title: Arsène Wenger

text:
Arsène Wenger, OBE (; sinh ngày 22 tháng 10 năm 1949) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Pháp. Ông là huấn luyện viên tại vị lâu nhất trong lịch sử các câu lạc bộ bóng đá, và đã dẫn dắt đội bóng Arsenal giành được 17 danh hiệu kể từ năm 1996 tới năm 2018.

Wenger được sinh ra tại Strassbourg và lớn lên tại Duttlenheim. Ông được biết tới bóng đá từ người cha của mình, người khi đó đang làm huấn luyện viên của một câu lạc bộ bóng đá địa phương. Sau một thời gian chơi cho nhiều câu lạc bộ nghiệp dư, Wenger đã nhận được bằng tốt nghiệp của một huấn luyện viên vào năm 1981. Sau một khoảng thời gian không mấy thành công tại Nancy, câu lạc bộ đã thỏa thuận để ông rời khỏi câu lạc bộ năm 1987. Wenger sau đó đã làm huấn luyện cho AS Monaco, câu lạc bộ đã giành chức vô địch Pháp vào năm 1988. Năm 1991, ông dẫn dắt Monaco giành được chức vô địch Cúp bóng đá Pháp, nhưng không thể giúp Monaco giành được bất cứ danh hiệu nào trong mùa giải tiếp theo, và ông đã rời câu lạc bộ vào năm 1994. Ông huấn luyện một thời gian ngắn tại câu lạc bộ ở giải bóng đá vô địch quốc gia Nhật Bản, Nagoya Grampus Eight và giúp đội bóng này giành được Cúp quốc gia và Siêu cúp Nhật Bản.

Năm 1996, ông trở thành huấn luyện viên của Arsenal và hai năm sau đó đã giúp đội bóng này trở thành nhà vô địch của giải bóng đá Ngoại hạng Anh và FA Cup. Ông dẫn dắt Arsenal vào đến trận chung kết UEFA Cup 2000 và Chung kết FA Cup năm 2001. Năm 2002, ông giúp Arsenal giành ngôi á quân tại giải Ngoại hạng Anh và vô địch FA Cup. Arsenal đã bảo vệ thành công chức vô địch FA Cup 2003 và năm 2004 đã giành chức vô địch giải bóng đá Ngoại hạng Anh, trở thành câu lạc bộ đầu tiên trải qua một mùa giải bất bại sau Preston North End ở thời điểm 115 năm trước. Arsenal sau đó đã làm lu mờ kỷ lục của giải Ngoại hạng với 42 trận bất bại liên tiếp (phá kỉ lục của Nottingham Forest với 41 trận) và trải qua thêm bảy trận bất bại nữa mới phải nhận thất bại. Ông đã đưa Arsenal lần đầu tiên vào đến Chung kết Champions League, đó là vào năm 2006, mặc dù cho Arsenal thua Barcelona. Năm 2012, câu lạc bộ trải qua mùa giải thứ 15 liên tiếp, mặc dù họ có khởi đầu tồi tệ nhất sau 58 năm. Trong nhiệm kỳ của ông, Arsenal đã chuyển đến sân vận động Emirates thay cho sân Highbury vào năm 2006.

Biệt danh "Giáo sư" được sử dụng bởi người hâm mộ và giới truyền thông Anh vì vẻ ngoài nghiêm nghị của Wenger. Cách tiếp cận của ông vào trận đấu nhấn mạnh tâm lý tấn công, với chủ đích là người xem cần tính giải trí trên sân bóng đá. Arsenal của Wenger thường bị chỉ trích là có tính vô kỷ luật, cầu thủ của ông đã nhận được 100 thẻ đỏ từ tháng 9 năm 1996 đến tháng 2 năm 2014, mặc dù đội bóng đã giành được giải thưởng dành Fair Play. Tại Monaco, Wenger có danh tiếng cho việc tìm kiếm tài năng trẻ, và tại Arsenal ông vẫn tập trung vào việc phát triển một hệ thống tài năng trẻ thanh thiếu niên, câu lạc bộ của ông phát triển cầu thủ trẻ thay vì mua những cầu thủ đắt tiền, những người có kinh nghiệm. Ông đã bị chỉ trích vì gắn bó chặt chẽ với các nguyên tắc của mình, và các chuyên gia bóng đá đã đặt câu hỏi về tham vọng của ông để giành danh hiệu trong những năm gần đây.

Ngày 20 tháng 4 năm 2018, trang chủ của Arsenal chính thức xác nhận HLV Arsene Wenger sẽ chia tay CLB vào cuối mùa giải 2017–18 sau 22 năm gắn bó để kết thúc sự nghiệp cầm quân của mình tại Arsenal. Ông là huấn luyện viên vĩ đại nhất mọi thời đại trong lịch sử của câu lạc bộ.

Đầu đời và sự nghiệp cầu thủ
Wenger sinh ngày 22 tháng 10 năm 1949, tại Strasbourg, Alsace, với cha là Alphonse và mẹ là Louise Wenger. Ông lớn lên ở làng Duttlenheim, cách 13 dặm về phía tây nơi sinh của ông, cùng với chị gái và em trai. Alphonse, như nhiều người Alsace, đã nhập ngũ vào quân đội Đức bởi việc kết hợp chặt chẽ các lực tấn công (tuyển dụng bằng vũ lực) sau sự sáp nhập của Alsace-Lorraine trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Mặc dù mang quốc tịch Pháp, nhưng Wenger lại không nói tiếng Pháp cho đến năm 7 tuổi, ông dùng phương ngữ Alsace của tiếng Đức Hạ Alemanni. Gia đình ông sở hữu một kinh doanh phụ tùng ô tô và một quán rượu nhỏ có tên La Croix d'Or. Wenger coi thời thơ ấu của mình như là "như được lớn lên trong một khu định cư" vì tất cả mọi người chăm sóc trẻ em trong làng. Ông suy nghĩ về giáo dục trong một địa chỉ để Hiệp hội huấn luyện viên của giải đấu năm 2009, Wenger nói:

Theo cha ông, huấn luyện viên của đội bóng đá làng, Wenger được giới thiệu về bóng đá khoảng 6 tuổi. Ông được đưa tới thi đấu ở Đức, nơi ông tổ chức đã có tình cảm đối với Borussia Mönchengladbach. Vùng Alsace được coi là một khu vực ngập tràn trong tôn giáo, nên ông và các chàng trai trong làng thường cần thiết tìm kiếm sự cho phép từ linh mục Công giáo không đọc kinh chiều (lời cầu nguyện buổi tối) để chơi bóng đá. Bởi vì dân số của Duttlenheim ít, nó trở nên khó khăn cho việc đến trường của 11 cầu thủ trang lứa, Wenger đã không chơi cho FC Duttlenheim cho đến khi 12 tuổi

Wenger được tuyển vào câu lạc bộ hạng ba Mutzig ở tuổi 18 Câu lạc bộ này nổi danh vì "chơi bóng đá nghiệp dư" trong vùng Alsace, do Max Hild làm quản lý, ông này sau trở thành cố vấn cho Wenger. Sự nghiệp cầu thủ của Wenger có phần khiêm tốn, chưa rõ vị trí ông chơi thế nào., nhưng ông được mô tả bởi Marcel Brandner, chủ tịch của FC Duttlenheim: "cậu ấy một khả năng để bảo vệ bóng, cậu ấy dường như có một tầm nhìn xa và cậu ấy chắc chắn có ảnh hưởng giữa các đồng đội."

Ông gia nhập Mulhouse vào năm 1973, nơi ông đã dành thời gian nghiên cứu cân đối tại Khoa Kinh tế và Quản lý Khoa học, Đại học Strasbourg, ông đạt được một tấm bằng kinh tế vào năm 1974. Wenger đã nhận thức được rằng, tầm quan trọng và lợi ích của việc nói tiếng Anh trong nghiên cứu của mình và ghi danh vào một khóa học tiếng Anh ba tuần tại đại học Cambridge. Sau hai mùa giải tại Mulhouse, trong thời gian đó ông đã 56 lần ra sân trong giải đấu, ông tái gia nhập Hild và ký hợp đồng với câu lạc bộ nghiệp dư ASPV Strasbourg vào năm 1975.

Năm 1978, ông gia nhập RC Strasbourg và ra sân lần đầu tiên trong trận đấu với Monaco. Ông đã ra sân 12 lần cho đội bóng, giúp Strasbourg đoạt chức vô địch Ligue 1. Wenger cũng đã 1 trận tại UEFA Cup. Năm 1981, ông nhận được tấm bằng huấn luyện viên và huấn luyện cho đội trẻ Strasbourg.

Sự nghiệp huấn luyện

Nancy và Monaco (1984–1994)
Wenger làm trợ lý huấn luyện viên cho câu lạc bộ AS Cannes tại giải Ligue 2 năm 1983. Một năm sau đó, thông qua sự giới thiệu của Aldo Platini (cha của Michel Platini), ông trở thành huấn luyện viên của Nancy tại Ligue 1. Đến hết mùa bóng 1984–85, mùa giải đầu tiên của ông trên cương vị huấn luyện viên, Nancy đứng ở vị trí thứ 12 tại Ligue 1, cao hơn các mùa giải trước đó 3 bậc. Tuy nhiên, mùa 1985–86 câu lạc bộ kết thúc ở vị trí thứ 18, đồng nghĩa với việc phải thắng trận play-off mới có cơ hội trụ hạng. Trong mùa giải cuối cùng của Wenger phụ trách, Nancy chỉ đứng thứ 19 và bị xuống hạng Ligue 2. Aldo, người bổ nhiệm Wenger vào chiếc ghế huấn luyện viên trưởng, nói: "Đó không phải lỗi do anh ấy. Anh ấy không có tiền để chi tiêu".

Trong thời gian ở Nancy, Wenger đã thu hút sự quan tâm của các câu lạc bộ tại Ligue 1, đặc biệt là câu lạc bộ AS Monaco. Trong việc tìm kiếm thách thức mới ở phía nam, ông đề nghị từ chức trước mùa 1986–87, tuy nhiên chủ tịch Nancy, ông Jacques Rousselot đã phản đối. Phải đến hết mùa giải 1986–87, khi Nancy xuống hạng, Wenger đã được phép rời khỏi câu lạc bộ theo thoả thuận chung và gia nhập Monaco.

Wenger xác định sẽ mua một vài cầu thủ để xây dựng đội bóng của mình mong muốn. Tiền vệ của Tottenham Hotspur, Glenn Hoddle, cầu thủ chuyển nhượng tự do, Patrick Battiston, hết hợp đồng tại Bordeaux, đã ký hợp đồng với Monaco. Tiền đạo Mark Hateley rời Milan để gia nhập Monaco và đã được khuyến khích chơi cùng Hoddle. Monaco giành chức vô địch trong mùa giải đầu tiên của Wenger, hơn sáu điểm trước á quân Bordeaux. Mặc dù đội ghi nhiều bàn thắng hơn trong 1988–1989 do đã mua tiền đạo người Liberia George Weah nhưng đã không thể bảo vệ chức vô địch khi về thứ ba chỉ sau Marseille và Paris Saint-Germain. Câu lạc bộ vào đến chung kết của cúp quốc gia Pháp nhưng thua 4–3 trước Marseille.

Monaco một lần nữa đứng thứ 3 trong mùa bóng 1989–90. Tiền đạo Ramón Díaz đã ghi 15 bàn trong mùa giải đầu tiên của mình tại câu lạc bộ Câu lạc bộ đánh bại Marseille trong trận chung kết Cúp quốc gia vào năm 1991, với bàn thắng ở phút bù giờ thứ nhất của cầu thủ vào sân thay người Gérald Passi Mùa bóng 1991–92, Monaco đứng ở vị trí thứ nhì và thua trong trận chung kết European Cup Winners' Cup 1992 với tỷ số 0–2 trước Werder Bremen. Mặc dù Monaco có được sự phục vụ của tiền đạo người Đức Jurgen Klinsmann, câu lạc bộ có thể không giữ lại chức vô địch và kết thúc các mùa tiếp theo ở vị trí thứ ba và thứ chín. Monaco đã lọt vào bán kết của Champions League vào tháng 4 năm 1994, nhưng đã để thua đội vô địch mùa bóng đó là Milan. Như một kết quả của công việc tại Monaco, Wenger sau khi tìm được câu lạc bộ Đức Bayern München, những người muốn ông là huấn luyện viên tiếp theo của họ. Monaco đã từ chối và Wenger quyết định ở lại, nhưng một sự khởi đầu nghèo nàn trong mùa giải 1994–95, ông đã bị sa thải khi Monaco chỉ đứng vị trí thứ 17. Năm 2001, Wenger nói rằng tác động của hối lộ và tham nhũng đã ảnh hưởng đến quyết định của ông rời khỏi nước Pháp, như Marseille đã bị phát hiện có tội trong một trận đấu vào năm 1994.

Nagoya Grampus Eight (1995–1996)
Tháng 1 năm 1995, ông trở thành huấn luyện viên câu lạc bộ Nhật Bản Nagoya Grampus Eight. Ông đã thuê cựu huấn luyện viên Valenciennes Boro Primorac, người mà ông đã kết bạn với năm 1993, là trợ lý của ông. Wenger hỗ trợ đầy đủ các huấn luyện viên đến từ Nam Tư khi ông đưa ra bằng chứng trước Marseille trong trận đấu ấn định. Primorac vẫn là cánh tay phải của Wenger trong những năm sau đó và cho đến năm 2012 vẫn giữ vị trí này.

Wenger được hưởng một thời gian thành công 18 tháng với câu lạc bộ, khi Nagoya Grampus đã giành chức vô địch Cúp quốc gia, Cúp Nhà Vua Nhật Bản, trong mùa giải đầu tiên của mình và ông đã nhận được giải Huấn luyện viên J.League của năm vào năm 1995. Trong mùa cuối cùng của ông, Nagoya Grampus đã hoàn thành mùa giải ở vị trí á quân trong bảng xếp hạng. Đây là vị trí tốt nhất của đội bóng đến năm 2010, khi cựu học trò của ông Dragan Stojkovic Wenger dẫn dắt câu lạc bộ tới danh hiệu đầu tiên của họ.

Arsenal

1996–2003
Tháng 8 năm 1996, Arsenal sa thải huấn luyên viên Bruce Rioch. Mặc dù cựu cầu thủ của Barcelona, Johan Cruyff muốn ngồi vào chiếc ghế nóng, nhưng Arsenal lại bổ nhiệm Wenger làm huấn luyện viên trưởng ngày 30 tháng 9 năm 1996. Ông chính thức đảm nhận vị trí này vào ngày hôm sau. Wenger là một người bạn thân của phó Chủ tịch câu lạc bộ Arsenal David Dein, người mà ông gặp nhau lần đầu trong trận đấu giữa Arsenal và Queen Park Rangers vào năm 1988. Mặc dù trước đó ông đã được chào mời như là một giám đốc kỹ thuật của Liên đoàn bóng đá, nhưng Wenger lúc đó vẫn chưa am hiểu lắm về bóng đá Anh, tờ Evening Standard đã có một cuộc hẹn với ông mang tiêu đề "Arsène Who?".

Một tháng trước khi chính thức trở thành huấn luyện viên của đội bóng, Wenger thông báo câu lạc bộ đã ký hợp đồng với tiền vệ người Pháp Patrick Vieira và Rémi Garde. Trận đấu đầu tiên của ông là chiến thắng 2–0 trước Blackburn vào ngày 12 tháng 10 năm 1996, nhưng ông đã đề nghị "một hoặc hai thay đổi" để Rat Rice làm huấn luyện viên tạm trong thất bại của đội Borussia Mönchengladbach, tại UEFA Cup vào ngày 25 tháng 9 năm 1996. Arsenal đứng thứ ba trong mùa giải đầu tiên của Wenger và bỏ lỡ Champions League (vị trí thứ hai thuộc về Newcastle) vì hiệu số bàn thắng bại - được sử dụng để xác định sự khác biệt giữa số bàn thắng của cả hai câu lạc bộ đã ghi bàn và để thủng lưới.

Trong mùa giải thứ hai, Arsenal giành được Premier League và FA Cup để hoàn thành cú đúp trong lịch sử của câu lạc bộ. Đội bóng đá tạo ra khoảng cách 12 điểm với Manchester United trong vài tuần cuối cùng của mùa giải. Thành công của Arsenal dựa trên một hàng phòng thủ kiên cố, vững chắc do người huấn luyện viên cũ George Graham để lại, bao gồm Tony Adams, Steve Bould, Nigel Winterburn, Lee Dixon và Martin Keown. Các hậu vệ đã góp một phần vào tám trận giữ sạch lưới liên tiếp từ giữa tháng 1 đến tháng 3 năm 1998. Wenger coi tiền đạo Dennis Bergkamp là "điểm nhấn" cho phong độ tốt của đội bóng vào cuối mùa giải. Bản hợp đồng mới, Petit như một đối tác cho Vieira, cầu thủ chạy cánh Marc Overmars và tiền đạo Nicolas Anelka cũng hưởng lợi từ những huấn luyện viên thông minh trong việc quản lý.

Mùa bóng sau là một mùa bóng không thành công, bằng một loạt danh hiệu bị bỏ lỡ. Mùa 1998–99, đội bóng không bảo vệ thành công chức vô địch, chỉ đứng thứ hai sau Man Utd. Man Utd cũng đã loại Arsenal tại bán kết Cúp FA, với bàn thắng được ghi bởi Ryan Giggs, sau trận đấu Wenger đã nói, "đó không phải là đêm của chúng tôi và chúng tôi đã không may mắn". Mùa bóng 1999–2000 Arsenal lọt đến chung kết UEFA Cup nhưng thua trước Galatasaray trên chấm penalty với tỷ số 5–4. Năm 2001, Arsenal lọt đến chung kết FA Cup nhưng đã thua Liverpool, mặc dù họ chiếm ưu thế trong phần lớn thời gian trận đấu. Trong thời gian không có danh hiệu, Overmars và Petit đã gia nhập Barcelona và Wenger đã liên kết với một động thái huấn luyện ở đó. Nhưng thay vào đó ông ký hợp đồng mới có thời hạn thêm bốn năm với câu lạc bộ trong tháng 7 năm 2001. Arsenal thực hiện một số bản hợp đồng trong mùa hè, đặc biệt là sự xuất hiện gây tranh cãi của hậu vệ Sol Campbell, theo dạng chuyển nhượng tự do, từ đối thủ cùng thành phố Tottenham Hotspur và tiền vệ Giovanni van Bronckhorst từ Rangers. Fredrik Ljungberg, Thierry Henry và Robert Pirès, những cầu thủ được mua từ mùa trước, đưa đưa lên đội hình 1.

Arsenal lại giành cú đúp danh hiệu một lần nữa trong mùa giải 2001–02. Những khoảnh khắc tột đỉnh là chiến thắng trước Manchester United tại Old Trafford trong trận đấu áp chót của mùa giải. Tiền đạo Sylvain Wiltord ghi bàn thắng để giúp câu lạc bộ giành chức vô địch thứ, bốn ngày trước đó, Arsenal đánh bại Chelsea 2–0 trong trận chung kết FA Cup 2002. Đội bóng đã ghi bàn trong tất cả các trận đấu của giải đấu, và bất bại trên sân khách.

Mùa bóng 2002–03 là một mùa bóng thành công của Arsenal. Họ đã vượt qua các kỷ lục 22 trận bất bại của Nottingham Forest và 29 trận bất bại của Man Utd. Wenger nhận định rằng nếu thi đấu tốt họ sẽ có một mùa giải bất bại. Thế nhưng chuỗi trận bất bại của Arsenal đã bị chặn đứng, khi họ thua 2–1 trước Everton bởi bàn thắng của cầu thủ trẻ Wayne Rooney. tuy nhiên hơn tám điểm với Man Utd trong tháng 3 năm 2003. Tuy nhiên trong những tuần cuối cùng của mùa bóng, Manchester United đã vượt qua Arsenal, do đội bóng hòa 2–2 với Bolton và thua trên sân nhà trước Leeds United. Tuy nhiên họ lại được bù đắp bởi chức vô địch FA Cup năm 2003 sau chiến thắng trước Southampton với tỷ số 1–0. Wenger bác bỏ ý kiến cho rằng đó là một mùa giải bất bại và cho biết:

2003–2018
Mùa giải 2003–2004 là một mùa giải đại thành công với Wenger. Họ trở thành đội bóng đầu tiên không thua một trận nào tại giải ngoại hạng Anh (nếu tính cả giải hạng nhất trước 1892 thì họ là đội bóng thứ hai sau Preston North End 115 năm trước có được thành tích này) và Wenger cũng trở thành huấn luyện viên duy nhất có được thành tích này trong lịch sử giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Wenger, người đã nói đến các đề xuất Arsenal bất bại, phản ảnh rằng ông nói "hơi quá sớm". Arsenal tiếp tục làm kỷ lục 49 trận bất bại cho đến khi thua trước Man Utd vào ngày 24 tháng 10 năm 2004. Arsenal thi đấu tương đối tốt ở mùa bóng 2004–05, về nhì sau Chelsea, khi đội bóng Tây London hơn Arsenal 12 điểm. Tuy nhiên họ cũng có danh hiệu FA Cup, khi đánh bại Man Utd trên loạt sút luân lưu trong trận chung kết không bàn thắng.

Arsenal có hai mùa bóng không mấy thành công trong các mùa 2005–06 và 2006–07. Đội bóng chỉ về thứ tư trong cả hai mùa giải và lần đầu tiên ở ngoài top 4 dưới triều đại của Wenger. Câu lạc bộ lọt đến chung kết Champions League lần đầu tiên vào năm 2006, nhưng thua 1–2 trước Barcelona. Mùa hè năm 2006, Arsenal chuyển đến sân vận động Emirates, Wenger cho rằng số chỗ ngồi tăng lên là nguồn lực tài chính cho câu lạc bộ. Họ lọt tới chung kết League Cup 2007, Wenger tung ra sân đội hình trẻ và thua trước Chelsea.

Sự ra đi của Dein năm 2007 và đội trưởng Henry chuyển sang Barca vào tháng 6, Wenger cũng chưa chắc chắn ở lại Arsenal trước khi mùa bóng 2007–08 khởi tranh. Tháng 9 năm 2007, ông ký hợp đồng thêm ba năm với Arsenal, nhấn mạnh rằng, "Đây là câu lạc bộ của cuộc đời tôi". Arsenal đã có một khởi đầu tốt trong các giải đấu và trở thành đội bóng đầu tiên đạt 60 điểm trong tháng 2 năm 2008. Một chấn thương đe dọa đến sự nghiệp của tiền đạo Eduardo trong trận gặp Birmingham ngày 23 tháng 2 năm 2008, khi đó Wenger đã chỉ trích Martin Taylor nhưng sau đó đã rút lại. Ba trận không thắng trong tháng ba đã khiến cho Arsenal bị Man Utd và sau đó là Chelsea vượt mặt. Họ kết thúc mùa giải ở vị trí thứ ba, cho dù Emmanuel Adebayor lập hat-trick trong trận thắng 6–2 trước Derby, trở thành cầu thủ duy nhất trong lịch sử Giải Ngoại hạng lập hat-trick ở cả lượt đi và lượt về trước một đội bóng.

Arsenal đã có một khởi đầu khó khăn trong mùa bóng thứ 12 của Wenger. Họ bán đi đội trưởng William Gallas, sau đó chỉ định Cesc Fabregas làm đội trưởng. Arsenal đứng thứ tư trên bảng xếp hạng và lọt vào bán kết Champions League và FA Cup, nhưng Wenger đã bị chỉ trích bởi người hâm mộ. Arsenal đứng thứ ba mùa giải 2009–10 và lọt đến tứ kết Champions League nhưng thua trước Barcelona. Hiệu suất ghi bàn của tiền đạo Lionel Messi khiến Wenger phải công nhận Messi là "cầu thủ xuất sắc nhất thế giới".

Trong tháng 8 năm 2010, Wenger đã ký hợp đồng thêm ba năm để tiếp tục sự nghiệp huấn luyện của mình tại Arsenal. Câu lạc bộ đã để mất chức vô địch Carling Cup sau khi thua 1–2 trước Birmingham trong trận chung kết, sau tình huống không hiểu ý giữa thủ môn Wojciech Szczesny và hậu vệ Laurent Koscielny giúp cho Obafemi Martins của Birmingham ghi bàn. Sau đó là chỉ hai chiến thắng trong 11 trận ở Premier League, kéo họ từ cánh cửa đến danh hiệu chỉ kết thúc vị trí thứ tư. Họ đã bị loại ở FA Cup và Champions League bởi Manchester United và Barcelona. Đầu mùa bóng 2011–12, Arsenal đã bán đi hai cầu thủ quan trọng là Cesc Fabregas và Samir Nasri. Chấn thương của các cầu thủ ngay lúc phải gặp Manchester United ngay vòng 3 và thua đậm với tỷ số 2–8, đây là thất bại nặng nhất của Arsenal trong 115 năm qua. Sau trận đấu, Sir Alex Ferguson đã chỉ trích chính sách chuyển nhượng của Wenger. Trận thua trước Tottenham vào đầu tháng 10 đã khiến cho Arsenal khởi đầu tồi tệ nhất chỉ trong vòng 58 năm qua, với bốn thất bại sau bảy trận đấu. Tuy nhiên, phong độ chói sáng của đội trưởng Van Persie cuối mùa đã giúp cho Arsenal được dự Champions League lần thứ 15 liên tiếp. Persie đã ghi 37 bàn trong mùa này cho Arsenal sau khi bình phục chấn thương. Tuy nhiên ngày 17 tháng 8 anh này gia nhập Man Utd với giá 24 triệu Bảng và Wenger thừa nhận câu lạc bộ mua tiền đạo Olivier Giroud và Lukas Podolski trước đó để thay thế Van Persie. Wenger còn mua Santi Cazorla với giá khoảng 16 triệu bảng. Arsenal thi đấu tương đối tốt ở mùa giải 2012–13, họ đè bẹp Tottenham một lần nữa với tỷ số 5–2. Kết thúc năm 2012, Arsenal đứng ở vị trí thứ 5 sau chiến thắng 7–3 trước Newcastle Wenger đã bị kêu gọi từ chức sau trận thua 0–1 trước Blackburn ngay trên sân nhà tại vòng 5 FA Cup. Họ đã lọt đến vòng knock-out Champions League, nhưng thua trước Bayern München vì luật bàn thắng sân khách. Khi mọi người đang nghĩ đến việc Arsenal chỉ giành suất dự Europa League, thì họ đã có chuỗi 10 trận bất bại, trong đó có chiến thắng 1–0 trước Newcastle vào vòng đấu cuối cùng đã giúp Wenger và Arsenal giành vé dự Champions League lần thứ 16 liên tiếp.

Trong chuyến du đấu mùa hè 2013, Arsenal của Wenger đã giành chiến thắng lần lượt là 7–0 và 7–1 trước đội tuyển tương ứng là Các Ngôi Sao Indonesia và Việt Nam, trong chuyến du đấu Nhật Bản, Pháo thủ lần lượt giành chiến thắng 3–1 và 2–1 trước các đội tương ứng là Nagoya Grampus và Utawa Reds. Đầu mùa bóng mới, Arsenal phải nhận thất bại trước Aston Villa ngay trên sân nhà, sau đó các Pháo thủ đã mua cầu thủ người Đức Mesut Özil từ Real Madrid với giá 42,5 triệu Bảng Anh. Hết giai đoạn lượt đi, Arsenal có được thành tích khá tốt, nhưng hai trận thua trước Liverpool (tỉ số 5–1) và ngày 8 tháng 2 và Chelsea (tỉ số 6–0) ngày 22 tháng 3 đã phá hỏng tất cả. Đặc biệt, trận thua 0–6 trên sân Stamford Bridge diễn ra vào đúng trận đấu thứ 1000 của Wenger tại Arsenal. Cuối mùa giải, dù chỉ về thứ tư nhưng các học trò của Wenger vẫn giành được chiếc cúp FA sau khi đánh bại Hull City trong trận chung kết. Sau thánh tích ấy, Wenger đã ký hợp đồng 3 năm với các Pháo thủ. Mùa hè 2014, Arsenal đã có được Alexis Sánchez từ Barcelona, và trong mùa giải 2014–15 đã đưa Francis Coquelin và Héctor Bellerín lên đội 1. Wenger đã giúp Arsenal giành cúp FA thứ 12 sau khi đánh bại Aston Villa 4–0 trong trận chung kết. Ngày 2/8/2015, Arsenal đã giành Siêu cúp sau chiến thắng 1–0 trước Chelsea trong Siêu cúp Anh 2015.

Mùa bóng 2015–2016, Arsenal được kỳ vọng sẽ giành được chức vô địch khi Chelsea hay Manchester United đồng loạt suy yếu, nhưng rốt cuộc chỉ giành ngôi á quân và chức vô địch thuộc về Leicester City. Sang mùa bóng 2016–2017, Arsenal thi đấu tương đối tốt ở lượt đi, nhưng những thất bại liên tiếp trên sân khách ở lượt về, đã khiến Arsenal không thể giành chức vô địch, đồng thời ở UEFA Champions League, Arsenal để thua Bayern Munchen với tỷ số 2–10 sau 2 lượt trận. Thất bại đó cùng với làn sóng đòi sa thải Wenger rầm rộ trong tháng 3 năm 2017 đã ảnh hưởng phần nào đến thành tích của Arsenal. Ngày 30/4/2017, Arsenal thua Tottenham 0–2 trong trận derby Bắc Luân Đôn và lần đầu tiên sau 22 năm Arsenal đứng dưới Tottenham ở giải Ngoại hạng. Mặc dù rất nỗ lực trong những vòng còn lại, nhưng Arsenal đã không thể cán đích trong top 4 đội dẫn đầu và không thể dự Champions League sau 19 năm. Tuy vậy, chiến thắng 2–1 trước Chelsea trong trận chung kết FA Cup đã đem vè danh hiệu cúp FA lần thứ 13 cho Arsenal, đồng thời Wenger được gia hạn hợp đồng thêm 2 năm.

Mùa hè năm 2017, Wenger đã phá kỷ lục chuyển nhượng của câu lạc bộ khi đem về Alexandre Lacazette với giá 45 triệu Bảng. Ngày 6/8/2017, Wenger cùng Arsenal giành được Siêu cúp Anh sau khi thắng Chelsea ở loạt luân lưu. Tuy vậy, Arsenal thi đấu ở mùa giải 2017–2018 không được như kỳ vọng, họ dù thi đấu tốt trên sân nhà nhưng sân khách rất tệ. Tuy vậy câu lạc bộ vẫn thi đấu tốt ở Europa League. Ngày 20/04/2018, trên trang chủ CLB Arsenal xác nhận HLV Arsene Wenger sẽ chia tay CLB cuối mùa giải 2017–2018 sau 22 năm dẫn dắt.

Trong trận đấu cuối cùng tại sân Old Trafford trên cương vị HLV trưởng Arsenal, Arsene Wenger đã nhận được sự chào đón nồng hậu từ Sir Alex Ferguson, Jose Mourinho và cả người hâm mộ Manchester Utd. Trước khi trận đấu thuộc vòng 36 giải Ngoại hạng Anh này diễn ra, Arsene Wenger đã nhận được món quà từ Sir Alex Ferguson: một chiếc cúp bạc đặt trong chiếc hộp màu đen trang trọng. Trên món quà Sir Alex gửi tặng người bạn và cũng là đối thủ lớn nhất trong sự nghiệp có ghi dòng chữ: "Thay mặt CLB Manchester United, Sir Alex Ferguson và Jose Mourinho gửi tặng món quà đến Arsene Wenger như một sự công nhận về sự cống hiến và những thành tựu ông có được cùng Arsenal từ năm 1996 đến 2018".Ông có trận đấu cuối cùng trên sân nhà khi thắng Burnley 5-0 và tại Ngoại hạng anh khi thắng 1-0 trước Huddersfield Town trên sân khách

Triết lý bóng đá
Wenger có một triết lý có thể nói là đã làm cuộc cải tổ nền bóng đá Anh.
 Thứ nhất là lối sống đã tác động đến sự nghiệp. Các cầu thủ hoàn toàn có thể thay đổi sự nghiệp của họ một cách hiệu quả nếu thay đổi chế độ ăn uống, và chừng mực nào đó là lối sống của họ. Bằng cách điều chỉnh dinh dưỡng, ông đã tạo ra một đội hình Arsenal hiệu quả nhất trong lịch sử, giúp Arsenal bất bại lịch sử năm 2004.
 Thứ hai là việc mua và tìm kiếm các cầu thủ nước ngoài. Quan niệm truyền thống của bóng đá Anh cho rằng các cầu thủ nước ngoài không thể mang lại lợi ích to lớn đã được Wenger thay đổi. Trước đó, người ta cho rằng các cầu thủ ngoại quốc không phù hợp, không thể chơi bóng theo phong cách của người Anh. Patrick Vieira, Dennis Bergkamp,Thierry Henry đã giúp phần còn lại của bóng đá Anh nhận ra: Thứ bóng đá mà họ chơi khác châu Âu, nhưng không có nghĩa là cầu thủ châu Âu không thể chơi bóng ở đây.
 Thứ ba là tìm kiếm và đào tạo tài năng. Bởi vì các đội bóng Anh không theo dõi các cầu thủ nước ngoài, họ thường không tìm ra những tài năng nước ngoài phù hợp với bóng đá Anh, trong khi giá trị của các cầu thủ Anh thường bị "đội" lên vì truyền thông ưa thổi phồng. Nhưng hệ thống phát hiện tài năng của Wenger đã cho thấy rằng tài năng có thể tìm được ở bất kỳ đâu.
 Đào tạo cầu thủ trẻ. Xây dựng một hệ thống đào tạo nhất quán có thể giúp ông Wenger tạo ra một đội ngũ với triết lý thống nhất và có tính kế thừa. Đây là một mô hình tương tự La Masia, nhưng tính tập trung thấp hơn. Các cầu thủ từ 9–11 tuổi sẽ được tập hợp từ khắp nơi trên thế giới, tập luyện ở đội trẻ, được gạn lọc cho đến năm 16 tuổi, khi quy định về giấy phép lao động ở Anh có hiệu lực. Những người đáp ứng đủ điều kiện sẽ ở lại, chơi cho đội B và sau này là đội một của Arsenal.
 Cân bằng tài chính. Nguyên tắc của Wenger là không chi tiêu vượt quá những gì kiếm được. Chelsea và Manchester City là hai mô hình hoàn toàn đi ngược lại nguyên tắc này, nhưng vào thời điểm mà Luật công bằng tài chính của UEFA sắp đi vào thực tiễn, thì hai đội nhà giàu kia (đặc biệt là Man City) đang dần siết chặt chi tiêu và chú trọng hơn đến khâu điều hành. Một minh chứng cho thấy tư tưởng đi trước thời đại của ông Wenger.

Đời sống cá nhân
Wenger kết hôn với cựu cầu thủ bóng rổ Annie Brosterhous và đã có được một con gái, Léa (sinh 1997) và sống ở Totteridge, London. Ông thành thạo tiếng Pháp, tiếng Alsace, tiếng Đức và tiếng Anh; ông cũng nói được một ít tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Nhật.

Thành tích

Cầu thủ

Huấn luyện viên
.

Danh hiệu

Cầu thủ
Strasbourg
Ligue 1: 1979

Huấn luyện viên

Monaco

 Ligue 1 (1): 1987–88
 Coupe de France (1): 1990–91

Nagoya Grampus

 Emperor's Cup (1): 1995
 Siêu cúp Nhật Bản (1): 1996

Arsenal

 FA Premier League (3): 1997–98, 2001–02, 2003–04
 FA Cup (7): 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17
 FA Community Shield (7): 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017

Cá nhân

 Huấn luyện viên Pháp xuất sắc nhất năm: 2008
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm của J. League: 1995
 Huân chương Đế quốc Anh: 2003
 Huấn luyện viên của năm do Onze d'Or (4): 2000, 2002, 2003, 2004
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất mùa giải Ngoại hạng Anh (3): 1998, 2002, 2004
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm theo LMA (2): 2001–02, 2003–04
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm theo bình chọn của BBC (2): 2002, 2004
 Huân chương tự do ở Islington: 2004
 FWA Tribute Award: 2005
 Sảnh cung vinh danh bóng đá Anh: 2006
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất tháng của giải Ngoại hạng Anh (12): tháng 3 và 4 năm 1998, tháng 10 năm 2000, tháng 4 và tháng 9 năm 2002, tháng 8 năm 2003, tháng 2 và tháng 8 năm 2004, tháng 9 và tháng 12 năm 2007, tháng 2 của hai năm 2011 và 2012.
 Huấn luyện viên của thập kỷ: 2001–2010

Ghi chú

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Wenger's Profile on Arsenal.com
 Wenger's profile on BBC Sport
 Wenger most 'money wise' manager
 Elsass Expat - l'Alsace qui réussit

Sinh năm 1949
Người Strasbourg
Cầu thủ Câu lạc bộ bóng đá Mulhouse
Cầu thủ Câu lạc bộ bóng đá Strasbourg
Cầu thủ bóng đá người Pháp
Huấn luyện viên bóng đá Pháp
Huấn luyện viên giải Ngoại hạng Anh
Huấn luyện viên Arsenal F.C.
Người nhận Huân chương Đế quốc Anh
Người nhận Bắc đẩu Bội tinh
Nhân vật còn sống
Người Pháp
Cầu thủ bóng đá nam Pháp


title: Hypnoidus beneschi

text:
Hypnoidus beneschi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Hypnoidus


title: 7311 Hildehan

text:
7311 Hildehan (1995 TU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1995 bởi D. di Cicco ở Sudbury, Massachusetts.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7311 Hildehan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Dompierre-Becquincourt

text:
Dompierre-Becquincourt là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D71, khoảng 30 dặm Anh về phía đông của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Dompierre-Becquincourt trên trang mạng của INSEE
 Dompierre-Becquincourt trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Robert Metzenberg

text:
Robert L. Metzenberg (11.6.1930 – 15.7.2007) là nhà di truyền học người Mỹ. Ông nổi tiếng về công trình nghiên cứu điều chỉnh di truyền và trao đổi chất của loại nấm Neurospora crassa. Ông đã được trao Huy chương Thomas Hunt Morgan năm 2005.

Tham khảo

Sinh năm 1930
Năm 2007
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Nhà di truyền học


title: Ichthyophis atricollaris

text:
Ichthyophis atricollaris là một loài ếch giun thuộc chi Ichthyophis, Họ Ếch giun. Đây là một loài động vật đặc hữu của Malaysia. Môi trường sinh sống của chúng ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong các ao hồ, sông, vùng ngập nước.

Chú thích

Tham khảo
 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P., Mumpuni, Wilkinson, M., Gower, D. & Kupfer, A. 2004. Ichthyophis atricollaris . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

A
Động vật đặc hữu Malaysia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật được mô tả năm 1965


title: Họ Thuốc giun

text:
Họ Thuốc giun hay họ Hàng vân (danh pháp khoa học: Hanguanaceae) là một họ thực vật có hoa. Họ này chỉ được một ít các nhà phân loại học công nhận.

Hệ thống APG II năm 2003 công nhận họ này và đặt nó trong bộ Commelinales của nhánh commelinids trong thực vật một lá mầm. Đây là sự thay đổi nhỏ so với hệ thống APG năm 1998, trong đó người ta để họ này ngoài các bộ, nhưng vẫn trong cùng một nhánh (mặc dù có tên gọi khi đó là commelinoids). Họ này chỉ chứa khoảng 2-6 loài thực vật nhiệt đới sống lâu năm tại Sri Lanka, Đông Nam Á và Australia trong 1 chi có danh pháp Hanguana (đồng nghĩa: Susum).

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

{

Chú thích

Tham khảo

 Monocot families (USDA)
 Phân loại trên NCBI
 liên kết tại csdl.tamu.edu

Thuốc giun, họ
Họ Thuốc giun


title: Thuốc đuổi muỗi

text:
Thuốc đuổi muỗi đã có từ lâu đời song hiện nay vẫn đang trong quá trình tìm hiểu khám phá nhằm nâng cao hiệu quả. Ngoài các loại thuốc đuổi muỗi thông dụng sử dụng các hóa chất tổng hợp - được điều chế thông qua công nghệ cao và tiên tiến của ngành dược phẩm còn có các loại thuốc đuổi muỗi được chế tạo theo phương thức dân gian như hun khói ở đồng bào Tây Nguyên - đốt vỏ cam quýt và một số thảo mộc có chứa tinh dầu v.v...thường được đồng bào phía nam sử dụng thông thường được sử dụng theo dạng đốt hoặc dùng nhiệt để tạo điều kiện phát tán các hương liệu đối kháng với muỗi và đa số các loại thuốc đuổi muỗi đều có tác dụng phụ đến sức khỏe con người ngoài ra còn có nhiều cách khác như dùng các loại cây củ tươi như hành tây cắt đôi dặt trong phòng hoặc dùng tần số sóng phù hợp để đuổi muỗi.

Nhân loại vẫn tiếp tục tìm kiếm phương thức và dược phẩm đối kháng với loài muỗi - đuổi hoặc diệt được muỗi ít ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Gần đây nhà nghiên cứu Hector Douglas tại trường Đại học Alaska Fairbanks đã phát hiện được loài chim sẻ biển có lông vũ có khả năng tiết ra chất có thành phần tương tự như DEET có khả năng đuổi muỗi.ngoài ra còn có nhóm của James Logan thuộc Trung tâm Nghiên cứu Rothamsted (Anh quốc) đã tìm được thuốc đuổi muỗi từ chính mồ hôi của một số tình nguyên viên và họ đã tìm được một loại thuốc đuổi muỗi do chính cơ thể của một số người tình nguyện có khả năng tự chống muỗi để tìm cách tổng hợp một hóa chất tương dương có thể đuổi muỗi và tương thích cao với sức khỏe con người - chất này gần như không mùi đôi với con người song hiện nay vẫn đang trong thời gian thử nghiêm hoặc chỉ có ở mức đọ phòng thí nghiệm.

Ngoài ra Nghiên cứu của trợ lý giáo sư Mike Tyler từ Đại học Adelaide và nhà côn trùng học Craig Williams từ Đại học James Cook cho thấy: ếch sản xuất ra một loạt hoá chất ở trên da, một số loài lưỡng cư như một loài ếch xanh ở Australia có thể bài tiết ra dịch đuổi muỗi...Hiện nay tại Việt Nam theo một số tin gần đây đã phát hiện loại thuốc đuổi muỗi mới với sản phẩm thuốc được hình thành từ nguyên liệu dạng thực vật là hoa có pháp danh là hoa Allamanda Cathartica L.

Chú thích

Hóa chất trong gia đình
Thuốc đuổi côn trùng
Sinh thái học côn trùng
Hóa chất gia dụng


title: Lemu

text:
Lemu (), hay Lemo trong tiếng Thụy Điển, là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.603 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 47,25 km² (trừ phần mặt biển) trong đó có 0,11 km² là mặt nước nội địa. Mật độ dân số là 34,01 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Xem thêm
Trận Lemo

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.lemu.fi/  - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)


title: Thẩm Quốc Phóng

text:
Thẩm Quốc Phóng (giản thể: 沈国放, bính âm: Shěn Guófǎng) (1952 -), người Trường Thục, Giang Tô, ông là cựu Đại sứ Trung Quốc của Liên Hợp Quốc, Phó đại diện, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và các vị trí khác trong bộ này.

Tiểu sử

Ông được sinh ra trong một gia đình công nhân. Năm 1969, sau khi tốt nghiệp trung học ông đã đi đến nông thôn trong thời kỳ Đại nhảy vọt, trong khoảng ba năm này ông đã tự mình học tiếng Anh trong một Học viện. Năm 1971, ông bắt đầu học tiếng Nhật. Năm 1974, do không được giới thiệu việc làm, ông đã viết một lá thư bằng tiếng Nhật gửi cho các giáo sư của Học viện Ngoại ngữ Bắc Kinh, và cuối cùng được vinh dự nhận ra Bắc Kinh. Sau khi tốt nghiệp vào năm 1978, ông được cử đến Bộ Ngoại giao.

Từ 1984-1993, ông từng là trợ lý Ngoại trưởng Trung Quốc. Năm 1993-1998, ông là người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, sau đó ông được cử đến Thành phố New Yorek, Hoa Kỳ để nhận nhiệm vụ Phó đại diện tại phái đoàn thường trực của Trung Quốc LHQ, rồi sau được thăng lên Đại sứ. Sau đó ông trở lại Trung Quốc và từng là Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao phụ trách vấn đề quốc tế, văn phòng thông tin, ngoại giao đoàn, cũng phụ trách Ban châu Á trong một thời gian ngắn.

Vào ngày 28 tháng 12 năm 2005, ông đã đột ngột bị miễn nhiệm chức vụ rồi giáng chức (mặc dù vẫn là Bí thư) và được phân xuống công tác tại Nhà xuất bản Tri thức thế giới thuộc Bộ Ngoại giao để làm việc. Ngày 29 tháng 12, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương đã xác nhận điều này.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Baidu

Sinh năm 1952


title: 2922 Dikanʹka

text:
2922 Dikanʹka (1976 GY1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 4 năm 1976 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2922 Dikanʹka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Chita (tỉnh)

text:
Chita Oblast (), Chitinskaya oblast) là một tỉnh của Nga. Tỉnh này có diện tích 431500 ki-lô-mét vuông, dân số 1.155.346 người. Từ ngày 1 tháng 3 năm 2008, tỉnh Chita sáp nhập với Khu tự trị Agin-Buryat trở thành Vùng Zabaykalsky.

Tham khảo

Tỉnh của Nga


title: Catocala hymenaea

text:
Catocala hymenaea là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Trung Đông tới Tây Á.

Có một lứa một năm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn các loài Prunus, bao gồm Prunus spinosa.

Liên kết ngoài
Species info
Image

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1775
Catocala
Côn trùng châu Âu


title: Altica aenescens

text:
Altica aenescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1888.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Altica
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Lion (lớp thiết giáp hạm)

text:
Lớp Lion là một lớp bốn chiếc thiết giáp hạm được thiết kế cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, nhưng chỉ có hai chiếc được đặt lườn ngay trước khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, và không bao giờ được hoàn tất. Chúng là những thiết kế được cải tiến dựa trên lớp King George V và dự định để thay thế cho lớp Revenge thời Đệ Nhất thế chiến. Lớp Revenge đã được chế tạo trong tinh thần tiết kiệm, nên chỉ đạt tốc độ tối đa 39 km/h (21 knot), và khó có thể nâng cấp.

Thiết kế mở rộng
Sự chọn lựa cỡ pháo 355 mm (14 inch) và sự phối hợp các tháp pháo nòng đôi với tháp pháo bốn nòng cho dàn pháo chính của lớp King George V là do phải tuân thủ theo những điều khoản của Hiệp ước Hải quân London thứ hai, vốn giới hạn trọng lượng rẽ nước của thiết giáp hạm ở mức 35.000 tấn và cỡ nòng 355 mm (14 inch) cho dàn pháo chính. Lớp Lion được phép vận dụng một "điều khoản leo thang" của hiệp ước, cho phép tải trọng 45.000 tấn và cỡ pháo 406 mm (16 inch). Chúng sẽ có trọng lượng rẽ nước tiêu chuẩn trong khoảng 40.500 đến 42.500 tấn và sẽ mang chín khẩu pháo 406 mm (16 inch) trên ba tháp pháo ba nòng, giống như trên lớp Nelson vào năm 1925, cho dù cả súng lẫn tháp pháo đều là những thiết kế hoàn toàn mới.

Kiểu dáng của những chiếc thuộc lớp Lion sẽ gần giống với những chiếc King George V, nhưng với một mũi tàu dạng "transom" để cải thiện hiệu quả đi biển. Dàn hỏa lực hạng hai cũng tương tự như lớp King George V, với mười sáu khẩu pháo 133 mm (5,25 inch) bố trí trên tám tháp súng nòng đôi, sắp xếp thành cặp bắn thượng tầng ở mỗi bên mạn tàu trước và sau chéo qua máy phóng máy bay. Lớp Lion sẽ là những chiếc tương đương với lớp Iowa của Hải quân Hoa Kỳ, cả hai đều không còn bị ràng buộc bởi những hạn chế của những hiệp ước hải quân trước đó (trong khi những chiếc King George V trong khuôn khổ hiệp ước tương ứng với lớp North Carolina).

Chế tạo
Bốn chiếc thiết giáp hạm đã được lên kế hoạch. Hai chiếc đầu tiên, Lion và Temeraire, được đặt lườn vào giữa năm 1939. Tuy nhiên, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra cuối năm đó, công việc chế tạo chúng trước tiên bị tạm ngừng do việc suy đoán là những chiếc Lion khó có thể hoàn thành trước khi chiến tranh kết thúc, và do đó chúng là những sự đầu tư đầy nghi vấn. Sau một số cân nhắc, việc chế tạo hai con tàu bị hủy bỏ vào tháng 10 năm 1940 nhằm cho phép nền công nghiệp đóng tàu có thể tập trung vào những tàu chiến quan trọng hơn như là tàu hộ tống. Hai lườn tàu đã hoàn tất một phần được cho tháo dỡ trong những năm 1942–1943.

Những suy nghĩ nghiêm túc được đặt ra ngay sau khi chiến tranh kết thúc để tái tục việc chế tạo ít nhất một chiếc Lion theo một thiết kế mới. Tuy nhiên các đề nghị này đều không khả thi do tình hình tài chính khó khăn của Anh sau chiến tranh, cũng như sự nhận thức rằng để có sự bảo vệ đủ chống đỡ các cuộc không kích, lượng vỏ giáp sàn tàu mà nó mang theo sẽ phải rất nặng.

Cuối cùng chỉ có hai chiếc thiết giáp hạm được hoàn tất sau khi Thế Chiến II kết thúc: chiếc Vanguard của Anh và Jean Bart của Pháp. Việc chế tạo Jean Bart đã bị ngắt quãng do việc Pháp thua trận vào năm 1940, trong khi HMS Vanguard được thiết kế trong những năm chiến tranh nhằm tận dụng bốn tháp pháo dư thừa, vốn được tháo dỡ từ hai chiếc tàu tuần dương lớn nhẹ Glorious khi cải biến chúng thành những tàu sân bay trong những năm 1920.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

 D.K. Brown, Nelson to Vanguard, 2000, Chatham Publishing

Lớp thiết giáp hạm
Lớp thiết giáp hạm Lion
Dự án quân sự Anh Quốc bị hủy bỏ


title: Passiflora sanctae-barbarae

text:
Passiflora sanctae-barbarae là một loài thực vật thuộc họ Passifloraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Jørgensen, P. & Pitman, N. 2004. Passiflora sanctae-barbarae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

S
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Manduca occulta

text:
The Occult Sphinx (Manduca occulta) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Panama phía bắc through Trung Mỹ (bao gồm Belize, Guatemala, Nicaragua và Costa Rica) và México to miền nam Arizona và on occasion miền nam Florida.

Sải cánh dài 105–120 mm. It is similar to Manduca diffissa tropicalis và can be distinguished only by a study of the genitalia. There are brownish black bands on the hindwing underside.

Có một lứa một năm in Costa Rica con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6. In Nicaragua, adults have been recorded từ tháng 7 đến tháng 8 và in tháng 10. Strays in Florida have been recorded in tháng 9. They feed on the nectar of various flowers.

Ấu trùng ăn Cestrum glanduliferum, Cestrum racemosum, Solanum accrescens và Solanum hazenii.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Occult Sphinx Moths of North America Guide

Manduca


title: Nearcha dasyzona

text:
Nearcha dasyzona là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Nearcha


title: Neak Pean

text:
Neak Pean ("con rắn quấn") tại Angkor, Campuchia là một hòn đảo nhân tạo với một chùa trên một đảo hình tròn ở Preah Khan Baray được xây trong thời kỳ trị vì của vua Jayavarman VII. Nó là "Mebon" của Preah Khan baray (the "Jayatataka" of the inscription).

Từ nguyên
Tên gọi của nó được lấy từ các điêu khắc rắn (Naga) chạy từ nền của cấu trúc đền.

Tham khảo

Di tích Angkor
Di tích Angkor ở tỉnh Xiêm Riệp


title: Craniotectus corbetti

text:
Craniotectus corbetti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Craniotectus


title: Rhabdomastix synclera

text:
Rhabdomastix synclera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lipromorpha microphthalma

text:
Lipromorpha microphthalma là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Lipromorpha


title: Neuflize

text:
Neuflize là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Neuflize on the site of the French National Geographical Institute
 Neuflize on the National Institute of Statistics' website
 Neuflize on Quid
 The closest towns to Neuflize
 Neuflize's location upon a map of France
 Mapquest's map of Neuflize

Xã của Ardennes


title: Dytiscus sinensis

text:
Dytiscus sinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Feng miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Triaenodes abruptus

text:
Triaenodes abruptus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Triaenodes


title: Brachyherca

text:
Brachyherca là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Kühren

text:
Kühren là một đô thị thuộc huyện Plön, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Kühren có diện tích 16,81 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 672 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Melittia laboissierei

text:
Melittia laboissierei là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Uganda.

Chú thích

Tham khảo

Melittia


title: Mesaster

text:
Mesaster là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hypochrosini


title: Tillandsia pentasticha

text:
Tillandsia pentasticha là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

P
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Molophilus camerounensis

text:
Molophilus camerounensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Rosate

text:
Rosate là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Italia, khoảng 20 km về phía tây nam của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.116 và diện tích là 18,7 km².

Đô thị Rosate gồm các frazione (đơn vị trực thuộc) Cavoletto (Località).

Rosate giáp các đô thị: Gaggiano, Gudo Visconti, Besate, Noviglio, Morimondo, Vernate, Bubbiano, Calvignasco.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.rosate.mi.it

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Dicranomyia boniniana

text:
Dicranomyia boniniana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Lasioglossum persicum

text:
Lasioglossum persicum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1919


title: (9406) 1994 WG2

text:
{{DISPLAYTITLE:(9406) 1994 WG2}}

(9406) 1994 WG2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 28 tháng 11 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bourg-Saint-Bernard

text:
Bourg-Saint-Bernard  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Di tích

Tham khảo

Bourgsaintbernard


title: Trận sông Áp Lục (tháng 10/1894)

text:
Trận sông Áp Lục (tiếng Nhật: 鴨緑江作戦, "Áp Lục giang tác chiến) là một trận nhỏ trên bộ trong Chiến tranh Giáp Ngọ giữa quân đội Đế quốc Nhật Bản và nhà Thanh Trung Quốc. Nó đôi khi được gọi là "Trận sông Áp Lục", điều này thường tạo ra sự nhầm lẫn với trận hải chiến trước đó có cùng tên, và trận hải chiến và bộ chiến sau này trong Chiến tranh Nga-Nhật, có cùng tên và diễn ra cùng địa điểm.

Trận đánh

Sau chiến thắng trên biển trước Hạm đội Bắc Dương trong Trận sông Áp Lục (1894) ngày 17 tháng 9 1894, 10.000 lính Lục quân Đế quốc Nhật Bản dưới sự chỉ huy chung của Nguyên soái Yamagata Aritomo vượt sông Áp Lục tiến vào phía Nam Mãn Châu Lý.

Bờ Trung Quốc của con sông đối diện với thị trấn biên giới Triều Tiên Wiju (nay là Ŭiju) được củng cố bằng 16 km với hàng trăm đồn nhỏ và hầm hào. Tướng Tống Khánh của Lục quân Bắc Dương Trung Quốc phòng ngự con sông với 23.000 lính.

Tuy vậy, trong đêm này 24 tháng 10 1894 quân Nhật đã vượt được qua sông Áp Lục mà không bị phát hiện nhờ bắc một cầu phao, ngay lập tức đối mặt với các công sự Trung Quốc. Quân Nhật mở một cuộc tấn công đêm vào lúc 5 giờ chiều ngày 25 tháng 10 1894 và sau 3 giờ kháng cự, quân lính thủ thành Trung Quốc bỏ vị trí của mình.

Thương vong của quân Nhật trong trận này có 4 chết và 140 bị thương.

Sau trận đánh

Thủ phủ An Đông (ngày nay là Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc) bị chiếm ngày hôm sau mà không có kháng cự, và cơ quan quản lý dân sự lâm thời Nhật Bản do Nam tước Komura Jutaro (và sau này là Trung tướng Yasumasa Fukushima) điều hành được thiết lập.

Sau trận Áp Lục, Quân đoàn 1 Nhật Bản chia làm hai đường. Một hướng, do Trung tướng Katsura Taro đuổi theo Lục quân Bắc Dương Trung Quốc tháo chạy, tiêu diệt quân đội Trung Quốc trong vài trận chạm súng lẻ tẻ trong tháng 11 và 12, và cắt đứt con đường đến cảng chiến lược Lữ Thuận (Cảng Arthur).

Hướng thứ hai do Trung tướng Oku Yasukata chỉ huy hành quân lên phía Bắc trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt để tấn công thủ phủ Thẩm Dương (Mukden) của Mãn Châu Lý.

Tham khảo

 Chamberlin, William Henry. Japan Over Asia, 1937, Little, Brown, and Company, Boston, 395 pp.
 Kodansha Japan An Illustrated Encyclopedia, 1993, Kodansha Press, Tokyo ISBN 4-06-205938-X
 Lone, Stewart. Japan's First Modern War: Army and Society in the Conflict with China, 1894-1895, 1994, St. Martin's Press, New York, 222 pp.
 Paine, S.C.M. The Sino-Japanese War of 1894-1895: Perception, Power, and Primacy, 2003, Cambridge University Press, Cambridge, MA, 412 pp.
 Warner, Dennis and Peggy. The Tide At Sunrise'', 1974, Charterhouse, New York, 659 pp.

Năm 1894
sông Áp Lục
Lịch sử Triều Tiên
Xung đột năm 1894
Lịch sử Mãn Châu


title: Diemeniluma serrula

text:
Diemeniluma serrula là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

S


title: Quintanilla del Coco

text:
Quintanilla del Coco là một municipality located in the tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. According to the 2004 census (INE), the municipality had a population of 106.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: 6 tháng 2

text:
Ngày 6 tháng 2 là ngày thứ 37 trong lịch Gregory. Còn 328 ngày trong năm (329 ngày trong năm nhuận).

Sự kiện
1649 – Nghị viện Scotland tuyên bố Charles II là quốc vương của Anh Quốc, song Nghị viện Anh và Nghị viện Ireland sau đó không làm như vậy.
1685 – James II trở thành quốc vương khi anh là Charles II qua đời.
1788 – Massachusetts trở thành bang thứ sáu phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ.
1833 – Othon trở thành quốc vương đầu tiên của Hy Lạp hiện đại.
1840 – Đại diện của Anh Quốc và các tù trưởng Maori ký kết Hiệp định Waitangi, thiết lập New Zealand làm một thuộc địa của Anh Quốc.
1851 – Cháy rừng cây bụi quy mô lớn tại khu vực đông nam của lục địa Úc, thiêu cháy một phần tư diện tích bang Victoria hiện nay.
1862 – Nội chiến Hoa Kỳ: Hải quân Hoa Kỳ giành được thắng lợi quân sự đầu tiên cho phe Liên bang trong Trận đồn Henry.
1899 – Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ: Thượng viện Hoa Kỳ phê chuẩn Hiệp định Paris, một hiệp định hòa bình giữa Hoa Kỳ và Tây Ban Nha.
1936 – Thế vận hội Mùa đông thứ IV khai mạc tại Garmisch-Partenkirchen, Đức
1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch Toropets–Kholm kết thúc với thắng lợi của Liên Xô.
1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Anh Quốc tuyên chiến với Thái Lan.
1952 – Elizabeth II trở thành nữ vương của Anh Quốc và các quốc gia Thịnh vượng chung khác.
1958 – Tám cầu thủ của Manchester United F.C. và 15 hành khách khác thiệt mạng trong Thảm họa hàng không München.
1965 – Chiến tranh Việt Nam: Trận tấn công Căn cứ không quân Pleiku.
1968 – Chiến tranh Việt Nam: Trận Làng Vây bắt đầu.
1998 – Sân bay quốc gia Washington được đổi tên thành Sân bay quốc gia Ronald Reagan Washington.
2000 – Chiến tranh Chechnya lần thứ hai: Nga chiếm thủ đô Grozny của Chechnya, buộc chính phủ ly khai Cộng hòa Chechnya Ichkeria phải lưu vong.
2006 – Stephen Harper nhậm chức Thủ tướng thứ 22 của Canada.

Sinh
885 – Thiên hoàng Daigo, Thiên hoàng của Nhật Bản, tức 18 tháng 1 năm Ất Tị (m. 930)
1611 – Chu Do Kiểm, tức Minh Tư Tông hay Sùng Trinh Đế, hoàng đế triều Minh, tức 24 tháng 12 năm Canh Tuất (m. 1644)
1664 – Mustafa II, sultan của Ottoman (m. 1703)
1756 – Aaron Burr, Phó Tổng thống Hoa Kỳ (m. 1836)
1833 – James Ewell Brown Stuart, sĩ quan quân đội Hoa Kỳ (m. 1864)
1834 – Wilhelm von Scherff, tướng lĩnh và tác gia người Đức (m. 1911)
1845 – Đỗ Huy Liêu, quan viên triều Nguyễn, tức 30 tháng 12 năm Giáp Thìn (m. 1891)
1872 – Robert Maillart, kỹ sư người Thụy Sĩ (m. 1940)
1892 – William P. Murphy, thầy thuốc người Mỹ, đoạt giải Nobel (m. 1987)
1908 – Edward Lansdale, sĩ quan quân đội Hoa Kỳ (m. 1987)
1911 – Ronald Reagan, cựu diễn viên, chính trị gia người Mỹ, Tổng thống thứ 40 của Hoa Kỳ (m. 2004)
1912 – Eva Braun, phu nhân của Adolf Hitler (m. 1945)
1913 – Mary Leakey, nhà nhân loại học người Anh Quốc (m. 1996)
1916 – Lê Khắc, kỹ sư, tướng lĩnh, chính trị gia người Việt Nam (m. 1990)
1924 – Kim Dung, tác gia người Hồng Kông
1932 – François Truffaut, diễn viên, đạo diễn người Pháp (m. 1984)
1941 – Bích Chiêu, nữ ca sĩ người Việt Nam (m. 2022)
1945 – Đào Đình Bình, chính trị gia người Việt Nam
1945 – Bob Marley, ca sĩ, tay trống người Jamaica-Mỹ (m. 1981)
1950
 Natalie Cole, ca sĩ Mỹ (m. 2015)
 Matsushita Susumu, họa sĩ truyện tranh người Nhật Bản
1966 – Rick Astley, ca sĩ Anh
1971 – Brian Stepanek, diễn viên người Mỹ
1976 – Công nương Marie của Đan Mạch, công nương của Đan Mạch. Vợ hiện tại của hoàng tử Joachim
1983 – Melrose Bickerstaff, người mẫu và nhà thiết kế thời trang người Mỹ
1985 – Nguyễn Vũ Phong, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
1986 – Jung Yun-ho, ca sĩ, vũ công, diễn viên người Hàn Quốc (DBSK)
1987 – DJ Raiden
1995 – Moon Jong-up, ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc (B.A.P)

Mất
1497 – Johannes Ockeghem, nhà soạn nhạc người Bỉ (s. 1410)
1593 – Ōgimachi, thiên hoàng của Nhật Bản, tức 5 tháng 1 năm Quý Tỵ (s. 1517)
1685 – Charles II, quốc vương của Anh, Scotland, Ireland (s. 1630)
1695 – Ahmed II, sultan của Ottoman (s. 1643)
1740 – Giáo hoàng Clêmentê XII (s. 1652)
1804 – Joseph Priestley, nhà thần học người Anh (s. 1733)
1877 – Nguyễn Phúc Miên Thanh, tước phong Trấn Biên Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1830)
1899 – Leo von Caprivi, Thủ tướng Đức (s. 1831)
1918 – Gustav Klimt, họa sĩ người Áo (s. 1862)
1952 – George VI, quốc vương của Anh Quốc (s. 1895)
1981 – Friederike Luise xứ Hannover, vương hậu của Hy Lạp (s. 1917)
1993 – Arthur Ashe, vận động viên quần vợt người Mỹ (s. 1943)
1995 – Suzuki Choji, võ sư Karatedo người Nhật Bản
1998 – Falco, ca sĩ, nhạc sĩ người Áo (s. 1957)
2001 – Trần Văn Lắm, chính trị gia người Việt Nam (s. 1913)
2002 – Max Perutz, nhà sinh vật học người Áo, đoạt giải Nobel (s. 1914)
2013 – Chokri Belaid, luật gia và chính trị gia người Tunisia (s. 1964)
2016 – Birte Tove, diễn viên người Đan Mạch (s. 1945)
2020 – Lý Văn Lượng, một bác sĩ nhãn khoa người Trung Quốc công tác tại Bệnh viện Trung ương Vũ Hán, người đầu tiên phát hiện ra căn bệnh Covid-19. (s. 1985)

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng hai
Ngày trong năm


title: Torre Val de San Pedro

text:
Torre Val de San Pedro là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 191 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Octuroplata bouvouloiri

text:
Octuroplata bouvouloiri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Octuroplata


title: Điện ảnh Montenegro

text:
Điện ảnh Montenegro (tiếng Serb: Биоскоп у Црна Гора) là tên gọi ngành công nghiệp Điện ảnh của nước Cộng hòa Montenegro.

Lịch sử hình thành và phát triển

Hãng phim

Phim nổi tiếng

 Imam Nešto Važno Da Vam Kažem (I Have Something Important To Tell You)
 Opet Pakujemo Majmune (Packing the Monkeys, Again!)
 Pogled sa Ajfelovog Tornja (A View from the Eiffel Tower)

Nhà làm phim tên tuổi
 Dušan Vukotić
 Živko Nikolić
 Veljko Bulajić
 Krsto Papić
 Branko Baletić
 Velimir Stojanović
 Zdravko Velimirović
 Bane Bastać
 Predrag Golubović
 Krsto Škanata
 Milo Đukanović
 Momir Matović
 Marija Perović
 Nikola Vukčević
 Željko Sošić

Diễn viên nổi tiếng
 Milorad Janketić
 Žarko Laušević
 Miodrag Krivokapić
 Branislav Popović
 Milutin Karadžić
 Branko Babović

Xem thêm
 Lịch sử Điện ảnh Montenegro

Tham khảo

Thể loại phim


title: Nectopsyche quatuorguttata

text:
Nectopsyche quatuorguttata là một loài Trichoptera thuộc họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Nectopsyche


title: Lacanobia oleracea

text:
Lacanobia oleracea (tên tiếng Anh: Mắt nâu đường kẻ sáng) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là một common species throughout châu Âu, nhưng cũng được tìm thấy ở Bắc Phi, temporate châu Á, Cận Đông và Trung Đông, miền bắc Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Cánh trước màu nâu đỏ điểm các đốm màu nâu vàng sáng và các đường kẻ màu trắng sáng. Cánh sau màu xám. Sải cánh dài 34–44 mm. Chúng bị ánh sáng hấp dẫn, chúng bị thu hút bởi các loại hoa giàu mật hoa.
Ấu trùng màu xanh lá cây hoặc nâu với các đường kẻ vàng. Chúng ăn nhiều loài cây khác nhau và thỉnh thoảng là côn trùng gây hại cho cà chua. Chúng qua mùa đông dưới dạng nhộng. Bướm bay lần đầu vào nửa sau tháng 7. Thỉnh thoảng thế hệ thứ nhì bay cuối tháng 8 đến giữa đầu tháng 9..

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Reading
Chinery, Michael Collins Guide to the Insects of Britain và Western Europe 1986 (Reprinted 1991)
Skinner, Bernard Colour Identification Guide to Moths of the British Isles 1984

Liên kết ngoài

Lacanobia
Động vật được mô tả năm 1758
Côn trùng châu Âu


title: Espirat

text:
Espirat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 342 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Paduniella pleisthenes

text:
Paduniella pleisthenes là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Paduniella


title: Lasioglossum simplicior

text:
Lasioglossum simplicior là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: Rouvray-Saint-Florentin

text:
Rouvray-Saint-Florentin là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Rouvraysaintflorentin


title: Porphyrosela homotropha

text:
Porphyrosela homotropha là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ethiopia.

Ấu trùng ăn Glycine max. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Porphyrosela
Côn trùng Ethiopia


title: Haplochromis paucidens

text:
Haplochromis paucidens là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Rwanda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Snoeks, J. 2005. Haplochromis paucidens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Haplochromis


title: Cojoba rufescens

text:
Cojoba rufescens là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Colombia, Costa Rica, Ecuador, và Panama.

Chú thích

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Cojoba rufescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Cojoba
Thực vật tân nhiệt đới


title: (44209) 1998 OH7

text:
{{DISPLAYTITLE:(44209) 1998 OH7}}

(44209) 1998 OH7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 28 tháng 7 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 44001–45000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: La Barre-en-Ouche

text:
La Barre-en-Ouche  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Barreenouche


title: Ginestet

text:
Ginestet là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ginestet trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Ginestet


title: Bombyx mandarina

text:
Bướm tằm hoang, tên khoa học Bombyx mandarina, là một loài bướm đêm thuộc họ Bombycidae. Nó có mối quan hệ gần gũi với loài đã được thuần hóa là Bombyx mori (tằm tơ). Loài thuần hóa không biết bay và cần sự chăm sóc của con người, còn loài này vẫn mang các đặc điểm nguyên thủy của bộ lepidoptera. Điểm khác biệt chính về phân loại với loài thần hóa là chúng có cơ thể mảnh dẻ hơn với đôi cánh phát triển đầy đủ ở con đực và có màu nâu-xám tối.

Chú thích

Tham khảo

  (2006): Molecular phylogeny of silkmoths reveals the origin of domesticated silkmoth, Bombyx mori from Chinese Bombyx mandarina and paternal inheritance of Antheraea proylei mitochondrial DNA. Molecular Phylogenetics and Evolution 40(2): 419–427. (HTML abstract). Supplementary figure 1 (JPG) Supplementary figure 2 (JPG) Supplementary figure 3 (JPG)
  (1968): Phylogenetic aspects on the origin of Japanese race of the silkworm, Bombyx mori L.. Journal of Sericological Sciences of Japan 37: 83–87.
  (2002): Significant Levels of Sequence Divergence and Gene Rearrangements have Occurred Between the Mitochondrial Genomes of the Wild Mulberry Silkmoth, Bombyx mandarina, and its Close Relative, the Domesticated Silkmoth, Bombyx mori. Molecular Biology and Evolution 19(8): 1385–1389. PDF fulltext

Liên kết ngoài
 Japanese moths: Bombyx mandarina. Contains many photos. Truy cập 2007-JUL-18.
Copulation between female B. mandarina (left) and male B. mori  in captivity. Note stunted wings of male. Truy cập 2007-JUL-18.

M
M
Động vật được mô tả năm 1872


title: Uriménil

text:
Uriménil là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 15,62 km² dân số năm 1999 là 1397 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 m trên mực nước biển.

Người dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Uriménilois.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Uriménil trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Uriménil trên trang mạng của INSEE
 Uriménil trên trang mạng của Quid
 Localisation d'Uriménil trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan d'Uriménil sur Mapquest

Xã của Vosges


title: Hautvillers-Ouville

text:
Hautvillers-Ouville là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc on the N1, khoảng 5 dặm Anh về phía bắc của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hautvillers-Ouville trên trang mạng của INSEE
 Hautvillers-Ouville trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Naudedrillia cerea

text:
Naudedrillia cerea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Naudedrillia


title: Cardiophorus aquilis

text:
Cardiophorus aquilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lanchester miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Leptogyra bujnitzkii

text:
Leptogyra bujnitzkii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.

Miêu tả

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển châu Âu.

Chú thích

Tham khảo

 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Kantor Yu.I. & Sysoev A.V. (2006) Marine and brackish water Gastropoda of Russia and adjacent countries: an illustrated catalogue. Moscow: KMK Scientific Press. 372 pp. + 140 pls. page(s): 40
 Gorbunov G. P. (1946). Novi i interesni vidi mollusca i brachiopoda iz severnogo ledovitogo okeana. [New and interesting species of Mollusca and Brachiopoda from the Arctic Ocean]. Trudy Drejfuyushchey Ekspeditsii Glavsevomorputi na ledokol'nom. parakhode. G. Sedov 1937-1940 [Proceedings of the drifting expedition on the icebreaker steamer "G. Sedov" in 1937-1949] 3: 308-322 pl. 1-4
 Krol, E. N.; Nekhaev, I. O. (2020). Redescription of Leptogyra bujnitzkii (Gorbunov, 1946) comb. nov., the first representative of the gastropod subclass Neomphaliones from the high Arctic. Zootaxa. 4759(3): 446-450

B
Động vật được mô tả năm 1946


title: Anthidium cuzcoense

text:
Anthidium cuzcoense là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1910


title: Acheilognathus kyphus

text:
Acheilognathus kyphus là loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép. Đây là loài đặc hữu của Đông Á.

Chú thích

Tham khảo

Acheilognathus


title: Le Ham, Manche

text:
Le Ham  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 12 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Ham


title: Ecnomus wendmanegrei

text:
Ecnomus wendmanegrei là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Ecnomus


title: Austrocordulia

text:
Austrocordulia là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Corduliidae. Nó gồm các loài:
 Austrocordulia leonardi

Tham khảo

Corduliidae


title: Cỏ hương bài

text:
{{Bảng phân loại
| image = Vetiveria zizanioides0.jpg
| image_width = 240px
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| unranked_ordo = Commelinids
| ordo = Poales
| familia = Poaceae
| genus = Chrysopogon
| species = C. zizanioides
| binomial = Chrysopogon zizanioides| binomial_authority = (L.) Roberty
}}

Cỏ hương bài hay cỏ hương lau là một chủng trong dòng cỏ Vetiver (danh pháp hai phần: Chrysopogon zizanioides, đồng nghĩa: Vetiveria zizanioides) là một loài cỏ sống lâu năm thuộc họ Hòa thảo (Poaceae), có nguồn gốc từ Ấn Độ. Tên gọi vetiver có nguồn gốc từ tiếng Tamil. Các tài liệu cổ bằng tiếng Tamil có đề cập tới việc sử dụng cỏ vetiver cho các mục đích y học.

Cỏ vetiver có thể mọc cao tới 1,5 m và tạo thành các bụi cây rộng gần như vậy. Thân cây cao, các lá dài, mỏng và cứng. Hoa màu tía ánh nâu. Không giống như phần lớn các loài cỏ với hệ thống rễ trải rộng theo chiều ngang tương tự như một tấm thảm, hệ thống rễ của cỏ hương bài mọc thẳng và sâu xuống dưới đất tới độ sâu 2–4 m. Nó có quan hệ họ hàng gần gũi với các loài cỏ có hương thơm khác như sả (Cymbopogon citratus, C. nardus, C. winterianus, C. martinii).

Cỏ vetiver khá dễ trồng, dễ sống, chịu hạn tốt, ít bị sâu bệnh, thấm nước và giữ nước. Nó vừa ưa khô vừa ưa nước, trồng được ở bất kỳ loại đất nào, không kể độ màu mỡ. Cỏ được nhân giống bằng cụm rễ, cành giâm. Cây mọc thành bụi hay khóm lớn.

Mặc dù nó có nguồn gốc từ Ấn Độ, nhưng hiện nay cỏ vetiver được gieo trồng rộng khắp trong khu vực nhiệt đới. Các quốc gia và khu vực sản xuất chủ yếu là Haiti, Ấn Độ, Java, Réunion.

 Sử dụng
 Kiểm soát xói mòn

Do một số tính chất đặc thù của cỏ hương bài nên nó là một trong các loài thực vật có khả năng kiểm soát xói mòn tốt trong các khu vực có khí hậu nóng. Không giống như phần lớn các loài cỏ, cỏ hương bài tạo thành hệ thống rễ mọc thẳng xuống phía sâu tới 2–4 m. Điều này làm cho nó có vai trò của một hàng rào giữ ổn định tốt cho các bờ sông suối, các vùng đất bậc thang và các ruộng lúa. Các cụm thân cây mọc dày dặc cũng giúp ngăn không cho nước bề mặt thoát đi nhanh chóng. Do cỏ hương bài được nhân giống bằng các cụm rễ, cành giâm hay chồi cây nhỏ chứ không phải bằng các thân bò lan ngầm dưới đất nên nó không dễ trở thành loài xâm hại và cũng dễ dàng kiểm soát bằng cách thâm canh đất tại ranh giới của hàng rào là cỏ hương bài.

Hàng rào cỏ hương bài có tác động đệm rất tốt, chống được xói mòn nếu đặt theo đường đồng mức với khoảng cách nhất định trên sườn đồi. Phần lớn rễ cỏ hương bài mọc thẳng xuống ít nhất 3 m, không gây hại đáng kể tới các dạng cây trồng, làm giảm lượng nước bề mặt thoát đi và tăng hiệu quả giữ nước ngầm.

Ngoài việc là một hàng rào bảo vệ hiệu quả, cỏ hương bài còn giúp bảo vệ các công trình đập, kênh, đường bộ, sông hồ thủy điện không bị bồi lấp, chống lũ lụt, hạn chế dòng chảy mất mùa trên diện rộng.

Ở những vùng duyên hải có gió mạnh, hàng rào cỏ hương bài làm hàng cây chắn gió tốt để bảo vệ cây ăn quả, cây lấy gỗ còn nhỏ, cùng với cây dứa sợi làm băng cản lửa xanh và chống xói mòn đất, giữ nước cho đất.

Thân cây giúp làm lắng các chất bẩn đục trong nước, nước mưa từ thân chảy xuống được lọc ngấm xuống đất giúp giữ sạch nguồn nước ngầm.

 Vật lý trị liệu và công nghiệp nước hoa
Cỏ hương bài được trồng chủ yếu để chưng cất tinh dầu thơm từ rễ. Sản lượng toàn thế giới khoảng 250 tấn/năm. Do tính chất hãm mùi tốt của nó nên tinh dầu hương bài được sử dụng trong một số loại nước hoa cao cấp. Nó có mặt trong khoảng 36% các loại nước hoa do các quốc gia phương tây sản xuất (nguồn: Lavania). Haiti là một trong các quốc gia sản xuất hàng đầu về tinh dầu hương bài, cùng với Java, Trung Quốc, Ấn Độ, Brasil, Nhật Bản. Các quốc gia và khu vực tiêu thụ nhiều nhất là Hoa Kỳ, châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản.

 Thành phần
Tinh dầu cỏ vetiver zizanioides.L là một loại tinh dầu phức tạp, chứa trên 100 các thành phần đã được nhận dạng. Tuy nhiên, các thành phần chính là:

Tinh dầu cỏ hương bài có màu nâu hổ phách và khá đậm đặc. Mùi của nó được miêu tả là thơm ngọt, khói, gỗ, đất, hổ phách. Tinh dầu loại tốt nhất thu được từ rễ cây 18-24 tháng tuổi. Rễ được nhổ lên, rửa sạch và phơi khô. Trước khi chưng cất, rễ được thái ra và ngâm nước. Quá trình chưng cất kéo dài khoảng 18-24 h. Sau khi chưng cất để tách riêng tinh dầu và hydrosol thì dầu được hớt váng và để ngấu khoảng vài tháng nhằm loại bỏ các tạp chất và các mùi không mong muốn sinh ra trong quá trình chưng cất. Giống như tinh dầu hoắc hương (Pogostemon cablin) và đàn hương (Santalum  spp.), mùi của tinh dầu hương bài sẽ đậm thêm cùng với quá trình để ngấu. Các đặc trưng của tinh dầu hương bài có thể khác nhau một cách đáng kể, phụ thuộc vào việc cỏ được trồng ở đâu cũng như các điều kiện về khí hậu và đất. Tinh dầu được chưng cất tại Haiti và Réunion có nhiều hương vị của hoa hơn và được đánh giá có chất lượng cao hơn so với tinh dầu sản xuất tại Java với hương vị nhiều mùi khói hơn. Tại miền bắc Ấn Độ, tinh dầu được sản xuất từ cỏ hương bài mọc hoang. Tinh dầu này được gọi tại đây là Khus hay Khas và được coi là hơn hẳn tinh dầu thu được từ cỏ hương bài do con người gieo trồng. Nó hiếm khi được tìm thấy bên ngoài Ấn Độ do phần lớn tinh dầu được tiêu thụ ngay trong quốc gia này.

 Tham khảo

 Germplasm Resources Information Network: Chrysopogon zizanioides
 Veldkamp J. F. (1999). A revision of Chrysopogon Trin., including Vetiveria Bory (Poaceae) in Thailand and Malesia with notes on some other species from Africa and Australia. Austrobaileya 5: 522–523.
 THE VETIVER NETWORK
 The Good Scents Company
 Other Uses and Utilization of Vetiver: Vetiver Oil - U.C. Lavania - Central Institute of Medicinal and Aromatic Plants, Lucknow-336 015, Ấn Độ
 Design Principles and Engineering Samples of Applying Vetiver Eco-Engineering Technologyfor Step Slope and Riverbank Stabilisation - Chengchun Ke, Ziyuan Feng, Xijing Wu và Figen Tu
 E. Guenther: The Essential Oils, Vol. 4 (New York: Van Nostrand Company INC, 1990), 178-181, cited in Salvatore Battaglia, The Complete Guide to Aromatherapy (Australia: The Perfect Potion, 1997), 205.]
 Christopher McMahon: Ruh Khus(Wild Vetiver Oil)/Oil of Tranquility''

Liên kết ngoài

Z
Z
Cây thuốc châu Á


title: Mononatri glutamat

text:
Mononatri glutamat (, viết tắt MSG), thường được gọi bột ngọt hoặc mì chính, là muối natri của acid glutamic, một trong những amino acid không thiết yếu phong phú nhất trong tự nhiên. MSG được tìm thấy trong một số thực phẩm như cà chua, pho mát. Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ đã công nhận bột ngọt nhìn chung là an toàn (Generally recognized as safe, GRAS) và Liên minh châu Âu phân loại bột ngọt là phụ gia thực phẩm. Bột ngọt có mã HS 29224220 và số E là E621. Glutamat trong bột ngọt có vị 'umami' (vị ngọt thịt), tương tự glutamat từ các loại thực phẩm khác. Về phương diện hóa học, glutamat trong bột ngọt và glutamat từ thực phẩm tự nhiên là giống nhau.

Các nhà sản xuất thực phẩm giới thiệu và sử dụng bột ngọt như một chất điều vị bởi nó giúp cân bằng, hòa trộn và làm tròn đầy vị tổng hợp của thực phẩm.

Một quan niệm sai lầm phổ biến cho rằng bột ngọt có thể gây đau đầu và các cảm giác khó chịu khác, được gọi là "hội chứng nhà hàng Trung Hoa". Một số nghiên cứu mù đơn, mù đôi cho thấy rằng không tồn tại tác dụng như vậy khi cho bột ngọt vào thực phẩm ở nồng độ bình thường và không có kết luận khi cho bột ngọt vào nước dùng ở nồng độ lớn.

Phát minh ra bột ngọt
Năm 1908, Giáo sư Kikunae Ikeda đã tách chiết acid glutamic như một chất tạo vị mới từ tảo bẹ Laminaria japonica, kombu, bằng phương pháp tách chiết dung dịch và kết tinh, ông đặt tên cho vị của acid glutamic là umami. Ông nhận ra rằng nước dùng của người Nhật nấu từ katsuobushi và kombu có một vị độc đáo mà khoa học thời đó chưa miêu tả được, nó khác với các vị cơ bản ngọt, mặn, chua và đắng. Để xác minh glutamat ở trạng thái ion hóa tạo ra vị umami, Giáo sư Ikeda đã nghiên cứu đặc tính vị của nhiều loại muối glutamat như calci, kali, amoni, và magnesi. Tất cả đều có vị umami cùng vị kim loại nhất định do khoáng chất có trong các loại muối này. Trong đó, muối natri glutamat là loại muối dễ hòa tan, dễ kết tinh và có vị ngon nhất. Giáo sư Ikeda đặt tên sản phẩm này là monosodium glutamate và đăng ký bản quyền để sản xuất bột ngọt. Anh em nhà Suzuki bắt đầu sản xuất bọt ngọt rộng rãi trên quy mô thương mại vào năm 1909 với tên gọi AJI-NO-MOTO®, trong tiếng Nhật có nghĩa là "tinh chất của vị". Đó chính là lần đầu tiên bột ngọt được sản xuất trên thế giới.

Quy trình sản xuất và tính chất hóa học
Từ lần đầu tung ra thị trường cho đến nay, bột ngọt đã được sản xuất với 3 phương pháp: (1) thủy phân protein thực vật với acid hydrochloric để phá vỡ các liên kết peptit (1909 - 1962), (2) tổng hợp hóa học trực tiếp từ acrylonitrile (1962 - 1973), và phương pháp hiện nay là (3) lên men vi khuẩn. Ban đầu, gluten lúa mì được sử dụng cho phương pháp thủy phân bởi trong 100g protein gluten chứa đến hơn 30g glutamat và glutamine. Nhưng với nhu cầu bột ngọt ngày càng tăng, các phương pháp sản xuất mới đã được nghiên cứu là tổng hợp hóa học và lên men. Ngành công nghiệp sợi polyacrylic bắt đầu ở Nhật Bản từ giữa những năm 1950 và acrylonitrile được sử dụng như nguyên liệu ban đầu để sản xuất bột ngọt.

Từ năm 2016, hầu hết quá trình sản xuất bột ngọt trên thế giới sử dụng phương pháp lên men vi khuẩn, tương tự như quy trình sản xuất rượugiấm, sữa chua. Natri được thêm vào sau ở bước trung hòa. Trong suốt quá trình lên men, các vi khuẩn chọn lọc (vi khuẩn Corynebacterium) được nuôi cấy với amonia và đường từ củ cải đường, mía đường, tinh bột sắn hoặc mật đường, sẽ tiết ra các amino acid trong hỗn hợp nuôi cấy, L-glutamat trong hỗn hợp sau đó sẽ được tách ra. Kyowa Hakko Kogyo Co Ltd (tên hiện nay là Kyowa Kirin) là công ty đầu tiên phát triển quá trình lên men công nghiệp để sản xuất L-glutamat.

Ngày nay, năng suất chuyển đổi và công suất sản xuất glutamat từ đường ngày càng được cải thiện trong sản xuất bột ngọt công nghiệp, nhờ đó bắt kịp với nhu cầu tiêu dùng.

Tính chất hóa học
Hợp chất này thường ở dạng monohydrat (ngậm 1 phân tử nước). MSG là tinh thể màu trắng, không mùi. Chất rắn chứa cation natri  riêng biệt với anion glutamat, ở dạng ion lưỡng tính .  Trong dung dịch chất phân ly thành ion glutamat và natri.

MSG dễ tan trong nước nhưng không hút ẩm và trên thực tế không tan trong các dung môi hữu cơ phổ biến như ether. Nhìn chung, bột ngọt ổn định trong các điều kiện chế biến thực phẩm thông thường. Trong quá trình nấu, bột ngọt không bị phân hủy, nhưng cũng như các amino acid khác, ở nhiệt độ cao nó có thể bị hóa nâu hoặc phản ứng Maillard có thể xảy ra khi có mặt đường ở nhiệt độ rất cao.

Cách sử dụng bột ngọt
Bản thân bột ngọt tinh khiết có vị không dễ chịu lắm nếu không kết hợp với một vị mặn phù hợp.

Với liều lượng hợp lý, bột ngọt có thể giúp tăng cường cho các vị khác, làm hài hòa và làm tròn vị tổng thể của những món ăn nhất định. Bột ngọt phù hợp với các món thịt, cá, thịt gia cầm, nhiều loại rau, nước xốt, súp và các món ngâm; giúp tăng vị tổng thể của một số loại thực phẩm như nước dùng bò. Nhưng cũng như các chất tạo vị cơ bản khác ngoại trừ đường mía, bột ngọt chỉ có thể cải thiện vị ngon của món ăn với liều lượng thích hợp. Dùng quá nhiều bột ngọt có thể nhanh chóng làm hỏng hương vị của món ăn. Mặc dù liều lượng này là tùy theo loại thực phẩm, nhưng vị ngon của món súp chắc chắn sẽ bị giảm nhanh nếu sử dụng quá 1g bột ngọt trên 100ml.

Hơn nữa, có một sự tương tác giữa bột ngọt và muối ăn (muối natri chloride) và các chất tạo vị umami khác như nucleotide. Tất cả phải được bổ sung ở liều lượng tối ưu để giúp món ăn ngon nhất. Với các đặc tính này, bột ngọt có thể được dùng để giảm lượng muối (Natri), ăn vào, nguyên nhân gây bệnh tăng huyết áp, tim mạch và đột quỵ. Vị của những món ăn ít muối được cải thiện với bột ngọt ngay cả khi giảm đến 30% muối. Hàm lượng natri (trên % khối lượng phân tử) của bột ngọt thấp hơn khoảng 3 lần (12%) so với muối ăn (39%). Các loại muối glutamat khác cũng được dùng trong các món súp ít muối, nhưng hiệu quả tăng hương vị thấp hơn bột ngọt.

Tính an toàn của bột ngọt khi được dùng như một chất điều vị
Bột ngọt được sử dụng một cách an toàn để nêm nếm thực phẩm trong hơn 100 năm qua. Trong suốt thời gian đó, đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu được thực hiện để làm sáng tỏ vai trò, lợi ích và tính an toàn của bột ngọt. Hiện nay, các cơ quan quản lý an toàn phụ gia thực phẩm quốc gia và quốc tế đều cho rằng, bột ngọt là chất điều vị an toàn cho mục đích sử dụng của con người. "Hội chứng MSG" ban đầu được gọi là "Hội chứng nhà hàng Trung Hoa" khi Robert Ho Man Kwok báo cáo một cách mơ hồ về các triệu chứng mà ông cảm nhận sau khi ăn ở một nhà hàng Trung Hoa tại Mỹ. Kwok giả định nhiều nguyên nhân cho các triệu chứng đó như rượu dùng để nấu ăn, natri hoặc bột ngọt. Tuy nhiên, từ đó mọi nghi vấn lại đều tập trung vào bột ngọt. Các tác động do rượu hoặc hàm lượng natri chưa từng được nghiên cứu.

Trong nhiều năm, giai thoại về những triệu chứng không đặc trưng do sử dụng bột ngọt tiếp tục gia tăng. Ở điều kiện bình thường, cơ thể chúng ta có khả năng chuyển hóa glutamat, một chất vốn có độc tính rất thấp. Thí nghiệm trên các cá thể chuột và loài gặm nhấm cho thấy, liều gây tử vong trên 50% cá thể khi sử dụng bột ngọt qua đường miệng (LD50) là từ 15 đến 18g/kg thể trọng, cao hơn gấp 5 lần so với muối (3g/kg thể trọng trên chuột). Do đó, việc ăn vào bột ngọt như một chất điều vị và mức độ glutamat tồn tại tự nhiên trong thực phẩm không gây độc hại cho con người.

Một báo cáo của Hiệp hội Sinh học Thực nghiệm Mỹ (FASEB) biên soạn vào năm 1995, ủy quyền bởi Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) kết luận rằng bột ngọt an toàn khi "sử dụng ở hàm lượng thông thường". Mặc dù dường như vẫn có một số các đối tượng khỏe mạnh gặp phải Hội chứng MSG khi sử dụng đến 3g bột ngọt không kèm thức ăn, bột ngọt vẫn không được kết luận là nguyên nhân gây ra các triệu chứng này do các triệu chứng đều được báo cáo dựa vào những tin đồn.

Báo cáo này cũng cho thấy không có dữ liệu nào chứng minh về tác động của glutamat đối với các bệnh mãn tính và suy nhược. Một thử nghiệm lâm sàng sử dụng phương pháp mù kép, đa trung tâm không tìm ra mối liên hệ nào giữa Hội chứng MSG và việc tiêu thụ bột ngọt trên những cá nhân tin rằng họ có những phản ứng không tích cực với bột ngọt. Không mối liên hệ về mặt thống kê nào được tìm thấy, chỉ có một vài phản ứng nhưng không đồng nhất. Các triệu chứng không được quan sát thấy khi sử dụng bột ngọt với thực phẩm.

Để tránh việc thành kiến của những người tham gia có thể ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm, thí nghiệm đã được thiết kế theo phương pháp mù kép, có đối chứng giả dược (DBPC) và chất thử nghiệm được chứa trong viên nang vì hậu vị của glutamat khá mạnh và dễ nhận biết. Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Tarasoff và Kelly (1993), 71 đối tượng ở trạng đói tham gia thí nghiệm được cho sử dụng 5 g bột ngọt và sau đó ăn bữa sáng tiêu chuẩn. Chỉ có duy nhất 1 trường hợp bị phản ứng với giả dược và đối tượng tự xác định bị nhạy cảm với bột ngọt. Trong một nghiên cứu khác của Geha et al. (2000), các nhà khoa học đã kiểm tra phản ứng trên 130 đối tượng cho rằng họ nhạy cảm với bột ngọt. Nhiều thử nghiệm DBPC đã được thực hiện và chỉ những đối tượng có ít nhất 2 triệu chứng mới được tiếp tục tham gia. Cuối cùng, chỉ 2 đối tượng trong cả nghiên cứu này có phản ứng trong cả bốn thử nghiệm. Do tỷ lệ thấp nên các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc phản ứng với bột ngọt không có tính lặp lại.

Cũng có những nghiên cứu kiểm tra MSG có gây béo phì hay không, nhưng kết quả khá khác nhau. Một vài nghiên cứu khác đang điều tra lời đồn về mối liên hệ giữa MSG và bệnh hen suyễn; nhưng các bằng chứng hiện tại chưa tìm thấy mối liên hệ nào.

Vì glutamat là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng trong não, đóng vai trò chính trong hoạt động học hỏi và ghi nhớ, một nghiên cứu vẫn đang được thực hiện bởi các nhà thần kinh học về các tác dụng phụ có thể có của bột ngọt trong thực phẩm, nhưng hiện chưa có kết quả cho thấy có bất kỳ mối liên hệ nào.

Úc và New Zealand
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc - New Zealand (FSANZ) dẫn chứng "có bằng chứng áp đảo từ rất nhiều nghiên cứu khoa học" rõ ràng đã bác bỏ dứt khoát mọi mối liên hệ giữa bột ngọt và "các phản ứng nghiêm trọng" hoặc "tác động lâu dài", tuyên bố bột ngọt "an toàn để sử dụng rộng rãi". Tuy nhiên, tổ chức này cũng đề cập có dưới 1% dân số, các đối tượng nhạy cảm có thể bị các tác dụng phụ "thoáng qua" như "đau đầu, bị tê/ngứa, đỏ mặt, mỏi cơ và bị mệt" nếu dùng nhiều bột ngọt cùng lúc. Những ai tự cho rằng mình nhạy cảm với bột ngọt được khuyến khích nên xác định bằng một đánh giá lâm sàng phù hợp.

Trong một báo cáo của FSANZ có viết:

Tiêu chuẩn 1.2.4 của Bộ luật Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc và New Zealand yêu cầu đề bột ngọt là chất phụ gia thực phẩm trên nhãn thực phẩm đóng gói. Trên nhãn phải ghi tên dòng phụ gia thực phẩm (ví dụ như chất điều vị), tiếp theo là tên phụ gia, MSG, hoặc số INS (Hệ đánh số quốc tế) 621.

Mỹ
Bột ngọt là một trong nhiều dạng của acid glutamic hiện diện trong thực phẩm bởi acid glutamic là một amino acid rất phổ biến trong tự nhiên. Acid glutamic và các muối của nó cũng xuất hiện trong nhiều loại phụ gia thực phẩm khác như protein thực vật thủy phân, nấm men tự phân, nấm men thủy phân, chiết xuất nấm men, chiết xuất đậu nành và protein phân lập, là những phụ gia thường được dán nhãn với tên gọi chung cùng tên gọi thông thường. Từ năm 1998, bột ngọt không được gọi kèm trong thuật ngữ "gia vị và hương liệu". Các phụ gia thực phẩm như dinatri inosinat và dinatri guanylat, các ribonucleotide, tdhường được kết hợp với các nguyên liệu chứa bột ngọt để tạo hiệu ứng cộng hưởng. Tuy nhiên, ngày nay ngành công nghiệp thực phẩm thường dùng cụm từ "hương vị tự nhiên" khi sử dụng acid glutamic (MSG không kèm natri). Do thiếu quy định của FDA, không thể xác định có bao nhiêu phần trăm "hương vị tự nhiên" thực chất là acid glutamic.

FDA cho rằng các nhãn ghi "Không chứa MSG" hoặc "Không bổ sung MSG" sẽ gây hiểu lầm nếu thực phẩm chứa các nguồn glutamat tự do, ví dụ như protein thủy phân. Vào năm 1993, FDA đã đề nghị thêm cụm từ "(có chứa glutamat)" vào tên chung hoặc tên thường gọi của các protein thủy phân nhất định có chứa lượng lớn glutamat.

Trong phiên bản năm 2004 của cuốn sách On Food and Cooking, tác giả và cũng là một người đam mê thực phẩm Harold McGee tuyên bố rằng "[sau rất nhiều nghiên cứu], các nhà nghiên cứu độc tính học đã kết luận rằng bột ngọt là thành phần vô hại đối với hầu hết con người, thậm chí nếu dùng một liều lượng lớn

Xem thêm
 Acceptable daily intake
 Disodium glutamate
 Excitotoxicity
 List of food additives
 Monopotassium glutamate
 Umami

Tham khảo

Liên kết ngoài

Monosodium glutamate: Is it harmful? (Mayo Clinic)
The Facts on Monosodium Glutamate (EUFIC)
http://www.youtube.com/watch?v=bEh3_JBDErw

Food additives
Sodium compounds
Flavour enhancers
Umami enhancers
Glutamates
Từ gốc Hán
Hợp chất natri
Hợp chất hữu cơ
Phụ gia thực phẩm
Phát minh của Nhật Bản


title: Bộ Chỉ huy Tối cao Quân lực Đức

text:
Bộ Chỉ huy Tối cao Quân lực Đức (tiếng Đức: Oberkommando der Wehrmacht, , viết tắt OKW, ) là một cơ quan chỉ huy cao cấp của Quân đội Đức Quốc xã trong Thế chiến thứ hai.

Hình thành

OKW thành lập ngày 4 tháng 2 năm 1938 sau sự kiện Blomberg-Fritsch. Thống chế Werner von Blomberg bị tước quyền và Bộ chiến tranh Đế quốc Đức bị hủy bỏ. OKW thay thế Bộ chiến tranh. Sự thành lập OKW được xem như một trong những mưu tính của Adolf Hitler trong kế hoạch tạo dựng vây cánh và bành trướng quyền lực của mình. Hitler lên chức Lãnh tụ (Führer) và đảm nhận luôn chức Thủ tướng Quốc gia (Reich Chancellor). Bộ Tư lệnh cũ của quân lực Đức dần dần đều bị thay thế.

Cơ cấu chỉ huy
Tổng tư lệnh Tối cao (Oberbefehlshaber - OB)
 Führer Adolf Hitler (1938-1945)
 Đại đô đốc Karl Dönitz (1945)

Chỉ huy trưởng (Chef des OKW)
 Đại tướng Wilhelm Keitel (1938-1945) (Thống chế 1940)

Cơ quan giúp việc
Bộ Tư lệnh Tối cao có 6 cơ quan giúp việc cấp Tổng cục, bao gồm:

 Ban Quản trị Wehrmachtführungsamt - WFA (từ 1940 đổi thành Wehrmachtführungsstab - WFSt)
Trưởng ban
 Đại tá Alfred Jodl (1938-1945) (Thiếu tướng 1939, Thượng tướng Pháo binh 1940, Đại tướng 1944)

Phó ban
 Đại tá Walter Warlimont (1939-1944) (Thiếu tướng 1940, Trung tướng 1942, Thượng tướng Pháo binh 1944)
 Trung tướng Günther Blumentritt (1942)

Bộ Tư lệnh Lục quân (OKH)
Tư lệnh Lục quân
 Đại tướng Werner von Fritsch (1935-1938)
 Thống chế Walther von Brauchitsch (1938-1941)
 Adolf Hitler (1941-1945)
 Thống chế Ferdinand Schörner (1945)

Tham mưu trưởng Lục quân
 Đại tướng Ludwig Beck (1935-1938)
 Đại tướng Franz Halder (1938-1942)
 Đại tướng Kurt Zeitzler (1942-1944)
 Đại tướng Heinz Guderian (1944-1945)
 Thượng tướng Bộ binh Hans Krebs (1945)

Bộ Tư lệnh Không quân (OKL)
Tư lệnh Không quân
 Thống chế Đế chế Hermann Göring (1935-1945)
 Thống chế Robert Ritter von Greim (1945)

Phó Tư lệnh kiêm Tổng Thanh tra
 Thống chế Erhard Milch (1938-1945)

Tham mưu trưởng Không quân
 Trung tướng Walther Wever (1935-1936)
 Trung tướng Albert Kesselring (1936-1937)
 Trung tướng Hans-Jürgen Stumpff (1937-1939) (Thượng tướng Không quân 1938)
 Đại tá Hans Jeschonnek (1939-1943) (Thiếu tướng 1939, vượt cấp Thượng tướng Không quân 1940, Đại tướng 1942)
 Thượng tướng Không quân Günter Korten (1943-1944) (truy thăng Đại tướng 1944)
 Thượng tướng Không quân Werner Kreipe (1944)
 Thượng tướng Không quân Karl Koller (1944-1945)

Bộ Tư lệnh Hải quân (OKM)
Tư lệnh Hải quân
 Đô đốc Erich Raeder (1928-1943) (Chánh đô đốc 1936, Đại đô đốc 1939)
 Đại đô đốc Karl Dönitz (1943-1945)
 Chánh đô đốc Hans-Georg von Friedeburg (1945)
 Chánh đô đốc Walter Warzecha (1945)

Tham mưu trưởng Hải quân
 Chuẩn đô đốc Otto Groos (1931-1934) (Phó đô đốc 1934)
 Đại tá Hải quân Günther Guse (1934-1938) (Chuẩn đô đốc 1935, Phó đô đốc 1937)
 Chuẩn đô đốc Otto Schniewind (1938-1941) (Phó đô đốc, Đô đốc 1940)
 Phó đô đốc Kurt Fricke (1941-1943) (Đô đốc 1942)
 Phó đô đốc Wilhelm Meisel (1943-1945) (Đô đốc 1944)

Chú thích

Quân đội Đức Quốc Xã
Đức Quốc xã
Đơn vị quân sự thành lập năm 1938
Khởi đầu năm 1938 ở Đức


title: 15417 Babylon

text:
15417 Babylon (1998 DH34) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 2 năm 1998 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Cerithium placidum

text:
Cerithium placidum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

P


title: Triaenodes fortunio

text:
Triaenodes fortunio là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Triaenodes


title: Trạm bơm bằng hơi nước D.F.Woudagemaal

text:
Trạm bơm bằng hơi nước D.F.Woudagemaal (tiếng Hà Lan: Ir. D.F. Woudagemaal) là một trạm bơm nước vẫn còn hoạt động vận hành bằng hơi nước lớn nhất thế giới. Trạm bơm này được nữ hoàng Wilhelmina khánh thành ngày 7 tháng 10 năm 1920. Nó được xây dựng để bơm nước ra khỏi Friesland, một tỉnh ở phía bắc Hà Lan.

Năm 1967, sau 47 năm chạy bằng than, các nồi hơi nước này đã được chuyển sang đun bằng dầu. Công suất bơm của nó là 4.000 m³ mỗi phút, 1.000.000 GPM, 1.440 MGD. Trạm bơm vận hành liên tục cho đến năm 1966 nhưng hiện chỉ được sử dụng để bổ sung cho khả năng bơm hiện tại J.L. Hoogland ở Stavoren trong trường hợp mực nước đặc biệt cao ở Friesland. Điều này thường chỉ xảy ra vài ngày mỗi năm.

Tên trạm được gọi theo tên kỹ sư (ir.) D.F.Woudagemaal, người phụ trách dự án bơm thoát nước ở tỉnh Friesland, cùng với kỹ sư Dijxhorn. Trạm gồm có 4 máy hơi nước và 8 bơm ly tâm do hãng S.A. Machinefabriek Jaffa ở Utrecht sản xuất.

Năm 1998, trạm bơm nước này đã được UNESCO đưa vào danh sách di sản thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website chính thức
Notification when the pumping station is about to run
Panoramic Images (Quicktime required)

Di sản thế giới tại Hà Lan
Trạm bơm bằng hơi nước


title: Calliostoma hexalyssion

text:
Calliostoma hexalyssion là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

H


title: Bulbophyllum clipeibulbum

text:
Bulbophyllum clipeibulbum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Canet-en-Roussillon

text:
Canet-en-Roussillon () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này có diện tích 3022 héc ta, nằm ở khu vực có độ cao trung bình 6 mét trên mực nước biển.

Thành phố kết nghĩa
 Maynooth, Ireland (2011)

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Aeolus polygrammus

text:
Aeolus polygrammus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Hyposmocoma cryptogamiella

text:
Hyposmocoma cryptogamiella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai, Oahu, Molokai, Lanai và Hawaii. Loài địa phương ở Olaa.

Ấu trùng ăn Acacia koa, Clermontia, Lantana, Metrosideros và Sophora species. The larvae are naked stem-borers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Häutligen

text:
Häutligen là một đô thị ở huyện Konolfingen trong bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 3 km², dân số tháng 12 năm 2020 là 256 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Deuterophlebia

text:
Deuterophlebia là một chi duy nhất trong họ Deuterophlebiidae. Con trưởng thành có cánh hình quạt, rộng và con đực có ănten cực dài giúp chúng giao tranh trên các vùng nước chảy và chờ giao phối với con cái.

Theo một cách phân loại người ta đã xếp họ này vào cận bộ của nó Deuterophlebiomorpha, nhưng chưa được chấp nhận rộng rãi..

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 Photograph of larva
 Tree of Life Blephariceromorpha

Deuterophlebiidae


title: Saint-Brice, Manche

text:
Saint-Brice  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintbrice


title: Đỗ Công Tường

text:
Đỗ Công Tường (杜公祥, ? - 1820) tục danh là Lãnh (嶺), là người có công lập chợ và có công cứu giúp dân lúc bệnh tả hoành hành đầu thế kỷ 19. Sau khi mất, ông được người dân lập đền thờ, được vua nhà Nguyễn phong là Thành hoàng, và tên ông từ lâu cũng đã trở thành địa danh, đó là Cao Lãnh, hiện trực thuộc tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Cuộc đời

Không rõ quê quán Đỗ Công Tường ở đâu, chỉ biết ông và vợ từ miền Trung vào lập nghiệp tại làng Mỹ Trà (thời Minh Mạng làng này thuộc huyện Kiến Phong, phủ Kiến Tường, tỉnh Định Tường; nay thuộc phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) vào khoảng năm Đinh Sửu (1817), dưới triều vua Gia Long.

Sau mấy năm chăm chỉ khai hoang và ươm trồng, gia cư ông dần khấm khá nhờ có nguồn thu từ vườn quýt. Vườn quýt của ông bà rộng, mát mẻ, lại ở nơi thuận cả đường sông lẫn đường bộ nên người dân xa gần thường tụ tập đến đây để đổi chác, mua bán. Thấy vậy, ông bỏ tiền ra dựng lên những lều quán bằng cây lá, để có chỗ cho người mua bán tránh mưa nắng. Lần hồi các hiệu buôn bên chợ Hòa Thành (tức Hòa An bây giờ) cũng dời qua, làm cho nơi đấy ngày càng thêm tấp nập, và cái tên chợ Vườn Quýt có từ khi ấy.

Và cũng vì hay giúp đỡ người nghèo, cộng thêm tính tình cương trực nên ông được dân làng cảm phục, cử làm chức Câu đương, để lo việc phân xử những việc kiện cáo nhỏ tại địa phương.

Năm Canh Thìn (1820), nạn dịch tả bỗng dưng hoành hành rất dữ. Dân chúng trong vùng bị bệnh chết rất nhiều, đâu đâu cũng vắng vẻ, ảm đạm, và tiếng mõ kêu cứu cứ một lát lại thúc lên từng hồi.

Động lòng trắc ẩn, một mặt ông bà Đỗ Công Tường tìm thuốc hay thầy giỏi về chạy chữa, một mặt ông bà ăn chay lập bàn cầu nguyện xin được chết thay cho dân, vì lúc bấy giờ không ít người có quan niệm rằng bệnh tật này là do trời đất, thần thánh quở phạt. Cầu nguyện và chay lạt từ ngày mồng 6 đến mồng 9, thì bà lâm bệnh dịch và qua đời khoảng 10 giờ đêm hôm đó. Đang lo việc tẩm liệm cho vợ, thì ông cũng tắt thở lúc 3 giờ rạng sáng hôm sau, tức ngày mồng 10, vì căn bệnh vừa kể.

Tương truyền, chôn cất ông bà xong thì bệnh dịch liền nhanh chóng chấm dứt, cuộc sống dân lành lần hồi trở lại như xưa.

Tưởng nhớ công ơn

Đền thờ
Thương ông bà Đỗ Công Tường không con, không có ai thờ phụng, và cũng vì tưởng nhớ công ơn của người đã khuất, người dân lập đã tự nguyện góp công góp của dựng lên một đền thờ kề bên hai ngôi mộ của ông bà, và lấy ngày mồng 8 đến mồng 10 tháng 6 (âm lịch) hàng năm làm ngày lễ giỗ.

Kể từ khi thành lập (1820), trải qua nhiều lần tôn tạo và trùng tu, ngôi đền đơn sơ xưa nay đã là một công trình cổ kính, trang nghiêm và đẹp đẽ, hiện tọa lạc trên đường Lê Lợi thuộc phường 2, thành phố Cao Lãnh. Ngày 20 tháng 4 năm 2001, đền thờ được công nhận là Di tích cấp tỉnh, thành phố. Hiện nay (2012), ngôi đền đang được trùng tu.

Tương truyền, ông bà Đỗ Công Tường thường tỏ ra linh ứng, nên lúc nào trong đền cũng có người đến cầu xin ông bà ban cho những điều tốt lành. Và để tỏ lòng tôn kính, người ta không gọi tên thật nữa mà chỉ gọi là ông bà ông bà Đỗ Công Tường là Ông Chủ Bà Chủ chợ Cao Lãnh, hay gọi ngắn là Ông Bà Chủ Chợ

Kể từ năm 2009, theo quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố Cao Lãnh, lễ giỗ thường niên của ông bà Đỗ Công Tường, chính thức trở thành thành lễ hội văn hóa-lịch sử cấp thành phố, với nhiều hoạt động vui chơi như: ca nhạc, đờn ca tài tử, múa lân, biểu diễn thể dục dưỡng sinh, thi đấu bóng đá, chạy việt dã và các trò chơi dân gian...Đây là một lễ hội mang ý nghĩa nhân văn thể hiện lòng tôn kính, ghi nhớ công đức của ông bà Đỗ Công Tường...

Các thể hiện khác

Ngoài việc tạo lập đền thờ, người dân còn lấy tên tục và chức vị ông ghép lại (Câu Lãnh, sau gọi trại thành Cao Lãnh) để thay cho cái tên chợ Vườn Quýt (tức ngôi chợ tại trung tâm thành phố Cao Lãnh hiện nay).

Năm 1936, theo lời thỉnh cầu của các hương chức và toàn thể dân làng, vua Bảo Đại đã sắc phong cho Đỗ Công Tường làm Dực Bảo Trung Lương Thành Hoàng Chi Thần.

Năm 1943, sân vận động ở tại Cao Lãnh được mang tên là: Vận động trường Đỗ Công Tường. Tên Đỗ Công Tường, hiện cũng được dùng để đặt tên cho một trường phổ thông trung học tại thành phố Cao Lãnh và một con đường tại Tân Quý, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đời sau (không rõ tên) có thơ truy niệm ông bà Đỗ Công Tường như sau:
Muôn miệng như nhau đã nói rành,Câu Đương là chức, Lãnh là danh.
Lập làng khó nhọc, công vừa dứt,Cất chợ chăm nom, việc mới thành.
Dân đụng giặc trời cam thọ tử,Cụ đền nợ nước, quyết hy sinh.
Thoát nàn, bá tánh lo thờ phụng.Miếu đó nghìn thu rạng tiếng lành.Chú thích

Sách tham khảo
Huỳnh Ngọc Trảng (biên soạn), Nghìn năm bia miệng. Sở Văn hóa và Thông tin Long An xuất bản, 1984.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản KHXH, 1992.

Liên kết ngoài

Người Đồng Tháp


title: Siniscola

text:
Siniscola () là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 160 km về phía đông bắc của Cagliari và cách khoảng 45 km về phía đông bắc của Nuoro.
Siniscola giáp các đô thị: Irgoli, Lodè, Lula, Onifai, Orosei, Posada, Torpè.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Vriesea malzinei

text:
Vriesea malzinei là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của México.

Giống
 Vriesea 'Amanda Isley'
 Vriesea 'Carlsbad'
 Vriesea 'Fernanda'
 Vriesea 'Leopoldiana'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

malzinei
Thực vật México


title: Batrachus uranoscopus

text:
Batrachus uranoscopus là một loài cá thuộc họ Batrachoididae. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Loiselle, P. & participants of the CBSG/ANGAP CAMP "Faune de Madagascar" workshop 2004. Batrachus uranoscopus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Batrachus


title: Ptychadena schillukorum

text:
Ptychadena schillukorum (tên tiếng Anh: Schilluk Ridged Frog) là một loài ếch trong họ Ptychadenidae.
Loài này có ở Angola, Burkina Faso, Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ai Cập, Eritrea, Ethiopia, Ghana, Kenya, Malawi, Mozambique, Senegal, Somalia, Sudan, và Tanzania.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, sông, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, ao, đất nông nghiệp có lụt theo mùa, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Rödel, M.-O., Largen, M., Poynton, J.C. & Channing, A. 2004. Ptychadena schillukorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ptychadena


title: Perigramma

text:
Perigramma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae