title: Nông nghiệp

text:
Nông nghiệp bao gồm sản xuất cây trồng và chăn nuôi, thủy sản, ngư nghiệp và lâm nghiệp cho sản phẩm thực phẩm và không phải thực phẩm. Nông nghiệp là chìa khóa phát triển trong sự hình thành của chủ nghĩa định cư con người, nơi mà việc canh tác các loài thuần hóa tạo ra nguồn thực phẩm dư thừa cho phép con người sống trong các thành phố. Mặc dù con người bắt đầu thu thập ngũ cốc từ ít nhất 105,000 năm trước, nhưng những người nông dân mới chỉ bắt đầu trồng chúng vào khoảng 11,500 năm trước. Cừu, dê, lợn và bò được thuần hóa khoảng 10,000 năm trước. Các loài cây được canh tác độc lập ít nhất ở 11 khu vực trên thế giới. Trong thế kỷ 20, Công nghiệp hóa nông nghiệp dựa trên đơn canh quy mô lớn đã trở thành hình thức sản xuất nông nghiệp chủ yếu.

Ngày nay, các trang trại nhỏ sản xuất khoảng một phần ba lương thực thế giới, nhưng các trang trại lớn lại phổ biến. Một phần trăm trang trại lớn nhất trên thế giới có diện tích lớn hơn 50 héc-ta và vận hành hơn 70 phần trăm diện tích đất canh tác của thế giới. Gần 40 phần trăm đất canh tác nằm ở những trang trại lớn hơn 1,000 héc-ta. Tuy nhiên, năm trong mỗi sáu trang trại trên thế giới có diện tích nhỏ hơn hai héc-ta và chỉ chiếm khoảng 12 phần trăm tổng diện tích đất nông nghiệp.

Các sản phẩm nông nghiệp chính có thể được chia thành các nhóm chung như thực phẩm, sợi, nhiên liệu, và nguyên liệu (như cao su). Nhóm thực phẩm bao gồm ngũ cốc (hạt ngũ cốc), rau quả, trái cây, dầu ăn, thịt, sữa, trứng, và nấm. Sản lượng nông nghiệp toàn cầu lên đến khoảng 11 tỷ tấn thực phẩm, 32 triệu tấn sợi tự nhiên và 4 tỷ m3 gỗ. Tuy nhiên, khoảng 14 phần trăm thực phẩm thế giới bị mất từ quá trình sản xuất trước khi đến tay người tiêu dùng.

Nông học hiện đại, nhân giống cây trồng, các hóa chất nông nghiệp như thuốc trừ sâu và phân bón, và các phát triển công nghệ đã tăng mạnh sản lượng nông nghiệp, nhưng cũng gây ra tác động của nông nghiệp lên môi trường. Nhân giống chọn lọc và các thực hành hiện đại trong chăn nuôi động vật cũng tương tự đã tăng mạnh sản lượng thịt, nhưng đã gây ra lo ngại về chăm sóc động vật và thiệt hại môi trường. Các vấn đề môi trường bao gồm đóng góp vào biến đổi khí hậu, suy giảm tầng nước ngầm, phá rừng, kháng thuốc kháng sinh, và các loại ô nhiễm nông nghiệp khác. Nông nghiệp cả là nguyên nhân và yếu tố nhạy cảm đối với suy thoái môi trường, như mất đa dạng sinh học, sa mạc hóa, suy thoái đất, và biến đổi khí hậu, tất cả đều có thể gây giảm năng suất cây trồng. Động vật biến đổi gen được sử dụng rộng rãi, mặc dù một số quốc gia cấm chúng.

Từ nguyên học và phạm vi
Từ nông nghiệp là một biến thể của Tiếng Anh trung đại từ Latin , từ  'đồng cỏ' và  'canh tác' hoặc 'nuôi trồng'. Mặc dù nông nghiệp thường chỉ đến các hoạt động của con người, một số loài kiến, mối và bọ cạp đã trồng cây lên tới 60 triệu năm. Nông nghiệp được định nghĩa với các phạm vi khác nhau, trong ý nghĩa rộng nhất sử dụng tài nguyên tự nhiên để "sản xuất các hàng hóa duy trì cuộc sống, bao gồm thực phẩm, sợi, sản phẩm rừng, cây trồng vườn, và các dịch vụ liên quan". Như vậy, nó bao gồm trồng trọt, làm vườn, chăn nuôi và lâm nghiệp, tuy nhiên, thường thì làm vườn và lâm nghiệp lại bị loại trừ.
Nó cũng có thể được chia rộng ra thành nông nghiệp cây trồng, liên quan đến việc trồng cây hữu ích, và nông nghiệp chăn nuôi, sản xuất động vật nông nghiệp.

Lịch sử

Nguồn gốc

Sự phát triển của nông nghiệp cho phép dân số con người tăng nhiều lần so với việc duy trì bằng cách săn bắt và hái lượm. Nông nghiệp bắt đầu độc lập ở các vùng khác nhau trên thế giới, và bao gồm một loạt các loài taxa, tại ít nhất 11 trung tâm nguồn gốc riêng biệt. Người ta đã thu thập và ăn các loại hạt hoang dã từ ít nhất 105.000 năm trước đây. Vào thời kỳ đồ đá Paleolithic ở Levant, cách đây 23.000 năm, đã quan sát thấy việc trồng các loại lúa mạch emmer, lúa mạch và yến mạch gần biển Galilee. Lúa mì đã được thuần hóa tại Trung Quốc từ năm 11.500 đến 6.200 trước Công nguyên, với sự trồng trọt sớm nhất được biết đến từ năm 5.700 trước Công nguyên, tiếp theo là các loại đậu xanh, đậu nành và đậu Azuki. Cừu đã được thuần hóa tại Mesopotamia từ 13.000 đến 11.000 năm trước đây. Trâu đã được thuần hóa từ loài bò rừng aurochs ở khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan vào khoảng 10.500 năm trước đây. Sản xuất lợn xuất hiện ở Eurasia, bao gồm châu Âu, Đông Á và Tây Á, nơi châu Âu, Đông Á và Tây Á đã thuần hóa lợn rừng từ khoảng 10.500 năm trước đây. Ở vùng Andes ở Nam Mỹ, khoai tây đã được thuần hóa từ cách đây 10.000 đến 7.000 năm trước, cùng với các loại đậu, coca, lạc đà, lạc đà và chuột cavia. Mía và một số loại rau củ cũng đã được thuần hóa tại New Guinea vào khoảng 9.000 năm trước. Sorghum đã được thuần hóa tại vùng Sahel của châu Phi từ 7.000 năm trước. Bông đã được thuần hóa ở Peru từ cách đây 5.600 năm, và đã được thuần hóa độc lập tại Eurasia. Ở Mesoamerica, cây ngô hoang dã đã được lai tạo thành ngô từ cách đây 6.000 năm. Ngựa đã được thuần hóa ở vùng steppe của Eurasia vào khoảng 3500 trước Công nguyên.

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích nguồn gốc lịch sử của nông nghiệp. Các nghiên cứu về quá trình chuyển đổi từ xã hội săn bắn-sưu tầm sang xã hội nông nghiệp cho thấy một giai đoạn ban đầu của tăng cường và tăng cường định cư; ví dụ như văn hóa Natufian ở Levant và thời kỳ Neolithic sớm ở Trung Quốc. Sau đó, các bãi hoang trước đây đã được thu hoạch bắt đầu được trồng và dần dần được thuần hóa.

Nền văn minh

Ở châu Âu-Á Âu, người Sumer bắt đầu sống trong các làng từ khoảng năm 8.000 TCN, dựa vào sông Tigrid và Eu-phra-tes cùng với hệ thống kênh đào để tưới tiêu. Cày cấy xuất hiện trong các biểu đồ hình đồ vật chất khoảng năm 3.000 TCN; cày gieo hạt xuất hiện khoảng năm 2.300 TCN. Người nông dân trồng lúa mì, lúa mạch, rau như đậu và hành tây, cùng với các loại trái cây bao gồm chà là, nho và sung. Nông nghiệp của Ai Cập cổ đại dựa vào sông Nile và lũ lụt mùa. Nông nghiệp bắt đầu từ giai đoạn tiền triều đại vào cuối kỷ băng hà sau 10.000 TCN. Các cây lương thực chủ yếu là lúa mì và lúa mạch, cùng với các loại cây công nghiệp như cây lanh và cây giấy. Ở Ấn Độ, lúa mì, lúa mạch và cây táo ta đã được thuần hóa vào khoảng năm 9.000 TCN, sớm sau đó là cừu và dê. Các con bò, cừu và dê đã được thuần hóa trong văn hóa Mehrgarh từ khoảng 8.000-6.000 TCN. Công nghiệp trồng bông đã bắt đầu từ khoảng năm thế kỷ 5-4 TCN. Bằng chứng khảo cổ học chỉ ra có sử dụng cái cày kéo bởi động vật từ năm 2.500 TCN trong văn hóa thung lũng sông Hằng.
Ở Trung Quốc, từ thế kỷ 5 TCN đã có hệ thống nhà chứa lương thực quốc gia và trồng lúa tơi rộng rãi. Các xưởng xay lúa chạy bằng nước đã được sử dụng từ thế kỷ 1 TCN, tiếp sau đó là hệ thống tưới tiêu. Đến cuối thế kỷ 2, đã phát triển ra các cái cày nặng với lá cày và tấm cắt từ sắt. Chúng đã lan rộng về phía tây trên khắp lục địa Á Âu. Gạo Á Đông đã được thuần hóa cách đây 8.200-13.500 năm - tùy thuộc vào ước tính của đồng hồ phân tử được sử dụng - trên sông Truồi ở miền nam Trung Quốc với một nguồn gốc di truyền duy nhất từ loại gạo hoang dã Oryza rufipogon. Ở Hy Lạp cổ đại và Rôma cổ đại, các loại lương thực chủ yếu là lúa mì, lúa mạch và lúa mì, cùng với rau như đậu, đỗ và ô liu. Cừu và dê được nuôi chủ yếu để lấy sữa.

Ở Châu Mỹ, các loại cây trồng thuần hóa ở Mesoamerica (ngoài teosinte) bao gồm bí ngô, đậu và cacao. Cacao đã được thuần hóa bởi dân tộc Mayo Chinchipe của vùng Amazon trên cao vào khoảng năm 3.000 TCN.
Gà tây có thể đã được thuần hóa ở Mexico hoặc Miền Tây Hoa Kỳ. Người Aztec đã phát triển hệ thống tưới tiêu, tạo nên các cánh đồi bậc thang, bón phân đất và phát triển chinampa - các đảo nhân tạo. Người Maya đã sử dụng hệ thống kênh rộng lớn và hệ thống cánh đồng cao để trồng trọt đất ngập nước từ năm 400 TCN. Coca đã được thuần hóa ở vùng Andes, cũng như lạc, cà chua, thuốc lá và dứa. Bông đã được thuần hóa ở Peru từ năm 3.600 TCN. Một số động vật như lạc đà, alpaca và chuột lang đã được thuần hóa ở đây. Trên lục địa Bắc Mỹ, người bản địa của miền Đông đã thuần hóa các loại cây trồng như hướng dương, thuốc lá, bí ngô và Chenopodium. Các loại thực phẩm hoang dã bao gồm lúa mì hoang dã và đường mía được thu hoạch. Cây dâu được thuần hóa là loại lai giữa một loại cây dâu Chile và một loại cây dâu Bắc Mỹ, phát triển thông qua chương trình lai tạo ở Châu Âu và Bắc Mỹ. Người bản địa miền Tây Nam và Bắc Tây Cực đã thực hành trồng cây trong rừng và trồng bằng cách đốt đất. Người bản địa đã kiểm soát việc cháy trên quy mô vùng để tạo ra môi trường cháy ở cường độ thấp, duy trì một hình thức nông nghiệp thấp mật độ theo chu kỳ rời rạc; một loại hệ thống trồng trọt "hoang dã" gọi là permaculture. Một hệ thống trồng trọt đồng bọn gọi là "Ba Chị Em" đã được phát triển ở Bắc Mỹ. Ba loại cây trồng này là bí ngô mùa đông, ngô và đậu leo.

Người bản địa Úc, trước đây được cho là những người săn bắt và hái lượm di cư, đã thực hành đốt đất theo cách có hệ thống, có thể để tăng cường sản xuất tự nhiên trong trồng trọt bằng cách đốt đất. Các học giả đã chỉ ra rằng người săn bắt và hái lượm cần có môi trường sản xuất để duy trì thu thập mà không cần trồng trọt. Do rừng ở New Guinea có ít cây thực phẩm, loài người sớm có thể đã sử dụng "đốt đất lựa chọn" để tăng cường sản xuất của cây trái karuka hoang dã để duy trì cách sống của người săn bắt và hái lượm.

Người Gunditjmara và những nhóm khác đã phát triển hệ thống trồng nuôi cá lóc và đánh bắt cá từ khoảng 5.000 năm trước. Có dấu hiệu về "tăng cường" trên toàn lục địa trong giai đoạn đó. Ở hai khu vực của Úc, phía tây bờ biển trung tâm và trung đông phía đông, những người nông dân sớm trồng cấy khoai môn, cỏ mỡ đất và hành lý, có thể trong các khu định cư vĩnh viễn.

Cuộc cách mạng

Vào thời Trung cổ, so với thời kỳ La Mã, nông nghiệp ở Tây Âu trở nên tập trung hơn vào tự cung ứng. Dân số nông nghiệp dưới chế độ phong kiến thường được tổ chức thành các lãnh thổ chứa hàng trăm hoặc hơn các mẫu đất, được chủ trì bởi một chủ lãnh thổ với một nhà thờ và linh mục Công giáo Rôma.

Nhờ giao lưu với vùng Al-Andalus, nơi Cách mạng Nông nghiệp Ả Rập đang diễn ra, nền nông nghiệp châu Âu đã thay đổi, với các kỹ thuật cải tiến và sự lan truyền của cây trồng, bao gồm việc đưa vào lương thực như đường, lúa mì, bông và các cây trồng khác (như quả cam).

Sau năm 1492, cuộc trao đổi Columbian mang các loại cây trồng mới từ thế giới mới như ngô, khoai tây, cà chua, khoai lang và sắn đến châu Âu, và các loại cây trồng cũ từ thế giới cũ như lúa mì, lúa mạch, gạo và củ cải, cũng như gia súc (bao gồm ngựa, bò, cừu và dê) đến châu Mỹ.

Tưới tiêu, luân canh, và phân bón đã tiến bộ từ thế kỷ 17 với Cách mạng Nông nghiệp Anh, cho phép dân số toàn cầu tăng lên đáng kể. Kể từ năm 1900, nông nghiệp ở các quốc gia phát triển, và một phần nhỏ hơn là ở thế giới đang phát triển, đã có sự tăng cao đáng kể về năng suất nhờ vào sự máy móc hóa thay thế lao động con người, và được hỗ trợ bởi phân bón tổng hợp, thuốc trừ sâu, và tạo giống chọn lọc. Phương pháp Haber-Bosch cho phép tổng hợp phân bón nitrat amoni trên quy mô công nghiệp, tăng cường đáng kể năng suất cây trồng và duy trì sự gia tăng dân số toàn cầu.

Nông nghiệp hiện đại đã đặt ra hoặc đối mặt với các vấn đề sinh thái, chính trị và kinh tế bao gồm ô nhiễm nước, nhiên liệu sinh học, các loài có di truyền biến đổi, hạn ngạch và tiền trợ cấp cho nông trường, dẫn đến các phương pháp tiếp cận thay thế như phong trào hữu cơ. Các phương pháp canh tác không bền vững ở Bắc Mỹ đã dẫn đến hiện tượng Bão cát vào những năm 1930.

Phân loại

Chăn nuôi bao gồm quản lý động vật nuôi. Trong chăn nuôi du mục, bầy gia súc được di chuyển từ nơi này đến nơi khác để tìm thức ăn, thức ăn gia súc và nước. Nông nghiệp loại này thường được thực hành ở các vùng khô cằn và bán khô cằn của Sahara, Trung Á và một số khu vực Ấn Độ.

Trong du canh du cư, một khu vực nhỏ của rừng được xóa bỏ bằng cách chặt phá và đốt cây. Đất đã được làm sạch được sử dụng để trồng cây trong vài năm cho đến khi đất trở nên quá nghèo dinh dưỡng và khu vực được bỏ hoang. Một miếng đất khác được chọn và quá trình được lặp lại. Nông nghiệp loại này thường được thực hành chủ yếu ở các khu vực có mưa nhiều và rừng mọc lại nhanh chóng. Thực hành này được sử dụng ở Đông Bắc Ấn Độ, Đông Nam Á, Airnano và Lưu vực Amazon.

Nông nghiệp tự cung tự cấp được thực hành để đáp ứng nhu cầu của gia đình hoặc cộng đồng địa phương mà không còn nhiều để vận chuyển đi nơi khác. Nó được thực hiện một cách tập trung tại khu vực Á châu Mùa mưa và Đông Nam Á. Ước tính có khoảng 2,5 tỷ nông dân tự cung đã làm việc vào năm 2018, canh tác khoảng 60% diện tích đất có thể canh tác trên trái đất.

Thâm canh là việc canh tác nhằm tối đa hóa năng suất, với tỷ lệ ruộng trống thấp và sử dụng nhiều nguồn tài nguyên đầu vào (nước, phân bón, thuốc trừ sâu và tự động hóa). Nó thường được thực hành chủ yếu ở các nước phát triển.

Thay đổi cây trồng và công nghệ sinh học

Nhân giống cây trồng

Sự thay đổi cây trồng đã được con người thực hành trong hàng ngàn năm, kể từ thời kỳ bắt đầu của nền văn minh. Thay đổi cây trồng thông qua các phương pháp lai tạo thay đổi cấu trúc di truyền của cây để phát triển cây trồng có các đặc điểm hữu ích hơn cho con người, ví dụ như quả hoặc hạt to hơn, khả năng chống hạn chế, hoặc kháng cự với sâu bệnh. Những tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực lai tạo cây trồng đã tiếp theo sau công trình của nhà di truyền học Gregor Mendel. Công trình về các Tính trội và Tính lặn, mặc dù ban đầu lời lẽ bị lờ đi suốt gần 50 năm, đã cung cấp cho nhà lai tạo cây trồng hiểu biết tốt hơn về di truyền học và kỹ thuật lai tạo. Lai tạo cây trồng bao gồm các kỹ thuật như chọn cây với các đặc điểm mong muốn, tự thụ phấn và thụ phấn chéo, và các kỹ thuật phân tử làm thay đổi di truyền của sinh vật.

Sự thuần hóa của cây trồng đã gia tăng năng suất, cải thiện khả năng chống bệnh và chịu đựng hạn hán, giảm thiểu việc thu hoạch và cải thiện hương vị và giá trị dinh dưỡng của cây trồng. Việc lựa chọn và lai tạo cây trồng đã có những ảnh hưởng to lớn đến các đặc điểm của cây trồng. Việc lựa chọn và lai tạo cây trồng trong những năm 1920 và 1930 đã cải thiện cỏ (cỏ và cây ba lô) ở New Zealand. Những nỗ lực môi tả tia X và tác động môi trường cực tím (tức là kỹ thuật di truyền nguyên thủy) trong những năm 1950 đã tạo ra các biến thể thương mại hiện đại của các loại ngũ cốc như lúa mì, ngô và lúa mạch.

Cách mạng xanh đã phổ biến việc sử dụng lai ghép thông thường để tăng năng suất mạnh mẽ bằng cách tạo ra "các loại cây cho năng suất cao". Ví dụ, năng suất trung bình của ngô (lúa mì) ở Mỹ đã tăng từ khoảng 2,5 tấn mỗi hecta (40 bushels mỗi acre) vào năm 1900 lên khoảng 9,4 tấn mỗi hecta (150 bushels mỗi acre) vào năm 2001. Tương tự, năng suất lúa mì trung bình trên toàn cầu đã tăng từ dưới 1 tấn mỗi hecta vào năm 1900 lên trên 2,5 tấn mỗi hecta vào năm 1990. Năng suất lúa mì trung bình ở Nam Mỹ là khoảng 2 tấn mỗi hecta, ở châu Phi dưới 1 tấn mỗi hecta, và ở Ai Cập và Ả Rập Xê Út lên đến 3,5 đến 4 tấn mỗi hecta với việc tưới tiêu. Trong khi đó, năng suất lúa mì trung bình ở các nước như Pháp là hơn 8 tấn mỗi hecta. Sự biến đổi về năng suất chủ yếu là do biến đổi về khí hậu, di truyền và mức độ kỹ thuật canh tác cao (sử dụng phân bón, kiểm soát sâu bệnh hóa học và kiểm soát tăng trưởng để tránh nghiêng ngả).

Kỹ thuật di truyền

Các loài hữu cơ biến đổi gen (GMO) là các sinh vật mà vật liệu di truyền của chúng đã được sửa đổi bằng các kỹ thuật di truyền gen thông thường được gọi là công nghệ DNA tái tổ hợp. Di truyền gen đã mở rộng các gen có sẵn để người lai tạo sử dụng trong việc tạo ra các dòng giống mong muốn cho cây trồng mới. Tăng cường độ bền, nội dung dinh dưỡng, kháng sâu bệnh và virus, và khả năng chịu herbicide là một số trong những đặc điểm được lai vào cây trồng thông qua di truyền gen. Đối với một số người, cây trồng GMO gây ra lo ngại về an toàn thực phẩm và nhãn mác thực phẩm. Nhiều quốc gia đã đặt các hạn chế về sản xuất, nhập khẩu hoặc sử dụng thực phẩm và cây trồng GMO. Giao thức về an toàn sinh học, một hiệp ước quốc tế, quy định việc buôn bán GMO. Hiện vẫn đang diễn ra thảo luận liên quan đến nhãn mác thực phẩm được làm từ GMO và trong khi Liên minh châu Âu (EU) hiện yêu cầu tất cả các thực phẩm GMO được đánh dấu nhãn, thì Hoa Kỳ không có yêu cầu như vậy.

Các hạt giống chịu herbicide có một gen được cấy vào gen họ của chúng cho phép các cây chịu được tiếp xúc với các loại thuốc diệt cỏ, bao gồm cả Glyphosat. Những hạt giống này cho phép nông dân trồng cây mà có thể bị phun thuốc diệt cỏ để kiểm soát cỏ dại mà không gây hại cho cây trồng chịu đựng. Các loại cây chịu thuốc diệt cỏ được sử dụng bởi nông dân trên toàn thế giới. Khi việc sử dụng cây chịu thuốc diệt cỏ tăng lên, việc sử dụng phun thuốc diệt cỏ dựa trên glyfosat cũng tăng lên. Ở một số khu vực, cỏ dại có khả năng chịu thuốc diệt cỏ glyphosate đã xuất hiện, khiến nông dân chuyển sang sử dụng các thuốc diệt cỏ khác. Một số nghiên cứu cũng liên kết việc sử dụng rộng rãi glyfosat với hiện tượng thiếu sắt ở một số loại cây trồng, điều này đồng thời là vấn đề về sản xuất cây trồng và chất lượng dinh dưỡng, có tiềm năng gây ra hậu quả về kinh tế và sức khỏe.

Các loại cây trồng GMO khác được nông dân sử dụng bao gồm cây trồng chống sâu bệnh, chúng có một gen từ vi khuẩn đất Bacillus thuringiensis (Bt), tạo ra một độc tố đối với côn trùng. Những loại cây này có khả năng chống lại sự hư hại từ côn trùng. Một số người tin rằng các đặc điểm chống sâu bệnh tương tự hoặc tốt hơn có thể được đạt được thông qua các phương pháp lai tạo truyền thống, và kháng lại nhiều loại sâu bệnh có thể được đạt được thông qua quá trình lai tạo hay thụ phấn chéo với các loài hoang dã. Trong một số trường hợp, các loài hoang dã là nguồn chính của các đặc điểm kháng sâu bệnh; một số giống cà chua đã đạt được kháng lại ít nhất 19 căn bệnh bằng cách lai tạo với các dân cư hoang dã của cà chua.

Tác động môi trường

Ảnh hưởng và chi phí

Nông nghiệp áp đặt nhiều chi phí bên ngoài cho xã hội thông qua các tác động như thiệt hại thuốc trừ sâu đối với tự nhiên (đặc biệt là thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu), dòng chảy dinh dưỡng, sử dụng nước quá mức và mất môi trường tự nhiên. Một đánh giá năm 2000 về nông nghiệp ở Anh đã xác định tổng chi phí bên ngoài cho năm 1996 là 2,343 triệu bảng, tương đương £ 208 mỗi ha.  Một phân tích năm 2005 về các chi phí này ở Hoa Kỳ đã kết luận rằng đất trồng trọt áp đặt khoảng 5 đến 16 tỷ đô la (30 đến 96 đô la mỗi ha), trong khi sản xuất chăn nuôi áp đặt 714 triệu đô la.  Cả hai nghiên cứu, chỉ tập trung vào các tác động tài chính, đã kết luận rằng cần phải thực hiện nhiều hơn nữa để nội bộ hóa chi phí bên ngoài. Không bao gồm trợ cấp trong phân tích của họ, nhưng họ lưu ý rằng trợ cấp cũng ảnh hưởng đến chi phí nông nghiệp cho xã hội.

Nông nghiệp tìm cách tăng năng suất và giảm chi phí. Năng suất tăng với các yếu tố đầu vào như phân bón và loại bỏ mầm bệnh, động vật ăn thịt và đối thủ cạnh tranh (như cỏ dại). Chi phí giảm với quy mô ngày càng tăng của các đơn vị trang trại, chẳng hạn như làm cho các cánh đồng lớn hơn; điều này có nghĩa là loại bỏ hàng rào, mương và các khu vực khác của môi trường sống. Thuốc trừ sâu diệt côn trùng, thực vật và nấm. Những biện pháp này và các biện pháp khác đã cắt giảm đa dạng sinh học xuống mức rất thấp trên đất canh tác thâm canh.

Năm 2010, Hội đồng tài nguyên quốc tế thuộc Chương trình môi trường của Liên hợp quốc đã đánh giá các tác động môi trường của tiêu dùng và sản xuất. Nó phát hiện ra rằng tiêu thụ nông nghiệp và thực phẩm là hai trong số những động lực quan trọng nhất của áp lực môi trường, đặc biệt là thay đổi môi trường sống, biến đổi khí hậu, sử dụng nước và khí thải độc hại. Nông nghiệp là nguồn độc tố chính thải ra môi trường, bao gồm cả thuốc trừ sâu, đặc biệt là những chất được sử dụng trên bông. Báo cáo kinh tế xanh của UNEP năm 2011 cho biết "[a] hoạt động nông nghiệp, không bao gồm thay đổi sử dụng đất, tạo ra khoảng 13% lượng khí thải GHG toàn cầu do con người tạo ra. Điều này bao gồm GHG phát ra từ việc sử dụng phân bón vô cơ hóa học và thuốc diệt cỏ; (GHG khí thải do sản xuất các đầu vào này được bao gồm trong khí thải công nghiệp) và đầu vào năng lượng nhiên liệu hóa thạch. "Trung bình chúng tôi thấy rằng tổng lượng dư lượng tươi từ sản xuất nông lâm nghiệp cho sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ thứ hai lên tới 3,8 tỷ tấn mỗi năm trong giai đoạn 2011 đến 2050 (với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 11% trong suốt giai đoạn được phân tích, chiếm tỷ lệ tăng trưởng cao hơn trong những năm đầu, 48% cho năm 20112020 và mở rộng trung bình 2% hàng năm sau năm 2020). Chi phí nông nghiệp của các máy móc đã giảm tải để phù hợp với kinh tế của các vùng

Vấn đề chăn nuôi

Một quan chức cấp cao của Liên Hợp Quốc, Henning Steinfeld, nói rằng "Chăn nuôi là một trong những người đóng góp quan trọng nhất cho các vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất hiện nay".  Sản xuất chăn nuôi chiếm 70% tổng diện tích đất sử dụng cho nông nghiệp, hoặc 30% diện tích đất của hành tinh. Đây là một trong những nguồn khí nhà kính lớn nhất, chịu trách nhiệm cho 18% lượng khí thải nhà kính trên thế giới được đo bằng lượng tương đương CO2. Để so sánh, tất cả các phương tiện giao thông đều thải ra 13,5% CO2. Nó tạo ra 65% oxit nitơ liên quan đến con người (có khả năng nóng lên toàn cầu gấp 2 lần CO 2) và 37% tổng lượng khí mêtan do con người gây ra (nóng gấp 23 lần CO2.) Nó cũng tạo ra 64% lượng khí thải amonia. Mở rộng chăn nuôi được trích dẫn là một yếu tố chính thúc đẩy nạn phá rừng; trong lưu vực Amazon 70% diện tích rừng trước đây hiện đang bị chiếm giữ bởi đồng cỏ và phần còn lại được sử dụng cho thức ăn chăn nuôi.  Thông qua nạn phá rừng và suy thoái đất, chăn nuôi cũng đang thúc đẩy giảm thiểu đa dạng sinh học. Hơn nữa, UNEP tuyên bố rằng " lượng khí thải mêtan từ chăn nuôi toàn cầu được dự đoán sẽ tăng 60% vào năm 2030 theo các thông lệ và mô hình tiêu thụ hiện nay."

Các vấn đề về đất và nước
Chuyển đổi đất đai, sử dụng đất để sản xuất hàng hóa và dịch vụ, là cách đáng kể nhất mà con người thay đổi hệ sinh thái của Trái Đất và được coi là động lực trong việc mất đa dạng sinh học. Ước tính lượng đất biến đổi của con người thay đổi từ 39 đến 50%.  Suy thoái đất, suy giảm dài hạn về chức năng và năng suất của hệ sinh thái, được ước tính là xảy ra trên 24% đất trên toàn thế giới, với diện tích đất trồng trọt.  Báo cáo của UN-FAO trích dẫn quản lý đất đai là yếu tố thúc đẩy suy thoái và báo cáo rằng 1,5 tỷ người dựa vào vùng đất xuống cấp. Suy thoái có thể là phá rừng, sa mạc hóa, xói mòn đất, cạn kiệt khoáng sản hoặc suy thoái hóa học (axit hóa và nhiễm mặn).

Sự phú dưỡng, quá nhiều chất dinh dưỡng trong hệ sinh thái thủy sinh dẫn đến tảo nở hoa và thiếu máu, dẫn đến cá chết, mất đa dạng sinh học và làm cho nước không phù hợp để uống và sử dụng công nghiệp khác. Bón phân quá mức và bón phân vào đất trồng trọt, cũng như mật độ thả vật nuôi cao gây ra dòng chảy dinh dưỡng (chủ yếu là nitơ và phosphor) và rửa trôi từ đất nông nghiệp. Những chất dinh dưỡng này là các chất gây ô nhiễm không chính yếu góp phần vào sự phú dưỡng của hệ sinh thái dưới nước và ô nhiễm nước ngầm, với các tác động có hại đối với quần thể người. Phân bón cũng làm giảm đa dạng sinh học trên cạn bằng cách tăng cạnh tranh ánh sáng, ưu tiên những loài có khả năng hưởng lợi từ các chất dinh dưỡng bổ sung.  Nông nghiệp chiếm 70 phần trăm rút tiền từ nguồn nước ngọt.  Nông nghiệp là nguồn thu hút chính từ nước từ các tầng ngậm nước và hiện tại lấy từ các nguồn nước ngầm này với tốc độ không bền vững. Từ lâu, người ta đã biết rằng các tầng ngậm nước ở các khu vực đa dạng như miền bắc Trung Quốc, Thượng Ganges và miền tây Hoa Kỳ đang bị cạn kiệt, và nghiên cứu mới mở rộng những vấn đề này đối với các tầng ngậm nước ở Iran, Mexico và Ả Rập Saudi.  Áp lực ngày càng gia tăng đối với tài nguyên nước của các khu vực công nghiệp và đô thị, có nghĩa làtình trạng khan hiếm nước đang gia tăng và nông nghiệp đang phải đối mặt với thách thức sản xuất nhiều lương thực cho dân số ngày càng tăng trên thế giới với nguồn nước giảm.  Sử dụng nước nông nghiệp cũng có thể gây ra các vấn đề môi trường lớn, bao gồm phá hủy các vùng đất ngập nước tự nhiên, lây lan các bệnh truyền qua nước và suy thoái đất thông qua nhiễm mặn và ngập úng, khi việc tưới tiêu được thực hiện không đúng cách.

Thuốc trừ sâu
Việc sử dụng thuốc trừ sâu đã tăng từ năm 1950 lên 2,5  triệu tấn ngắn hàng năm trên toàn thế giới, tuy nhiên, mất mùa do sâu bệnh vẫn không đổi.  Tổ chức Y tế Thế giới ước tính vào năm 1992 rằng ba triệu vụ ngộ độc thuốc trừ sâu xảy ra hàng năm, gây ra 220.000 ca tử vong. Thuốc trừ sâu chọn kháng thuốc trừ sâu trong quần thể dịch hại, dẫn đến một tình trạng gọi là "máy chạy bộ thuốc trừ sâu" trong đó tính kháng sâu bệnh đảm bảo sự phát triển của thuốc trừ sâu mới.

Một lập luận khác là cách "bảo vệ môi trường" và ngăn chặn nạn đói là sử dụng thuốc trừ sâu và thâm canh năng suất cao, một quan điểm được minh họa bằng một trích dẫn trên trang web của Trung tâm các vấn đề lương thực toàn cầu: 'Trồng nhiều hơn trên mỗi mẫu đất để lại nhiều đất hơn Thiên nhiên'.  Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng sự đánh đổi giữa môi trường và nhu cầu thực phẩm là không thể tránh khỏi,  và thuốc trừ sâu chỉ đơn giản thay thế các thực hành nông học tốt như luân canh cây trồng.  Các quản lý dịch hại nông nghiệp Push-pull kỹ thuật liên quan đến việc trồng xen, sử dụng hương liệu cây sâu Repel từ cây trồng (push) và để thu hút họ đến một nơi mà từ đó họ có thể được gỡ bỏ (kéo). như luân canh cây trồng.  Các quản lý dịch hại nông nghiệp Push-pull kỹ thuật liên quan đến việc trồng xen, sử dụng hương liệu cây sâu Repel từ cây trồng (push) và để thu hút họ đến một nơi mà từ đó họ có thể được gỡ bỏ (kéo).

Sự nóng lên toàn cầu
Sự nóng lên toàn cầu và nông nghiệp có liên quan đến nhau trên phạm vi toàn cầu. Sự nóng lên toàn cầu ảnh hưởng đến nông nghiệp thông qua những thay đổi về nhiệt độ trung bình, lượng mưa và thời tiết khắc nghiệt (như bão và sóng nhiệt); thay đổi sâu bệnh; thay đổi nồng độ carbon dioxide trong khí quyển và nồng độ ozone trên mặt đất; thay đổi chất lượng dinh dưỡng của một số thực phẩm;  và thay đổi mực nước biển.  Sự nóng lên toàn cầu đã ảnh hưởng đến nông nghiệp, với các hiệu ứng phân bố không đều trên toàn thế giới.  Biến đổi khí hậu trong tương lai có thể sẽ ảnh hưởng tiêu cựcsản xuất cây trồng ở các nước có vĩ độ thấp, trong khi ảnh hưởng ở vĩ độ bắc có thể là tích cực hoặc tiêu cực.  Sự nóng lên toàn cầu có thể sẽ làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm đối với một số nhóm dễ bị tổn thương, chẳng hạn như người nghèo.

Chăn nuôi cũng chịu trách nhiệm sản xuất khí nhà kính CO2 và tỷ lệ khí mê-tan trên thế giới và vô sinh đất trong tương lai và sự dịch chuyển của động vật hoang dã. Nông nghiệp góp phần thay đổi khí hậu bằng khí thải nhân tạo của khí nhà kính và chuyển đổi đất phi nông nghiệp như rừng sử dụng cho nông nghiệp.  Nông nghiệp, lâm nghiệp và thay đổi sử dụng đất đóng góp khoảng 20 đến 25% vào phát thải hàng năm trên toàn cầu trong năm 2010  Một loạt các chính sách có thể làm giảm nguy cơ tác động của biến đổi khí hậu tiêu cực đến nông nghiệp,  và khí thải nhà kính từ ngành nông nghiệp.

Sự bền vững
Các phương pháp canh tác hiện nay đã dẫn đến tài nguyên nước quá căng, mức độ xói mòn cao và giảm độ phì của đất. Không có đủ nước để tiếp tục canh tác bằng cách sử dụng các thực hành hiện tại; do đó, các nguồn nước, đất đai và hệ sinh thái quan trọng được sử dụng để tăng năng suất cây trồng phải được xem xét lại. Một giải pháp sẽ là đưa ra giá trị cho các hệ sinh thái, công nhận sự đánh đổi môi trường và sinh kế, và cân bằng quyền của nhiều người dùng và lợi ích.  Bất bình đẳng dẫn đến các biện pháp đó được áp dụng sẽ cần được giải quyết, chẳng hạn như phân bổ nước từ nghèo sang giàu, giải phóng mặt bằng để nhường chỗ cho đất nông nghiệp năng suất cao hơn hoặc bảo tồn hệ thống đất ngập nước hạn chế đánh bắt cá quyền.

Tiến bộ công nghệ giúp cung cấp cho nông dân các công cụ và tài nguyên để làm cho nông nghiệp bền vững hơn.  Công nghệ cho phép đổi mới như làm đất bảo tồn, một quy trình canh tác giúp ngăn ngừa mất đất để xói mòn, giảm ô nhiễm nước và tăng cường cô lập carbon.  Các thực hành tiềm năng khác bao gồm nông nghiệp bảo tồn, nông lâm kết hợp, chăn thả được cải thiện, tránh chuyển đổi đồng cỏ và than sinh học. Các biện pháp canh tác đơn canh hiện tại ở Hoa Kỳ ngăn cản việc áp dụng rộng rãi các thực hành bền vững, chẳng hạn như 2-3 vụ luân canh kết hợp cỏ hoặc cỏ khô với cây trồng hàng năm, trừ khi các mục tiêu phát thải âm như cô lập carbon trong đất trở thành chính sách.

Theo báo cáo của Viện nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế (IFPRI),  công nghệ nông nghiệp sẽ có tác động lớn nhất đến sản xuất thực phẩm nếu được áp dụng kết hợp với nhau; sử dụng một mô hình đánh giá mười một công nghệ có thể ảnh hưởng đến năng suất nông nghiệp, an ninh lương thực và thương mại vào năm 2050, IFPRI nhận thấy rằng số người có nguy cơ bị đói có thể giảm tới 40% và giá lương thực có thể giảm gần một nửa.  Nhu cầu calo của dân số dự kiến của Trái Đất, với các dự đoán biến đổi khí hậu hiện nay, có thể được thỏa mãn bằng cách cải thiện thêm các phương pháp nông nghiệp, mở rộng các khu vực nông nghiệp và tư duy tiêu dùng theo định hướng bền vững.

Phụ thuộc năng lượng
Kể từ những năm 1940, năng suất nông nghiệp đã tăng lên đáng kể, chủ yếu là do việc sử dụng cơ giới hóa, phân bón và thuốc trừ sâu sử dụng nhiều năng lượng. Phần lớn đầu vào năng lượng này đến từ các nguồn nhiên liệu hóa thạch.  Giữa những năm 1960 và 1980, Cách mạng xanh chuyển đổi nông nghiệp trên toàn cầu, với sản lượng ngũ cốc thế giới tăng đáng kể (từ 70% đến 390% đối với lúa mì và 60% đến 150% đối với lúa gạo, tùy thuộc vào khu vực địa lý)  khi dân số thế giới tăng gấp đôi. Sự phụ thuộc nặng nề vào hóa dầu đã làm dấy lên mối lo ngại rằng tình trạng thiếu dầu có thể làm tăng chi phí và giảm sản lượng nông nghiệp.

Nông nghiệp công nghiệp phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch theo hai cách cơ bản: tiêu thụ trực tiếp vào trang trại và sản xuất các đầu vào được sử dụng trong trang trại. Tiêu thụ trực tiếp bao gồm việc sử dụng dầu nhờn và nhiên liệu để vận hành xe công nông và máy móc.

Tiêu thụ gián tiếp bao gồm sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu và máy móc nông nghiệp.  Đặc biệt, việc sản xuất phân bón nitơ có thể chiếm hơn một nửa sử dụng năng lượng nông nghiệp.  Cùng với nhau, tiêu thụ trực tiếp và gián tiếp của các trang trại Hoa Kỳ chiếm khoảng 2% mức sử dụng năng lượng của quốc gia. Tiêu thụ năng lượng trực tiếp và gián tiếp của các trang trại Hoa Kỳ đạt đỉnh vào năm 1979, và từ đó đã giảm dần.  Hệ thống thực phẩm không chỉ bao gồm nông nghiệp mà còn chế biến phi nông nghiệp, đóng gói, vận chuyển, tiếp thị, tiêu thụ và xử lý thực phẩm và các mặt hàng liên quan đến thực phẩm. Nông nghiệp chiếm ít hơn một phần năm sử dụng năng lượng hệ thống thực phẩm ở Mỹ.

Các lĩnh vực

Kinh tế nông nghiệp

Kinh tế nông nghiệp là kinh tế liên quan đến "sản xuất, phân phối và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ nông nghiệp". Kết hợp sản xuất nông nghiệp với các lý thuyết chung về tiếp thị và kinh doanh như một lĩnh vực nghiên cứu bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, và phát triển mạnh mẽ trong suốt thế kỷ 20. Mặc dù việc nghiên cứu kinh tế nông nghiệp khá mới mẻ, nhưng các xu hướng chính trong nông nghiệp đã ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế quốc gia và quốc tế trong suốt lịch sử, từ nông dân thuê và nông dân chia sẻ ở miền Nam Hoa Kỳ sau Nội chiến Hoa Kỳ đến hệ thống hào huyền của Nô bản châu Âu. Tại Hoa Kỳ và nơi khác, chi phí thực phẩm liên quan đến sản xuất thực phẩm, phân phối và tiếp thị nông nghiệp, thường được gọi là chuỗi giá trị nông nghiệp, đã tăng trong khi chi phí liên quan đến canh tác đã giảm. Điều này liên quan đến hiệu quả canh tác cao hơn, kết hợp với mức độ gia tăng giá trị gia tăng cao hơn (ví dụ: các sản phẩm được chế biến cao hơn) do chuỗi cung ứng cung cấp. Tập trung thị trường cũng tăng lên trong ngành này, và mặc dù tác động tổng thể của sự tập trung thị trường gia tăng có thể tăng hiệu quả, nhưng các thay đổi phân chia lại thặng dư kinh tế từ các nhà sản xuất (nông dân) và người tiêu dùng, và có thể có hậu quả tiêu cực đối với cộng đồng nông thôn.

Các chính sách của chính phủ quốc gia, như thuế, hỗ trợ, thuế quan và các chính sách khác, có thể ảnh hưởng đáng kể đến thị trường kinh tế của sản phẩm nông nghiệp. Từ ít nhất là thập kỷ 1960, sự kết hợp của các hạn chế về thương mại, các chính sách về tỷ giá hối đoái và hỗ trợ đã ảnh hưởng đến các nông dân cả ở các nước đang phát triển và các nước đã phát triển. Vào thập kỷ 1980, các nông dân không được hỗ trợ ở các nước đang phát triển đã trải qua các ảnh hưởng tiêu cực từ các chính sách quốc gia tạo ra giá trị quốc tế giảm thấp cho các sản phẩm nông nghiệp. Từ giữa thập kỷ 1980 đến đầu thập kỷ 2000, một số thỏa thuận quốc tế đã giới hạn các thuế quan nông nghiệp, các hỗ trợ và các hạn chế thương mại khác.

Tuy nhiên, cho đến năm 2009, vẫn còn một số lượng đáng kể các biến đổi do chính sách trong giá cả các sản phẩm nông nghiệp toàn cầu. Ba sản phẩm nông nghiệp có nhiều biến đổi thương mại nhất là đường, sữa và gạo, chủ yếu do thuế quan. Trong số các loại cây cỏ, hạt hướng dương có nhiều thuế quan nhất, nhưng tổng thể, các ngũ cốc và hạt hướng dương có mức thuế quan thấp hơn nhiều so với các sản phẩm chăn nuôi. Kể từ thập kỷ 1980, các biến đổi do chính sách đã giảm đi nhiều hơn trong các sản phẩm chăn nuôi so với các cây trồng trong các cải cách toàn cầu trong chính sách nông nghiệp. Mặc dù có tiến bộ này, một số loại cây trồng như bông vải vẫn nhận được sự hỗ trợ từ các nước phát triển làm giảm giá cả toàn cầu, gây khó khăn cho các nước đang phát triển có nông dân không được hỗ trợ. Các loại hàng hóa chưa qua chế biến như ngô, đậu nành và gia súc thường được phân loại để chỉ ra chất lượng, ảnh hưởng đến giá nhận được của nhà sản xuất. Thông thường, hàng hóa được báo cáo theo lượng sản xuất, chẳng hạn như thể tích, số lượng hoặc khối lượng.

Khoa học nông nghiệp

Khoa học nông nghiệp là một lĩnh vực đa ngành rộng lớn trong sinh học bao gồm các phần của khoa học chính xác, tự nhiên, kinh tế và khoa học xã hội được sử dụng trong thực hành và hiểu biết về nông nghiệp. Nó bao gồm các chủ đề như nông học, lai tạo và di truyền cây trồng, bệnh học thực vật, mô hình hoá cây trồng, khoa học đất, côn trùng học, kỹ thuật sản xuất và cải tiến, nghiên cứu về sâu bệnh và quản lý chúng, và nghiên cứu về tác động tiêu cực đối với môi trường như suy thoái đất, quản lý chất thải, và xử lý môi trường bằng thực vật.

Nghiên cứu khoa học về nông nghiệp bắt đầu vào thế kỷ 18, khi Johann Friedrich Mayer tiến hành các thí nghiệm về việc sử dụng vôi (sulfate canxi hydrat hóa) làm phân bón. Nghiên cứu trở nên chặt chẽ hơn khi vào năm 1843, John Lawes và Henry Gilbert bắt đầu một loạt các thí nghiệm nông học lâu dài tại Trạm Nghiên cứu Rothamsted ở Anh; một số trong số chúng, như Thí nghiệm Cỏ Công viên, vẫn đang tiếp tục. Tại Hoa Kỳ, Đạo luật Hatch năm 1887 cung cấp tài trợ cho những gì được gọi là "khoa học nông nghiệp" đầu tiên, do sự quan tâm của các nông dân đến phân bón. Trong côn trùng học nông nghiệp, Cục Nghiên cứu Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) đã bắt đầu nghiên cứu kiểm soát sinh học vào năm 1881; năm 1905, nó thiết lập chương trình lớn đầu tiên tìm kiếm kẻ thù tự nhiên của loài sâu bướm Gypsy và sâu đuôi nâu, khởi tạo các đối thủ ký sinh đơn lẻ (như ong cô đơn) và kẻ thù của cả hai sâu bệnh ở Mỹ.

Xem thêm
 Nông nghiệp hữu cơ
 Nông nghiệp công nghệ cao
 Nông nghiệp cộng đồng
 Nông nghiệp Việt Nam
 Khuyến nông
 Thu hoạch: Hoa lợi, hoa màu và nông sản

Chú thích

Tham khảo

 Alvarez, Robert A. (2007). "The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer" . Gastronomica, Vol. 7, No. 3, 28-33. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2008.
 Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Selin, Helaine (ed.), Encyclopedia of the history of Science, technology, and Medicine in Non Western Cultures. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp. 20–22.
 Collinson, M. (ed.) A History of Farming Systems Research. CABI Publishing, 2000. ISBN 978-0-85199-405-5
 Crosby, Alfred W.: The Columbian Exchange: Biological and Cultural Consequences of 1492. Praeger Publishers, 2003 (30th Anniversary Edition). ISBN 978-0-275-98073-3
 Davis, Donald R.; Riordan, Hugh D. (2004). "Changes in USDA Food Composition Data for 43 Garden Crops, 1950 to 1999". Journal of the American College of Nutrition, Vol. 23, No. 6, 669-682.
Duplessis, Robert. S. (1997). "Transitions to Capitalism in Early Modern Europe." Cambridge University Press.
 Friedland, William H.; Barton, Amy (1975). "Destalking the Wily Tomato: A Case Study of Social Consequences in California Agricultural Research". Univ. California at Sta. Cruz, Research Monograph 15.
 Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). A history of world agriculture: from the Neolithic Age to the current crisis. Monthly Review Press, New York. ISBN 978-1-58367-121-4
 Saltini A. Storia delle scienze agrarie, 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 978-88-206-2412-5, ISBN 978-88-206-2413-2, ISBN 978-88-206-2414-9, ISBN 978-88-206-2414-9
 Watson, A.M. (1974). "The Arab agricultural revolution and its diffusion", in The Journal of Economic History, 34.
 Watson, A.M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World, Cambridge University Press.
 Wells, Spencer (2003). The Journey of Man: A Genetic Odyssey. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11532-0
 Wickens, G.M. (1976). "What the West borrowed from the Middle East", in Savory, R.M. (ed.) Introduction to Islamic Civilization. Cambridge University Press.

Liên kết ngoài

Ngành kinh tế
Bài cơ bản dài trung bình
Nông học
Công nghiệp thực phẩm


title: Parallelostethus conicipennis

text:
Parallelostethus conicipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Parallelostethus


title: Bedotia sp. nov. 'Betampona'

text:
{{Bảng phân loại
| name = Bedotia sp. nov. 'Betampona| image =
| status = VU
| status_system = IUCN3.1
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Atheriniformes
| familia = Bedotiidae
| genus = Bedotia
| species = B. sp. nov. 'Betampona'| binomial = Bedotia sp. nov. 'Betampona| binomial_authority =
| synonyms =
}}Bedotia sp. nov. 'Betampona' là một loài cá thuộc họ Bedotiidae. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Loiselle, P. & participants of the CBSG/ANGAP CAMP "Faune de Madagascar" workshop 2004. Bedotia sp. nov. 'Betampona'. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Bedotia


title: Pseudapis gabonensis

text:
Pseudapis gabonensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Pseudapis
Động vật được mô tả năm 1990


title: Phú Lợi (phường)

text:
Phú Lợi là một phường thuộc thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý
Phường Phú Lợi nằm ở phía đông thành phố Thủ Dầu Một, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Thuận An và thành phố Tân Uyên
Phía tây giáp phường Hiệp Thành
Phía nam giáp phường Phú Hòa
Phía bắc giáp phường Phú Mỹ và phường Phú Tân.

Phường Phú Lợi có diện tích 7,13 km², dân số năm 2021 là 33.031 người, mật độ dân số đạt 4.633 người/km².

Lịch sử
Phường Phú Lợi được thành lập vào ngày 12 tháng 10 năm 2003 trên cơ sở điều chỉnh 735 ha diện tích tự nhiên và 13.927 người của phường Phú Hòa.

Ngày 9 tháng 6 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2008/NĐ-CP. Theo đó, điều chỉnh 53,44 ha diện tích tự nhiên của xã Phú Mỹ về phường Phú Lợi quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Phú Lợi có 697,67 ha diện tích tự nhiên và 21.541 người.

Hành chính
Phường Phú Lợi được chia thành 9 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Văn hóa
 Trung tâm thương mại chợ Đình
 Sư đoàn 7
 Đình thần Phú Lợi
 Trung tâm thể thao phường Phú Lợi
 Di tích nhà tù Phú Lợi

Chú thích

Tham khảo


title: Chrysolina joliveti

text:
Chrysolina joliveti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyné miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Quận Greene, New York

text:
Quận Greene (tiếng Anh: Greene County) là một quận trong tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Quận lỵ là thành phố . Theo điều tra dân số năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có dân số 49.221 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km², trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh

Các xa lộ

Các thành phố và thị trấn

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New York

Dãy núi Catskill


title: Bussy-le-Château

text:
Bussy-le-Château  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 170 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bussylechateau


title: Pseudotropheus modestus

text:
Pseudotropheus modestus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kasembe, J. 2005. Pseudotropheus modestus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
Pseudotropheus
Động vật được mô tả năm 1974


title: Chỉ số chuyển giao phát triển

text:
Chỉ số chuyển giao phát triển (Commitment to Development Index – CDI) được Trung tâm phát triển toàn cầu (Center for Global Development) cống bố thường niên nhằm đánh giá mức độ giúp đỡ của 21 quốc gia công nghiệp phát triển đối với các quốc gia nghèo trong quá trình tạo dựng xã hội thịnh vượng, chính phủ lành mạnh và an ninh quốc gia.

Điểm của mỗi nước được tính chung dựa trên 7 vùng chính sách và hành động mà mỗi nước giàu dành cho các nước nghèo.

Phương pháp luận và phạm vi
7 chính sách và hành động hợp thành chỉ số CDI gồm: viện trợ phát triển (hoàn lại & không hoàn lại), thương mại, đầu tư, di cư, môi trường, an ninh, công nghệ.

Tổng quan về CDI 2007
Theo báo cáo công bố ngày 10/10/2007 của Trung tâm phát triển toàn cầu (CGD), 4 nước đứng đầu về chỉ số chuyển giao phát triển năm 2007 lần lượt là Hà Lan, Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy; bốn nước đứng cuối lần lượt là Bồ Đào Nha, Ý, Hy Lạp, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.cgdev.org Center for Global Development

Danh sách quốc gia
Phát triển kinh tế
Chỉ số

Chỉ số kinh tế


title: Flores

text:
Flores là một từ trong tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha, có nghĩa là hoa. Nó có thể chỉ tới:
 Đảo Flores tại Indonesia
 Flores, một quận tại Buenos Aires, Argentina.
 Flores, một vùng đô thị tại bang Pernambuco, Brasil
 Đảo Flores tại Canada.
 Công xã Flores tại tỉnh Heredia, Costa Rica.
 Flores, thủ phủ tỉnh Petén, Guatemala.
 Flores, một đảo trong quần đảo Azores thuộc Bồ Đào Nha.
 Tỉnh Flores thuộc Uruguay.
 Họ người. Xem bài Flores (họ người).
 Flores (bài hát), một bài hát của ban nhạc Brasil Titãs.

Núi lửa dạng tầng


title: Limnophila oiticicai

text:
Limnophila oiticicai là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Anthophora peritomae

text:
Anthophora peritomae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1905


title: Callohispa mirifica

text:
Callohispa mirifica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Callohispa


title: Leptolalax

text:
Leptolalax là một chi (giống) ếch nhái (thuộc bộ không đuôi Anura) trong họ Megophryidae. Chúng thỉnh thoảng được biết với tên cóc châu á (Asian toads) hoặc cóc sần metacarpal (metacarpal-tubercled toads) hay ếch lứa thon thả (slender litter frogs), mặc dù nhiều tên không theo những công ước này, và nhiều loài không có tên thông thường. Leptolalax phân bố rộng rãi ở đông nam và Đông Á, trải dài từ Nam Trung Quốc và Đông Bắc Ấn Độ tới bán đảo Malay và Borneo. Leptolalax có kích thước rất nhỏ và có mô hình màu sắc rất giống nhau giữa các loài (loài cryptic) và không có các khác biệt hình thái rõ ràng, hữu ích trong nghiên cứu hệ thống học.
Leptolalax hiện có trên 50 loài (53 loài tính đến 8/2017) và nhiều loài bị đe dọa hoặc tuyệt chủng do mất môi trường sống. Số lượng loài của Leptolalax tiếp tục tăng lên nhanh chóng trong các năm gần đây do nhiều loài mới được phát hiện.

Phân loại
 Leptolalax aereus Rowley, Stuart, Richards, Phimmachak, and Sivongxay, 2010
 Leptolalax alpinus Fei, Ye, and Li, 1990
 Leptolalax applebyi Rowley and Cao, 2009
 Leptolalax arayai Matsui, 1997
 Leptolalax ardens Rowley, Tran, Le, Dau, Peloso, Nguyen, Hoang, Nguyen, and Ziegler, 2016
 Leptolalax bidoupensis Rowley, Le, Tran, and Hoang, 2011
 Leptolalax botsfordi Rowley, Dau, and Nguyen, 2013
 Leptolalax bourreti Dubois, 1983
 Leptolalax croceus Rowley, Hoang, Le, Dau, and Cao, 2010
 Leptolalax dringi Dubois, 1987
 Leptolalax eos Ohler, Wollenberg, Grosjean, Hendrix, Vences, Ziegler, and Dubois, 2011
 Leptolalax firthi Rowley, Hoang, Dau, Le, and Cao, 2012
 Leptolalax fritinniens Dehling and Matsui, 2013
 Leptolalax fuliginosus Matsui, 2006
 Leptolalax gracilis (Günther, 1872)
 Leptolalax hamidi Matsui, 1997
 Leptolalax heteropus (Boulenger, 1900)
 Leptolalax isos Rowley, Stuart, Neang, Hoang, Dau, Nguyen, and Emmett, 2015
 Leptolalax kajangensis Grismer, Grismer, and Youmans, 2004
 Leptolalax kalonensis Rowley, Tran, Le, Dau, Peloso, Nguyen, Hoang, Nguyen, and Ziegler, 2016
 Leptolalax kecil Matsui, Belabut, Ahmad, and Yong, 2009
 Leptolalax khasiorum Das, Tron, Rangad, and Hooroo, 2010
 Leptolalax lateralis (Anderson, 1871)
 Leptolalax laui Sung, Yang, and Wang, 2014
 Leptolalax liui Fei and Ye, 1990
 Leptolalax maculosus Rowley, Tran, Le, Dau, Peloso, Nguyen, Hoang, Nguyen, and Ziegler, 2016
 Leptolalax maoershanensis Yuan, Sun, Chen, Rowley, and Che, 2017
 Leptolalax marmoratus Matsui, Zainudin, and Nishikawa, 2014
 Leptolalax maurus Inger, Lakim, Biun, and Yambun, 1997
 Leptolalax melanoleucus Matsui, 2006
 Leptolalax melicus Rowley, Stuart, Neang, and Emmett, 2010
 Leptolalax minimus (Taylor, 1962)
 Leptolalax nahangensis Lathrop, Murphy, Orlov, and Ho, 1998
 Leptolalax nokrekensis (Mathew and Sen, 2010)
 Leptolalax nyx Ohler, Wollenberg, Grosjean, Hendrix, Vences, Ziegler, and Dubois, 2011
 Leptolalax oshanensis (Liu, 1950)
 Leptolalax pallidus Rowley, Tran, Le, Dau, Peloso, Nguyen, Hoang, Nguyen, and Ziegler, 2016
 Leptolalax pelodytoides (Boulenger, 1893)
 Leptolalax petrops Rowley, Dau, Hoang, Le, Cutajar, and Nguyen, 2017
 Leptolalax pictus Malkmus, 1992
 Leptolalax platycephalus Dehling, 2012
 Leptolalax pluvialis Ohler, Marquis, Swan, and Grosjean, 2000
 Leptolalax puhoatensis Rowley, Dau, and Cao, 2017
 Leptolalax pyrrhops Poyarkov, Rowley, Gogoleva, Vassilieva, Galoyan, and Orlov, 2015
 Leptolalax sabahmontanus Matsui, Nishikawa, and Yambun, 2014
 Leptolalax solus Matsui, 2006  Leptolalax sungi Lathrop, Murphy, Orlov, and Ho, 1998
 Leptolalax tadungensis Rowley, Tran, Le, Dau, Peloso, Nguyen, Hoang, Nguyen, and Ziegler, 2016
 Leptolalax tamdil Sengupta, Sailo, Lalremsanga, Das, and Das, 2010
 Leptolalax tengchongensis Yang, Wang, Chen, and Rao, 2016
 Leptolalax tuberosus Inger, Orlov, and Darevsky, 1999
 Leptolalax ventripunctatus Fei, Ye, and Li, 1990
 Leptolalax zhangyapingi Jiang, Yan, Suwannapoom, Chomdej, and Che, 2013

Tham khảo

Liên kết ngoài

https://en.wikipedia.org/wiki/Leptolalax

http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Anura/Megophryidae/Leptolalax

Động vật lưỡng cư châu Á


title: Polymera parishi

text:
Polymera parishi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Polymera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Đào Thị Huệ

text:
Đào Nương (1411 - 1432), tức Đào Thị Huệ. Bà là người làng Đào Đặng (huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên), là người có công giết được nhiều giặc Minh, góp phần làm thắng lợi cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi.

Sự tích
Đào Nương tên thật là Đào Thị Huệ, một người con gái không chỉ có sắc mà còn có tài hát hay, nổi tiếng khắp tổng Cao Cương, huyện Tiên Lữ, phủ Khoái Châu xưa (nay là thôn Đào Đặng, xã Trung Nghĩa, thành phố Hưng Yên). Bấy giờ, nhà Minh đóng đồn trại ở tận các thôn xóm, vơ vét của cải, giết hại dân thường. Đàn ông bị bắt làm phu dịch, đàn bà thì bị bắt làm nô tì. Chúng kéo đến làng Đào Đặng, dân chúng bỏ chạy cả. Nàng ca nhi họ Đào và mấy chị em chậm chân không trốn được đành chịu ở lại. Chúng bắt nàng phải múa hát, hầu hạ trong các dịp yến tiệc. Nhờ có tài nghệ xuất sắc, các nàng làm cho chúng có phần vị nể, biến nhà ca lâu thành nơi đi lại, nghỉ ngơi. Thời đó vùng này vẫn còn là một vùng sình lầy, lau sậy um tùm, quân giặc không quen phong thổ thường sinh bệnh tật và chết vì muỗi độc. Đào Nương nghĩ ra kế giết giặc, dùng lời ca, tiếng hát làm cho chúng mê hoặc, lừa chúng chui vào bao gai tránh muỗi đốt, rồi bí mật cùng trai tráng chờ đêm khuya khi giặc ngủ say, đến khiêng từng bao ném xuống sông Đà Giang.

Tương truyền hồi đó, để kiểm tra quân số, giặc chưa điểm quân như bây giờ mà chỉ xây những thành lũy nhỏ hình vuông có hai cửa gọi là đấu thành. Những tên chỉ huy lùa quân vào cửa này, hễ đầy thành thì cho ra cửa kia để...đong quân. Sau nhiều phen đong quân như vậy,
chúng hốt hoảng khi thấy quân số hao hụt quá nhiều. Nghĩ rằng đất này có ma, chúng hoảng sợ rút quân đi nơi khác.

Sau này, đến ngày toàn thắng, Lê Lợi đã ban thưởng cho Đào Thị Huệ và đội dân binh đất Đào Đặng. Dân địa phương xin đổi tên làng thành Đào Xá (nơi ở của cô gái họ Đào). Ngày mùng 10 tháng 11 năm Nhâm Tý (1432), Đào Thị Huệ mất. Sau khi bà mất, nhân dân đã xây đền thờ tại nhà nơi bà ở.

Tương truyền, bà là người phát minh ra loại hình hát ca trù rất phát triển ở đồng bằng Bắc Bộ.

Chú thích

Người Hưng Yên


title: Agapetus cravensis

text:
Agapetus cravensis là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: Pseudagapostemon arenarius

text:
Pseudagapostemon arenarius là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagapostemon
Động vật được mô tả năm 1902


title: Gynoplistia collessi

text:
Gynoplistia collessi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nephrotoma alluaudi

text:
Nephrotoma alluaudi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Nappersdorf-Kammersdorf

text:
Nappersdorf-Kammersdorf là một thị trấn ở huyện Hollabrunn trong bang Niederösterreich, ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 38,86 km², dân số năm 2001 là 1333 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Đức Hạnh (định hướng)

text:
Đức Hạnh có thể là một trong số các địa danh sau:

 Xã Đức Hạnh, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước.
 Xã Đức Hạnh, huyện Đức Linh, tỉnh Bình Thuận.
 Xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.


title: Adelphomyia simplicistyla

text:
Adelphomyia simplicistyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Adelphomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Thanh Lâm (định hướng)

text:
Thanh Lâm trong tiếng Việt có thể là:

 Xã Thanh Lâm, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.
 Xã Thanh Lâm, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
 Xã Thanh Lâm, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.
 Xã Thanh Lâm, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã Thanh Lâm, huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
 Huyện cũ Thanh Lâm thuộc phủ Nam Sách, tồn tại tới năm 1898; nay tương ứng với địa bàn huyện Nam Sách và một phần thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.
 Xã cũ Thanh Lâm thuộc huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương; nay là thị trấn Nam Sách.


title: Oberstinzel

text:
Oberstinzel là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Fénétrange. Tọa độ địa lý của xã là 48° 47' vĩ độ bắc, 07° 02' kinh độ đông. Oberstinzel nằm trên độ cao trung bình là 280 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 232 mét và điểm cao nhất là 323 mét. Xã có diện tích 5,07 km², dân số vào thời điểm 1999 là 274 người; mật độ dân số là 54 người/km². Xã nằm khoảng 7 km về phía bắc của Sarrebourg.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Molophilus bellicosus

text:
Molophilus bellicosus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Haliotis glabra

text:
Haliotis glabra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Haliotidae, the abalones.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chi Bào ngư


title: Morawitzella nana

text:
Morawitzella nana là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Morawitzella
Động vật được mô tả năm 1880


title: Scelida mimula

text:
Scelida mimula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wilcox miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Scelida


title: Anoba

text:
Anoba là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài tiêu biểu
Anoba trigonoides Walker, 1858

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Chi info on the Moths of Borneo

Erebidae


title: Thomas Newcomen

text:
Thomas Newcomen (sinh 28 tháng 2 năm 1663; mất 5 tháng 8 năm 1729) là một người bán đồ sắt theo có tôn giáo thế tục Baptist. Ông được sinh ra tại Dartmouth, Devon, Anh, gần một phần của hạt nổi tiếng về nghề khai thác thiếc. Lũ lụt là một vấn đề lớn, làm giới hạn chiều sâu của mỏ khai thác. Newcomen đã hoàn thiện máy hơi nước sử dụng làm bơm nước, gọi là máy hơi nước Newcomen. Do đó, ông thường được xem là một người cha đẻ của cuộc Cách mạng công nghiệp. Thành tựu lớn nhất của Newcomen là máy hơi nước, phát minh năm 1712, kết hợp ý tưởng của Thomas Savery và Denis Papin.

Đọc thêm
1. L. T. C. Rolt and J. S. Allen, The Steam Engine of Thomas Newcomen (Landmark Publishing, Ashbourne 1997).

2. John Kanefsky and John Robey, "Steam Engines in 18th-Century Britain: A Quantitative Assessment", Technology and Culture, 21 (1980), 161-186

3. A.E. Musson and Eric Robinson, "Science and Technology in the Industrial Revolution" (Manchester University Press, 1969), esp. chapter XII

Tham khảo

Sinh năm 1664
Mất năm 1729
Nhà phát minh Anh
Người Cách mạng công nghiệp
Người Dartmouth, Devon
Baptist Anh
Máy hơi nước
Kỹ sư Anh


title: Vành khuyên Togian

text:
Vành khuyên Togian (danh pháp hai phần: Zosterops somadikartai) là một loài chim trong họ Vành khuyên (Zosteropidae).

Nó được tìm thấy trên quần đảo Togian của Indonesia và nó được coi là đặc hữu của quốc gia này. Loài này được nhà nghiên cứu của Đại học Indonesia là Mochamad Indrawan và đồng nghiệp của ông là Sunarto nhận ra lần đầu tiên năm 1997, và chính thức miêu tả năm 2008. Loài này được đặt tên khoa học theo tên của nhà điểu học nổi tiếng người Indonesia là Soekarja Somadikarta. Không giống như phần lớn các loài trong chi này, nó không có vòng trắng quanh mắt.

Loài này được coi là đang nguy cấp, mặc dù điều này chưa được IUCN đánh giá.

Miêu tả
Khu vực Sulawesi được tin là có ít nhất 9-10 loài đã được tìm thấy trên các đảo biệt lập. Sự biệt lập này dẫn tới các biến đổi hình thái rõ ràng cũng như các khác biệt trong giọng hót. Loài này troong giống như vành khuyên đầu đen (Zosterops atrifrons) nhưng không có vành trắng quanh mắt, mặc dù hẹp nhưng vẫn dễ thấy, thậm chí ngay cả ở Z. atrifrons non. Vành khuyên Togian có phần chỏm đầu đen nhỏ hơn, họng vàng rõ nét hơn, gốc mỏ nhạt khác biệt và mống mắt hơi đỏ (nâu ở vành khuyên đầu đen). Loài này cũng khác biệt so với Zosterops surdus ở miền tây trung Sulawesi là phần lông phía trên có màu ô liu sáng và nhạt hơn, họng vàng hơn. Nó khác với Zosterops subatrifrons ở các đảo Peleng và Banggai ở các điểm như thiếu vành trắng quanh mắt, ngực xám hơn và phần lông đen trên chỏm đầu ít hơn. Zosterops anomalus ở miền nam Sulawesi cũng thiếu vành trắng quanh mắt nhưng nó có các đốm trắng nhỏ xung quanh da ổ mắt. Các khác biệt trong độ cao thấp và trầm bổng trong giọng hót của Z. somadikartai được ghi nhận khi so sánh với các loài vành khuyên đã biết khác thuộc chi Zosterops trong khu vực này.

Chú thích

Tham khảo

 Science Codex: Zosterops somadikartai - new bird species discovered in Indonesia (chứa cả minh họa)
 Bản tin
 Hình chụp con chim chết
 Photograph

S
Động vật được mô tả năm 2008
Động vật đặc hữu Indonesia
Chim Indonesia


title: Hylaeus primulipictus

text:
Hylaeus primulipictus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1905


title: British International Motor Show

text:
British International Motor Show (hay còn gọi là British Auto Show hoặc London Auto Show) là triển lãm ô tô lớn nhất nước Anh được Hội Các Nhà Sản xuất và Buôn bán Ô tô (SMMT) tổ chức lần đầu tiên năm 1903 tại Crystal Palace, London. Địa điểm tổ chức của British Auto Show từ năm 1976 đến năm 2004 được chuyển đến thành phố Birmingham, và đến năm 2006 thì quay trở lại London. Tuy không phải là một trong những triển lãm ô tô lớn nhất thế giới, nhưng British Auto Show vẫn là nơi quy tụ nhiều tên tuổi nổi tiếng trong giới sản xuất ô tô. British Auto Show 2008 diễn ra từ 23/7 đến 3/8 tại Trung tâm Triển lãm ExCeL London's Docklands.

Lịch sử

British Auto Show đầu tiên được tổ chức bởi Hội Các Nhà Sản xuất và Buôn bán Ôtô (SMMT) tại Crystal Palace, London năm 1903. Sau đó, địa điểm tổ chức được chuyển đến Olympia cũng tại London, và chỉ diễn ra 32 năm một lần. Từ năm 1937 đến 1976, Triển lãm một lần nữa rời địa điểm đến Earl's Court, London trước khi nó được định cư tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (NEC), Birmingham từ năm 1978. Tại NEC, British Auto Show được tổ chức thường niên cho đến lần cuối vào tháng 5/2004. Triển lãm năm 2004 không tổ chức vào thời gian truyền thống là tháng 10 mà rời sang tháng 5 để tránh trùng thời điểm với hai triển lãm lớn diễn ra vào mùa thu của hai nước láng giềng là Paris của Pháp và Frankfurt của Đức. Đến năm 2006, British Auto Show quay trở lại London và được tổ chức tại Trung tâm Triển lãm ExCeL vùng Docklands phía đông London. Như vậy kể từ Triển lãm 2006, British Auto Show dự định sẽ được tổ chức tại ExCeL, London's Docklands hai năm một lần vào cuối tháng 7, đầu tháng 8.

Các mốc đáng nhớ

Sau đây là một số mốc đáng nhớ trong lịch sử 100 năm British Auto Show:

2008

British Auto Show 2008, hay còn được gọi với cái tên quen thuộc London Auto Show, một lần nữa diễn ra tại Trung tâm Triển lãm ExCeL London's Docklands từ 23/7 đến 3/8. Một số tên tuổi đầu tiên góp mặt tại triển lãm năm nay đã được công bố hơn một tháng trước khi đứng trong gian trưng bày tại Trung tâm Triển lãm ExCel như: Ford Focus RS, Nissan Qashqai+2, Opel Insignia, Vauxhall Insignia, Lotus Eagle. Ngoài ra, trong danh sách còn có hơn 595 mẫu xe đến từ các hãng xe nổi tiếng trên khắp thế giới góp mặt tại đây.

Một số mẫu xe được giới thiệu:
•	Alfa Romeo Mito
•	Ford Focus RS
•	Lotus Evora
•	Mastretta MXT
•	Nissan Qashqai+2
•	Ford Fiesta ECOnetic
•	Vauxhall Insignia

2006

Năm 2006 Bristish Auto Show rời Birmingham và quay trở lại thủ đô London. Ngoài sự góp mặt của những siêu xe hàng đầu thế giới như Alfa Romeo Spider, Aston Martin Rapide, Bentley Continental Flying Spur Mulliner Driving Specification, BMW M6 Convertible, Jaguar XJR và Jaguar XKR … Bristish Auto Show lần này còn còn thu hút sự chú ý rộng rãi của công chúng bởi một đêm post-show nhạc rock festival mang tên Dock Rock.

Một số mẫu xe được giới thiệu:
•	Alfa Romeo Spider
•	Aston Martin Rapide
•	Bentley Continental
•	Flying Spur Mulliner Driving Specification
•	BMW M6 Convertible
•	Chevrolet Captiva
•	Chrysler Sebring sedan
•	Dodge Nitro
•	Ford Focus coupe-convertible
•	Honda Civic 3-door hatchback
•	Jaguar XJR Portfolio
•	Jaguar XKR
•	Kia C-segment model
•	Land Rover Freelander2/LR2
•	Lexus GS 300 Limited Edition
•	Lotus Europa S
•	Lotus Exige S
•	Mazda BT-50
•	Mazda Mazda3 MPS
•	Mazda MX-5 Roadster Coupe
•	MINI GP
•	Mitsubishi i
•	Rolls-Royce 101EX
•	Saab 9-3 Convertible BioPower
•	SEAT León Cupra
•	SEAT León FR
•	SEAT Altea FR
•	Smart Fortwo EV
•	Toyota RAV4
•	Toyota Yaris
•	Vauxhall Corsa 3-cửa và 5-cửa
•	Volvo S60
•	Volvo S80
•	Volvo XC90

2004

Năm 2004 British Auto Show được tổ chức từ ngày 27/5 đến 6/6 thay vì tháng 10 như thường lệ, và cũng là lần cuối diễn ra tại NEC, Birmingham.

1998

British Auto Show 1998 diễn ra từ 22/10 đến 1/11 tại NEC, Birmingham chứng kiến sự ra mắt của hai mẫu Saloon (Sedan) gây xôn xao dư luận đến từ các nhà sản xuất ô tô Anh Quốc: Rover 75 - mẫu xe đầu tiên và cũng là cuối cùng mà Rover cho ra mắt với sự giúp sức của BMW, và chiếc S-Type - giống như Rover, đây là một bước thụt lùi trong thiết kế của hãng xe danh tiếng Jaguar. Đây cũng là nơi ông chủ của BMW, Bernd Pischetsrieder, ứng khẩu một bài phát biểu về tương lai của Rover Longbridge rằng thương hiệu này sẽ bị bán vào năm 2000 và sụp đổ năm năm tiếp theo.

1988

British Auto Show 1988 được tổ chức từ ngày 22 đến 30/10 tại NEC, Birmingham có sự góp mặt của siêu xe nhãn hiệu Jaguar, phiên bản Concept XJ220 lần đầu tiên ra mắt công chúng – chiếc xe có cái tên được lấy từ vận tốc tối đa mà nó đạt được 220mph sử dụng hệ truyền động bốn bánh toàn thời gian AWD.

1984

British Auto Show 1984 được tổ chức từ ngày 20 đến 28/10 tại NEC, Birmingham với mẫu thiết kế nổi bật nhất đến thừ Austin Rover, chiếc Austin Montego Estate.

1974

British Auto Show 1974 được tổ chức từ ngày 16 đến 26/10 tại Earl's Court, London với sự ra mắt hai phiên bản toàn cầu của hãng xe Anh Quốc Lotus, Esprit và Eclat (2+2).

1966

British Auto Show 1966 được tổ chức từ 19 đến 29/10 tại Earl's Court, London với sự góp mặt của một số tên tuổi nổi tiếng như phiên bản ra mắt DB6 Volante của Aston Martin, Ford Cortina Mark II, Hillman Hunter, siêu xe Jensen FF - AWD – chiếc xe đầu tiên trên thế giới được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh ABS – và Vauxhall Viva HB.

Một số mẫu xe được giới thiệu:
•	Aston Martin DB6 Volante - debut
•	Ford Cortina Mark II
•	Hillman Hunter
•	Jensen FF - AWD
•	Vauxhall Viva HB

1948

British Auto Show 1948 được tổ chức từ 27/10 đến 6/11 tại Earl's Court, London với sự ra mắt của mẫu xe nổi tiếng, Jaguar XK120 – chiếc xe nhanh nhất thế giới thời gian đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ
 MyCar.vn: British Auto Show 2008 - tiếp nối hơn 100 năm lịch sử
 Triển lãm ôtô Anh Quốc mở cửa ngày hôm nay

Triển lãm ô tô Vương quốc Liên hiệp Anh
Công nghiệp ô tô Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Nguyễn Bá Địch

text:
Nguyễn Bá Địch (1937-1967) sinh ra tại thôn Ngọc Tỉnh, xã Tân Trào, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng; nguyên phi công thuộc Đại đội 1, Trung đoàn 923, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không - Không quân; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.

Ngày 25 tháng 6 năm 1966, với chiến công hạ 1 máy bay A4 của Không lực Hoa Kỳ trên bầu trời Hải Phòng, ông trở thành phi công đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ tại Hải Phòng. Trong cuộc kháng chiến chống chiến tranh phá hoại của Hoa Kỳ, liệt sĩ Nguyễn Bá Địch đã tham gia nhiều trận đánh, bắn rơi 3 máy bay địch. Ngày 2 tháng 5 năm 1967, sau khi bắn hạ 1 chiếc F4 khác của Không lực Hoa Kỳ, máy bay của Nguyễn Bá Địch bị trúng tên lửa và ông đã anh dũng hi sinh.

Ông được Hồ Chí Minh tặng thưởng 3 Huy hiệu Bác Hồ; Ngày 30 tháng 1 năm 2011, Chủ tịch nước Việt Nam đã quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.

Chú thích

Người Hải Phòng
Phi công Quân đội nhân dân Việt Nam
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Deetz

text:
Deetz là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: 4811 Semashko

text:
4811 Semashko (1973 SO3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1973 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4811 Semashko

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Arcoptilia

text:
Arcoptilia là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae.

Các loài
Arcoptilia gizan Arenberger, 1985
Arcoptilia pongola Ustjuzhanin et Kovtunovich, 2010

Chú thích

Tham khảo

Exelastini


title: Uvs (tỉnh)

text:
Uvs () là một trong 21 aimag (tỉnh) của Mông Cổ. Tỉnh nằm ở miền tây đất nước, cách thủ đô Ulaanbaatar 1336 km. Tỉnh lị là Ulaangom, nằm 936m trên mực nước biển. Tên của tỉnh bắt nguồn từ hồ nước lớn nhất Mông Cổ, Uvs Nuur.

Địa lý
Nhiều phần thảo nguyên của tỉnh được bảo tồn với vị thế Di sản thế giới Vùng lõm Ubsunur quanh Hồ Uvs. Tỉnh có biên giới phía bắc dài 640 km giáp với cộng hòa tự trị Tuva của Nga, có ranh giới phía đông dài 340 km với tỉnh Zavkhan. Phía nam và tây giáp với các tỉnh Khovd và Bayan-Ölgii với khoảng 200 km mỗi đoạn. Diện tích của tỉnh là 69.585 km², chiếm 4,45% diện tích toàn quốc. 60% diện tích tỉnh thuộc khu vực khí hậu đồi núi, và 40% thuộc bán hoang mạc Gobi.

Dân cư
Những cư dân thuộc nhóm Altai đã sinh sống trên địa bàn tỉnh trong suốt thời kỳ lịch sử. Hiện nay, 60% dân số tỉnh thuộc nhóm Do'rbet, 15% thuộc nhóm Bayid và 15% thuộc Khalka. Ngoài ra, cũng có các nhóm như Tuvan, Khoton và Kazakh sinh sống trên địa bàn.

Lịch sử
Sau cách mạng năm 1921 tại Mông Cổ, ngày 21 tháng 11 năm 1925 chính quyền cho thành lập tỉnh Chandmani Uulyn (, tỉnh núi kim cương). Tỉnh này bao gồm toàn bộ phần cực tây của đất nước, nay thuộc các tỉnh Uvs, Khovd và Bayan-Ölgii. Năm 1931, tỉnh Chandmani Uulyn bị phân tách thành hai tỉnh Khovd và Dörvöd. Tỉnh Dörvöd () được đổi tên thành Uvs vào năm 1933.

Hành chính

* - Tỉnh lị Ulaangom

Tham khảo

Tỉnh của Mông Cổ


title: Trentepohlia amantis

text:
Trentepohlia amantis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Choye

text:
Choye là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Turricula navarchus

text:
Turricula navarchus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turricula (Clavatulidae)
Động vật được mô tả năm 1903


title: Saint-Avertin

text:
Saint-Avertin là một xã của tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintavertin


title: Dolichopeza orientalis

text:
Dolichopeza orientalis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Sataspes (bướm đêm)

text:
Sataspes là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Sataspes cerberus - G Semper, 1896
Sataspes infernalis - (Westwood, 1847)
Sataspes javanica - Roepke, 1941
Sataspes leyteana - Brechlin & Kitching, 2009
Sataspes negrosiana - Brechlin & Kitching, 2009
Sataspes ribbei - Rober, 1885
Sataspes scotti - Jordan, 1926
Sataspes tagalica - Boisduval, 1875
Sataspes xylocoparis - Butler, 1875

Tham khảo

Liên kết ngoài

Smerinthini


title: Sân bay Osijek

text:
Sân bay Osijek  là sân bay phục vụ Osijek, Croatia. Sân bay này nằm cách thành phố Osijek 20 km về phía đông-đông nam , gần tuyến đường Osijek - Vukovar. Nhà ga rộng 1300 m², có thể phục vụ 200-400 lượt khách mỗi giờ hay 100.000-150.000 lượt khách mỗi năm.

Các hãng hàng không và tuyến bay
 Croatia Airlines (Dubrovnik, Split, Zagreb) [theo mùa]
 Germanwings (Cologne-Bonn)

.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng sân bay

Sân bay Croatia
Osijek


title: Étretat

text:
Étretat là một xã trong vùng hành chính Normandie, thuộc tỉnh Seine-Maritime, quận Le Havre, tổng Criquetot-l'Esneval. Tọa độ địa lý của xã là 49° 42' vĩ độ bắc, 0° 12' kinh độ đông. Étretat nằm trên độ cao trung bình là 8 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 0 mét và điểm cao nhất là 102 mét. Xã có diện tích 4,07 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1615 người; mật độ dân số là 397 người/km².

Étretat được biết đến nhiều nhất với những vách đá phấn, bao gồm ba vòm tự nhiên và một khối nhọn gọi là L'Aiguille hay Kim, nhô cao 70 mét (230 ft) trên mặt biển.  Tổ hợp đá phấn Etretat, như đã biết, bao gồm một địa tầng phức tạp của đá phấn tầng Turon và tầng Cognac. Một số vách đá cao tới . Hai trong số ba mái vòm nổi tiếng có thể nhìn thấy từ thị trấn, Porte d'Aval và Porte d'Amont. Manneporte là cái thứ ba và là cái lớn nhất, không thể nhìn thấy từ thị trấn.

Những vách đá này và bãi biển nghỉ mát liên quan đã thu hút các nghệ sĩ bao gồm Eugène Boudin, Charles Daubigny, Gustave Courbet và Claude Monet. Chúng cũng được giới thiệu nổi bật trong cuốn tiểu thuyết The Hollow Needle năm 1909 với nhân vật Arsène Lupin  của Maurice Leblanc. Những vách đá cũng góp mặt trong bộ phim  Lucy năm 2014, do Luc Besson đạo diễn.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài

Alternative site of Étretat
Website of an artist living in Étretat
3D view from Google Earth of part of Étretat's cliffs
Étretat on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Cabezón de la Sal

text:
Cabezón de la Sal là một đô thị thuộc cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số là 7.971 người.

Biến động dân số

Fuente: INE

Các thị trấn
Bustablado
Cabezón de la Sal (Thủ phủ)
Cabrojo
Carrejo
Casar
Duña
Ontoria
Periedo
Santibáñez
Vernejo
enrgen de la Peña

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ayuntamiento de Cabezón de la Sal
Cabezón de la Sal - Cantabria 102 Municipios

Đô thị ở Cantabria


title: Sphecodes confertus

text:
Sphecodes confertus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Say mô tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1837


title: Ficus gracilis

text:
Ficus gracilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ficidae.

Chú thích

Tham khảo

Ficus (Ficidae)


title: (18346) 1989 WG

text:
(18346) 1989 WG là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshiaki Oshima ở Gekko Observatory ở Shizuoka Prefecture of Nhật Bản, ngày 20 tháng 11 năm 1989.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saligny, Vendée

text:
Saligny là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 23,36 km², dân số năm 2006 là 1558 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 72 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saligny trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Saligny trên trang mạng của INSEE
 Saligny trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Saligny trên bản đồ nước Pháp
 Plan de Saligny sur Mapquest

Saligny


title: Pierrefiche, Lozère

text:
Pierrefiche là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.
Sông Chapeauroux tạo thành phần lớn ranh giới phía tây thị trấn, sau đó chảy theo hươnsg đông bắc qua thị trấn.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: An Châu, Sơn Động

text:
An Châu là thị trấn huyện lỵ của huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn An Châu nằm ở trung tâm huyện Sơn Động, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã An Lạc và xã Vĩnh An
Phía tây giáp xã An Bá và xã Yên Định
Phía nam giáp xã Long Sơn
Phía bắc giáp xã Giáo Liêm.

Thị trấn An Châu có diện tích 20,22 km², dân số năm 2018 là 9.416 người, mật độ dân số đạt 466 người/km².

Quốc lộ 31 và quốc lộ 279 chạy qua địa bàn thị trấn.

Lịch sử
Trước đây, An Châu là một xã thuộc huyện Sơn Động.

Ngày 11 tháng 12 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định 642-TCCP. Theo đó, thành lập thị trấn An Châu, thị trấn huyện lỵ huyện Sơn Động trên cơ sở 50,89 ha diện tích tự nhiên và 1.596 người của xã An Châu, 103 ha diện tích tự nhiên và 1.982 người của xã An Lập.

Sau khi thành lập, thị trấn An Châu có 153,89 ha diện tích tự nhiên và 3.578 người. Xã An Châu còn lại 1.910,9 ha diện tích tự nhiên và 2.634 người.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 813/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 18,10 km² diện tích tự nhiên và 4.448 người của xã An Châu vào thị trấn An Châu.

Sau khi sáp nhập, thị trấn An Châu có diện tích 20,22 km², dân số là 9.416 người.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Arashi

text:
là một nhóm nhạc nam người Nhật gồm 5 thành viên thuộc Johnny & Associates. Trong tiếng Nhật, Arashi (嵐) có nghĩa là bão tố. Arashi phát hành single debut vào năm 1999 tại Hawaii trên một chiếc du thuyền.

Sự nghiệp
Arashi trình diễn nhiều thể loại nhạc, bao gồm R&B, hiphop và pop. Không chỉ là nhóm nhạc thần tượng ở Nhật Bản, Arashi còn nổi tiếng ở châu Á và với người hâm mộ Jpop trên toàn thế giới.

Vào năm 1999, 8 vạn người hâm mộ đã đến tham dự buổi trình diễn đầu tiên của Arashi. Đĩa đơn đầu tiên của họ: "A・RA・SHI" đã đứng đầu bảng xếp hạng và bán được gần 1 triệu bản. Đến lúc này, Arashi đã phát hành được 15 album và 39 đĩa đơn.

Năm 2008, Arashi đã có 2 đĩa đơn là truth/Kaze no mukou e xếp hạng nhất và One love xếp thứ 2 trên bảng xếp hạng Oricon năm 2008. Cùng với 2 đĩa đơn khác là Beautiful days và Step and Go, cả bốn đĩa đơn của Arashi đều trong top 20 bài hát dẫn đầu của Oricon năm 2008. Năm 2009, Arashi tiếp tục độc chiếm vị trí đầu bảng xép hạng Oricon với đĩa đơn Believe, ngoài ra 3 đĩa đơn khác phát hành trong năm, là Ashita no Kioku/Crazy Moon (hạng 2), Everything và My Girl cũng lần lượt lọt vào top 5 của bảng xếp hạng Oricon.

Hiện tại, Arashi đang tạm ngưng hoạt động từ 1/1/2021.

Các thành viên
Arashi bao gồm các thành viên:

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu
2001: Arashi No.1 Ichigou: Arashi wa Arashi ｗo Yobu!
2002: Here We Go!
2003: How's It Going?
2004: Iza, Now!
2005: One
2006: Arashic
2007: Time
2008: Dream "A" Live
2010: Boku no Miteiru Fukei
2011: Beautiful World]'
2012: Popcorn2013: LOVE2014: The Digitalian2015: Japonism2016: Are You Happy?2017: Untitled2020: This Is ArashiAlbum tổng hợp
2002: Arashi Single Collection 1999–20012004: 5x5 The Best Selection of 2002–20042009: All the Best! 1999–20092012: Ura Ara Mania2019: 5x20 All the Best! 1999–20192021: Ura Ara Best 1999–20072021: Ura Ara Best 2008–20112021: Ura Ara Best 2012–20152021: Ura Ara Best 2015–2020''

Chương trình truyền hình

 C/D/G no Arashi
 Himitsu no Arashi chan (2008 - 2013)
 VS Arashi (2008 - 2020)
 Arashi ni Shiyagare (2010 - 2020)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ban nhạc Nhật Bản
Ban nhạc rock Nhật Bản
Lớp tàu khu trục Kagerō
Ban nhạc thành lập năm 1999


title: Mouilleron

text:
Morionvilliers là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintloupsuraujon


title: Na Rì

text:
Na Rì là một huyện nằm ở phía đông tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Na Rì nằm ở phía đông của tỉnh Bắc Kạn, huyện lỵ là thị trấn Yến Lạc nằm trên quốc lộ 3B, nằm cách thành phố Bắc Kạn khoảng 72 km về hướng đông, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 192 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bình Gia và huyện Tràng Định thuộc tỉnh Lạng Sơn
 Phía tây giáp huyện Bạch Thông và huyện Chợ Mới
 Phía nam giáp huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
 Phía bắc giáp huyện Ngân Sơn.

Huyện có diện tích 864 km² và dân số là 38.263 người (năm 2019).

Quốc lộ 279 chạy qua huyện theo hướng tây bắc nối huyện Na Rì với huyện Ngân Sơn và đông nam sang huyện Bình Gia (Lạng Sơn).

Hành chính
Huyện Na Rì có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Yến Lạc (huyện lỵ) và 16 xã: Côn Minh, Cư Lễ, Cường Lợi, Dương Sơn, Đổng Xá, Kim Hỷ, Kim Lư, Liêm Thủy, Lương Thượng, Quang Phong, Sơn Thành, Trần Phú, Văn Lang, Văn Minh, Văn Vũ, Xuân Dương.

Lịch sử
Ngày 12 tháng 5 năm 1964, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 150-NV. Theo đó:
Đổi tên xã Quang Trung thành xã Hữu Thác
Đổi tên xã Bình Minh thành xã Lương Hạ
Đổi tên xã Đồng Xuân thành xã Đổng Xá
Đổi tên xã Tiền Phong thành xã Liêm Thủy
Đổi tên xã Chi Lăng thành xã Xuân Dương
Đổi tên xã Hùng Vương thành xã Côn Minh
Đổi tên xã Trần Phú thành xã Hảo Nghĩa
Đổi tên xã Trung Thành thành xã Cư Lễ
Đổi tên xã Thanh Bình thành xã Kim Lư
Đổi tên xã Tân Thành thành xã Văn Học
Đổi tên xã Văn Vũ thành xã Vũ Loan
Đổi tên xã Văn Lang thành xã Lạng San
Đổi tên xã Bạch Đằng thành xã Lương Thượng
Đổi tên xã Quốc Tuấn thành xã Kim Hỷ
Đổi tên xã Hoàn Thành thành xã Dương Sơn
Đổi tên xã Tô Hiệu thành xã Ân Tình.

Sau năm 1975, huyện Na Rì thuộc tỉnh Bắc Thái, gồm 21 xã: Ân Tình, Côn Minh, Cư Lễ, Cường Lợi, Đổng Xá, Dương Sơn, Hảo Nghĩa, Hữu Thác, Kim Hỷ, Kim Lư, Lam Sơn, Lạng San, Liêm Thủy, Lương Hạ, Lương Thành, Lương Thượng, Quang Phong, Văn Học, Văn Minh, Vũ Loan và Xuân Dương.

Ngày 8 tháng 4 năm 1985, tách phố Yến Lạc gồm 350 ha của xã Lương Hạ để thành lập thị trấn Yến Lạc (thị trấn huyện lỵ huyện Na Rì).

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tái lập tỉnh Bắc Kạn từ tỉnh Bắc Thái cũ, huyện Na Rì thuộc tỉnh Bắc Kạn.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 855/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Kạn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó:
 Sáp nhập 6 thôn: Pò Đồn, Đồn Tắm, Nà Hin, Nà Lẹng, Khuổi Nằn 1 và Khuổi Nằn 2 của xã Lương Hạ vào thị trấn Yến Lạc
 Sáp nhập 2 thôn: Nà Sang, Nà Khun của xã Lương Hạ và thôn Nà Tát của xã Văn Học vào xã Cường Lợi
 Sáp nhập 7 thôn: Nà Ca, Pò Phjeo, Thôm Bả, Pò Rản, Pò Lải, Pò Cạu, Nà Cằm của xã Văn Học và xã Vũ Loan thành xã Văn Vũ
 Sáp nhập xã Ân Tình và xã Lạng San thành xã Văn Lang
 Sáp nhập xã Hữu Thác và xã Hảo Nghĩa thành xã Trần Phú
 Sáp nhập xã Lam Sơn và xã Lương Thành thành xã Sơn Thành.

Huyện Na Rì có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.

Danh nhân
Nông Đức Mạnh, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam: 1992-2001, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam: 2001-2011. quê xã Cường Lợi.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Rehaincourt

text:
Rehaincourt là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 15,22 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 309người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 330 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rehaincourt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Miconia conformis

text:
Miconia conformis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.

Chú thích

Liên kết ngoài

C
Thực vật được mô tả năm 1982
Thực vật Ecuador


title: Elephantomyia insolita

text:
Elephantomyia insolita là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Elephantomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Alvania multinodula

text:
Alvania multinodula là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Saint-Alban, Haute-Garonne

text:
Saint-Alban là một xã ở tỉnh Haute-Garonne vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã Saint-Alban, Haute-Garonne nằm ở khu vực có độ cao trung bình 129 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintalban


title: 4906 Seneferu

text:
4906 Seneferu (2533 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4906 Seneferu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Copelatus duodecimstriatus

text:
Copelatus duodecimstriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Belvedere Langhe

text:
Belvedere Langhe là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 70 km về phía đông nam của Torino và khoảng 35 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 384 người và diện tích 5,0 km².

Belvedere Langhe giáp các đô thị: Bonvicino, Clavesana, Dogliani, Fariglianovà Murazzano.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Veprecula hedleyi

text:
Veprecula hedleyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

hedleyi
Động vật được mô tả năm 1904


title: Huy chương vàng của Hội Thiên văn Hoàng gia

text:
Huy chương vàng của Hội Thiên văn học Hoàng gia là phần thưởng cao nhất của Hội Thiên văn Hoàng gia.

Lịch sử
Huy chương này được lập ra từ năm 1824. Trong các năm đầu, mỗi năm thường trao từ 2 huy chương trở lên, nhưng từ năm 1833 mỗi năm chỉ trao 1 huy chương.  Sở dĩ vậy, là do vấn đề khó khăn khi Sao Hải Vương được phát hiện năm 1846, vì nhiều người nghĩ rằng một phần thưởng phải được trao chung cho John Couch Adams và Urbain Le Verrier.  Việc tranh cãi xảy ra và năm 1947 không trao phần thưởng nào.

Năm 1848, vụ việc được giải quyết bằng cách trao 12 giải tỏ lòng quý trọng (testimonial awards) cho nhiều người, trong đó có cả John Couch Adams và Le Verrier. Năm 1849 các phần thưởng được hạn chế lại là một huy chương mỗi năm. Adams và Le Verrier mãi tới năm 1866 và 1868 mới nhận được huy chương của riêng mình. Năm 1868, Adams làm chủ tịch Hội, đã trao huy chương cho Le Verrier.

Thể lệ trao một huy chương mỗi năm, tiếp tục tới năm 1963 - ngoại trừ 2 năm 1867 và  1886 có trao 2 huy chương mỗi năm. Từ năm 1964 phần lớn đều trao 2 huy chương mỗi năm: một cho Thiên văn học và một cho Địa vật lý.

Các người đoạt Huy chương vàng

 1824 Charles Babbage, Johann Franz Encke
 1826 John Herschel, James South, Wilhelm Struve
 1827 Francis Baily
 1828 Thomas Makdougall Brisbane, James Dunlop, Caroline Herschel
 1829 William Pearson, Friedrich Wilhelm Bessel, Heinrich Christian Schumacher
 1830 William Richardson, Johann Franz Encke
 1831 Henry Kater, Marie-Charles Damoiseau
 1833 George Biddell Airy
 1835 Manuel J. Johnson
 1836 John Herschel
 1837 Otto A. Rosenberger
 1839 John Wrottesley
 1840 Giovanni Plana
 1841 Friedrich Wilhelm Bessel
 1842 Peter Andreas Hansen
 1843 Francis Baily
 1845 William Henry Smyth
 1846 George Biddell Airy
 1849 William Lassell
 1850 Otto Wilhelm Struve
 1851 Annibale de Gasparis
 1852 Christian August Friedrich Peters
 1853 John Russell Hind
 1854 Charles Rümker
 1855 William Rutter Dawes
 1856 Robert Grant
 1857 Heinrich Schwabe
 1858 Robert Main
 1859 Richard Christopher Carrington
 1860 Peter Andreas Hansen
 1861 Hermann Goldschmidt
 1862 Warren de la Rue
 1863 Friedrich Wilhelm Argelander
 1865 George Phillips Bond
 1866 John Couch Adams
 1867 William Huggins, William Allen Miller
 1868 Urbain Le Verrier
 1869 Edward James Stone
 1870 Charles-Eugène Delaunay
 1872 Giovanni Schiaparelli
 1874 Simon Newcomb
 1875 Heinrich d'Arrest
 1876 Urbain Le Verrier
 1878 Ercole Dembowski
 1879 Asaph Hall
 1881 Axel Möller
 1882 David Gill
 1883 Benjamin A. Gould
 1884 Andrew Ainslie Common
 1885 William Huggins
 1886 Edward Charles Pickering, Charles Pritchard
 1887 George William Hill
 1888 Arthur Auwers
 1889 Maurice Loewy
 1892 George Howard Darwin
 1893 Hermann Carl Vogel
 1894 S. W. Burnham
 1895 Isaac Roberts
 1896 Seth Carlo Chandler
 1897 Edward Emerson Barnard
 1898 William Frederick Denning
 1899 Frank McClean
 1900 Henri Poincaré
 1901 Edward Charles Pickering
 1902 Jacobus Kapteyn
 1903 Hermann Struve
 1904 George Ellery Hale
 1905 Lewis Boss
 1906 William Wallace Campbell
 1907 Ernest William Brown
 1908 David Gill
 1909 Oskar Backlund
 1910 Friedrich Küstner
 1911 Philip Herbert Cowell
 1912 Arthur Robert Hinks
 1913 Henri-Alexandre Deslandres
 1914 Max Wolf
 1915 Alfred Fowler
 1916 John L. E. Dreyer
 1917 Walter Sydney Adams
 1918 John Evershed
 1919 Guillaume Bigourdan
 1921 Henry Norris Russell
 1922 James Hopwood Jeans
 1923 Albert A. Michelson
 1924 Arthur Eddington
 1925 Frank Watson Dyson
 1926 Albert Einstein
 1927 Frank Schlesinger
 1928 Ralph Allen Sampson
 1929 Ejnar Hertzsprung
 1930 John Stanley Plaskett
 1931 Willem de Sitter
 1932 Robert Grant Aitken
 1933 Vesto Slipher
 1934 Harlow Shapley
 1935 E. Arthur Milne
 1936 Hisashi Kimura
 1937 Harold Jeffreys
 1938 William Hammond Wright
 1939 Bernard Lyot
 1940 Edwin Hubble
 1943 Harold Spencer Jones
 1944 Otto Struve
 1945 Bengt Edlén
 1946 Jan Oort
 1947 Marcel Minnaert
 1948 Bertil Lindblad
 1949 Sydney Chapman
 1950 Joel Stebbins
 1951 Anton Pannekoek
 1952 John Jackson
 1953 Subrahmanyan Chandrasekhar
 1954 Walter Baade
 1955 Dirk Brouwer
 1956 Thomas George Cowling
 1957 Albrecht Unsöld
 1958 André Danjon
 1959 Raymond Arthur Lyttleton
 1960 Viktor Ambartsumian
 1961 Herman Zanstra
 1962 Bengt Strömgren
 1963 H. H. Plaskett
 1964 Martin Ryle, Maurice Ewing
 1965 Edward Bullard, Gerald Maurice Clemence
 1966 Ira S. Bowen, Harold C. Urey
 1967 Hannes Alfven, Allan Sandage
 1968 Walter Munk, Fred Hoyle
 1969 A. T. Price, Martin Schwarzschild
 1970 Horace W. Babcock
 1971 Frank Press, Richard van der Riet Woolley
 1972 H. I. S. Thirlaway, Fritz Zwicky
 1973 Francis Birch, Edwin Salpeter
 1974 Ludwig Biermann, K. E. Bullen
 1975 Jesse Greenstein, Ernst Öpik
 1976 William H. McCrea, J. A. Ratcliffe
 1977 David R. Bates, John G. Bolton
 1978 Lyman Spitzer, James Van Allen
 1979 Leon Knopoff, C. G. Wynne
 1980 C. L. Pekeris, Maarten Schmidt
 1981 J. F. Gilbert, Bernard Lovell
 1982 Riccardo Giacconi, Harrie Massey
 1983 M. J. Seaton, Fred Whipple
 1984 S. K. Runcorn, Yakov Borisovich Zel'dovich
 1985 Thomas Gold, Stephen Hawking
 1986 G. E. Backus, Alexander Dalgarno
 1987 Takesi Nagata, Martin Rees
 1988 Don L. Anderson, C. de Jager
 1989 R. Hide, Ken Pounds
 1990 J. W. Dungey, B. E. J. Pagel
 1991 Vitalij Lazarevich Ginzburg, G. J. Wasserburg
 1992 Dan P. McKenzie, Eugene N. Parker
 1993 Peter Goldreich, Donald Lynden-Bell
 1994 James E. Gunn, T. R. Kaiser
 1995 John T. Houghton, Rashid Sunyaev
 1996 K. Creer, Vera Rubin
 1997 D. Farley, Donald Osterbrock
 1998 R. L. Parker, James Peebles
 1999 K. Budden, Bohdan Paczynski
 2000 L. Lucy, R. Hutchinson
 2001 Hermann Bondi, H. Rishbeth
 2002 Leon Mestel, J. A. Jacobs
 2003 John Bahcall, D. Gubbins
 2004 Jeremiah P. Ostriker, Grenville Turner
 2005 Margaret Burbidge, Geoffrey Burbidge, Carole Jordan
 2006 Simon White, S. W. H. Cowley
 2007 J. L. Culhane, Nigel O. Weiss
 2008 Joseph Silk, B. Kennett
 2009 David A. Williams, Eric Priest

Giải thưởng phụ

Huy chương bạc
Đã có 2 trường hợp trao Huy chương bạc, nhưng sau đó đã ngừng trao:

 1824 Charles Rümker, Jean-Louis Pons
 1827 William Samuel Stratford, Mark Beaufoy

12 Huy chương tỏ lòng kính trọng 1848
 George Biddell Airy
 John Couch Adams
 Friedrich Wilhelm Argelander
 George Bishop
 George Everest
 John Herschel
 Peter Andreas Hansen
 Karl Ludwig Hencke
 John Russell Hind
 Urbain Le Verrier
 John William Lubbock
 Maxmilian Weisse

Tham khảo

Liên kết ngoài
 List of recipients

Giải Thiên văn học


title: Saussey, Manche

text:
Saussey là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Tipula melanotis

text:
Tipula melanotis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Australia.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Étrez

text:
Étrez là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Etrez


title: Rhadinosa lebongensis

text:
Rhadinosa lebongensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Rhadinosa


title: Carasobarbus chantrei

text:
Carasobarbus chantrei là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Nó tiếp tục được IUCN xếp vào chi đã lỗi thời Barbus.

Loài này có ở Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và hồ nước ngọt. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Barbus chantrei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

C
Động vật được mô tả năm 1882


title: Esthesopus

text:
Esthesopus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1829 bởi Eschscholtz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Esthesopus amplicollis Fleutiaux, 1891
 Esthesopus angusticollis Candèze, 1860
 Esthesopus apicalis Schwarz, 1902
 Esthesopus apicatus Candèze, 1881
 Esthesopus atripennis Candèze, 1860
 Esthesopus bellus Candèze, 1881
 Esthesopus bifasciatus Champion, 1896
 Esthesopus biformis Schwarz, 1902
 Esthesopus breviusculus Champion, 1896
 Esthesopus candezei Fleutiaux, 1891
 Esthesopus carbonarius Candèze, 1860
 Esthesopus castaneus Eschscholtz, 1829
 Esthesopus claricollis (Say, 1839)
 Esthesopus clarki Candèze, 1860
 Esthesopus coarctatus Champion, 1896
 Esthesopus curtus Candèze, 1860
 Esthesopus delinitor Candèze, 1860
 Esthesopus dentatus Schwarz, 1902
 Esthesopus dispersus Horn, 1884
 Esthesopus ebeninus Champion, 1896
 Esthesopus flavidus (Fall, 1901)
 Esthesopus fuscicornis Champion, 1896
 Esthesopus grandis Schwarz, 1903
 Esthesopus grenadensis Champion, 1897
 Esthesopus hepaticus (Erichson, 1840)
 Esthesopus hieroglyphicus Schwarz, 1902
 Esthesopus humeralis (Steinheil, 1874)
 Esthesopus humilis Candèze, 1860
 Esthesopus inconspicuus (Erichson, 1840)
 Esthesopus indistinctus Fall, 1934
 Esthesopus infimus (Erichson, 1840)
 Esthesopus minutus Fleutiaux, 1891
 Esthesopus mitis (Horn, 1884)
 Esthesopus morio Candèze, 1878
 Esthesopus nitidulus Candèze, 1860
 Esthesopus paedicus Candèze, 1860
 Esthesopus parcus Horn, 1884
 Esthesopus phisalus Candèze, 1860
 Esthesopus placidus (Erichson, 1840)
 Esthesopus praeclarus Schwarz, 1906
 Esthesopus praecox (Erichson, 1840)
 Esthesopus praeditus Horn, 1884
 Esthesopus pusio Horn, 1884
 Esthesopus quadripustulatus Candèze, 1860
 Esthesopus quadrivulneratus (Erichson, 1840)
 Esthesopus rufiventris Schwarz, 1903
 Esthesopus scapularis Champion, 1896
 Esthesopus scutellaris Schwarz, 1903
 Esthesopus terminatus Schwarz, 1906
 Esthesopus troglodytes Germar, 1840

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Jaunay-Clan

text:
Jaunay-Clan là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 27,48 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 5788 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 95 m trên mực nước biển. Dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Jaunay-Clanais.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 le site web officiel du Ville de Jaunay-Clan
 Jaunay-Clan Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Pour trouver une maison de retraite dans la Ville de Jaunay-Clan

Tham khảo

Xã của Vienne


title: Dicronychus mossulensis

text:
Dicronychus mossulensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Weimar

text:
Weimar (; ) là một thành phố trong bang Thüringen (Đức) nổi tiếng vì có di sản văn hóa thế giới. Weimar nằm trên một vòng cung của sông Ilm, về phía nam của núi Ettersberg. Weimar là thành phố lớn thứ tư của Thüringen sau Erfurt, Gera và Jena.

Thuộc vào di sản văn hóa của thành phố là Trường phái cổ điển Weimar chung quanh Goethe và Schiller, trường phái nghệ thuật, thiết kế tạo dáng và kiến trúc Bauhaus và việc thành lập nền cộng hòa đầu tiên trên nước Đức: Cộng hòa Weimar năm 1919.

Ngoài ra từ năm 1572 Weimar là thủ đô của Công quốc Sachsen-Weimar hay Đại công quốc Sachsen-Weimar-Eisenach. Từ 1920 đến 1848 Weimar là thủ phủ của bang Thüringen. Năm 1999 Weimar là Thủ đô Văn hóa châu Âu.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Historic tour in 49 pictures
 Deutsches Nationaltheater (German National Theater)
 The Weimar Story
 Ginkgo Museum, Weimar
 Latin Place Names

Thành phố của bang Thüringen


title: Torriana

text:
Torriana là một đô thị của tỉnh Rimini ở vùng Emilia-Romagna, có vị trí khoảng 100 km về phía đông nam của Bologna và khoảng 15 km về phía tây nam của Rimini. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 1.312 người và diện tích là 23,1 km².

Torriana giáp các đô thị: Borghi, Novafeltria, Poggio Berni, San Leo, Sogliano al Rubicone, Verucchio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rimini


title: Al Jadid, Libya

text:
Al Jadid hay El-Gedid () là một đô thị ốc đảo tại sa mạc Sahara nằm ở vùng Fezzan phía tây nam Libya. Đô thị nằm cách thủ đô Tripoli 657 km (408 dặm) và phía nam, và cách trung tâm địa lý Libya 346 km về phía tây bắc.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách đô thị Libya

Khu dân cư ở Libya
Ốc đảo Libya
Fezzan


title: Coelioxys yanonis

text:
Coelioxys yanonis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Matsumura mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Y
Động vật được mô tả năm 1912


title: Denticollis juizhaigouensis

text:
Denticollis juizhaigouensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Denticollis


title: Diabrotica calchaqui

text:
Diabrotica calchaqui là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Cabrera & Cabrera Walsh miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

C


title: 5894 Telč

text:
5894 Telč là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1182.7363466 ngày (3.24 năm).

Nó được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1982.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Mary Frances Lyon

text:
Mary Frances Lyon (15 tháng 5 năm 1925 – 25 tháng 12 năm 2014) là nhà di truyền học người Anh. Bà tập trung nghiên cứu về các tác dụng của bức xạ cùng các tác nhân khác trên sự đột biến di truyền, cũng như quá trình đột biến và các áp dụng của việc đột biến này vào y học. Năm 1961 bà mô tả sự mất hoạt tính của nhiễm sắc thể X. Giả thuyết Lyon cắt nghĩa vì sao các nhiễm sắc thể X đôi khi có thể không còn hoạt tính trong các động vật giống cái của Lớp Thú.

Bà đã nghỉ hưu năm 1990.

Lyon được thưởng giải Wolf về Y học năm 1997, Giải quốc tế Quỹ Gairdner năm 1985, là hội viên của Royal Society, là viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ và Viện sĩ danh dự của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ.

Bài khảo luận
Gene Action in the X-chromosome of the Mouse (Mus musculus L.) Nature 190, 372 - 373 (22.4.1961).

Chú thích

Tham khảo
Oakes, Elizabeth H. Lyon, Mary Frances. International Encyclopedia of Women Scientists. New York, NY. Facts On File, Inc. 2002. Facts On File, Inc. Science Online.<www.factsonfile.com>.

Liên kết ngoài
Royal Society citation
Photograph
Entry in Who named it?

Nhà di truyền học
Nhà sinh học Anh
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Gonomyia diffusa

text:
Gonomyia diffusa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ampedus japonicus

text:
Ampedus japonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Silfverberg miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Elephantomyia niphopoda

text:
Elephantomyia niphopoda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Elephantomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Dallet

text:
Dallet là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 320 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Halictus vicinus

text:
Halictus vicinus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1894


title: Clavatula annielonae

text:
Clavatula annielonae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavatula


title: Galeruca melanocephala

text:
Galeruca melanocephala là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ponza miêu tả khoa học năm 1805.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Mailleroncourt-Saint-Pancras

text:
Mailleroncourt-Saint-Pancras là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Geography
The Côney forms most of the commune's northern border.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône