đồ dùng cũng vậy, lấy năm, tháng, ngày giờ tạo ra nó hoặc mua lại mà xem cũng như cách làm cái gối, chiếc ghế (nói ở đầu Lời Tựa) các loại. Kỳ dư không có duyên cớ thì không xem, ví như xem "Quan Mai" vì có cớ là hai con chim, dành cành mai mà đậu đến phải xuống đất.

Xem hoa "Mẫu đơn" vì có người hỏi mới xem như cây cổ thụ đương tươi tốt vì có cành khô gãy xuống đất, bởi các duyên cớ trên mà xem quẻ. Nếu không có duyên cớ mà vẫn xem thì không hiệu nghiệm.

Gieo quẻ hậu thiên, dùng vật làm quẻ
Phép gieo quẻ Hậu Thiên, quan sát kỹ vật, dùng tượng quẻ của vật làm Thượng quái, dùng phương vị (phương hướng) quẻ của vật làm Hạ quái cộng thêm số giờ để tìm hào động.

Cách đoán quẻ

Thành quẻ
Sau khi quẻ bói được thành lập thì quẻ đó là quẻ gốc (bản quái, chủ quái). Quẻ gốc do quẻ trên (thượng, hay ngoại quái) và quẻ dưới (hạ, hay nội quái) hợp thành. Lấy hào thứ hai, hào thứ ba và hào thứ tư (từ trên xuống và từ dưới lên) thành "quẻ hỗ" (hỗ trợ).

Xem xét lời hào (Hào từ) và lời quẻ (thoán từ, quái từ) của Chu Dịch để đoán cát hung
Thí dụ: chiêm được quẻ Càn, lời hào sơ cửu "Tiềm long vật dụng" (rồng ở ẩn), thì có thể đoán là mọi việc đều còn nấp kín (âm thầm, chưa hiện rõ), nên ẩn náu chờ thời cơ có thể làm được.

Nếu chiêm được quẻ Càn, lời hào Cửu nhị là "Hiện long tại điền, lợi kiến đại nhân" (rồng xuất hiện tại điền, thì lợi gặp đại nhân), thì có thể dự đoán nên yết kiến quý nhân.

Xem Thể Dụng của quẻ, để luận Ngũ Hành sinh khắc
Quẻ trên, quẻ dưới (thượng quái, hạ quái) có công năng của quẻ thể, quẻ dụng (quẻ có hào động); quẻ thể là mình, quẻ dụng lo quản người và việc khác.

Thể Dụng theo thuyết Động và Tĩnh

Thể là chủ, Dụng là sự việc, ứng dụng sự thể
Thể Dụng tỵ hòa (như nhau, hòa nhau) là tốt
Thể sinh Dụng hay Dụng khắc Thể là xấu

Xem đến khắc ứng, như bói dịch thông thường
Nghe nói vui tươi, hay thấy triệu chứng tốt lành là tốt
Nghe nói hung dữ hoặc thấy triệu chứng xấu là xấu
Thấy vật tròn nguyên vẹn biểu hiệu sự thành công
Thấy vật sứt mẻ hư hao biểu lộ sự thất bại

Xác định kỳ ứng nghiệm
Xét sụ động tĩnh của bản thân như:
Ngồi bốc quẻ: ứng sự chậm trễ
Bốc quẻ trên đường, lúc đi: ứng sự mau
Bốc quẻ trên đường khi chạy: ứng sự mau hơn nữa
Bốc quẻ khi nằm: ứng sự chậm hơn

Muốn thông suốt sự chiêm bốc, cần nhất lấy Dịch quái làm chủ, thứ đến khắc ứng:
Cả hai nếu tốt thì thật là tốt
Cả hai đều xấu lại càng xấu hơn

Luận quẻ Mai Hoa, phải kết hợp cả luận số và luận lý, tránh thiên kiến một phía, không đạt mục đích linh nghiệm. Cần vận dụng thích hợp nguyên tắc biến thông.

Xem thêm
Kinh Dịch

Tham khảo

Mai Hoa Dịch số, Thiệu Khang Tiết, người dịch: Văn Tùng, Nhà xuất bản Văn Hoá Thông tin, Hà Nội, 2002
Mai Hoa Dịch tân biên, Vưu Sùng Hoa, người dịch: Cao Hoàn Diên Khánh, Nhà xuất bản Văn Hoá Thông tin, Hà Nội, 1997
Chu Dịch với dự đoán học, Thiệu Vĩ Hoa, người dịch: Mạnh Hà, Nhà xuất bản Văn Hoá, Hà Nội, 1997

Liên kết ngoài

Kinh Dịch
Bói toán


title: Luperus clytie

text:
Luperus clytie là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wilcox miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: 61 Danaë

text:
Danaë  (định danh hành tinh vi hình: 61 Danaë) là một tiểu hành tinh kiểu S bằng đá, khá lớn ở vành đai chính, có đường kính khoảng 84 km. Nó được nhà thiên văn học người Pháp Hermann Goldschmidt phát hiện vào ngày 9 tháng 9 năm 1860 từ ban công của ông ở Paris, Pháp. Goldschmidt bị ốm khi được yêu cầu đặt tên cho tiểu hành tinh này và yêu cầu đồng nghiệp của mình Robert Luther đặt tên cho nó. Luther đã chọn đặt tên cho nó và nó được đặt theo tên Danaë, mẹ của Perseus trong thần thoại Hy Lạp. Danaë là tiểu hành tinh đầu tiên có ký tự dấu phụ trong tên chính thức.

Tiểu hành tinh quay quanh Mặt Trời với chu kỳ là 5,15 năm và cứ 11,45 giờ nó lại quay trên trục của nó một lần. Năm 1985 người ta đưa ra giả thuyết là tiểu hành tinh này có một vệ tinh, căn cứ trên các dữ liệu đường cong ánh sáng của nó. Nếu vậy, phần thân chính sẽ là một hình ellipsoid có kích thước 85 × 80 × 75 km và vệ tinh của nó sẽ quay quanh với quỹ đạo cách 101 km, có kích thước 55 × 30 × 30 km. Tỷ trọng của cả hai là 1,1 g/cm³.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Danae
18600909
Tiểu hành tinh được đánh số
Danae
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lasioglossum longirostre

text:
Lasioglossum longirostre là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1876


title: Chlorothrix (bướm đêm)

text:
Chlorothrix  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Hadeninae


title: Cyclosurus

text:
Cyclosurus là một chi ốc hô hấp trên cạn cỡ nhỏ có nắp, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Cyclophoridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Cyclosurus bao gồm:
 Cyclosurus mariei

Chú thích

Tham khảo

Cyclophoridae


title: Phyllota phylicoides

text:
Phyllota phylicoides là một loài thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae được tìm thấy ở New South Wales và Queensland. Nó được miêu tả bởi George Bentham năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Phyllota
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland


title: Lamothe-Goas

text:
Lamothe-Goas  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Lamothegoas


title: Banteay Samré

text:
Banteay Samré là một ngôi đền tại Angkor, Campuchia, tọa lạc về phía đông của Đông Baray. Được xây dưới thời vua Suryavarman II và Yasovarman II đầu thế kỷ 12, nó là một ngôi đền Hindu theo phong cách Angkor Wat.

Được đặt tên theo Samré, một dân tộc cổ đại tại Đông Dương, ngôi đền có vật liệu gống như của Banteay Srei.

Tham khảo

Tỉnh Xiêm Riệp
Di tích Angkor


title: San Bartolomé de Béjar

text:
San Bartolomé de Béjar là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 53.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Eloeophila ornata

text:
Eloeophila ornata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Eloeophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


Giải Bodil cho phim hay nhất không phải của Mỹ (tiếng Đan Mạch: Bodilprisen for bedste ikke-amerikanske film) là một giải Bodil trao hàng năm cho một phim không phải của Mỹ được bầu chọn là hay nhất. Ban đầu, giải mang tên Giải Bodil cho phim châu Âu hay nhất, tới năm 2001 đổi thành Giải Bodil cho phim hay nhất không phải của Mỹ.

Dưới đây là danh sách các phim đoạt giải:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Denmark's National Union of Film Critics

Phim hay nhất
Giải thưởng cho phim hay nhất


title: Büchenbach

text:
Büchenbach là một đô thị trong huyện Roth, bang Bayern, Đức.
Đô thị Büchenbach có diện tích 30,78  km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 366 người.

Tham khảo


title: Văn học Mỹ

text:
Văn học Mỹ trong bài viết này có ý nói đến những tác phẩm văn học được sáng tác trong lãnh thổ Hoa Kỳ và nước Mỹ thời thuộc địa. Để bàn luận chi tiết hơn về thi ca và kịch nghệ, xin xem thi ca Hoa Kỳ và Kịch nghệ Hoa Kỳ.

Tổng quan
Suốt lịch sử đầu, Mỹ là một tập hợp các thuộc địa của Anh quốc bên duyên hải phía đông của Hoa Kỳ ngày nay. Vì thế, truyền thống văn học của Mỹ khởi đầu có sự liên hệ tới truyền thống bề rộng hơn của Văn học Anh. Tuy nhiên, các tính chất riêng Mỹ và bề rộng sáng tác của nó thường khiến cho nó được xem ngày nay có một truyền thống và hướng đi khác biệt.

Văn học thời thuộc địa
Một số hình thức sớm nhất của văn học Mỹ là sách nhỏ và các tác phẩm ca ngợi về ích lợi của các thuộc địa đến bạn đọc thực dân và châu Âu. Thuyền trưởng John Smith có thể được xem là tác giả Mỹ đầu tiên với các tác phẩm: A True Relation of... Virginia... (1608) và The General Historie of Virginia, New England, and the Summer Isles (1624). Các tác giả khác bao gồm Daniel Denton, Thomas Ashe, William Penn, George Percy, William Strachey, John Hammond]], Daniel Coxe, Gabriel Thomas, và John Lawson.

Những cuộc tranh cãi về tôn giáo mà đã tạo ra việc di cư từ châu Âu và định cư tại Mỹ cũng là những đề tài văn học ban đầu. Một tập nhật ký của John Winthrop đề cập đến những nền tảng tôn giáo của Thuộc địa Vịnh Massachusetts. Edward Winslow cũng giữ một tập nhật ký những năm đầu sau khi chuyến thuyền Mayflower đến. Những nhà văn có tư tưởng tôn giáo gồm có Increase Mather và William Bradford, tác giả của quyển nhật ký được xuất bản như một quyển "Lịch sử Thuộc địa Plymouth, 1620–47". Những người khác như Roger Williams và Nathaniel Ward luôn tranh cãi quyết liệt việc tách rời giữa nhà thờ và nhà nước.

Cũng có một số thi ca đã được sáng tác. Anne Bradstreet và Edward Taylor đặc biệt được chú ý. Michael Wigglesworth đã sáng tác một bài thơ bán chạy nhất là The Day of Doom diễn tả về ngày phán quyết. Nicholas Noyes cũng được biết đến với vần thơ tồi.

Những tác phẩm đầu diễn tả những cuộc xung đột và tương tác với người bản thổ Mỹ như được thấy trong các tác phẩm của Daniel Gookin, Alexander Whitaker, John Mason, Benjamin Church, và Mary Rowlandson. John Eliot đã dịch Thánh kinh sang tiếng Algonquin.

Jonathan Edwards và John Kerry đại diện cho Đại Tỉnh thức, một phong trào làm sống lại đời sống tôn giáo trong đầu thế kỷ 18. Những nhà văn tôn giáo và Thanh giáo bao gồm Thomas Hooker, Thomas Shepard, Uriah Oakes, John Wise, và Samuel Willard. Các nhà văn ít nghiêm khắc hơn có Samuel Sewall, Sarah Kemble Knight và William Byrd.

Giai đoạn cách mạng cũng có những tác phẩm chính trị, gồm những tác phẩm của những người thực dân như Samuel Adams, Josiah Quincy, John Dickinson, và Joseph Galloway, một người trung thành với vương miện. Hai khuôn mặt chính là Benjamin Franklin và Thomas Paine. Tự truyện Benjamin Franklin và Poor Richard's Almanack của Franklin là những tác phẩm được coi trọng cùng với trí tuệ và ảnh hưởng của chúng trong việc hình thành một bản sắc Mỹ vừa chớm nở. Cuốn sách nhỏ của Paine Lẽ thường và tác phẩm The American Crisis được xem như đóng một vai trò làm ảnh hưởng cường điệu chính trị thời bấy giờ.

Trong chính cuộc cách mạng, thi ca và các bài hát như Yankee Doodle và Nathan Hale được phổ biến. Các nhà thơ trào phúng chính gồm có John Trumbull và Francis Hopkinson. Philip Morin Freneau cũng có làm thơ về diễn biến của chiến tranh.

Văn học ban đầu của Mỹ

Thời hậu chiến, các bài tiểu luận chủ trương thành lập Liên bang của Alexander Hamilton, James Madison, và John Jay tiêu biểu trước cho một thảo luận lịch sử về việc tổ chức chính phủ và các giá trị cộng hoà. Bản Tuyên ngôn Độc lập của Thomas Jefferson, ảnh hưởng của ông đối với bản Hiến pháp, tự truyện của ông, "Ghi chú về Tiểu bang Virginia", và vô số các lá thư của ông đã đưa ông trở thành một trong những nhà văn thiên tài nhất đầu tiên của Mỹ. Fisher Ames, James Otis, và Patrick Henry cũng đáng ngưỡng mộ vì các tác phẩm và diễn văn chính trị của họ.

Tiểu thuyết Mỹ đầu tiên đôi khi được xem là tác phẩm The Power of Sympathy (1789) của Hill Brown. Phần nhiều văn học ban đầu của quốc gia mới đã gắng sức tìm kiếm một tiếng nói riêng biệt của người Mỹ. Những hình thức và phong cách châu Âu thường được truyền đến các địa phương mới và những nhà phê bình thường xem chúng như hạng thấp kém. Thí dụ, Wieland và những tiểu thuyết khác của Charles Brockden Brown (1771-1810) thường được xem như là những mô phỏng theo tiểu thuyết Gothic mà lúc đó đang được sáng tác tại Anh Quốc.

Phong cách độc nhất của Mỹ
Với cuộc Chiến tranh năm 1812 và một ước muốn ngày gia tăng việc sáng tạo tác phẩm Mỹ độc nhất, một số khuôn mặt văn chương mới chính yếu đã xuất hiện, có lẽ nổi bật nhất là Washington Irving, William Cullen Bryant, James Fenimore Cooper, và Edgar Allan Poe. Irving, thường được xem là một nhà văn đầu tiên phát triển ra phong cách Mỹ độc nhất (mặc dù vấn đề này vẫn còn được bàn cãi) sáng tác các tác phẩm hài hước trong Salmagundi và văn trào phúng nổi tiếng A History of New York, by Diedrich Knickerbocker (1809). Bryant sáng tác những vần thơ ngợi ca thiên nhiên và thơ lãng mạn đầu tiên mà thoát ly khỏi nguồn gốc châu Âu của nó. Năm 1832, Poe bắt đầu sáng tác những truyện ngắn, bao gồm Mặt nạ tử thần đỏ, Sự sụp đổ của dòng họ Usher, Vụ giết người ở phố Morgue và The Pit and the Pendulum - khám phá những mức độ tiềm ẩm tâm lý con người và đẩy giới hạn của tiểu thuyết về phía tiểu thuyết bí ẩn và tiểu thuyết thần thoại. Những truyện Leatherstocking của Cooper về Natty Bumppo được ưa chuộng cả trong và ngoài nước.

Các nhà văn hài hước cũng được ưa chuộng và gồm có Seba Smith và Benjamin P. Shillaber tại New England và Davy Crockett, Augustus Baldwin Longstreet, Johnson J. Hooper, Thomas Bangs Thorpe, Joseph G. Baldwin, và George Washington Harris viết về biên cương Mỹ.

Boston Brahmins là một nhóm nhà văn có liên hệ với Đại học Harvard và nơi hoạt động của nhóm là tại Cambridge, Massachusetts. Đầu đàn trong nhóm gồm có James Russell Lowell, Henry Wadsworth Longfellow, và Oliver Wendell Holmes, Sr.

Năm 1836, Ralph Waldo Emerson (1803-1882) xuất bản một tác phẩm văn hiện thực gây sững sốt có tên là Thiên nhiên mà trong đó ông cho rằng có thể không cần đến tôn giáo có tổ chức nhưng sẽ đạt đến một trạng thái tinh thần cao thượng bằng cách học tập và đáp lời đến thế giới thiên nhiên. Tác phẩm của ông không chỉ ảnh hưởng những nhà văn tập hợp quanh ông hình thành một phong trào được biết đến là Thuyết tiên nghiệm, mà cũng ảnh hưởng đến công chúng, những người nghe ông diễn thuyết.

Nhà tư tưởng đồng sự thiên tài nhất của Emerson có lẽ là Henry David Thoreau (1817-1862), một người cương quyết không theo lề thói. Sau khi sống phần nhiều một mình khoảng hai năm trong một căn chòi gần một cái ao trong rừng, Thoreau sáng tác Walden - Một mình sống trong rừng, một hồi ký dài cả cuốn sách hối thúc mọi người kháng cự những mệnh lệnh từ xã hội có tổ chức gây quấy nhiễu cuộc sống riêng tư. Tác phẩm cấp tiến của ông diễn tả một chiều hướng cắm rễ sâu ngã về chủ nghĩa cá nhân trong đặc tính của người Mỹ. Những nhà văn khác bị ảnh hưởng bởi Thuyết tiên nghiệm là Bronson Alcott, Margaret Fuller, George Ripley, Orestes Brownson, và Jones Very.

Cuộc xung đột quanh vấn đề bãi bỏ chế độ nô lệ đã truyền cảm hứng cho các tác phẩm của William Lloyd Garrison và tờ báo của ông là The Liberator (Người giải phóng) cùng với thi sĩ John Greenleaf Whittier và Harriet Beecher Stowe với tiểu thuyết nổi tiếng thế giới của bà là Túp lều bác Tom.

Năm 1837, nhà văn Nathaniel Hawthorne (1804-1864) tập hợp được một số mẫu chuyện của mình trong Twice-Told Tales (những mẫu chuyện được kể hai lần), một bộ truyện giàu tính chủ nghĩa biểu tượng và tình tiết huyền bí. Hawthorne tiếp tục sau đó sáng tác những tác phẩm lãng mạn dài, những tiểu thuyết nữa ngụ ngôn khám phá những đề tài như tội lỗi, tự hào, cảm xúc tại quê hương New England của ông. Kiệt tác của ông Chữ A màu đỏ là tiểu thuyết kể về một người phụ nữ phải mang ký tự A trên ngực áo suốt đời vì mang tội ngoại tình.

Tiểu thuyết của Hawthorne có một mãnh lực lớn đối với bạn của ông là Herman Melville (1819-1891), người đầu tiên tự tạo ra tên tuổi bằng cách biến chi tiết từ những ngày đi biển thành những tiểu thuyết kỳ lạ. Cảm hứng bởi mẫu tượng Hawthorne, Melville sau đó tiếp tục sáng tác các tiểu thuyết giàu ước đoán triết lý. Trong Moby Dick - Cá voi trắng, một chuyến đi săn cá voi đầy mạo hiểm trở thành phương tiện xem xét những đề tài như sự ám ảnh, thiên nhiên đầy tai ương, và sự tranh đấu của con người chống lại sức mạnh thiên nhiên. Trong một tác phẩm hay khác, tiểu thuyết ngắn Billy Budd, Melville kịch hóa những đòi hỏi mâu thuẫn về nhiệm vụ và lòng trắc ẩn trên một chiếc thuyền trong thời chiến. Những cuốn sách tinh tế thâm sâu hơn của ông bán không chạy, và ông đã bị lãng quên từ lâu cho đến khi mất. Ông được tái khám phá trong những thập niên đầu của thế kỷ 20.

Những tác phẩm bài chủ nghĩa tiên nghiệm của các tác giả Melville, Hawthorne, và Poe bao gồm tiểu thể loại lãng mạn bi quan (Dark romanticism) của văn học phổ biến trong thời kỳ này.

Thơ trữ tình Mỹ

Hai nhà thơ vĩ đại nhất của Mỹ trong thế kỷ 19 có thể không có gì khác hơn trong tính khí và phong cách. Walt Whitman (1819-1892) là một người lao động, một người chu du, một người tự làm y tá trong Nội chiến Hoa Kỳ (1861-1865), và một nhà sáng tạo thi ca. Tác phẩm chính của ông là Lá cỏ mà trong đó ông sử dụng một vần thơ tự do và những dòng có độ dài bất thường để miêu tả cả những tính chất bao hàm của nền dân chủ Mỹ. Đưa chủ đề bao quát đó đi xa hơn nữa, nhà thơ đặt ngang hàng tầm mức rộng lớn kinh nghiệm của người Mỹ với bản thân ông nhưng không tự đề cao mình. Thí dụ, trong Bài hát chính tôi, bài thơ dài và trọng tâm của tập thơ Lá cỏ, Whitman viết: "Đây là những tư tưởng của tất cả mọi người mọi lứa tuổi và mọi nơi, họ không có cùng nguồn cội với tôi...."

Whitman cũng là một nhà thơ theo phái triết lý về thể xác – "thể xác điện" như ông đã từng gọi nó. Trong Những nghiên cứu về Văn học cổ điển Mỹ, tiểu thuyết gia người Anh D. H. Lawrence đã viết rằng Whitman "là người đầu tiên phá vỡ quan niệm đạo lý xưa rằng tâm hồn của con người thì có cái gì đó 'siêu đẳng' và 'trên' thể xác."

Về mặt khác, Emily Dickinson (1830-1886) sống cuộc đời ẩn dật của một phụ nữ độc thân nhã nhặn trong một thị trấn nhỏ tên Amherst, Massachusetts. Bên trong cấu trúc hình thức, thơ của bà khéo léo, tế nhị, thanh tao, và sâu sắc tâm lý. Tác phẩm của bà không theo qui ước ngày đó, và chỉ một ít đã được xuất bản trong đời bà.

Nhiều bài thơ của bà ngự trên sự chết, thường là với một sự quằn quại tinh quái. "Vì tôi không thể dừng lại cho cái chết" một bài thơ bắt đầu, "cái chết đã vui lòng dừng lại chờ tôi." Phần mở đầu một bài thơ khác của Dickinson đã đùa nghịch vai trò của bà như một người phụ nữ trong một xã hội do đàn ông làm chủ và một bài thơ không biết tên: "Tôi không là ai! Bạn là ai? / Có phải bạn cũng không là ai?"

Sang tân thế kỷ

Vào đầu thế kỷ 20, các tiểu thuyết gia Mỹ mở rộng khung cảnh xã hội của thể loại tiểu thuyết gồm cả đời sống thượng lưu và bần cùng và đôi khi có liên quan đến trường phái chủ nghĩa thiên nhiên hiện thực. Trong chuyện và tiểu thuyết của bà, Edith Wharton (1862-1937) đã nghiên cứu cẩn thận giới thượng lưu, xã hội duyên hải phía đông Hoa Kỳ nơi bà lớn lên. Một trong những cuốn sách hay của bà, Thời thơ ngây, xoay quanh chủ đề một người ông chọn lấy một người phụ nữ xã hội chấp nhận, bình thường hơn là một người phụ nữ quyến rũ khác thường. Cũng vào lúc đó, Stephen Crane (1871-1900), nỗi danh với tiểu thuyết thời nội chiến Hoa Kỳ của ông là The Red Badge of Courage, đã diễn tả đời sống của những cô gái làng chơi ở Thành phố New York trong Maggie: A Girl of the Streets. Và trong Sister Carrie, Theodore Dreiser (1871-1945) đã diễn tả một cô gái miền quê di chuyển đến Chicago và trở thành một "gái bao". Hamlin Garland và Frank Norris viết về những vấn đề của những nông gia Mỹ và các vấn đề xã hội khác theo lối viết của người theo chủ nghĩa tự nhiên.

Những tác phẩm chính trị trực tiếp hơn có bàn thảo đến các vấn đề xã hội và quyền lực của những tập đoàn kinh doanh. Một vài người như Edward Bellamy trong Looking Backward phác thảo ra những khung sườn xã hội và chính trị có thể có khác. Upton Sinclair, nỗi danh nhất với tiểu thuyết The Jungle của ông, đã tán thành chủ nghĩa xã hội. Những nhà văn chính trị khác của thời kỳ này gồm có Edwin Markham, William Vaughn Moody. Những nhà phê bình báo chí, gồm có Ida M. Tarbell và Lincoln Steffens được dán cho biệt danh "The Muckrakers", có nghĩa là những nhà báo, tác giả, nhà làm phim đã điều tra và đưa ra ánh sáng những vấn đề xã hội như tham nhũng, tội phạm kinh tế, lao động trẻ con, những điều kiện làm việc mất vệ sinh trong các nhà máy sản xuất thực phẩm... Tự truyện văn chương của Henry Adams, The Education of Henry Adams cũng miêu tả chi tiết gay rứt về hệ thống giáo dục và cuộc sống hiện đại.

Năm 1909, Gertrude Stein (1874-1946), vào lúc đó là một người Mỹ ở Paris, đã xuất bản Three Lives, một tác phẩm tiểu thuyết sáng tạo bị ảnh hưởng bởi sự quen thuộc của bà với hội họa, nhạc jazz và những phong trào nhạc và nghệ thuật đương đại khác. Stein gọi một nhóm nhà văn nổi tiếng của Mỹ sống tại Paris và thập niên 1920 và 1930 là "Thế hệ bị lãng quên".

Thi sĩ Ezra Pound (1885-1972) sinh ra tại Idaho nhưng sống phần nhiều cuộc đời của ông tại châu Âu. Tác phẩm của ông phức tạp, đôi khi tối nghĩa, có nhiều liên quan đến những hình thức nghệ thuật khác và một tầm mức rộng lớn văn chương của cả Đông và Tây. Ông bị ảnh hưởng bởi nhiều thi sĩ khác, nổi bật là T. S. Eliot (1888-1965) cũng là một người Mỹ sống ở nước ngoài. Eliot làm thơ giàu tưởng tượng hơn là cảm xúc được chuyển vận bằng một cấu trúc nhiều hình tượng. Trong Đất hoang, ông biểu hiện một viễn ảnh đen tối về một xã hội hậu Chiến tranh thế giới thứ nhất bằng những hình ảnh bị mất từng đoạn và ma quái. Giống như Pound, thơ của Eliot có thể là quá nhiều hình tượng, và một số tái bản Đất hoang có đính kèm ghi chú của nhà thơ. Năm 1948, Eliot thắng Giải Nobel Văn chương.

Những nhà văn Mỹ cũng diễn tả những mộng tưởng vỡ tan theo sau chiến tranh. Những chuyện và tiểu thuyết của F. Scott Fitzgerald (1896-1940) ghi lại tâm trạng bất phục, thèm khát thú vui, bồn chồn của thập niên 1920. Đề tài đặc biệt của Fitzgerald, được diễn tả thấm thía trong Đại gia Gatsby, là chiều hướng của những giấc mơ vàng của tuổi trẻ bị tan vỡ trong thất bại và chán chường. Sinclair Lewis và Sherwood Anderson cũng viết tiểu thuyết phê phán cuộc sống Mỹ. John Dos Passos viết về chiến tranh và một bộ ba cuốn sách (mà tiếng Anh gọi là U.S.A. trilogy) kéo dài cho đến thời Đại khủng hoảng.

Ernest Hemingway (1899-1961) đã chứng kiến bạo động và cái chết lần đầu tiên khi làm tài xế xe cứu thương trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, và sự tàn phá của chiến tranh đã thuyết phục ông rằng ngôn ngữ trừu tượng hầu như trống rỗng và lạc lối. Ông đã cắt bỏ những từ ngữ không cần thiết ra khỏi tác phẩm của ông, đơn giản hóa cấu trúc câu, và tập trung vào những hành động và đối tượng cụ thể. Ông bám chặt vào một quy tắc đạo lý đặt nặng sự thanh nhã dưới áp lực, và những nhân vật chính của ông thường là những người đàn ông trầm lặng, mạnh mẽ thường lúng túng với phụ nữ. Mặt trời vẫn mọc và Giã từ vũ khí thường được xem là những tiểu thuyết hay nhất của ông; năm 1954, ông đoạt được Giải Nobel Văn chương.

Năm năm trước Hemingway, một tiểu thuyết gia Mỹ khác đã đoạt được Giải Nobel là William Faulkner (1897-1962). Faulkner tự mình xoay quanh một phạm vi to lớn của nhân sinh quan trong Quận Yoknapatawpha, một quận thuộc Mississippi mà ông tự hư cấu nên. Ông ghi chép dường như không có mạch lạc và không có sửa đổi về những nhân vật của mình để tiêu biểu những trạng thái nội tâm của họ, đó là một kỹ thuật hành văn được gọi là ""tuông ra ý thức" (stream of consciousness). Sự thật thì kiểu hành văn như thế đã được luyện tập kỷ lưỡng, và cấu trúc dường như hỗn độn của chúng giúp che đậy nhiều lớp ý nghĩa. Ông cũng làm xáo trộn thứ tự thời gian để cho thấy quá khứ tồn tại như thế nào trong hiện tại—đặc biệt là thời đại giữ nô lệ của vùng cực nam nước Mỹ (Deep South). Một số trong những đại tác phẩm của ông là Âm thanh và cuồng nộ, Absalom, Absalom!, Go Down, Moses, và The Unvanquished.

Văn học thời Đại khủng hoảng thì thẳng thừng và trực tiếp trong việc phê phán xã hội của nó. John Steinbeck (1902-1968) sinh ra tại Salinas, California là nơi ông dùng làm khung cảnh cho những câu chuyện của mình. Phong cách của ông đơn giản và gợi ý giúp ông chiếm cảm tình của bạn đọc, nhưng đối với những nhà phê bình thì không được cái hân hạnh đó. Steinbeck thường viết về người nghèo, người lao động và sự vật lộn của họ để có được cuộc sống lương thiện và tươm tất; ông có lẽ là nhà văn nhận thức xã hội nhất trong thời đại của ông. Chùm nho phẫn nộ, được xem là kiệt tác của ông, là một tiểu thuyết mạnh mẽ, có chiều hướng xã hội kể câu chuyện về gia đình nghèo của vợ chồng Joads từ Oklahoma và chuyến đi của họ đến California để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn. Những tiểu thuyết được yêu chuộng khác gồm có Thị trấn Tortilla Flat, Của chuột và người, Phố Cannery Row, và Phía đông vườn địa đàng. Ông được trao Giải Nobel Văn chương năm 1962. Những nhà văn khác đôi khi được xem là phần tử của trường phái vô sản gồm có Nathanael West, Fielding Burke, Jack Conroy, Tom Kromer, Robert Cantwell, Albert Halper, và Edward Anderson.

Hậu chiến tranh thế giới thứ hai

Thời kỳ từ cuối Chiến tranh thế giới thứ hai cho đến khoảng cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 đã chứng kiến sự xuất bản một số các tác phẩm được yêu chuộng nhất trong lịch sử Mỹ. Một số còn lại, các tác phẩm hiện đại hiện thực hơn cùng với các tác phẩm thuộc thể loại Beatnik lãng mạn cuồng nhiệt gần như chiếm ưu thế thời kỳ này trong khi sự trực tiếp tham gia của Mỹ vàoChiến tranh thế giới thứ hai cũng đã thêm vào ảnh hưởng đáng ghi nhận đối với các tác phẩm này.

Từ Nine Stories và Bắt trẻ đồng xanh của J. D. Salinger đến Quả chuông ác mộng của Sylvia Plath, sự điên cuồng của nước Mỹ được đặt ngay vào hàng đầu sự diễn đạt văn chương của quốc gia. Những nhà văn lưu vong như Vladimir Nabokov với tác phẩm Lolita đã vượt lên cùng với chủ đề, và, gần như cùng lúc đó, thể loại Beatnik đã bước một bước nhịp nhàng tránh xa khỏi bậc đàn anh của Thế hệ bị lãng quên.

Thi ca và tiểu thuyết của "Thế hệ Beat" phần lớn phát sinh từ một nhóm trí thức được thành lập tại Thành phố New York quanh Đại học Columbia và được thành lập chính thức hơn một thời gian sau đó tại San Francisco. Thuật từ Beat ám chỉ, cùng lúc, đến nhịp điệu đối ngược văn hóa của nhạc Jazz, đến cảm giác nỗi loạn có liên quan đến trọng tâm bảo thủ của xã hội hậu chiến, và đến một sự chú tâm vào những hình thức mới về tinh thần qua ma túy, rượu, triết lý, và tôn giáo, và đặc biệt là qua Thiền tông. Allen Ginsberg đã xếp đặt phong thái của phong trào trong bài thơ của ông có tên là Howl mà bắt đầu như sao: "Tôi đã chứng kiến những trí tuệ lỗi lạc nhất thế hệ tôi bị hủy diệt bởi sự điên cuồng...." Cùng lúc đó, bạn thân của ông là Jack Kerouac (1922-1969) chúc mừng cách sống lang thang, không gò bó, vui tươi của thế hệ Beats trong nhiều tác phẩm, đặc biệt là kiệt tác và là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của ông có tựa đề Trên đường. Đặc biệt đối với tiểu thuyết chiến tranh, có một sự bùng nổ văn chương tại Mỹ trong thời đại hậu Chiến tranh thế giới thứ hai. Một số tác phẩm nổi tiếng được sáng tác gồm có The Naked and the Dead (1948) của Norman Mailer, Bẫy - 22 (1961) của Joseph Heller và Lò sát sinh số 5 (1969) của Kurt Vonnegut. MacBird! của nhà văn Barbara Garson là một tác phẩm nổi tiếng khác vén mở sự ngớ ngẩn của chiến tranh.

Flannery O'Connor (1925 - 1964) cũng khám phá và phát triển đề tài về miền Nam trong văn học Mỹ mà gần gũi thân thiết với Mark Twain và các tác giả hàng đầu khác của lịch sử văn học Mỹ (Dòng máu khôn ngoan 1952; Kẻ hung bạo chiếm lấy nó 1960; Mọi thứ trên cao đều hội tụ - truyện ngắn nổi tiếng nhất của bà, và là một bộ truyện được xuất bản năm 1965 sau khi bà mất).

Tiểu thuyết đương đại Mỹ
Từ ngay đầu thập niên 1970 cho đến nay, thể loại văn học nổi tiếng nhất, mặc dù thường bị tranh cãi như một cái tên chính xác, đã và đang là thể loại Hậu hiện đại. Những nhà văn nổi tiếng của thời đại này gồm có Thomas Pynchon, Tim O'Brien, Don DeLillo, Toni Morrison, Philip Roth, David Foster Wallace, Giannina Braschi, Joan Didian,Cormac McCarthy, Joyce Carol Oates và Annie Dillard. Các tác giả được dán nhãn là Hậu hiện đại đã đối diện và hiện nay đang đối diện trực tiếp với nhiều cách mà văn hóa và truyền thông đại chúng tác động đến cách nhìn nhận và kinh nghiệm về thế giới của một người Mỹ bình thường. Những nhìn nhận và kinh nghiệm này của họ rất thường bị chỉ trích cùng với chính phủ Mỹ, và, trong nhiều trường hợp, với cả lịch sử Mỹ, nhưng đặc biệt là với cách nhìn nhận về quá trình của chính họ.

Nhiều tác giả hậu hiện đại cũng được nổi tiếng vì chọn bối cảnh trong những nhà hàng thức ăn nhanh, trên xe điện, hoặc trong những trung tâm mua sắm; họ viết về ma túy, về phẫu thuật thẩm mỹ, và thương mại truyền hình. Đôi khi, những miêu tả này gần giống như là tán dương ca tụng. Nhưng đồng thời, những nhà văn thuộc trường phái này giữ một thái độ hạ mình (như một số nhà phê bình có nói), châm biếm, có ý thức và nhận thức về chủ đề của họ. David Eggers, Chuck Palahniuk, Giannina Braschi, Kathy Acker và David Foster Wallace có lẽ nổi tiếng nhất vì những chiều hướng đặc biệt này.

Những tiêu điểm thiểu số trong Văn học Mỹ

 Văn học miền Nam Hoa Kỳ
 Văn học người Mỹ gốc châu Phi
 Văn học người Mỹ gốc Do Thái
 Văn học đồng tính
 Danh sách nhà văn Mỹ gốc châu Á
 Văn học người Mỹ gốc Armenia

Các thể loại khác
 Tiểu thuyết trinh thám
 Tiểu thuyết kinh dị
 Tiểu thuyết tình cảm
 Tiểu thuyết khoa học viễn tưởng và Tiểu thuyết thần thoại
 Tiểu thuyết Cao bồi

Xem thêm
 Harry Potter
 Pendragon
 Eragon
 Cái bóng của những đứa trẻ
 Frankenstein
 Những cái hố (tiểu thuyết)

Tham khảo

 New Immigrant Literatures in the United States: A Sourcebook to Our Multicultural Literary Heritage by Alpana Sharma Knippling (Westport, CT: Greenwood, 1996)
 Asian American Novelists: A Bio-Bibliographical Critical Sourcebook by Emmanuel S. Nelson (Westport, CT: Greenwood Press, 2000)

Liên kết ngoài
 A Student's History of American Literature (1902) by Edward Simonds
 Electronic Texts in American Studies

Văn hóa Mỹ
Văn học tiếng Anh


title: Admetula epula

text:
Admetula epula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Vỏ ốc khoảng 10 mm.

Phân bố

Chú thích

Tham khảo
 Petit, R.E. & Harasewych, M.G. (2005) Catalogue of the superfamily Cancellarioidea Forbes and Hanley, 1851 (Gastropoda: Prosobranchia)- 2nd edition. Zootaxa, 1102, 3-161. NIZT 682

Liên kết ngoài

Admetula


title: Hypsiboas ericae

text:
Hypsiboas ericae là một loài ếch thuộc họ Nhái bén. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và sông ngòi. Chúng hiện có khả năng đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Caramaschi & Cruz, 2000: Duas espécies novas de Hyla Laurenti, 1768 do Estado de Goiás, Brasil (Amphibia, Anura, Hylidae). Boletim do Museu Nacional, Nova Série, Zoologia, vol. 422, 1-12 (texte intégral ).
 Caramaschi, U., Bastos, R., Colli, G. & Silvano, D. 2004. Hypsiboas ericae . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

ericae
Động vật đặc hữu Brasil


title: Cardiodontulus brandti

text:
Cardiodontulus brandti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Cardiodontulus
Động vật được mô tả năm 1963


title: Zornheim

text:
Zornheim là một đô thị ở huyện Mainz-Bingen, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Zornheim có diện tích 5,58 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3650 người.

Zornheim về phía tây nam giáp Ebersheim, một trung tâm ngoại vi của Mainz bên rìa vùng Frankfurt Rhine. Đô thị này nằm ở Rhenish Hesse và là một trung tâm trồng nho ở vùng trồng nho Rheinhessen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Municipality’s official webpage

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Mainz-Bingen


title: Augochloropsis trinitatis

text:
Augochloropsis trinitatis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1925