title: What's Going On (bài hát)

text:
"What's Going On" là bài hát được trình bày bởi ca sĩ Marvin Gaye trong album What's Going On và được phát hành vào năm 1971 bởi hãng đĩa Tamla Records. Renaldo "Obie" Benson, Al Cleveland và Gaye đã sáng tác ca khúc này khi chứng kiến những vụ bạo lực của cảnh sát. Bài hát này cũng đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của Gaye trước khi chia tay hãng đĩa Motown để hướng tới những chất liệu mang tính cá nhân hơn.

"What's Going On" giành vị trí quán quân bảng xếp hạng Hot R&B/Hip-Hop và á quân tại Billboard Hot 100 với hơn 10 triệu bản bày bán, trở thành ca khúc thành công thứ 2 trong sự nghiệp của Gaye tại hãng đĩa Motown. Bài hát cũng từng được xếp hạng thứ 4 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất" bởi tạp chí Rolling Stone.

Bảng xếp hạng

Bản cover của Cyndi Lauper

Bảng xếp hạng

Danh sách track
"What's Going On" (Club Version) 6:20 (Marvin Gaye; Al Cleveland; Renaldo Benson)
"What's Going On" (Long Version) 6:22 (Marvin Gaye; Al Cleveland; Renaldo Benson)
"What's Going On" (Instrumental) 6:25 (Marvin Gaye; Al Cleveland; Renaldo Benson)
"One Track Mind" 3:39 (Cyndi Lauper; Jeff Bova; Jimmy Bralower; Lennie Petze)

Phiên bản chính thức
Album version 4:39
Club version 6:30
Instrumental 6:25
Long version 6:22
Special version 3:51

Bản cover của Artists Against AIDS Worldwide

Artists Against AIDS Worldwide
 Christina Aguilera
 Britney Spears
 Backstreet Boys
 Mary J. Blige
 Bono (producer)
 Sean Combs
 Destiny's Child
 Jermaine Dupri (producer)
 Fred Durst of Limp Bizkit
 Eve
 Gwen Stefani
 Nelly Furtado
 Nona Gaye
 Darren Hayes
 Wyclef Jean
 Alicia Keys
 Aaron Lewis of Staind
 Jennifer Lopez
 Nas
 Ja Rule
 Nelly
 *NSYNC
 Michael Stipe of R.E.M.
 Usher
 Chris Martin (London Version)
 The Edge (London Version)
 Elijah Blue (Reality Check Mix)
 Perry Farrell (Reality Check Mix)
 Scott Weiland (Reality Check Mix)
 Wes Scantlin (Reality Check Mix)
 Monica (Dupri R&B Mix)
 Lil Kim (Dupri R&B Mix)
 Jagged Edge (Dupri R&B Mix)
 TLC (Dupri R&B MIx)
 Angie Martinez (Neptunes Mix)
 Da Brat (Neptunes Mix)
 Fabolous (Neptunes Mix)
 LL Cool J (Neptunes Mix)
 Mobb Deep (Neptunes Mix)
 Noreaga (Neptunes Mix)
 Queen Latifah (Neptunes Mix)
 Royce Da 5'9" (Neptunes Mix)
 Sonja Blade (Neptunes Mix)

Danh sách track
US maxi
 What's Going On (Dupri Original Mix) - 4:20
 What's Going On (The London Version) - 3:57
 What's Going On (Moby's Version) - 4:38
 What's Going On (Fred Durst's Reality Check Mix) - 5:16
 What's Going On (Mangini/Pop Rox Mix) - 5:50
 What's Going On (Mick Guzauski's Pop Mix) - 4:09
 What's Going On (Dupri R&B Mix) - 4:45
 What's Going On (The Neptunes This One's For You Mix) - 5:00
 What's Going On (Junior Vasquez's Club Mix) - 9:34
 What's Going On (MK Mix) - 6:52
 What's Going On (MK Kitchen-Aid Dub) - 6:27
 What's Going On (Dupri Alternate Extended Mix) - 4:46

Bảng xếp hạng

[A] The Neptunes Mix
[B] The Jermaine Dupri Mix

Chú thích

Bài hát năm 1970
Đĩa đơn năm 1971
Đĩa đơn năm 1987
Đĩa đơn năm 2001
Nhạc phản chiến
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Đĩa đơn từ thiện
Đĩa đơn quán quân tại Mỹ
Bài hát về chiến tranh Việt Nam
Soul ballad
Bài hát của Cyndi Lauper
Đĩa đơn của Columbia Records
Đĩa đơn của hãng Epic Records
Bài hát của Marvin Gaye
Đĩa đơn năm 1989
Đĩa đơn năm 1994
Bài hát của Christina Aguilera
Bài hát của Destiny's Child
Bài hát của Gwen Stefani
Đĩa đơn của Jive Records
Đĩa đơn của Motown
Bài hát của Nelly Furtado
Bài hát chống phân biệt chủng tộc và người ngoại quốc

es:What's Going On (canción de 2001)


title: Cầu cạn Austerlitz

text:
Cầu cạn Austerlitz (tiếng Pháp: Viaduc d'Austerlitz) là một cây cầu đường sắt bắc ngang qua sông Seine thuộc địa phận Paris, Pháp. Đây là một phần của tuyến số 5 thuộc hệ thống tàu điện ngầm Paris, nó nối Ga Austerlitz với kè Rapée.

Lịch sử
Do yêu cầu về việc nối liền tuyến đường sắt số 5 qua sông Seine mà vẫn đảm bảo lưu thông đường thủy ở khu vực, người ta đã lập kế hoạch xây dựng một cây cầu không có trụ đỡ giữa sông tại vị trí của Cầu cạn Austerlitz. Đồ án cuối cùng được chọn là một cây cầu vòm bằng thép gồm hai vòm hình parabol tựa trên hai trụ đá ở hai bờ sông, cho phép không cần thêm các trụ đỡ giữa sông Seine. Công việc xây dựng được tiến hành từ tháng 11 năm 1903 đến tháng 12 năm 1904. Năm 1936 cây cầu được gia cố một lần nữa để chịu được sức nặng của các đoàn tàu.

Việc trang trí cầu cạn Austerlitz được giao cho Jean-Camille Formigé, người phụ trách kiến trúc của toàn tuyến tàu điện ngầm Paris. Ông này đã kết hợp các biểu tượng của biển như cá heo, vỏ sỏ và biểu tượng của Paris trên các vòm kim loại của cầu.

Hình ảnh

Tham khảo

Austerlitz
Cầu cạn tại Pháp
Austerlitz
Austerlitz
Austerlitz


title: Limonia parvipennis

text:
Limonia parvipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Trầm tích

text:
Trầm tích là các thể lắng đọng các vật liệu đất đá sinh ra từ quá trình địa chất hoặc thiên nhiên khác .

Hầu hết các vật liệu tạo trầm tích là sản phẩm của quá trình phong hóa và xói mòn đất đá. Những vật liệu này có kích cỡ khác nhau, từ các tảng lớn, sỏi cuội cát đến các chất cặn lơ lửng hoặc tan được trong nước. Các vật liệu có thể nằm tại chỗ, hoặc dưới tác động của nước, băng, gió hoặc trọng lực được vận chuyển tới nơi khác thì dừng lại và tích tụ . Ngoài ra còn có lượng cực nhỏ bụi vũ trụ, chỉ thể hiện ở trầm tích đại dương tại vùng có nền ổn định trong thời gian dài.

Quá trình tích tụ vật liệu để tạo nên các lớp trầm tích gọi là quá trình trầm tích. Quá trình trầm tích chủ yếu là quá trình cơ học, các vật liệu lắng do trọng lực. Tại vùng biển ven bờ thì xảy ra kết tủa các chất cặn do phản ứng khi gặp nước biển mặn.

Biển, sông, hồ là nơi tích lũy các trầm tích chủ yếu. Đồng bằng châu thổ là điển hình của quá trình trầm tích sông ngòi. Những khu sa mạc, hoang thổ là những ví dụ về trầm tích do gió tạo ra. Các vụ sụp đổ do trọng lực cũng tạo ra các trầm tích đá như ở các khu vực karst.

Theo thời gian trầm tích chuyển thành đá trầm tích. Các đá trầm tích có thể chứa hóa thạch. Các trầm tích cũng là nơi tạo ra các nhiên liệu hóa thạch như than đá, khí thiên nhiên, dầu mỏ.

Phân loại
Trầm tích có thể được phân loại dựa trên kích thước hạt và/hoặc thành phần của nó.

Kích thước hạt

Kích thước trầm tích được đo theo hàm log cơ số 2, được gọi là tỉ lệ "Phi", phân loại các hạt theo kích với dạng "keo" đến "tảng".

Thành phần
Thành phần trầm tích có thể được đo theo:
 Đá mẹ (vỡ ra thành mảng vụn)
 Thành phần khoáng vật
 Thành phần hóa học

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thạch luận
Trầm tích học


title: Butan

text:
Butan () là một hợp chất hữu cơ với công thức C4H10. Đây là một alkan với bốn nguyên tử carbon. Butan là một chất khí ở nhiệt độ phòng và áp suất khí quyển. Thuật ngữ này có thể chỉ một trong hai đồng phân cấu trúc, n-butan hoặc isobutan (còn được gọi là "methylpropan") hoặc hỗn hợp các đồng phân này. Tuy nhiên, trong danh pháp IUPAC, "butan" chỉ đề cập đến đồng phân n-butan (là đồng phân có cấu trúc không phân nhánh). Butan là khí rất dễ cháy, không màu, dễ dàng bị hóa lỏng và nhanh chóng bốc hơi ở nhiệt độ phòng. Tên butan xuất phát từ gốc từ but- (từ acid butyric, được đặt theo tên của từ Hy Lạp cho bơ) và -an. Nó được nhà hóa học Edward Frankland phát hiện vào năm 1849. Nó được tìm thấy hòa tan trong dầu thô vào năm 1864 bởi Edmund Ronalds, người đầu tiên mô tả các thuộc tính của nó.

Đồng phân

Việc quay xung quanh liên kết C-C trung tâm tạo ra hai đồng phân khác nhau (trans và gauche) của n-butan.

Tính chất
Butan là một chất khí không màu, rất dễ cháy và dễ dàng hoá lỏng.

Phương trình điều chế
Có trong khí dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí chế biến dầu. Điều chế bằng cách cho ethyl bromide tác dụng với Na kim loại (phản ứng Vuyêc), dạng iso được điều chế bằng cách đồng phân hoá n-butan dưới tác dụng của AlCl3 và HCl ở 90 - 105 oC, 10 - 12 atm hoặc trên các chất xúc tác acid rắn:
 C4H6 + 2H2 → C4H10

 2C2H5Cl + 2Na → C4H10 + 2NaCl

Ứng dụng
Dùng làm nguyên liệu để điều chế butadien, isobutylen, xăng tổng hợp,... Hỗn hợp B với propan được dùng rộng rãi làm nhiên liệu; là thành phần chủ yếu của khí dầu mỏ hoá lỏng LPG (Liquified Petroleum Gas). Ở Việt Nam, LPG bắt đầu được sản xuất từ năm 2000 (tại nhà máy chế biến khí Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) từ khí đồng hành mỏ Bạch Hổ (xt. Khí dầu mỏ); sản lượng LPG năm 2002 khoảng 300 nghìn tấn nhưng vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu tăng với tốc độ rất nhanh của thị trường trong nước.

Tham khảo

Alkan
Nhiên liệu
Chất làm lạnh
Từ gốc Pháp


title: Échallat

text:
Échallat  là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 89 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Leochilus

text:
Leochilus là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan
Cymbidieae


title: Roraima

text:
Roraima (tiếng Tupi: Cao nguyên xanh) (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [ʁoɾajmɐ]) là bang cực bắc và ít dân nhất của Brasil, nằm trong khu vực Amazon. Nó giáp các bang Amazonas và Pará, cũng như các quốc gia Venezuela (giáp các bang Bolívar và Amazonas) và Guyana (giáp các khu Thượng Demerara-Berbice và Potaro-Siparuni). Dân số là 400.000 (năm 2006), thủ phủ là thành phố Boa Vista. Roraima là tiểu bang của Brazil có ít các thành phố nhất, với tổng số 15 thành phố.

Ghi chú

Liên kết

 Brasil
 Official Website
 Brazilian Tourism Portal

Bang của Brasil

Khởi đầu năm 1988


title: (8271) 1989 NY

text:
(8271) 1989 NY là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 2 tháng 7 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thị trường tiền tệ

text:
Thị trường tiền tệ có thể là:
Thị trường vốn ngắn hạn
Thị trường tiền tệ trong kinh tế vĩ mô


title: Murasame (tàu khu trục Nhật) (1937)

text:
Murasame (tiếng Nhật: 村雨) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, thuộc lớp tàu khu trục Shiratsuyu bao gồm mười chiếc. Murasame đã từng tham gia nhiều hoạt động tại Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, trước khi bị tàu khu trục Mỹ đánh chìm trong vịnh Kula ngoài khơi Vila vào ngày 5 tháng 3 năm 1943. Không nên nhầm lẫn nó với chiếc tàu khu trục phóng lôi mang cùng tên thuộc lớp Harusame trong giai đoạn Chiến tranh Nga-Nhật.

Thiết kế và chế tạo
Lớp tàu khu trục Shiratsuyu là phiên bản cải tiến dựa trên lớp tàu khu trục Hatsuharu, được thiết kế để tháp tùng lực lượng tấn công chủ lực của Hải quân Nhật Bản, và để tiến hành những cuộc tấn công cả ngày và đêm bằng ngư lôi nhằm vào Hải quân Hoa Kỳ khi chúng vượt băng qua Thái Bình Dương, theo kế hoạch của học thuyết chiến lược hải quân Nhật Bản. Mặc dù là một trong những lớp tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới khi hoàn tất, không có chiếc nào sống sót qua cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương.

Murasame, là chiếc thứ ba trong số sáu tàu khu trục được chế tạo trong Chương trình Bổ sung Vũ khí Hải quân Nhật Bản (1931) (Maru Ichi Keikaku); nó được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng Fujinagata Shipyards tại Osaka vào ngày 1 tháng 2 năm 1934, được hạ thủy vào ngày 20 tháng 6 năm 1935, và được đưa ra hoạt động vào ngày 7 tháng 1 năm 1937.

Lịch sử hoạt động
Vào lúc xảy ra cuộc Tấn công Trân Châu Cảng, Murasame được phân về Đội 2 của Hải đội Khu trục 4 trực thuộc Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản cùng với các tàu chị em Yudachi, Harusame và Samidare; và đã khởi hành từ Quân khu Bảo vệ Mako tham gia cuộc chiếm đóng Philippines ("Chiến dịch M"), hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên Vigan và vịnh Lingayen. Vào ngày 26 tháng 12, nó va chạm với tàu quét mìn W-20 ngoài khơi Cao Hùng, Đài Loan, và bị hư hại nhẹ.

Từ tháng 1 năm 1942, Murasame tham gia các hoạt động tại Đông Ấn thuộc Hà Lan, bao gồm việc chiếm đóng đảo Tarakan, Balikpapan và phía Đông Java. Trong Trận chiến biển Java, Murasame đối đầu cùng một nhóm tàu tuần dương và tàu khu trục Đồng Minh. Trong tháng 3 và tháng 4, Murasame đặt căn cứ tại vịnh Subic, nơi nó hỗ trợ cho cuộc chiếm đóng Cebu và phong tỏa vịnh Manila tại Philippines. Đến tháng 5, nó quay trở về Xưởng hải quân Yokosuka để sửa chữa.

Trong Trận Midway vào các ngày 4–6 tháng 6, Murasame nằm trong thành phần lực lượng đổ bộ lên Midway dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Nobutake Kondō. Đến cuối tháng 7, nó được điều sang Mergui ngang qua Singapore để gia nhập lực lượng dự định tấn công Ấn Độ Dương, nhưng chiến dịch này bị hủy bỏ do cuộc đổ bộ tại Guadalcanal, và nó quay trở về Truk vào ngày 21 tháng 8. Trong Trận chiến Đông Solomons vào ngày 24 tháng 8, nó nằm trong thành phần hộ tống cho thiết giáp hạm Mutsu, và trong hầu hết tháng 9 nó hộ tống cho chiếc tàu chở thủy phi cơ Kunikawa Maru khảo sát quần đảo Solomon và [quần đảo [Santa Cruz]] tìm các vị trí đặt căn cứ thích hợp.

Vào đầu tháng 10, Murasame tham gia hai chuyến vận chuyển tốc độ cao "Tốc hành Tokyo" đến Guadalcanal và Lae, và đã bị hư hại nhẹ vào ngày 5 tháng 10 trong một cuộc không kích gần Shortlands, buộc phải quay trở về Truk để sửa chữa. Từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 11, Murasame thực hiện thêm chín chuyến "Tốc hành Tokyo". Vào ngày 25 tháng 10 năm 1942 nó trợ giúp vào việc cứu vớt thủy thủ đoàn của tàu tuần dương Yura, vốn bị hư hại nặng do không kích, và vào ngày hôm sau tham gia Trận chiến quần đảo Santa Cruz dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Takeo Kurita. Trong trận Hải chiến Guadalcanal thứ nhất vào đêm 12–13 tháng 11 năm 1942, Murasame đã trợ giúp vào việc đánh chìm tàu khu trục USS Monssen cùng làm hư hại tàu tuần dương hạng nhẹ USS Helena, và có thể đã phóng ngư lôi trúng chiếc USS Juneau. Tuy nhiên, trong quá trình trận đánh, một phát đạn pháo đã bắn trúng nồi hơi phía trước, nên nó lại phải quay trở về Truk để sửa chữa. Nó tiếp tục tuần tra chung quanh Truk cho đến cuối năm, và quay về Yokosuka để sửa chữa vào giữa tháng 1 năm 1943.

Vào tháng 2 năm 1943, Murasame quay trở về Truk hộ tống chiếc tàu sân bay Chūyō, rồi đi đến Rabaul tiếp nối các hoạt động vận chuyển đếnKolombangara. Trong đêm 4 tháng 3, Murasame cùng với tàu khu trục Minegumo được tin là đã phối hợp đánh chìm tàu ngầm Mỹ USS Grampus. Tuy nhiên, cùng trong đêm đó, chúng bị các tàu chiến Mỹ trang bị radar phát hiện trong vịnh Kula ngoài khơi Vila sau khi chuyển giao hàng tiếp liệu cho lực lượng Nhật Bản trú đóng tại đây. Trong một trận chiến ngắn cả hai tàu chiến Nhật đều bị đánh chìm. Murasame bị gẩy làm đôi sau một vụ nổ "cực mạnh" khi trúng phải đạn pháo và ngư lôi từ tàu khu trục Mỹ USS Waller ở tọa độ . Trong thành phần thủy thủ đoàn, 128 người đã tử trận, nhưng trong số 53 người sống sót có cả Thuyền trưởng, Thiếu tá Hải quân Tanegashima, và Tư lệnh hải đội, Đại tá Hải quân Masao Tachibana.

Murasame được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 4 năm 1943. Một đài tưởng niệm thủy thủ đoàn của chiếc Murasame được xây dựng tại Kannonzaki, thuộc Yokosuka, Nhật Bản.

Xem thêm
 Murasame (lớp tàu khu trục) (1958)
 Murasame (lớp tàu khu trục) (1993)

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

OCLC 77257764

Liên kết ngoài

Naval Historical Center entry on the Murasame

Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Trận Midway
Chiến dịch Guadalcanal
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Sự cố hàng hải năm 1943
Tàu thủy năm 1935


title: Oides femoralis

text:
Oides femoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Fabio Borini

text:
Fabio Borini (sinh ngày 29 tháng 3 năm 1991) là cầu thủ bóng đá người Ý đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Sampdoria tại Serie B.

Anh khởi đầu sự nghiệp tại câu lạc bộ Bologna, trước khi chuyển đến Chelsea vào mùa hè năm 2007. Anh rời Chelsea năm 2011 và sau đó lần lượt thi đấu cho AS Roma, Liverpool và Sunderland.

Borini từng là thành viên đội tuyển U-21 Ý về nhì tại Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2013. Anh có trận đấu đầu tiên cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý vào năm 2012 và được triệu tập tham dự Euro 2012 nhưng không có cơ hội ra sân tại giải đấu.

Sự nghiệp cấp câu lạc bộ

Bologna
Borini bắt đầu chơi bóng đá từ năm 9 tuổi, và anh lẫn cha anh đều là cổ động viên của câu lạc bộ Bologna. Anh gia nhập đội trẻ của Bologna vào năm 2001.

Chelsea
Borini gia nhập Chelsea vào mùa hè năm 2007 từ Bologna. Trong suốt mùa giải 2008-09, anh là sự lựa chọn hàng đầu trên hàng công của đội trẻ Chelsea và cũng là chân sút có nhiều bàn thắng nhất với 10 bàn thắng trong 11 lần ra sân. Borini đã từng ghi bàn vào lưới đội trẻ Manchester United tại Cúp FA dành cho cầu thủ trẻ.

Ngày 1 tháng 9 năm 2009, anh được huấn luyện viên Carlo Ancelotti đăng ký vào danh sách thi đấu tại UEFA Champions League và ngồi ghế dự bị trong trận đấu với Porto. Anh có lần ra sân đầu tiên trong đội hình chính Chelsea khi vào thay Nicolas Anelka ở phút 89 trận thắng Tottenham Hotspur 3-0 ở Giải Ngoại hạng. Sau đó, trong trận đấu với Queens Park Rangers ở vòng 3 Cúp Liên đoàn Anh, Borini đã được ra sân chính thức và thi đấu trọn vẹn 90 phút.

Trở về đội trẻ, anh ghi được 2 bàn thắng trong trận đấu giữa đội trẻ Chelsea và West Ham United. Borini lần thứ hai vào sân ở Giải ngoại hạng khi vào thay tiền đạo người Bờ Biển Ngà Salomon Kalou ở phút 77 trận đấu với Wolverhampton Wanderers. Ngày 8 tháng 12 năm 2009, Borini có lần ra sân đầu tiên tại UEFA Champions League 2009-10 trong trận hòa 2–2 với APOEL khi vào thay Gael Kakuta. Ngày 17 tháng 12, trong trận đấu với Porstmouth ở Giải Ngoại hạng, Borini đã có cơ hội ghi bàn khi trước mặt anh là khung thành trống nhưng cú đệm bóng lại đi chệch khung thành trong gang tấc. Trận đầu tiên của anh tại cúp FA là trận đấu với Cardiff City tại vòng 5 khi anh vào sân ở phút 88 thay thế Didier Drogba.

Swansea City (mượn)
Ngày 17 tháng 3 năm 2011, Borini gia nhập Swansea City đang thi đấu tại Championship theo thỏa thuận cho mượn đến hết mùa bóng 2010-11.

Tháng 5 năm 2011, anh xác nhận sẽ rời Chelsea khi không tiếp tục ký hợp đồng mới với đội bóng.

AS Roma
Ngày 31 tháng 8 năm 2011, Borini ký với Roma hợp đồng cho mượn giá trị 1,25 triệu €, với điều khoản cho phép câu lạc bộ này mua đứt anh với giá 7 triệu €.

Liverpool
Ngày 13 tháng 7 năm 2012, Borini chính thức gia nhập Liverpool và trở thành hợp đồng đầu tiên của tân huấn luyện viên Brendan Rodgers. Số áo của anh tại Liverpool là 29.

Sunderland (mượn)
Borini đã được Liverpool cho Sunderland mượn trong thời hạn một năm vào ngày 2 tháng 9 năm 2013.

2014-2015
Ngày 21 tháng 12 năm 2014, Borini bị truất quyền thi đấu trong trận hòa 2-2 với Arsenal sau khi nhận hai thẻ vàng dù chỉ có 16 phút vào sân từ băng ghế dự bị. Phải đến ngày 17 tháng 1 năm 2015 anh mới có bàn thắng đầu tiên trong mùa giải, pha ghi bàn mở tỉ số trong chiến thắng 2-0 trước Aston Villa.

Sunderland

2015–16

Ngày 31 tháng 8 năm 2015, Borini chính thức gia nhập Sunderland theo bản hợp đồng có thời hạn bốn năm, với phí chuyển nhượng 8 triệu £ và có thể tăng lên đến 10 triệu £.

2016–17
Trong mùa giải này, Borini chỉ ghi được 2 bàn/26 trận cho Sunderland và đội bóng này phải xuống hạng Football League Championship.

AC Milan (mượn)
Ngày 30 tháng 6 năm 2017, Borini trở lại Serie A khoác áo AC Milan theo thỏa thuận cho mượn từ Sunderland và đội bóng nước Ý có nghĩa vụ mua anh sau khi hết thời hạn cho mượn.

Sự nghiệp quốc tế
Ngày 13 tháng 11 năm 2009, Borini đã lần đầu tiên xuất hiện trong đội hình thi đấu của đội tuyển U-21 Ý và thua 2–0 trước Hungary. Ngày 29 tháng 3 năm 2011, anh có bàn thắng đầu tiên cho tuyển U-21 Ý trong trận đấu với U-21 Đức.

Borini là đội trưởng của đội tuyển U-19 Ý tại Giải vô địch bóng đá U-19 châu Âu 2010. Tuy nhiên U-19 Ý đã rời giải sau vòng bảng mà không ghi được bàn nào.

Ngày 26 tháng 2 năm 2012, Borini được huấn luyện viên Cesare Prandelli lần đầu tiên triệu tập vào Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý. Anh sau đó có tên trong danh sách 23 cầu thủ Ý tham dự Euro 2012 nhưng không có cơ hội ra sân.

Tháng 5 năm 2013, Borini cùng đội tuyển U-21 Ý tham dự Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2013 tại Israel. Tại giải đấu này, anh ghi bàn trong trận đấu bán kết với U-21 Hà Lan và trận chung kết với U-21 Tây Ban Nha. U-21 Ý về nhì giải đấu và anh có tên trong đội hình tiêu biểu của giải.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Chelsea FC
 Premier League: 2009-10

Chú thích

Liên kết ngoài

Liverpool
Milan

ESPN Soccernet
LFC History Profile

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Bologna F.C. 1909
Cầu thủ bóng đá Swansea City A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Parma Calcio 1913
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá Sunderland A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Ý
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serie A
Vận động viên Bologna
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh


title: Thi Lang

text:
Thi Lang (chữ Hán: 施琅; bính âm: Shī Láng) (1621 – 1696) tự là Tôn Hầu, hiệu là Trác Công, người thôn Nha Khẩu trấn Long Hồ huyện Tấn Giang tỉnh Phúc Kiến Trung Quốc, là danh tướng thời kỳ cuối Minh đầu Thanh. Ông từng là tướng lĩnh Minh Trịnh, sau về hàng nhà Thanh, được phong Tịnh Hải hầu, thụy Tương Trang, tặng chức Thái tử Thiếu phó. Về sau ra sức giúp nhà Thanh đánh dẹp chính quyền nhà Trịnh, thu hồi lại Đài Loan, chính thức sáp nhập hòn đảo này vào lãnh thổ của Đế quốc Đại Thanh.

Tiểu sử

Thuở ban đầu
Tổ tiên Thi Lang ngụ tại trấn Phương Tập huyện Cố Thủy tỉnh Hà Nam.

Thi Lang sinh vào năm Thiên Khải nguyên niên (1621) ở Tấn Giang  tỉnh Phúc Kiến trong gia đình một thương nhân kiêm cướp biển. Thuở ban đầu, ông là bộ tướng dưới quyền Tổng binh Trịnh Chi Long. Năm Thuận Trị thứ 3 (1646), quân Thanh dẹp xong loạn quân phản Thanh phục Minh ở tỉnh Phúc Kiến, Thi Lang đi theo Trịnh Chi Long đầu hàng nhà Thanh và tham gia đại quân nhà Thanh tiến xuống phía Nam đánh chiếm Quảng Đông, bình định các huyện Thuận Đức, Đông Quan, Tam Thủy, Tân Ninh.

Về sau, Trịnh Chi Long bị nhà Thanh đưa về kinh thành giam giữ. Con Trịnh Chi Long là Trịnh Thành Công chạy thoát ra biển, đánh chiếm các đảo nhỏ làm hậu cứ. Trịnh Thành Công kêu gọi Thi Lang cùng ra đảo mưu tính phản Thanh lâu dài. Thi Lang gia nhập lực lượng Trịnh Thành Công cùng kháng Thanh. Tuy nhiên, sau đó giữa Trịnh Thành Công và Thi Lang phát sinh mâu thuẫn. Trịnh Thành Công bèn cử người tìm bắt Thi Lang và người nhà của ông, Thi Lang dùng kế chạy thoát. Tuy nhiên cha và em của ông là Thi Đại Tuyên và Thi Hiển cùng con cháu trong gia tộc đều bị Trịnh Thành Công giết chết. Thi Lang thế cùng lực kiệt bèn dẫn đám thuộc hạ chạy sang đầu hàng nhà Thanh.

Quy thuận nhà Thanh
Năm Thuận Trị thứ 13 (1656), Thi Lang tháp tùng Giản Thân vương Tế Độ đánh bại quân Trịnh Thành Công tại Phúc Châu. Triều đình nhà Thanh phong chức cho ông làm Phó tướng Đồng An. Năm Khang Hy thứ 1 (1662), sau khi Trịnh Thành Công chiếm được Đài Loan, triều đình nhà Thanh cất nhắc Thi Lang lên làm Tổng binh Đồng An.

Năm Khang Hy thứ nhất (1662), Thi Lang được cất nhắc lên chức Thủy sư Đề đốc. Lúc này Trịnh Thành Công đã mất, con Trịnh Thành Công là Trịnh Kinh mưu tính việc xâm chiếm miền Hải Đăng ở Phúc Kiến. Thi Lang cử các tướng Ninh Bị, Uông Minh chỉ huy thủy quân đến cửa biển chống cự, giết mất tướng của quân Trịnh là Lâm Duy, thu được chiến lợi phẩm gồm nhiều chiến thuyền và quân cụ. Chẳng bao lâu sau, Tịnh Nam vương Cảnh Kế Mâu, Tổng đốc Lý Soái Thái tiến công và chiếm được Ma Cao khiến cho quân Trịnh hoang mang tán loạn. Thi Lang chiêu mộ thủy binh người Hà Lan, dùng thuyền ván đánh vào bên sườn quân Trịnh khiến cho quân Trịnh đại bại. Thi Lang thừa thắng truy kích và chiếm được hai đảo Ngô Dự và Kim Môn. Sau khi tâu trình chiến công lên trên, Thi Lang được gia phong Hữu Đô đốc. Năm Khang Hy thứ 3 (1664), ông được thăng chức Tịnh Hải Tướng quân.

Năm Khang Hy thứ 7 (1668), Thi Lang mật tấu với triều đình nhà Thanh đề nghị đưa quân tiến đánh Trịnh Kinh, thu hồi Đài Loan, nhưng không được chấp nhận. Triều đình bãi chức Thủy sư Đề đốc của Thi Lang, nhưng phong chức Nội đại thần, thuộc Tương Hoàng kỳ Hán quân.

Năm Khang Hy thứ 20 (1681), Trịnh Kinh tạ thế, con là Trịnh Khắc Sảng kế vị chức Duyên Bình Quận vương, vì tuổi còn nhỏ nên bộ tướng Lưu Quốc Hiên và đại thần Phùng Tích Phạm thay nhau nắm giữ công việc triều chính và quốc quân đại sự, thêm vào đó, nội bộ họ Trịnh lại phát sinh nhiều mâu thuẫn, đấu đá lẫn nhau, thế lực suy yếu dần. Nội các học sĩ nhà Thanh Lý Quang Địa trình báo về khả năng đưa quân đánh chiếm Đài Loan. Vì vậy, lại tiến cử Thi Lang lên Hoàng đế Khang Hy. Nhà vua ưng thuận, phong Thi Lang làm Thủy sư Đề đốc Phúc Kiến, gia phong Thái tử Thiếu bảo, dặn dò ông cố gắng huấn luyện binh sĩ, chuẩn bị đầy đủ lương thực, đồ quân dụng, hỏa khí, cấp tốc đóng hạ tàu chiến, chờ đợi thời cơ xuất binh.

Năm Khang Hy thứ 21 (1682), Khang Hy dự định phát động chiến dịch đánh chiếm Đài Loan trong năm này nhưng vẫn còn trù trừ không quyết vì bị các quan trong triều đình phản đối dữ dội. Cấp sự Trung Tôn Huệ dâng sớ tâu xin hoãn việc đánh chiếm Đài Loan. Tháng 7 cùng năm, Thượng thư bộ Hộ Lương Thanh Tiêu dâng sớ nói lại kế hoạch đánh chiếm Đài Loan, nhà vua định tạm hoãn việc đánh chiếm Đài Loan nhưng bị Thi Lang cự tuyệt, ông khẩn khoản đề nghị Hoàng đế đồng ý, sau một hồi thuyết phục lâu dài. Cuối cùng Hoàng đế Khang Hy cũng hạ chiếu, chấp nhận ý kiến của Thi Lang, bài trừ ý kiến phản đối trong triều đình, quyết định tiến đánh Đài Loan. Lệnh cho Tổng đốc Phúc Kiến Diêu Khải Thánh được quyền điều động binh mã toàn tỉnh Phúc Kiến, cùng với Thi Lang chuẩn bị tiến đánh Bành Hồ, Đài Loan, trao cho Vạn Chính Sắc làm Bộ binh Đề đốc, lĩnh 12 vạn quân đồn trú tại Phúc Kiến nhằm tiếp ứng cho Thủy sư Đề đốc đại tướng quân Thi Lang, đều nhận tiết chế của Diêu Khải Thánh.

Xâm chiếm Đài Loan

Tháng 6 năm Khang Hy thứ 22 (1683), Thi Lang xuất phát từ Đồng Sơn tiến đánh một vài đảo nhỏ như Đảo Hoa, Đảo Miêu và Đảo Thảo làm căn cứ hậu cần. Nhân có gió nam, Thi Lang thừa cơ chỉ huy hạm đội chiến thuyền tiến tới Bát Trác. Tướng nhà Trịnh là Lưu Quốc Hiên đồn trú tại Bành Hồ, để đảm bảo việc bố phòng vững chắc đã cho xây tường men theo ven bờ, sai người cắm chông nhọn, trải dài hơn 20 dặm, hình thành tuyến phòng thủ kiên cố. Thi Lang lệnh cho phó tướng Lý Lam dùng thuyền tiến công quân Trịnh trú đóng ở đó. Bên Trịnh cũng nhân lúc thủy triều đang lên, cho chiến thuyền từ bốn phía đánh ập vào quân Thanh. Thi Lang đi thuyền lầu, đột nhập vào trận địa quân Trịnh, do dẫn đầu hạm đội nên bị quân Trịnh nã tên vào, không may một mũi tên vô tình bắn trúng vào một mắt của Thi Lang, dù đang bị trọng thương nhưng ông vẫn vững vàng chỉ huy đốc chiến, liên tục nâng cao sĩ khí binh sĩ.

Tổng binh Ngô Anh lên thay Thi Lang tiếp tục kiên trì đốc thúc quân sĩ tử chiến, sau mấy ngày chiến đấu ác liệt, quân Thanh cũng chiếm được hai đảo Hổ Tịnh và Thùng Bàn. Tiếp đến, Thi Lang đưa 100 chiến thuyền, chia làm hai cánh đông tây, cử các Tổng binh là Trần Mãng, Ngụy Minh, Đổng Nghĩa, Khang Ngọc chỉ huy quân lính. Phía đông tiến đánh đèo Kê Lộng, núi Tứ Giác. Phía tây, tiến đánh vịnh Ngưu Tâm, nhằm phân tán lực lượng quân Trịnh. Thi Lang đích thân chỉ huy sáu chiến thuyền, chia làm tám đoàn, phía sau còn có 80 chiếc khác theo sát, giương buồm xông tới. Quân Trịnh xông trận chống cự, Tổng binh Lâm Hiền, Chu Thiên Quý đích thân đưa quân đi tiên phong. Không may, Chu Thiên Quý tử trận giữa trận tiền, Lâm Hiền bị trọng thương. Quân Thanh xuất kích từ phía giữa, chiến đấu liên tục từ giờ Thìn cho đến giờ Thân, phóng lửa đốt cháy hàng trăm chiến thuyền khiến cho hàng vạn binh sĩ quân Trịnh phải bỏ mạng dưới nước. Cuối cùng quân của Thi Lang cũng chiếm được Bành Hồ, bộ tướng nhà Trịnh là Lưu Quốc Hiên đột phá vòng vây dẫn đám tàn quân rút chạy về Đài Loan.

Trịnh Khắc Sảng nhận được tin Bành Hồ thất thủ, hết sức kinh hoàng, nhận thấy lực lượng còn lại khó có thể chống cự nổi, liền cử sứ giả đến chỗ trú đóng quân Thanh của Thi Lang đề nghị xin hàng. Thi Lang dâng sớ xin ý kiến của Hoàng đế, Khang Hy đồng ý tiếp nhận lời đầu hàng của quân Trịnh. Tháng 8 cùng năm, Thi Lang chỉ huy thủy quân tiến vào cửa Lộc Nhĩ và đến thẳng Đài Loan. Trịnh Khắc Sảng cùng gia thần thuộc hạ và bá quan văn võ bước ra khỏi thành giao nộp ấn tín Duyên Bình vương cho Thi Lang. Vương triều họ Trịnh cáo chung sau 38 năm thống trị Đài Loan, hòn đảo chính thức nội thuộc nhà Thanh kể từ đó.

Sau khi dẹp yên Đài Loan, Thi Lang báo tin đại thắng về triều đình. Tấu sớ của ông được chuyển đến kinh thành vừa đúng dịp Trung Thu. Hoàng đế Khang Hy làm thơ ca ngợi chiến công của Thi Lang, phong ông làm Tịnh Hải tướng quân, tấn phong hầu tước Tịnh Hải, cha truyền con nối, không bao giờ bị phế truất; lại còn ban áo bào và các vật phẩm y phục khác. Thi Lang bẩm tấu không dám nhận hầu tước, tâu xin được giữ chức Nội đại thần như cũ và ban cho đội mũ lông chim. Khang Hy hạ chiếu chấp nhận thỉnh cầu của ông.

Xây dựng và ổn định
Triều đình nhà Thanh cử quan Thị lang Tố Bái đến Phúc Kiến, bàn bạc với quan Đốc phủ và Thi Lang về việc xử lý những vấn đề phát sinh sau khi chiếm được Đài Loan. Một số quan viên trong triều có đề xuất ý kiến di dời dân chúng ở Đài Loan về đại lục và từ bỏ hòn đảo này. Thi Lang dâng sớ cực lực phản đối, yêu cầu triều đình phải ra sức chốt giữ Đài Loan, tiến hành thành lập phủ huyện để yên dân. Khang Hy cho họp đình thần để luận bàn về việc này, Đại học sĩ Lý Úy dâng sớ tâu rằng nên thực hiện theo đúng thỉnh cầu của Thi Lang. Tiếp đó, Tô Bái và văn võ bá quan cũng dâng sớ xin chấp nhận kiến nghị của Thi Lang. Hoàng đế Khang Hy hạ chiếu cho phép thực thi kế hoạch đó.

Về mặt hành chính, trước hết nhà Thanh cho lập 3 huyện, 3 phủ và 1 tuần đạo, số dân di cư và lưu dân ở các nơi trên Đài Loan đều được cho phép cư trú như cũ. Về mặt quân sự, thuyên chuyển một phần quan binh từ nội địa vào, chia ra phòng thủ Bành Hồ và Đài Loan. Ở Đài Loan, bố trí một Tổng Binh, một Phó tướng thủy sư,hai Tham tướng lục quân và 8.000 quân trú đóng. Ở Bành Hồ thì cho bố trí một Phó tướng thủy sư và 2.000 quân trú đóng. Các Tổng binh, Phó tướng, Tham tướng và Du kích cứ sau 2-3 năm phục dịch tại các đảo, sẽ được thăng cấp và chuyển về nội địa. Ngoài ra triều đình còn ra lệnh tạm thời miễn thuế tại các đảo trên, quân đội đóng quân tại các đảo, lúc đầu được hưởng toàn bộ quân lương. Sau đó ba năm, sẽ trưng thu lương thực để tiếp tế cho quân lính, không cần phải vận chuyển lương thực từ đại lục sang.

Cùng lúc đó Trịnh Khắc Sảng cùng họ hàng đồng tộc và chư tướng gia thần như Lưu Quốc Hiên, Phùng Tích Phạm và hậu duệ nhà Minh như Chu Hoàn bị Thi Lang áp giải tới kinh đô triều kiến Hoàng đế. Toàn bộ ruộng đất, sổ sách, công văn của họ Trịnh đều phải giao nộp hết lại cho triều đình quản lý. Nhằm yên ổn lòng người, thu phục nhân tâm họ Trịnh. Khang Hy hạ chiếu ban cho Trịnh Khắc Sảng tước công, Lưu Quốc Hiên và Phùng Tích Phạm tước bá, đều quy thuộc kỳ thượng tam, số quan chức còn lại và Chu Hoàn đều được cấp một số kinh phí đưa đến các tỉnh lân cận khai hoang. Thi Lang lại tiếp tục dâng sớ xin tăng cường các lệnh cấm trên biển, kiểm tra tàu thuyền qua lại buôn bán. Ý kiến của ông đều được triều đình chuẩn y.

Qua đời
Năm Khang Hy thứ 27 (1688), Hoàng đế Khang Hy triệu hồi Thi Lang đến yết kiến. Lấy lý do già cả ốm yếu nên nhân dịp này ông xin được từ quan về quê dưỡng bệnh. Nhưng Hoàng đế không đồng tình, ban lệnh cho ông tiếp tục giữ chức làm việc.

Năm khang Hy thứ 35 (1696), Thi Lang lâm trọng bệnh, mất khi đang tại chức, thọ 76 tuổi. Sau khi ông mất, Hoàng đế Khang Hy hạ chiếu truy phong chức Thái tử Thiếu phó, cho cử hành tang lễ, lại còn ban hiệu Tương Tráng cho Thi Lang. Mộ của ông nằm ở dốc đất cách 500 m về hướng tây bắc làng Hổ Quật trấn Hoàng Đường huyện Huệ An tỉnh Phúc Kiến, là Đơn vị bảo hộ văn vật tỉnh Phúc Kiến thuộc Đơn vị bảo hộ văn vật trọng điểm Trung Quốc.

Các con
Con trưởng ông là Thi Thế Luân, từng nhậm chức Tào vận Tổng đốc, con thứ là Thi Thế Phiếu, từng lĩnh quân Thanh tới Đài Loan bình định Chu Nhất Quý.

Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết Lộc Đỉnh ký của nhà văn Kim Dung viết năm 1969, Thi Lang được Khang Hy phái đi giúp nhân vật chính Vi Tiểu Bảo tấn công Thần Long giáo. Thi Lang dùng hỏa pháo Tây dương phá tan được Thần Long giáo, nhưng Vi Tiểu Bảo bị giáo chủ Hồng An Thông bắt và bị công chúa Sofia Alekseyevna đưa sang Nga. Một thời gian sau đó Thi Lang mang quân tấn công và bình định được Đài Loan.

Chú thích

Tham khảo
Chu Tuyết Ngọc, Nghiên cứu Thi Lang. Luận văn Thạc sĩ Sở Nghiên cứu Sử học Đại học Văn hóa năm 1979.
Thi Vĩ Thanh, Thi Lang bình truyện. Hạ Môn Đại học xuất bản xã năm 1987.
Trần Phương Minh, Trịnh Thành Công với Thi Lang: Nghĩ lại việc đánh giá nhân vật lịch sử Đài Loan. Xem thêm cuốn Đài Loan sử luận văn tinh tuyển (quyển thượng) do Trương Viêm Hiến, Lý Tiểu Phong, Đới Bảo Thôn biên soạn, Đài Bắc Ngọc Sơn xã xuất bản năm 1996.
Thi Vĩ Thanh, Thi Lang niên phả khảo lược, Hồ Nam Nhạc Lộc xuất bản xã xuất bản tháng 7 năm 1998.
Hạ Ấu Linh, Nghiên cứu tư tưởng nhân vật trong Đài Loan ngoại ký. Luận văn Thạc sĩ Khoa Văn học Trung Quốc Đại học Quốc gia Trung Sơn năm 1998.
Thi Vĩ Thanh chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang, Hạ Môn Đại học xuất bản xã năm 2000.
Lý Tổ Cơ, Thi Lang với chính sách di dân Đại lục sang Đài Loan đầu thời Thanh, Nguyệt san Lịch sử năm 2000.
Hứa Tại Toàn, Ngô Ấu Hùng biên soạn, Nghiên cứu Thi Lang, Bắc Kinh: Trung Quốc xã hội Khoa học xuất bản xã năm 2001.
Thạch Vạn Thọ, Tìm kiếm mới về việc giữ bỏ Đài Loan, Đài Loan văn hiến năm 2002.
Thi Vĩ Thanh chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang, Công ty xuất bản Văn hóa Quốc tế xuất bản năm 2003.
Tạ Bích Liên, Thi Lang công Đài Loan, Cục Văn hóa huyện Đài Nam xuất bản năm 2004.
Tạ Anh Tùng, Phát hiện mới về thuế ruộng của Thi Lang: đầm lớn dưới ruộng, cây dừa dưới ruộng, khảo sát lịch sử cây dừa dưới ruộng. Đài Loan văn hiến năm 2005.
Lý Thế Vĩ, Tìm kiếm mới về việc Mã Tổ gia phong Thiên Hậu, Hải dương Văn hóa học san năm 2005.
Thi Vĩ Thanh, Thi Lang tướng quân truyện, Hồ Nam Nhạc Lộc xuất bản xã xuất bản tháng 1 năm 2006.
Thi Tính Sơn chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang (tập 1), Hương Cảng Nhân dân xuất bản xã tháng 8 năm 2006.
Trịnh Phúc Điền - Khả Vĩnh Tuyết - Dương Hiệu Xuân chủ biên, Tướng soái cổ đại Trung Hoa, Ông Văn Tùng - Hoàng Nghĩa Quán dịch, Nhà xuất bản Lao động (2006), tập 4, trang 434-444.
Thi Tính Sơn chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang (tập 2), Hương Cảng Nhân dân xuất bản xã tháng 5 năm 2007.
Thi Tính Sơn chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang (tập 3), Văn hóa Nghệ thuật xuất bản xã tháng 5 năm 2008.
Thi Tính Sơn chủ biên, Nghiên cứu Thi Lang (tập 4), Trung Hoa thi từ xuất bản xã tháng 5 năm 2009.
Liên Hoành, Đài Loan thông sử, Đài Loan thông sử xã xuất bản năm 1918.
Xâm lược Đài Loan, Lư Kiến Vinh, Mạch Điền xuất bản, ISBN 957-708-916-X.
Thanh nhất thống chí Đài Loan phủ.

Xem thêm
Thời kỳ Minh Trịnh
Mã Tổ
Thi Thế Bảng
Thi Thế Luân (con Thi Lang)
Thi Thế Phiếu
Cố Thủy
Vương triều Khang Hy

Liên kết ngoài

Lịch sử đền Thiên Hậu ở Đài Nam
Thi Lang tấn công Đài Loan
Cuộc đời Thi Lang
Cuộc đời Thi Lang

Nhân vật thời kỳ nhà Thanh thống trị Đài Loan
Nhân vật quân sự nhà Thanh
Nhân vật quân sự nhà Minh
Tướng lĩnh Thủy quân Trung Quốc
Nhân vật quân sự thời kỳ nhà Thanh thống trị Đài Loan
Nhân vật Lộc đỉnh ký
Nhân vật có thật dưới ngòi bút Kim Dung
Người Tấn Giang
Lang
Người nhà Minh
Hầu tước nhà Thanh


title: Tebenna

text:
Tebenna là một chi bướm đêm thuộc họ Choreutidae.

Các loài
Tebenna agalmatopa (Meyrick, 1926)
Tebenna agelasta (Bradley, 1965)
Tebenna alliciens (Meyrick, 1926)
Tebenna balsamorrhizella Busck, 1904
Tebenna bjerkandrella (Thunberg, 1784)
Tebenna bradleyi Clarke, 1971
Tebenna carduiella Kearfott, 1902
Tebenna caucasica Danilevsky, 1976
Tebenna chingana Danilevsky, 1969
Tebenna chodzhajevi (Gerasimov, 1930)
Tebenna chrysotacta (Meyrick, 1933)
Tebenna chrysoterma (Meyrick, 1932)
Tebenna fuscidorsis (Zeller, 1877)
Tebenna galapagoensis Heppner & Landry, 1994
Tebenna gemmalis (Hulst, 1886)
Tebenna gnaphaliella (Kearfott, 1902)
Tebenna immutabilis (Braun, 1927)
Tebenna inspirata (Meyrick, 1916)
Tebenna isshikii (Matsumura, 1931)
Tebenna kawabei Arita, 1975
Tebenna lapidaria (Meyrick, 1909)
Tebenna leptilonella (Busck, 1934)
Tebenna micalis (Mann, 1857)
Tebenna onustana (Walker, 1864)
Tebenna piperella (Busck, 1904)
Tebenna pretiosana (Duponchel, 1842)
Tebenna pychnomochla (Bradley, 1965)
Tebenna silphiella (Grote, 1881)
Tebenna submicalis Danilevsky, 1969

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
choreutidae.lifedesks.org

Choreutidae


title: Dyscheralcis

text:
Dyscheralcis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Melocactus deinacanthus

text:
Melocactus deinacanthus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Taylor, N.P. 2002. Melocactus deinacanthus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Brasil
deinacanthus


title: Hydrovatus crassulus

text:
Hydrovatus crassulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Dactylispa lateralis

text:
Dactylispa lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Rhagonycha nigriceps

text:
Rhagonycha nigriceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae.

Loài này phân bố chủ yếu ở Áo, Cộng hòa Séc, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và đông miền Cổ bắc

Hình ảnh

Tham khảo

 Biolib
 Fauna Europaea

Liên kết ngoài

Rhagonycha
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Loyat

text:
Loyat () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 41,52 km², dân số năm 1999 là 1442 người. Khu vực này có độ cao từ 32-130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Loyat
Bản đồ của Loyat trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Hoàn Long

text:
Hoàn Long là một xã thuộc huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hoàn Long có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Yên Phú
Phía tây giáp huyện Văn Giang
Phía nam giáp huyện Khoái Châu
Phía bắc giáp xã Đồng Than.

Xã Hoàn Long có diện tích 5,75 km², dân số năm 2019 là 7.735 người, mật độ dân số đạt 1.344 người/km².

Hành chính
Xã Hoàn Long được chia thành 4 thôn: Đại Hạnh, Chấn Đông, Ngân Hạnh, Hòa Mục.

Lịch sử
Trước đây, xã Hoàn Long thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chuyển xã Hoàn Long thuộc huyện Châu Giang cũ về huyện Yên Mỹ mới tái lập quản lý.

Kinh tế
Nghề nghiệp chính là trồng trọt và chăn nuôi, riêng thôn Chấn Đông và một phần thôn Đại Hạnh chuyển hẳn từ trồng lúa sang làm vườn nên thu nhập tăng lên đáng kể. Các di tích lịch sử còn lại ở xã Hoàn Long như cụm di tích đình và chùa Đại Hạnh (Thôn Đại Hạnh). Đình Đại Hạnh thờ Chử Đồng Tử và Tiên Dung công chúa, nhân dân trong vùng kiêng gọi tên húy của Tiên Dung nên thường gọi là Tơn Dung (Tiên = Tơn)..
Cụm Di tích Đình và Chùa thôn Đại hạnh được xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật.

Thôn Chấn Đông còn Giếng Rồng (tương truyền vợ chồng Chử Cù Vần đã qua đây uống nước rồi sinh ra Chử Đồng Tử), giếng Chấn Đông nước trong mát, là nguồn nước sinh hoạt cho thôn Đại Hạnh và Chấn Đông. Dân Chấn Đông còn truyền lại câu ca: " Đại Hạnh có đồng, Chấn Đông có giếng"

Nguyên là Đại Hạnh xưa có nhiều địa chủ nên chiếm hết ruộng đất của xã, Chấn Đông phải đi làm thuê cho địa chủ của Đại Hạnh, nhưng vẫn phải xuống Chấn Đông gánh nước về ăn.

Ngày nay không còn nhiều người dùng giếng nước chung của làng thì giếng Chấn Đông trở thành không gian văn hóa sinh thái của thôn Chấn Đông.

Giao thông
Tỉnh lộ 207, tỉnh lộ 379, tỉnh lộ 381 (trước đây là tỉnh lộ 206).

Chú thích

Tham khảo


title: Antocha capitella

text:
Antocha capitella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Molophilus luteipygus

text:
Molophilus luteipygus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Rhyacophila lenae

text:
Rhyacophila lenae là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Cassida kinabaluensis

text:
Cassida kinabaluensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Lượng

text:
Lượng trong tiếng Việt có thể chỉ:
lạng
lượng (Phật giáo)


title: Hyphydrus tristiculus

text:
Hyphydrus tristiculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: E

text:
E, e (phát âm là /e/ trong tiếng Việt; /i:/ trong tiếng Anh) là chữ thứ năm trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ tám trong Bảng chữ cái tiếng Việt, nó đến từ chữ epsilon của tiếng Hy Lạp. Chữ hê của tiếng Xê-mit có lẽ có nghĩa đầu tiên là "người cầu nguyện". Trong tiếng Xê-mit, chữ này đọc như /h/ (nhưng đọc là /e/ trong những từ có gốc từ tiếng khác); trong tiếng Hy Lạp, hê trở thành epsilon, đọc như /e/. Người Etruscan và người La Mã dùng lối phát âm này.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ E hoa có giá trị 69 và chữ e thường có giá trị 101.
 Trong âm nhạc, E đồng nghĩa với nốt Mi.
 E cũng là tên của một loại vitamin.
 Trong hệ đo lường quốc tế, E được dùng cho tiền tố êxa – hay 1018.
 Trong toán học:
 Số e là hằng số Euler, một số siêu việt (vào khoảng 2,71828182846). Nó được sử dụng như là cơ số trong các phép tính logarit tự nhiên.
 E trong cách ghi khoa học của một số biểu thị a10b. Ví dụ 7E8 = 7x108 = 700.000.000
 Trong các hệ đếm cơ số từ 15 trở lên, E được sử dụng như ký hiệu của số 14. Xem thêm hệ thập lục phân.
 Trong Hoá Học:
 e là ký hiệu của hạt electron.
 Trong vật lý học:
 E là ký hiệu cho năng lượng như trong E=mc2.
 E cũng có thể là ký hiệu cho điện trường.
  là ký hiệu cho electron.
 Trong thống kê và xác suất, E là giá trị biểu kiến mong đợi.
 € là ký hiệu của đồng Euro, đơn vị tiền tệ của Liên Minh Âu Châu.
 Theo mã số xe quốc tế, E được dùng cho Tây Ban Nha (España).
 E được gọi là Echo trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, E tương đương với Ε và e tương đương với ε.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, E có 2 tương đương: E và Э cho chữ hoa, e và э cho chữ thường.

Tham khảo

Ký tự Latinh
Mẫu tự nguyên âm


title: Số nguyên tử

text:
Số nguyên tử hoặc số proton, số hiệu nguyên tử (ký hiệu Z) của một nguyên tố hóa học là số proton được tìm thấy trong hạt nhân của một nguyên tử. Nó giống hệt với số điện tích của hạt nhân. Số nguyên tử xác định duy nhất một nguyên tố hóa học. Trong một nguyên tử không tích điện, số nguyên tử cũng bằng số electron.

Tổng của nguyên tử Z và số neutron N bằng số khối A của một nguyên tử. Vì các proton và neutron có cùng khối lượng (và khối lượng của các electron không đáng kể cho nhiều mục đích) và sự mất khối lượng của liên kết nucleon luôn nhỏ so với khối lượng nucleon, khối lượng nguyên tử của bất kỳ nguyên tử nào, khi được biểu thị bằng nguyên tử hợp nhất đơn vị khối lượng (tạo ra một đại lượng gọi là " khối lượng đồng vị tương đối "), nằm trong khoảng 1% của toàn bộ số A.

Các nguyên tử có cùng số nguyên tử Z nhưng số neutron N khác nhau và do đó khối lượng nguyên tử khác nhau được gọi là các đồng vị. Hơn một phần ba các nguyên tố xuất hiện trong tự nhiên tồn tại dưới dạng hỗn hợp các đồng vị (xem các nguyên tố đơn đồng vị) và khối lượng đồng vị trung bình của hỗn hợp đồng vị cho một nguyên tố (gọi là khối lượng nguyên tử tương đối) trong một môi trường xác định trên Trái Đất, sẽ xác định khối lượng nguyên tử tiêu chuẩn của nguyên tố. Trong lịch sử, chính các khối lượng nguyên tử của các nguyên tố (so với hydro) là đại lượng có thể đo được của các nhà hóa học trong thế kỷ 19.

Ký hiệu Z thông thường xuất phát từ tiếng Đức   có nghĩa là số, trước khi tổng hợp các ý tưởng hiện đại từ hóa học và vật lý, chỉ biểu thị vị trí số của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn, có thứ tự xấp xỉ, nhưng không hoàn toàn, phù hợp với thứ tự của các nguyên tố theo trọng lượng nguyên tử. Chỉ sau năm 1915, với gợi ý và bằng chứng cho thấy số Z này cũng là điện tích hạt nhân và đặc tính vật lý của các nguyên tử, đã tạo ra từ tiếng Đức cho số nguyên tử  được sử dụng phổ biến trong bối cảnh này.

Lịch sử

Bảng tuần hoàn và số tự nhiên cho mỗi phần tử

Nói một cách lỏng lẻo, sự tồn tại hoặc xây dựng một bảng các phần tử định kỳ tạo ra một trật tự của các phần tử, và do đó chúng có thể được đánh số theo thứ tự.

Dmitri Mendeleev tuyên bố rằng ông đã sắp xếp các bảng tuần hoàn đầu tiên của mình (xuất bản lần đầu vào ngày 6 tháng 3 năm 1869) theo thứ tự trọng lượng nguyên tử ("Atomgewicht"). Tuy nhiên, khi xem xét các tính chất hóa học quan sát được của các nguyên tố, ông đã thay đổi thứ tự một chút và đặt tellua (trọng lượng nguyên tử 127,6) trước iod (trọng lượng nguyên tử 126,9). Vị trí này phù hợp với thông lệ hiện đại về việc sắp xếp các nguyên tố theo số proton, Z, nhưng số đó không được biết hoặc còn đang bị nghi ngờ vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, việc đánh số đơn giản dựa trên vị trí bảng tuần hoàn không bao giờ hoàn toàn thỏa đáng. Bên cạnh trường hợp iod và telluri, sau đó một số cặp nguyên tố khác (như argon và kali, cobalt và nickel) được biết là có trọng lượng nguyên tử gần như giống hệt hoặc đảo ngược, do đó yêu cầu vị trí của chúng trong bảng tuần hoàn được xác định bởi  tính chất hóa học của chúng. Tuy nhiên, việc xác định dần dần các nguyên tố họ lanthan ngày càng giống nhau về mặt hóa học, có số nguyên tử không rõ ràng, dẫn đến sự không nhất quán và không chắc chắn trong việc đánh số định kỳ các nguyên tố ít nhất là từ luteti (nguyên tố 71) trở đi (hafni không được biết đến vào thời điểm đó).

Mô hình Rutherford-Bohr và van den Broek
Năm 1911, Ernest Rutherford đã đưa ra một mô hình nguyên tử trong đó lõi trung tâm chiếm phần lớn khối lượng của nguyên tử và điện tích dương, tính theo đơn vị điện tích của electron, bằng khoảng một nửa trọng lượng nguyên tử của nguyên tử, được biểu thị bằng số nguyên tử hydro. Do đó, điện tích trung tâm này sẽ xấp xỉ một nửa trọng lượng nguyên tử (mặc dù nó khác gần 25% so với số nguyên tử vàng , ), nguyên tố duy nhất mà Rutherford đưa ra dự đoán của mình). Tuy nhiên, bất chấp ước tính của Rutherford rằng vàng có điện tích trung tâm khoảng 100 (nhưng là nguyên tố  trên bảng tuần hoàn), một tháng sau khi bài báo của Rutherford xuất hiện, Antonius van den Broek chính thức đề nghị rằng điện tích trung tâm và số các electron trong nguyên tử chính xác bằng vị trí của nó trong bảng tuần hoàn (còn được gọi là số nguyên tố, số nguyên tử và ký hiệu Z). Điều này cuối cùng đã được chứng minh là đúng.

Thí nghiệm năm 1913 của Moseley
Vị trí thí nghiệm được cải thiện đáng kể sau khi nghiên cứu của Henry Moseley vào năm 1913. Moseley, sau khi thảo luận với Bohr, người ở cùng phòng thí nghiệm (và đã sử dụng giả thuyết của Van den Broek trong mô hình nguyên tử Bohr của mình), đã quyết định kiểm tra trực tiếp giả thuyết của Van den Broek và Bohr, bằng cách xem liệu các vạch quang phổ phát ra từ các nguyên tử bị kích thích phù hợp với định đề của lý thuyết Bohr rằng tần số của các vạch quang phổ tỷ lệ với bình phương của Z.

Để làm điều này, Moseley đã đo các bước sóng của các chuyển đổi photon trong cùng (đường K và L) được tạo ra bởi các nguyên tố từ nhôm (Z = 13) sang vàng (Z = 79) được sử dụng như một loạt các mục tiêu anốt di động bên trong ống tia X.  Căn bậc hai của tần số của các photon  tăng từ mục tiêu này sang mục tiêu tiếp theo trong một tiến trình số học. Điều này dẫn đến kết luận (định luật Moseley) rằng số nguyên tử không tương ứng chặt chẽ (với độ lệch của một đơn vị cho các đường K, trong công trình của Moseley) với điện tích tính toán của hạt nhân, tức là số nguyên tố Z. Tóm lại, Moseley đã chứng minh rằng loạt nguyên tố họ lanthan (từ lanthan đến luteti) phải có đúng 15 nguyên tố, không ít hơn và không nhiều hơn - điều này còn quá mới mẻ so với hóa học thời bấy giờ.

Các nguyên tố bị thiếu
Sau cái chết của Moseley năm 1915, số nguyên tử của tất cả các nguyên tố đã biết từ hydro đến uranium (Z = 92) đã được kiểm tra bằng phương pháp của ông. Có bảy nguyên tố (với Z < 92) không được tìm thấy và do đó được xác định là vẫn chưa được khám phá, tương ứng với các số nguyên tử 43, 61, 72, 75, 85, 87 và 91. Từ 1918 đến 1947, tất cả bảy nguyên tố còn thiếu này đã được phát hiện. Vào thời điểm này, bốn nguyên tố vượt quá urani đầu tiên cũng đã được phát hiện, do đó bảng tuần hoàn đã hoàn thành không có khoảng trống tính đến nguyên tố curium (Z = 96).

Các proton và ý tưởng về các electron hạt nhân
Năm 1915, lý do điện tích hạt nhân tính bằng đơn vị Z, hiện được công nhận là giống với số nguyên tố, không được hiểu rõ. Một ý tưởng cũ được gọi là giả thuyết của Prout đã đưa ra giả thuyết rằng các nguyên tố đều được tạo thành từ dư lượng (hoặc "nguyên mẫu") của nguyên tố hydro nhẹ nhất, trong mô hình Bohr-Rutherford có một electron và điện tích hạt nhân. Tuy nhiên, ngay từ năm 1907, Rutherford và Thomas Royds đã chỉ ra rằng các hạt alpha, có điện tích +2, là hạt nhân của các nguyên tử heli, có khối lượng gấp bốn lần hydro, không phải hai lần. Nếu giả thuyết của Prout là đúng, một cái gì đó phải trung hòa một phần điện tích của hạt nhân hydro có trong hạt nhân của các nguyên tử nặng hơn.

Năm 1917, Rutherford đã thành công trong việc tạo ra hạt nhân hydro từ phản ứng hạt nhân giữa các hạt alpha và khí nitơ, và tin rằng ông đã chứng minh định luật Prout. Ông đã gọi các hạt nhân nặng mới là proton vào năm 1920 (tên thay thế là prouton và prototype). Người ta đã thấy rõ ngay từ công trình của Moseley rằng hạt nhân của các nguyên tử nặng có khối lượng lớn hơn gấp đôi so với dự kiến của chúng được tạo ra từ hạt nhân hydro, và do đó cần có một giả thuyết về sự trung hòa của các proton dư thừa được cho là hiện diện trong tất cả các hạt nhân nặng. Một hạt nhân heli được cho là bao gồm bốn proton cộng với hai "electron hạt nhân" (các electron liên kết bên trong hạt nhân) để cân bằng hai điện tích dương. Ở đầu kia của bảng tuần hoàn, một hạt nhân vàng có khối lượng gấp 197 lần hydro được cho là chứa 118 electron hạt nhân trong hạt nhân để mang lại cho nó một điện tích còn lại +79, phù hợp với số nguyên tử của nó.

Việc phát hiện ra neutron làm cho Z trở thành số proton
Tất cả các lý luận về các electron hạt nhân đã kết thúc với khám phá ra neutron của James Chadwick vào năm 1932. Một nguyên tử vàng hiện được coi là chứa 118 neutron chứ không phải 118 electron hạt nhân, và điện tích dương của nó giờ được nhận ra là hoàn toàn đến từ tổng số 79 proton của nó. Do đó, sau năm 1932, số nguyên tử Z của một nguyên tố cũng được nhận ra là giống hệt với số proton của hạt nhân.

Tính chất hóa học
Mỗi nguyên tố có một tập hợp các tính chất hóa học cụ thể là kết quả của số lượng electron có trong nguyên tử trung tính, đó là Z (số nguyên tử). Cấu hình của các electron này tuân theo các nguyên tắc của cơ học lượng tử. Số lượng electron trong vỏ electron của mỗi nguyên tố, đặc biệt là vỏ hóa trị ngoài cùng, là yếu tố chính trong việc xác định hành vi liên kết hóa học của nó. Do đó, chỉ riêng số nguyên tử mới xác định tính chất hóa học của một nguyên tố; và chính vì lý do này mà một nguyên tố có thể được định nghĩa là: "Tập hợp các nguyên tử có cùng số hiệu nguyên tử hay số đơn vị điện tích hạt nhân".

Nguyên tố mới
Việc tìm kiếm các yếu tố mới thường được mô tả bằng cách sử dụng số nguyên tử. Kể từ năm 2010, tất cả các nguyên tố có số nguyên tử từ 1 đến 118 đã được quan sát. Tổng hợp các nguyên tố mới được thực hiện bằng cách bắn phá các nguyên tử mục tiêu của các nguyên tố nặng bằng các ion, sao cho tổng các số nguyên tử của các nguyên tố mục tiêu và ion bằng với số nguyên tử của nguyên tố được tạo ra. Nói chung, chu kỳ bán rã của các nguyên tố trở nên ngắn hơn khi số nguyên tử tăng lên, mặc dù "hòn đảo của sự ổn định " có thể tồn tại đối với các đồng vị chưa được khám phá với số lượng proton và neutron nhất định.

Tham khảo

Số
Nguyên tử
Vật lý hạt nhân
Thuộc tính hóa học


title: Longevelle

text:
Longevelle là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Sonepur

text:
Sonepur là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Saran thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sonepur có dân số 33.389 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sonepur có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Sonepur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Hagenberg im Mühlkreis

text:
Hagenberg im Mühlkreis là một đô thị ở the huyện Freistadt bang Oberösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 15,1 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2534 người, cự ly 20 km so với Linz. Hagenberg là một trung tâm nghiên cứu, giáo dục và công nghiệp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hagenberg Web site
FH-Studengänge Oberösterreich, Campus Hagenberg Web site
RISC Web site
ISI Web site
Fire Brigade Hagenberg
Software Competence Center Hagenberg


title: Oreina sibylla

text:
Oreina sibylla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Binaghi miêu tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Oreina


title: Antiochos XI Epiphanes

text:
Antiochos XI Epiphanes Philadelphos  (, Antíochos Epifanís Filádelfos; không rõ năm sinh – mất năm 93 TCN) là một vị vua của nhà Seleukos đã cai trị Syria thời kỳ Hy Lạp hóa từ năm 94 TCN đến 93 TCN. Ông là con trai của vua Antiochos VIII và vương hậu Tryphaena. Thời kỳ thơ ấu của Antiochos XI gắn liền với cuộc chiến giữa cha và chú ông Antiochos IX. Cuộc chiến kết thúc khi Antiochos VIII bị ám sát và Antiochos IX nắm quyền chiếm giữ kinh đô của Syria. Huynh trưởng của Antiochos XI là Seleukos VI lúc này đang kiểm soát miền tây Cilicia, đã khởi binh chống lại và giết chết chú mình, báo thù cho cha và chiếm được thành Antiochia cho bản thân. Tuy nhiên, Seleukos VI chỉ tại vị yên ổn được hơn một năm thì bị con trai Antiochos IX tấn công và phải bỏ mạng.

Sau khi Seleukos VI bị sát hại, Antiochos XI đã tự lập mình lên làm vua và đồng trị vì với em trai sinh đôi Philippos I. Các thư tịch cổ đưa ra những thông tin mâu thuẫn với những phát hiện khảo cổ đã đề cập rằng Antiochos XI ngay sau khi lên ngôi đã cho phá hủy thành phố Mopsuestia ở Cilicia – thành phố liên quan đến cái chết của Seleukos VI. Vào năm 93 TCN, Antiochos XI đã đuổi được Antiochos X ra khỏi Antiochia và chiếm được kinh đô. Tuy nhiên, sự kiện này không hề được các nguồn tư liệu cổ đại nhắc đến mà chỉ có thể xác thực dựa trên những di vật tiền bạc từ thời kỳ này. Trên những đồng tiền khắc cả chân dung Antiochos XI cùng em trai, ông được mô tả là "Đại vương" còn Philippos là "Tiểu vương". Sau khi chiếm được kinh đô, ông đã cho phát hành những đồng tiền mang chân dung của mình trong khi Philippos I vẫn ở lại Cilicia nhưng vẫn mang vương vị. Trong triều đại ngắn ngủi của mình, Antiochos XI có lẽ đã phục dựng đền thờ thần Apollo và Artemis ở Daphne. Sang mùa thu năm đó, Antiochos X đã chiêu mộ đầy đủ binh mã và phát động phản công. Antiochos XI thua trận và chết đuối trên đường tháo chạy khi đang cố gắng vượt sông Orontes.

Xuất thân, thời niên thiếu và tên gọi
Kinh đô của Syria lúc bấy giờ là Antiochia cũng được đặt theo tên của Antiochos, thân sinh của người sáng lập thành phố, vua Seleukos I Nikator (trị vì 305–281 TCN). Cái tên này sau đó được nhiều vị vua nhà Seleukos sử dụng. Tên gọi trong tiếng Hy Lạp của Antiochos – Ἀντίοχος – được cấu tạo từ hai thành phần là ἀντί (antí), có nghĩa "đối lập", "trái với" hay "thay vì" và ἔχω (ékhō), nghĩa là "sở hữu", "của chính mình" hay "nắm", "giữ" và hậu tố -ος. Do mỗi từ đều có nhiều ý nghĩa khác nhau, các tài liệu khác nhau đều không thống nhất về ý nghĩa của cái tên này. Nếu dùng các nghĩa phổ biến nhất của mỗi từ trên mà dịch ra, thì Ἀντίοχος có nghĩa là "người chống đối việc sở hữu thứ gì đó". Nhà ngôn ngữ học người Anh  thì cho rằng Antiochos có nghĩa là "luận điệu kiên quyết" (resolute in contention). Trong khi đó, Thành viên của Hội Địa lý Hoàng gia Anh, , khi giải thích về tên gọi của thành phố Antiochia có giải thích rằng tên gọi Antiochos có nghĩa là "Người chạy nhanh", khi cho rằng οχος còn có nghĩa khác là "xe ngựa".

Vào khoảng năm 124 TCN, Antiochos VIII kết hôn với công chúa của vương triều Ptolemaios Ai Cập, Tryphaena, người về sau đã qua đời năm 109 TCN. Hai vợ chồng đã có với nhau nhiều con, trong đó Seleukos VI là con cả, tiếp đến là cặp song sinh Antiochos XI và Philippos I, rồi Demetrios III và cuối cùng trẻ nhất là Antiochos XII. Tryphaena được nhà sử học thế kỷ IV Eusebius chỉ đích danh là mẹ của Philippos I nhưng không ghi rõ liệu bà có phải là mẹ của Antiochos XI hay không. Tuy nhiên, Eusebius cũng đề cập rằng Antiochos XI và Philippos I là hai anh em sinh đôi ("didymoi"), vì thế ta có thể khẳng định Antiochos XI chính là con của Tryphaena. Không rõ Antiochos XI sinh ra vào tháng nào năm nào, nhưng vào thời điểm lên nắm quyền thì ông đã ít nhất ở tuổi đôi mươi.

Vào năm 113 TCN, Antiochos IX tự lập mình làm vua và khởi binh chống lại người anh em cùng cha khác mẹ Antiochos VIII. Cuộc xung đột giữa hai người anh em kéo dài một thập kỷ rưỡi và nó đã cướp đi sinh mạng của Tryphaena. Cuộc nội chiến chỉ kết thúc bằng vụ ám sát Antiochos VIII dưới tay của một viên quan dưới trướng mình tên là Herakleon xứ Beroia vào năm 96 TCN. Sau khi Antiochos VIII chết, Antiochos IX tấn công chiếm kinh đô Antiochia và lấy thứ phi của Antiochos VIII là Cleopatra Selene làm vợ mình. Những người con của Antiochos VIII không chịu bỏ qua cho cái chết của cha mình và bắt đầu tuyên bố ly khai. Demetrios III chiếm được thành Damascus và tự lập làm vua ở đó. Con trưởng Seleukos VI lúc đấy đang nắm binh quyền ở phía tây Cilicia, đã đưa quân tấn công kinh thành, giết chết Antiochos IX và chiếm được Antiochia vào năm 95 TCN. Tuy nhiên, Seleukos VI cũng không ngồi yên được lâu thì bị con trai của Antiochos IX là Antiochos X (cai trị 95–92/88 TCN) đánh bại và phải bỏ thành mà chạy. Seleukos VI phải tẩu thoát đến Mopsuestia ở Cilicia nhưng không may bị phiến quân tại đây giết chết vào năm 94 TCN.

Cai trị

Triều đại của các vị vua nhà Seleukos thời hậu kỳ chỉ được các tư liệu cổ đại thuật lại một cách ít ỏi thông qua các đoạn văn và tóm tắt ngắn. Các nguồn khác nhau thường bị mâu thuẫn lẫn nhau, tức là nguồn này ghi thế này, nguồn kia lại ghi thế kia. Do vậy mà các cách tính dựa trên các nghiên cứu khảo cổ về tiền cổ mới là nguồn tư liệu chính để các học giả ngày nay có thể tái dựng lại triều đại của các vua nhà Seleukos thời hậu kỳ. Khi anh trai mình là Seleukos VI đang còn tại vị, Antiochos XI và người anh em song sinh của ông có lẽ đã cư ngụ tại Cilicia. Sau khi Seleukos VI bị sát hại, Antiochos XI và Philippos I đã tự lập mình lên làm vua vào năm 94 TCN. Sử gia Alfred Bellinger suy đoán rằng căn cứ của họ là một thành phố ven biển nằm ở phía bắc Antiochia, trong khi Arthur Houghton lại cho rằng nó là Beroea (tức Aleppo ngày nay) vì những người đứng đầu thành phố này là đồng minh của Philippos I.

Tuy nhiên, thành phố Tarsus ở xứ Cilicia nhiều khả năng mới là căn cứ hoạt động chính của họ. Chân dung của cả Antiochos XI lẫn Philippos I đều xuất hiện trên loạt tiền xu kép đã được phát hiện và tất cả đều được đúc ở Cilicia. Có tổng cộng ba loạt tiền đã được hai người phát hành và tính đến năm 2008, một loạt gồm sáu mẫu vật còn sót lại đã được tìm thấy và chúng đều khắc hình hai vị vua đang để râu. Đường nét khắc cực kỳ khéo léo của những bức chân dung được chạm khắc trên những đồng tiền của loạt tiền gồm sáu mẫu vật cho thấy rằng cơ sở đúc tiền phải được đặt tại một thành phố là trung tâm văn hóa. Suy luận này khiến Tarsus có khả năng nhất là địa điểm đúc tiền và nhiều khả năng cũng là đại bản doanh của anh em Antiochos X.

Hai loạt tiền còn lại kia nay chỉ còn ít mẫu vật còn sót lại và chúng miêu tả Antiochos XI với tóc mai dài. Những đồng tiền đó không được đúc ở Tarsus và hình ảnh nhà vua với tóc mai dài cho thấy rằng chúng được sản xuất ở phía tây của căn cứ vì ông đã cho phát hành nó trên đường đến Tarsus. Vào thời điểm Antiochos XI đến đại bản doanh mình, ông phát hành tiền khắc họa bản thân đang để râu dài. Trên tất cả các đồng xu kép có hình của hai anh em, chân dung Antiochos XI được khắc ở phía trước và tên của ông cũng được ưu tiên đứng trước. Điều này cho thấy ông là "đại vương", còn Philippos I là "tiểu vương" đồng cai trị với nhau. Theo Iosephus thì Antiochos XI tự lập mình làm vua trước rồi Philippos I mới theo sau, nhưng những bằng chứng khảo cổ lại cho thấy điều trái ngược vì những đồng tiền có niên đại sớm nhất được phát hiện đều cho thấy là hai anh em đều cùng nhau cai trị.

Ngoại hiệu và chân dung
Các vị vua Hy Lạp cổ không sử dụng số thứ tự để phân biệt mà thay vào đó họ sử dụng ngoại hiệu để phân biệt với những vị vua khác cùng tên. Cách tính số thứ tự vua chúa là một thông lệ thời hiện đại. Trên những đồng tiền của mình, Antiochos XI xuất hiện cùng với các ngoại hiệu như Epiphanes ("hiện thân của thánh thần") và Philadelphos ("[người] yêu thương huynh đệ [của mình]"). Epiphanes được sử dụng với mục đích để nhấn mạnh mối quan hệ cha con giữa Antiochos XI và Antiochos VIII, người cũng sử dụng một ngoại hiệu như ông. Trong khi Philadelphos có lẽ được sử dụng như là một dấu hiệu cho sự tôn trọng Seleukos VI và Philippos I. Bộ râu xuất hiện trên chân dung của Antiochos XI trên đồng tiền kép được đúc ở Tarsus có lẽ là một dấu hiệu của tang tóc và ý định trả thù cho cái chết của Seleukos VI. Phiên bản được phát hành ở Antiochia mô tả ông không để râu, nhấn mạnh rằng lời thề của ông đã trở thành hiện thực.

Để tập hợp nhân tâm dựa trên uy tín của vua cha, Antiochos XI đã xuất hiện trên đồng tiền của mình với một chiếc mũi diều hâu phóng đại giống như cha ông. Hình tượng chân dung Antiochos XI là một phần của phong tục phóng tác chân dung kiểu tryphé vốn được Antiochos VIII ưu ái sử dụng. Chân dung của nhà vua biểu lộ những đường nét mang đậm chất tryphé, nhấn mạnh những đặc điểm không hấp dẫn và mập mạp của con người mà người Hy Lạp cổ xem là sang trọng và quý phái. Truyền thống tryphé có xuất xứ từ Ai Cập và đã du nhập đến Syria. Người La Mã coi chân dung kiểu tryphé là bằng chứng cho sự suy đồi và thoái hoá của các vị vua Hy Lạp. Đường mềm mại được miêu tả trong các bức chân dung được coi là một dấu hiệu của sự bất tài của những người cai trị, đây là một cách để giải thích sự suy tàn nhanh chóng của các vương triều Hy Lạp. Tuy nhiên, quan điểm của người La Mã không thực tế. Những hình ảnh đó là một chính sách có chủ ý trong một vương quốc bị nội chiến tàn phá. Hầu hết các vị vua Seleukos thời hậu kỳ, bao gồm cả Antiochos XI, đã dành phần lớn triều đại của mình để phát động chiến tranh, khiến dân chúng rơi vào cảnh lầm than, làng mạc bị phá hủy. Hình ảnh của một vị vua chiến binh trên những đồng tiền như thông lệ của các vị vua Hy Lạp-Bactria chẳng hạn, sẽ khiến dân số vốn đã nghèo khó phải gánh chịu hậu quả của chiến tranh dần trở nên xa lánh. Dân chúng cần hòa bình và no ấm. Những chân dung tryphé là một nỗ lực để ám chỉ rằng nhà vua và người dân của ông đang sống trong thái bình, an tâm hưởng lạc. Bằng cách sử dụng phong cách tryphé, Antiochos XI cho rằng ông sẽ trở thành một vị vua thành công và nổi tiếng giống như cha mình.

Trả thù cho huynh trưởng
Theo Eusebius, hai anh em Antiochos XI đã xua quân cướp bóc Mopsuestia và phá hủy thành phố này để báo thù Seleukos VI. Ý kiến của Eusebius rất đáng nghi ngờ bởi vì vào năm 86 TCN, Roma đã trao quyền bất khả xâm phạm đối với giáo phái Isis và Sarapis ở Mopsuestia, điều có thể được chứng minh bằng một bia khắc được khai quật từ thành phố. Sau khi phá huỷ xong Mopsuestia, Antiochos XI để Philippos I ở lại Cilicia còn mình thì một mình tiến quân đến Antiochia và đã đuổi được Antiochos X ra khỏi thành vào năm 93 TCN. Các nhà sử học cổ đại không đề cập đến giai đoạn Antiochos XI ở tại kinh đô, chỉ nói rằng ông đã giao chiến với Antiochos X nhưng bị đánh bại. Tu sĩ và sử gia Đông La Mã thế kỷ thứ VI Ioannes Malalas, một người có tác phẩm được các học giả hiện đại coi là không đáng tin cậy, có đề cập đến triều đại của Antiochos XI trong ghi chép của ông về Antiochia thời kỳ La Mã. Bằng chứng vật chất chứng minh cho việc Antiochos XI đã chiếm được kinh đô xuất hiện vào nằm 1912, khi một tư liệu về một đồng tiền được đúc trong thời gian ông ở Antiochia đã được xuất bản.

Philippos I không theo anh mình đến kinh đô và Antiochos XI đã cho phát hành tiền với duy nhất chân dung của mình trên đó. Philippos I giữ lại tước hiệu hoàng gia khi ông ở lại thành phố nơi ông đóng căn cứ trong quá trình chuẩn bị để trả thù Seleukos VI. Nhà cổ tiền học Edward Theodore Newell cho rằng Antiochos XI từng kiểm soát kinh thành chỉ trong một thời gian ngắn vài tuần lễ. Tuy nhiên, theo ước tính dựa trên tỷ lệ sử dụng khuôn rập tiền trung bình hàng năm của nhà nghiên cứu tiền cổ Oliver Hoover thì Antiochos X có lẽ đã phải ở đây tới cả vài tháng. Theo Malalas, vua Antiochos Philadelphos, tức là Antiochos XI, đã cho xây dựng một ngôi đền thờ thần Apollo và Artemis ở Daphne và cho đúc hai bức tượng vàng mang hình tượng hai vị thần, cũng như trao quyền tị nạn cho bất cứ ai có lý do chính đáng. Tuyên bố này không thể chính xác vì ngôi đền được chứng thực là đã tồn tại từ thời Antiochos III (cai trị 222 –187 TCN). Nhà sử học Glanville Downey, quan sát phong cách viết của Malalas bằng tiếng Hy Lạp, cho rằng ý của Malalas chỉ có ý muốn cải tạo hoặc khôi phục. Điều này cho thấy rằng một tiền nhân của Antiochos XI có thể đã mạo phạm đền thờ và nấu chảy các bức tượng vàng để lấy vàng.

Cái chết
Vào mùa thu năm 93 TCN, Antiochos X xuất binh đánh thành Antiochia. Antiochos XI thua trận, trên đường tẩu thoát thì chết đuối trên sông Orontes. Các nguồn tài liệu cổ đều đưa ra những dữ liệu khác nhau về trận chiến cuối cùng này. Theo sử gia thế kỷ I Iosephus thì Antiochos XI đã đơn độc chiến đấu, còn theo Eusebius thì Antiochos XI còn được cả em trai Philippos I trợ chiến. Eusebius không đề cập đến việc Antiochos XI đã từng chiếm được Antiochia trong một thời gian, ông chỉ nói rằng trận chiến cuối cùng diễn ra ngay sau khi Mopsuestia bị phá hủy – một tuyên bố mâu thuẫn với các bằng chứng thu thập được thông qua những đồng tiền đã được khai quật. Theo quan điểm của Bellinger, hai anh em đã hội quân cùng nhau, nhưng vì chỉ có Antiochos XI chết, nên nhiều khả năng là Philippos I ở lại trong thành còn Antiochos XI xuất binh ra khỏi thành nghênh chiến Antiochos X.

Không có thông tin gì liên quan đến đời sống hôn nhân hay con cái của Antiochos XI. Theo sử gia thế kỷ I Plutarch, tướng La Mã thế kỷ I TCN Lucullus có đề cập đến vua Armenia Tigranes II rằng ông này "đã đồ sát hậu nhân của Seleukos và [mang theo] thê tử và con gái của họ bỏ vào lao ngục" sau khi chinh phục Syria vào năm 83 TCN. Những tài liệu cổ liên quan đến thời hậu kỳ nhà Seleukos đều khá rời rạc và không đề cập đến nhiều chi tiết. Vì vậy mà tuyên bố của Lucullus cho phép chúng ta không loại trừ khả năng về sự tồn tại của vợ hoặc con gái của Antiochos XI và họ đã bị vua Armenia bắt đi. Sau khi dành thắng lợi, Antiochos X đã tái chiếm được kinh đô và cai trị nó cho đến khi chết.

Tổ tiên của Antiochos XI

|-
|style="text-align: left;"|Chú thích:

|-

Chú thích

Tham khảo

Trích dẫn

Thư mục

Liên kết ngoài

 Một số đồng tiền do Antiochos XI phát hành, trưng bày trên blog của nhà nghiên cứu tiền cổ Jayseth Guberman.
 Tiểu sử Antiochos XI  trên trang web của nhà nghiên cứu tiền cổ Petr Veselý.
 Một viên đá quý chạm khắc thuộc sở hữu của Bảo tàng Mỹ thuật, Boston, mô tả Antiochos XI hoặc Demetrios III.

Mất năm 92 TCN
Antiochos 11
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 90 TCN
Năm 92 TCN
Tử vong vì chết đuối
Mất năm 93 TCN


title: 2732 Witt

text:
2732 Witt (1926 FG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 3 năm 1926 bởi Max Wolf ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2732 Witt

Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1926


title: Đức Xương, Lương Sơn

text:
Đức Xương (chữ Hán giản thể: 德昌县, Hán Việt: Đức Xương huyện) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Di Lương Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2284 km2, dân số năm 2004 là 190.000 người. Huyện Đức Xương được chia thành các đơn vị hành chính gồm 3 trấn, 18 hương và 2 hương dân tộc.
Trấn: Đức Châu, Vĩnh Lang, Lạc
Hương: A Nguyệt, Tiền Sơn, Vương Sở, Ba Động, Nhiệt Hà, Đại Sơn, Lục Sở, Thiết Lò, Mã An, Đại Loan, Ma Lật, Ngân Lộc, Miên Xuyên, Khoan Dụ, Tỳ Đạt, Lão Niễn, Đại Lục Tào.
Hương dân tộc Lật Túc Kim Sa, hương dân tộc Lật Túc Nam Sơn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Lương Sơn, Tứ Xuyên


title: 1948

text:
Sự kiện

Tháng 1
 1 tháng 1:
 Trung Hoa Quốc Dân đảngthành lập cách mạng ủy viên hội.
 Thông qua hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch
 4 tháng 1: Miến Điện tuyên bố độc lập.
 30 tháng 1: Lãnh tụ đảng Quốc Đại Ấn Độ Mahatma Gandhi bị ám sát

Tháng 2
 4 tháng 2: Sri Lanka giành độc lập.
 25 tháng 2: Đảng cộng sản lên nắm quyền ở Tiệp Khắc

Tháng 3
 10 tháng 3: Ngoại trưởng Tiệp Khắc Jan Masaryk được báo cáo là đã tự sát.
 12 tháng 3: Nội chiến Costa Rica bùng nổ.
 23 tháng 3: Mao Trạch Đông hạ lệnh giải phóng quân vượt Hoàng Hà tiến quân xuống Hoa Nam và Hoa Tây

Tháng 4
 3 tháng 4: Hoa Kỳ triển khai kế hoạch Marshall.
 7 tháng 4: Thành lập tổ chức y tế thế giới (WHO)

Tháng 5
 10 tháng 5: Hàn Quốc tổ chức bầu cử quốc hội
 14 tháng 5: Israel thành lập quốc gia.
 15 tháng 5: Mở đầu chiến tranh Trung Đông lần thứ 1.
 18 tháng 5: Tại Nam Kinh, khai mạc tối cao pháp viện.
 20 tháng 5: Tại Nam Kinh, Tưởng Giới Thạch chính thức nhận chức tổng thống Trung Hoa Dân Quốc lần thứ nhất.
 23 tháng 5: Mở đầu cuộc bao vây Trường Xuân.
 25 tháng 5: Quân đội Đảng Cộng sản Trung Quốc giải phóng Long Hóa.

Tháng 6
 11 tháng 6: Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra lời kêu gọi thi đua ái quốc
18 tháng 6: Tại Malaysia xảy cuộc nổi dậy chống thực dân Anh
 23 tháng 6: Quân đội Liên Xô tại Đông Đức bắt đầu rút bớt quân.
 24 tháng 6: Mở đầu Cuộc phong tỏa Berlin
 28 tháng 6: Hoa Kỳ mở cầu không vận tiếp tế Bá Lâm

Tháng 7
 17 tháng 7: Hiến pháp Hàn Quốc bắt đầu có hiệu lực

Tháng 8
 15 tháng 8: nước Đại Hàn Dân Quốc thành lập.
 19 tháng 8: Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc phát hành kim ngân khoán

Tháng 9
 9 tháng 9: nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên thành lập.
 12 tháng 9: mở đầu chiến dịch Liêu Thẩm.
 16 tháng 9: Mở đầu chiến dịch Tế Nam.
 24 tháng 9: Kết thúc chiến dịch giải phóng Tế Nam.

Tháng 10
 5 tháng 10: Mở đầu chiến dịch Thái Nguyên.
 10 tháng 10: Mở đầu chiến dịch Tháp Sơn tại Liêu Ninh
 15 tháng 10: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Cẩm Châu.
 19 tháng 10: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trường Xuân.
 21 tháng 10: Bắt đầu chiến dịch Liêu Tây
 22 tháng 10: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trịnh Châu
 24 tháng 10: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Khai Phong
 28 tháng 10: Kết thúc chiến dịch Liêu Tây

Tháng 11
 2 tháng 11:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thẩm Dương, kết thúc chiến dịch Liêu Thẩm.
 Harry Truman đắc cử tổng thống Hoa Kỳ
 6 tháng 11: Mở đầu chiến dịch Hoài Hải.
 20 tháng 11: Nhân viên lãnh sự quán Mỹ tại Thẩm Dương bị cộng sản Trung Quốc bắt làm con tin.
 22 tháng 11: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Bảo Định

Tháng 12
 1 tháng 12: Ngân hàng Trung ương Trung Quốc thành lập và phát hành đồng nhân dân tệ
 5 tháng 12: mở đầu chiến dịch Bình Tân.
 10 tháng 12: Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền của Liên Hợp Quốc
 12 tháng 12: Liên hợp quốc công nhận Hàn Quốc là đại diện hợp pháp duy nhất của Triêu Tiên
 15 tháng 12: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Từ Châu.
 24 tháng 12: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trương Gia Khẩu

Sinh
14 tháng 1, Nguyễn Đức Mậu, nhà thơ, nhà văn Việt Nam
20 tháng 2, Lê Công Phụng, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Việt Nam.
26 tháng 03, Steven Tyler, nam ca sĩ nhạc Rock Mỹ
20 tháng 5, Lệ Thủy, nghệ sĩ cải lương Việt Nam
26 tháng 9, Olivia Newton-John, nữ ca sĩ, diễn viên Anh-Australia-Mỹ (m. 2022)
27 tháng 11, Bạch Mai, nghệ sĩ cải lương, soạn giả người Việt Nam (m. 2021)
24 tháng 12, Y Phương, nhà văn Việt Nam. (m. 2022)

Mất

 1 tháng 1; Edna May, nữ diễn viên người Mỹ (b. 1878)
 2 tháng 1; Vicente Huidobro, nhà thơ Chile (b. 1893)
 4 tháng 1: Anna Kallina, nữ diễn viên người Áo (b. 1874)
 5 tháng 1: Mary Dimmick Harrison, vợ của Tổng thống Benjamin Harrison (b. 1858)
 7 tháng 1:
  Charles C. Wilson, diễn viên người Mỹ (b. 1894)
 Maria de Maeztu Whitney, nhà giáo dục Tây Ban Nha, nhà nữ quyền (b. 1882)
 8 tháng 1:
 Charles Magnusson, nhà sản xuất, nhà biên kịch người Thụy Điển (b. 1878)
 Kurt Schwitters, nghệ sĩ người Đức (b. 1887)
 Edward Stanley Kellogg, thứ 16 Thống đốc Samoa thuộc Mỹ (b. 1870)
 12 tháng 1: Herbert Allen Farmer, tội phạm người Mỹ (b. 1891)
 19 tháng 1: Tony Garnier, kiến trúc sư người Pháp (b. 1869)
 21 tháng 1:
 Eliza Moore, người cuối cùng sinh ra trong chế độ nô lệ ở Hoa Kỳ (b. 1843)
 Naomasa Sakonju, đô đốc và tội phạm chiến tranh Nhật Bản (bị xử tử) (b. 1890)
 Ermanno Wolf-Ferrari, nhà soạn nhạc người Ý (b. 1876)
 24 tháng 1
  Bill Cody, diễn viên người Mỹ (b. 1891)
 Maria Mandl, lính canh trại tập trung người Áo và tội phạm chiến tranh (bị hành quyết) (b. 1912)
 26 tháng 1: Georg Bruchmüller, sĩ quan pháo binh Đức (b. 1863)
 28 tháng 1:
 Therese Brandl, lính canh trại tập trung Đức và tội phạm chiến tranh (bị hành quyết) (b. 1902)
 Anna Maria Gove, bác sĩ người Mỹ (b. 1867)
 29 tháng 1: Vua Tomislav II of Croatia (s. 1900)
 30 tháng 1:
Anh em nhà Wright, Người đồng sáng chế máy bay người Mỹ (s. 1871)
Mahātmā Gāndhī, Anh hùng dân tộc Ấn Độ, lãnh đạo Đảng Quốc đại. (s. 1869)

Giải Nobel
 Vật lý - Patrick Maynard Stuart Blackett
 Hóa học - Arne Wilhelm Kaurin Tiselius
 Y học - Paul Hermann Müller
 Văn học - T. S. Eliot
 Hòa bình - không có giải

Xem thêm

Tham khảo

48


title: 7600 Vacchi

text:
7600 Vacchi (1994 RB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1994 bởi V. S. Casulli ở Colleverde.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7600 Vacchi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Khai Phúc

text:
Khai Phúc (chữ Hán giản thể:开福区, Hán Việt: Khai Phúc khu) là một quận thuộc địa cấp thị Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Khai Phúc được thành lập ngày 22 tháng 4 năm 1996. Quận này giáp Vọng Thành về phía bắc, huyện Trường Sa của thành phố Trường Sa và Phù Dung về phía đông, phía nam giáp và Thiên Tâm, tây giáp cách Nhạc Lộc qua sông Tương Giang. Quận này có diện tích 188 km², dân số năm 2013 là 588,400 người. Quận này được chia ra các đơn vị hành chính gồm 16 nhai đạo, 0 trấn, 1 khu khai phát. GDP năm 2013 là 600.7 tỷ nhân dân tệ. Quận lỵ đóng ở đường Thịnh Thế.
Nhai đạo biện sự xứ: Phù Dung Bắc Lộ, Lưu Dương Hà, Tứ Phương Bình, Nguyệt Hồ, Hồng Sơn, Lau Đao Hà, Sa Bình, Thanh Trúc Hồ, Tú Phong, Ngũ Gia Lãnh, Đông Phong Lộ, Thanh Thủy Đường, Tân Hà, Tương Nhã Lộ, Thông Thái Nhai, Vọng Lộc Viên.
Khu khai phát: Khu khai phát kinh tế Kim Hà của Trường Sa

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Trường Sa, Hồ Nam


title: Lint, Antwerpen

text:
Lint là một đô thị nằm ở tỉnh Antwerp. Đô thị này chỉ gồm thị trấn  Lint proper. On Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm  2006, Lint có dân số 7.977 người. Tổng diện tích là 5,57 km² với mật độ dân số 1.431 người trên mỗi km².

Cư dân nổi tiếng
 Raf Van Brussel, ca sĩ
 Dirk Sterckx
 Yossi Zimilover
 Nico Van Kerkhoven, cầu thủ bóng đá

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang mạng chính thức

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Xã của Antwerpen


title: Chassillé

text:
Chassillé là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 7,3 km2, dân số năm 2006 là 221 người.

Thị trấn nằm bên hữu ngạn sông Vègre, sông chảy theo hướng tây nam qua thị trấn.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Văn Tông

text:
Văn Tông (chữ Hán: 文宗) là miếu hiệu của một số vua chúa trong lịch sử Trung Quốc và Triều Tiên.

Trung Quốc
Đường Văn Tông
Nguyên Văn Tông
Thanh Văn Tông

Triều Tiên
Cao Ly Văn Tông
Triều Tiên Văn Tông

Khác
Diêu Văn Tông (tông thất nhà Hậu Tần) thời kỳ Ngũ Hồ thập lục quốc

Xem thêm
Văn Tổ
Vũ Tông
Thành Tông
Mục Tông
Duệ Tông
Huyền Tông
Kính Tông

Miếu hiệu


title: Euxoa tessellata

text:
Euxoa tessellata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It is the most widespread Euxoa-species ở Bắc Mỹ. Nó được tìm thấy ở Newfoundland to Alaska, phía nam ở phía tây đến California, Arizona, New Mexico, phía nam ở phía đông đến Florida. It seems to be absent from Texas và adjacent các bang miền đông.

Sải cánh dài 30–38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9.

Ấu trùng ăn tobacco, various garden crops, cũng như the leaves of cây táo, cherry và pear.

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide
The Noctuinae (Lepidoptera: Noctuidae) of Great Smoky Mountains National Park, U.S.A.

Chú thích

Euxoa


title: Geotrigona lutzi

text:
Geotrigona lutzi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Camargo & Moure mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Geotrigona
Động vật được mô tả năm 1996


title: Quận St. Joseph, Michigan

text:
Quận St. Joseph một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Temnocalyx nodulosus

text:
Temnocalyx nodulosus là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Tanzania.

Nguồn
 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Temnocalyx nodulosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Tham khảo

Thực vật Tanzania
Temnocalyx

en:Temnocalyx nodulosa


title: Andrena carinigena

text:
Andrena carinigena là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1982


title: Sông Cấm

text:
Sông Cấm là một nhánh sông ở hạ lưu thuộc hệ thống sông Thái Bình, chảy qua địa phận Hải Phòng.

Địa lý
Dòng sông bắt đầu tại ngã ba An Dương thuộc địa phận xã Minh Hòa (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương) nơi hợp lưu của hai con sông Kinh Môn và sông Hàn, một phân lưu của sông Kinh Thầy.

Từ ngã ba Nống, sông chảy cơ bản theo theo hướng tây bắc-đông nam nhưng uốn khúc tạo thành hình dạng chữ M, đến địa phận phường Quán Toan (quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng) đổi hướng chảy theo hướng đông và đông nam chảy qua trung tâm thành phố. Trước đây sông Cấm đổ ra biển tại cửa Cấm, tuy nhiên từ năm 1978 chính quyền thành phố Hải Phòng đã cho xây dựng đập Đình Vũ nên sông Cấm không còn thông ra biển mà thay vào đó toàn bộ dòng chảy hợp lưu với sông Bạch Đằng đổ ra cửa Nam Triệu. Sông Cấm là ranh giới giữa các địa phương như huyện An Dương, huyện Thủy Nguyên, quận Hồng Bàng, quận Ngô Quyền và quận Hải An. Cảng Hải Phòng nằm trên sông cách cửa Cấm khoảng 5 km.

Thủy lưu
Thủy lưu sông Cấm gây khó khăn cho hoạt động hải cảng Hải Phòng vì lượng phù sa bồi lắng cao. Thủy lộ từ biển vào cảng mỗi năm bị 1,5 triệu đến 3 triệu tấn mét khối trầm tích lấp đầy nên muốn duy trì thủy lộ đủ để các tàu với trọng tấn cao có thể cập bến được. Tính vào đầu thế kỷ XXI nhà chức trách cảng muốn duy trì tầm sâu tối thiểu là 5,5m trên sông Cửa Cấm bằng cách nạo vét lòng sông hằng năm tuy đúng ra phải nạo 3 lần mỗi năm mới đạt được tiêu chuẩn thông thương.

Giao thông
Cầu Kiền, Hải Phòng
Cầu Bính khánh thành năm 2005 là tuyến đường chính vượt sông Cấm từ Hải Phòng lên phía bắc.
Cầu Hoàng Văn Thụ, nối quận quận Hồng Bàng và quận Ngô Quyền với huyện Thủy Nguyên (hoàn thành năm 2019)
Cầu Bính II (dự án), Hải Phòng

Tham khảo
Vietnam Administrative Atlas, Nhà xuất bản Bản Đồ, 2004

Liên kết ngoài
Sông Cấm trên Website Hải Phòng

Hệ thống sông Thái Bình
Sông tại Hải Phòng
Sông tại Hải Dương


title: Péas

text:
Péas  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 132 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Bắc Trung Bộ

text:
Bắc Trung Bộ là phần phía bắc của Trung Bộ Việt Nam từ Thanh Hóa tới phía bắc Đèo Hải Vân. Vùng Bắc Trung Bộ là một trong 7 vùng kinh tế được Chính phủ giao lập quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội. Tùy vào ngữ cảnh, một phần của nó cùng với vùng Bắc Bộ được gọi chung là miền Bắc Việt Nam.

Về mặt quốc phòng thì các tỉnh này do Bộ Tư lệnh, Quân khu 4 trách nhiệm và quản lý.

Địa lý

Vùng Bắc Trung Bộ nằm kề bên vùng Kinh tế trọng điểm Bắc bộ và vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung, trên trục giao thông Bắc Nam về đường sắt, bộ; nhiều đường ô tô hướng Đông Tây gồm các quốc lộ chính: 7, 8, 9 và các quốc lộ phụ: 46, 47, 48 và 49 nối Lào với Biển Đông. Có hệ thống sân bay (sân bay Thọ Xuân, sân bay Vinh, sân bay Đồng Hới, sân bay Phú Bài và các bến cảng (Nghi Sơn, Cửa Lò, Cửa Hội, Sơn Dương - Vũng Áng, Nhật Lệ, Hòn La, Chân Mây...) có các đầm phá thuận lợi cho việc nuôi trồng thủy hải sản, là trung tâm du lịch quan trọng của đất nước (động Phong Nha-Kẻ Bàng, Cố đô Huế...) tạo điều kiện cho viêc giao lưu kinh tế giữa Việt Nam và các nước Lào, Myanmar...

Lãnh thổ kéo dài, hành lang hẹp, kéo dài từ dãy Tam Điệp ở phía bắc tới dãy Bạch Mã ở phía nam. Phía bắc giáp trung du và miền núi bắc bộ, đồng bằng sông Hồng; phía nam giáp duyên hải Nam Trung Bộ; phía tây giáp dãy Trường Sơn và Lào; phía đông là biển Đông (Vịnh Bắc Bộ) cả trung du và miền núi, hải đảo dọc suốt lãnh thổ, có thể hình thành cơ cấu kinh tế đa dạng phong phú. Địa hình phân dị phức tạp, thời tiết khắc nghiệt, nhiều biến động, cần phải lợi dụng hợp lý. Nhiều vũng nước sâu và cửa sông có thể hình thành cảng lớn nhỏ phục vụ việc giao lưu trao đổi hàng hoá giữa các tỉnh trong vùng, với các vùng trong nước và quốc tế.

Về mặt hành chính, vùng Bắc Trung Bộ hiện nay bao gồm 6 tỉnh với diện tích 51.452,4 km2 (tỷ lệ 15,5% so với tổng diện tích cả nước) với 11.091.786 người (tỷ lệ 11,3% so với tổng dân số cả nước), bình quân 216 người/km2.

Các tỉnh thành khu vực Bắc Trung Bộ
Mục dân số và diện tích ghi theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam trên trang Wikipedia tiếng Việt của các tỉnh thành Việt Nam.

Hiện nay, hầu hết các đô thị vốn trước đây là thị xã tỉnh lỵ của một tỉnh ở vùng trung du và miền núi phía Bắc đều đã trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh. Trong đó, tỉnh Thanh Hóa có hai thành phố là Thanh Hóa và Sầm Sơn.

Trong suốt thời kỳ từ đầu năm 1945 cho đến năm 1994, toàn vùng Bắc Trung Bộ chỉ có hai thành phố là Vinh và Huế. Từ năm 1994 đến nay, lần lượt các thị xã được nâng cấp trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh.

Các thành phố lập đến năm 1975:
Thành phố Huế: lập ngày 21 tháng 12 năm 1945 theo Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam
Thành phố Vinh: lập ngày 10 tháng 10 năm 1963 theo Quyết định của Hội đồng Chính phủ
Các thành phố lập từ năm 1994 đến nay:
Thành phố Thanh Hóa: lập ngày 01 tháng 5 năm 1994 theo Nghị định số 37-CP
Thành phố Đồng Hới: lập ngày 16 tháng 8 năm 2004 theo Nghị định số 156/2004/NĐ-CP
Thành phố Hà Tĩnh: lập ngày 28 tháng 5 năm 2007 theo Nghị định số 89/2007/NĐ-CP
Thành phố Đông Hà: lập ngày 11 tháng 8 năm 2009 theo Nghị định số 33/NQ-CP
Thành phố Sầm Sơn: lập ngày 19 tháng 4 năm 2017 theo nghị quyết số 368/NQ-UBTVQH14
Hiện nay, ở vùng Bắc Trung Bộ có 3 đô thị loại I: thành phố Thanh Hóa (thuộc tỉnh Thanh Hóa), thành phố Vinh (thuộc tỉnh Nghệ An), thành phố Huế (thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế). Các thành phố là đô thị loại II: thành phố Hà Tĩnh (thuộc tỉnh Hà Tĩnh), thành phố Đồng Hới (thuộc tỉnh Quảng Bình). Các thành phố còn lại hiện nay đều là các đô thị loại III trực thuộc tỉnh.

Đô thị
Tính đến ngày 27 tháng 4 năm 2021, vùng Bắc Trung Bộ có:
3 thành phố đô thị loại I trực thuộc tỉnh: Thanh Hóa, Vinh, Huế.
2 thành phố đô thị loại II gồm 2 thành phố trực thuộc tỉnh: Hà Tĩnh, Đồng Hới.
5 đô thị loại III gồm 2 thành phố trực thuộc tỉnh: Sầm Sơn, Đông Hà và 3 thị xã: Bỉm Sơn, Cửa Lò, Kỳ Anh.
12 đô thị loại IV gồm 7 thị xã: Nghi Sơn, Thái Hòa, Hoàng Mai, Hồng Lĩnh, Ba Đồn, Quảng Trị, Hương Trà, Hương Thủy và 5 thị trấn: Lam Sơn, Sao Vàng, Ngọc Lặc, Hoàn Lão, Kiến Giang.

Lịch sử - An ninh - Quốc phòng
Địa bàn Bắc Trung Bộ Việt Nam có vị trí chiến lược hết sức quan trọng trong việc chiến đấu, phòng thủ quốc gia, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam trong lịch sử. Từ xa xưa đây đã từng là chốn "biên thùy", là "phên giậu", là nơi xuất phát của nhiều cuộc khởi nghĩa chiến tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Thời 1000 năm bắc thuộc, nơi đây đã hình thành nên các cuộc khởi nghĩa chống giặc ngoại xâm phong kiến Trung Hoa.
Năm 248, bà Triệu Thị Trinh quê ở vùng núi Quan Yên, nay là Yên Thôn, Định Tiến, Yên Định, Thanh Hóa đánh tan quân Đông Ngô do Lục Dận chỉ huy.  Lục Dận đem 6.000 quân sang Giao Châu. Lục Dận huy động thêm lực lượng lớn vừa đánh, vừa mua chuộc, chia rẽ nghĩa quân. Cuộc khởi nghĩa bị đàn áp. Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng (Phú Điền - Hậu Lộc - Thanh Hóa).
Lý Bí vốn là Giám quân ở Đức Châu (tức vùng Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã liên kết với hào kiệt mấy châu mưu việc đánh đuổi thứ sử Tiêu Tư nhà Lương. Cuộc kháng chiến thành công và Lý Bí đã lập nên nhà Tiền Lý năm 542.
Năm Nhâm Tuất (722) tức năm Khai Nguyên thứ mười, đời Đường Huyền Tông ở Trung Hoa, Mai Thúc Loan đã dựng cờ khởi nghĩa ở Hoan Châu, đánh đuổi quân đô hộ nhà Đường. Ông đã cho xây dựng kinh đô Vạn An ở Nam Đàn, Nghệ An ngày nay.
Năm 931, Dương Đình Nghệ ra quân từ Ái châu, đánh đuổi thứ sử Lý Tiến của nước Nam Hán. Lý Tiến bỏ chạy, Dương Đình Nghệ giải phóng thành Đại La.
Năm 938, Ngô Quyền vốn là người cai quản Ái châu, đã tập hợp lực lượng hào kiệt trong nước tiến ra bắc, hạ thành Đại La, tiêu diệt Kiều Công Tiễn. Sau đó, ông chỉ huy trận Bạch Đằng, đánh bại quân Nam Hán, giết chết Hoằng Thao, mở đầu thời kỳ độc lập tự chủ của dân tộc Việt Nam.
Thời nhà Trần, khi quân Nguyên xâm lược nước Đại Việt, vua Trần Nhân Tông đã từng nói:
"Cối Kê cựu sự quân tu ký
Hoan Diễn do tồn thập vạn binh."
Khi nhà Hồ, nước Đại Ngu bị quân Minh xâm lược, thì địa bàn Thanh Hóa, Thuận Hóa, Nghệ An châu là nơi hình thành các cuộc chiến đấu, khôi phục chủ quyền quốc gia của các vua nhà Hậu Trần.
Khi Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, đánh đuổi quân Minh, thì vùng Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh là địa bàn chiến lược, là hậu phương vững chắc giúp cho nhà Lê làm nên nghiệp lớn.
Khi Quang Trung lên ngôi Hoàng đế ở Phú Xuân, thì vùng Bắc Trung Bộ là nơi cung cấp nhân tài, nhân lực, vật lực để ông xây dựng và củng cố quân đội "thiện chiến, thần tốc" và làm nên Chiến thắng Kỷ Dậu (1789), quét sạch 20 vạn quân Thanh.
Cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, triều đình nhà Nguyễn suy yếu phải nhượng bộ nhiều chính sách bất lợi cho dân tộc. Ở Bắc Trung Bộ là nơi phát tích nhiều cuộc nội dậy, khởi nghĩa chống Pháp, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo ở Hà Tĩnh và đặc biệt là khởi nghĩa Ba Đình ở Thanh Hóa - đỉnh cao của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ 19.
Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, khu vực Bắc Trung Bộ vừa là tiền tuyến, vừa là hậu phương vững chắc.
Hiện nay Quân khu 4 đảm nhiệm chức năng quản lý nhà nước về mặt quốc phòng trên địa bàn 6 tỉnh Bắc Trung Bộ, vừa tập trung xây dựng nền quốc phòng toàn dân, vừa thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ huy xây dựng các lực lượng vũ trang vững mạnh toàn diện, đáp ứng với yêu cầu chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống.

Dân cư
Bắc Trung Bộ là nơi cư trú của 25 dân tộc khác nhau (Thái, Mường, Tày, Mông, Bru - Vân Kiều) sống ở Trường Sơn. Phân bố không đều từ đông sang tây. Người Kinh sinh sống chủ yếu ở đồng bằng ven biển phía đông.

Kinh tế

Công nghiệp
Bắc Trung Bộ có nhiều khoáng sản quý, đặc biệt là đá vôi nên có điều kiện phát triển ngành khai thác khoáng và sản xuất vật liệu xây dưng. Đây là ngành quan trọng nhất của vùng

Ngoài ra vùng còn có các ngành khác như chế biến gỗ, cơ khí, dệt may, chế biến thực phẩm phân bố không đồng đều. Các trung tâm có nhiều ngành công nghiệp: Thanh Hóa, Vinh, Huế với quy mô vừa và nhỏ

Cơ sở hạ tầng, công nghệ, thiết bị, nhiên liệu cũng đang được cải thiện. Cung ứng được nhiên liệu, năng lượng. Hiện nay Thanh Hóa là tỉnh có Giá trị sản xuất công nghiệp lớn nhất vùng.

Nông nghiệp
Vùng đồi trước núi:

Có nhiều thuận lợi cho việc chăn nuôi gia súc: số lượng trâu có (750 nghìn con chiếm 1/4 cả nước). Đàn bò (1,1 triệu con chiếm 1/5 đàn bò cả nước)
Vùng này còn thuận lợi cho việc trồng các cây công nghiệp lâu năm, đã hình thành các khu chuyên canh cây công nghiệp như: mía (Thanh Hóa), chè (Nghệ An), cao su (Quảng Bình), hồ tiêu (Quảng Bình)....thái bình.

Vùng đồng bằng hẹp ven biển:
Trừ đồng bằng Thanh Hóa có diện tích sản xuất và sản lượng lương thực lớn nhất miền Bắc, miền Trung và miền Đông Nam Bộ, thổ nhưỡng của các tỉnh còn lại chủ yếu là đất feralit và đất pha cát, không phù hợp trồng cây lúa mà thích hợp với các cây công nghiệp hàng năm: thuốc lá, lạc,vừng....
Đã hình thành được các vùng chuyên canh cây công nghiệp và thâm canh lúa.
Lương thực đầu người còn thấp: 348 kg/ người

Thủy sản

 Tuy không có các bãi cá lớn, nổi tiếng, nhưng các tỉnh Bắc Trung Bộ đều có khả năng phát triển nghề cá biển.
 Nghệ An là tỉnh trọng điểm nghề cá của Bắc Trung Bộ.
 Phần lớn tàu thuyền có công suất nhỏ, đánh bắt ven bờ là chính, nên ở nhiều nơi nguồn lợi thủy sản có nguy cơ giảm rõ rệt.
Hiện nay, việc nuôi thủy sản nước lợ, nước mặn được phát triển khá mạnh, đang làm thay đổi khá rõ nét cơ cấu kinh tế nông thôn ven biển.

Dịch vụ
Bắc Trung Bộ có rất nhiều cửa khẩu biên giới giữa Việt - Lào: A Dớt, Cầu Treo, Cha Lo, Lao Bảo. Có bờ biển dài tạo điều kiện cho các tàu buôn hàng hóa nước ngoài xuất nhập khẩu và các tàu chở khách du lịch nước ngoài vào nước ta. Du lịch đang trên đà phát triển. Số lượng khách du lịch đang tăng lên mỗi ngày. Việc phát triển ngành dịch vụ đang được chú trọng, đặc biệt là ngành giao thông vận tải và thông tin liên lạc.

Văn hóa
Theo hệ thống phân vùng địa lý Việt Nam, Bắc Trung Bộ là khu vực chuyển tiếp giữa Bắc Bộ và Nam Trung Bộ. Lịch sử cho thấy cư dân nơi đây có nguồn gốc chủ yếu là người Thanh- Nghệ- Tĩnh thiên di vào Bình Trị Thiên từ thời Lý- Trần- Lê. Do đó, mối quan hệ của người Việt nơi đây liên quan, gắn bó với các sinh hoạt văn hoá dân gian nói chung.

Hò sông nước Bắc Trung Bộ là sản phẩm tinh thần, biểu hiện sự cố kết của cộng đồng người Việt. Những là điệu hò đặc trưng của vùng này là:
Hò sông Mã - Thanh Hoá
Hò ví giặm - Nghệ Tĩnh
Hò khoan - Quảng Bình, Quảng Trị.
Hò mái nhì - Quảng Trị.
Hò mái nhì Trị Thiên và hò Huế

Bắc Trung Bộ là một trong những trung tâm văn hóa quan trọng của Việt Nam, là nơi có 4 di sản văn hóa thế giới: Thành nhà Hồ - Thanh Hóa, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Quần thể di tích cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế. Bắc Trung Bộ cũng là nơi sinh ra nhiều anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, chính trị Việt Nam như: Triệu Thị Trinh, Mai Thúc Loan, Dương Đình Nghệ, Hồ Quý Ly, Lê Lợi, Nguyễn Hoàng, Quang Trung, Nguyễn Du, Phan Bội Châu, Hồ Chí Minh,Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, Võ Nguyên Giáp, Lê Duẩn, Lê Khả Phiêu, Lê Đức Anh,... các vua chúa của nhà Hồ, nhà Hậu Lê, chúa Trịnh, chúa Nguyễn, nhà Nguyễn,...

Danh lam thắng cảnh
Bắc Trung Bộ là nơi có nhiều bãi biển đẹp như: Bãi biển Sầm Sơn, Bãi biển Hải Tiến, Bãi biển Hải Hòa, Bãi biển Cửa Lò, Bãi biển Thiên Cầm, Bãi biển Nhật Lệ, Bãi biển Cửa Tùng, Bãi biển Thuận An, Lăng Cô.

Khu vực này có các vườn quốc gia: Vườn quốc gia Bến En (Thanh Hóa), Vườn quốc gia Pù Mát(Nghệ An), Vườn quốc gia Vũ Quang(Hà Tĩnh), Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng(Quảng Bình), Vườn quốc gia Bạch Mã(Thừa Thiên Huế).

Giao thông vận tải
Đường bộ và đường sắt: Quốc lộ 1, Quốc lộ 7A, Quốc lộ 8, Quốc lộ 9, Đường Hồ Chí Minh và Đường sắt Bắc - Nam
Đường hàng không: Sân bay Thọ Xuân, Sân bay quốc tế Vinh, Sân bay Đồng Hới, Sân bay quốc tế Phú Bài.
Cảng lớn: Cảng Nghi Sơn, cảng Vũng Áng, cảng Cửa Lò, cảng Chân Mây.

Xem thêm
Tây Nguyên
Vùng Tây Bắc
Đông Nam Bộ
Nam Trung Bộ
Vùng Đông Bắc
Đồng bằng Bắc Bộ
Đồng bằng Nam Bộ

Chú thích

Liên kết ngoài
Hò sông nước Bắc Trung Bộ (Số 4(106)/2006)

B
Địa lý Việt Nam


title: Tipula serrulata

text:
Tipula serrulata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Trispila

text:
Trispila là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Abarán

text:
Abarán là một đô thị ở tỉnh Murcia. Đô thị này nằm trong thung lũng Ricote bên bờ sông Segura, cách thành phố Murcia 40 km. Đô thị này thuộc về giáo khu Santiago. Dân số của Albarán là 12.917 người (2005). Abarán thuộc về comarca Vega Alta del Segura, có thủ phủ là Cieza.

Dân số

Tham khảo

Đô thị ở Murcia
Đô thị vùng Murcia


title: Aplosonyx basalis

text:
Aplosonyx basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Aplosonyx


title: Quận Hyde, North Carolina

text:
Quận Hyde là một quận nằm ở tiểu bang Bắc Carolina. Tại thời điểm năm 2000, quận có dân số 5.826 người. Quận lỵ đóng ở Swan Quarter.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 1,424 dặm Anh vuông (3.688 km²), trong đó, 613 dặm Anh vuông (1.587 km²) là diện tích đất và 811 dặm Anh vuông (2.101 km²) trong tổng diện tích (56,97%) là diện tích mặt nước.

Các thị trấn
Quận được chia thành 5 xã: Currituck, Fairfield, Lake Landing, Ocracoke, và Swan Quarter.

Các quận giáp ranh
Quận Tyrrell, Bắc Carolina - Bắc
Quận Dare, Bắc Carolina - Đông bắc
Quận Carteret, Bắc Carolina - Tây nam
Quận Beaufort, Bắc Carolina - Tây
Quận Washington, Bắc Carolina - Tây bắc

Các khu bảo tồn quốc gia
 Alligator River National Wildlife Refuge (một phần)
 Cape Hatteras National Seashore (một phần)
 Mattamuskeet National Wildlife Refuge
 Pocosin Lakes National Wildlife Refuge (một phần)
 Swanquarter National Wildlife Refuge

Thông tin nhân khẩu

Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 5.826 người, 2.185 hộ, và 1.433 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 10 người trên mỗi dặm Anh vuông (4/km²). Đã có 3.302 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 5 trên mỗi dặm Anh vuông (2/km²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 62,65% người da trắng, 35,07% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,31% người thổ dân châu Mỹ, 0,36% người gốc châu Á, 0,84% từ các chủng tộc khác, và 0,77% từ hai hay nhiều chủng tộc. 2,25% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 2,185 hộ trong đó có 26,40% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 48,70% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 13,10% have a female householder with no husband present, và 34,40% là không gia đình. 30,60% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 13,90% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Quy mô trung bình của hộ là 2,36 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,94,

Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 20,40% dưới độ tuổi 18, 7,90% từ 18 đến 24, 30,70% từ 25 đến 44, 24,60% từ 45 đến 64, và 16,40% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Độ tuổi trung bình là 40 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 112,20 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 115,60 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $28.444, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $35.558, Nam giới có thu nhập bình quân $25.216 so với mức thu nhập $20.482 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $13.164, Khoảng 10,30% gia đình và 15,40% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 19,50% những người có độ tuổi 18 và 23,00% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Tham khảo

Quận của North Carolina


title: Danh sách chi của Geometridae: N

text:
Nabla
Nacophora
Nadagara
Nadagarodes
Nannia
Napocheima
Napuca
Narapa
Narquena
Narraga
Narragodes
Narragula
Narthecusa
Nassinia
Nasusina
Naxa
Naxidia
Nazca
Neagathia
Nearthria
Neazata
Nebessa
Nebula
Necyopa
Negla
Negloides
Nelo
Nelopsis
Nematocampa
Nemeris
Nemoria
Neoalcis
Neobalbis
Neobapta
Neoblasta
Neochesias
Neochorista
Neochrysa
Neocleora
Neocolotois
Neocrasis
Neodesmodes
Neodontopera
Neodora
Neofidonia
Neognopharmia
Neognophina
Neogyne
Neohipparchus
Neolexia
Neolissomma
Neolythria
Neonemoria
Neopachrophila
Neopaniasis
Neopithecia
Neopitthea
Neopolita
Neorumia
Neoscelidia
Neoselenia
Neostega
Neosterrha
Neotaxia
Neotephria
Neoteristis
Neoterpes
Neothela
Neotherina
Neothysanis
Neozuga
Nepheloleuca
Nephodia
Nepitia
Nepterotaea
Nepytia
Nereidania
Neritodes
Neromia
Nesalcis
Nesipola
Nesochlide
Neuralla
Neuroanomala
Neuromelia
Neurophana
Neuropolodes
Neurotoca
Nigasa
Nigriblephara
Ninodes
Niphonissa
Nipponogelasma
Nipteria
Nisista
Nolera
Nomenia
Nopia
Noreia
Norsia
Nothabraxas
Nothocasis
Nothofidonia
Notholoba
Nothomiza
Nothoporinia
Nothoterpna
Nothylemera
Nothypsa
Notiosterrha
Notoreas
Nucara
Numia
Nustidava
Nychiodes
Nycterephes
Nycterosea
Nycticleptes
Nyctilampes
Nyctiphanta
Nyssia
Nyssiodes

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

N


title: Tillandsia kuehhasii

text:
Tillandsia kuehhasii là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Bolivia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009

K
Thực vật Bolivia


title: Nguyễn Thị Thanh (định hướng)

text:
Nguyễn Thị Thanh là một tên người Việt rất phổ biến. Một số nhân vật nổi bật mang tên này như:
Nguyễn Thị Thanh - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII, Trưởng ban Công tác Đại biểu Quốc hội, Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương
Nguyễn Thị Thanh - Chị ruột của danh nhân Hồ Chí Minh, lãnh tụ Việt Nam.


title: Lindau (Anhalt)

text:
Lindau là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo