title: Âm dương

text:
Âm dương (chữ Hán: 阴阳, bính âm: yīn yáng) là hai khái niệm để chỉ hai thực thể đối lập ban đầu tạo nên toàn bộ vũ trụ.

Quá trình hình thành

Nguồn gốc của âm dương
Âm dương là hai khái niệm được hình thành cách đây rất lâu. Về nguồn gốc của âm dương và triết lý âm dương, rất nhiều người theo Khổng An Quốc và Lưu Hâm (nhà Hán) mà cho rằng Phục Hy là người có công sáng tạo và được ghi chép trong Kinh Dịch (2800 TCN). Một số người khác thì cho rằng đó là công lao của "âm dương gia", một giáo phái của Trung Quốc.

Trừu tượng hóa âm dương

Từ việc khái niệm âm dương được dùng để chỉ những cặp đối lập cụ thể ở trên, người xưa tiến thêm một bước là dùng nó để chỉ những cặp đối lập trừu tượng hơn ví dụ như "lạnh-nóng", rồi cặp "lạnh-nóng" lại là cơ sở để suy tiếp như về phương hướng: "phương bắc" lạnh nên thuộc âm, "phương nam" nóng nên thuộc dương; về thời tiết: "mùa đông" lạnh nên thuộc âm, "mùa hè" nóng nên thuộc dương; về thời gian: "ban đêm" lạnh nên thuộc âm, "ban ngày" nóng nên thuộc dương. Nếu tiếp tục suy diễn nữa thì: đêm thì tối nên "tối" thuộc âm, ngày thì sáng nên "sáng" thuộc dương; tối có màu đen nên "màu đen" thuộc âm, ngày sáng thì nắng "đỏ" nên "màu đỏ" thuộc dương.

Từ cặp "mẹ-cha" (nữ-nam, cái-đực) có thể suy ra rằng:
 Giống cái có khả năng mang thai (tuy một mà hai), nên về loại số, thì số "chẵn" thuộc âm; giống đực không có khả năng ấy, một là một, nên số "lẻ" thuộc dương. Điều này giải thích tại sao quẻ dương là một vạch dài (|), còn quẻ âm là hai vạch ngắn (:).
 Về hình khối thì khối vuông ổn định, tĩnh, tỷ lệ giữa cạnh và chu vi là 1:4, số 4 là số chẵn, chính vì thế mà khối vuông thuộc âm; hình cầu không ổn định, động, tỷ lệ giữa đường kính và chu vi là 1:3 (số ), số 3 là số lẻ, chính vì vậy mà khối cầu thuộc dương (xem Hình 2).

Tuy vậy, các cặp đối lập chưa phải là nội dung chính của triết lý âm dương. Triết lý âm dương không phải là triết lý về các cặp đối lập. Tất cả các dân tộc trên thế giới đều có các phạm trù đối lập nhau, ngôn ngữ của tất cả các dân tộc đều có từ trái nghĩa. Điều quan trọng của triết lý âm dương chính ở bản chất và quan hệ của hai khái niệm âm dương. Đó chính là điều khác biệt triết lý âm dương với các triết lý khác.

Các quy luật của triết lý âm và dương
Tất cả các đặc điểm của triết lý âm dương đều tuân theo hai quy luật cơ bản. Đó là quy luật về bản chất của các thành tố và quy luật về quan hệ giữa các thành tố.

Quy luật về bản chất của các thành tố
Quy luật về bản chất của các thành tố của triết lý âm dương là:
 Không có gì hoàn toàn âm hoặc hoàn toàn dương
 Trong âm có dương, trong dương có âm.

Quy luật này cho thấy việc xác định một vật là âm hay dương chỉ là tương đối, trong sự so sánh với một vật khác. Ví dụ về trong âm có dương: đất lạnh nên thuộc âm nhưng càng đi sâu xuống lòng đất thì càng nóng; về trong dương có âm: nắng nóng thuộc dương, nhưng nắng nhiều sẽ có mưa nhiều (hơi nước bay lên) làm nên mưa lạnh thuộc âm. Chính vì thế mà việc xác định tính âm dương của các cặp đối lập thường dễ dàng. Nhưng đối với các vật đơn lẻ thì khó khăn hơn nên có hai hệ quả để giúp cho việc xác định tính âm dương của một đối tượng:

 Muốn xác định được tính chất âm dương của một đối tượng thì trước hết phải xác định được đối tượng so sánh. Màu trắng so với màu đỏ thì là âm, nhưng so với màu đen thì là dương. Ta có thể xác lập được mức độ âm dương cho nhiều hệ; ví dụ, về màu sắc thì đi từ âm đến dương ta có đen-trắng-xanh-vàng-đỏ (đất "đen" sinh ra mầm lá "trắng", lớn lên thì chuyển thành "xanh", lâu dần chuyển thành lá "vàng" và cuối cùng thành "đỏ")
 Muốn xác định được tính chất âm dương của một đối tượng thì phải xác định được cơ sở so sánh. Giả dụ, nước so với đất thì, về độ cứng thì nước là âm, đất là dương; nhưng về độ linh động thì nước là dương, đất là âm.

Quy luật về quan hệ giữa các thành tố
Quy luật về quan hệ giữa các thành tố của triết lý âm dương là:
 Âm dương gắn bó mật thiết với nhau, vận động và chuyển hóa cho nhau, và
 Âm phát triển đến cùng cực thì chuyển thành dương, dương phát triển đến cùng cực thì chuyển thành âm.

Ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh,... luôn chuyển hóa cho nhau. Cây màu xanh từ đất "đen", sau khi lớn chín "vàng" rồi hóa "đỏ" và cuối cùng lại rụng xuống và thối rữa để trở lại màu "đen" của đất. Từ nước lạnh (âm) nếu được đun nóng đến cùng cực thì bốc hơi lên trời (thành dương), và ngược lại, nếu được làm lạnh đến cùng cực thì nó sẽ thành nước đá (thành âm).

Tất cả các quy luật trên được thể hiện đầy đủ trong biểu tượng âm dương (xem Hình 1) nói lên bản chất và sự chuyển hóa của âm và dương.

So sánh với các quy luật của logic học
Trong logic học cũng có hai quy luật tương đương với hai quy luật ở trên. Đó là quy luật về bản chất của thành tố - luật đồng nhất, và quy luật về quan hệ giữa các thành tố - luật lý do đầy đủ mà hệ quả của nó là luật nhân quả.

Luật đồng nhất (bản chất A=A) chỉ đúng khi sự vật và hiện tượng đứng yên, mà điều này thì không biện chứng vì sự vật và hiện tượng luôn vận động (đổi mới), mà nếu vận động thì nó không thể đồng nhất với chính nó được nữa. Trong khi đó, quy luật về bản chất của triết lý âm dương là trong âm có dương, trong dương có âm, tức là trong A đã có B rồi.

Luật lý do đầy đủ xác lập nên luật nhân quả cũng chỉ xem xét sự vật và hiện tượng trong sự cô lập, không liên hệ với môi trường xung quanh, trong khi trên thực tế, sự vật và hiện tượng tồn tại trong không gian và quan hệ với các sự vật và hiện tượng khác. Cái này là nhân của cái kia, nhưng nó lại là quả của cái khác. Không có nhân tuyệt đối và quả tuyệt đối rất phù hợp với luật chuyển hóa âm dương bất tận, vô thủy (không có bắt đầu) và vô chung (không có kết thúc).

Hai quy luật của logic học là sản phẩm của lối tư duy phân tích, chú trọng đến các yếu tố biệt lập của văn hóa du mục; trong khi quy luật của triết lý âm dương là điển hình của tư duy tổng hợp, chú trọng đến các quan hệ của văn hóa nông nghiệp.

Hai hướng phát triển của triết lý âm dương
Triết lý âm dương là cơ sở để xây dựng lên hai hệ thống triết lý khác đó là hệ thống "tam tài, ngũ hành" và "tứ tượng, bát quái".

Nếu so sánh phương Đông với phương Tây thì phương Tây chú trọng đến tư duy phân tích, siêu hình còn phương Đông chú trọng đến tư duy tổng hợp, biện chứng. Nhưng nếu xét riêng ở phương Đông thì nếu đi từ bắc xuống nam ta sẽ thấy phía bắc Trung Quốc nặng về phân tích hơn tổng hợp, còn phía nam thì ngược lại, nặng về tổng hợp hơn phân tích. Triết lý âm dương bắt nguồn từ phương Nam, nhưng đối với các dân tộc Đông Nam Á, do tính phân tích yếu nên họ chỉ lại ở tư duy âm dương sơ khai mang tính tổng hợp. Trong khi đó khối Bách Việt đã phát triển và hoàn thiện nó. Tổ tiên người Hán cũng vậy, sau khi tiếp thu triết lý âm dương sơ khai, họ cũng phát triển nó nhưng do năng lực phân tích của họ mạnh hơn năng lực phân tích của người Bách Việt mà từ triết lý âm dương ban đầu, người Bách Việt và người Hán đã xây dựng nên hai hệ thống triết lý khác nhau.

Ở phương Nam, với lối tư duy mạnh về tổng hợp, người Bách Việt đã tạo ra mô hình vũ trụ với số lượng thành tố lẻ (dương): hai sinh ba (tam tài), ba sinh năm (ngũ hành). Chính vì thế mà Lão Tử, một nhà triết học của nước Sở (thuộc phương Nam) lại cho rằng: "nhất sinh nhị, nhị sinh tam, tam sinh vạn vật". Tư duy số lẻ là một trong những nét đặc thù của phương Nam. Trong rất nhiều thành ngữ, tục ngữ Việt Nam, các số lẻ như 1, 3, 5, 7, 9 xuất hiện rất nhiều. Ví dụ: "ba mặt một lời"; "ba vợ, bảy nàng hầu"; "tam sao, thất bản"...

Ở phương Bắc, với lối tư duy mạnh về phân tích, người Hán đã gọi âm dương là lưỡng nghi, và bằng cách phân đôi thuần túy mà sinh ra mô hình vũ trụ chặt chẽ với số lượng thành tố chẵn (âm). Chính vì vậy Kinh Dịch trình bày sự hình thành vũ trụ như sau: "lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái biến hóa vô cùng" (hai sinh bốn, bốn sinh tám). Người phương Bắc thích dùng số chẵn; ví dụ, "tứ đại", "tứ mã", "tứ trụ",... Lối tư duy như vậy, hoàn toàn không có chỗ cho ngũ hành - điều này cho thấy, quan niệm cho rằng "âm dương - ngũ hành - bát quái" chỉ là sản phẩm của người Hán có lẽ là một sai lầm, nhưng theo quan niệm trong phong thủy thì "lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái sinh ngũ hành, ngũ hành sinh vạn vật" ngũ hành lại được sinh từ bát quái ứng với Đoài-Càn (kim), Tốn-Chấn (mộc), Khảm (thủy), Ly (hỏa), Cấn-Khôn (thổ) tạo thành vòng tuần hoàn luôn bổ trợ lẫn nhau nhưng vì một số bất cập nên không được nhiều người biết đến, vào thời nay phong thủy đa số đều dùng cách này để đọc phong thủy.

Ứng dụng trong thực tế
Âm dương trong thực tế hiện đại đã được khái quát hóa để chỉ ra hai mặt đối lập nhau trong một sự vật, một hiện tượng. Từ đó chúng được dùng để điều phối, trấn áp hay hỗ trợ nhau. Như trong Đông Y chúng được dùng để xem xét sự mất cân bằng giữa các cơ quan để biết tả hay bổ chúng. Trong nhân tướng học chúng được dùng để xem xét một cá nhân thiên về cá tính nóng hay lạnh, để sử dụng nhân lực phù hợp với công việc.

Xem thêm
 Văn hóa Việt Nam
 Tín ngưỡng Việt Nam
 Đạo giáo Việt Nam
 Nho giáo Việt Nam
 Triết học
 Tôn giáo
 Thái cực đồ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Yin-yang symbol defined and illustrated

Tư tưởng Trung Quốc
Đạo giáo
Văn hóa Đông Á
Biểu tượng
Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Đông y


title: Perirhoe eburnea

text:
Perirhoe eburnea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Perirhoe


title: .cd

text:
.cd là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Cộng hòa Dân chủ Congo. Nó được tạo ra vào năm 1997 để thay cho tên miền .zr của Zaire, tên miền đó bị từ bỏ từ từ và cuối cùng bị xóa vào năm 2001.

Trừ ra các tên dành riêng như là.com.cd,.net.cd,.org.cd, v.v., tất cả mọi người trên thế giới có thể đăng ký tên miền dưới.cd khi trả tiền, phần lớn của thu nhập để dành cho chính phủ và dân của nước đó. Tên miền này phổ biến (bởi vậy nó có giá trị thương mại) tại vì nó cùng tên với "CD".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin whois của.cd từ IANA (tiếng Anh)
Trang chủ của Congo Internet Management (tiếng Anh, Pháp)

cd
Cộng hòa Dân chủ Congo
Tên miền quốc gia cấp cao nhất

sv:Toppdomän#C


title: Cardioglossa venusta

text:
Cardioglossa venusta là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. & Amiet, J.-L. 2004. Cardioglossa venusta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Cardioglossa
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Air Italy

text:
Air Italy S.p.A. (mã IATA = I9, mã ICAO = AEY) là hãng hàng không của Ý, trụ sở ở Gallarate. Hãng có các tuyến đường thường xuyên, chở khách cho các hãng du lịch tới châu Âu, Brasil và châu Phi. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Malpensa và căn cứ khác ở Sân bay quốc tế Turin.

Lịch sử

Air Italy được thành lập năm 2005 và bắt đầu hoạt động từ ngày 29.5.2005 bằng chuyến bay từ Torino tới Budapest. Hãng do BV Asset Management sở hữu 40%, Giuseppe Gentile 40% và Pathfinder 20%.

Các nơi đến

Brasil
Fortaleza
Salvador
Natal
Cabo Verde
Đảo Sal
Ý
Alghero
Bari
Brindisi
Catania
Napoli
Olbia
Palermo
Milano
Roma
Verona
Kenya
Nairobi
Madagascar
Antananarivo
Nosy Be
Mauritius
Mauritius
Kosovo
Prishtina

Đội máy bay
(Tháng 2/2008):

2 Boeing 737-300
2 Boeing 757-200
2 Boeing 767-200 (đang đặt mua)
1 Boeing 767-300ER

Tham khảo

Liên kết ngoài
Air Italy
Đội máy bay của Air Italy

Hãng hàng không Ý


title: 18142 Adamsidman

text:
18142 Adamsidman (2000 OG47) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 7 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Adamsidman was đặt tên theo Harvard educated inventor Adam Sidman in 2003. He later developed và patented a handheld, multi-axis camera stabilization device utilizing MEMS gyros.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18142 Adamsidman
Adam Sidman's official website

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Lasioglossum adiazetum

text:
Lasioglossum adiazetum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1997


title: Sân bay Carcassonne

text:
Sân bay Carcassonne ()  là một sân bay phục vụ Carcassonne và phía nam Languedoc. Sân bay này nằm ở rìa bắc của thành phố,  so với trung tâm thành phố, trong tỉnh Aude. Sân bay này cũng có tên là Sân bay Salvaza, Carcassonne Salvaza Airport hay Sân bay Carcassonne ở Pays Cathare (Aéroport de Carcassonne en Pays Cathare).

Sân bay này phục vụ các tuyến bay nội địa và quốc tế cũng như hàng không tổng hợp.

Cuối thập niên 1990, sân bay này bắt đầu phục vụ các chuyến bay giá rẻ từ châu Âu, với Dublin, Shannon, Stansted, Liverpool, East Midlands và Charleroi.

Một khuôn viên của ENAC (trường đại học hàng không dân dụng của Pháp) được đặt tại sân bay.

Hãng hàng không và tuyến bay thường lệ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Carcassonne Airport , official site
 Aéroport de Carcassonne en Pays Cathare , official site

Sân bay Pháp
Salvaza


title: Niedertaufkirchen

text:
Niedertaufkirchen là một đô thị thuộc huyện Mühldorf bang Bayern nước Đức

Tham khảo


title: Kytorhinus hoyeri

text:
Kytorhinus hoyeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Tenenbaum miêu tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Kytorhinus


title: Nectandra fragrans

text:
Nectandra fragrans là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Muriel, P. & Pitman, N. 2004. Nectandra fragrans. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Nectandra
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Megachile shortlandi

text:
Megachile shortlandi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1911


title: Dicranomyia hardyana

text:
Dicranomyia hardyana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Antocha pedekiboana

text:
Antocha pedekiboana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Quarré-les-Tombes (tổng)

text:
Tổng Quarré-les-Tombes là một tổng của Tỉnh của Yonne của Pháp.

Phân chia hành chính

Tổng Quarré-les-Tombes réunit les xã:

Beauvilliers;
Bussières;
Chastellux-sur-Cure;Quarré-les-Tombes''';
Saint-Brancher;
Saint-Germain-des-Champs;
Saint-Léger-Vauban.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mémoires Vivantes

Quarré-les-Tombes


title: Vũ Bản

text:
Vũ Bản là một xã thuộc huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam, Việt Nam.

Xã Vũ Bản 9650 nhân khẩu (cuối năm 2010). Thu nhập bình quân đầu người của Vũ Bản là 60 triệu đồng/người/năm. Tốc độ tăng trưởng kinh tế 11%.

Vũ Bản gồm nhiều làng với tổng cộng 20 thôn (chia làm 2 hợp tác xã nông nghiệp là HTX Vụ Bản và HTX Vũ Thành). Làng Vũ nổi tiếng với môn vật, làng Vọc (làng Thành Thị) nổi tiếng với nghề nấu rượu, làm đậu và nghề làm bánh đa. Rượu làng vọc thơm ngon có tiếng mới đây thương hiệu "Vọc Long Tửu" đã được Vinh danh đứng thứ hai về chất lượng trên toàn quốc từ hội trợ triển lãm các sản phẩm nông sản Việt Nam. phụ. Tại Thôn Chính Bản (đội 12) có thờ tượng cổ của Mẫu Liễu Hạnh trôi về, tương truyền có câu nhất Phủ Giầy nhì Phủ Chính Bản hiện tại tượng cổ và sắc phong vẫn được bảo vệ thờ cúng rất tốt. Còn thôn Nãi Văn nơi có nhà thờ họ Ngọc với kiểu kiến trúc đình làng đặc trưng Bắc Bộ. Nơi thờ ông Trần Huy Côn đê tam khoa thi (1849 năm Kỷ Dậu) vua Tự Đức. Nay vẫn còn lưu giữ ở Huế.Thôn Nam có Đình Nam, là di tích lịch sử.

Xưa kia, xóm An Khang hay còn gọi là xóm ba nhà nay thuộc xóm Văn An được thành lập gồm ba họ là Nguyễn, Nho, Công đến lập xóm trên vùng đất xung quanh toàn lau say nước ngập mênh mông. Trải qua thăng trầm lịch sử nay vẫn còn giữ ngôi đền thờ Hưng Đạo Vương mang tên An Khang Tư còn nguyên vẹn. Vũ Bản vốn là nơi Đào Cam Mộc rồi sau đó là Trần Thủ Độ đặt thái ấp. de

Tham khảo


title: Dombeya longebracteolata

text:
Dombeya longebracteolata là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Loài này chỉ có ở Ethiopia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Dombeya longebracteolata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Dombeya
Thực vật Ethiopia
Thực vật dễ tổn thương


title: Limnephilus decipiens

text:
Limnephilus decipiens là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Limnephilus


title: Liên minh dân chủ châu Âu

text:
Liên minh Dân chủ châu Âu (tiếng Anh: European Democrat Union, viết tắt: EDU) là một cánh trong hai cánh của Liên đoàn Dân chủ Quốc tế. Liên minh này bao gồm các chính đảng theo khuynh hướng Dân chủ Kitô giáo và Tự do-Bảo thủ cùng các chính đảng khác.

Hầu như tất cả những thành viên của EDU đều là thành viên của Đảng Nhân dân Châu Âu (EPP) (ngoại trừ những thành viên của Đảng Bảo thủ Anh Quốc). Nhưng Đảng Bảo Thủ tại nước Anh liên minh với EPP trong Nghị Viện Châu Âu tạo thành nhóm EPP-ED.

Cuối năm 1990, Sauli Niinistö - một chính trị gia của Đảng Bảo thủ Phần Lan và lúc đó giữ cương vị Chủ tịch EDU - đã đàm phán về việc hợp nhất EDU với EPP. Tháng 10 năm 2002, sau một hội nghị đặc biệt tại Estoril, Bồ Đào Nha, EDU đã chính thức chấm dứt hoạt động và được sáp nhập vào EPP. Tháng 4 năm 2008, EPP được công nhận là liên minh khu vực của IDU.

Tham khảo

Chính trị châu Âu


title: Civray, Cher

text:
Civray là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Civray on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Yingaresca ornata

text:
Yingaresca ornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Yingaresca


title: USS Canberra (CA-70)

text:
USS Canberra (CA-70/CAG-2) là một tàu tuần dương hạng nặng thuộc lớp Baltimore của Hải quân Hoa Kỳ được chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nguyên được đặt tên là USS Pittsburgh, con tàu được đổi tên thành Canberra trước khi hạ thủy nhằm tưởng niệm chiếc tàu tuần dương lớp County HMAS Canberra của Hải quân Hoàng gia Australia đã bị đánh chìm trong Trận chiến đảo Savo. USS Canberra trở thành chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ mang tên thủ đô một nước ngoài.

Chiếc tàu tuần dương đi vào hoạt động năm 1943, và đã phục vụ tại mặt trận Thái Bình Dương  cho đến khi bị trúng ngư lôi trong chiến dịch ném bom Đài Loan và Okinawa và buộc phải quay về Hoa Kỳ để sửa chữa. Được đưa về lực lượng dự bị sau khi chiến tranh kết thúc, Canberra được chọn để cải biến thành chiếc tàu mang tên lửa điều khiển thứ hai thuộc lớp Boston của Hoa Kỳ. Sau khi cải biến, nó đã tổ chức buổi lễ an táng Chiến sĩ Vô danh được chọn lựa trong Thế Chiến II và Chiến tranh Triều Tiên vào năm 1958, rồi thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới kéo dài tám tháng vào năm 1960. Nó từng tham gia hoạt động cô lập hàng hải trong vụ Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, và hoạt động trong Chiến tranh Việt Nam trong năm đợt bố trí từ năm 1965 đến năm 1969.

Canberra được cho ngừng hoạt động năm 1970, rút đăng bạ năm 1978 và bị tháo dỡ vào năm 1980. Một trong các chân vịt của nó đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hàng hải Los Angeles, trong khi quả chuông của con tàu được trao tặng cho Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Australia vào năm 2001. Nó được tặng thưởng bảy Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II và thêm danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Anh dũng Hải quân cùng bốn Ngôi sao Chiến trận khác trong cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế
Sau khi những giới hạn về tải trọng của tàu tuần dương hạng nặng do Hiệp ước Hải quân Washington quy định được dỡ bỏ, lớp Baltimore được thiết kế về căn bản dựa trên chiếc , và một phần cũng dựa trên lớp tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Cleveland đang được chế tạo. Những chiếc Baltimore có trong lượng choán nước tiêu chuẩn lên đến , và trang bị chín khẩu pháo  trên ba tháp pháo ba nòng. So với lớp Wichita, vũ khí phòng không hạng nhẹ tiếp tục được tăng cường: 12 khẩu đội Bofors 40 mm bốn nòng (48 nòng pháo) cùng với 20-28 khẩu Oerlikon 20 mm. Sau Thế chiến II, pháo phòng không 20 mm bị tháo dỡ do kém hiệu quả, và pháo Bofors 40 mm được thay thế bằng pháo 3-inch/50-caliber trong thập niên 1950.

Chế tạo
Canberra được đặt lườn như là chiếc USS Pittsburgh bởi xưởng tàu Fore River của hãng Bethlehem Steel Company tại Quincy, Massachusetts vào ngày 3 tháng 9 năm 1941. Đang khi chế tạo, nhằm ghi nhận sự dũng cảm thể hiện bởi chiếc tàu tuần dương Australia HMAS Canberra trong Trận chiến đảo Savo, Tổng thống Franklin Delano Roosevelt mong muốn kỷ niệm việc mất chiếc tàu chiến Australia bằng cách đặt tên một tàu chiến Mỹ để tôn vinh nó: Pittsburgh đã được chọn và được đổi tên thành USS Canberra. Con tàu được hạ thủy vào ngày 19 tháng 4 năm 1943, được đỡ đầu bởi Lady Alice C. Dixon, phu nhân Đại sứ Australia tại Hoa Kỳ Sir Owen Dixon, trở thành chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ mang tên một tàu chiến hay tên một thành phố nước ngoài. Chính phủ Australia đáp trả sự tôn trọng này bằng cách đặt tên một tàu khu trục mới lớp Tribal là HMAS Bataan nhằm tôn vinh trận Bataan của quân đội Mỹ. Canberra được cho nhập biên chế cùng Hải quân Mỹ vào ngày 14 tháng 10 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân Alex Rieman Early.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Canberra đi đến chiến trường Thái Bình Dương vào đầu năm 1944. Nó đã thực hiện bắn pháo hỗ trợ trong trận Eniwetok vào tháng 2. Trong tháng 3 và tháng 4, chiếc tàu tuần dương nằm trong thành phần đội đặc nhiệm tàu sân bay Yorktown trong việc bắn phá Palaus, Yap, Ulithi và Woleai. Sau đó Canberra bắn pháo hỗ trợ cho các chiến dịch tại New Guinea trước khi tham gia lực lượng hộ tống cho tày sân bay Enterprise để tấn công Truk và đảo Wake. Đến tháng 6, chiếc tàu chiến tham gia trận chiến biển Philippine trong thành phần hộ tống cho Lực lượng Đặc nhiệm tàu sân bay nhanh.

Vào ngày 13 tháng 10, trong khi bảo vệ cho các tàu sân bay thực hiện việc không kích Okinawa và Đài Loan, Canberra bị máy bay Nhật tấn công. Một quả ngư lôi ném từ máy bay đã đánh trúng con tàu, gây hư hại nặng và làm 23 người thiệt mạng. Nó được tàu tuần dương USS Wichita kéo quay trở về Manus để được sửa chữa tạm thời, đủ cho phép nó lên đường quay về Xưởng hải quân Boston để sửa chữa triệt để. Công việc sửa chữa kéo dài từ tháng 2 đến tháng 10 năm 1945.

Cải biến sang lớp Boston
Canberra được cho ngừng hoạt động vào ngày 7 tháng 3 năm 1947 và được cho neo đậu cùng với Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương tại Xưởng hải quân Puget Sound ở Bremerton, Washington. Cùng với con tàu chị em USS Boston, Canberra được chọn để cải biến thành tàu tuần dương tên lửa điều khiển. Nó được đặt ký hiệu lườn mới CAG-2, và vào ngày 4 tháng 1 năm 1952 nó được kéo đến xưởng tàu của hãngNew York Shipbuilding Corporation tại Camden, New Jersey để cải biến thành một tàu tuần dương lớp Boston.

Trong quá trình cải biến kéo dài từ ngày 30 tháng 5 năm 1952 đến ngày 1 tháng 6 năm 1956, các tháp pháo 203 mm (8 inch) và 127 mm (5 inch) sau đuôi của Canberra được thay thế bằng hai bệ phóng kép tên lửa RIM-2 Terrier. Cấu trúc thượng thượng tầng phía sau của con tàu được cấu trúc lại, và hai ống khói được sáp nhập thành một. Việc nâng cấp con tàu hoàn tất vào tháng 6 năm 1956, khiến cho Canberra trở thành chiếc tàu tuần dương tên lửa điều khiển thứ hai của Hải quân Mỹ. Nếu việc cải biến tỏ ra thành công, kế hoạch đặt ra sẽ thay thế toàn bộ pháo còn lại của con tàu bằng tên lửa sau đó. Tuy nhiên, đến năm 1964, sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật tên lửa đã làm cho hệ thống Terrier trở nên lạc hậu, và việc cải biến toàn bộ đã không được thực hiện.

Chiến tranh lạnh và Chiến tranh Việt Nam

Canberra được cho tái hoạt động vào ngày 15 tháng 6 năm 1956 tại Xưởng hải quân Philadelphia dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân Charles Thomas Mauro, Jr., và đặt cảng nhà tại Norfolk, Virginia. Vào tháng 3 năm 1957, Canberra đưa Tổng thống Dwight D. Eisenhower đến Bermuda cho một cuộc hội đàm với Thủ tướng Anh Harold Macmillan. Vào ngày 12 tháng 6, chiếc tàu tuần dương đã phục vụ như là tàu duyệt binh cho cuộc Duyệt binh Hải quân Quốc tế tại Hampton Roads. Vào năm 1958, buổi lễ an táng Chiến sĩ Vô danh được chọn lựa trong Thế Chiến II và Chiến tranh Triều Tiên đã được tổ chức trên chiếc Canberra.

Từ ngày 3 tháng 3 đến ngày 24 tháng 10 năm 1960, chiếc tàu tuần dương thực hiệ́n một chuyến đi vòng quanh thế giới kéo dài tám tháng nhằm phô trương khả năng tên lửa của nó cho các lực lượng Mỹ và đồng minh. Trong chuyến đi này, Canberra đã ghé thăm địa điểm mà chiếc tàu tuần dương Australia nó mang tên bị đánh chìm, cùng các địa điểm mà bản thân chiếc tàu chiến Mỹ từng phục vụ trong Thế Chiến II. Vào năm 1962, con tàu khởi hành từ Norfolk di chuyển về phía Nam thực hiện chiến dịch cô lập hàng hải trong vụ Khủng hoảng tên lửa Cuba.

Trong giai đoạn Chiến tranh Việt Nam, Canberra đặt cảng nhà tại San Diego. Nó đã năm lần được bố trí đến Việt Nam trong thời gian từ năm 1965 đến năm 1969, nơi mà các khẩu pháo 203 mm (8 inch) và 127 mm (5 inch) của nó hỗ trợ cho các đơn vị Hoa Kỳ. Trong các đợt bố trí năm 1967 và 1968, Canberra hoạt động ở phía Bắc khu Phi Quân sự, bắn phá các cầu và tuyến đường vận chuyển cùng các cơ sở trên bờ. Vào ngày 2 tháng 3 năm 1967, chiếc tàu tuần dương bị bắn trúng hai phát đạn pháo từ trên bờ, những chỉ bị hư hại nhẹ cấu trúc và một số người bị thương. Vào ngày 6 tháng 4 năm 1967, một thủy thủ trẻ tên Doug Hegdahl bị tai nạn thổi tung xuống nước bởi một khẩu đội 127 mm (5 inch); anh bị một tàu chiến Bắc Việt Nam bắt giữ và được giam giữ tại nhà giam Hà Nội Hilton nổi tiếng. Những hồi ức của Hegdahl trong thời gian đó sau này là một bằng chứng cho sự khắc nghiệt mà phía Bắc Việt Nam thực hành tại các trại tù binh. Sau khi kết thúc lượt phục vụ thứ hai tại Việt Nam vào tháng 4 năm 1967, chiếc tàu tuần dương đã viếng thăm Melbourne, và đã ở lại vùng biển Australia trong tháng 5 nhân dịp kỷ niệm 25 năm trận chiến biển Coral.

Trong cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân năm 1968, Canberra di chuyển về phía Nam hỗ trợ cho các đơn vị tại Huế, và đã bắn 35.000 phát đạn pháo trong vòng 31 ngày. Vào ngày 1 tháng 5 năm 1968, Canberra quay trở lại ký hiệu lườn cũ CA-70; khi mà dàn vũ khí tên lửa của nó đã trở nên lạc hậu, và các tháp pháo 203 mm (8 inch) được giữ lại phía trước trở thành hỏa lực chính cho chiếc tàu tuần dương, cho dù các bệ phóng tên lửa Tartar được giữ lại trong suốt quãng đời còn lại. Lượt bố trí cuối cùng của nó tại Việt Nam kết thúc vào đầu tháng 1 năm 1969.

Ngừng hoạt động và số phận

Canberra được cho xuất biên chế vào ngày 2 tháng 2 năm 1970 và được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 31 tháng 7 năm 1978. Nó được bán cho hãng National Metal để tháo dỡ vào ngày 15 tháng 7 năm 1980, được kéo khỏi vịnh Suisun vào ngày 1 tháng 8 và được tháo dỡ.

Canberra được tặng thưởng bảy Ngôi sao Chiến đấu do thành tích phục vụ, tất cả đều trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Một trong các chân vịt của con tàu được trưng bày tại Bảo tàng Hàng hải Los Angeles. Chiếc chuông của con tàu đã được giữ lại, và mặc dù luật pháp Hoa Kỳ ngăn cấm các nước khác sở hữu những di sản của hải quân, một chiến dịch vận động thành công đã đưa đến việc Tổng thống George W. Bush trao tặng quả chuông này cho Thủ tướng Australia John Howard vào ngày 10 tháng 9 năm 2001, nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày ký kết hiệp ước ANZUS. Quả chuông nặng  hiện đang được trưng bày tại gian Hoa Kỳ của Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Australia.

Phần thưởng
Canberra được tặng thưởng bảy Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II và thêm bốn ngôi sao khác trong cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Xem thêm
 Doug Hegdahl

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 NavSource Online: USS Canberra (CA-70/CAG-2)
 CAG-2 Personnel Roster at HullNumber.com

Lớp tàu tuần dương Baltimore
Lớp tàu tuần dương Boston
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Trận chiến biển Philippine
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Lạnh
Khủng hoảng tên lửa Cuba
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Việt Nam


title: Cóc mày bùn

text:
Leptolalax pelodytoides là một loài ếch trong họ Megophryidae. Loài này có ở Trung Quốc, Lào, Malaysia, Myanmar, Thái Lan, và Việt Nam.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và sông. Nó không được xem là bị đe dọa theo IUCN.

Tham khảo

 van Dijk, P.P., Bain. R., Guanfu, W., Shunqing, L. & Datong, Y. 2004. Leptolalax pelodytoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

P
Động vật lưỡng cư Myanmar


title: Trichosetodes semibrunneus

text:
Trichosetodes semibrunneus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Trichosetodes


title: 1775

text:
1775 (MDCCLXXV) là một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Gregory (hay một năm thường bắt đầu vào thứ Năm, chậm hơn 11 ngày, theo lịch Julius).

Sự kiện

Tháng 1
 17 tháng 1 - James Cook giành quyền sở hữu South Georgia cho Anh.
 30 tháng 1 - Hoàng Ngũ Phúc đánh chiếm thành Phú Xuân, kinh đô Đàng Trong.

Tháng 2
 9 tháng 2 - Cách mạng Hoa Kỳ: Nghị viện Anh tuyên bố Massachusetts là một khu vực nổi loạn.
 15 tháng 2 - Giáo hoàng Pius VI kế vị Giáo hoàng Clement XIV làm vị Giáo hoàng thứ 250.

Thang 3
 9 tháng 3 - Quân Trịnh đánh chiếm đồn Trung Sơn.
 22 tháng 3 - Quân Trịnh đánh chiếm đồn Cẩm Lệ.

Tháng 4
 Hoàng Ngũ Phúc vượt đèo Hải vân đánh bại Tây Sơn tại Cẩm Sa.

Tháng 5
 Tống Phúc Hiệp đánh bại Tây Sơn tái chiếm Phú Yên,

Tháng 7
 Nguyễn Huệ chiến thắng quân Nguyễn và đánh chiếm Phú Yên.

Sinh

Mất
 Ngày xx tháng xx: Hiếu Nghi Thuần hoàng hậu

Xem thêm

Tham khảo

05


title: Salia (bướm đêm)

text:
Salia  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Tolpia orientis

text:
Tolpia orientis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Thái Lan.

Sải cánh dài khoảng 13 mm. Cánh dưới nâu tối còn phía dưới nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Tolpia


title: Chemnitz

text:
Chemnitz, từ 1953 đến 1990 có tên là Karl-Marx-Stadt (Thành phố Karl Marx), với 245.000 dân cư là thành phố lớn thứ ba của tiểu bang Sachsen (thuộc Cộng hòa Liên bang Đức) sau Leipzig và Dresden.

Lịch sử hình thành

Di tích

 Tòa nhà đô chính cũ của Chemnitz, nơi có Tháp chuông và đồng hồ cổ.
 Tượng Karl Marx.
 Bức tường Vô sản toàn thế giới liên hợp lại bằng nhiều thứ tiếng trên thế giới.

Tham khảo


title: Château-la-Vallière

text:
Château-la-Vallière là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Andrena malickyi

text:
Andrena malickyi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gusenleitner & Schwarz mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 2000


title: Sanguirana sanguinea

text:
Sanguirana sanguinea là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng được tìm thấy ở Indonesia và Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm nước, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Nó không được xem là bị đe dọa theo IUCN.

Hình ảnh

Tham khảo

 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L. & Iskandar, D. 2004. Rana sanguinea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2007.

S
S
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật lưỡng cư Philippines
Động vật được mô tả năm 1893


title: La Couyère

text:
La Couyère () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở La Couyère được gọi là Coverois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for La Couyère

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Urby Emanuelson

text:
Urby Emanuelson là một cầu thủ bóng đá hiện đang thi đấu cho Ajax Amsterdam trong vai trò là hậu vệ trái, anh cũng có thể chơi như một tiền vệ trái. Mặc dù là hậu vệ nhưng anh cũng có khả năng tấn công với tốc độ và khả năng dắt bóng.

Emanuelson là sản phẩm của lò đào tạo Ajax, đến đây từ Voorland SC. Anh có trận đấu đầu tiên cho đội I vào 10 tháng 4 năm 2005. Vào mùa giải 2005/2006, anh là sự lựa chọn hàng đầu cho vị trí hậu vệ trái và anh giành được danh hiệu đầu tiên, bắt đầu vào năm 2005 với danh hiệu Johan Cruiff Schaal và KNVB vào năm 2006.

Thi đấu quốc tế
Anh là thành viên đội Hà Lan vô địch giải U21 châu Âu vào năm 2006 và có tên trong đội hình xuất sắc nhất giải ở vị trí hậu vệ trái. Vào 16 tháng 8 nam) 2006, anh được gọi vào đội tuyển Hà Lan trong trận tiếp Ireland. Với kết quả này anh đã được bầu là cầu thủ trẻ Hà Lan xuất sắc nhất năm 2006. Cả hai danh hiệu Johan Cruiff Shcaal và KNVB đều thuộc về hậu vệ này vào mùa 2006/2007 và anh giành được danh hiệu Johan Cruijff-schaal lần thứ ba vào đầu mùa 2007/2008.

Vào kì chuyển nhượng mùa hè năm 2007, Ajax đã quyết định không bán Urby như là lời lưu ý với các câu lạc bộ muốn có anh.

Mặc dù đã chơi cho Hà Lan ở vòng loại Euro 2008, anh vẫn không được gọi vào đội tuyển cho VCK Euro.

Thống kê

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Ajax
Cúp bóng đá Hà Lan (3): 2005–06, 2006–07, 2009–10
Johan Cruijff-schaal (3): 2005, 2006, 2007

Milan
Giải vô địch bóng đá Ý (1): Giải vô địch bóng đá Ý 2010–11
Siêu cúp bóng đá Ý (1): 2011

Quốc tế
Hà Lan
 UEFA U-21 Championship Huy chương vàng: 2006

Cá nhân
Amsterdam Talent of the Year: 2006

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ

 OnsOranje

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2008
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh

Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Hà Lan


title: Coleophora coracipennella

text:
Coleophora coracipennella là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 8,5-11,5 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Prunus spinosa, Prunus padus, Prunus cerasus và other Prunus species, cũng như on apples và Crataegus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Coleophora coracipennella at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1796
Coleophora
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm Châu Âu


title: Goudelancourt-lès-Pierrepont

text:
Goudelancourt-lès-Pierrepont  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Goudelancourtlespierrepont


title: Lioptilodes ockendeni

text:
Lioptilodes ockendeni là một loài bướm đêm thuộc chi Lioptilodes, có ở Bolivia và Peru. Loài bướm này bay vào tháng 3, tháng 6 và tháng 8, và có sải cánh khoảng 34-37 milimét.

Chú thích

Tham khảo

Lioptilodes


title: Trường Hai Bà Trưng

text:
Trường Hai Bà Trưng có thể là:
Trường Trung học Phổ thông Hai Bà Trưng (Huế)
Trường Trung học Phổ thông Hai Bà Trưng (Hà Nội)
Trường THCS & THPT Hai Bà Trưng (Vĩnh Phúc)


title: Drasenhofen

text:
Drasenhofen là một đô thị thuộc huyện Mistelbach trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Jérica

text:
Jérica là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Jérica có diện tích 78,3 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 1690 người. Đô thị Jérica nằm ở khu vực có độ cao 523 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón


title: Noyelles-sur-Selle

text:
Noyelles-sur-Selle là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 5,05 km², dân số năm 1999 là 826 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 52 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Noyellessurselle


title: Nga Thiện

text:
Nga Thiện là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Thông tin địa lý

Xã Nga Thiện có diện tích: 11,13 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Thiện có dân số 4.888 người. Đây là một trong những xã có mật độ dân số thấp nhất huyện.

Xã Nga Thiện nằm ở phía bắc huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau:
Phía đông giáp các xã Nga Điền và Nga Giáp, huyện Nga Sơn;
Phía nam giáp xã Nga Trường, huyện Nga Sơn;
Phía tây giáp xã Hà Vinh, huyện Hà Trung;
Phía bắc giáp các xã Yên Đồng và Yên Thái, huyện Yên Mô thuộc tỉnh Ninh Bình.

Nga Thiện là một trong những xã có diện tích lớn nhất nhưng mật độ dân số lại thấp nhất huyện. Với vị trí nằm ở phía tây bắc huyện Nga Sơn, xã Nga Thiện có dãy núi Tam Điệp và sông Hoạt chạy ngang qua tạo ra địa hình khá đặc biệt. Phần phía bắc xã phần lớn là đồi núi dân cư thưa thớt,còn ở phía nam là đồng bằng màu mỡ dân cư tập trung đông. Nga Thiện cũng là xã có nhiều di tích danh lam thắng cảnh trong đó có 3 di tích được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa Quốc Gia gồm Động Từ Thức, Động Bạch Á và Cụm di tích Đền thờ nữ tướng Lê Thị Hoa

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

Hành chính

Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Thiện thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Thiện lại thuộc huyện Nga Sơn.

Xã Nga Thiện ngày nay gồm các làng (thôn):

{| class="prettytable"
!STT!! Tên thôn/xóm/ấp/khu phố!! Mã bưu chính
|-
|1|| Thôn Ngũ Kiên|| 443881
|-
|2|| Thôn Mỹ Thịnh|| 443882
|-
|3|| Thôn Tri Thiện 1|| 443883
|-
|4|| Thôn Tri Thiện 2|| 443884
|-
|5|| Thôn Tri Thiện 3|| 443885
|-
|6|| Thôn Từ Sơn|| 443886

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Barx

text:
Barx là một đô thị ở comarca Safor cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 16,1 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1407 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Safor
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Turritella bayeri

text:
Turritella bayeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 44 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 2 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 2 m.

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Kuhmoinen

text:
Kuhmoinen là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Trung Phần Lan. Đô thị này có dân số 2.880 người (năm 2003) và diện tích 937,12 km² trong đó có 275,26 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 3,1 người trên mỗi km².

Kuhmoinen nằm ở bờ tây của hồ Päijänne.

Vườn quốc gia Isojärvi nằm ở Kuhmoinen phía nam hồ Isojärvi

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan Trước đây, tên đô thị này là "Kuhmois" trong các tài liệu tiếng Thụy Điểs, nhưng ngày nay có tên "Kuhmoinen" cũng trong tiếng Thụy Điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vườn quốc gia Isojärvi
 Đô thị Kuhmoinen (tiếng Phần Lan)

Đô thị của vùng Trung Phần Lan


title: Sauto

text:
Sauto là một xã trong tỉnh Pyrénées-Orientales, vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã Sauto nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Hyalinobatrachium ruedai

text:
Hyalinobatrachium ruedai là một loài ếch trong họ Centrolenidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

Tham khảo

 Bolívar, W. & Rueda, J.V. 2004. Hyalinobatrachium ruedai. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Hyalinobatrachium
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Hydropsyche catawba

text:
Hydropsyche catawba là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: Courdimanche

text:
Courdimanche là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

 Association of Mayors of the Val d'Oise
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Official website
 Mérimée database - Cultural heritage
 Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: 21557 Daniellitt

text:
21557 Daniellitt (1998 QE73) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 1998, bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 21557 Daniellitt

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Vosnon

text:
Vosnon là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vosnon sur le site de l'Institut géographique national
 Vosnon sur le site de l'Insee
 Vosnon sur le site du Quid
 Localisation de Vosnon sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vosnon sur Mapquest

Vosnon


title: Styringomyia melania

text:
Styringomyia melania là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Critoniopsis tungurahuae

text:
Critoniopsis tungurahuae là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Critoniopsis tungurahuae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Critoniopsis
Thực vật Ecuador


title: Lupao

text:
Lupao là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Nueva Ecija, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 36.832 người trong 6.361 hộ.

Barangay
Lupao được chia thành 24 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Municipality of Lupao Official Website
Unofficial Lupao Friendster Profile
Pasyalan Nueva Ecija
Mã địa lý chuẩn Philipin
1995 Philippine Census Information
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Đô thị của Nueva Ecija


title: Anh hùng Lao động (Việt Nam)

text:
Anh hùng Lao động là một danh hiệu vinh dự cao nhất được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng cho những tập thể hoặc cá nhân lao động dũng cảm và sáng tạo, lập được thành tích đặc biệt xuất sắc trong sản xuất và công tác.

Lịch sử
Danh hiệu này được chính thức đặt ra vào năm 1970 bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ủy ban Thường vụ Quốc hội xét đề nghị của Hội đồng Chính phủ để tặng danh hiệu này cho các cá nhân hoặc tập thể đủ tiêu chuẩn. Tuy nhiên trên thực tế, tại Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất năm 1952 đã có danh hiệu này.

Cuối thập niên 1990, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xét thấy cần đổi mới công tác thi đua khen thưởng, nên đã sửa đổi các tiêu chuẩn danh hiệu vào năm 1999. Và đến nay là Luật Thi đua khen thưởng năm 2003. Từ đó, danh hiệu Anh hùng Lao động còn được gọi dài hơn là Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Xem thêm
 Danh sách các cá nhân được phong danh hiệu Anh hùng Lao động
 Danh sách các tập thể được phong danh hiệu Anh hùng Lao động
 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
 Anh hùng lao động Xã hội Chủ nghĩa Liên Xô
 Huân chương Lao động

Chú thích

Tham khảo

Giải thưởng Việt Nam
Danh hiệu Việt Nam


title: Megachile candidigena

text:
Megachile candidigena là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1932


title: Nagaur

text:
Nagaur là một thành phố và khu đô thị của quận Nagaur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Nagaur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 302 mét (990 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nagaur có dân số 88.313 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nagaur có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Nagaur, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Agrosteomela flavipennis

text:
Agrosteomela flavipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ge, Wang & Li miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Agrosteomela


title: Bayerotrochus africanus

text:
Bayerotrochus africanusc (tên tiếng Anh: South African Slit Shell), là một loài ốc biển, một động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Pleurotomariidae.

Mô tả
Vỏ phát triển đến chiều dài 120 mm.

Phân bố
Loài này phân bố dọc theo Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo
 Williams S.T., Karube S. & Ozawa T. (2008) Molecular systematics of Vetigastropoda: Trochidae, Turbinidae and Trochoidea redefined. Zoologica Scripta 37: 483–506.

Liên kết ngoài
 gastropods.com: Bayerotrochus africanus; accessed: 3 tháng 4 năm 2011

Bayerotrochus


title: Hyposmocoma sordidella

text:
Hyposmocoma sordidella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Simodactylus johnsoni

text:
Simodactylus johnsoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Hội quán Hà Chương

text:
Hội quán Hà Chương (chữ Hán: 霞漳會館) còn có tên là Hội quán Chương Châu, hay còn được gọi là chùa Ông Hược. hoặc chùa Bà Hà Chương; hiện tọa lạc tại số 802 Nguyễn Trãi, Phường 14, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam).

Nguồn gốc
Vào cuối thế kỷ 17, nhiều người Phúc Kiến, vì mưu sinh nên đã sang vùng Chợ Lớn (Việt Nam) định cư.

Để có nơi thờ cúng, giữ gìn tập tục và gặp gỡ, những người đồng hương ở hai phủ Tuyền Châu và Chương Châu, thuộc tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) đã chung góp công sức, tiền của lập nên một ngôi thờ, mà nay có tên là miếu Nhị Phủ.

Tương truyền, sau khi tạo lập xong Nhị Phủ miếu, do bất đồng ý kiến, nên cộng đồng này bị chia tách: nhóm Tuyền Châu lập thêm Hội quán Ôn Lăng vào năm 1740, nhóm Chương Châu thuộc 7 huyện của phủ Chương Châu, lập thêm Hội quán Hà Chương vào năm 1809 trên diện tích 2.400 m2. Từ năm tạo lập cho đến nay, hội quán đã trải qua nhiều lần trùng tu.

Kiến trúc

Nhìn chung, lối kiến trúc của Hội quán Hà Chương tuân thủ kiểu thức miếu vũ Phúc Kiến: tiền đường có nếp mái gian giữa cao, hai bên thấp, cong vút lên; trước có hai cửa sổ tròn, tượng trưng cho nhật nguyệt.

Đây là một công trình độc đáo kết hợp điêu khắc gỗ, đá và gạch ngói, tương tự như Hội quán Ôn Lăng, Hội quán Nhị Phủ...tức là theo kiểu đền miếu cổ Trung Hoa với bộ khung chịu lực bằng gỗ, mái ngói lợp ống, chân mái được viền bằng ngói xanh. Đặc biệt nhất là cách tạo hình và trang trí mái ngói mang đậm nét phong cách của người Phúc Kiến, với những bờ nóc uốn cong có gắn các mảng tượng làm bằng vữa hồ và mảnh sành, thủy tinh đủ mọi sắc màu.

Ở đây, ngoài nhóm tượng linh thú trang trí trên đỉnh mái, như tượng hai con rồng chầu mặt trời, tượng thần Tử Vi; trên sườn mái của hội quán này còn có những nhóm tượng thể hiện hình ảnh lầu các, cung điện xưa. Tất cả, đã khiến cho mái ngói của Hội quán Hà Chương trông thật lạ mắt và sinh động. Và giống như các chùa miếu khác do người Hoa xây dựng, trong Hội quán Hà Chương, màu đỏ là màu chủ đạo.

Hội quán này đã được danh sĩ Nguyễn Liên Phong viết trong Nam Kỳ phong tục nhân vật diễn ca (xuất bản năm 1909) như sau:
Hà Chương Hội quán ai bì
Ôn Lăng thất phủ hạng nhì, hạng ba.
Các chùa còn lắm xa hoa,
Thờ ông Phước Đức, thờ bà Thai Sanh.
Thiên hậu thánh mẫu rất linh,
Quan công thánh đế lịch xinh tượng hình...

Học giả Vương Hồng Sển cũng có lời khen ngợi hội quán:
Ở đường Nguyễn Trãi, có một chùa của người Phước Kiến, hiệu đề: "Hà Chương Hội quán". Chùa đồ sộ và khéo nhứt thời xưa, cho nên ngày nay người cố cựu Chợ Lớn còn quen dùng danh từ "lớn bằng chùa ông Hược", vì thời trước chỉ có chùa nầy là nguy nga nhứt .

Cổ vật

Học giả Vương Hồng Sển viết:
Tiếng rằng Chùa Ông Hược, nhưng chánh điện thờ bà Thiên Hậu. Trong chùa có một chuông lớn đề "Đồng Trị, Mậu Thìn niên" (1868). Tại chùa có bốn cây cột đá, nguyên khối, rất lớn và khéo vô song. Chạm rồng vấn cột, vẩy vi, nanh móng nổi ra, tóc râu chạm lọng tuyệt mỹ, tiếc thay, mấy năm tao loạn đã bị sứt mẻ và gãy rời mất đôi chỗ, thật là rất uổng. Khéo nhứt là hình "bát tiên quá hải" chạm đứng trên thủy ba, trên mây và trên vi rồng, nét chạm thần tình đến tưởng nét vẽ trên giấy cũng không khéo hơn. Nghe nói xưa chùa có sáu cây cột nhưng đã bị chánh phủ thời đó "mượn không trả" hết hai cây rồi!

Ngoài cửa chùa, đời Đồng Trị năm Mậu Thìn (1868), Trạng nguyên Lâm Hồng Niên người Phước Châu, có gởi cúng hai câu liễn khắc vào đá, nay còn rành rành:
Hà thái ánh Nam thiên, vận triều tu hòa chi khánh.
Chương lưu thông trạch địa, linh khai phú hữu chí trường.

Năm 28 tháng 12 năm 2001, Hội quán Hà Chương được Bộ Văn hóa Thông tin Việt Nam công nhận là di tích Lịch sử-văn hóa cấp quốc gia, theo Quyết định số 52/2001/QĐ-BVHTT.

Thờ tự
Đối tượng thờ tự ở chính điện là Thiên Hậu Thánh mẫu. Phối tự hai bên là Chúa Sanh nương nương và Phước Đức chính thần (ông Bổn). Tiền đường thờ Ngọc Hoàng Thượng đế và Hộ pháp. Đông lang thờ Bồ tát Quan Âm và tây lang thờ Quan Công, Thái Tuế, Tề thiên Đại thánh.

Hàng năm ở đây có hai lễ lớn: Vía Bà Thiên Hậu (23 tháng 3 âm lịch) và cúng cô hồn (9 tháng 7 âm lịch).

Chú thích

Liên kết ngoài

Mái ngói Hội quán trên web báo Sài Gòn giải phóng.
Một di tích văn hóa lịch sử đang bị xâm lấn trên web báo Sài Gòn giải phóng.

Di tích tại Thành phố Hồ Chí Minh
Miếu tại Thành phố Hồ Chí Minh
Di tích quốc gia Việt Nam
Quận 5
Công trình tôn giáo do người Hoa xây dựng tại Sài Gòn


title: Asperhofen

text:
Asperhofen là một thị xã thuộc huyện Sankt Pölten-Land trong bang Niederösterreich.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Luperodes gregalis

text:
Luperodes gregalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Goniothalamus majestatis

text:
Goniothalamus majestatis là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Goniothalamus majestatis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

majestatis
Thực vật đặc hữu Indonesia
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Sulawesi


title: Mahaplag

text:
Mahaplag là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Leyte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 26.511 người trong 5.199 hộ.

Các đơn vị hành chính

Mahaplag được chia ra 28 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Leyte


title: Conoderus pauper

text:
Conoderus pauper là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Sévigny

text:
Sévigny là một xã trong tỉnh Orne, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 352 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Orne


title: Cán cân thanh toán

text:
Cán cân thanh toán, hay cán cân thanh toán quốc tế, ghi chép những giao dịch kinh tế của một quốc gia với phần còn lại của thế giới trong một thời kỳ nhất định. Những giao dịch này có thể được tiến hành bởi các cá nhân, các doanh nghiệp cư trú trong nước hay chính phủ của quốc gia đó. Đối tượng giao dịch bao gồm các loại hàng hóa, dịch vụ, tài sản thực, tài sản tài chính, và một số chuyển khoản. Thời kỳ xem xét có thể là một tháng, một quý, song thường là một năm. Những giao dịch đòi hỏi sự thanh toán từ phía người cư trú trong nước tới người cư trú ngoài nước được ghi vào bên tài sản nợ. Các giao dịch đòi hỏi sự thanh toán từ phía người cư trú ở ngoài nước cho người cư trú ở trong nước được ghi vào bên tài sản có.

Các thành phần của cán cân thanh toán
Theo quy tắc mới về biên soạn biểu cán cân thanh toán do IMF đề ra năm 1993, cán cân thanh toán của một quốc gia bao gồm bốn thành phần sau.

Tài khoản vãng lai
Xem bài chính về Tài khoản vãng lai
Tài khoản vãng lai ghi lại các giao dịch về hàng hóa, dịch vụ và một số chuyển khoản.

Tài khoản vốn
Xem bài chính về Tài khoản vốn
Tài khoản vốn ghi lại các giao dịch về tài sản thực và tài sản tài chính.

Thay đổi trong dự trữ ngoại hối nhà nước
Xem bài chính về Dự trữ ngoại hối nhà nước
Mức tăng hay giảm trong dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương. Do tổng của tài khoản vãng lai và tài khoản vốn bằng 0 và do mục sai số nhỏ, nên gần như tăng giảm cán cân thanh toán là do tăng giảm dự trữ ngoại hối tạo nên.

Mục sai số
Do khó có thể ghi chép đầy đủ toàn bộ các giao dịch trong thực tế, nên giữa phần ghi chép được và thực tế có thể có những khoảng cách. Khoảng cách này được ghi trong cán cân thanh toán như là mục sai số.

Các bộ phận của cán cân thanh toán

Cán cân vãng lai (current account)

Cán cân luồng vốn (capital account)

Cán cân tài trợ chính thức (official reserve account)

Khủng hoảng cán cân thanh toán
Xem bài chính về Khủng hoảng cán cân thanh toán
Khủng hoảng cán cân thanh toán xảy ra khi nhà đầu cơ mua hết tài sản của chính phủ trong dự trữ ngoại hối.

Tham khảo

Kinh tế học vĩ mô quốc tế
Tài chính quốc tế
Tài khoản quốc gia
Chỉ số kinh tế


title: Anoplischius acallus

text:
Anoplischius acallus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Brugge (huyện)

text:
Huyện Bruges (; ) là một trong tám huyện hành chính ở tỉnh Tây Flanders,  Bỉ.

Huyện này vừa là huyện hành chính và huyện tư pháp. Tuy nhiên,  huyện tư pháp Bruges cũng bao gồm các đô thị của huyện Ostend, phần lớn huyện Tielt (ngoại trừ các đô thị Meulebeke,  Dentergem,  Oostrozebeke và Wielsbeke),  cũng như các đô thị Lichtervelde (ở huyện Roeselare).

Lịch sử

Huyện Bruges được thành lập năm 1800 làm huyện thứ nhất vào tỉnh Lys (). Ban đầu huyện này bao gồm các tổng Ardooie,  Brugge, Gistel, Ostend,  Ruiselede,  Tielt và Torhout. Vào năm 1818,  các huyện Ostend, Roeselare,  Tielt và Torhout đã được thành lập. Kết quả huyện này mất hơn một nửa diện tích.

Biến động dân số

Các đô thị

Huyện hành chính Bruges bao gồm các đô thị sau:
 Beernem
 Blankenberge
 Brugge
 Damme
 Jabbeke
 Knokke-Heist
 Oostkamp
 Torhout
 Zedelgem
 Zuienkerke

Tham khảo

Bruges
Bruges


title: Melsbach

text:
Melsbach là một đô thị ở huyện Neuwied, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Melsbach có diện tích 2,8 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của Melsbach

Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Steinreich

text:
Steinreich là một đô thị thuộc huyện Dahme-Spreewald, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Steinreich có diện tích 41,71 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 602 người.

Tham khảo


title: Isotes sibylla

text:
Isotes sibylla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Cá voi trắng

text:
Cá voi trắng (danh pháp hai phần: Delphinapterus leucas) là một loài cá voi, là một trong hai thành viên của họ Monodontidae.. Kích cỡ của chúng dài đến . Chúng phân bố không liên tục quanh cực ở Bắc Cực và tiểu vùng biển Bắc Cực từ 50 ° đến 80 ° Bắc, đặc biệt dọc theo bờ biển của Alaska, Canada, Greenland, và Nga. Phạm vi phân bố cực nam của phạm vi của chúng bao gồm quần thể cô lập ở cửa sông St Lawrence sông và vịnh hẹp Saguenay, xung quanh làng Tadoussac, Quebec, ở Đại Tây Dương và Đồng bằng sông Amur, quần đảo Shantar và các vùng biển xung quanh đảo Sakhalin trong vùng biển Okhotsk.

Trong văn học của Mỹ có hư cấu về một con cá voi trắng khổng lồ Moby Dick làm kinh hoàng đoàn người đi săn cá voi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Beluga Delphinapterus leucas trên Encyclopædia Britannica

L
Động vật được mô tả năm 1776


title: Neunkirchen (huyện Đức)

text:
Neunkirchen là một huyện (Kreis) ở trung độ Saarland, Đức. Các huyện giáp ranh là: Sankt Wendel, Kusel, Saarpfalz, Saarbrücken, Saarlouis.

Lịch sử
Năm 1814, huyện Ottweiler được thành lập. Hai năm sau, huyện được tổ chức lại theo lệnh của Hội nghị Viên. Năm 1974, các huyện được tổ chức lại. Huyện lỵ thay đổi và tên huyện cũng thay đổi thành Neunkirchen. Vài cơ quan hành chính vẫn còn ở Ottweiler.

Địa lý
Toàn huyện nằm ở khu vực công nghiệp, tập trung ở Saarbrücken. Huyện nằm bên hai bờ sông Blies, chi lưu chính của sông Saar.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Saarland
Neunkirchen (huyện Đức)


title: Neopolyptychus ancylus

text:
Neopolyptychus ancylus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nigeria to the Bờ Biển Ngà và Guinea.

Sải cánh dài 28–33 mm đối với con đực và 32–35 mm đối với con cái.

Chú thích

Tham khảo

Neopolyptychus
Côn trùng Tây Phi


title: Quận Logan, Kentucky

text:
Quận Logan là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận đã có dân số có 26.573 người, 10.506 hộ gia đình, và 7.574 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 48 trên một dặm vuông (19 / km2). Có 11.875 đơn vị nhà ở mật độ trung bình là 21 trên một dặm vuông (8,1 / km 2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận này bao gồm 90,70% người da trắng, 7,62% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,21% người Mỹ bản xứ, 0,17% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,33% từ các chủng tộc khác, và 0,96% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,08% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 10.506 hộ, trong đó 33,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 11,20% có nữ hộ và không có chồng, và 27,90% là không lập gia đình. 25,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 11,40% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,50 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 25,70% dưới độ tuổi 18, 8,40% 18-24, đạt 28,50% 25-44, 23,60% từ 45 đến 64, và 13,80% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 37 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 93,10 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 90,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 32.474, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 39.307. Phái nam có thu nhập trung bình USD 29.750 so với 20.265 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người của dân cư quận là 15.962 USD. Có 10,80% gia đình và 15,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 20,50% những người dưới 18 tuổi và 18,60% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: Melanoides turritispira

text:
Melanoides turritispira là một loài động vật chân bụng trong họ Thiaridae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn

Động vật Malawi
Melanoides


title: 377 Campania

text:
377 Campania là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 20.9.1893 ở Nice, và được đặt theo tên vùng Campania của Ý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1893


title: Caupolicana gayi

text:
Caupolicana gayi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1851.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Caupolicana
Động vật được mô tả năm 1851


title: Chrysolina dudkoi

text:
Chrysolina dudkoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mikhailov miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Hoplitis samarkanda

text:
Hoplitis samarkanda là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Nỉ lan một lá

text:
Nỉ lan một lá hay nỉ lan cầu (danh pháp hai phần: Eria globifera) là một loài phong lan.

Cây phân bố ở Thái Lan và Việt Nam (Quảng Nam, Lâm Đồng).

Chú thích

Tham khảo

G
G


title: Giải Chauvenet

text:
Giải Chauvenet là một giải thưởng hàng năm của Hiệp hội Toán học Hoa Kỳ dành cho bài viết trình bày, giải thích một đề tài toán học của các hội viên, được đăng trên các tạp chí chuyên môn.

Giải được thiết lập do số vốn tặng dữ của J. L. Coolidge năm 1925, và được đặt theo tên giáo sư William Chauvenet, một nhà giáo dục nổi danh người Mỹ.

Giải gồm một Giấy chứng nhận và số tiền 1.000 dollar Mỹ.

Các người đoạt giải
Nguồn:Mathematical Association of America

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chauvenet Prize Winners

Giải thưởng toán học
Giải thưởng toán học Mỹ
Giải thưởng lập năm 1925
Giải thưởng Mỹ


title: Yakovlev Yak-25 (1947)

text:
Yakovlev Yak-25 là một máy bay quân sự của Liên Xô, một máy bay tiêm kích đánh chặn động cơ phản lực đầu tiên được thiết kế bởi OKB Yakovlev. Tên gọi Yak-25 sau này còn được dùng lại cho một thiết kế đánh chặn hoàn toàn khác.

Phát triển
Yak-25 là một thiết kế ngay sau khi Chiến tranh thế giới II kết thúc. Đây là một thiết kế đặc trưng tiêu biểu cho máy bay chiến đấu của Liên Xô trong thời gian này, nó có một cánh thẳng và thân hình cầu phồng ra với các mặt cắt ngang xung quanh để điều tiết động cơ phản lực. Máy bay thực hiện chuyến bay lần đầu tiên vào 2 tháng 11, 1947. Dù chương trình thử nghiệm đã thành công và nó có hiệu suất bay tốt, đặc biệt là tính linh hoạt, nhưng dự án đã bị bãi bỏ vào năm 1948 sau khi các mẫu thiết kế khác hiện đại, cánh cụp là Mikoyan-Gurevich MiG-15 và Lavochkin La-15 (động cơ loại RD-500) bắt đầu được sản xuất hàng loạt.

Phiên bản khác
Dù dự án máy bay cánh thẳng Yak-25 đã bị bãi bỏ, nhưng OKB Yakovlev vẫn thử một phát triển tiên tiến hơn bằng một thiết kế có cánh cụp 35°. Thành quả của bản thiết kế dó là máy bay có tên gọi Yak-30, bay lần đầu tiên vào 4 tháng 9 năm 1948. Trong thời gian thử nghiệm, nó đã đạt đến tốc độ Mach 0.935 khi bay bổ nhào. Vận tốc cực đại của máy bay tăng thêm 40 km/h (25 mph) và trần bay tăng thêm 1.000 m (3.280 ft) so với Yak-25. Tuy nhiên, thiết kế cánh cụp không thỏa mãn các nhà chức trách vì cánh phụ của nó khá nhỏ. Giống như Yak-25, Yak-30 không được sản xuất vì Mikoyan-Gurevich MiG-15 có chất lượng cao hơn. Tên gọi Yak-30 sau này cũng được dùng để đặt cho một máy bay huấn luyện phản lực.

Thông số kỹ thuật (Yak-25)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 8.66 m (28 ft 5 in)
Sải cánh: 8.88 m (29 ft 1 in)
Chiều cao: n/a
Diện tích : 14.0 m² (151 ft²)
Trọng lượng rỗng: 2.285 kg (5.027 lb)
Trọng lượng cất cánh: 3.235 kg (7.132 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 3.535 kg (7.777 lb)
Động cơ: 1× động cơ phản lực máy nén ly tâm Klimov RD-500, 15.6 kN (3.500 lbf)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 982 km/h (530 knots, 610 mph)
Tầm bay: 1.100 km (590 nm, 690 mi)
Trần bay: 14.000 m (46.000 ft)
Vận tốc lên cao: 37 m/s (7.260 ft/min)
Lực nâng của cánh: 163 kg/m² (34 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.45

Vũ khí
3× khẩu pháo 23 mm (0.906 in) Nudelman-Rikhter NR-23, 75 viên mỗi khẩu

Related content

Máy bay có cùng sự phát triển
 Yakovlev Yak-30

Máy bay có tính năng tương đương
 Dassault Ouragan
 Lavochkin La-15
 Mikoyan-Gurevich MiG-9

Danh sách tiếp nối

Xem thêm
 Yakovlev
 Danh sách các máy bay chiến đấu Liên bang Xô viết và CIS

Tham khảo

Yak-025 1947
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh giữa
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: San Miguel, Leyte

text:
San Miguel là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Leyte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 15.153 người trong 3.017 hộ.

Các đơn vị hành chính
San Miguel được chia ra 19 barangay.
 Bagacay
 Bahay
 Bairan
 Cabatianuhan
 Canap
 Capilihan
 Caraycaray
 Libtong (East Poblacion)
 Guinciaman
 Impo
 Kinalumsan
</td>
 Lukay
 Malaguinabot
 Malpag
 Mawodpawod
 Patong
 Pinarigusan
 San Andres
 Santa Cruz
 Santol
 Cayare (West Poblacion)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Leyte


title: Vapi INA

text:
Vapi INA là một thị xã và là một khu vực công nghiệp quy hoạch (industrial notified area) của quận Valsad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vapi INA có dân số 23.845 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Vapi INA có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Vapi INA, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Quận Shelby, Tennessee

text:
Quận Shelby là một quận thuộc tiểu bang Tennessee, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Tennessee

Quận của vùng đô thị Memphis
Khởi đầu năm 1819
Quận của Tennessee trên sông Mississippi


title: Parahypenodes

text:
Parahypenodes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Parahypenodes quadralis Barnes & McDunnough, 1918

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Parahypenodes at funet.fi

Hypenodini


title: Carballo

text:
Carballo là một đô thị của Tây Ban Nha ở tỉnh A Coruña tại cộng đồng tự trị của Galicia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Concello de Carballo

Đô thị ở A Coruña


title: Eringhem

text:
Eringhem (Eringem in Tiếng Hà Lan) là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Draba extensa

text:
Draba extensa là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Wedd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.

Chú thích

Liên kết ngoài

Draba
Thực vật được mô tả năm 1864
Thực vật Ecuador


title: Vexillum smithi

text:
Vexillum smithi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Cormoranche-sur-Saône

text:
Cormoranche-sur-Saône là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Cormoranchesursaone


title: Barchi

text:
Barchi là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 45 km về phía tây của Ancona và khoảng 30 km về phía nam của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 978 và diện tích là 17,3 km².

Barchi giáp các đô thị sau: Fratte Rosa, Mondavio, Orciano di Pesaro, Sant'Ippolito.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Nyceryx maxwelli

text:
Nyceryx maxwelli là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Bolivia và Venezuela.

Sải cánh khoảng 63 mm. Nó gần giống loài Nyceryx continua cratera.

Cá thể trưởng thành mọc cánh quanh năm.

Chú thích

Tham khảo

Nyceryx
Động vật Bolivia
Động vật Venezuela
Côn trùng Nam Mỹ


title: Ngọc Côn

text:
Ngọc Côn là một xã thuộc huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Ngọc Côn là xã cực bắc của huyện Trùng Khánh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Ngọc Khê
Phía tây giáp xã Phong Nặm
Phía nam giáp xã Ngọc Khê và xã Phong Nặm
Phía bắc giáp Trung Quốc.

Xã Ngọc Côn có diện tích 23,68 km², dân số năm 2019 là 2.649 người, mật độ dân số đạt 112 người/km².

Xã có tỉnh lộ 213 chạy qua và nối đến cửa khẩu Pò Peo trên biên giới với Trung Quốc. Trên địa bàn xã có núi Lũng An, núi Lũng Khuốt, núi Lũng Qua, núi Lũng Thoang, núi Pò Dao, núi Tôm Đeng. Đây là nơi sông Quây Sơn chảy vào lãnh thổ Việt Nam.

Lịch sử
Xã Ngọc Côn được thành lập vào ngày 13 tháng 12 năm 2007 trên cơ sở điều chỉnh 2.367,63 ha diện tích tự nhiên và 2.226 người của xã Ngọc Khê.

Đến năm 2019, xã Ngọc Côn được chia thành 11 xóm: Pác Ngà, Keo Giáo, Khưa Hoi, Nà Giáo, Phia Mạ, Phia Muông, Phia Siểm, Pò Peo, Đông Xi, Tậư Bản, Bản Miài.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập hai xóm Keo Giáo và Phia Siểm thành xóm Keo Giáo - Phia Siểm
Sáp nhập hai xóm Pò Peo và Phia Muông thành xóm Pò Peo - Phia Muông.

Hành chính
Xã Ngọc Côn được chia thành 9 xóm: Bản Mài, Đông Xi, Keo Giáo - Phia Siểm, Khưa Hoi, Nà Giáo, Pác Ngà, Phia Mạ, Pò Peo - Phia Muông, Tậư Bản.

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Chingeltei

text:
Chingeltei () là một trong chín Düüreg (quận) tại thủ đô Ulaanbaatar, Mông Cổ. Chingeltei được chia thành 18 Khoroo (phường). Chingeltei có diện tích 89.3 và dân số đầu năm 2009 đạt 140.019 người. Khu vực này nằm tại phía bắc thủ đô và thuộc vùng chân núi Chingeltei Uul, một trong bốn ngọn núi thiêng bao quanh thủ đô.

Tham khảo

Quận Ulaanbaatar


title: Santo Stefano in Aspromonte

text:
Santo Stefano in Aspromonte là một đô thị ở tỉnh Reggio Calabria trong vùng Calabria, Ý, có cự ly khoảng 110 km về phía tây nam của Catanzaro và khoảng 12 km về phía đông bắc của Reggio Calabria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.382 người và diện tích là 17,7 km².

Đô thị Santo Stefano in Aspromonte có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Gambarie and Mannoli.

Santo Stefano in Aspromonte giáp các đô thị: Laganadi, Reggio Calabria, Roccaforte del Greco, San Roberto, Sant'Alessio in Aspromonte, Scilla.

Biến động dân số

Notes and chú thích

Đô thị tỉnh Reggio Calabria
Đô thị Thành phố trung tâm Reggio Calabria


title: Aulacophora medioflava

text:
Aulacophora medioflava là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Germani

text:
Germani là một nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn có ký hiệu Ge và số nguyên tử 32. Nó là một á kim màu trắng bạc, cứng, bóng, về mặt hóa học là tương tự như thiếc. Germani tạo ra một lượng lớn các hợp chất hữu cơ kim loại và là vật liệu bán dẫn quan trọng được sử dụng để sản xuất transistor. Nó được đặt tên theo tên gọi của Đức trong tiếng La tinh là Germania.

Các đặc trưng

Germani là một nguyên tố màu trắng ánh xám, cứng có nước bóng kim loại và cấu trúc tinh thể tương tự như kim cương. Ngoài ra, một điều quan trọng cần lưu ý là germani là chất bán dẫn, với các tính chất điện nằm giữa các kim loại và các chất cách điện. Ở trạng thái nguyên chất, á kim này là chất kết tinh, giòn và duy trì độ bóng trong không khí ở nhiệt độ phòng. Các kỹ thuật tinh chế khu vực đã dẫn tới việc sản xuất germani kết tinh cho ngành công nghiệp bán dẫn với hàm lượng tạp chất chỉ ở cấp độ 10−10. Cùng với gali, bismuth, antimon và nước, nó là một trong các chất giãn nở ra khi đóng băng. Dạng oxide, dioxide germani, cũng có tính chất bất thường như có chiết suất cao đối với ánh sáng nhìn thấy, nhưng lại là trong suốt với ánh sáng hồng ngoại.

Lịch sử
Năm 1871, germani (tiếng La tinh germania để chỉ Đức) là một trong các nguyên tố mà Dmitri Ivanovich Mendeleev dự báo là tồn tại như là nguyên tố tương tự nhưng còn thiếu của nhóm silic (Mendeleev gọi nó là "eka-silicon"). Sự tồn tại của nguyên tố này được Clemens Winkler chứng minh năm 1886. Sự phát hiện này là sự khẳng định quan trọng cho ý tưởng về tính tuần hoàn nguyên tố của Mendeleev.

Sự phát triển của các transistor bằng germani đã mở ra vô vàn ứng dụng của điện tử học trạng thái rắn. Từ năm 1950 cho tới đầu thập niên 1970, lĩnh vực này đã tạo ra một thị trường ngày càng tăng cho germani, nhưng sau đó silic độ tinh khiết cao đã bắt đầu thay thế germani trong các loại transistor, diode và chỉnh lưu. Silic có các tính chất điện học tốt hơn, nhưng đòi hỏi độ tinh khiết cao hơn—một độ tinh khiết mà con người không thể đạt được ở quy mô thương mại trong giai đoạn đầu. Trong khi đó, nhu cầu về germani trong các mạng liên lạc viễn thông bằng cáp quang, các hệ thống quan sát ban đêm bằng hồng ngoại và các xúc tác polyme hóa đã gia tăng một cách mạnh mẽ. Các ứng dụng này chiếm tới 85% nhu cầu tiêu thụ germani toàn thế giới vào năm 2000. Germani khác với silic ở chỗ việc cung cấp silic bị hạn chế bởi năng lực sản xuất trong khi việc cung cấp germani bị hạn chế bởi sự hạn chế các nguồn có thể khai thác.

Ứng dụng
Không giống như phần lớn các chất bán dẫn khác, germani có vùng cấm nhỏ, cho phép nó phản ứng rất hiệu quả với ánh sáng hồng ngoại. Vì thế nó được sử dụng trong các kính quang phổ hồng ngoại và các thiết bị quang học khác trong đó đòi hỏi các thiết bị phát hiện cực kỳ nhạy với tia hồng ngoại. Chiết suất của oxide germani và thuộc tính tán sắc của nó làm cho germani là hữu ích trong các thấu kính camera góc rộng và trong kính vật của các kính hiển vi.

Các transistor từ germani vẫn còn được sử dụng trong một số hộp dậm chân của các nhạc công muốn tái tạo các đặc trưng âm khác biệt cho âm "fuzz" từ thời kỳ ban đầu của rock and roll, đáng chú ý có Fuzz Face của Dallas Arbiter.

Germani là vật liệu quang học hồng ngoại có tầm quan trọng cao và có thể dễ dàng cắt, đánh bóng thành các thấu kính hay cửa sổ. Cụ thể, nó được sử dụng như là thấu kính vật trong các camera nhiệt làm việc trong khoảng bước sóng 8-14 micron chụp hình nhiệt thụ động và cho hot-spot detection in military and fire fighting applications. Vật liệu này có chiết suất rất cao (4,0) và vì thế cần được bọc lót chống phản xạ. Cụ thể, lớp bọc lót chống phản xạ đặc biệt rất cứng như cacbon tựa kim cương (DLC) (chiết suất 2,0) là phù hợp tốt nhất và sản sinh ra bề mặt cứng như kim cương có thể chống chịu được các tác động môi trường khác nhau.

Hợp kim gecmanua silic (hay "silic-germani", SiGe) rất nhanh chóng trở thành vật liệu bán dẫn quan trọng, dùng trong các mạch IC tốc độ cao. Các mạch IC dùng các tính chất của kết nối Si-SiGe có thể nhanh hơn nhiều so với các mạch chỉ dùng silic.

Ứng dụng khác:
 Tác nhân trong sản xuất hợp kim
 Phosphor trong các đèn huỳnh quang
 Chất xúc tác
 Các thiết bị phát hiện dùng một tinh thể germani độ tinh khiết cao có thể nhận dạng chính xác nguồn bức xạ (ví dụ trong an ninh hàng không)
 Các đĩa bán dẫn với nền là germani cho các tế bào quang điện hiệu suất cao đa kết nối trong các ứng dụng cho tàu vũ trụ.

Một vài hợp chất của germani có độc tính thấp đối với động vật có vú, nhưng lại có độc tính cao đối với một vài loại vi khuẩn nào đó. Tính chất này làm cho chúng trở thành có ích như là các tác nhân chữa trị bằng hóa chất.

Các tinh thể germani độ tinh khiết cao được dùng trong các máy dò cho kính quang phổ gamma.

Nghiên cứu của FDA đưa ra kết luận rằng germani, khi sử đụng như là chất bổ sung dinh dưỡng, "thể hiện một số nguy hiểm tiềm tàng cho sức khỏe con người".

Trong những năm gần đây germani được gia tăng sử dụng trong các hợp kim của các kim loại quý. Ví dụ, trong hợp kim bạc sterling, nó được thêm vào để giảm vết bẩn màu, tăng chống xỉn màu, và làm tăng phản ứng của hợp kim đối với xơ cứng kết tủa.

Phổ biến

Nguyên tố này được tìm thấy trong argyrodit (sulfide của germani và bạc); than đá; germanit; quặng kẽm; và một số khoáng vật khác.
Xem thêm Khoáng vật germani

Ở quy mô thương mại, germani thu được từ quặng kẽm nhờ xử lý bụi quặng nóng chảy cũng như từ các phụ phẩm sau cháy của một vài dạng than đá. Vì thế nguồn dự trữ lớn của germani chính là các nguồn than đá.

Á kim này có thể tách ra từ các kim loại khác bằng cách chưng cất phân đoạn tetraclorua dễ bay hơi của nó. Kỹ thuật này cho phép sản xuất germani cực kỳ tinh khiết.

Giá cả
Năm 1998 giá thành của germani vào khoảng 0,70$/kg. Tuy nhiên, giá thành này liên tục giảm kể từ đó:

Hợp chất
Một số hợp chất vô cơ của germani như gecman (tetrahiđrua germani (GeH4), tetraclorua germani (GeCl4),
và dioxide germani (germania) (GeO2). Một số hợp chất hữu cơ của germani như tetrametylgecman hay tetrametyl germani, (Ge(CH3)4), và tetraetylgecman hay tetraetyl germani, (Ge(C2H5)4). Hợp chất hữu cơ mới của germani gần đây (isobutylgecman ((CH3)2CHCH2GeH3), đã được thông báo là chất lỏng ít nguy hại hơn để thay thế cho khí gecman độc hại trong các ứng dụng bán dẫn.

Xem thêm
Hợp chất germani
Gecman
Gecmanua

Tính chất
Germani nguyên chất được biết đến với việc sinh ra một cách tự phát các biến vị xoắn rất dài, còn gọi là râu germani. Sự phát triển của các râu này là một trong các nguyên nhân chính trong các hỏng hóc của các diode và transistor cũ sản xuất từ germani, do phụ thuộc vào việc chúng kết thúc chạm vào đâu mà điều đó có thể dẫn tới đoản mạch.

Tham khảo
Phòng thí nghiệm quốc gia Hoa Kỳ Los Alamos – Germanium

Chú thích

Liên kết ngoài

WebElements.com – Germanium

Nguyên tố hóa học
Á kim
Bán dẫn
Vật liệu bán dẫn
Vật liệu quang học
Từ gốc Latinh


title: Rogny

text:
Rogny  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Bulbophyllum xanthotes

text:
Bulbophyllum xanthotes là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

xanthotes]]

X


title: Arturo Pérez de Alejo Rodríguez

text:
Arturo Pérez de Alejo Rodríguez là nhà hoạt động nhân quyền và nhà bất đồng chính kiến người Cuba.

Sự nghiệp
Ông làm chủ tịch tổ chức bảo vệ nhân quyền Frente Escambray và là nhà hoạt động ủng hộ dự án Varela. Ông cũng là thành viên của Phong trào hành động dân chủ, Đảng hành động dân chủ và Mặt trận dân chủ độc lập.

Ông bị chính quyền Cuba bắt trong vụ mùa xuân đen năm 2003 và bị phạt 20 năm tù. Vào thời điểm bị bắt, ông đang làm chủ tịch Mặt trận Nhân quyền Escambray.  Tổ chức Ân xá Quốc tế đã tuyên bố ông là một tù nhân lương tâm.

Đời tư
Ông kết hôn với Ada Moraima León Sabina. Họ có hai người con.

Tham khảo

Năm sinh thiếu
Nhân vật còn sống
Nhà bất đồng chính kiến Cuba
Nhà hoạt động dân chủ
Nhà hoạt động nhân quyền
Tù nhân lương tâm


title: Deromecus melanurus

text:
Deromecus melanurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Deromecus


title: Pont-Salomon

text:
Pont-Salomon là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 633 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 1743 người.

Tham khảo

Pontsalomon


title: Agesilaos II

text:
Agesilaos II, hoặc là Agesilaus II (Tiếng Hy Lạp ) (444 trước Công Nguyên – 360 trước Công Nguyên) là một vị vua nhà Eurypond của Sparta, trị vì từ khoảng năm 400 trước Công Nguyên cho đến năm 360 trước Công Nguyên.,Ttrong phần lớn triều đại ông, ông "vừa là một vị tướng sáng suốt vừa là một vị vua xuất chúng của toàn thể Hy Lạp" (theo Plutarchus), và gắn liền với mọi chiến công và vận mệnh của Sparta. Ông được xem là một vị vua rất mạnh mẽ. Dưới thời ông, xứ Sparta lên đến cực thịnh, nhưng sau đó lại suy sụp. Khi mới lên ngôi, ông tấn công Ba Tư, sau đó quay về Hy Lạp theo đường tiến quân của Xerxes I năm xưa, và bẻ gãy cuộc tấn công của các láng giềng nhằm lật đổ sự bá quyền của người Sparta trên toàn cõi Hy Lạp. Nhưng rồi, trong khi sức mạnh của Sparta ngày càng gia tăng, thời kỳ bá chủ của Sparta kết thúc khi quân Sparta bị quân Thebes đánh bại trong trận Leuctra vào năm 371 trước Công Nguyên. Sau đó, Agesilaos II thành công trong cuộc chiến đấu bảo vệ thành bang Sparta thoát khỏi cuộc xâm lược của quân Thebes. Không những thế, cuối đời ông còn giành những chiến thắng tại Ai Cập. Các sử gia Hy Lạp cổ đại coi ông là nhân vật kiệt xuất nhất của thời đại. Nhà sử học Xenophon có viết tiểu sử của vị anh hùng này.

Tiểu sử

Đầu đời
Agesilaos là con của vua Archidamos II và bà vợ thứ là Eupolia,
 ông là anh trai của Cynisca (người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử cổ đại giành chiến thắng trong Hy Vận Hội Olympic) và là em trai khác mẹ của Agis II.

Sử cũ không ghi chép nhiều về thuở bé của Agesilaus. Chúng ta biết rằng ông không có cơ may kế thừa ngôi báu của vua anh Agis II, chủ yếu là do ông đi khập khiễng ngay từ khi sinh ra, và do Agis II cũng có một đứa con là Leotychidas. Do đó, Agesilaos được rèn luyện theo lối truyền thống của xứ Sparta, gọi là agoge. Qua đó, ông hiểu trách nhiệm tuân phục người bề trên và luật pháp. Ông là một người vô cùng tham vọng, và dù ông thường mặc một chiếc áo choàng giản dị, điều này không thể che giấu thói kiêu ngạo của ông. Nhưng sau này Leotychidas bị loại ra khỏi vòng hợp pháp do những tin đồn thời ấy cho rằng người này thực chất là con của Alcibiades, và Agesilaos II lên nối ngôi vào năm 401 trước Công nguyên, khi ấy ông đã 40 tuổi. Không những do có lời đồn rằng Leotychidas là con riêng của vợ Agis II với Alcibiades, việc kế vị của Agesilaos II còn nhờ phần lớn vào sự can thiệp của tướng Lysandros - người muốn ông sẽ trở thành một vị vua luôn biết nghe theo lời mình, từ đó mở ra thành công của những ý đồ chính trị của Lysandros. Tuy nhiên, Agesilaos II đã tỏ ra là một người Sparta chân chính và do đó ông đã không để Lysandros lộng quyền. Khi ấy, Athena đã suy sụp và Sparta là bá chủ của toàn thể Hy Lạp.

Bản tính lịch thiệp và dễ gần khiến Agesilaus được mọi người quý mến, còn hoài bão và lòng ham muốn thích mạo hiểm khiến ông trở thành một thủ lĩnh. Bất kể nhiệm vụ khó khăn như thế nào, Agesilaus đều kiên trì thực hiện cho đến khi vượt qua mọi trở ngại bằng năng lực và sự bền vỉ không mệt mỏi của mình. Ông hăng hái chấp hành mọi kỷ luật và không bao giờ kêu ca hay phàn nàn. Với ông, một lời khiển trách dù là nhỏ nhất cũng gây đau đớn hơn bất cứ một công việc nặng nhọc hay thương tích nào.

Buổi đầu trị vì

Khi lên làm vua, Agesilaus luôn sốt sắng làm theo ý muốn của các pháp quan. Bằng cách đó, ông đã kết thân với họ. Trước khi Agesilaus lên làm vua, giữa các vị vua và các pháp quan luôn có mâu thuẫn nên quyền lực của nhà vua bị suy yếu nhưng bằng cách sẵn sàng nhân nhượng trước uy quyền hợp pháp của các pháp quan, Agesilaus đã thực sự nâng cao quyền lực của mình. Mỗi khi muốn làm một việc nào đó,trước tiên ông luôn hỏi ý kiến của các pháp quan. Khi họ muốn trao đổi với ông, ngay lập tức ông đến gặp họ. Bằng cách này hay cách khác, ông tôn trọng quyền của các pháp quan và chứng tỏ rằng hành động của ông nhằm mở rộng quyền lực cho họ chứ không phải bản thân. Về phần mình, họ cũng giám sát ông nhẹ nhàng như một con ngựa thuần. Nhưng cũng chính mối quan hệ thân thiện với Agesilaus mà các pháp quan đã lập ra một tiền lệ rất nguy hiểm đối với các vị vua sau này. Tuy nhiên, các pháp quan cũng không thực sự hài lòng khi thấy mọi ý tưởng chống đối Agesilaus đều biến mất vì tình bạn nồng ấm của ông với họ và với dân chúng. Thậm chí có lần họ đã phạt ông vì ông đã trở nên quá gần gũi với thần dân.

Đầu tiên, chúng ta được biết về thời trị vì của ông qua việc trấn áp cuộc phản nghịch của Cinadon. Tiếp theo đó, vào năm 396 trước Công Nguyên, vua Agesilaus II thân chinh thống suất một đội quân gồm có 2 nghìn người neodamodes (nô lệ được giải phóng) và 6 nghìn quân đồng minh để giải phóng các thành phố Hy Lạp thoát khỏi ách thống trị của Đế quốc Ba Tư. Ông là vị vua đầu tiên của xứ Sparta đi chinh chiến tại châu Á. Trong khi đội quân này tập hợp ở Aulis, Agesilaus đã có một giấc mơ. Ông nhìn thấy một ông lão lại gần và nói: "Hỡi nhà vua Sparta, chắc hẳn nhà vua đã từng biết rằng trước đây từng có một vị tướng Hy Lạp đến tấn công châu Á. Đó là Agamemmon. Bây giờ nhà vua cũng đang ở nơi ông ta từng ở, cũng chỉ huy những chiến binh cùng xuất phát từ một thành phố, trong cuộc chiến tranh chống lại cùng một kẻ thù nên nhà vua cũng phải làm lễ tế thần y như ông ta trước kia". Agesilaus nhớ rằng Agamemmon đã hi sinh chính con gái mình làm vật cúng tế cho nữ thần Artemis tại thành phố mà Agesilaus đang ở. Nhưng ông nói với bạn bè rằng ông sẽ hiến tế cho nữ thần với một vài vật tế phù hợp chứ không thể bắt trước sự tàn bạo của vị vua thời trước. Thay cho con gái mình, Agesilaus tế thần bằng một con hươu và ông muốn người của ông thực hiện lễ tế thần thay cho thầy tế lễ nhưng người Thebes đã can thiệp để ngăn ngừa việc này đây là một sự sỉ nhục khiến ông cả đời căm ghét xứ Thebes. Khi ông kéo quân đến thành phố Ephesus (năm 396 TCN), ông phát hiện ra rằng Lysandros, một trong 30 cố vấn Sparta đi cùng với ông,có uy quyền rất lớn tại đây. Họ nhìn Agesilaus và thấy một người với cái chân khập khiễng nhỏ bé, thân thiện và chẳng có bẻ gì là của một vị chỉ huy và thường so sánh ông với Lysandros, một người oai nghiêm có phần lỗ mãng. Agesilaus chẳng có phong thái của một ông vua nên không được người Hy Lạp ở châu Á kính trọng còn Lysandros thì lúc nào cũng có một đám người cầu cạnh ở nhà và bất cứ nơi nào ông ta đến. Những cố vấn Sparta khác ghen tức với lòng tông trọng Lysandros một cách thái quá vì nó làm họ trông giống đầy tớ của Lysandros hơn là cố vấn của nhà vua. Mãi rồi Agesilaus cũng cảm thấy bực bội dù rằng bản chất của ông không phải người đố kỵ. Vì vậy, Agesilaos bắt đầu ngấm ngầm phá hoại uy tín của Lysandros, bất cứ điều gì Lysandros đề nghị trong hội đồng tướng lĩnh đều bị Agesilaos phản đối và ngược lại Agesilaos ủng hộ bất cứ điều gì Lysandros phản đối. Mọi người sớm nhận ra rằng việc ủng hộ Lysandros trong bất cứ đề xuất nào cũng đều nguy hiểm. Phát hiện tình huống khó khăn đó, Lysandros khuyên bạn bè đừng nên kết giao với ông nữa để tránh hậu họa. Khi nghe thấy tin này, Agesilaos thậm chí cảm thấy xúc phạm hơn vì điều này ám chỉ sự bất công dành cho Lysandros, chính vì thế ông bổ nhiệm Lysandros vào vị trí cai quản nhà bếp hoàng gia mới được thành lập.

Tissaphernes, quan satrap (Thống đốc) xứ Lydia và Caria, đã lừa Agesilaus bằng cách tuyên bố là sẽ trả lại sự tự do cho các thành phố Hy Lạp ở Tiểu Á nhưng đến khi tập hợp được một đạo quân lớn, ông ta lại vứt bỏ mặt nạ hòa bình và công khai gây chiến. Quân Sparta giả vờ tấn công vào xứ Caria, nhưng thực chất vua Agesilaus II thẳng tay tiến đánh xứ Phrygia, tại đây ông dễ dàng chiếm lĩnh được biết bao nhiêu là chiến lợi phẩm từ tay viên satrap Pharnabazus; Tissaphernes không thể hỗ trợ cho Pharnabazus, do ông ta đang tập trung quân sĩ tại xứ Caria. Sau khi nghỉ đông để cải tổ Kỵ binh (hippeis) bằng cách bắt những nhà giàu đi lính nhưng cho phép họ được nộp một con ngựa và một kị sĩ đi thay mình, ông tiến hành một cuộc thảo phạt xứ Lydia vào mùa xuân năm 395 trước Công Nguyên. Lần này Tissaphernes không bị mắc lừa Agesilaos mà chính ông ta mắc lừa chính mình, ông ta tin rằng Caria mới là mục tiêu thật sự. Nhưng lần này Agesilaus lại làm đúng như những gì ông nói, tấn công Lydia rồi tiến về thủ phủ Sardis mà không gặp sự kháng cự nào. Một lần nữa Tissaphernes lại phạm sai lầm khi phái kị binh quay lại Lydia tấn công quân Hy Lạp lúc đó đang mải mê cướp bóc. Agesilaus nghĩ rằng đó là lúc thích hợp nhất để giao chiến. Ông dùng kỵ binh và bộ binh nhẹ để chống lại kị binh Ba Tư rồi điều bộ binh nặng đến, ngay khi bị tấn công quân Ba Tư bỏ chạy. Quân Hy Lạp truy đuổi, giết được vô số quân địch và chiếm được doanh trại của kẻ thù. Tithraustes được cử tới để thế chức cho Tissaphernes, đồng thời giết chết Tissaphernes vì thất bại của ông ta. Một thỏa thuận được ký kết giữa Tithraustes và Agesilaos II - người đã rời khỏi miền Nam Lydia và tiếp tục chinh phạt xứ Phrygia, ông tàn phá xứ này cho đến tận mùa xuân năm sau. Thế rồi, ông lại ký thỏa ước với Pharnabazus và một lần nữa Nam chinh.

Người ta kể rằng vào năm 394 trước Công Nguyên, trong khi đóng quân tại đồng bằng Thebe, ông lập kế hoạch khởi binh đánh vùng hạ, hoặc thậm chí là tấn công thẳng tay vua Ba Tư là Artaxerxes II, nhưng rồi ông bị gọi về Hy Lạp do chiến tranh bùng nổ giữa xứ Sparta và liên quân Athena, Thebes, Corinth, Argos cùng vài thành bang khác. Khi lên đường trở về (Năm 394 TCN), Agesilaos đã mỉa mai bình luận rằng:"10000 cung thủ đã bắt ta phải rời châu Á". Ông nói thế vì các chính khách ở Thebes và Athens đã nhận khoản hối lộ 10000 đồng tiền vàng Ba Tư, những đồng tiền in hình cung thủ, để gây chiến với Sparta. Ông bèn tổ chức một cuộc hành binh xuyên Thrace và Macedonia và kéo đến xứ Thessaly, tại đây quân Kỵ binh Thessaly ngăn chặn ông, nhưng bị ông đánh lui. Sau đó, viện binh Phocis và Orchomenus kéo đến cùng với một đạo quân Sparta khác, ông giáp chiến với liên quân chống Sparta tại miền Coronea ở xứ Boeotia, trong một trận đánh rất khốc liệt mà kết thúc với chiến thắng lẫy lừng của quân Sparta, nhưng thắng lợi này không đem lại lợi thế cho người Sparta và nhà vua phải lui binh theo con đường Delphi tới miền Peloponnesus. Ít lâu trước khi trận đánh này, Hải quân Sparta mà ông là chỉ huy tối cao bị hạm đội hùng mạnh của Ba Tư dưới quyền Conon và Pharnabazus đập tan tại Cnidus. Nhà vua nghe được tin dữ khi ông đang kéo quân về đánh trận Coronea. Và ông an ủi ba quân rằng Đô đốc Hải quân Sparta là Pisandros đã hy sinh nhưng thắng trận này. Ông tổ chức một buổi lễ ăn mừng như thể quân Sparta vừa giành được thắng lớn trên biển rồi nhanh chóng tiến quân tiến lên giao chiến với quân Thebes. Trận đánh rất khó khăn và dữ dội cho cả hai bên nhưng cuối cùng quân Sparta vẫn giữ được trận địa, còn người Thebes phải cầu xin được mang xác binh lính của họ về. Trong trận này, Agesilaos chịu nhiều vết thương khi bị đâm xuyên áo giáp, nhưng ông không rời chiến trường cho đến khi tận mắt thấy xác những chiến binh Sparta được mang về còn nguyên áo giáp.

Vào năm 393 trước Công nguyên, Agesilaus II xua quân đánh phá xứ Argolis. Vào năm 392 trước Công nguyên, ông tích cực tham chiến trong cuộc Chiến tranh thành Corinth, giành được một vài thắng lợi tại lãnh thổ Corinth và chiếm lĩnh Lechaeum và Piraeus. Tuy nhiên, những chiến thắng này bị giảm giá trị do một đạo quân Sparta (mora) bị tướng Iphicrates xứ Athena hủy diệt, và Agesilaus II trở về Sparta. Vào năm 389 trước Công nguyên, ông phát động một chiến dịch tại miền Acarnania để giúp người Achaea, người Achaea muốn ông chiếm giữ lãnh thổ Acarnania để cho kẻ thù không thể gieo trồng. Agesilaos đáp lời:"Nếu năm tới, tất cả cánh đồng của họ đầy hoa màu thì họ lại càng sợ chiến tranh hơn". Đúng như Agesilaos tiên đoán, ngay khi quân Sparta tiến công, người Acarnania buộc phải giảng hòa với người Achaea bằng những điều khoản rộng rãi. Lúc này, người Ba Tư thống trị trên các vùng biển nên các vùng đất dọc theo bờ biển của Sparta thường bị cướp bóc. Vua Ba Tư giúp tiền bạc cho người Athen xây dựng lại tường thành. Do đó người Sparta nghĩ rằng tốt nhất nên giảng hòa với người Ba Tư. Một hiệp ước được ký kết sau đó, theo đó, Sparta sẽ từ bỏ xứ Ionia. Hai năm sau đó Hòa ước Antalcidas được ký kết với sự ủng hộ nồng nhiệt của ông, đem lại hòa bình cho Sparta. Theo sử cũ, trong thời bình, ông đã từ chối việc chỉ huy quân Sparta xâm lược vùng Mantineia, nhưng do tình bạn riêng tư mà ông tấn công xứ Phlius, và công khai biện hộ cho việc Phoebidas xâm chiếm xứ Cadmea. Cuộc công thành Phlius đã kết thúc với thắng lợi cua ông, buộc dân Phlius phải đầu hàng. Trong khi đó, vị vua đồng trị vì với ông là Agesipolis I nhà Agis đánh thắng dân Torone, nhưng bệnh chết vào năm 380 trước Công Nguyên và em là Cleombrotus I lên đồng cai trị với Agesilaos II.

Cuối thời
Khi một cuộc chiến tranh mới bùng nổ với Thebes, nhà vua hai lần tấn công xứ Boeotia (trong các năm 378 trước Công nguyên và 377 trước Công nguyên), mặc dù trong năm năm tới ông không thân chinh do lâm bệnh nặng (dù không quá nghiêm trọng). Trong hội nghị vào năm 371 trước Công nguyên, người ta ghi nhận về một cuộc tranh cãi giữa ông và tướng Epaminondas xứ Thebes, cuối cùng ông thắng thế và hoàn toàn loại bỏ Thebes ra khỏi nền hòa bình. Đây là lần đầu tiên ông điều hành việc đại sự kể từ khi ngã bệnh. Không những thế, ông còn nhờ Cleombrotos I tấn công Thebes vào năm 371 trước Công Nguyên. Cleombrotos I không có tài cầm quân như Agesilaos II, đồng thời cũng không căm hờn người Thebes như ông. Tuy nhiên, do Agesilaos II đãgià yếu của ông mà Cleombrotos phải chỉ huy thay ông. Một người Sparta tên là Prothous khuyên Cleombrotos I nên xây dựng lại đền thờ thần Apollo vừa bị hủy diệt trong một trận động đất, nhưng Agesilaos II lại ngăn cản vì cho đó là chuyện vớ vẩn. Cleombrotos I bị đánh bại trong trận Leuctra và thời kỳ bá chủ của Sparta chấm dứt. Cái chết của Cleombrotos I trong thảm họa này đã đánh dấu thất bại của chính sách của Agesilaos II. Quân Sparta lui binh về cùng với một đạo quân dự binh do con Agesilaos II là Archidamos chỉ huy.

Tuy nhiên, Agesilaos II quyết tâm phải gỡ gạc. Theo sử cũ, năm 370 trước Công nguyên, nhà vua tham gia trong một phái đoàn ngoại giao đến Mantineia, và tái hiện sức mạnh của Sparta bằng một cuộc chinh phạt vùng Arcadia. Sự sáng suốt và khí phách anh hùng của ông đã khiến cho xứ Sparta vẫn đứng vững trước các cuộc bạo loạn và nghịch phản của nô lệ, dân tự trị và thậm chí cả thần dân Sparta, và trước các kẻ thù của thành bang này là bốn đạo quân Thebes do Epaminondas cầm đầu. Quân Thebes đã tiến đánh xứ Laconia cùng năm đó, và một lần nữa vào năm 362 trước Công nguyên khi quân Thebes bất ngờ tấn công dữ dội và cướp được thành phố Laconia. Trận Mantinea (mà Agesilaus II không hề tham gia) đã dẫn đến một nền hòa bình chung: tuy nhiên, Sparta vẫn cô độc, và thậm chí không thể nào hy vọng lấy lại bá quyền xưa. Dù sao thì xứ Sparta cũng đã được cứu vãn khỏi nguy cơ diệt vong. Mọi người giờ đây đều muốn hòa bình, chỉ trừ Agesilaos muốn gây chiến chống lại thành bang Messenia, hi vọng giành được một phần đế chế Sparta ngày trước. Vì vậy, Agesilaos bị coi là tham lam, tàn bạo và dối trá, muốn tàn phá quê hương và luôn kích động chiến tranh chỉ vì tham vọng và thù oán cá nhân.

Theo Xenophon, Agesilaos II, để kiếm thêm tiền nhằm tiếp tục chiến tranh, đã cổ võ quan satrap Ariobarzanes II khởi binh chống vua Artaxerxes II của Ba Tư năm 364 trước Công Nguyên, và vào năm 361 trước Công Nguyên, ông kéo một đạo quân đánh thuê vào Ai Cập để hỗ trợ cho pharaon Nectanebo I và quan Nhiếp chính Teos chống quân xâm lược Ba Tư. Ít lâu sau, ông quay sang giúp em họ và cũng là kẻ thù của Teos - pharaon Nectanebo II, và mang lại cho Nectanebo II hai chiến thắng lừng lẫy. Nhờ đó, ông được Nectanebo II đã trả cho ông một khoản tiền bao gồm hơn 200 đồng talent. Cơ đồ bền vững, ông dương buồm về thành bang Sparta. Trên đường trở về quê hương, Agesilaus II - sau những năm tháng đã thể hiện tài năng xuất chúng của mình - qua đời tại xứ Cyrenaica, ở độ tuổi 84, sau khi trị vì được 41 năm trời. Thi hài được ướp bằng xáp, và được an táng trọng thể tại chính quốc Sparta. Ông được coi là một trong những vĩ nhân của xứ Sparta.

Chú thích

Đọc thêm
Cartledge, Paul. Agesilaos and the Crisis of Sparta. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1987.
Cawkwell, G.L. "Agesilaus and Sparta." The Classical Quarterly 26 (1976): 62-84.
David, Ephraim. Sparta Between Empire and Revolution (404-243 BC): Internal Problems and Their Impact on Contemporary Greek Consciousness. New York: Arno Press, 1981.
Forrest, W.G. A History of Sparta, 950-192 B.C. 2d ed. London: Duckworth, 1980.
Hamilton, Charles D. Agesilaus and the Failure of Spartan Hegemony. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1991.
Hamilton, Charles D. Sparta's Bitter Victories: Politics and Diplomacy in the Corinthian War. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1979.
Plutarch. Agesilaus. In Plutarch's Lives, Translated by Bernadotte Perrin, 11 vols. Cambridge: Harvard University Press, 1959-1967.
Wylie, Graham, "Agesilaus and the Battle of Sardis" Klio 74 (1992): 118-130.
Xenophon. A History of My Times (Hellenica), Translated by George Cawkwell. Boston: Penguin Books, 1966.

Sinh năm 444 TCN
Mất năm 360 TCN
Vua Sparta
Tướng Hy Lạp cổ đại
Người Hy Lạp thế kỷ 4 TCN
Thời bá chủ của Sparta
Năm 360 TCN
Mất thập niên 360 TCN
Năm 444 TCN


title: Palaeorhiza subhyalina

text:
Palaeorhiza subhyalina là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima & Lieftinck mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1983