title: Ategumia matutinalis

text:
Ategumia matutinalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở Trung Mỹ, Nam Mỹ và Antilles, bao gồm Puerto Rico, Trinidad, Guyana thuộc Pháp, Ecuador và Jamaica. Nó được du nhập vào Hawaii để khống chế loài Clidemia hirta, du các nhà nghiên cứu cho rằng chúng là loài Ategumia ebulealis du nhập.

Ấu trùng ăn các loài Heterotrichum cymosum và Clidemia, bao gồm Clidemia hirta. Chúng cuộn lá làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Moths of Jamaica

Ategumia
Động vật được mô tả năm 1854


title: Colletotrichum trifolii

text:
Colletotrichum trifolii là một loài nấm gây bệnh loét cho cỏ linh lăng. Đây là một kiểu sinh dưỡng (biotroph), lấy dưỡng chất từ tế bào của cây sống trước khi hình thành bào tử vô tính.

Liên kết ngoài
 Index Fungorum
 USDA ARS Fungal Database

Tham khảo

trifolii
Bệnh học thực vật


title: Tipula cypriensis

text:
Tipula cypriensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Tham khảo

Tham khảo
<references>

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Sông Tes

text:
Tes (tiếng Mông Cổ: Тэс гол; ) là một sông tại tây bắc Mông Cổ và miền nam Tuva thuộc Nga. Khởi nguồn của sông là tại sum Tsagaan-Uul thuộc Khövsgöl. Dòng sông sau đó chảy qua Zavkhan (Mông Cổ), Tuva (Nga), sau đó trở lại Uvs (Mông Cổ) trước khi đổ vào hồ Uvs Nuur. Tại Khövsgöl, có một cây cầu gỗ tại Tsetserleg và một cây cầu bê tông tại Bayantes trên đường đến Kyzyl, Nga. Sông Tes là nguồn cung cấp nước chính cho hồ Uvs.

Hình ảnh

Xem thêm
Danh sách sông Mông Cổ

Tham khảo

Sông của Mông Cổ
Sông Tuva
Sông quốc tế


title: Hóa lý

text:
Hóa lý là môn khoa học nghiên cứu về các hiện tượng vĩ mô và hạt trong các hệ thống hóa học về các nguyên tắc, thực tiễn và các khái niệm vật lý như chuyển động, năng lượng, lực, thời gian, nhiệt động lực học, hóa học lượng tử, cơ học thống kê, động lực học phân tích và cân bằng hóa học.

Hóa lý, trái ngược với vật lý hóa học, chủ yếu (nhưng không phải luôn luôn) là một khoa học vĩ mô hoặc siêu phân tử, vì phần lớn các nguyên tắc mà nó được thành lập liên quan đến khối lượng chứ không phải là cấu trúc phân tử / nguyên tử (ví dụ, cân bằng hóa học và chất keo).

Một số mối quan hệ mà hóa lý cố gắng giải quyết bao gồm các tác động của:

 Các lực liên phân tử tác động lên các tính chất vật lý của vật liệu (độ dẻo, độ bền kéo, sức căng bề mặt trong chất lỏng).
 Động học phản ứng về tốc độ của một phản ứng.
 Nhận dạng của các ion và tính dẫn điện của vật liệu.
 Khoa học bề mặt và điện hóa của màng tế bào.
 Sự tương tác của một cơ thể với một cơ thể khác về số lượng nhiệt và công việc được gọi là nhiệt động lực học.
 Sự truyền nhiệt giữa một hệ thống hóa học và môi trường xung quanh trong quá trình thay đổi pha hoặc phản ứng hóa học diễn ra gọi là nhiệt hóa học
 Nghiên cứu tính chất chung của số lượng loài có trong dung dịch.
 Số lượng pha, số thành phần và mức độ tự do (hoặc phương sai) có thể tương quan với nhau với sự trợ giúp của quy tắc pha.
 Phản ứng của các pin điện hóa.

Khái niệm chính
Các khái niệm chính của hóa lý là cách thức mà vật lý thuần túy được áp dụng cho các vấn đề hóa học.

Một trong những khái niệm quan trọng trong hóa học cổ điển là tất cả các hợp chất hóa học có thể được mô tả là các nhóm nguyên tử liên kết với nhau và các phản ứng hóa học có thể được mô tả là sự tạo ra và phá vỡ các liên kết đó. Dự đoán tính chất của các hợp chất hóa học từ mô tả các nguyên tử và cách chúng liên kết là một trong những mục tiêu chính của hóa lý. Để mô tả chính xác các nguyên tử và liên kết, cần phải biết cả hạt nhân của các nguyên tử đó và cách thức các electron được phân phối xung quanh chúng.

Hóa học lượng tử, một lĩnh vực của hóa lý đặc biệt liên quan đến việc ứng dụng cơ học lượng tử vào các vấn đề hóa học, cung cấp các công cụ để xác định mức độ mạnh và liên kết hình dạng là gì, hạt nhân di chuyển như thế nào và ánh sáng có thể được hấp thụ hoặc phát ra bởi một hóa chất hợp chất. Quang phổ học là ngành học phụ liên quan của hóa lý, đặc biệt liên quan đến sự tương tác của bức xạ điện từ với vật chất.

Một tập hợp câu hỏi quan trọng khác trong hóa học liên quan đến loại phản ứng nào có thể xảy ra một cách tự nhiên và tính chất nào có thể có đối với một hỗn hợp hóa học nhất định. Điều này được nghiên cứu trong nhiệt động hóa học, đặt ra các giới hạn về số lượng như phản ứng có thể tiến hành bao xa, hoặc có thể chuyển đổi bao nhiêu năng lượng thành công việc trong động cơ đốt trong và cung cấp các liên kết giữa các tính chất như hệ số giãn nở nhiệt và tốc độ thay đổi của entropy với áp suất cho chất khí hoặc chất lỏng. Nó có thể thường xuyên được sử dụng để đánh giá xem một lò phản ứng hoặc thiết kế động cơ có khả thi hay không, hoặc để kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu thực nghiệm. Ở một mức độ hạn chế, nhiệt động học bán cân bằng và không cân bằng có thể mô tả những thay đổi không thể đảo ngược. Tuy nhiên, nhiệt động học cổ điển chủ yếu liên quan đến các hệ thống ở trạng thái cân bằng và thay đổi thuận nghịch và không phải là những gì thực sự xảy ra, hoặc nhanh như thế nào, ra khỏi trạng thái cân bằng.

Những phản ứng nào xảy ra và nhanh như thế nào là chủ đề của động học hóa học, một nhánh khác của hóa lý. Một ý tưởng quan trọng trong động học hóa học là để các chất phản ứng phản ứng và tạo thành sản phẩm, hầu hết các loài hóa học phải trải qua trạng thái chuyển tiếp có năng lượng cao hơn cả chất phản ứng hoặc sản phẩm và đóng vai trò là rào cản đối với phản ứng. Nói chung, rào cản càng cao, phản ứng càng chậm. Thứ hai là hầu hết các phản ứng hóa học xảy ra như một chuỗi các phản ứng cơ bản, mỗi phản ứng có trạng thái chuyển tiếp riêng. Các câu hỏi chính trong động học bao gồm tốc độ phản ứng phụ thuộc vào nhiệt độ và nồng độ chất phản ứng và chất xúc tác trong hỗn hợp phản ứng, cũng như cách xúc tác và điều kiện phản ứng có thể được thiết kế để tối ưu hóa tốc độ phản ứng.

Thực tế là các phản ứng xảy ra nhanh như thế nào thường có thể được chỉ định chỉ với một vài nồng độ và nhiệt độ, thay vì cần biết tất cả các vị trí và tốc độ của mọi phân tử trong hỗn hợp, là một trường hợp đặc biệt của một khái niệm quan trọng khác trong hóa lý, trong đó là ở mức độ mà một kỹ sư cần biết, mọi thứ diễn ra trong một hỗn hợp gồm số lượng rất lớn (có lẽ là thứ tự của hằng số Avogadro, 6 x1023) của các hạt thường có thể được mô tả chỉ bằng một vài biến như áp suất, nhiệt độ và nồng độ Những lý do chính xác cho điều này được mô tả trong cơ học thống kê, một chuyên ngành trong hóa lý cũng được chia sẻ với vật lý. Cơ học thống kê cũng cung cấp các cách để dự đoán các tính chất mà chúng ta thấy trong cuộc sống hàng ngày từ các tính chất phân tử mà không dựa vào mối tương quan thực nghiệm dựa trên sự tương đồng hóa học.

Lịch sử

Thuật ngữ "hóa lý" được Mikhail Lomonosov đặt ra năm 1752, khi ông trình bày một bài giảng mang tên "Một khóa học trong hóa lý" (tiếng Nga: «Курс истинной физической химии») trước các sinh viên của Đại học Petersburg. Trong phần mở đầu của những bài giảng này, ông đưa ra định nghĩa: "Hóa lý là khoa học phải giải thích theo các điều khoản của thí nghiệm vật lý lý do cho những gì đang xảy ra trong các bộ máy phức tạp thông qua các hoạt động hóa học".

Hóa lý hiện đại bắt nguồn từ những năm 1860 đến 1880 với công việc nghiên cứu nhiệt động hóa học, điện giải trong các dung dịch, động học hóa học và các môn học khác. Một cột mốc quan trọng là ấn phẩm năm 1876 của Josiah Willard Gibbs trong bài viết của ông, Về trạng thái cân bằng của các chất không đồng nhất. Bài viết này đã giới thiệu một số nền tảng của hóa lý, chẳng hạn như năng lượng Gibbs, thế năng hóa học và quy tắc pha của Gibbs.

Tạp chí khoa học đầu tiên đặc biệt trong lĩnh vực hóa lý là tạp chí Đức, Zeitschrift für Physikalische Chemie, được Wilhelm Ostwald và Jacobus Henricus van 't Hoff lập ra năm 1887. Cùng với Svante August Arrhenius, đây là những nhân vật hàng đầu về hóa lý vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Cả ba đều được trao giải thưởng Nobel về hóa học trong khoảng thời gian từ năm 1901 đến 1909.

Những phát triển trong những thập kỷ sau bao gồm việc áp dụng cơ học thống kê vào các hệ thống hóa học và hoạt động trên chất keo và hóa học bề mặt, nơi Irving Langmuir có nhiều đóng góp. Một bước quan trọng khác là sự phát triển của cơ học lượng tử thành hóa học lượng tử từ những năm 1930, trong đó Linus Pauling là một trong những tên tuổi hàng đầu. Sự phát triển lý thuyết đã đi đôi với sự phát triển trong các phương pháp thí nghiệm, trong đó việc sử dụng các hình thức quang phổ khác nhau, như quang phổ hồng ngoại, quang phổ vi sóng, cộng hưởng điện từ và phổ cộng hưởng từ hạt nhân, có lẽ là sự phát triển quan trọng nhất của thế kỷ 20.

Sự phát triển hơn nữa trong hóa lý có thể được quy cho những khám phá về hóa học hạt nhân, đặc biệt là sự phân tách đồng vị (trước và trong Thế chiến II), những khám phá gần đây hơn về hóa học, cũng như sự phát triển của các thuật toán tính toán trong lĩnh vực "phụ gia tính chất hóa lý "(thực tế tất cả các tính chất hóa lý, chẳng hạn như điểm sôi, điểm tới hạn, sức căng bề mặt, áp suất hơi, v.v. - gồm hơn 20 tính chất - có thể tính chính xác từ tất cả các cấu trúc hóa học, ngay cả khi phân tử hóa học không được phân rã), tại đây nảy sinh tầm quan trọng thực tế của hóa lý đương đại.

Các nhà hóa lý học nổi bật
 Svante Arrhenius
 Walther Nernst
 Fritz Haber
 Peter Debye
 Josiah Willard Gibbs
 J.H.van't Hoff
 Erich Hückel
 Wilhelm Ostwald
 Gilbert N. Lewis
 Friedrich Kohlrausch
 Frederick Lindemann
 Cyril Norman Hinshelwood
 Lars Onsager
 Robert S. Mulliken
 Michael Polanyi
 Linus Pauling
 E. Bright Wilson
 Irving Langmuir
 Jaroslav Heyrovský
 William Giauque
 Manfred Eigen
 Roald Hoffmann
 Dudley R. Herschbach
 Yuan T. Lee
 John Charles Polanyi
 Richard Bernstein
 Richard R. Ernst
 Rudolph A. Marcus
 Ahmed H. Zewail
 Richard Zare

Xem thêm
Vật lý hóa học

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vật lý học
Bài cơ bản sơ khai


title: Tam luận

text:
Tam luận (zh. sānlùn 三論, ja. sanron) là ba bộ luận, chỉ ba bộ luận quan trọng, được xem là cơ sở của một tông phái Phật giáo Trung Quốc có cùng tên là Tam luận tông (zh. 三論宗). Ba bộ luận này là:
Trung quán luận (zh. 中觀論),
Thập nhị môn luận (zh. 十二門論) với tác giả là Long Thụ (zh. 龍樹) và
Bách luận (zh. 百論) của Thánh Thiên (zh. 聖天).
Cả ba bộ luận này được Cưu-ma-la-thập (zh. 鳩摩羅什, sa. kumārajīva) dịch sang Hán văn.
Tông Tam luận góp phần quan trọng trong lĩnh vực luận lý tính Không. Trung quán luận dạy Tám phủ định (Bát bất 八不): "Bất sinh bất diệt, bất thường bất đoạn, bất nhất bất nhị, bất lai bất xuất". Tám phủ định này được dùng để đả phá tất cả những khái niệm, tất cả những quan điểm về Hữu, Vô, và như vậy thì ý nghĩa của "Trung đạo" nằm ở chỗ: "Tất cả các pháp đều được xem là tồn tại, nhưng lại không mang một bản chất, một tự ngã nào". Thập nhị môn luận giảng giải tính Không của tất cả các pháp trong mười hai chương, và Bách luận giảng giải Tính không để đả phá luận cứ của những triết gia ngoại đạo.

Cưu-ma-la-thập truyền ba bộ luận này đến ba đại đệ tử của mình là Đạo Sinh (zh. 道生), Tăng Triệu (zh. 僧肇) và Tăng Lãng (zh. 僧朗). Tăng Lãng là người nhấn mạnh sự khác biệt của tông Tam luận và tông Thành thật và vì vậy, có thể được xem là người sáng lập tông môn Tam luận đích thật. Trong thế kỉ thứ 6, những đại biểu quan trọng nhất là Pháp Lãng (zh. 法朗), Cát Tạng (zh. 吉藏) và lúc này cũng là thời hoàng kim của giáo lý Tam luận. Trong thế kỉ thứ 7, giáo lý Tam luận được truyền sang Hàn Quốc bởi Huệ Quán (zh. 慧觀), một đệ tử của Cát Tạng. Sau khi tông Pháp tướng xuất hiện, tông Tam luận ngày càng rơi vào quên lãng.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Phật giáo Trung Quốc
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Triết lý Phật giáo


title: Sân bay Bima

text:
Sân bay Bima , cũng gọi là Sân bay Muhammad Salahuddin, là một sân bay ở Bima, Tây Nusa Tenggara, Indonesia.

Hãng hàng không và tuyến bay
Merpati Nusantara Airlines (Bali, Surabaya)
PAL Express (Ozamiz, Caticlan)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Indonesia


title: Pandanus hornei

text:
Pandanus hornei là một loài thực vật thuộc họ Pandanaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles.

Chú thích

Tham khảo

 Nature Protection Trust of Seychelles 1998. Pandanus hornei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Seychelles
H
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Seychelles
Cây Seychelles


title: Crenigomphus renei

text:
Crenigomphus renei là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Loài này có ở Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ghana, Kenya, Nigeria, Tanzania, Uganda, và có thể cả Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, hồ nước ngọt, và đầm nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Crenigomphus renei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

R
Động vật được mô tả năm 1936


title: Vall de Almonacid

text:
Vall de Almonacid là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Vall de Almonacid có diện tích 21,1 kilômét vuông, dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Vall de Almonacid nằm ở khu vực có độ cao 440 mét trên mực nước biển. Các đô thị giáp ranh: Algimia de Almonacid, Almedíjar, Castellnovo, Gaibiel, Jérica, Matet vàNavajas ở tỉnh Castellón.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón


title: Cymatosyrinx

text:
Cymatosyrinx là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Cymatosyrinx bao gồm:

 Cymatosyrinx arbela (Dall, 1919)
 Cymatosyrinx bartschi Haas, 1941
 Cymatosyrinx carpenteri (Verrill & Smith, 1880)
 Cymatosyrinx fritillaria (Dall, 1927)
 Cymatosyrinx impolita Kuroda, Habe & Oyama, 1971
 Cymatosyrinx nodulosa (Jeffreys, 1882)
 Cymatosyrinx parciplicata (Sowerby III, 1915)

Chú thích

Tham khảo

Drilliidae
Cymatosyrinx


title: (12795) 1995 VA2

text:
{{DISPLAYTITLE:(12795) 1995 VA2}}

(12795) 1995 VA2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 11 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Kurtziella citronella

text:
Kurtziella citronella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

citronella


title: Novara (tỉnh)

text:
Novara (tiếng Ý Provincia di Novara) là một tỉnh trong vùng Piemonte của Ý. Tỉnh lỵ là thành phố Novara.

Tỉnh có diện tích 1.339 km², tổng dân số 365.156 người (2008). Có 88 đô thị trong tỉnh (.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Novara


title: Perdita wootonae

text:
Perdita wootonae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1898


title: Miconia laxa

text:
Miconia laxa là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.

Chú thích

Liên kết ngoài

L
Thực vật được mô tả năm 1978
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Ốc bàn tay

text:
Ốc bàn tay (Danh pháp khoa học: Harpago chiragra) là một loài ốc biển kích thước rất lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Strombidae.

Mô tả

Con sò này có chiều dài tối đa 320 mm, thường là dài 170 mm.
Lambis chiragra có vỏ nặng và chắc chắn.
Con cái lớn hơn con đực.

Phân bố
H. chiragra phân bố ở Đông Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương nhiệt đới, từ Sri Lanka và vịnh Bengal đến đông Polynesia. Nó cũng phân bố ở phía bắc tận Đài Loan và Nhật Bản và phias nam đến Nouvelle-Calédonie và Úc.

H. chiragra sinh sống ở rạn san hô. Nó có thể được tìm thấy ở các vùng littoral và sublittoral ở nơi có mức thủy triều thấp với độ sâu khoảng 25 mét.

Chú thích

Tham khảo

 Dautzenberg, Ph. (1929). Mollusques testacés marins de Madagascar. Faune des Colonies Francaises, Tome III
 Walls, J.G. (1980). Conchs, tibias and harps. A survey of the molluscan families Strombidae and Harpidae. T.F.H. Publications Ltd, Hong Kong

C
Động vật được mô tả năm 1758


title: Helius mimicans

text:
Helius mimicans là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Nytorga

text:
Nytorga là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Palaeocephala cymatelloides

text:
Palaeocephala là một chi nấm. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Palaeocephala cymatelloides, được mô tả bởi Rolf Singer năm 1962. Theo Từ điển nấm, chi này được phân loài thuộc họ Marasmiaceae hoặc Physalacriaceae; cơ sở dữ liệu MycoBank đưa nó vào trong Marasmiaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Palaeocephala


title: Gymnobela phyxanor

text:
Gymnobela phyxanor là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

phyxanor


title: Ruppertsecken

text:
Ruppertsecken là một đô thị thuộc thuộc huyện Donnersberg, Đức. Đô thị Ruppertsberg có diện tích 9,43 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 392 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Anisyntoides

text:
Anisyntoides là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Grotella binda

text:
Grotella binda là một loài bướm đêm thuộc chi Grotella, trong họ Noctuidae.Loài này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Arizona, nơi đặc trưng của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Image

Grotella


title: Hoplasoma indica

text:
Hoplasoma indica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Hoplasoma


title: Hyposmocoma phantasmatella

text:
Hyposmocoma phantasmatella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Hòn vọng phu (trường ca)

text:
"Hòn vọng phu" là trường ca trứ danh trong âm nhạc Việt Nam, do nhạc sĩ Lê Thương sáng tác từ năm 1943 đến 1947, xuất bản lần đầu từ năm 1946 đến năm 1949. Đây là một trong những bản trường ca đầu tiên của nền tân nhạc Việt Nam, đã khiến giới âm nhạc và công chúng yêu nhạc mãi nhớ đến nhạc sĩ Lê Thương trong kho tàng ca khúc Việt Nam.

Hoàn cảnh sáng tác
Nhạc sĩ Lê Thương đã dành thời gian nghiền ngẫm đề tài "chinh phụ" (nghĩa là vợ của người đi chinh chiến) từ lâu trước khi bắt tay sáng tác. Ông đọc thuộc thi phẩm "Chinh phụ ngâm" cả nguyên tác chữ Hán của Đặng Trần Côn và bản dịch chữ Nôm của Đoàn Thị Điểm. Tiếp theo, ông đã bắt gặp nhiều hình tượng người chinh phụ ngoài đời thực. Sự tích nàng Tô Thị bồng con chờ chồng đến hóa đá ở miền Bắc Việt Nam; hay người chinh phụ trên núi Đá Bia ở phía đông đèo Cả, ranh giới tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa; thậm chí là cả "Vọng phu thạch" ở Trung Quốc khi ông vượt qua biên giới Việt–Trung. Những hình tượng này khiến Lê Thương chiêm nghiệm rằng, dù ở phương trời nào thì chiến tranh cũng gây nên cơn đau đè nặng lên người phụ nữ, từ đó khiến nhạc sĩ viết trường ca "Hòn vọng phu" trong nỗi xúc động sâu sắc. Ba phiên khúc được ông viết từ năm 1943 đến 1947 với phần 1 ra đời tại tỉnh Bến Tre, Nam Kỳ. Nhạc sĩ Lê Thương cho biết: "Việc sáng tác ba bản Hòn vọng phu xuất phát từ những bước luân lạc kéo dài tại xứ dừa Bến Tre. Những rung cảm êm đềm lẫn ghê rợn, tuyệt vọng, đã giúp cho chàng nhạc sĩ giang hồ gốc Thăng Long là tôi chắp nối dần các tình tiết thành một truyện ca".

Nội dung
"Hòn vọng phu" nguyên là tên một truyện cổ tích buồn nổi tiếng trong văn học dân gian Việt Nam, có nhiều dị bản, một trong số đó có nội dung tóm tắt:Hai anh em ruột gặp nạn và ly biệt nhau, khi lớn tái ngộ nhưng không nhận ra đấy là anh em. Họ yêu nhau, cưới nhau làm vợ chồng rồi sinh ra một đứa con. Một hôm, khi đang gội đầu, người vợ đã vô tình để lộ ra một vết sẹo to. Người chồng nhìn thấy vết sẹo trên đầu người vợ, nhận ra đó là em gái mình. Quá đau đớn, người chồng từ biệt vợ ra đi. Người vợ thì không biết chuyện đó, cứ ngỡ chồng đi vài ngày rồi sẽ về, nhưng chờ mãi vẫn không thấy. Vài tháng, vài năm qua đi, bà vẫn mòn mỏi ôm con đứng đợi trên đỉnh núi. Cho đến rất lâu sau, dân chúng thấy nơi đó một hòn đá hướng phương trời xa thẳm, chính là người vợ bồng con đã hóa đá vì chờ chồng. Bà có tên là Tô Thị. Dân gian lưu truyền ca dao: "Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa, có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh." Thắng cảnh đá Vọng Phu tại thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn ở Đông Bắc Bộ Việt Nam, bị đổ sụp vào năm 1991 và được người ta phục dựng lại.

Tuy nhiên, "hòn vọng phu" trong trường ca của Lê Thương lại có nội dung khác biệt. Cũng với câu chuyện về người vợ chờ chồng đến hóa đá, Lê Thương đã xây dựng nên câu chuyện khiến ai đã một lần nghe qua đều xúc động, kể về mối tình chia cắt của người chồng và người vợ do binh lửa loạn lạc, để rồi khi người chồng hồi hương thì đã quá muộn. Kết cấu tác phẩm gồm ba phần với nhan đề như sau:
"Hòn vọng phu 1: Đoàn người ra đi" (sáng tác năm 1943, NXB Hương Mộc Lan xuất bản lần đầu vào năm 1946)
"Hòn vọng phu 2: Ai xuôi vạn lý" (sáng tác năm 1946, NXB Hương Nam xuất bản vào tháng 10 năm 1946)
"Hòn vọng phu 3: Người chinh phu về" (sáng tác năm 1947, NXB Dân tộc xuất bản lần đầu vào năm 1949)

Ở "Hòn vọng phu 1: Đoàn người ra đi", người chồng theo lệnh vua tòng quân với lời hẹn ước chỉ một thời gian sẽ trở về. Hai vợ chồng, "người đi ngoài vạn lý quan san, người đứng chờ trong bóng cô đơn." Sang "Hòn vọng phu 2: Ai xuôi vạn lý", thời gian cứ bằng bẵng trôi. Người vợ chờ đợi mãi vẫn không thấy chồng trở về. Chiều nào nàng cũng bồng con ra ngóng tin chồng; vết chân nàng đi dần hằn sâu trên phiến đá. Cỏ cây, hoa lá, sông núi, nước non,... cả đất trời đều thương cảm cho nàng, đều giúp nàng ngóng tìm chồng, "xem chàng về hay chưa". Ngóng trông mãi đến lúc tất cả đều khuyên nàng đừng chờ đợi nữa, hãy "trở về chớ đừng để xuân tàn". Thế nhưng, nàng vẫn chờ, chờ mãi nơi ấy. Nước mưa, bụi thời gian tuôn xối xả lên nàng, "thấm vào đến tận tâm hồn đứa con". Ngày tháng dần trôi, nàng và con dần hóa đá vì chờ chồng. Cuối cùng, ở "Hòn vọng phu 3: Người chinh phu về", người chồng sau khi vượt qua biết bao gian khổ, hiểm nguy thì đã giữ được lời hứa trở về với nàng nhưng đã quá muộn. Nàng đã không còn để gặp chồng, chỉ còn "vết bước đi trên phiến đá mòn còn in dấu" và nỗi tiếc thương lưu truyền mãi đến muôn đời sau.

Trường ca "Hòn vọng phu" được viết theo âm gia Rê thứ, đã thể hiện sự kết hợp khéo léo, hơp lý giữa thang âm nguyên của phương Tây và âm giai ngũ cung của châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng, thể hiện một sự tìm tòi kết hợp âm hưởng dân gian - dân tộc với cách tạo cấu trúc, phát triển tư duy âm nhạc phổ biến trong âm nhạc bác học của châu Âu. Bản thân nhạc sĩ Văn Cao thừa nhận ông chịu ảnh hưởng của Lê Thương khi học tập và kế thừa nền âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

Biểu diễn
Trường ca "Hòn vọng phu" được biểu diễn toàn bài hoặc một phần trong các băng đĩa của rất nhiều ca sĩ. Trước năm 1975, ca sĩ Sơn Ca trình bày cả ba phần của trường ca "Hòn vọng phu" trong chương trình Sơn Ca 8 của hãng dĩa hát Sơn Ca; Thái Thanh và Nhật Trường trong băng Nhật Trường 5 - Những chuyện tình xưa và nay (băng còn có tựa là Tiếng hát đôi mươi 1). Sau năm 1975, ca sĩ Hoàng Oanh có album Hoàng Oanh 005 - Hòn vọng phu - Truyện ca cổ tích Việt Nam (1991); Chế Linh có Thanh Lan CD 059 - Hòn vọng phu (1991); Duy Khánh có Phượng Hoàng 41 - Hòn vọng phu (1993); Ánh Tuyết có Tiếng hát Ánh Tuyết 4 - Thằng cuội - Tác phẩm Lê Thương (Trung tâm Băng Nhạc Trẻ),...

Về video có băng VHS Mưa bụi 3 (Hãng phim Trẻ và Kim Lợi Studio, 1994) với giọng ca Đình Văn và Tài Linh, Asia 34 - ASIA 20th Anniversary Celebration (Trung tâm Asia, 2001), Paris By Night 81 - Âm nhạc không biên giới 2 (Trung tâm Thúy Nga, 2006), Paris By Night 90 - Chân dung người phụ nữ Việt Nam (Thúy Nga, 2007), Paris By Night 122 - Duyên phận (Thúy Nga, 2017),...

Tham khảo

Trường ca Việt Nam
Trường ca (âm nhạc)
Ca khúc tiền chiến
Bài hát Việt Nam
Bài hát tiếng Việt


title: Hylaeus bequaertianus

text:
Hylaeus bequaertianus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Bridwell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1919


title: Psaenythia capito

text:
Psaenythia capito là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được mô tả khoa học năm 1868 bởi Gerstäcker.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1868


title: 5583 Braunerová

text:
5583 Braunerová là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1783.1625765 ngày (4.88 năm).

Nó được phát hiện ngày 5 tháng 3 năm 1989.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: (5534) 1941 UN

text:
(5534) 1941 UN là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Liisi Oterma ở Đại học Turku ở Turku, Phần Lan, ngày 15 tháng 10 năm 1941.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1941
Được phát hiện bởi Liisi Oterma
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Argyropasta

text:
Argyropasta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Leptocerus masik

text:
Leptocerus masik là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Vú sữa

text:
Vú sữa (danh pháp hai phần: Chrysophyllum cainito), thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae) (trước đây vú sữa được coi là thuộc bộ Thị: Ebenales). Cây vú sữa có nguồn gốc ở đảo Antilles và châu Mỹ nhiệt đới. Đây là loại cây trồng lớn nhanh, thân dẻo, tán lá rộng, chiều cao lên tới từ 10 - 15 mét. Trái vú sữa to khoảng một nắm tay, da màu xanh, khi chín chuyển sang màu hồng nhạt, ăn rất ngon. Cây vú sữa còn được đưa vào danh mục cây trồng làm cảnh trong khu nhà biệt thự của các thành phố.

Tại Việt Nam, cây vú sữa có 2 loại chính là vú sữa da xanh và vú sữa da tím than, tuy khác nhau về màu sắc nhưng vị ngọt, mùi thơm gần giống nhau.

Đặc điểm

Hình thái

Lá của vú sữa là thường xanh, mọc so le, hình ôvan đơn, mép liền, dài 5–15 cm; mặt dưới bóng như màu vàng khi nhìn từ xa. Các hoa nhỏ màu trắng ánh tía và có mùi thơm ngát. Cây vú sữa là loại cây lưỡng tính (tự thụ phấn).

Quả của vú sữa tròn, có lớp vỏ màu tía, vàng ươm tự nhiên (vú sữa hoàng kim Đài Loan) hoặc nâu ánh lục khi chín, thường có màu xanh lục xung quanh đài hoa, với kiểu hình sao trong cùi thịt. Có một vài giống cho quả màu trắng ánh xanh lục. Vỏ nhiều latex (nhựa mủ) và không ăn được. Các hạt dẹt có màu nâu nhạt và cứng. Nó ra quả quanh năm sau khi đạt đến 7 năm tuổi trở lên.

Lớp cùi thịt của quả ăn được và rất ngon, dùng làm các món tráng miệng. Vú sữa có vị ngọt, hay được phục vụ dưới dạng tươi hoặc làm lạnh (khoảng 10-15 °C). Lá của vú sữa được dùng ở một số khu vực làm dạng như chè và người ta coi nó có tác dụng chống các bệnh đái đường và thấp khớp. Vỏ cây được coi là có chứa chất bổ và có tác dụng kích thích, nước sắc vỏ cây được dùng để chống ho. Loại quả vỏ màu tía có lớp vỏ dày hơn và cùi thịt đặc hơn còn loại quả vỏ màu nâu-lục có vỏ mỏng và nhiều cùi thịt nhão.

Vú sữa Đài Loan về hình dáng bên ngoài của chúng không tròn đều mà còn có một chóp nhọn bên dưới, vỏ rất mỏng, thịt quả dày và có vị ngọt thanh. Đặc biệt, mỗi quả chỉ có một hạt bên trong và không có nhựa dính vào miệng khi ăn như vú sữa Việt Nam.

Đặc điểm sinh lý, sinh thái
Cây vú sữa có tốc độ sinh trưởng nhanh. Phù hợp với: điều kiện nhiệt đới nhiệt độ 22-34 độ C, chỉ ra hoa tốt trong điều kiện có hai mùa mưa nắng phân biệt và không chịu được gió to do cây có tán lá dày và rễ nông, đất phù sa ven sông, đất thịt nhẹ, thoát nước tốt, ít chua, pH 5,5-6,5, cao độ không quá 400m.

Cây vú sữa được trồng bằng cách chiết nhánh hoặc tháp cây. Khi được chăm bón cẩn thận thì khoảng sau 3 năm sau có thể thu hoạch được. Cây vú sữa khi đậu trái đến khi thu hoạch mất khoảng thời gian từ 180 - 200 ngày. Mùa thu hoạch vú sữa từ tháng 2 - 3 dương lịch hàng năm.

Cây vú sữa ở Việt Nam

Vú sữa là loại trái cây được người Việt Nam sử dụng từ hàng trăm năm trước. Loại trái cây này hiện có rất nhiều giống như vú sữa Lò Rèn, vú sữa nâu tím, vú sữa vàng. Trong đó giống vú sữa Lò Rèn đặc biệt được trồng nhiều nhất, bởi trái có vỏ mỏng, sáng bóng rất đẹp, thịt trái nhiều, hương vị thơm ngọt, nhiều chất dinh dưỡng, được nhều người ưa chuộng.

Tại châu Á, cây vú sữa không biết đầu tiên đã được trồng ở nước nào, chỉ biết rằng tại Việt Nam, cây vú sữa được trồng nhiều ở miền Nam, nhất là ở các tỉnh Tiền Giang, Đồng Tháp, Bến Tre, Cần Thơ, Cà Mau... và nhiều tỉnh thành ở miền Trung, miền Bắc.

Tỉnh Tiền Giang là tỉnh trồng nhiều vú sữa nhất, tính riêng ở huyện Châu Thành đã có diện tích cây trồng là 2.300 ha. Dự kiến đến năm 2015, toàn tỉnh Tiền Giang sẽ có 5.000 ha đất trồng cây vú sữa.

Xuất khẩu

Hiện nay, Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới chọn trái vú sữa làm hàng hóa xuất khẩu. Các nước khác như Campuchia, Philippines, Ấn Độ, Thái Lan, tiểu bang Northern Territory (Australia) đều có trồng cây vú sữa nhưng họ không chọn làm hàng hóa để xuất khẩu mà chỉ tiêu thụ nội địa.

Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam (SOFRI) và Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam (VietKings) đã chính thức đề xuất đến Tổ chức Kỷ lục châu Á và Tổ chức Kỷ lục Thế giới xác lập kỷ lục "Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới xuất khẩu trái vú sữa, Với mong muốn quảng bá hình ảnh và khẳng định giá trị của trái cây Việt Nam trên thế giới.

Để xuất khẩu ra nước ngoài, vú sữa Việt Nam phải đạt tiêu chuẩn Global GAP (tức là tiêu chuẩn Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu). Điều này đã được Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim (Tiền Giang) thực hiện thành công. Hàng năm, Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim xuất khẩu sang các nước Anh, Canada một số lượng vú sữa trên 10 tấn.

Cùng với vú sữa Lò Rèn, hai loại vú sữa Bơ cơm vàng (Đồng Tháp) và Bơ hồng (Bến Tre) cũng đang được xuất khẩu ra nước ngoài).

Một vài hình ảnh về cây vú sữa

Sự tích dân gian
Theo sự tích dân gian Việt Nam, sự ra đời của cây vú sữa bắt nguồn từ một câu chuyện về hai mẹ con. Người mẹ vì nuông chiều con mà con trở nên hư hỏng không nghe lời mẹ, cậu bỏ nhà ra đi theo bạn bè xấu. Đến khi đói khát, nhớ nhà thì quay về tìm mẹ thì cậu không còn thấy mẹ đâu nữa. Chỉ thấy một cây lạ mọc ở trong vườn, cây cho quả thơm ngọt như dòng sữa mẹ. Cây đó chính là hiện thân của người mẹ mỏi mòn đợi con về. Về sau, loại trái cây thơm ngon đó mới được người dân yêu thích đặt tên là cây vú sữa và đem giống đi gieo trồng ở khắp nơi.

Xem thêm
 Họ Hồng xiêm
 Bộ Thị
 Quả

Chú thích

Liên kết ngoài

 USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Chrysophyllum cainito in the Germplasm Resources Information Network (GRIN), US Department of Agriculture Agricultural Research Service. Truy cập on 09-Oct-10

 Chrysophyllum cainito trên Catalogue of Life: 11th March 2013
 Star Apple, Chrysophyllum cainito L., Achras caimito Ruiz & Pavon Khoa Làm vườn Đại học Purdue
 Quả từ châu Mỹ: Chrysophyllum cainito

 Về Vĩnh Kim, nghe kể chuyện vú sữa Lò Rèn
 Vú sữa hoàng kim một số lưu ý khi trồng đại trà

C
Quả
Cây Caribe
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1753
Cây Trung Mỹ


title: Calopogon multiflorus

text:
Calopogon multiflorus là một loài phong lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

M
Thực vật được mô tả năm 1840
Thực vật Alabama
M
M


title: 736 Harvard

text:
736 Harvard

736 Harvard là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Joel Hastings Metcalf phát hiện ngày 16.11.1912 ở Winchester, Massachusetts (Hoa Kỳ), và được đặt theo tên đại học Harvard

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1912
Đại học Harvard


title: Beaumont-sur-Vesle

text:
Beaumont-sur-Vesle  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 86 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Beaumontsurvesle


title: Corallorhiza striata

text:
Corallorhiza striata là một loài lan bản địa của Bắc Mỹ, đặc biệt ở Canada và miền bắc và miền tây Hoa Kỳ. Chúng được xếp vào phân họ Epidendroideae.

Phân loài
 Corallorhiza striata var. involuta (Greenm.) Freudenst.
 Corallorhiza striata var. striata
 Corallorhiza striata var. vreelandii (Rydb.) L.O.Williams

Các danh pháp đồng nghĩa
 Corallorrhiza bigelovii S.Watson 1877;
 Corallorrhiza ehrenbergii Rchb.f. 1850;
 Corallorrhiza involuta Greenm. 1898;
 Corallorrhiza macraei A.Gray 1856;
 Corallorrhiza ochroleuca Rydb. 1904;
 Corallorrhiza striata f. eburnea P.M.Br. 1994;
 Corallorrhiza striata f. flavida (T.A.Todsen & Todsen) P.M.Br. 1995;
 Corallorrhiza striata f. fulva Fernald 1946;
 Corallorrhiza striata var. flavida T.A.Todsen & Todsen 1971;
 Corallorrhiza striata var. involuta (Greenm.) Freudenst. 1997;
 Corallorrhiza striata var. vreelandii (Rydb.) L.O.Williams 1934;
 Corallorrhiza vreelandii Rydb. 1901;
 Neottia bigelowii (S.Watson) Kuntze 1891;
 Neottia ehrenbergii (Rchb.f.) Kuntze 1891;
 Neottia striata (Lindl.) Kuntze 1891

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Cronquist, A.J., A. H. Holmgren, N. H. Holmgren & Reveal. 1977. Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. 6: 1–584. In A.J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J.L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
 Flora of North America Editorial Committee, e. 2002. Magnoliophyta: Liliidae: Liliales and Orchidales. Fl. N. Amer. 26: i–xxvi, 1–723.
 Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1968. The Pteridophytoa, Gymnospermae and Monocotyledoneae. 1: 1–482. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
 Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
 Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.
 Hickman, J. C. 1993. Jepson Man.: Higher Pl. Calif. i–1400. University of California Press, Berkeley.
 Hitchcock, C. H., A.J. Cronquist, F. M. Ownbey & J. W. Thompson. 1969. Vascular Cryptogams, Gymnosperms, and Monocotyledons. 1: 1–914. In Vasc. Pl. Pacif. N.W.. University of Washington Press, Seattle.
 Moss, E. H. 1983. Fl. Alberta (ed. 2) i–xii, 1–687. University of Toronto Press, Toronto.
 Munz, P. A. & D. D. Keck. 1959. Cal. Fl. 1–1681. University of California Press, Berkeley.
 Scoggan, H. J. 1978 [1979]. Pteridophyta, Gymnospermae, Monocotyledoneae. 2: 93–545. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
 C.Michael Hogan, ed. 2010. Corallorhiza striata. Encyclopedia of Life.
Jepson Manual Treatment
USDA Plants Profile
Photo gallery
 http://www.catalogueoflife.org/show_species_details.php?record_id=4938412

Thực vật được mô tả năm 1840
S
Thực vật Canada
Thực vật Tây Hoa Kỳ


title: Danh sách tiểu hành tinh: 13101–13200

text:
|-
| 13101 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13102 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13103 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13104 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13105 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13106 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13107 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13108 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 13109 Berzelius ||  || 14 tháng 5 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13110 - ||  || 15 tháng 6 năm 1993 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 13111 Papacosmas ||  || 23 tháng 7 năm 1993 || Palomar || C. S. Shoemaker, D. H. Levy
|-
| 13112 Montmorency ||  || 18 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 13113 Williamyeats ||  || 15 tháng 9 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13114 Isabelgodin ||  || 19 tháng 9 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 13115 Jeangodin ||  || 17 tháng 9 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13116 Hortensia ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13117 Pondicherry ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13118 La Harpe ||  || 20 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13119 - ||  || 11 tháng 11 năm 1993 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13120 - ||  || 4 tháng 11 năm 1993 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 13121 Tisza ||  || 7 tháng 2 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13122 Drava ||  || 7 tháng 2 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13123 Tyson || 1994 KA || 16 tháng 5 năm 1994 || Palomar || C. S. Shoemaker, D. H. Levy
|-
| 13124 - || 1994 PS || 14 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13125 Tobolsk ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13126 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13127 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13128 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13129 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13130 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13131 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13132 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13133 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13134 - || 1994 QR || 16 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13135 - || 1994 QX || 31 tháng 8 năm 1994 || Uenohara || N. Kawasato
|-
| 13136 - ||  || 25 tháng 10 năm 1994 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13137 - ||  || 16 tháng 10 năm 1994 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13138 - || 1994 VA || 1 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13139 - ||  || 3 tháng 11 năm 1994 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 13140 Shinchukai ||  || 4 tháng 11 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 13141 - ||  || 30 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13142 - ||  || 25 tháng 12 năm 1994 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13143 - || 1995 AF || 2 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13144 - || 1995 BJ || 23 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13145 Cavezzo ||  || 27 tháng 2 năm 1995 || Cavezzo || Cavezzo
|-
| 13146 Yuriko ||  || 20 tháng 2 năm 1995 || Nanyo || T. Okuni
|-
| 13147 Foglia ||  || 24 tháng 2 năm 1995 || Cima Ekar || M. Tombelli
|-
| 13148 - || 1995 EF || 1 tháng 3 năm 1995 || Ojima || T. Niijima, T. Urata
|-
| 13149 Heisenberg ||  || 4 tháng 3 năm 1995 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 13150 Paolotesi || 1995 FS || 23 tháng 3 năm 1995 || San Marcello || L. Tesi, A. Boattini
|-
| 13151 Polino || 1995 OH || 22 tháng 7 năm 1995 || Osservatorio Polino || G. Iatteri
|-
| 13152 - || 1995 QK || 19 tháng 8 năm 1995 || Church Stretton || S. P. Laurie
|-
| 13153 - ||  || 31 tháng 8 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13154 Petermrva || 1995 RC || 7 tháng 9 năm 1995 || Modra || A. Galád, A. Pravda
|-
| 13155 - ||  || 19 tháng 9 năm 1995 || Catalina Station || T. B. Spahr
|-
| 13156 Mannoucyo ||  || 20 tháng 9 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 13157 Searfoss ||  || 15 tháng 10 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 13158 - || 1995 UE || 17 tháng 10 năm 1995 || Sormano || P. Sicoli, P. Ghezzi
|-
| 13159 - ||  || 20 tháng 10 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13160 - ||  || 25 tháng 10 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13161 - ||  || 27 tháng 10 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13162 - ||  || 22 tháng 10 năm 1995 || Nyukasa || M. Hirasawa, S. Suzuki
|-
| 13163 Koyamachuya ||  || 28 tháng 10 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 13164 - || 1995 VF || 1 tháng 11 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13165 - ||  || 16 tháng 11 năm 1995 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13166 - ||  || 16 tháng 11 năm 1995 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 13167 - ||  || 24 tháng 11 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13168 Danoconnell || 1995 XW || 6 tháng 12 năm 1995 || Haleakala || AMOS
|-
| 13169 - ||  || 15 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13170 - || 1995 YX || 19 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13171 - || 1996 AA || 1 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13172 - || 1996 AO || 11 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13173 - ||  || 13 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13174 Timossi ||  || 14 tháng 2 năm 1996 || Cima Ekar || M. Tombelli, U. Munari
|-
| 13175 - ||  || 15 tháng 3 năm 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 13176 Kobedaitenken ||  || 21 tháng 4 năm 1996 || Yatsuka || R. H. McNaught, H. Abe
|-
| 13177 Hansschmidt ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13178 Catalan ||  || 18 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13179 Johncochrane ||  || 18 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13180 Fourcroy ||  || 18 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13181 Peneleos ||  || 11 tháng 9 năm 1996 || La Silla || Uppsala-DLR Trojan Survey
|-
| 13182 - ||  || 16 tháng 9 năm 1996 || La Silla || Uppsala-DLR Trojan Survey
|-
| 13183 - || 1996 TW || 5 tháng 10 năm 1996 || Sudbury || D. di Cicco
|-
| 13184 Augeias ||  || 4 tháng 10 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13185 Agasthenes ||  || 5 tháng 10 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 13186 - || 1996 UM || 18 tháng 10 năm 1996 || Catalina Station || C. W. Hergenrother
|-
| 13187 - ||  || 6 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13188 Okinawa ||  || 3 tháng 1 năm 1997 || Chichibu || N. Sato
|-
| 13189 - ||  || 11 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13190 - ||  || 29 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13191 - ||  || 31 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13192 Quine ||  || 31 tháng 1 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 13193 - || 1997 CW || 1 tháng 2 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13194 - ||  || 1 tháng 2 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 13195 - ||  || 2 tháng 2 năm 1997 || Xinglong || Beijing Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 13196 Rogerssmith ||  || 1 tháng 2 năm 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 13197 - || 1997 DC || 17 tháng 2 năm 1997 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 13198 Banpeiyu || 1997 DT || 27 tháng 2 năm 1997 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 13199 - ||  || 3 tháng 3 năm 1997 || Nanyo || T. Okuni
|-
| 13200 Romagnani ||  || 13 tháng 3 năm 1997 || San Marcello || L. Tesi, G. Cattani
|-


title: Chersotis margaritacea

text:
Chersotis margaritacea là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở miền trung và Nam châu Âu up to heights of 1,500 mét. Outside of Europe, nó có thể được tìm thấy ở Algérie, Maroc, Anatolia, Iran, Gruzia, Armenia, Kazakhstan cho đến dãy núi Altai.

Sải cánh dài 32–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Galium và Asperula cynanchica.

Liên kết ngoài
www.lepiforum.de
www.schmetterlinge-deutschlands.de
www.nic.funet.fi
Fauna Europaea

Chú thích

Chersotis
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1789


title: Ignacio Kliche

text:
Ignacio Kliche tên khai sinh là Ignacio Kliche Longardi là người chiến thắng trong cuộc thi Mister World năm 2000. Trước khi đến với Mister World, Ignacio đã chiến thắng trong cuộc thi Mister Uruguay và đại diện cho đất nước mình đến Edinburgh, Scotland đế tham dự cuộc thi Mister World lần thứ 3. Hiện nay Ignacio đang là thành viên của một ban nhạc, một ca sĩ, và một vận động viên.

Các thành tích
 Marcello Barkowski-Đức - Vị trí thứ 1
 Dante Spencer-Hoa Kỳ- Vị trí thứ 2
 Neil Paris Dames-Bahamas- Vị trí thứ 3
 Lav Stipic-Croatia- Vị trí thứ 4

Mister World


title: Stethispa rudgeana

text:
Stethispa rudgeana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Stethispa


title: Melitonoma congoana

text:
Melitonoma congoana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Melitonoma


title: Cellettes, Charente

text:
Cellettes là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 105 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Lasioglossum rugolatum

text:
Lasioglossum rugolatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: Cazaunous

text:
Cazaunous  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Garonne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Haute-Garonne


title: Rechenberg-Bienenmühle

text:
Rechenberg-Bienenmühle là một đô thị trong huyện Mittelsachsen, bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Rechenberg-Bienenmühle có diện tích 52,49 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2278 người.

Tham khảo


title: Anchastus dybasi

text:
Anchastus dybasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Limonia festiva

text:
Limonia festiva là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hydroporus leechi

text:
Hydroporus leechi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gordon miêu tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Megachile pilosa

text:
Megachile pilosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1879


title: Augochlora jugalis

text:
Augochlora jugalis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1911


title: Muỗi

text:
Muỗi (danh pháp khoa học: Culicidae) hay Muổi, là tên gọi chung cho một họ côn trùng gồm khoảng 3600 loài, thuộc bộ Hai cánh (Diptera).

Chúng có một đôi cánh vảy, một đôi cánh cứng, thân mỏng, các chân dài. Muỗi đực hút nhựa cây và hoa quả để sống, muỗi cái hút thêm máu người và động vật. Kích thước thay đổi theo loài, nhưng ít khi lớn hơn vài cm. Đa số có trọng lượng khoảng 2 đến 2,5 mg. Chúng có thể bay với tốc độ 1,5 đến 2,5 km/h.

Muỗi đã tồn tại trên hành tinh của chúng ta khoảng 170 triệu năm. Họ Culicidae thuộc bộ Diptera và chứa khoảng 2700 loài trong 35 giống gồm Anopheles, Culex, Psorophora, Ochlerotatus, Aedes, Sabethes, Wyeomyia, Culiseta, Haemagoggus,...

Đặc điểm sinh thái

Muỗi sinh trưởng chủ yếu trong các đầm lầy, ao hồ hoặc các vũng nước đọng, các vùng ẩm ướt. Chúng đẻ trứng xuống nước, trứng nở thành ấu trùng gọi là bọ gậy hay lăng quăng. Bọ gậy sống trong nước một thời gian, sau phát triển thành nhộng, rồi biến thành muỗi trưởng thành, bay lên khỏi mặt nước.

Nhiệt độ thích hợp cho muỗi sinh trưởng và phát triển là khoảng 20 đến 25 độ C. Vì vậy chúng xuất hiện ở các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Vòng đời của muỗi phụ thuộc loài và nhiệt độ, thay đổi từ vài ngày đến khoảng một tháng.

Muỗi cái có vòi dạng đặc biệt có thể xuyên thủng da người và động vật để hút máu. Muỗi cái cần hút thêm máu để có nguồn protein để sản sinh ra trứng. Thức ăn bình thường của muỗi là nhựa cây và hoa quả, không chứa đủ protein cho muỗi cái. Muỗi đực không có vòi thích hợp để hút máu, và chỉ ăn nhựa cây và hoa quả. Cũng có một nhánh muỗi, tên là Toxorhynchites, không hút máu.

Muỗi cái xác định mục tiêu hút máu qua mùi vị và cảm nhận nhiệt. Chúng đặc biệt nhạy cảm với Carbon dioxide (hay còn gọi là Cacbonic) trong hơi thở động vật và một số mùi trong mồ hôi. Một số người, ví dụ nam giới, béo và thuộc nhóm máu O, hấp dẫn muỗi nhiều hơn. Muỗi cảm nhận được tia hồng ngoại phát ra từ vật có thân nhiệt cao, nên dễ tìm được đến động vật và chim máu nóng.

Bọ gậy hay lăng quăng là một dạng ấu trùng của muỗi, hình thành ở giai đoạn thứ 2 trong vòng đời của muỗi. Muỗi có 4 giai đoạn trong vòng đời là trứng muỗi, bọ gậy(ấu trùng), cung quăng (nhộng) và muỗi trưởng thành. Muỗi cái trưởng thành đẻ trứng theo từng đợt.

Sau khi muỗi đẻ trứng, sau 2 - 3 ngày, trứng thường nở thành bọ gậy. Sau khi nở, bọ gậy không phát triển liên tục mà trải qua 4 giai đoạn khác nhau, gồm: Ở tuổi thứ nhất, bọ gậy có kích thước khoảng 1,5 mm và ở tuổi thứ tư nó có kích thước khoảng 8 - 10mm.

Bọ gậy không có chân nhưng có đầu phát triển, mình phủ nhiều lông, bơi được bằng các chuyển động của cơ thể. Bọ gậy ăn tảo, vi khuẩn và các vi sinh vật trong nước. Nơi khí hậu ấm áp, thời gian bọ gậy phát triển cần khoảng 4 - 7 ngày hoặc dài hơn nếu thiếu thức ăn. Sau đó, bọ gậy khi đã phát triển đến tuổi thứ tư chuyển hóa thành cung quăng có hình dấu phẩy.

Các biện pháp diệt bọ gậy muỗi truyền bệnh không làm giảm ngay số lượng muỗi đốt, có khi phải mất vài ngày hoặc vài tuần mới giảm được số lượng muỗi đốt. Diệt bọ gậy muỗi truyền bệnh bao gồm các biện pháp khác nhau như thau vét bọ gậy, làm thay đổi nơi sinh sản của muỗi, làm cho bọ gậy không sinh sôi, nảy nở được. Khống chế không cho muỗi trưởng thành đến được nơi sinh sản. Thả cá và các loài sinh vật ăn bọ gậy khác vào những nơi có bọ gậy muỗi. Đồng thời có thể dùng các loại hóa chất diệt bọ gậy. Các biện pháp can thiệp này nhắm tới mục đích là giảm nguồn truyền

Việc làm thoát nước ở các khu vực đầm lầy, nước tù đọng, đất đai khai khẩn và các biện pháp lâu dài khác được thực hiện từ đầu thế kỷ 20 ở nhiều nơi đã góp phần rất tích cực trong các biện pháp phòng chống và giảm thiểu những bệnh do muỗi truyền. Diệt bọ gậy muỗi truyền bệnh cần phải được thực hiện chung quanh nơi sinh sống của con người trong phạm vi lớn hơn phạm vi dự định diệt muỗi. Đối với nhiều loài muỗi, phạm vi này khoảng 1,5–2 km. Các biện pháp không có hiệu quả lâu dài cần phải được duy trì suốt trong thời gian có muỗi truyền bệnh hoạt động mạnh.

Phân loại
Có trên 3.500 loài muỗi đã được mô tả. Chúng được chia thành 2 phân họ với 43 chi. Dữ liệu này có thể thay đổi do việc bổ sung các loài mới hoặc do các nghiên cứu DNA.

Phân họ Anophelinae
 Anopheles
 Bironella
 Chagasia
Phân họ Culicinae
 Aedeomyia
 Aedes
 Armigeres
 Ayurakitia
 Borachinda
 Coquillettidia
 Culex
 Culiseta
 Deinocerites
 Eretmapodites
 Ficalbia
 Galindomyia
 Haemagogus
 Heizmannia
 Hodgesia
 Isostomyia
 Johnbelkinia
 Kimia
 Limatus
 Lutzia
 Malaya
 Mansonia
 Maorigoeldia
 Mimomyia
 Onirion
 Opifex
 Orthopodomyia
 Psorophora
 Runchomyia
 Sabethes
 Shannoniana
 Topomyia
 Toxorhynchites
 Trichoprosopon
 Tripteroides
 Udaya
 Uranotaenia
 Verrallina

Muỗi và sức khỏe

Một số loài muỗi có khả năng là vật trung gian truyền bệnh giữa người với người, hay giữa động vật và người. Các bệnh do muỗi truyền có thể gây tử vong cao gồm sốt xuất huyết, sốt rét, sốt vàng da...

Ở Việt Nam, vào mùa hè và mùa mưa hàng năm, sự phát triển của muỗi thường xuyên gây nên các dịch bệnh làm tử vong nhiều bệnh nhân. Mùa hè năm 2004, có vài chục nghìn người Việt Nam bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết, trong đó có vài chục ca tử vong, do muỗi truyền. Trên thế giới, có khoảng hơn nửa tỷ người mắc bệnh sốt rét hàng năm, tập trung ở Châu Phi, với thủ phạm truyền bệnh là muỗi. Năm 2017, đại dịch Zika bùng phát gây nên hiện tượng teo não ở người mà tác nhân cũng là do muỗi gây ra

Khống chế muỗi

Diệt muỗi
Trước đây, các hóa chất độc thường được sử dụng để diệt muỗi, như bằng bình xịt, hay đốt hương muỗi. Nhưng các biện pháp hiện đại sử dụng các sinh vật có khả năng tiêu diệt muỗi, hoặc các phương pháp sinh học và vật lý khác, tránh sử dụng chất hóa học độc hại cho cơ thể con người.

Dùng sinh vật
Sử dụng thiên địch để diệt muỗi:
 Nuôi cá hoặc lươn nhỏ trong bể nước để tiêu diệt bọ gậy.
 Nuôi chuồn chuồn ngoài đồng ruộng. Các ấu trùng chuồn chuồn trong nước ăn bọ gậy, còn chuồn chuồn trưởng thành bắt muỗi trong không trung.
 Nuôi bò sát nhỏ như thạch sùng, thằn lằn để ăn muỗi trong nhà.
 Bảo vệ dơi bắt muỗi trong không trung.
 Dùng Mesocyclops để diệt lăng quăng
 Dùng các côn trùng thủy sinh thuộc họ corixidae để diệt lăng quăng

Cải tạo môi trường
Mục đích là thu hẹp môi trường sinh trưởng của muỗi:
 Nạo vét cống rãnh, vũng nước
 Phát quang bụi rậm
 Sử dụng bồn chứa nước sinh hoạt kín
 Dọn dẹp nhà cửa
 Không để các vật ủ lại một chỗ (dễ cho muỗi phát sinh)

Bẫy điện
 Đèn bẫy muỗi được chế tạo với một đèn phát ánh sáng, hấp dẫn muỗi và côn trùng tụ tập đến, bao quanh bởi lưới kim loại có hiệu điện thế thấp. Khi muỗi và côn trùng sa vào lưới, dòng điện nhỏ sẽ phóng qua và tiêu diệt chúng. Phương pháp này sử dụng được trong nhà và ngoài trời.
 Vợt điện, thiết kế như vợt bắt muỗi cầm tay, chỉ gồm lưới kim loại có điện thế, chạy pin. Vợt này đòi hỏi kỹ thuật sử dụng của người bắt muỗi, có thể có ích trong nhà, nhưng không có tính hiệu quả cao.

Dùng hóa chất
 Thuốc xịt, có thể được xịt ở những khu vực ngoài trời rộng lớn. Một số thuộc xịt còn được xịt tiêu diệt muỗi và các côn trùng khác trong nhà ở, khi mọi người đi vắng. Việc dùng thuốc xịt gây tranh cãi, vì nó không chỉ độc cho con người mà còn tiêu diệt các sinh vật ăn muỗi, làm mất cân bằng sinh thái.
 Hương xua muỗi (còn gọi là nhang muỗi), có thể được đốt trong nhà khi mọi người đi vắng. Nó có thể tiêu diệt muỗi trong phạm vi nhà ở và không duy trì được tác dụng lâu dài. Hương xua muỗi có thể gây độc cho người và tạo nguy cơ hỏa hoạn.

Dùng muỗi biến đổi gien
Có thể tạo ra chủng muỗi đực bị mất khả năng sinh sản khi chiếu phóng xạ rồi thả chúng vào tự nhiên. Các con muỗi đực vô sinh sẽ cạnh tranh giao phối với muỗi đực thường, giảm tỷ lệ sinh của muỗi.

Xua muỗi
Một cách khác để giảm thiểu khả năng bị muỗi ảnh hưởng đến sức khỏe là ngăn cản không cho chúng tiếp xúc với cơ thể.

Bật đèn sáng
Muỗi rất sợ đèn sáng vào buổi tối.
nhưng với đèn có tia uv cao thì sẽ lại thu hút chúng.
các đèn bẫy muỗi thông thường là loại đèn phát tia cực tím để thu hút chúng. nhưng với tia uv thì lại có hại cho con người đặc biệt là trẻ nhỏ. nhìn nhiều hại mắt, tiếp xúc nhiều hại da....
vì vậy đặc biệt cách ly với con nhỏ. (hậu quả làm mờ mắt sớm, lão hóa sớm...)

Gió nhẹ
 Tạo luồng gió nhẹ bằng quạt có thể xua được muỗi.

Màn
Các biện pháp dùng màn và lưới không gây hại cho sức khỏe hay môi trường, chi phí không cao và phát huy tác dụng trong thời gian dài.
 Màn ngủ là phương pháp hiệu quả để phòng chống muỗi đốt khi ngủ.
 Lưới cửa, là các lưới kim loại (hay nhựa) có lỗ nhỏ, không cho muỗi hay các loại côn trùng vượt qua và xâm nhập vào nhà ở, nhưng vẫn đảm bảo thoáng khí và ánh sáng.

Thuốc xua muỗi
 Thuốc bôi lên da để xua muỗi khỏi da, tiện dụng khi đi du lịch đến vùng đất nhiều muỗi. Chúng thường chứa các hóa chất sau: DEET, tinh dầu bạc hà mèo, nepetalactone, tinh dầu xả hay tinh dầu bạch đàn (còn gọi là dầu khuynh diệp).

Máy phát siêu âm xua muỗi
 Các máy này được chế tạo nhỏ như đồng hồ, đeo ở tay, chạy pin, phát ra sóng siêu âm khiến muỗi không muốn lại gần, nhưng tai người không nghe thấy gì. Tiện dụng khi ta đi du lịch các vùng đất nhiều muỗi. Tuy nhiên chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh được công dụng của thiết bị này.

Chú thích

Tham khảo
 Gillett, J. D. 1972. The Mosquito: Its Life, Activities and Impact on Human Affairs. Doubleday, Garden City, NY, 358 p. ISBN 0-385-01179-2
 Spielman, A., and M. D'Antonio. 2001. Mosquito: A Natural History of Our Most Persistent and Deadly Foe. Hyperion Press, New York, 256 p. ISBN 0-7868-6781-7

 Brunhes, J.; Rhaim, A.; Geoffroy, B. Angel G. Hervy J. P. Les Moustiques de l'Afrique mediterranéenne French/English. Interactive identification guide to mosquitoes of North Africa, with database of information on morphology, ecology, epidemiology, and control. Mac/PC Numerous illustrations. IRD/IPT [12640] 2000 CD-ROM. ISBN 2-7099-1446-8
 4 "tuyệt chiêu" khiến muỗi tránh xa gia đình bạn

Liên kết ngoài

(tiếng Việt)

 Dịch sốt xuất huyết ở miền nam Việt Nam mùa hè 2004
 Vì sao muỗi đi được trên nước và trên tường?
(tiếng Anh)
 Mosquito Genomics WWW Server
 Mosquitoes - Micscape September 2003- in archive under Insects
 Mosquito pictures  shares facts and pictures regarding mosquitos and their behavior, life cycle, and feeding habits.
 Close up mosquito pictures  Close up shots of mosquitoes before and after feeding and while mating.

Sinh vật mô hình
Bài cơ bản dài trung bình
Họ Muỗi
Ký sinh trùng
Họ côn trùng
Động vật ký sinh
Bệnh lý học
Côn trùng cắn


title: Bourgneuf, Savoie

text:
Bourgneuf là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 286-656 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Savoie


title: Spinoliella maculata

text:
Spinoliella maculata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Spinoliella
Động vật được mô tả năm 1851


title: (5480) 1989 YK8

text:
{{DISPLAYTITLE:(5480) 1989 YK8}}

(5480) 1989 YK8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, ngày 23 tháng 12 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Augochlorella aurata

text:
Augochlorella aurata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Augochlorella
Động vật được mô tả năm 1853


title: Aire, Ardennes

text:
Aire là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Megachile stolzmanni

text:
Megachile stolzmanni là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1893


title: Diplomeris

text:
Diplomeris là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan

Tông Lan
Lan Châu Á


title: Nokia N97

text:
Nokia N97 là một điện thoại màn hình cảm ứng điện thoại di động trong Nseries điện thoại thông minh của Nokia, với một bàn phím QWERTY trượt (1 AZERTY có sẵn ở Pháp). Công bố vào ngày 02 tháng 12 năm 2008, N97 là điện thoại màn hình cảm ứng thứ hai của Nokia (sau khi Nokia 5800 XpressMusic) dựa trên nền tảng hệ điều hành Symbian S60 phiên bản thứ 5.

Phát hành
Nokia N97 đã được phát hành trong các cửa hàng hàng đầu của Hoa Kỳ vào ngày 09 tháng 6 năm 2009, [5] và vào ngày 26 tháng sáu, năm 2009 đã được phát hành trên toàn thế giới. Trong tháng 9 năm 2009, nó đã được báo cáo là 2.000.000 N97 thiết bị cầm tay đã được bán trong ba tháng sau khi phát hành .
N97 xuất xưởng với phiên bản dùng thử của Quick Office, Adobe Reader, Boingo và JoikuSpot phí cũng như của Nokia Ovi Maps và Ovi store.
Phần mềm đầu tiên đã đón nhận nhiều, khiến việc phát hành firmware mới trong tháng 10 năm 2009. Nokia phát hành firmware mới với di chuyển động cho N97 để giải quyết những vấn đề chính hiện nay trong các phần mềm thiết bị đưa ra với.
Kể từ tháng 10 năm 2009, N97 Mini có sẵn mà là một phiên bản cắt giảm của N97. N97 Mini được xem như là một cải tiến hơn bản gốc N97.

Tổng quan
Kiểu trượt cảm ứng sành điệu
Camera 5 MP, camera phụ thực hiện videocall
Bộ nhớ 32 GB, RAM 128 MB
Chức năng định vị GPS
Chức năng Out-Tivi, jack tai nghe 3.5mm
Pocket Office (Word, Excel, PowerPoint, PDF viewer)
Chỉnh sửa hình ảnh và Video
Flash Lite 3
Kết nối 3G, Wifi, Bluetooth

Thông số kỹ thuật
Hệ điều hành:Symbian Series 60, 5th
Kiểu dáng:Cảm ứng
Bàn phím Qwerty:Có
Kích thước:117.2 x 55.3 x 17 mm
Trọng lượng (g):150
Ngôn ngữ:Tiếng Anh, Tiếng Việt
Chức năng cảm ứng
- Cảm biến gần tự động tắt
- Cảm biến tự động xoay màn hình
- Nhận dạng chữ viết tay
Loại:TFT, 16 triệu màu
Độ phân giải:360 x 640 pixels
Kích thước:3.5 inches
Cảm ứng:Cảm ứng điện trở
Băng tần 2G	GSM 850/900/1800/1900
Băng tần 3G:HSDPA 900/2100
GPRS:Class 32
3G:HSDPA 3.6 Mbps
Wifi:802.11 b/g, UPnP technology
Trình duyệt:HTML, RSS feeds, Wap 2.0/xHTML
GPS:A-GPS
Bluetooth:Có, V2.1 với A2DP
Loại pin: Pin Nokia BP-4L

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Video trình diễn Nokia N97
 Diễn đàn thảo luận về Nokia N97
 Nokia N97 Data sheet
 Nokia N97 chính thức ra mắt website
 Nokia N97 chi tiết thông số kĩ thuật
 Review: Nokia N97 mini by Chris Targett ngày 12 tháng 5 năm 2010 rather positive review of the mini

Điện thoại di động Nokia
Thiết bị định vị GPS
Điện thoại thông minh

de:Nokia Nseries#Nokia N97


title: Adicella linearia

text:
Adicella linearia là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Crepidius pubescens

text:
Crepidius pubescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Crepidius


title: 25993 Kevinxu

text:
25993 Kevinxu (tên chỉ định: 2001 FJ80) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 21 tháng 3 năm 2001. Nó được đặt theo tên Kevin Young Xu, an American high school student và finalist in the 2010 Intel Science Talent Search.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2001


title: Pokrent

text:
Pokrent là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg


title: Chicago

text:
Chicago ( ,    ) là thành phố đông dân thứ ba tại Hoa Kỳ, và là thành phố đông dân nhất tiểu bang Illinois và Trung Tây Hoa Kỳ. Vùng đô thị Chicago là nơi cư trú của 9,5 triệu người và là vùng đô thị lớn thứ ba tại Hoa Kỳ. Chicago là thủ phủ của quận Cook.

Chicago được hợp nhất thành một thành phố vào năm 1837, với vị trí nằm gần một dòng nước chuyển tải giữa Ngũ Đại Hồ và lưu vực sông Mississippi, và trải qua phát triển nhanh chóng vào giữa thế kỷ 19. Ngày nay, thành phố là một trung tâm quốc tế về tài chính, thương nghiệp, công nghiệp, kỹ nghệ, truyền thông, và giao thông. Chicago là một thành phố toàn cầu có thứ hạng cao.

Văn hóa Chicago có những đóng góp cho các nghệ thuật thị giác, tiểu thuyết, điện ảnh, sân khấu, âm nhạc, đặc biệt là jazz, blues, soul, và là nơi khởi nguồn của nhạc house. Thành phố có nhiều biệt danh, chúng phản ánh các ấn tượng và đánh giá về Chicago trong lịch sử và đương đại, được biết đến nhiều nhất là "Thành phố lộng gió" và "Thành phố thứ nhì".

Lịch sử
Tên gọi "Chicago" bắt nguồn từ một bản dịch tiếng Pháp của từ shikaakwa trong ngôn ngữ Miami-Illinois của người da đỏ, có nghĩa là "hành dại" hay "tỏi dại". Một hồi ký của Robert de LaSalle vào khoảng năm 1679 có nói về "Checagou", và đây cũng là đề cập đầu tiên được biết đến về địa điểm mà nay là Chicago. Trong hành trình vào năm 1688 của mình, Henri Joutel có ghi lại rằng tỏi dại, được gọi là "chicagoua," mọc nhiều trong khu vực.
Vào giữa thế kỷ 18, người da đỏ Potawatomi định cư tại khu vực, họ chiếm đất của người Miami và Sauk và Fox. Thập niên 1780 xuất hiện việc có người định cư phi thổ dân đầu tiên được biết đến tại Chicago, đó là Jean Baptiste Point du Sable, ông có nguồn gốc châu Phi và châu Âu.

Năm 1795, sau Chiến tranh Da đỏ Tây Bắc, một khu vực mà sau trở thành một phần của Chicago được các bộ lạc thổ dân chuyển giao cho Hoa Kỳ để làm một đồn quân sự theo như Hiệp định Greenville. Năm 1803, Lục quân Hoa Kỳ xây dựng pháo đài Dearborn, song công trình bị phá hủy trong Chiến tranh năm 1812, cụ thể là trận Dearborn và sau đó được xây dựng lại. Các bộ lạc Ottawa, Ojibwe, và Potawatomi nhượng thêm đất cho Hoa Kỳ theo Hiệp định St. Luois năm 1816. Người Potawatomi cuối cùng bị buộc phải dời khỏi vùng đất của họ sau Hiệp định Chicago vào năm 1833.

Ngày 12 tháng 8 năm, 1833, thị trấn Chicago được tổ chức và có dân số khoảng 200. Trong vòng bảy năm, dân số thị trấn tăng lên trên 4.000. Thành phố Chicago được hợp nhất vào Thứ Bảy, 4 tháng 3 năm 1837 và trở thành thành phố phát triển nhanh nhất trên thế giới trong một số thập niên. Thành phố có Chuyển tải Chicago, nổi lên thành một trung tâm giao thông quan trọng giữa miền đông và miền tây Hoa Kỳ. Tuyến đường sắt đầu tiên của Chicago là Đường sắt Liên hiệp Galena và Chicago được khánh thành vào năm 1848. Kênh Illinois và Michigan cũng được khánh thành trong cùng năm, cho phép thuyền hơi nước và thuyền buồm trên Ngũ Đại Hồ kết nối được với sông Mississippi. Do có kinh tế phồn thịnh, cư dân từ các cộng đồng nông thôn và người nhập cư ngoại quốc di cư tới Chicago. Các lĩnh vực chế tạo, bán lẻ và tài chính chiếm ưu thế trong kinh tế thành phố, có ảnh hưởng đối với kinh tế Hoa Kỳ. Sở giao dịch thương phẩm Chicago (thành lập năm 1848) liệt kê những hợp đồng kỳ hạn đầu tiên đã được chuẩn hóa để 'giao dịch', gọi là các hợp đồng tương lai.

Trong những thập niên 1850 và 1860, các kỹ sư đã tiến hành nâng cao nền móng của khu vực trung tâm Chicago. Các con đường, vỉa hè và tòa nhà được nâng lên độ cao mới bằng những con đội. Năm 1871, Đại hỏa hoạn Chicago xảy ra, phá hủy một khu vực lớn của thành phố vào thời điểm đó. Trong giai đoạn tái thiết, tòa nhà chọc trời đầu tiên trên thế giới được xây dựng tại Chicago, sử dụng khung thép. Nền kinh tế hưng thịnh của Chicago thu hút một lượng lớn di dân mới từ châu Âu và di dân từ miền Đông Hoa Kỳ. Năm 1900, không dưới 77% tổng dân số của thành phố sinh tại nước ngoài, hoặc sinh tại Hoa Kỳ với cha mẹ ngoại quốc. Người Đức, Ireland, Ba Lan, Thụy Điển, và Séc chiếm gần hai phần ba trong số cư dân sinh tại ngoại quốc (năm 1900, người da trắng chiếm 98,1% dân số thành phố).

Trong giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ nhất và thập niên 1920, ngành công nghiệp của Chicago được mở rộng mạnh, thu hút nhiều người da đen từ miền Nam đến để tìm việc làm. Từ năm 1910 đến 1930, số người da đen tại Chicago tăng từ 44.103 lên 233.903. Hàng trăm người da đen di chuyển đến thành phố trong Đại di cư, những người mới đến có ảnh hưởng lớn về văn hóa, được gọi là Phục hưng da đen Chicago, một phần của Phong trào Da đen Mới, trong nghệ thuật, văn học, và âm nhạc.

Ngày 2 tháng 12 năm 1942, nhà vật lý học Enrico Fermi thực hiện phản ứng hạt nhân có kiểm soát đầu tiên trên thế giới tại Đại học Chicago, đây là một phần trong Dự án Manhattan tối mật. Điều này dẫn đến việc Hoa Kỳ chế tạo ra bom nguyên tử, và sử dụng nó trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Bắt đầu từ thập niên 1960, giống như hầu hết thành phố tại Hoa Kỳ, nhiều cư dân da trắng của thành phố chuyển đến vùng ngoại ô, các khu phố biến đổi hoàn toàn về phương diện chủng tộc. Thay đổi kết cấu trong công nghiệp khiến những công nhân tay nghề thấp chịu ảnh hưởng nặng nề. Năm 1966, Martin Luther King, Jr. và Albert Raby lãnh đạo Phong trào Tự do Chicago, phong trào lên đến đỉnh với các hiệp định giữa Thị trưởng và các lãnh đạo phong trào. Các dự án xây dựng lớn được tiến hành trong thời gian nhiệm kỳ của Richard J. Daley, gồm có tháp Sears (nay gọi là Willis Tower), Đại học Illinois ở Chicago, McCormick Place, và Sân bay quốc tế O'Hare. Năm 1979, Jane Byrne đắc cử, trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của thành phố. Năm 1983, Harold Washington trở thành thị trưởng người da đen đầu tiên của Chicago. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, chính quyền chú ý đến các khu phố thiểu số nghèo và bị lãng quên trước đó.

Địa lý
Chicago nằm ở đông bắc bộ tiểu bang Illinois, trên bờ tây nam của hồ Michigan. Đây là thành phố chính của vùng đô thị Chicago tại Trung Tây Hoa Kỳ và vùng Ngũ Đại Hồ. Chicago nằm trên một đường phân thủy lục địa tại điểm Chuyển tải Chicago, nối lưu vực sông Mississippi và lưu vực Ngũ Đại Hồ. Thành phố nằm bên hồ nước ngọt Michigan rộng lớn, và hai sông là sông Chicago qua trung tâm và sông Calumet chảy qua vùng công nghiệp South Side. Lịch sử và kinh tế của Chicago gắn chặt với hồ Michigan. Phần lớn vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy của khu vực trước đây sử dụng sông Chicago, song hiện nay các tàu to chở hàng trên hồ sử dụng cảng Lake Calumet tại South Side. Hồ Michigan giúp điều hòa khí hậu cho Chicago; khiến cho các khu phố ven hồ có chút ấm hơn vào mùa đông và mát hơn vào mùa hạ.

Độ dốc tổng thể của trung tâm thành phố, các khu vực được xây dựng, là tương đối phù hợp do bằng phẳng tự nhiên, ít có khác biệt giữa các nơi. Cao độ mặt đất bình quân là  trên mực nước biển. Các điểm thấp nhất nằm dọc theo bờ hồ với cao độ , còn điểm cao nhất là đỉnh băng tích Blue Island có cao độ  ở xa về phía nam.

Một tên gọi không chính thức của toàn bộ vùng đô thị Chicago là "Chicagoland". Không có định nghĩa chính xác cho "Chicagoland", song nó thường có nghĩa là gọi chung thành phố cùng các khu ngoại ô. Báo Chicago Tribune xác định thuật ngữ này gồm có thành phố Chicago, phần còn lại của quận Cook, và tám quận lân cận thuộc tiểu bang Illinois: Lake, McHenry, DuPage, Kane, Kendall, Grundy, Will và Kankakee, và ba quận thuộc tiểu bang Indiana: Lake, Porter và LaPorte.

Nhân khẩu

Trong 100 năm đầu, Chicago là một trong các thành phố phát triển nhanh nhất trên thế giới. Khi thành lập thành phố vào năm 1833, có ít hơn 200 người định cư tại đây, nơi đương thời là vùng biên giới của Hoa Kỳ. Trong cuộc điều tra nhân khẩu đầu tiên của thành phố, được tiến hành bảy năm sau đó, dân số đạt trên 4.000. Trong khoảng thời gian bốn mươi năm, dân số thành phố tăng từ mức gần 30.000 vào năm 1850 lên trên 1 triệu vào năm 1890. Lúc kết thúc thế kỷ 19, Chicago là thành phố lớn thứ năm trên thế giới, và lớn nhất trong số các thành phố xuất hiện sau thời điểm bắt đầu thế kỷ 19. Trong vòng 60 năm sau Đại hỏa hoạn Chicago năm 1871, dân số tăng từ khoảng 300.000 lên trên 3 triệu, và đạt 3,6 triệu người trong điều tra nhân khẩu năm 1950, đây là con số cao nhất từng ghi nhận được.

Từ hai thập niên cuối của thế kỷ 19, Chicago là điểm đến của các làn sóng nhập cư từ Nam, Trung và Đông Âu, như người Ý, người Do Thái, người Ba Lan, người Bosnia, và người Séc. Giai cấp công nhân công nghiệp của thành phố có nền tảng là các dân tộc gốc Âu này, giai cấp này được bổ sung bằng một dòng người Mỹ gốc Phi từ miền Nam Hoa Kỳ, và dân số của người Da đen tại Chicago tăng gấp đôi từ năm 1910 đến 1920 và lại tăng gấp đôi từ năm 1920 đến 1930. Đại đa số người Da đen Hoa Kỳ chuyển đến Chicago trong những năm này tụ tập tại một khu vực được gọi là "Vành đai Đen" tại South Side. Năm 1930, hai phần ba số người Mỹ gốc Phi tại Chicago sống tại các khu vực mà người Da đen chiếm khoảng 90% dân số. South Side của Chicago là nơi tập trung đông người Da đen đô thị thứ nhì tại Hoa Kỳ, sau Harlem tại New York.

Theo điều tra nhân khẩu năm 2010, có 2.695.598 người với 1.045.560 hộ gia đình tại Chicago. Trên một nửa dân số của tiểu bang Illinois sống tại vùng đô thị Chicago. Chicago là thành phố lớn nhất tại siêu đô thị Ngũ Đại Hồ.

Dân cư gốc Mỹ Latinh hoặc Iberia (Hispanic) chiếm 28,9% tổng dân số thành phố: 21,4% là người Mexico, 3,8% là người Puerto Rico, 0,7% là người Guatemala, 0,6% là người Ecuador, 0,3% là người Cuba, 0,3% là người Colombia, 0,2% là người Honduras, 0,2% là người El Salvador, 0,2% là người Peru. Người da trắng phi Hispanic giảm từ 59% vào năm 1970 xuống 31,7% vào năm 2010. Theo số liệu của Cơ quan Nghiên cứu cộng đồng Hoa Kỳ vào năm 2011, các tổ tiên người Âu lớn nhất là: người Ireland: (208.562), người Đức: (201.863), người Ba Lan: (165.177), người Ý (102.188), người Anh (66.107).

Nhiều lãnh đạo tôn giáo thế giới từng đến Chicago, bao gồm mẹ Teresa và Đạt Lai Lạt Ma thứ 14. Giáo hoàng Gioan Phaolô II đến Chicago vào năm 1979 trong chuyến công du đầu tiên của ông tới Hoa Kỳ sau khi được bầu làm giáo hoàng.

Kinh tế

Theo ước tính năm 2010, Chicago có tổng sản phẩm đại đô thị cao thứ ba tại Hoa Kỳ, với xấp xỉ 532 tỷ USD, chỉ đứng sau các quần thể đô thị New York và Los Angeles. Thành phố cũng được đánh giá là có kinh tế cân bằng nhất tại Hoa Kỳ, do đa dạng hóa ở mức cao. Năm 2007, Chicago được xác định là trung tâm kinh doanh quan trọng thứ tư trên thế giới theo chỉ số các trung tâm thương nghiệp toàn cầu MasterCard. Ngoài ra, vùng đô thị Chicago ghi nhận số lượng lớn nhất các cơ sở công ty mới hoặc mở rộng tại Hoa Kỳ trong sáu năm trong giai đoạn từ 2001 đến 2008. Vùng đô thị Chicago có lực lượng lao động khoa học và kỹ thuật lớn thứ ba toàn quốc. Năm 2009, Chicago xếp thứ 29 trong danh sách của UBS về các thành thị giàu nhất thế giới.

Chicago là một trung tâm tài chính lớn trên thế giới, có khu thương nghiệp trung tâm lớn thứ hai tại Hoa Kỳ. Thành phố là nơi đặt trụ sở của Ngân hàng Dự trữ Liên bang tại Chicago, là một trong 12 ngân hàng dự trữ cấp vùng của Hoa Kỳ. Thành phố có các sở giao dịch tài chính và hợp đồng tương lai, bao gồm Sở giao dịch chứng khoán Chicago, CBOE, Sở giao dịch hàng hóa Chicago (the "Merc"), CBOT. Tập đoàn CME Group có trụ sở tại Chicago, và sở hữu the "Merc", CBOT, NYMEX, COMEX và Dow Jones Indexes. Có thể do ảnh hưởng từ học phái kinh tế Chicago, thành phố cũng có một số thị trường giao dịch các hợp đồng bất thường như khí thải (sở giao dịch khí hậu Chicago) và chỉ số phong cách công bằng (trên sở giao dịch hợp đồng tương lai Hoa Kỳ]). Ngân hàng Chase có trụ sở thương mại và bán lẻ của họ tại tháp Chase tại Chicago. Vùng đô thị Chicago là nơi có nguồn lao động lớn thứ hai tại Hoa Kỳ với khoảng 4,25 triệu người lao động.  In addition, the state of Illinois is home to 66 Fortune 1000 companies, including those in Chicago. Chế tạo, in ấn, xuất bản và chế biến thực phẩm cũng đóng các vai trò quan trọng trong kinh tế của thành phố.

Chicago là một địa điểm lớn về tổ chức hội nghị trên thế giới, trung tâm hội nghị chính của thành phố là nhà McCormick. Với bốn tòa nhà liền nhau, đây là trung tâm hội nghị lớn nhất tại Hoa Kỳ và lớn thứ ba trên thế giới. Chicago cũng xếp hạng ba tại Hoa Kỳ (sau Las Vegas và Orlando) về số lượng hội nghị tổ chức hàng năm. Năm 2012, Chicago đón 34,07 triệu du khách thư nhàn nội địa, 10,92 triệu du khách thương vụ nội địa và 1,369 triệu du khách hải ngoại, các du khách đóng góp trên 12,8 tỷ USD cho kinh tế Chicago.

Giáo dục

Thành phố Chicago có nhiều trường đại học đa dạng. Trong số những trường đại học thuộc Top 10 trường đại học nổi tiếng của Mỹ có Đại học Chicago và Đại học Northwestern (Northwestern University) là ở Chicago. Ngoài ra, Chicago còn có những trường đại học lớn khác như Đại học DePaul, Đại học Illinois ở Chicago, Học viện Kỹ thuật Illinois, Đại học Loyola Chicago, Trường thuộc Viện Nghệ thuật Chicago cùng nhiều trường khác.

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 Trang chủ của chính phủ thành phố (tiếng Anh)
 Cục Hội chợ và Du lịch (tiếng Anh)
 Phòng Thương mại Chicagoland (tiếng Anh)
 Cơ sở dữ liệu Phạm tội Chicago (tiếng Anh)

Thành phố ở vùng đô thị Chicago
Quận lỵ Illinois
Illinois 1833
Thành phố của Illinois
Thành phố ở quận Cook, Illinois
Thành phố ở quận DuPage, Illinois
Khởi đầu năm 1833
Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ
Khu dân cư trên hồ Michigan
Thị trấn đường sắt Illinois


title: Tipula specularis

text:
Tipula specularis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Danh sách tiểu hành tinh: 26101–26200

text:
|-
| 26101 - ||  || 20 tháng 8 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26102 - ||  || 16 tháng 8 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26103 ||  || 18 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26104 - ||  || 11 tháng 11 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 26105 - ||  || 15 tháng 11 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26106 - ||  || 18 tháng 11 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26107 - ||  || 8 tháng 4 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26108 - ||  || 6 tháng 6 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26109 - ||  || 6 tháng 6 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26110 ||  || 8 tháng 7 năm 1991 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 26111 || 1991 OV || 18 tháng 7 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26112 ||  || 8 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26113 ||  || 8 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26114 - || 1991 QG || 31 tháng 8 năm 1991 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 26115 ||  || 15 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26116 ||  || 13 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26117 ||  || 11 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26118 || 1991 TH || 1 tháng 10 năm 1991 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 26119 Duden ||  || 7 tháng 10 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 26120 ||  || 5 tháng 11 năm 1991 || Dynic || A. Sugie
|-
| 26121 || 1992 BX || 28 tháng 1 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 26122 - ||  || 2 tháng 2 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26123 - || 1992 OK || 29 tháng 7 năm 1992 || Geisei || T. Seki
|-
| 26124 ||  || 2 tháng 8 năm 1992 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 26125 - || 1992 RG || 3 tháng 9 năm 1992 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 26126 - ||  || 2 tháng 9 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26127 Otakasakajyo ||  || 19 tháng 1 năm 1993 || Geisei || T. Seki
|-
| 26128 - ||  || 22 tháng 1 năm 1993 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26129 - || 1993 DK || 19 tháng 2 năm 1993 || Oohira || T. Urata
|-
| 26130 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 26131 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 26132 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 26133 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 26134 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 26135 ||  || 12 tháng 4 năm 1993 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 26136 - ||  || 20 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26137 - ||  || 16 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 26138 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26139 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26140 - ||  || 7 tháng 2 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26141 - ||  || 5 tháng 4 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26142 ||  || 3 tháng 8 năm 1994 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 26143 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26144 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26145 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26146 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26147 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26148 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26149 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26150 - ||  || 4 tháng 9 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 26151 Irinokaigan ||  || 2 tháng 10 năm 1994 || Geisei || T. Seki
|-
| 26152 || 1994 UF || 24 tháng 10 năm 1994 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 26153 || 1994 UY || 31 tháng 10 năm 1994 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 26154 - ||  || 4 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26155 - ||  || 8 tháng 11 năm 1994 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 26156 - || 1994 WT || 25 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26157 - ||  || 25 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26158 - ||  || 27 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26159 ||  || 28 tháng 11 năm 1994 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 26160 - ||  || 9 tháng 12 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26161 - ||  || 27 tháng 1 năm 1995 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 26162 - ||  || 31 tháng 1 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26163 - || 1995 DW || 20 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26164 - ||  || 23 tháng 3 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26165 - ||  || 23 tháng 3 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26166 - ||  || 31 tháng 8 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26167 - ||  || 18 tháng 9 năm 1995 || Trạm Catalina || T. B. Spahr
|-
| 26168 Kanaikiyotaka ||  || 24 tháng 11 năm 1995 || Ojima || T. Niijima
|-
| 26169 Ishikawakiyoshi || 1995 YY || 21 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26170 Kazuhiko ||  || 24 tháng 1 năm 1996 || Ojima || T. Niijima
|-
| 26171 - ||  || 17 tháng 1 năm 1996 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 26172 - ||  || 18 tháng 1 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26173 - ||  || 23 tháng 2 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26174 - ||  || 15 tháng 3 năm 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 26175 - ||  || 13 tháng 3 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26176 - ||  || 15 tháng 4 năm 1996 || Haleakala || AMOS
|-
| 26177 Fabiodolfi ||  || 12 tháng 4 năm 1996 || San Marcello || L. Tesi, A. Boattini
|-
| 26178 ||  || 11 tháng 4 năm 1996 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 26179 - ||  || 9 tháng 4 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26180 - ||  || 13 tháng 4 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26181 ||  || 12 tháng 4 năm 1996 || Steward Observatory || N. Danzl
|-
| 26182 - ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26183 - ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26184 - ||  || 20 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 26185 - || 1996 NG || 14 tháng 7 năm 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 26186 - ||  || 20 tháng 9 năm 1996 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26187 ||  || 12 tháng 12 năm 1996 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 26188 ||  || 22 tháng 12 năm 1996 || Xinglong || Beijing Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 26189 - ||  || 10 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26190 - ||  || 30 tháng 1 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26191 - ||  || 3 tháng 2 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26192 - ||  || 6 tháng 2 năm 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26193 - ||  || 12 tháng 2 năm 1997 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 26194 Chasolivier ||  || 10 tháng 2 năm 1997 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 26195 Černohlávek || 1997 EN || 1 tháng 3 năm 1997 || Ondřejov || P. Pravec
|-
| 26196 ||  || 9 tháng 3 năm 1997 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 26197 Bormio ||  || 31 tháng 3 năm 1997 || Sormano || F. Manca, P. Sicoli
|-
| 26198 - ||  || 3 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 26199 - ||  || 3 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-
| 26200 - ||  || 3 tháng 4 năm 1997 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: Leucoma salicis

text:
Leucoma salicis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1758.

Loài này có ở châu Âu. Sải cánh từ 37–50 mm. Loài bướm này bay từ tháng 6 tới tháng 8. Đây là loài gây hại của các cây trong chi Betula, phát triển phổ biến ở Mông Cổ.

Ấu trùng ăn các loài Salix và Populus.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

White Satin Moth at UKmoths

S
Động vật được mô tả năm 1758
Côn trùng châu Âu
Loài gây hại ở Mông Cổ


title: Dicranomyia nearcuata

text:
Dicranomyia nearcuata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Saint-Jean-Lherm

text:
Saint-Jean-Lherm là một xã ở tỉnh Haute-Garonne vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã Saint-Jean-Lherm nằm ở khu vực có độ cao trung bình 192 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Saintjeanlherm


title: Lũ ống

text:
Lũ ống là hiện tượng thiên nhiên xảy ra trong mùa mưa và chỉ có ở miền núi.

Hình thành và miêu tả
Do địa hình trên bề mặt trái đất không bằng phẳng, ở miền núi có nhiều dãy đồi núi đan xen và kéo dài; giữa chúng là các thung lũng gắn liền với các khe, suối, sông nhỏ. Tại những vị trí khe suối, sông nhỏ chảy qua 2 bên sườn đồi núi thung lũng bị khép lại làm cho đường tiêu thoát nước bị hẹp dần và co thắt ở 1 điểm, đó là nơi thường sinh ra lũ ống. Khi mưa ở thượng nguồn lớn, nước đổ về nhiều; điểm co thắt không tiêu nước kịp làm cho nước dâng nhanh ở phía trên và tạo dòng chảy xiết ở phía dưới eo co thắt sẽ sinh ra lũ ống.

Tác động
Lũ ống gây nguy hại cả cho phía trên và phía dưới eo co thắt. Phía trên bị nước ngập và dâng lên nhanh. Phía dưới nước chảy xiết và sức tàn phá rất lớn. Lũ ống gây ngập lụt vùng thung lũng, đặc biệt có sức tàn phá rất lớn khu vực phía dưới cửa ra, quét mọi thứ gặp phải trên đường đi.

Xem thêm
Lũ quét
Lũ lụt
Lũ lớn
Đại hồng thủy
Sóng lừng
Vòi rồng nước

Liên kết ngoài

Lũ lụt
Thiên tai


title: Kabuntalan

text:
Kabuntalan là một đô thị hạng 5 củaMaguindanao, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 23.137 người trong 4.223 hộ.

Đô thị này đã từng thuộc tỉnh Shariff Kabunsuan từ tháng 10 năm 2006 cho đến khi tỉnh bị giải thế bới Tối cao pháp viện Philipin tháng 7 năm 2008.

Các đơn vị hành chính

Kabuntalan được chia ra 17 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn của Philipin
 Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Maguindanao


title: Do Somethin'

text:
"Do Somethin'" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Britney Spears nằm trong album tuyển tập hit đầu tiên của cô, Greatest Hits: My Prerogative (2004). Nó được sáng tác và sản xuất bởi Christian Karlsson và Pontus Winnberg (thuộc nhóm sản xuất Bloodshy & Avant), với sự tham gia hỗ trợ viết lời của Henrik Jonback và Angela Hunte. Ban đầu, bài hát không có kế hoạch phát hành như là một đĩa đơn. Tuy nhiên, Britney muốn quay một video ca nhạc cho nó, và đã phải thuyết phục công ty thu âm của cô. Sau đó, nó được phát hành vào ngày 14 tháng 2 năm 2005 bởi Jive Records như là đĩa đơn thứ hai từ album trên toàn thế giới ngoại trừ Bắc Mỹ. Đây là một bản dance-pop mang những âm thanh của guitar điện, với lời bài hát nói về những khoảng thời gian vui vẻ và mặc kệ sự phán xét của người khác.

"Do Somethin'" nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình, trong đó họ so sánh nó với đĩa đơn của Gwen Stefani "What You Waiting For?" (2004). Mặc dù không được phát hành tại Hoa Kỳ, nó vẫn lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở vị trí thứ 100, nhờ vào doanh số tải nhạc trực tuyến. Nó cũng đạt được nhiều thành công trên toàn thế giới, lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia như Úc, Đan Mạch, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Đến cuối năm 2005, "Do Somethin'" là một trong những đĩa đơn bán chạy nhất tại Úc và Bỉ năm đó.

Một video ca nhạc của bài hát, do Billie Woodruff và Spears đồng đạo diễn, trong đó nữ ca sĩ mang cái tên khác là "Mona Lisa", cùng 4 người bạn nữ trình diễn và nhảy múa trong một hộp đêm. Việc sử dụng bảng hiệu Louis Vuitton trong video đã dẫn đến một vụ kiện chống lại Jive Records, kết thúc với việc Louis Vuitton giành chiến thắng và nhận được 80.000€ tiền bồi thường thiệt hại. Đoạn video sau đó cũng bị cấm chiếu trên tất cả các kênh truyền hình châu Âu. Spears đã biểu diễn "Do Somethin'" trong The M+M Tour (2007), The Circus Starring Britney Spears (2009) và Britney: Piece of Me (2013-15).

Danh sách track

Đĩa CD
"Do Somethin'" (bản album) — 3:23
"Do Somethin'" (DJ Monk's Remix) [bản radio] — 4:13

Đĩa CD maxi
"Do Somethin'" (bản album) — 3:25
"Do Somethin'" (DJ Monk Remix) [bản radio] — 4:16
"Do Somethin'" (Thick Vocal Mix) — 8:02
"Everytime" (Valentin Remix) — 3:24

Đĩa CD maxi tại Vương quốc Anh
 "Do Somethin'" (bản album) — 3:23
 "Do Somethin'" (Video) — 3:23
 "Megamix" (Video)

Tải kĩ thuật số (Digital 45)
"Do Somethin'" — 3:22
"Do Somethin'" (Thick Vocal Mix) — 7:57

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Britney Spears
Đĩa đơn năm 2005
Bài hát nhạc dance-pop
Đĩa đơn của Jive Records


title: Hautevelle

text:
Hautevelle là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône