title: Rio de Janeiro

text:
Rio de Janeiro (phát âm IPA ; theo tiếng Bồ Đào Nha nghĩa là "dòng sông của tháng Giêng"), hay còn gọi tắt là Rio là thành phố tại bang cùng tên (Bang Rio de Janeiro) ở phía Nam Brasil với diện tích 1260 km² và dân số đăng ký là 5,940,224 người. Thành phố này đã từng là thủ đô của Brasil giai đoạn 1763-1960 và của Đế quốc Bồ Đào Nha từ 1808-1821. Thành phố thường được gọi tắt là Rio và có biệt danh là A Cidade Maravilhosa (thành phố kỳ diệu). Vùng đô thị Rio de Janeiro có dân số lên đến 11.620.000 dân.

Thành phố này nổi tiếng với phong cảnh tự nhiên, các lễ hội carnival và nhạc samba và các loại hình âm nhạc khác, các bãi biển. Ở đây có bức tượng lớn của Đức Jesus đứng trên đỉnh núi nhìn ra biển. Sân bay quốc tế Galeão - Antônio Carlos Jobim kết nối thành phố Rio de Janeiro với các tuyến điểm Brasil và các thành phố trên thế giới. Dù có vẻ đẹp và sự quyến rũ, thành phố này vẫn là một trong những thành phố bạo động nhất thế giới.

Lịch sử

Thời kì thuộc địa Bồ Đào Nha

Người châu Âu lần đầu tiên gặp vịnh Guanabara vào ngày 1 tháng 1 năm 1502 (do đó gọi là Rio de Janeiro, "sông tháng Giêng"), bởi cuộc thám hiểm của Bồ Đào Nha dưới sự điều hành của thuyền trưởng Gaspar de Lemos của một chiếc tàu trong hạm đội Pedro Álvares Cabral, hoặc dưới Gonçalo Coelho. Được cho là nhà thám hiểm vùng Florence, Amerigo Vespucci, tham gia với tư cách là người quan sát theo lời mời của vua Manuel I trong cuộc thám hiểm đó. Vùng Rio là nơi có người Tupi, Puri, Botocudo và Maxakalí.

Năm 1555, một trong những hòn đảo của vịnh Guanabara, bây giờ được gọi là đảo Villegagnon, đã bị chiếm đóng bởi 500 thực dân Pháp thuộc đô đốc Pháp Nicolas Durand de Villegaignon. Do đó, Villegagnon đã xây dựng Fort Coligny trên đảo khi cố gắng thành lập thuộc địa Antarctique ở Pháp.

Thành phố Rio de Janeiro được thành lập bởi người Bồ Đào Nha ngày 1 tháng 3 năm 1565 và được đặt tên là São Sebastião do Rio de Janeiro, để tôn vinh thánh Sebastian, vị thánh là đồng hương và là người bảo trợ của Sebastião của phong kiến Bồ Đào Nha. Rio de Janeiro là tên của vịnh Guanabara. Cho đến đầu thế kỷ XVIII, thành phố bị đe dọa hoặc xâm chiếm bởi một số hải tặc cướp biển và hải tặc của Pháp như Jean-François Duclerc và René Duguay-Trouin.

Vào cuối thế kỷ XVII, vẫn còn trong thời kỳ Đường, Bandeirantes đã khám phá ra vàng và kim cương trong thuyền trưởng lân cận của Minas Gerais, do đó Rio de Janeiro trở thành một cảng thực tế hơn để xuất khẩu tài sản (vàng, đá quý, ngoài đường) hơn Salvador, Bahia, những nơi xa hơn về phía đông bắc. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1763, chính quyền đầu não thuộc địa Bồ Đào Nha ở Brasil được chuyển từ Salvador đến Rio de Janeiro. Thành phố vẫn chủ yếu là thủ đô thuộc địa cho đến năm 1808, khi gia đình hoàng gia Bồ Đào Nha và hầu hết các quý tộc ở Lisbon chạy trốn khỏi cuộc xâm lược Bồ Đào Nha của Napoléon Bonaparte, chuyển đến Rio de Janeiro.

Thủ đô của đế quốc Bồ Đào Nha
Vốn của vương quốc được chuyển tới thành phố, do đó Rio trở thành thủ đô duy nhất của châu Âu bên ngoài châu Âu. Vì không có không gian vật lý hoặc cơ cấu đô thị để chứa hàng trăm hoàng tộc người Bồ đến một lúc quá đông, nhiều người dân bị đuổi ra khỏi nhà của họ để cho bọn chúng ở. Trong những thập kỷ đầu tiên, một số cơ sở giáo dục đã được tạo ra, chẳng hạn như Học viện Quân sự, Trường Khoa học Hoàng gia, Nghệ thuật và Thủ công và Học viện Mỹ thuật Hoàng gia, cũng như Thư viện Quốc gia Brasil - với bộ sưu tập lớn nhất ở châu Mỹ Latinh - và Vườn Bách thảo. Ấn bản in ấn đầu tiên ở Brasil, Gazeta de Rio de Janeiro, đã được đưa vào lưu thông trong thời kỳ này. Khi Brazil được nâng lên vương quốc vào năm 1815, nó đã trở thành thủ đô của Vương quốc Bồ Đào Nha cho đến khi Hoàng gia Bồ Đào Nha quay trở lại Lisbon năm 1821, nhưng vẫn là thủ đô của Vương quốc Braxin.

Từ thời thuộc địa cho đến những thập niên độc lập đầu tiên, Rio de Janeiro là một thành phố của nô lệ. Đã có một lượng lớn nô lệ từ châu Phi đến Rio de Janeiro: năm 1819, có 145.000 nô lệ sang Rio. Năm 1840, số nô lệ đạt 220.000 người. Cảng Rio de Janeiro lúc ấy là cảng lớn nhất của nô lệ ở châu Mỹ.

Khi hoàng tử Pedro tuyên bố độc lập cho Brazil vào năm 1822, ông quyết định giữ Rio de Janeiro làm thủ đô của đế chế mới của mình trong khi tỉnh này được làm giàu bằng nông nghiệp mía đường ở vùng Campos, đặc biệt là với việc trồng cà phê mới ở thung lũng Paraiba. Để tách tỉnh khỏi thủ đô đế chế, thành phố này đã được cải tạo, vào năm 1834, tại đô thị trung lập, đi qua tỉnh Rio de Janeiro để có Niterói làm thủ đô.

Là một trung tâm chính trị của đất nước, Rio tập trung cuộc sống chính trị-đảng phái của đế quốc. Đây là giai đoạn chính của phong trào bãi nô và cộng hòa trong nửa cuối của thế kỷ XIX. [19] Vào thời điểm đó số lượng nô lệ châu Phi đã giảm đáng kể và thành phố được phát triển với hệ thống cống rãnh hiện đại, xe chở động vật, trạm xe lửa qua thành phố, khí đốt và ánh sáng điện, đường dây điện thoại và điện báo, đường ống nước và đường ống. Rio tiếp tục là thủ đô của Brazil sau năm 1889, khi chế độ quân chủ được thay thế bằng một nước cộng hòa.

Thời cộng hòa
Vào thời điểm nườc cộng hòa của Brazil được thành lập, thành phố thiếu quy hoạch đô thị và vệ sinh, làm lây lan một số bệnh như sốt vàng, lỵ, đậu mùa, lao và thậm chí là đại dịch Cái Chết Đen.. Pereira Passos, người được mệnh danh là Thị trưởng vào năm 1902, đã đưa ra những cải cách để hiện đại hóa thành phố, phá hủy khu ổ chuột nơi mà phần lớn dân nghèo sống. Những người này, hầu hết là hậu duệ của nô lệ, sau đó chuyển đến sống ở những ngọn đồi của thành phố, bước khởi đầu để tạo ra các đổi mới tiếp theo. Lấy cảm hứng từ thành phố Paris, Passos đã xây dựng Nhà hát Thành phố, Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia và Thư viện Quốc gia ở trung tâm thành phố; mang lại điện năng cho Rio và tạo ra các con đường lớn hơn để thích nghi thành phố với ô tô. Passos cũng đặt tên là Tiến sĩ Oswaldo Cruz làm Tổng giám đốc Y tế Công cộng. Kế hoạch của Cruz để làm sạch thành phố của bệnh bao gồm tiêm chủng bắt buộc của toàn bộ dân số và buộc phải vào nhà để giết muỗi và chuột. Người dân thành phố nổi dậy chống lại chính sách của Cruz, trong cái được gọi là Vắc-xin Revolt.

Năm 1910, Rio chứng kiến cuộc nổi dậy của Lash, trong đó các thành viên phi hành đoàn của Afro-Brazil trong Hải quân Braxin chống lại việc sử dụng nặng nề sự trừng phạt thân thể, tương tự như các nô lệ bị trừng phạt nhận được. Những người nổi dậy nắm quyền kiểm soát tàu chiến Minas Geraes và đe dọa sẽ bắn vào thành phố. Một cuộc nổi dậy quân sự xảy ra vào năm 1922, 18 cuộc nổi dậy của pháo đài Copacabana, một cuộc diễu hành đối với chính trường tân trang của Cộng hòa Old Republic. Cuộc nổi dậy này đánh dấu sự bắt đầu của Tenentism, một phong trào đã dẫn đến cuộc Cách mạng Braxin năm 1930 bắt đầu kỷ nguyên Vargas.

Cho đến những năm đầu của thế kỷ XX, thành phố này chủ yếu giới hạn trong khu phố bây giờ được biết đến như trung tâm thành phố lịch sử (xem bên dưới), trên miệng vịnh Guanabara. Trung tâm trọng lực của thành phố bắt đầu chuyển hướng Nam và Tây sang cái gọi là Zona Sul (Nam Khu) vào đầu thế kỷ XX, khi đường hầm đầu tiên được xây dựng dưới những ngọn núi giữa Botafogo và khu vực lân cận mà bây giờ được gọi là Copacabana. Sự mở rộng thành phố về phía bắc và nam được tạo điều kiện bằng việc củng cố và điện khí hóa hệ thống xe điện của Rio sau năm 1905. Vẻ đẹp tự nhiên của Botafogo, kết hợp với danh tiếng của khách sạn Copacabana Palace, khách sạn sang trọng của châu Mỹ vào những năm 1930, đã giúp Rio giành được danh tiếng ngày nay như một thị trấn bên bãi biển (mặc dù danh tiếng này đã bị làm mờ nhạt trong những năm gần đây) bằng bạo lực favela do buôn bán ma túy.

Đôi khi kế hoạch di chuyển thủ đô của quốc gia từ Rio de Janeiro đến trung tâm của Brazil đã được thảo luận, và khi Juscelino Kubitschek được bầu làm Tổng thống năm 1955, nó đã được thực hiện một phần nhờ sức mạnh của các lời hứa để xây dựng một thủ đô mới. Mặc dù nhiều người nghĩ rằng đó chỉ là hùng biện chiến dịch, Kubitschek đã quản lý để Brasília và một quận liên bang mới được xây dựng với chi phí lớn vào năm 1960. Vào ngày 21 tháng 4 năm đó, thủ đô của Brazil đã chính thức chuyển đến Brasília. Lãnh thổ của liên bang cũ trở thành bang Guanabara, sau vịnh giáp với nó về phía đông, bao gồm thành phố Rio de Janeiro. Sau cuộc đảo chính năm 1964, nơi đã thiết lập chế độ độc tài quân sự, nhà nước-thành phố là bang duy nhất còn lại ở Brazil để chống lại quân đội. Sau đó, vào năm 1975, một đạo luật của tổng thống được gọi là "The Fusion" đã loại bỏ tình trạng liên bang của thành phố và sáp nhập nó với Nhà nước Rio de Janeiro, với thành phố Rio de Janeiro thay thế Niterói làm thủ phủ của tiểu bang và thành lập Rio de Janeiro Vùng đô thị.

Năm 1992, Rio đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Trái Đất, một hội nghị của Liên Hợp Quốc nhằm chống lại sự thoái hoá môi trường. Hai mươi năm sau, năm 2012, thành phố này đã tổ chức một hội nghị khác về phát triển bền vững, được gọi là Hội nghị Liên hợp quốc về Phát triển Bền vững. Thành phố đã tổ chức Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2013, Ngày Giới trẻ Thế giới lần thứ hai ở Nam Mỹ và lần đầu tiên ở Brasil. Trong lĩnh vực thể thao, Rio de Janeiro là chủ nhà của Pan American Games 2007 và vòng chung kết World Cup 2014. Vào ngày 2 tháng 10 năm 2009, Ủy ban Olympic Quốc tế thông báo rằng Rio de Janeiro sẽ tổ chức Thế vận hội Mùa hè 2016 và Thế vận hội Paralympic 2016, đánh bại 3 đối thủ Chicago, Tokyo và Madrid. Thành phố này đã trở thành thành phố đầu tiên của Nam Mỹ tổ chức sự kiện và thành phố châu Mỹ Latinh thứ hai (sau Thành phố México năm 1968) để tổ chức Thế vận hội.

Địa lí

Rio de Janeiro nằm trên một dãi dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Brasil, gần chí tuyến nam, nơi có bờ biển chạy theo hướng đông-tây. Hướng phần lớn về phía nam, thành phố được thành lập trên một eo biển thuộc vịnh Guanabara (Baía de Guanabara), và lới vào của eo biển này được đánh dấu bởi một điểm trên đất liền được gọi là "Pão de Açúcar" – "calling card" của thành phố.

Trung tâm (Centro) của Rio nằm trên các đồng bằng của bờ biển phía tây vịnh Guanabara. Phần lớn hơn của thành phố thường được gọi là vùng phía Bắc kéo dài về hướng bắc trên các đồng bằng được cấu tạo bởi trầm tích biển và lục địa và trên các quả đồi cũng như các núi đá. Phần phía nam của thành phố kéo dài đến các bờ biển nô ra vùng biển mở, bị các núi ven biển chia cắt với phần trung tâm và phía bắc. Các núi và đồi này là những nhánh của Serra do Mar kép dài về phía tây nam, một dãy núi cấu tạo bởi gneiss-granite cổ tạo thành các sườn phía nam của cao nguyên Brazil. Vùng phía tây rộng lớn kéo dài bị phân cắt bởi các địa hình núi, đã được nối liền bởi các đường bộ và đường hầm mới vào cuối thế kỷ XX.

Dân số của thành phố Rio de Janeiro định cư trên một khu vực có diện tích 1182,3 km2, vào khoảng 6.000.000. Dân số của vùng đại đô thị này vào khoảng 11–13.5 triệu. Thành phố này từng là thủ đô của Brazil cho đến năm 1960, khi Brasilia được chọn làm thủ đô.

Cư dân của thành phố được biết đến như là cariocas. Ca khúc chính thức của Rio là "Cidade Maravilhosa" của nhà soạn nhạc André Filho.

Khí hậu

Rio thuộc vùng khí hậu savan nhiệt đới rất gần với ranh giới khí hậu nhiệt đới gió mùa theo phân loại khí hậu của Köppen, và thường đặc trưng bởi thời gian mưa kéo dài từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau. Ở các khu vực thuộc đất liền của thành phố, nhiệt độ trên 40 °C thường xuất hiện trong suốt hè mặc dù hiếm gặp trong các giai đoạn dài trong khi nhiệt độ tối đa trên 27 °C có thể xuất hiện trong một tháng (monthly basis).

Dọc theo bờ biển, gió thay đổi hướng thường xuyên tạo ra nhiệt độ ôn hòa. Do vị trí địa lý, thành phố thường hứng chịu các đợt lạnh kéo đến đầu tiên từ Nam Cực, đặc biệt vào mùa thu và đông làm cho thời tiết lạnh đi. Hầu hết trong mùa hè các đợt mưa rào thường gây ra lũ và lở đất. Các vùng núi có lượng mưa lớn hơn vì chúng là lá chắn luồn gió ẩm thổi đến từ Đại Tây Dương.

Có người từng nói rằng thành phố từng hứng chịu các đợt sương giá trong quá khứ, nhưng thông tin này không bao giờ được xác nhận. Một số khu vực thuộc bang bang Rio de Janeiro từng có mưa đá nhưng không thường xuyên (hiện tượng này hiếm gặp hoặc chỉ xảy ra hạn chế trong một vài vùng thuộc vùng đại đô thị và các vùng ngoại ô phía tây của thành phố), mỗi 2 thập kỷ hoặc ít hơn ở một số khu vực, và ở những khu vực khác có tuyết trên một lần trong mỗi thế kỷ, chủ yếu ở các thành phố Resende và Itatiaia (vĩ độ thấp hơn so với Rio de Janeiro, nhưng ở độ cao lớn hơn), các khu vực lạnh nhất ở bên dưới Nam Brasil, và nhiều phần là có sương giá.

Nhiệt độ trung bình thấp nhất nhàng năm là 21 °C, nhiệt độ trung bình cao nhất hàng năm là 27 °C, và nhiệt độ trung bình hàng năm là 23 °C. Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.175 mm.
Theo INMET, nhiệt độ thấp nhất ghi nhận được là 4,8 °C vào tháng 7 năm 1928 ở Campo dos Afonsos bairro (tiếng Bồ Đào Nha là "vùng lân cận"), và nhiệt độ tuyệt đối cao nhất là 44 °C vào tháng 2. Nhiệt độ thấp nhất từng xảy ra trong thế kỷ XXI cho đến nay là 8,1 °C ở Vila Militar vào tháng 7 năm 2011. Nói chung, nhiệt độ xuống dưới 10 °C là rất hiếm. Nhiệt độ ở Rio có sự khác biệt tùy thuộc vào địa hình, khoảng cách từ bờ biển và hướng gió. Vào mùa đông, thời tiết thường khá mát mẻ và ít mưa.

Nhiệt độ trung bình hàng năm của biển là dao động 23-24 °C, từ 22 °C trong giai đoạn tháng 7-10 đến 26 °C trong tháng 2 và tháng 3. Tháng khô nhất là tháng 8 còn tháng ẩm nhất là tháng 12.

Thiên nhiên
Rio de Janeiro được mệnh danh là thành phố giữa núi và biển với những bãi biển cát trắng trải dài, thảm thực vật của Vườn quốc gia Tijuca và Vườn bách thảo, đỉnh núi Corcovado (với bức tượng chúa Kitô nổi tiếng), những ngọn đồi xung quanh vịnh Guanabara... tất cả tạo ra một sự hài hòa cho một đô thị đông dân cư, góp phần vào phong cảnh văn hóa sống ngoài trời của thành phố.

Với những giá trị văn hóa, các công trình kiến trúc hài hòa với núi và biển, UNESCO đã công nhận Rio de Janeiro là di sản thế giới vào năm 2012 với các khu vực bao gồm: Bức tượng chúa Kitô, Vườn bách thảo, các công trình dọc bờ biển Copacabana, các công trình ở các ngọn đồi quanh Guanabara, công viên văn hóa của thành phố.

Nhân khẩu học

Theo Viện Địa lý và Thống kê Brasil, năm 2010 thành phố có 5.940.224 người định cư. Trong đó 3.234.812 là người da trắng (51,2%), 2.307.104 là người da nâu (36.5%), 724,197 là người da đen (11.5%), 46,484 người Đông Á (0.7%), 6,320 là người Amerindian (0.1%).

Năm 2010, Rio de Janeiro là thành phố đông dân thứ 2 Brasil sau São Paulo.. Cũng trong năm đó, thành phố có 1.200.697 cặp vợ chồng khác giới, và 5.612 cặp đồng giới (xem thêm Quyền LGBT ở Brazil). Dân số của Rio de Janeiro gồm 53,2% nữ và 46,8% nam.

Trước khi người châu Âu đến thuộc địa hóa, có ít nhất bảy dân tộc bản địa và nói 20 ngôn ngữ trong vùng này. Một phần trong đó sử dụng tiếng Bồ Đào Nha và một nhóm khác sử dụng tiếng Pháp. Những người nói tiếng Pháp sau đó bị tiêu diệt bởi những người Bồ Đào Nha, trong khi phần khác đã bị đồng hóa.

Rio de Janeiro là nơi định cư của phần lớn dân người Bồ Đào Nha ở ngoài Lisbon ở Bồ Đào Nha. Sau khi độc lập khỏi Bồ Đào Nha, Rio de Janeiro trở thành nơi đến của hàng trăm ngàn người di cư khỏi Bồ Đào Nha, chủ yếu trong đầu thế kỷ XX. Người nhập cư chủ yếu là nông dân nghèo sau đó họ tìm thấy sự hưng thịnh khi làm công nhân và tiểu thương ở Rio. Sự ảnh hưởng văn hóa của Bồ Đào Nha vẫn còn ở một số nơi trong thành phố (và các nơi khác của Rio de Janeiro), bao gồm kiến trúc và ngôn ngữ — hầu hết mỗi người bản địa của Brazil có liên kết văn hóa với Rio và nơi sinh sống biết cách làm thế nào để dễ dàng làm phân biệt giữa fluminense và các tiếng địa phương Brasil khác.

Cộng đồng người da đen được hình thành từ những cư dân mà tổ tiên của họ bị bán làm nô lệ, hầu hết từ Angola hoặc Mozambique, cũng như phần lớn người gốc Angolan, Mozambican và Tây Phi ở các phần khác của Brazil. Vũ điệu samba (từ Bahia với ảnh hưởng của Angolan) và các phiên bản lễ hội carnival địa phương nổi tiếng (từ châu Âu) đầu tiên chịu sự ảnh hưởng của cộng đồng người da đen ở Rio.

Kinh tế

Rio de Janeiro có GDP lớn thứ 2 trong nhóm các thành phố ở Brasil xếp sau São Paulo. Theo IBGE, GDP năm 2008 khoảng 201 tỉ USD, chiếm 5,1% GDP toàn quốc. Lĩnh vực dịch vụ chiếm tỉ lệ lớn nhất (65,52%), xếp sau là từ thuế (23,38%), công nghiệp (11,06%) và nông nghiệp (0,04%).

Rio de Janeiro (năm 2014) là thành phố xuất khẩu lớn thứ hai ở Brasil. Hàng năm, Rio xuất khẩu tổng cộng 7,49 tỷ đô la Mỹ (USD) của hàng hoá. Ba hàng hoá xuất khẩu hàng đầu của đô thị là dầu thô (40%), sắt bán thành phẩm (16%), và thép bán thành phẩm (11%). Các loại nguyên liệu của các sản phẩm khoáng sản (42%) và kim loại (29%) chiếm 71% tổng xuất khẩu từ Rio.

Rio là một trung tâm tài chính quan trọng, chỉ đứng sau São Paulo về khối lượng kinh doanh. Thị trường chứng khoán, mặc dù giảm đáng kể so với São Paulo, nhưng vẫn có tầm quan trọng lớn. Những thập kỷ gần đây đã chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ về mặt kinh tế, ngày càng trở thành một trung tâm dịch vụ và doanh nghiệp lớn của quốc gia. [105] Thành phố này là trụ sở chính của các công ty viễn thông lớn, như Intelig, Oi và Embratel. Các tổ chức giải trí và truyền thông lớn của Braxin có trụ sở tại Rio de Janeiro như tổ chức Globo và một số tờ báo lớn của Brazil: Jornal do Brasil, O Dia, và Rio kinh doanh.

Du lịch và giải trí là những khía cạnh quan trọng khác của đời sống kinh tế của thành phố và thành phố này là điểm thu hút khách du lịch hàng đầu của cả người Brazil và người nước ngoài.

Để thu hút ngành công nghiệp, chính phủ nhà nước đã chỉ định một số khu vực ở ngoại ô thành phố như các khu công nghiệp nơi cung cấp cơ sở hạ tầng và việc bán đất được thực hiện theo những điều kiện đặc biệt. Dầu mỏ và khí tự nhiên từ các cánh đồng ngoài khơi bờ biển phía bắc của bang Rio de Janeiro là tài sản chính được sử dụng để phát triển các hoạt động sản xuất tại khu vực đô thị của Rio, cho phép nó cạnh tranh với các thành phố lớn khác để đầu tư vào ngành công nghiệp.

Do gần các cơ sở cảng của Rio, nhiều công ty xuất nhập khẩu của Brazil có trụ sở tại thành phố. Ở Greater Rio, nơi có thu nhập đầu người cao nhất ở Braxin, thương mại bán lẻ là đáng kể. Nhiều cửa hàng bán lẻ quan trọng nhất nằm ở Trung tâm, nhưng một số khác nằm rải rác khắp các khu thương mại của các quận khác, nơi các trung tâm mua sắm, siêu thị và các cơ sở bán lẻ khác chiếm một lượng lớn thương mại tiêu dùng

So với các thành phố khác, nền kinh tế Rio de Janeiro lớn thứ 2 ở Brazil, đứng sau São Paulo và là nền kinh tế lớn thứ 30 trên thế giới với GDP là 201,9 tỷ Rupee trong năm 2010. Thu nhập bình quân đầu người của thành phố là R $ 22,903 trong năm 2007 (khoảng US $ 14,630). Theo đánh giá của chính quyền thành phố Mercer về mức sống của người lao động nước ngoài, báo cáo cho thấy Rio de Janeiro đứng thứ 12 trong số các thành phố đắt nhất trên thế giới trong năm 2011, tăng từ vị trí thứ 29 năm 2010, sau São Paulo (xếp thứ 10), và trước Luân Đôn, Paris, Milano, và thành phố New York. Rio cũng có mức giá khách sạn đắt nhất ở Brazil, và tỷ lệ khách sạn năm sao hàng năm là thứ đắt nhất thế giới sau thành phố New York.

Giáo dục

Tiếng Bồ Đào Nha là quốc ngữ và là ngôn ngữ được giảng dạy chính thức tại các trường. Tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha cũng được giảng dạy chính thức một phần trong chương trình đào tạo tại các trường trung học. Ngoài ra, cũng có các trường quốc tế như American School of Rio de Janeiro, Our Lady of Mercy School, Corcovado German School, Lycée Français và British School of Rio de Janeiro.

Các cơ sở giáo dục
Thành phố có nhiều trường đại học. Bộ Giáo dục Brasil đã xác nhận có khoảng 99 cơ sở đào tạo bậc trung học trở lên ở thành phố này. Một số cơ sở giáo dục đại học đáng chú ý là:

Đại học liên bang Rio de Janeiro (UFRJ);
Đại học Rio de Janeiro (UERJ);
Đại học liên bang Rural do Rio de Janeiro (UFRRJ);
Đại học liên bang Fluminense (UFF);
Đại học Công giáo Rio de Janeiro (PUC-Rio);
Getúlio Vargas Foundation (FGV);
Học viện Kỹ thuật quân sự (IME);
Viện Công nghệ Khoa học máy tính Rio de Janeiro (IST-Rio);
Đại học liên bang tại Rio de Janeiro (UNIRIO);
Đại học Estácio de Sá (UNESA);
Học viện Quốc gia về toán cơ bản và ứng dụng (IMPA).

Có hơn 137 cơ sở đào tạo trong toàn bang Rio de Janeiro.

Hệ thống giáo dục
Các trường tiểu học phần lớn chịu sự kiểm soát của chính quyền thành phố, trong khi vai trò của bang thì chi phối hệ thống các trường trung học. Cũng có một số nhỏ các trường chịu sự quản lý của chính quyền liên bang như trường hợp của Colégio Pedro II, Colégio de Aplicação da (UFRJ) và Centro Federal de Educação Tecnológica of Rio de Janeiro (CEFET-RJ). Ngoài ra, Rio cũng phát triển các trường tư thục ở tất cả các bậc học, cũng là nơi đặt trụ sở của nhiều trường cấp đại học.

Phát triển con người
Phát triển con người của Rio thay đổi mang tính địa phương, phản ánh sự biệt không gian và bất bình đẳng kinh tế xã hội. Năm 2000, một số khu vực lân cận của Rio có chỉ số phát triển con người cao hơn hầu hết các quốc gia phát triển nhất trên thế giới.

Các vấn đề xã hội

Có sự khác biệt đáng kể giữa người giàu và người nghèo ở Rio de Janeiro. Mặc dù thành phố được xếp vào nhóm các đô thị lớn trên thế giới, 1/5 dân cư sống trong các khu vực lân cận gọi là khu ổ chuột, là các khu nhà ở không có quy định nào cả. Trong các khu ổ chuột, 15% dân số là người nghèo, so với 10% tổng dân số. Chính phủ cũng có những giải pháp về vấn đề này như chương trình "Favela Bairro" nhằm di dời cư dân sống trong khu ổ chuột đến các chung cư như Cidade de Deus, và để cải thiện các điều kiện sống trong khu ổ chuột, và đưa các khu vực này lên ngang tầm với các khu khác của thành phố.

Tội phạm

Rio có tỉ lệ tội phạm cao, đặc biệt là tội giết người ở São Cristóvão/Mangueira, Grande Tijuca và Copacabana/Leme. Năm 2006, 2.273 người bị sát hại trong thành phố, tương ứng với 37,7 trường hợp trên 100.000 dân.
Theo một nghiên cứu của chính phủ liên bang, đô thị này xếp thứ 206 trên 5.565 trong danh sách các thành phố và đô thị có bạo lực cao nhất ở Brazil. Giữa năm 1978 và 2000, có 49.900 người bị giết ở Rio.

Cuộc chiến tranh ở thành thị liên quan đến cuộc chiến chống ma túy của cảnh sát chống lại bọn cướp, hoặc thậm chí là cảnh sát tham nhũng. Năm 2007, cảnh sát bị cáo buộc đã giết 1.330 người ở bang Rio de Janeiro, tăng 25% so với năm 2006 với 1.063 người bị giết. Trong khi đó cảnh sát trên khắp nước Mỹ đã giết 347 người trong năm 2006.

Quan hệ quốc tế

Thành phố kết nghĩa
Dưới đây là danh sách các thành phố kết nghĩa với Rio de Janeiro.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Images of Rio—Hundreds of images from the 1920s to the present

Thành phố cảng Brasil
Đô thị bang Rio de Janeiro
Cố đô
Di sản thế giới tại Brasil
Vịnh Guanabara
Khởi đầu năm 1565
Thủ phủ bang Brasil


title: Hylaeus semipersonatus

text:
Hylaeus semipersonatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1929


title: Hòn Tre (định hướng)

text:
Hòn Tre có thể là:

 Xã Hòn Tre, cũng là đảo Hòn Tre, thuộc huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang.
 Hòn Tre: thuộc tỉnh Khánh Hòa.
 Hòn Tre Lớn: thuộc Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
 Hòn Tre Nhỏ: thuộc Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
 Tên gọi khác của Hòn Đốc: thuộc thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang.


title: Abaciscus paucisignata

text:
Abaciscus paucisignata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được Warren miêu tả năm 1899. Nó được tìm thấy ở bán đảo Mã Lai và Borneo.

Chú thích

Tham khảo

Abaciscus
Động vật được mô tả năm 1899
Boarmiini
Bướm đêm Châu Á


title: Selatosomus coreanus

text:
Selatosomus coreanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Selatosomus


title: Chalcolepidius villei

text:
Chalcolepidius villei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Địa long

text:
Địa long hay còn gọi là khâu dẫn, khúc đàn, ca nữ, phụ dẫn (zh: 地龍), danh pháp khoa học là Pheretima, là một chi của giun đất được tìm thấy chủ yếu ở New Guinea và Đông Nam Á. Ở Việt Nam và Trung Quốc, địa long được dùng như một vị thuốc trong Đông y.

Các loài
 Pheretima darnleiensis, giun đất khổng lồ Kinabalu
 Pheretima praepinguis

Chú thích

P


title: Penia wangdiensis

text:
Penia wangdiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: 1631

text:
Năm 1631 (số La Mã: MDCXXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1631


title: Selena Gomez

text:
Selena Marie Gomez ( ; sinh ngày 22 tháng 7 năm 1992) là một nữ ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên và nhà sản xuất người Mỹ. Sinh ra và lớn lên tại Texas, Gomez bắt đầu sự nghiệp của mình với loạt phim truyền hình dành cho trẻ em Barney & Friends (2002–2004). Ở tuổi thiếu niên, cô được công nhận rộng rãi hơn nhờ vai diễn Alex Russo trong loạt phim truyền hình Wizards of Waverly Place (2007–2012) của Disney Channel từng đoạt giải Emmy.

Bên cạnh phim truyền hình, Gomez còn góp mặt trong các bộ phim điện ảnh như Another Cinderella Story (2008), Princess Protection Program (2009), Wizards of Waverly Place: The Movie (2009), Ramona and Beezus (2010), Monte Carlo (2011), Spring Breakers (2012), Getaway (2013), The Fundamentals of Caring (2016), The Dead Don't Die (2019) và A Rainy Day in New York (2019). Cô cũng lồng tiếng cho nhân vật Mavis trong loạt phim Hotel Transylvania (2012–nay) và điều hành sản xuất loạt phim truyền hình Netflix 13 Reasons Why (2017–2020) và Living Undocumented (2019).

Gomez đã phát hành ba album cùng với ban nhạc cũ Selena Gomez & the Scene: Kiss & Tell (2009), A Year Without Rain (2010) và When the Sun Goes Down (2011), tất cả đều nằm trong top 10 của Billboard 200 và đạt được chứng nhận Vàng. Ngoài ra, Gomez phát hành ba album với tư cách là nghệ sĩ solo: Stars Dance (2013), Revival (2015) và Rare (2020), tất cả đều đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200. Cô đã có 8 đĩa đơn đứng trong top 10 trên Billboard Hot 100: "Come & Get It", "The Heart Wants What It Wants", "Good for you", "Same Old Love", "Hands to Myself", "We Don't Talk Anymore" với Charlie Puth, "It Ain't Me" với Kygo và "Lose You to Love Me", đĩa đơn quán quân đầu tiên của cô trên bảng xếp hạng này.

Năm 2017, Gomez đã bán được hơn 7 triệu bản album và 22 triệu đĩa đơn trên toàn thế giới theo Billboard. Gomez cũng nhận được nhiều giải thưởng khác nhau và được vinh danh là Người phụ nữ của năm theo Billboard vào năm 2017. Cô có một lượng lớn người theo dõi trên mạng xã hội và có thời điểm là người được theo dõi nhiều nhất trên Instagram. Ngoài ra, Gomez còn sỡ hữu bao gồm một thương hiệu mỹ phẩm trang điểm, một dòng quần áo, một dòng túi xách, một dòng nước hoa và một công ty sản xuất tên là July Moonhead Productions. Cô làm việc với nhiều tổ chức từ thiện khác nhau và ở tuổi 17, cô được bổ nhiệm làm đại sứ thiện chí của UNICEF.

Cuộc đời và sự nghiệp

1992–2006: Thời thơ ấu và bắt đầu sự nghiệp

Selena Gomez được sinh ra ở Grand Prairie, Texas. Cô là con gái của cựu nữ diễn viên sân khấu Mandy Teefey (Née Cornett) và Ricardo Joel Gomez. Cha cô là người Mỹ gốc México và mẹ thì có tổ tiên có nguồn gốc từ Ý, nên Selena thừa hưởng đôi mắt, mái tóc tối màu và nét đẹp lai khỏe khoắn quyến rũ từ mẹ. Cha mẹ Selena đặt tên cho cô theo tên nữ ca sĩ Selena Quintanilla-Pérez. Selena nhận bằng tốt nghiệp trung học thông qua Giáo dục Tại Nhà năm 2010.

Về dòng máu Tây Ban Nha của mình, Selena nói: "Gia đình tôi có đạo Quinceañeras, và chúng tôi thường đi đến nhà thờ. Chúng tôi làm tất cả mọi thứ mà người Công giáo hay làm, nhưng chúng tôi không thực sự có bất cứ điều gì ngoại trừ truyền thống, đi đến công viên và có tiệc ngoài trời vào ngày chủ nhật sau khi đến nhà thờ".

Khi Selena chào đời, mẹ cô chỉ mới 16 tuổi, bố cô cũng chỉ đang là học sinh trung học. Ông bà Selena thường phải chăm sóc cháu để bố mẹ cô hoàn thành việc học tập. Gia đình họ lúc đó đã phải chật vật đối mặt với nhiều khó khăn tài chính. Đến năm Selena được 5 tuổi, bố mẹ cô đã ly hôn. Bà Mandy sau đó phải một thân một mình nuôi nấng con gái với thu nhập ít ỏi.. Tuy nhiên vào năm 2006, bà Mandy tái hôn với một người đàn ông tên Brian Teefey..

Selena kể lại: "Tôi còn nhớ xe mẹ tôi rất thường xuyên hết xăng. Chúng tôi phải lục lọi trong xe, thu nhặt từng đồng bạc lẻ để có tiền đổ xăng. Bởi lẽ mẹ tôi không bao giờ muốn phải xin tiền của ông bà ngoại". Bà Mandy cho biết, mẹ con họ chỉ có đủ tiền để mua mỳ Ý ở những dollar store (cửa hàng đồng giá 1 USD) để làm bữa tối. Nhưng nếu Selena muốn được đi xem concert ca nhạc, mẹ cô vẫn cố gắng dành dụm để giúp con được thỏa mong ước. Selena xúc động nói: "Mẹ tôi chưa bao giờ kể lể như kiểu chuyện đó to tát lắm. Khi ở bên tôi, bà ấy luôn tỏ ra mạnh mẽ. Mẹ đã gánh một trách nhiệm lớn trên vai khi sinh tôi ở tuổi 16. Mẹ đã từ bỏ tất cả vì tôi, bà ấy làm 3 công việc cùng lúc, nuôi nấng tôi, hy sinh cả cuộc đời vì tôi". Trải qua những tháng ngày tăm tối như thế, Selena đã không khỏi lo lắng sẽ không có tương lai xán lạn nào cho hai mẹ con họ vào lúc đó: "Tôi rất đau lòng khi bố mẹ tôi không còn bên nhau, mẹ tôi phải làm việc vất vả để cho tôi một cuộc sống tốt hơn và tôi thì không thể thấy được ánh sáng ở cuối đường hầm tăm tối này. Tôi sợ mình sẽ chẳng thể cải thiện được điều gì nếu cứ ở lại Texas".

Đam mê với diễn xuất của Selena bắt đầu kể từ khi cô xem mẹ mình diễn tập trên sân khấu kịch. Bà Mandy kể lại: "Khi đó con bé mới 6 hay 7 tuổi. Nó tới xem một buổi diễn tập cùng tôi, con bé chỉ ngồi yên một chỗ để xem, không cử động gì cả. Trên đường về, con bé chẳng nói gì, rồi bỗng thốt lên: "Mẹ ơi, con nghĩ nếu mẹ diễn như thế này thì sẽ hài hước hơn". Tôi nhận ra, ôi không, con mình sẽ trở thành một diễn viên. Có thời, con bé còn tuyển chọn những đứa trẻ trong xóm làm diễn viên và tập làm đạo diễn".

Selena đã bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của cô lúc 7 tuổi, cô đóng vai Gianna trong Barney & Friends cùng với Demi Lovato, Selena kể lại: "Hồi còn bé, tôi rất nhút nhát. Tôi không hiểu gì về những từ lóng thường dùng trong công việc quay phim. Tôi học tất cả từ Barney". Sau đó, Selena đã có một vai nhỏ trong Spy Kids 3-D: Game Over và bộ phim truyền hình Walker, Texas Ranger: Trial By Fire, cô cũng đóng vai chính trong bộ phim truyền hình Brain Zapped. Selena phát hiện ra rằng cô muốn trở thành một nữ diễn viên, trong cuộc phỏng vấn E Special, cô nói rằng: "Tôi cũng muốn đứng trên sân khấu giống như mẹ mình".

Năm 2004, Selena đã tham gia một cuộc thi tìm kiếm tài năng do Disney tổ chức. Selena cũng đã thu âm sẵn trước đó hai bản nhạc nền khác nhau cho hai chương trình của Disney. Năm 2006, Selena là khách mời trong The Suite Life of Zack & Cody.

2007–2012: Bứt phá với Disney và Selena Gomez and the Scene

Năm 2007, Selena được giao một vai trong phim Hannah Montana mùa 2, Selena vào vai cô ca sĩ Mikayla - đối thủ của Hannah Montana. Trong thời gian này Selena cũng tham gia thêm hai phim, cô vào vai Stevie Sanchez trong What's Stevie Thinking? - một tập phim của Lizzie McGuire và vai Alexa trong Arwin!- một tập phim của The Suite Life of Zack & Cody. Selena sau đó được nhận vai chính trong series Wizards of Waverly Place - Alex Russo, là một trong ba nhân vật chính của bộ phim, nội dung bộ phim nói về cuộc sống của một gia đình phù thủy. Sau khi nhận được tin, Selena đã cùng mẹ chuyển đến sống ở Hollywood để thuận tiện cho việc diễn xuất của cô, cô cũng đã thu âm ca khúc Everything is Not What It Seems, ca khúc chính của phim. Wizards of Waverly Place đã có một lượng khán giả là 5,9 triệu, trở thành một hit mới trên kênh Disney, bộ phim sau đó cũng nhận được vô số giải thưởng và đề cử. Năm 2008, Selena xuất hiện trong video Burnin' Up và là khách mời trong Jonas Brothers: Living the Dream của nhóm Jonas Brothers.

Trong thời gian làm việc cho phần hai của Wizards of Waverly Place, Selena đã xuất hiện trong Studio DC: Almost Live bên cạnh những ngôi sao khác của Disney. Cô thu âm bài hát "Cruella de Vil", trong đó có một video âm nhạc kèm theo cho album tổng hợp DisneyMania 6, sau đó cô thu âm ca khúc Fly to Your Heart, nhạc phim hoạt hình Tinker Bell. Selena cũng được chọn làm vai chính trong phim Another Cinderella Story trong năm đó. Bộ phim nhận được nhiều đánh giá tích cực và thắng giải của Writers Guild of America Award năm 2010. Cô thu âm ba ca khúc cho bộ phim và phát hành hai ca khúc trong số đó: Tell Me Something I Don't Know và New Classic (với Drew Seeley). Cô cũng đã có một vai lồng tiếng trẻ vị thành niên, là một trong những thị trưởng của chín mươi sáu cô con gái trong Horton Hears a Who! được phát hành vào tháng 3 năm đó. Trước sinh nhật năm 16 tuổi, Selena ký một hợp đồng thu âm với hãng đĩa Hollywood Records, một hãng đĩa thuộc sở hữu của Disney. Hãng đĩa này cũng từng ký hợp đồng với Miley Cyrus và Demi Lovato.

Năm 2009, Selena là khách mời trong một tập phim Sonny with a Chance mà Demi Lovato đóng vai chính. Selena cũng quay video cho Whoa Oh bản remix với Forever the Sickest Kids và được phát hành vào tháng tư. Selena và Demi Lovato sau đó cùng tham gia phim Princess Protection Program, phim thu hút được 8.500.000 người xem vào thời điểm đó, được xếp thứ ba Disney Channel Original Movie. Selena cùng Demi sau đó đã thu âm và quay video ca khúc One and the Same, ca khúc chính trong phim. Selena cũng xuất hiện với tư cách là Alex Russo trong Wizards on Deck with Hannah Montana, cô cũng lồng tiếng vai công chúa Selenia trong phim hoạt hình Arthur and the Revenge of Maltazard. Vào tháng 8, Selena xuất hiện trong Wizards of Waverly Place: The Movie , bộ phim ngắn dựa trên series đình đám Wizards of Waverly Place. Khi phim công chiếu đã có đến 11.400.000 người xem, trở thành bộ phim truyền hình đạt rating cao nhất của năm 2009 và đứng thứ hai của Disney sau High School Musical 2. Bộ phim sau đó đã thắng giải Outstanding Children's Program (Chương trình thiếu nhi nổi bật) của giải Emmy lần thứ 62.

Với hy vọng thành công khi đá chéo sang âm nhạc, Selena đã thành lập ban nhạc Selena Gomez & the Scene thông qua thỏa thuận của cô với hãng Hollywood Records. Ban nhạc phát hành album đầu tay của họ, Kiss & Tell vào ngày 29 tháng 9 năm 2009. Album là một sự kết hợp của nhiều phong cách khác nhau, nổi bật là rock, dance. Album ra mắt ở vị trí số 9 trên bảng xếp hạng Billboard 200. Vào ngày 5 tháng 3 năm 2010, album chứng nhận Vàng bởi RIAA với doanh số bán ra hơn 500,000 chỉ riêng tại Mỹ. Selena cho biết ban nhạc đã được thành tựu nhất định, tuy nhiên không lâu sau khi gia nhập ban nhạc, keyboard Nick Foxer đã rời nhóm không rõ lý do, sau đó anh được thay thế bởi Dane Forrest.

Selena cũng đã xác nhận rằng cô đồng sáng tác một bài hát trong album "I Won't Apologize". Single ra mắt đầu tiên là "Falling Down" vào ngày 21 tháng 8 năm 2009. Music Video "Falling Down" cũng được ra mắt sau khi bộ phim truyền hình Wizards of Waverly Place: The Movie công chiếu vào ngày 28 tháng 8 năm 2009. Nó đứng vị trí thứ 82 trên bảng xếp hạng U.S. Billboard Hot 100 thứ 69 trên Canadian Hot 100.. Single thứ hai của album là "Naturally" được phát hành vào ngày 11 tháng 12 năm 2009 cùng với một video âm nhạc. MV được quay vào ngày 14 tháng 11 năm 2009 và công chiếu trên Disney Channel sau tập phim Phineas and Ferb Christmas Vacation vào ngày 11 tháng 12 2009. Single ra mắt ở vị trí thứ 39 và sau đó đạt vị trí số 29 trên Billboard Hot 100 và đã đạt vị trí số 18 trên Canadian Hot 100. Đây là bản Hit của nhóm và đã lọt vào top 40 Bài hát cũng đã đánh bật single đầu tiên của Album là "Falling Down". Đĩa đơn cũng đã thành Hit lớn ở Hungary khi đứng ở vị trí thứ 4 và lọt vào top 5 của các bảng xếp hạnh danh giá trên Thế giới. Ngày 15 tháng 7 năm 2010, Đĩa đơn được chứng nhận đĩa bạch kim bởi RIAA cho doanh số bán hàng từ 1.000.000 ở Mỹ.

Ban nhạc đã thực hiện tour diễn Live in Concert. Ban nhạc cũng đã được làm khách mời đặc biệt và trình diễn trong chương trình Dancing with the Stars mùa thứ 9, The Ellen DeGeneres Show, Late Night with Jimmy Fallon, and Dick Clark's New Year's Rockin' Eve with Ryan Seacrest và nhiều chương trình khác. Selena Gomez & The Scene đã cùng với Justin Bieber biểu diễn tại 2010 Houston Livestock Show and Rodeo, Popcon.

Vào tháng 2 năm 2009, Selena được chọn làm vai chính trong phim Ramona và Beezus, một bộ phim dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên cho trẻ em của Beverly Cleary. Selena nói rằng cô cảm thấy không có áp lực trong việc thực hiện vai trò người lớn hơn: "Tôi nghĩ rằng tôi hoàn toàn nhận thức được suy nghĩ của khán giả và đối với tôi, tôi vẫn chỉ là một đứa trẻ. Tôi sẽ không bao giờ vào vai mà tôi không cảm thấy thoải mái làm hoặc khán giả của tôi sẽ không cảm thấy thoải mái khi nhìn thấy". Cùng năm đó, Selena Gomez & the Scene đã phát hành album phòng thu thứ hai của họ - A Year Without Rain được phát hành vào ngày 17 tháng 9 năm 2010.. Album ra mắt tại vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ, với doanh số bán ít hơn 66.000 bản, hầu như không đánh bại được Kiss & Tell. Album tiếp tục mang phong cách dance-pop/electropop/indie. Selena nói: "Tôi nghĩ rằng chúng tôi muốn làm một chút điều gì đó vui vẻ." Trong một cuộc phỏng vấn với Z100 New York, Selena nói rằng album sẽ giới thiệu một số bài hát đã không được đưa vào album đầu tiên và phần đầu tư còn lại của ban nhạc sẽ được đưa vào album nhiều hơn.

Đĩa đơn đầu tiên của album là Round & Round được phát hành vào ngày 18 tháng 6 năm 2010. Video đi kèm được quay tại Budapest và công chiếu hai ngày sau đó. Single được phát hành vào ngày 22 tháng 6 năm 2010. "Round & Round" đã lọt vào top 60 ở Áo, Đức và xuất hiện trong bảng xếp hạng ở Bỉ. Bài hát cũng đã được chứng nhận Vàng tại Mỹ bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm của Mỹ với doanh số bán hơn 500,000 bản.. Đĩa đơn ra mắt ở vị trí thứ 24 trên Billboard Hot 100 và vị trí 76 ở bảng xếp hạng Canadian Hot 100. Bài hát cũng leo lên vị trí 15 ở bảng xếp hạng Billboard Hot Digital Songs chart và vị trí thứ 47 ở Anh. Đĩa đơn thứ hai trong album là A Year Without Rain được phát hành vào ngày 7 tháng 9 năm 2010. Video kèm theo được phát hành vào ngày 3 tháng 9 năm 2010 trên kênh truyền hình Disney sau khi công chiếu bộ phim Camp Rock 2: The Final Jam. Selena Gomez & the Scene cũng đã trình diễn ca khúc Round & Round, A Year Without Rain trong các chương trình America's Got Talent, Blue Peter, Daybreak, MTV's The Seven; Good Morning America; The Ellen DeGeneres Show, Lopez Tonight. Ngày 27 tháng 10, Ban nhạc đã trình diễn các ca khúc trong album dưới dạng acoustic để làm từ thiện cho UNICEF. Họ cũng đã trình diễn trong tour diễn Jingle Ball vào tháng 12. Phiên bản tiếng Tây Ban Nha của "A Year Without Rain" ("Un Año Sin Lluvia") được phát hành ba tháng sau phiên bản tiếng Anh. Ngày 13 tháng 7, Bài hát của Selena Gomez & The Scene "Live Like There's No Tomorrow" được phát hành như một đĩa đơn riêng cho bộ phim điện ảnh Ramona and Beezus.. Năm 2011, ban nhạc biểu diễn A Year Without Rain và đã dành chiến thắng ở giải Favorite Breakout Artist của Peoples Choice Awards, Nhóm nhạc thậm chí đã đánh bật Justin Bieber.

Vào năm 2011, Selena đã được chọn để trở thành một trong ba vai chính trong Monte Carlo, cùng với Leighton Meester và Katie Cassidy. Để chuẩn bị cho vai diễn này, Selena đã phải học cách chơi polo, cũng như phải học cách nói hai giọng điệu khác nhau của người Anh. Cũng trong năm đó, Selena làm khách mời cho phim The Muppets và xuất hiện tại shows của Disney - So Random! và PrankStars.

Ngày 15 tháng 2 năm 2011, Hollywood Records xác nhận rằng ban nhạc Selena Gomez & the Scene đang thực hiện album thứ 3. Album này được ban đầu có tiêu đề Otherside. Sau đó nó được thay đổi là When the Sun Goes Down, và được phát hành vào ngày 28 tháng 6 năm 2011.. Đĩa đơn mở đường cho album là Who Says và nó được ra mắt trên On Air with Ryan Seacrest ngày 8 tháng 3. MV của ca khúc này được thực hiện bởi đạo diễn Chris Applebaum, công chiếu trên Vevo ngày 11 tháng 3.. Ngày 23 tháng 3 năm 2011, Hollywood Records đã công bố về chuyến lưu diễn của ban nhạc là We Own the Night Tour. Tour diễn mùa hè sẽ quảng bá album sắp tới của nhóm bắt đầu ngày 24 tháng 7 năm 2011.

Selena Gomez cũng tiết lộ trong một buổi phỏng vấn rằng đĩa đơn thứ 2 trong album sẽ là Love You Like a Love Song. Bài hát được phát hành vào ngày 17 tháng 6 năm 2011. Ngày 28 tháng 5, Selena công bố chính thức trên Twitter của mình rằng một trong những bài hát từ album, "Bang Bang Bang" sẽ được phát hành như là một đĩa đơn riêng trên iTunes vào ngày 7 tháng 6 năm 2011. Một đoạn trong ca khúc "Bang Bang Bang" cũng được phát độc quyền trên American Top 40 khi Selena Gomez được làm khách mời vào ngày 4 tháng 6 năm 2011. Đĩa đơn được phát hành vào ngày 28 tháng 6 năm 2011. Trong tháng 8 năm 2011, tại Teen Choice Awards 2011, ban nhạc đã trình diễn ca khúc "Love You Like a Love Song" và giành được giải thưởng Choice Group, Choice Single với ca khúc "Who Says", và giải "Choice Love Song" cho ca khúc "Love You Like a Love Song".. Love You Like a Love Song cũng đã được chứng nhận đĩa Bạch kim tại Mỹ bởi RIAA. Selena Gomez sau đó đã đăng một video lời nhạc của ca khúc Hit the Lights và 5 teasers giới thiệu ca khúc Hit the Lights. MV của ca khúc được phát sóng vào ngày 16 tháng 11 năm 2011. Ngày 8 tháng 5 năm 2012, "Love You Like A Love Song" đã được chọn làm một ca khúc trong tập phim 'Prom-asauraus' của Glee.

2012–2014: Sản phẩm âm nhạc solo Stars Dance và For You

Trong tháng 1 năm 2012, Selena đã tuyên bố tạm dừng sự nghiệp âm nhạc của cô để tập trung cho diễn xuất, Selena hy vọng cô có thể tập trung cho những bộ phim khác bên ngoài Disney, phim Wizards of Waverly Place sau đó cũng chính thức kết thúc sau 4 phần phát sóng trên Disney Channel. Cũng trong năm này, Selena đã được chọn thay thế cho Miley Cyrus trong bộ phim hoạt hình Hotel Transylvania lồng tiếng cho nhân vật Mavis - con gái của Dracula, được lồng tiếng bởi Adam Sandler. Bộ phim được giới thiệu tại Toronto International Film Festival lần thứ 37 và công chiếu vào ngày 28 tháng 9 năm 2012. Selena sau đó tham gia bộ phim Spring Breakers đóng cùng với Vanessa Hudgens, Ashley Benson và nam diễn viên James Franco, bộ phim được quay tại Sarasota, Florida - bộ phim được viết và đạo diễn bởi Harmony Korine, được công chiếu vào năm 2013. Ngoài ra, Selena cũng tham gia vào một bộ phim có tên Hot Mess - một bộ phim hài của đạo diễn Dave Meyers, Selena còn đóng một vai nhỏ trong phim Aftershock, một bộ phim kinh dị ở Chile. Ngày 7 tháng 4 năm 2012, Selena đã đăng một đoạn video tiết lộ rằng cô ấy đang quay một bộ phim hành động, tình cảm có tên The Getaway ở Bulgaria với nam diễn viên Ethan Hawke. Bộ phim được phát hành vào ngày 26 tháng 8 năm 2013. Selena sau đó trở lại màn ảnh nhỏ với vai diễn Alex Russo trong một tập phim đặc biệt: The Wizard Return: Alex vs Alex, bộ phim được bắt đầu khởi quay vào ngày 22 tháng 10 năm 2012, hoàn thành vào ngày 10 tháng 11 trong năm, và ra mắt khán giả vào ngày 13 tháng 3 năm 2013 trên kênh Disney Channel.

Năm 2013, Selena tiết lộ với báo chí rằng sắp ra mắt một album mới. Đĩa đơn đầu tiên từ album, "Come & Get It", trở thành đĩa đơn hit đầu tiên trong sự nghiệp solo của cô. Nó đã đạt đến vị trí thứ 6 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Selena đã phát hành album solo đầu tiên trong sự nghiệp, Stars Dance, vào ngày 23 tháng 7 năm 2013. Album đã đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, và là album đầu tiên của cô làm được điều đó. Đến tháng 9 năm 2014, Stars Dance đã bán được 400,000 bản trên toàn nước Mỹ Nó là album duy nhất của cô chưa đạt được chứng nhận từ RIAA. Đĩa đơn thứ hai từ album, "Slow Down", không lập lại được thành công của Come & Get It. Selena còn có Stars Dance Tour để quảng bá cho album, tuy nhiên Selena đã phải dừng tour Stars Dance vì mắc căn bệnh Lupus. Selena sau đó xuất hiện trong 2 bộ phim là Behaving Badly với Dylan McDermott, Nat Wolff và phim Rudderless, đạo diễn là William H. Macy.

Vào ngày 24 tháng 11 năm 2014, Selena đã phát hành một album tuyển chọn mang tên For You, là album cuối cùng cô hợp tác với hãng đĩa Hollywood Records. Đĩa đơn duy nhất của album, The Heart Wants What It Wants, cũng đã đạt đến vị trí thứ 6 trên Billboard Hot 100, trở thành hit top 10 thứ hai của cô ấy, sau Come & Get It, Selena sau đó ký hợp đồng với hãng Interscope Records vào tháng 12 năm 2014.

2015–2016: Stars Dance, sự hồi sinh, và các cuộc đấu tranh cá nhân
Selena bắt đầu làm việc cho album phòng thu solo của cô từ đầu năm 2015, đây là album đầu tiên cô hợp tác với hãng Interscope Records, cô còn góp giọng trong đĩa đơn của Zedd, "I Want You to Know", phát hành vào 23 tháng 2 năm 2015. Để quảng bá cho album, Selena đã phát hành một đĩa đơn mang tên "Good for You", hợp tác với rapper ASAP Rocky vào ngày 22 tháng 6 năm 2015, single này đã đạt được rất nhiều thành công trên các BXH, bài hát đạt hạng 5 trên Billboard Hot 100, trở thành một trong những bài hát thành công nhất của cô. Sau khi phát hành album Revival vào ngày 9 tháng 10 năm 2015, Selena tiếp tục phát hành đĩa đơn thứ hai từ album mang tên Same Old Love vào ngày 10 tháng 9 năm 2015 và đĩa đơn thứ ba mang tên Hands to Myself. Bên cạnh những sản phẩm âm nhạc, Selena còn có những dự định về phim ảnh, cô tham gia bộ phim Hotel Transylvania 2, ra mắt vào tháng 9 năm 2015, phim Neighbors 2 cùng với Zac Efron, phim In Dubious Battle với James Franco, phim The Big Short và phim The Fundamentals of Caring với Paul Rudd. Cô cũng hợp tác với Charlie Puth ca khúc We Don't Talk Anymore cho album phòng thu đầu tay của anh: Nine Track Mind, ca khúc này đã lọt vào top 10 Billboard Hot 100. Selena bắt đầu làm việc cho album solo thứ ba của cô khi đang đi Tour Revival và đưa vào tour một ca khúc mới mang tên Feel Me. Ca khúc này nằm trong album Rare của cô.

Selena sau đó hủy dở tour Revival vì lý do sức khỏe, cô vào trung tâm để trị bệnh và vắng mặt trước các phương tiện truyền thông trong một thời gian. Selena xuất hiện trở lại lần đầu tại lễ trao giải American Music Awards 2016, cô được đề cử 2 giải là Favorite Pop/Rock Female Artist (Nữ nghệ sĩ Pop/Rock được yêu thích) và Artist of the Year (Nghệ sĩ của năm). Và Selena thắng giải Pop/Rock Female Artist (Nữ nghệ sĩ Pop/Rock được yêu thích), bài phát biểu của cô khi lên nhận giải thưởng được cho là một trong những bài phát biểu cảm động nhất và truyền cảm hứng đối với mọi người.

2017-2019: 13 Reasons Why, phát hành đĩa đơn
Vào tháng 2 năm 2017, Selena đăng lên một đoạn ca khúc mới của cô trên Instagram story, 5 ngày sau, DJ Kygo cũng đăng một đoạn ca khúc anh hợp tác với Selena. Selena và Kygo xác nhận tên ca khúc là "It Ain't Me", ca khúc phát hành vào ngày 16 tháng 2 và lọt vào top 10 Billboard Hot 100.

Selena đã được chọn vào vai chính, nhân vật Hannah Baker trong bộ phim chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết viễn tưởng trẻ-người lớn,
Thirteen Reasons Why. Cuốn tiểu thuyết được viết bởi Jay Asher, được cho là bán chạy nhất vào năm 2007, tuy nhiên sau đó Selena không tham gia trong phim mà chỉ đóng vai trò sản xuất. Selena chia sẻ đoạn trailer đầu tiên của phim vào ngày 25 tháng 1 năm 2017, bộ phim sau đó phát sóng trên Netflix vào ngày 31 tháng 3 năm 2017. Bên cạnh vai trò sản xuất cho bộ phim, Selena cũng làm việc cho album mới với các nhà sản xuất The Futuristics, Jonas Jeberg, Ryan Tedder và các nhạc sĩ Julia Michaels, Justin Tranter, Jacob Kasher. Vào ngày 5 tháng 5 năm 2017, Selena cho chạy một bảng đồng hồ đếm ngược đến ngày 18 tháng 5, ngày phát hành đĩa đơn "Bad Liar", ca khúc này có 2 MV, một MV được phát hành trên Spotify, MV thứ hai được phát hành sau đó trên YouTube với teaser cho single tiếp theo là "Fetish", đĩa đơn phát hành vào ngày 13 tháng 7. Vào tháng 8 năm 2017, Selena thử vai trong phim A Rainy Day in New York, bộ phim được đạo diễn bởi Woody Allen cho Amazon Studios.

Vào ngày 19 tháng 10, Selena và Nhà sản xuất EDM Marshmello thông báo rằng họ sẽ hợp tác với nhau trong ca khúc mới mang tên Wolves. Ca khúc được phát hành vào ngày 25 tháng 10.

Vào ngày 10 tháng 5 năm 2018, Selena phát hành đĩa đơn từ phim 13 Reasons Why phần 2, có tên là Back To You. Cô cũng một lần nữa lồng tiếng cho phim Khách sạn huyền bí 3: Kỳ nghỉ ma cà rồng, được ra mắt vào tháng 7 năm 2018.

Selena cùng Ozuna và Cardi B góp giọng trong bài hát của DJ Snake mang tên Taki Taki. Bài hát được phát hành vào tháng 9 năm 2018. Cô tiếp tục góp giọng trong bài hát I Can't Get Enough của Benny Blanco cùng Tainy và J Balvin, bài hát phát hành vào tháng 2 năm 2019. Trong năm 2019 Selena cũng xuất hiện trong phim của Jim Jarmusch mang tên The Dead Don't Die.

Vào tháng 9 năm 2019, Selena làm nhà sản xuất điều hành cho bộ phim tài liệu của Netflix mang tên Living Undocumented . Bộ phim có 6 tập, được phát hành vào ngày 2 tháng 10 năm 2019.

2019-nay: Rare, Revelación và Only Murders in the Building

Vào ngày 23 tháng 10 năm 2019, Gomez phát hành "Lose You to Love Me" là đĩa đơn chính trong album phòng thu thứ ba Rare. Ngày hôm sau, cô bất ngờ phát hành đĩa đơn thứ hai của album "Look at Her Now". "Lose You to Love Me" trở thành đĩa đơn đứng đầu một bảng xếp hạng đầu tiên của Gomez tại Hoa Kỳ, tăng vọt từ vị trí thứ 15 lên vị trí quán quân Billboard Hot 100 trong số ra ngày 9 tháng 11 năm 2019. Rare được phát hành vào ngày 10 tháng 1 năm 2020 với những phản hồi tích cực từ giới phê bình và đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, trở thành album quán quân thứ ba liên tiếp của cô. Cuối tháng đó, Gomez lồng tiếng cho bộ phim phiêu lưu Dolittle của đạo diễn Stephen Gaghan.

Vào tháng 5 năm 2020, Selena dẫn chương trình và điều hành sản xuất chương trình nấu ăn Selena + Chef của HBO Max, trong đó có sự tham gia của một đầu bếp khác từ xa mỗi tập do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Chương trình được công chiếu vào ngày 13 tháng 8 năm 2020.

Cuối tháng 8 năm 2020, Selena phát hành đĩa đơn "Ice Cream" hợp tác với nhóm nhạc nữ Hàn Quốc BlackPink, bài hát này là đĩa đơn thứ hai trong album phòng thu tiếng Hàn đầu tay của BlackPink The Album.

Vào tháng 11 năm 2020, Gomez dự kiến sẽ sản xuất và đóng vai chính trong bộ phim tiểu sử In the Shadow of the Mountain do Elgin James đạo diễn, dựa trên hồi ký của Silvia Vasquez-Lavado, người phụ nữ đồng tính công khai đầu tiên chinh phục bảy đỉnh núi cao nhất mỗi châu lục. Vào tháng 1 năm 2021, Gomez phát hành đĩa đơn "De Una Vez" và "Baila Conmigo" trích từ EP tiếng Tây Ban Nha của cô, Revelación, được phát hành vào ngày 12 tháng 3.. Nó ra mắt ở vị trí thứ 22 tại Hoa Kỳ, đã bán được khoảng 23.000 bản trong tuần đầu tiên phát hành, đánh dấu tuần bán được nhiều nhất cho một album tiếng Latinh của một nghệ sĩ nữ kể từ El Dorado của Shakira vào năm 2017. EP này cũng đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Top Latin Albums, trở thành album đầu tiên của một nghệ sĩ nữ làm được điều này kể từ El Dorado năm 2017. EP đã nhận được sự hoan nghênh toàn cầu theo Metacritic, một trang web thu thập đánh giá từ các nhà phê bình âm nhạc chuyên nghiệp, và được đề cử cho Album nhạc Pop Latin hay nhất tại Giải Grammy lần thứ 64. Nó cũng nhận được đề cử Album Pop Latin của năm từ các lễ trao giải Billboard Latin Music, Latin American Music và Lo Nuestro. Bản thu âm pha trộn các thể loại reggaeton, Latin pop, R&B với các yếu tố urbano, đánh dấu sự khác biệt so với âm hưởng dance-pop của album tiền nhiệm Rare. Cô ra mắt ba đĩa đơn: "De Una Vez", "Baila Conmigo" với Rauw Alejandro, và "Selfish Love" với DJ Snake. Với EP này và đĩa đơn "Baila Conmigo", cô trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên đứng đầu bảng xếp hạng US Latin Albums và Latin Airplay đồng thời trong hơn một thập kỷ. Video âm nhạc của "De Una Vez" đã được đề cử cho Video âm nhạc dạng ngắn hay nhất tại Lễ trao giải Grammy Latin lần thứ 22. Selena đã biểu diễn tại lễ khai mạc Chung kết UEFA Champions League 2021 vào tháng 5. Sau đó, cô hợp tác với ca sĩ người Colombia Camilo Echeverry trong bài hát có tựa đề "999".

Vào tháng 8 năm 2021, Selena đóng vai chính và điều hành sản xuất loạt phim hài bí ẩn Only Murders In the Building cùng với Steve Martin và Martin Short. Dự án đánh dấu vai diễn truyền hình đầu tiên của Selena kể từ Wizards of Waverly Place. Bộ phim được công chiếu trên nền tảng Hulu, lập kỷ lục là phim hài được xem nhiều nhất trong lịch sử Hulu.. Bộ phim đã nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình và nhiều giải thưởng, diễn xuất và phản ứng hóa học giữa bộ ba chính đã được các nhà phê bình khen ngợi. Selena thắng giải Diễn viên xuất sắc nhất của Satellite Awards, và thắng hai lần ở giải People's Choice Awards, ngoài ra Selena còn được đề cử ở những giải thưởng như Giải Quả cầu vàng, Emmy (với vai trò nhà sản xuất), Critics' Choice Television Award, Screen Actors Guild Award.

Năm 2022, Selena tiếp tục lồng tiếng cho Mavis, đồng thời đóng vai trò điều hành sản xuất cho phần thứ tư và cũng là phần cuối cùng trong loạt phim Hotel Transylvania - Hotel Transylvania: Transformania. Để đối phó với các trường hợp gia tăng của biến thể SARS-CoV-2 Delta ở Hoa Kỳ, Sony Pictures đã hủy bỏ kế hoạch chiếu rạp của bộ phim. Bộ phim được phát hành trên Amazon Prime Video vào tháng 1 năm 2022.

Vào tháng 2 năm 2022, Selena hợp tác với ban nhạc Anh Coldplay trong ca khúc Let Somebody Go, được phát hành dưới dạng đĩa đơn. Với vai trò nghệ sĩ nổi bật trong album phòng thu thứ chín của Coldplay - Music of the Spheres, cô đã được đề cử cho Album của năm tại Lễ trao giải Grammy lần thứ 65. Vào tháng 5, Selena dẫn chương trình cho một tập Saturday Night Live của đài NBC, sau đó, cô xuất hiện với tư cách khách mời trong chương trình vào tháng 12. Vào tháng 8, Selena được giới thiệu trong bản phối lại bài hát "Calm Down" của nghệ sĩ người Nigeria Rema. Bài hát là một thành công quốc tế, đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Global 200. Bài hát ở vị trí thứ tám trên Billboard Hot 100,, đây là bài hát thứ chín lọt vào top 10 của Selena tại Hoa Kỳ, và đạt vị trí thứ hai tại Canada. Nó trở thành bài hát đứng đầu bảng xếp hạng Billboard U.S. Afrobeats Songs lâu nhất, với 31 tuần ở vị trí quán quân.

Vào tháng 11 năm 2022, Selena phát hành phim tài liệu về bản thân cô - Selena Gomez: My Mind & Me do Alek Keshishian làm đạo diễn. Bộ phim được công chiếu lần đầu tại AFI Fest vào ngày 2 tháng 11, và được phát hành hai ngày sau đó trên Apple TV+ và tại một số rạp chiếu phim chọn lọc. Nó đã nhận được sự đón nhận tích cực từ giới phê bình khi phát hành, bộ phim tài liệu được ca ngợi vì sự minh bạch về sức khỏe tâm thần. Bộ phim nhận giải về nữ quyền trong lĩnh vực giải trí của Critics Choice Association. Selena cũng phát hành bài hát My Mind & Me trùng với thời điểm phát hành bộ phim tài liệu. Bài hát đã nhận được danh hiệu Bài hát trong phim của năm do Variety trao tặng năm 2022.

Cũng trong tháng 11 năm 2022, Selena hé lộ sản phẩm âm nhạc mới sẽ được phát hành vào năm 2023, sau đó là một chuyến lưu diễn tiềm năng. Vào tháng 3 năm 2023, Selena xuất hiện trong loạt phim truyền hình tài liệu Dear.... của Apple TV+.

Selena cũng hiện đang quay phần thứ ba của Only Murders in the Building kể từ tháng 1 năm 2023.

Phong cách nghệ thuật

Âm nhạc
Selena sở hữu chất giọng nữ trung (mezzo soprano) cùng với âm vực rộng 3 quãng tám. Cô được miêu tả là một ca sĩ nhạc pop và thể hiện thể loại nhạc dance-pop kết hợp với EDM. Khi sự nghiệp đang tiến triển, cô đã thử nghiệm nhiều thể loại nhạc. Album đầu tiên của cô với ban nhạc The Scene lấy cảm hứng từ electronic rock và pop rock, các bản thu sau đó của cô với ban nhạc cũng là dance-pop. A Year Without Rain thì có những đặc trưng của synth-pop và When the Sun Goes Down đưa vào nhiều hơn electropop. Ca khúc Stars Dance của cô được bắt nguồn từ thể loại EDM-pop và bản thân Selena mô tả nó là "baby dubstep", với các yếu tố từ nhiều thể loại như electronic, disco, techno hoặc dancehall.. Các bài hát của cô như "The Heart Wants What It Wants" và "Good for You" được mô tả là "tối giản" và "trưởng thành".

Ảnh hưởng
Trong sự nghiệp âm nhạc của mình, Selena cho rằng Bruno Mars có sức ảnh hưởng lớn đến cô: "Phong cách âm nhạc của anh ấy, cách anh ấy trình diễn". Selena cũng kể tên Christina Aguilera, Britney Spears, Beyonce và Rihanna là những người có sức ảnh hưởng. Selena nói rằng cô nhận thấy ca sĩ người Anh Cheryl Cole là một người ảnh hưởng quan trọng đối với con đường nghệ thuật của cô: "Cô ấy làm cho tôi cảm thấy tốt hơn, tôi yêu âm nhạc của cô ấy và tôi nghĩ rằng cô ấy là một người tốt". Album solo đầu tay của Selena Stars Dance ảnh hưởng bởi Britney Spears, Taylor Swift và nhà sản xuất nhạc điện tử người Mỹ Skrillex. Album thứ hai của cô là Revival thì ảnh hưởng bởi album Stripped của Christina Aguilera và ca sĩ Janet Jackson.

Đời tư
Vào năm 2020, Selena đã chuyển đến một dinh thự trị giá 4,9 triệu USD ở khu phố Los Angeles của Encino.

Các mối quan hệ
Selena đã hẹn hò Nick Jonas vào năm 2008 và xuất hiện trong video âm nhạc cho bài hát "Burnin' Up" của Jonas Brothers. Vào tháng 12 năm 2010, Selena bắt đầu hẹn hò với Justin Bieber. Sau khi chia tay vào tháng 11 năm 2012, họ đã tái hợp vài tuần sau đó trước khi lại chia tay vào tháng 1 năm 2013. Sau đó, họ đã tái hợp trong một vài tháng vào mỗi năm 2013, 2014 và 2015. Cuối năm 2017, có thông tin cho rằng cặp đôi đã ở bên nhau một lần nữa; tuy nhiên, họ lại chia tay vào tháng 3 năm 2018. Sau khi thu âm "I Want You to Know" vào năm 2015 với DJ người Đức gốc Nga Zedd, Selena bắt đầu hẹn hò với anh, mặc dù họ đã chia tay vào cuối năm đó.

Selena được cho là đã bắt đầu hẹn hò The Weeknd vào tháng 1 năm 2017 và họ tạm thời dọn đến ở cùng nhau vào tháng 9 năm đó tại Greenwich Village, New York, nhưng đã chia tay vào tháng 10. The Weeknd phát hành My Dear Melancholy vào tháng 3 năm 2018, theo các phương tiện truyền thông, nó đã đề cập đến Selena trong một số bài hát.

Sức khỏe
Selena được chẩn đoán mắc bệnh lupus vào khoảng giữa năm 2012 và đầu năm 2014. Vào tháng 9 năm 2017, cô tiết lộ trên Instagram rằng cô đã rút lui khỏi các sự kiện công cộng trong vài tháng trước đó vì cô đã nhận được một ca cấy ghép thận từ nữ diễn viên và người bạn thân của cô, Francia Raisa. Trong quá trình cấy ghép, một động mạch bị vỡ và ca phẫu thuật khẩn cấp đã được tiến hành để tạo động mạch mới bằng cách sử dụng tĩnh mạch từ chân của cô.

Selena đã cởi mở về cuộc đấu tranh của cô đối với bệnh rối loạn lo âu và trầm cảm. Cô bắt đầu theo đuổi liệu pháp điều trị ở tuổi đôi mươi và cũng dành thời gian ở các cơ sở điều trị. Khi đạt được 100 triệu người theo dõi trên Instagram, Selena nói rằng cô "hơi hoang mang" và kể từ đó đã có nhiều thời gian nghỉ ngơi từ các phương tiện truyền thông xã hội, một phần là do những bình luận tiêu cực. Vào tháng 4 năm 2020, cô tiết lộ mình mắc chứng rối loạn lưỡng cực.

Những dự án khác

Làm từ thiện
Selena đã tham gia vào các chiến dịch UR Vote Count nhằm khuyến khích thanh thiếu niên tìm hiểu thêm về ứng cử viên tổng thống Barack Obama và John McCain năm 2008.. Trong tháng 10 năm 2008, Selena tham gia vào St. Jude's Children's Hospital "Runway For Life". Selena là một phát ngôn viên của Borden Milk Products|Borden Milk.. Cô là đại sứ của DoSomething.org sau khi tham gia vào các hoạt động từ thiện giúp đỡ những chú chó' ở Puerto Rico.. Cô đã tham gia trong khi quay phim Wizards of Waverly Place: The Movie.

Hằng năm, cô đều chi ra một khoản tiền không nhỏ để đóng góp cho Tổ chức Nghiên cứu Bệnh Lupus (ALR) có trụ sở tại New York, Mỹ với hy vọng phần nào có thể giúp họ nghiên cứu và tìm ra phương cách chữa trị cũng như ngăn ngừa sớm hội chứng Lupus ban đỏ, căn bệnh gây nguy hiểm đặc biệt cho hệ miễn dịch mà cô đang mắc phải.

Những ngày đầu tiên của năm năm 2020, Selena Gomez, cùng với nhiều nghệ sĩ khác ở Hollywood, đã quyên góp một số tiền cực lớn đến các quỹ và lực lượng cứu hoả tại Úc để hỗ trợ khắc phục nạn cháy rừng khủng khiếp đang diễn ra, nạn cháy rừng đã thiêu rụi hơn 7 triệu hecta rừng cùng với nửa tỉ động vật và hàng ngàn người dân đã phải sơ tán khẩn cấp. (Thống kê sơ bộ của chính phủ Úc tính đến tháng 1 năm 2020, con số thực tế có thể cao hơn)

Danh sách đĩa nhạc

 Với ban nhạc
 Kiss & Tell (2009)
 A Year Without Rain (2010)
 When The Sun Goes Down (2011)

 Với tư cách solo
 Stars Dance (2013)
 Revival (2015)
 Rare (2020)
 Revelación'' (2021)

Danh sách phim tham gia

Phim

Phim/Chương trình truyền hình

Web

Điều hành sản xuất

Lưu diễn
 Selena Gomez & the Scene: Live in Concert (2010)
 A Year Without Rain Tour (2011)
 We Own the Night Tour (2012)
 Stars Dance Tour (2013-2014)
 Revival Tour (2016)

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Selena Gomez trên Spotify
 Trang của Disney Music

Nữ ca sĩ Mỹ
Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Nhà từ thiện Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nữ doanh nhân Hoa Kỳ
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Ca sĩ thiếu nhi Mỹ
Nhạc sĩ nhạc dance Mỹ
Người Mỹ gốc Ý
Ca sĩ nhạc pop rock Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhạc sĩ nhạc pop thiếu nhi
Nghệ sĩ của Hollywood Records
Nhạc sĩ nhạc điện tử Mỹ
Nhà tạo mẫu Mỹ
Selena Gomez
Nghệ sĩ của Interscope Records
Nữ diễn viên Texas
Người của UNICEF
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Đại sứ thiện chí của UNICEF
Nhạc sĩ Mỹ gốc Ý
Diễn viên người Mỹ gốc Ý


title: Castañar de Ibor

text:
Castañar de Ibor là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1182 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: 3270 Dudley

text:
3270 Dudley (1982 DA) là một tiểu hành tinh bay qua Sao Hỏa được phát hiện ngày 18 tháng 2 năm 1982 bởi Shoemaker, C. và Bus, S. J. ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3270 Dudley

Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Tipula macropyga

text:
Tipula macropyga là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Limonia nebulinervis

text:
Limonia nebulinervis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Geranomyia damicoi

text:
Geranomyia damicoi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Semiotus cuspidatus

text:
Semiotus cuspidatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1833.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Bifrenaria silvana

text:
Bifrenaria silvana là một loài lan.

Chú thích

Tham khảo

silvana


title: Wat Arun

text:
Chùa Bình Minh hay Wat Arun (Vát A-lun), tên đầy đủ là Wat Arun Ratchawararam Ratchaworamahawihan (tiếng Thái: วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร, phiên âm: Vát A-lun Lát-cha-va-la-lam Lát-cha-vo-la-ma-ha-vi-han) là một ngôi chùa nằm trên bờ tây sông Chao Phraya, Thonburi. Đây là ngôi chùa cổ kính nhất của Bangkok. Khi vua Thakssin quyết định xây dựng kinh đô mới tại Thonburi ông đã tới đây vào một buổi bình minh. Vì vậy ông đổi tên nó là đền Wat Jang, "Jang" có nghĩa là sạch sẽ, sáng sủa của buổi bình minh. Người thừa kế của ông, vua Rama I, khi rời kinh đô về Bangkok đã mang theo tượng Phật ngọc và xây dựng đền Emerald, ông đã mang thần tượng về đặt cạnh đền Phật ngọc. Vua Rama II đã mở rộng ngôi đền Wat Arun mời các nhà sư tới sống và xây dựng nhiều tòa bảo tháp, ông còn cho chạm khắc thần tượng riêng của mình.

Quá trình xây dựng

Vua Rama III đã tiếp tục công việc của cha, mở rộng phần đền bằng đá cao 234 m và phần giữa cao 250 m. Hơn nữa ông còn cho xây dựng thêm nhà cho các nhà sư. Vua Rama IV (hay Mongkut) trang trí đền bằng sứ và mang thần tượng mà vua Rama I đem đến đền Phật ngọc trở lại ngôi đền này. Ông cho an táng vua Rama II tại đây và đổi tên thành Arun.

Miêu tả đền

Đền có các bậc bằng đá dẫn tới sân thứ nhất có những hình tượng Trung Hoa hung dữ canh gác. Ở mỗi góc của đền được xây dựng những ngôi đền nhỏ kiểu Khmer. Xung quanh phần chân đền được trang trí bằng những bức tượng thần khỉ và các vị thần Thái Lan. Đỉnh đền được trang trí bởi đinh ba của thần Shiva.

Mỗi phía của sân thứ hai là các cổng rất đẹp với những mái hình xoáy và những bức tượng mô tả về 4 sự kiện chính trong cuộc đời của Phật. Những cổng này được sơn màu vàng da cam và nâu, nhưng mái lại có màu vàng chanh và xanh da trời.

Nếu trèo theo những bậc thang đá lên tới ban công, du khách có thể nhìn thấy rõ hơn những vòm cổng và các bức tượng khác. Một cầu thang hẹp dẫn tới ban công cao nhất, nơi du khách có thể nhìn thấy toàn cảnh sông Chao Phraya và Bangkok từ cầu Rama I đến Hoàng cung và đền Phật Ngọc. Điều thú vị nhất của đền là hình thức trang trí những cổng đền. Nó được xây bằng gạch và được phủ bên ngoài bằng sứ Trung Quốc nhiều màu sắc.

Giá trị
Ngôi đền thật sự trở thành một trong những điểm tham quan tuyệt vời tại thủ đô này, nằm cạnh bờ sông, nên việc tham quan đền thuận lợi cả về đường bộ lẫn đường thủy. Nó là biểu tượng của du lịch Bangkok với kiến trúc mang đậm phong cách Thái.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Địa điểm du lịch Bangkok
Arun


title: 858 El Djezaïr

text:
858 El Djezaïr

858 El Djezaïr là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu S, có bề mặt sáng, và là một trong 3 tiểu hành tinh lớn nhất của nhóm tiểu hành tinh Leto (cùng với 68 Leto và 236 Honoria). Nó được F. Sy phát hiện ngày 26.5.1916 ở Algiers và được đặt theo tên El Djezaïr, tiếng Ả Rập của Algérie (và Algiers).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1916


title: Heterephyra

text:
Heterephyra là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Sphecodina abbottii

text:
Abbott's sphinx là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó sống ở miền đông Bắc Mỹ và Ba Lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Wagner, DL. 2005. Caterpillars of miền đông North America. Princeton Univ. Press.

Liên kết ngoài
Abbott's sphinx  Moths of America
Abbott's sphinx

Sphecodina
Bướm Bắc Mỹ


title: Helius aphrophilus

text:
Helius aphrophilus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Australasia


title: 4604 Stekarstrom

text:
4604 Stekarstrom (tên chỉ định: 1987 SK) là một vành đai tiểu hành tinh. Nó được phát hiện bởi Kenzo Suzuki và Takeshi Urata ở Toyota (thành phố), Aichi, Nhật Bản, ngày 18 tháng 9 năm 1987. Nó được đặt tên cho Stephen và Karen Strom, hay nhà thiên văn và chụp ảnh Hoa Kỳ.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 4001–5000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nomada kohli

text:
Nomada kohli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schmiedeknecht mô tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1882


title: Phúc hưng viên

text:
Phúc hưng viên (福興園) là một bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần.

Sau khi chiến thắng quân nhà Nguyên, Thượng tướng Trần Quang Khải về hưu lúc tuổi già và nghỉ ngơi tại tư dinh của ông, có vườn riêng tên gọi "Phúc hưng viên". Bài thơ này đại ý tả cảnh nhàn nhã thời thanh bình. Hiện còn một bản lưu truyền của Ngô Tất Tố

Nguyên bản Hán văn
福興一曲水回環
中有平園數畝寬
梅塢雪消珠蓓蕾
竹亭雲捲碧琅玕
暑來邀客澆茶碗
雨過呼童理藥攔
南望狼煙無復起
頹然一榻夢偏安

Phiên âm
Phúc Hưng nhất khúc thủy hồi hoàn,
Trung hữu bình viên sổ mẫu khoan.
Mai ổ tuyết tiêu châu bội lỗi,
Trúc đình vân quyển bích lang can.
Thử lai yêu khách kiêu trà uyển,
Vũ quá hô đồng lý dược lan.
Nam vọng lang yên vô phục khởi,
Đồi nhiên nhất tháp mộng thiên an

Chú thích
Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 87. Bản điện tử truy cập tháng 1 năm 2006.

Tham khảo

Trần Quang Khải
Bài thơ Việt Nam
Thất ngôn tứ tuyệt


title: Coprinellus pyrrhanthes

text:
Coprinellus pyrrhanthes là một loài nấm trong họ Psathyrellaceae. Nó được miêu tả đầu tiên là Coprinus pyrrhanthes bởi nhà nấm học Henri Romagnesi năm 1951, sau đó được xếp vào chi Coprinellus năm 2001.

Tham khảo

Xem thêm

List of Coprinellus species

pyrrhanthes


title: (52401) 1993 SS15

text:
{{DISPLAYTITLE:(52401) 1993 SS15}}

(52401) 1993 SS15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 19 tháng 9 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: John James Rickard Macleod

text:
John James Rickard Macleod (6.9.1876 – 16.3.1935) là một thầy thuốc, nhà sinh lý học người Scotland, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1923.

Cuộc đời và sự nghiệp
Macleod sinh tại Clunie, Perth and Kinross, Scotland, là con trai của mục sư Robert Macleod.

Năm 1898 ông tốt nghiệp bác sĩ y khoa ở trường Đại học Aberdeen, sau đó ông sang làm việc trong một năm ở Đại học Leipzig. Năm 1899 ông được bổ nhiệm làm trợ giáo khoa sinh lý học ở trường Y bệnh viện London (London Hospital Medical School), tới năm 1902 ông được bổ nhiệm làm giảng viên khoa Hóa sinh tại trường này. Năm 1903 ông được bổ nhiệm làm giáo sư khoa Sinh lý học ở trường Đại học Western Reserve tại Cleveland, Ohio (Hoa Kỳ). Năm 1918 ông được bầu làm giáo sư khoa Sinh lý học ở Đại học Toronto, Canada.

Công trình nghiên cứu chính của Macleod là về việc trao đổi chất carbohydrate (carbohydrate metabolism) và nỗ lực chung của ông với Frederick Banting cùng Charles Best trong việc khám phá ra insulin dùng để điều trị bệnh tiểu đường. Banting và Macleod đã được thưởng chung giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1923. Macleod được thưởng nửa giải Nobel cho việc khám phá ra insulin, dù rằng nhiều người (kể cả Banting) đã công khai khẳng định là phần đóng góp của Macleod chỉ là tối thiểu, còn công trình nghiên cứu của Charles Best mới là chủ yếu. Gần đây có việc tranh cãi đối với vai trò của Banting và Best trong việc tìm cách rút tên Macleod và bạn đồng nghiệp James Collip của ông ra khỏi các sách lịch sử (y học). Việc Macleod đoạt giải Nobel của Best là việc gây tranh cãi thời đó (xem Các việc gây tranh cãi trong giải Nobel).

Macleod đã viết 11 sách, trong đó có các quyển Recent Advances in Physiology (1905); Diabetes: its Pathological Physiology (1925); và Carbohydrate Metabolism and Insulin. (1926)

Macleod đã chia tiền thưởng của giải Nobel cho James Collip, cộng sự viên của mình.

Giảng đường của Tòa nhà Y khoa tại Đại học Toronto được đặt theo tên J.J.R. Macleod. Năm 2005 tổ chức Diabetes UK đã đặt tên trụ sở của mình tại London theo tên J.J.R. Macleod để vinh danh ông.

Xem thêm
 Frederick Banting
 Insulin
 Nicolae Paulescu

Tham khảo

Liên kết ngoài
John Macleod – Biography
John Macleod – Nobel Lecture, 26 tháng 5 năm 1925
 John James Richard Macleod

Sinh năm 1876
Mất năm 1934
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Scotland đoạt giải Nobel
Nhà sinh lý học Scotland
Hội viên Hội Hoàng gia
Mất năm 1935
Người Canada đoạt giải Nobel
Nhà phát minh Scotland


title: Ponzone

text:
Ponzone là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Torino và khoảng 40 km về phía tây nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.217 người và diện tích là 69,3 km².

Ponzone giáp các đô thị: Cartosio, Cassinelle, Cavatore, Grognardo, Malvicino, Molare, Morbello, Pareto, Sassello, Tiglieto, và Urbe.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Thể loại

text:
Thể loại là mọi hình thức hoặc loại giao tiếp ở bất kỳ dạng nào (chữ viết, tiếng nói, kỹ thuật số, nghệ thuật...) với các quy ước (convention) được xã hội chấp nhận và phát triển theo thời gian. Theo cách hiểu thông thường, nó là một phân loại văn học, âm nhạc hoặc các hình thức nghệ thuật hoặc giải trí, dù là viết hay nói, nghe hay nhìn, mà đều dựa trên các yếu tố kiểu cách nhằm mang đến thẩm mỹ, hùng biện, giao tiếp, hoặc chức năng. Thể loại được hình thành từ các quy ước thay đổi theo thời gian, khi các nền văn hóa tạo ra thể loại mới và dẹp bỏ thể loại cũ. Một tác phẩm thường sẽ thuộc nhiều thể loại qua việc vay mượn và kết hợp lại các quy ước này. Các văn bản, tác phẩm hoặc các phép giao tiếp khác nhau có thể có phong cách riêng biệt, nhưng thể loại là tập hợp của các ấn phẩm này, dựa trên các quy ước đã được thống nhất hoặc được suy ra từ xã hội. Có thể loại có các nguyên tắc cứng nhắc, được tuân thủ nghiêm ngặt, trong khi có thể loại lại rất linh hoạt.

Ban đầu, thể loại là một hệ thống phân loại cho văn học Hy Lạp cổ đại trong quyển Poetics ("Thi pháp") của Aristotle. Với Aristotle, thơ (ode, sử thi...), văn xuôi và trình diễn đều có các đặc trưng thể hiện nhằm hỗ trợ nội dung phù hợp với từng thể loại. Ví dụ, thoại trong hài kịch sẽ không hợp với bi kịch, và thậm chí các diễn viên cũng bị hạn chế trong thể loại của họ vì có kiểu người chỉ thuần thục với một câu chuyện nào đó.

Các thể loại sinh sôi và phát triển vượt ngoài phân loại của Aristotle nhằm đáp ứng các thay đổi ở khán giả và nhà sáng tạo. Thể loại đã trở thành một công cụ năng động giúp công chúng cảm giác được việc không thể lường trước*(1), thông qua thể hiện nghệ thuật. Nghệ thuật là cách mọi người phản ứng với thời thế xã hội - qua viết, vẽ, hát, nhảy, hay nói cách khác là sản xuất nghệ thuật về những gì họ hiểu - thì để sử dụng thể loại như một công cụ, nó phải thích ứng được theo các lớp nghĩa đang biến chuyển.

Nhạc sĩ Ezra LaFleur cho rằng việc thảo luận về thể loại nên được dựa trên ý tưởng tương đồng trong nhóm của Ludwig Wittgenstein. Thể loại là cách ghi nhãn hữu ích để giao tiếp nhưng không nhất thiết chỉ có một đặc điểm duy nhất, đó là bản chất của thể loại.

*(1): khiến khán giả kỳ vọng.

Nghệ thuật thị giác

Văn học

Phim
Các thể loại cơ bản của phim được xem là chính kịch như là phim truyện, biếm họa, hay phim tài liệu. Hầu hết phim truyện chính kịch, đặc biệt là từ Hollywood, đều thuộc rất nhiều thể loại phim như viễn Tây, phim chiến tranh, phim kinh dị, phim hài lãng mạn, nhạc kịch, phim tội phạm, và nhiều hơn nữa. Các thể loại này còn có các thể loại con khác, như là qua bối cảnh, đối tượng hay kiểu phim bản địa (national style), thí dụ như nhạc kịch Bollywood Ấn Độ.

Âm nhạc

Văn hóa đại chúng và các phương tiện truyền thông
Khái niệm thể loại đôi khi được dùng với các phương tiện truyền thông mà có yếu tố nghệ thuật, như là các thể loại trò chơi điện tử. Thể loại và hằng sa số thể loại con nhỏ lẻ đã tác động mạnh mẽ vào văn hóa đại chúng, không chỉ với mục đích quảng bá. Sự tăng trưởng sản phẩm văn hóa đại chúng đã kích thích việc thể loại hóa để khách hàng tìm kiếm dễ dàng hơn, mà nay Internet lại càng thúc đẩy mạnh mẽ.

Ngôn ngữ học

Hùng biện

Lịch sử

Lý thuyết thể loại cổ điển và lãng mạn

Khán giả
Dù thể loại không thể được định nghĩa chính xác, nhưng nó là yếu tố quan trọng nhất để khán giả cân nhắc xem hay đọc gì. Các đặc điểm riêng của một thể loại sẽ hút hoặc đẩy khán giả tiềm năng do hiểu biết của họ về thể loại đó.

Thể loại gây ra một kỳ vọng rằng liệu các kỳ vọng kia có được đáp ứng hay không. Nhiều thể loại vốn có sẵn một nhóm khán giả với các ấn phẩm tương ứng để bổ trợ nhau, như là tạp chí và các website. Ngược lại, khán giả sẽ đòi hỏi thay đổi một thể loại cũ và tạo ra một thể loại hoàn toàn mới.

Khái niệm này còn được dùng để phân loại trang web, thí dụ như "trang tin tức" hay "fan page", qua thiết kế, khán giả và mục đích khác nhau (Rosso 2008). Các công cụ tìm kiếm như Vivísimo còn nhóm tự động các trang web này thành các phân loại nhằm cho ra kết quả tìm kiếm phù hợp nhất dựa trên các thể loại khác nhau.

Thể loại con
Thể loại con là mục con của thể loại. Hai câu chuyện có thể cùng thể loại nhưng đôi khi không cùng thể loại con. Thí dụ, một câu chuyện kỳ ảo (fantasy) có các yếu tố đen tối và rùng rợn thì nó sẽ thuộc thể loại con kỳ ảo đen tối (dark fantasy), trong khi câu chuyện có kiếm phép hay phù thủy thì sẽ thuộc thể loại con sword and sorcery ("kiếm và phép").

Thể loại vi
Thể loại vi (microgenre) là một phân loại nhỏ, chuyên môn hóa cao (highly specialized) của một thói quen văn hóa (cultural practice). Khái niệm này được phổ biến từ thế kỷ 21, thường để nói về âm nhạc. Nó còn chỉ các phân loại siêu riêng biệt (hyper-specific) được dùng để gợi ý chương trình truyền hình và phim trên nền tảng phát kỹ thuật số như Netflix, và được giới học thuật dùng để nghiên cứu các loại hình chuyên biệt ở các thời kỳ và trên các phương tiện truyền thông. Nó đôi khi được xem là một phân loại của thể loại con.

Xem thêm

 Danh sách thể loại

Tham khảo

Nguồn

 Charaudeau, P.; Maingueneau, D. and Adam, J. Dictionnaire d'analyse du discours. Seuil, 2002.
 Devitt, Amy J. "A Theory of Genre". Writing Genres. Carbondale: Southern Illinois University Press, 2004. 1–32.
 Fairclough, Norman. Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research. Routledge, 2003.
 Genette, Gérard. The Architext: An Introduction. Berkeley: University of California Press, 1992. [1979]
 Jamieson, Kathleen M. "Antecedent Genre as Rhetorical Constraint". Quarterly Journal of Speech 61 (1975): 406–415.
 Killoran, John B. "The Gnome In The Front Yard and Other Public Figurations: Genres of Self-Presentation on Personal Home Pages". Biography 26.1 (2003): 66–83.
 LaCapra, Dominick. "History and Genre: Comment". New Literary History 17.2 (1986): 219–221.
 Miller, Carolyn. "Genre as Social Action". Quarterly Journal of Speech. 70 (1984): 151–67.
 Rosso, Mark. "User-based Identification of Web Genres". Journal of the American Society for Information Science and Technology 59 (2008): 1053–1072.
 Todorov, Tzvetan. "The Origins of Genre". New Literary History 8.1 (1976): 159-170.

Đọc thêm

 Pare, Anthony. "Genre and Identity". The Rhetoric and Ideology of Genre: Strategies for Stability and Change. Eds. Richard M. Coe, Lorelei Lingard, and Tatiana Teslenko. Creskill, N.J.: Hampton Press, 2002.
 Sullivan, Ceri (2007) "Disposable elements? Indications of genre in early modern titles", Modern Language Review 102.3, pp. 641–53

Liên kết ngoài

 Genres of film tại Internet Movie Database
 Helping Children Understand Literary Genres
 Rhetorica Genre
 Museum of Broadcast Communications
 Dictionary.com

Loại hình
Hư cấu
Tự sự học


title: Novi, Michigan

text:
Novi, Michigan là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Michigan
Novi, Michigan


title: Oliva virgata

text:
Oliva virgata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: HMS Naiad (93)

text:
HMS Naiad (93) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Dido của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc; được đưa ra hoạt động trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ hai và đã bị tàu ngầm Đức U-565 đánh chìm tại Địa Trung Hải vào năm 1942.

Thiết kế và chế tạo
Naiad được chế tạo bởi hãng Hawthorn Leslie and Company tại Hebburn-on-Tyne, Anh Quốc, được đặt lườn vào ngày 26 tháng 8 năm 1937. Nó được hạ thủy vào ngày 3 tháng 2 năm 1939, và được đưa ra hoạt động vào ngày 24 tháng 7 năm 1940.

Lịch sử hoạt động

Thoạt tiên, Naiad gia nhập Hạm đội Nhà và được sử dụng trong nhiệm vụ bảo vệ các tuyến đường biển thương mại. Trong thành phần của Hải đội Tuần dương 15, nó tham gia các hoạt động chống lại các tàu cướp tàu buôn của Đức sau vụ đánh chìm chiếc HMS Jervis Bay vào tháng 11 năm 1940. Trong tháng 12 năm 1940 và tháng 1 năm 1941, Naiad hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến Freetown, Nam Phi; nhưng vào cuối tháng 1 năm 1941 đã quay trở lại vùnh biển phía Bắc nơi nó thoáng trông thấy các thiết giáp hạm Đức Scharnhorst và Gneisenau về phía Nam Iceland khi chúng trên đường vượt ra Đại Tây Dương thực hiện Chiến dịch Berlin.

Đến tháng 5 năm 1941, Naiad được điều đến Lực lượng H tham gia các đoàn tàu vận tải Malta trong vai trò soái hạm của Hải đội Tuần dương 15. Nó tham gia các hoạt động tại Crete, rồi trong các hoạt động chống lại lực lượng của phe Vichy Pháp tại Syria, nơi mà nó cùng với tàu tuần dương HMNZS Leander của Hải quân Hoàng gia New Zealand đối đầu với tàu khu trục Pháp Guépard. Hầu hết thời gian còn lại của quãng đời phục vụ tại Địa Trung Hải là cho các nỗ lực không ngừng nghỉ để nhằm tăng viện cho Malta. Tuy nhiên, vào tháng 3 năm 1942, nó khởi hành từ Alexandria để tấn công một tàu tuần dương Ý được báo cáo là bị hư hại. Báo cáo này bị nhầm lẫn, và trên đường quay trở về, vào ngày 11 tháng 3 năm 1942, HMS Naiad bị tàu ngầm Đức U-565 đánh chìm ở về phía Nam đảo Crete, ở tọa độ , khiến 77 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.

Tham khảo

 WWII cruisers
 HMS Naiad at Uboat.net

Lớp tàu tuần dương Dido
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu bị tàu ngầm Đức đánh chìm
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Địa Trung Hải
Sự cố hàng hải năm 1942


title: Đại Ngu

text:
Đại Ngu (chữ Hán: 大虞) là quốc hiệu Việt Nam thời nhà Hồ, tồn tại từ năm 1400 đến khi cha con Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương bị bắt năm 1407.

Khái niệm
Quốc hiệu Đại Việt được đổi thành Đại Ngu vào tháng 3 năm 1400 khi Hồ Quý Ly lên nắm quyền.. Sau đó vào tháng 4 năm 1407, nhà Hồ bị thất bại trước nhà Minh, và tên Đại Ngu không được dùng làm quốc hiệu từ thời điểm đó. Sau khi nhà Hậu Lê chiến tranh giành lại độc lập, quốc hiệu của Việt Nam đổi lại thành Đại Việt.

Chữ "Ngu" (虞) trong quốc hiệu "Đại Ngu" (大虞) của nhà Hồ có nghĩa là "sự yên vui, hòa bình", không phải chữ "Ngu" (愚) mang nghĩa là "ngu ngốc". "Đại Ngu" có thể hiểu là ước vọng về một sự bình yên rộng lớn trên khắp cõi giang sơn.

Có một thuyết khác cho rằng họ Hồ là con cháu Ngu Thuấn, là một trong Ngũ Đế nổi tiếng ở Trung Hoa thời thượng cổ. Sau này con Ngu Yên là Vĩ Mãn được Chu Vũ Vương của nhà Chu phong cho ở đất Trần, gọi là Hồ Công Mãn, sau dùng chữ Hồ làm tên họ. Hồ Quý Ly nhận mình là dòng dõi họ Hồ, con cháu Ngu Thuấn, nên đặt quốc hiệu là Đại Ngu.

Tham khảo

Đ
Lịch sử Việt Nam thời Hồ


title: Berg, Germersheim

text:
Berg là một xã thuộc huyện Germersheim, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Berg, Germersheim có diện tích 6,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2152 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Germersheim


title: Lod

text:
Lod (tiếng Do Thái: לוד, tiếng Ả Rập: اللد) là một thành phố của Israel. Thành phố Lod thuộc quận Trung tâm. Thành phố Lod có diện tích km2, dân số khoảng 70.000 người (năm 2010), trong đó có 75% người Do Thái và 25% người Ả Rập. Tên gọi theo tên thành phố Kinh thánh Lod. Khi al-Ludd, như nó được biết đến bởi người Ả Rập trước năm 1948, bị Israel chiếm, người Ả Rập đã bỏ chạy hoặc bị trục xuất và thành phố có dân định cư là những người định cư Do Thái, phần lớn là người tị nạn bị trục xuất khỏi các nước Ả Rập. Trong số dân số từ Ả Rập trước đây, chỉ còn lại 1056 người. Ngày nay nó chỉ được biết đến với tên Lod, tên tiếng Do Thái.

Sân bay chính của Israel, Sân bay quốc tế Ben Gurion (tên cũ là sân bay Lydda, RAF Lydda, và sân bay Lod) tọa lạc ở thành phố này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Israel
Lịch sử Israel
Thành phố thánh địa


title: Tri Hải

text:
Tri Hải là một xã thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
[[Tập tin:Tri Hải nhìn từ Khánh Hải qua Đầm Nại.jpeg|250px|nhỏ|trái|Một góc xã Tri Hải nhìn từ thị trấn Khánh Hải qua Đầm Nại]]
Xã Tri Hải nằm ở trung tâm huyện Ninh Hải, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Nhơn Hải
Phía tây giáp thị trấn Khánh Hải
Phía nam giáp biển Đông
Phía bắc giáp xã Phương Hải và huyện Thuận Bắc

Xã có diện tích 26,90 km², dân số năm 2019 là 9.683 người, mật độ dân số đạt 360 người/km².

Hành chính
Xã Tri Hải được chia thành 5 thôn: Khánh Hội, Khánh Tường, Tân An, Tri Thủy 1, Tri Thủy 2.

Lịch sử
Xã Tri Hải được thành lập vào ngày 13 tháng 3 năm 1979 trên cơ sở đổi tên từ xã Phượng Hải.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: (12283) 1991 EC

text:
(12283) 1991 EC là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 9 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vong ngôn

text:
Vong ngôn hay thất ngôn, mất khả năng ngôn ngữ (tiếng Anh: aphasia, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, aphatos: 'mất ngôn ngữ') là mất khả năng tạo và thấu hiểu ngôn ngữ, xuất phát từ các tổn thương tại não ở những vùng phụ trách các chức năng này, như vùng Broca, đảm nhiệm chức năng tạo dựng ngôn ngữ, hay vùng Wernicke, đảm nhiệm chức năng diễn đạt ngôn ngữ. Đây không phải là sự thiếu hụt về các chức năng tri giác, trí tuệ, hay tâm lý, cũng không phải là do suy yếu cơ bắp hay do rối loạn nhận thức.

Loạn ngôn hay rối loạn khả năng ngôn ngữ (Dysphasia) là sự trục trặc ngôn ngữ nhưng không phải mất đi khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ và thấu hiểu ngôn ngữ. Thuật ngữ dysphasia ít được biết đến vì sự phổ biến của thuật ngữ vong ngôn đặc biệt là trong các lĩnh vực nghiên cứu về các tổn thương tiếng nói và ngôn ngữ, nên không thể nhầm lẫn với các trục trặc ngôn ngữ vì khó nuốt do một căn bệnh nào đó gây ra.

Tùy thuộc vào vùng não và mức độ thiệt hại, người bị vong ngôn có thể có khả năng nói nhưng không thể viết, hoặc ngược lại, mất đi khả năng thể hiện năng lực ngôn ngữ trên một diện rộng, như có thể hát nhưng lại không nói được. Vong ngôn có thể đi đôi với các rối loạn ngôn ngữ khác như loạn vận ngôn (dysarthria) hoặc mất phối hợp động tác (apraxia), cùng là hệ quả từ các tổn thương tại não.

Vong ngôn có thể nhận diện được bằng những cách khác nhau, từ những phương pháp khám nghiệm nhanh cạnh giường bệnh cho đến những việc tiêu tốn năng lượng trong đó kiểm tra các nhân tố then chốt về ngôn ngữ và năng lực giao tiếp. Bệnh chứng và khả năng hồi phục của những người bị vong ngôn rất khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi, vị trí và mức độ tổn thương, và dạng vong ngôn.

Nguyên nhân
Vong ngôn thường là hệ quả từ các tổn thương đến các trung tâm ngôn ngữ của não bộ, ví dụ như vùng Broca. Các vùng này gần như luôn nằm trong bán cầu não trái, và đối với hầu hết mọi người đây là nơi phát tiết ra khả năng sản xuất và thấu hiểu ngôn ngữ. Tuy nhiên, với thiểu số người, khả năng ngôn ngữ được đảm nhiệm bởi bán cầu não phải. Trong cả hai trường hợp, thiệt hại cho các vùng ngôn ngữ này có thể được gây ra bởi các tổn thương tại não. Phần lớn các trường hợp là do xuất huyết não, tụ máu não, có nguồn gốc từ các khối u não hay tai nạn.

Vong ngôn cũng có thể phát triển chậm, như trường hợp của khối u não, hay từ những bệnh thần kinh ác tính như Alzheimer hay Parkinson. Nó cũng có thể được gây ra bởi chảy máu não đột ngột. Một số rối loạn thần kinh mãn tính, chẳng hạn như động kinh hay đau nửa đầu, can also include transient vong ngôn as a prodromal hoặc triệu chứng tái diễn. Vong ngôn is also listed as a rare side effect of the fentanyl patch, an opioid used to control chronic pain.

Triệu chứng
Một trong những triệu chứng dưới đây có thể là biểu hiện lâm sàng của vong ngôn:
 năng lực thấu hiểu ngôn ngữ yếu kém
 mất khả năng phát âm, không phải do cơ họng bị tổn thương hay suy yếu
 mất khả năng nói chuyện một cách tự nhiên
 mất khả năng dùng từ ngữ
 mất khả năng gọi tên sự vật
 phát âm các từ thiếu rõ ràng
 sử dụng quá nhiều những từ tự tạo
 mất khả năng lặp lại câu
 tiếp tục lặp lại các câu
 loạn ngôn (paraphasia, thay thế các chữ cái, vần hoặc từ)
 mất ngữ pháp (agrammatism, mất khả năng nói đúng ngữ pháp như thường)
 dysprosody (thay đổi trong thanh âm, ngữ điệu)
 dùng câu không đầy đủ
 mất khả năng đọc
 mất khả năng viết

Nguồn

Handbooks
 Primary Progressive Vong ngôn (PPA) Handbook (Northwestern University)
 Handbook of Speech-Language, Pathology, and Audiology
 Reference manual for communicative sciences and disorders: speech and language

Bibliographic Databases
 MLA International Bibliography
 Linguistics Abstracts Online
 Linguistics and Language Behavior Abstracts
 Encyclopedia of the Human Brain
 PsycINFO

Specialized Bibliographies
 MD Consult
 Psychology and Behavioral Sciences Collection
 Health Reference Complete (Academic)

Chú thích học thuật
 R. Chapey (Ed.) (2001). Language Intervention Strategies in Vong ngôn and Related Neurogenic Communication Disorders (Fourth Edition). Philadelphia: Lippincott, Williams & Wilkins.
 Goodglass, H. & Kaplan, E. (1972). Assessment of Vong ngôn and Related Disorders. Philadelphia: Lea and Febinger.
 Kay, J., Lesser, R., & Coltheart, M. (1992). Psycholinguistic Assessments of Language Processing in Vong ngôn (PALPA). Hove: Erlbaum.
 Spreen, O. & Risser, A.H. (2003). Assessment of Vong ngôn. New York: Oxford University Press.
 Tesak, Jürgen. Milestones in the history of vong ngôn: theories and protagonists. Hove, New York. Psychology Press: 2008.
 LaPointe, Leonard L. Vong ngôn and related neurogenic language disorders. New York: Thieme: 2005
 Duchan, Judith Felson. Byng, Sally. Challenging Vong ngôn Therapies: Broadening the Discourse and Extending the Boundaries. Hove, New York. Psychology Press: 2004.
 Papathanasiou, Ilias. De Bleser, Ria. The sciences of vong ngôn: from therapy to theory. Amsterdam/Boston. Pergamon: 2003

Trải nghiệm cá nhân về vong ngôn
 Hale, S (2003), The Man Who Lost His Language, Penguin.
 Paul E. Berger and Stephanie Mensh, How to Conquer the World With One Hand...And an Attitude, 2nd Ed., ISBN 0-9668378-7-8
 Cindy Greatrex (2005) Vong ngôn in the Deaf Community.
 Dardick, Geeta (1991), Prisoner of Silence, Reader's Digest, June issue

Chú thích

Liên kết ngoài
 American Speech-Language-Hearing Association Description of vong ngôn and the role of the speech-language pathologist in assessment and treatment.
 University of Michigan Vong ngôn Program  in Ann Arbor, MI, U.S.
 Vong ngôn Center of California in Oakland, CA, U.S.
 Vong ngôn Center of West Texas in Midland, TX, U.S.
 The Vong ngôn Institute Pat Arato Vong ngôn Center
 Vong ngôn Centre of Ottawa  Ottawa, Canada
 NIDCD health information: Vong ngôn  (public domain source)
 "In So Many Words"  Radio documentary broadcast on the Canadian Broadcasting Corporation's "The Sunday Edition" program on Sunday, ngày 15 tháng 12 năm 2002
 "Picturing Vong ngôn" Documentary film about vong ngôn that uses drawings to help bridge the gap between hearing, seeing, and comprehending. Directed by Mores McWreath.
 Description of four types of vong ngôn: auditory, afferent, efferent, and semantic  at University of Washington
 National Vong ngôn Association (U.S.)
 Vong ngôn Project: Research into assistive devices for people with vong ngôn  (Princeton University)
 UK Based advice on vong ngôn and a forum for aphasics
 Linguish - a play about vong ngôn
 British Aphasiology Society
 Eleanor M. Saffran Center for Cognitive Neuroscience
 Vong ngôn and the Relationship of Language and Brain

Neurological disorders
Communication disorders
Language disorders