title: Colmar

text:
Colmar (, ) là tỉnh lỵ của tỉnh Haut-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 65.136 người (thời điểm 1999). Colmar là thành phố lớn thứ ba của vùng Alsace, sau Strasbourg và Mulhouse.

Khí hậu

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Abingdon (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland)
  Eisenstadt (Áo)
  Győr (Hungary)
  Lucca (Ý)
  Princeton (New Jersey, Hoa Kỳ)
  Schongau (Đức)
  Sint-Niklaas (Bỉ).

Những người con của thành phố
 Martin Schongauer (khoảng 1450 - 1491) họa sĩ
 Jörg Wickram (sinh 1505), nhà văn
 Frédéric Auguste Bartholdi (2 tháng 4 năm 1834 - 4 tháng 10 năm 1904) là một nhà điêu khắc. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là bức Tượng Nữ thần Tự do tại New York.
 Auguste Nefftzer, nhà báo
 Jean Rapp, tướng và là bá tước
 Jean-Jacques Waltz (1873 - 1951), vẽ tranh châm biếm
 Guy Roux, thần tượng huấn luyện viên bóng đá của Pháp
 Sophie Wolf, nữ ca sĩ
 Amaury Bischoff, vận động viên bóng đá

Địa điểm tham quan
 Viện bảo tàng Unterlinden (Musée d'Unterlinden) với nhiều tác phẩm của Martin Schongauer.
 Nhà thờ Martin của Tours

Tham khảo

Haut-Rhin
Cựu quốc gia châu Âu
Thành bang
Xã của Haut-Rhin
Décapole


title: Epiconcana

text:
Epiconcana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: 22858 Suesong

text:
22858 Suesong (1999 RV143) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22858 Suesong

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Aly & AJ

text:
Aly & Aj là nhóm nhạc teen pop gồm hai chị em ruột Alyson Michalka (tên đầy đủ là Alyson Renae "Aly" Michalka, biệt danh: Aly) và Amanda Michalka (tên đầy đủ: Amanda Joy "AJ" Michalka, biệt danh: Aj). Họ lập thành 1 band khi còn rất nhỏ: Aly mới 5 tuổi còn Aj mới lên 3. Đầu tiên họ chỉ hát trong nhà thờ và trường học, khi Aj 9 tuổi thì cả hai bắt đầu đi diễn. Cô chị Aly nổi tiếng hơn khi đóng sê-ri phim Phil of The Future (cùng Ricky Ullman và Brenda Song).

Album nhạc
 Into the Rush (2005)
 Into the Rush (Deluxe Edition) (2006)
 Acoustic Hearts of Winter (2006)
 Insomniatic (2007)
 Insomniatic (Deluxe Editon) (2007)
Các cô còn hát bài Like Whoa trong phim Minute man của kênh Disney

Phim đóng chung
Vì sự nghiệp diễn xuất của hai chị em Alyson và Amanda Michalka rất khác nhau nên họ mới đóng chung 2 bộ phim:

Tham khảo

Nhóm nhạc pop Mỹ
Nhóm nhạc California
Nhóm nhạc gia đình
Nhóm nhạc Los Angeles
Nghệ sĩ của Hollywood Records
Ban nhạc thành lập năm 2002
Ban nhạc từ Los Angeles
Ban nhạc hai người Mỹ


title: Rhiscipha

text:
Rhiscipha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Phylidorea umbrarum

text:
Phylidorea umbrarum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

U
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Neufmesnil

text:
Neufmesnil là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Hùng Tiến, Nam Đàn

text:
Hùng Tiến là một xã thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Xã được nhập từ 3 xã Nam Lạc, Nam Hùng và Nam Tiến từ năm 1968.

Vị trí địa lý
Phía tây giáp sông Lam, phía bắc giáp với xã Xuân Hoà, phía đông giáp với xã Kim Liên, phía nam giáp với xã Hồng Long (Nam Hồng và Nam Long cũ).

Lịch sử
Hùng Tiến có rú Dồi (rú thoải và thấp hơn núi, thưởng đứng một mình). Những năm chiến tranh, một số cơ quan của tỉnh Nghệ An chuyển về sơ tán ở rú Dồi, trong đó có kho bạc, ti giáo dục, trường cấp 3 Kim Liên bây giờ, trường cấp 3 Nam Đàn,...

Đặc sản
Do vị trí địa lý nằm nép bên bờ sông Lam, Hùng Tiến có đặc sản là món hến xúc bánh đa (bánh đa xúc hến).

Tham khảo


title: 26255 Carmarques

text:
26255 Carmarques (tên chỉ định: 1998 QW68) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 24 tháng 8 năm 1998. Nó được đặt theo tên Carlos Marques, nhà toán học Mỹ ở Farmingdale College thuộc trường đại học ở New York.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 26001–27000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Thiết Lĩnh

text:
Thiết Lĩnh (tiếng Trung: 铁岭市 bính âm: Tiělǐng shì, Hán-Việt: Thiết Lĩnh thị) là một địa cấp thị của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Thiết Lĩnh có các đơn vị cấp huyện:
Quận: Ngân Châu (银州区), Thanh Hà (清河区)
Huyện: Thiết Lĩnh (铁岭县), Xương Đồ (昌图县), Tây Phong (西丰县)
Thành phố cấp huyện: Điệu Binh Sơn (调兵山市), Khai Nguyên (开原市)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Liêu Ninh


title: Apterodina bechynei

text:
Apterodina bechynei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Flowers miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Apterodina


title: Anchastus melanurus

text:
Anchastus melanurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Cardiophorus obsoletus

text:
Cardiophorus obsoletus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gerstaecker miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Leffard

text:
Leffard là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Leffard sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Tillandsia hintoniana

text:
Tillandsia hintoniana là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

H
Thực vật México


title: .lc

text:
.lc là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Saint Lucia. Bất pháp nhân nào cũng có thể đăng ký tên miền dưới.lc khi thỏa mãn các hướng dẫn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA .lc whois information
 .lc domain registration website

L c
L c

sv:Toppdomän#L


title: Gloeocystidiellum

text:
Gloeocystidiellum là một chi nấm thuộc họ Gloeocystidiellaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Index Fungorum

Gloeocystidiellaceae


title: 10099 Glazebrook

text:
10099 Glazebrook (1991 VB9) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1991 bởi dự án Spacewatch ở Kitt Peak. Nó được đặt theo tên Anglo-Australimột nhà thiên văn học Karl Glazebrook.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Zanclognatha cruralis

text:
Zanclognatha cruralis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Wisconsin phía đông qua miền nam Canada, phía nam đến Florida và Texas.

Sải cánh dài 28–30 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 7. Có hai lứa trưởng thành một năm in the south.

Ấu trùng ăn beech, cây phỉ, hemlock, cây thích, tầm ma và red spruce. Ấu trùng ăn dead cây sồi leaves.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Images
Bug Guide

Chú thích

Zanclognatha


title: Dudu Georgescu

text:
Dudu Georgescu (sinh 1 tháng 9 năm 1950 tại Bucureşti) là một cựu cầu thủ bóng đá người România, chơi ở vị trí tiền đạo, từng 2 lần giành được danh hiệu Chiếc giày vàng châu Âu năm 1975 và 1977.

Ông khởi đầu sự nghiệp tại câu lạc bộ Progresul Bucureşti, nhưng phần lớn sự nghiệp chơi cho câu lạc bộ hàng đầu của Romania là Dinamo Bucureşti trong khoảng thời gian 1973-1983. Với Dinamo Bucureşti, ông có được 4 chức vô địch quốc gia liên tục từ 1975 đến 1978. Ông hiện nắm giữ kỉ lục ghi bàn tại giải vô địch Romania (Divizia A) với 225 bàn, cũng như kỉ lục ghi bàn cho Dinamo Bucureşti với 186 bàn. Trong sự nghiệp ông đều thi đấu cho các câu lạc bộ trong nước.

Trong hai mùa bóng 1974-75 và 1976-77, Georgescu có được danh hiệu Chiếc giày vàng châu Âu cho cầu thủ ghi bàn xuất sắc nhất châu Âu với lần lượt 33 và 47 bàn thắng. Ở đội tuyển quốc gia, ông khoác áo đội tuyển 44 lần và ghi được 21 bàn thắng, đứng thứ 8 trong lịch sử Romania.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá România
Cầu thủ bóng đá Dinamo Bucureşti


title: Cuộc vây hãm Puthukkudiyiruppu

text:
Cuộc vây hãm Puthukkudiyiruppu là các cuộc chạm súng dữ dội giữa quân chính phủ Sri Lanka và thành phần ly khai Hổ Tamil chống giữ cứ địa cuối cùng của họ khiến khoảng 100 phiến quân thiệt mạng sau hai ngày giao tranh. Quân đội chính phủ đánh bật phiến quân khỏi hầu hết các vùng do họ kiểm soát trong cuộc tổng tấn công với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài đã 25 năm trên đảo quốc này.

Nguyên nhân
Hổ Tamil khởi sự cuộc chiến từ năm 1983 để đòi quyền thành lập một quốc gia Tamil. Cho đến đầu tháng 3 năm 2009 đã có hơn 70.000 người thiệt mạng trong cuộc chiến này. Vào đầu năm 2009, chính phủ Sri Lanka bác bỏ lời kêu gọi ngưng chiến của các tổ chức cứu trợ quốc tế, nói rằng họ sắp sửa đạt chiến thắng sau cùng. Trong khi đó phía phiến quân từ chối không cho thường dân được di tản, tạo sự nghi ngờ rằng Hổ Tamil đang dùng dân làm bia đỡ đạn.

Giao tranh
Lực lượng nổi dậy bị bao vây trong một khu vực rừng núi và bờ biển rộng khoảng 50 cây số vuông, gần Mullaittivu ở vùng Đông Bắc Sri Lanka, với khoảng 200.000 thường dân bị kẹt trong vùng giao tranh. Lục quân Sri Lanka gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ của các tàn quân Hổ Tamil cuối cùng, vốn cầm chân được cuộc công kích của quân đội Sri Lanka thêm lần nữa. Trong một trận đánh, khoảng hơn 200 phiến quân mở cuộc tấn công gần Puthkkudiyirippu, thị trấn sau cùng còn do phiến quân kiểm soát vào trước lúc rạng đông ngày 6 tháng 3 năm 2009. Từ ngày 5 đến 8 tháng 3, giao tranh hạng nặng diễn ra khi các chiến binh Hổ Tamil tiến hành các cuộc tấn công chống lại các phòng tuyến của quân đội Sri Lanka với nỗ lực nhằm phả thủng. Quân đội Sri Lanka đánh trả bằng pháo hạng nặng bắn phá khiến hàng trăm thương vong cho dân thường.

Thương vong
Phát ngôn viên quân sự, Chuẩn tướng Udaya Nanayakkara, ngày 8 tháng 3 nói rằng quân đội chính phủ hạ sát khoảng 100 đến 250 phiến quân trong một loạt các cuộc giao tranh trong vùng còn do địch quân kiểm soát kể từ ngày 6 tháng 3, dù rằng ông cũng nói chỉ khoảng 50 xác được thu hồi. Phía chính phủ cũng có tổn thất trong ba trận đánh ở bên ngoài cứ địa phiến quân. Tuy nhiên Tướng Nanayakkara từ chối không tiết lộ số thương vong của quân chính phủ. Các đợt tấn công của phiến quân bị đánh trả khiến ít nhất 30 phiến quân thiệt mạng. Trang web Tamilnet thân Hổ Tamil ghi nhận rằng ít nhất 100 binh sĩ và 300 dân thường cũng bị thiệt mạng.

Chú thích

Chiến tranh Eelam IV
Xung đột năm 2009
Sri Lanka 2009
Trận đánh trong Nội chiến Sri Lanka
Trận đánh liên quan tới Sri Lanka


title: Dewitt Peck

text:
Dewitt Peck, sinh ngày 29 tháng 5 năm 1894 mất ngày 13 tháng 1 năm 1973. Ông là trợ lý thứ 18 của Tổng Tư lệnh Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ.

Sự nghiệp
Ông sinh tại Bakersfield, California. Sau khi gia nhập quân đội Mỹ, ông đã tham gia nhiều trận đánh và tham gia thế chiến thứ nhất.

Sau khi ông được thăng chức thiếu tướng, ông đã nghỉ hưu. Ông qua đời ngày 13 tháng 1 năm 1973, tại bệnh viện căn cứ không quân Andrews.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1894
Mất năm 1973
Thiếu tướng Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ


title: Hermann Amandus Schwarz

text:
Karl Hermann Amandus Schwarz (25 tháng 1 năm 1843 - 30 tháng 11 năm 1921) là một nhà toán học người Đức, nổi tiếng với công trình về giải tích phức. Ông sinh ra ở Hermsdorf, Silesia (nay là Jerzmanowa, Ba Lan) và qua đời tại Berlin. Ông đã kết hôn với Marie Kummer, một con gái của nhà toán học Ernst Eduard Kummer và vợ Ottilie, ông nhũ Mendelssohn (con gái của Nathan Mendelssohns và cháu gái của Moses Mendelssohn). Họ có sáu người con. Schwarz ban đầu nghiên cứu hóa học ở Berlin, nhưng Kummer và Weierstrass thuyết phục ông chuyển sang toán học. Giữa năm 1867 và năm 1869 ông làm việc tại Halle, sau đó tại Zürich. Từ 1875 ông làm việc tại Đại học Göttingen, giao dịch với các đối tượng của lý thuyết chức năng, hình học vi phân và các phép tính của các biến thể. Tác phẩm của ông bao gồm Bestimmung Minimalfläche speziellen einer, được trao vương miện bởi Học viện Berlin vào năm 1867 và được in vào năm 1871, và Gesammelte Mathematische Abhandlungen (1890). Năm 1892 ông trở thành một thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Berlin và là giáo sư tại Đại học Berlin, nơi sinh viên của ông bao gồm Lipot Fejer, Paul Koebe và Ernst Zermelo. Ông qua đời tại Berlin.

Tham khảo

Nhà toán học Đức

Nhà toán học Đức thế kỷ 19


title: (158013) 2000 QW148

text:
{{DISPLAYTITLE:(158013) 2000 QW148}}

(158013) 2000 QW148 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 29 tháng 8 năm 2000.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 158001–159000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2000
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tetrapedia maura

text:
Tetrapedia maura là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Tetrapedia
Động vật được mô tả năm 1878


title: Hemiops luridus

text:
Hemiops luridus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Kashyap miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Hemiops


title: Ecnomus ingibandi

text:
Ecnomus ingibandi là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ecnomus


title: Sân bay quốc tế Tân Hải Thiên Tân

text:
Sân bay quốc tế Tân Hải Thiên Tân  () là một sân bay ở Đông Thiên Tân, Trung Quốc, ở quận Đông Lệ. Đây là một trong những trung tâm vận chuyển hàng hóa chính của Trung Quốc. Các chuyến bay quốc tế đầu tiên được hãng Korean Air cung cấp nối với Sân bay quốc tế Incheon tại Seoul.

Nhà ga mới và đường băng thứ hai
Công tác xây dựng một nhà ga hàng không mới bắt đầu vào năm 2005 và hoàn toàn hoạt động vào năm 2008. Việc mở rộng sân bay cung cấp một nhà ga mới kiến trúc hiện đại có công suất hơn ba lần lớn hơn so nhà ga cũ với diện tích 116.000 m2. Khi ba giai đoạn xây dựng hoàn thành nhà ga sân bay sẽ có hơn 500.000 m2 và có thể phục vụ 40 triệu hành khách một năm. Trong giai đoạn của dự án, diện tích sân bay sẽ mở rộng từ 25 km ² với 80 km ². Sân bay như một toàn thể sẽ giống như sân bay Schiphol của Amsterdam và sẽ có thể xử lý 500.000 tấn hàng hóa và 200.000 lượt chuyến bay một năm.

Việc mở rộng, với tổng vốn đầu tư gần 3 tỷ nhân dân tệ (409.500.000 USD) mở rộng đường băng đến 75 mét từ 50 mét và dài 3.600 mét. Trong tháng 5 năm 2009, sân bay cũng đã hoàn thành việc xây dựng một đường băng thứ hai, và số lượng dự kiến của hành khách sẽ vượt quá 10.000.000 lượt mỗi năm.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Hành khách

Hàng hóa
{{airport-dest-list
| ANA Cargo | Đại Liên, Osaka-Kansai, Tokyo-Narita
| Grizodubova Air Company | Abakan
| Hong Kong Airlines | Hong Kong
| Lufthansa Cargo | Frankfurt, Krasnoyarsk
| Korean Air Cargo | Seoul-Incheon
| TransAVIAexport Airlines | Novosibirsk
| Volga-Dnepr | Abakan
| Uzbekistan Airways | Navoi
| Yangtze River Express | Munich
| Vietnam Airlines | Nha Trang

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tianjin Destinations (as of February 2007)

Tân Hải Thiên Tân


title: Lissomphalia

text:
Lissomphalia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Skeneidae.

Các loài
Các loài trong chi Lissomphalia gồm có:

 Lissomphalia bithynoides (Monterosato, 1880)

Chú thích

Tham khảo

Skeneidae


title: Helius argyrosternus

text:
Helius argyrosternus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Strato I

text:
Strato I (tiếng Hy Lạp: Στράτων Α), là một vị vua của vương quốc Ấn-Hy Lạp, con trai của nữ hoàng Agathokleia, người có lẽ đã giữ vai trò nhiếp chính cho ông trong những năm đầu triều đại sau khi cha của Strato, một vị vua Ấn-Hy Lạp đã bị sát hại.

Thời gian và bảng phả hệ
Cho đến gần đây, đã có sự đồng thuận cho rằng ông cai trị vào giai đoạn giữa những năm 130-110 trước Công nguyên ở miền Bắc Ấn Độ và cha ông là vị vua vĩ đại Menandros I. Menandros trị vì toàn bộ đế chế Ấn-Hy Lạp, nhưng trong bối cảnh này, các vùng phía tây bao gồm Paropamisade và Arachosia, đã giành được độc lập sau cái chết của Menandros I, đẩy Strato và Agathokleia về phía đông tới Gandhar và Punjab. Quan điểm này đã được giới thiệu bởi Tarn và được bảo vệ vào cuối năm 1998 bởi Bopearachchi.

Quan điểm hiện đại, được chấp nhận bởi R.C. Senior và có thể đáng tin cậy hơn bởi vì nó dựa trên việc phân tích di chỉ tiền xu, cho thấy Strato I là một vị vua thuộc giai đoạn sau, có lẽ cầm quyền từ khoảng năm 110-85 TCN, mặc dù có lẽ vẫn còn là một hậu duệ của Agathokleia. Trong trường hợp này, Agathokleia là góa phụ của một nhà vua khác, có thể là Nicias hoặc Theophilos.

Một giả thuyết thứ ba đã được trình bày vào năm 2007 bởi J. Jakobsson: theo đó, các đồng tiền của Strato, trên thực tế thuộc về hai vị vua và cả hai đều có thể cai trị khoảng 105-80 TCN, mặc dù trong các vùng lãnh thổ khác nhau:

Strato Soter và Dikaios (tiếng Hy Lạp: ΣΤΡΑΤΩΝ trên ΣΩΤΗΡ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ "Strato là vị cứu tinh và người công chính"), là con trai Agathokleia.
 Strato Epiphanes Soter (tiếng Hy Lạp: ΣΤΡΑΤΩΝ trên ΕΠΙΦΑΝΗΣ ΣΩΤΗΡ "Strato, vị cứu tinh "), là một vị vua ở độ tuổi trung niên có thể là anh trai Agathokleia và cai trị ở miền tây Punjab.

Lý thuyết này dựa trên sự khác biệt trong tiêu đề, chữ lồng và các loại đồng tiền giữa hai người.

Những sự kiện trong triều đại của ông
Tầm quan trọng của Agathocleia dần dần hạ thấp trên các đồng tiền, có lẽ là sự giám hộ của bà đã kết thúc khi Strato đến tuổi trưởng thành. Strato I cũng là vị vua Ấn-Hy Lạp duy nhất xuất hiện râu, có lẽ là để cho biết rằng ông đã không còn một đứa trẻ. Strato I, hoặc cả hai Strato, đã tranh giành quyền bá chủ ở Punjab với vua Heliokles II. Strato trung niên, theo giả thuyết thứ ba, được kế vị bởi Polyxenios, con trai của ông, người đã cai trị chỉ trong một thời gian ngắn.

Chú thích

Tham khảo
 "The Greeks in Bactria and India" W.W. Tarn, Cambridge University Press

Xem thêm
Coins of Strato I
More coins of Strato I

Vua Ấn-Hy Lạp
Vua thế kỷ thứ 2 TCN
Vua Ấn Độ


title: Quincy-sous-le-Mont

text:
Quincy-sous-le-Mont  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Quincysouslemont


title: Trézilidé

text:
Trézilidé () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Trézilidé được gọi là Trézilidéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Trézilidé

Xã của Finistère


title: 1536

text:
Năm 1536 (số La Mã: MDXXXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1536


title: Nhà công cộng

text:
Nhà công cộng là loại nhà dân dụng được thiết kế xây dựng nhằm phục vụ các hoạt động chuyên môn nghề nghiệp, hay để thoả mãn các nhu cầu sinh hoạt văn hoá, tinh thần cũng như vui chơi, giải trí của con người. Đó là các loại nhà trẻ, trường học, cửa hàng, trung tâm công cộng, bên cạnh các công trình còn có một hệ thống không gian công cộng quan hệ rất mật thiết với các công trình cho quần chúng, văn phòng, cơ quan hành chính, bệnh viện, nhà ga, rạp chiếu phim...

Các loại hình nhà công cộng bao gồm: cơ quan hành chính và văn phòng; công trình giáo dục và đào tạo, y tế, giao thông, cừa hàng, xí nghiệp ăn uống, thương mại, văn hoá và biểu diễn nghệ thuật, thể thao, dịch vụ đời sống, giao liên, thị chính, các công trình tôn giáo và kỉ niệm.

Thư mục

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
 Nhà ở công cộng
 Nhà công vụ
 Nhà ở xã hội
 Chung cư

Công trình công cộng
C


title: Saint-Sorlin-de-Morestel

text:
Saint-Sorlin-de-Morestel là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsorlindemorestel


title: Buchenavia iguaratensis

text:
Buchenavia iguaratensis là một loài thực vật thuộc họ Combretaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Silva, N.M.F. 1998. Buchenavia iguaratensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
Buchenavia


title: Trận Marathon

text:
Trận Marathon (tiếng Hy Lạp: Μάχη τοῡ Μαραθῶνος Mache tou Marathonos là trận đánh nổi tiếng diễn ra vào mùa thu năm 490 TCN trong Cuộc xâm lược Hy Lạp lần thứ nhất của Ba Tư. Đây là trận chiến giữa quân dân Athena, được sự giúp đỡ của Plataea, với bên xâm lược là quân đội Ba Tư do Datis và Artaphernes chỉ huy. Đây là trận đánh điển hình có ý nghĩa trọng yếu trong cuộc chiến tranh chống quân xâm lược của nhân dân Hy Lạp thời cổ đại. Hình tượng người chiến binh chạy một quãng đường dài 42 km, vượt qua rừng núi từ nơi diễn ra trận chiến ác liệt tới Athens để báo tin thắng trận đã trở nên tiêu biểu cho tinh thần thi đấu của bộ môn chạy Marathon ngày nay.

Marathon nằm cách Athens 42 km, là một thung lũng bằng phẳng có núi rừng bao quanh ba mặt: Bắc, Tây và Nam. Phía Đông Marathon là vùng biển Aegean. Đây là vùng đất đã chứng kiến bao sự kiện oai hùng của người Hy Lạp. Các lực sĩ Hy Lạp đã chọn Marathon là nơi luyện tập để rồi sau đó lập bao chiến công hiển hách.

Bối cảnh lịch sử
Vào năm 551 TCN, vua xứ Ba Tư là Cyrus Đại Đế đánh đổ "thiên triều" của ông là Đế quốc Media. Ông lên ngôi Hoàng đế của Ba Tư và Media, khởi lập nên Đế quốc Ba Tư. Với công cuộc bành trướng của mình, ông chinh phạt các Đế quốc giàu có và hùng mạnh như Lydia và Babylon, đưa Đế quốc Ba Tư trở thành đế quốc rộng lớn nhất thế giới thời bấy giờ. Sau khi kinh đô Sardis của xứ Lydia thất thủ vào năm 547 TCN, các thành bang Hy Lạp lân cận cũng đầu hàng vị "Vua của các vị vua Ba Tư". "Vua của các vị vua" Cambyses II lên nối ngôi vào năm 530 TCN, ông hoàn tất công cuộc bành trướng của vua cha, tiến hành chinh phạt xứ Ai Cập. Lúc vua Darius I lên ngôi "Vua của các vị vua" vào năm 522 TCN, ông thừa hưởng một Đế quốc vô cùng rộng lớn, trong đó có "hầu như toàn bộ châu Á".

"Vua của các vị vua" Darius I tích cực củng cố và xây dựng đất nước, tiến hành những cải cách lớn lao. Ông cũng tiếp tục công cuộc mờ mang bờ cõi và gặt hái được nhiều chiến công hiển hách, dẹp tan các cuộc nổi dậy ở xứ Media và xứ Babylon. Sau những năm tháng chinh phạt của Đế quốc Ba Tư, đang trong thời kỳ thái bình thịnh trị thì ông hay tin dữ. Nhân dân Ionia nổi dậy chống lại sự thống trị của ông, lúc đó là cuối triều đại lâu dài và thành công của ông. Được sự hỗ trợ của thành bang Athena, họ đốt phá thành phố Sardis của tỉnh Lydia. Theo ghi nhận của người "Cha của Sử học" Herodotus, khi hay tin, vị "Vua của các vị vua" hỏi:

Ít lâu sau đó, ông đã hiểu ra rằng, cuộc chiến tranh giữa Đế quốc Ba Tư và người Hy Lạp sẽ quyết định đến nền văn minh phương Tây. Trong thời buổi này, xứ Thổ Nhĩ Kỳ do người Hy Lạp cai quản (người Thổ Nhĩ Kỳ chỉ tới đây 1500 năm sau). Nhưng một số thành phố xứ Thổ Nhĩ Kỳ, trong số đó có những trung tâm hoành tráng như Miletus và Halicarnassus, đã rơi vào tay Đế quốc Ba Tư vào khoảng giữa thế kỷ thứ V. Vào năm 499 TCN, nhân dân Hy Lạp ở Ionia phất cờ khởi nghĩa, các xứ Eretria và Athena đứng về phía họ để giải phóng đồng bào Hy Lạp thoát khỏi ách nô dịch của Đế quốc Ba Tư. Quân đội Ba Tư do "Vua của các vị vua" Darius I phái đến đã dẹp tan tác của nổi dậy này. Với việc đánh bại quân nổi dậy Ionian, đây là lần đầu tiên "Vua của các vị vua" Darius I chạm trán với người Hy Lạp.

Không như ngày nay, xứ Hy Lạp thời đó không phải là một quốc gia, thậm chí không phải là một thực thể địa lý. Người Hy Lạp không chỉ sống ở xứ Hy Lạp, mà còn định cư ở phía Đông biển Địa Trung Hải, họ di cư đến biển Aegean cũng như thiết lập các khu định cư ở bán đảo Ý, xứ Sicilia và tất cả các bờ biển vùng Tiểu Á. Những thành bang của người Hy Lạp như Athena, Thebes, Corinth, Sparta, v.v... từ lâu đã phát triển bền vững, không chịu bất cứ ảnh hưởng gì từ Đế quốc Ba Tư. Vốn từ thời xa xưa, họ đã có tinh thần tự chủ. Trước kia, họ không bao giờ chịu khuất phục các Đế quốc Babylon và Ai Cập, và giờ đây, không đời nào họ chịu ách đô hộ của Đế quốc Ba Tư. Do đó, khi "Vua của các vị vua" Darius I phái sứ thần đến xứ Hy Lạp, đòi hỏi họ phải khuất phục ông, phải cống nạp đất và nước cho ông, người Sparta đã giết chết viên sứ thần Ba Tư. Do đó, vị "Vua của các vị vua" quyết định phái Quân đội Ba Tư đến trừng phạt nhân dân Hy Lạp.

Rồi sau đó, Darius I tăng cường ổn định tình hình trong nước, xúc tiến việc củng cố quân đội, đóng thêm thuyền chiến, tích trữ lương thảo và chờ thời cơ thực hiện ý đồ. Năm 492 TCN, ông tiến hành cuộc viễn chinh lần thứ nhất đánh chiếm eo biển Henretspon và xứ Theraso. Tuy nhiên hạm đội của ông bị quân Theraso tiêu diệt. Cuộc viễn chinh lần thứ nhất thất bại.

Hai năm sau, Darius I lại điều động lực lượng tiến hành cuộc viễn chinh lần hai. Trong cuộc viễn chinh này hạm đội Ba Tư có tới 600 chiến thuyền và gần 10 vạn quân dưới sự chỉ huy của tướng Datis và Artaphernes. Đoàn quân viễn chinh xuất phát từ đảo Samos, men theo bờ biển vùng Tiểu Á chiếm các đảo Naxos, Delos. Nhân dân các đảo đã quyết chiến đấu một cách dũng cảm. Nhưng chỉ sau một tuần, quân Ba Tư đã chiếm được các đảo. Hầu hết các cư dân ở đây đều trở thành nô lệ và vùng biển này trở thành căn cứ xuất phát của hạm đội Ba Tư sang phía Tây. Sau thắng lợi đó, Ba Tư tiếp tục tiến vào vùng biển của Attica sau đó tiến thẳng vào đất liền rồi đổ bộ lên bờ biển của xứ Athens, trên cánh đồng Marathon. Tất cả mọi việc đều tiến hành thuận lợi, không gặp một sức đề kháng nào đáng kể, tướng Dati đã hoàn thành bước đầu của cuộc hành quân. Cuộc đổ bộ thực chất chỉ nhằm kéo quân Athens bỏ ngỏ thủ phủ Athens tạo điều kiện cho họ men theo bờ biển để vòng lên đánh chiếm.

Cuộc họp của Hội đồng tướng lĩnh Athens
Quân Ba Tư sau khi đổ bộ đã tiến hành dựng lều trại trên bãi biển với ý định nghi binh, làm cho người Athens tưởng rằng họ sẽ tác chiến tại đây. Được tin quân Ba Tư đổ bộ, sau khi để lại một lực lượng bảo vệ, các tướng lĩnh Athens nhanh chóng điều hơn 1 vạn quân đến Marathon. Trên ngọn đồi Cotroni nhìn xuống thung lũng Marathon mà phía xa, trên bãi biển quân Ba Tư đang kéo thuyền lên bờ và đóng trại, một cuộc họp quan trọng của hội đồng tướng lĩnh Athens được triệu tập. Đây là cuộc họp có ý nghĩa quyết định vận mệnh của thành bang Athens trước sự xâm lược của người Ba Tư. Hội đồng tướng lĩnh bao gồm 10 đại biểu đại diện cho các địa phương thành lập xứ Athens và một vị thẩm phán cao cấp là Callimachus. Cuộc họp diễn ra trong không khí căng thẳng nhưng tất cả 11 con người đều thể hiện ý chí quyết tâm chiến đấu một mất một còn với quân Ba Tư. Một vấn đề nan giải được đặt ra và gây tranh luận trong cuộc họp là tiến hành giao chiến ở đâu và như thế nào? Nên giao chiến với quân Ba Tư ngay trên cánh đồng hay lùi về giữ các ngọn đồi, nơi có địa thế cao nhằm ngăn chặn quân Ba Tư và chờ quân tiếp viện tới? Cuộc tranh luận kéo dài. Những người không muốn giao chiến ở Marathon cho rằng lực lượng ở đây quá ít, mà quân Ba Tư lại quá đông lại có kỵ binh mạnh, nếu quân Athens giao chiến ở đây e khó có thể bảo toàn lực lượng và thất bại là điều khó tránh khỏi. Đối với những người quyết tâm giao chiến ở Marathon, trong đó có Miltiades, một vị tướng mưu lược tài ba của Athens thì cho rằng quân Ba Tư dù đông nhưng nếu giao chiến ở đây sẽ bộc lộ nhiều điểm yếu. Kỵ binh Ba Tư với tài phi ngựa, bắn cung là lực lượng chủ yếu của quân Ba Tư chỉ quen đánh phân tán, nếu đánh tập trung sức chiến đấu sẽ bị hạn chế. Vả lại giờ đây, các tướng lĩnh Athens đã nhìn thấy phần lớn lực lượng kỵ binh này đã xuống thuyền về Athens theo đường biển. Số kỵ binh còn lại của Ba Tư sẽ khó cơ động trên cánh đồng chật hẹp, lầy lội. Quân Ba Tư lại là đội quân hỗn hợp của nhiều dân tộc bị chinh phục, chiến đấu không có mục đích, không được huấn luyện một cách kỹ càng và đặc biệt chỉ được trang bị vũ khí ngắn và cung tên là chủ yếu. Trong khi đó quân Athens mặc dù lực lượng ít hơn nhưng họ được huấn luyện kỹ, được trang bị giáo và mác dài hơn, có kỷ luật và tinh thần chiến đấu cao. Cuộc họp kéo dài nhưng dù sao cũng phải đi tới một quyết định, có năm người thuận đánh ở ngay Marathon thì cũng có đúng bấy nhiêu người bác lại chủ trương đó chỉ có vị thẩm phán vẫn còn phân vân chưa quyết định dứt khoát. Người ta dùng cách bỏ phiếu kín vì không còn cách nào khác. Ý kiến của vị thẩm phán có ý nghĩa quyết định. Biết rõ sức nặng của lá phiếu ấy tướng Miltiades người sẽ chỉ huy trận giao chiến, đồng thời cũng là người chủ trương quyết chiến ở ngay Marathon đã đứng lên nói:

Trước lời lẽ chân thực và đầy sức thuyết phục của Miltiades, Callimachus đã bỏ phiếu đứng về phía những người quyết tâm giao chiến với Ba Tư ngay tại Marathon.

Từ quyết định đó, Callimachus ra lệnh cho quân Athens chuẩn bị giao chiến.

Lực lượng tham chiến
 Quân Ba Tư có 72000 quân trong đó có 60000 quân là bộ binh và 12000 quân là kỵ binh. Họ đông và thiện chiến, nhưng họ cũng có khá nhiều nhược điểm. Kỵ binh là sức mạnh chủ yếu, gồm những người du mục và người miền núi, gan dạ và hiếu chiến, họ phi ngựa và bắn cung rất giỏi. Nhưng họ cũng chỉ thạo đánh phân tán xé lẻ theo kiểu một chọi một, còn đánh có tổ chức trong đội hình tập trung thì sức chiến đấu lại không cao. Tình trạng đó cũng chung cho bộ binh Ba Tư, kể cả các đội tinh binh được trang bị đầy đủ. Cũng như cái đế quốc đã khai sinh ra nó, có bao nhiêu nước lớn nhỏ, dân tộc và bộ tộc bị Ba Tư chinh phục, thì quân đội Ba Tư cũng có bấy nhiêu thứ tổ chức quân đội, gồm đủ các thành phần dân tộc, các kiểu biên chế trang bị, các cách đánh khác, hỗn hợp làm một nhưng lại xa lạ, cách biệt và cừu thị lẫn nhau hơn là gắn bó chiến đấu bên nhau. Bị bắt buộc phải phục vụ cho tham vọng xâm lăng của hoàng đế Ba Tư. Họ không có chút lý tưởng nào hết, ngoài sự say mê chém giết,cướp đoạt, tàn phá, được kích thích thêm bởi lòng sùng đạo. Bên cạnh những mặt mạnh, họ cũng có những điểm yếu chí tử.
 Quân Hi Lạp chỉ có 11000 quân. Trong cuộc chiến này, họ chiến đấu cho sự mất còn của Tổ quốc để bảo vệ "bàn thờ và bếp" như họ thường nói rồi họ đã lựa chọn: thà chết tự do còn hơn sống nô lệ, được xây dựng theo chế độ binh dịch gồm những người dân tự do và những người nô lệ nào tham gia chiến đấu sẽ được tự do, ít nhiều đã trải qua huấn luyện quân sự hoặc được thử thách thực tế trong chiến tranh, họ là một quân đội có thành phần thuần khiết, được biên chế thống nhất và có tổ chức, có kỷ luật, đã tạo nên sức mạnh, hạn chế được phần nào những nhược điểm, nhất là sự thua kém đối phương về quân số. Họ chưa có kỵ binh, đó là một điều hết sức bất lợi. Bộ binh Athens chia làm bộ binh nặng và bộ binh nhẹ chiến đấu theo đội hình phalanx. Tuy còn khá nhiều nhược điểm, nhưng đội hình này có khả năng phòng thủ chắc và có uy lực công kích mạnh, song chỉ vận dụng được trên địa hình bằng phẳng. Bộ binh nặng là nòng cốt của quân đội Hy Lạp cổ đại. Mặc dù còn những nhược điểm và hạn chế, nhưng quân Athens có thể giành được thắng lợi nếu biết khéo bày một thế trận tốt và có cách đánh hay.

Địa hình Marathon

Marathon cách thủ đô Athen 42 km, án ngữ con đường núi quanh co dẫn đến thủ đô. Trừ phía trước trông ra biển là trống trải bằng phẳng, còn hai bên sườn và mặt sau đều dựa vào núi. Cánh đồng Marathon không rộng hai bên là đồng lầy, vào mùa này thường ngập đầy nước, hạn chế rất nhiều đến sự vận động của kỵ binh. Chọn một nơi như thế làm nơi giao chiến, Miltiades muốn buộc đối phương chỉ có thể tấn công bằng cách đánh vỗ mặt theo đội hình hẹp, không thể dùng kỵ binh đánh bọc sườn, và muốn hay không cũng không thể tung một lực lượng đông đảo vào giao chiến. Cẩn thận hơn nữa, ở hai bên sườn quân Athen có thể đào hào đắp ụ để ngăn chặn đối phương.

Phương châm tác chiến
Quân Ba Tư sau khi đổ bộ lên bờ biển Athens. Datis và Artaphernes đã cho quân dừng lại vài ngày án binh bất động để nghỉ ngơi chỉnh đốn lực lượng và xem xét tình hình. Còn một lý do nữa là họ đang chờ một cuộc bạo loạn ở thủ đô Athens do một số quý tộc phản bội cầm đầu để thực hiện kế "nội công ngoại kích" một kế hoạch đã được các gián điệp, các nhà ngoại giao Ba Tư ngấm ngầm chuẩn bị lâu nay. Song chờ đã vài ngày mà vẫn không thấy động tĩnh. Tướng Ba Tư quyết định điều một bộ phận lực lượng quan trọng đi theo một hướng khác để bất ngờ tấn công thủ đô Athens.

Chiến thuật của quân Ba Tư trong tấn công, thường tiến nhanh xông vào đội hình đối phương, đến cự ly thích hợp, kỵ binh sẽ phóng ra một loạt mưa tên, rồi sau đấy sử dụng những khối ngựa, những khối bộ binh nối tiếp nhau phá vỡ đội hình chiến đấu của đối phương.

Quân Athens phát hiện thấy sự thay đổi đột ngột này của quân Ba Tư đã tạo cho họ một cơ hội thuận lợi, chỉ phải giao chiến với một số địch ít hơn (tuy rằng chỉ riêng với số này thôi, quân Ba Tư ở Marathon cũng vẫn đông hơn họ), nhưng đồng thời cũng thúc đẩy họ phải đánh sớm hơn  để còn kịp thời về giữ thủ đô Athens.

Miltiades bày sẵn một thế trận phòng ngự vững chắc và tỏ ra muốn giao chiến ngay để nhử quân Ba Tư vào thế trận của mình. Ông tổ chức cho quân Athens dàn trận: 10 000 bộ binh nặng ở trên, 1000 bộ binh nhẹ ở dưới. Những người cùng địa phương được sắp xếp bên nhau. Cánh hữu quân do Callimachus chỉ huy. Với ý đồ dùng lực lượng đông mạnh để công kích địch từ hai bên sườn. Miltiades đã không làm như thường lệ mà lại giảm số người ở trung quân để tăng cường cho hai bên sườn các chiến binh đứng sát bên nhau chỉnh tề, giáp trụ bằng sắt, một tay cầm giáo dài, một tay mang mộc, bên sườn giắt thanh kiếm ngắn, cặp mắt hướng về trước sẵn sàng chiến đấu. Ông hy vọng sự thay đổi linh hoạt này về cách bố trí đội hình phalanx có tác dụng lớn trong lúc cuộc chiến ở vào thời điểm quyết định nhất.

(Đội hình phalanx: là đội hình của quân đội Hi Lạp cổ đại, bố trí thành khối dày đặc, gồm nhiều hàng quân. Các chiến binh đứng sát nhau, khoảng hai người trong 1 mét; trong tấn công, mỗi hàng cách nhau 1 mét; trong phòng ngự mỗi hàng cách nhau 0,5 mét. Trang bị của bộ binh có giáo, lao, kiếm, mộc v.v. Bộ binh nặng có giáp sắt. Khi tấn công hay phòng ngự, cả khối người đó đều tiến hay lùi đều nhau, giữ vững cự ly giãn cách quy định. Mặt mạnh của đội hình này là ở chính diện, và có sức chiến đấu cao khi đánh với đối phương kém tổ chức, lực lượng yếu. Mặt yếu của nó là sau lưng và bên sườn, khả năng cơ động kém và chỉ dùng được ở địa hình bằng phẳng quang đãng. Để khắc phục nhược điểm, người ta dùng bộ binh nhẹ và kỵ binh để che sườn cũng như để tấn công vào sườn hay truy kích đối phương)

Diễn biến trận đánh
 Vào ngày 13 tháng 9 năm 490 TCN quân Athens đã dàn đội hình trên một chính diện 1200 m và có chiều sâu khoảng 8 hàng quân, dáng hình chữ nhật mạnh ở chính diện, dày ở hai bên sườn, làm cho quân Ba Tư hơi bị bất ngờ trước hành động quyết chiến của người Athens. Nhưng dù sao với lực lượng còn lại, họ vẫn còn rất đông. Và không một chút hoài nghi họ tin chắc sẽ đè bẹp đối phương.

Gặp quân Athens đã sẵn sàng giao chiến, các tướng lĩnh Ba Tư cho dàn đội hình thành những khối ngang, rồi nổ hiệu lệnh thúc quân tiến lên công kích. Nếu như ở một chiến địa khác, rộng rãi hơn, kỵ binh Ba Tư đã đánh kẹp vào hai bên sườn là nơi đối phương yếu nhất. Nhưng đây, với cách lựa chọn địa hình khéo léo và với cách dàn thế trận vừa có chính diện hẹp, vừa có chiều sâu, lại dày ở hai bên sườn. buộc quân Ba Tư phải tấn công ở chính diện (là nơi mà phalanx Hy Lạp tỏ ra vững chắc nhất). Đúng lúc quân Ba Tư tiến đến cự ly sắp sửa giương cung thì rất bất ngờ, Miltiades cho thổi kèn thúc quân xung phong.

Cả một rừng người gồm hàng vạn chiến binh mặc giáp sắt, kết thành một khối sắt thép rùng rùng chuyển động, giáo gươm tua tủa. Mới đầu họ còn bước gấp, khi tới tầm hiệu quả của những mũi tên, họ bắt đầu chạy xông thẳng vào đối phương khi ấy cũng đang lao vào họ. Một cuộc chạm trán nảy lửa đã xảy ra hết sức bất ngờ đối với quân Ba Tư, còn quân Athens thì do họ chủ động nên đã tạo ra được ưu thế sức mạnh của mình. Ở hai bên cánh với đội hình siết chặt và dày đặc, hoplite (tức bộ binh nặng Hy Lạp), đã ngăn chặn và đẩy lùi được đối phương. Ngay cả kỵ binh Ba Tư cũng phải chùn bước trước những cánh tay rắn chắc và những ngọn giáo lợi hại của họ.

Nhưng ở phía trung quân, vì lực lượng mỏng, mặc dầu đã hết sức cố gắng, quân Athens vẫn không cản nổi quân Ba Tư. Hàng ngũ của họ bị rối loạn rồi bị chọc thủng. Quân Ba Tư theo đấy tràn vào, cắt phalanx Hy Lạp ra làm đôi. Họ đã dồn một bộ phận quân Athens phải lui về tuyến xuất phát cũ và đuổi theo sát gót.

Cuộc giao tranh rất quyết liệt và ưu thế đang nghiêng về phía quân Ba Tư. Nhưng Miltiades đã lường trước tình huống này có thể xảy ra. Đúng lúc quân Ba Tư đang ào ào tràn vào nơi bị đột phá, một hồi kèn vang lên, hai cánh tả và hữu quân Athens liền chuyển hướng đánh thốc vào hai bên sườn quân Ba Tư. Đòn đánh hiểm rất đúng lúc ấy đã làm quân Ba Tư phải chựng lại và đưa họ vào thế bị bao vây. Rồi cùng lúc đó đội trung quân của Athens nhanh chóng chấn chỉnh lại đội hình, phối hợp chiến đấu, tiến lên tấn công vào chính diện đối phương. Quân Athens đã làm nên ưu thế áp đảo đối phương.

Bị sa vào một tình thế hết sức bất lợi, quân Ba Tư dưới quyền chỉ huy của Datis và Artaphernes vẫn chiến đấu rất dũng mãnh. Những hàng quân ở phía sau vẫn tiếp tục bắn hàng loạt tên qua đầu đồng đội để yểm hộ cho phía trước phản kích. Họ gan dạ lao vào giữa rừng giáo nhọn của đối phương đánh giáp lá cà, cố phát huy lối đánh sở trường của họ. Nhưng mọi cố gắng đều thất bại trước những tấm giáp sắt, những ngọn giáo dài và tinh thần bảo vệ tổ quốc.

Quân Ba Tư thương vong mỗi lúc một tăng. Hàng ngũ bị rối loạn, họ bắt đầu hoang mang dao động và cuối cùng đã tan vỡ. Trước thất bại không sao cứu vãn nổi, Datis và Artaphernes cho quân rút chạy về phía biển.

Quân Hy Lạp đuổi theo truy kích. Nhưng trang bị khá nặng nề lại cơ động bằng chân họ không thể vận động được nhanh. Lại chỉ quen chiến đấu trong đội hình tập trung. Nên đã bỏ lỡ một cơ hội để tiêu diệt đối phương.

Đuổi theo quân Ba Tư được khoảng 1500m thì Miltiades buộc phải cho quân dừng lại để chỉnh đốn đội ngũ. Quân Ba Tư (phần lớn là bộ binh nhẹ và kỵ binh) đã kịp xuống thuyền và tẩu thoát. Song cũng có một bộ phận quân Athens bám theo đánh đến tận bờ biển, tiêu diệt thêm một số nữa.

Tổn thất
 Quân Ba Tư mất khoảng 6400 người chết và bị thương, bỏ lại 7 tàu chiến
 Quân Hi Lạp mất 200 quân trong đó có tướng chỉ huy cánh hữu Callimachus.

Ý nghĩa trận đánh

"Vua của các vị vua" Darius I trị vì Ba Tư sau khi "Vua của các vị vua" Cyrus Đại Đế qua đời, và dưới triều đại ông, người Ba Tư và người Hy Lạp giao chiến với nhau lần đầu tiên. Trận đánh Marathon không phải là trận đánh cuối cùng giữa hai nền văn minh vĩ đại này. Cụ thể hơn, chiến thắng của người Athens ở Marathon mới chỉ đánh bại được đợt xâm lăng đầu tiên của đế quốc Ba Tư vào đất Hy Lạp. Phải 40 năm ròng rã người Hy Lạp mới giành được toàn thắng trong cuộc chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư. Và trận Marathon chưa phải là trận giao chiến lớn nhất trong 40 năm chiến tranh giữa hai nước. Tuy nhiên với ý nghĩa là trận đánh đầu tiên của Hy Lạp trước quân Ba Tư trong điều kiện phải lấy ít địch nhiều và là một trận đánh phản ánh sự tài giỏi về lợi dụng địa hình, về cách tiến công địch ở thời cơ và cự ly thích hợp, về cách chỉ huy mạnh bạo và khéo léo; trận Marathon vẫn được coi là trận đánh xuất sắc trong cuộc chiến tranh Hy-Ba. Đối với sự hình thành và phát triển của nền nghệ thuật quân sự cổ đại, nó được xem như một trận đánh tiêu biểu

Trận Marathon đánh dấu bước phát triển về nghệ thuật quân sự của người Hy Lạp, trong đó có Callimachus và Miltiades là những người có đóng góp lớn lao. Hơn 20 thế kỷ trôi qua nhưng tinh thần của trận đánh chống quân xâm lược vẫn luôn ngời sáng. Hình ảnh người chiến binh được giao nhiệm vụ báo tin chiến thắng ở Marathon chạy về thành Athens, vượt qua 42km đường rừng núi và gục ngã sau khi nói lời cuối cùng vẫn in đậm trong tâm trí người dân Hy Lạp. Hình ảnh đó cũng tiêu biểu cho tinh thần Marathon mà ngày nay được ghi nhận trong các hoạt động thể thao quốc tế với môn chạy Marathon đường dài (được quy định là 42.195 km). Trận Marathon là một trong những trận đánh tiêu biểu trong lịch sử thế giới thời cổ đại.

Chiến thắng tại Marathon cũng đồng thời với một cuộc bạo loạn chống lại Đế quốc Ba Tư tại xứ Ai Cập. Sau khi Hoàng đế Darius I qua đời, con trai của ông là Xerxes I lên ngôi "Vua của các vị vua", ông tiến hành chinh phạt xứ Hy Lạp, để báo thù cho chiến bại của vua cha trong trận Marathon. Sau một loạt chiến thắng và thậm chí còn đốt được cả thành Athena, ông bại trận và rút quân trở về. Hoàng đế Xerxes I là vị "Vua của các vị vua" vĩ đại cuối cùng của nhà Achaemenes. Đế quốc Ba Tư sẽ còn kéo dài, nhưng suy yếu. Vào năm 401 TCN, người Hy Lạp và người Ba Tư sẽ còn giao chiến với nhau khi một chiến binh người Athena là Xenophon tham chiến trong cuộc khởi nghĩa của Hoàng tử Cyrus Trẻ (chớ nhầm lẫn với vị tổ phụ lừng lẫy của ông là Hoàng đế Cyrus Đại Đế) chống lại anh trai là "Vua của các vị vua" Artaxerxes II.

Chú thích

Tham khảo
 Samuel Willard Crompton, Cyrus the Great, Infobase Publishing, 2008. ISBN 0-7910-9636-X.
 J. Poolos, Darius the Great, Infobase Publishing, 2008. ISBN 0-7910-9633-5.
 Dennis Abrams, Xerxes, Infobase Publishing, 2008. ISBN 0-7910-9602-5.
 Samuel Willard Crompton, Alexander the Great, Infobase Publishing, 2003. ISBN 0-7910-7219-3.

Liên kết ngoài

 Livius, Trận Marathon bởi Jona Lendering
 Hình ảnh đen trắng về trận Marathon

Những trận đánh lớn trong lịch sử
Hy Lạp cổ đại
Đế quốc Ba Tư
Năm 490 TCN


title: Tipula crepera

text:
Tipula crepera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Admetula emarginata

text:
Admetula emarginata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Admetula


title: Molophilus variitibia

text:
Molophilus variitibia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Acineta barkeri

text:
Acineta barkeri là một loài lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
 Breedlove, D.E. 1986. Flora de Chiapas. Listados Floríst. México 4: i–v, 1–246.
 CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. México. CONABIO, Mexico City.
 Hágsater, E. & G. A. Salazar. 1990. Orchids of Mexico, pt. 1. Icon. Orchid. (Mexico) 1: plates 1–100.

B


title: Bågø

text:
Bågø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch, nằm trong Eo biển Lillebælt. Đảo có diện tích là 6,23 km² và có 32 cư dân (1.1.2007). Khoảng ½ diện tích là đất nông nghiệp, phần còn lại là khu vực thiên nhiên. Vào mùa hè, nhiều du khách tới đây thuê nhà nghỉ hè, cắm trại, chèo thuyền, tắm biển (bãi biển rất đẹp), câu cá vv..., nhất là ở bờ biển phía tây. Trên đảo cũng có 2 hồ nước và nhiều loại chim sinh sống. Hàng năm người ta cũng tổ chức 1 cuộc săn bắn tập thể gà gô và thỏ rừng trên đảo.

Về giao thông, có tuyến tàu phà từ Assens (đảo Fyn) tới Bågø, mất chừng 30 phút.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bågø - fra Sammenslutningen af Danske Småøer
 Thông tin về Bågø (tiếng Đan Mạch)
 Hình ảnh về Baagø

Đảo Đan Mạch


title: Bicondica

text:
Bicondica là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện nó có tên đồng nghĩa là Platysenta.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Condicinae


title: 3322 Lidiya

text:
3322 Lidiya (1975 XY1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 12 năm 1975 bởi T. Smirnova ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3322 Lidiya

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova


title: (20179) 1996 XX31

text:
{{DISPLAYTITLE:(20179) 1996 XX31}}

(20179) 1996 XX31 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 12 tháng 12 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thành phố Kansas, Kansas

text:
Thành phố Kansas, Kansas là một thành phố thủ phủ quận Wyandotte trong bang Kansas, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 145.786 người.
Kansas City là thành phố lớn thứ ba ở bang Kansas, là một vùng ngoại ô của Thành phố Kansas, Missouri, và là thành phố lớn thứ ba trong khu vực vùng đô thị Thành phố Kansas. Thành phố này là một phần của một chính phủ hợp nhất thành phố quận hạt được gọi là "Chính quyền thống nhất" đó cũng bao gồm các thành phố của Bonner Springs và Edwardsville. Thành phố nằm ở Kaw Point, đó là đường giao nhau của các con sông Missouri và Kansas. Nó thường được gọi là "KCK" để phân biệt nó từ Kansas City, MO (thường được gọi là "KCMO"). Thành phố có đường đua xe Kansas Speedway và sân nhà của Sporting Kansas City.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Kansas
Thành phố Kansas, Kansas
Thành phố ở quận Wyandotte, Kansas


title: Paragomphus

text:
Paragomphus là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Tiếng Anh thường gọi là Hooktails.

Chi này có các loài sau:

Chú thích

Tham khảo


title: 1375

text:
Năm 1375 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1375


title: Sainte-Marie-aux-Mines

text:
Sainte-Marie-aux-Mines (tieng Duc: Markirch) là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 45,23 km², dân số năm 1999 là 5749 người. Khu vực này có độ cao 275 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Liên kết ngoài

 Val d'Argent (http://www.valdargent.com)
 OSJC: Get the latest news and activities from Ste Marie-aux-Mines organizations (http://www.osjcstemarie.com )
 The official website of the Sainte-Marie-Aux-Mines Mineral Show
 Information about Mineral & Gem editions

Xã của Haut-Rhin


title: Parametaria

text:
Parametaria là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Các loài
Các loài trong chi Parametaria gồm có:

 Parametaria dupontii Kiener, 1845

Chú thích

Tham khảo

Columbellidae


title: Dicranomyia albipennis

text:
Dicranomyia albipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Chiasmognathus aegyptiacus

text:
Chiasmognathus aegyptiacus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Chiasmognathus
Động vật được mô tả năm 1983


title: Diệp Kiếm Anh

text:
Diệp Kiếm Anh (giản thể: 叶剑英, phồn thể: 葉劍英, bính âm: Yè Jiànyīng, Wade-Giles: Yeh Chien-ying; 28 tháng 4 năm 1897 - 22 tháng 10 năm 1986) là một vị nguyên soái của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và là Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Nhân đại từ năm 1978 đến 1983. Ông là một trong 10 nguyên soái của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tên khai sinh là Diệp Nghi Vĩ (葉宜偉), ông sinh trong một gia đình buôn bán giàu có theo đạo Cơ đốc ở huyện Mai, tỉnh Quảng Đông, tên tự của ông là Thương Bạch (滄白). Ông thuộc về một cộng đồng người Khách Gia.

Quá trình hoạt động

Sau khi tốt nghiệp Học viện Quân sự Vân Nam năm 1919, ông theo Tôn Trung Sơn và gia nhập Quốc Dân Đảng. Ông đã giảng dạy tại Học viện Quân sự Hoàng Phố và gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1927. Trong chiến tranh Bắc phạt, ông là sư đoàn trưởng Quân Cách mạng Quốc dân, tham mưu trưởng quân đoàn.

Tháng 12-1927, ông tham gia lãnh đạo khởi nghĩa Quảng Châu. Ông theo học ở Liên Xô (1928 - 30) rồi tham gia Vạn lý trường chinh (1934 - 1936), giúp Chu Ân Lai giải quyết hòa bình sự biến Tây An ngày ngày 12 tháng 12 năm 1936.

Trong chiến tranh chống Nhật, năm 1941 ông là Tham mưu trưởng Ủy ban Quân sự Cách mạng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, thành viên phái đoàn Đảng Cộng sản Trung Quốc đàm phán đình chiến với Quốc dân Đảng.

Năm 1947 - 1952, ông là Tham mưu trưởng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, Thị trưởng thành phố Bắc kinh, Bí thư thứ nhất Phân cục Hoa Nam, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu Quảng Đông, Tư lệnh Quân khu Hoa Nam; quyền Tư lệnh Quân khu, Phó Chủ tịch Hội đồng Quân chính, quyền Bí thư Trung ương cục Trung Nam. Đồng thời là Chủ tịch Chính phủ Nhân dân tỉnh Quảng Đông (tên gọi cũ của chức vụ Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân), kiêm Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Quảng Đông từ 1949 đên 1951.

Năm 1954 - 1975, ông là Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng khóa I-III, Phó Chủ tịch Ủy ban Hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc khóa IV, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (từ 1966), Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Năm 1975 - 1978, ông là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đóng vai trò quan trọng trong việc lật đổ bè lũ bốn tên. Sau đó ông làm Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa khóa V (chức vụ này lúc đó đóng vai trò như Nguyên thủ quốc gia), Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương khóa VI. Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa VII-XII, Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị khóa VIII-XII, Phó Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa X-XI.

Gia đình
Nguyên soái Diệp Kiếm Anh rất đông con và đều giữ những chức vụ quan trọng:
Con cả Diệp Tuyển Bình, Phó chủ tịch Hội nghị chính trị hiệp thương nhân dân toàn quốc;

Con trai Diệp Tuyển Ninh, Trung tướng, từng là Cục trưởng Liên lạc thuộc Tổng bộ chính trị, Ủy viên thường vụ quốc hội;

Con trai Diệp Tuyển Liêm, ủy viên Chính Hiệp toàn quốc, Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ công ty Khải Lợi;

Con gái Diệp Sở Nam, nguyên Phó Cục trưởng thuộc Bộ CN Cơ khí (chồng là Trâu Gia Hoa, nguyên Phó thủ tướng);

Con gái Diệp Hướng Trân;

Con gái Diệp Văn San, Chủ tịch HĐQT Công ty đầu tư Hoa kiều Hải Nam, (chồng Dư Phương Phương là con trai trung tướng Dư Thu Lý, nguyên Bộ trưởng Bộ Dầu khí)

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Quảng Đông
Thị trưởng Chính phủ Nhân dân thành phố Bắc Kinh
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
 Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Quảng Đông

Tham khảo

Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc
Sinh năm 1897
Mất năm 1986
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Người Khách Gia
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Người họ Diệp tại Trung Quốc
Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Quảng Đông
Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Quảng Đông
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Andrena macroptera

text:
Andrena macroptera là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1974


title: Triepeolus edwardi

text:
Triepeolus edwardi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rightmyer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 2008


title: (29228) 1992 EC

text:
(29228) 1992 EC là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 2 tháng 3 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 29001–30000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Manobidia puncticollis

text:
Manobidia puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobidia


title: Marcorignan

text:
Marcorignan là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Marcorignanais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Marcorignan trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Marcorignan


title: Umbrete

text:
Umbrete là một đô thị tại tỉnh Sevilla ở phía tây của cộng đồng tự trị Andalusia, phía nam Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Sevilla.

Tham khảo

Đô thị ở Sevilla


title: Charly, Cher

text:
Charly là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Charly on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Dietzenrode-Vatterode

text:
Dietzenrode-Vatterode là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld nước Đức. Đô thị này có diện tích 5,77 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 142 người.

Tham khảo


title: Như có Bác trong ngày đại thắng

text:
Như có Bác trong ngày đại thắng là một ca khúc rất nổi tiếng ở Việt Nam được sáng tác bởi nhạc sĩ Phạm Tuyên.

Tên gọi chính xác của bài hát được nhạc sĩ đặt là Như có Bác trong ngày đại thắng. Tuy vậy tác phẩm vẫn thường được mọi người quen gọi là Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng mặc dù đây chỉ là câu hát mở đầu của bài.

Hoàn cảnh sáng tác
Đầu tháng 4 năm 1975, Phạm Tuyên được Trần Lâm (Tổng Giám đốc của Đài Tiếng nói Việt Nam) giao nhiệm vụ sáng tác một tác phẩm lớn để mừng ngày chiến thắng 30/4 sắp đến. Ông đã chuẩn bị và phác thảo 1 bản hợp xướng 4 chương gồm: Miền Bắc lũy thép, Miền Nam thành đồng, Tiến công và nổi dậy và Toàn thắng. Nhưng cuối cùng tác giả lại ngừng việc hoàn thành bản hợp xướng trên vì ông cho rằng: "Dựng lên như vậy nhưng vẫn cảm thấy có cái gì đó gờn gợn trong lòng. Hơn nữa, nếu đất nước giải phóng, người dân sẽ đổ ra đường chứ chẳng ai ở nhà mà nghe hợp xướng cả".

Đêm ngày 28 tháng 4 năm 1975, sau khi nghe bản tin cuối cùng của đài có tin phi công Nguyễn Thành Trung ném bom Sân bay Tân Sơn Nhất, chỉ trong vòng chưa đầy 2 tiếng đồng hồ từ 21h30 – 23h, ông đã viết xong bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng. Tuy nhiên bài hát chỉ được hội đồng duyệt nhạc của đài thông qua và đưa vào kế hoạch dàn dựng, thu thanh phục vụ kỉ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954 do có ý kiến cho rằng bài hát đơn giản và ngắn quá, có lạc quan hơi sớm, lạc quan tếu.

Sáng ngày 30 tháng 4, nhạc sĩ Phạm Tuyên được ban biên tập đài triệu tập và bài hát Như có Bác trong ngày đại thắng đã được chọn để phát vào chương trình thời sự đặc biệt lúc 17h khi Việt Nam chính thức công bố tin giải phóng miền Nam trước toàn thế giới.

Nói về bài hát của mình, tác giả đã tâm sự: "Lời bài hát như là tiếng lòng, là ước vọng bao nhiêu lâu mình mong ước, có không biết bao nhiêu người cảm động và khóc khi hát vang khúc ca này. Và cảm giác bài hát như có sẵn rồi, không phải là tôi viết thì sẽ là một nhạc sĩ khác của dân tộc viết ra nó".

Trong một lần, khi được một người đồng nghiệp Nhật Bản hỏi: "Ông sáng tác ca khúc trong thời gian bao lâu?", nhạc sĩ Phạm Tuyên trả lời: "Chỉ có 2 giờ. Nói đúng hơn là chỉ có 2 giờ cho cả cuộc đời".

Sức sống của ca khúc Như có Bác trong ngày đại thắng
Với giai điệu giản dị, gần gũi, lời ca ngắn gọn, súc tích, cả nhan đề và lời chưa đến 60 từ, chính vì vậy bài hát được phổ biến một cách rộng rãi ở Việt Nam, được rất nhiều người dân biết đến và hát trong những ngày lễ, kỉ niệm lớn hay trong những dịp đội tuyển bóng đá Việt Nam giành chiến thắng.

Bài hát cũng đã vượt ra khỏi biên giới Việt Nam để lan tỏa ở nhiều nước như Nga, Đức, Cuba, Trung Quốc... Đặc biệt từ năm 1979, Hội Âm nhạc lao động Nhật Bản đã dịch bài hát ra tiếng Nhật và in phổ biến xuống tận 49 tỉnh thành, tờ Lettre du CAEF của Pháp cũng đã in nguyên bản tác phẩm.

Với việc sáng tác ca khúc Như có Bác trong ngày đại thắng, nhạc sĩ Phạm Tuyên đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động để ghi nhận những công lao đóng góp của ông. Trong tấm bằng huân chương do Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh ký cũng có ghi: "Thưởng nhạc sĩ Phạm Tuyên – Phó Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Ủy ban Phát thanh – Truyền hình Việt Nam đã có thành tích xuất sắc trong việc sáng tác bài hát Như có Bác trong ngày Đại thắng – góp phần cổ vũ kịp thời cho ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc". Kỷ niệm 1 năm kết thúc chiến tranh, Đại tướng Quân đội nhân dân Việt Nam Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã lấy tên bài hát để đặt tên cho một bài viết của ông trên báo Nhân dân, nêu bật ý nghĩa của chiến thắng vĩ đại ấy.

Lời bài hát

Tham khảo

Ca khúc nhạc đỏ
Bài hát tiếng Việt
Bài hát về Hồ Chí Minh
Nhạc Phạm Tuyên
Bài hát năm 1975
Bài hát về chiến tranh Việt Nam
Bài hát Việt Nam


title: Bulbophyllum glutinosum

text:
Bulbophyllum glutinosum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

G|glutinosum]]

G


title: Musée des Égouts

text:
Musée des Égouts de Paris, tức Bảo tàng cống ngầm Paris, là một phần cống ngầm của thành phố Paris được mở cửa cho công chúng tới thăm, có lối vào ở bên cầu Alma, Quận 7. Hệ thống cống ngầm của Paris được xây dựng từ nhiều thể kỷ trước và dài hàng ngàn km. Chính quyền Paris ngày nay mở cửa một phần cống ngầm cho công chúng vào khám phá, và tổ chức cả những triển lãm giới thiệu lịch sử hệ thống cống và vòng tuần hoàn nước ở Paris. Năm 2007 đã có gần 100 ngàn lượt khách vào thăm hệ thống cống ngầm của Paris.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Musée des Égouts de Paris  trên trang của thành phố Paris

Égouts
Quận 7, Paris


title: Lô Khê, Tương Tây

text:
Lô Khê (chữ Hán giản thể: 泸溪县) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, Miêu Tương Tây, tỉnh Hồ Nam. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1569 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 286.933 người. Mã số bưu chính là 416100, mã vùng điện thoại là 0743, trong đó có 57,57% là dân tộc thiểu số (Thổ Gia, Miêu). Về mặt hành chính, đến thời điểm ngày 31/12/2003, huyện Lô Khê được chia thành 8 trấn, 11 hương. Tổng cộng có 1167 tiểu tổ thôn dân, 73 tiểu tổ cư dân.
Trấn: Bạch Sa, Hợp Thủy, Đạt Lam, Hưng Long Trường, Vũ Khê, Tẩy Khê, Phố Thị, Đàm Khê.
Hương: Bát Thập Bình, Thượng Bảo, Tiểu Chương, Bạch Dương Khê, Thạch Lựu Bình, Vĩnh Hưng Trường, Lý Gia Điền, Trường Bình, Lương Gia, Giải Phóng Nham, Đạp Hổ.

Tham khảo

Tương Tây
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: 12258 Oscarwilde

text:
12258 Oscarwilde (1989 GN4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12258 Oscarwilde

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Nguyễn Phẩm

text:
Nguyễn Phẩm (1900 – 1990) là một nghệ sĩ tuồng người Việt Nam, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1988.

Thân thế và sự nghiệp

Ông sinh năm 1900 (có tài liệu ghi ông sinh năm 1899) tại xã Điện Minh, Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông sớm có năng khiếu về nghệ thuật, từ nhỏ đã mê hát bội. Khi được tuyển vào trường hát cụ Nguyễn Hiển Dĩnh, Nguyễn Phẩm phát triển tài năng rất nhanh. Ông được giao những vai kép mẫu mực mà người trong nghề coi là khó diễn như Kim Lân, Hoàng Phi Hổ, Địch Thanh, Triệu Đình Long,...

Vào những năm đầu thế kỷ 20, khoảng sau thế chiến thứ nhất (1914 – 1918), Nguyễn Phẩm được bà con yêu hát Bội ở các tỉnh miền Trung mến mộ. Nhân dân tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng xếp ông vào hàng “ngũ mỹ” (năm người đóng tuồng giỏi nhất) của tỉnh Quảng Nam: Lão văn ông Phẩm, lão vẽ ông Độ, kép ông Tảo (Đội Tảo, tức Nguyễn Nho Túy), nịnh ông Lai (Sáu Lai, tức Nguyễn Lai), tướng ông Thùy. Năm 1976, viện sân khấu đã quay phim một số lớp Tuồng rất nổi tiếng của ông như vai Bao Công trong vở “Tra án Quách Hòe”. Quan Công trong vở “Giang đông phó hội” và lớp Vua đói trong vở “Lý Phụng Đình”. Vai vua đói đã trở thành một trong những vai diễn nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của ông.

Không những thành công ở loại vai chính diện mà ông còn là bậc thầy ở cả vai đối lập. Điển hình như vai Trương Đồ Nhục trong vở Tuồng cùng tên hoặc vai thầy Nghêu trong vở “Nghêu – Sò - Ốc – Hến”, ông cũng nổi tiếng về các vai hài rất đặc sắc.

Là thế hệ đầu đàn tài năng cùng các nghệ sĩ tuồng cùng thời như NSND Nguyễn Nho Túy, NSND Nguyễn Lai, NSND Ngô Thị Liễu,... ông có công rất lớn trong việc xây dựng và phát triển nghệ thuật Tuồng ở thế kỉ 20.

Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, ông có rất nhiều vai diễn nổi tiếng như: Vua Đói (Lý Phụng Đình), Quan Công (Tam Quốc), Vua Trụ (Trầm Hương Các), Lý Khắc Minh (Tam Nữ Đồ Vương), Thiện Công (Lý Phụng Đình), Phương Cơ (Ngọn lửa Hồng Sơn)... nhiều vai diễn của ông được khán giả rất yêu thích.

Ông được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào đợt 2 năm 1988.

Ông mất năm 1990, hưởng thọ 90 tuổi.

Tham khảo

Nghệ sĩ tuồng
Người Quảng Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20


title: Mulelocha

text:
Mulelocha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Thủ công nghiệp Đại Việt thời Trần

text:
Thủ công nghiệp Đại Việt thời Trần phản ánh sự phát triển thủ công nghiệp thời nhà Trần trong lịch sử Việt Nam.

Thủ công nghiệp nhà nước

Kế tục nhà Lý, nhà Trần tiếp tục xây dựng quan xưởng. Thủ công nghiệp nhà nước gồm nhiều ngành nghề khác nhau.

 Nghề gốm:
Đây là một bộ phận quan trọng của quan xưởng. Kết quả khảo cổ cho nhiều phế tích ở Thiên Trường. Trên địa phận thôn Bối xã Mỹ Thịnh (ngoại thành Nam Định) xưa thuộc hương Tức Mặc, các nhà khảo cổ tìm thấy nhiều chồng bát đĩa, bao nung và vết tích lò gốm. Lò gốm quan xưởng chủ yếu sản xuất đồ dùng thiết yếu như bát, đĩa, chén, đồ thờ cúng hoặc vật liệu xây dựng như gạch, ngói.

 Nghề dệt:
Nghề dệt được triều đình chú trọng, đặt ngay trong cung đình. Đồ dệt của vua chủ yếu là tơ tằm.

 Chế tạo vũ khí:
Các quan xưởng chế tạo vũ khí phục vụ cho quân đội. Thợ làm việc ở đây đều có thân phận thấp kém, được gọi chung là quan nô. Họ bị cưỡng bức lao động và bị lệ thuộc vào triều đình.

Sản phẩm những người thợ này làm ra để phục vụ triều đình chứ không phải sản phẩm tiêu thụ trên thị trường. Ngoài ra, triều đình còn trưng dụng những người thợ giỏi để phục vụ cho các công trình lớn.

Thủ công nghiệp nhân dân

Đây là bộ phận quan trọng và phổ biến của tiểu thủ công. Họ là những hộ sản xuất sản phẩm thủ công nghiệp mang trao đổi, buôn bán tại các chợ, phố, lị sở, các chợ phủ lộ và kinh thành Thăng Long.

Các ngành nghề chính trong nhân dân gồm có:
 Nghề gốm: sản xuất đồ sinh hoạt hằng ngày của nhân dân. Nổi tiếng nhất là làng Bát Tràng, Thổ Hà, Phù Lãng.
 Nghề rèn sắt: Nhiều làng rèn chuyên nghiệp đã hình thành thời Trần. Tại các phủ Diễn Châu, Nghệ An có 2 làng Tùng Lâm và Hoa Chàng. Lò rèn được đặt ở nơi gần quặng sắt là núi Trường Sắt cách Nho Lâm 10 km về phía nam. Cuối thế kỷ 14, nghề rèn sắt truyền từ Hoa Chàng (Hà Tĩnh) ra làng rèn Hoa Chàng mới (Vân Chàng, Nam Định).
 Nghề đúc đồng: Có vị trí khá quan trọng. Trung tâm đúc đồng tại làng Bưởi (tức làng Đại Bái, Gia Lương, Bắc Ninh). Người thợ đúc đồng ở đây tạo ra nhiều sản phẩm từ tượng Phật, đồ thờ đến đồ gia dụng
 Nghề làm giấy và in: Nhu cầu giao lưu văn hóa thúc đẩy ngành này ngày càng phát triển và mở rộng.
 Nghề mộc và xây dựng: Nghề mộc tạo đồ dùng gia đình, đồ thờ cúng và tạo dựng nhà ở. Các thành tựu lớn nhất của hai ngành này là các công trình kiến trúc ở kinh thành Thăng Long, Tức Mặc, các phủ đệ Vạn Kiếp.
 Nghề khai khoáng: Hầu hết các mỏ khai thác ở phía tây và phía bắc như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Oai, Tuyên Hóa. Các mỏ kim loại khai thác gồm có vàng, bạc, đồng, chì, thiếc, diêm tiêu.

Xem thêm
 Nhà Trần

Tham khảo
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Kinh tế Việt Nam thời Trần
Lịch sử kinh tế Việt Nam


title: Leonhard Euler

text:
Leonhard Euler ( , ; 15 tháng 4 năm 170718 tháng 9 năm 1783) là một nhà toán học, nhà vật lý học, nhà thiên văn học, nhà lý luận và kỹ sư người Thụy Sĩ. Ông đã có những khám phá quan trọng và có ảnh hưởng trong nhiều ngành toán học, như vi tích phân và lý thuyết đồ thị, đồng thời có những đóng góp tiên phong cho một số ngành như tô pô và lý thuyết số giải tích. Ông cũng giới thiệu nhiều thuật ngữ và ký hiệu toán học hiện đại, đặc biệt cho ngành giải tích toán học, nổi bật là khái niệm hàm số toán học. Ông cũng được biết đến với những nghiên cứu về cơ học, thủy động lực học, quang học, thiên văn học và lý thuyết âm nhạc.

Euler là một trong những nhà toán học nổi tiếng nhất của thế kỷ 18 và được coi là một trong những nhà toán học vĩ đại nhất trong lịch sử. Ông cũng được nhiều người coi là nhà toán học có năng suất nhất mọi thời đại. Sau khi ông qua đời, các công trình của ông được tập hợp lại trong quyển "Leonhard Euler Opera Omnia" gồm 85 quyển cỡ lớn với hơn 40.000 trang, (ước tính một người phải làm việc khoảng 40 năm mới có thể ghi lại lượng công trình này). Ông đã dành phần lớn cuộc đời của mình ở Saint Petersburg, Nga, và Berlin, khi ấy là thủ đô của nước Phổ. Một nhận xét của Pierre-Simon Laplace đã thể hiện ảnh hưởng của Euler đối với toán học: "Hãy đọc Euler, đọc Euler đi, ông ấy là bậc thầy của tất cả chúng ta." Tên của ông đã được đặt cho một miệng núi lửa trên Mặt Trăng và cho tiểu hành tinh 2002 Euler.

Tiểu sử

Thời trẻ
Leonhard Euler sinh ngày 15 tháng 4 năm 1707 tại Basel, Basel-Stadt, Thụy Sĩ. Ông là con của Basela Paul III Euler, mục sư thần học Calvin và Marguerite née Brucker, con gái của một mục sư. Ông có hai chị em gái là Anna Maria và Maria Magdalena, và một em trai là Johann Heinrich. Ngay sau khi Leonhard chào đời, cha ông chuyển từ Basel đến thị trấn Riehen, đây là nơi Euler đã dành hầu hết thời thơ ấu của mình. Paul Euler là một người bạn của dòng họ Bernoulli; Johann Bernoulli sau này được coi là nhà toán học hàng đầu của châu Âu, và sẽ là nguồn ảnh hưởng quan trọng nhất đối với cậu bé Leonhard.

Euler thừa hưởng nền giáo dục chính thức bắt đầu tại Basel, nơi ông đến sống với bà ngoại của ông. Năm 1720, lúc 13 tuổi, ông theo học tại Đại học Basel, và năm 1723, ông nhận bằng Thạc sĩ Triết học với luận văn so sánh các triết luận của Descartes và Newton. Trong thời gian đó, ông cũng đã được học các bài giảng từ Johann Bernoulli vào những buổi chiều thứ bảy, người đã nhanh chóng khám phá ra tài năng toán học lạ thường ở cậu học sinh mới của mình. Vào thời điểm đó, các nghiên cứu chính của Euler bao gồm thần học, tiếng Hy Lạp và Hebrew tuân theo sự thúc giục của cha ông để Euler trở thành mục sư, nhưng Bernoulli đã thuyết phục cha của Leonhard rằng cậu bé đã được định để trở thành một nhà toán học vĩ đại.

Năm 1726, Euler hoàn thành luận văn về sự truyền âm thanh với tiêu đề De Sono. Vào thời điểm đó, ông không thành công khi cố gắng có được một vị trí tại Đại học Basel. Năm 1727, Leonhard lần đầu tiên tham gia "Cuộc thi giải toán" của Viện Hàn lâm Paris; câu đố năm đó là tìm cách tốt nhất để đặt cột buồm trên tàu. Pierre Bouguer, người sau này được biết đến như là "cha đẻ của kiến trúc hải quân", đã chiến thắng và Euler đứng thứ hai. Euler sau đó đã giành chiến thắng cuộc thi hàng năm này đến mười hai lần.

Saint Petersburg
Trong khoảng thời gian này, hai con trai của Johann Bernoulli, là Daniel và Nicolaus, đang làm việc tại Viện Hàn lâm Khoa học Đế quốc Nga ở Saint Petersburg. Vào ngày 31 tháng 7 năm 1726, Nicolaus mất do viêm ruột thừa trong lúc ở Nga dưới một năm, và khi Daniel đảm nhận vị trí của anh trai tại phân viện toán học/vật lý, ông đã đề nghị rằng vị trí ở phân viện sinh lý học mà anh trai ông bỏ trống có thể được đảm trách bởi người bạn Euler. Vào tháng 11 năm 1726, Euler háo hức chấp nhận lời đề nghị, nhưng trì hoãn chuyến đi đến Saint Petersburg vì trong lúc đó ông đã không thành công khi nộp đơn làm giáo sư vật lý tại Đại học Basel.

Euler đến Saint Petersburg vào ngày 17 tháng 5 năm 1727. Một thời gian sau ông được đề cử từ vị trí nhân viên ở phân viện y học của Viện Hàn lâm chuyển sang vị trí trong phân viện toán học. Ông được ở cùng Daniel Bernoulli - mà hai ông thường làm việc hợp tác chặt chẽ với nhau. Lâu ngày Euler đã quen với nước Nga và quyết định sống tại Saint Petersburg. Ông cũng nhận thêm một công việc là y sĩ trong Hải quân Nga.

Viện Hàn lâm Saint Petersburg, được thành lập bởi Peter Đại đế, có mục đích cải thiện giáo dục ở Nga và để thu hẹp khoảng cách khoa học với Tây Âu. Kết quả là, hoạt động của Viện đặc biệt hấp dẫn với các học giả nước ngoài như Euler. Viện có nguồn tài chính phong phú và một thư viện toàn diện được trích ra từ chính các thư viện riêng của Peter và của tầng lớp quý tộc. Rất ít học sinh được ghi danh vào Viện Hàn lâm để làm giảm gánh nặng dạy học của giảng viên, và Viện nhấn mạnh vào công tác nghiên cứu và đề nghị các thành viên dành nỗ lực của họ cũng như thời gian và sự tự do để theo đuổi các câu hỏi khoa học.

Người bảo trợ của Học viện, nữ hoàng Yekaterina I, đã tiếp tục các chính sách tiến bộ của người chồng quá cố. Giới quý tộc Nga sau đó đã giành được quyền lực với sự lên ngôi của Pyotr II lúc 12 tuổi. Giới quý tộc đã nghi ngờ các nhà khoa học ngoại quốc của học viện, do vậy họ đã cắt giảm kinh phí hoạt động và gây ra những khó khăn khác cho Euler và các đồng nghiệp của ông.

Các điều kiện làm việc được cải thiện nhẹ sau khi Pyotr II băng hà, và Euler nhẹ nhàng vượt qua hàng ngũ trong Viện và tiến đến làm giáo sư vật lý vào năm 1731. Hai năm sau đó, Daniel Bernoulli, người bị ảnh hưởng nặng bởi việc kiểm duyệt và những thù địch mà ông phải đối mặt tại Saint Petersburg, đã rời Nga đến Basel. Euler đã kế nhiệm ông làm trưởng phân viện Toán học.

Vào ngày 7 tháng 1 năm 1734, ông kết hôn với Katharina Gsell (1707-1773), con gái của Georg Gsell, một họa sĩ của Học viện giáo dục. Cặp vợ chồng trẻ mua một căn nhà bên cạnh sông Neva. Trong số mười ba đứa con của họ, chỉ có năm người sống đến lúc trưởng thành.

Berlin

Lo ngại về tình trạng bất ổn đang diễn ra ở Nga, Euler rời St. Petersburg ngày 19 tháng 6 năm 1741 để đảm nhiệm vị trí tại Viện Hàn lâm Berlin - theo lời mời của Friedrich Đại đế vương quốc Phổ. Ông sống 25 năm tại Berlin, nơi ông viết hơn 380 bài báo. Ở Berlin, ông xuất bản hai tác phẩm mà sẽ trở thành nổi tiếng nhất: Introductio in analysin infinitorum, một cuốn về các hàm toán học được xuất bản năm 1748, và cuốn Institutiones calculi differentialis, xuất bản năm 1755 về giải tích vi phân. Năm 1755, ông được bầu làm thành viên nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.

Ngoài ra, Euler được yêu cầu dạy học cho Friederike Charlotte vùng Brandenburg-Schwedt, hay chính là công chúa vùng Anhalt-Dessau và là cháu gái của Friedrich. Euler đã viết hơn 200 lá thư cho cô vào đầu thập niên 1760, sau đó đã được biên soạn thành một cuốn bán rất chạy với tựa đề đầy đủ là Thư của Euler về các chủ đề triết học tự nhiên khác nhau gửi đến một công chúa Phổ. Tác phẩm này chứa đựng những giải thích của Euler về nhiều chủ đề liên quan đến vật lý và toán học, cũng như cung cấp thêm hiểu biết có giá trị về tính cách và niềm tin tôn giáo của Euler. Cuốn sách này được đọc rộng rãi hơn bất kỳ tác phẩm toán học nào của ông và được xuất bản trên khắp châu Âu và ở Hoa Kỳ. Sự phổ biến của cuốn Thư của Euler chứng minh cho khả năng của Euler trong việc truyền đạt các vấn đề khoa học một cách có hiệu quả đến đối tượng đại chúng (tức không có chuyên môn trong ngành), một khả năng thường ít có ở một nhà khoa học nghiên cứu chuyên sâu.

Mặc dù có đóng góp to lớn của Euler cho uy tín của Viện Hàn lâm Khoa học Phổ, ông lại làm Friedrich nổi giận và cuối cùng phải rời khỏi Berlin. Xung quanh nhà vua Phổ có đông đảo trí thức trong triều đình, và ông đã thấy Euler không tinh tế và không có nhiều kỹ năng ngoài tính toán và con số. Euler là người đơn giản và sùng kính tôn giáo, cũng như không bao giờ đặt câu hỏi về trật tự xã hội hiện tại hay những niềm tin thông thường; và trong nhiều trường hợp là cực đối nghịch với Voltaire - người thích vị trí cao trong triều đình của Friedrich. Euler không phải là một nhà tranh biện giỏi và thường thể hiện ra khi ông tranh luận về các đối tượng mà ông biết rất ít, biến ông thành mục tiêu thường xuyên của mưu kế Voltaire. Friedrich Đại đế cũng bày tỏ sự thất vọng với kỹ năng thực tiễn của Euler trong lá thư gửi đến Voltaire:Trẫm muốn có một vòi nước trong vườn: Euler tính toán lực của bánh xe nước cần thiết để nâng nước vào một hồ chứa, từ đó nước sẽ chảy tuôn vào các kênh, cuối cùng đến đài nước phụt lên tại Sanssouci. Vòi nước của ta đã được thiết kế mang tính hình học như thế và không thể đẩy lượng nước nằm gần hơn năm mươi bước vào hồ chứa. Đúng là vớ vẩn của vớ vẩn! Thứ hình học phù phiếm!

Suy giảm thị lực

Thị giác của Euler ngày càng tệ hơn trong sự nghiệp toán học của ông. Năm 1738, ba năm sau khi gần khỏi sốt, mắt phải của ông trở nên gần như bị mù, nhưng Euler lại đổ lỗi tình trạng này là do công việc vẽ bản đồ cho Viện Hàn lâm St Petersburg. Thị lực của Euler ngày càng tệ hơn trong suốt thời gian ông ở Đức, thậm chí lúc đó Friedrich còn gọi ông là "Một mắt". Mắt trái Euler sau đó còn xuất hiện cườm khô ở thủy tinh thể mà được được phát hiện vào năm 1766. Chỉ vài tuần sau khi phát hiện ra nó, ông đã gần như bị mù hoàn toàn. Tuy nhiên, tình trạng đó dường như ít ảnh hưởng đến khả năng làm việc của ông, vì ông có thiên bẩm về kỹ năng tính nhẩm và trí nhớ siêu phàm - bù lại cho thị lực kém. Khi cả hai mắt đều không nhìn được, Euler nói: "Bây giờ tôi sẽ ít xao nhãng hơn". Ví dụ, Euler có thể đọc thuộc lòng sử thi Aeneid của Publius Vergilius từ đầu đến cuối mà không vấp, và ông cũng có thể chỉ ra dòng nào là đầu tiên và là cuối cùng của mỗi trang trong bản in. Với sự trợ giúp của các phụ tá ghi chép, năng suất của Euler trên nhiều lĩnh vực nghiên cứu lại thực sự tăng lên. Trong năm 1775, trung bình, ông viết một trang toán học mỗi tuần. Gia đình dòng họ Euler còn mang một cái tên kép, Euler-Schölpi, phần sau của nó có nguồn gốc từ schelb và schief, có nghĩa là mờ mắt, hoặc tàn tật. Điều này cho thấy một số người trong dòng họ Euler từng có những vấn đề liên quan đến mắt.

Trở về Nga và qua đời

Năm 1760, trong chiến tranh Bảy Năm, trang trại của Euler ở Charlottenburg, Berlin bị cướp phá bởi lính Nga khi họ tràn qua. Khi biết được sự việc này, tướng Ivan Petrovich Saltykov đã bồi thường thiệt hại tài sản cho Euler, sau đó Nữ hoàng Elizaveta đã đền bù thêm 4000 rúp - một khoản tiền rất lớn vào thời đó. Tình hình chính trị ở Nga đã ổn định sau khi Ekaterina II Đại đế lên ngôi, vì vậy, năm 1766 Euler chấp nhận lời mời trở lại Viện Hàn lâm St. Petersburg. Các điều kiện của ông khá là cao - với mức lương hàng năm đến 3000 rúp, tiền trợ cấp cho vợ ông, và những hứa hẹn sẽ bổ nhiệm các vị trí danh giá cho các con trai ông. Tất cả những điều kiện này đều được chấp thuận. Ông đã sống những năm tháng cuối đời ở Nga. Tuy nhiên, một bi kịch đã xảy đến. Một trận hỏa hoạn tại St. Petersburg năm 1771 khiến ông mất nhà và suýt nữa là mạng sống. Năm 1773, vợ ông, Katharina, mất sau gần 40 năm chung sống.

Ba năm sau cái chết của Katharia, Euler kết hôn với người em (không cùng cha/mẹ) của vợ mình, Salome Abigail Gsell (1723-1794). Cuộc hôn nhân này kéo dài đến khi ông qua đời. Năm 1782, ông được bầu làm Thành viên Danh dự ngoại quốc của Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Hoa Kỳ.

Tại Saint Petersburg vào ngày 18 tháng 9 năm 1783, sau bữa ăn trưa với gia đình, khi Euler đang thảo luận về hành tinh mới được khám phá sao Thiên vương và quỹ đạo của nó với viện sĩ Anders Johan Lexell, người ông đổ sụp xuống do xuất huyết não. Ông qua đời vài giờ sau đó. Jacob von Staehlin-Storcksburg đã viết một bài cáo phó ngắn cho Viện Hàn lâm Khoa học Nga. Sau đó, nhà toán học người Nga Nicolas Fuss, một trong các học trò của Euler, đã viết điếu văn chi tiết hơn, và chính ông đọc tại buổi lễ tưởng niệm. Trong bài viết tưởng niệm gửi đến Viện Hàn lâm Pháp, nhà toán học và triết gia người Pháp Marquis de Condorcet, đã viết:il cessa de calculer et de vivre -... ông đã ngừng tính và ngừng sống.

Euler được chôn bên cạnh người vợ Katharina tại nghĩa trang Smolensk Lutheran trên đảo Goloday. Vào năm 1785, Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã đặt bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch của Leonhard Euler trên một bệ, ngay cạnh ghế Chủ tịch viện. Năm 1837, Viện đã đặt bia mộ cho huyệt của ông. Để tưởng nhớ 250 năm ngày sinh của Euler vào năm 1956, bia mộ được di dời và ông được cải táng đến tu viện Alexander Nevsky - một nghĩa trang hơn 200 tuổi.

Đóng góp
Euler đã làm việc trong hầu hết các lĩnh vực của toán học, như hình học, số vô cùng bé (infinitesimal), vi tích phân, lượng giác, đại số, lý thuyết số, cũng như cơ học môi trường liên tục, thuyết mặt trăng và các lĩnh vực khác của vật lý học. Ông là một nhân vật tiêu biểu trong lịch sử toán học; nếu được in, các tác phẩm của ông, đa số đều là các tác phẩm cơ bản, sẽ chiếm từ 60 đến 80 pho sách. Tên gọi Euler được gắn cùng rất nhiều chủ đề toán học, đến nổi trong ngành toán học có câu nói rằng các khám phá và định lý được đặt tên theo người chứng mình chúng sau Euler.

Euler là nhà toán học duy nhất có hai số mang theo tên của ông: Số e trong vi tích phân, e, xấp xỉ 2,71828, và hằng số Euler–Mascheroni γ (gamma) đôi khi được gọi là "hằng số Euler", xấp xỉ 0.57721. Các nhà toán học vẫn chưa biết được số γ là số hữu tỉ hay số vô tỉ.

Ký hiệu toán học
Euler đã giới thiệu và phổ biến một vài khái niệm và ký hiệu quy ước thông qua các cuốn sách được lưu truyền rộng rãi của ông. Nổi bật nhất, ông giới thiệu khái niệm hàm số và là người đầu tiên viết f(x) để ký hiệu hàm f áp dụng cho đối số x. Ông cũng đưa ra các ký hiệu hiện đại cho các hàm lượng giác, chữ cái  cho cơ số của logarit tự nhiên (mà ngày nay còn gọi là số Euler), chữ cái Hy Lạp Σ viết hoa cho ký hiệu tổng và chữ  ký hiệu cho đơn vị ảo. Việc sử dụng chữ cái Hy Lạp π ký hiệu cho tỷ số giữa chu vi và đường kính của hình tròn cũng được phổ biến bởi Euler, mặc dù nguồn gốc của nó được nhà toán học xứ Wales William Jones đưa ra.

Hình học

Các nghiên cứu của Euler về hình học trên phạm vi rộng lớn bao gồm trong hình học phẳng lẫn hình học không gian. Ông tìm hiểu tính chất các đường trong tam giác với các kết quả như: định lý đường thẳng Euler, định lý Euler liên hệ giữa tâm đường tròn nội tiếp và tâm đường tròn ngoại tiếp, đường tròn chín điểm trong một tam giác. Ông cũng khám phá ra mối liên hệ giữa tổng bình phương các cạnh một tứ giác với tổng bình phương hai đường chéo của nó. Về hình học không gian, ông đưa ra định nghĩa góc Euler nhằm miêu tả phương hướng của vật rắn trong không gian 3 chiều và định lý quay vật rắn.

Euler cũng tìm hiểu mối liên hệ giữa hình học và số học thông qua bài toán tìm các hình hộp chữ nhật mà cả ba cạnh và 3 đường chéo của mỗi mặt đều là các số tự nhiên.

Giải tích
Sự phát triển của ngành giải tích vô cùng bé (infinitesimal calculus) là lĩnh vực được các nhà toán học thế kỷ 18 ưu tiên nghiên cứu hàng đầu, và các nhà toán học trong gia đình Bernoulli—những người bạn gia đình của Euler—có vai trò chính trong sự tiến triển đầu tiên của lĩnh vực. Nhờ ảnh hưởng của họ, việc nghiên cứu giải tích trở thành trọng tâm chính của Euler. Trong khi một số chứng minh của Euler không được chấp nhận nếu dựa theo các tiêu chuẩn hiện đại về mức độ chặt chẽ toán học (ông đặc biệt dựa trên nguyên tắc tính tổng quát của đại số, generality of algebra), các ý tưởng của ông đã đưa đến nhiều đột phá lớn. Euler còn nổi tiếng trong ngành giải tích với việc sử dụng thường xuyên và phát triển các chuỗi lũy thừa, trong đó các hàm số được biểu diễn dưới dạng tổng vô hạn các số hạng, như

Đặc biệt, Euler đã chứng minh trực tiếp công thức khai triển thành chuỗi lũy thừa cho  và hàm tang lượng giác ngược (chứng minh gián tiếp thông qua kỹ thuật chuỗi lũy thừa ngược đưa ra bởi Newton và Leibniz trong giai đoạn từ 1670 đến 1680). Việc táo bạo sử dụng chuỗi lũy thừa cho phép ông giải được bài toán nổi tiếng vấn đề Basel vào năm 1735 (và ông đưa ra các lập luận kỹ lưỡng hơn vào năm 1741), tính tổng các nghịch đảo bình phương các số tự nhiên:

ở đó  là hàm Euler zeta (không nên lầm lẫn với hàm Riemann zeta vốn không hoàn toàn giống nhau ở miền giá trị của x).

Euler giới thiệu cách sử dụng các hàm mũ và logarit trong các chứng minh giải tích. Ông khám phá ra cách biểu diễn nhiều hàm logarit khác nhau dưới dạng các chuỗi lũy thừa, và ông đã định nghĩa thành công logarit cho các số âm và số phức, do đó giúp mở rộng xa hơn phạm vi ứng dụng toán học của logarit. Ông cũng nêu định nghĩa hàm mũ cho các số phức, và khám phá ra mối liên hệ của nó với các hàm lượng giác. Đối với một số thực  bất kỳ (đơn vị đo theo radian), công thức Euler về hàm mũ phức được viết như sau

Một trường hợp đặc biệt của công thức trên đó là đồng nhất thức Euler,

được nhà vật lý Richard P. Feynman coi là "công thức đáng chú ý nhất trong toán học", vì trong một công thức có xuất hiện của các phép toán cộng, nhân, lũy thừa, và dấu bằng, cũng như thể hiện mối liên hệ giữa các hằng số quan trọng 0, 1, ,  và . Năm 1988, bạn đọc của tạp chí Mathematical Intelligencer bầu chọn đây là "công thức toán học đẹp nhất từ trước đến nay". Trong số công thức được bình chọn, có 3 công thức của Euler trong tổng số 5 công thức dẫn đầu ở cuộc bình chọn này.

Ngoài ra, công thức de Moivre do Abraham de Moivre khám phá ra trước đó vào năm 1707 trở thành hệ quả trực tiếp của công thức Euler.

Thêm vào đó, Euler đã nghiên cứu sâu hơn lý thuyết các hàm siêu việt (transcendental functions) bằng đưa ra hàm gamma và phương pháp mới để giải các phương trình bậc bốn. Ông cũng tìm ra một cách tính các tích phân biến số phức giúp khai phá sơ bộ cho sự phát triển của giải tích phức hiện đại. Ông phát minh ra phép tính biến phân với kết quả nổi tiếng trong ngành này, đó là phương trình Euler–Lagrange.

Euler là người tiên phong sử dụng phương pháp giải tích để giải các vấn đề trong lý thuyết số. Với phương pháp này, ông đã kéo gần lại hai lĩnh vực dường như tách biệt của toán học và giới thiệu ra một ngành nghiên cứu mới, lý thuyết số giải tích. Các đột phát trong lĩnh vực này của Euler có thể liệt kê ra bao gồm chuỗi siêu hình học (hypergeometric series), q-series, hàm lượng giác hypebolic và lý thuyết giải tích liên phân số tổng quát hóa. Ví dụ, ông chứng minh định lý có vô hạn số nguyên tố bằng cách sử dụng tính phân kỳ của các chuỗi điều hòa (harmonic series), và ông sử dụng phương pháp giải tích để thu thêm hiểu biết về sự phân bố của các số nguyên tố. Công trình của Euler trong lĩnh vực này dẫn đến sự phát triển của định lý số nguyên tố (prime number theorem, định lý phát biểu về sự phân bố của số nguyên tố giữa hai số nguyên dương cho trước).

Lý thuyết số
Mối quan tâm của Euler về lý thuyết số có thể lần lại từ ảnh hưởng của nhà toán học Christian Goldbach, một người bạn của ông ở Viện hàn lâm St. Petersburg. Nhiều tác phẩm ban đầu của Euler về lý thuyết số dựa trên các nghiên cứu của Pierre de Fermat. Euler đã phát triển một số ý tưởng của Fermat và bác bỏ một số phỏng đoán của nhà toán học này.

Euler đã liên hệ bản chất của sự phân bố các số nguyên tố với các ý tưởng trong lĩnh vực giải tích. Ông chứng minh được sự phân kỳ của tổng nghịch đảo các số nguyên tố (xem Wikipedia tiếng Anh). Trong quá trình nghiên cứu tổng này, ông đã phát hiện ra mối liên hệ giữa hàm zeta Riemann và các số nguyên tố; mà kết quả được biết dưới dạng chứng minh của Euler về công thức tích cho hàm zeta Riemann (xem Wikipedia tiếng Anh).

Euler chứng minh được đồng nhất thức Newton (xem Wikipedia tiếng Anh), định lý nhỏ Fermat, định lý Fermat về tổng của hai số chính phương, và có đóng góp quan trọng cho định lý Lagrange về tổng bốn bình phương (xem Wikipedia tiếng Anh). Ông phát minh ra hàm phi φ(n), số các số nguyên dương nhỏ hơn hoặc bằng số nguyên n mà nguyên tố cùng nhau với n. Sử dụng các tính chất của hàm này, ông đã tổng quát hóa định lý nhỏ Fermat thành dạng mà ngày nay biết đến là định lý Euler. Ông có đóng góp đặc biệt quan trọng cho lý thuyết số hoàn hảo, lý thuyết đã làm say mê các nhà toán học từ thời Euclid. Euler đã chứng minh mối liên hệ tường minh giữa số hoàn hảo và số nguyên tố Mersenne được chứng minh trước đó bởi Euclid là quan hệ một - một, kết quả ngày nay được biết đến với định lý Euclid–Euler (mỗi số nguyên tố Mersenne sẽ cho tương ứng một số hoàn hảo, và ngược lại). Euler cũng nêu ra phỏng đoán về luật tương hỗ bậc hai. Khái niệm này được coi như là định lý cơ bản của lý thuyết số, và ý tưởng của ông đặt cơ sở cho công trình của Carl Friedrich Gauss về luật tương hỗ bậc hai sau này. Năm 1772, Euler chứng minh được 231 − 1 = 2,147,483,647 là số nguyên tố Mersenne. Nó là số nguyên tố lớn nhất được biết cho đến tận năm 1867.

Lý thuyết đồ thị

Năm 1735, Euler trình bày lời giải về bài toán nổi tiếng bảy cây cầu ở Königsberg. Thành phố Königsberg, khi ấy thuộc Vương quốc Phổ nằm bên bờ sông Pregel, trong đó có hai đảo lớn được nối với nhau và với đất liền bằng 7 cây cầu. Bài toán đặt ra là liệu có con đường nào để đi liền một mạch mà mỗi lần chỉ đi qua đúng một cầu và quay trở lại điểm xuất phát. Câu trả lời là không tồn tại con đường như vậy: hay không tồn tại một đường đi Euler. Lời giải này được coi như là định lý đầu tiên trong lĩnh vực lý thuyết đồ thị, đặc biệt là lý thuyết đồ thị phẳng.

Euler cũng khám phá ra công thức  liên hệ giữa số đỉnh, số cạnh và số mặt của một đa diện lồi, và cũng được áp dụng cho đồ thị phẳng. Hằng số trong công thức này về sau được gọi là đặc trưng Euler của đồ thị (hoặc cho những đối tượng toán học), và có liên hệ với giống của đối tượng. Các công trình nghiên cứu tổng quát hóa công thức này, đặc biệt bởi Cauchy và L'Huilier, cùng nhiều nhà toán học khác đặt cơ sở cho sự phát triển của lĩnh vực tô-pô học sau này.

Toán ứng dụng
Một vài thành công lớn nhất của Euler là ở giải quyết những vấn đề thực tiễn bằng phương pháp giải tích, và nghiên cứu nhiều ứng dụng của số Bernoulli, chuỗi Fourier, số Euler, hằng số  và , liên phân số và tích phân. Ông kết hợp phép tính vi tích phân của Leibniz với phương pháp đạo hàm của Newton, và phát triển các công cụ giúp nó dễ dàng sử dụng hơn khi áp dụng giải tích vào các vấn đề thực. Ông đã có cải thiện lớn trong việc tính tích phân bằng phương pháp xấp xỉ số, phát minh ra xấp xỉ Euler như được biết ngày nay. Nổi bật nhất trong những xấp xỉ này đó là phương pháp Euler và công thức Euler–Maclaurin. Ông cũng làm đơn giản hóa cách sử dụng phương trình vi phân, đặc biệt giới thiệu ra hằng số Euler–Mascheroni:

Một trong những mối quan tâm kỳ lạ của Euler đó là áp dụng các ý tưởng toán học vào trong âm nhạc. Năm 1739 ông viết cuốn Tentamen novae theoriae musicae, với hy vọng có thể đưa lý thuyết âm nhạc trở thành một bộ phận của toán học. Tuy nhiên, lĩnh vực nghiên cứu này của ông không nhận được sự quan tâm rộng rãi và từng được miêu tả như là mang quá nhiều nội dung toán học đối với các nhạc sĩ và quá nhiều nội dung âm nhạc đối với các nhà toán học.

Vật lý và thiên văn học

Euler giúp phát triển phương trình dầm Euler–Bernoulli, sau này trở thành nền tảng của vật lý kỹ thuật. Bên cạnh việc ông áp dụng thành công các công cụ giải tích của mình vào các bài toán của cơ học cổ điển, Euler cũng áp dụng các kỹ thuật này cho các vấn đề của cơ học thiên thể. Nghiên cứu của ông trong thiên văn học đã được nhận một số giải thưởng từ Viện hàn lâm khoa học Pháp trong sự nghiệp của mình. Thành tựu của ông bao gồm xác định độ chính xác cao quỹ đạo của các sao chổi và các thiên thể khác, tìm hiểu bản chất của sao chổi, và tính toán thị sai của Mặt Trời. Các tính toán của ông cũng đóng góp cho sự phát triển của việc lập bảng kinh độ chính xác sau này.

Thêm vào đó, Euler đã có những đóng góp quan trọng cho lĩnh vực quang học. Ông không tán thành lý thuyết hạt ánh sáng của Newton nêu trong cuốn Opticks, mà ở thời điểm ấy là một lý thuyết nổi bật chiếm ưu thế. Các bài báo của ông trong thập niên 1740 đã giúp đảm bảo rằng lý thuyết sóng ánh sáng do Christiaan Huygens đề xuất trở lại thành một lý thuyết được chấp thuận rộng hơn, cho đến tận khi có sự phát triển của lý thuyết lượng tử về ánh sáng.

Năm 1757 ông công bố một hệ phương trình quan trọng miêu tả dòng chất lưu không nhớt (inviscid flow), mà ngày nay được biết đến là phương trình Euler của cơ học chất lưu (nó là trường hợp đặc biệt của phương trình Navier-Stokes). Ở dạng vi phân, các phương trình này là:

với
 ρ là khối lượng riêng chất lưu,
 u là vectơ vận tốc chất lưu, với các thành phần u, v, và w,
 E = ρ e + ½ ρ (u2 + v2 + w2) là tổng năng lượng trên đơn vị thể tích, với e là nội năng trên đơn vị khối lượng chất lưu,
 p là áp suất,
 ⊗ ký hiệu tích tenxơ, và
 0 là vectơ-không.

Euler cũng được biết đến trong cơ học kết cấu với công thức tính lực tới hạn tác dụng lên thanh đứng thẳng lý tưởng, mà tính chất chỉ phụ thuộc vào độ dài và độ cứng kháng uốn của nó:

với
 F = lực tới hạn hay lớn nhất (lực tác dụng dọc trục của cột lý tưởng),
 E = mô đun đàn hồi,
 I = mô men quán tính diện tích của tiết diện cột,
 L = chiều dài tự do của cột,
 K = hệ số độ dài hữu hiệu, mà giá trị phụ thuộc vào điều kiện liên kết của hai điểm đầu cuối cột, xác định trên lý thuyết như sau:
Hai đầu khớp (như bản lề, quay tự do), K = 1,0
Hai đầu ngàm cố định, K = 0,50
Một đầu ngàm, một đầu khớp, K = 0,699…
Một đầu ngàm, một đầu tự do, K = 2,0
 K L là độ dài hữu hiệu của cột
 E I là độ cứng kháng uốn của cột.

Logic
Euler cũng sử dụng đường cong kín để minh họa các lý giải tam đoạn luận (1768). Các sơ đồ này ngày nay gọi là sơ đồ Euler.

Sơ đồ Euler là một cách biểu diễn bằng sơ đồ về các tập hợp và mối liên hệ giữa chúng. Sơ đồ Euler bao gồm các đường cong kín đơn giản (thường là hình tròn) trong mặt phẳng và biểu diễn cho các tập hợp. Mỗi đường cong kín Euler chia mặt phẳng ra thành hai vùng hoặc "miền": miền trong chứa các phần tử của tập hợp, và miền ngoài là những phần tử không thuộc tập hợp. Kích thước hoặc hình dạng của các đường cong kín không mang tính quan trọng; ý nghĩa quan trọng của sơ đồ là ở chỗ các đường cong có chung một miền. Mối liên hệ không gian giữa các miền bị chặn bởi các đường cong kín (chung một miền, chứa trong hoặc tách rời) tương ứng với các quan hệ của lý thuyết tập hợp (giao, tập con và không giao nhau). Các đường con kín mà các miền trong không giao nhau gọi là các tập không giao nhau. Hai đường cong kín có chung một miền trong biểu diễn hai tập hợp có chung các phần tử; một miền nằm bên trong hai miền khác biểu diễn các phần tử chung nhau của hai tập hợp (giao của hai tập hợp). Một đường cong kín nằm hoàn toàn bên trong một đường cong kín khác biểu diễn tập con của một tập hợp. Sơ đồ Euler cùng với sơ đồ Venn được đưa vào nội dung giảng dạy của lý thuyết tập hợp như là một phần trong chương trình toán học mới của thập niên 1960. Kể từ đó, sơ đồ biểu diễn tập hợp đã được chấp nhận và sử dụng cho cả các lĩnh vực khác.

Âm nhạc
Ngay cả khi nghiên cứu âm nhạc, cách tiếp cận của Euler chủ yếu dựa trên mô hình toán học. Các bài luận của ông về âm nhạc không quá nhiều (chỉ dày vài trăm trang, trong tổng số khoảng 30 nghìn trang giấy), nhưng chúng phản ánh mối bận tâm từ sớm và không rời khỏi tâm trí trong suốt cuộc đời của ông.

Điểm đầu tiên trong lý thuyết âm nhạc của Euler là định nghĩa "thể loại", hay số khả năng chia một quãng tám sử dụng các số nguyên tố 3 và 5. Euler miêu tả 18 thể loại này, với định nghĩa tổng quát 2mA, trong đó A là "số biểu diễn" của thể loại (hay tổng lũy thừa các cơ số 3 và 5) và 2m (với "m là một số tùy ý, lớn hoặc nhỏ, cho đến khi vẫn còn cảm nhận được âm thanh"), biểu diễn các liên hệ thỏa mãn độc lập với các số quãng tám được xét. Thể loại đầu tiên, với A = 1, chính là quãng tám (hay bản sao của nó); thể loại thứ hai, 2m.3, là quãng tám chia bởi quãng 5 (5 + 4, C–G–C); thể loại thứ 3 là 2m.5, quãng 3 trưởng + quãng 6 thứ (C–E–C); thể loại 4 là 2m.32, hai quãng 4 và một âm (C–F–B–C); thể loại 5 là 2m.3.5 (C–E–G–B–C); vv. Các thể loại 12 (2m.33.5), 13 (2m.32.52) và 14 (2m.3.53) là những loại chỉnh cho tương ứng âm giai 7 nốt (diatonic), nửa cung (chromatic) và trùng âm của người cổ đại. Thể loại 18 (2m.33.52) là thể loại "diatonico-chromatic", "thường sử dụng trong mọi hợp âm", mà trở thành đồng nhất với hệ thống miêu tả bởi Johann Mattheson. Euler sau đó thử tới khả năng miêu tả các thể loại bằng việc thêm vào số nguyên tố 7.

Euler nghĩ ra một đoạn nhạc đặc biệt, Speculum musicum, để minh họa thể loại diatonico-chromatic,và thảo luận các con đường trong đồ thị này cho mỗi quãng nhạc cụ thể, gợi lại sự quan tâm của ông tới bài toán Bảy cây cầu Königsberg (xem ở trên). Công cụ này được áp dụng vào khái niệm Tonnetz trong lý thuyết mới của Hugo Riemann (xem thêm Dàn (âm nhạc)).

Euler tiếp tục sử dụng nguyên lý biểu diễn số "lũy thừa" để đề xuất cách tìm ra gradus suavitatis (độ dễ chịu) của quãng và cung nhạc từ các hệ số nguyên tố – lưu ý rằng ông chỉ xem xét đến âm điệu, ví dụ chỉ số 1 và các số nguyên tố 3 và 5. Các công thức được đề xuất mở rộng từ hệ này cho hệ chứa các số nguyên tố bất kỳ, ví dụ có dạng
ds = Σ (kipi – ki) + 1

với pi là các số nguyên tố và ki là các số mũ của chúng.

Triết học và đức tin
Euler và người bạn Daniel Bernoulli là những người chống đối chủ nghĩa đơn tử (monadism) của Leibniz và triết học của Christian Wolff. Euler quả quyết rằng kiến thức hiểu biết là một phần nền tảng của cơ sở của các định luật miêu tả định lượng chính xác, một số thứ mà chủ nghĩa đơn tử và triết học Wolff không nhắc đến. Những định hướng tôn giáo của Euler cũng có thể có ảnh hưởng đến sự không thích giáo lý; ông đi đến cho rằng các ý tưởng của Wolff là "ngoại đạo và vô thần".

Những hiểu biết về niềm tin tôn giáo của Euler có thể dựa theo cuốn Lá thư gửi đến công chúa Đức và một công trình trước đó, Rettung der Göttlichen Offenbahrung Gegen die Einwürfe der Freygeister (Bảo vệ Khải Huyền của Thiên Chúa chống lại Phản đối của Người tự do). Những tác phẩm này cho thấy Euler là một Kitô hữu mộ đạo, người tin rằng Kinh thánh sẽ được truyền cảm hứng; Rettung chủ yếu là một luận cứ cho cảm hứng thiêng liêng của thánh thư.

Có một huyền thoại nổi tiếng lấy cảm hứng từ lập luận của Euler với các triết gia thế tục về tôn giáo, đặt trong thời gian Euler làm việc tại Viện hàn lâm St Petersburg lần thứ hai. Nhà triết học người Pháp Denis Diderot đã đến thăm Nga với lời mời của Ekaterina II Đại đế. Tuy nhiên, Hoàng hậu đã được cảnh báo rằng các luận cứ của nhà triết học cho thuyết vô thần có thể ảnh hưởng đến các thành viên của tòa án của bà, và do đó Euler đã được yêu cầu phải tranh luận với nhà triết Pháp. Diderot được thông báo rằng một nhà toán học đã đưa ra chứng minh về sự tồn tại của Chúa: ông đồng ý đến tòa án để xem chứng minh này. Euler xuất hiện, tiến đến Diderot, và với giọng nói mang đầy tính thuyết phục tự tin tuyên bố: "Thưa ngài, =x, do đó Chúa tồn tại—ông đáp lại!" Diderot, (theo như câu chuyện) người không hiểu gì về toán học, đứng chết lặng trong khi những người xung quanh tòa án cười vang. Cảm thấy bối rối, ông đề nghị rời khỏi nước Nga, một lời yêu cầu được Nữ hoàng chấp thuận ngay lập tức. Tuy nhiên đây có thể là một giai thoại gây cười, bởi vì thực tế Diderot cũng là một nhà toán học. Giai thoại này đã được Dieudonné Thiébault kể lần đầu tiên với những thông tin thêm thắt vào từ phía Augustus De Morgan.

Tưởng niệm

Hình ảnh Euler đã được thiết kế trên đồng 10 Franc Thụy Sĩ cũng như ở nhiều con tem Thụy Sĩ, Đức, và Nga. Tiểu hành tinh 2002 Euler được đặt tên để vinh danh ông. Ông cũng được tổ chức tưởng nhớ bởi giáo hội Luther vào ngày Thánh lễ của họ tức ngày 24 tháng 5 (cũng là ngày tưởng niệm Nikolaus Kopernikus của giáo hội)—ông là một người Kitô hữu sùng tín (người tin tưởng vào sự bất khả sai lầm trong Kinh thánh), người đã viết biện giải và lập luận mạnh mẽ chống lại các nhà vô thần nổi tiếng thời ông.

Lý thuyết dầm Euler–Bernoulli do Leonhard Euler và Daniel Bernoulli là những người đầu tiên nêu ra, là lý thuyết đàn hồi tuyến tính được đơn giản hóa để tính toán dầm chịu tải và độ võng của dầm trong thiết kế xây dựng.

Công thức Euler liên hệ giữa hàm số lượng giác và hàm số mũ phức  với dạng suy biến là đồng nhất thức Euler  khi .

Tác phẩm nổi tiếng

Euler có khối lượng sách viết đồ sộ nhưng những cuốn sách nổi tiếng nhất của ông bao gồm:
 Mechanica (1736).
Methodus inveniendi lineas curvas maximi minimive proprietate gaudentes, sive solutio problematis isoperimetrici latissimo sensu accepti (1744). Tạm dịch là Phương pháp tìm những đường cong có tính chất cực đại hoặc cực tiểu, hoặc lời giải cho bài toán đẳng cấu trong chừng mực chấp nhận rộng rãi nhất.
 Introductio in analysin infinitorum (1748).
 Hai cuốn sách có ảnh hưởng tới vi tích phân: Institutiones calculi differentialis (1755) và Institutiones calculi integralis (1768–1770).
 Principia motus fluidorum (Nguyên lý chuyển động của chất lưu; 1761):; cuốn sách trình bày phương trình liên tục và phương trình Euler.
Vollständige Anleitung zur Algebra (Nhập môn Đại số học; 1765). Cuốn sách về đại số sơ cấp này bắt đầu bằng một lời bàn luận về bản chất các con số và một lời giới thiệu tổng quan về đại số, bao gồm các công thức dành cho cách giải phương trình đa thức.
 Lettres à une Princesse d'Allemagne (Những lá thư gửi một công chúa Đức; 1768–1772).

Tập các tác phẩm của Euler đầu tiên được tạo bởi Paul Heinrich von Fuss vào năm 1862. Tập hợp các tác phẩm của Euler, tiêu đề Opera Omnia, đã được xuất bản từ 1911 bởi Hội đồng Euler thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thụy Sĩ. Danh sách đầy đủ liệt kê các tác phẩm của Euler có thể xem tại Chỉ mục Eneström  (PDF).

Trích dẫn
 "Lisez Euler, lisez Euler, c'est notre maître à tous." (Hãy đọc Euler, ông ấy là bậc thầy trong mọi lĩnh vực.) —Pierre-Simon Laplace

Xem thêm
 Danh sách nhà toán học
 Số Euler
 Công thức Euler
Câu chuyện toán học (The Story of Maths)

Chú thích

Ghi chú

Sách tham khảo

 Lexikon der Naturwissenschaftler, (2000), Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag.

 Ronald Calinger, Leonhard Euler: Mathematical Genius in the Enlightenment, Princeton University Press, 2016.

  In
 Hascher, Xavier and Papadopoulos, Athanase (editors). 2015.  Leonhard Euler: Mathématicien, physicien et théoricien de la musique', Paris, CNRS Editions, 2015, 516 p. ()
 Heimpell, Hermann, Theodor Heuss, Benno Reifenberg (editors). 1956. Die großen Deutschen'', volume 2, Berlin: Ullstein Verlag.

  In

 .

Liên kết ngoài

 LeonhardEuler.com

 Leonhard Euler (1707 - 1783) MacTutor
 Leonhard Euler. - PubMed - NCBI 1982 Sep 3;248(9):1072
 THE LEONHARD EULER SOCIETY PubMed, NCBI 1913 Jul 4;38(966):26.
 Tiểu sử Leonhard Euler trên Diễn đàn toán học
 Leonhard Euler - Người thầy vĩ đại, trên tiasang.com.vn ngày 12 tháng 4 năm 2016.

Nhà toán học Thụy Sĩ
Nhà vật lý Thụy Sĩ
Nhà toán học thế kỷ 18
Bài cơ bản dài trung bình
Nhà lý thuyết số
Chuyên gia thuật phóng
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Nhà thiên văn học Thụy Sĩ
Kỹ sư

Hội viên Hội Hoàng gia
Tử vong do đột quỵ


title: Ampedus nigrinus

text:
Ampedus nigrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Herbst miêu tả khoa học năm 1784.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: (24683) 1990 DV3

text:
{{DISPLAYTITLE:(24683) 1990 DV3}}

(24683) 1990 DV3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 26 tháng 2 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bouquet, Gard

text:
Bouquet là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Bouquet, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 631 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Ranitomeya fantastica

text:
Ranitomeya fantasticus là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1884
F
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật đặc hữu Peru


title: Triplectides enthesis

text:
Triplectides enthesis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triplectides