title: Lý Gia Thành

text:
Lý Gia Thành, GBM, KBE, JP (sinh ngày 29 tháng 7 năm 1928) là tỷ phú, nhà đầu tư, nhà tư bản công nghiệp, nhà từ thiện Hồng Kông. Ông từng là chủ tịch hội đồng quản trị của CK Hutchison Holdings. Ngày 16 tháng 3 năm 2018, ông tuyên bố nghỉ hưu từ ngày 10 tháng 5 năm 2018, trước tuổi 90.

Ông được tạp chí Asiaweek chọn là người đàn ông quyền lực nhất châu Á vào năm 2001. Tạp chí Forbes tôn vinh ông với giải thưởng "Thành tựu trọn đời" ngày 5 tháng 9 năm 2006 tại Singapore.

Tiểu sử

Tổ tiên
Cụ tổ bên nội là Lý Bằng Vạn (李鹏万) là một trong số các quan văn Bát Cống thời nhà Thanh, trước cửa nhà họ Lý có dựng một ngôi bia cao 3 mét. Ông nội là Lý Hiểu Phàm (李晓帆) là tú tài thời Thanh mạt, gửi cả hai con trai là Lý Vân Chương (李云章) và Lý Vân Thê (李云梯) sang Nhật Bản du học. Lý Vân Chương học khoa thương mại ở Đại học Waseda còn Lý Vân Thê học ngành sư phạm.

Cha của Lý Gia Thành là Lý Vân Kinh (李雲經) sinh năm 1898. Năm 1913, khi 15 tuổi, ông thi đỗ vào trường trung học Kim Sơn (金山中学). Năm 1917, tốt nghiệp với thành tích đứng đầu toàn trường, nhưng tại thời điểm ấy gia cảnh sa sút, không có tiền để học đại học, đành đến trường Liên Dương Mậu Đức làm giáo viên. Năm 1935, được thuê làm chức hiệu trưởng của trường tiểu học Hoành An Sùng Thánh. Người chú Lý Vân Song sau khi tốt nghiệp trung học với điểm số cao cũng được nhận làm hiệu trưởng trường tiểu học Long Đô Hậu Câu.

Thời thơ ấu
Lý Gia Thành sinh ra tại ngõ Miến Tuyến (面線巷), đường Bắc Môn (北門街), huyện Triều An, Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Cha là Lý Vân Kinh và mẹ là Trang Bích Cầm, có ba con trai và một con gái. Lý Gia Thành là con trai cả. Khi còn là một đứa bé, ông có trán rất cao và đôi mắt sáng. Lý Gia Thành được gia đình và hàng xóm gọi là "Thành Đại Đầu" (Thành đầu to).

Vào tháng 6 năm 1939, máy bay Nhật Bản ném bom vùng Triều Sơn và trường học bắt đầu đóng cửa các lớp học, chẳng mấy chốc, Triều Sơn thất thủ. Họ trốn đến làng Tùng Khanh trước, sau đó đến Hậu Câu, người cha đã bàn với vợ để đến nhà em vợ Trang Tĩnh Am ở Hồng Kông. Vào mùa đông năm 1940, gia đình Lý Gia Thành lên đường. May mắn thay, họ đã không gặp quân đội Nhật Bản. Sau khi đi bộ hơn 10 ngày, cuối cùng họ đã đến Hồng Kông.. Người chú của Lý Gia Thành là Trang Tĩnh Am là một chuyên gia lâu đời trong ngành đồng hồ Hồng Kông. Ngày nay về ngành công nghiệp đồng hồ Hồng Kông, không đề cập đến Công ty Đồng hồ Trung Nam của nhà họ Trang.

Cha của Lý Gia Thành nhận thấy rằng thương nghiệp buôn bán tại Hương Cảng rất phát triển vì vậy đã nhắc nhở anh em Lý Gia Thành muốn tồn tại ở đây phải học làm người Hương Cảng.

Trang Nguyệt Minh (莊月明) là con gái lớn của ông Trang Tĩnh Am (莊静庵) và bà Khâu Bích Vân (邱碧雲), nhỏ hơn Lý Gia Thành 4 tuổi, thông minh lanh lợi, được coi là viên ngọc minh châu của cha mẹ. Nguyệt Minh học tại Thư viện Anh Văn (nay là Ying Wa Girls' School) do Giáo hội điều hành. Cô không hề khinh thường người anh họ nghèo Lý Gia Thành, ngược lại còn rất thông cảm. Để gia nhập xã hội Hương Cảng, bước đầu tiên phải vượt qua rào cản ngôn ngữ, từ đó thay đổi tiếng Triều Châu, khẩu âm vùng Triều Sơn, học tiếng Quảng Đông. Kể từ đó, cô em họ Nguyệt Minh trở thành cô giáo dạy tiếng Quảng Đông của Lý Gia Thành. Em họ hết lòng dạy, anh họ thực chú tâm học, chẳng mấy chốc đã có thể nói tiếng Quảng Đông với người bản địa, Nguyệt Minh rất vui mừng. Lý Gia Thành cũng phát huy điểm mạnh, dạy em học thi từ cổ điển Trung Quốc. Cặp đôi trẻ vô tư thân thiết (lưỡng tiểu vô sai), cảnh tượng hỗ trợ nhau học tập lúc này làm lay động người nhà họ Trang. Đây là ký ức đáng nhớ nhất trong quãng thời thơ ấu đầy biến động của Lý Gia Thành.

Vào đêm trước Giáng sinh năm 1941, Nhật Bản chiếm Hồng Kông và lực lượng của Anh tại đây đã đầu hàng quân Nhật. Đồng đô la Hồng Kông tiếp tục mất giá và giá cả tăng vọt. Cuộc sống của gia đình họ Lý trở nên khó khăn hơn. Mẹ của Lý Gia Thành và các em quay về Triều An, còn cha thì qua đời trong mùa thu năm đó.

Thời niên thiếu
Mùa đông năm 1943, người cha Lý Vân Kinh đã qua đời, để lại những lời cuối cùng cho con trai: "Cầu người không bằng cầu mình. Hãy là một người can đảm, đừng nản lòng khi thất vọng." Người cậu Trương Tĩnh Am nói rằng ông sẽ trợ cấp cho cháu để hoàn thành bậc trung học, Lý Gia Thành nói với người cậu dự định sẽ chấm dứt việc học, để vào làm tại công ty đồng hồ, bắt đầu từ tiểu học, học cách sửa chữa và bảo dưỡng đồng hồ khác nhau trong nửa năm. Khi học nghề xong, ông chuyển đến cửa hàng đồng hồ đường Cao Thăng làm nhân viên. Sau đó, ông trở thành nhân viên bán dây đeo đồng hồ khi chỉ mới 12 tuổi. Ông rời công ty của cậu và đến nhà máy vật liệu ngũ kim với tư cách là nhân viên bán hàng. Tình hình kho vật liệu ngũ kim vừa mới khai phá, ông đến một công ty dây đai nhựa làm nhân viên bán hàng. Năm 17 tuổi, ông chuyển sang làm nhân viên bán đồ chơi. Năm 18 tuổi, ông được thăng chức giám đốc kinh doanh, giám sát bán hàng sản phẩm và được thăng chức tổng giám đốc hai năm sau đó, chịu trách nhiệm về việc kinh doanh chung của công ty. Tài năng kinh doanh của ông đã xuất hiện vào thời điểm này, đặt ra lý tưởng của mình và phải trở thành một doanh nhân giàu có.

Lúc này cô em họ Trang Nguyệt Minh đang đi một con đường hoàn toàn khác. Sau khi tốt nghiệp trường nữ sinh Anh Hoa hạng danh dự, cô vào Đại học Hồng Kông và sau đó học tại Đại học Meiji ở Nhật Bản. Tuy nhiên, cô luôn lo lắng về người anh họ đang lăn lộn ở Hồng Kông, tình cảm hồn nhiên giữa hai người cũng tăng theo tuổi tác.

Sự nghiệp

Xưởng nhựa Trường Giang
Mùa hè năm 1950, Lý Gia Thành thành lập xưởng nhựa Trường Giang. Vốn đầu tư mạo hiểm là 50.000 đô la Hồng Kông, một phần từ tiền tiết kiệm, còn phần lớn được mượn từ người thân và bạn bè. Ông nhận được hỗ trợ từ người thím Khâu Bích Vân tại Hồng Kông., tham gia vào các mặt hàng xuất khẩu quan trọng nhất tại thời điểm đó - buôn bán hoa nhựa. Lý Gia Thành đã rất xúc động và đầy đam mê:

Vào cuối năm 1957, xưởng nhựa Trường Giang đã huy động vốn đầu tư và thành lập một doanh nghiệp cổ phần, được đổi tên thành Công ty Trường Giang Thực Nghiệp, (thực nghiệp có nghĩa nghề thật sự có ích trong đời sống) với chủ tịch và tổng giám đốc là Lý Gia Thành. Đến năm 1958, doanh thu của Trường Giang Thực Nghiệp đạt 10 triệu đô la Hồng Kông và lợi nhuận ròng đạt hơn 1 triệu đô la Hồng Kông. Ông được biết đến là "Tố giao hoa đại vương" (vua hoa nhựa) tại Hồng Kông. Lần đầu tiên ông mua đất ở khu vực nhà máy vào năm 1958 và xây dựng một tòa nhà công nghiệp 12 tầng. Năm 1960, ông xây dựng một tòa nhà công nghiệp khác ở Trại Loan, với tổng diện tích 120.000 foot vuông.

Bất động sản
Tháng 6 năm 1971, Lý Gia Thành thành lập Công ty bất động sản Trường Giang. Vào tháng 7 năm 1972, ông đổi tên công ty bất động sản Trường Giang thành Công ty Thực nghiệp Trường Giang và ủy thác cho một nhà tư vấn tài chính để chuẩn bị đơn đăng ký niêm yết, các bài báo của hiệp hội, khối lượng và tài khoản kinh doanh của công ty, và đăng ký niêm yết vào tháng 10 cùng năm, và được niêm yết trên sàn chứng khoán vào ngày 1 tháng 11.

Số lượng đăng ký cổ phiếu của Trường Công nghiệp Trường Giang vượt quá 65,4 lần số lượng phát hành, vào ngày đầu tiên niêm yết, cổ phiếu của Trường Công nghiệp Trường Giang đã tăng từ 3 nhân dân tệ lên hơn 6 nhân dân tệ. Ông Lý là người giỏi tài chính với cổ phiếu, cộng với sự bùng nổ của thị trường chứng khoán vào thời điểm đó, do đó trở thành "món ăn nhẹ" quan trọng. Trong vòng một năm kể từ khi niêm yết, đất đai dự trù đã tăng hơn 20 lần và bắt đầu tích lũy của cải một cách nhanh chóng, công ty đã mua lại cổ phần kiểm soát của Meigao Enterprise (美高企業) và Green Island Cement (青洲英坭) nắm giữ Khách sạn Hilton vào những năm 1970 (nay là Trung tâm Tập đoàn Trường Giang).

Ngày 25 tháng 9 năm 1979, Lý Gia Thành tuyên bố sẽ mua ngân hàng Hutchison Whampoa lớn thứ hai của Anh từ HSBC thông qua Tập đoàn Trường Giang, với giá trị thị trường xấp xỉ 6 tỷ đô la Hồng Kông có 22,4% cổ phần, từ đó đã tăng dần lên 41,7% vào cuối năm 1980. Lý Gia Thành kiểm soát thành công Hutchison Whampoa, tập đoàn của ông gần như thành "phú khả địch quốc" (cực kỳ giàu có). Năm 1981, trang bìa của tờ báo Bình luận kinh tế Viễn Đông (Far Eastern Economic Review) có viết dòng chữ "Lý Siêu Nhân", từ đó thuật ngữ "Lý Siêu Nhân" đã trở thành biệt danh của Lý Gia Thành.

Tập đoàn Jardine Matheson bao gồm một số công ty lớn như Jardine (Di Hòa), Trí Địa (nay là Hongkong Land), Tập đoàn Dairy Farm (牛奶國際) và Mandarin Oriental Hotel Group, sở hữu những tòa nhà ở những vị trí đắc địa ở quận trung tâm Hong Kong, những khách sạn đẳng cấp thế giới, hơn 100 siêu thị và chuỗi cửa hàng bán lẻ. Xét về vị thế nắm giữ nội bộ, Jardine Matheson ở vị thế rõ ràng nhất; còn nói đến tài sản, Trí Địa có vị thế lớn nhất. Do đó, hệ thống Jardine còn được gọi là Di Trí Hệ.

Năm 1985, Di Trí Hệ (乘怡置系) gặp khó khăn về kinh tế và Lý Gia Thành thông qua Hutchison đã mua lại từ Di Trí Hệ 34,9% cổ phần của Công ty Điện lực Hồng Kông, nhà cung cấp điện cho Đảo Hồng Kông và Đảo Nam Nha, với giá 2,905 tỷ nhân dân tệ. Trong nửa đầu năm 1989, nhà máy điện Áp Lợi Châu được xây dựng lại thành bất động sản nhà ở lớn trên đảo Hồng Kông và được đặt tên là "Bán đảo Hải Di".

Năm 1986, thông qua công ty gia đình và Hutchison, mua lại 52% vốn của Tập đoàn Dầu khí Husky Energy của Canada với 3,2 tỷ nhân dân tệ, và sau đó mua lại 43% vào năm 1992, giành quyền kiểm soát tuyệt đối. Năm 1987, Lý Gia Thành lần đầu tiên xuất hiện trong danh sách tỷ phú của tạp chí "Forbes".

Tháng 6 năm 1989, sự kiện Thiên An Môn xảy ra ở Trung Quốc đại lục, khi các doanh nghiệp có vốn nước ngoài rút vốn, Lý Gia Thành đã tận dụng thời điểm này để gia nhập vào thị trường Đại lục và trở thành nhà đầu tư lớn nhất Hồng Kông tại đây. Ông cũng đã giành được giấy phép phát sóng của một đài phát thanh thương mại khác ở Hồng Kông hai năm sau sự cố ngày 4 tháng 6 và đặt tên là "Đài phát thanh Tân Thành". Dự án bất động sản tích hợp quy mô lớn của Bắc Kinh "Oriental Plaza" là kiệt tác ưng ý ông tại Trung Quốc. Sau đó, Lý Gia Thành nắm giữ các dự án đầu tư ở Trung Quốc đại lục qua công ty CK Infrastructure Holdings (長江基建). Công ty này đóng một vai trò rất quan trọng trong xây dựng năng lượng ở Trung Quốc đại lục.

Ngày 11 tháng 12 năm 2014, CK Hutchison Holdings (gọi tắt là Trường Hòa) đã được đăng ký tại Quần đảo Cayman như một công ty con thuộc sở hữu của Trường Giang.

Ngày 9 tháng 1 năm 2015, Tập đoàn đã công bố kế hoạch tổ chức lại các đơn vị thành viên. Trường Giang Thực Nghiệp (gọi tắt là Trường Thực) tuyên bố sáp nhập với Hutchison. Sau khi sáp nhập, tên công ty là "Tập đoàn Trường Hòa" và tên gọi Hutchison không dùng nữa. Trường Thực và Hutchison được tổ chức lại và sáp nhập vào Trường Giang Hòa Ký Thực Nghiệp (Trường Hòa), Trường Hòa hợp nhất các doanh nghiệp bất động sản của hai công ty để thành lập Trường Giang Thực Nghiệp Địa Sản (Trường Địa), tên giao dịch là CK Asset Holdings. Trước đây tiếp quản tất cả các doanh nghiệp phi bất động sản của hai nhóm, bao gồm cảng và các dịch vụ liên quan, viễn thông, bán lẻ, cơ sở hạ tầng, năng lượng và kinh doanh cho thuê bất động sản. Sau này sáp nhập các doanh nghiệp bất động sản của hai nhóm. Lý Gia Thành từ chối thoái vốn.

Lý Gia Thành cũng có mối quan hệ tốt với HSBC, một trong những ngân hàng lớn nhất ở Hồng Kông. Ngoài việc mua cổ phần của Hutchison, Lý Gia Thành còn là một trong những cổ đông của HSBC. Ông trở thành giám đốc không điều hành vào năm 1980 và trở thành phó chủ tịch không điều hành của hội đồng quản trị của HSBC Holdings (tiền thân của tập đoàn ngân hàng HSBC) trong bảy năm cho đến khi ông nghỉ hưu vào năm 1992, kỷ niệm đầu tiên của việc thành lập Time Value HSBC. Năm 2009 việc phát hành cổ phiếu mới trên toàn cầu của HSBc, Lý Gia Thành thực hiện tất cả các quyền của mình để ổn định giá cổ phiếu. Con trai cả của ông là Lý Trạch Cự vẫn là giám đốc của Tập đoàn HSBC (hiện là công ty con của HSBC Holdings).

Tháng 10 năm 2016, CK Asset Holdings Limited (01113) và Li Ka Shing Foundation (李嘉誠基金會) đã bán tòa nhà Century Link Tower Thượng Hải với mức giá 20 tỷ nhân dân tệ, tập đoàn này dự kiến sẽ kiếm được lợi nhuận 6,22 tỷ đô la Hồng Kông.

Nghỉ hưu
Vào ngày 16 tháng 3 năm 2018, tại cuộc họp của tập đoàn Trường Hòa Hội Ký, Lý Gia Thành tuyên bố sẽ nghỉ hưu sau cuộc họp cổ đông vào ngày 10 tháng 5, Sẽ từ chức các vị trí Chủ tịch và Giám đốc điều hành của Trường Hòa (001) và Cheung Kong (1113), đổi sang tư vấn cấp cao. Hai năm sau khi nghỉ hưu, ông nghỉ hưu với tư cách là người giàu nhất Hồng Kông trong nhiều năm.

Vào ngày 10 tháng 5 năm 2018, Lý Gia Thành đã tổ chức một cuộc họp cổ đông tại khách sạn 5 sao Harbour Grand Kowloon ở Hồng Khám với khoảng 1.500 cổ đông tham dự, ngay sau đó ông đã nghỉ hưu, chấm dứt sự nghiệp 46 năm của mình với tư cách là chủ tịch hội đồng quản trị và trở thành cố vấn lâu năm và cao cấp. Con trai cả Lý Trạch Cự (李澤鉅) trở thành Chủ tịch Hội đồng quản trị của Trường Hòa.

Tài sản và thứ hạng
Theo bảng xếp hạng của tạp chí Forbes số tháng 2 năm 2004 tại Hoa Kỳ, Lý Gia Thành xếp thứ 19 trong danh sách giàu có của thế giới, vượt qua ông trùm truyền thông Rupert Murdoch. Năm 2005, Forbes tuyên bố rằng ông Lý đứng thứ mười với khối tài sản trị giá 18,8 tỷ đô la Mỹ. Năm 2006, tổng tài sản của Lý Gia Thành đạt 23 tỷ đô la Mỹ, đứng thứ chín trên thế giới. Năm 2008, Forbes xếp hạng đứng thứ 11 trên thế giới với khối tài sản trị giá 26,5 tỷ USD.
 Năm 2009, tạp chí tài chính Mỹ "Forbes" đã công bố danh sách 40 người giàu nhất Hồng Kông năm nay. Chủ tịch hội đồng quản trị của Tập đoàn Cheung Kong Li Ka-shing tiếp tục giữ vị trí hàng đầu với 16,2 tỷ đô la Mỹ. Theo Forbes, Mặc dù tác động của sóng thần tài chính đã khiến giá trị tài sản giảm xuống do giá cổ phiếu của Cheung Kong, đã giảm một nửa xuống còn 16,2 tỷ USD so với năm trước nhưng vẫn đứng đầu.
 Theo danh sách người giàu toàn cầu được xuất bản bởi tạp chí Forbes vào tháng 3 năm 2012, tổng giá trị tài sản ròng của Lý Gia Thành đạt mức 25,5 tỷ USD, tương đương 197,9 tỷ đô la Hồng Kông, xếp thứ 9. Theo danh sách người giàu toàn cầu do tạp chí Forbes công bố vào tháng 3 năm 2013, tổng giá trị tài sản ròng vào khoảng 31 tỷ đô la Mỹ, tương đương 240,1 tỷ đô la Hồng Kông, đứng thứ tám.
 Ngày 25 tháng 5 năm 2012, Lý Gia Thành đã công khai tuyên bố rằng, con trai trưởng Lý Trạch Cự sẽ quản lý toàn bộ tài sản tại Trường Hòa，Con trai thứ hai Lý Trạch Giai được hỗ trợ bằng tiền mặt để phát triển sự nghiệp.
 Năm 2014, tại cuộc họp báo công bố thành tích của Trường Hòa, Lý Gia Thành chia sẻ rằng thế giới bên ngoài đã đánh giá thấp giá trị ròng của ông tới 40%. Theo Danh sách người giàu toàn cầu được xuất bản bởi tạp chí Forbes vào tháng 3 năm 2014, giá trị tài sản ròng đạt 31 tỷ đô la Mỹ, tương đương 208,4 tỷ đô la Hồng Kông, đứng thứ 20. Theo ước tính của Forbes, cộng với ông Lý đã tiết lộ sự đánh giá thấp 40%, tài sản ròng của ông sẽ phải đạt ít nhất 40 tỷ USD.
 Tháng 5 năm 2014, CNBC Hoa Kỳ đã chọn 25 người có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến kinh doanh và tài chính trong 25 năm kể từ khi đài được phát sóng vào năm 1989. Hai người Trung Quốc đã được chọn, trong đó Li Ka-shing xếp thứ 16.
 Tháng 1 năm 2015, tạp chí "Forbes" đã công bố danh sách người giàu Hồng Kông, tổng giá trị tài sản ròng của Lý Gia Thành là 33,5 tỷ đô la Mỹ, tương đương với 260 tỷ đô la Hồng Kông, người giàu nhất Hồng Kông.
 Tháng 3 năm 2015, tạp chí "Forbes" đã công bố danh sách tỉ phú thế giới, tổng giá trị tài sản ròng của Lý Gia Thành lên tới 33,3 tỷ đô la Mỹ, tương đương 260 tỷ đô la Hồng Kông, xếp thứ 17.
 Danh sách tỉ phú thế giới được xuất bản bởi tạp chí Forbes vào tháng 3 năm 2016, giá trị tổng tài sản của ông là khoảng 27,1 tỷ USD, đứng thứ 20 trên thế giới, tương đương 210 tỷ đô la Hồng Kông.
 Tháng 3 năm 2017, Danh sách tỷ phú của tờ Hồ Nhuận đã thông báo rằng người giàu nhất Hồng Kông Lý Gia Thành đã lần đầu tiên được thay thế bởi Vương Vệ, người sáng lập SF Express.
 Tháng 3 năm 2018, tạp chí "Forbes" đã công bố danh sách tỉ phú thế giới, tổng giá trị tài sản ròng của Lý Gia Thành lên tới 34,9 tỷ đô la Mỹ, tương đương 270 tỷ đô la Hồng Kông, đứng thứ 23 trên thế giới.
 Tháng 3 năm 2019, tạp chí "Forbes" đã công bố danh sách tỉ phú thế giới, tổng giá trị tài sản ròng của Lý Gia Thành đạt 31,7 tỷ đô la Mỹ, đứng thứ 28 trên thế giới.

Gia đình
Ngày 27 tháng 4 năm 1963, Lý Gia Thành kết hôn với em họ Trang Nguyệt Minh. Năm sau, con trai Lý Trạch Cự chào đời. Bà Trang Nguyệt Minh (莊月明) là người phụ nữ truyền thống, ít xuất hiện, thường hiếm khi tham gia các sự kiện. Bà qua đời vì một cơn đau tim vào ngày 1 tháng 1 năm 1990 nhưng có rất nhiều ý kiến đồn đại về cái chết của bà, trong đó có cả tin đồn bà tự tử do mối quan hệ của chồng.

Con trai cả là Lý Trạch Cự (có ba con gái, một con trai) là phó chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm giám đốc điều hành chung của Tập đoàn Hòa Ký Hoàng Phố (Hutchison Whampoa Limited), phó chủ tịch và Tổng giám đốc tập đoàn bất động sản Trường Giang Thực Nghiệp (Cheung Kong Holdings), được coi là người kế nhiệm Lý Gia Thành. Năm 1996, Lý Trạch Cự từng bị tên tội phạm Trương Tử Cường bắt cóc, ép đòi tiền chuộc 1,08 tỷ đô la Hồng Kông. Trương Tử Cường sau đó bị bắt và bị tử hình tại Đại lục.

Con trai thứ 2 là Lý Trạch Giai (có ba con trai với nữ diễn viên Lương Lạc Thi) là chủ tịch tập đoàn PCCW Limited-nhà cung cấp mạng viễn thông lớn nhất Hồng Kông, tài sản ròng đạt 1,4 tỉ đô la Mỹ, xếp thứ 879 thế giới. Lý Trạch Giai mua 50% vốn điều lệ cổ phần của tờ tạp chí kinh tế Hongkong Ecomomic Journal và đề nghị mua lại toàn bộ cổ phần của PCCW nhưng không thành công.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Profile  tại Cheung Kong Holdings

Ghi chú

Tỷ phú Hồng Kông
Doanh nhân Hồng Kông
Tỷ phú Trung Quốc


title: Anthophora dispar

text:
Anthophora dispar là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1841


title: Tipula circe

text:
Tipula circe là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Callispa porcedens

text:
Callispa porcedens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Bhutan

text:
Bhutan (phiên âm tiếng Việt: Bu-tan; tiếng Dzongkha:  ), tên chính thức là Vương quốc Bhutan ( ), là một quốc gia nội lục tại miền đông Dãy Himalaya thuộc Nam Á. Bhutan có biên giới với Trung Quốc về phía bắc và với Ấn Độ về phía nam, đông và tây. Bhutan tách biệt với Nepal qua bang Sikkim của Ấn Độ; và xa hơn về phía nam bị tách biệt với Bangladesh qua các bang Assam và Tây Bengal của Ấn Độ. Thimphu là thủ đô và thành phố lớn nhất của Bhutan.

Quốc vương Bhutan có hiệu là , nghĩa là "Quốc vương rồng sấm". Cảnh quan Bhutan biến đổi từ các đồng bằng cận nhiệt đới phì nhiêu tại phía nam đến các núi thuộc Dãy Himalaya tại phía bắc, có các đỉnh vượt 7.000 m. Núi cao nhất tại Bhutan là Gangkhar Puensum, là một ứng cử viên chính của danh hiệu núi cao nhất chưa bị chinh phục trên thế giới.

Bhutan có liên kết văn hóa mạnh mẽ với Tây Tạng và nằm trên Con đường tơ lụa giữa Trung Quốc và tiểu lục địa Ấn Độ. Lãnh thổ Bhutan từng bao gồm nhiều thái ấp nhỏ xung khắc lẫn nhau cho đến đầu thế kỷ XVII. Khi đó một lạt ma và thủ lĩnh quân sự tên là Ngawang Namgyal thống nhất khu vực và gây dựng một bản sắc Bhutan riêng biệt. Đến đầu thế kỷ XX, Bhutan thiết lập quan hệ với Đế quốc Anh. Khi chủ nghĩa cộng sản giành thắng lợi tại Trung Quốc và truyền bá đến Tây Tạng, Bhutan ký kết hiệp ước hữu nghị với Ấn Độ vào năm 1949. Quốc gia này từ giã vị thế cô lập có tính lịch sử của mình dưới thời Quốc vương Jigme Singye Wangchuck. Năm 2008, Bhutan chuyển đổi từ chế độ quân chủ chuyên chế sang chế độ quân chủ lập hiến và tổ chức tổng tuyển cử lần đầu tiên. Trong cùng năm, vương vị được chuyển giao cho Jigme Khesar Namgyel Wangchuck.

Bhutan là một thành viên của Liên Hợp Quốc, có quan hệ ngoại giao với 52 quốc gia và Liên minh châu Âu, tuy nhiên không duy trì quan hệ chính thức với năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Bhutan là một đối tác chiến lược mật thiết với Ấn Độ láng giềng. Đây là một thành viên sáng lập của Hiệp hội Nam Á vì sự Hợp tác Khu vực (SAARC), và cũng là một thành viên của BIMSTEC. Kinh tế Bhutan phụ thuộc rất lớn vào xuất khẩu thủy điện. Thu nhập bình quân đầu người của Bhutan cao thứ nhì tại Nam Á, đứng sau Maldives.

Từ nguyên

Không rõ về từ nguyên chính xác của "Bhutan", song có vẻ nó bắt nguồn từ "Bod" (Tây Tạng) trong tiếng Tây Tạng. Theo truyền thống, nó được cho là bắt nguồn từ một chuyển tự của tiếng Phạn là Bhoṭa-anta "cuối của Tây Tạng", ám chỉ vị trí của Bhutan là cực nam của cao nguyên và văn hóa Tây Tạng.

Từ đầu thế kỷ XVII, tên chính thức của Bhutan trong tiếng bản địa là Druk yul (quốc gia của dòng Drukpa, Người Rồng, hoặc Đất của Rồng Sấm, ám chỉ phái Phật giáo chi phối toàn quốc), còn Bhutan chỉ xuất hiện trong các thư từ chính thức bằng tiếng Anh.

Các tên gọi tương tự Bhutan — bao gồm Bohtan, Buhtan, Bottanthis, Bottan và Bottanter — bắt đầu xuất hiện tại châu Âu khoảng thập niên 1580. Sáu Hành trình của Jean-Baptiste Tavernier vào năm 1676 có ghi chép đầu tiên về tên gọi Boutan. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, chúng có vẻ miêu tả không phải Bhutan hiện đại mà là Vương quốc Tây Tạng. Phân biệt thời hiện đại giữa hai thực thể Tây Tạng và Bhutan chỉ bắt đầu sau hành trình của thám hiểm Scotland George Bogle vào năm 1774 — nhận thức khác biệt giữa hai khu vực, văn hóa và nhà nước, báo cáo chung cuộc của ông cho Công ty Đông Ấn Anh chính thức đề xuất định danh cho vương quốc của Druk Desi (nhiếp chính Bhutan) là "Boutan" và vương quốc của Ban Thiền Lạt Ma là "Tibet" (Tây Tạng). Một nhà địa lý học của Công ty này là James Rennell Anh hóa tên gọi trong tiếng Pháp thành Bootan và sau đó phổ biến khác biệt giữa quốc gia này và Tây Tạng.

Lịch sử

Các công cụ, vũ khí và voi làm bằng đá, và tàn tích của các công trình kiến trúc đá lớn cung cấp bằng chứng rằng Bhutan có người cư trú từ 2000 TCN, song không có ghi chép còn tồn tại từ thời kỳ này. Các sử gia đưa ra giả thuyết rằng nhà nước của người Lhomon (nghĩa là "da đen sạm miền nam"), hoặc Monyul ("Đất ngăm đem", ám chỉ người Monpa, cư dân nguyên trú của Bhutan) có thể hiện diện từ 500 TCN đến 600 CN. Các tên gọi Lhomon Tsendenjong (Quốc gia đàn hương), và Lhomon Khashi, hoặc Nam Mon (quốc gia có bốn lối vào), được phát hiện trong các biên niên sử Bhutan và Tây Tạng.

Phật giáo lần đầu được đưa truyền bá đến Bhutan vào thế kỷ VII CN. Tán phổ Tùng Tán Cán Bố (trị vì 627–649) là một người cải sang Phật giáo, ông bành trướng Đế quốc Thổ Phồn (Tây Tạng) đến Sikkim và Bhutan, hạ lệnh cho xây dựng hai chùa tại Bumthang thuộc miền trung Bhutan và tại Kyichu (gần Paro) thuộc Thung lũng Paro. Phật giáo được truyền bá sốt sắng vào năm 746 dưới thời Quốc vương Sindhu Rāja (còn gọi là Künjom; Sendha Gyab; Chakhar Gyalpo), một quốc vương người Ấn lưu vong lập chính phủ trong Cung Chakhar Gutho tại Bumthang.

Không rõ hầu hết lịch sử sơ khởi của Bhutan do hầu hết ghi chép bị phá hủy do hỏa hoạn tại cố đô Punakha vào năm 1827. Đến thế kỷ X, phát triển chính trị của Bhutan chịu ảnh hưởng mạnh từ lịch sử tôn giáo tại đây. Nhiều phái Phật giáo xuất hiện, được các quân phiệt người Mông Cổ khác nhau bảo trợ. Sau khi nhà Nguyên diệt vong vào thế kỷ XIV, các giáo phái này ganh đua lẫn nhau để giành quyền tối cao trong chính trị và tôn giáo, cuối cùng dẫn đến uy thế của Dòng Drukpa vào thế kỷ XVI.

Cho đến đầu thế kỷ XVII, Bhutan gồm nhiều thái ấp tương tranh, đến lúc này khu vực được thống nhất bởi một lạt ma và thủ lĩnh quân sự người Tây Tạng là Ngawang Namgyal, ông là người đào thoát khủng bố tôn giáo tại Tây Tạng. Nhằm phòng thủ quốc gia chống lại các cuộc cướp phá không liên tục từ Tây Tạng, Namgyal cho xây một hệ thống dzong (công sự) vững chắc, và ban bố bộ luật Tsa Yig nhằm giúp đưa các lãnh chúa địa phương vào quyền kiểm soát tập trung. Nhiều dzong như vậy vẫn tồn tại và là các trung tâm hữu hiệu về tôn giáo và hành chính. Các tu sĩ Dòng Tên người Bồ Đào Nha là Estêvão Cacella và João Cabral là những người Âu đầu tiên được ghi nhận là đến Bhutan, trong hành trình đến Tây Tạng của họ. Họ diện kiến Ngawang Namgyal, dâng lên súng cầm tay, thuốc súng và kính thiên văn, và đề nghị được giúp đỡ trong chiến tranh chống Tây Tạng, song Zhabdrung từ chối đề xuất. Sau khi dành gần tám tháng tại đây, Cacella viết một bức thư dài từ Chùa Chagri kể lại về hành trình, đây là một ghi chép hiếm hoi còn tồn tại về Shabdrung.

Sau khi Ngawang Namgyal mất vào năm 1651, việc ông qua đời được giữ bí mật trong 54 năm; sau một thời kỳ thống nhất, Bhutan lâm vào xung đột nội bộ. Đến năm 1711, Bhutan bước vào chiến tranh chống Đế quốc Mogul và phiên vương quốc Cooch Behar chư hầu của đế quốc này nằm về phía nam. Trong các hỗn loạn sau đó, người Tây Tạng tấn công bất thành Bhutan vào năm 1714.

Đến thế kỷ XVIII, Bhutan xâm chiếm và chiếm đóng phiên vương quốc Cooch Behar. Năm 1772, Cooch Behar thỉnh cầu Công ty Đông Ấn Anh và được giúp đỡ đẩy lui người Bhutan và sau đó tấn công chính Bhutan vào năm 1774. Một hòa ước được ký kết, theo đó Bhutan đồng ý triệt thoái về biên giới trước năm 1730. Tuy nhiên, hòa bình trở nên mong manh và các vụ chạm trán biên giới với người Anh tiếp tục trong nhiều năm sau đó. Các vụ chạm trán cuối cùng dẫn đến Chiến tranh Duar (1864–65) nhằm tranh giành kiểm soát vùng đồng bằng và chân đồi gần biên giới Bhutan ngày nay. Sau khi Bhutan chiến bại, Hiệp định được ký kết giữa Ấn Độ thuộc Anh và Bhutan, theo đó các khu vực này bị cắt nhượng cho Anh, toàn bộ hành vi thù địch giữa Ấn Độ thuộc Anh và Bhutan kết thúc.

Trong thập niên 1870, đấu tranh quyền lực giữa hai thung lũng kình địch là Paro và Tongsa dẫn đến nội chiến tại Bhutan, kết quả chung cuộc là uy thế của Ugyen Wangchuck, ponlop (thống đốc) của Tongsa. Từ căn cứ quyền lực của mình tại miền trung Bhutan, Ugyen Wangchuck đánh bại các địch thủ chính trị của mình và thống nhất quốc gia sau một số cuộc nội chiến và khởi nghĩa trong giai đoạn 1882–85.

Năm 1907, một hội đồng gồm các tăng lữ Phật giáo, quan chức chính phủ, và thủ lĩnh các gia tộc trọng yếu nhất trí lựa chọn Ugyen Wangchuck là quốc vương thế tập của quốc gia. Chính phủ Anh nhanh chóng công nhận chế độ quân chủ mới, và đến năm 1910 Bhutan ký kết Hiệp ước Punakha, một kiểu liên minh bảo hộ mà theo đó người Anh kiểm soát ngoại vụ của Bhutan và có nghĩa là Bhutan được đối đãi như một phiên vương quốc Ấn Độ. Hiệp ước ít có hiệu lực thực tế, không có tác động đến quan hệ truyền thống của Bhutan với Tây Tạng. Sau khi Ấn Độ độc lập từ Anh vào năm 1947, Bhutan trở thành một trong các quốc gia đầu tiên công nhận Ấn Độ độc lập. Ngày 8 tháng 8 năm 1949, một hiệp ước được ký kết, theo đó Ấn Độ được quyền kiểm soát ngoại vụ của Bhutan giống như Anh trước đó.

Năm 1953, Quốc vương Jigme Dorji Wangchuck cho lập Quốc hội gồm 130 thành viên nhằm xúc tiến dân chủ trong cai trị. Năm 1965, ông cho lập Hội đồng Cố vấn Vương thất, và đến năm 1968 ông cho lập nội các. Năm 1971, Bhutan được nhận vào Liên Hợp Quốc, giữ vị trí quan sát viên trong ba năm. Đến tháng 7 năm 1972, Jigme Singye Wangchuck đăng cơ sau khi cha mất.

Hệ thống chính trị của Bhutan gần đây được cải biến từ chế độ quân chủ chuyên chế sang chế độ quan chủ lập hiến Quốc vương Jigme Singye Wangchuck chuyển giao hầu hết quyền lực hành pháp của ông cho Hội đồng bộ trưởng nội các và cho phép luận tội Quốc vương bởi đa số hai phần ba trong Quốc hội. Năm 1999, chính phủ dỡ bỏ lệnh cấm đối với truyền hình và Internet, khiến Bhutan là quốc gia cuối cùng du nhập truyền hình. Quốc vương nói rằng truyền hình là một bước then chốt nhằm hiện đại hóa Bhutan cũng như đóng góp lớn vào tăng trưởng hạnh phúc quốc dân, song cảnh báo "lạm dụng" truyền hình có thể làm xói mòn các giá trị Bhutan truyền thống.

Một bản hiến pháp mới được đệ trình vào năm 2005. Đến tháng 12 năm 2005, Quốc vương Jigme Singye Wangchuck tuyên bố ông sẽ thoái vị để nhường ngôi cho con vào năm 2008. Ngày 14 tháng 12 năm 2006, ông tuyên bố lập tức thoái vị. Các cuộc bầu cử nghị viện đầu tiên tại Bhutan diễn ra trong tháng 12 năm 2007 và tháng 3 năm 2008. Ngày 6 tháng 11 năm 2008, Jigme Khesar Namgyel Wangchuck đăng cơ làm quốc vương.

Địa lý

Vùng phía bắc gồm một vòng cung những đỉnh núi băng với khí hậu rất lạnh trên độ cao lớn. Đa số các đỉnh ở phía bắc cao hơn 7.000 m (23.000 foot) trên mực nước biển; đỉnh cao nhất được cho là Kula Kangri, 7.553 m (24.780 foot), nhưng những nghiên cứu chi tiết về địa hình cho thấy Gangkhar Puensum, hiện là núi cao nhất chưa được chinh phục trên thế giới, cao hơn ở mức 7.570 m (24.835 foot). Được những con sông tuyết cung cấp nước, các thung lũng trên núi tại vùng này mang lại các đồng cỏ chăn nuôi cho những người nông dân chăn thả du mục thưa thớt tại đây. Núi Đen tại miền trung Bhutan hình thành một đường phân thủy giữa hai hệ thống sông chính: Mo Chhu và Drangme Chhu. Các đỉnh Núi Đen ở độ cao trong khoảng 1500 m tới 2.700 m (4.900 foot và 8.900 foot) trên mực nước biển, và những con sông chảy nhanh đã đào thành những máng sâu tại những vùng núi thấp hơn. Những khu rừng vùng trung tâm cung cấp hầu hết các sản phẩm lâm nghiệp của Bhutan. Torsa, Raidak, Sankosh, và Manas là những con sông chính tại Bhutan, chảy xuyên qua vùng này. Đa số dân cư sống tại những cao nguyên trung tâm.

Ở phía nam, Đồi Shiwalik được bao phủ bởi những rừng cây sớm rụng (deciduous) dày đặc, các thung lũng đất bồi và núi non với độ cao lên tới 1.500 m (4.900 foot) trên mực nước biển. Những đồi thấp chân núi chạy xuống tới đồng bằng cận nhiệt đới Duars. Đa số đồng bằng Duars nằm trong lãnh thổ Ấn Độ, dù có một dải rộng 10–15 km (6–9 mile) kéo dài vào Bhutan. Đồng bằng Duars Bhutan được chia thành hai phần: bắc và nam Duars. Bắc Duars, tiếp giáp với những đồi thấp dưới chân Himalaya, là vùng đất gồ ghề, dốc và khô, đất xốp với nhiều loại động thực vật. Nam Duars có đất đai khá màu mỡ, những đồng cỏ savanna, rừng cây và những con suối. Những con sông từ trên núi, được cấp nước từ tuyết tan hay những cơn mưa gió mùa, dẫn nước vào sông Brahmaputra tại Ấn Độ. Dữ liệu do Bộ nông nghiệp đưa ra cho thấy tại thời điểm tháng 10 năm 2005 nước này có 64% diện tích rừng che phủ.

Khí hậu Bhutan khác biệt theo vĩ độ, từ cận nhiệt đới ở phía nam tới ôn hoà trên các cao nguyên và khí hậu cực trên những đỉnh núi cao quanh năm tuyết phủ ở phía bắc. Bhutan có năm mùa riêng biệt: mùa hè, gió mùa, mùa thu, mùa đông và mùa xuân. Tây Bhutan có những cơn mưa gió mùa lớn nhất; nam Bhutan có mùa hè ẩm và mùa đông lạnh; vùng trung và đông Bhutan ôn hòa và khô hơn phía tây với mùa hè ấm và mùa đông lạnh.

Bhutan hiện là đất nước duy nhất trên thế giới có lượng khí thải cacbon mức âm nhờ diện tích rừng rậm che phủ quá nửa diện tích đất nước. Hiện tại hơn 72% diện tích đất đai Bhutan là rừng rậm tự nhiên, khu bảo tồn quốc gia.

Kinh tế

Dù kinh tế Bhutan là một trong những nền kinh tế nhỏ nhất thế giới, nó có tốc độ tăng trưởng rất nhanh chóng ở mức khoảng 8% năm 2005 và 14% năm 2006. Tới tháng 3 năm 2006, thu nhập trên đầu người của Bhutan đạt 1.321 dollar Mỹ, cao nhất tại Nam Á. Tiêu chuẩn sống tại Bhutan đang tăng dần và hiện cũng ở mức cao tại Nam Á.

Nền kinh tế nhỏ của Bhutan phụ thuộc vào nông nghiệp, lâm nghiệp, và việc bán thủy điện cho Ấn Độ. Nông nghiệp là phương tiện sinh sống của hơn 80% dân số. Hoạt động nông nghiệp chủ yếu là canh tác và chăn nuôi gia súc. Các sản phẩm thủ công, đặc biệt là sản phẩm dệt và các sản phẩm thủ công tôn giáo phục vụ việc thờ cúng trong gia đình là một ngành công nghiệp nhỏ và một nguồn thu nhập cho một số dân cư. Với sự đa dạng địa hình từ đồi núi cho tới những dãy núi gồ ghề khiến việc xây dựng đường sá, và các cơ sở hạ tầng khác, trở nên khó khăn và đắt đỏ. Điều này, và sự thiếu hụt đường tiếp cận ra biển, khiến Bhutan chưa bao giờ có thể thu lợi đúng mức từ việc buôn bán các sản phẩm do nó làm ra. Hiện tại Bhutan không có một hệ thống đường sắt, dù Indian Railways đang có kế hoạch nối miền nam Bhutan với mạng lưới đường sắt rộng lớn của nó theo một thỏa thuận được ký tháng 1 năm 2005. Những con đường thương mại lịch sử qua dãy núi cao Himalayas, nối Ấn Độ với Tây Tạng, đã bị đóng cửa từ năm 1959 khi Trung Quốc dùng vũ lực chiếm Tây Tạng (dù hoạt động buôn lậu vẫn đưa hàng hóa từ Trung Quốc vào Bhutan).

Lĩnh vực công nghiệp còn nhỏ bé, sản phẩm làm ra theo kiểu công nghiệp gia đình. Đa số các dự án phát triển, như xây dựng đường sá, phụ thuộc vào nguồn nhân công thuê từ Ấn Độ. Sản phẩm nông nghiệp gồm gạo, ớt, các sản phẩm sữa, kiều mạch, lúa mạch, cây lấy rễ, táo và cam quýt cùng ngô ở những nơi có độ cao thấp. Các ngành công nghiệp gồm xi măng, gỗ, chế biến hoa quả, đồ uống có còn và calcium carbide.

Đồng tiền tệ Bhutan, đồng ngultrum, được ấn định tỷ giá theo đông Rupee Ấn Độ. Đồng rupee cũng được coi là đồng tiền tệ chính thức trong nước. Thu nhập từ Nu 100.000 mỗi năm sẽ bị đánh thuế, nhưng rất ít người đạt mức thu nhập này. Tỷ lệ lạm phát tại Bhutan được ước tính khoảng 3% năm 2003. Bhutan có Tổng sản phẩm quốc nội khoảng 2.913 tỷ USD (đã được quy đổi theo Sức mua tương đương), biến nó trở thành nền kinh tế đứng thứ 162 trên thế giới. Thu nhập trên đầu người khoảng 1.400 dollar (€1.170), xếp hạng 124. Tổng nguồn thu chính phủ đạt $146 triệu (€122 triệu), dù số chi lên tới $152 triệu (€127 triệu). Tuy nhiên, 60% chi tiêu ngân sách được Bộ ngoại giao Ấn Độ cung cấp. Xuất khẩu của Bhutan, chủ yếu là điện, bạch đậu khấu, thạch cao, gỗ, đồ thủ công, xi măng, hoa quả, đá quý và gia vị, tổng cộng $154 triệu (€128 triệu) (ước tính 2000). Tuy nhiên, nhập khẩu lên tới $196 triệu (€164 triệu), dẫn tới tình trạng thâm hụt thương mại. Các sản phẩm nhập khẩu chính gồm nhiên liệu và dầu nhờn, ngũ cốc, máy, xe cộ, sợi và gạo. Các đối tác thương mại chính của Bhutan là Ấn Độ, chiếm 87.9% hàng xuất khẩu. Bangladesh (4.6%) và Philippines (2%) cũng là hai đối tác xuất khẩu khác. Bởi biên giới với Tây Tạng đã bị đóng cửa, thương mại giữa Bhutan và Trung Quốc hiện không tồn tại. Các đối tác nhập khẩu của Bhutan gồm Ấn Độ (71.3%), Nhật Bản (7.8%) và Áo (3%).

Đáp trả lời buộc tội năm 1987 của một nhà báo Anh Quốc trên tờ Financial Times rằng tốc độ phát triển tại Bhutan còn thấp, nhà Vua đã nói rằng "Tổng Hạnh phúc Quốc gia còn quan trọng hơn Tổng Sản phẩm Quốc nội". Lời tuyên bố này dường như đã đi trước những khám phá gần đây của các nhà tâm lý học kinh tế phương Tây, gồm cả người đoạt giải thưởng Nobel năm 2002 Daniel Kahneman, rằng vấn đề về sự liên quan giữa mức độ thu nhập và hạnh phúc. Nó cho thấy sự cam kết của nhà Vua trong việc xây dựng một nền kinh tế thích hợp cho nền văn hóa độc nhất của Bhutan, dựa trên các giá trị tinh thần Phật giáo, và là định hướng thống nhất cho nền kinh tế. Ngoài ra, chính sách dường như đã gặt hái được những kết quả mong muốn bởi trong một cuộc khảo sát gần đây do Đại học Leicester   tại Anh Quốc tổ chức, Bhutan được xếp hạng là địa điểm hạnh phúc thứ 8 trên thế giới .

Tính đến năm 2016, GDP của Bhutan đạt 2.085 USD, đứng thứ 165 thế giới, đứng thứ 44 châu Á và đứng thứ 8 Nam Á.

Chính phủ và chính trị

Chính trị Bhutan theo cơ cấu quân chủ chuyên chế đang phát triển trở thành một nền quân chủ lập hiến. Năm 1999, đức vua thứ tư của Bhutan đã lập lên một cơ cấu mười thành viên gọi là Lhengye Zhungtshog (Hội đồng Bộ trưởng). Quốc vương Bhutan là nguyên thủ quốc gia. Quyền hành pháp thuộc hội đồng bộ trưởng. Quyền lập pháp thuộc cả Quốc vương và Nghị viện Bhutan bao gồm Hội đồng Quốc gia (Thượng viện) và Quốc hội (Hạ viện). Hiện đất nước đang chuẩn bị cho một sửa đổi mang tích lịch sử khi nền dân chủ nghị viện đang được đặt kế hoạch trở thành hiện thực vào năm 2008, những công việc đang được tiến hành và các đảng chính trị được phép hoạt động. Quyền tư pháp thuộc tất cả các tòa án Bhutan. Chánh án là lãnh đạo hành chính của tư pháp.

Đồng tiền giấy Ngultrums hiện nay của Bhutan hiện đang được sửa đổi và loại tiền mới sẽ được phát triển thay thế loại cũ. Hiện tại, đồng một và năm ngultrum đã được đưa ra. Những đồng tiền xu cũng được sử dụng nhiều tại Bhutan.

Quận, huyện

Vì các mục đích hành chính, Bhutan được chia thành bốn dzongdey (vùng hành chính). Mỗi dzongdey được chia tiếp thành dzongkhag (khu). Có 20 dzongkhag tại Bhutan. Các dzongkhag lớn được chia tiếp thành các đơn vị dưới khu được gọi là dungkhag. Ở mức độ căn bản, các nhóm làng hình thành lên một đơn vị cử tri được gọi là gewog (xã) và được quản lý bởi một gup (xã trưởng), do dân bầu ra.

 Bumthang
 Chukha (cách đánh vần cũ: Chhukha)
 Dagana
 Gasa
 Haa
 Luentse
 Mongar
 Paro
 Pemagatshel (Pemagatsel)
 Punaka
 Samdrup Jongkhar
 Samtse (Samchi)
 Sarpang
 Thimphu
 Trashigang (Tashigang)
 Trashiyangse
 Trongsa (Tongsa)
 Tsirang (Chirang)
 Wangdue Phodrang (Wangdi Phodrang)
 Zhemang (Shemgang)

Thành phố và thị trấn
 Jakar - các trụ sở hành chính của Quận Bumthang và là nơi Phật giáo truyền bá vào Bhutan.
 Mongar
 Paro - Nơi có một sân bay quốc tế
 Punakha - Thủ đô cũ
 Phuentsholing - Trung tâm thương mại Bhutan.
 Samdrup Jongkhar
 Thimphu - thành phố lớn nhất và thủ đô Bhutan
 Trashigang
 Trongsa

Quân đội và Ngoại giao
Các bài chính: Quân đội Bhutan, Quan hệ nước ngoài Bhutan
Quân đội Hoàng gia Bhutan là lực lượng quân đội Bhutan. Nó gồm Cận vệ Hoàng gia và Cảnh sát Hoàng gia Bhutan. Việc tham gia do tự nguyện, và tuổi tối thiểu để được tuyển mộ là 18. Số lượng quân thường trực khoảng 6.000 người và được Quân đội Ấn Độ huấn luyện. Lực lượng này có ngân sách hàng năm khoảng 13.7 triệu dollar — 1.8% GDP.

Dù Hiệp ước năm 1949 với Ấn Độ vẫn thỉnh thoảng bị diễn giải sai mang nghĩa rằng Ấn Độ kiểm soát quan hệ ngoại giao của Bhutan, Bhutan ngày nay giữ quyền với mọi quan hệ ngoại giao của mình gồm cả vấn đề phân chia ranh giới nhạy cảm (với Ấn Độ) với Trung Quốc.  Bhutan có quan hệ ngoại giao với 22 nước, gồm Liên minh châu Âu, với phái bộ tại Ấn Độ, Bangladesh, Thái Lan và Kuwait. Nước này có hai phái bộ tại Liên Hợp Quốc, một tại New York và một tại Geneva. Chỉ Ấn Độ và Bangladesh có Đại sứ quán tại Bhutan, còn Thái Lan có một văn phòng lãnh sự tại Bhutan.

Theo một hiệp ước đã có từ lâu, người Ấn Độ và Bhutan có thể đi lại sang nước kia không cần hộ chiếu hay visa mà chỉ cần chứng minh thư quốc gia của họ. Công dân Bhutan có thể làm việc tại Ấn Độ mà không gặp hạn chế pháp luật. Bhutan không có quan hệ ngoại giao chính thức với nước láng giềng phương bắc là Trung Quốc, dù những cuộc thăm viếng lẫn nhau ở nhiều mức độ đã gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Thỏa thuận song phương đầu tiên giữa Trung Quốc và Bhutan đã được ký kết năm 1998, và Bhutan cũng đã thiết lập các lãnh sự quán tại Ma Cao và Hồng Kông. Biên giới của Bhutan với Trung Quốc phần lớn vẫn chưa được phân định và vì thế đang ở tình trạng tranh chấp tại một số địa điểm.

Ngày 13 tháng 11 năm 2005, binh sĩ Trung Quốc đã tràn qua biên giới vào Bhutan trong hoàn cảnh tình hình thời tiết buộc họ phải triệt thoái về phía nam từ Himalaya. Chính phủ Bhutan đã cho phép sự việc này (sau khi sự việc đã diễn ra) vì lý do nhân đạo. Ngay sau đó, Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng đường sá và cầu cống trong lãnh thổ Bhutan. Bộ trưởng Ngoại giao Bhutan Khandu Wangchuk đã đề cập vấn đề này với chính quyền Trung Quốc sau khi sự việc gây ra tranh cãi trong nghị viện Bhutan. Để đáp lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qin Gang nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã nói rằng biên giới đang ở tình trạng tranh cãi (hoàn toàn bỏ qua hoàn cảnh chính thức của vụ việc) và rằng hai bên tiếp tục làm việc một cách hòa bình để tìm ra một giải pháp hòa bình và thân thiện cho cuộc tranh chấp. Cả chính phủ Bhutan lẫn Ấn Độ (Ấn Độ vẫn kiểm soát một số quan hệ ngoại giao của Bhutan) chưa từng thông báo bất kỳ một tiến bộ nào về việc này (hòa bình, thân thiện vân vân), và Trung Quốc tới giờ vẫn tiếp tục xây dựng cơ sở hạ tầng và gia tăng đồn trú trong lãnh thổ Bhutan. Một sĩ quan tình báo Ấn Độ đã nói rằng một phái đoàn Trung Quốc tại Bhutan nói với người dân Bhutan rằng họ đang "phản ứng quá mức." Tờ Kuensel của Bhutan đã nói rằng Trung Quốc có thể sử dụng đường sá để tăng thêm nữa tuyên bố lãnh thổ của họ dọc biên giới.

Bhutan đã thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước khu vực Nam Á; Đông Á (Nhật Bản 1986; Hàn Quốc 1987); Đông Nam Á (Thái Lan 1991, Singapore 2002, Việt Nam 2012); với Úc 2002; và một số nước khác trên thế giới. Bhutan không có quan hệ ngoại giao với kể cả Trung Quốc hay Đài Loan. Bhutan đang ngày càng mở rộng thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều nước, đặc biệt các nước Châu Âu và các đối tác lớn Áo, Đan Mạch, Phần Lan, Thuỵ Điển, EU, Mỹ, Nhật Bản...

Ấn Độ vẫn là một hướng quan trọng trong chính sách đối ngoại của Bhutan. Quốc vương Bhutan thăm Ấn Độ tháng 7 năm 2006, hai bên đã ký hiệp ước thân thiện sửa đổi, theo đó, Bhutan độc lập hơn về đối ngoại. Ấn Độ cam kết nâng trợ giúp cho kế hoạch năm năm lần thứ 09 của Bhutan (2002-2007). Ấn Độ cũng đồng ý hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật cho chính phủ Bhutan xây dựng 3 nhà máy thủy điện Chukha (336MW), Kurichhu (60MW), và Tala (1020MW).

Bhutan là thành viên Liên Hợp Quốc, Phong trào không liên kết, IOC, SAARC và nhiều tổ chức quốc tế và khu vực khác.

Nhân khẩu

Dân số Bhutan, từng được ước tính ở mức nhiều triệu người, hiện theo chính phủ Bhutan đã giảm bớt còn 750.000, sau một cuộc điều tra dân số đầu thập niên 1990. Một cuộc điều tra dân số toàn quốc thực hiện tháng 6 năm 2005 cho thấy dân số còn giảm tiếp chỉ còn 672.425 người  . Tuy vậy Chính phủ chưa đưa ra con số chi tiết thành phần của số dân này. Đa số tin rằng số dân đã được cố ý thổi phồng trong thập niên 1970 vì nhận thức khi ấy cho rằng những quốc gia với dân số dưới một triệu người sẽ không được chấp nhận vào Liên Hợp Quốc. Vì thế con số do Liên hiệp quốc đưa ra cao hơn con số chính thức của chính phủ nước này. CIA World Factbook đưa ra con số 2.279.723 người (tháng 7 năm 2006) tuy cũng ghi chú rằng một số ước tín đưa ra con số chỉ ở mức 820.000.

Mật độ dân số, 45 người trên km² (117/sq. mi), khiến Bhutan trở thành một trong những nước có mật đô dân số thưa thớt nhất châu Á. Khoảng 20% dân số sống tại các vùng đô thị gồm các thị trấn nhỏ chủ yếu dọc theo thung lũng trung tâm và biên giới phía nam. Phần trăm số dân này đang gia tăng nhanh chóng bởi làn sóng di cư từ nông thôn ra thành thị đang tăng lên. Thành phố lớn nhất là thủ đô Thimphu, với dân số 100.000 người. Các vùng đô thị khác với số dân khá lớn gồm Paro và Phuentsholing.

Trong số dân Bhutan, nhiều nhóm sắc tộc chính có thể được phân biệt với nhau. Nhóm chủ chốt là người Ngalop, một nhóm Phật giáo sinh sống ở phần phía tây đất nước. Văn hóa của họ rất tương đồng với văn hóa Tây Tạng. Người Sharchop ("người phía đông"), gắn liền với phần phía đông Bhutan (nhưng theo truyền thống theo Nyingmapa chứ không phải hình thức chính thức Drukpa Kagyu của Phật giáo Tây Tạng cũng có nhiều điểm tương đồng). Hai nhóm đó được gọi gộp chung là người Bhutan. 15% dân số còn lại là sắc tộc Nepal, đa số họ là tín đồ Hindu.

Tỷ lệ biết chữ chỉ là 42.2% (56.2% nam giới và 28.1% nữ). Người từ 14 tuổi trở xuống chiếm 39.1% dân số, trong khi người từ 15 tới 59 tuổi chiếm 56.9%, và người trên 60 tuổi chỉ chiếm 4%. Nước này có độ tuổi trung bình 20.4. Tuổi thọ bình quân tại Bhutan là 62.2 năm (61 cho nam giới và 64.5 cho nữ) theo dữ liệu gần đây nhất của Ngân hàng Thế giới. Có 1.070 nam trên 1.000 nữ trong nước.

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Dzongkha, một trong 53 ngôn ngữ trong nhóm ngôn ngữ Tạng. Chữ viết Dzongkha, được gọi là Chhokey ("Ngôn ngữ Đạt ma"), đồng nhất với hệ chữ viết tiếng Tạng cổ điển. Tiếng Dzongkha là ngôn ngữ giảng dạy tại trường học. Ethnologue liệt kê 24 hiện được nói ở Bhutan, tất cả số này đều thuộc về ngữ tộc Tạng-Miến, trừ tiếng Nepal, một ngôn ngữ Indo-Arya.

Nhiều trong số những ngôn ngữ tại Bhutan này chưa được ghi nhận một cách hàn lâm và khoa học về mặt ngữ pháp. Tính đến thập niên 1980, Lhotshampa (cộng đồng nói tiếng Nepal), chủ yếu sống ở miền Nam Bhutan, chiếm xấp xỉ 30% dân số.

Văn hoá

Tuy người Bhutan được tự do đi du lịch nước ngoài, Bhutan bị coi là không thể xâm nhập với người nước ngoài. Nhận thức sai lầm của nhiều người cho rằng Bhutan đã đặt ra những hạn chế trong việc cấp visa du lịch, thuế du lịch cao và yêu cầu khách phải đi theo tour được tổ chức dường như đã dẫn tới cảm giác này.

Trang phục truyền thống cho đàn ông Ngalong và Sharchop là gho, một áo choàng dài tới đầu gối được buộc ngang eo bằng một dải thắt lưng được gọi là kera. Phụ nữ mặc trang phục dài tới mắt cá chân, kira, bị cắt cụt ở một bên vai và thắt ngang lưng. Một vật bổ sung cho kira là một áo choàng dài tay, được mặt bên trong lớp trang phục ngoài. Vị thế xã hội và cấp bậc sẽ quyết định kiểu dệt, màu sắc và trang trí của những đồ trang phục. Khăn quàng và khăn choàng cũng là những yếu tố cho thấy vị thế xã hội, bởi theo truyền thống Bhutan là một xã hội phong kiến. Phụ nữ có đeo khuyên tai. Một điều gây nhiều tranh cãi, luật pháp Bhutan hiện yêu cầu tất cả công dân nước mình đều phải mặc những y phục đó.

Gạo, và ngô với vị trí ngày càng gia tăng, là những loại thực phẩm chính trong nước. Chế độ ăn ở vùng đồi giàu protein bởi người dân ở đây ăn nhiều thịt, chủ yếu là gia cầm, bò Tây Tạng và bò. Các món súp thịt, gạo và rau khô với gia vị là ớt và phó mát là món được ưa thích trong những mùa lạnh. Các thực phẩm chế biến từ sữa, đặc biệt là bơ và phó phát từ bò Tây Tạng và bò, cũng phổ biến, và vì thế hầu hết sữa đều được dành chế biến bơ và pho mát. Các đồ uống dân dã gồm trà bơ, chè, rượu gạo địa phương và bia. Bhutan là quốc gia duy nhất trên thế giới có lệnh cấm hút thuốc và bán thuốc lá.

Môn thể thao quốc gia tại Bhutan là bắn cung, và những cuộc thi được tổ chức thường xuyên tại hầu hết các làng. Nó khác với các tiêu chuẩn Olympic không chỉ ở các chi tiết kỹ thuật như vị trí đặt bia và không khí. Có hai bia được đặt cách 100 mét và các đội bắt từ một phía sang phía kia. Mỗi thành viên trong đội bắn hai mũi mỗi vòng. Bắn cung truyền thống Bhutan là một sự kiện xã hội và những cuộc thi được tổ chức giữa các làng, thị trấn và các đội không chuyên. Thường có rất nhiều đồ ăn, uống cùng với hát hò nhảy múa từ phía những người vợ và cổ động viên dành cho các đấu thủ. Họ thường cố gắng làm giảm tập trung của đội bạn bằng cách đứng xung quanh bia và trêu chọc khả năng bắn của vận động viên. Phi tiêu (khuru) là một môn thể thao theo đội ngoài trời được nhiều người ưa thích, trong đó những mũi lao bằng gỗ nặng, đầu được đóng một cây đinh 10 phân được phóng vào bia giấy cách xa khoảng mười tới hai mươi mét.

Một môn thể thao truyền thống khác là digor, có thể được miêu tả chính xác nhất như một shot put gộp với ném móng ngựa. Bóng đá là môn thể thao ngày càng được ưa chuộng. Năm 2002, đội bóng đá quốc gia Bhutan đã thi đấu với Montserrat - được quảng cáo là 'Trận chung kết khác', một trận đấu cùng ngày với trận chung kết giữa Brazil và Đức, nhưng Bhutan và Montserrat là hai đội bóng xếp hạng thấp nhất thế giới. Trận đấu được tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Changlimithang tại Thimphu và Bhutan đã thắng với tỷ số 4-0. Một bộ phim tài liệu về trận đấu đã được nhà làm phim Hà Lan Johan Kramer tiến hành. Rigsar là kiểu âm nhạc đại chúng mới xuất hiện, được chơi bằng cả các nhạc cụ truyền thống và điện tử, và đã xuất hiện từ đầu thập niên 1990; nó có ảnh hưởng từ âm nhạc đại chúng Ấn Độ, một hình thức lai của các ảnh hưởng truyền thống và phương Tây. Các thể loại truyền thống gồm zhungdra và boedra.

Đặc thù của vùng là một kiểu pháo đài được gọi là kiến trúc dzong.

Bhutan có nhiều ngày nghỉ lễ, đa số chúng tập trung quanh những lễ hội truyền thống theo mùa, thế tục và tôn giáo. Chúng gồm đông chí (khoảng 1 tháng 1, phụ thuộc theo lịch âm), Năm mới Âm lịch (tháng 2 hay tháng 3), sinh nhật Nhà vua và kỷ niệm ngày đăng quang, ngày bắt đầu chính thức của mùa gió mùa (22 tháng 9), Quốc khánh (17 tháng 12), và nhiều lễ hội Phật giáo và Hindu giáo. Thậm chí những ngày nghỉ lễ phi tôn giáo cũng có phụ thêm ý nghĩa tôn giáo, gồm những cuộc nhảy múa tôn giáo và cầu nguyện.

Nhảy múa với mặt nạ và những buổi diễn kịch là hình thức truyền thống tại những ngày lễ hội, thường đi cùng với âm nhạc truyền thống. Những vũ công khỏe mạnh, đeo những chiếc mặt nạ gỗ hay vật liệu khác nhiều màu sắc với kiểu trang phục riêng, thể hiện các anh hùng, ma quỷ, yêu ma, đầu người chết, thú vật, thần thánh, và biếm hoạ những nhân vật đời thường. Những vũ công được sự bảo trợ của hoàng gia và gìn giữ âm nhạc dân gian truyền thống cùng các trang phục tôn giáo và lưu giữ toàn bộ những hiểu biết và nghệ thuật chế tạo mặt nạ.

Bhutan chỉ có một tờ báo của chính phủ (Kuensel) và hai tờ báo khác mới xuất hiện gần đây, một đài truyền hình thuộc sở hữu nhà nước và nhiều đài phát thanh FM.

Tôn giáo

Người ta ước tính rằng khoảng hai phần ba dân số Bhutan theo Phật giáo Kim cương thừa, và đây cũng là quốc giáo. Khoảng một phần tư đến một phần ba là tín đồ của Ấn Độ giáo. Các tôn giáo khác chiếm ít hơn 1% dân số. Khung pháp lý hiện hành của Bhutan, trên nguyên tắc đảm bảo quyền tự do tôn giáo, nhưng việc truyền đạo bị cấm theo quyết định của chính phủ hoàng gia và Hiến pháp Bhutan quy định Phật giáo là quốc giáo, một tôn giáo được truyền đến Bhutan trong thế kỷ thứ VII.

Xem thêm
 Phật giáo tại Bhutan
 Viễn thông Bhutan
 Quan hệ nước ngoài Bhutan
 Danh sách các chủ đề liên quan tới Bhutan
 Quân đội Bhutan
 Âm nhạc Bhutan
 Vận tải Bhutan
Phật giáo
Các nước xã hội chủ nghĩa

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cổng chính phủ Bhutan
 Earth-Bound Insight
 Bhutan Times
 Bhutan Mountain Travels

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nepal
Quốc gia thành viên Hiệp hội Hợp tác khu vực Nam Á
Quốc gia nội lục
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia Nam Á
Nước kém phát triển


title: Washington Irving

text:
Washington Irving (phát âm như "Oa-sinh-tân Ơ-vinh"; 3 tháng 4 năm 1783 – 28 tháng 11 năm 1859) là nhà văn Mỹ ở đầu thế kỷ 19. Ông có lẽ nổi tiếng phần lớn về truyện ngắn, truyện nổi tiếng nhất của ông là "The Legend of Sleepy Hollow" và "Rip van Winkle" (cả hai được xuất bản trong The Sketch Book of Geoffrey Crayon), nhưng ông cũng viết nhiều tiểu luận, tiểu sử, và những loại tác phẩm khác. Ông và James Fenimore Cooper là hai nhà văn Mỹ đầu tiên mà được nổi tiếng ở châu Âu, và người ta cho rằng Irving dạy các nhà văn như Nathaniel Hawthorne, Henry Wadsworth Longfellow, và Edgar Allan Poe.

Irving sinh ra ở Manhattan, trong Thành phố New York. Ông là luật sư và phục vụ trong đoàn ngoại giao ở Vương quốc Anh và Tây Ban Nha. Ông nói tiếng Tây Ban Nha với trình độ lưu loát, làm phong phú các tác phẩm của ông về nước đó, và ông cũng biết đọc vài ngôn ngữ thêm, bao gồm tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Ông viết tiểu sử quan trọng về George Washington, Muhammad, và những nhân vật khác, và ông cũng viết nhiều cuốn sách về Tây Ban Nha trong thế kỷ 15, kể chuyện về Columbus, người Moor, và Alhambra. Khi còn trẻ, Irving thử làm diễn viên kịch ở châu Âu và làm ngay cả giám đốc của nhà hát Globe nổi tiếng cho một thời gian.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu sử
Irving thuở nhỏ yếu đuối, mảnh khảnh, trong thời gian theo trung học đã đọc rất nhiều sách và yêu thích văn chương. Sau đó Irving vừa học Luật, vừa làm việc tại văn phòng luật sư của ông Josiah Ogden Hoffman, ông đã yêu cô gái tên Matilda.
Vào năm 1802 Washington Irving đã viết một loạt bài có tính châm biếm dưới hình thức các bức thư, đăng trên tờ báo The Morning Chronicle (Ký Sự Ban Sáng) của thành phố New York, làm chủ do người anh Peter Irving. Các bức thư này đã chế riễu cái xã hội của thành phố New York, nhờ vậy Irving được nhiều người biết tới. Trong các năm 1807 và 1808, Irving đã viết các bài khảo luận châm biếm (satirical essays) cho Tạp chí Salmagundi của anh William và James K. Paulding, người anh rể của William.

Washington Irving trở thành luật sư thực thụ nhưng vì yêu thích văn chương, ông đã bỏ nghề luật vào năm 1809 và vào cùng năm này, ông cho xuất bản cuốn "Lịch sử của Thành phố New York từ thời ban đầu của Thế giới tới đoạn cuối của Thời Đại Hòa Lan" (A History of New York from the Beginning of the World to the End of the Dutch Dynasty). Nhà văn Irving đã viết ra cuốn này và ký bằng tên Diedrich Knickerbocker, một người lập dị và tên gọi này đã trở thành một trong các nhân vật phổ thông của tác giả. Cuốn truyện "Lịch sử New York" kể trên đã mô tả cảnh huyên náo của thời kỳ thuộc địa và thời kỳ của tác giả, đã châm chọc và xúc phạm tới nhiều tổ tiên của nhiều gia đình danh tiếng của thành phố. Nhưng dù sao, các câu chuyện của Knickerboker đã trở thành một phần chuyện dân gian địa phương và chứng tỏ rằng tác giả Irving đã hiểu rõ lịch sử và đã quen thuộc với các tác phẩm của các nhà văn viết loại văn chương hài hước.

Vào năm 1810, Washington Irving tham gia vào công cuộc kinh doanh vật dụng bằng sắt của gia đình. Ông qua thành phố Liverpool, nước Anh, vào năm 1815 để trông coi một chi nhánh. Tại thành phố London, Irving đã được gặp nhà văn danh tiếng Sir Walter Scott, người đã khuyến khích Irving trong phạm vi sáng tác. Kết quả là tác phẩm "Sách Phác Thảo của Geoffrey Crayon, Gent." (The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent.) xuất bản năm 1819/20. Cuốn sách này gồm một loạt bài khảo luận, truyện ngắn và các đoản văn về Hoa Kỳ và nước Anh, tất cả đã khiến cho các nhà phê bình văn chương của châu Âu bắt đầu phải tôn trọng Washington Irving. Trong cuốn "Sách Phác Thảo", có hai sáng tác quan trọng nhất của tác giả, là truyện "Rip Van Winkle" và truyện "Truyền Thuyết về Thung Lũng Ngủ Yên" (The Legend of Sleepy Hollow). Qua hai truyện này, tác giả đã đạt được đỉnh cao nhất trong cách hành văn hài hước và các truyện ngắn này đã khiến cho độc giả chấp nhận rằng đây là một hình thức văn chương quan trọng tại Hoa Kỳ.

Qua năm 1826, Washington Irving nhận lời mời của ông Alexander H. Everett, làm việc cho tòa lãnh sự Hoa Kỳ tại Tây Ban Nha. Từ nay ông bắt đầu nghiên cứu và viết về các đề tài Tây Ban Nha với các tác phẩm gồm: "Lịch sử Cuộc Đời và các Chuyến Đi của Christopher Columbus" (History of the Life and Voyages of Christopher Columbus, 1828). Ông cũng quan tâm tìm hiểu các truyền thuyết của dân tộc Moors nên viết ra tác phẩm"Cuộc Chinh Phục Granada" (The Conquest of Granada, 1829) và "The Alhambra" (1832).

Washington Irving trở lại thành phố New York vào năm 1832 rồi vào cuối năm này, ông thăm viếng các miền biên giới phía tây. Ông đã mô tả các chuyến du hành trong cuốn "Một chuyến đi về các Đồng Bằng" (A Tour on the Prairies, 1835) và một loạt truyện mang tên chung là "Crayon Hợp Tuyển" (The Crayon Miscellany) cùng với các tác phẩm khác như "Astria" (1836), "Các cuộc Phiêu Lưu của Đại úy Bonneville" (The Adventures of Captain Bonneville, 1837). Tại nơi quê nhà là Sunnyside, gần Thị Xã Tarrytown bên bờ sông Hudson, N.Y., Washington Irving đã viết các chuyện lịch sử và tiểu sử. Vào năm 1842, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Hoa Kỳ tại Tây Ban Nha, phục vụ trong bốn năm rồi trở về Sunnyside. Tác phẩm cuối cùng của Washington Irving là bộ tiểu sử 5 cuốn "Cuộc Đời của George Washington", hoàn thành không lâu trước khi ông qua đời vào ngày 28/11/1859.

Trong lúc sinh thời, Washington Irving đã được mọi người tôn trọng là nhà văn hàng đầu của Hoa Kỳ. Mặc dù ngày nay ông không nổi danh như các nhà văn Nathaniel Hawthorne, James Fenimore Cooper, Herman Melville và Edgar Allen Poe, nhưng thể văn đặc biệt và cách chọn đề tài của ông đã ảnh hưởng lớn lao tới các nhà văn khác.

Washington Irving là văn hào rất tài giỏi trong cách dùng trí tưởng tượng áp dụng vào đề tài lịch sử, đã dùng chuyện kể dân gian phối hợp với các yếu tố của trường phái lãng mạn để tạo nên một thứ phong trào văn chương tại Hoa Kỳ, với "Rip Van Winkle" và "Truyền Thuyết về Thung Lũng Ngủ Yên" được coi là các truyện ngắn đầu tiên của Mỹ Quốc.

Tác phẩm

- History of Newyork by Diedrich Knickerbocker (1809)

- The Sketch Book(1819-1820)

- Bracebridge Hall(1822)

- Tales of a Traveler(1824)

- Life and Voyages of Columbus(1828)

- Conquest of Granada(1829)

- Voyages of Companions of Columbus(1831)

- Alhambra(1832)

- The Crayon Miscellany(1835)

- Astoria(1836)

- The adventures of Captain Bonneville(1837)

- Life of Oliver Goldsmith(1840)

- Biography of Margaret Davidson(1841)

- A Book of the Hudson(1849)

- Mahomet and His Successors(1850)

- Wolfert's Roost(1855)

- Life of Washington(5 tập) (1855-1859)

Tài liệu tham khảo:The world of Washington Irving. Xuất bản bởi Dell Publishing Co,Inc,tháng 10 năm 1965 tại Mỹ

Người thành phố New York
Đại sứ Mỹ
Nam nhà văn Mỹ
Tác giả viết truyện ngắn
Luật sư Mỹ
Chủ nghĩa lãng mạn
Nhà ngoại giao Hoa Kỳ
Sinh năm 1783
Người Mỹ gốc Anh
Người viết tiểu sử Mỹ
Người Mỹ gốc Scotland


title: Phyllogomphus annulus

text:
Phyllogomphus annulus là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, và Uganda. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Phyllogomphus annulus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

A
Động vật được mô tả năm 1944


title: Osterstedt

text:
Osterstedt là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Kinh tế Hàn Quốc

text:
Kinh tế Hàn Quốc là một nền kinh tế hỗn hợp phát triển cao được đặc trưng bởi những tập đoàn sở hữu bởi các gia đình giàu có được gọi là Chaebol. Hàn Quốc là nền kinh tế lớn thứ 4 ở châu Á và thứ 10 thế giới theo GDP danh nghĩa. Đây là quốc gia nổi tiếng được nhiều người biết đến bởi tốc độ phát triển kinh tế thần kỳ từ một trong những nước nghèo nhất thế giới trở thành nước phát triển có thu nhập cao chỉ qua vài thế hệ. Sự phát triển vượt bậc này được ví như là Kỳ tích sông Hán khi nó đã đưa Hàn Quốc sánh ngang với các quốc gia trong OECD và G20. Cho đến nay Hàn Quốc vẫn là một trong những quốc gia phát triển có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới kể từ sau cuộc Đại suy thoái.

Nhờ có một hệ thống giáo dục nghiêm ngặt giúp Hàn Quốc sở hữu một nhóm dân cư có học thức và năng động là nguyên nhân chủ yếu thúc đẩy sự bùng nổ của các ngành công nghệ cao đồng thời phát triển kinh tế nhanh chóng. Hàn Quốc là nước hầu như không có tài nguyên thiên nhiên cùng với mật độ dân số cao đã cản trở sự gia tăng dân số liên tục cũng như sự hình thành một thị trường nội địa lớn. Để giải quyết được những hạn chế này, Hàn Quốc đã điều chỉnh chiến lược kinh tế hướng tới xuất khẩu. Năm 2019, Hàn Quốc là nước xuất khẩu lớn thứ 8 và cũng là nước nhập khẩu lớn thứ 8 trên thế giới. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc và Viện Nghiên cứu Phát triển Hàn Quốc chịu trách nhiệm công bố định kỳ các chỉ số quan trọng và xu hướng của nền kinh tế nước này.

Các tổ chức tài chính nổi tiếng như Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã đánh giá cao khả năng phục hồi của nền kinh tế Hàn Quốc trước các cuộc khủng hoảng kinh tế khác nhau. Họ viện dẫn những lợi thế kinh tế của nước này chính là lý do cho khả năng phục hồi bao gồm nợ công thấp và nguồn dự trữ tài khóa cao có thể nhanh chóng được huy động để giải quyết bất kỳ trường hợp khẩn cấp tài chính nào đã được dự đoán. Các tổ chức tài chính khác như Ngân hàng Thế giới đã mô tả Hàn Quốc là một trong những nền kinh tế lớn phát triển nhanh nhất trong thế hệ tiếp theo cùng với nhóm BRICS và Indonesia. Hàn Quốc là một trong số ít các quốc gia phát triển có thể tránh được sự suy thoái trong thời kỳ Đại suy thoái. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của nước này từng đạt 6,2% trong năm 2010, đây là một sự phục hồi mạnh mẽ so với năm 2008 và 2009 khi mà tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ lần lượt là 2,3% và 0,2% trong suốt thời kỳ Đại suy thoái. Nền kinh tế Hàn Quốc dần phục hồi trở lại với mức thặng dư tài khoản vãng lai kỷ lục 70,7 tỷ USD vào cuối năm 2013, tăng 47% so với năm 2012. Mức tăng trưởng này trái ngược hoàn toàn với những bất ổn kinh tế đang diễn ra trên toàn cầu. Điều này chủ yếu có được là nhờ việc quốc gia này đã tăng cường xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao.

Bất chấp tiềm năng tăng trưởng cao của nền kinh tế Hàn Quốc với sự ổn định về mặt cấu trúc một cách rõ ràng, nước này vẫn gặp phải những thiệt hại liên tiếp về xếp hạng tín nhiệm trên thị trường chứng khoán do sự hiếu chiến của Bắc Triều Tiên trong thời kỳ mâu thuẫn quân sự sâu sắc. Sự hiếu chiến tái diễn có tác động tiêu cực đến thị trường tài chính Hàn Quốc. Ngoài ra, sự thống trị của các Chaebol khiến nhiều người Hàn Quốc sợ rằng các tập đoàn này sẽ không ngừng tham nhũng và nâng tầm ảnh hưởng của mình đến hệ thống chính trị. Sự thống trị này khó có thể kéo dài và gây ra nguy cơ làm chậm quá trình chuyển đổi của nền kinh tế Hàn Quốc vì lợi ích của các thế hệ tương lai.

Lịch sử

Tổng quan

Sau khi chiến tranh Triều Tiên kết thúc, Hàn Quốc vẫn là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới trong vòng hơn một thập kỷ. Năm 1960, tổng sản phẩm quốc nội bình quân đầu người của nước này chỉ là 79 đô la. Sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp chính là động lực chính để thúc đẩy nền kinh tế nước nhà đi lên. Năm 1986, ngành sản xuất chiếm khoảng 30% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và sử dụng 25% lực lượng lao động. Hưởng lợi từ sự khuyến khích mạnh mẽ của nhà nước và viện trợ nước ngoài, các công ty công nghiệp ở Seoul đã nhanh chóng đưa công nghệ hiện đại vào các cơ sở sản xuất cũ và mới giúp tăng cường sản xuất hàng hóa - đặc biệt là hàng hóa để bán ở thị trường nước ngoài - và thu lại số tiền thu được để mở rộng ngành công nghiệp hơn nữa. Kết quả là ngành công nghiệp đã hoàn toàn làm thay đổi bộ mặt của đất nước, thu hút hàng triệu lao động đến các trung tâm sản xuất đô thị.

Nền kinh tế Hàn Quốc suy thoái vào năm 1989 do đơn đặt hàng từ nước ngoài giảm mạnh dẫn đến xuất khẩu đình trệ, điều này đã gây ra mối lo ngại sâu sắc cho ngành công nghiệp. Các nhà phân tích thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp cho rằng hoạt động xuất khẩu kém là do các vấn đề cơ cấu trong nền kinh tế quốc gia, bao gồm việc đồng won quá mạnh khiến chi phí nhân công tăng cao khiến các cuộc đình công diễn ra thường xuyên và lãi suất cao. Kết quả là sự gia tăng của hàng tồn kho cũng như việc một số nhà sản xuất điện tử, ô tô, dệt may và một số công ty sản xuất phụ tùng quan trọng phải cắt giảm quy mô một cách nghiêm trọng. Các hệ thống tự động hóa của nhà máy được giới thiệu để giảm sự phụ thuộc vào lao động, giúp tăng năng suất mà không cần sử dụng nhiều lao động và nâng cao khả năng cạnh tranh. Người ta ước tính rằng hơn hai phần ba các nhà sản xuất của Hàn Quốc đã chi hơn một nửa số tiền có sẵn để đầu tư vào cơ sở vật chất và hệ thống tự động hóa.

Những năm 1960 và 1980

Với cuộc đảo chính của tướng Park Chung-hee vào năm 1961, một chính sách kinh tế bảo hộ đã được đưa ra nhằm thúc đẩy một giai cấp tư sản phát triển dưới cái bóng của Nhà nước để kích hoạt lại thị trường nội địa. Để thúc đẩy sự phát triển, chính sách công nghiệp hóa theo hướng xuất khẩu đã được áp dụng, chính sách chú trọng việc ngừng nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài trừ nguyên liệu thô. Một cuộc cải cách nông nghiệp đã được thực hiện với việc trưng thu mà không bồi thường các điền trang lớn của Nhật Bản. Tướng Park đã quốc hữu hóa hệ thống tài chính để mở rộng cánh tay quyền lực của nhà nước nhằm can thiệp vào nền kinh tế thông qua các kế hoạch 5 năm.

Mũi nhọn là những Chaebol - các tập đoàn gia đình hoạt động trong những lĩnh vực đa dạng như Hyundai, Samsung và LG Corporation nhận được các ưu đãi của nhà nước như miễn giảm thuế, tính hợp pháp cho một hệ thống khai thác lớn và được tiếp cận nguồn tài chính rẻ gần như miễn phí: ngân hàng nhà nước đã tạo điều kiện cho việc lập kế hoạch cho vay tập trung theo từng mục theo từng kế hoạch 5 năm và theo tập đoàn kinh tế được lựa chọn để chủ trì.

Cho đến năm 1961, Hàn Quốc đã nhận được khoản tài trợ trị giá 3,1 tỷ đô la từ Hoa Kỳ, một con số rất cao vào thời điểm đó, đây là một đặc ân của việc nước này nằm ở khu vực nóng nhất của thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Chính sách hỗ trợ kinh tế và quân sự đối ngoại này được tiếp tục duy trì trong nhiều thập kỷ. Các chaebol bắt đầu thống trị nền kinh tế trong nước và sau đó đã trở nên đủ mạnh mẽ để cạnh tranh quốc tế. Tiền lương và điều kiện làm việc của người lao động được cải thiện một cách ổn định đã giúp tăng tiêu dùng trong nước. Qua đó Hàn Quốc dần dần từ vị thế là nước thu nhập thấp đã tiến lên dần để trở thành nước thu nhập trung bình vào những năm 1980. Tổng sản phẩm quốc nội thực tế của Hàn Quốc trung bình tăng hơn 8% mỗi năm, từ 2,7 tỷ đô la Mỹ năm 1962 lên 230 tỷ đô la Mỹ năm 1989 và chính thức vượt mốc nghìn tỷ đô la vào năm 2006. GDP danh nghĩa bình quân đầu người tăng từ 103,88 USD năm 1962 lên 5.438,24 USD năm 1989 và đạt mốc 20.000 USD vào năm 2006. Tỷ trọng ngành sản xuất tăng từ 14,3% GNP năm 1962 lên 30,3% năm 1987. Tổng kim ngạch thương mại hàng hóa tăng từ 480 triệu USD vào năm 1962 lên 127,9 tỷ đô la Mỹ dự kiến vào năm 1990. Tỷ lệ tiết kiệm trong nước trên GNP tăng từ 3,3 phần trăm năm 1962 lên 35,8 phần trăm năm 1989. Năm 1965, tốc độ tăng trưởng của Hàn Quốc lần đầu tiên vượt qua tốc độ tăng trưởng của Triều Tiên trong hầu hết các lĩnh vực công nghiệp, mặc dù GNP bình quân đầu người của Hàn Quốc vẫn thấp hơn.

Yếu tố quan trọng nhất trong quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng là việc áp dụng chiến lược hướng ngoại vào đầu những năm 1960. Chiến lược này đặc biệt phù hợp vào thời điểm đó vì Hàn Quốc là nước nghèo tài nguyên thiên nhiên, có tỷ lệ tiết kiệm thấp và thị trường nội địa nhỏ. Chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua xuất khẩu sản xuất sử dụng nhiều lao động, lĩnh vực mà Hàn Quốc có thể phát triển lợi thế cạnh tranh. Các sáng kiến của chính phủ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình này. Thông qua mô hình công nghiệp hóa hướng đến xuất khẩu, chính phủ Hàn Quốc khuyến khích các tập đoàn phát triển công nghệ mới và nâng cao hiệu quả sản xuất nhằm cạnh tranh trên thị trường toàn cầu vốn có tính cạnh tranh cao. Bằng cách tuân thủ các quy định và yêu cầu của nhà nước, các công ty đã được trợ cấp và hỗ trợ đầu tư để nhanh chóng phát triển thị trường xuất khẩu của họ trên trường quốc tế vốn đang phát triển nhanh chóng. Ngoài ra, dòng vốn nước ngoài được khuyến khích rất nhiều để bổ sung cho sự thiếu hụt tiết kiệm trong nước. Những nỗ lực này đã giúp Hàn Quốc đạt được tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh chóng và thu nhập tăng sau đó.

Bằng cách chú trọng phát triển lĩnh vực công nghiệp, chiến lược phát triển theo định hướng xuất khẩu ở Seoul khiến khu vực nông thôn trở lên tương đối kém phát triển. Ngành công nghiệp thép và đóng tàu nói riêng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế Hàn Quốc trong thời gian này.  Ngoại trừ ngành khai thác mỏ, hầu hết các ngành công nghiệp đều tập trung ở các đô thị phía tây bắc và đông nam. Các ngành công nghiệp nặng thường tập trung tại phía nam của đất nước. Các nhà máy ở Seoul đóng góp hơn 25% tổng giá trị gia tăng của ngành sản xuất vào năm 1978; Cùng với các nhà máy xung quanh tỉnh Gyeonggi, các nhà máy ở khu vực Seoul đã tạo ra 46% tổng sản lượng trong năm đó. Các nhà máy ở Seoul và tỉnh Gyeonggi sử dụng 48% trong tổng số 2,1 triệu công nhân nhà máy của cả nước. Sự chênh lệch thu nhập ngày càng tăng giữa khu vực công nghiệp và nông nghiệp đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng vào những năm 1970 và cho đến nay vẫn là một vấn đề nan giải bất chấp những nỗ lực của chính phủ nhằm nâng cao mức thu nhập của nông dân và cải thiện mức tại khu vực sống nông thôn.

Đầu những năm 1980, để kiểm soát lạm phát, một chính sách tiền tệ thận trọng đi kèm với các biện pháp tài khóa thắt chặt đã được áp dụng. Tăng cung tiền đã giảm từ mức 30% của những năm 1970 xuống còn 15%. Seoul thậm chí đã đóng băng ngân sách của mình trong một khoảng thời gian ngắn. Sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế đã giảm đáng kể và các chính sách về nhập khẩu và đầu tư nước ngoài được tự do hóa để thúc đẩy cạnh tranh. Để giảm bớt sự mất cân bằng giữa khu vực nông thôn và thành thị, Seoul đã mở rộng đầu tư vào các dự án công cộng, chẳng hạn như đường xá và cơ sở thông tin liên lạc, đồng thời thúc đẩy hơn nữa cơ giới hóa nông nghiệp.

Các biện pháp được thực hiện vào đầu thập kỷ cùng với những cải thiện đáng kể của nền kinh tế thế giới đã giúp nền kinh tế Hàn Quốc lấy lại động lực phát triển đã mất vào cuối những năm 1980. Hàn Quốc đạt mức tăng trưởng thực tế trung bình 9,2% trong giai đoạn 1982-1987 và 12,5% trong giai đoạn 1986-1988. Lạm phát hai con số trong những năm 1970 đã được kiểm soát. Lạm phát giá bán buôn trung bình là 2,1% mỗi năm từ 1980 đến 1988; giá tiêu dùng tăng trung bình 4,7% hàng năm. Seoul đạt được mức thặng dư cán cân thanh toán lần đầu tiên vào năm 1986 ghi lần lượt ghi nhận mức thặng dư 7,7 tỷ USD và 11,4 tỷ USD vào năm 1987 và 1988. Sự phát triển này cho phép Hàn Quốc bắt đầu giảm mức nợ nước ngoài. Tuy nhiên, mức thặng dư thương mại trong năm 1989 chỉ là 4,6 tỷ đô la Mỹ, một mức thặng dư nhỏ hướng tới năm 1990.

Những năm 1990
Trong nửa đầu những năm 1990, nền kinh tế Hàn Quốc tiếp tục tăng trưởng ổn định và mạnh mẽ về cả tiêu dùng cá nhân và GDP. Trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, sau khi một số đồng tiền châu Á khác bị giới đầu cơ tấn công, đồng won của Hàn Quốc bắt đầu giảm giá mạnh vào tháng 10 năm 1997. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn bởi các khoản nợ xấu tại nhiều ngân hàng thương mại của Hàn Quốc. Đến tháng 12 năm 1997, IMF đã phê duyệt khoản vay trị giá 21 tỷ đô la Mỹ, đây sẽ là một phần của kế hoạch cứu trợ 58,4 tỷ đô la Mỹ. Đến tháng 1 năm 1998, chính phủ đã đóng cửa một phần ba ngân hàng thương mại ở Hàn Quốc. Trong suốt năm 1998, nền kinh tế Hàn Quốc tiếp tục suy giảm hàng quý với tốc độ trung bình là -6,65%. Chaebol Daewoo của Hàn Quốc đã trở thành nạn nhân của cuộc khủng hoảng khi nó bị chính phủ xóa sổ vào năm 1999 do các vấn đề nợ nần. Công ty General Motors của Mỹ đã tiếp quản khi mua lại bộ phận sản xuất động cơ của Tập đoàn này. Trong khi Tập đoàn Tata Group của Ấn Độ đã mua lại bộ phận sản xuất xe tải và xe hạng nặng của Daewoo.

Các hành động của chính phủ Hàn Quốc và các thỏa thuận hoán đổi nợ của các tổ chức cho vay quốc tế đã gây ra các vấn đề tài chính cho đất nước. Phần lớn sự phục hồi của Hàn Quốc sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 là nhờ vào những điều chỉnh về lao động (một thị trường lao động năng động và hiệu quả với mức lương linh hoạt) và các nguồn tài trợ thay thế. Vào quý một năm 1999, tăng trưởng GDP đã tăng lên mức 5,4%, và sự tăng trưởng mạnh mẽ sau đó kết hợp với áp lực giảm phát đối với đồng won đã dẫn đến mức tăng trưởng hàng năm là 10,5%. Vào tháng 12 năm 1999, tổng thống Kim Dae-jung tuyên bố cuộc khủng hoảng tiền tệ đã chấm dứt.

Những năm 2000

Nền kinh tế Hàn Quốc đã chuyển từ mô hình đầu tư theo kế hoạch tập trung do chính phủ định hướng sang mô hình đầu tư theo định hướng thị trường hơn. Hàn Quốc duy trì được tốc độ tăng trưởng 10,8% vào năm 1999 và 9,2% vào năm 2000. Tăng trưởng giảm trở lại mức 3,3% vào năm 2001 do nền kinh tế toàn cầu chậm lại, xuất khẩu giảm đi kèm những nhận thức về việc cải cách tài chính và doanh nghiệp đã bị đình trệ. Sau khi phục hồi từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng mạnh vào năm 2000 với mức tăng trưởng GDP là 9,08%. Tuy nhiên, nền kinh tế Hàn Quốc đã bị ảnh hưởng bởi sự kiện 11 tháng 9. Nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, xuất khẩu giảm và nhận thức rằng cải cách doanh nghiệp và tài chính đang bị đình trệ đã khiến tăng trưởng giảm trở lại mức 3,8% vào năm 2001. Nhờ công nghiệp hóa mà GDP mỗi giờ làm việc (sản lượng lao động) đã tăng hơn gấp ba lần từ 2,80 đô la Mỹ vào năm 1963 lên 10 đô la Mỹ vào năm 1989. Ngày nay nền kinh tế Hàn Quốc đã dần ổn định và duy trì tốc độ tăng trưởng từ 4-5% từ năm 2003 trở đi. Dẫn đầu bởi ngành công nghiệp và xây dựng, tăng trưởng năm 2002 là 5,8% mặc cho sự chậm lại của tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Việc tái cơ cấu các tập đoàn (chaebol) của Hàn Quốc, tư nhân hóa ngân hàng và tạo ra một nền kinh tế tự do hóa hơn với cơ chế cho các công ty phá sản thoát khỏi thị trường vẫn là những nhiệm vụ cải cách quan trọng nhất chưa được hoàn thành của Hàn Quốc. Tăng trưởng chậm lại vào năm 2003, nhưng sản xuất đã tăng lên 5% trong năm 2006 do nhu cầu phổ biến đối với các sản phẩm xuất khẩu chủ lực như HDTV và điện thoại di động.

Giống như hầu hết các nền kinh tế công nghiệp hóa, Hàn Quốc đã phải chịu những tổn thất đáng kể gây ra bởi Đại suy thoái. Tăng trưởng giảm đi 3,4% trong quý 4 năm 2008 so với quý trước, đây là quý đầu tiên Hàn Quốc có mức tăng trưởng âm trong 10 năm, mức tăng trưởng hàng quý tiếp tục âm vào năm 2009. Hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế đều suy giảm, trong đó ngành sản xuất giảm 25,6% tính đến tháng 1 năm 2009 và doanh số bán hàng tiêu dùng giảm 3,1%. Xuất khẩu ô tô và chất bán dẫn là hai trụ cột quan trọng của nền kinh tế đều giảm lần lượt 55,9% và 46,9%, trong khi xuất khẩu nói chung giảm kỷ lục 33,8% trong tháng Giêng và 18,3% vào tháng Hai năm 2009 cùng năm. Như trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, đồng won Hàn Quốc cũng trải qua những biến động lớn khi giảm tới 34% so với đồng đô la. Tăng trưởng hàng năm của nền kinh tế chậm lại còn 2,3% vào năm 2008 và được Goldman Sachs dự đoán sẽ giảm xuống mức thấp nhất là -4,5%, nhưng Hàn Quốc đã hạn chế được mức độ trầm trọng của suy thoái khi đạt mức tăng trưởng 0,2% vào năm 2009.

Bất chấp cuộc Đại suy thoái, nền kinh tế Hàn Quốc nhờ có những sự trợ giúp đến từ các biện pháp kích thích kịp thời và mức độ tiêu thụ sản phẩm nội địa mạnh mẽ bù đắp cho sự sụt giảm xuất khẩu đã tránh được một cuộc suy thoái với mức độ tồi tệ giống như hầu hết các nền kinh tế công nghiệp hóa khi đạt được mức tăng trưởng khả quan trong hai năm khủng hoảng liên tiếp. Năm 2010, Hàn Quốc đã có sự phục hồi kinh tế mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng 6,1% - báo hiệu sự trở lại của nền kinh tế. Xuất khẩu của Hàn Quốc đạt 424 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2010, cao hơn mức xuất khẩu của cả năm 2008. Nền kinh tế Hàn Quốc của thế kỷ 21, với tư cách là nền kinh tế thuộc nhóm Next Eleven, dự kiến sẽ tăng trưởng từ 3,9 % đến 4,2% hàng năm trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2030, tương tự như tỷ lệ tăng trưởng của các nước đang phát triển như Brazil hay Nga.

Chính phủ Hàn Quốc đã ký Hiệp định Thương mại Tự do Hàn Quốc-Australia (KAFTA) vào ngày 5 tháng 12 năm 2013, với việc chính phủ Australia đang tìm cách mang lại lợi ích cho nhiều ngành công nghiệp của mình, bao gồm ô tô, dịch vụ, tài nguyên và năng lượng và định vị bản thân bên cạnh các đối thủ cạnh tranh chẳng hạn như Hoa Kỳ và ASEAN. Hàn Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Australia và là đối tác thương mại lớn thứ tư với giá trị thương mại năm 2012 là 32 tỷ đô la Úc. Thỏa thuận có điều khoản Giải quyết Tranh chấp giữa khu vực Nhà nước với các Nhà đầu tư (ISDS) cho phép các tập đoàn Hàn Quốc khởi kiện chính phủ Úc nếu quyền thương mại của họ bị vi phạm.

Chính phủ đã cắt giảm tuần làm việc từ sáu ngày xuống còn năm ngày trong các giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2011 tùy thuộc vào quy mô của công ty. Số ngày nghỉ lễ được mở rộng lên thành 16 ngày vào năm 2013.

Nền kinh tế Hàn Quốc giảm trong quý đầu tiên của năm 2019, đây là hoạt động tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái. GDP điều chỉnh theo mùa so với quý trước đã giảm đi 0,3%.

Những năm 2000 - nay

Năm 1990, các nhà sản xuất Hàn Quốc đã lên kế hoạch thay đổi đáng kể kế hoạch sản xuất trong tương lai sang các ngành công nghệ cao. Vào tháng 6 năm 1989, các hội đồng gồm các quan chức chính phủ, học giả và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đã tổ chức các buổi họp để lên kế hoạch sản xuất các loại hàng hóa như vật liệu mới, cơ điện tử,  bao gồm cả robot công nghiệp - kỹ thuật sinh học, vi điện tử, hóa học tinh chế và hàng không vũ trụ. Tuy nhiên, cuộc họp nhấn mạnh rằng sự thay đổi không có nghĩa là cắt giảm ngay lập tức hoạt động của các ngành công nghiệp nặng như sản xuất ô tô và tàu thủy, vốn đã thống trị nền kinh tế trong những năm 1980. Hàn Quốc chủ yếu dựa vào xuất khẩu để thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế, với các thành phẩm như đồ điện tử, hàng dệt may, tàu thủy, ô tô và thép là các mặt hàng xuất khẩu quan trọng nhất của nước này. Mặc dù thị trường nhập khẩu đã được tự do hóa trong những năm gần đây, nhưng thị trường nông sản chủ yếu vẫn mang tính bảo hộ do giá nông sản trong nước như gạo so với thị trường quốc tế vẫn có sự chênh lệch lớn.

Tính đến năm 2005, giá gạo ở Hàn Quốc cao gấp khoảng 4 lần giá gạo trung bình trên thị trường quốc tế, do đó người ta thường lo ngại rằng việc mở cửa thị trường nông sản sẽ có những tác động tai hại đối với ngành nông nghiệp Hàn Quốc. Tuy nhiên, vào cuối năm 2004, một thỏa thuận đã đạt được với WTO, trong đó sản lượng gạo nhập khẩu của Hàn Quốc sẽ tăng dần từ 4% lên 8% vào năm 2014. Ngoài ra, tới 30% lượng gạo nhập khẩu sẽ được cung cấp trực tiếp cho người tiêu dùng vào năm 2010, thời kỳ trước đó gạo nhập khẩu chỉ được sử dụng làm thực phẩm chế biến. Sau năm 2014, thị trường gạo Hàn Quốc sẽ mở cửa hoàn toàn.

Ngoài ra, Hàn Quốc ngày nay được biết đến như một Bệ phóng của thị trường di động vốn đã trưởng thành, nơi mà các nhà phát triển có thể thu được lợi ích từ một thị trường có rất ít hạn chế để công nghệ có thể tồn tại. Ngày càng có nhiều xu hướng phát minh ra các loại phương tiện hoặc ứng dụng mới, sử dụng cơ sở hạ tầng internet 4G và 5G ở Hàn Quốc. Hàn Quốc ngày nay có cơ sở hạ tầng đáp ứng mật độ dân số và văn hóa có khả năng tạo ra sự đặc thù địa phương một cách mạnh mẽ.

Dữ liệu
Bảng sau đây cho thấy các chỉ tiêu kinh tế chính trong năm 1980-2018. Lạm phát dưới 2% có màu xanh lục:

Các lĩnh vực kinh tế

Đóng tàu

Trong những năm 1970 và 1980, Hàn Quốc đã trở thành nhà sản xuất tàu thủy hàng đầu trong đó có cả các loại tàu thủy chở dầu và dàn khoan dầu cực lớn. Hyundai là công ty đóng tàu lớn của Hàn Quốc khi đã xây dựng nên các ụ đóng tàu công suất 1 triệu tấn tại Ulsan vào giữa những năm 1970. Daewoo gia nhập ngành đóng tàu vào năm 1980 và hoàn thành cơ sở đóng tàu có trọng tải 1,2 triệu tấn tại Okpo trên đảo Geoje ở phía nam Busan vào giữa năm 1981. Ngành công nghiệp này đã suy giảm vào giữa những năm 1980 do dầu mỏ dư thừa và sự suy thoái kinh tế trên toàn thế giới. Số lượng đơn đặt hàng mới đã giảm mạnh vào cuối những năm 1980; các đơn đặt hàng mới cho năm 1988 đạt với tổng trọng tải là 3 triệu tấn với trị giá 1,9 tỷ USD, con số này giảm so với các năm trước lần lượt là 17,8% và 4,4%. Những sự sụt giảm này là do tình trạng bất ổn lao động, Seoul không sẵn sàng cung cấp hỗ trợ tài chính và các khoản tài trợ xuất khẩu lãi suất thấp mới của Tokyo để hỗ trợ các công ty đóng tàu Nhật Bản đã cạnh tranh mạnh mẽ với Hàn Quốc. Tuy nhiên, ngành vận tải biển của Hàn Quốc dự kiến sẽ phát triển vào đầu những năm 1990 vì các con tàu cũ trong các hạm đội quân sự của các nước trên thế giới cần được thay thế. Hàn Quốc cuối cùng đã trở thành nhà đóng tàu số một thế giới khi chiếm tới 50,6% thị phần đóng tàu toàn cầu tính đến năm 2008. Các nhà đóng tàu nổi tiếng của Hàn Quốc bao gồm có Hyundai Heavy Industries, Samsung Heavy Industries, Daewoo và STX Offshore & Shipbuilding.

Điện tử
Điện tử là một trong những ngành công nghiệp chính của Hàn Quốc. Trong suốt những năm 1980 đến những năm 2000, các công ty Hàn Quốc như Samsung, LG và SK đã dẫn đầu cho sự phát triển ngành công nghiệp điện tử của Hàn Quốc. Năm 2017, 17,1% kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc là chất bán dẫn do Samsung Electronics và SK Hynix sản xuất. Samsung và LG cũng là những nhà sản xuất lớn các thiết bị điện tử như Ti vi, Điện thoại thông minh, Màn hình và máy tính.

Ô tô

Công nghiệp ô tô là một trong những ngành xuất khẩu và tăng trưởng chính của Hàn Quốc trong những năm 1980. Vào cuối những năm 1980, công suất của ngành công nghiệp động cơ Hàn Quốc đã tăng hơn 5 lần kể từ năm 1984; nó đã vượt quá 1 triệu chiếc vào năm 1988. Tổng đầu tư vào sản xuất ô tô và linh kiện ô tô là hơn 3 tỷ đô la Mỹ vào năm 1989. Tổng sản lượng (bao gồm cả xe buýt và xe tải) trong năm 1988 đạt 1,1 triệu chiếc, tăng 10,6% so với năm 1987, và tăng lên ước tính khoảng 1,3 triệu xe (chủ yếu là ô tô chở khách) vào năm 1989. Gần 263.000 xe du lịch được sản xuất vào năm 1985 - con số này đã tăng lên khoảng 846.000 chiếc vào năm 1989. Năm 1988, xuất khẩu ô tô đạt tổng cộng 576.134 chiếc, trong đó 480.119 chiếc (83,3%) được gửi đến Hoa Kỳ. Trong suốt gần cuối những năm 1980, phần lớn sự tăng trưởng của ngành công nghiệp ô tô của Hàn Quốc là kết quả của sự gia tăng xuất khẩu; Tuy nhiên, xuất khẩu năm 1989 đã giảm 28,5% so với năm 1988. Sự sụt giảm này phản ánh doanh số bán xe hơi chậm chạp cho Hoa Kỳ, đặc biệt là ở thị trường cuối cùng rẻ hơn và xung đột lao động trong nước. Hàn Quốc ngày nay đã phát triển thành một trong những nước sản xuất ô tô lớn nhất thế giới. Tập đoàn ô tô Hyundai Kia là nhà sản xuất ô tô lớn nhất Hàn Quốc về doanh thu, đơn vị sản xuất và sự hiện diện trên toàn thế giới.

Khai khoáng
Hầu hết các mỏ khoáng sản ở Bán đảo Triều Tiên đều nằm ở Triều Tiên, trong đó miền Nam chỉ có nhiều vonfram và than chì. Than, quặng sắt và molypden được tìm thấy ở Hàn Quốc, nhưng không phải với số lượng lớn và hoạt động khai thác các khoáng sản này chỉ ở quy mô nhỏ. Phần lớn khoáng sản và quặng của Hàn Quốc được nhập khẩu từ các nước khác. Hầu hết than của Hàn Quốc là than antraxit chỉ được sử dụng để sưởi ấm trong nhà và lò hơi.

Năm 2019, Hàn Quốc là nhà sản xuất bismuth lớn thứ 3 thế giới, nhà sản xuất rheni lớn thứ 4 thế giới và nhà sản xuất lưu huỳnh lớn thứ 10 trên thế giới.

Xây dựng

Xây dựng đã trở thành một ngành xuất khẩu quan trọng của Hàn Quốc kể từ đầu những năm 1960 và vẫn là nguồn cung cấp ngoại tệ quan trọng và thu nhập từ xuất khẩu vô hình. Đến năm 1981, các dự án xây dựng ở nước ngoài, hầu hết ở Trung Đông, chiếm 60% công việc do các công ty xây dựng của Hàn Quốc đảm nhận. Các hợp đồng vào thời điểm đó trị giá 13,7 tỷ đô la Mỹ. Tuy nhiên, vào năm 1988, các hợp đồng xây dựng ở nước ngoài chỉ đạt tổng trị giá 2,6 tỷ USD (đơn đặt hàng từ Trung Đông là 1,2 tỷ USD), tăng 1% so với năm trước, trong khi các đơn đặt hàng mới cho các dự án xây dựng trong nước đạt 13,8 tỷ USD, tăng 8,8% trong năm 1987.

Do đó, các công ty xây dựng của Hàn Quốc tập trung vào thị trường nội địa đang phát triển nhanh chóng vào cuối những năm 1980. Đến năm 1989, có những dấu hiệu về sự hồi sinh của thị trường xây dựng ở nước ngoài: Công ty Xây dựng Dong Ah đã ký hợp đồng trị giá 5,3 tỷ USD với Libya để xây dựng giai đoạn hai (và các giai đoạn tiếp theo khác) của Dự án Sông Nhân Tạo với chi phí dự kiến vào khoảng 27 tỷ USD khi hoàn thành cả 5 giai đoạn. Các công ty xây dựng của Hàn Quốc đã ký các hợp đồng ở nước ngoài có tổng trị giá hơn 7 tỷ đô la Mỹ vào năm 1989. Các công ty xây dựng lớn nhất của Hàn Quốc bao gồm Samsung C&T Corporation, công ty này đã xây dựng lên một số tòa nhà chọc trời cao và đáng chú ý nhất như ba tòa nhà cao nhất thế giới: Tháp đôi Petronas, Taipei 101 và Burj Khalifa.

Quốc phòng

Trong suốt những năm 1960, Hàn Quốc chủ yếu phụ thuộc vào Hoa Kỳ để cung cấp vũ khí cho các lực lượng vũ trang của mình, nhưng sau khi thực hiện chính sách Việt Nam hóa chiến tranh của Tổng thống Nixon vào đầu những năm 1970, Hàn Quốc đã bắt đầu tự sản xuất nhiều loại vũ khí cho riêng mình.

Kể từ những năm 1980, Hàn Quốc hiện sở hữu công nghệ quân sự hiện đại hơn nhiều so với các thế hệ trước, nước này đã tích cực bắt đầu chuyển đổi các lĩnh vực công nghiệp quốc phòng với sự quan tâm đặc biệt đến những nỗ lực quân sự hóa theo định hướng phòng thủ quê hương trước đây sang việc thúc đẩy các thiết bị và công nghệ quân sự như các sản phẩm xuất khẩu chủ đạo để thúc đẩy thương mại quốc tế. Một số dự án xuất khẩu quân sự quan trọng của nước này bao gồm pháo tự hành T-155 Firtina cho Thổ Nhĩ Kỳ; súng trường tấn công K11 cho UAE; tàu chiến tên lửa mục tiêu BNS Bangabandhu cho Bangladesh; hạm đội tàu chở dầu HMAS Sirius cho hải quân Úc, New Zealand và Venezuela; Tàu tấn công đổ bộ Makassar class cho Indonesia; và máy bay huấn luyện siêu thanh hạng nhẹ KT-1 cho Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia và Peru.

Hàn Quốc cũng đã cho thuê ngoài ngành công nghiệp quốc phòng của mình để sản xuất các thành phần cốt lõi cho phần cứng của các khí tài quân sự tiên tiến cho các nước khác. Những phần cứng đó bao gồm dùng trong các máy bay hiện đại như phần khung của máy bay chiến đấu F-15K và trực thăng tấn công AH-64 do Korea Aerospace Industres hợp tác sản xuất với Boeing, các máy bay này sẽ được Singapore sử dụng. Trong các hợp đồng gia công và hợp tác sản xuất lớn khác, Hàn Quốc đã cùng sản xuất hệ thống phòng không S-300 của Nga thông qua tập đoàn Samsung và sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Tổng công ty STX bán các tàu tấn công đổ bộ lớp Mistral cho Nga. Thỏa thuận đã bị hủy bỏ vào năm 2014 do các hành động của Nga ở Ukraine và thay vào đó, các tàu này đã được bán cho Ai Cập. Xuất khẩu quốc phòng của Hàn Quốc đạt 1,03 tỷ đô la trong năm 2008 và 1,17 tỷ đô la vào năm 2009. South Korea's defense exports were $1.03 billion in 2008 and $1.17 billion in 2009.

Du lịch
Năm 2012, 11.1 triệu khách du lịch nước ngoài đã đến thăm Hàn Quốc, giúp nước này trở thành quốc gia được du khách đến thăm nhiều thứ 20 trên thế giới, tăng so với con số 8,5 triệu du khách vào năm 2010. Gần đây, lượng khách du lịch tăng đột biến, đặc biệt là lượt khách từ các quốc gia Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và các nước thuộc khu vực Đông Nam Á tăng mạnh do làn sóng Hàn Quốc (Hallyu) ngày càng phổ biến.

Seoul là điểm đến du lịch chính của du khách; Các điểm du lịch nổi tiếng khác bên ngoài Seoul có công viên quốc gia Seorak-san, thành phố lịch sử Gyeongju và đảo bán nhiệt đới Jeju. Vào năm 2014, Hàn Quốc đã đăng cai tổ chức chức giải vô địch Liên Minh Huyền Thoại mùa thứ 4 và sau đó vào năm 2018 là giải vô địch mùa thứ 8.

Thống kê thương mại

Mua bán và sát nhập
Kể từ năm 1991, các hoạt động mua bán và sát nhập (M&A) công ty ở Hàn Quốc đã có xu hướng tăng đều đặn cho đến năm 2018 chỉ trong một thời gian ngắn vào khoảng năm 2004. Kể từ năm 1991, khoảng 18.300 M&A ở Hàn Quốc đã được công bố với tổng giá trị lên tới hơn 941 tỷ USD. Năm 2016 là năm có giá trị thương vụ lớn nhất (có giá trị 1.818 tỷ USD) và nhiều thương vụ xảy ra nhất (82,3).

Các ngành công nghiệp mục tiêu được phân bổ rất đồng đều và không có ngành nào chiếm tỷ trọng lớn hơn 10%. Ba ngành mục tiêu hàng đầu là Điện tử (9,7%), Chất bán dẫn (9,1%) và Kim loại và Khai khoáng (7,7%). Tuy nhiên, hơn 51% các công ty mua lại có nguồn gốc từ lĩnh vực tài chính và môi giới.

Xem thêm
 Danh sách doanh nghiệp lớn nhất Hàn Quốc
 Phong trào Nông thôn Mới (Hàn Quốc)
 Kỳ tích sông Hán
 Bốn con hổ châu Á
 Nước công nghiệp
 Quốc gia có thu nhập cao

Chú thích

Liên kết ngoài

Korea and the Knowledge Economy
BOK.or.kr
KSE.or.kr
Samsung Economic Research Institute
OECD's Korea country Web site and OECD Economic Survey of Korea
Development at Home and Abroad: My Lessons from Korea  - University of Iowa Center for International Finance and Development

Hàn Quốc
Hàn Quốc
Phát triển kinh tế
G20 (nhóm các nền kinh tế lớn)


title: 12050 Humecronyn

text:
12050 Humecronyn (1997 HE14) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 4 năm 1997 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12050 Humecronyn

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Aspidolopha nobilis

text:
Aspidolopha nobilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Aspidolopha


title: Sarroca de Bellera

text:
Sarroca de Bellera là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị Catalonia Tây Ban Nha. Đô thị Sarroca de Bellera có diện tích là 87,5 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 136 người với mật độ 1,55 người/km². Đô thị Sarroca de Bellera có cự ly km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: 17119 Alexisrodrz

text:
17119 Alexisrodrz (1999 JP59) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17119 Alexisrodrz

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Cây móng tay

text:
Cây móng tay, tên khoa học là Lawsonia inermis, là một loài thực vật được Carl von Linné mô tả khoa học lần đầu vào năm 1753.. Chúng còn có tên là cây lá móng tay, cây thuốc mọi, móng tay nhuộm, lá móng, lựu mọi, thuốc mọi lá lựu, chỉ giáp hoa, phương tiên hoa, tán mạt hoa, khau thiên (Tày), kok khau khao youak, khoa thiên (Lào).
Cây có thân nhỏ (đường kính 3 cm), cao từ 50–100 cm, da nhẵn (mọc hoang có gai ở đầu cành, không nhọn sắc). Lá mọc đối, cuống ngắn, phiến lá đơn, nhỏ, hình trứng bầu dục nhưng đầu, cuống hơi dẹp, lá dài từ 3–7 cm, rộng 2–4 cm. Cụm hoa hình chùy mọc ở đầu cành, gồm nhiều hoa nhỏ màu trắng, đỏ hay vàng, thơm. Quả mang hình cầu to bằng quả hạt tiêu, không nứt, phía cuống có đài bao bọc, có 4 cạnh dọc, 4 ngăn, trong chứa nhiều hạt nhỏ, có cạnh góc, vỏ hạt dai, rất dày, phía dưới xốp.

Cây mọc hoang và được trồng khắp nơi làm cảnh, hoặc làm bờ rào. Bộ phận dùng: lá, vỏ, thân, rễ.
Trước đây ở Việt Nam, nhân dân thường dùng lá móng tay để nhuộm đỏ móng tay, móng chân cho dịp tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5), hiện nay ít trồng và sử dụng.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

I
Thực vật được mô tả năm 1753
Làm tóc
Cây nhuộm
Cải biến thân thể


title: Görzig

text:
Görzig là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Amblycerus manauara

text:
Amblycerus manauara là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Ribeiro-Costa miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Horisme vitalbata

text:
Horisme vitalbata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. The species occurs ở châu Âu.

Sải cánh dài 30–35 mm. Chiều dài cánh trước là 15–17 mm. Con trưởng thành bay làm hai đợt từ tháng 5 đến tháng 6 và một lần nữa vào tháng 8.

Ấu trùng ăn Clematis vitalba.

Hình ảnh

Ghi chú
Mùa bướm bay ở đây là ở British Isles. Ở các khu vực phân bố khác có thể khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vlindernet
Lepidoptera of Belgium
Small Waved Umber on UKmoths

Horisme
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Euglossa milenae

text:
Euglossa milenae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Bembé mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 2007


title: Kumamoto

text:
là một tỉnh thuộc vùng đảo Kyushu, Nhật Bản. Tỉnh lỵ là thành phố cùng tên.

Kumamoto có dân số 1.748.134 () và có diện tích địa lý là . Kumamoto giáp với Fukuoka ở phía bắc, Oita ở phía đông bắc, Miyazaki ở phía đông nam, và Kagoshima ở phía nam.

Kumamoto là thủ phủ và thành phố lớn nhất của tỉnh Kumamoto, với các thành phố lớn khác bao gồm Yatsushiro, Amakusa và Tamana. Tỉnh Kumamoto nằm ở trung tâm của Kyūshū trên bờ biển của Biển Ariake, đối diện với Tỉnh Nagasaki, với phần đất liền được ngăn cách với Biển Hoa Đông bởi Quần đảo Amakusa. Tỉnh Kumamoto là quê hương của Núi Aso, núi lửa đang hoạt động lớn nhất ở Nhật Bản và là một trong những ngọn núi lớn nhất thế giới, với đỉnh cao  trên mực nước biển.

Lịch sử
Trong lịch sử, khu vực này được gọi là tỉnh Higo và tỉnh được đổi tên thành Kumamoto trong thời kỳ Minh Trị Duy tân. Việc thành lập các quận là một phần củabãi bỏ chế độ phong kiến. Chính tả trong tiếng Nhật hiện tại cho từ Kumamoto có nghĩa đen là "gốc/nguồn gốc của gấu", hoặc "nguồn gốc của loài gấu".

Địa lý

Tỉnh Kumamoto nằm ở trung tâm đảo Kyūshū, đảo cực nam trong 4 hòn đảo lớn của Nhật Bản. Tỉnh này giáp với biển nội địa Ariake và quần đảo Amakusa ở phía Tây, với tỉnh Fukuoka và tỉnh Ōita ở phía Bắc và giáp với tỉnh Miyazaki ở phía Đông.

Ngọn núi Aso (1592 m) là ngọn núi lửa lớn đang hoạt động, nằm ở phía đông của tỉnh Kumamoto và là miệng núi lửa nổi tiếng nhất Nhật Bản.

Hành chính

Thành phố
trái|nhỏ|Hitoyoshi
nhỏ|Kumamoto City
nhỏ|Itsuki Làng
giữa|nhỏ|Thành phố Aso
Có 14 thành phố thuộc tỉnh Kumamoto: Amakusa, Arao, Aso, Hitoyoshi, Kami-Amakusa, Kikuchi, Kōshi, Kumamoto (thủ phủ), Minamata, Tamana, Uki, Uto, Yamaga, Yatsushiro.

Mười bốn thành phố nằm ở tỉnh Kumamoto:

Thị trấn và làng
Đây là các thị trấn và làng ở mỗi huyện:

Nhân khẩu
 dân số là 1.748.134 người với mật độ dân số là . Tỉnh đứng thứ 23 ở Nhật Bản.

Kinh tế
phải|nhỏ|Cầu Tsūjun ở Yamato, Kamimashiki
phải|nhỏ|Lâu đài Kumamoto

Tỉnh có một nhà máy xe Honda.

Du lịch
 Núi Aso là một trong những núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới.
 Lâu đài Kumamoto
 Công viên Suizenji
 Cầu Tsūjun, cầu dẫn nước bằng đá lớn nhất ở Nhật Bản nằm ở Yamato

Tỉnh có một linh vật tên là "Kumamon", một con gấu đen với má đỏ, được tạo ra để thu hút khách du lịch đến khu vực sau khi tuyến Kyushu Shinkansen mở cửa..

Văn hóa

Giáo dục

Quốc gia
 Đại học Kumamoto

Trường công
 Đại học tỉnh Kumamoto

Trường tư
 Đại học Kumamoto Gakuen
 Đại học Điều dưỡng và Phúc lợi xã hội Kyushu
 Cao đẳng Kyushu Lutheran
 Viện Khoa học sức khỏe Kumamoto
 Đại học Shokei Gakuin
 Đại học Sojo
 Đại học Âm nhạc Heisei

Giao thông vận tải

Đường sắt
 JR Kyushu
 Kyushu Shinkansen
 Đường sắt Kumamoto
 Đường sắt Kumagawa
 Đường sắt Minami Aso
 Đường sắt Hisatsu Orange

Xe điện
 Cục Giao thông Thành phố Kumamoto

Đường

Đường cao tốc và đường thu phí
 Đường cao tốc Kyushu
 Đường cao tốc Nam Kyushu
 Đường Kumamoto Amakusa

Giao thông

Các tuyến phà
 Kumamoto - Shimabara
 Nagasu - Unzen
 Ushibuka - Kuranomoto (Nagashima)
 Yatsushiro - Kamiamakusa
 Reihoku - Nagasaki

Sân bay
 Sân bay Kumamoto
 Sân bay Amakusa

Thể thao

Các đội thể thao này có trụ sở tại tỉnh:
 Cao thủ:
 Roasso Kumamoto - Giải bóng đá hạng hai của Man và J League
 Blaze Kumamoto - Hiệp hội bóng đá nam
 Mashiki Renaissance Kumamoto - Hiệp hội bóng đá nữ
 Nghiệp dư:
 Kumamoto Golden Larks - Đội bóng chày của tỉnh
Tỉnh Kumamoto sẽ tổ chức Giải vô địch bóng ném nữ thế giới 2019, trước đó đã tổ chức Giải vô địch bóng ném nam thế giới năm 1997.

Các thành phố kết nghĩa
Tỉnh Kumamoto là tiểu bang/quận của Montana ở Hoa Kỳ.

Kumamoto có một thành phố kết nghĩa nằm ở Texas tên là San Antonio, nơi tổ chức lễ hội mùa thu hàng năm 'akimatsuri' cho công dân Nhật Bản. Linh vật 'Kumamon' đã đến thăm vào năm 2015 với tư cách là đại sứ danh dự trong lễ hội ở Vườn Trà Nhật Bản.

Những nhân vật đáng chú ý
 Jun Kunimura, một diễn viên Nhật Bản nổi tiếng
 Tetsu Komai, một diễn viên Hollywood
 Kazuaki Kiriya, một nhà làm phim
 Kimeru, một nghệ sĩ nhạc pop
 Miku Kobato, người sáng lập và ca sĩ của Band-Maid
 Moe Kamikokuryou, một thần tượng Nhật Bản
 Yuri Masuda, ca sĩ
 Shodai Naoya, đô vật Sumo
 Tomiko Van, ca sĩ, giọng ca của Do As Infinity
 Eiichiro Oda, tác giả truyện tranh, tác giả của One Piece
 Tetsuya Noda, nghệ sĩ đương đại
 Katsuhiro Ueo, vận động viên đua xe
 Ichiki Tatsuo, nhà báo và người đào tẩu trong Cách mạng quốc gia Indonesia
 Madoka Hisagae, nữ fencer người Nhật
  Hitomi Tanaka, nữ diễn viên phim khiêu dâm
 Kenta Matsumoto, giọng ca và tay bass của WANIMA
 Koushin Nishida, nghệ sĩ guitar của WANIMA
 Kouki Fujiwara, tay trống của WANIMA

Tham khảo

Liên kết ngoài

 National Archives of Japan ... Kumamoto map (1891)

Kyushu
Tỉnh của Nhật Bản
Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Lasioglossum scoteinum

text:
Lasioglossum scoteinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1998


title: Tetralobus macari

text:
Tetralobus macari là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Tetralobus