title: Who Wants to Be a Millionaire?

text:
Who Wants to Be a Millionaire (Ai muốn trở thành triệu phú?, viết tắt là WWTBAM, đôi khi còn được gọi với cái tên Millionaire) là tên quốc tế của một chương trình trò chơi truyền hình được nhiều quốc gia mua bản quyền sản xuất và phát sóng. Có nguồn gốc từ Anh, chương trình được sáng lập bởi David Briggs, Mike Whitehill và Steven Knight. Bản quyền của chương trình hiện nay được cấp phép và sở hữu bởi Sony Pictures Television. Về cơ bản, đây là một chương trình truyền hình đố vui trên truyền hình. Giải thưởng cao nhất (trong phiên bản Anh) là một tấm séc có trị giá 1,000,000 bảng Anh. Hầu hết các phiên bản của chương trình này trên thế giới có giải thưởng cao nhất là tấm séc trị giá 1,000,000 đơn vị tiền tệ ở quốc gia tương ứng. Giá trị giải thưởng có thể cao hoặc thấp hơn con số 1,000,000; phụ thuộc vào tỉ giá đơn vị tiền tệ tương ứng và điều kiện về tiền tệ của mỗi quốc gia.

Phiên bản đầu tiên của chương trình được phát sóng trên kênh ITV với Chris Tarrant là dẫn chương trình từ 4/9/1998 đến ngày 11/02/2014. Năm 2018, chương trình trở lại với người dẫn chương trình Jeremy Clarkson.

Đã có 160 quốc gia mua bản quyền của chương trình này và phát sóng phiên bản riêng, với luật chơi và đồ họa tương tự phiên bản gốc.

Luật chơi

Phiên bản gốc
Những người chơi trong chương trình trước tiên sẽ phải tham gia một vòng tuyển chọn gọi là Fastest Finger First (Bấm bàn phím nhanh).

Lúc đầu, 10 người chơi sẽ tham gia trả lời một câu hỏi nhanh để xác định người chơi chính. Người chơi sẽ nhận được một câu hỏi với 4 phương án từ người dẫn chương trình (MC). Sau khi MC đọc xong câu hỏi, các ứng viên sẽ sắp xếp các phương án theo một trật tự nhất định được quy định trong câu hỏi (tại Anh năm 1998 và Úc trước năm 2003 và phiên bản ghế nóng là các ứng viên trả lời một câu hỏi trắc nghiệm có bốn phương án trả lời và chỉ có 1 phương án đúng) trong vòng 20 giây. Sau khi hết thời gian, máy tính sẽ kiểm tra kết quả đúng và người trả lời đúng các phương án trong thời gian nhanh nhất sẽ trở thành người chơi chính (NCC) ngồi trên "ghế nóng" đối diện ghế ngồi của MC ở giữa sân khấu. Nếu có trên hai người trả lời đúng trong khoảng thời gian ngắn hoặc không ai trả lời đúng thì sẽ có một câu hỏi khác cho họ, khi đó ai trả lời đúng và nhanh nhất sẽ được lên ghế nóng. Phương thức chơi chủ yếu là bấm các nút tương ứng với các phương án trả lời bằng hệ thống máy tính.

Người chơi sau khi được chọn sẽ trả lời các câu hỏi từ dễ đến khó do chương trình đưa ra với thời gian suy nghĩ không hạn chế. Thông thường có 15 câu hỏi được đưa ra dưới dạng trắc nghiệm với bốn phương án A, B, C, D, trong đó chỉ có một phương án đúng. Trả lời đúng NCC sẽ nhận được số tiền thưởng tương ứng với câu hỏi. Khi đã có câu trả lời, MC sẽ hỏi đó có phải là "đáp án cuối cùng" hay không. Nếu NCC đồng ý, câu trả lời sẽ được chọn và họ không thể thay đổi sau đó. Thông thường MC chỉ hỏi ở những câu mà NCC mất nhiều thời gian để trả lời. Còn lại, NCC sẽ tự nói "Tôi chọn phương án... là câu trả lời cuối cùng của tôi" hay các câu tương tự, miễn là có cụm từ "câu trả lời cuối cùng".

Thang tiền thưởng gồm 3 "mốc quan trọng" là câu số 5, số 10 và số 15 (mốc "TRIỆU PHÚ"). Khi vượt qua các mốc này, NCC chắc chắn có được số tiền thưởng tương ứng của các câu hỏi đó. Kể tù câu thứ 10, khi trả lời đúng một câu, MC sẽ ký một tấm séc có số tiền tương ứng với số tiền của câu vừa trả lời đúng

Thang tiền thưởng trong phiên bản Anh như sau:

 £ 100
 £ 200
 £ 300
 £ 500
£ 1,000 (Mốc quan trọng thứ nhất)
 £ 2,000
 £ 4,000
 £ 8,000
 £ 16,000
£ 32,000 (Mốc quan trọng thứ hai)
 £ 64,000
 £ 125,000
 £ 250,000
 £ 500,000
 £ 1,000,000 (Mốc "TRIỆU PHÚ")

Người chơi có quyền chơi tiếp hoặc dừng chơi. Nếu dừng chơi, trò chơi kết thúc và họ sẽ nhận số tiền tương ứng với câu hỏi đã trả lời đúng gần nhất. Nếu chơi tiếp mà trả lời sai, cuộc chơi kết thúc và người chơi sẽ nhận số tiền tương ứng với số tiền của mốc quan trọng gần nhất. Nếu trả lời sai khi chưa qua câu 5, người chơi sẽ ra về mà không có tiền thưởng. Tuy nhiên, năm câu hỏi đầu tiên luôn là những câu hỏi dễ, nên việc người chơi ra về tay trắng là điều rất ít khi xảy ra.

Nếu trả lời đúng cả 15 câu hỏi của chương trình, người chơi sẽ trở thành "triệu phú", nhận được tấm séc với trị giá giải thưởng tương ứng với câu thứ 15. Đây cũng là một trường hợp rất hiếm gặp tại các phiên bản của một số quốc gia và được xem là chất xúc tác khiến chương trình ngày càng được yêu thích.

Các phiên bản khác

Biến thể của phiên bản gốc
Tại Mỹ, phần Bấm bàn phím nhanh không diễn ra do thời lượng phát sóng chỉ là 45 phút. Vì thế, sẽ có một vòng loại diễn ra trước buổi ghi hình để chọn ra thứ tự trở thành người chơi trong buổi ghi hình phát sóng chính thức và sau đó, những người chơi sẽ chơi theo luật "Xếp hàng". Tuy vậy, phần chơi này vẫn xuất hiện trong các chương trình đặc biệt như phiên bản Super Millionaire (Siêu triệu phú) với trị giá giải thưởng cao nhất lên đến 10,000,000 đô la Mỹ hay phiên bản kỉ niệm 10 năm phát sóng vào năm 2009. Sau Mỹ, các phiên bản tại Úc (2007 và 2010), Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Hà Lan (2011), Anh (2010-2014), Việt Nam (2018 đến nay) và một vài quốc gia khác trong một thời gian cũng bỏ qua phần chơi này. Riêng một số nước, bỏ phần chơi này trong các chương trình đặc biệt. Người chơi trong các chương trình này chủ yếu là người của công chúng.

Từ ngày 18/08/2007, phiên bản tại Anh có sự thay đổi về luật chơi. Số câu hỏi từ 15 giảm xuống còn 12, giải thưởng cao nhất không đổi.

Thang tiền thưởng cụ thể như sau:
 £ 500
 £ 1,000 (Mốc quan trọng thứ nhất)
 £ 2,000
 £ 5,000
 £ 10,000
 £ 20,000
 £ 50,000 (Mốc quan trọng thứ hai)
 £ 80,000
 £ 150,000
 £ 250,000
 £ 500,000
 £ 1,000,000 (Mốc "TRIỆU PHÚ")

Một số quốc gia khác sau Anh cũng áp dụng luật mới này, do nhận thấy cơ hội trở thành "triệu phú" của người chơi cao hơn như Ả Rập, Bỉ, Hà Lan, Pháp, Ba Lan, Tây Ban Nha và Thổ Nhĩ Kỳ.

Từ 14/09/2015 (mùa 14), phiên bản Mỹ ra mắt luật chơi mới (Original Format with 14 questions - phiên bản "bán truyền thống") tương tự như format gốc, chỉ khác là NCC sẽ trả lời 14 câu hỏi. Trả lời đúng tất cả các câu hỏi, NCC sẽ thắng toàn bộ trò chơi và sẽ ra về với số tiền tối đa $ 1,000,000.

Thang tiền thưởng cụ thể như sau (từ câu 1 – 14):
 $ 500
 $ 1,000
 $ 2,000
 $ 3,000
 $ 5,000 (Mốc quan trọng thứ nhất)
 $ 7,000
 $ 10,000
 $ 20,000
 $ 40,000
 $ 75,000 (Mốc quan trọng thứ hai)
 $ 150,000
 $ 275,000
 $ 500,000
 $ 1,000,000 (Mốc "TRIỆU PHÚ")

Từ nửa cuối năm 2018, phiên bản Anh khôi phục format truyền thống (có Bấm bàn phím nhanh và định dạng 15 câu hỏi) nhưng với một số thay đổi:
 Phần Bấm bàn phím nhanh lúc đầu có sáu người tham gia;
 Mốc quan trọng thứ hai có thể thay đổi từ câu 6 đến 14 tùy người chơi.

Phiên bản này cũng được sử dụng ở Ý cùng năm đó và Tây Ban Nha vào năm 2020.

Năm 2020, phiên bản Hoa Kỳ áp dụng trở lại phiên bản truyền thống (được áp dụng từ 2002 đến 2008), nhưng vẫn dùng trợ giúp "Plus One" với một số thay đổi (xem ở dưới).

Risk Format - phiên bản Cược
Trong năm 2007, phiên bản Đức cũng có sự thay đổi luật chơi. Theo đó, người chơi trước khi tham gia sẽ được MC hỏi về sự lựa chọn cách chơi: cách chơi truyền thống như trước kia hoặc cách chơi cược. Ở cách chơi này, mốc 10 không phải mốc quan trọng (nghĩa là nếu trả lời sai một câu hỏi nào đó từ 6 - 15, người chơi sẽ ra về với số tiền thưởng ở mốc 5), nhưng bù lại họ sẽ có thêm một quyền trợ giúp. Nhiều phiên bản phát sóng ở các quốc gia khác cũng áp dụng luật chơi mới này hoặc thay đổi phiên bản mới chỉ áp dụng cách chơi Cược như Áo, Cộng hòa Séc, Hungary, Philippines, Ba Lan, Nga, Thụy Sĩ và Venezuela.

Clock Format - phiên bản Đồng hồ

Hot Seat Format - phiên bản Ghế nóng
Từ ngày 15/12/2008, phiên bản tại Ý ra mắt luật chơi mới, cho phép toàn bộ 6 thí sinh trên sân khấu được trở thành NCC. NCC này có một đặc quyền được "Chuyển" quyền suy nghĩ và trả lời câu hỏi này cho NCC tiếp theo. NCC bị giới hạn thời gian suy nghĩ trả lời (15 giây cho 5 câu đầu, 30 giây cho 5 câu tiếp theo, và 45 giây cho 5 câu cuối). Người chơi sẽ không được phép dừng cuộc chơi. Đồng thời, nếu như NCC trước đã chọn đặc quyền "Chuyển", thì NCC sau đó không được dùng quyền đó nữa, chỉ khi trả lời đúng câu hỏi đó thì quyền "Chuyển" của người này mới được phục hồi. Nếu NCC trả lời sai câu hỏi đó, người đó sẽ bị loại và số câu hỏi tối đa quy định cùng với mốc tiền thưởng sẽ bị giảm xuống 1 câu (1 bậc tiền thưởng)/người. Trò chơi kết thúc khi toàn bộ số NCC bị loại, hay một NCC trả lời đúng câu hỏi cuối cùng. Tùy thuộc vào số câu hỏi, NCC sẽ nhận được giá trị tiền thưởng với câu hỏi được quy định là câu hỏi cuối cùng (không nhất thiết phải là câu 15); nếu NCC trả lời sai câu cuối cùng, họ sẽ nhận được tiền thưởng tương ứng với câu thứ 5. Những NCC bị loại hoặc một NCC cuối cùng còn ở lại cũng sẽ nhận được số tiền này nếu họ hoặc người khác đã trả lời đúng câu 5 và nhưng nếu trả lời đúng câu cuối cùng NCC sẽ được nhận phần thưởng ở câu cuối cùng (không nhất thiết phải là câu 15).

Phiên bản này đã được một số quốc gia mua bản quyền và phát sóng từ năm 2009 đến 2012 như Na Uy, Hungary, Việt Nam, Indonesia, Úc, Chile và Tây Ban Nha.

Từ năm 2017, phiên bản Úc thay đổi toàn bộ luật chơi, theo đó chương trình sẽ được chia làm hai vòng Bấm bàn phím nhanh và Ghế nóng. Ở vòng Bấm bàn phím nhanh, 6 người chơi sẽ phải vượt qua một loạt các câu hỏi trắc nghiệm, tương tự với luật chơi trước năm 2003. Trải qua vòng chơi này, ai trả lời đúng nhiều nhất và có thời gian trả lời ngắn nhất sẽ nhận được một khoản tiền với trị giá $ 1,000. Người chơi có thể sử dụng số tiền này để quy đổi với một trong ba quyền trợ giúp của chương trình trong suốt vòng 2 - Ghế nóng. Luật chơi này sau đó đã được áp dụng tại các nước như Bỉ (2017-2018) và Bồ Đào Nha (từ 2020)

Shuffle Format - phiên bản Trộn

Các quyền trợ giúp
NCC được nhận một vài quyền trợ giúp theo quy định để giúp người đó suy nghĩ và trả lời những câu hỏi mà họ cảm thấy khó khăn. Sau khi sử dụng một quyền trợ giúp, NCC có quyền trả lời, hoặc dùng một quyền trợ giúp khác, hoặc dừng cuộc chơi khi không tin tưởng mà đã hết quyền trợ giúp. Tuy vậy, ở một vài phiên bản, trong số những quyền trợ giúp có quyền trợ giúp như Double Dip (Trả lời hai lần) và Jump The Question (Nhảy câu hỏi). Chọn những quyền trợ giúp này, NCC không được phép dừng cuộc chơi.

Các quyền trợ giúp tiêu chuẩn
Ở hầu hết các phiên bản, NCC đều nhận được 3 quyền trợ giúp:

 "50:50" (hay "1:1" ở một số quốc gia như Malaysia): Máy tính sẽ loại bỏ đi hai phương án sai.
 "Phone a Friend" ("Gọi điện thoại cho người thân"): Bộ phận kỹ thuật sẽ thực hiện một cuộc gọi dài 30 giây (một số nước là 25 giây) giữa NCC và một người mà NCC quen biết (số điện thoại được NCC cung cấp trước khi ghi hình chương trình, người quen này có thể sẽ nhận được thông báo của chương trình trước khi NCC thực hiện phần chơi để chuẩn bị cho việc trợ giúp). Trong cuộc gọi này, NCC sẽ đọc câu hỏi, các phương án trả lời và người ở đầu dây bên kia sẽ suy nghĩ và tư vấn câu trả lời. Đa phần các chương trình phát sóng ở các quốc gia là ghi hình và phát sóng trên truyền hình sau đó một thời gian. Tuy vậy với một số phiên bản đặc biệt hoặc của một số nước thì chương trình sẽ được phát sóng và truyền hình trực tiếp. Vì thế, người quen của NCC, sau khi nhận được cuộc gọi của chương trình, sẽ nhận được thêm thông báo yêu cầu giữ liên lạc. Việc phát sóng trực tiếp cũng được xem là có lợi khi người quen có thể theo dõi tiến độ chơi của NCC và toàn bộ nội dung câu hỏi. Từ số phát sóng ngày 11/01/2010 của phiên bản Mỹ, sự trợ giúp này đã bị loại bỏ sau khi nhận thấy rằng hầu hết những người quen trợ giúp cho NCC đều sử dụng các công cụ tìm kiếm trên Internet như Google hay Bing để tư vấn đáp án, gây nên sự không công bằng đối với những ai không có điều kiện sở hữu công cụ tìm kiếm thông tin hay có sở hữu nhưng không có mặt ở nơi đặt các máy, công cụ tìm kiếm ấy, khiến cho tinh thần may mắn, "vui là chính" bị mất đi dù không đảm bảo rằng có thể sử dụng những công cụ ấy để tìm kịp kết quả đúng do thời gian tư vấn chỉ có 30 giây. Để thuận lợi cho việc kết nối điện thoại, Ban Tổ chức (BTC) của phiên bản Mỹ đôi khi giao cho các hãng cung ứng dịch vụ di động chịu trách nhiệm (các hãng này được đề cập trong danh sách các nhà tài trợ cho chương trình). Nhà mạng AT&T đã thực hiện các cuộc gọi trợ giúp này từ những chương trình đầu tiên, sau đó bị gián đoạn do gặp các vấn đề về tài chính. Sau khi thay đổi toàn bộ nhân sự và hệ thống, AT&T tiếp tục chịu trách nhiệm thực hiện các cuộc điện thoại từ năm 2009.
 "Ask the Audience" ("Hỏi ý kiến khán giả"): Ở mỗi vị trí ghế ngồi của khán giả trong trường quay có gắn một cái máy khảo sát, trên có 4 phím bấm được gắn nhãn tương ứng với 4 đáp án A, B, C, D. Khi NCC yêu cầu chọn sự trợ giúp này, (tất cả) khán giả trong một khoảng thời gian quy định sẽ suy nghĩ câu trả lời cho câu hỏi mà NCC cần trợ giúp và đưa ra đáp án mà mình cho là đúng bằng cách ấn vào một trong 4 nút tương ứng trên máy, máy sẽ phản hồi bằng cách làm sáng một chiếc đèn nhỏ được đặt kế bên mỗi nút bấm và lựa chọn của khán giả sẽ được đưa về máy tính. Hết thời gian quy định, máy tính sẽ tính toán và đưa ra thống kê về lựa chọn của khán giả theo tỉ lệ phần trăm (%) số người tham gia trợ giúp và NCC sẽ dựa vào kết quả này để suy nghĩ và trả lời câu hỏi. Trong phiên bản Mỹ từ năm 2004-2006, ngoài các khán giả ở trường quay, các khán giả xem chương trình qua vô tuyến cũng có thể trợ giúp cho NCC trong sự trợ giúp này bằng những cú pháp nhắn tin qua điện thoại hay trên vi tính. Việc này do nhà mạng AOL chịu trách nhiệm thực hiện.

Các quyền trợ giúp khác

Thay thế quyền trợ giúp
Trong phiên bản Thời gian của Mỹ và Ấn Độ, các quyền trợ giúp "Double Dip" và "Ask the Expert" xuất hiện để thay thế quyền trợ giúp "50/50" và "Phone a Friend".

Tại Việt Nam, do không có khán giả, 2 quyền trợ giúp "Ask the Audience" và "Ask Three of the Audience" được thay thế tạm thời bởi 2 quyền trợ giúp khác là "Plus One" và "Ask Two Experts" vì lý do do đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. 2 quyền này được sử dụng vĩnh viễn khi khán giả quay trở lại.

Những người chơi chính đạt giải cao nhất
Điểm chung của mọi phiên bản của quốc gia trên thế giới là dù có luật chơi khá đơn giản, nhưng trong số rất nhiều NCC đã tham gia chương trình thì rất ít người đạt được giải cao, hay trở thành "Triệu phú" của chương trình.

NCC đầu tiên trên thế giới đạt giải cao trong chương trình này là John Carpenter, "Triệu phú" đầu tiên trong phiên bản Mỹ và cũng là "Triệu phú" đầu tiên trong lịch sử của chương trình trên toàn thế giới vào ngày 19/11/1999. John đã làm cả khán giả và dẫn chương trình ngạc nhiên khi dễ dàng trả lời đúng 14 câu hỏi mà không sử dụng bất kỳ quyền trợ giúp nào. Bước vào câu hỏi cuối cùng, John đã dùng quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người thân" để kết nối một cuộc điện thoại tư vấn với bố mình. Tuy nhiên, bất ngờ đã xảy ra khi không có một màn thảo luận hay tư vấn nào cả. John dùng quyền trợ giúp, gọi cho bố của ông chỉ để nói rằng ông sẽ trở thành "Triệu phú" vì biết rõ đáp án đúng của câu hỏi cuối cùng.

 Judith Keppel - "Triệu phú" đầu tiên của phiên bản tại Vương quốc Anh và Bắc Ireland;

 Kevin Olmstead – "Triệu phú" giành được nhiều tiền nhất trong lịch sử Phiên bản Mỹ với số tiền tương ứng với câu hỏi thứ 15 mà anh trả lời đúng lúc đó là $ 2,180,000;

 Martin Flood - Một trong những "Triệu phú" trong lịch sử phiên bản Úc, người này ban đầu bị BTC kết tội "gian lận" trong một cuộc điều tra độc lập, nhưng sau đó đã được minh oan.
 Sushil Kumar – Một trong những "Triệu phú" trong lịch sử phiên bản Ấn Độ.

Hoàn cảnh khó khăn của người này trước khi tham gia chương trình cùng với chiến thắng của anh đã được báo chí phương Tây gọi anh là "Triệu phú ổ chuột ngoài đời thực". Mệnh danh này của anh được lấy cảm hứng từ Bộ phim điện ảnh lãng mạn của Đạo diễn Danny Boyle là Slumdog Millionaire ("Triệu phú ổ chuột").

Phiên bản phát sóng ở các nước trên thế giới

Vương quốc Anh

Phiên bản đầu tiên của chương trình trên thế giới tại Vương quốc Anh, người dẫn chương trình Chris Tarrant, phát sóng lần đầu trên kênh truyền hình ITV vào ngày 04/09/1998. Vào thời điểm có nhiều người xem nhất, một chương trình phát sóng thu hút 19 triệu người xem. Ban đầu, các thí sinh tham gia chương trình đều thuộc đủ tất cả các tầng lớp, nghề nghiệp trong xã hội. Sau đó các năm sau này chỉ có người nổi tiếng tham gia chương trình và các chương trình thường được phát sóng mỗi ngày lễ và sự kiện đặc biệt, ngoại trừ một số tập phát sóng dành cho đối tượng không phải nhân vật của công chúng trong các năm 2012 và 2013.

Vào ngày 22/10/2013, Chris Tarrant tuyên bố rời khỏi vị trí người dẫn chương trình sau 15 năm gắn bó với chương trình này. Đài ITV sau đó tuyên bố cũng sẽ hủy sản xuất chương trình sau khi Chris kết thúc hợp đồng với Đài. và sẽ không có các số mới được quay ngoài các số đã quay từ trước. Tập cuối cùng Chris Tarrant làm người dẫn chương trình là vào ngày 04/02/2014 và tập phát sóng cuối cùng của toàn bộ chương trình, một tập phát sóng tổng hợp những khoảnh khắc được xem là tạo nên dấu ấn của chương trình suốt 15 năm mang tên "Chris' Final Answer" ("Câu trả lời cuối cùng của Chris"), đã phát sóng vào ngày 11/02/2014.

Trong năm 2018, phiên bản này đã trở lại với người dẫn chương trình mới Jeremy Clarkson. Tập đầu tiên đã được phát sóng vào ngày 06/05/2018 đến ngày 12/05/2018. Do sự trở lại của chương trình rất thành công và nhận được rất nhiều sự phản hồi tích cực từ phía khán giả, ITV sau đó tiếp tục ghi hình và phát sóng thêm các mùa mới của chương trình từ 01/01/2019 đến nay.

Mỹ

Úc
Phiên bản Úc phát sóng lần đầu trên kênh truyền hình Nine Network vào ngày 18/04/1999, và được dẫn dắt bởi dẫn chương trình Eddie McGuire trước khi trở thành giám đốc điều hành của Đài này. Do không có người dẫn chương trình thay thế, Đài quyết định tạm thời dừng phát sóng chương trình. Tập phát sóng cuối cùng lên sóng vào ngày 03/04/2006. Sau khi từ chức nhiệm kỳ Giám đốc Điều hành Đài của mình, McGuire quyết định "trở lại" lại chương trình năm 2007 với vai trò cũ. Sau 6 tập đặc biệt với giải thưởng cao nhất lên đến 5.000.000 đô-la Úc phát sóng xuyên suốt tháng 10 và tháng 11 cùng năm, chương trình  tạm ngưng phát sóng lần nữa, đến ngày 20/04/2009 chương trình lên sóng  với Phiên bản mới là phiên bản Ghế nóng. Năm 2021 chương trình quay trở lại phiên bản cũ sau 8 năm phát sóng phiên bản ghế nóng với 1 vài thay đổi và phát sóng từ cuối tháng 1 đến đầu tháng 2 và giữa tháng 5/2021.

Ấn Độ
Phiên bản Ấn Độ, Kaun Banega Crorepati ("Ai sẽ được trở thành triệu phú"), phát sóng lần đầu vào ngày 03/07/2000, với Amitabh Bachchan là dẫn chương trình. Chương trình được phát sóng trong các mùa từ năm 2005–2006, 2007, và liên tục mỗi năm từ năm 2010. Phiên bản tại đây ngày càng được chú ý nhiều hơn với thế giới trong bộ phim điện ảnh lãng mạn của đạo diễn Danny Boyle là Slumdog Millionaire ("Triệu phú ổ chuột"), chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết Q & A của tác giả và nhà ngoại giao Ấn Độ Vikas Swarup, Bộ phim đã giành 8 Giải Oscar (trong đó có Giải Phim hay nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất) và 7 giải của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc.

Philippines
Phiên bản Philippines lên sóng từ năm 2000 đến 2002, do Intercontinental Broadcasting Corporation – một Công ty truyền hình trực thuộc Chính phủ - mua bản quyền, sản xuất bởi Viva Television, và Christopher de Leon làm dẫn chương trình. Vào ngày 23/05/2009, sau một thời gian dài tạm ngưng sản xuất và phát sóng, chương trình lại được lên sóng trên Đài TV5, với Vic Sotto làm dẫn chương trình. Tập cuối cùng của chương trình lên sóng vào ngày 07/10/2012 và sau đó là sự xuất hiện của một chương trình mới cũng do Sotto làm dẫn chương trình là The Million Peso Money Drop (phiên bản Philippines của chương trình The Million Pound Drop sản xuất bởi Endemol, tại Việt Nam chương trình này lấy tên là Đừng để tiền rơi). Tuy nhiên, chương trình lại được sản xuất và lên sóng trở lại vào ngày 15/09/2013 cùng với Trò chơi Truyền hình thực tế Pinoy Explorer và chương trình hài tạp kỹ Wow Mali! Pa Rin để thay thế khung giờ trước kia của Cuộc thi Tìm Kiếm Tài Năng Talentadong Pinoy (vốn đã bị hủy bỏ nhưng sau đó 1 năm đã được tổ chức lại).

Nga
Phiên bản Nga của chương trình mang tên О, счастливчик! ("Ồ, Người May Mắn!!!") lên sóng trên Đài NTV từ ngày 01/10/1999 đến ngày 28/01/2001. Vào ngày 19/02/2001, chương trình đổi tên thành Кто хочет стать миллионером? ("Ai muốn trở thành triệu phú?"), phát sóng trên Channel One và được dẫn dắt bởi dẫn chương trình Maxim Galkin trước năm 2008, và Dmitry Dibrov sau đó.

Hà Lan
Phiên bản Hà Lan mang tên Lotto Weekend Miljonairs, phát sóng lần đầu trên SBS 6 từ năm 1999-2006 với Robert ten Brink làm dẫn chương trình, sau đó chương trình được phát sóng trên Kênh RTL 4. Chương trình phát sóng đến năm 2008 thì tạm ngưng rồi lên sóng trở lại từ năm 2011 trên kênh SBS 6, với Jeroen van der Boom là dẫn chương trình. Tập cuối của loạt chương trình trên lên sóng vào ngày 15/10/2011. Năm 2019, chương trình trở lại trên kênh RTL 4, với sự trở lại của người dẫn chương trình đầu tiên - Robert ten Brink - và tên gọi mới là Bankgiro Miljonairs, đến ngày 28/8/2021 chương trình có tên gọi là VriendenLoterij Miljionairs.

Nhật Bản
Phiên bản Nhật Bản mang tên Quiz $ Millionaire (クイズ$ミリオネア Kuizu $ Mirionea), hay 誰が億万長者になりたいですか？(Darekaga hyakumanchōja ni naritaidesu ka?), do Monta Mino làm dẫn chương trình, phát sóng lần đầu trên Đài Fuji Television vào ngày 20/04/2000. Chương trình được sản xuất và lên sóng liên tục hàng tuần trong 7 năm đầu, sau đó chỉ được sản xuất và lên sóng vào những dịp đặc biệt.

Hồng Kông
Phiên bản phát sóng chính thức tại Hồng Kông mang tên Bách vạn phú ông, phát sóng lần đầu trên Đài Á Thị (ATV) vào các năm 2001 - 2005 và 2018. 2 người dẫn chương trình là diễn viên Trần Khải Thái (陳啟泰) vào các năm 2001-2005 (giao diện đen) và Trần Chí Vân (陳志雲) vào năm 2018 (giao diện xanh).

Trung Quốc
Phiên bản tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa có tên (百万富翁 Bách vạn phú ông hay 谁愿意成为百万富翁？Thuỳ nguyện ý thành vị bách vạn phú ông?) lên sóng trong năm 2007 và 2008 với Lý Phàm (李凡) làm dẫn chương trình.

Pháp
Phiên bản Pháp lên sóng lần đầu trên Đài TF1 vào ngày 03/07/2000 và được dẫn dắt bởi dẫn chương trình Jean-Pierre Foucault số cuối cùng được phát vào 01/01/2016. Đến năm 2019 chương trình trở lại với người dẫn chương trình mới - Camille Combal - từ 2019 đến nay.

Đức
Phiên bản Đức có tên là Wer wird Millionär? lên sóng lần đầu trên Đài RTL vào ngày 03/09/1999, dẫn chương trình là Günther Jauch.

Việt Nam
Phiên bản Việt Nam có tên là Ai là triệu phú, phát sóng lần đầu tiên trên kênh VTV3 vào ngày 04/01/2005 lúc 20h00 mỗi tối thứ Ba hàng tuần (từ 2017 trở đi chương trình được phát sóng lúc 20h30) trên kênh VTV3 của Đài Truyền hình Việt Nam. Có 3 người dẫn chương trình là nhà báo Lại Văn Sâm (2005 - 2017, kết thúc dẫn chương trình khi về hưu), MC Phan Đăng (2018 - 2020, dẫn chương trình đến hết sân khấu cũ) và Giáo sư Xoay - Đinh Tiến Dũng (từ năm 2021 trở đi, bắt đầu có sân khấu mới).

Thái Lan
Phiên bản phát sóng chính thức tại Thái Lan mang tên "เกมเศรษฐี" (Trò chơi triệu phú, tên tiếng Anh là Millionaire Millennium - Triệu phú thiên niên kỷ), phát sóng lần đầu trên kênh truyền hình ThaiTV3 từ ngày 04/03/2000 đến ngày 28/03/2004 vào mỗi tối thứ 7 và chủ nhật hàng tuần, trên kênh ITV từ 01/04/2004 đến 04/02/2007 vào mỗi tối từ thứ 2 đến chủ nhật hàng tuần, trên kênh TITV từ 10/02/2007 đến 14/01/2008, do Traiphop Limpapath làm dẫn chương trình. Do không có giấy phép bản quyền từ Anh nên nhạc hiệu, nhạc nền, sân khấu, đồ hoạ vi tính, hệ thống ánh sáng,... không giống phiên bản gốc, chẳng hạn như phần mép đồ hoạ câu hỏi có dạng hình tròn chứ không phải hình tim, các phương án A, B, C, D được thay bằng 1, 2, 3, 4.

Tổng cộng có hơn 100 phiên bản phát sóng chính thức của chương trình này được thực hiện và lên sóng trên khắp thế giới kể từ khi phiên bản gốc tại Anh và Bắc Ireland lên sóng lần đầu năm 1998.

Sản xuất chương trình
Vào tháng 3/2006, nhà sản xuất (NSX) đầu tiên của chương trình là Celador tuyên bố rằng họ đang rao bán Bản quyền Quốc tế của chương trình này, cùng với Bản quyền Phiên bản phát sóng chính thức của chương trình này tại Anh. Đây là bước đầu trong việc bán tháo tất cả các Bản quyền Chương trình Truyền hình của NSX này. Vào ngày 01/12/2006, Bản quyền Quốc tế của "Who Wants to Be a Millionaire?" cùng với tất cả Bản quyền chương trình Truyền hình khác của Celador được bán lại cho công ty chuyên sản Xuất các chương Trình truyền hình 2waytraffic của Hà Lan. Hai năm sau, Sony Pictures Entertainment của Mỹ mua lại 2waytraffic với giá 137,5 triệu Bảng Anh. Bản quyền Quốc tế của chương trình hiện tại đang được sở hữu và cấp phép bởi Sony Pictures Television; tuy nhiên Sony lại không được sở hữu và cấp phép đối với Phiên bản Mỹ, thay vào đó là Disney–ABC Domestic Television – một Công ty con của Công ty Walt Disney.

Ý tưởng quốc tế hóa bản quyền của chương trình từ phiên bản Vương quốc Anh và Bắc Ireland là của NSX các chương trình truyền hình người Anh Paul Smith. Người này đưa ra một loạt "khuôn mẫu" mà gần như tất cả các phiên bản trên khắp thế giới đều phải tuân theo. Ví dụ như là tất cả các MC phải mặc áo Vest của hãng Armani – nhà mốt chuyên may các bộ vest cho Tarrant khi ông làm dẫn chương trình cho phiên bản Vương quốc Anh và Bắc Ireland; NSX chương trình bị cấm thuê, mời các nghệ sĩ hòa âm, phối khí ở địa phương sáng tác nhạc nền, nhạc hiệu riêng cho chương trình, thay vào đó họ sẽ được cấp các bản nhạc nền, nhạc hiệu của phiên bản Anh và bắt buộc phải dùng những giai điệu này; sân khấu, đồ họa vi tính, hệ thống ánh sáng và những thứ khác phải được thiết kế, sắp xếp, bài trí y hệt như trong phiên bản Anh. Tuy nhiên sau đó một vài "khuôn mẫu" đã được gỡ bỏ hay "cởi mở" hơn khi cảm thấy chúng không còn phù hợp.

Sáng lập chương trình
"Who Wants to Be a Millionaire?" được sáng lập bởi bộ ba David Briggs, Mike Whitehill và Steven Knight. Ba người này vốn nổi tiếng khi lên ý tưởng cho một trò chơi trong khuôn khổ chương trình Morning Show của Chris Tarrant trên sóng phát thanh của Đài Capital FM là bong game. Bộ ba ban đầu đặt tên cho chương trình này là Cash Mountain (Núi tiền) trước khi lấy tên gọi như bây giờ. Tên gọi hiện tại của chương trình được lấy cảm hứng từ ca khúc cùng tên được viết bởi Cole Porter trong một bộ phim điện ảnh được công chiếu vào năm 1956 là High Society (Tầng lớp thượng lưu). Ca khúc được thu âm bởi Frank Sinatra và Celeste Holm.

Kể từ khi phiên bản đầu tiên của chương trình được lên sóng, một số cá nhân đã lên tiếng rằng Celador – đơn vị đầu tiên giữ bản quyền của chương trình, đã sao chép bất hợp pháp, vi phạm bản quyền của họ đối với chương trình này. Theo nhật báo Daily Mail của Anh, Mike Bull, một nhà báo nghiệp dư đến từ vùng Southampton, đã kiện Celador lên Tòa án Tối cao Vương quốc Anh và Bắc Ireland vào tháng 3/2002. Celador bị kiện do bị nghi vi phạm bản quyền các quyền trợ giúp tiêu chuẩn trong luật chơi của chương trình, nhưng Celador đã giải quyết ổn thỏa vụ việc này bằng một thỏa thuận bí mật với Mike sau đó. Vào năm 2003, một cư dân sống tại Sydney tên John J. Leonard lên tiếng rằng người này đang sở hữu bản thảo của một chương trình trò chơi truyền hình có thể thức chơi giống hệt như chương trình của Celador, chỉ khác là không có đề cập đến các quyền trợ giúp tiêu chuẩn trong luật chơi. Năm 2004, một người tên Alan Melville kiện Đài ITV (chính là Đài đã thực hiện và cho lên sóng phiên bản Anh và Bắc Ireland, cũng chính là phiên bản phát sóng chính thức đầu tiên của chương trình) do nghi câu nói mở đầu "Who wants to be a millionaire?" đạo ý tưởng của người này từ bản thảo một chương trình trò chơi truyền hình dạng xổ số mang tên Millionaires' Row. Người này đã gửi những tài liệu liên quan như bằng chứng đến đài Granada Television. Đài ITV phủ nhận mọi cáo buộc liên quan, và sau đó các bên đã tự giải quyết vụ việc bằng những thỏa thuận liên quan.

Đáng chú ý nhất, vào năm 2002, một người tên John Bachini đã lên tiếng cáo buộc và đòi bồi thường thiệt hại đối với Celador, ITV, và 5 người được xác nhận là liên quan đến ý tưởng sáng lập và sở hữu bản quyền của chương trình. Bachini tuyên bố rằng họ đã đạo ý tưởng trong bản thảo của một chương trình trò chơi truyền hình mang tên Millionaire ("Triệu phú"), và của một chương trình trò chơi truyền hình nữa mang tên là BT Lottery, tất cả đều do Bachini chấp bút sáng tác. Bachini đã cung cấp các tài liệu liên quan như bằng chứng đến Paul Smith, làm việc trong một công ty chị em với Celador, vào tháng 3/1995 và một lần nữa vào tháng 1/1996. Cũng trong tháng 1/1996, các tài liệu như vậy được gửi đến cho Claudia Rosencrantz, làm việc cho Đài ITV. Bachini cáo buộc rằng 90% chi tiết trong bản thảo trò "Triệu phú" của người này đã bị đạo nhái ý tưởng. Trong bản thảo này có nhiều chi tiết khá giống với bản quyền của Celador như:
 Người chơi được cấp 3 quyền trợ giúp (trong phiên bản đầu tiên, NCC trong "Who Wants to Be a Millionaire?" cũng được cấp ba quyền trợ giúp tiêu chuẩn)
 Người chơi được yêu cầu trả lời 20 câu hỏi trắc nghiệm (luật chơi của "Who Wants to Be a Millionaire?" yêu cầu NCC giải quyết 15 câu hỏi)
 Thang tiền thưởng bao gồm 2 "mốc Thiên Đàng" có giá trị tiền thưởng lần lượt là £1.000 và £32.000 (trong phiên bản Anh và Bắc Ireland, cũng là phiên bản bị cáo buộc, thang tiền thưởng bao gồm 2 "mốc quan trọng" và 1 "mốc TRIỆU PHÚ" có giá trị tiền thưởng lần lượt là £ 1,000; £ 32,000 và £ 1,000,000)
 Câu hỏi dầu tiên có giá trị tiền thưởng sau khi trả lời đúng là £ 100 (trong phiên bản Anh và Bắc Ireland, câu hỏi đầu tiên cũng có mệnh giá £ 100)

Tuy vậy, 3 quyền trợ giúp trong bản thảo của Bachini mang ba cái tên hoàn toàn khác nhau, và người này thừa nhận không sáng chế ra quyền "Gọi điện thoại cho người thân". Celador phủ nhận mọi cáo buộc. Công ty này tuyên bố đang giữ bản thảo dài 5 trang của chương trình này với tên bìa là "Cash Mountain", cũng chính là cái tên ban đầu mà bộ ba David – Mike – Steven dự định đặt cho chương trình. Chữ viết trong bản thảo là của một người trong bộ ba là David hoặc vợ của David là Jo Sandilands và được viết vào tháng 10/1995. Mặc dù vậy, Bachini vẫn khăng khăng giữ nguyên định kiến, khiến cả hai bên phải đem sự việc này lên Tòa án. Tuy nhiên, tình hình sức khỏe của Bachini khiến người này không có khả năng tham dự các phiên điều trần trước tòa. Vì vậy, Celador đã thuyết phục thành công Bachini giải quyết ổn thỏa việc này bằng những thỏa thuận riêng tư.

Thông tin bên lề

Âm nhạc trong chương trình
Đa phần các bản nhạc hiệu, nhạc nền của chương trình được sáng tác và hòa âm, phối khí bởi hai cha con nhà soạn nhạc Keith và Matthew Strachan. Các bản nhạc, nhất là những giai điệu xuyên suốt chương trình do hai cha con này sáng tác đa phần là những bản nhạc không lời có giai điệu liên tục, không ngắt quãng, vô tận, dường như không có kết thúc. Nhạc chủ đề của chương trình lấy cảm hứng từ những giai điệu trong Bản nhạc The Planets của Gustav Holst. Sự căng thẳng xuất hiện xuyên suốt chương trình, nhất là trong lúc NCC suy nghĩ và trả lời các câu hỏi và chờ đáp án đúng, đa phần cũng từ những giai điệu của hai cha con nhà Strachan. Trong một tập phim nói về chương trình này của loạt phim tài liệu Gameshow Hall of Fame phát sóng trên kênh truyền hình GSN (chuyên phát sóng các chương trình trò chơi truyền hình hay các chương trình phim tài liệu liên quan đến ngành công nghiệp sản xuất chương trình trò chơi truyền hình), người dẫn chuyện của tập phim đã phân tích rằng những giai điệu của hai cha con nhà Strachan phát lên trong lúc NCC suy nghĩ trả lời các câu hỏi nghe như "tiếng tim đập thình thịch". Người này đã dành lời khen cho cha con nhà Strachan khi họ đã khôn ngoan sử dụng những giai điệu khác nhau để phát lên khi NCC suy nghĩ trả lời các câu hỏi khác nhau. Việc "tăng tiến giai điệu" khi NCC suy nghĩ các câu hỏi có mênh giá tiền thưởng cao hơn, hiển nhiên là khó hơn đã khắc họa được gần như chi tiết những cảm xúc của NCC lúc đó.

Những giai điệu trong chương trình của hai cha con đã được Hiệp hội các nhà soạn nhạc, tác giả và nhà xuất bản Mỹ (ASCAP) vinh danh qua nhiều giải thưởng. Giải thưởng gần đây nhất được trao vào năm 2000.

Từ 2007 - 2014, phiên bản Anh ngoài việc thay đổi luật chơi còn có sự thay đổi nhạc (đáng kể nhất là nhạc nền câu hỏi). Những bản nhạc mới này do Ramon Covalo soạn. Tuy nhiên khi phát sóng trở lại vào năm 2018, những bản nhạc cũ do cha con nhà Strachan được phát lên thay thế.

Trong Phiên bản Thời gian tại Mỹ, những giai điệu của cha con nhà Strachan vẫn được phát lên bình thường nhưng với âm lượng nhỏ hơn, lồng vào đó là những giai điệu "tích tắc" ma mị của đồng hồ đếm giờ để phù hợp với tính chất và luật chơi ở đây. Khi phiên bản Trộn bắt đầu lên sóng năm 2010, những giai điệu mới được thay thế có phần bớt căng thẳng hơn được viết bởi Jeff Lippencott và Mark T. Williams. Hai người này sáng lập một hãng sản xuất âm nhạc có trụ sở ở Los Angeles mang tên Ah2 Music. Tuy nhiên, cũng giống như phiên bản Anh, khi chương trình quay trở lại vào năm 2020, những bản nhạc của hai cha con nhà Strachan được phát lên thay thế.

Tại Ấn Độ, các bản nhạc hiệu và nhạc nền của chương trình được nhạc sĩ Sawan Dutta phối, hòa âm và được sử dụng trong các năm 2011 - 2014 và 2017. Từ 2019 đến nay, bộ đôi Ajay - Atul là những nhạc sĩ phối hòa âm cho nhạc hiệu và nhạc nền chương trình.

Do không có giấy phép bản quyền từ Anh, nên những giai điệu của cha con nhà Strachan không xuất hiện trong phiên bản Thái Lan. Thay vào đó là những giai điệu được viết bởi Payont Premsit và Công ty Orange Sound & Film.

Sân khấu
Sân khấu của chương trình được thiết kế bởi Nhà thiết kế người Anh Andy Walmsley. Những "khuôn mẫu" được đặt ra của Paul Smith để quốc tế hóa chương trình đã khiến sân khấu này được coi là sân khấu được sao chép lại nhiều nhất trong lịch sử truyền hình. Khác với những chương trình trò chơi truyền hình khác, khi sân khấu được thiết kế để tạo cho khán giả lẫn người chơi một không gian thoải mái, sáng sủa, thì sân khấu của WWTBAM lại tạo cảm giác gò bó, tăm tối. Nhiều người nhận định, sân khấu của chương trình tạo cảm giác như trong phim kinh dị hơn là một chương trình giải đố trên truyền hình. Sàn sân khấu được làm bằng thủy tinh hữu cơ có dạng một chiếc đĩa tròn lớn, có thể nhìn thấy những khung dầm kim loại đỡ sàn bên dưới. Vì lý do thẩm mĩ, một vài khoảng trên sân khấu được che kín đi để giấu những thanh dầm kim loại bên dưới. Dẫn chương trình và NCC được chọn sẽ ở khu vực trung tâm của sân khấu, ngồi đối diện nhau hoặc chéo nhau một góc nhất định. Mỗi người sẽ ngồi trên một chiếc "ghế nóng", thông thường là ghế Arco All của hãng Pietranera hoặc các loại ghế có kích thước, kiểu dáng tương tự của nhà sản xuất khác. Trước mặt mỗi người là một màn hình vi tính (thường là của hãng LG) hiển thị câu hỏi, các phương án trả lời, thang tiền thưởng, và các quyền trợ giúp. Riêng màn hình trước mặt dẫn chương trình còn có thêm một vài thông tin chuyên môn như số câu hỏi còn lại, thông báo số tiền được – mất cho các câu trả lời đúng – sai, các thông tin liên quan đến đáp án đúng của câu hỏi, hay thông báo nghỉ giữa giờ,…

Hệ thống chiếu sáng của sân khấu được thiết kế và hoạt động theo nguyên lý: trừ khu vực trung tâm sân khấu nơi diễn ra phần chơi của NCC, thì sân khấu sẽ ngày càng tối đi tương ứng khi NCC suy nghĩ trả lời các câu hỏi có giá trị tiền thưởng cao hơn, hiển nhiên là khó hơn. Ở một vài phiên bản như tại Nga, khu vực dành cho NCC và dẫn chương trình nằm trên một chiếc bục tròn lớn. Khi NCC trả lời những câu hỏi có mức tiền thưởng cao, sân khấu sẽ làm tối đèn nhưng vẫn đủ sáng để khán giả nhìn được khung cảnh xung quanh, và không gian bên dưới bục sẽ được phun khói dày đặc để tạo cảm giác ma mị.

Trong phiên bản Trộn ở phiên bản Mỹ, thiết kế sân khấu truyền thống không còn xuất hiện nữa. Sân khấu mới lấy gam màu tím, xanh, vàng làm chủ điểm. Điểm đáng kể ở thiết kế sân khấu này là NCC cùng MC sẽ đứng xung quanh một chiếc bàn tròn cao. NCC đứng đối diện một màn hình LED lớn nơi cung cấp cho NCC lẫn MC và các khán giả những thông tin liên quan đến phần chơi bao gồm nội dung câu hỏi, các phương án trả lời, các quyền trợ giúp, giá trị tiền thưởng. Một màn hình LED nữa cũng sẽ được đặt ở phía sân khấu kế bên NCC, màn hình này hiển thị các giá trị trong thang tiền thưởng và thường chỉ sử dụng ở vòng 2. Hệ thống chiếu sáng cũng được điều chỉnh lại, không còn theo bất kỳ nguyên lý chiếu sáng truyền thống nào của chương trình. Việc NCC và MC phải đứng được đưa ra là để NCC không bị gò bó hoạt động cơ thể khi ngồi trên ghế, ảnh hưởng đến quá trình suy nghĩ và trả lời các câu hỏi của NCC. Thiết kế sân khấu mới này được coi là đã phá vỡ nguyên lý trước đó của chương trình, tạo cảm giác thoải mái, khiến cho những người xuất hiện trong sân khấu lẫn khán giả xem truyền hình coi đây là một chương trình trò chơi giải đố thật sự.

Phiên bản Ấn Độ năm 2013 sử dụng sân khấu đa phương tiện 360 độ trong các năm 2013 và 2014.

Phiên bản Pháp sử dụng sân khấu theo thiết kế của hãng Studios40 từ năm 2014 đến nay.

Từ năm 2017, sân khấu trong phiên bản Ba Lan của chương trình được thiết kế mới hơn, theo đó sàn sân khấu được lắp đặt hệ thống đèn LED bên dưới lớp thủy tinh hữu cơ. Kiểu sân khấu này được áp dụng tại một số nước như Bulgaria từ năm 2018-2020. Hiện nay, sân khấu của Ba Lan được phiên bản Ý tận dụng cho việc ghi hình và phát sóng khi chương trình trở lại sau một thời gian dài ngừng sóng. Phiên bản Tây Ban Nha cũng sử dụng trường quay này trong năm 2020.

Từ năm 2018, phiên bản Anh sử dụng sân khấu theo thiết kế của Patrick Doherty, với sàn sân khấu được thiết kế dưới dạng màn hình LED. Phiên bản Mỹ cũng áp dụng kiểu sân khấu này từ năm 2020, tiếp sau đó là các phiên bản của Bồ Đào Nha, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha, Ả Rập (2021). Một số quốc gia như Chile hay Sri Lanka, Uruguay và Costa Rica (2021) đã vận dụng nhiều yếu tố của kiểu sân khấu này để xây dựng trường quay cho riêng mình.

Phiên bản Thái Lan sử dụng một sân khấu khác hẳn với "khuôn mẫu" của Paul Smith do không có giấy phép bản quyền từ Anh.

Câu nói "thương hiệu"
Điểm đặc biệt trong WWTBAM mà chưa chắc các chương trình trò chơi truyền hình khác có thể làm được, đó là sự xuất hiện của những câu nói "thương hiệu", khiến không ai không thể nghĩ đến chương trình khi bắt gặp được. Hầu như ở mọi phiên bản của chương trình này, dù là chính thức hay không chính thức, câu nói "Thương hiệu" được coi là nổi tiếng nhất luôn luôn xuất hiện trong chương trình, đó là Đây có phải là câu trả lời cuối cùng của bạn hay không? - Is that your final answer?. Điều này không có gì lạ vì trong luật chơi, dẫn chương trình bắt buộc phải hỏi câu này để xác nhận lại thật chính xác phương án trả lời của NCC. Và sự chính xác luôn là ưu tiên được đề cao lên hàng đầu trong các chương trình giải đố có thưởng, nhất là khi giải thưởng lại là một số tiền rất cao, khiến mọi sai lầm nhỏ dẫn đến những rủi ro lớn.

Không phải phiên bản nào của chương trình MC đều hỏi như vậy. Ở phiên bản tại Úc và Ấn Độ, câu hỏi lại là Lock it in? (Chốt chứ?). Ngoài ra, ở một số phiên bản khác, câu hỏi lại có chứa những từ ngữ có ý tương tự như "Xác nhận câu trả lời", "Lựa chọn cuối cùng",v.v..

Ngoài câu hỏi xác nhận "Thương hiệu" này ra, một số câu nói xuất hiện nhiều trong chương trình cũng trở thành thương hiệu tại một số phiên bản của các quốc gia khác, như câu nói của dẫn chương trình Chris Tarrant hay nói với NCC tại Anh: "Some questions are all together now only easy if you know the answer." (Câu hỏi chỉ thực sự đơn giản nếu bạn biết chắc chắn câu trả lời)

Phản ứng của dư luận về chương trình
Who Wants to Be a Millionaire? đã được ghi nhận là mang đến một làn gió mới làm thay đổi hoàn toàn những định lý, khuôn mẫu trước đó của những chương trình giải đố trên truyền hình nói riêng và chương trình trò chơi truyền hình nói chung. Chương trình đã làm nên một cuộc cách mạng gần như ở mọi khía cạnh trong lĩnh vực truyền hình, trở thành một trong những chương trình trò chơi truyền hình nổi tiếng nhất trong lịch sử.

Vinh danh
Vào năm 2000, Viện phim Anh quốc đã xếp chương trình ở vị trí thứ 23 trong Bảng Xếp Hạng "BFI TV 100" của Viện. Chương trình này còn được vinh danh tại Lễ trao giải Truyền hình Anh Quốc năm 1999 bằng giải thưởng dành cho chương trình truyền hình xuất sắc nhất, và bốn giải tại Giải thưởng Truyền hình Quốc gia cho chương trình giải đố trên truyền hình ăn khách nhất lần lượt được trao từ năm 2002 đến năm 2005.

Phiên bản phát sóng đầu tiên tại Mỹ đã được trao hai giải Emmy vào năm 2000 và 2001. Philbin – Dẫn chương trình đầu tiên cũng được trao 1 giải Emmy vinh danh cho dẫn chương trình trò chơi truyền hình xuất sắc nhất vào năm 2001. Vieira, dẫn chương trình sau đó cũng được nhận giải thưởng này vào năm 2005 và 2009, khiến cô trở thành nữ dẫn chương trình thứ hai trong lịch sử nhận được giải thưởng này, và là người đầu tiên nhận giải 2 lần. Tạp chí TV Guide cũng xếp chương trình ở vị trí thứ 7 trong Bảng Xếp Hạng vinh danh 50 chương trình trò chơi truyền hình nổi tiếng nhất mọi thòi đại tại Mỹ do Tạp chí lập ra vào năm 2001, và sau đó là vị trí thứ 6 trong Bảng Xếp Hạng vinh danh 60 chương trình ăn khách nhất, cũng do tạp chí này lập ra. Đài GSN xếp chương trình vào vị trí thứ 5 trong danh sách 50 chương trình trò chơi truyền hình nổi tiếng nhất mọi thời đại do Đài này lập ra vào tháng 8 năm 2006. Sau đó chương trình được vinh danh trong loạt phim tài liệu Gameshow Hall of Fame của Đài này.

Tranh cãi, bê bối

Vào tháng 4 năm 2003, một NCC của Phiên bản Anh và Bắc Ireland là thiếu tá trong Quân đội Vương quốc Anh và Bắc Ireland tên Charles Ingram, cùng vợ của ông tên Diana (là người đồng hành với Charles theo dõi phần thi của ông khi ông là NCC), và một vị giảng viên đại học tên Tecwen Whittock (là người chơi vào chương trình phát sóng mà Charles được trở thành NCC) đã bị kết tội gian lận để trở thành "Triệu phú" của chương trình vào tháng 9/2001. Cụ thể, Whittock đã ngầm giúp Charles trả lời đúng các câu hỏi bằng những tiếng ho của mình. Diana được xem là biết đến việc này nhưng đã có hành động bao che. Trong chương trình phát sóng hôm đó, Charles đã trả lời đúng hết 15 câu hỏi, trở thành một trong những "Triệu phú" hiếm hoi của chương trình, và nhận được tờ séc trị giá 1.000.000 Bảng Anh. Tuy nhiên, thái độ được coi là khác lạ của Whittock so với những khán giả, những người chơi, Charles và dẫn chương trình lúc Charles được vinh danh là "Triệu phú" khiến Ban Tổ chức nghi ngờ. Họ giữ chân cả ba người ở lại sân khấu, sau hậu trường và gọi điện cho cảnh sát đến điều tra. Luật sư bào chữa cho Whittock đưa ra lý lẽ rằng những tiếng ho của Whittock không cố ý người này tạo nên, mà là ảnh hưởng bởi điều kiện không khí và nhiệt độ bên trong sân khấu. Tuy nhiên, cả ba đều bị kết tội sau đó. Charles bị đuổi khỏi quân đội và bị rút toàn bộ danh hiệu "Triệu phú" cùng tờ séc 1.000.000 Bảng. Sau một thời gian tranh cãi trong dư luận, Đài ITV cho phát sóng bộ phim tài liệu do Đài này tự làm. Trong phim, Đài đã đưa ra toàn bộ bằng chứng gian lận qua cuốn băng ghi hình và thu âm sân khấu phần chơi của Charles, trong đó có xuất hiện những tiếng ho xen lẫn lời tư vấn kết quả của Whittock.

Ngoài vụ lùm xùm của Charles Ingram, hầu như các phiên bản của chương trình trên khắp thế giới (trong đó có Việt Nam) đã từng đối mặt với không ít các tranh cãi, lùm xùm liên quan đến gian lận, hay những chỉ trích về việc chương trình đôi khi cố ý đưa ra các câu hỏi, phương án trả lời không có nội dung rõ ràng; hay các câu hỏi, phương án trả lời có nội dung phản cảm, không phù hợp,… Thậm chí cũng đã có nhiều trường hợp NCC trả lời sai câu hỏi, nhưng sau đó lại có những thông tin và bằng chứng cho thấy chương trình đã sai khi đưa ra đáp án đúng.

Xuất hiện trong các sản phẩm khác

Hàng lưu niệm

Cờ
Ba bộ cờ với thể thức chơi mô phỏng chương trình được phát hành tại Anh năm 1998. Sau đó, xuất hiện phiên bản hướng đến đối tượng trẻ em thanh thiếu niên của bộ cờ này vào năm 2001. Hãng sản xuất đồ chơi Pressman Toy Corporation của Mỹ cũng xuất bản hai bộ cờ với thể thức chơi mô phỏng chương trình và bán ra trên thị trường Mỹ vào năm 2000. Một bộ cờ mô phỏng Phiên bản Ghế Nóng tại Úc được sản xuất bởi hãng UGames; Hasbro thì làm bộ cờ dành riêng cho thị trường Ý; và Đài TF1 của Pháp thì sản xuất bộ cờ bán ra trên thị trường Pháp.

Bài kết hợp với DVD
Một bộ đồ chơi dưới dạng bài thi đấu với thể thức chơi mô phỏng chương trình được Tiger Electronics cho ra mắt vào năm 2000.

Cấu tạo
 Các lá bài: Gồm 12 lá bài, ứng với các lựa chọn đáp án A, B, C, D, trợ giúp hoặc dừng cuộc chơi (mỗi lựa chọn có 2 lá bài cho 2 người chơi).
 Đĩa DVD: 6 đĩa DVD chiếu chương trình phát sóng ảo phục vụ trò chơi theo nguyên tác của Phiên bản Phát sóng Chính thức tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, với dẫn chương trình trong chương trình ảo là Chris Tarant, được phát hành bởi Zoo Digital Publishing và Universal Studios Home Entertainment trong khoảng thời gian từ 2002 – 2008. Đến năm 2008, Imagination Games làm đĩa DVD phục vụ trò chơi lấy nguyên tác từ Phiên bản Phát sóng Chính thức tại Mỹ trên truyền hình từ năm 2004-2008, với Viera làm dẫn chương trình trong chương trình ảo. Bộ bài này còn kèm theo cả sách câu hỏi  và một bộ lịch vi tính năm 2009.

Luật chơi
Trò chơi được chia ra làm 2 phe (mỗi phe phải có ít nhất 1 người). Mỗi phe sẽ được hóa thân làm một "NCC" tham gia phần thi chính thức của chương trình. Mỗi "NCC" sẽ được cung cấp 6 lá bài ứng với 6 lựa chọn đã nêu ở trên.

Tất cả những người tham gia trò chơi không được phép sử dụng bất kỳ phương tiện, công cụ tìm kiếm thông tin nào như trong luật chơi của chương trình.

Sau khi đã chuẩn bị sẵn sàng và mỗi "NCC" được đảm bảo tuân theo luật, trọng tài sẽ đưa một chiếc đĩa DVD kèm theo bộ bài vào trong máy đọc đĩa và chiếu lên màn hình. Tiến độ của trò chơi phụ thuộc vào nội dung bên trong chiếc đĩa DVD này. Một tập phát sóng ảo của chương trình sẽ được phát sóng xuyên suốt với phần đồ họa, sân khấu, dẫn chương trình, khán giả, kịch bản y hệt như tập phát sóng thật trên truyền hình. Chỉ có điều, phần chơi "Bấm bàn phím nhanh" được loại bỏ. Sau khi dẫn chương trình trên màn hình nói sơ qua luật chơi, phần chơi bắt đầu. Câu hỏi thứ nhất được hiện lên. Mỗi "NCC", trong một khoảng thời gian nhất định, sẽ suy nghĩ đưa ra phương án trả lời của mình bằng cách giơ lên một lá bài tương ứng với sự lựa chọn của mình. Trong qua trình suy nghĩ trả lời, "NCC" không được trao đổi, giao tiếp lẫn nhau. Hết thời gian suy nghĩ, màn hình sẽ hiện lên dòng thông báo, hỏi xem có ai sử dụng lá bài tượng trưng cho phương án dùng quyền trợ giúp hay không. Nếu có, màn hình sẽ tiếp tục hiện lên thông báo để hỏi "NCC" nào cần dùng quyền trợ giúp. Mỗi "NCC" sẽ được cấp đầy đủ 3 quyền trợ giúp tiêu chuẩn. Tuy nhiên, vì vốn là chương trình phát sóng ảo, nên sẽ có sự khác biệt khi sử dụng những quyền trợ giúp mà máy tính không thực hiện. Cụ thể, khi chọn quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người thân", màn hình sẽ hiện lên 3 người thân ảo. Bên dưới tên của ba người này sẽ là thông tin về các lĩnh vực họ giỏi nhất. "NCC" sẽ suy luận chủ đề câu hỏi để chọn người phù hợp. Sau khi đã chọn xong, màn hình sẽ phát cảnh người dẫn chương trình gọi và trò chuyện với người đó, sau đó người đó sẽ tư vấn đáp án cho "NCC" trong vòng 10 giây, không có một đoạn hội thoại nào xảy ra ở đây cả. Còn khi chọn quyền trợ giúp "Hỏi ý kiến khán giả", màn hình sẽ hiện lên cảnh các khán giả trong trường quay bấm phương án trả lời vào máy khảo sát, các con số thống kê sau đó sẽ do máy tính quyết định. Thường thì ở những câu hỏi đầu, đáp án đúng luôn được "khán giả" chọn nhiều nhất. Ở những câu hỏi có mức tiền cao hơn, việc này có thể không xảy ra. Sau khi "NCC" sử dụng xong quyền trợ giúp, màn hình sẽ hiện lên thông báo hỏi "NCC" đó xem có dùng thêm quyền trợ giúp nào nữa không. Mỗi câu hỏi, chỉ có một "NCC" được sử dụng quyền trợ giúp. Chính vì thế, trong trường hợp cả hai "NCC" đều chọn quyền trợ giúp, trọng tài có thể tổ chức một trò chơi nhỏ để chọn người được phép dùng quyền trợ giúp hoặc hai bên có thể hội ý để thống nhất sử dụng chung quyền trợ giúp. Sau khi không còn ai sử dụng quyền trợ giúp, người dẫn chương trình sẽ công bố đáp án đúng của câu hỏi. Sau đó, màn hình sẽ hiện lên câu hỏi có ai trả lời sai hay không, câu hỏi này sẽ được hiển thị hai lần trong trường hợp có ít nhất một "NCC" trả lời sai để đề phòng trường hợp cả hai "NCC" trả lời sai. Sau đó, màn hình sẽ lại hiện lên câu hỏi có ai trong lúc suy nghĩ trả lời câu hỏi có giơ thẻ tượng trưng cho quyền dừng cuộc chơi hay không. Câu hỏi này cũng sẽ được hiển thị hai lần trong trường hợp có một "NCC" dừng cuộc chơi để đề phòng việc cả hai quyết định dừng cuộc chơi.

Trò chơi được coi là kết thúc khi:
 Cả hai "NCC" đều giơ lá bài tượng trưng cho quyền dừng cuộc chơi
 Cả hai "NCC trả lời sai câu hỏi
 Ít nhất một "NCC" trả lời đúng hết 15 câu hỏi

Một "NCC" được coi là chiến thắng khi:

 Duy nhất trả lời đúng hết 15 câu hỏi
 "NCC" còn lại trả lời sai hoặc dừng cuộc chơi ở bất kỳ câu hỏi nào (trong trường hợp chưa đến câu hỏi thứ 15, người chiến thắng sẽ tiếp tục phần chơi của mình để tìm ra mức tiền thưởng cuối cùng người này đạt được)

Cả hai "NCC" được coi là hòa khi:

 Đều trả lời sai, dừng cuộc chơi ở cùng một câu hỏi
 Đều trả lời đúng hết 15 câu hỏi

Ngoài ra, trọng tài có thể phân định thắng-bại trong trò chơi dựa vào giá trị tiền thưởng cuối cùng mà các "NCC" giành được.

Trò chơi trên vi tính và máy chơi trò chơi
Năm phiên bản trò chơi mô phỏng phiên bản tại Vương quốc Anh và Bắc Ireland dành riêng cho máy tính cá nhân và máy chơi trò chơi PlayStation của hãng Sony, được sản xuất và bán ra thị trường bởi Hothouse Creations và Eidos Interactive. Từ năm 1999 đến 2001, Jellyvision sản xuất 5 phiên bản trò chơi cũng tích hợp để chơi trên máy tính cá nhân và máy chơi trò chơi PlayStation mô phỏng phiên bản Mỹ dành cho thị trường nước này, tất cả phiên bản đều tích hợp giọng đọc câu hỏi và chạy chương trình của dẫn chương trình Philbin. Phiên bản dầu tiên được bán ra thị trường bởi Disney Interactive, bốn phiên bản sau đó được bán ra bởi Buena Vista Interactive. Trong 5 phiên bản trò chơi này, có ba phiên bản áp dụng các câu hỏi có độ khó như trong chương trình phát sóng trên truyền hình, một Phiên bản tích hợp toàn bộ các câu hỏi liên quan đến chủ đề thể thao, và một phiên bản "Kids Edition" với các câu hỏi có độ khó thấp hơn dành cho trẻ em. Trong hai năm 2010 và 2011, có hai phiên bản trò chơi mô phỏng phiên bản Mỹ do Ludia cùng với Ubisoft sản xuất và phát hành. Phiên bản đầu tiên của trò chơi được tích hợp để chơi trên dòng máy chơi trò chơi Wii và DS của hãng Nintendo mô phỏng Phiên bản Thời gian phát sóng trên truyền hình từ năm 2008-2010. Phiên bản thứ hai của trò chơi được tích hợp để chơi trên dòng máy Xbox360 của hãng Microsoft mô phỏng phiên bản Trộn của chương trình.

Ludia cũng cho xuất bản một trò chơi trực tuyến chơi trên mạng xã hội Facebook mô phỏng Phiên bản Trộn dành riêng cho các tài khoản Facebook có máy chủ đặt tại các nước Bắc Mỹ từ năm 2011 đến 2016. Trong trò chơi này, sẽ có 8 "NCC", tương đương 8 tài khoản Facebook cùng chơi trực tuyến Vòng 1. Các câu hỏi sẽ giới hạn thời gian suy nghĩ trả lời. Sau khi công bố đáp án đúng và giá trị tiền thưởng tương ứng, giá trị tiền thưởng này sẽ nhân lên với số "NCC" trả lời sai, đó là giá trị tiền thưởng tương ứng cho câu hỏi đó dành cho "NCC" trả lời đúng. Sau Vòng 1, ba "NCC" có số tiền thưởng cao nhất sẽ được chơi miễn phí và độc lập Vòng 2. Những "NCC" còn lại muốn chơi vòng 2 phải chuyển khoản một số tiền nhỏ như lệ phí chơi.

Khu trò chơi

Một khu trò chơi lấy bối cảnh chương trình là Who Wants to Be a Millionaire – Play It! (Ai Muốn Được Trở Thành Triệu Phú – Cứ Chơi Đi!), được đặt tại Disney-MGM Studios (nay là Disney's Hollywood Studios) trong khuôn viên Walt Disney World Resort, Orlando, Florida và tại Disney California Adventure Park ở Anaheim, California. Cả hai khu trò chơi này đều được mở cửa cho công chúng vào năm 2001. Không lâu sau đó, khu trò chơi ở California bị đóng cửa và dỡ bỏ vào năm 2004, và khu trò chơi ở Florida cũng chỉ tồn tại đến năm 2006 thì bị đóng cửa và dỡ bỏ để xây dựng một khu trò chơi thay thế dựa trên bộ phim hoạt hình điện ảnh nổi tiếng Toy Story.

Các du khách tham gia vào khu trò chơi sẽ được hóa thân thành người chơi và sẽ tham gia vào một chương trình phát sóng ảo y hệt như chương trình phát sóng trên truyền hình thật. Chỉ khác là, trong phần thi của NCC, các câu hỏi sẽ bị giới hạn thời gian suy nghĩ trả lời; giá trị tiền thưởng ở mỗi câu chỉ là ảo; quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người thân" sẽ được thay thế bằng quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người lạ", theo đó NCC sẽ được kết nối với một nhân viên của khu trò chơi và người này sẽ tìm một người nào đó bất kỳ và nhờ họ tư vấn đáp án; kết thúc trò chơi, người chơi có thể nhận được các phần thưởng ngẫu nhiên khác nhau từ hàng lưu niệm cho đến một chuyến đi trên du thuyền hạng sang của hãng tàu Disney Cruise Line.

Tham khảo

Xem thêm
Ai là triệu phú - phiên bản của chương trình tại Việt Nam.
Triệu phú ổ chuột

Liên kết ngoài

Trò chơi truyền hình Anh quốc
Who Wants to Be a Millionaire?


title: Agrypnus thibetanus

text:
Agrypnus thibetanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Andrena creberrima

text:
Andrena creberrima là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1895


title: Molophilus pseudopropinquus

text:
Molophilus pseudopropinquus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: USS Lake Champlain

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Lake Champlain, theo tên Trận chiến hồ Champlain trong cuộc Chiến tranh 1812.

 USS Lake Champlain (1917) là một tàu hàng được sử dụng trong giai đoạn 1918 và 1919 trước khi bị bán
 USS Lake Champlain (CV-39) là một tàu sân bay lớp Essex đã phục vụ từ năm 1945 đến năm 1966
 USS Lake Champlain (CG-57) là một tàu tuần dương tên lửa điều khiển, đưa ra hoạt động năm 1988 và hiện vẫn còn phục vụ.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Quận Clay, Florida

text:
Quận Clay là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Green Cove Spings.
Dân số năm 2018 là 216072 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 1670 km2, trong đó có 100 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Florida 1858
Khu dân cư thành lập năm 1858
Bắc Florida
Quận ở vùng đô thị Jacksonville
Quận tự quản của Florida


title: Astele multigrana

text:
Astele multigrana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

M


title: Scopula limboundata

text:
The Large Lace-border (Scopula limboundata),là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở Bắc Mỹ phía đông của Rocky Mountains. There là một single và unconfirmed record from Đảo Anh

Sải cánh dài 25–30 mm. Con trưởng thành bay từ late tháng 5 đến late tháng 8 or đầu tháng 9.

Ấu trùng ăn cây táo, cây việt quất, clover, dandelion, meadow-beauty, và black cherry.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Large Lace-border, BugGuide
Images
Lace-border moth
Large Lace Border Moth
Large Lace-border , Butterflies và moths of North America

Động vật được mô tả năm 1809
L
Bướm Bắc Mỹ


title: Kürten

text:
Kürten là một đô thị ở huyện Rheinisch-Bergischer, trong bang Nordrhein-Westfalen, Đức.

Kürten tọa lạc khoảng 25 km về phía đông của Köln.

Các địa phương giáp ranh: Bergisch Gladbach, Overath, Wermelskirchen, Wipperfürth, Lindlar và Odenthal.

Các khu vực dân cư (69 đơn vị):

Ahlendung - Bechen - Biesenbach - Biesfeld - Bilstein - Blissenbach - Bornen - Breibach - Broch - Broich - Broichhausen - Burgheim - Busch - Dahl - Delling - Dörnchen - Dorpe - Duhr - Dürscheid - Eichhof - Eisenkaul - Engeldorf - Enkeln - Forsten - Furth - Hachenberg - Hahn - Heidergansfeld - Hembach - Herrscherthal - Herweg - Höchsten - Hufe - Hungenbach - Hutsherweg - Jähhardt - Junkermühle - Kalsbach - Kochsfeld - Kohlgrube - Laudenberg - Miebach - Müllenberg - Nassenstein - Nelsbach - Oberbersten - Oberbörsch - Oberkollenbach - Oeldorf - Offermannsberg - Offermannsheide - Olpe - Olperhof - Petersberg - Richerzhagen - Schanze - Schnappe - Schwarzeln - Selbach - Spitze - Sülze - Sürth - Unterbersten-Unterbörsch - Unterossenbach - Viersbach - Waldmühle - Weiden - Weier - Wolfsorth.

Thành phố kết nghĩa
  Rodengo-Saiano, (Italia) từ năm 1999

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức


title: Tâm lý học xã hội

text:
Tâm lý học xã hội là ngành khoa học cơ bản hình thành và phát triển từ cuối thế kỷ 19, chuyên nghiên cứu tác động của hoạt động xã hội và quá trình nhận thức lên suy nghĩ của mỗi cá nhân, cũng như ảnh hưởng và mối quan hệ của cá nhân đó với những người khác. Tâm điểm quan tâm của ngành tâm lý học xã hội là người ta làm thể nào để hiểu và tương tác với những người khác.

Một số quan điểm coi ngành tâm lý học xã hội bắt đầu hình thành sau tác động của công trình nghiên cứu "Tâm lý đám đông" được Gustave le Bon giới thiệu năm 1895, và ngành này bắt đầu rõ nét từ cuối thập niên 1930 nhờ phương pháp thực nghiệm do Kurt Levin khởi xướng. Tuy nhiên, có những giáo trình ghi nhận công trình nghiên cứu của nhà khoa học Mỹ Norman Triplett vào năm 1898 là viên gạch đầu tiên cho ngành này. Dù sao cũng cần nhắc tới đóng góp của nhiều nhà nghiên cứu như kỹ sư nông nghiệp người Pháp Max Ringelmann trong thập niên 1880 phát hiện thấy khi cùng chung sức kéo dây hoặc đẩy xe người ta có xu hướng ít nỗ lực hơn lúc làm một mình.

Hai quyển sách giáo khoa chính thức mang tên ngành tâm lý học xã hội cùng được xuất bản năm 1908 thuộc về hai tác giả là nhà tâm lý học William McDougall và nhà xã hội học E.A. Ross. Công trình thứ hai mang nội dung mà sau này trở thành mối quan tâm hàng đầu của ngành: rằng con người ta chịu ảnh hưởng mạnh từ những người khác, bất kể là những người đó có thực sự có mặt hay không. Từ đó xuất hiện khái niệm "xây dựng thực tại" (construction of reality), mà theo đó quan điểm của mỗi cá nhân về thực tại là một kết cấu được tạo thành qua hai quá trình: nhận thức (cơ chế hoạt động của tư duy) và tương tác xã hội (ảnh hưởng từ những người khác, có thể là người thực hoặc trừu tượng).

Một trong số những đóng góp lớn của ngành tâm lý học xã hội đối với khoa học đương đại (sau hậu hiện đại) là khái niệm bản sắc tập thể, giúp hiểu được nhìn nhận của mỗi cá nhân về vị trí của mình trong quần thể xã hội đang sống và các tương tác của cá nhân đó trong xã hội, tức là góc nhìn đương đại của phương pháp cá nhân luận.

Tham khảo

 https://trangtamly.blog/2016/12/21/5-dieu-can-biet-ve-tam-ly-hoc-xa-hoi/
 https://lytuong.net/tam-ly-xa-hoi-la-gi/Eliot R. Smith, Diane M. Mackie, 2000, Social Psychology 2nd ed., Psychology Press, Taylor&Francis Group.
 Miles Hewstone, Wolfgang Stroebe (1988) 2003, Introduction to Social Psychology 3rd ed., Blackwell Publishing.

Đọc thêm
 Jerzy Szacki 2004 (Lê Hải dịch) Bản sắc tập thể hay bản sắc xã hội của cá nhân?
 In-Mind Magazine, Social Psychology for the public
 An easy way to learn social psychology through daily statements on the iPhone
 An easy way to learn social psychology through daily statements on the Android

Tâm lý học xã hội
Khoa học hành vi
Phân nhánh tâm lý học


title: Eulaema pseudocingulata

text:
Eulaema pseudocingulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Oliveira mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Eulaema
Động vật được mô tả năm 2006


title: Stelis semenovi

text:
Stelis semenovi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Stelis (chi ong)
Động vật được mô tả năm 1933


title: Aplocheilichthys maculatus

text:
Lacustricola maculatus là một loài cá thuộc họ Poeciliidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là intermittent sông và đầm lầy.

Chú thích

Tham khảo

 Hanssens, M & Snoeks, J. 2005. Aplocheilichthys maculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
M


title: 167 Urda

text:
Urda  (định danh hành tinh vi hình: 167 Urda) là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Koronis và là một tiểu hành tinh kiểu S.

Ngày 28 tháng 08 năm 1876, nhà thiên văn học người Mỹ gốc Đức Christian H. F. Peters phát hiện tiểu hành tinh Urda khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Litchfield thuộc Đại học Hamilton ở Clinton, New York, Hoa Kỳ và đặt tên nó theo tên Urd, một trong các thần Norn trong thần thoại Bắc Âu.

Ngày 23 tháng 7 năm 2001, từ Nhật Bản người ta đã quan sát thấy Urda che khuất một ngôi sao.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lightcurve plot of 167 Urda, Palmer Divide Observatory, Brian D. Warner (2007)
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Urda
Thiên thể được quan sát bởi che khuất sao
18760828
Urda
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu Sk (SMASS)
Tiểu hành tinh Koronis
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quả sấu

text:
Quả sấu là loại quả của cây sấu. Khi vào mùa sấu, quả sấu được bán rất nhiều tại các chợ ở miền Bắc Việt Nam, trước đây có giá rẻ và dễ mua. Khi còn xanh, quả sấu được dùng để nấu canh chua, ngâm nước uống. Quả chín được dùng làm ô mai sấu, làm sấu dầm, tương giấm v.v. Các sản phẩm chế biến từ quả sấu được nhiều người Việt Nam ưa thích, đặc biệt là phụ nữ. Chỉ riêng món ô mai sấu cũng đã được làm thành nhiều loại như: sấu chua giòn, sấu dầm chua cay, sấu dầm chua mặn, sấu ngọt, sấu ngâm gừng v.v...

Mùa thu hoạch
Sau khi ra quả khoảng hơn hai tháng thì trái sấu đạt đến độ già nhưng chưa chín. Đây là thời điểm thu hoạch sấu vì khi ấy quả sấu đủ già để có thể giữ được sấu lâu hơn và cũng là lúc sản phẩm sấu được sử dụng vào nhiều mục đích nhất. Mùa sấu thường kéo dài khoảng 2-3 tháng (từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm).

Các món ăn từ quả sấu

Các món canh
Quả sấu xanh là nguyên liệu nấu canh chua phổ biến, dễ nấu, dễ ăn và tạo sự ngon miệng. Sau khi luộc rau muống xong, nếu có điều kiện, người ta thường thêm vào một vài quả sấu là được một món canh chua ngon và mát. Để tăng thêm hương vị, người ta lấy nước thịt luộc với quả sấu, thêm chút hành, ngổ cho dậy mùi. Khác với me, tai chua v.v vị chua của sấu rất riêng, đậm, mát và có mùi thơm. Sấu thường dùng trong những món ăn đơn giản, dế nấu, không đòi hỏi nhiều nguyên liệu phụ.

Quả sấu ấy có thể dùng nấu những nồi canh chua thịt nạc, có thể làm gia giảm cho bát nước rau muống luộc hoặc có thể với những bát canh cá hay món sườn nấu chua. Vị chua của quả sấu tạo cho những bát nước canh một vị chua mát.

Sấu ngâm

Ngâm muối
Một sản phẩm chế biến từ quả sấu được ưa thích trong mùa hè là sấu ngâm. Sấu ngâm được lựa chọn rất kỹ lưỡng và các giai đoạn để chế biến cũng rất công phu. Quả sấu được chọn là loại quả vừa đủ già tới, cùi dày, vỏ hơi sần chứ không láng bóng vì quả sấu da vẫn còn láng bóng là quả sấu non, khi làm sẽ bị ủng. Chọn từng quả một đủ tiêu chuẩn chất lượng và không bầm dập. Sau khi chọn được những quả tốt nhất, người ta lấy dao bổ quả sấu tách cùi và hạt ra rồi cho vào ngâm với nước vôi trong hoặc nước pha phèn chua. Thời gian ngâm cũng phải hết sức chú ý, nếu ngâm không đủ thời gian thì quả sấu bị thâm và khi ngâm dễ bị ủng hoặc bị chát. Còn nếu ngâm quá lâu thì cùi sấu lại bị mềm. Ngâm vừa đủ tới thì cùi sấu trắng, dòn khi đem ngâm xong vẫn giữ được hương vị thơm và chua. Vớt ra rửa qua nước sạch, để khô ráo rồi đổ vào lọ. Cứ mỗi một lớp sấu lại rắc lên một lớp muối mỏng nhưng đủ che lấp các chỗ khuyết. Đổ đầy bình thì đậy kín nắp và đem cất. Sau khoảng nửa tháng là có thể đem ra dùng. Một cốc nước sấu có đủ vị ngọt của đường, vị mặn của muối, vị chua và thơm của sấu.

Ngâm đường
Chọn quả loại có chất lượng như ngâm muối, sau đó cạo vỏ, gọt dây (cắt khoanh, cắt chữ thập hoặc đập dập sơ tùy ý) rồi ngâm vào nước vôi trong (hoặc nước pha chút phèn chua) mục đích làm cho sấu giòn. Có thể bỏ qua công đoạn ngâm nước vôi hay nước phèn này mà chỉ thực hiện ngâm nước muối loãng. Vớt sấu rửa sạch lại bằng nước đun sôi để nguội hoặc chần qua nước sôi sau đó vớt ra để ráo, cho vào lọ. Đun nước đường (theo tỷ lệ 1 lít nước với 0,8 kg đường), hoặc ngâm sấu trong đường qua đêm cho sấu chiết nước và đường tan ra thì vớt sấu ra, đun nước đường cho sôi lên. Đập vài nhánh gừng vào nồi và đun 1-2 phút rồi nhấc xuống để nguội, sau đó đổ vào bình đựng sấu. Loại đường pha vào nước này nên chọn đường đỏ mới ngon, mới giữ được màu vàng khi ngâm sấu. Một vài nhánh gừng già được rửa sạch, đập giập rồi thả vào nồi nước đường để tạo vị thơm và cay của gừng.

Khác với sấu muối là vị ngọt thanh của sấu ngâm đường. Vị của nó thơm, ngọt và đặc biệt là có thêm mùi vị của những nhánh gừng xen lẫn. Một hũ sấu ngâm đường cũng tốn kém công sức và nhiều công đoạn hơn sấu muối.

Ngâm mắm

Sấu có thể làm món ngâm nước mắm rất ngon và để được lâu. Sấu cạo sạch vỏ, ngâm sơ trong nước muối khoảng 10 phút cho không bị thâm và bớt chua. Vớt sấu ra chần qua nước sôi rồi để ráo. Nước mắm đun sôi lên rồi bắc nồi xuống để nguội. Xếp sấu vào lọ và thêm tỏi, ớt cắt lát, đổ nước mắm ngập sấu (có thể dùng dụng cụ gài cho sấu ngập dưới mực nước mắm). Để khoảng 1 tuần trở lên là ăn được

Ô mai sấu
Tại Hà Nội, Việt Nam rất thịnh hành các loại ô mai làm từ quả sấu, như ô mai sấu giòn, ô mai sấu xào gừng, sấu dầm v.v.

Bảo quản sấu lâu dài
Do sấu quả chỉ có một mùa vụ ngắn trong năm, người nội trợ thường mua sấu về (nên chọn loại quả bánh tẻ, không non quá và cũng không già quá) cạo sạch vỏ, ngâm sơ nước muối chừng 10 phút để sấu không bị thâm, vớt ra để thật ráo và đóng gói cất ngăn đá tủ lạnh, cấp đông để dùng dần quanh năm.

Y học

Quả sấu được dùng chữa các chứng bệnh như nhiệt miệng khô khát, ngứa cổ, đau họng, ho, nôn do thai nghén, say rượu, nổi mẩn, sưng, lở ngứa. Liều dùng: 4-6 g cùi quả sấu, cách chế biến: sắc nước hay hãm với nước sôi hoặc dầm với muối hay đường rồi dùng.

Chữa nôn do thai nghén: Quả sấu xanh nấu với cá diếc hoặc thịt vịt rồi ăn.

Chữa ho: Cùi quả sấu 4-6 g, ngâm với ít muối, hoặc sắc nước, rồi thêm đường uống. Ngày 2-3 lần như vậy. Hoa sấu hấp với mật ong là thuốc chữa ho cho trẻ em.

Ở Vân Nam, Trung Quốc, người ta dùng quả giã nát để điều trị ngứa lở, ăn uống không tiêu; còn vỏ rễ được dùng trị sưng vú.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Công dụng của quả sấu tại VnExpress.net
Bài thuốc tại www.lrc-hueuni.edu.vn

Sấu


title: (5927) 1938 HA

text:
(5927) 1938 HA là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Wilhelm Dieckvoss ở Đài thiên văn Hamburg-Bergedorf ở Hamburg, Germany, ngày 19 tháng 4 năm 1938.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1938
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saurauia crassisepala

text:
Saurauia crassisepala là một loài thực vật thuộc họ Actinidiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Saurauia crassisepala. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
crassisepala


title: Allemans

text:
Allemans (trong tiếng Occitan Alamans) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 18,75 km2, dân số năm 2006 là 558 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 116 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Allemans trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Allemans trên trang mạng của Insee

Allemans


title: Motarilavoa Hilda Lini

text:
Motarilavoa Hilda Lini là người đứng đầu tổ chức Turaga nation của đảo Pentecost thuộc Vanuatu ở Melanesia. Bà đã kết hợp phong trào chống nhạt nhân ở Thái Bình Dương với các vấn đề nữ quyền, quyền của dân bản xứ và môi trường.

Sau khi Vanuatu được độc lập năm 1980, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên được bầu vào nghị viện năm 1987. Trong đầu thập niên 1990, khi làm bộ trưởng bộ Y tế bà đã giúp thuyết phục Tổ chức Y tế Thế giới đưa vấn đề tính hợp pháp của vũ khí hạt nhân ra trước Tòa án Quốc tế vì Công lý ở Den Haag.

Năm 2005 bà đoạt Giải Tương lai phi hạt nhân.

Tham khảo

Năm sinh thiếu
Nhà hoạt động chống vũ khí hạt nhân
Nhân vật còn sống


title: Guermange

text:
Guermange là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Réchicourt-le-Château. Tọa độ địa lý của xã là 48° 47' vĩ độ bắc, 06° 48' kinh độ đông. Guermange nằm trên độ cao trung bình là 215 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 210 mét và điểm cao nhất là 256 mét. Xã có diện tích 16,4 km², dân số vào thời điểm 1999 là 111 người; mật độ dân số là 6,8 người/km². Xã nằm khoảng 7 km về phía đông của Dieuze.

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Feichten an der Alz

text:
Feichten là một đô thị thuộc huyện Altötting bang Bayern nước Đức

Tham khảo


title: Vạc

text:
Xem nghĩa khác tại Vạc (định hướng)

Vạc (danh pháp hai phần: Nycticorax nycticorax) là một loài chim thuộc họ Diệc. Chim trưởng thành dài khoảng 64 cm và nặng đến 800 g. Đầu và lưng có màu đen, phần thân còn lại màu trắng hoặc xám, mắt đỏ, chân ngắn màu vàng. Chim non màu nâu, đốm trắng hoặc xám. Loài vạc thường kiếm ăn vào ban đêm (ngược với loài cò).

Phân bố
Môi trường sinh sản của vạc là những vùng đất ngập nước mặn và ngọt trên khắp thế giới. Phân loài N. n. hoactli sinh sản ở Bắc và Nam Mỹ từ Canada đến tận miền nam Argentina và Chile, phân loài N. n. obscurus ở cực nam Nam Mỹ, phân loài N. n. falklandicus ở Quần đảo Falkland, và phân loài chỉ định N. n. nycticorax ở châu Âu, châu Á và châu Phi. Vạc làm tổ thành đàn trên bệ que cây trong một nhóm cây hoặc trên mặt đất ở những vị trí được bảo vệ như đảo hoặc bãi lau sậy. Mỗi tổ có từ ba đến tám quả trứng.

Hành vi
Vạc thường đứng yên ở mép nước và chờ đợi để phục kích con mồi, chủ yếu vào ban đêm hoặc sáng sớm. Chúng chủ yếu ăn cá nhỏ, động vật giáp xác, ếch nhái, côn trùng sống dưới nước, động vật có vú nhỏ và chim nhỏ. Chúng nằm trong số bảy loài diệc được quan sát thấy câu cá bằng mồi; dụ hoặc đánh lạc hướng cá bằng cách ném các vật nổi có thể ăn được hoặc không ăn được vào nước trong phạm vi nổi bật của chúng - một ví dụ hiếm hoi về việc sử dụng công cụ ở các loài chim.

Hình ảnh

Tham khảo
  Database entry includes justification for why this species is of least concern.
 Black-crowned Night Heron on Animal Diversity Web
 A guide to the birds of Costa Rica by Stiles and Skutch ISBN 0-8014-9600-4
 Herons and Egrets of the World by James Hancock ISBN 0-12-322725-9
 The Sibley Guide to Birds by David Allen Sibley ISBN 0-679-45122-6

Chú thích

Liên kết ngoài

 Image of juvenile
 Cornell Lab of Ornithology - Black-crowned Night-Heron Information
 USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter - Black-crowned Night-Heron
 South Dakota Birds and Birding - Black-crowned Night-Heron Information and Photos
 eNature.com - Black-crowned Night-Heron
 Field Guide on Flickr

Herons
N
Chim Ấn Độ
Chim Trung Quốc
Chim Việt Nam
Chim Lào
Chim Bắc Phi
Chim Myanmar
Chim Azerbaijan
Chim Armenia
Chim Philippines
Chim Afghanistan
Chim Sri Lanka
Chim Brunei
Chim Malaysia
Chim Thái Lan
Chim Pakistan
Chim Nepal
Chim Indonesia
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Chim Canada
Chim Mỹ
Chim Puerto Rico
Chim châu Phi Hạ Sahara
Chim Bắc Mỹ
Chim châu Á
Chim châu Âu
Chim châu Phi
Chim Nam Mỹ
Động vật Trinidad và Tobago
Động vật được mô tả năm 1758


title: Lễ hội Roya Phik Trok

text:
Lễ hội Roya Phik Trok hay tết Roya Phik Trok là một lễ hội của người dân tộc Chăm. Họ bước vào ngày lễ hội này sau tháng nhịn ăn.

Thời gian
Lễ hội diễn ra trong ba ngày 1 đến 3 tháng 10 Hồi lịch.

Lễ tết
Ngoài mục đích bố thí cho người nghèo, trong các ngày này bà con người Chăm còn thăm viếng, chúc mừng nhau, nhà nào cũng làm bánh, làm cơm đãi khách, khách lạ đến xóm đều được mời ăn uống thỏa thích.

Hội lễ tết
Văn nghệ: Chọn chỉ có các cô gái mới thoát khỏi tục "ga-sâm" (cấm cung), mới được trình bày giọng hát trong sân thánh đường.

Các cô gái, chàng trai nào có giọng hát vút cao, trầm ấm. Tiếng hát của họ ngợi ca tình đoàn kết chiến đấu chống giặc ngoại xâm, tình yêu quê hương, đất nước - con người, nhất là tình yêu nam nữ qua những bài hát sống động truyền thống.

Với trang phục truyền thống, nam nữ thanh niên người Chăm. Các cô gái Chăm tha thướt trong chiếc áo dài, duyên dáng với chiếc khăn maom (khăn thêu). Các chàng trai Chăm trang trọng trong trang phục áo dài karung, quấn xà rông, đội mươt (nón).

Mọi người thưởng thức các món ngon theo khẩu vị truyền thống, cơm nị – cà púa là hai món ăn truyền thống của người Chăm Châu Giang (Châu Đốc, An Giang).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tết Roya Phik Trok của người Chăm, An Giang

Lễ hội của người Chăm


title: Neolarra cockerelli

text:
Neolarra cockerelli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1916


title: Gangara

text:
Gangara là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Danh sách loài
 Gangara andamanica
 Gangara clothilda
 Gangara glandulosa
 Gangara hainana
 Gangara lebadea
 Gangara pandia
 Gangara pandina
 Gangara philippensis
 Gangara sanguinocculus
 Gangara subfasciata
 Gangara thyrsis
 Gangara yasodara

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Brownea santanderensis

text:
Brownea santanderensis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Colombia.

Tham khảo

 Calderon, E. 1998. Brownea santanderensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

santanderensis
Thực vật Colombia


title: Vietlinux

text:
VietLinux là sản phẩm của công ty trách nhiệm hữu hạn Tin Học và Thương mại Thiên Minh, đã được đăng ký sở hữu trí tuệ tại Cục Sở Hữu Trí Tuệ của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

VietLinux thực chất là Mandrake Linux 10 sử dụng giao diện tương tự Windows XP và một số khác biệt về phần mềm đi kèm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 VietLinux

Linux


title: Eucera belfragei

text:
Eucera belfragei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1872


title: Charvonnex

text:
Charvonnex  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Cardiophorus unifasciatus

text:
Cardiophorus unifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Ceylalictus aldabranus

text:
Ceylalictus aldabranus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Ceylalictus
Động vật được mô tả năm 1912


title: Asteropetes noctuina

text:
Asteropetes noctuina là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Kuril và năm Nhật Bản.

Sải cánh dài 42–46 mm.

Ấu trùng ăn các loài the leaves của Vitis.

Liên kết ngoài
 Importation of Grapes (Vitis spp.) from Korea into the United States
 Japanese Moths

Chú thích

N
Động vật được mô tả năm 1878
N
N


title: Arzana

text:
Arzana là một đô thị tại tỉnh Ogliastra trong vùng Sardinia, có vị trí khoảng 90 km về phía đông bắc của Cagliari và khoảng 10 km về phía tây của Tortolì. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.660 người và diện tích là 162,5 km².

Arzana giáp các đô thị: Aritzo, Desulo, Elini, Gairo, Ilbono, Jerzu, Lanusei, Seui, Seulo, Tortolì, Villagrande Strisaili, Villaputzu.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Pachybrachis nigropunctatus

text:
Pachybrachis nigropunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Saint-Priest-Taurion

text:
Saint-Priest-Taurion () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Đông Hòa, Trảng Bom

text:
Đông Hòa là một xã thuộc huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đông Hòa nằm ở phía đông huyện Trảng Bom, cách trung tâm huyện khoảng 8 km theo Quốc lộ 1, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hưng Thịnh
Phía tây giáp xã Trung Hòa
Phía nam giáp huyện Long Thành và huyện Thống Nhất
Phía bắc giáp xã Trung Hòa và xã Hưng Thịnh.

Xã có diện tích 11,21 km², dân số năm 1999 là 9.306 người, mật độ dân số đạt 830 người/km².

Lịch sử
Dưới thời nhà Nguyễn, địa bàn xã Đông Hòa ngày nay thuộc xã Đông Thành, tổng Phước Thành, huyện Phước Bình, phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa. Đến thời Pháp thuộc, vùng đất này sáp nhập vào xã Bình Trước, tổng Phước Vĩnh Thượng.

Năm 1957, chính quyền Việt Nam Cộng hòa thành lập xã Trảng Bom thuộc tổng Phước Vĩnh Thượng, quận Châu Thành, tỉnh Biên. Năm 1963, quận Châu Thành đổi tên thành quận Đức Tu, xã Trảng Bom thuộc quận Đức Tu.

Về phía chính quyền cách mạng, sau năm 1945 xã Trảng Bom thuộc quận Châu Thành. Năm 1948, quận Châu Thành chia thành hai đơn vị hành chính là thị xã Biên Hòa và huyện Vĩnh Cửu, xã Trảng Bom thuộc huyện Vĩnh Cửu. Năm 1966, chính quyền cách mạng thành lập huyện Trảng Bom, xã Trảng Bom là trung tâm của huyện. Tuy nhiên đến năm 1971, huyện Trảng Bom lại sáp nhập vào huyện Vĩnh Cửu. Năm 1973, Tỉnh ủy Biên Hòa quyết định thành lập huyện 21 (gồm các xã ven Quốc lộ 1 và Quốc lộ 20) tách ra khỏi huyện Vĩnh Cửu. Một thời gian sau, huyện lại đổi tên thành huyện Thống Nhất.

Năm 1976, xã Trảng Bom chia thành hai xã Trảng Bom 1 và Trảng Bom 2 thuộc huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai. Ngày 29 tháng 8 năm 1994, chia xã Trảng Bom 2 thành 3 xã: Tây Hòa, Trung Hòa, Đông Hòa.

Năm 2003, huyện Thống Nhất được chia thành hai huyện Thống Nhất và Trảng Bom, xã Đông Hòa thuộc huyện Trảng Bom như hiện nay.

Hành chính
Xã Đông Hòa được chia thành 2 ấp: Hòa Bình, Quảng Đà.

Chú thích

Xem thêm


title: Chambon-la-Forêt

text:
Chambon-la-Forêt là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 122 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chambonlaforet


title: Lê Tranh (Phúc vương)

text:
Lê Tranh (chữ Hán: 黎錚; 27 tháng 3, 1467 - 6 tháng 8, 1500), là một Hoàng tử và là nhà thơ thời nhà Hậu Lê.

Tiểu sử
Phúc vương Tranh (福王錚) sinh ngày 27 tháng 3, năm Quang Thuận thứ 4 (1467) tại kinh đô Thăng Long, là con thứ sáu của Lê Thánh Tông, mẹ là tài nhân họ Nguyễn (1444 - 1479), người làng Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm.

Năm 1471, Thánh Tông sai đại thần Lê Hy Cát (黎希葛) mang sách vàng và ấn báu phong Hoàng tử Tranh làm Phúc Vương (福王), cho lập phủ ở phường Đông Tác, huyện Vĩnh Xương thuộc Thăng Long.

Tháng 12, năm 1486, Phúc vương bà Thục Tuân, con gái Thượng thư bộ Binh Trịnh Văn Lượng (郑文亮) về làm vợ. Năm 1488, bà phi ấy mất, Phúc vương ở vậy cho tới năm 1494, mới cưới người vợ thứ hai là bà Châu Linh, con gái quan Mậu ân sứ Lưu Cảnh Đức (刘景德).

Tháng 8 năm 1500, ngày 4, Phúc vương mắc bệnh nặng. Sau khi dặn bảo người trong phủ là việc tang phải tiết kiệm, không làm lễ Phật và chỉ theo lễ cổ, thì qua ngày mùng 6, ông qua đời, hưởng dương 33 tuổi. Thương tiếc ông, Hiến Tông cho bãi triều ba ngày, ban cho tiền làm lễ táng, và ban cho tên thụy là Ý Khang (懿康).

Theo Lê Quý Đôn, ...tính Phúc Vương giản dị, thanh đạm, ôn hòa, đứng đắn, thực thà, ít nói, luôn giữ mình theo lễ nghĩa phép tắc, ham mê sách vở (thích nhất là Kinh Dịch, cũng hiểu được ý nghĩa lớn của sách), giỏi viết chữ thảo, rất hay thơ, phong cách thơ thanh cao hùng tráng, đã từng được vua Lê Thánh Tông đặc biệt khen ngợi, coi trọng. Người đương thời thường sánh ông với Đông Bình và Hà Gian đời xưa" .

Khu đền mộ
Sau khi Phúc Vương mất, tháng 10 năm đó (1500), người thân đưa ông về an táng tại cánh đồng Hạnh Hoa Khê (tục gọi là xứ Mả Bia) thuộc Tây Mỗ (nay thuộc huyện Từ Liêm, Hà Nội), là quê mẹ của Phúc Vương.

Năm 1944, nhà văn Trúc Khê có tới thăm mộ Phúc Vương, thì thấy đó là một nấm đất rộng, trên phủ cỏ, ước chừng ba bốn mét đường kính. Ở đầu mộ có dựng một tấm bia đứng trên lưng rùa (lớn bằng tấm bia lớn ở Văn Miếu Hà Nội), mặt chính hướng về hướng Nam, nhưng vì trải nhiều năm tháng nên đã mòn hết chữ. Cách mộ chừng trăm bước là ngôi đền nhỏ hẹp, sự phụng tự bên trong cũng khá thanh giản. Ngoài ra, trong đền còn có tấm bia ghi sự dựng đền và tu sửa đền .

Thơ văn
Thơ văn của Phúc Vương Tranh đã thất lạc hết, hiện chỉ còn lại hai bài thơ chữ Hán được chép trong Hoàng Việt thi tuyển do Bùi Huy Bích biên soạn. Đó là bài Phụng họa Ngự chế Thiên vực giang hiểu phát (làm theo thể thất ngôn bát cú) và bài Xuân tảo (làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt). Theo nhà văn Trúc Khê, thì cứ xem hai bài ấy cũng đủ biết Vương là một nhà thơ rất lỗi lạc .

{|valign="top"
|
Phiên âm Hán-Việt:
Phụng họa Ngự chế Thiên vực giang hiểu phát
Hành sắc du du thự sắc nùng,
Hoa khai như hải độ đầu hồng.
Sơn phì thủy tú xuân dung lý,
Ngư dược diên phi thánh hóa trung.
Kha hạm hiểu xung thiêng chướng vụ,
Tinh kỳ tình động nhất thiên phong.
Tiểu thần hạnh đắc bồi thanh tất,
Khoái đổ minh thời chí trị công.
|
Trúc Khê dịch thơ:
Phụng họa bài thơ ngự chế: Buổi sớm từ sông Thiên Vực ra đi
Đường xa bóng sớm còn dầy,Trăm hoa tươi thắm nở đầy bên sông.
Nước non rờ rỡ xuân dung,Rồng bay cá nhảy trong vòng trời Nghiêu.
Đè sương thuyền ngự veo veo,Tinh kỳ phấp phới theo chiều gió mai.
Xe loan phận mọn theo đòi,Bốn phương mừng thấy nơi nơi thái hòa.
|}

 Gia Quyến

 Phu Nhân

 Thục Tuân, là chính phi, con gái Lễ bộ Thượng thư Trịnh Văn Lượng, lấy Phúc Vương tháng 12 năm 1486, theo Đại Việt Thông sử bà mất năm 1488, theo bài văn bia trên Tấm Bia ở Hạnh Hoa Khê bà mất năm 1495.
 Châu Cáp(hoặc Châu Hạp là kế phi, con gái quan Chiêu Liệt đại phu Lưu Cảnh Đạt (hoặc Mậu ân sứ Lưu Cảnh Đức lấy Phúc Vương ngày 27 tháng 12 năm 1495.

 Con Trai

 Lúc Phúc Vương qua đời có một người con trai còn nhỏ (không biết tên)
Có ba con trai nhỏ, theo Đại Việt Thông sử

 Con Gái

 Thị Dự, con gái lớn, lúc Phúc Vương qua đời thì đã đến tuổi cài trâm.
 Thị Dượng, con gái thứ, lúc Phúc Vương qua đời thì đã lên 3 tuổi
 Con gái út (không biết tên), lúc Phúc Vương qua đời thì mới biết bò

 Sách tham khảo
Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (mục "Phúc Vương"). Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội, 1978.
Trúc Khê, "Thăm mộ nhà thơ Phúc Vương Tranh", in trong Tuyển tập Trúc Khê Ngô Văn Triện''. Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2003.

Chú thích

Hoàng tử Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Sinh năm 1467
Mất năm 1500
Hoàng tộc nhà Hậu Lê


title: Villalba de la Lampreana

text:
Villalba de la Lampreana là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 297 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Quận Denton, Texas

text:
Quận Denton (tiếng Anh: Denton County) là một quận nằm trong tiểu bang Texas. Năm 2000, dân số quận là 432.976 người, trong năm 2007, Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ ước tính dân số đã lên tới 612.357 người. Quận này là một phần của vùng đô thị Dallas - Fort Worth, đây là một trong những quận phát triển nhanh nhất tại Hoa Kỳ. Quận lỵ là Denton [1] Các quận. Và thành phố đều được đặt tên theo John B. Denton, một nhà thuyết giáo, luật sư là những người, và người lính.

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 958 dặm vuông (2.481 km ²), trong đó, 889 dặm vuông (2.301 km ²) là đất và 69 dặm vuông (180 km ²) của nó (7,24%) là mặt nước.

Thành phố và thị trấn

† chỉ một phần của thành phố nằm trong quận Denton

Tham khảo

Quận của Texas

Quận của vùng đô thị phức hợp Dallas–Fort Worth
Texas 1846
Khởi đầu năm 1846


title: Zelandomyia penthoptera

text:
Zelandomyia penthoptera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

<references>

Zelandomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Oecetis punctulata

text:
Oecetis punctulata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis


title: Semiotus nigrolineatus

text:
Semiotus nigrolineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Di tích nhà thờ Tam Tòa

text:
Di tích nhà thờ Tam Tòa là một di tích nhà thờ Công giáo tọa lạc đường Nguyễn Du, phường Đồng Hải, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Nơi đây từng là nhà thờ của giáo xứ Tam Tòa, được coi là một trong những nhà thờ đẹp nhất ở Việt Nam. Trong Chiến tranh Việt Nam, nhà thờ bị bom đạn Mỹ đánh sập, chỉ còn lại phế tích và được bảo tồn về sau như một chứng tích chiến tranh.

Lịch sử
Năm 1887, nhà thờ Tam Tòa được xây dựng, trở thành nhà thờ của giáo xứ Tam Tòa, vốn có nguồn gốc từ xứ đạo Đông Hải, một trong những xứ đạo đầu tiên trong lịch sử Công giáo tại Việt Nam. Nhà thờ được xây dựng với phong cách kiến trúc Bồ Đào Nha. Năm 1940, nhà thờ được tái thiết khang trang và hoàn chỉnh hơn.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, hầu hết giáo dân xứ đạo Tam Tòa [[cuộc di  đất xây dựng chỉ là cái cớ], Báo Quân đội Nhân dân, 25/7/2009</ref>

Trong 8 năm từ 1964 đến 1972, Không quân và Hải quân Mỹ nhiều lần không kích vào Đồng Hới. Hầu hết thị xã bị san phẳng bởi bom đạn, nhà thờ Tam Tòa cũng bị hư hại.. Nặng nhất là trong trận không kích ngày 11 tháng 2 năm 1965, nhà thờ bị một trận bom đánh sập, chỉ còn lại phần tháp chuông với nhiều vết đạn.

Sau khi chiến tranh kết thúc và Việt Nam thống nhất, phế tích nhà thờ được chính quyền Việt Nam giữ lại như một chứng tích chiến tranh. Nơi đây từng là một địa điểm du lịch tham quan không chính thức của Đồng Hới trong nhiều năm. Mãi đến ngày 26 tháng 2 năm 1997, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình mới ra quyết định số 143/QĐ-UB đưa khu vực tháp chuông nhà thờ Tam Tòa trở thành khu Chứng tích tội ác chiến tranh và là Di tích văn hóa lịch sử cấp tỉnh, cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Vụ tranh chấp Tam Tòa
Ngày 23 tháng 10 năm 2008, UBND tỉnh Quảng Bình và Tòa Giám mục Xã Đoài cùng thống nhất và ký bản ghi nhớ với nội dung: "Khuôn viên nhà thờ Tam Tòa cũ hiện là chứng tích tội ác chiến tranh. Hai bên sẽ giữ nguyên và tôn tạo nhằm bảo vệ cũng như phục vụ cho việc nghiên cứu, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ... Giáo hội có nhu cầu xây dựng cơ sở thờ tự, thì làm thủ tục xin cấp đất theo đúng quy định, trên cơ sở quỹ đất của địa phương và quy hoạch tổng thể thành phố Đồng Hới."

Ngày 20 tháng 7 năm 2009, khoảng 200 giáo dân đã đưa nguyên vật liệu tổ chức xây dựng tại khu vực nhà thờ. Họ dựng lên một ngôi nhà bốn vì kèo bằng sắt, có mái tôn. Khi cơ quan chức năng thành phố Đồng Hới đến hiện trường yêu cầu dừng việc xây dựng, đã xảy ra xô xát, làm bị thương 2 cảnh sát. Chiều ngày hôm sau, Công an thành phố Đồng Hới đã khởi tố và bắt 7 người liên quan để điều tra tội 'gây rối trật tự công cộng'. Phúc đáp công văn của chính quyền tỉnh Quảng Bình, Toà giám mục Xã Đoài (tức giáo phận Vinh) cho rằng giáo dân Tam Tòa không vi phạm pháp luật, khi dựng lán che trên nền nhà thờ Tam Tòa không phải là nhà kiên cố nên không phải báo cáo, xin phép.

Ngày 17 tháng 8 năm 2009, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình Bùi Xuân Ngẫu ra quyết định 137/TB-UBND về "công trình tu bổ khuôn viên chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa", quyết định này được cho là biến khu vực này thành công viên giống như đã xảy ra ở Tòa tổng giám mục Hà Nội và nhà thờ Thái Hà trước đó.

Ngày 21 tháng 4 năm 2016, gần 7 năm sau vụ tranh chấp trên, nhà thờ Tam Tòa mới được khởi công xây dựng trên khu đất được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình cấp tại đường Phạm Văn Đồng, phường Nam Lý, trung tâm thành phố Đồng Hới, cách phế tích nhà thờ cũ cũng khoảng 3 km.

Tham khảo

Kiến trúc Công giáo tại Việt Nam
T
[[Thể loại:Kiến trúc Bồ Đào Nha tại Việt Nam] địa Pháp tại Việt Nam] dựng ở Quảng Bình]]
Đồng Hới


title: Poncé-sur-le-Loir

text:
Poncé-sur-le-Loir là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire phía tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 55-153 mét trên mực nước biển.

.

Tham khảo
INSEE

Elizabeth Lapina, La représentation de la bataille d'Antioche (1098) sur les peintures murales de Poncé sur Loir,in Cahiers de civilisation médiévale,52,2009, p. 137-158.

Xã của Sarthe


title: Parornix festinella

text:
Parornix festinella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (bao gồm Pennsylvania).

Chú thích

Tham khảo

Parornix


title: Hemaris fuciformis

text:
Hemaris fuciformis, được gọi là the Broad-bordered Bee Hawk-moth, là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Phi, châu Âu (ngoại trừ miền bắc Scandinavia) và miền trung và Đông Á.

Sải cánh dài . The moth gặp ở tháng 4 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài kim ngân và Galium.

Phụ loài
Hemaris fuciformis fuciformis
Hemaris fuciformis pseudodentata Dubatolov, 2003

Liên kết ngoài

Hemaris fuciformis
Broad-bordered Bee Hawk-moth at UKmoths

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Hemaris