title: Maroc

text:
Maroc (phiên âm tiếng Việt: Ma-rốc; Tiếng Ả Rập: المَغرِب; tiếng Berber Maroc chuẩn: ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ; chuyển tự: Lmeɣrib, tiếng Anh: "Morocco"), tên chính thức Vương quốc Maroc (Tiếng Ả Rập: المملكة المغربية; chuyển tự: al-Mamlakah al-Maghribiyah; tiếng Berber Maroc chuẩn: ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ; chuyển tự: Tageldit n Lmaɣrib), là một quốc gia tại miền Bắc Phi.

Quốc gia này nằm ở tây bắc châu Phi, Maroc có biên giới quốc tế với Algérie về phía đông, đối diện với Tây Ban Nha qua eo biển Gibraltar, khoảng cách 13 km và biên giới đất liền với hai thành phố tự trị của Tây Ban Nha là Ceuta và Melilla. Maroc giáp Địa Trung Hải và Đại Tây Dương về phía Bắc và Đông, giáp với Tây Sahara (Sahrawi hay Các tỉnh phía Nam) về phía Nam và giáp Mauritanie về phía Tây Nam.

Maroc là thành viên của Liên minh châu Phi, Liên đoàn Ả Rập, Liên minh Maghreb Ả Rập, Cộng đồng Pháp ngữ, Tổ chức Hội nghị Hồi giáo, nhóm Đối thoại Địa Trung Hải, Nhóm 77 và là đồng minh lớn (không thuộc NATO) của Mỹ.

Trong vòng 44 năm, từ năm 1912 đến năm 1956, Maroc là xứ bảo hộ của Pháp và Tây Ban Nha. Người dân Maroc chủ yếu là người Ả Rập và người Berber hoặc người lai hai dân tộc này. Tiếng Ả Rập và Berber là ngôn ngữ chính thức. Tiếng Pháp cũng được nói ở các thành phố. Nền kinh tế Maroc chủ yếu dựa vào nông nghiệp nhưng hai ngành du lịch và công nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Maroc là một nước quân chủ lập hiến, nhà vua là nguyên thủ quốc gia, thủ tướng là người đứng đầu chính phủ. Rabat là thủ đô của Maroc, còn Casablanca là thành phố lớn nhất quốc gia này.

Tên gọi

Tên Ả Rập đầy đủ là Al-Mamlaka al-Maghribiya dịch nghĩa là "Vương quốc phía Tây". Al-Maghrib (có nghĩa "phía Tây") được sử dụng phổ biến. Đối với tài liệu lịch sử, các sử gia và các nhà địa lý Ả Rập Trung cổ thường gọi Maroc là Al-Maghrib al Aqşá ("Tối Viễn Tây"), để phân biệt với các khu vực lịch sử láng giềng gọi là al-Maghrib al Awsat ("Trung Tây", Algérie) và al-Maghrib al Adna ("Tối Cận Tây", Tunisia).

Tên Latin hóa "Morocco" trong tiếng Anh xuất phát từ tiếng Latin trung cổ "Morroch," liên quan đến tên của cựu Almoravid và kinh đô Almohad, Marrakech. Người Ba Tư gọi tên xứ này một cách đơn giản là "Marrakech". Từ "Marrakech" được cho là có nguồn gốc từ Mur-Akush trong tiếng Berber có nghĩa là "Vùng đất của Thượng đế".

Từ "Ma Rốc" trong tiếng Việt được lấy từ tiếng Pháp.

Lịch sử

Maroc thời Berber
Khu vực Maroc ngày nay đã có người ở từ Thời kỳ Đồ đá mới (ít nhất năm 8000 trước Công nguyên như được chứng thực bằng các dấu hiệu của văn hóa Capsia), một giai đoạn khi Maghreb còn ít khô cằn như ngày nay. Nhiều nhà lý luận cho rằng, người Amazigh, thường gọi là Berber hoặc theo nhận diện tôn giáo của họ (ví dụ như Chleuh), có lẽ đã đến đây vào khoảng cùng thời với thời kỳ bắt đầu ngành canh nông ở khu vực này. Thời xưa, Maroc đã được gọi là Mauretania, dù tên này không nên nhầm lẫn với quốc gia Mauritanie ngày nay.

La Mã và Maroc tiền La Mã
Từ thế kỷ thứ IX TCN, người Phoenicia đến định cư ở các vùng ven biển (Melilla, Tangiet, Larache). Người La Mã sáp nhập vương quốc của người Moor và thành lập vùng Đông Bắc Maroc thành tỉnh Mauritania Tingitana.

Maroc thời Trung cổ
Vào đầu thế kỷ thứ VIII, người Ả Rập chinh phục xứ sở này và truyền bá Hồi giáo cho các bộ tộc Berber. Từ năm 1064 đến năm 1269, hai dòng họ lớn của người Berber là Almoravid và Almohad, đã thống nhất vương quốc, cai trị cả vùng Bắc Phi, vùng lãnh thổ phía Đông và phía Nam Tây Ban Nha.

Các vua của Maroc trung cổ:

Triều Idrisid:
 Idriss I (789-791)
 Idriss II (791-828)
 Muhammad ibn Idris (828-836)
 Ali ibn Idris (836-848)
 Yahya ibn Muhammad (848-864)
 Yahya ibn Yahya (864-874)
 Ali ibn Umar (874-883)
 Yahya ibn Al-Qassim (883-904)
 Yahya ibn Umar ibn Idris (904 - 922)
 Vua Fatimid (Ai Cập) Ubayd Allah 922-925.
 Al-Hasan I al-Hajam (925-927)
Giai đoạn thứ hai của Fatimid (Ai Cập) kéo dài 927-937: Ubayd Allah (927 - 934); Muhammad bi-Amrillah (934 - 937)
 Al Qasim Gannum (937-948)
 Abu l-Aish Ahmad (948-954)
 Al-Hasan II ben Kannun (954-974)
Năm 974, vua nhà Idrisid bị Đế quốc Cordoba đánh bại và thống trị gần 300 năm. Năm 1040, Abdallah ibn Yasin lập ra nhà Almoravid, sau đó, nhân lúc Đế quốc Codorba suy yếu, vua nhà Almoravid là Abu Bakr ibn Umar đánh chiếm các vùng lãnh thổ phía Bắc Maroc từ tay người Codorba. Người kế nhiệm ông là người anh họ Yusuf ibn Tashfin mang quân đánh Al-Andalus, lúc này Đế quốc Cordoba đã sụp đổ và Al-Andalus bị phân chia thành các thành bang đánh giết lẫn nhau.

Triều Almoravid:
 Abdallah ibn Yasin (1040-1059) - người sáng lập và là nhà lãnh đạo tinh thần
Yahya ibn Ibrahim (1048)
Yahya ibn Umar al-Lamtuni (khoảng 1050-1056)
Abu Bakr ibn Umar (c.1060-1087) - triều đại được phân chia từ năm 1072
 Yusuf ibn Tashfin (1072-1106)
 Ali ibn Yusuf (1106-1142)
 Tashfin ibn Ali (1142-1146)
 Ibrahim ibn Tashfin (1146)
 Ishaq ibn Ali (1146-1147)
Năm 1121, một học giả tên là Ibn Tumart nổi dậy tự xưng là Mahdi chống lại vua nhà Almoravid. Đến năm 1130, Ibn Tumart qua đời và một người học trò của ông là 'Abdul-Mu'min đã thành công đánh bại và tiêu diệt nhà Almoravid. Một triều đại mới xuất hiện - nhà Almohad:

 Ibn Tumart (1121-1130) (tự xưng là Mahdi)
'Abdul-Mu'min (1130-1163) (tự xưng là Khalip)
Abu Yaqub Yusuf I (1163-1184)
 Abu Yusuf Yaqub al-Mansur  (1184-1199)
 Muhammad an-Nasir  (1199-1213)
 Abu Yaqub Yusuf II  (1213-1224)
 Abdul-Wahid I  (1224)
 Abdallah al-Adil  (1224-1227)
 Yahya  (1227-1229)
 Idris I  (1229-1232)
 Abdul-Wahid II  (1232-1242)
 Ali  (1242-1248)
 Umar  (1248-1266) - đóng đô ở Marrakech
 Idris II  (1266-1269)
Năm 1215, tướng Abd al-Haqq nổi loạn lập vương triều Marinid tại Fes, năm 1269, họ tiêu diệt nhà Almohad ở Marrakesh và thống trị toàn Ma-rốc:
Abd al-Haqq I (1215-1217)
Abu Sa'id Uthman I (1217-1240)
Abu Ma'ruf Muhammad I (1240-1244)
Abu Yahya ibn Abd al-Haqq (1244-1258)
 Abu Yusuf Yaqub (1258-1286)
 Abu Yusuf Yaqub an-Nasr  (1286-1307)
 Abu Thabit Amir  (1307-1308)
 Abu ar-Rabi Sulayman  (1308-1310)
 Abu Sa'id Uthman II  (1310-1331)
 Abu al-Hasan Ali ibn Uthman  (1331-1348)
 Abu Inan Faris  (1348-1358)
 Muhammad II as-Said (1359)
 Abu Salim Ali II  (1359-1361)
 Abu Umar Tashfin (1361)
 Abu Zayyan Muhammad III.  (1362-1366)
 Abu Faris Abdul Aziz I. (1366-1372)
 Abu'l-Abbas Ahmad (1372-1384)
 Musa ibn Faris (1384-1386)
 Al-Wathiq (1386-1387)
 Abu'l-Abbas Ahmad (1387-1393)
 Abu Faris Abdul Aziz II.  (1393-1396)
 Abdullah (1396-1399)
 Abu Said Uthman III.  (1399-1420)
 Abdalhaqq II  (1420-1465)
 Muhammad ibn Ali Idrisi-Joutey  (1465-1471) - tiếm ngôi
Năm 1472, Abu Zakariya lật đổ Joutey và lập triều Wattasid
 Abu Zakariya Muhammad as-Salih al-Mahdi (1472-1505)
 Abu Abdallah Muhammad I (1505-1524)
 Abul Abbas Ahmad (1524-1545)
 Nasir ad-Din al-Qasri (1545-1547)
 Abul Abbas Ahmad (lần thứ hai, 1547-1549)
 Ali Abu Hassun (1554)
Năm 1549, nhà Saadi lật đổ nhà Wattasid, lập vương triều:
 Mohammed ash-Sheikh (1549-1554, 1554-1557)
 Abdallah al-Ghalib Billah (1557-1574)
 Abu Abdallah Mohammed II (1574-1576)
 Abu Marwan Abd al-Malik I (1576-1578)
 Ahmad I al-Mansur (1578-1603)
Chiến tranh kế vị: 1603-1627

1627-1659: Saadi thống nhất:
 Abu Marwan Abd al-Malik II (r. 1628-1631)
 Al-Walid ibn Zidan (r. 1631-1636)
 Mohammed esh Sheikh es Seghir (r. 1636-1655
Ahmad II el-Abbas (r. 1655-1659)
Năm 1415, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha xâm chiếm các thành phố ven biển (Ceuta, Tanger, Melilla).

Triều đại Alaouite: 1660-hiện nay
Năm 1660, Mulay al-Rashid thành lập triều đại Alaouite trị vì vương quốc Maroc cho đến ngày nay. Trong hai thế kỷ XVII-XVIII, đất nước bị xâu xé và phân chia do tranh giành quyền thừa kế, kinh tế suy tàn. Trước áp lực của các cường quốc châu Âu (Anh, Pháp, Tây Ban Nha). Maroc buộc phải mở cửa thông thương từ năm 1864. Dưới sự trị vì của các Quốc vương Hassan I (1873- 1894), Abd al-Aziz (1894-1908) và Abd al-Hafid (1908-1912), Maroc vẫn bảo vệ được nền độc lập nhờ sự kình địch giữa các cường quốc.

Tình trạng nợ nước ngoài dẫn đến việc Maroc bị dặt dưới quyền giám hộ của các cường quốc châu Âu theo hiệp ước Algeciras (1906). Theo hiệp ước Fès (1912), Pháp thành lập chế độ bảo hộ ở Maroc, trong khi Tây Ban Nha giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ phía Bắc (Rif) và vùng lãnh thổ phía Nam (Ifni).

Các quốc vương Alaouite (1660 - hiện nay):

 Al-Rashid: 1660 - 1672
 Ismail ibn Sharif: 1672 - 1727
 Abu'l Abbas Ahmad: 1727 - 1728
 Abdalmalik: 1728 (vài tháng)
 Abu'l Abbas Ahmad: 1728 - 1729
 Abdallah: 1729 - 1734
 Ali: 1734 - 1736
 Abdallah: 1736 (vài tháng)
 Mohammed II: 1736 - 1738
 Al-Mostadi: 1738 - 1740
 Abdallah: 1740 - 1741
Zin al-Abidin: 1741 (vài tháng)
Abdallah: 1741-1742
Al-Mostadi: 1742-1743
Abdallah: 1743-1747
Al-Mostadi: 1747-1748
Abdallah: 1748-1757
Mohammed III: 1757-1790
Yazid: 1790-1792
Slimane: 1792-1822
Abd al-Rahman: 1822-1859
Mohammed IV: 1859-1873
Hassan I: 1873-1894
Abd al-Aziz: 1894-1908
Abd al-Hafid: 1908-1912
Yusef: 1912-1927
Mohammed V: 1927-1953
Mohammed ben Aarafa, do Pháp lập: 1953-1955
Mohammed V: 1955-1961
Hassan II: 1961-1999
Mohammed VI: 1999-nay

Ảnh hưởng của châu Âu
Abdelkarim al-Khattabi, thủ lĩnh người Berber trong vùng Rif, lãnh đạo cuộc kháng chiến chống lại sự chiếm đóng của Pháp và Tây Ban Nha (1912-1926). Khattabi bị đánh bại, nhưng cuộc kháng chiến du kích trong vùng núi Atlas kéo dài đến năm 1934. Sau Chiến tranh thế giới thứ II, phong trào dân tộc phát triển (đảng Istiglal, 1944; đảng Dân chủ Độc lập, 1946). Quốc vương Sidi Mohammed đòi trao trả độc lập cho Maroc. Ông bị Pháp truất phế năm 1953 và được phục hồi năm 1955. Năm 1956, Pháp trao trả độc lập cho Ma-rốc, quốc vương Mohammed ben Arafa do Pháp dựng lên thoái vị và bỏ trốn sang Nice (năm 1960 thì ông đến Beirut nhưng sau đó trở lại Nice và mất tại đó vào năm 1976). Sidi Mohammed trở lại làm vua, lấy danh hiệu là Mohammed V.

Maroc hiện đại
Sau khi nhà vua qua đời (1961), Thái tử Hassan II lên nối ngôi. Hassan II tiến hành dân chủ hóa đời sống chính trị trong nước một cách thận trọng sau khi đè bẹp các nhóm đối lập cấp tiến và tiến hành thực hiện chính sách ngoại giao một cách tích cực. Từ năm 1975, nhà vua thành công trong việc đạt được sự đồng thuận của nhân dân trong nước nhờ chính sách về Sahara: cuộc "Hành quân xanh" với sự tham gia của 350.000 người tình nguyện (1975) đã chiếm lại toàn bộ lãnh thổ vùng Tây Sahara nhưng cũng tạo ra cuộc xung đột với các chiến binh thuộc Mặt trận Polisario. Mặc dầu hai bên thực hiện lệnh ngừng bắn và chấp nhận cuộc trưng cầu ý dân về quyền tự quyết do Liên Hợp Quốc và Tổ chức Thống nhất châu Phi đề nghị, nhưng việc giải quyết xung đột vẫn bế tắc. Năm 1988, Maroc thành lập lại quan hệ ngoại giao với Algérie.

Bị chỉ trích là chuyên chế, Quốc vương Hassan II đã cố gắng tăng cường hòa giải dân tộc: phóng thích tù nhân chính trị gỡ bỏ lệnh kiểm duyệt, thừa nhận các đảng đối lập. Việc sửa đổi hiến pháp năm 1996 nhằm hướng tới quân bình hóa giữa quyền hành pháp và quyền lập pháp. Năm 1998, Abd al-Rahman Yusufi được bổ nhiệm làm Thủ tướng. Năm 1999, Quốc vương Hassan II qua đời, người con trưởng lên kế vị, lấy danh hiệu là Mohammad VI.

Maroc thông qua chế độ đa đảng chính trị, với khoảng 30 đảng phái hợp pháp. Đảng đối lập trước đây gồm hai đảng kế tục Phong trào độc lập dân tộc Maroc là đảng Istiglal (PI) và Liên minh các lực lượng nhân dân xã hội chủ nghĩa (USFP). Từ năm 1998 đến 2002, đảng đối lập đứng đầu Liên minh Chính phủ, còn gọi là Chính phủ đan xen. Sau cuộc bầu cử tháng 9 năm 2002, một liên minh mới được hình thành bao gồm các đảng USFP, PI, RNI (đảng trung hữu), đảng MP và đảng MNP (các đảng của người Berber), đứng đầu là Thủ tướng Driss Jettou, người không thuộc đảng phái nào. Theo công luận, Thủ tướng Jettou có một hình ảnh tốt (liêm khiết, có năng lực) và đã nỗ lực phát động những cuộc cải cách căn bản (bảo hiểm bệnh tật bắt buộc, lương hưu, đầu tư cải thiện cơ cấu kinh tế). Các đảng chính của phe đối lập là PJD (Đảng Hồi giáo), UC, PND (đảng cánh hữu) và GSU (đảng cánh tả cấp tiến). Cuộc bầu cử tối sẽ diễn ra vào tháng 9 năm 2007.

Từ vài năm nay, Maroc thực hiện mục tiêu thiết lập một chế độ dân chủ hơn và xây dựng một Nhà nước pháp quyền (ban hành Bộ luật gia đình mới, Luật về các đảng phái chính trị, Luật chống tra tấn…).

Tình hình Maroc hiện nay nhìn chung ổn định. Tuy nhiên vấn đề Tây Sahara vẫn đang là một điểm nóng chính trị của Maroc. Giải pháp do Liên Hợp Quốc đưa ra từ hơn 10 năm nay nhằm tổ chức trưng cầu dân ý để nhân dân Tây Sahara tự quyết định tương lai của mình vẫn không thực hiện được. Trong khi đó chính quyền ở đây đã tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy, tuy chưa được Liên Hợp Quốc và nhiều nước trên thế giới công nhận.

Chính trị

Maroc theo chế độ Quân chủ lập hiến và đa nguyên chính trị; Vua có thực quyền.

Quốc hội lưỡng viện gồm: Thượng viện 270 ghế (nhiệm kỳ 9 năm, trong đó 1/3 được bầu lại sau 3 năm), Hạ viện 325 ghế (nhiệm kỳ 5 năm). Bầu cử Hạ viện ngày 7 tháng 9 năm 2007 với kết quả các Đảng: Istiqhal (PI) (Đảng độc lập- một trong 2 đảng cầm quyền) 49 ghế, Đảng Công lý và Phát triển (PJD) 40, Phong trào Nhân dân (MP) 36, Tập hợp Quốc gia của những người Độc lập (RNI) 34, Liên minh XHCN các lực lượng bình dân (USFP- một trong 2 đảng cầm quyền) 33. Số ghế còn lại thuộc về 18 chính đảng khác và các ứng viên không đảng phái.

Bầu cử Hội đồng tư vấn (Thượng viện) ngày 3 tháng 10 năm 2009 có kết quả các Đảng: PI 52, PJD 46, MP 41, RNI 39, USFP 38, Liên minh hợp hiến (UC) 27, PPS 17, FFD 9, Phong trào Dân chủ và Xã hội (MDS) 9, Al Ahd 8 và 39 ghế còn lại thuộc về các đảng khác.

Ngày 19 tháng 9 năm 2007, Vua Mohammed VI đã cử ông Abbas El Fassi (nguyên là Bộ trưởng Nhà nước trong Chính phủ mãn nhiệm) làm Thủ tướng thay ông Driss Jettou. Ngày 15 tháng 10 năm 2007, Vua phê chuẩn Chính phủ mới gồm 33 Bộ trưởng và Quốc Vụ khanh, trong đó có 5 Bộ trưởng và 2 Quốc vụ khanh là nữ.

Đối ngoại
Maroc là thành viên của Liên Hợp Quốc và nhiều Tổ chức quốc tế, khu vực như Khối Maghreb (UMA), Phong trào không liên kết (NAM), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Nhóm G77, Liên đoàn Ả Rập (ACL), Tổ chức Hội nghị Hồi giáo (OIC)...vv.

Quyền con người và những cải cách
Vào đầu những năm 1960 đến cuối những năm 1980, dưới sự lãnh đạo của Hassan II, Ma-rốc có một trong những thành tích nhân quyền tồi tệ nhất ở cả Châu Phi và thế giới. Sự đàn áp của chính phủ đối với những người bất đồng chính kiến diễn ra phổ biến dưới thời Hassan II lãnh đạo, cho đến khi nó giảm mạnh vào giữa những năm 1990. Những thập kỷ mà các vụ lạm dụng được thực hiện được gọi là Những năm lãnh đạo (Les Années de Plomb), và bao gồm các vụ mất tích cưỡng bức, ám sát những người chống đối chính phủ và những người biểu tình, và các trại thực tập bí mật như Tazmamart.

Để kiểm tra các vụ lạm dụng xảy ra dưới thời trị vì của Vua Hassan II (1961–1999), chính phủ dưới thời Vua Mohammed đã thành lập Ủy ban Hòa giải và Công bằng (IER). Theo báo cáo thường niên của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền năm 2016, chính quyền Ma-rốc đã hạn chế quyền biểu đạt, lập hội và hội họp ôn hòa thông qua một số luật.

Các nhà chức trách tiếp tục truy tố cả phương tiện truyền thông in ấn và trực tuyến chỉ trích chính phủ hoặc nhà vua (hoặc gia đình hoàng gia). Cũng có những cáo buộc dai dẳng về bạo lực đối với cả những người biểu tình ủng hộ độc lập Sahrawi và ủng hộ Polisario ở Tây Sahara; một lãnh thổ tranh chấp bị Ma-rốc chiếm đóng và coi là một phần của các tỉnh phía Nam. Ma-rốc đã bị cáo buộc giam giữ các nhà hoạt động ủng hộ độc lập của Sahrawi như những tù nhân lương tâm.

Các hành vi đồng tính luyến ái cũng như quan hệ tình dục trước hôn nhân là bất hợp pháp ở Ma-rốc và có thể bị phạt tù từ sáu tháng đến ba năm. Việc truyền đạo cho bất kỳ tôn giáo nào khác ngoài Hồi giáo là bất hợp pháp (điều 220 của Bộ luật Hình sự Ma-rốc), và tội đó có thể bị phạt tù tối đa 15 năm. Bạo lực đối với phụ nữ và quấy rối tình dục đã bị hình sự hóa. Hình phạt có thể từ một tháng đến năm năm, với mức phạt từ $200 đến $1.000. Vào tháng 5 năm 2020, hàng trăm công nhân nhập cư Ma-rốc bị mắc kẹt ở Tây Ban Nha trong bối cảnh các hạn chế được áp đặt do đại dịch COVID-19. Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố rằng họ đang thảo luận với chính phủ Ma-rốc về việc hồi hương những người lao động nhập cư thông qua một "hành lang nhân đạo" và những người di cư sau đó đã trở về nhà

Hành chính

Maroc được chia làm 6 vùng và được chia tiếp thành 62 châu và tỉnh.

Theo luật phi tập trung hóa và khu vực hóa được Quốc hội Maroc thông qua năm 1997, đã có 16 vùng mới được thiết lập:

Tình trạng phía Tây Sahara
Do xung đột về Tây Sahara, vị thế của cả hai vùng Saguia el-Hamra và Río de Oro đang bị tranh chấp.

Chính phủ Maroc một tổ chức tự trị, dù thông qua Hội đồng cố vấn hoàng gia về các vấn đề Sahara (CORCAS) cần phải quản lý với một mức độ nhất định xứ tự trị Tây Sahara. Đề án này đã được trình cho Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc giữa tháng 4 năm 2007. Sự bế tắc trong việc xử lý các kiến nghị của Maroc đã khiến Liên Hợp Quốc trong "Báo cáo Tổng thư ký Liên Hợp Quốc" gần đây yêu cầu các bên thực hiện thương thảo vô điều kiện và trực tiếp để đạt được một thỏa thuận chính trị được hai bên chấp thuận. Quyền tự trị bị Mặt trận Polisario, một nhóm chống lại sự cai trị của thực dân Tây Ban Nha phản đối và hiện nay đang đấu tranh phi thực dân hóa Tây Sahara với tên Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Sahrawi.

Địa lý

Xem thêm danh mục các thành phố của Maroc và Tây Sahara
Với diện tích 446,550 km² (172,402 dặm vuông), Maroc là quốc gia có diện tích lớn thứ 57 trên thế giới (nhỏ hơn Uzbekistan). Lớn hơn Iraq và tiểu bang California của Mỹ.

Biên giới phía đông và đông nam với Algérie đã đóng cửa từ năm 1994. Có 4 vùng đất của Tây Ban Nha dọc theo bờ biển Địa Trung Hải lọt trong lãnh thổ của Maroc là: Ceuta, Melilla, Peñón de Vélez de la Gomera, Peñón de Alhucemas và quần đảo Chafarinas, cũng như đảo còn tranh chấp Perejil. Đảo Canary ngoài khơi bờ biển Đại Tây Dương thuộc về Tây Ban Nha, trong khi Madeira ở phía Bắc thuộc về Bồ Đào Nha. Về phía Bắc, Maroc có biên giới với Strait of Gibraltar và quản lý một phần đường thủy ra vào Địa Trung Hải. Dãy núi Rif có vai trò là biên giới với Địa Trung Hải từ Tây Bắc đến Đông Bắc. Dãy núi Atlas như là xương sống chạy từ tây nam đến đông bắc. Hầu hết phần phía Đông là sa mạc Sahara và ít có dân cư sinh sống cũng như các hoạt động kinh tế. Hầu hết dân cư tập trung ở phía Bắc của các dãy núi. Phía nam của Maroc là phần phía tây của sa mạc Sahara, cũng là thuộc địa trước đây của Tây Ban Nha và được sáp nhập vào Maroc năm 1975 (xem thêm Green March). Maroc tuyên bố rằng phía tây Sahara là một phần lãnh thổ của họ và gọi là các tỉnh phía Nam.

Thủ đô của Maroc là Rabat; và thành phố lớn nhất cũng là cảng chính của Maroc là Casablanca.

Các thành phố khác gồm: Agadir, Essaouira, Fes, Marrakech, Meknes, Mohammadia, Oujda, Ouarzazat, Safi, Salè, Tangier và Tétouan.

Khí hậu
Do vị trí địa lý nên vùng phía Tây và phía Bắc nằm trong miền khí hậu Địa Trung Hải, mùa hè nóng và khô, mùa đông ấm và ẩm ướt. Vùng phía Đông và phía Nam chịu ảnh hưởng khí hậu sa mạc khô cằn và khí hậu nhiệt đới.

Vào mùa đông, khí hậu các vùng miền núi phía Nam thường lạnh và ẩm ướt, tuyết rơi nhiều ở vùng núi Atlas.

Tuy nhiên ở vùng Agadir, Fès, Marrakech và Ouarzazate thường có nắng 8h mỗi ngày. Nhiệt độ trung bình trong những thành phố này là trên 17 °C. Đôi khi có gió Xirôcô loại gió đến từ hướng Đông mang theo không khí khô và nóng làm nhiệt độ tăng cao. Bên cạnh sa mạc Sahara luôn có những trận gió khô và nóng bỏng, nhiệt độ đôi khi lên đến 45 °C vào tháng 8.

Cuộc sống hoang dã

Kinh tế

Tuy thuộc nhóm các nước đang phát triển, Maroc có nền tảng kinh tế đa dạng. Nông nghiệp sử dụng 50% lực lượng lao động và chỉ đóng góp dưới 20% giá trị vào tổng sản phẩm quốc nội. Các quá trình khai thác quy mô và hiện đại các vùng đồng bằng ven Đại Tây Dương cung cấp các mặt hàng nông sản (nho, rau quả, đặc biệt là cam, quýt) xuất khẩu sang châu Âu. Nông nghiệp truyền thống (ngũ cốc, chăn nuôi cừu) tập trung ở vùng nội địa và vùng núi.

Phosphat là nguồn khoáng sản lớn (Maroc là nước xuất khẩu đứng đầu thế giới) với 54,5 tỷ tấn, chiếm 3/4 trữ lượng thế giới, sản xuất khoảng 20 triệu tấn/năm, trong đó xuất khẩu 10 triệu tấn, tạo điều kiện cho ngành công nghiệp hóa học phát triển. Ngoài ra còn có một số ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp khác. Trục Casablanca - Rabat - Kemtra tạo nên vùng công nghiệp hàng đầu của quốc gia. Du lịch (2,4 triệu du khách mỗi năm) và đánh bắt cá biển cũng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Cán cân thương mại thâm hụt vì Maroc phải nhập khẩu dầu mỏ, ngũ cốc và hàng hóa sản xuất. Thêm vào đó, tình trạng hạn hán hoành hành trong hai năm 1999 và 2000, 20% lực lượng lao động thất nghiệp. Tuy nhiên, chính phủ đã kiểm soát được tình trạng lạm phát và thâm hụt ngân sách.

Hiện nay Maroc đang nằm trong số những nước đang nổi lên giống như Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, là một trong số ít các quốc gia Ả Rập (Liban và Palestine) không có nguồn tài nguyên dầu khí. Ngược lại nước này lại có trữ lượng phosphat là 5,7 tỷ tấn (năm 2005) đứng thứ 2 sau Trung Quốc và là xuất khẩu số 1 trên thế giới về sản phẩm này.

Maroc có nền kinh tế thị trường tự do được luật cung cầu điều tiết mặc dù hiện tại một số lĩnh vực kinh tế vẫn còn do Chính phủ nắm giữ.

Trong mấy năm gần đây, kinh tế Maroc cũng đạt được những thành tựu đáng khích lệ: ổn định vĩ mô được giữ vững, tỷ lệ lạm phát ở mức thấp, dự trữ ngoại hối khá cao, nợ nước ngoài giảm… Cải cách kinh tế mà Chính phủ Maroc đã và đang tiến hành thu được nhiều tiến bộ.

Đối với nền kinh tế Maroc, thập kỷ 90 được đánh dấu bằng một sự tăng trưởng không cao. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình chỉ đạt 1,8%/năm giai đoạn 1995-2000. Giai đoạn 2001-2006 con số này đã khả quan hơn với tốc độ tăng trưởng 4,7%/năm. Riêng năm 2006, tăng trưởng GDP của Maroc lên tới 8,1% đạt 52,3 tỷ USD, chủ yếu do tăng trưởng nông nghiệp. Trong năm 2006, Maroc đạt thu nhập bình quân đầu người là 1.730 USD/người, thấp hơn mức trung bình của khu vực Bắc Phi (2.241 USD).

Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm từ 16% năm 1999 xuống còn 9,7% năm 2006. Tuy nhiên tỷ lệ này vẫn còn cao và trong những năm tới số lượng người thất nghiệp sẽ không giảm nếu tỷ lệ tăng trưởng kinh tế dưới mức 6%. Tỷ lệ lạm phát được giữ ở mức 1,7% giai đoạn 1996-2000 và 1,4% giai đoạn 2001-2005 nhờ thực hiện chính sách ngân sách và tiền tệ thích hợp. Tỷ lệ nghèo đói đã giảm từ 16,5% năm 1997 xuống còn 14% năm 2005. Chênh lệch thu nhập giữa các vùng giảm nhờ thực hiện Sáng kiến quốc gia về phát triển con người.

Tổng kim ngạch xuất khẩu của Maroc năm 2006 đạt 12,8 tỷ USD tăng 11,2% so với năm 2005, nhập khẩu đạt 23,7 tỷ USD tăng 11% (nhập siêu 10,9 tỷ USD).

Tỷ lệ thâm hụt ngân sách giảm xuống còn 2,7% GDP năm 2006 trong khi tỷ lệ thâm hụt trung bình trong 7 năm gần đây là 3,2% GDP.

Dự trữ ngoại hối khoảng 21 tỷ USD. Nợ nước ngoài giảm từ 20 tỷ USD năm 1997 xuống còn 11 tỷ USD năm 2006.

Những kết quả đó có được phần lớn nhờ vào việc Maroc tiến hành những cuộc cải cách trong nhiều lĩnh vực và thông qua chính sách tự do hoá nền kinh tế dựa trên sự năng động của khu vực kinh tế tư nhân, sự minh bạch hoá, tôn trọng Nhà nước pháp quyền và mở cửa ra thế giới bên ngoài.

Tài chính
Maroc đã thiết lập một khung kế toán mới cho các tổ chức tín dụng, tự do hoá lãi suất, dỡ bỏ những hạn chế về tín dụng, loại bỏ những khoản đầu tư bắt buộc (từ năm 1993 đến 1999). Củng cố lĩnh vực bảo hiểm với việc ban hành Bộ luật bảo hiểm năm 2002. Cơ cấu lại các ngân hàng quốc doanh. Bán 20% ngân hàng quốc doanh lớn nhất (BCP) cho tư nhân với giá trị 70,5 triệu euro (2004). Sửa đổi lại Luật ngân hàng và ban hành quy chế mới cho Ngân hàng Trung ương Bank Al Maghrib (2004-2005)…

Năm 2010: GDP đạt 91,7 tỷ USD, Tăng trưởng bình quân GDP 4,2%; Thu nhập bình quân đầu người đạt 2800 USD.

Tự do hoá giá cả
Năm 2000, Maroc đã tiến hành tự do hoá kinh doanh các mặt hàng nông sản (ngũ cốc, đường, hạt cây có dầu) giúp giảm giá sản phẩm và nâng cao chất lượng.

Thực hiện tự do định giá và ban hành Luật cạnh tranh năm 2001: Giá cả được tự do ấn định trừ trường hợp thiên tai quy mô lớn, thị trường biến động không bình thường và trừ 3 mặt hàng là bột lúa mì, đường và thuốc lá phải chờ đến năm 2006. Tự do hoá việc chuyển chở hàng hoá bằng đường bộ.

Tư hữu hóa
Lĩnh vực viễn thông đã được hoàn toàn tư hữu hoá với việc cấp giấy phép thứ hai về kinh doanh điện thoại di động cho công ty Meditel, nhờ đó giá cước viễn thông đã giảm.

Xoá bỏ sự độc quyền về sản xuất năng lượng (1997), các doanh nghiệp tư nhân được sản xuất điện trong khuôn khổ các thoả thuận nhượng quyền. Vì vậy người tiêu dùng được hưởng giá điện thấp.
Việc sửa đổi luật Tư hữu hoá năm 1999 đã tạo tính linh hoạt trong quá trình tư hữu hoá và bán các doanh nghiệp quốc doanh trên thị trường chứng khoán trong và ngoài nước và trong khuôn khổ mời thầu.

Các thoả thuận nhượng quyền cung ứng dịch vụ tư nhân (2000) cho phép nâng cao chất lượng dịch vụ điện, nước, thu gom chất thải.

Trong lĩnh vực hàng không, việc mở cửa thị trường cho tự do cạnh tranh (2001-2004) đã tạo điều kiện có thêm nhiều hãng hàng không đến khai thác, tăng chuyến bay và giảm giá vé, giúp tăng lượng khách du lịch đến Maroc.

Cải cách môi trường thương mại và đầu tư
Luật đầu tư năm 1995 đã giúp cải thiện khung pháp lý về đầu tư, loại bỏ những chồng chéo trong các lĩnh vực.

Luật Toà án thương mại năm 1998 đã đơn giản hoá quá trình thẩm tra các tranh chấp thương mại và quyền sở hữu trí tuệ.

Việc thành lập 16 trung tâm đầu tư khu vực năm 2003 với chế độ một cửa chủ trương phi tập trung hoá cấp quyết định tạo điều kiện thành lập doanh nghiệp ở các khu vực khác nhau.

Cải cách hành chính công
Việc ban hành Quy định về ký kết hợp đồng công năm 1999 đã giúp công khai việc đấu thầu Nhà nước, đảm bảo tự do cạnh tranh, bảo vệ quyền của những người dự thầu và đơn giản hoá các thủ tục. Nâng cao hiệu quả và chất lượng của đội ngũ công chức bằng chương trình tuyển chọn lại và về hưu sớm.

Tự do hoá thương mại quốc tế
Maroc gia nhập WTO ngày 1 tháng 1 năm 1995, sửa đổi Bộ luật thương mại năm 1996, tiến hành loại bỏ những hạn chế về số lượng và sử dụng thuế quan là phương tiện chính để bảo vệ sản xuất trong nước.

Maroc đã xóa sổ sự độc quyền về nhập khẩu (năm 1996) để có những sản phẩm cơ bản (trừ lúa mì) để sản xuất bột mì trong nước.

Năm 1997, Maroc đã tiến hành cải cách thuế quan, thời gian làm thủ tục thông quan đã giảm từ trên 5 ngày trước năm 1997 xuống còn dưới 1h. Thủ tục hải quan rõ ràng, công khai và dễ nhận thấy. Maroc đã ký một loạt hiệp định tự do mậu dịch với EU, các nước Ả Rập, Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ… Công tác điều hành vĩ mô và hệ thống pháp lý ngày càng hiệu quả và minh bạch. Trong cơ cấu kinh tế, lĩnh vực nông nghiệp của Maroc sử dụng 40% lực lượng lao động, nhưng trình độ kỹ thuật chưa cao, phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Trong thập kỷ 1995-2005, do thời tiết không thuận, nông nghiệp Maroc đã sụt giảm với tốc độ tăng trưởng chỉ đạt 3,4%/năm. Riêng năm 2005, do hạn hán nên tỷ lệ tăng trưởng nông nghiệp giảm 15,2%. Đến năm 2006, tăng trưởng nông nghiệp đạt 21% do có mưa vào đầu năm. Một số nông sản chính là ngũ cốc (lúa mì, đại mạch và ngô), củ cải đường, cam quýt, nho, rau, cà chua, ôliu và chăn nuôi. Maroc đứng thứ 3 trên thế giới về sản xuất ôliu và đứng thứ 2 về xuất khẩu dầu ô liu. Nước này cũng xếp thứ 2 trên thế giới về xuất khẩu cam quýt và đứng thứ 7 về xuất khẩu rau.

Maroc đang cố gắng giảm sự phụ thuộc vào lượng mưa bằng cách xây dựng những con đập và hồ chứa nước. Trong cơ cấu kinh tế, nông nghiệp và đánh bắt thủy sản chiếm 13,3% GDP năm 2005. Trong lĩnh vực đánh bắt hải sản, Maroc là một trong những nhà sản xuất cá lớn nhất trên thế giới với 17 cảng đánh bắt cá, sản lượng đạt 593.966 tấn năm 2004 trong đó xuất khẩu đạt 267 336 tấn. Năm 2005, xuất khẩu hải sản của Maroc đạt 333 174 tấn mang lại nguồn thu 937 triệu euro. Maroc nổi tiếng về xuất khẩu cá xác-đin, cá mực, bạch tuộc… Lĩnh vực này hiện sử dụng 400.000 lao động và đảm bảo 16% xuất khẩu cả nước.

Hiệp ước mới về đánh bắt cá ký giữa Maroc và Liên minh châu Âu thay cho Hiệp ước hết hạn vào tháng 11 năm 1999 đã có hiệu lực vào tháng 3 năm 2006. Theo đó, Maroc sẽ cho phép tàu có lưới rê của EU vào đánh bắt trên lãnh hải Maroc vùng bờ biển Đại Tây Dương với thời gian 4 năm. Đổi lại EU sẽ phải trả cho Maroc mỗi năm 36 triệu Euro. Mỗi năm sẽ có 14 triệu euro dành cho việc đầu tư hiện đại hoá và tổ chức lại lĩnh vực đánh bắt của Maroc.

Công nghiệp của Maroc tăng trưởng với tốc độ trung bình 3,5%/năm giai đoạn 1995-2005, chiếm 31,2% GDP năm 2005. Năm 2005 tỷ lệ tăng tưởng công nghiệp đạt 3,9%. Là một nước nghèo tài nguyên năng lượng, Maroc chỉ có thế mạnh là phosphat. Maroc đứng thứ 3 thế giới về sản xuất phosphat và đứng đầu thế giới về xuất khẩu mặt hàng này. Maroc cũng là nước sản xuất kim loại màu quan trọng trong khu vực Bắc Phi. Do vậy, ngay từ khi độc lập, Maroc đã dành những khoản đầu tư lớn để phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp cơ bản. Công nghiệp chế tạo chiếm tỷ trọng khoảng 16,4% trong kinh tế Maroc. Các ngành công nghiệp chính là vật liệu xây dựng, hóa chất, dệt may, giày dép, chế biến thực phẩm, hóa dầu, hàng không. Riêng về dệt may, phần lớn sản xuất được thực hiện theo hợp đồng với các công ty Châu Âu. Kể từ đầu năm 2005, sau khi xoá bỏ Hiệp định da sợi, ngành dệt may của Maroc đã phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của các nước sản xuất dệt may như Trung Quốc, Pakistan, Ba Lan.

Lĩnh vực dịch vụ của Maroc tăng trưởng với tốc độ 3,7% thời kỳ 1995-2005 và 5% năm 2005, đóng góp 55,5% vào GDP cả nước, là một trong những nước có khu vực dịch vụ phát triển nhất Bắc Phi. Một số ngành quan trọng là du lịch, giao thông vận tải, viễn thông, ngân hàng, tài chính…

Về du lịch, sau một thời gian dài (1990-1997) tăng trưởng chậm, từ năm 1998, du lịch Maroc đã đạt tốc độ tăng trưởng trung bình trên 10%/năm. Năm 2005, tổng doanh thu du lịch của Maroc đã đạt 5 tỷ USD. Năm 2006, Maroc thu hút được 6,2 triệu lượt du khách, mang lại doanh thu khoảng 6,1 tỷ USD. Maroc phấn đấu đón 10 triệu khách năm 2010. Trong số khách du lịch nước ngoài có một nửa là kiều dân Maroc.

Maroc cũng có một hệ thống giao thông vận tải thuộc diện phát triển nhất khu vực Bắc Phi. Năm 2005, lĩnh vực giao thông và vận tải đã đạt mức tăng trưởng là 4,9 và 5,3%.

Sau khi tự do hoá ngành vận tải hàng không, Hãng hàng không hoàng gia Royal Air Maroc đã quyết định tăng quy mô đội bay và tháng 6 năm 2005 đã tiến hành gọi thầu đối với 4 máy bay đường dài. Hiện nay Maroc có 19 sân bay quốc tế trong đó lớn nhất là sân bay Casablanca. Đây cũng là một trong những cảng hàng không lớn nhất châu Phi.

Về đường bộ, từ năm 2000 đến 2006 Maroc đã tăng xây dựng thêm 160 km đường cao tốc. Hiện nay Maroc có 65.000 km đường có chất lượng khá tốt. Nước này cũng có hệ thống đường cao tốc lớn nhất khối Maghreb và đứng thứ hai châu Phi sau Nam Phi.

Mạng lưới đường sắt của Maroc cũng nằm trong số những hệ thống đường sắt phát triển nhất châu Phi, nối liền tất cả các thành phố chính của Vương quốc.

Năm 2005, số khách du lịch bằng đường đường sắt cũng lên tới 21 triệu người.

Về thông tin liên lạc, bước khởi đầu quá trình tự do hoá ngành viễn thông được đánh dấu bằng việc Nhà nước cấp phép lần thứ hai cho công ty điện thoại di động Méditel trong đó 61% vốn do các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ (Telefonica và Portugal Telecom). Nhiều giấy phép đầu tư khác cũng đã được cấp trong thời gian từ năm 2000-2003, trong đó có 7 dự án đầu tư xây dựng và khai thác hệ thống viễn thông công cộng qua vệ tinh (satellites).

Các trung tâm gọi điện thoại quốc tế đặt tại Maroc đã thực hiện doanh thu xuất khẩu trên 81,4 triệu USD, đem lại công ăn việc làm cho hơn 4000 người. Đây là hoạt động xuất khẩu dịch vụ góp phần tạo công ăn việc làm chất lượng cao với đòi hỏi tỷ lệ đầu tư và nhân công thấp.

Ngày nay, Thành phố Casablanca là trung tâm tài chính và công nghiệp lớn nhất Maroc và khối Maghreb (Tunisia, Algérie, Maroc, Libya và Mauritanie). Nhiều công ty đa quốc gia có trụ sở tại đây. Thị trường chứng khoán Casablanca được xem là lớn thứ 4 ở châu Phi sau Johannesburg (Nam Phi), Cairo (Ai Cập) và Gaborone (Botswana).

Ngoại hối do kiều dân Maroc gửi về, tính đến cuối tháng 12 năm 2006, lượng kiều hối do người Maroc ở nước ngoài gửi về nước đã đạt gần 5,5 tỷ USD tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước (4,1 tỷ USD). So với mức trung bình từ 2001 đến 2005, các khoản thu kiều hối đã tăng 31,7% năm 2006. Cùng với du lịch, ngoại hối do kiều dân Maroc gửi về là nguồn thu ngoại tệ thứ hai của nước này. Maroc là nước lớn thứ tư trong số các nước đang phát triển nhận được nhiều kiều hối nhất (sau Ấn Độ, México và Pakistan). Ước tính có khoảng 2,5 triệu người Maroc sống ở nước ngoài, chiếm 8% dân số. Có đến 50% gia đình ở Maroc có người thân sống ở nước ngoài, chủ yếu ở châu Âu và Mỹ.

Về đầu tư và cho vay của nước ngoài, theo Bộ Kinh tế Maroc, đầu tư nước ngoài vào Maroc đã đạt 3,2 tỷ USD năm 2006. So với mức trung bình từ năm 2001 đến 2005 tổng số vốn đầu tư năm 2006 đã tăng 30,1%. Năm 2005 tổng số FDI vào Maroc đạt 2,9 tỷ USD đưa nước này đứng vị trí thứ 4 tại châu Phi về thu hút đầu tư sau Nam Phi, Ai Cập và Nigeria.

Năm lĩnh vực được đầu tư nhiều nhất là viễn thông (59%) sau khi tập đoàn Vivendi mua 16% công ty viễn thông quốc gia Maroc Telecom, du lịch (11,7%), bất động sản (9,1%), công nghiệp (8,7%) và bảo hiểm (4,4%). Các nhà đầu tư chính vẫn là Pháp, Tây Ban Nha, Đức và Thuỵ Sĩ. Kết quả này phản ánh chính sách hiện nay của Maroc. Nước này đã cam kết tăng tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và đặt việc thu hút nguồn vốn nước ngoài vào trọng tâm chiến lược phát triển kinh tế, biến các nhà đầu tư nước ngoài thành các đối tác ưu tiên thực sự phục vụ phát triển đất nước.

Với những tiềm năng và với vị trí địa lý được thiên nhiên ưu đãi, Maroc có thể trở thành sân sau để các nước đầu tư, sản xuất xuất khẩu bởi Maroc đã ký các Hiệp định tự do mậu dịch với những đối tác thương mại chính, điều này cho phép hàng hoá sản xuất tại Maroc có thể thâm nhập những thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Mỹ và các nước Ả Rập.

Mặc dù có những kết quả đáng khích lệ như trên nhưng Chính phủ Maroc vẫn còn nhiều việc phải làm để phát triển nền kinh tế một cách bền vững. Hiện tại nước này đang phải đối phó với nhiều thách thức nhất là vấn đề dân số, thất nghiệp, tình trạng mù chữ (vẫn chiếm 20% năm 2005), chăm sóc y tế, nước sạch và điện cho người dân nông thôn.

Dân số

Ngôn ngữ chính thức và ngôn ngữ thương mại
Tiếng Ả Rập, tiếng Pháp và trong một phạm vi hẹp hơn tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha cũng được sử dụng ở Maroc, nhất là ở các tầng lớp trí thức và thương gia. Hai ngôn ngữ cùng tồn tại trong nhân dân là tiếng Ả Rập địa phương và các ngôn ngữ Berber. Tiếng Ả Rập văn hoạc và tiếng Berber Maroc chuẩn là hai ngôn ngữ chính thức.

Người Maroc Do Thái

Văn hóa

Bóng đá: Marocco là đội bóng châu Phi đầu tiên lọt vào bán kết 1 kì WC. Thành tích đáng tự hào này diễn ra vào ngày 11/12/2022 khi Ma Rốc đã đánh bại đội bóng Bồ Đào Nha

Ẩm thực
Ẩm thực Maroc là sự kết hợp tinh tế giữa rau, quả, những gia vị hiếm và thơm, các loại cá và thịt rất ngon… Được xem là ngon nhất trong số ẩm thực ở phương Đông và nổi tiếng trên thế giới, các món ăn đồ uống Maroc sẽ làm cho người uống thích thú. Sau đây là một số món chính tiêu biểu trong nền ẩm thực của Maroc.

Món thịt xiên: Ở lối vào của mỗi khu chợ, trên một ô đất trống trên đường, có thể nhìn thấy người ta làm món thịt xiên: một bữa ăn nhanh vừa rẻ vừa ngon.
Món Kuskus: Đó là món ăn trưa truyền thống trong gia đình vào thứ sáu hàng tuần của người Maroc nhưng cũng tìm thấy món này trong các cửa hàng mở cửa tất cả các ngày trong tuần. Trong cuộc hành trình, có thể thưởng thức cả nghìn loại bánh cútcút tuỳ theo các vùng và tuỳ theo tính sáng tạo của người đầu bếp. Bạn thử ăn bằng ngón tay theo kiểu Maroc xem sao.
Món Méchoui: là món cừu thui trên que xiên hoặc nướng trên lò. Có cảm giác thịt đang nóng chảy trong miệng.
Món Pastilla: Là một loại bột mịn được nhào thành từng lớp nhồi thịt chim bồ câu và hạnh nhân: Đây là món bánh ngọt có tra muối theo kiểu Maroc. Còn có các món khác có cùng nguồn gốc nhưng nhồi cá, thịt gà thậm chí thêm sữa để làm món tráng miệng.
Những món ăn của tháng chay Ramadan: Khi mặt trời lặn, người ta kết thúc việc nhịn ăn với việc thưởng thức món harira - một loại xúp làm từ thịt, đậu lăng, đậu Hà Lan; món beghrir, loại bánh xèo nhỏ làm từ tổ ong ăn với bơ nấu chảy và mật ong và bánh shebbakia, loại bánh rán trong dầu và bọc mật ong. Bữa ăn nhẹ này giúp mọi người có thời gian chờ đợi bữa tối thực sự diễn ra muộn hơn vào ban đêm.
Món Tajine: Từ này vừa chỉ dụng cụ để đựng (là cái đĩa bằng đất nung được trang trí với chiếc vung hình nón điển hình) vừa chỉ thức ăn bên trong đó (món ragu gồm có thịt, gia cầm, cá và rau nướng chín). Hãy thưởng thức và sẽ hiểu tại sao tajine lại là món ăn dân tộc của người Maroc.
Nước chè bạc hà: Có tác dụng giải khát, làm ấm cơ thể, giúp lấy lại sức thường uống vào buổi sáng hoặc sau các bữa ăn vào bất cứ giờ nào. Được thưởng thức chè bạc hà là một thú vui không nên từ chối.
Bánh ngọt: Bánh mật ong, sừng linh dương, bánh feqqas có hạnh nhân, nho khô, bánh ghoriba làm từ hạnh nhân, vừng... cũng là các loại bánh rất ngon của Maroc.

Nghệ thuật

Giáo dục

Sau những năm 1980, hệ thống giáo dục của Maroc đã có nhiều tiến triển. Giáo dục tiểu học và trung học được tổ chức theo mô hình của Pháp. Giáo dục tiền học đường chủ yếu tập trung vào giáo dục tôn giáo và lòng yêu nước.

Tham khảo

Quốc gia thành viên Liên đoàn Ả Rập
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ả Rập
Quốc gia châu Phi
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp
Quốc gia thành viên Liên minh Địa Trung Hải
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Quốc gia Sahara
Quốc gia Maghreb
Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ


title: Sainte-Gemme-la-Plaine

text:
Sainte-Gemme-la-Plaine là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 35,52 km², dân số năm 2006 là 1795 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 13 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Sainte-Gemme-la-Plaine trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Sainte-Gemme-la-Plaine trên trang mạng của INSEE
 Sainte-Gemme-la-Plaine trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Sainte-Gemme-la-Plaine trên bản đồ nước Pháp
 Plan de Sainte-Gemme-la-Plaine sur Mapquest

Sainte-Gemme-la-Plaine


title: Haliophyle flavistigma

text:
Haliophyle flavistigma là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Maui.

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 7, Macrolepidoptera

Chú thích

Haliophyle
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Uscio

text:
Uscio là một đô thị ở tỉnh Genova thuộc vùng Liguria, nằm ở vị trí cách khoảng 20 km về phía đông của Genova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.274 người và diện tích là 9,6 km².

Đô thị Uscio có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là thôn làng) Calcinara and Terrile.

Uscio giáp các đô thị sau: Avegno, Lumarzo, Neirone, Sori, Tribogna.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Thành phố đô thị Genova


title: 7199 Brianza

text:
7199 Brianza (1994 FR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 3 năm 1994 bởi Cavagna, M., Giuliani, V. ở Sormano.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7199 Brianza

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Saint-Julien-des-Landes

text:
Saint-Julien-des-Landes là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 28,31 km², dân số năm 2006 là 1266 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 62 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Julien-des-Landes trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Saint-Julien-des-Landes


title: Roseville, Michigan

text:
Roseville, Michigan là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Michigan
Roseville, Michigan


title: Stilpnaspis fulvum

text:
Stilpnaspis fulvum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Stilpnaspis


title: Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch

text:
Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch (tiếng Pháp: Oggy et les Cafards, tiếng Anh: Oggy and the Cockroaches) là một bộ phim hoạt hình của Pháp được phối hợp sản xuất bởi hai hãng phim Gaumont và Xilam.

Tóm tắt nội dung

Nhân vật chính trong phim là một chú mèo màu xanh da trời, tốt bụng và thật thà tên là Oggy. Chú sống trong một ngôi nhà cùng với mèo Jack (thỉnh thoảng có tập Jack sống ngay cạnh nhà Oggy). Oggy sẽ là chú mèo hạnh phúc nhất thế giới nếu ba con gián: Dee Dee, Joey và Marky (được đặt tên của các thành viên nhóm nhạc Punk Ramones) không quyết định trú ngụ tại ngôi nhà của cậu ta. Nhưng không, chúng đã xuất hiện, gặp Oggy để tạo nên những tình huống dở khóc, dở cười trong phim. Ba con gián tỏ ra láu cá, tinh nghịch luôn nghĩ ra đủ trò tinh quái để trêu chọc, phá đám hai con mèo, đặc biệt là Oggy. Cuộc chiến giữa chúng dường như không bao giờ có hồi kết. Mỗi tập phim là một cuộc chiến mà phần thua hầu như đều thuộc về Oggy. Qua 501 tập phim này cũng có nhiều câu chuyện thú vị; Marky biến thành chó vì tiếng sáo của Oggy; Những tai nạn hài hước trong thời gian Oggy nằm viện do bị ngã cầu thang... Đôi lúc Oggy thắng, nhưng là quá ít so với số lần mà những con gián thắng. Bob, Oggy, Jack là bộ ba to lớn. Trong đó, Oggy là đội trưởng bởi thông minh và đôn hậu, nhanh nhẹn. Bob là đội phó.

Sản xuất
Sau khoảng thời gian bốn năm ngừng sản xuất, mùa 5 đã được phát hành vào cuối năm 2017 với hai mùa nữa sau đó. Các tập của phần 6 được phát sóng trên K2 trong khi phần 5 được xem trước trên Gulli.
Nhân vật

 Chính
 Oggy: Là một con mèo. Cậu ta có thân hình màu xanh nhạt, mắt xanh lá, bụng xám và chân trắng. Oggy là anh vợ kiêm bạn thân của Jack, anh trai song sinh của Monica, chồng của Olivia, cậu của Selina, cháu của Wendy, bạn thân của Bob, con của cha Oggy và mẹ Oggy và là bạn cùng nhà với Joey, Dee Dee và Marky. Oggy thường dành thời gian của mình xem TV hoặc làm việc nhà - khi không đuổi theo những con gián. Mặc chúng liên tục chọc phá, nhưng Oggy cũng đã quen với việc có những con gián trong nhà và đôi khi còn cảm thấy nhớ những trò nghịch ngợm của chúng (như trong tập "Priceless Roaches" và "So Lonely"). Ngôi nhà của Oggy lớn hơn rất nhiều lần so với bên ngoài, cầu thang thậm chí còn như đường tàu lượn. Theo nhà sản xuất Marc du Pontavice và France Info, nhân vật của bộ phim Oggy được đặt tên theo nhạc sĩ rock Iggy Pop và album rock The Rise và Fall of Ziggy Stardust và Spiders from Mars. Trong những tập đầu, Oggy, giống như "người tiền nhiệm" Tom trong Tom và Jerry, là người bị hại chính trong bộ truyện. Tuy nhiên, trong các tập gần đây hơn, Oggy đã được miêu tả là một anh hùng, thường chiến thắng những con gián, nhưng vẫn không thể chiến thắng những cú đánh của Bob. Những thành tựu đáng chú ý khác bao gồm chiến thắng giải đua công thức 1, đứng đầu cuộc đua marathon hay chiến được cảm tình của cô vợ Olivia. Sau này, trong tập phim "Oggy Is Getting Married", Oggy chính thức kết hôn với Olivia. Sau này, Oggy chính thức lên chức cậu khi Monica có em bé Selina, con của Jack và Monica.
 Dee Dee: Là con gián ăn rất nhiều. Là con út trong ba người. Dee Dee có thân hình màu xanh, đầu cam và đôi mắt xanh lục. Cậu là bạn cùng nhà với Oggy. Sự thèm ăn của cậu thỉnh thoảng có chút điên loạn, như việc ăn cả các động vật lớn hơn hoặc những thứ mà không ăn được (như linh cẩu, nấm độc, côn trùng hay con cá trên hình nền "Oggy's Clone" và một con cá hề trong Scuba Diving). Dee Dee thích nhạc opera. Đôi chân Dee Dee có thể tạo ra loại dung dịch ăn mòn như Xenomorphs từ nhượng quyền Alien khi chúng có axit máu.
 Marky: Là một con gián có thân thể màu xám bạc, đầu màu xanh lá cây, mắt xanh lục với đôi mắt màu hồng (đỏ ban đầu, nhưng trở lại vào cuối tập phim "Teleportation" nơi nó bị mắc kẹt trong các viên đá); Cậu là người cao nhất và là người anh thứ 2. Cậu là bạn cùng nhà với Oggy và là người tình của bạn gái cũ Oggy. Marky thường không quan tâm đến những gì hai người kia đang làm. Mặc dù lúc đầu Marky yêu thích những trò trêu chọc nghịch ngợm giống như anh trai, nhưng lại trở nên thoải mái hơn trong những tập phim sau đó, mặc dù Marky vẫn rất thích đi chơi với Joey và Dee Dee và gây ra những rắc rối như cậu đã từng làm. Sở thích của cậu là hẹn hò với những con rối và đọc sách. Cậu cũng có hơi thở không được thơm tho cho lắm, được tiết lộ trong tập phim 'It's A Small World' ở Mùa 1. Cậu có rất nhiều cô bạn gái, bằng chứng là ở tập phim “Jealousy” đã cho thấy có rất nhiều hình của các cô gái trong mộng của Marky được dán lên tường, trong đó có bạn gái cũ Oggy.
 Joey (sinh ngày 15 tháng 6 năm 1991): Là một con gián có thân màu tím hồng, đầu màu tím xanh với mắt phải màu hồng (đỏ) và mắt trái màu vàng, và là anh cả. Joey là bạn cùng nhà với Oggy. Mặc dù Joey là con gián nhỏ nhất trong nhóm, nhưng hầu hết các tập phim cậu là người thông minh nhất, luôn luôn là chủ mưu trong kế hoạch, nhưng đôi khi bị buộc phải đi lẻ vì anh em của cậu nghĩ kế hoạch của cậu là ngu ngốc. Joey rất yêu tiền, nhưng những nỗ lực của cậu luôn luôn ngắn ngủi, thường là kết thúc với việc cậu bị đánh đập.
 Jack: Là anh kiêm bạn thân của Oggy, sau này về làm em rể của Oggy, em rể của Olivia, cha của Selina, cháu rể của Wendy, chồng của Monica, con rể của cha Oggy và mẹ Oggy và là bạn thân của Bob. Anh ta có thân hình màu xanh lá cây, mắt vàng, bụng hồng nhạt và bàn chân trắng. Anh ta hoàn toàn trái ngược với Oggy. Jack nóng tính, bạo lực, kiêu ngạo - một mục tiêu hoàn hảo cho những con gián. Ta thường thấy anh ấy tạo ra những máy móc khổng lồ, chẳng hạn như các dụng cụ chống lại lũ gián, vũ khí với số lượng không tưởng. Anh cũng rất quan tâm đến hóa học (chủ yếu là nghiên cứu chất nổ). Jack thường ngủ ở nhà Oggy. Có lúc, anh ấy bắt nạt Oggy. Jack dường như là nhân vật mạnh nhất trong bộ phim. Anh thích thể hiện, thách thức những cô gái hư hỏng và hẹn hò với em gái Oggy, Monica. Trong một tập phim, dường như họ có một đứa con cùng nhau và yêu cầu Oggy chăm sóc nó. Jack cũng có một nỗi sợ hãi về độ cao, như thể hiện trong một số tập phim như 'The Lighthouse Keeper' Mùa 4. Tuy nhiên, trong 'The Rise & Fall' Mùa 1, Oggy mới là người sợ hãi độ cao chứ không phải Jack. Sau này Jack đã có con với Monica, con gái của Jack và Monica tên là Selina. Jack còn có một cô vợ cũ là một nàng chó, vì bị phá đám bởi lũ gián nên đã bị vợ cũ hiểu lầm và ly hôn trong tập phim “Just Married”.

 Phụ Bob: Là một con bulldog nâu hung dữ và là người hàng xóm kiêm bạn thân của Oggy. Anh ta có những vấn đề về việc kiếm soát cơn giận. Như khi Oggy hoặc Jack làm một cái gì đó vô tình trêu tức Bob, cạo lông, hoặc phá hủy ngôi nhà của anh ấy, Bob sẽ đánh Oggy hoặc Jack một trận. Anh ấy không phải lúc nào cũng đánh bại Oggy, như trong Baby Boum và Học viện Cảnh sát. Anh có một tình bạn với Jack, đặc biệt là với Olivia. Anh được biết đến như võ sĩ quyền anh.Olivia: Là một con mèo trắng và là người hàng xóm mới của Oggy cũng như là vợ sau này, là chị dâu của Jack và Monica, cháu dâu của Wendy, bạn cùng nhà với Lady K, con dâu của cha Oggy và mẹ Oggy và là dì của Selina. Cô ấy yêu thiên nhiên và thậm chí là cả những kẻ thù của Oggy: Joey, Marky và Dee Dee, khiến Oggy phải đối xử tốt với những con gián mỗi khi cô ở gần. Cô ấy luôn luôn ra tay khi có ai đó làm tổn thương bất cứ phần nào của thiên nhiên. Cô cũng quan tâm rất nhiều về ngoại hình của mình; Trong tập phim Olivia's Pimple khi cô nhìn thấy mụn mọc trên khuôn mặt, cô đã từ chối rời khỏi nhà. Olivia và Oggy đã kết hôn trong tập phim "Oggy Is Getting Married" khi ở Venice. Điều đặc biệt là sau khi Olivia lấy Oggy làm chồng thì Olivia vẫn ở nhà riêng của mình chứ không ở cùng chồng.Monica: Là em gái song sinh của Oggy, là vợ của Jack, con gái của cha Oggy và mẹ Oggy và là em dâu của Olivia. Cô thích trượt patin, đạp xe... chơi thể thao rất giỏi và có một đứa con gái với Jack tên là Selina.Wendy: Là bà nội của Oggy và Olivia, là bà nội chồng của Olivia, bà nội vợ của Jack và là bà cố ngoại của Selina, mẹ của cha Oggy và là mẹ chồng của mẹ Oggy. Bà xuất hiện trong các tập Granny's day, Oggy's grandma và Deep trouble, tuy trông già yếu nhưng bà rất khỏe và đủ sức để đánh bại được lũ gián.
 Lady K: Là nhân vật nữ mới trong phim, được Joey, Dee Dee, Marky yêu mến và chiều chuộng. Cô ấy là bạn gián sống ở nhà Olivia. Vì được 3 chú gián yêu thích, Lady K rất hay lợi dụng họ. Lady K tô son, mặc váy không tay màu đỏ có sọc đen và đi một đôi giày đỏCha Oggy: Là cha ruột của Oggy và Monica, cha chồng của Olivia, cha vợ của Jack, con trai của Wendy, ông ngoại của Selina và là chồng của mẹ Oggy. Ông ta có rất nhiều hình dạng khác nhau trong mỗi tập phimMẹ Oggy: Là mẹ ruột của Oggy và Monica, mẹ chồng của Olivia, mẹ vợ của Jack, con dâu của Wendy, bà ngoại của Selina và là vợ của ba Oggy. Bà ta  có rất nhiều hình dạng khác nhau trong mỗi tập phim.Phù thủy: Là một bà phù thủy từng biến Oggy, Dee Dee, Marky, Joey, Jack và Bob thành những đứa trẻ trong tập phim “Back To The Past”, bà còn xuất hiện trong các tập phim “The Magic Pen”, “Inside Out”.Selina: Là con gái của Jack và Monica và là cháu gái của Oggy, Olivia, Wendy, cha Oggy và mẹ Oggy. Selina là một bé mèo màu hồng lai giữa bố và mẹ (Jack và Monica)Tonny: Là bản sao của Oggy, cậu chỉ khác Oggy mỗi cái đuôi. Đuôi của Tonny có phần màu trắng còn Oggy thì không.Bạn gái cũ Oggy: Cô là người, mặc một chiếc váy và giày màu tím và cô đã ngoại tình với Marky trong tập phim “Jealousy” dẫn đến việc Oggy chia tay cô. Cô là một trong những người tình trong mộng của Marky.

 Nhân vật khác Người ở chung làng với Oggy là những người sống xung quanh nhà Oggy hoặc là những người sống xung quanh nhà Oggy lúc Oggy đi du lịch ở Campuchia, Trung Quốc, thời tiền sử,…Người ở thành phố là những người xuất hiện trong thành phố.Người ở các khu du lịch là những người xuất hiện ở khu du lịch mà Oggy đến.Người ở các thời đại trước là những người xuất hiện ở các thời đại Oggy trước đó.Tổ tiên Oggy là tổ tiên thời kỳ đồ đá của Oggy.Các sinh vật là những sinh vật sống trên cạn, dưới biển hay ngoài hành tinh, dưới lòng đất,…Những nhân vật mới là những nhân vật xuất hiện trong các tập phim sau này.Những nhân vật còn lại''' là những nhân vật xuất hiện ít trong các tập phim.

Ngôi nhà của Oggy
Nhà Oggy hơi khác so với các ngôi nhà khác. Từ bên ngoài, ngôi nhà trông như nhà một gian hiện đại bình thường, nhưng nội thất trong nhà lớn hơn so với bên ngoài rất nhiều. Các phòng dường như không được sắp xếp rõ ràng. Một số vật được xuất hiện liên nhiều lần trong nhiều tập phim, nhưng một số vật khác có thể sẽ chỉ xuất hiện một tập phim. Trong một số tập phim có cảnh đuổi bắt, hành lang và cầu thang thường dài vô tận với những hình dạng kì lạ trong vài tập phim

Danh sách các tập phim

Phim hoạt hình

Xem thêm
 Tom and Jerry
 Rat-A-Tat (Pakdam Pakdai)
 Donald Duck
 Paris
 Toons.TV

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official website
 Official English website
 Trang Facebook chính thức
 Kênh YouTube chính thức
 Website of the producer Xilam
 Một số tập phim
 Oggy full 122 tập
 Xem ngay trên Netflix

Chương trình trên Disney Channel
Jetix
Phim hoạt hình truyền hình nhiều tập Pháp
Chương trình mạng Fox
Xilam
Phim truyền hình hài kịch thiếu nhi
Chương trình Nickelodeon


title: Margarites groenlandicus

text:
Margarites groenlandicus, common name the Greenland margarite or wavy top shell, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Margaritidae, họ ốc xà cừ.

There are two subspecies:
 Margarites groenlandicus groenlandicus (Gmelin, 1791)
 Margarites groenlandicus umbilicalis Broderip & Sowerby, 1829 (synonym: Margarites umbilicalis Broderip & Sowerby, 1829)

Miêu tả
The wavy top shell is thin-shelled and rather small with a maximum length of 1.9 cm (¾ inch) and a compressed spire. The color of the glossy shell is cream to brown. It contains 4-5 whorls, with the body whorl the largest. The sutures are wavy. The shell is smooth or with about 12 smooth spiral ridges. The broad umbilicus is funnel-shaped. The nacreous aperture is oval with the long axis inclined to the left. It is also prosocline, i.e. with the growth lines leaning forward (adapically) with respect to the direction of the cone. The outer lip is thin. The sexes are separate but seldom differ externally. They are at the same time hermaphrodites but self-fertilization is prevented by anatomical mechanisms. The species is a suspension or deposit feeder.

Phân bố và môi trường sống
Loài này phân bố across the Northern Atlantic Ocean, Greenland, miền tây bờ biển của Norway, rarely along the British coast, the Gulf of Maine to Massachusetts Bay. It can be found from near the seashore to the bathyal zone.

Chú thích

Tham khảo

Margarites


title: Panurgus cephalotes

text:
Panurgus cephalotes là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Latreille mô tả khoa học năm 1811.

Chú thích

Tham khảo

Panurgus
Động vật được mô tả năm 1811


title: Germenay

text:
Germenay là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 142. Vào ngày 1-1-2005, xấp xỉ là 145.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Anthurium brittonianum

text:
Anthurium brittonianum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium brittonianum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
B


title: Tam Minh

text:
Tam Minh (tiếng Trung: 三明市 bính âm: Sānmíng Shì, Hán-Việt: Tam Minh thị) là một địa cấp thị của tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.

Hành chính
Tam Minh quản lí trực tiếp 2 quận, 8 huyện và quản lí đại thể 1 thành phố cấp huyện.
Quận: Tam Nguyên (三元区), Sa Huyện (沙县区)
Huyện: Minh Khê (明溪县), Thanh Lưu (清流县), Ninh Hóa (宁化县), Đại Điền (大田县), Vưu Khê (尤溪县), Tương Lạc (将乐县), Thái Ninh (泰宁县), Kiến Ninh (建宁县)
Thành phố cấp huyện: Vĩnh An (永安市)

Tham khảo

Đơn vị hành chính cấp địa khu Phúc Kiến
Tam Minh


title: Ất Sửu

text:
Ất Sửu (chữ Hán: 乙丑) là kết hợp thứ nhì trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Ất (Mộc âm) và địa chi Sửu (bò/trâu). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Bính Dần và sau Giáp Tý. Ất Sửu là các năm chia 60 dư 5.

Các năm Ất Sửu

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Ất Sửu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1745
1805
1865
1925 (24/01/1925 - 12/02/1926)
1985 (21/01/1985 - 08/02/1986)
2045 (17/02/2045 - 05/02/2046)
2105
2165

Sự kiện năm Ất Sửu
-1925:Lễ xây dựng Cầu Nhị Thiên Đường

Tham khảo

Can Chi


title: Oreomela puncticollis

text:
Oreomela puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Oreomela


title: Fontenay-Trésigny

text:
Fontenay-Trésigny là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Fontenay-Trésigny được gọi là Trésifontains.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 4,620.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Fontenay-Trésigny
Map of Fontenay-Trésigny on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Gudiyatham

text:
Gudiyatham là một thành phố và khu đô thị của quận Vellore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gudiyatham có dân số 91.376 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Gudiyatham có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Gudiyatham, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Reux

text:
Reux là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Reux sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Coelioxys lativentroides

text:
Coelioxys lativentroides là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Brauns mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1930


title: Terebra turschi

text:
Terebra turschi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1981


title: Lăng Tôn Trung Sơn

text:
Lăng Tôn Trung Sơn (中山陵 - Trung Sơn Lăng) là lăng mộ của Tôn Trung Sơn, người khai sinh ra nước Trung Quốc mới. Lăng Tôn Trung Sơn được xây dựng tại chân ngọn núi thứ hai của Tử Kim Sơn, ngoại vi thành phố Nam Kinh, Trung Quốc. Đây là công trình do kiến trúc sư nổi tiếng Lữ Ngạn Trực (吕彦直) thiết kế, nó được xây dựng từ tháng 1 năm 1926 đến mùa xuân năm 1929.

Lịch sử
Tôn Trung Sơn sinh tại Quảng Đông ngày 12 tháng 11 năm 1866 và mất tại Bắc Kinh ngày 12 tháng 3 năm 1925. Trước khi qua đời, ông có để lại di chúc với nguyện vọng được chôn cất tại chân dãy Tử Kim Sơn ở gần Nam Kinh. Thể theo mong muốn của vị Quốc Phụ (cha của dân tộc Trung Hoa), Chính phủ Quốc dân đã tạm thời quàn thi hài của ông ở Hương Sơn, Bắc Kinh đồng thời tiến hành xây dựng lăng mộ ở Nam Kinh. Vị trí lăng mộ được chọn ở chân ngọn núi thứ hai của Tử Kim Sơn, phía Tây giáp với Lăng Minh Hiếu (明孝陵, lăng của Chu Nguyên Chương), phía Đông giáp với Chùa Linh Cốc. Lăng được xây dựng từ tháng 1 năm 1926 đến mùa xuân năm 1929 theo bản thiết kế của Lữ Ngạn Trực.

Ngày 23 tháng 4 năm 1929, chính phủ Trung Quốc cử Hà Ứng Khâm, tướng nổi tiếng của Quốc Dân Đảng Trung Quốc, phụ trách việc chuyển thi hài của Tôn Trung Sơn từ Bắc Kinh xuống Nam Kinh. Quan tài của Quốc Phụ được chuyển khỏi Bắc Kinh ngày 26 tháng 5 và tới Nam Kinh ngày 28 tháng 5. Ngày 1 tháng 6 năm 1929 thi hài Tôn Trung Sơn được chuyển vào lăng.

Kiến trúc

Lăng Tôn Trung Sơn là một công trình kiến trúc khổng lồ được xây dọc theo sườn núi. Phần lăng mộ được xây dựng theo kiến trúc đối xứng của các lăng mộ hoàng đế Trung Quốc có kết hợp các thiết kế và công nghệ xây dựng kiến trúc hiện đại.

Cổng chính của Lăng Tôn Trung Sơn nằm ở chân núi (cách nhà mộ 700 m) trong một quảng trường hình bán nguyệt. Phía Nam quảng trường là một chiếc đỉnh, biểu tượng quyền lực và sự thống nhất của Trung Quốc. Từ cổng chính tới nhà mộ có một hệ thống bậc thang cực lớn với 392 bậc rộng 50 mét, chiều dài tổng cộng 480 mét, hai bên có trồng nhiều loại cây cảnh. Ở trên cùng của hệ thống bậc thang là một cổng cao 16 mét, rộng 27 mét, phía trên có khắc bốn chữ theo đúng bút tích của Tôn Trung Sơn "Thiên hạ vi công" (Của cải trong thiên hạ đều là của chung). Phía sau cổng là nhà mộ nơi quàn thi hài của Quốc Phụ, đây là một điện dài 30 mét, rộng 25 mét và cao 29 mét. Trung tâm của điện là bức tượng Tôn Trung Sơn cao 4,6 mét. Trần điện mô tả lá cờ của Quốc Dân Đảng, mái điện lợp ngói màu xanh.

Kiến trúc của Lăng Tôn Trung Sơn sau này đã được lặp lại ở Nhà tưởng niệm Tưởng Giới Thạch, Đài Bắc, Đài Loan.

Các sự kiện gần đây
Ngày 27 tháng 4 năm 2005, chủ tịch Quốc Dân Đảng Liên Chiến cùng vợ và các đảng viên khác đã thực hiện chuyến thăm lịch sử tới Lăng Tôn Trung Sơn. Đây là chuyến thăm lăng mộ vị lãnh tụ Quốc Dân Đảng đầu tiên của các đảng viên đảng này kể từ năm 1949.

Hình ảnh

Tham khảo

Tôn Trung Sơn
Thắng cảnh loại AAAAA


title: Aduthurai alias Maruthuvakudi

text:
Aduthurai alias Maruthuvakudi là một thị xã panchayat trong quận Thanjavur trong bang Tamil Nadu của Ấn Độ. Tên gọi Aduthurai theo tiếng Tamil là ThenKurangaduthurai có nghĩa là "miền đất phương nam nơi những con khỉ nhảy nhót". Người ta tin rằng tên gọi này có liên quan đến sử thi Ramayana, trong đó những con khỉ đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là Hanuman.

Cơ cấu dân số
Theo điều tra dân số Ấn Độ năm 2001, Aduthurai có dân số 11.455 người. Nam giới chiếm 50% dân số, nữ giới chiếm 50% dân số. Aduthurai có tỷ lệ biết chữ bình quân 76%, cao hơn mức trung bình 59,5% của toàn quốc; với. 10% dân số có độ tuổi dưới 6.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Đào hoa nguyên ký

text:
Đào hoa nguyên ký (chữ Hán: 桃花源記) hay Đào hoa nguyên (桃花源), là một trong những sáng tác nổi tiếng của Đào Tiềm, một danh sĩ trong lịch sử văn học cổ điển Trung Quốc.

Tóm tắt bài ký
Bài ký này vốn là của Đào Tiềm, sáng tác vào năm Vĩnh Sơ thứ 2 (421) thời Tây Tấn. Văn chương miêu tả một xã hội không có chiến loạn, không có áp bách, tự cấp tự túc, mỗi người tự đắc, đối lập hẳn với tình hình xã hội lúc bấy giờ của nhà Tấn. Ý tưởng của tác giả muốn vẽ nên một khung cảnh xã hội lý tưởng, cũng lấy ý phản kháng hiện thực xã hội.

Bài thơ
Bài Đào hoa nguyên thi (桃花源詩) là một tác phẩm của Đào Tiềm, theo thể ngũ ngôn, không lâu sau khi sáng tác bài ký.

Nhận xét
Trích trong:
Sách Từ điển văn học (bộ mới):
...Như bài Quy khứ lai từ (Lời từ biệt khi về), ở Đào hoa nguyên ký, ông cũng đã dựng lên một hình ảnh một xã hội tươi đẹp. Đây chỉ là xã hội không tưởng của người sản xuất nhỏ in dấu ấn khá đậm của quan niệm " nước nhỏ dân ít" của Lão Tử. Tuy vậy, cũng thể hiện sự phủ định mạnh mẽ của Đào Uyên Minh đối với hiện thực đen tối và phản ảnh phần nào nguyện vọng của nhân dân đương thời... Sách Văn học Trung Quốc (tập 1):
Chính vì đã từng tự cày cấy mà ăn, từng chia sẻ nỗi buồn với nhà nông, mà Đào Tiềm mới tạo ra cái thế giới không tưởng Suối hoa đào.
Phân tích Đào hoa nguyên ký thì thấy thế giới ấy chẳng khác gì một xã hội thời nguyên thủy: không có giai cấp, không có triều đại nào cả... nên ở đó, không phải nạp thuế, không bị bốc lột, mọi người đều vui sướng cày bừa nuôi thân.
Mô tả như vậy, tức là Đào Tiềm đã dùng những hình ảnh sinh động, mạnh dạn phủ nhận sự tồn tại của vua chúa, của giới quý tộc, phê phán chế độ xã hội đương thời, mơ ước một xã hội thuần phác, yên vui, ai nấy đều lao động và được hưởng thành quả lao động của mình.
Bài ký này cùng với nhiều bài thơ khác như Quy viên điền cư, Ẩm tửu... tác giả đã ca tụng cảnh sống ẩn cư trong lao động, nhàn hạ và cách biệt với đời. Điều này có nghĩa ít nhiều, chúng đều ảnh hưởng tư tưởng của Lão Trang.

Điển cố văn họcĐào hoa nguyên ký, gọi tắt là Đào Nguyên còn là một điển tích văn học để chỉ nơi tiên cảnh. Vì Đào hoa nguyên có thể hiểu là suối hoa đào, hay động đào, động bích, động nguyên bích...

Điển cố Đào Nguyên được nhắc đến trong nhiều sáng tác văn chương cổ điển, chẳng hạn như:Rước mừng, đón hỏi, dò laĐào Nguyên lạc lối đâu mà đến đây?(Truyện Kiều, câu 191, 192. Kiều mơ thấy Đạm Tiên)Xắn tay mở khoá động đào
Rẽ mây trông tỏ lối vào thiên thai.(Truyện Kiều, câu 391, 392. Kim Kiều tương ngộ)Ôi lòng ta khao khát tới Đào Nguyên
Hỡi xứ thanh tao thế giới hư huyền...
(thơ Vũ Hoàng Chương)

Lá đào rơi rắc lối thiên thaiSuối tiễn oanh đưa luống ngậm ngùi(Tống biệt, thơ Tản Đà)Phỏng xưa Từ Thức rong chơi
Đào Nguyên lạc bước lại rời trần ai
(Hồng trần khao khát, thơ Nguyễn Chí Thiện)

Xem thêm
Đào Tiềm
Quy khứ lai từ
Từ Thức
Utopia

Chú thích

Điển tích văn học
Tác phẩm văn học Trung Quốc
Giả tưởng utopia


title: Segovia (tỉnh)

text:
Segovia là một tỉnh ở bắc và trung Tây Ban Nha, phía nam của cộng đồng tự trị Castile và León. Tỉnh này giáp các tỉnh Burgos, Soria, Guadalajara, Madrid, Ávila, và Valladolid.

Tỉnh có dân số 149.286 người, trong đó có 35% dân số sống ở tỉnh lỵ Segovia. Tỉnh có 209 đô thị. Xem danh sách các đô thị tại Segovia.

Xem thêm
 Danh sách di sản văn hóa Tây Ban Nha được quan tâm ở tỉnh Segovia

Tham khảo

Tỉnh của Castilla và León


title: (26949) 1997 JV7

text:
{{DISPLAYTITLE:(26949) 1997 JV7}}

(26949) 1997 JV7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 3 tháng 5 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 26001–27000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Taphinellina taiwanum

text:
Taphinellina taiwanum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: Danh sách đảo ở Puerto Rico

text:
Dưới đây là danh sách các đảo ở Puerto Rico.
Arecibo
Los Negritos
Roca Cocinera
Roca Resuello
Tres Hermanas
Barceloneta
Tres Hermanos
Bayamón
Isla San Juan
Cabo Rojo
Cayo Fanduca
Isla de Ratones
Roca Ola
Roca Velasquez
Camuy
Penon Brusi
Penon de Afuera
Carolina
Isla Verde
Islote Numero dos
Ceiba
Cabeza de Perro
Cayo Cabritas
Cayo Pinerito
Isla de Cabras
Isla Pineros
Las Lavanderas del Este
Las Lavanderas del Oeste
Piragua de Adentro
Piragua de Afuera
Culebra
Alcarraza
Cayo Ballena
Cayo Botella
Cayo de Luis Peña
Cayo del Agua
Cayo Lobito
Cayo Lobo
Cayo Matojo
Cayo Norte
Cayo Pirata
Cayo Raton
Cayo Sombrerito
Cayo Tiburon
Cayo Verde
Cayo Yerba
Cayos Geniqui
El Ancon
El Mono
Isla Culebrita
Isla de Culebra
Las Hermanas
Los Gemelos
Pela
Pelaita
Piedra del Norte
Piedra Stevens
Roca Culumna
Roca Speck
Fajardo
Cayo Ahogado
Cayo Diablo
Cayo Icacos
Cayo Largo
Cayo Lobos
Cayo Obispo
Cayo Ratones
Isla de Ramos
Isla Palominitos
Isla Palominos
La Blanquilla
La Cordillera
Las Cucarachas
Los Farallones
Guánica
Cayo Don Luis
Cayo Terremoto
Cayos de Caña Gorda
Đảo Gilligans = Cayo Aurora = Cayo Caña Gorda
Isla Ballena
Guayama
Cayo Caribes
Mata Redonda
Guayanilla
Cayo Maria Langa
Cayo Mata
Humacao
Cayo Batata
Cayo Santiago (Đảo Monkey)
Juana Diaz
Cayo Berberia
Lajas
Cayo Bayo
Cayo Caracoles
Cayo Collado
Cayo Corral
Cayo Enrique
Cayo Mata Seca
Cayo Vieques
Isla Cueva
Isla Guayacan
Isla Magueyes
Isla Matei
Loiza
Isla La Cancora
Islote de Juan Perez
Punta Larga
Punta Mosquitos
Mayagüez
Đảo Desecheo
Mona
Đảo Monito
Nagüabo
Bajo Evelyn
Cayo Algodones
Orocovis
Isla de Puerto Rico
Peñuelas
Cayos Caribe
Cayo Palomas
Cayo Parguera
Cayo Rio
Ponce
Cayo Arenas
Isla de Cardona
Isla de Ratones
Isla del Erio
Isla del Frio
Isla Caja de Muertos
Isla Morrillito
Salinas
Cayo Mata
Cayo Morrillo
Cayo Puerca
Cayos de Barca
Cayos de Pajaros
Cayos de Ratones
San Juan
Isla Guachinanga
Isla Piedra
Penon de San Jorge
Santa Isabel
Cayo Alfenique
Cayos Cabezazos
Cayos de Caracoles
Isla Puerca
Toa Baja
Isla de Cabras
Isla de las Palomas
Las Cabritas
Vega Baja
Isla de Cerro Gordo
Isletas de Garzas
Vieques
Cayo Chiva
Cayo de Tierra
Cayo Jalova
Cayo Jalovita
Cayo Real
Isla Chiva
Isla de Vieques
Isla Yallis
Roca Alcatraz
Roca Cucaracha

Tham khảo

Đảo

Puerto Rico
Đảo Caribe của Hoa Kỳ


title: Thạch Bình, Hồng Hà

text:
Thạch Bình (chữ Hán giản thể: 石屏县, Hán Việt: Thạch Bình huyện) là một huyện thuộc châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3.090 km², dân số năm 2002 là 29 vạn người. Chính quyền huyện đóng ở trấn Dị Long.

Phân chia hành chính
Huyện được chia thành 4 trấn và 8 hương.
 Trấn: Dị Long, Bảo Tú, Bá Tâm và Long Minh.
 Hương: Đào Thôn, Mạo Hợp, Tân Thành, Á Phòng Tử, Đại Kiều, Long Vũ, Tiếu Xung và Ngưu Nhai.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Les Mesnuls

text:
Les Mesnuls là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.

Các xã giáp ranh: Bazoches-sur-Guyonne du nord về phía đông bắc, Saint-Rémy-l'Honoré về phía đông, Les Bréviaires về phía nam, Saint-Léger-en-Yvelines về phía tây và Montfort-l'Amaury tại cực tây bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Les Mesnuls trên trang mạng của IAURIF
Les Mesnuls trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Les Mesnuls trên trang mạng của INSEE
Plan d'intendance de la paroisse des Mesnuls sur le site des archives des Yvelines

Mesnuls


title: Hexatoma neopaenulata

text:
Hexatoma neopaenulata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 5461 Autumn

text:
5461 Autumn (1983 HB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 4 năm 1983 bởi N. G. Thomas ở Trạm Anderson Mesa thuộc đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5461 Autumn

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Furcivena

text:
Furcivena là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Furcivena cyanoxantha Meyrick, 1933
Furcivena dialithalis Hampson, 1917
Furcivena euclidialis (Hampson, 1906)
Furcivena rhodoneurialis Hampson, 1898
Furcivena strigiferalis Hampson, 1896

Chú thích

Tham khảo

Spilomelinae


title: Ecnomus alkmaion

text:
Ecnomus alkmaion là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Colias berylla

text:
Everest Clouded Yellow, Colias berylla là một loài bướm nhỏ thuộc họ Pieridae, có màu vàng và trắng, được tìm thấy ở India.

Hình ảnh

Tham khảo

 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Gaonkar, Harish (1996) Butterflies of the Western Ghats, India (bao gồm Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a threatened mountain system. Journal of the Bombay Natural History Society.
 Gay,Thomas; Kehimkar,Isaac & Punetha,J.C.(1992) Common Butterflies of India. WWF-India and Oxford University Press, Mumbai, India.
 Kunte,Krushnamegh (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
 Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Xem thêm
Pieridae
List of butterflies of India
List of butterflies of India (Pieridae)

Liên kết ngoài

Colias
Bướm tại Ấn Độ


title: Thrinchostoma mwangai

text:
Thrinchostoma mwangai là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1930


title: Lokia

text:
Lokia là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó gồm các loài:
 Lokia coryndoni

Chú thích

Tham khảo

Libellulidae


title: Saint-Geniès-Bellevue

text:
Saint-Geniès-Bellevue là một xã ở tỉnh Haute-Garonne vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã Saint-Geniès-Bellevue nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgeniesbellevue


title: Styringomyia fuscinervis

text:
Styringomyia fuscinervis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Scathophaga

text:
Scathophaga là tên khoa học của chi ruồi săn mồi. Các loài ruồi trong chi này nổi bật ở đặc điểm: vừa dinh dưỡng bằng thịt của các côn trùng khác, lại vừa dinh dưỡng bằng các chất hữu cơ đang phân huỷ, nên thường phân bố nhiều ở nơi có nhiều phân động vật hoặc chất cây thối rữa.

Các loài
Scathophaga calida (Haliday in Curtis, 1832)
Scathophaga furcata (Say, 1823)
Scathophaga inquinata (Meigen, 1826)
Scathophaga litorea (Fallén, 1819)
Scathophaga lutaria (Fabricius, 1794)
Scathophaga pictipennis (Oldenberg, 1923)
Scathophaga scybalaria (Linnaeus, 1758)
Scathophaga stercoraria (Linnaeus, 1758)
Scathophaga suilla (Fabricius, 1794)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Scathophagidae


title: Ca' d'Andrea

text:
Ca' d'Andrea là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Milan và khoảng 20 km về phía đông của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 529 người và diện tích là 17,2 km².

Ca' d'Andrea giáp các đô thị: Cappella de' Picenardi, Cingia de' Botti, Derovere, San Martino del Lago, Torre de' Picenardi, Voltido.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: VTC9

text:
VTC9 Nhằm phục vụ tường thuật trực tiếp các sự kiện trong khuôn khổ Thế vận hội Mùa hè 2008, Đài VTC mở sóng kênh mới VTC Olympic - tiền thân của VTC9 - từ ngày 22 tháng 6 năm 2008.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, kênh chính thức cải tổ nội dung, trở thành kênh Thông tin, Giải trí dành cho gia đình Việt.

Lịch sử
 22 tháng 6 năm 2008: VTC phát sóng kênh VTC Olympic - VTC9 nhằm phục vụ các sự kiện trong khuôn khổ Thế vận hội Mùa hè 2008.
 25 tháng 8 năm 2008: VTC9 lên sóng chính thức với sự ra mắt của kênh truyền hình Let's Viet từ Công ty cổ phần LASTA, phát sóng từ 24/24h hàng ngày.
 1 tháng 1 năm 2009: Thành lập trung tâm truyền hình HD. Phát sóng kênh VTC9 - Let's Viet trên hệ Analog.
 Tháng 5 năm 2009: Ngừng sóng kênh VTC1 và VTC9 - Let's Viet trên hệ Analog.
 3 tháng 2 năm 2010: Kênh VTC9 - Let's Viet phát sóng chính thức trên hệ Analog.
 30 tháng 12 năm 2016: VTC dừng phát sóng truyền hình analog.
 25 tháng 12 năm 2017: Phát sóng thử nghiệm kênh VTC9 HD (phiên bản mới).
 1 tháng 1 năm 2018: Đài VTC ra mắt bộ nhận diện mới và lên sóng phiên bản mới của kênh VTC9. Kênh Let's Viet dừng phát sóng trên VTC9 và chuyển qua phát sóng kênh SCTV4.
 24 tháng 4 năm 2018: VTC ra mắt dịch vụ truyền hình ứng dụng VTC Now.
 31 tháng 12 năm 2018: Thực hiện chương trình đặc biệt chào năm mới dương lịch 2019 với tên gọi VTC Chào 2019.
 30 tháng 10 năm 2020: Chính thức ra mắt dòng ti vi (TV) mang tên VTC Now Rindo, dưới sự hợp tác với Tập đoàn Rindo Việt Nam.
 Từ 5:57 ngày 11/02/2021 (30 tháng Chạp năm Canh Tý) đến 0:00 ngày 15/02/2021 (4 tháng Giêng năm Tân Sửu): Đài VTC cùng Kênh Truyền hình Đài Tiếng nói Việt Nam (VOVTV) phát sóng chương trình Tết đặc biệt với tựa đề Xuân hạnh phúc - Tết sẻ chia với thời lượng 90 tiếng 3 phút đồng hồ.

Thời lượng phát sóng
 25/08/2008 - nay: 24/24h hàng ngày.

Chương trình

Xem thêm
Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC

Tham khảo

Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC
Kênh truyền hình Việt Nam
Kênh địa phương