title: Họ Cá phèn

text:
Họ Cá phèn (danh pháp khoa học: Mullidae) là các loài cá biển dạng cá vược sinh sống ở vùng nhiệt đới. Nguyên được xếp trong bộ Perciformes nhưng gần đây được chuyển sang bộ Syngnathiformes.

Hiếm khi bắt gặp ở vùng nước lợ, các loài cá phèn nói chung gắn liền với các bãi đá ngầm trong Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Đôi khi người ta còn gọi chúng là cá đối đỏ; nhưng chúng không phải là cá thuộc họ Mugilidae (cá đối xám), mặc dù tên gọi cá đối đỏ hay được dùng cho các loài cá phèn của chi Mullus sinh sống trong khu vực Địa Trung Hải. Trong họ này có khoảng 6 chi và 55-70 loài.

Nhiều loài cá phèn có màu sắc dễ thấy; tuy nhiên chúng không phổ biến trong các bể nuôi cá cảnh. Thay vì thế, chúng là các loại cá thực phẩm có giá trị tại nhiều quốc gia. Loài cá phèn to lớn nhất, cá phèn hồng (Parupeneus barberinus) có thể dài tới 55 cm; nhưng phần lớn các loài khác có kích thước dài không quá một nửa kích thước này. Cơ thể chúng thuôn dài với các vây đuôi xẻ thùy và các vây lưng tách rời nhau.

Có lẽ cá phèn không được những người nuôi cá cảnh ưa chuộng là do thói quen kiếm ăn của chúng: Cá phèn là cá sống ở tầng đáy, chúng sử dụng một cặp râu dài thò ra từ cằm của chúng để lục lọi trong các trầm tích tầng đáy để kiếm thức ăn. Tương tự như những con dê, chúng tìm kiếm bất cứ thứ gì ăn được; từ giun, động vật giáp xác, động vật thân mềm tới những động vật không xương sống nhỏ khác đều có thể là thức ăn cho chúng.

Vào thời gian ban ngày, nhiều loài cá phèn sẽ tạo thành các bầy lớn không hoạt động (không kiếm ăn): các bầy đàn này có thể chứa cả cá cùng loài lẫn cá khác loài. Ví dụ, cá phèn vây vàng (Mulloidichthys vanicolensis) ở Hồng Hải và Hawaii thường được quan sát thấy bơi chung với cá hồng bốn sọc (Lutjanus kasmira). Trong những nhóm đồng hành như vậy, cá phèn vây vàng thay đổi màu sắc của chúng để phù hợp với màu của cá hồng.

Vào thời gian ban đêm, các bầy cá phân tán và mỗi con cá phèn sẽ bơi theo hướng riêng của nó để bới cát. Các loài sinh vật biển ăn đêm khác sẽ theo dõi những con cá phèn đang kiếm ăn, chờ đợi một cách kiên nhẫn các miếng mồi bị bỏ sót. Cá phèn sống ở vùng nước nông và chúng không lặn sâu quá 110 m. Một số loài, như cá phèn tàn nhang (Upeneus tragula) ở vùng biển ngoài khơi Đông Phi, có thể bơi vào cửa sông hay thậm chí vào trong sông, nhưng chúng không bơi quá xa vào đó.

Tất cả các loài cá phèn đều có khả năng thay đổi màu sắc, phụ thuộc vào hoạt động hiện thời của chúng. Một ví dụ đáng chú ý, cá phèn yên vàng (Parupeneus cyclostomus) sẽ thay đổi màu từ màu vàng chanh sang màu kem nhạt trong khi kiếm ăn. Các loài hoạt động suốt ngày đêm thường có xu hướng sống đơn độc, nhưng khi còn non thì sống thành bầy.

Cá phèn là những loài cá đẻ trứng ngoài biển cả; nghĩa là chúng sẽ đẻ nhiều trứng nhỏ trôi nổi trên mặt nước và các trứng này sẽ trôi theo dòng nước cho đến khi nở.

Phân loại
Theo truyền thống, họ này được xếp trong bộ Cá vược (Perciformes), nhưng các nghiên cứu phát sinh chủng loài gần đây của Betancur và ctv xếp họ này trong bộ Cá chìa vôi (Syngnathiformes).

Các loài
FishBase liệt kê 99 loài trong 6 chi:
 Chi Mulloidichthys
 Mulloidichthys ayliffe Uiblein, 2011
 Mulloidichthys dentatus (Gill, 1862): Cá phèn Mexico
 Mulloidichthys flavolineatus (Lacépède, 1801): Cá phèn sọc vàng kim
 Mulloidichthys martinicus (Cuvier, 1829): Cá phèn vàng
 Mulloidichthys mimicus Randall & Guézé, 1980: Cá phèn Mimic
 Mulloidichthys pfluegeri (Steindachner, 1900): Cá phèn cam
 Mulloidichthys vanicolensis (Valenciennes, 1831): Cá phèn vây vàng
 Chi Mullus
 Mullus argentinae Hubbs & Marini, 1933: Cá phèn Argentina
 Mullus auratus Jordan & Gilbert, 1882: Cá phèn đỏ
 Mullus barbatus Linnaeus, 1758: Cá đối đỏ
 Mullus ponticus Essipov, 1927: Cá đối mõm tù.
 Mullus surmuletus Linnaeus, 1758: Cá đối đỏ sọc
 Chi Parupeneus
 Parupeneus angulatus Randall & Heemstra, 2009
 Parupeneus barberinoides (Bleeker, 1852): Cá phèn hai màu
 Parupeneus barberinus (Lacépède, 1801): Cá phèn hồng
 Parupeneus biaculeatus (Richardson, 1846): Cá phèn đầu nhọn
 Parupeneus chrysonemus (Jordan & Evermann, 1903): Cá phèn chỉ vàng
 Parupeneus chrysopleuron (Temminck & Schlegel, 1843): Cá phèn sọc vàng
 Parupeneus ciliatus (Lacépède, 1802): Cá phèn yên trắng
 Parupeneus crassilabris (Valenciennes, 1831).
 Parupeneus cyclostomus (Lacépède, 1801): Cá phèn yên vàng
 Parupeneus diagonalis Randall, 2004
 Parupeneus forsskali (Fourmanoir & Guézé, 1976): Cá phèn Hồng Hải
 Parupeneus fraserorum Randall & King, 2009
 Parupeneus heptacanthus (Lacépède, 1802): Cá phèn đỏ son
 Parupeneus inayatae Uiblein & Fahmi, 2018: Cá phèn Inayat.
 Parupeneus indicus (Shaw, 1803): Cá phèn Ấn Độ
 Parupeneus insularis Randall & Myers, 2002.
 Parupeneus jansenii (Bleeker, 1856).
 Parupeneus louise Randall, 2004.
 Parupeneus macronemus (Lacépède, 1801): Cá phèn râu dài
 Parupeneus margaritatus Randall & Guézé, 1984: Cá phèn trân châu
 Parupeneus minys Randall & Heemstra, 2009
 Parupeneus moffitti Randall & Myers, 1993.
 Parupeneus multifasciatus (Quoy & Gaimard, 1824): Cá phèn nhiều sọc
 Parupeneus nansen Randall & Heemstra, 2009
 Parupeneus orientalis (Fowler, 1933).
 Parupeneus pleurostigma (Bennett, 1831): Cá phèn đốm hông
 Parupeneus porphyreus (Jenkins, 1903).
 Parupeneus posteli Fourmanoir & Guézé, 1967.
 Parupeneus procerigena Kim & Amaoka, 2001.
 Parupeneus rubescens (Lacépède, 1801): Cá phèn hồng đỏ
 Parupeneus seychellensis (Smith & Smith, 1963)
 Parupeneus sinai Uiblein, 2021
 Parupeneus spilurus (Bleeker, 1854): Cá phèn khoang đen
 Parupeneus trifasciatus (Lacépède, 1801): Cá phèn sọc kép
 Parupeneus williamsi Shibuya & Motomura, 2020: Cá phèn Wiliams.
 Chi Pseudupeneus Pseudupeneus grandisquamis (Gill, 1863): Cá phèn vảy to
 Pseudupeneus maculatus (Bloch, 1793): Cá phèn khoang
 Pseudupeneus prayensis (Cuvier, 1829): Cá phèn Tây Phi
 Chi Upeneichthys Upeneichthys lineatus (Bloch & Schneider, 1801): Cá phèn sọc lam
 Upeneichthys stotti Platell, Potter & Clarke, 1998.
 Upeneichthys vlamingii (Cuvier, 1829): Cá phèn phương Nam
 Chi Upeneus Upeneus asymmetricus Lachner, 1954: Cá phèn bất xứng
 Upeneus australiae Kim & Nakaya, 2002.
 Upeneus caudofasciatus Uiblein & Gledhill, 2019: Cá phèn đuôi kẻ
 Upeneus davidaromi Golani, 2001.
 Upeneus dimipavlov Uiblein & Motomura, 2021: Cá phèn Pavlov.
 Upeneus doriae (Günther, 1869): Cá phèn mạ vàng
 Upeneus elongatus Uiblein & Motomura, 2021: Cá phèn thuôn dài.
 Upeneus farnis Uiblein & Peristiwady, 2017: Cá phè Farnis.
 Upeneus filifer (Ogilby, 1910).
 Upeneus floros Uiblein & Gouws, 2020: Cá phèn Floros.
 Upeneus francisi Randall & Guézé, 1992.
 Upeneus gubal Uiblein, 2019: Cá phèn Gubal.
 Upeneus guttatus (Day, 1868).
 Upeneus heemstra Uiblein & Gouws, 2014
 Upeneus heterospinus Uiblein & Pavlov, 2019: Cá phèn gai thay đổi.
 Upeneus indicus Uiblein & Heemstra, 2010
 Upeneus itoui Yamashita, Golani & Motomura, 2011
 Upeneus japonicus (Houttuyn, 1782): Cá phèn Bensasi
 Upeneus lombok Uiblein & White, 2015: Cá phèn Lombok.
 Upeneus luzonius Jordan & Seale, 1907: Cá phèn sọc sẫm
 Upeneus margarethae Uiblein & Heemstra, 2010
 Upeneus mascareinsis Fourmanoir & Guézé, 1967.
 Upeneus moluccensis (Bleeker, 1855): Cá phèn một sọc hay cá phèn sọc vàng
 Upeneus mouthami Randall & Kulbicki, 2006.
 Upeneus niebuhri Guézé, 1976
 Upeneus nigromarginatus Bos, 2014
 Upeneus oligospilus Lachner, 1954
 Upeneus parvus Poey, 1852: Cá phèn lùn
 Upeneus pori Ben-Tuvia & Golani, 1989: Cá phèn Por
 Upeneus quadrilineatus Cheng & Wang, 1963.
 Upeneus randalli Uiblein & Heemstra, 2011
 Upeneus saiab Uiblein & Lisher, 2013: Cá phèn Saiab.
 Upeneus seychellensis Uiblein & Heemstra, 2011
 Upeneus spottocaudalis Uiblein & Gledhill, 2017: Cá phèn đuôi đốm.
 Upeneus stenopsis Uiblein & McGrouther, 2012
 Upeneus suahelicus Uiblein & Heemstra, 2010
 Upeneus subvittatus (Temminck & Schlegel, 1843).
 Upeneus sulphureus Cuvier, 1829: Cá phèn hai sọc
 Upeneus sundaicus (Bleeker, 1855): Cá phèn sọc nâu vàng nhạt
 Upeneus supravittatus Uiblein & Heemstra, 2010
 Upeneus taeniopterus Cuvier, 1829: Cá phèn vây sọc
 Upeneus torres Uiblein & Gledhill, 2014: Cá phèn Torres.
 Upeneus tragula Richardson, 1846: Cá phèn tàn nhang
 Upeneus vanuatu Uiblein & Causse, 2013
 Upeneus vittatus (Forsskål, 1775): Cá phèn sọc vàng
 Upeneus willwhite'' Uiblein & Motomura, 2021: Cá phèn White.

Tham khảo

Cá phèn


title: Jovellar, Albay

text:
Jovellar là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Albay, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 17.308 người trong.

Kinh tế chính của địa phương là nông nghiệp với các sản phẩm như lúa, ngô. Sông
Quipia chảy qua đô thị này và chảy đến Donsol, Sorsogon.

Các khu phố (barangay)

Jovellar được chia thành 23 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000

Đô thị của Albay


title: Thyreus illudens

text:
Thyreus illudens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1968


title: Calliostoma poppei

text:
Calliostoma poppei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

P


title: Huligal

text:
Huligal là một thị xã panchayat của quận The Nilgiris thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Huligal có dân số 17.048 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Huligal có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Huligal, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Cheumatopsyche apicata

text:
Cheumatopsyche apicata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Corbès

text:
Corbès là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Corbès có diện tích 3,28 km2, nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Corbes


title: Taking Woodstock

text:
Taking Woodstock là một bộ phim năm 2009 do Lý An đạo diễn nói về lễ hội Woodstock năm 1969. Kịch bản do James Schamus viết dựa trên cuốn tự truyện Taking Woodstock: A True Story of a Riot, a Concert, and a Life của Elliot Tiber và Tom Monte. Bộ phim dự kiến được công chiếu vào ngày 14 tháng 8 năm 2009. Bộ phim sẽ ra mắt ở Liên hoan phim Cannes 2009.

Tham khảo

 Official site

* Official trailer

Phim hài Mỹ
Phim năm 2009
Phim do Lý An đạo diễn
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở New York
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1960
Phim tiếng Anh
Phim độc lập
Phim hài-chính kịch thập niên 2000
Phim liên quan đến LGBT của Mỹ
Phim liên quan đến LGBT thập niên 2000
Phim Mỹ
Phim hài dựa trên sự kiện có thật
Nhạc nền phim của Danny Elfman
Phim lấy bối cảnh năm 1969
Phim quay tại New York
Phim quay tại thành phố New York
Phim của Focus Features


title: Psilocybe coprophila

text:
Deconica coprophila là một loài nấm trong họ Strophariaceae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

coprophila
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ


title: Chalepogenus goeldianus

text:
Chalepogenus goeldianus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Chalepogenus
Động vật được mô tả năm 1899


title: Tolpia odor

text:
Tolpia odor là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Thái Lan.

Sải cánh dài 14–16 mm. Cánh dưới màu nâu và phía dưới màu nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Tolpia


title: Cryptocephalus gridellii

text:
Cryptocephalus gridellii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Burlini miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

G


title: Bình Nam (chiến tranh)

text:
Bình Nam (Chữ Hán: 平南) là cuộc chiến lần thứ 8 và là cuộc chiến cuối cùng giữa chúa Trịnh và chúa Nguyễn trong lịch sử chia cắt Đàng Ngoài-Đàng Trong hơn 200 năm của nước Đại Việt. Trong sử sách nhà Nguyễn cuộc chiến này còn được gọi là Loạn năm Giáp Ngọ.

Bối cảnh
Từ sau cuộc giao tranh năm 1672, chúa Trịnh và chúa Nguyễn chấm dứt xung đột, lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt Đại Việt thành Đàng Trong và Đàng Ngoài.

Một trăm năm sau, triều đình Đàng Trong nổ ra mâu thuẫn quyền lực trong việc kế vị và việc triều chính rơi vào tay Trương Phúc Loan. Nhân đó anh em Tây Sơn do Nguyễn Nhạc cầm đầu nổi dậy chống lại họ Nguyễn, nhân danh ủng hộ Nguyễn Phúc Dương là người dòng dõi ngành trưởng bị Trương Phúc Loan gạt ra ngoài để lập Nguyễn Phúc Thuần.

Năm 1773, lực lượng quân Tây Sơn lớn mạnh, đánh chiếm phủ thành Quy Nhơn và làm chủ từ Quảng Ngãi tới Bình Thuận khiến sự cai trị của chính quyền Đàng Trong bị đe dọa nghiêm trọng.

Nhận thấy nội biến ở Đàng Trong là cơ hội nam tiến để diệt họ Nguyễn, năm 1774, Trịnh Sâm ở Đàng Ngoài quyết định điều đại quân vào nam. Cuộc chiến thứ 8 và là cuộc chiến cuối cùng giữa họ Trịnh và họ Nguyễn trong lịch sử Việt Nam đã nổ ra.

Thông tin từ Đàng Trong
Sử sách nhà Nguyễn khi đề cập tới nguồn thông tin dẫn tới việc cử binh nam tiến của Trịnh Sâm cũng nêu hai thuyết khác nhau. Khâm định Việt sử thông giám cương mục và Đại Nam thực lục dẫn thuyết cho rằng trấn thủ Nghệ An là Bùi Thế Đạt hay biết tình hình nội biến Đàng Trong bèn cho trạm chạy văn thư về triều nói hiện trạng Thuận Hóa có thể đánh lấy được. Hoàng Ngũ Phúc và Nguyễn Nghiễm đều tán thành việc này. Trịnh Sâm bèn quyết chí ra quân.

Đại Nam thực lục dẫn thêm thuyết thứ hai cho rằng một người bên phía họ Nguyễn là Tôn Thất Văn, con Tôn Thất Dục oán Trương Phúc Loan lộng hành bèn ra Đàng Ngoài báo cho Trịnh Sâm tình hình Đàng Trong. Trịnh Sâm bèn ra quân đánh Nguyễn.

Trịnh Sâm điều binh
Để thực hiện Nam tiến, Trịnh Sâm gọi lại lão tướng Hoàng Ngũ Phúc vốn đã xin cáo lão, khởi phục ra làm đại tướng, tước Việp quận công; bổ dụng Phan Lê Phiên và Uông Sĩ Điển giữ chức tùy quân tham biện, Đoàn Nguyễn Thục giữ chức đốc thị Nghệ An. Ngoài ra còn có các tướng Nguyễn Lệ, Hoàng Đình Bảo, Hoàng Phùng Cơ và Hoàng Đình Thể. Hoàng Ngũ Phúc thống lĩnh tướng sĩ 23 doanh cùng quân thủy, quân bộ các đạo Thanh, Nghệ, vùng đông nam, tổng số quân gồm ba vạn.

Trịnh Sâm biết vùng Thuận Hóa luôn mấy năm mất mùa, không thể dùng lương ở nơi bản địa cho binh lính, nên trù tính phải tải lương, chia đặt ba trường sở lương thực: Trường sở Sơn Nam đặt ở Mỹ Lộc, dùng Nguyễn Đình Diễn quản lãnh; trường sở Nghệ An đặt ở Hà Trung, dùng Đoàn Nguyễn Thục quản lãnh; trường sở Quảng Bình đặt ở Động Hải, sai Ngô Dao giữ việc vận tải tất cả số lương, dự bị xếp đặt điều khiển để cung cấp lương thực cho binh lính.

Tháng 5 năm 1774, Hoàng Ngũ Phúc được lệnh lên đường. Khi quận Việp hành quân, Trịnh Sâm tự tay viết thư đưa cho, trong thư nói:
"Ông đến Nghệ An, nên tùy cơ mà trù tính định liệu, trước hết đưa thư cho các tướng giữ biên giới, nói thác ra rằng: "Việc hành quân này chỉ cốt phòng bị giặc Tây Sơn chạy trốn". Nói như thế để thăm dò tình hình của họ. Nếu họ đã bình định được giặc Tây Sơn, thì lại đưa thư đề đạt ý chí rồi dẫn quân về, đừng làm cho họ sinh nghi, lại gây hấn khích ở nơi biên giới".

Diễn biến

Quân Trịnh vượt sông Gianh
Quận Việp Hoàng Ngũ Phúc làm theo lời Trịnh Sâm, viết thư nói với Nguyễn Phúc Thuần về lý do hành quân xuống phía nam vì hai nhà vốn là thân thích nên họ Trịnh muốn giúp họ Nguyễn đánh quân Tây Sơn.

Lúc đó ở Đàng Trong, chúa Nguyễn chỉ còn làm chủ từ Nam Bố Chính tới Quảng Nam và vùng Nam Bộ. Nhận được thư của Hoàng Ngũ Phúc, Nguyễn Phúc Thuần biết là không nói thật, bèn viết thư đáp lại, rồi sai Tống Hữu Trường làm thống suất đạo Lưu Đồn, Tôn Thất Hiệp làm trấn thủ Bố Chính để chống quân Trịnh.

Tháng 7 năm 1774, nghe tin báo quân Trịnh hùng mạnh, Nguyễn Phúc Thuần giao cho Tôn Thất Cảnh giữ Phú Xuân, tự mình thân chinh ra mặt trận phía bắc. Thuyền chúa Nguyễn đóng ở cửa Tư Dung, sai Trương Phúc Loan luyện quân ở núi Quy Sơn.

Tháng 9 năm 1774, quân Trịnh tiến tới địa giới Bắc Bố Chính, tướng Nguyễn là Trần Giai chạy sang đầu hàng, làm hướng đạo cho quân Trịnh. Quận Việp bèn sai Nguyễn Ngô Giao đóng trại ở Đại Đan để phô trương thanh thế. Thư ngoài ải báo gấp về cho Nguyễn Phúc Thuần. Chúa Nguyễn vội triệu Tôn Thất Nghiễm bảo vệ, rút về Phú Xuân và sai Nguyễn Cửu Dật làm đô đốc ra mặt trận phía nam chống Tây Sơn.

Tới tháng 10, quân Trịnh áp sát doanh lũy Trấn Ninh, đóng ở xã Hà Trung. Hoàng Ngũ Phúc vẫn đánh tiếng đem quân giúp chúa Nguyễn đánh Tây Sơn, nhưng thực ra đã sai người ngầm đi liên kết với các biện lại giữ biên giới của chúa Nguyễn, rồi nhân đêm đem quân lẻn qua đò sông Gianh, sáng sớm hôm sau quân sĩ đều lên bờ, đóng ở xã Cao Lao.

Trong khi Hoàng Ngũ Phúc hành quân, Trịnh Sâm cũng thân hành mang quân hậu ứng để làm thanh thế viện trợ cho quận Việp, dùng Nguyễn Đình Thạch, Nguyễn Hoàn, Nguyễn Đình Huấn và Lê Quý Đôn ở lại trấn thủ kinh thành, rồi chia 4 đạo quân cho Phạm Huy Đĩnh làm tiền tướng quân, Trương Khuông làm hậu tướng quân, Nguyễn Nghiễm và Lê Đình Châu làm tả tướng quân và hữu tướng quân, còn Trịnh Sâm tự thống suất đại binh đi trung quân. Tháng 11 năm 1774, Trịnh Sâm tiến quân đến Nghệ An, đóng ở Hà Trung.

Nguyễn nộp Trương Phúc Loan
Trấn thủ doanh Nam Bố Chính là Tôn Thất Tiệp sai cai đội là Quý Lộc và câu kê là Kiêm Long đến khao quân để làm cách hoãn binh.

Hoàng Ngũ Phúc sai người bí mật giao thiệp với hai người này và hỏi ý về việc đánh Phú Xuân. Kiêm Long nói:
"Đường không đi thì không đến, chuông không đánh thì không kêu".

Hoàng Ngũ Phúc hiểu ý, bèn quyết định tiến quân, sai tướng Hoàng Đình Thể cầm quân một đạo khác, bí mật đem quân tiến sát đến doanh lũy Trấn Ninh. Phía quân Nguyễn, cai đội mã quân là Hoàng Văn Bật và Lê Thập Thí, tự làm nội ứng, mở cửa đồn ra hàng. Quân Trịnh tiến vào chiếm đồn. Tướng giữ đồn là Tống Hữu Trường cùng Tôn Thất Tiệp cùng Luận Chính, Thành Tính bỏ chạy.

Sau khi đánh chiếm được lũy Trấn Ninh, Hoàng Ngũ Phúc sai san phẳng lũy.

Tháng 12 năm 1774, quận Việp ra đóng quân ở Hồ Xá, truyền hịch vào Phú Xuân kể tội trạng Trương Phúc Loan lấn quyền, bưng bít người trên, và tuyên bố:
"Việc hành quân này chỉ cốt trước hết trừ khử một Phúc Loan, sau nữa tiễu trừ bọn giặc kiệt hiệt, thực không có ý gì khác cả".

Các tướng Nguyễn là Tôn Thất Huống, Nguyễn Cửu Pháp liệu thế khó chống đỡ quân Trịnh, bèn bắt trói Trương Phúc Loan, sai người giải đến chỗ Hoàng Ngũ Phúc, hy vọng quận Việp giữ lời hứa.

Nỗ lực chống trả của chúa Nguyễn
Hoàng Ngũ Phúc bắt được Phúc Loan, lại hạ lệnh cho quân cuốn cờ, im trống, ngấm ngầm kéo đến huyện Đăng Xương, lại đưa thư cho Nguyễn Phúc Thuần đại ý nói:
"Giặc Tây Sơn chưa tiễu trừ xong, xin hội quân ở Phú Xuân để ứng tiếp".

Nguyễn Phúc Thuần tiếp thư, biết quân Trịnh kiếm cớ để không ngừng chiến, bèn sai Tôn Thất Tiệp làm thống binh quân Nguyễn, cùng quản lãnh cai đội Đặng đem quân chống cự, sai chưởng cơ Nguyễn Văn Chính đem các quân thủy, quân bộ hội ở sông Bái Đáp.

Mặt khác, chúa Nguyễn lại sai cai đội Tuyên Chính, tham mưu Thành Đức đến chỗ quận Việp trá hàng để dụ quân Trịnh; sai cai đội Phẩm Bình đi dụ các hào mục ở Quảng Bình, Bố Chính để quấy phá sau lưng quân Trịnh.

Tuy nhiên không lâu sau, ý đồ của Phẩm Bình bị lộ, Bình bị quân Trịnh bắt được. Cùng lúc đó tướng Trịnh là Nguyễn Tiến Khoan, Hoàng Phùng Cơ đánh bại Tôn Thất Hiệp, cánh quân của cai đội Đặng tự tan vỡ. Quận Việp tiến đến chiếm đóng đồn Bái Đáp.

Nguyễn Phúc Thuần bèn điều Tôn Thất Chí làm tiết chế bộ binh, Tôn Thất Doanh tiết chế thủy binh, Nguyễn Đăng Trường làm tham tán quân cơ lãnh 20 thuyền chiến ra đánh nhưng cũng bị quân Trịnh đánh bại.

Quân Trịnh tiến vào Phú Xuân
Thấy các đạo quân liên tiếp thất bại, Nguyễn Phúc Thuần gọi Tôn Thất Chí về Phú Xuân, sai Nguyễn Văn Chính điều các cánh quân thủy bộ. Chính nhận lệnh cầm quân, chém cai cơ Đặng vì tự ý lui quân để xốc lại tinh thần quân Nguyễn. Tuy nhiên khi đối lũy với quận Việp, Nguyễn Văn Chính chỉ uống rượu nói suông, không có mưu lược đánh giữ.

Quận Việp bí mật sai Hoàng Đình Thể và Hoàng Nghĩa Phác theo đường núi sang qua ghềnh Trầm và nghềnh Ma. Tướng giữ đồn phía Nguyễn là Tường Quan và Doãn Đức bị thua và tử trận. Quân Trịnh bắc cầu phao qua sông, thừa lúc quân Nguyễn không phòng bị, đánh dồn hai mặt kẹp lại. Nguyễn Văn Chính cố sức đánh, bị chết trận, các cánh quân Nguyễn đều tan vỡ.

Ngày Đinh mùi - tức là 28 tháng 12 năm Giáp Thìn, dương lịch là 30 tháng 1 năm 1775, quân Trịnh tiến đánh Phú Xuân.

Nguyễn Phúc Thuần sai Tống Phúc Đạm mang hết số quân còn lại ra cửa bắc chống giữ; mặt khác chuẩn bị rút khỏi Phú Xuân đi Quảng Nam, sai các đội Tả Thủy, Trung Thủy, Tiền thủy là Nguyễn Cốc, Võ Di Nguy, Trương Phúc Dĩnh chuẩn bị thuyền; sai Nguyễn Phúc Dương đi Quảng Nam trước.

Hôm sau (29 tết - 31 tháng 1 năm 1775), Nguyễn Phúc Thuần mang gia quyến lên thuyền qua cửa Tư Dung đi Quảng Nam. Hoàng Ngũ Phúc thúc quân chiếm đóng Phú Xuân và toàn bộ vùng Thuận Hóa.

Hậu quả
Chúa Nguyễn bỏ chạy vào Quảng Nam. Do bị quân Trịnh và quân Tây Sơn đánh từ hai phía, Nguyễn Phúc Thuần vội bỏ Quảng Nam theo đường biển trốn vào Gia Định.

Tháng 4 năm 1775, quân Trịnh vượt đèo Hải Vân và đụng độ với quân Tây Sơn. Hoàng Ngũ Phúc đang đà thắng lợi, đánh bại quân Tây Sơn ở Cẩm Sa. Nguyễn Nhạc phải rút quân về nam.

Cuộc chiến giữa Trịnh và Nguyễn năm 1774-1775 kết thúc với thắng lợi hoàn toàn cho quân Trịnh. Lãnh thổ Đàng Ngoài lần đầu tiên được mở rộng tới tận Quảng Nam kể từ cuộc chiến Trịnh-Nguyễn nổ ra 150 năm trước và giáp với vùng đất do Tây Sơn quản lý. Chúa Nguyễn bị mất vùng căn bản Thuận - Quảng và phải co lực lượng về Nam Trung Bộ và Nam Bộ.

Xem thêm
 Trịnh-Nguyễn phân tranh
 Hoàng Ngũ Phúc
 Nguyễn Nhạc
 Nguyễn Phúc Thuần

Tham khảo
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2003), Đại Nam thực lục, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục
 Nguyễn Lương Bích, Phạm Ngọc Phụng (1976), Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân
 Tạ Chí Đại Trường (2006), Lịch sử nội chiến Việt Nam 1771-1802, Nhà xuất bản Công an nhân dân
 Đinh Khắc Thuân, Tứ bình thực lục (2009), Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin.

Chú thích

Trịnh – Nguyễn phân tranh
Quân sự Việt Nam thời Lê trung hưng
Lịch sử quân sự Đàng Trong


title: Vuze

text:
Vuze (trước đây có tên Azureus) là một trình khách BitTorrent tự do dùng để trao đổi tập tin thông qua giao thức BitTorrent. Vuze được viết bằng Java, và sử dụng Bộ máy Azureus. Ngoài tính năng bittorrent, Vuze còn cho phép người dùng xem, đăng tải và chia sẻ DVD và nội dung video HD do người dùng tự tạo. Nội dung được biểu diễn qua các kênh và thể loại trong đó có show truyền hình, video âm nhạc, điện ảnh, video game, v.v. Ngoài ra, nếu người dùng muốn đăng tải nội dung tự tạo, họ có thể bán nó.

Vuze ra mắt đầu tiên với tên Azureus vào tháng 6 năm 2003 tại SourceForge.net, chủ yếu là để thử nghiệm Bộ công cụ Widget Chuẩn (Standard Widget Toolkit) của Eclipse. Hiện nay nó là một trình khách BitTorrent khá phổ biến. Bộ máy Azureus được phát hành theo Giấy phép Công cộng GNU, và là phần mềm tự do. Tuy nhiên, nhiều phần trong nền tảng Vuze mới được thêm vào có thêm những điều khoản cấp phép hạn chế hơn, và không còn có thể cài đặt bộ máy Azureus bằng trình cài đặt mới nhất mà không phải chấp nhận giấy phép Vuze từ đầu.

Tính năng
Azureus cho phép người sử dụng đặt tốc độ tải về và tải lên khác nhau cho từng tệp được chỉ định. Azureus cho phép người dùng mở một vài tệp đã hoàn thành mặc dù tệp tổng thể chưa tải về xong. Và hơn thế Azureus có khả năng tự đảm nhiệm vai trò là máy theo dõi, cho mọi người tự chia sẻ tệp mà không cần thông qua trang web để lưu trữ tệp torrent. Azureus hỗ trợ giao thức mã hóa gói tin gửi đi, một phương pháp chống làm nghẹt băng thông (một phương pháp luôn cố gắng tự chặn các gói tin gửi đi bởi chương trình BitTorrent). Các chức năng của Azureus có thể mở rộng nhờ vào rất nhiều công cụ bổ sung, ví dụ công cụ bổ sung rất phổ biến của Azureus là Xác định quốc gia  và một bổ sung cho phép Azureus tương thích với mạng lưới Nodezill, một kho lưu trữ ẩn danh chia sẻ và phát hành rất nhiều tệp torrent.

DHT
Phiên bản Azureus 2.3.0.0 giới thiệu thêm chức năng mới là Cơ sở dữ liệu phân phối (Distributed Database) (một dạng khác của DHT, cụ thể là Kademlia), một chức năng mở rộng của giao thức BitTorrent, chức năng này giúp Azureus hoạt động độc lập với máy theo dõi, ngăn ngừa khả năng máy theo dõi bị sập hoặc xử lý chậm danh sách các máy đồng đẳng khác trong quần thể.

Mặt trái của chức năng này là tính bí mật của máy theo dõi, và các máy trong quần thể không muốn các máy ngoài quần thể thay đổi tệp torrent, vì vậy Azureus hiểu rằng không chia sẻ với các máy đồng đẳng ngoài quần thể thông tin. Một số người chỉ trích rằng chức năng DHT đơn giản chỉ là phát triển lại chức năng cũ của giao thức P2P.

Giao diện

Giao diện chính của Vuze

Từ phiên bản 3.0, Vuze bắt đầu bằng giao diện Vuze chính, được thiết kế để quảng bá cho nội dung Vezu. Tại đây, người dùng có thể duyệt tập tin trên Mạng Vuze, chia sẻ torrent với bạn bè, và tán gẫu. Mọi thứ trong giao diện cổ điển vẫn tồn tại, nhưng bị ẩn đi.

Giao diện cổ điển

Người dùng nâng cấp từ các phiên bản trước sẽ vẫn giữ được giao diện cổ điển theo mặc định. Với người nào cài đặt lần đầu hoặc cài đặt lại, có thể bỏ qua lớp Vuze bằng một vài thao tác.

Sự khác biệt đáng chú ý nhất giữa giao diện cổ điển và giao diện chính là phần đầu và phần cuối của trang. Ngoài ra, không có tính năng Mạng Vuze.

Khi tệp đang trong quá trình tải về, người sử dụng có thể xem rất nhiều thống kê khác nhau bao gồm:

 Tốc độ tải về và tải lên và thời gian ước tính hoàn thành.
 Phần trăm hoàn thành của mỗi tập tin đang tải về và thông tin chi tiết về từng mảnh của tập tin, số thứ tự của mảnh, mảnh đang được tải về hay không.
 Tên tập tin, kích thước và cấp độ hoàn thành của tập tin trong thư mục đang tải về.
 Dữ liệu của máy ngang hàng gồm có địa chỉ IP, tốc độ mà bạn đang tải lên/xuống từ đó, cổng chạy BitTorrent, và trình BitTorrent mà họ đang sử dụng.
 "Tốc độ swarm" tổng cộng và trung bình.
 Thống kê nâng cao khác như tỷ lệ, tổng dung lượng tải lên/xuống, mạng, ước lượng giới hạn tải lên/xuống, hoạt động lưu bộ đệm, và chi tiết về cơ sở dữ liệu phân bố.

Giao diện nâng cao

Giao diện "nâng cao" là sự pha trộn giữa giao diện cổ điển và chính. Khác biệt lớn nhất là phần đầu và cuối trang, lớp Mạng Vuze được giữ lại.

Lịch sử

Azureus

Vuze được phát hành đầu tiên vào tháng 6 năm 2003 tại SourceForge.net với tên Azureus. Con ếch độc màu xanh nước biển (Dendrobates azureus) được đồng sáng tạo Tyler Pitchford chọn làm biểu trưng và tên chương trình.

Vuze

Vào năm 2006 "Vuze" (còn có tên Zudeo) được phát hành với nỗ lực thay đổi chương trình thành một chương trình "xã hội" do một nhóm các lập trình viên gốc thành lập nên Azureus Inc., một thời gian ngắn sau đó đổi tên thành Vuze, Inc. Một phiên bản Azureus không có Vuze được phát hành cùng với Vuze trong giai đoạn beta. Những bản phát hành sử dụng phiên bản đánh số 3.0, trong khi phiên bản không có Vuze tiếp tục với con số phát hành 2.5. Phản ứng đầu tiên với sự thay đổi này là sự bối rối vì cách đặt số phiên bản này. Vuze sau đó nhập chung vào Azureus. Không lâu sau, phiên bản chỉnh sửa "Không Vuze" được phát hành trên The Pirate Bay, và đến ngày 15 tháng 9, có mặt với phiên bản lên tới 3.1.1.0. Vào ngày 16 tháng 6 năm 2008 những lập trình viên Azureus/Vuze quyết định dừng phát hành các phiên bản với tên Azureus, và kết thúc việc đổi tên trong phiên bản 3.1. Tuy nhiên bộ máy trình khác vẫn giữ nguyên tên Azureus.

Thay đổi giấy phép

Cho đến phiên bản 2.5.0.4, Azureus được phát hành với giấy phép Công cộng Chung GNU (GPL); bắt đầu từ phiên bản 3, giấy phép hiển thị khi cài đặt đã thay đổi. Tuy nó vẫn nói rằng "Ứng dụng Azureus" được phát hành theo GPL, để hoàn thành cài đặt, nó yêu cầu người dùng phải đồng ý với các điều khoản của "Nền tảng Vezu", trong đó có thêm những hạn chế về việc sử dụng, dịch ngược, và cấp phép về sau. Cũng giống như nhiều giấy phép tương tự, giấy phép Azureus có những lời cấm những người "dưới 18 tuổi" sử dụng phần mềm.

Chỉ trích

Do được viết trên ngôn ngữ lập trình Java nên Azureus phải chạy trên máy ảo Java. Điều này dẫn đến Azureus chiếm rất nhiều tài nguyên CPU và bộ nhớ, tuy nhiên nguyên nhân một phần cũng do Azureus có rất nhiều tính năng bổ sung.

Với Azureus phiên bản 2.4.0.0 người sử dụng chỉ cần có GCJ (phiên bản 4.1.0 hoặc mới hơn) để chạy chương trình. Với sự hỗ trợ của GCJ Azureus có thể hoạt động ở trạng thái mã giả mà không cần biên dịch chương trình ra mã máy tương ứng, làm tăng khả năng hoạt động độc lập của Azureus, giờ đây Azureus hoạt động không phụ thuộc vào máy ảo Java.

Tham khảo

Xem thêm
 Giao thức BitTorrent
 So sánh các phần mềm BitTorrent

Liên kết ngoài

 Official Vuze Site
 Official Azureus/Vuze Sourceforge Website
 Azureus/Vuze wiki
 Azureus project page on SourceForge

Trình khách BitTorrent
Phần mềm nền Java
Dự án ở SourceForge
Phần mềm năm 2003
Phần mềm nền tảng Java


title: Hàm Phong, Ân Thi

text:
Hàm Phong (chữ Hán giản thể: 咸丰县) là một huyện của Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, Miêu Ân Thi, tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2550 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2004 là 36,4 vạn người với 17 dân tộc. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 5 trấn, 5 hương.
Trấn: Cao Lạc Sơn, Trung Bảo, Thanh Bình, Giáp Mã Trì, Triều Dương Tự.
Hương: Tiểu Thôn, Đinh Trại, Tiêm Sơn, Hoàng Kim Động, Hoạt Long Bình.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc
Ân Thi, Hồ Bắc


title: Alvania denhartogi

text:
Alvania denhartogi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Dracula diabola

text:
Dracula diabola là một loài lan that only grows in a single valley in Colombia. Its species name, Diabola, comes from the Latin word for devil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

diabola
Thực vật Colombia


Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh là một công trình kiến trúc bao gồm cụm các tòa nhà và sân vận động phục vụ cho các hoạt động văn hóa, thể dục - thể thao của người dân thành phố cũng như nhiều nơi khác. Cung có địa chỉ tại số 55B, đường Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh là nơi tập luyện, bồi dưỡng và phát hiện nhiều vận động viên tiềm năng ở nhiều bộ môn thể thao như bóng nước, bi sắt,... một số vận động viên còn được tham dự các cuộc thi lớn như: SEA Games, Para Games... Nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật được tổ chức tại đây như: hội họa, thời trang, nhiếp ảnh, dân ca và một số chương trình biểu diễn nghệ thuật, liên hoan sân khấu và hội diễn văn nghệ quần chúng. Ngày 22 tháng 1 năm 2006, Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng I.

Lịch sử hình thành

Ngay sau khi chiếm được 3 tỉnh miền đông Nam Kỳ, Đô đốc De la Grandière đã cho quy hoạch một khu đất rộng tại khu vực Vườn Ông Thượng, vốn là vườn hoa cũ của Tổng trấn Lê Văn Duyệt, để quy hoạch xây dựng khuôn viên của dinh thống đốc thay thế cho dinh cũ vào năm 1865. Tuy vậy, do không có đề án nào được duyệt nên việc xây dựng chưa được tiến hành. Năm 1866, các sĩ quan Pháp đã chiếm dụng một khu đất rộng của khu quy hoạch này để làm một sân thể thao không chính thức, dành cho các môn điền kinh, bắn súng và đua ngựa.

Đến năm 1868, dinh Thống đốc được khởi công xây dựng theo đồ án của kiến trúc sư Hermite. Năm 1869, người Pháp cho xây con đường Miss Clavell tách phần còn lại của khu vườn khỏi khuôn viên Dinh. Khu vườn chính thức mang tên "Jardin de la Ville", tuy nhiên người Việt quen gọi là "Vườn Bờ-rô", có lẽ là phiên âm préau tiếng Pháp nghĩa là "sân lát gạch", hoặc theo tên gọi cũ là "Vườn Ông Thượng".

Ban đầu chỉ là nhóm các sĩ quan, binh lính Pháp, sau đó mở rộng thêm công chức, thương gia và một số ít người Việt Nam cũng bắt đầu tham gia. Năm 1896, một câu lạc bộ thể thao thượng lưu được thành lập, lấy tên là Cercle Sportif Saigonnais (Câu lạc bộ Thể thao Sài Gòn), viết tắt CSS, người Việt bình dân thường gọi tắt là Hội Xẹc. Các hoạt động thể thao được tổ chức thường xuyên và có thêm một số bộ môn mới. Môn bóng đá ban đầu được chơi bằng bóng bầu dục, sau được thay hẳn bằng bóng tròn. Năm 1897, môn đua xe đạp được tổ chức thường xuyên với các vòng đua quanh vườn hoa "Jardin de la Ville".

Năm 1902, chính quyền thuộc địa cho xây dựng cơ sở của Câu lạc bộ Le Cercle Sportif Saigonnais ngay trong khuôn viên vườn hoa, bao sân bóng đá, hồ bơi và sân quần vợt. Sân bóng của Câu lạc bộ lúc bấy giờ là sân duy nhất đủ tiêu chuẩn đón những đội banh ngoại quốc đến đấu. Năm 1905, đội bóng của chiến hạm Anh mang tên King Alfred ghé thăm Sài Gòn, và đã đấu giao hữu với một đội gồm những cầu thủ người Pháp và Việt tại đây.

Năm 1906, E. Breton, Ủy viên trong Liên hiệp các Câu lạc bộ Thể thao Điền kinh Pháp (L'Union des Sociétés Francaises des Sports Athlétiques) giữ chức hội trưởng Cercle Sportif Saigonnais. Ông đã tổ chức lại câu lạc bộ theo mô hình tại Pháp. Đội bóng Cercle Sportif Saigonnais do được tổ chức, huấn luyện có bài bản, nên đã liên tiếp thắng nhiều mùa giải trong các năm 1907, 1909, 1910, 1911, 1912, 1916...

Vì là một địa điểm giải trí chỉ dành riêng cho giới thượng lưu nên tiêu chuẩn của Cercle Sportif Saigonnais khá cao và nghiêm ngặt, người bình dân không thể tham gia vào. Kể từ lúc thành lập đến năm 1975, nhiều chính khách, sĩ quan cao cấp, tầng lớp thượng lưu người Pháp, người Mỹ, sĩ quan Việt Nam Cộng hòa và giới thượng lưu Sài Gòn, đều chọn đây làm nơi sinh hoạt chính. Tướng Nguyễn Cao Kỳ và chính khách Lý Quý Chung cũng từng là hội viên ở đây. Tướng Dương Văn Minh cũng là một hội viên đặc biệt và nổi tiếng với môn quần vợt.

Sau năm 1975, Câu lạc bộ do Ủy ban Quân quản Thành phố Sài gòn - Gia Định quản lý, đến ngày 7 tháng 11 năm 1975, được bàn giao lại cho Liên hiệp Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh toàn quyền sử dụng. Năm 1985, cơ sở đổi tên thành Nhà Văn hóa Lao động, và đến năm 1998, là Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh như ngày nay.

Cơ sở vật chất
Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm các công trình sau:
Một tòa nhà chính gồm: hội trường A (400 chỗ), hội trường B (300 chỗ), sân khấu Tao Đàn (220 chỗ), phòng sinh hoạt tổng hợp (120 chỗ).
Phòng thể dục - thể thao: phòng cầu lông trong nhà (3 sân), phòng bóng bàn (10 bàn), phòng thể hình cử tạ Nam, phòng thể dục thẩm mỹ Nữ.
7 phòng sinh hoạt câu lạc bộ-đội-nhóm
1 Thư viện.
Một nhà hành chánh: Các phòng làm việc (7 phòng) và phòng sinh hoạt, hội họp.
Sân thi đấu: 3 hồ bơi, 10 sân quần vợt, 1 sân đa năng (bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá mini...), 1 sân bi sắt,
Khác:1 nhà hàng Đoàn viên, 2 sân đậu xe.

Thành tích
Năm 1990, Bộ Văn hóa Thông tin Việt Nam đã tặng bằng khen cho Cung văn hóa Lao động Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị hoạt động văn hóa xuất sắc.
Năm 1996, Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh đón nhận Huân chương lao động hạng III
Năm 2001, được nhận Huân chương Lao động hạng II
Năm 2005, được trao tặng Huân chương Lao động hạng I
Ngoài ra, hằng năm Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh còn được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Văn hóa Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng nhiều bằng khen về thành tích hoạt động trong phong trào văn hóa thể thao của Thành phố.

Xem thêm
Nhà Văn hóa Thanh Niên Thành phố Hồ Chí Minh

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang chủ chính thức của Cung Văn hoá Lao động Thành phố Hồ Chí Minh
31 năm thành lập Cung Văn hóa Lao động Thành phố Hồ Chí Minh

Khởi đầu năm 1975
Công trình văn hóa thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
Công trình kiến trúc Pháp tại Thành phố Hồ Chí Minh


title: Caloptilia suberinella

text:
Caloptilia suberinella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở the Hà Lan, Thuỵ Điển, Na Uy, Phần Lan, Đan Mạch, Đức, Thụy Sĩ, Ba Lan, Latvia, Estonia, Ukraina, Nga và Trung Quốc.

Sải cánh dài 14–15 mm.

Ấu trùng ăn Betula species, bao gồm Betula platyphylla. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ at first, but later lives in a rolled leaf.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia
Côn trùng châu Âu


title: Lý thuyết số

text:
Lý thuyết số là một ngành của toán học lý thuyết nghiên cứu về tính chất của số nói chung và số nguyên nói riêng, cũng như những lớp rộng hơn các bài toán mà phát triển từ những nghiên cứu của nó.

Lý thuyết số có thể chia thành một vài lĩnh vực dựa theo phương pháp giải và các dạng bài toán được xem xét. (Xem Danh sách các chủ đề của lý thuyết số).

Cụm từ "số học" cũng được sử dụng để nói đến lý thuyết số. Đây là cụm từ không còn được sử dụng rộng rãi nữa. Tuy nhiên, nó vẫn còn hiện diện trong tên của một số lĩnh vực toán học (hàm số học, số học đường cong elliptic, định lý cơ bản của số học). Việc sử dụng cụm từ số học ở đây không nên nhầm lẫn với số học sơ cấp.

Các lĩnh vực

Lý thuyết số sơ cấp
Trong lý thuyết số sơ cấp, các số nguyên được nghiên cứu mà không cần các kĩ thuật từ các lĩnh vực khác của toán học. Nó nghiên cứu các vấn đề về chia hết, cách sử dụng thuật toán Euclid để tìm ước chung lớn nhất, phân tích số nguyên thành thừa số nguyên tố, việc nghiên cứu các số hoàn thiện và đồng dư.

Rất nhiều vấn đề trong lý thuyết số có thể phát biểu dưới ngôn ngữ sơ cấp, nhưng chúng cần những nghiên cứu sâu sắc và những tiếp cận mới bên ngoài lĩnh vực lý thuyết số để giải quyết.

Một số ví dụ:
 Giả thuyết Goldbach nói về việc biểu diễn các số chẵn thành tổng của hai số nguyên tố.
 Giả thuyết Catalan (bây giờ là định lý Mihăilescu) nói về các lũy thừa nguyên liên tiếp.
 Giả thuyết số nguyên tố sinh đôi nói rằng có thể có vô hạn số nguyên tố sinh đôi
 Giả thuyết Collatz nói về một dãy đệ quy đơn giản
 Định lý lớn Fermat (nêu lên vào năm 1637, đến năm 1994 mới được chứng minh) nói rằng phương trình  không có nghiệm nguyên khác không với n lớn hơn 2.

Lý thuyết về phương trình Diophantine thậm chí đã được chứng minh là không có phương pháp chung đề giải (Xem Bài toán thứ 10 của Hilbert)

Lý thuyết số giải tích
Lý thuyết số giải tích sử dụng công cụ giải tích và giải tích phức để giải quyết các vấn đề về số nguyên. Định lý số nguyên tố và giả thuyết Riemann là các ví dụ. Bài toán Waring (biểu diễn một số nguyên cho trước thành tổng các bình phương, lập phương, v.v...), giả thuyết số nguyên tố sinh đôi và giả thuyết Goldbach cũng đang bị tấn công bởi các phương pháp giải tích. Chứng minh về tính siêu việt của các hằng số toán học, như là π hay e, cũng được xếp vào lĩnh vực lý thuyết giải tích số. Trong khi những phát biểu về các số siêu việt dường như đã bị loại bỏ khỏi việc nghiên cứu về các số nguyên, chúng thực sự nghiên cứu giá trị của các đa thức với hệ số nguyên tại, ví dụ, e; chúng cũng liên quan mật thiết với lĩnh vực xấp xỉ Diophantine, lĩnh vực nghiên cứu một số thực cho trước có thể xấp xỉ bởi một số hữu tỉ tốt tới mức nào.

Lý thuyết số đại số
Trong Lý thuyết số đại số, khái niệm của một số được mở rộng thành các số đại số, tức là các nghiệm của các đa thức với hệ số nguyên. Những thứ này bao gồm những thành phần tương tự với các số nguyên, còn gọi là số nguyên đại số. Với khái niệm này, những tính chất quen thuộc của số nguyên (như phân tích nguyên tố duy nhất) không còn đúng. Lợi thế của những công cụ lý thuyết - Lý thuyết Galois, group cohomology, class field theory, biểu diễn nhóm và L-hàm - là nó cho phép lấy lại phần nào trật tự của lớp số mới.

Rất nhiều vấn đề lý thuyết số có thể được giải quyết một cách tốt nhất bởi nghiên cứu chúng theo modulo p với mọi số nguyên tố p (xem các trường hữu hạn). Đây được gọi là địa phương hóa và nó dẫn đến việc xây dựng các số p-adic; lĩnh vực nghiên cứu này được gọi là giải tích địa phương và nó bắt nguồn từ lý thuyết số đại sô.

Lý thuyết số hình học
Lý thuyết số hình học (cách gọi truyền thống là (hình học của các số) kết hợp tất cả các dạng hình học. Nó bắt đầu với định lý Minkowski về các điểm nguyên trong các tập lồi và những nghiên cứu về sphere packing.

Lý thuyết số tổ hợp
Lý thuyết số tổ hợp giải quyết các bài toán về lý thuyết số mà có tư tưởng tổ hợp trong công thức hoặc cách chứng minh của nó. Paul Erdős là người khởi xướng chính của ngành lý thuyết số này. Những chủ đề thông thường bao gồm hệ bao, bài toán tổng-zero, rất nhiều restricted sumset và cấp số cộng trong một tập số nguyên. Các phương pháp đại số hoặc giải tích rất mạnh trong những lĩnh vực này.

Lý thuyết số máy tính
Lý thuyết số máy tính nghiên cứu các thuật toán liên quan đến lý thuyết số. Những thuật toán nhanh chóng để kiểm tra tính nguyên tố và phân tích thừa số nguyên tố có những ứng dụng quan trọng trong mã hóa.

Lịch sử

Lý thuyết số thời kì Vedic
Các nhà toán học Ấn Độ đã quan tâm đến việc tìm nghiệm nguyên của phương trình Diophantine từ thời kì Vedic. Những ứng dụng sớm nhất vào hình học của phương trình Diophantine có thể tìm thấy trong kinh Sulba, được viết vào khoảng giữa thế kỉ thứ 8 và thế kỉ thứ 6 trước Công nguyên. Baudhayana (năm 800 TCN) tìm thấy hai tập nghiệm nguyên dương của một hệ các phương trình Diophantine, và cũng sử dụng hệ phương trình Diophantine với tới bốn ẩn. Apastamba (năm 600) sử dụng hệ phương trình Diophantine với tới năm ẩn.

Lý thuyết số của người Jaina
Ở Ấn Độ, các nhà toán học Jaina đã phát triển lý thuyết số có hệ thống đầu tiên từ thế kỉ thứ 4 trước Công Nguyên tới thế kỉ thứ 2. Văn tự Surya Prajinapti (năm 400 TCN) phân lớp tất cả các số thành ba tập: đếm được, không đếm được và vô hạn. Mỗi tập này lại được phân thành ba cấp:

 Đếm được: thấp nhất, trung bình, và cao nhất.
 Không đếm được: gần như không đếm được, thật sự không đếm được, và không đếm được một cách không đếm được.
 Vô hạn: gần như vô hạn, thật sự vô hạn, vô hạn một cách vô hạn

Những người Jain là những người đầu tiên không chấp nhận ý tưởng các vô hạn đều như nhau. Họ nhận ra năm loại vô hạn khác nhau: vô hạn theo một hoặc hai hướng (một chiều), vô hạn theo diện tích (hai chiều), vô hạn mọi nơi (ba chiều), và vô hạn liên tục (vô số chiều).

Số đếm được cao nhất N của người Jain tương ứng với khái niệm hiện đại aleph-không  (cardinal number của tập vô hạn các số nguyên 1,2,...), the smallest cardinal transfinite number. Người Jain cũng định nghĩa toàn bộ hệ thống các cardinal number, trong đó  là nhỏ nhất.

Trong công trình của người Jain về lý thuyết tập hợp, họ phân biệt hai loại transfinite number cơ bản. Ở cả lĩnh vực vật lý và bản thể học (ontology), sự khác nhau được tạo ra giữa asmkhyata và ananata, giữa vô hạn bị chặn ngặt và vô hạn bị chặn lỏng.

Lý thuyết số Hellenistic
Lý thuyết số là một đề tài ưa thích của các nhà toán học Hellenistic ở Alexandria, Ai Cập từ thế kỉ thứ 3 sau Công Nguyên. Họ đã nhận thức được khái niệm phương trình Diophantine trong rất nhiều trường hợp đặc biệt. Nhà toán học Hellenistic đầu tiên nghiên cứu những phương trình này là Diophantus.

Diophantus cũng đã tìm kiếm một phương pháp để tìm nghiệm nguyên của các phương trình vô định tuyến tính, những phương trình mà thiếu điều kiện đủ để có một tập duy nhất các nghiệm phân biệt. Phương trình  là một phương trình như vậy. Diophantus đã khám phá ra nhiều phương trình vô định có thể biến đổi thành các dạng đã biết mặc dù thậm chí còn không biết được nghiệm cụ thể.

Lý thuyết số Ấn Độ cổ điển
Phương trình Diophantine đã được nghiên cứu một cách sâu sắc bởi các nhà toán học Ân Độ trung cổ. Họ là những người đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống các phương pháp tìm nghiệm nguyên của phương trình Diophantine. Aryabhata (499) là người đầu tiên tìm ra dạng nghiệm tổng quát của phương trình Diophantine tuyến tính , được ghi trong cuốn Aryabhatiya của ông. Thuật toán kuttaka này được xem là một trong những cống hiến quan trọng nhất của Aryabhata trong toán học lý thuyết, đó là tìm nghiệm của phương trình Diophantine bằng liên phân số. Aryabhata đã dùng kĩ thuật này để tìm nghiệm nguyên của các hệ phương trình Diophantine, một bài toán có ứng dụng quan trọng trong thiên văn học. Ông cũng đã tìm ra nghiệm tổng quát đối với phương trình tuyến tính vô định bằng phương pháp này.

Brahmagupta vào năm 628 đã nắm được những phương trình Diophantine phức tạp hơn. Ông sử dụng phương pháp chakravala để giải phương trình Diophantine bậc hai, bao gồm cả các dạng của phương trình Pell, như là . Cuốn Brahma Sphuta Siddhanta của ông đã được dịch sang tiếng Ả Rập vào năm 773 và sau đó được dịch sang tiếng Latin vào năm 1126. Phương trình  sau đó đã được chuyển thành một bài toán vào năm 1657 bởi nhà toán học người Pháp Pierre de Fermat. Leonhard Euler hơn 70 năm sau đã tìm được nghiệm tổng quát đối với trường hợp riêng này của phương trình Pell, trong khi nghiệm tổng quát của phương trình Pell đã được tìm ra hơn 100 năm sau đó bởi Joseph Louis Lagrange vào 1767. Trong khi đó, nhiều thế kỉ trước, nghiệm tổng quát của phương trình Pell đã được ghi lại bởi Bhaskara II vào 1150, sử dụng một dạng khác của phương pháp chakravala. Ông cũng đã sử dụng nó để tìm ra nghiệm tổng quát đối với các phương trình vô định bậc hai và phương trình Diophantine bậc hai khác. Phương pháp chakravala của Bhaskara dùng để tìm nghiệm phương trình Pell đơn giản hơn nhiều so với phương pháp mà Lagrange sử dụng 600 năm sau đó. Bhaskara cũng đã tìm được nghiệm của các phương trình vô định bậc hai, bậc ba, bốn và cao hơn. Narayana Pandit đã cải tiến phương pháp chakravala và tìm thêm được các nghiệm tổng quát hơn đối với các phương trình vô định bậc hai và cao hơn khác.

Lý thuyết số của người Hồi giáo
Từ thế kỉ 9, các nhà toán học Hồi giáo đã rất quan tâm đến lý thuyết số. Một trong những nhà toán học đầu tiên này là nhà toán học Ả Rập Thabit ibn Qurra, người đã khám phá ra một định lý cho phép tìm các cặp số bạn bè, tức là các số mà tổng các ước thực sự của số này bằng số kia. Vào thế kỉ 10, Al-Baghdadi đã nhìn vào một ít biến đổi trong định lý của Thabit ibn Qurra.

Vào thế kỉ 10, al-Haitham có thể là người đầu tiên phân loại các số hoàn hảo chẵn (là các số mà tổng các ước thực sự của nó bằng chính nó) thành các số có dạng  trong đó  là số nguyên tố. Al-Haytham cũng là người đầu tiên phát biểu định lý Wilson (nói rằng p là số nguyên tố thì  chia hết cho p). Hiện không rõ ông ta có biết cách chứng minh nó không. Định lý có tên là định lý Wilson vì căn cứ theo một lời chú thích của Edward Waring vào năm 1770 rằng John Wilson là người đầu tiên chú ý đến kết quả này. Không có bằng chứng nào chứng tỏ John Wilson đã biết cách chứng minh và gần như hiển nhiên là Waring cũng không. Lagrange đã đưa ra chứng minh đầu tiên vào 1771.

Các số bạn bè đóng vai trò quan trọng trong toán học của người Hồi giáo. Vào thế kỉ 13, nhà toán học Ba Tư Al-Farisi đã đưa ra một chứng minh mới cho định lý của Thabit ibn Qurra, giới thiệu một ý tưởng mới rất quan trọng liên quan đến phương pháp phân tích thừa số và tổ hợp. Ông cũng đưa ra cặp số bạn bè 17296, 18416 mà người ta vẫn cho là của Euler, nhưng chúng tao biết rằng những số này còn được biết đến sớm hơn cả al-Farisi, có thể bởi chính Thabit ibn Qurra. Vào thế kỉ 17, Muhammad Baqir Yazdi đưa ra cặp số bạn bè 9.363.584 và 9.437.056 rất nhiều năm trước khi Euler đưa ra.

Lý thuyết số châu Âu ban đầu
Lý thuyết số bắt đầu ở Châu Âu vào thế kỉ 16 và 17, với François Viète, Bachet de Meziriac, và đặc biệt là Fermat, mà phương pháp lùi vô hạn của ông là chứng minh tổng quát đầu tiên của phương trình Diophantine. Định lý lớn Fermat được nêu lên như là một bài toán vào năm 1637, và không có lời giải cho đến năm 1994. Fermat cũng nêu lên bài toán  vào năm 1657.

Vào thế kỉ 18, Euler và Lagrange đã có những cống hiến quan trọng cho lý thuyết số. Euler đã làm một vài công trình về lý thuyết số giải tích, và tình được một nghiệm tổng quát của phương trình , mà Fermat nêu thành bài toán. Lagrange đã tìm được một nghiệm của phương trình Pell tổng quát hơn. Euler và Lagrange đã giải những phương trình Pell này bằng phương pháp liên phân số, mặc dù nó còn khó hơn phương pháp chakravala của Ấn Độ.

Mở đầu lý thuyết số hiện đại
Khoảng đầu thế kỉ 19 các cuốn sách của Legendre (1798), và Gauss kết hợp thành những lý thuyết có hệ thống đầu tiên ở châu Âu. Cuốn Disquisitiones Arithmeticae (1801) có thể nói là đã mở đầu lý thuyết số hiện đại.

Sự hình thành lý thuyết đồng dư bắt đầu với cuốn Disquisitiones của Gauss. Ông giới thiệu ký hiệu

và đã khám phá ra hầu hết trong lĩnh vực này. Chebyshev đã xuất bản vào năm 1847 một công trình bằng tiếng Nga về chủ đề này, và ở Pháp Serret đã phổ biến nó.

Bên cạnh những công trình tổng kết trước đó, Legendre đã phát biểu luật tương hỗ bậc hai. Định lý này, được khám phá ra bởi quy nạp và được diễn đạt bởi Euler, đã được chứng minh lần đầu tiên bởi Legendre trong cuốn Théorie des Nombres của ông (1798) trong những trường hợp đặc biệt. Độc lập với Euler và Legendre, Gauss đã khám phá ra định luật này vào khoảng năm 1795, và là người đầu tiên đưa ra chứng minh tổng quát. Những người cũng có cống hiến quan trọng: Cauchy; Dirichlet với cuốn Vorlesungen über Zahlentheorie kinh điển; Jacobi, người đã đưa ra ký hiệu Jacobi; Liouville, Zeller (?), Eisenstein, Kummer, và Kronecker. Lý thuyết này đã được mở rộng để bao gồm biquadratic reciprocity (Gauss, Jacobi những người đầu tiên chứng minh luật tương hỗ bậc ba, và Kummer).

Gauss cũng đã đưa ra biểu diễn các số thành các dạng bậc hai cơ số hai.

Lý thuyết số về số nguyên tố
Một chủ đề lớn và lặp đi lặp lại trong lý thuyết số đó là nghiên cứu về sự phân bố số nguyên tố. Carl Fiedrich Gauss đã dự đoán kết quả của định lý số nguyên tố khi còn là học sinh trung học.

Chebyshev (1850) đưa ra các chặn cho số số nguyên tố giữa hai giới hạn cho trước. Riemann giới thiệu giải tích phức thành lý thuyết về hàm zeta Riemann. Điều này đã dẫn đến mối quan hệ giữa các số không của hàm zeta và sự phân bố số nguyên tố, thậm chí dẫn tới một chứng minh cho định lý số về số nguyên tố độc lập với Hadamard và de la Vallée Poussin vào năm 1896. Tuy nhiên, một chứng minh sơ cấp đã được đưa ra sau đó bởi Paul Erdős và Atle Selberg vào năm 1949. Ở đây sơ cấp nghĩa là không sử dụng kĩ thuật giải tích phức; tuy nhiên chứng minh vẫn rất đặc biệt và rất khó. Giả thuyết Riemann, đưa ra những thông tin chính xác hơn, vẫn còn là một câu hỏi mở.

Các thành tựu trong thế kỉ 19

Cauchy, Pointsot (1845), Lebesgue (1859, 1868) và đặc biệt là Hermite đã có những cống hiến đối với lĩnh vực này. Trong lý thuyết về các ternary form Eisenstein đã trở thành người đi đầu, và với ông và H. J. S. Smith đó đúng là một bước tiến quan trọng trong lý thuyết về các dạng. Smith đã đưa ra một sự phân loại hoàn chỉnh về các ternary form bậc hai, và mở rộng những nghiên cứu của Gauss về các dạng bậc hai thực (real quadratic form) thành các dạng phức (complex form). Những nghiên cứu về biểu diễn các số thành tổng của 4, 5, 6, 6, 8 bình phương đã được phát triển bởi Eisenstein và lý thuyết này đã được hoàn chỉnh bởi Smith.

Dirichlet là người đầu tiên thuyết trình về lĩnh vực này ở một trường đại học ở Đức. Một trong những cống hiến của ông là sự mở rộng của Định lý lớn Fermat:

mà Euler và Legendre đã chứng minh cho n = 3, 4 (và từ đó suy ra cho các bội của 3 và 4). Dirichlet đã chỉ ra rằng:. Một số nhà toán học Pháp là Borel, Poincaré, những hồi ký của họ rất lớn và có giá trị; Tannery và Stieltjes. Một số người có những cống hiến hàng đầu ở Đức là Kronecker, Kummer, Schering, Bachmann, và Dedekind. Ở Austria cuốn Vorlesungen über allgemeine Arithmetik của Stolz (1885-86) và ở Anh cuốn Lý thuyết số của Mathew (Phần I, 1892) là các công trình tổng quát rất có giá trị. Genocchi, Sylvester, và J. W. L. Glaisher cũng đã có những cống hiến cho lý thuyết này.

Các thành tựu trong thế kỉ 20

Những nhà toán học lớn trong lý thuyết số thế kỉ 20 bao gồm Paul Erdős, Gerd Faltings, G. H. Hardy, Edmund Landau, John Edensor Littlewood, Srinivasa Ramanujan và André Weil.

Các cột mốc trong lý thuyết số thế kỉ 20 bao gồm việc chứng minh Định lý lớn Fermat bởi Andrew Wiles vào năm 1994 và chứng minh Giả thuyết Taniyama–Shimura vào năm 1999

Danh ngôn

 Toán học là nữ hoàng của các khoa học và lý thuyết số là nữ hoàng của toán học. — Gauss
 Chúa sinh ra các số nguyên, và phần việc còn lại là của con người. — Kronecker
 Tôi biết các con số rất đẹp đẽ. Nếu chúng không đẹp, thì chẳng có thứ gì đẹp.— Erdős

Tham khảo

 Đỗ Đức Giáo, Toán Rời rạc, Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.

  (Subscription needed)

  1968 edition at Google books

  Volume 1 Volume 2 Volume 3 Volume 4 (1912)
  For other editions, see Iamblichus#List of editions and translations
  This Google books preview of Elements of algebra lacks Truesdell's intro, which is reprinted (slightly abridged) in the following book:

Liên kết ngoài
Theory Web

Toán học rời rạc


title: Bruchus latealbus

text:
Bruchus latealbus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Eucyclotoma hindsii

text:
Eucyclotoma hindsii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

hindsii
Động vật được mô tả năm 1843


title: Bethon

text:
Bethon  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 170 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Anklesvar

text:
Anklesvar là một thành phố và khu đô thị của quận Bharuch thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Anklesvar có dân số 67.952 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Anklesvar có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Anklesvar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Xã của tỉnh Mayotte

text:
Tỉnh hải ngoại Mayotte của Pháp được chia làm 17 commune.

Mã bưu chính và mã INSEE

Theo diện tích

Theo dân số

Tham khảo

Phân vùng quốc gia châu Phi
Danh sách xã của Pháp


title: Homer William Smith

text:
Homer William Smith (2.1.1895 – 25.3.1962) là một nhà sinh lý học người Mỹ và là người bênh vực khoa học.

Việc nghiên cứu của ông tập chú vào thận và ông đã phát hiện ra inulin cùng lúc với Alfred Newton Richards.

Dr. Smith đã viết nhiều sách, trong đó có From Fish to Philosopher, Man and His Gods,  và The Kidney: Structure and function in health and disease.

Các thí nghiệm trên thận của Homer Smith trong thập niên 1930 - không còn nghi ngờ gì - đã chứng tỏ là được làm theo đúng các nguyên tắc khoa học tự nhiên, cả về phương diện như một bộ lọc cũng như phương diện một cơ quan bài tiết, loại bỏ vết tích cuối cùng của thuyết sức sống trong khoa sinh lý học.

Homer Smith đã được thưởng Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Bynum, W.F. Smith, Homer William. American National Biography Online Feb. 2000.

Liên kết ngoài
 Man and his Gods  bản văn đầy đủ của sách, với lời nói đầu của Albert Einstein.

Sinh năm 1895
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Nhà sinh lý học
Mất năm 1962


title: Corcelle-Mieslot

text:
Corcelle-Mieslot là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 83.Ước lượng năm 2007 là 103.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Diala albugo

text:
Diala albugo là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Dialidae.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 2 mm and 6.5 mm

Phân bố
Chúng phân bố ở Ấn Độ Dương along Réunion and ở Thái Bình Dương Ocean dọc theo Philippines.

Chú thích

Tham khảo
 Dautzenberg, Ph. (1929). Mollusques testacés marins de Madagascar. Faune des Colonies Francaises, Tome III
 Ponder W.F. & de Keyzer R. 1992. A revision of the genus Diala (Gastropoda: Cerithioidea: Dialidae). Invertebrate Taxonomy, 6: 1019-1075. page(s): 1038-1045

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Diala albugo; accessed: 30 tháng 1 năm 2011

Diala


title: Ghitorni

text:
Ghitorni là một thị trấn thống kê (census town) của quận South West thuộc bang Delhi, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ghitorni có dân số 9123 người. Phái nam chiếm 57% tổng số dân và phái nữ chiếm 43%. Ghitorni có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Ghitorni, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc lãnh thổ Delhi


title: Alappuzha

text:
Alappuzha là một thành phố và khu đô thị của quận Alappuzha thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Alappuzha có dân số 177.079 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Alappuzha có tỷ lệ 84% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 82%. Tại Alappuzha, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala
Thành phố cảng Ấn Độ
Thành phố ven biển ở Ấn Độ


title: Blogger

text:
Blogger là từ để chỉ những người chuyên viết nhật ký mạng (blog) và có ít nhất một trang nhật ký mạng đang hoạt động. Tác phẩm của blogger là các entry.

Các blogger được xem là những công dân điện tử của một xã hội điện tử.

Hoạt động của một blogger
Blogger không có tiêu chuẩn rõ ràng song có một số đặc điểm về hoạt động như sau:

 Các blogger phải là người biết viết theo cách sáng tạo, không chỉ sao chép.
 Biết sử dụng các công cụ và dịch vụ mạng hỗ trợ cho hoạt động của mình.
 Biết và thường giao tiếp với các cư dân mạng khác qua các phương tiện mạng.
 Thường xuyên đọc blog (blogging).

Người viết blog

Cũng giống như mọi thời khác, sự hạn chế các phương tiện truyền thông và thông tin trên các phương tiện truyền thông chính thống đã làm nở rộ các loại hình truyền thông phi chính thống, trong đó có blog. Nhiều người đã trở thành blogger như một cách để đưa mọi thông tin không đưa chính thức được.

Nhiều blogger có trong tay trên dưới 10 blog.

Nhiều công ty và cá nhân cũng lựa chọn trở thành blogger để quảng bá cho bản thân mình.

Nhiều tác phẩm có giá trị từ các blogger

Do sự ra đời của các trang nhật ký mạng, nhiều người đã trở thành các tác giả sản sinh ra các tác phẩm có giá trị. Tuy nhiên, sản phẩm của nền văn học phi chính thống này chưa một lần được nhìn nhận và công nhận.

Thay vì được nhìn nhận, ghi nhận, các tác phẩm hay của blogger được lưu truyền trên mạng với tốc độ chóng mặt. Có những entry được sao chép hàng triệu lần. Một số blog của blogger hàng đầu Việt Nam đã có trên 10 triệu lượt xem (page views) chỉ sau hơn 1 năm. Các blogger đắt giá nhất thế giới sở hữu các trang blog có hàng trăm triệu page views.

Chính danh và ẩn danh

Khá nhiều blogger đã công khai hình ảnh, danh tính của mình theo kiểu chính danh, song không ít người lại chọn cách ẩn danh khi hoạt động. Đại đa số các trang blog có đề cập đến các vấn đề nhạy cảm, các blogger đều ẩn danh.

Ẩn danh, về cơ bản đã trở thành một đặc tính của phong trào blog.

Sự nở rộ của phong trào blog cũng làm nảy sinh tranh cãi về tính pháp lý và các ranh giới của blog. Blog không được thừa nhận là báo chí và có cơ chế phát triển khá tự do.

Blogger tại Việt Nam
Hiện thời có một tập hợp các blogger ở nhiều tỉnh thành trong cả nước, từ Hà Nội, Đà Nẵng đến Sài Gòn và cả blogger người Việt ở nước ngoài, mang tên là Mạng Lưới Blogger Việt Nam. Vào ngày 10/12/2013, nhân Ngày Quốc tế Nhân quyền, họ đã tổ chức buổi ra mắt ở Hà Nội và Sài Gòn. Mục đích chính của tập hợp này là để ‘góp phần phát huy nhân quyền, tranh đấu cho tự do’.

Danh sách blogger bị bắt.
Thời gian gần đây đã có một số người bị cơ quan điều tra bắt, khởi tố theo điều 258 của Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009. Việt Nam đã sử dụng điều luật 258 để bắt giam một số blogger hoạt động cho nhân quyền và dân chủ trong tháng 5 và tháng 6 năm 2013. Họ bao gồm:
 Blogger Cô gái Đồ Long, tức nhà báo Lê Nguyễn Hương Trà, đã bị bắt ngày 23/10/2010 theo điều 258 này, được thả sau 3 tháng biệt giam.
 Trương Duy Nhất, nhà báo, chủ của blog cá nhân "Một góc nhìn khác", bị bắt 26/5/2013, bị xử 2 năm tù
 Phạm Viết Đào, Nhà văn, blogger, bị bắt 13/6/2013, bị xử 15 tháng tù, thả ngày 13/9/2014
 Đinh Nhật Uy là người sử dụng Facebook đầu tiên bị bắt ở Việt Nam vào ngày 15 tháng 6 năm 2013 vì đã "sử dụng máy vi tính kết nối mạng Internet để thực hiện 58 lượt đăng tin trên trang Facebook cá nhân... Các tin đăng này có chứa nội dung hướng đến việc xâm hại các cơ quan Nhà nước, tổ chức và công dân...", sau đó bị xử án treo 1 năm 3 tháng tù. Đinh Nguyên Kha, em ruột của Đinh Nhật Uy, vừa được tòa phúc thầm Long An giảm án từ 8 năm xuống 4 năm tù giam vì tội Tuyên truyền chống Nhà nước XHCN theo Điều 88 Bộ Luật Hình sự.
 Anh Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh và người cộng sự Nguyễn Thị Minh Thúy bị bắt ngày 05/5/2014.
 Giáo sư Hồng Lê Thọ (Người Lót Gạch) với lý do "đăng tải các bài viết trên mạng Internet có nội dung xấu, thông tin sai lệch làm giảm uy tín, mất lòng tin trong nhân dân với cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, công dân, quy định tại điều 258 - BLHS nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam."
 Nhà văn Nguyễn Quang Lập ngày 6/12/2014 với lý do "bắt quả tang đang tải bài vở đăng những nội dung được cho là xuyên tạc, chống nhà nước.”

Chú thích

Tham khảo
10 blogger người Việt "nổi đình nổi đám" trên yahoo 360°
Trang chủ của Mạng Lưới Blogger Việt Nam

Blog


title: Khướu đá mun

text:
Khướu đá mun (Stachyris herberti) là loài chim thuộc họ Họa mi, phân bố ở Lào và Việt Nam. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng thấp, ẩm, nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Stachyris herberti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 27 tháng 7 năm 2007.
 Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) pp. 70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. Handbook of the Birds of the World, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

H
Chim Việt Nam


title: Dak galbi

text:
Dak galbi (còn được viết thành Dalk galbi) là một món thịt nướng phổ biến ở bán đảo Triều Tiên. Món này được làm bằng lườn gà nướng trên chảo với sốt Gochujang (tương ớt chua cay), bắp cải thái, khoai lang, hành củ, bánh dày, cà rốt. Trong "Dak galbi", từ Dak (닭) nghĩa là "gà" còn galbi (갈비) có nghĩa là "lườn gà".

Lịch sử
Người ta cho rằng món dak galbi xuất hiện vào cuối những năm 1960 như một món nhậu bình dân ở những quán rượu nhỏ nơi ngoại ô. Nó được chế ra để thay cho những món nướng cao cấp bằng than. Chuncheon, quê hương của món này là nơi có nghề chăn nuôi phát triển và là nơi có nhiều binh sĩ hay ghé vào các quán rượu nhỏ mỗi khi được nghỉ.

Vì dak galbi tương đối rẻ và có nhiều hàng bán, nên nó cũng là món nhậu phổ biến của sinh viên đại học, những người ít tiền. Những năm 1970, nó còn được gọi bằng những cái tên như galbi bình dân hay galbi sinh viên.

Thành phố Chuncheon, tỉnh Gangwon, là quê hương của món này và cũng là nơi món này ngon nổi tiếng. Từ năm 2005, thành phố hàng năm đều tổ chức lễ hội dak galbi vào mùa thu.

Tham khảo

Ẩm thực Triều Tiên
Món ăn gà
Chuncheon


title: Trận Mindanao

text:
Trận Mindanao là trận đánh diễn ra giữa lực lượng Hoa Kỳ và quân du kích Philippines chống lại Đế quốc Nhật Bản từ ngày 10 tháng 3 đến 15 tháng 8-1945 tại đảo Mindanao thuộc quần đảo Philippine, là một phần của cuộc hành quân mang tên VICTOR V và nằm trong chiến dịch giải phóng Philippines trong Thế chiến II. Trận đánh được tiến hành nhằm hoàn tất việc tái chiếm lại phần cực nam của quần đảo và ngăn cản sự xâm nhập của các lực lượng Nhật.

Bối cảnh
Chiến dịch Mindanao được xem là trở ngại cực kì lớn đối với lực lượng Hoa Kỳ. Mà chủ yếu là do ba nguyên nhân chính sau: điều kiện địa hình trắc trở; hệ thống phòng thủ trải dài của quân Nhật; và sức mạnh của lực lượng Nhật đóng trên đảo, vốn là nơi tập trung chủ yếu số binh lính chiến đấu còn lại tại Philippines.

Giống như phần lớn các hòn đảo khác thuộc quần đảo Philippines hay các nơi khác ở chiến trường Thái Bình Dương nơi quân Mỹ đổ bộ, địa hình của Mindanao hòn đảo có diện tích lớn thứ hai thuộc Philippines ít khi tạo điều kiện thuận lợi cho một cuộc tấn công của quân Mỹ. Đường bờ biển khúc khuỷu có hình dáng bất thường trong khi địa hình bên trong đất liền đặc trưng bởi nhiều đồi núi hiểm trở. Thêm vào đó là những khu rừng mưa nhiệt đới rậm rạp cùng vô số con sông đầy rẫy cá sâu cư trú xe kẽ bởi các đầm lầy, hồ nước và đồng cỏ. Trong những vùng đồng cỏ xuất hiện các khu rừng dày đặc cây abacá (một loại chuối đặc hữu ở Philippines) vốn hạn chế tầm nhìn xuống mức tối thiểu khiến cho cuộc hành quân của lực lượng Hoa Kỳ bội phần khó khăn.

Bên cạnh đó số lượng ít ỏi các con đường ở đảo Mindanao cũng làm phức tạp hơn vấn đề hành quân. Hai trong số đó, được gọi với cái tên chung là đường cao tốc số 1, chạy cắt ngang phần phía Nam của hòn đảo, ngay phía Nam thị trấn Parang trên vịnh Illana ở hướng Tây đến Digos trong vịnh Davao ở hướng Đông và sau đó đi về hướng Bắc tới Davao. Về phần đường cao tốc Sayre là con đường chính thông thương giữa phía Bắc và phía Nam đảo, bắt đầu tạu Kabacan, đi giữa vịnh Illana và vịnh Davao, rồi chạy về hướng Bắc qua các ngọn núi Bukidnon và vịnh Macajalar (qua tỉnh Misamis Oriental) đến bờ biển phía Bắc.

Trên đảo, lực lượng phòng thủ Nhật tập trung xung quanh khu vực vịnh Davao, nơi đây được đặt mìn dày đặc nhằm đẩy lùi lực lượng đổ bộ, và ở thành phố Davao lớn nhất và quan trọng nhất của đảo Mindanao. Các khẩu pháo và súng phòng không được bố trí rộng khắp hệ thống phòng thủ dọc bờ biển. Người Nhật dự đoán rằng quân Mỹ sẽ tấn công thành phố từ hướng vịnh Davao và lường trước được kết quả sau cùng thì họ cũng sẽ bị đẩy lùi khỏi thành phố. Do đó quân Nhật đã chuản bị cho cuộc đối đầu sắp tới bằng việc thiết lập các boong ke nằm sâu trong đất liền sau vành đai phòng thủ vòng ngoài để có thể rút lui khỏi thành phố và tái tập hợp dễ dàng với dự định kéo dài cuộc chiến càng lâu càng tốt.

Chiến dịch VICTOR V
Ngày 10 tháng 3-1945, Tập đoàn quân số 8 do Trung tướng Robert L. Eichelberger chính thức nhận lệnh Tướng Douglas MacArthur tấn công đảo Mindanao, với sự kiện mở màng là chiến dịch VICTOR V, dự định ban đầu là hoàn thành chiến dịch trong vòng 4 tháng. Eichelberger đã tỏ ra nghi ngờ về tính khả thi của thời gian biểu đặt ra cho chiến dịch, nhưng dù sao, các nhân viên dưới quyền của ông cũng đã đề ra một kế hoạch hiệu quả hơn.

Thay vì đối đầu trực tiếp với quân Nhật đang chờ sẵn trên bờ biển trải dài bên vịnh Davao, quân Hoa Kỳ lại lựa chọn vịnh Illana làm nơi đổ bộ lên bờ biển không được phòng thủ ở phía Tây, sau đó hành quân về hướng Đông hơn 100 dặm (160 km) băng qua vùng rừng núi để tấn công từ phía sau đối phương. Mục đích của cuộc hành quân là khiến cho quân Nhật bị bất ngờ, nhân đó thọc sâu và làm rối loạn hàng ngũ quân địch. Với kế hoạch này, Eichelberger quyết định giành thế chủ động và đập tan tinh thần quân Nhật ngay từ đầu. Chìa khóa thành công của chiến dịch là khả năng của các lực lượng tham gia cuộc đổ bộ di chuyển nhanh chóng và chớp lấy thời cơ, giành ưu thế tuyệt đối trước đối phương, trước khi mùa mưa bắt đầu sẽ khiến cho cuộc hành quân thêm phần khó khăng.

Các chiến dịch trên bộ được giao cho Quân đoàn X dưới quyền Thiếu tướng Franklin C. Sibert, cùng với Sư đoàn 24 Bộ binh Thiếu tướng Roscoe B. Woodruff  và  Sư đoàn 31 Bộ binh do Thiếu tướng Clarence A. Martinas làm lực lượng chiến đấu chính. Nhóm nhiệm vụ đổ bộ 78.2 do Chuẩn Đô Đốc Albert G. Noble, được giao nhiệm vụ hộ tống Sư đoàn 24 và cả sở chỉ huy của Quân đoàn X đến các bãi biển gần Malabang ngày 17 tháng 4 để chiếm các sân bay tại đây. 5 ngày sau, Sư đoàn 31 tiến đến Parang, 20 dặm (30 km) về phía Nam gần đường cao tốc số 1 dẫn tới Davao.

Diễn biến

Trận đánh tại Zamboanga và Sulu
Cùng ngày, lực lượng của Tướng Eichelberger được lệnh đổ bộ lên Mindanao, phần còn lại của Sư đoàn 41 Bộ binh do Thiếu tướng Jens A. Doe tiến hành chiến dịch VICTOR IV. Đồng thời chiến dịch VICTOR III cũng diễn ra với cuộc bao vây Zamboanga, một bán đảo lơn thuộc Mindanao kéo dài về hướng Tây Nam xảy ra cùng lúc với việc đánh chiếm Palawan. Lực lượng Nhật ở đây gồm 9.000 người thuộc Lữ đoàn Hỗn hợp Độc lập 54, tập trung quanh các công sự kiên cố quanh thành phố Zamboanga tại cực nam bán đảo

Việc chậm trễ trong xây dựng các sân bay tại Palawan càng làm tăng sự khó khăn cho việc chi viện cho chiến dịch Zamboanga. Sau khi chiếm được sân bay tạm thời tại Dipolog, khoảng 145 dặm (230 km) về phía đông bắc của thành phố Zamboanga, người Mỹ nhanh chóng đưa căn cứ này vào hoạt động bằng việc chuyển tới đây hai đại đội từ Trung đoàn 21 Bộ binh, Sư đoàn 24 để đóng quân. Ngay sau đó, Nhóm Hải quân Không quân Zamboanga (MAGSZAM) do Đại tá Clayton C. Jerome sử dụng căn cứ này làm nơi xuất phát cho các cuộc không kích hỗ trợ cho trận đổ bộ lên thành phố Zamboanga.

Sau khi trận đánh bom những vùng đất đổ bộ của Không lực 13 và 3 ngày oanh tạc do Hải quân Mỹ thực hiện, Trung đoàn 162 và 163 Bộ binh đổ bộ lên bãi biển cài 3 dặm (5 km) phía Tây thành phố Zamboanga. Sự chống trả của quân Nhật tại đây rất yếu ớt, do đó Sư đoàn 41 nhanh chóng làm chủ được thành phố vốn đã bị tàn phá trước đó do những cuộc bắn phá liên tục. Ngày kế tiếp, 11 tháng 3, quân Mỹ vấp phải sự kháng cự mạnh mẽ khi họ tấn công các vị trí quân địch nằm trên các ngọn đồi nhìn ra bãi biển. Trong hai tuần, Bộ binh Mỹ được yểm trợ bởi máy bay của Hải quân và hải pháo đã chiến đấu với quân Nhật dọc theo chiến tuyến dài 5 dặm (8 km) với bãi mìn, hố cá nhân, dây thép gai và những cái bẫy chết người.

Đến 23 tháng 3, sau nhiều ngày giằng co ác liệt, trung tâm phòng tuyến quân Nhật bị phá vỡ và ba ngày sau, Trung đoàn 162 Bộ binh tiếp tục chiến đấu dập tắt mọi sự kháng cự ở khu vực trung tâm. Trung đoàn 168 Bộ binh được cử thay thế Trung đoàn 163, tiếp tục cuộc đối đầu với Lữ đoàn 54 quân Nhật và buộc đơn vị này phải rút lui một tuần sau đó. Họ quyết định chạy vào sâu trong đất liền về phía rừng rậm và tổ chức thành các đơn vị du kích nhằm kéo dài cuộc chiến. Sau nhiều ngày chiến đấu, người Mỹ tổn thất 220 lính so với 6.400 về phía Nhật.

Cùng lúc với chiến dịch trên Zamboanga, các đơn vị nhỏ của Sư đoàn 41 cũng thực hiện cuộc tấn công quần đảo Sulu, trải dài từ bán đảo Zamboanga đến Bắc Borneo. Họ nhanh chóng chiếm lấy được các hòn đảo Basilan, Malamaui, Tawi-Tawi, Sanga Sanga và Bangao. Tuy nhiên đến 9 tháng 4, họ vấp phải sự chống trả quyết liệt từ quân Nhật khi đổ bộ lên Jolo. Tại đây lực  lượng quân Nhật khoảng 3.900 người cố gắng bám trụ xung quanh các vị trí thuộc đỉnh núi Dabo, nhằm đẩy lùi Sư đoàn 163 cùng với các chiến binh du kích Philippines. Cuối cùng đến ngày 22 tháng 4, quân Đồng Minh cũng làm chủ được vị trí sau khi cuộc đối đầu ác liệt và phần còn lại của lực lượng Nhật rút về hướng Tây cầm cự hơn hai tháng nữa. Đến giữa tháng 6 năm 1945 Trung đoàn 163 đã tổn thất 40 lính và 125 bị thương, trong khi 2.000 lính Nhật bị giết chết.

Bao vây Malabang
Khi Chuẩn Đô Đốc Noble chỉ huy Lực lượng Đặc nhiệm 78.2 tiến về vịnh Illana để chuẩn bị cho cuộc đổ bộ lên Parang, Đại tá Wendell Fertig chỉ huy nhóm du kích trên đảo Mindanao báo cáo với Đô Đốc rằng lực lượng của ông đã làm chủ được Malabang và sân bay tại đây. Tuy nhiên trên thực tế thì một tiểu đoàn Nhật vẫn còn chiến đấu tại Malabang và Đại tá Fertig cùng người của mình vẫn bế tắc trong việc loại bỏ hoàn toàn quân địch ra khỏi nơi này. Đến ngày 3 tháng 4, Đại tá Jerome đã chỉ huy các máy bay của Hải quân cất cánh từ Dipolog di chuyển đến Malabang và oanh tạc vào các vị trí Nhật theo sự hướng dẫn của lực lượng du kích. Ngày 14 tháng 4, số quân Nhật còn lại rút khỏi các vị trí quanh Malabang kết thúc cuộc chiến tại đây.

Với việc kiểm soát được Malabang, Sibert, Woodruff, và Noble nhận ra đây là một thời cơ thích hợp để đẩy nhanh cuộc hành quân tiến về trung tâm đảo Mindanao thay đổi kế hoạch của họ theo hướng bắt kịp với các diễn biến mới này. Sư đoàn 24 sẽ đổ bộ lên bờ biển tại Parang, gần đường cao tốc số 1 hơn rất nhiều, do đó có thể kết thúc nhanh chiến dịch.

Tiến về trung tâm Mindanao
Trong khi cuộc đổ bộ lên Parang đang được tiến hành vào ngày 17 tháng 4 và Sư đoàn 24 nhanh chóng xâm nhập vào sâu trong đất liền. Thì những người lên kế hoạch thuộc Tập đoàn quân số 8 dự đoán quân Nhật sẽ phá hủy các cây cầu dọc theo chiều dài đường cao tốc số 1, hà họ quyết định của Trung đoàn Kỹ sư tàu thuyền 533 và Lữ đoàn Kỹ sư Đặc biệt 3 đi theo con sông Mindanao. Con đường thủy này tương đối song song với đường cao tốc số 1 và thích hợp cho tàu bè di chuyển trong vòng 35 dặm (56 km).

Ngày 21 tháng 4, một đội tàu nhỏ do Trung tá Robert Amory chỉ huy đi ngược dòng sông để bao vây Kabacan vào giao lộ giữa đường cao tốc số 1 và đường cao tốc Sayre trong ngày kế tiếp. Việc này đã đánh động các căn cứ Nhật gần đó và thay vì chiến đầu chống lại người Mỹ, lính Nhật lại rút về hướng bắc và tây. Do đó mà con sông Mindanao trở thành tuyến đường chi viện cho các khu vực xa trên thượng nguồn.

Ngày 22 tháng 4, Sư đoàn 31 tiến lên đất liền, cùng lúc với Nhóm Phi cơ Hải quân 24 bay tới Malabang để hỗ trợ cho các chiến dịch trên mặt đất ở Mindanao. Với lực lượng trong tay gồm hai sư đoàn và để bắt kịp với thời biểu đặt ra, Tướng Sibert yêu cầu Sư đoàn 24 tiếp tục tiến theo đường cao tốc số 1 đến Digos, rồi sau đó bao vây thành phố Davao. Còn Sư đoàn 31 sẽ tiến tới Kabacan rồi đi theo đường cao tốc Sayre Highway hành quân về vịnh Macajalar ở hướng Bắc.

Trong trận này, người Nhật đã mắc phải sai lầm khi để quân Mỹ bao vây trung tâm giao thông tại Kabacan quá dễ dàng; do việc làm này mà Sư đoàn 30 và 100 quân Nhật bị chia cắt bởi quân đoàn X và nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn càng đến gần hơn bao giờ hết. Sai lầm này cũng tạo điều kiện cho thành công nhanh chóng của Tướng Eichelberger khi quyết định đổ bộ lên vịnh Illana.

Vì Sư đoàn 24 do Tướng Woodruff hành quân quá nhanh chóng, lực lượng Mỹ đã vượt trội hơn hẳn quân Nhật quanh Davao trước khi Tướng Morozumi nhận ra rằng các cuộc đổ bộ của lính Mỹ là thật sự chứ không phải là đòn nghi binh. Tại Digos vào ngày 27 tháng 4, quân Mỹ áp đảo toàn bộ quân Nhật tại đây, những binh lính mà chỉ được chuẩn bị cho các cuộc tấn công từ nhỏ từ phía bờ biển chứ không phải từ phía hậu phương. Do đó Sư đoàn 24 nhanh chóng tiến về phía bắc hướng về thành phố Davao.

Trận đánh ở vùng cây gai dầu
Đến ngày 3 tháng 5 năm 1945, đơn vị chiến đấu đầu tiên thuộc Sư đoàn 24 tiến đến thành phố Davao và gặp phải ít sự kháng cự hơn dự kiến. Vì quân Nhật chỉ tập trung vào việc tàn phá thành phố càng nhiều càng tốt trước khi họ rút vào trong đất liền. Trước đó 15 ngày, bất chấp cái nóng gay gắt, độ ẩm co và những cơn mưa không dứt, hầu như toàn bộ các binh lính thuộc Sư đoàn 24 đã  vượt qua quãng đường dài 115 dặm để tấn công thành phố Philippines lớn cuối cùng còn nằm trong tay quân Nhật, cuộc chiến đấu trên Mindanao thật sự đã bắt đầu. Trước đó, quân đoàn X đã bỏ qua lực lượng phòng thủ chính của Nhật một cách có chủ ý, rồi họ lên kế hoạch để tiêu diệt hoàn toàn vị trí này.

Người viết sử của Sư đoàn 24 đã ghi lại: "Các binh sĩ sư đoàn 24 đang chờ đợi cuộc chiến sắp tới tại Davao như là thử thách khó khăn nhất, cay đắng nhất và vất vả nhất trong các chiến dịch quân sự trên mười hòn đảo đã trải qua. Thêm vào đó là sự phòng thủ ngoan cường đến từ quân Nhật, trên chiến trường phủ xanh rậm rạp các cây chuối phát triển một cách nhanh chóng. Đi theo  từng bước chân mà người lính tiến được tại tỉnh Davao, danh từ chuối cũng đồng nghĩa với địa ngục...vô số khu vực quanh Davao được bao phủ bởi loại cây thân dày, cao từ 15 đến 20 feet; loại cây này mọc sát với nhau như cây mía đường, và những cái là dài, xanh, xanh tốt của nó kết lại với nhau thành một mớ hỗn độn dày đặc đến mỗi mà một người lính khỏe mạnh dường như phải mang thêm một thân mình thứ hai trên mỗi bước đi của mình...Tại những nơi này, tầm nhìn hiếm khi vượt quá 10 feer. Không có một cơn gió nào len lỏi được giữa cánh rừng rậm rạp này khiến cho phần đông các binh lính cả người Mỹ lẫn Nhật đều cảm thấy bị kiệt sức bởi cái nóng ngột ngạt hơn là vì những viên đạn trên chiến trường. Cách duy nhất để những lính trinh sát xác định được vị trí quân địch là di chuyển cho đến khi họ bị hỏa lực súng máy bắn khi còn cách công sự chỉ từ 3 đến 5 yard. Trong hai tháng tiếp theo, Sư đoàn 24 phải chiến đấu với quân Nhật trong những điều kiện khắc nghiệt như trên. Trong khi bộ binh đang tìm nhiệm vụ tìm diệt các vị trí phòng thủ Nhật, các trung đội và tiểu đội được phái đi qua khu rừng chuối và tiêu diệt các boongke và hố cá nhân quân địch xung quanh khu rừng."

Bằng cách này, cuộc chiến vẫn tiếp diễn một cách chậm chạp, nhưng quân Mỹ tiếp tuc tiến gần hơn đến chiến thắng. Tại Libby Airdrome và làng Mintal, cách thành phố Davao khoảng 5 dặm (8 km) về hướng tây, Trung đoàn 21 Bộ binh bị tấn công từ cả ba mặt bởi quân Nhật mạnh hơn họ. Tuy nhiên những hành động dũng cảm của những cá nhân riêng lẻ đã tạo nên sự khác biệt giữa chiến thắng và thất bại tại nơi này. Ngày 14 tháng 5, người được trao Huy chương Danh dự sau khi chết, Hạ sĩ nhất James Diamond thuộc Đại đội D bị thương trầm trọng và tử vong sau khi ông dẫn đầu một nhóm lính quay lại vị trí cũ sơ tán những người bị thương ra khỏi khu vực nguy hiểm. Ông thu hút hỏa lực của đối phương khi cố gắng chạy lại một vị trí súng máy bị bỏ lại và bị trúng một loạt đạn nhưng vẫn kết thúc cuộc di tản thành công.

Đến 17 tháng 5, sau nhiều ngày chiến đấu vất vả và đầy chết chóc sư đoàn 24 củng cố lại lực lượng để chuẩn bị cho một cuộc tấn công mới. Cùng lúc đó Trung doán 19 Bộ binh hỗ trợ bởi những người lính du kích do Fertig chỉ huy đã bẻ gãy được cánh phía đông của quân Nhật và chiếm giữ thị trấn Mandong ngày 29 tháng 5. Sư đoàn 100 của Nhật tan vỡ và buộc phải rút lui. Liền sau đó trận đánh chỉ còn là cuộc truy đuổi và tìm diệt của Trung đoàn qua những công sự Nhật. Điều này được chỉ huy trưởng Trung đoàn 19 là Đại tá Thomas "Jock" Clifford.
()(Đại tá Thomas Edgar "Jock" Clifford -1911-1945).

Chiến sự quanh khu rừng gần thành phố Davao đã làm Sư đoàn 24 tổn thất 350 người và 1.615 người bị thương. Trong khi Sư đoàn 100 Nhật mất khoảng 4.500 người.

Trận đánh tại rừng Colgan
Trong khi đó, Sư đoàn 31 đang đi dọc theo đường cao tốc số 1 tiến đến thị trấn Kibawe, còn cách nơi này khoảng 40 dặm (65 km). Ngày 27 tháng 4, cùng với sự hỗ trợ của Trung đoàn 124 bộ binh do Đại tá Edward M. Starr, cả hai đơn vị cùng hành quân dưới điều kiện khó khăn do những cơn mưa đầu mùa gây ra. Khi đang đuổi theo một tiểu đoàn Nhật đang bỏ chạy về hướng Nam, Trung tá Robert M. Fowler chỉ huy tiểu đoàn 2 cùng với đội pháo binh B, thuộc Tiểu đội Pháo binh chiến trường 149 chạm súng với lực lượng chặn hậu và giết chết ít nhất 15 người và buộc số còn lại phải tháo chạy.

Ngày 3 tháng 5, Sư đoàn 31 đặt chân đến thị trấn Kibawe và không gặp phải một sự kháng cự nào, nhưng những khó khăn sắp tới vẫn đang chờ đợi họ. Thị trấn này được cho là nằm trên tuyến đường tiếp tế của quân Nhật vòng xuống hướng Nam đi đến thị trấn Talomo nằm trên bờ biển. Địa hình phức tạp tại đây đã khiến cho quân Mỹ gặp nhiều khó khăn khi phải đối mặt với các công sự Nhật được bố trí cả hai bên đường tương tự với những gì xảy ra tại Talomo ngày 11 tháng 5. Khoảng 1.000 lính Nhật trú ẩn trong rừng mưa, lợi dụng những cơn mưa tầm tã cùng địa hình làm ưu thế. Địa hình cũng khiến cho hàng tiếp tế được thả xuống từ máy bay không thể đến được với những lính bộ binh Mỹ bị cô lập cũng như địa hình nơi này hoàn toàn không thích hợp cho các xe cơ giới khiến tình hình càng khó khăn hơn. Đến 30 tháng 6, Trung đoàn 167 bộ binh chỉ tiến được 5 dặm (8 km) dọc sông Pulangi, ngay cả khi được sự giúp đỡ của quân du kích Philippines. Tổng cộng quân Mỹ mất 80 người và bị thương 180 người trong khi quân Nhật tổn thất 400 người.

Đến ngày 6 tháng 5, Trung đoàn 124 bộ binh tiếp tục hành quân theo đường cao tốc Sayre mà không hề có bất cứ thông tin tình báo về Talomo một cách đầy đủ. Do đó, đơn vị này đã tham gia vào trận đánh ác liệt nhất trong chiến dịch Mindanao. Một tiểu đoàn Nhật được chỉ định bởi Morozumi là nhiệm vụ chặn đánh Trung đoàn 124 cách Maramag khoảng 30 dặm (50 km) về hướng Nam để kéo dài thời gian để vị tướng này có thể củng cố lại Sư đoàn 30 của ông. Việc này khiến cho Sư đoàn 124 phải mất đến 6 ngày để đến được Maramag. Những trận đánh xảy ra từ thị trấn Talomo đến Maramag về sau được đổi tên là rừng Colgan bởi những người lính Mỹ để tưởng nhớ Đại úy Thomas A. Colgan, một cha cố quân đội người đã hi sinh trong khi liên tục giúp đỡ những binh lính bị thương tại chiến tuyến. Đây là một trong những trận đụng độ đẫm máu nhất trên mặt trận Thái Bình Dương mà ít được tường thuật bởi hệ thống thông tin đại chúng.

Từ những hầm trú ẩn, hố cá nhân ngụy trang được thông nối với nhau, và từ những công sự gần như không thể phát hiện được, lính Nhật tung hỏa lực về quân Mỹ. Họ lựa chọn việc chiến đấu chống lại quân Mỹ với tất cả những gì có được hơn là rút lui. Đồng thời họ cũng áp dụnh các cuộc tấn công tự sát kiểu Banzai nhằm vào Trung đoàn 124 đầu tiên vào ngày 7 tháng 5 và sau đó là vào đêm ngày 14 tháng 5. Tuy nhiên cuối cùng quân Nhật đã phải tháo chạy khi quân Mỹ sử dụng súng tự động đáp trả lại, giết chết 73 quân Nhật và kết thúc trận đánh. Tại trận Colgan Woods và Maramag thương vong hai bên xấp xỉ nhau khi Trung đoàn 124 mất 69 người và 177 người bị thương.

Những trận đánh quyết liệt cuối cùng trên đảo Mindanao diễn ra khi Trung đoàn 155 Bộ binh do Đại tá Walter J. Hanna tấn công Malaybalay vào ngày 21 tháng 5, và chiếm quyền kiểm soát đường cao tốc Sayre, cùng với Trung đoàn 108 Bộ binh do Đại tá Maurice D. Stratta sau một cuộc chạm trán chớp nhoáng với quân Nhật. Tướng Morozumi và số quân còn sót lại của Sư đoàn 30 tiếp tục rút lui về thung lũng Agusan sau cuộc đụng độ với lực lượng truy đuổi của Sư đoàn 31 ngày 5 tháng 6. Xa hơn về phía nam đảo Mindanao, những đơn vị nhỏ hơn của Quân đoàn X đang bao vây đảo Sarangani và Balut, và đến ngày 12 tháng 7, Tiểu đoàn 1, Sư đoàn 24 tiếp cận được mặt Đông nam của vịnh Sarangani nhằm gia tăng các cuộc trinh sát nắm tình hình quân địch đang trú ẩn trong rừng, và tiếp tục cuộc truy kích trong rừng núi. Những chiến dịch này tiếp diễn cho đến giữa tháng 8, khi mà tin về sự đầu hàng của quân Nhật lan truyền tới.

Kết quả
Trong khi các chiến dịch càn quét đang thực hiện bởi các đơn vị nhỏ của Mỹ và lính du kích Phillippines, thì Tướng Eichelberger loan báo thông tin rằng sự kháng cự một cách có tổ chức của quân Nhật trên đảo đã chấm dứt. Xuyên suốt các chiến dịch trên Mindanao, rất nhiều các công sự quân Nhật được bố trí phân tán dựa vào địa hình hòn đảo và nằm trong những khu rừng chưa được khám phá vẫn còn kháng cự cho đến khi kết thúc chiến tranh thì có đến 22.000 lính ra đầu hàng. Trong trận này khoảng 10.000 lính Nhật bị chết cùng với 7.000 lính bị thương và khoảng 8.000 lính bị chết không tham chiến do bệnh tật và đói. Về phía Mỹ có 820 người chết và 2.880 bị thương trong toàn bộ chiến dịch.

Đây là một chiến dịch mà quân Mỹ chỉ phải gánh chịu tổn thất rất ít so với lực lượng hùng hậu của Nhật trên đảo, một phần là do có sự hỗ trợ tích cực của quân du kích Phillippines tạo thành "lực lượng hỗn hợp" một thuật ngữ đã trở nên quen thuộc cho các đơn vị thuộc Quân đoàn 8. Và một yếu tố quan trọng là sự chỉ huy sáng suốt và tài giỏi của những người lên kế hoạch và chỉ đạo trận đánh. Trước khi cuộc đổ bộ diễn ra, lính du kích Phillippines đã giúp thu thập những tin tình báo hết sức có giá trị về những vị trí của quân Nhật và các bãi biển an toàn cho cuộc đổ bộ. Và trong các cuộc hành quân, những người Phillippines luôn đóng vai trò tích cực trong việc dẫn đường và chiến đấu bên cạnh lực lượng Mỹ.

Xem thêm
Lịch sử quân sự Philippines trong Thế chiến II
Lịch sử quân sự Hoa Kỳ
Lịch sử quân sự Nhật Bản
Lịch sử Philippines

Tham khảo

 History of United States Naval Operations in World War II. Vol. 13: The Liberation of the Philippines—Luzon, Mindanao, the Visayas, 1944-1945 by Samuel Eliot Morison (2002) University of Illinois Press, ISBN 0-252-07064-X
 World War II in the Pacific: An Encyclopedia (Military History of the United States) by S. Sandler (2000) Routledge, ISBN 0-8153-1883-9

Liên kết ngoài
Ibiblio.Org: U.S. Army Campaigns of World War II, Southern Philippines
U.S. Army Center of Military History, World War II Medal of Honor Recipients A-F

Chiến dịch Philippines (1944–45)
Xung đột năm 1945


title: Tào Điệu công

text:
Tào Điệu công (chữ Hán: 曹悼公; trị vì: 523 TCN-515 TCN), tên thật là Cơ Ngọ (姬午), là vị vua thứ 22 của nước Tào – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tào Điệu công là con của Tào Bình công – vua thứ 21 nước Tào. Năm 524 TCN, Tào Bình công mất, Cơ Ngọ lên nối ngôi, tức là Tào Điệu công.

Năm 521 TCN, nước Tống có loạn họ Hoa, họ Hướng. Tào Điệu công cử Hàn Hồ mang quân hợp binh với quân nước Tấn, quân nước Vệ cùng cứu vua Tống. Liên quân đánh tan quân họ Hoa.

Theo Sử ký, năm 515 TCN, Tào Điệu công sang triều kiến Tống, bị Tống Cảnh công bắt giam. Sau này ông mất tại nước Tống. Kinh Xuân Thu chép việc này khác, rằng Tào Điệu công mất trong nước vào tháng 10 năm 515 TCN.

Tào Điệu công ở ngôi được 9 năm. Người nước Tào lập em ông là Cơ Dã lên nối ngôi, tức là Tào Thanh công.

Xem thêm
Tào Bình công
Tào Thanh công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Tào
Năm sinh thiếu
Mất năm 515 TCN
Năm mất không rõ


title: Schwobsheim

text:
Schwobsheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Dähre

text:
Dähre là một đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel


title: Niceteria macrocosma

text:
Niceteria macrocosma là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Sải cánh dài khoảng 40 mm.

Ấu trùng ăn các loài Myrtaceae, bao gồm Angophora costata.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Niceteria


title: Metacoryna guatemalensis

text:
Metacoryna guatemalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Metacoryna


title: Sepo

text:
Sepo (Hán Việt: Tẩy Phố) là một huyện thuộc tỉnh Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Địa hình huyện chủ yếu là đồi núi, có hai dãy núi là Masikryong và Kwangju đi ngang qua. Ngoài ra cũng có một số ngọn núi nằm ngoài hai dãy núi này. Các sông suối chính trên địa bàn là Namdaechon, Yongjichon và Komitanchon. 75% diện tích của huyện lddaaats rừng.

Sepo có các tài nguyên molybden, bạc, kẽm và fluorit. Ngoài ra, nông nghiệp cũng đóng góp cho nền kinh tế địa phương; Sepo được biết đến với nông sản là củ cải. Thêm vào đó, chăn nuôi và trồng cây ăn quả cũng đóng vai trò nhất định, ngoài ra huyện cũng có lĩnh vực chế tạo quy mô nhỏ.

Ga Sepo Chongnyon là nhà ga trung tâm của huyện Sepo. Nó phục vụ cả tuyến đường sắt Kangwon và tuyến đường sắt Chongnyon Ichon.

Năm 2008, dân số toàn huyện là 61.113 người (28.697 nam và 32.416 nữ), trong đó dân số thành thị là 15.949 người (26,1%) và dân số nông thôn là 45.164 người (73,9%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Kangwon


title: Varennes-sur-Morge

text:
Varennes-sur-Morge  à một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: Myrsine bullata

text:
Myrsine bullata là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myrsine bullata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Myrsine
Thực vật dễ tổn thương


title: 1542

text:
Năm 1542 (số La Mã: MDXLII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 19 tháng 3 - Jan Zamoyski, nhà quý tộc Ba Lan (mất 1605)
 6 tháng 6 - Richard Grenville, nhà thám hiểm (mất 1591)
 24 tháng 6 - St John của Cross, người Tây Ban Nha (mất 1591)
 4 tháng 10 - Robert Bellarmine, tiếng Ý thánh (mất 1621)
 15 tháng 10 - Akbar, Jellaladin Mahommed, Hoàng đế Mughal (mất 1605)
 8 tháng 12 - (mất 1587)
 Ngày chưa biết:
 Toda Kazuaki, samurai (mất 1604)
 John Speed, sử gia Anh (mất 1629)
 Horio Yoshiharu, daimyo Nhật Bản (mất 1611)
 Kuki Yoshitaka, chỉ huy Hải quân Nhật Bản (mất 1600)
 Juan de la Cruz, nhà thơ Tây Ban Nha (mất 1591)
 Mary I của Scotland

Mất
 Tướng Trịnh Duy Thuân nhà Lê trung hưng ở Việt Nam

Tham khảo

Năm 1542


title: Hydropsyche diktynna

text:
Hydropsyche diktynna là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Loài này có ở Trung Quốc.

Tham khảo

Endemisch dier uit Trung Quốc
Hydropsyche


title: Dytiscus hatchi

text:
Dytiscus hatchi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wallis miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Feistritz am Wechsel

text:
Feistritz am Wechsel là một thị xã thuộc huyện Neunkirchen trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Chédigny

text:
là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Caumont, Pas-de-Calais

text:
Caumont là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Caumont on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Sauerthal

text:
Sauerthal là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Trận Đồng Xoài

text:
Trận Đồng Xoài là một trận đánh do Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, mà phía Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa cũng gọi là Việt Cộng, trong thời kỳ chiến dịch Đông-Xuân năm 1965. Đây là trận lớn nhất trong giai đoạn này của Chiến tranh Việt Nam. Trận đánh này thực chất là một phần trong giai đoạn 2 của Chiến dịch Đồng Xoài do quân Giải phóng tiến hành (10/5-22/7/1965).

Tiếp theo sau chiến thắng tại Bình Giã chỉ huy của quân Giải phóng miền Nam đã quyết định thực hiện các cuộc tấn công tiếp theo đối với Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong một nỗ lực hủy diệt nhiều đơn vị của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Trong những tháng trước khi dẫn đến trận đánh này tại Đồng Xoài, Quân giải phóng đã xuất kích qua Phước Bình và Sông Bé. Các cuộc tấn công này dù có quy mô nhỏ nhưng đã thúc giục phe Mặt trận mở cuộc tấn công tại huyện Đồng Xoài.

Quận Đồng Xoài đã được bố trí do các đơn vị thuộc lực lượng đặc biệt và địa phương quân của Việt Nam Cộng hòa, được cố vấn Mỹ huấn luyện và chỉ huy. Với hệ thống phòng thủ mạnh, cố vấn Mỹ và chi huy Việt Nam Cộng Hòa tự tin rằng căn cứ của họ có thể chống cự lại được tấn công của đối phương. Tuy nhiên, dù các lực lượng Việt Nam Cộng Hòa được Mỹ yểm trợ, Quân giải phóng đã có thể áp dụng chiến thuật của mình và đã đánh bại (routed) được nhiều tiểu đoàn quân Việt Nam Cộng Hòa. Kết quả là một thất bại nữa và sự mất mặt của các lực lượng quân chính quy của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa.

Bối cảnh
Doanh trại của Lực lượng đặc biệt Đồng Xoài nằm ở tỉnh Tây Ninh, cách Sài Gòn khoảng 88 km về phía tây bắc. Ngày 25 tháng 5 năm 1965, quân của biệt đội A-342 đã được chuyển vào khi doanh trại được xây xong.

Kể từ ngày Lực lượng đặc biệt đến, doanh trại này liên tục chịu các cuộc tấn công bằng súng cối của quân đối phương mà không biết ý định của đối phương là gì và Lực lượng đặc biệt trong trại tin rằng đó là quấy nhiễu như thông thường. Quan điểm đó được củng cố thêm bởi các cuộc tấn công của quân Mặt trận vào các mục tiêu liên quan ở Phước Bình, nơi Tiểu đoàn 5 của Trung đoàn Q762 phòng thủ khu vực và phải gánh chịu thương vong nặng nề bởi lực lượng phòng thủ của Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Việc phá hủy tiêu khu Phước Bình và các cuộc tấn công lớn vào Sông Bé đã khiến cho lực lượng tăng viện gồm 2 trung đoàn của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa được chuyển tới. Với việc bổ sung quân này, việc tuần tra được tăng cường. Trong vòng hơn 2 tuần, tần suất các cuộc tấn công tăng lên. Mặc dù vậy, quân trong doanh trại này có ít thời gian để chuẩn bị ứng phó với cuộc tấn công cuối cùng của Quân giải phóng với lực lượng gồm Q762 và một số bộ phận của Trung đoàn Q763 mới được thành lập.

Trận đánh
Trận đánh bắt đầu vào rạng ngày 10 tháng 6 sau nửa đêm, khi Q762 của Mặt trận với một số đơn vị từ Q763, một phần của Sư đoàn 9 đã tiến hành các cuộc tấn công với các loạt súng cối không ngớt và các hỏa lực nhỏ, bắn vào các boong ke và các vị trí súng máy. Vòng phòng thủ ngoài của tiêu khu bị phá hủy và Quân giải phóng chiếm được các hệ thống boong ke chủ chốt.

Do bất ngờ bởi bị tấn công vào sáng sớm, những người lính bên trong doanh trại có ít thời gian để phản ứng. Thiếu úy Charles W. Williams, chỉ huy của biệt đội đã ra lệnh cho quân mình nắm giữ vị trí phòng thủ bên trong sở chỉ huy quận sau khi ông đã nhận ra rằng doanh trại đã gần như bị địch phá tan.

Lúc sáng sớm, quân lực Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa đã thực hiện không kích vào các vị trí của quân Mặt trận bằng bom napalm, nhưng QGP đã bám chặt các vị trí bên trong các đồn điền cao su. Trong khi Quân giải phóng tiếp bắn phá doanh trại, một trực thăng Huey UH-1 của Đại đội 118 Không lực Hoa Kỳ đã rời sân bay Tân Sơn Nhất chở theo một số binh lính Sư đoàn 5 Việt Nam Cộng hòa. Nhiệm vụ chính của họ là tăng viện cho quân phòng thủ của họ đang bị vây hãm trong doanh trại. Hỏa lực phòng không của Quân giải phóng đã ngăn trở việc hạ cánh của máy bay chở quân cứu viện tới, và quân Việt Nam Cộng Hòa trên mặt đất chịu thương vong nặng nề.

Sau đó một ngày, các lực lượng viện binh từ Tiểu đoàn 42 của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa đã bị buộc phải hạ cánh xuống Thuận Lợi, nơi họ lập tức giao chiến và tiếp tục cho đến đêm. Một tiểu đoàn Mỹ đã hạ cánh tại đường băng Đồng Xoài nhưng đã không được tướng William Westmoreland cho tham chiến. Trung đoàn Q762 quân Giải phóng đã bao vây, tiêu diệt phần lớn lực lượng tăng viện của đối phương.

Sáng 11/6, Hoa Kỳ tăng cường Tiểu đoàn Dù 7 và Tiểu đoàn Biệt động quân 46 cùng 1 đại đội pháo 105mm tiếp ứng cho Đồng Xoài. Ngày 12/6, khi Tiểu đoàn Dù 7 tiến vào khu vực đồn điền Thuận Lợi để thu thập tàn binh, bị Trung đoàn Q762 vận động phục kích tiêu diệt gần hết. Đây là tiểu đoàn dù đầu tiên thuộc lực lượng cơ động chiến lược và là thần tượng về sức mạnh của quân đội Sài Gòn bị quân Giải phóng tiêu diệt, khiến cho quân Việt Nam Cộng hòa đóng ở Củ Chi, Cây Trắc... dọc quốc lộ 1 hoang mang.

Các điều kiện bên trong quận Đồng Xoài tiếp tục xấu đi với việc thực phẩm, nước, thuốc men và đạn dược còn ít. Sau một đêm kinh sợ bên trong trại, các cố vấn Hoa Kỳ đã quyết định rút quân.

Trước sáng sớm ngày 12 tháng 7, Quân giải phóng đã rút lui và biến mất trong rừng để lại Quân lực Việt Nam Cộng Hòa bị đánh tan tác. Lực lượng còn lại này hoảng loạn và mất tinh thần đã chịu tổn thất là 800 quân thương vong còn Mỹ thì chịu 35 trường hợp thương vong. Hàng chục trực thăng và xe cơ giới cũng bị quân Giải phóng phá hủy.

Kết quả
Chiến thắng tại Đồng Xoài đã vượt quá mong đợi của Bộ Tư lệnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Dù Quân giải phóng không giữ trận địa, họ vẫn giữ được vị trí, thế và lực ở chiến trường, ngoài ra còn đạt được mục tiêu gây tổn thất cho những đơn vị tốt nhất của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Quân giải phóng rút lui và mang theo một chiến thắng chiến thuật cũng như các cơ hội tuyên truyền. Theo Mặt trận, chiến thắng Đồng Xoài đã "thêm một trang vẻ vang vào lịch sử đấu tranh của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chống cuộc chiến tranh của Đế quốc Mỹ xâm lược".

Sau chiến thắng ở Đồng Xoài, quân giải phóng tiếp tục thực hiện đợt 3 chiến dịch, từ ngày 24-6 đến ngày 22 tháng 7 năm 1965. Trên hướng Đường 13, Trung đoàn Q762 tập kích một chiến đoàn hỗn hợp địch ở khu vực Bàu Bàng, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 400 lính. Trên hướng Bù Đốp, Trung đoàn 273 tiến công trại huấn luyện biệt kích và chi khu Bù Đốp, diệt 2 đại đội, buộc địch phải rút bỏ cứ điểm Bù Gia Mập, tạo điều kiện hỗ trợ nhân dân địa phương nổi dậy phá ấp chiến lược, mở rộng vùng giải phóng, phát triển chiến tranh du kích ở hướng bắc Sài Gòn. Ngày ngày 22 tháng 7 năm 1965, quân Giải phóng chủ động kết thúc chiến dịch.

Sau hơn 2 tháng (10/5-22/7/1965) tiến công, chiến dịch Đồng Xoài kết thúc với thắng lợi của quân Giải phóng. Quân Giải phóng tuyên bố đã tiêu diệt 4 tiểu đoàn chủ lực, 24 đại đội bảo an và biệt kích, 6 chi đội cơ giới, 4 phân đội kĩ thuật, loại khỏi chiến đấu gần 4.500 quân địch, bắn rơi 34 máy bay, phá hủy 60 xe quân sự, 6 đầu máy và 12 toa xe lửa, thu và phá hủy hơn 2.000 súng các loại, giải phóng hơn 5 vạn dân hai tỉnh Bình Long và Phước Long, khai thông cửa khẩu biên giới sang Campuchia, nối liền hành lang chiến lược từ miền Bắc qua đường Trường Sơn vào miền Đông Nam bộ. Cùng với các trận Bình Giã, trận Ba Gia, thắng lợi của chiến dịch Đồng Xoài góp phần làm thất bại hoàn toàn chiến lược "chiến tranh đặc biệt" của Mỹ ở miền Nam; đánh dấu bước trưởng thành mới về trình độ tổ chức chuẩn bị và tác chiến tập trung của quân Giải phóng

Trung đoàn Q762 của Mặt trận đã được Mặt trận gọi tên "Trung đoàn Đồng Xoài" sau cuộc chiến thắng quân sự này.

Ghi chú

Tham khảo
Tài liệu của Quân giải phóng do Mỹ thu được: Lịch sử Trung đoàn 272, Sư đoàn 9 Giải phóng quân - History of the 272nd Regiment, 9th PLAF Division. 1968
Dougan.C, Doyle.E, Lipsman.S, Martland.T, Weiss.S (1983) The Vietnam Experience: A Contagion of War. Boston Publishing Company, USA.

Báo chí đương đại

Liên kết ngoài
Dong Xoai: Seabees Earn a Special Place in Combat History

Đồng Xoài
Các xung đột năm 1965
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Việt Nam năm 1965
Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ
Lịch sử Bình Phước
Xung đột năm 1965