title: Busnago

text:
Busnago là một đô thị ở tỉnh Monza và Brianza thuộc vùng Lombardia của Italia, khoảng 30 km về phía đông bắc của Milano. Đến thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, dân số đô thị này là 4.955 người, diện tích là 5,9 km².

Busnago giáp các đô thị: Cornate d'Adda, Mezzago, Trezzo sull'Adda, Bellusco, Roncello, Grezzago, Trezzano Rosa.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.busnago.mb.it/


title: Cephaloleia obsoleta

text:
Cephaloleia obsoleta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Dohren, Emsland

text:
Dohren là một đô thị thuộc huyện Emsland, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 25,64 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Emsland


title: Vokesimurex olssoni

text:
Vokesimurex olssoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vokesimurex


title: Böchingen

text:
Böchingen là một xã thuộc huyện Südliche Weinstraße, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã này có diện tích 5,35 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 793 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Südliche Weinstraße


title: 3677 Magnusson

text:
3677 Magnusson (1984 QJ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 8 năm 1984 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3677 Magnusson

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Le nâu

text:
Le nâu hay Le le (danh pháp hai phần:  Dendrocygna javanica) là một loài vịt nhỏ sinh sản ở Nam Á và Đông Nam Á.

Phân bố
Le nâu sống thành bầy ở những nơi chúng ưa thích. Môi trường sống là các hồ nước ngọt, với nhiều thực vật, Thức ăn của chúng là hạt và các loại thực vật khác. Đôi khi chúng cũng tạm cư trú ngoài biển, nhưng ngoài khu vực nhiều sóng. Le nâu phân bố không đều tại Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Nam Trung Quốc, Việt Nam. Le nâu chủ yếu sống định cư, di chuyển nhỏ theo vùng nước, nhưng le nâu ở Trung Quốc di cư về phía Nam vào mùa đông.

Đây là loài phân bố rộng rãi của các khu vực đất ngập nước thấp của tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Nam Á, kéo dài từ Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Malaysia, Singapore, Indonesia, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam. Nó cũng có mặt trên các quần đảo trong khu vực như Andamans, Nicobars và Maldives. Chúng đôi khi cũng di chuyển trong khu vực nhỏ do các thay đổi thời tiết và lượng nước và đối với các nhóm sinh sống về phía bắc di chuyển về phía nam vào mùa đông. Chúng được tìm thấy trong các vùng đất ngập nước nhạt có lớp phủ thực vật tốt và thường nghỉ ngơi trên các bờ sông hoặc thậm chí trên các vùng biển mở ven bờ. Downy chicks là nhóm có màu đen với mắt nâu và các đốm trắng sau đỉnh đầu, cánh, bụng và rump. Các cá thể Albino đã được tìm thấy trong tự nhiên.

Miêu tả
Le nâu có mỏ dài màu xám, đầu và chân cũng dài. Lông trên đầu, cổ và bụng màu vàng sẫm da bò, chỏm lông trên đầu sẫm màu hơn. Lưng và hai cánh màu xám sẫm, với các mảng màu nâu hạt dẻ trên cánh và đuôi.

Tiếng kêu của chúng hơi khò khè, phát ra khi bay. Các chỗ đậu ngủ đêm của chúng thường rất ồn ào. Chúng làm tổ trong các hốc trên cây, các tổ cũ của các loài chim khác, đẻ 6-12 trứng.

Ảnh

Liên kết ngoài
 Tra cứu động vật rừng Việt Nam, Le nâu

Ghi chú

J
Chim Trung Quốc
Chim Việt Nam
Chim Lào
Chim Myanmar
Chim Đài Loan
Chim Singapore
Chim Sri Lanka
Chim Brunei
Chim Malaysia
Chim Thái Lan
Chim Nepal
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Chim Nhật Bản
Chim Ấn Độ
Chim châu Á
Chim Indonesia
Chim Pakistan
Chim Đông Nam Á
Động vật được mô tả năm 1821


title: Rhyacophila inconspicua

text:
Rhyacophila inconspicua là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Tullnerbach

text:
Tullnerbach là một đô thị thuộc huyện Wien-Umgebung trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Perigeodes

text:
Perigeodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Condicinae


title: Moxostoma lacerum

text:
Moxostoma lacerum là một loài cá vây tia thuộc họ Catostomidae. Loài này chỉ có ở Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Moxostoma lacerum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

L
L
Cá tuyệt chủng


title: Polycentropus neiswanderi

text:
Polycentropus neiswanderi là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Polycentropus


title: Conus villepinii

text:
Conus villepinii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 93 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 25 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 475 m.

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

villepinii


title: Văn Sơn, Đài Bắc

text:
Văn Sơn () là một quận (khu) ở phía nam của Đài Bắc, Đài Loan. Quận có diện tích 31,5090 km2, dân số thời điểm tháng 4 năm 2011 là 260.791 người. Quận được lập năm 1990 thông qua việc sáp nhập Jingmei vầ Muzha.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Đài Loan


title: Cernotina verticalis

text:
Cernotina verticalis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Austrodaphnella torresensis

text:
Austrodaphnella torresensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Austrodaphnella


title: Bạch tuộc khổng lồ

text:
Bạch tuộc khổng lồ (Gigantic octopus) là tên gọi chỉ về loài quái vật biển truyền thuyết khổng lồ với hình dạng con bạch tuộc, được cho rằng tồn tại ở ngoài khơi Na Uy (tiếng Na Uy là Kraken) và Iceland và nhiều vùng biển trên thế giới. Kích thước khổng lồ và sự xuất hiện đáng sợ khiến chúng trở thành một trong những quái vật phổ biến nhất trong các tác phẩm hư cấu (xem Hình tượng bạch tuộc trong văn hóa). Truyền thuyết về bạch tuộc khổng lồ, kẻ thù không đội trời chung với cá nhà táng, có thể khởi đầu từ việc quan sát mực khổng lồ, loài sinh vật có thể phát triển tới 13m - 15m chiều dài, kể cả tua miệng. Một số trường hợp ghi nhận có con dài tới 24m. Những sinh vật này thường sống ở độ sâu rất lớn, nhưng đã được nhìn thấy tại bề mặt và được báo cáo đã "tấn công" những con tàu. Năm 1877, người ta mới bắt gặp một xác chết loài bạch tuộc này trôi dạt vào ven bờ Đại Tây Dương. Con bạch tuộc này dài 18m, mắt có đường kính là 30 cm, giác ở tua miệng to hơn cả một chiếc mũ, cả cơ thể nặng tới 1 tấn, nặng nhất trong các loài vật không xương sống đã biết.

Tham khảo

 John Wyndham (1953). 'The Kraken Wakes'/'Out of the Deeps' (US). ISBN 0-14-001075-0
 Sjögren, Bengt (1980). Berömda vidunder. Settern. ISBN 91-7586-023-6
 Terrell, Peter; et al. (Eds.) (1999). German Unabridged Dictionary (4th ed.). Harper Collins. ISBN 0-06-270235-1.

Liên kết ngoài

 Fishermen caught the world's biggest squid
 "King's Mirror" (See Chapter XII)

Sinh vật biển truyền thuyết
Văn hóa dân gian hàng hải
Bạch tuộc
Quái vật


title: DSL

text:
DSL, hay Digital Subcriber Line (kênh thuê bao số), là một họ những kỹ thuật mà nó cung cấp kết nối kỹ thuật số thông qua cáp đồng của mạng điện thoại nội hạt. Khởi thủy từ năm 1988, các kỹ sư tại Bell Labs đã nghĩ ra cách thức truyền tải các tín hiệu số thông qua phổ tần số không được dùng tới trong dịch vụ thoại lúc bấy giờ. Vì vậy, trên đường dây điện thoại thông thường, người ta có thể đồng thời cung cấp dịch vụ truyền tín hiệu số khác mà không làm gián đoạn dịch vụ thoại hiện tại. Tuy nhiên, giới lãnh đạo công ty không lấy làm nhiệt tình với khám phá mới mẻ này lắm, và rõ ràng, với tầm nhìn thiển cận thì việc cho khách hàng phải thuê thêm một kênh điện thoại khi một kênh không đủ dùng mang lại lợi nhuận hơn việc phải tập trung cho việc phát triển kỹ thuật mới. Cho đến tận cuối thập niên 1990, khi các công ty viễn thông nhắm đến thị trường Internet băng thông rộng thì thay đổi thật sự mới xảy ra. Lúc đó, để truy cập Internet băng thông rộng, người dùng thích một kết nối băng thông rộng trên đường dây sẵn có hơn là sử dụng thêm một kết nối quay số thứ hai. Và Bell Labs mới nhớ đến đề án đã phủ bụi, hòng giành lấy thị phần của mình.

Đến 2005, DSL cùng với cable modems là hai kỹ thuật chính cạnh tranh nhau cung cấp dịch vụ Internet tốc độ cao đến tận nhà khách hàng tại các nước châu Âu và Bắc Mỹ. Mặc dù xét bình quân thì kỹ thuật cable modems nhanh hơn DSL: ADSL - một dòng DSL - chuẩn cũ có thể cung cấp tốc độ là 8 Mbit/s trên một đường truyền 2 km cáp đồng, chuẩn mới là 20 Mbit/s trên cùng quãng đường cho mỗi người dùng. Tuy nhiên, các cáp điện thoại đồng phần nhiều là dài hơn 2 km và luôn có tình trạng suy giảm tín hiệu trên nó qua khoảng cách, chính vì thế, băng thông cũng suy giảm qua khoảng cách. Còn cable modems thì ngược lại, nó có thể cung cấp băng thông đến 30 Mbit/s nhưng vì thường có nhiều người dùng (thường là 100-200 đầu cuối) trên cùng một đường dẫn nên băng thông cũng phải chia sẻ.

Modem số DSL truyền tải dữ liệu giữa hai điểm đầu cuối của đường cáp đồng. Tín hiệu sẽ không đi qua hệ thống chuyển mạch điện thoại, và không gây nhiễu đến tín hiệu thoại. Băng tần thoại trên cáp đồng chỉ là 0-4 kHz (thực tế), trong khi công nghệ DSL thường dùng tần số trên 100 kHz.

Phân loại xDSL và lịch sử phát triển

ISDN
ISDN (Integrated Services Digital Network - Mạng số tích hợp đa dịch vụ) được coi sự mở đầu của xDSL. ISDN ra đời vào năm 1976 với tham vọng thống nhất cho truyền dữ liệu và thoại. Trong ISDN, tốc độ giao tiếp cơ sở (BRI - Basic Rate Interface) cung cấp 2 kênh: 64kbps (kênh B) dành cho thoại hoặc dữ liệu và một kênh 16kbps (kênh D) dành cho các thông tin báo hiệu điều khiển. Nhược điểm của công nghệ là chỉ truyền dịch vụ thoại và chuyển mạch gói tốc độ thấp. Nó không thích hợp cho chuyển mạch gói tốc độ cao và thời gian chiếm giữ lâu dài. Chính điều này là đặc điểm của mạng Internet hiện nay. Do đó, ISDN không được áp dụng rộng rãi mà chỉ áp dụng cho các gia đình hoặc doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, với những người sử dụng ISDN tại Mỹ (quê hương của ISDN) thì cũng khó quên được các lợi ích mà ISDN đem lại khi ISDN là công nghệ mở đầu cho tất cả các loại dịch vụ tích hợp. IDSL - ISDN digital subscriber line – là một công nghệ xDSL dựa trên nền tảng là ISDN, được đảm bảo tốc độ 144Kbps trên cả kênh B và D.

HDSL
HDSL (high-bit-rate digital subscriber line) ra đời trong phòng thí nghiệm vào năm 1986. Thực chất các thiết bị thu phát HSDL là sự kế thừa của ISDN nhưng ở mức độ phức tạp hơn. HDSL ra đời dựa trên chuẩn T1/E1 của Mỹ/châu Âu. HDSL1 cho phép truyền 1,544Mbps hoặc 2,048Mbps trên 2 hay 3 đôi dây. HDSL2 ra đời sau đó cho phép dùng 1 đôi dây để truyền 1,544Mbps đối xứng. HDSL2 ra đời mang nhiều ý tưởng của ADSL. Ưu thể của HDSL là loại công nghệ không cần các trạm lặp, tức là có độ suy hao thấp hơn các loại khác trên đường truyền. Do vậy HDSL có thể truyền xa hơn mà vẫn đảm bảo được chất lượng tín hiệu. HDSL được ưa dùng do có các đặc tính chẩn đoán nhiễu (đo SNR) và ít gây nhiễu xuyên âm. HDSL được dùng bởi các nhà khai thác nội hạt (các công ty điện thoại) hay cung cấp các đường tốc độ cao giữa nhiều tòa nhà hay các khu công sở với nhau.

VDSL
VDSL (very-high-bit-rate digital subscriber line) là một công nghệ xDSL cung cấp đường truyền đối xứng trên một đôi dây đồng. Dòng bit tải xuống của VDSL là cao nhất trong tất cả các công nghệ của xDSL, đạt tới 52Mbps, dòng tải lên có thể đạt 2,3 Mbps. VDSL thường chỉ hoạt động tốt trong các mạng mạch vòng ngắn. VDSL dùng cáp quang để truyền dẫn là chủ yếu, và chỉ dùng cáp đồng ở phía đầu cuối.

ADSL
ADSL (Asymmetrical DSL) chính là một nhánh của công nghệ xDSL. ADSL cung cấp một băng thông bất đối xứng trên một đôi dây. Thuật ngữ bất đối xứng ở đây để chỉ sự không cân bằng trong dòng dữ liệu tải xuống và tải lên. Dòng dữ liệu tải xuống có băng thông lớn hơn băng thông dòng dữ liệu tải lên. ADSL ra đời vào năm 1989 trong phòng thí nghiệm. ADSL1 cung cấp 1,5 Mbps cho đường dữ liệu tải xuống và 16 kbps cho đường đường dữ tải lên, hỗ trợ chuẩn MPEG-1. ADSL2 có thể cung cấp băng thông tới 3 Mbps cho đường xuống và 16 kbps cho đường lên, hỗ trợ 2 dòng MPEG-1. ADSL3 có thể cung cấp 6 Mbps cho đường xuống và ít nhất 64 kbps cho đường lên, hỗ trợ chuẩn MPEG-2. Dịch vụ ADSL mà chúng ta hay sử dụng hiện nay theo lý thuyết có thể cung cấp cung cấp 8 Mbps cho đường xuống và 2 Mbps cho đường lên, tuy nhiên vì nhiều lý do từ phía các ISP nên chất lượng dịch vụ sử dụng ADSL tại các đầu cuối của chúng ta thường không đạt được như sự quảng cáo ban đầu.

RADSL
RADSL (rate-adaptive digital subscriber line) là một phiên bản của ADSL mà ở đó các modem có thể kiểm tra đường truyền khi khởi động và đáp ứng lúc hoạt động theo tốc độ nhanh nhất mà đường truyền có thể cung cấp. RADSL còn được gọi là ADSL có tốc độ biến đổi.

Tham khảo

Điện thoại
Công nghệ thông tin
Truy cập Internet
DSL
Phát minh của Hoa Kỳ
Tầng liên kết (Bộ giao thức Internet)


title: Psychomyia poltavkaensis

text:
Psychomyia poltavkaensis là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Psychomyia


title: Lý Huệ Tông

text:
Lý Huệ Tông (chữ Hán: 李惠宗; tháng 7 năm 1194 – 3 tháng 9 năm 1226) là vị hoàng đế thứ tám của nhà Lý, cai trị từ năm 1210 đến năm 1224. Ông tên thật là Lý Sảm (李旵) hay Lý Hạo Sảm, sinh tại kinh đô Thăng Long, Đại Việt.

Thân thế
Lý Sảm là đích trưởng tử của Lý Cao Tông, mẹ là hoàng hậu họ Đàm, sinh vào tháng 7 năm Giáp Dần (1194) tại kinh đô Thăng Long, Đại Việt. Năm Mậu Thìn (1208), ông được vua cha lập làm Thái tử khi 15 tuổi.

Thái tử

Chạy loạn về Hải Ấp

Năm 1209, vua Cao Tông nghe lời gian thần Phạm Du, giết trung thần Phạm Bỉnh Di. Bộ tướng của Bỉnh Di là Quách Bốc khởi binh báo thù cho chủ, đánh vào kinh thành, lập con thứ của vua là Lý Thầm làm vua. Vua Cao Tông chạy lên Quy Hóa, Công chúa cùng mẹ và hai em gái chạy về Hải Ấp, nơi Trần Lý cai quản.

Trần Lý và Tô Trung Từ bèn đón vương tử Sảm lập làm vua, tôn xưng là Thắng vương. Thái tử Sảm thấy con gái của Trần Lý là Trần Thị Dung có nhan sắc bèn lấy làm vợ. Nhân đó Trần Lý được phong làm Hải Minh Tự, Tô Trung Từ làm Điện tiền Chỉ huy sứ.

Biết tin Thái tử Sảm lập triều đình riêng và tự ý phong tước cho Trần Lý, Tô Trung Từ, Phạm Ngu... nên vua Lý Cao Tông ở Quy Hóa muốn đánh dẹp, bèn sai Phạm Du đi để liên lạc với họ Đoàn (Đoàn Thượng, Đoàn Văn Lôi) ở vùng Hồng. Nhưng Du trễ nải công việc, bị quân của hào trưởng Bắc Giang là Nguyễn Nậu và Nguyễn Nải giết chết.

Trần Lý và Tô Trung Từ bèn mang quân đánh về kinh thành dẹp Quách Bốc để lập công với nhà Lý. Cuối năm 1209, loạn Quách Bốc bị dẹp, Trần Lý tử trận, Tô Trung Từ đón vua Cao Tông về cung. Do Phạm Du đã chết mà thế lực Trung Từ mạnh nên vua Cao Tông buộc phải dựa vào Trung Từ. Đàm Dĩ Mông trước đã hàng phục Lý Thầm và Quách Bốc vẫn không bị trị tội, được làm chức thái úy.

Đầu năm 1210, Cao Tông đau yếu, mới sai người đón Thái tử Sảm về kinh. Tháng 10 năm 1210, Lý Cao Tông chết. Thái tử Sảm nối ngôi, tức là Lý Huệ Tông. Việc đầu tiên vua làm là sai Phạm Bố và Tô Trung Từ đón Trần Thị Dung vào cung, lập làm nguyên phi; cho Trung Từ làm Thái úy phụ chính, phong anh Thị Dung là Thuận Lưu bá Trần Tự Khánh làm Chương Thành hầu. Vua lại còn tin tưởng, giao quyền bính cho Thái úy Đàm Dĩ Mông là một người nhu nhược và thiếu học thức.

Cai trị

Nội loạn

Ngả theo họ Đoàn
Tuy loạn Quách Bốc bị dẹp nhưng nhiều nơi còn cát cứ chưa hàng phục triều đình. Nhiều hào trưởng địa phương, tướng triều đình mang quân ly khai.

Xác Cao Tông chưa kịp chôn, trong triều đã xảy ra biến loạn. Tô Trung Từ trở thành quyền thần trong triều. Tháng 12 năm 1210, Đỗ Kính Tu nhận ủy thác của vua trước là Cao Tông mưu giết Trung Từ nhưng không xong, bị Trung Từ bắt dìm chết dưới nước ở bến Đại Thông. Sau đó Nội hầu Đỗ Thế Quy cũng mưu phát binh giết Trung Từ không thành, cũng bị Trung Từ giết chết.

Tháng 7 năm 1211, Tô Trung Từ đang đêm sang Gia Lâm tư thông với công chúa Thiên Cực, bị quan nội hầu Vương Thượng là chồng công chúa giết chết. Con rể Trung Từ là tướng Nguyễn Ma La bị tướng dưới quyền Nguyễn Trinh giết.

Trần Thừa lập kế giết Nguyễn Trinh. Trần Tự Khánh nhân lúc kinh thành bỏ trống, lập tức mang quân về kinh sư, an táng người cậu Tô Trung Từ ở làng Hoạch. Các tướng cát cứ ở Hồng châu là Đoàn Thượng và Đoàn Văn Lôi nói vu Trần Tự Khánh với vua Huệ Tông rằng:

"Trần Tự Khánh đem binh về kinh sư là muốn mưu đồ việc phế lập".

Huệ Tông tin là thật, nổi giận, bèn hạ chiếu cho các đạo binh đánh Trần Tự Khánh và giáng Nguyên phi Trần Thị Dung xuống làm Ngự nữ. Đoàn Thượng và Đoàn Văn Lôi đem binh về kinh sư. Huệ Tông hạ chiếu tấn phong tước hầu cho Đoàn Thượng.

Bỏ chạy lên Lạng Châu
Tuy nhiên, Trần Tự Khánh liên minh với Nguyễn Tự ở Quốc Oai đánh bại họ Đoàn. Sau đó lại nhân Tự chết, Tự Khánh dụ hàng tướng của Tự là Nguyễn Cuộc, kiêm tính vùng Quốc Oai.

Huệ Tông không muốn dựa vào họ Trần nhưng thấy thế lực họ Trần mạnh lên, một mặt truyền cho văn võ bá quan đều phải nghe mệnh lệnh Trần Tự Khánh; mặt khác, Huệ Tông lại cùng với Thái hậu Đàm thị và một số cận thần vẫn ngầm mưu diệt họ Trần.

Đầu năm 1213, Thái hậu sai người đi với các tướng sĩ ở đạo Phù Lạc, ở đạo Bắc Giang, hẹn ngày cùng phát binh đánh Tự Khánh. Đúng ngày đã định, các tướng Phan Thế ở Phù Lạc, Ngô Mãi ở Bắc Giang tiến đến cửa Đại Hưng (cửa nam thành Thăng Long). Tự Khánh đang ở bến Đại Thông, nghe tin đó liền kéo quân lên kinh sư, vào cấm thành, đốt cầu Ngoạn Thiềm rồi lại trở về Đại Thông.

Lý Huệ Tông bèn cùng thái sư Đàm Dĩ Mông tự làm tướng, hẹn với quân Hồng châu đi đánh Tự Khánh, đến Mễ Sở gặp quân của họ Trần do Vương Lê, Nguyễn Cải chỉ huy. Hai bên chưa giao chiến, quân của Lê, Cải mới hò reo tiến lên, quân triều đình đã tự tan vỡ. Vương Lê, Nguyễn Cải bắt được thuyền rồng. Cánh quân đạo Bắc Giang do Thái sư Đàm Dĩ Mông thống xuất tới bến An Diên (Thường Tín, Hà Tây) thì bị quân của Trần Thừa tiến đánh.

Em họ Trần Tự Khánh là Trần Thủ Độ cùng Trần Hiến Sâm ở tả ngạn cũng tiến đánh thắng quân triều đình. Các tướng họ Trần khác là Phan Lân, Nguyễn Nộn từ Quốc Oai tiến đến chợ Dừa đánh thắng các tướng ở Hồng châu là Đoàn Cấm, Vũ Hốt. Lý Huệ Tông thất thế phải chạy lên Lạng Châu, ở nhà Phò mã đồng thời là quan Nội hầu Vương Thượng (chồng công chúa Thiên Cực).

Trần Tự Khánh chiếm được kinh đô, sai người đem thư lên Lạng Châu gặp Huệ Tông để rước về nhưng Huệ Tông không nghe.

Dựa vào Nguyễn Nộn
Không đón được Huệ Tông về kinh, Tự Khánh đón một người con của vua Lý Anh Tông là Huệ Văn vương lập làm vua mới, hiệu là Nguyên vương, cải nguyên là Càn Ninh.

Các bộ tướng của Trần Tự Khánh là Đỗ Bị, Nguyễn Nộn phản lại Tự Khánh khiến tình hình thêm rối ren. Nguyễn Nộn ở Bắc Giang sau khi đánh bại một cuộc tấn công của họ Đoàn bèn phản lại Trần Tự Khánh, xây dựng một thế lực rất lớn. Tự Khánh lấy hết vàng bạc, của cải các kho và phóng hỏa đốt kinh đô rồi đón vua mới là Càn Ninh xuống hành cung Lý Nhân (Hà Nam).

Nguyễn Nộn đem binh đến Thăng Long đánh nhau với Tự Khánh. Huệ Tông và thái hậu đang ở Nam Sách trở về Thăng Long, phong cho Nguyễn Nộn tước hầu để mượn tay Nộn chống họ Trần. Cục diện trong nước lúc này đại thể hình thành ba thế lực: Phía bắc là Nguyễn Nộn, phía đông là Đoàn Thượng, phía nam là Trần Tự Khánh.

Ngoài mấy lực lượng lớn còn có những thế lực nhỏ ở các địa phương. Một thế lực cát cứ khá quan trọng là Ô Kim hầu Lý Bát ở đất Ô Kim (Hoài Đức, Hà Tây). Ở Quy Hóa (miền Yên Bái, Tuyên Quang dọc sông Hồng) có họ Hà, cha truyền con nối cai trị đất trại này. Ngoài ra, còn họ Phạm ở Nam Sách. Khắp nơi trong nước vẫn trong tình trạng hỗn loạn.

Quay về với họ Trần
Đầu năm 1214, Huệ Tông chạy đến hương Bình Hợp, Trần Tự Khánh đem quân bao vây Thăng Long, đốt cung điện, phá nhà cửa. Huệ Tông phải dựng lều tranh để ở.

Đầu năm 1216, Huệ Tông lại lập Trần Thị Dung (trước bị giáng xuống làm Ngự nữ) làm Thuận Trinh Phu nhân. Đàm Thái hậu cho Trần Tự Khánh là kẻ phản trắc, thường chỉ vào Trần Thị Dung mà nói là bè đảng của giặc, bảo Huệ Tông đuổi bỏ đi; lại sai người nói với phu nhân bảo phải tự sát. Huệ Tông biết bèn ngăn lại. Đàm Thái hậu bỏ thuốc độc vào món ăn uống của phu nhân. Mỗi bữa ăn vua chia cho phu nhân một nửa và không lúc nào cho rời bên cạnh.

Tháng 4 năm 1216, các tướng ở Cảo Xã (Nhật Tảo, Từ Liêm, Hà Nội) là Đỗ Át, Đỗ Nhuế chống lại triều đình. Lý Huệ Tông dựa vào Lý Bát, sai Bát đánh lại, nhưng không thắng. Trước tình thế đó, Huệ Tông đành lại quay về nương nhờ anh em họ Trần.

Khi đó trong triều, Đàm Thái hậu ngày ngày muốn giết Trần Thị Dung, sai người cầm chén thuốc độc bắt phu nhân phải chết. Huệ Tông ngăn lại không cho, rồi đêm ấy cùng với phu nhân lẻn đi đến chỗ quân của Tự Khánh; gặp khi trời đã sáng, phải nghỉ lại ở nhà tướng quân Lê Mịch ở huyện Yên Duyên, gặp tướng của Tự Khánh là Vương Lê đem binh thuyền đến đón.

Huệ Tông bèn đỗ lại ở bãi Cửu Liên và truyền cho Tự Khánh đến chầu. Tự Khánh đón được Huệ Tông, bèn phế Nguyên vương mà mình từng đưa lên ngôi xuống làm Huệ Văn vương.

Phát điên
Tháng 12 năm 1216, Thuận Trinh Phu nhân Trần Thị Dung được phong làm Hoàng hậu. Từ lúc đó, anh em, thân thuộc họ Trần chiếm hết các chức văn võ quan trọng trong triều. Tự Khánh làm Phụ chính Thái úy, Trần Thừa làm Nội thị Phán thủ. Trần Thừa cho đúc vũ khí, dần dần chấn chỉnh lại quân đội.

Vua Huệ Tông lại bị trúng phong, đau yếu luôn, không đi đâu được, lại không sinh được hoàng tử, chỉ có công chúa.

Tháng 3 năm Đinh Sửu (1217), vua phát điên, nhiều lúc tự xưng là Thiên tướng giáng trần, tay cầm giáo và mộc, cắm cờ nhỏ vào búi tóc và múa hát:
Ta đây là tướng nhà trời,
Hôm nay giáng thế cho người sợ oai.

Từ sớm đến chiều không nghỉ, khi múa xong thì đổ mồ hôi, nóng bức khát nước, uống rượu ngủ li bì đến hôm sau mới tỉnh.

Chính sự giao phó cả cho Trần Tự Khánh. Tự Khánh ra tay đánh dẹp các lực lượng cát cứ của Đỗ Bị, Lý Bát, Hà Cao. Đoàn Thượng thấy thế lực họ Trần mạnh, tạm quy hàng triều đình, được phong tước vương và vẫn giữ vùng Hồng châu.

Năm 1223, Trần Tự Khánh chết, quyền lực lại rơi vào tay em họ Tự Khánh là Trần Thủ Độ. Anh Tự Khánh là Trần Thừa được phong là Phụ quốc Thái úy.

Năm 1224, bệnh vua càng nặng hơn. Vua đem chia cả nước làm 24 lộ, chia cho các công chúa, lại phong Trần Thủ Độ làm Điện tiền Chỉ huy sứ. Đến tháng 10, dưới sức ép của Trần Thủ Độ, ông chính thức nhường ngôi lại cho con gái là công chúa Chiêu Thánh mới lên 8 tuổi, tức là Lý Chiêu Hoàng. Huệ Tông lên làm Thái thượng hoàng và đi tu ở chùa Bát Tháp, lấy pháp danh là Huệ Quang Đại sư

Bị bức tử
Không lâu sau, Trần Thủ Độ sắp đặt để Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, tức là Trần Thái Tông. Nhà Lý mất về tay nhà Trần từ đó (1225).

Sau khi làm sư, Huệ Tông vẫn thường đi dạo chơi trong kinh thành. Một hôm đi chơi qua chợ Đông, dân chúng nhận ra, xúm lại xem, có người còn khóc thương.

Năm 1226, Trần Thủ Độ sợ lòng dân nhớ vua cũ, bèn chuyển Huệ Quang vào chùa Chân Giáo.

Một lần Thủ Độ thấy Huệ Tông nhổ cỏ ở vườn, Thủ Độ nói:

Nhổ cỏ phải nhổ cả rễ sâu.

Huệ Tông nói:

Điều ngươi nói, ta hiểu rồi.

Sau đó, ông tự tử ở sau vườn, trước khi chết còn khấn:

Thiên hạ nhà ta đã vào tay ngươi, ngươi lại còn giết ta, ngày nay ta chết, đến khi thác con cháu ngươi cũng sẽ bị như thế.

Lý Hạo Sảm mất ngày mồng 10 tháng 8 năm Bính Tuất (tức ngày 3 tháng 9 năm 1226), thọ 33 tuổi, làm vua 14 năm, đi tu 2 năm. Thủ Độ cho hỏa táng xác ông, chứa xương vào tháp chùa Bảo Quang, tôn miếu hiệu là Huệ Tông.

Có người nói rằng lời nói trước khi chết của ông sau này đã ứng nghiệm, khi Hồ Quý Ly giết hại nhiều tôn thất nhà Trần, sau rồi soán ngôi và lập ra nhà Hồ.

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, tục truyền rằng vua Lý Thái Tổ khi mới được thiên hạ, xá giá về Cổ Pháp, tại chùa làng Phù Đổng, có thần nhân đề thơ ở cột chùa rằng: "Nhất bát công đức thủy/ Tùy duyên hóa thế gian/ Quang quang trùng chiếu chúc/ Một ảnh nhật đăng san". Nghĩa là: "Một bát nước công đức của Phật, theo cơ duyên sinh thành thế gian. Vằng vặc hai lần đuốc soi sáng; mặt trời gác núi là hết bóng". Sư Vạn Hạnh trụ trì chùa ấy đem bài thơ dâng lên vua, Lý Thái Tổ xem xong rồi nói: "Việc của thần nhân thị không thể hiểu được". Đến khi họ Lý mất ngôi mới cho bài thơ ấy là nghiệm, có người làm phép chiết tự cho rằng: tên ông là Sảm (旵), theo Hán tự thì bên trên là chữ nhật (mặt trời), bên dưới là chữ sơn (núi), chữ "Sảm" nghĩa là "mặt trời gác núi"; theo nghĩa đó mà suy thì đến đời Lý Sảm, ngôi vị của nhà Lý sẽ mất.

Gia quyến
Thân Phụ: Lý Cao Tông

Thân Mẫu: An Toàn Hoàng Hậu Đàm Thị

Hậu Cung

Hậu Duệ

Bình luận
Sử thần Lê Tung thời Lê Tương Dực đã phê phán Lý Huệ Tông trong bài Đại Việt Thông giám Tổng luận:
"Huệ Tông say đắm hoang dâm, giao chính sự cho quyền thần Tô Trung Từ, Trần Tự Khánh, vua yếu tôi mạnh, trời oán người giận, chính lệnh bạo ngược, hình phạt phiền hà, dân nghèo, giặc nổi, mà cái điềm mất nước đã quyết định từ đấy."

Trong Đại Việt Sử ký Toàn thư, Ngô Sĩ Liên bàn về việc Lý Huệ Tông truyền ngôi cho con gái để đến nỗi cơ nghiệp nhà Lý mất về tay nhà Trần như sau:

Đời sau chỉ truyền ngôi cho con mà không truyền ngôi cho người hiền, vì là không có người nào được như Thuấn và Vũ. Nếu không may mà không có con thì chọn con của người tông thất nuôi làm con mình để nối giữ nghiệp lớn, đó cũng là một cách xử trí trong lúc biến vậy. Lý Nhân Tông đã làm như thế rồi, Huệ Tông sao không xét việc cũ mà làm theo, lại để đến sau lúc tật bệnh mới lập con gái mà truyền ngôi cho, thế có phải lẽ không? Các quan bấy giờ không ai nghĩ gì đến xã tắc, để cho Phùng Tá Chu viện dẫn việc Lữ hậu và Vũ hậu làm cớ mà thành ra việc Chiêu Hoàng nhường ngôi cho họ Trần, ấy là người có tội với họ Lý.

Tuy nhiên, khi đưa ra nhận định này, sử gia Ngô Sĩ Liên dường như đã không thấy một thực tế rằng: nhà Lý đã không còn thực quyền từ loạn Quách Bốc, phải dựa vào các hào trưởng địa phương và nếu không có họ Trần, họ Nguyễn hoặc họ Đoàn cũng sẽ trở thành quyền thần trong triều. Do đó, việc lập con gái làm thái tử truyền ngôi dù không phải ý nguyện của Huệ Tông thì ông cũng không thể cưỡng lại được.

Chứng điên khùng của Lý Huệ Tông thực ra xuất phát từ sự phẫn uất, ức chế và bất lực của ông trước thời cuộc khi chứng kiến cơ nghiệp dòng họ dần dần bị thôn tính mà không làm gì được. Một mặt ra lệnh các quan ủng hộ họ Trần, mặt khác vẫn ngầm liên minh các sứ quân khác để chống họ Trần, điều đó chứng tỏ Huệ Tông cũng có toan tính "hai mặt" của một nhà chính trị chứ không phải là người ngây ngô, đần độn như Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung. Tới khi làm sư Huệ Quang, ông vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Nghe Trần Thủ Độ nói chuyện nhổ cỏ tận gốc, rõ ràng ông nhận thức được thâm ý độc ác của quyền thần; bởi nếu là người thực sự bị tâm thần thì sẽ không thể nào hiểu được, có lẽ sẽ dốc sức cắm cúi nhổ cho được cái rễ cỏ mà thôi. Chứng điên khùng của Huệ Tông phần do phẫn uất, phần do phe cánh họ Trần nói vu ra cho nặng thêm để người ngoài nghĩ rằng vua không còn đủ "năng lực hành vi" để trị quốc.

Huệ Tông là người chồng tốt nhưng không phải là ông vua giỏi và không đủ khả năng để an định đại cục đã rối ren. Ngô Sĩ Liên trách ông tự gây ra họa ngoại thích khi tới Hải Ấp:

Thái tử Sảm đi lần này là vì nước loạn mà tránh nạn, sao lại buông lòng dâm dục ở ngoài mà tự tiện phong tước cho người?

Trách cứ của Ngô Sĩ Liên có phần quá khe khắt. Kinh thành có biến phải bôn tẩu, việc Lý Sảm phong chức cho họ Trần để kích động lòng trung thành mà dẹp loạn; sau này trở về kinh thành, ông lại mưu dựa vào những họ khác để hạn chế thế lực họ Trần; như vậy nhà vua cũng biết thuật quyền biến, không hẳn vì tình riêng với Trần Thị Dung.

Tuy nhiên, bởi Huệ Tông không đủ tài nên sau trận ra quân cùng Đàm Dĩ Mông so gươm với họ Trần thất bại, ông nói riêng và nhà Lý nói chung không còn khả năng chi phối cứu vãn đại cục. Ông loay hoay tìm trung thần nhưng rốt cục ngoảnh đi ngoảnh lại, các sứ quân không ai trung thành với nhà Lý mà đều có toan tính riêng. Lý Huệ Tông không mặn mà họ Trần nhưng lại thực lòng yêu Trần Thị Dung và điều đó được họ Trần khai thác triệt để với vai trò ngoại thích và có vị thế thuận lợi để dẹp yên thiên hạ. Nếu ông và Trần Thị Dung chỉ là phương tiện phát triển thế lực cho Trần Tự Khánh thì tới đời sau, ông lại chứng kiến đôi trẻ Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh là phương tiện để Trần Thủ Độ thi hành bá quyền.

Nói một cách khái quát, Lý Huệ Tông không đủ khả năng cứu vãn chính sự nhà Lý mà vua cha Lý Cao Tông đã làm hỏng.

Trong văn hoá đại chúng

Chú thích

Xem thêm
 Trần Thị Dung
 Nhà Lý
 Tô Trung Từ
 Lý Cao Tông
 Trần Tự Khánh
 Sự suy vong của nhà Lý
 Lý Chiêu Hoàng
 Trần Thủ Độ
 Trần Thuận Tông – vua áp chót nhà Trần, có cái chết tương đồng với Lý Huệ Tông.
Thái sư Trần Thủ Độ (phim truyền hình)

Tham khảo
 Việt sử lược
 Đại Việt Sử ký toàn thư
 Các triều đại Việt Nam - Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng.

Liên kết ngoài
 Lý Huệ Tông

Huệ Tông
Thái thượng hoàng nhà Lý
Người Hà Nội
Người Bắc Ninh
Vua Việt Nam bị giết


title: Nomada azaleae

text:
Nomada azaleae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1962


title: Cổ

text:
Cổ là một phần của cơ thể, thường có ở các động vật có xương sống, là nơi bắt đầu của cột sống, phân biệt phần đầu và phần thân.
 Phần cổ (cervical): 7 đốt sống (C1–C7)
 C1 được gọi là "atlas" và nâng đỡ đầu, C2 là "trục", và C7 là đốt sống cổ nhỏ hay đốt sống cổ thứ 7.
 Quá trình hình thành gai đốt sống chẻ đôi không ở C1 và C7
 Chỉ có đốt sống cụt có lỗ ngang
 Thân nhỏ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 American Head and Neck Society
 The Anatomy Wiz.  An Interactive Cross-Sectional Anatomy Atlas

Đầu và cổ


title: Arene bairdii

text:
Arene bairdii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Areneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Arene


title: Bombus handlirschi

text:
Bombus handlirschi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1903


title: Họ Bần

text:
Họ Bần (danh pháp khoa học: Sonneratiaceae) là một họ thực vật có hoa đã được hệ thống Cronquist đặt trong bộ Đào kim nương (Myrtales). Nó bao

gồm 2 chi là chi Bần (Sonneratia) và chi Phay (Duabanga). Họ này không phải là đơn ngành (Shi và ctv. 2000; Huang & Shi 2002). Bản thân chi Sonneratia có thể là có quan hệ chị em với chi Trapa (Graham và ctv., 2005). Hiện nay, nói chung cũng như trong hệ thống APG II năm 2003 thì cả hai chi này đều được coi là một phần của họ Bằng lăng (Lythraceae), điều này làm cho tên gọi Sonneratiaceae trở nên lỗi thời.

Họ này được đặt tên theo họ của nhà tự nhiên học người Pháp là Pierre Sonnerat.

Chú thích

Tham khảo

Bần, họ
S
S


title: Achyrolimonia recedens

text:
Achyrolimonia recedens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Achyrolimonia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Elkalyce diporides

text:
Elkalyce diporides là một loài bướm ngày nhỏ được tìm thấy ở Ấn Độ, thuộc họ Bướm xanh.

Chú thích

Tham khảo
 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Gaonkar, Harish (1996) Butterflies of the Western Ghats, India (bao gồm Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a threatened mountain system. Journal of the Bombay Natural History Society.
 Gay,Thomas; Kehimkar,Isaac & Punetha,J.C.(1992) Common Butterflies of India. WWF-India and Oxford University Press, Mumbai, India.
 Haribal, Meena (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.
 Kunte,Krushnamegh (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
 Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Xem thêm
Lycaenidae

diporides
Bướm tại Ấn Độ


title: 24173 SLAS

text:
24173 SLAS (1999 XS1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 12 năm 1999 bởi J. M. Roe ở Oaxaca.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 24173 SLAS

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chaetodon litus

text:
Chaetodon litus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Lepidochaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1973.

Từ nguyên
Tính từ định danh litus bắt nguồn từ λεῖος (leîos) trong tiếng Hy Lạp cổ đại mang nghĩa là "trơn; đơn giản", hàm ý đề cập đến màu nâu trơn của loài cá này, "ngược lại hoàn toàn so với kiểu màu bắt mắt của hầu hết những loài cá bướm khác" (bản dịch).

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. litus là loài đặc hữu của đảo Phục Sinh (Chile), được tìm thấy trên rạn san hô viền bờ có nhiều đá núi lửa với sự phát triển mạnh của tảo nâu ở độ sâu đến ít nhất là 25 m; cá con được thu thập từ các hồ thủy triều.

Mô tả
C. litus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 15,5 cm. Loài này có màu nâu xám, vùng thân trên phía trước có màu xám nhạt hơn. Vây lưng và vây hậu môn có viền trắng ở rìa. Vây đuôi trong suốt ở rìa sau.

Số gai ở vây lưng: 13–14; Số tia vây ở vây lưng: 22–25; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–21; Số tia vây ở vây ngực: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 37–43.

Sinh thái học
Thức ăn của C. litus bao gồm giun nhiều tơ của loài Loimia medusa, tôm nhỏ thuộc chi Thor và trứng của loài cá khác. Ngoài ra, trong dạ dày của C. litus, người ta còn phát hiện những mảnh vụn của loài bọt biển Amphimedon. Một điều đáng nói là cá bướm không phải loài ăn bọt biển (tức hải miên), nên lời giải thích cho trường hợp này là C. litus có thể đã ăn những con hà sống cộng sinh bắt buộc bám trên bọt biển.

C. litus thường kiếm ăn theo đàn.

Thương mại
C. litus được thu thập trong ngành kinh doanh cá cảnh nhưng không phổ biến.

Tham khảo

L
Cá Thái Bình Dương
Cá Chile
Động vật đảo Phục Sinh
Động vật được mô tả năm 1973


title: Longitarsus finitimus

text:
Longitarsus finitimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Sông Công

text:
Sông Công là một phụ lưu của sông Cầu.

Dòng chảy
Sông Công (Xưa gọi Là Sông Giã và sông Mão),bắt nguồn từ vùng Đèo Khế,Đại Từ Và Định Hoá tỉnh Thái Nguyên, chảy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam. Sau khi ra khỏi hồ Núi Cốc ở phía Tây thành phố Thái Nguyên, nó chia thành hai nhánh. Nhánh chính chảy qua trung tâm thành phố Sông Công, qua thành phố Phổ Yên để hội lưu với sông Cầu từ bên phải tại ranh giới ba xã, phường Thuận Thành (thành phố Phổ Yên), Trung Giã (huyện Sóc Sơn, Hà Nội) và Hợp Thịnh (huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang). Nhánh phụ nhỏ hơn chảy qua phía Bắc thành phố Sông Công, huyện Phú Bình rồi chảy vào thị xã Phổ Yên để nối với sông Cầu tại ranh giới ba xã phường Tân Phú, Thuận Thành (thành phố Phổ Yên), Đại Thành (huyện Hiệp Hòa).

Sông này dài 96 km. Diện tích lưu vực 951 km², cao trung bình 224 m, độ dốc trung bình 27,3%, mật độ sông suối 1,20 km/km². Tổng lượng nước 0,794 km³ ứng với lưu lượng trung bình năm 25 m³/s, môđun dòng chảy năm 26 l/s.km². Mùa lũ từ tháng 6 đến tháng 10, chiếm 74,7% lượng nước cả năm; tháng 8 có lượng dòng chảy lớn nhất chiếm 19,30% lượng nước cả năm; tháng cạn kiệt nhất chiếm 1,8% lượng nước cả năm.

Các sự tích
Sông Công cùng với Núi Cốc đã đi vào thi ca mang màu sắc huyền thoại trong bài hát Huyền thoại Hồ Núi Cốc của nhạc sĩ Phó Đức Phương. Nước của dòng sông Công được chặn lại tại huyện Đại Từ, tạo nên một hồ nhân tạo rộng lớn, cùng với rất nhiều hòn đảo lớn nhỏ mà trước đây là đồi núi. Sông Công, hồ Núi Cốc là công trình thủy lợi lớn có ý nghĩa trong phát triển kinh tế nông nghiệp, bảo vệ môi sinh, tạo một thắng cảnh nổi tiếng trong địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Dòng sông Công còn có tên là sông Giã (Giã hà) bởi thời thuộc Lương con sông này nằm trên đất châu Giã Năng, quê hương của người anh hùng Lý Bí. Nơi dòng sông chảy ngoặt về phía Đông (gần cầu Đa Phúc ngày nay) chính là làng Trấn, Trấn lỵ châu Giã Năng, nơi Lý Bí khởi binh từ đất Hoài Đức (Hà Nội ngày nay) vượt qua núi Sóc về đây bao vây rồi đánh bại giặc Lương.

Danh nhân Bách Thổ
Dọc thung lũng sông Công đã sản sinh cho mảnh đất Thái Nguyên 3 vị tướng tài: Lưu Trung, Lưu Nhân Chú, Phạm Cuống và ba vị tiến sĩ: Đỗ Cận, Đàm Sâm, Đồng Doãn Giai.

Hình ảnh

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài

Công
Hệ thống sông Thái Bình


title: Zabrze

text:
Zabrze (tiếng Đức: 1915–1945: Hindenburg O.S., đầy đủ: Hindenburg in Oberschlesien, 1905–1915: Zabrze, tiếng Śląsk: Zobrze) là một thành phố tại Śląsk miền nam Ba Lan, gần Katowice. Nó tọa lạc trên cao nguyên Śląsk, cạnh bên sông Bytomka, một phụ lưu của sông Oder.

Tham khảo

Huyện thành phố của Ba Lan
Thị trấn của Śląskie


title: Osterwitz

text:
Osterwitz là một đô thị thuộc huyện Deutschlandsberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 45,36 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 158 người.

Tham khảo


title: Phyllonorycter ilicifoliella

text:
Phyllonorycter ilicifoliella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Séc to Bồ Đào Nha, Sicilia và Hy Lạp và from Pháp to România.

Ấu trùng ăn Quercus cerris. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. They create a lower-surface tentiform mine with many sharp folds trong lowers epidermis. Usually, the roof of the mine is incompletely eaten out, leaving a green centre. Pupation takes place withtrong mine in a cocoon that lies freely trong mine và is entirely covered with frass.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu


title: Acianthera bidentula

text:
Acianthera bidentula là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

bidentula


title: Bulgan (thành phố)

text:
Bulgan (tiếng Mông Cổ: Булган) là tỉnh lị của tỉnh Bulgan tại Mông Cổ. Sum Bulgan có dân số năm 2005 là 11.984 người (riêng khu vực đô thị là 10.878), trong 12.323 dân của sum năm 2008, dân số đô thị là 11.198 người. Đô thị nằm trên địa điểm Tu viện Phật giáo Daichin Wangiin Khüree trước kia. Bulgan nằm trên độ cao  và cách Ulan Bator .

Đô thị Bulgan được thành lập từ năm 1938. Một điểm quân sự từng nằm tại phía nam Bulgan từ năm 1921 và nay đã được chuyển đổi thành một bảo tàng. Một trong số các tòa nhà trong bảo tàng được sử dụng để làm cửa hàng trước năm 1921 có tuổi đời từ năm 1668. Người Mông Cổ đầu tiên được bay lên không gian, J. Gurragchaa, được sinh ra tại Bulgan vào năm 1947.

Có thể trông thấy Lăng Khatanbaatar Magsarjav (một anh hùng dân tộc đã lãnh đạo đội quân của ông giải phóng đô thị Khovd từ Trung Quốc năm 1912) trên một ngọn đồi ở tây nam của Bulgan. Dashchoinkhorlon Khiid là một tu viện được xây dựng lại vào năm 1992. Tu viện trước đó có tên Bangiin Khuree từng là nơi cư ngụ của 1000 sư thầy nhưng đã bị Khorloogiin Choibalsan ra lệnh phá hủy năm 1937 trong một phong trào thanh trừng Phật giáo của những người cộng sản Mông Cổ cầm quyền.

Giao thông
Sân bay Bulgan (UGA/ZMBN) có một đường băng không trải nhựa và có các chuyến bay thường kỳ đến Ulan Bator, Khovd, và Mörön. Bulgan cũng có thể kết nối với Erdenet và tới Ulan Bator bằng đường bộ.

Khí hậu
Bulgan có một khí hậu cận Bắc cực theo Köppen Dwc với một mùa đông dài, khô, rất lạnh và một mùa hè ngắn và ấm.

Hình ảnh

Tham khảo

Tỉnh lị Mông Cổ


title: Chó đẻ răng cưa

text:
Cây chó đẻ răng cưa hay còn gọi là cây chó đẻ, diệp hạ châu, diệp hạ châu đắng, cây cau trời. Tên Hán Việt khác: trân châu thảo, nhật khai dạ bế, diệp hậu châu. Cây có hạt tròn xếp thành hàng dưới lá nên gọi là diệp hạ châu (diệp: lá, hạ: dưới, châu: ngọc tròn) (danh pháp hai phần: Phyllanthus urinaria, đồng nghĩa: Diasperus urinaria (Linnaeus) Kuntze; Phyllanthus alatus Blume; P. cantoniensis Hornemann; P. cantoniensis Schweigger (1812), không Hornemann (1807); P. chamaepeuce  Ridley; P. lepidocarpus Siebold & Zuccarini; P. leprocarpus Wight; P. nozeranii Rossignol & Haicour.).

Miêu tả

Cây thân thảo sống một năm (đôi khi lâu năm), mọc thẳng hay nằm bò, cao tới 80 cm; thân cây tạo nhiều nhánh ở gần gốc; các nhánh nằm sóng soài hay thẳng, có cánh, có lông cứng dọc theo một bên. Các lá xếp thành hai dãy; các lá kèm hình trứng-mũi mác, khoảng 1,5 mm, gốc lá kèm có tai dễ thấy; cuống lá kèm rất ngắn; phiến lá mỏng như giấy, thuôn dài hay thuôn dài-trứng ngược hoặc gần như thẳng, đôi khi hơi cong hình lưỡi liềm, kích thước 4-10 x 2–5 mm, phần xa trục màu lục xám hoặc nhợt nhạt, hoặc đôi khi nhuốm màu ánh đỏ, phần gần trục màu lục tươi hay sẫm, gốc lá chủ yếu tù, đôi khi không đối xứng dễ thấy, mép lá có lông rung, đỉnh lá thuôn tròn, tù hoặc có chóp nhỏ nhọn đầu; các gân lá bên 4-5 cặp, dễ thấy.

Cây đơn tính cùng gốc. Hoa đực mọc thành chùm 2-4 hoa dọc theo phần ngoại biên của các cành nhỏ, lá đài 6, hình elip tới thuôn dài-trứng ngược, kích thước 0,3-0,6 x 0,2-0,4 mm, màu trắng hơi vàng, đỉnh tù; các tuyến đĩa mật hoa 6, màu lục; nhị hoa 3; chỉ nhị hợp nhất hoàn toàn thành cột mảnh dẻ. Hoa cái dọc theo phần giữa và phần dưới của cành nhỏ, 1 hoa; cuống hoa khoảng 0,5 mm, với 1-2 lá bắc con ở gốc cuống. Cuống hoa khoảng 0,5 mm; lá đài 6, hình trứng tới hình trứng-mũi mác, gần bằng nhau, khoảng 1 mm, mép lá đài dạng màng, màu trắng hơi vàng, không rụng trên quả; đĩa mật hình tròn, nguyên; bầu nhụy hình trứng hay hình cầu, với các vảy nổi dễ thấy; vòi nhụy 3, tự do, chẻ đôi ở đỉnh, các thùy cuốn ngoài. Quả nang hình cầu, đường kính 2-2,5 mm, với các vết nổi hơi đỏ, nốt sần có vảy. Hạt hình 3 mặt, kích thước 1-1,2 x 0,9–1 mm, màu nâu đỏ hơi xám nhạt, với 12-15 lằn gợn ngang rõ nét ở lưng và các mặt, thường với 1-3 vết lõm sâu hình tròn trên mặt. Ra hoa trong khoảng tháng 4-6, kết quả tháng 7-11.

Phân bố
Sinh sống trên các cánh đồng khô, ven đường, vùng đất bỏ hoang, bìa rừng; dưới độ cao 100–600 m. Phân bố: Ấn Độ, Bhutan, Đài Loan, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanma, Nepal, Nhật Bản, Sri Lanka, Thái Lan, Trung Quốc (các tỉnh An Huy, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hải Nam, Hà Bắc, Hà Nam, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tô, Giang Tây, Thiểm Tây, Sơn Đông, Sơn Tây, Tứ Xuyên, Tây Tạng, Vân Nam, Chiết Giang), Việt Nam và Nam Mỹ.

Phân biệt
Ngoài ra người ta còn dùng cây chó đẻ quả tròn (Phyllanthus niruri Linn), là cây thảo mọc hàng năm, nhẵn. Thân màu hồng nhạt, các cành có góc. Cụm hoa ở nách gồm 1 hoa đực và 1 hoa cái hoặc chỉ có hoa cái. Hoa đực có cuống rất ngắn, đài 5-6 hình bầu dục mũi mác, đĩa mật gồm những tuyến rất bé, nhị 3. Hoa cái cũng có cuống ngắn, đài 5-6 giống ở hoa đực nhưng rộng hơn một ít, đĩa mật hình đấu có 5 thùy sâu, các vòi nhụy rất ngắn, rời nhau chẻ đôi ở đầu, bầu hình cầu. Quả nang hình cầu. Ra hoa từ tháng 1-10. Cây mọc dại trong vườn, gặp khắp nơi ở các miền nhiệt đới.

Cách sử dụng

Nhổ toàn cây, rửa sạch phơi nắng gần khô, đem phơi trong râm. Cây có vị hơi đắng ngọt, tính mát. Theo kinh nghiệm dân gian, toàn bộ cây được sử dụng làm thuốc, có tác dụng giảm đau, chữa viêm gan, thông tiểu, có nơi còn sử dụng chữa bệnh viêm gan virus B, trị trẻ con cam tích, phù thũng do viêm thận, nhiễm trùng đường tiểu, sỏi bàng quang, viêm ruột, tiêu chảy, họng sưng đau.

Cây chó đẻ răng cưa còn có tác dụng bảo vệ gan cho những người uống nhiều bia rượu, làm giảm nguy cơ nhiễm độc gan. Hiện nay cây chó đẻ răng cưa đã được đưa vào sử dụng làm thuốc rất rộng rãi với các tên gọi như HAMEGA, DIHACA...

Có thông tin là uống cây chó đẻ có thể gây vô sinh, tuy nhiên đây là thông tin không có căn cứ. Trong các nghiên cứu chưa tác giả nào đề cập đến nước sắc cây chó đẻ gây tác dụng phụ này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Diệp hạ châu tại Quần thực vật Trung Hoa

Cây thuốc
U
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Thụy An, Ôn Châu

text:
Thụy An (chữ Hán giản thể: 瑞安市, pinyin: Ruì'ān Shì, âm Hán Việt: Thụy An thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Thụy An có diện tích 1271 km², dân số 1.125.000 người. Mã số bưu chính là của thành phố Thụy An là 325200, mã vùng điện thoại là 0577.

Đơn vị hành chính
Thành phố Thụy An được chia ra các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 12 nhai đạo, 9 trấn và 2 hương.
Nhai đạo: An Dương, Ngọc Hải, Cẩm Hồ, Đông Sơn, Thượng Vọng, Phan Đại, Sân Thăng, Đinh Tín, Tiên Hàng, Phi Vân, Vân Chu, Nam Hải.
Trấn: Đường Hạ, Mã Tự, Đào Sơn, Hồ Lĩnh, Cao Lâu, Đồng Phổ, Cao Thôn, Lâm Xuyên, Bình Dương.
Hương: Bắc Kỉ, Phương Trang.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Chiết Giang
Ôn Châu


title: Pseudelyptron

text:
Pseudelyptron là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: CeBIT

text:
CeBIT là một trong những hội chợ lớn nhất thế giới về kỹ thuật thông tin, được tổ chức hằng năm vào tháng Ba tại Hannover, Đức. CeBIT là chữ đầu tự của Centrum der Büro- und Informationstechnik (Trung tâm của Kỹ thuật Thông tin và Kỹ thuật Văn phòng). Người tổ chức hội chợ là Công ty cổ phần Hội chợ Đức (Deutsche Messe AG).

CeBIT phát triển từ phần triển lãm nằm trong khuôn khổ của Hội chợ Hannover được tổ chức hằng năm từ sau 1947. Bắt đầu từ năm 1970 phần triển lãm này được gọi là Trung tâm của Kỹ thuật Thông tin và Kỹ thuật Văn phòng (Centrum der Büro- und Informationstechnik) sau đó là Trung tâm thế giới dành cho các Kỹ thuật Truyền thông, Thông tin và Văn phòng (Welt-Centrum für Büro-, Informations- und Kommunikationstechnik).

Vào năm 1986 Hội chợ Hannover được chia ra thành Hội chợ công nghiệp Hannover và CeBIT độc lập, một phần cũng là kết quả của một sự phát triển liên tục cả về số lượng các hãng tham gia và về diện tích triển lãm. Ngày 12 tháng 3 năm 1986 CeBIT đầu tiên tách ra khỏi Hội chợ Hannover. Có 2.142 hãng các ngành kỹ thuật viễn thông, thông tin và văn phòng đã trưng bày các sản phẩm của họ trên 200.000 m² diện tích. Ngành viễn thông được đưa vào chương trình của CeBIT lần đầu tiên cũng vào năm này. Mặc dầu có một số chỉ trích về việc tách ra khỏi Hội chợ Hannover để trở thành CeBIT riêng biệt đầu tiên, khoảng 334.000 khách đã đến tham quan hội chợ. Từ đó CeBIT đã phát triển sôi nổi hơn Hội chợ công nghiệp về mặt số lượng khách tham quan. Vào năm 1996 và 1998 CeBIT home ở Hannover được tổ chức như một chi nhánh của CeBIT, chủ yếu trưng bày các trò chơi trên máy tính, trò chơi trên các máy chuyên dụng (tiếng Anh: console), các phần cứng dùng trong trò chơi điện tử và các sản phẩm của ngành điện tử tiêu khiển. Hội chợ này được tổ chức luân phiên với hội chợ IFA ở Berlin (Đức). Games Convention là hội chợ kế thừa của CeBIT home. Mục đích của CeBIT home là kéo các khách cá nhân ra khỏi CeBIT vì họ làm phiền các khách tham quan chuyên môn.

Từ năm 1999 Công ty cổ phần Hội chợ Đức (Deutsche Messe AG) đã tổ chức thêm các triển lãm khác trên thế giới như CeBIT America ở Thành phố New York hay CeBIT Asia ở Thượng Hải.

Tham khảo

Hannover
Hội chợ Đức


title: Hemicordulia ogasawarensis

text:
Hemicordulia ogasawarensis là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Corduliidae. Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Tham khảo

 Odonata Specialist Group 1996. Hemicordulia ogasawarensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Côn trùng Nhật Bản
Hemicordulia


title: Cairate

text:
Cairate là một đô thị ở tỉnh Varese trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 35 km về phía tây bắc của Milan và khoảng 15 km về phía nam của Varese. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.570 người và diện tích là 11,3 km².

Cairate giáp các đô thị: Carnago, Cassano Magnago, Castelseprio, Fagnano Olona, Locate Varesino, Lonate Ceppino, Tradate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Austrolimnophila canuta

text:
Austrolimnophila canuta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Tasiocera jenkinsoni

text:
Tasiocera jenkinsoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tasiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Ārān o Bidgol

text:
Aran - Arran -Ārān o Bidgol () là một thành phố ở tỉnh Isfahan, Iran. Đây là một trong những thành phố sa mạc cổ của tỉnh và gồm hai thành phố riêng Aran và Bidgol. Thành phố này gần Kashan

Trong quá khứ đây là hai làng tách biệt có phương ngữ riêng. Khu vực này nằm trên con đường tơ lụa. Cách đây 40 năm, bức tường chia đôi hai làng đã sụp đổ và hai thị trấn nhỏ đã hợp nhất. Dân số thời điểm hiện tại khoảng 90.000 người.
Phía bắc và đông là sa mạc, thành phố có khí hậu nóng và khô vào mùa hè, lạnh và khô vào mùa đông, quanh năm ít mưa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
ĀRĀN, Encyclopedia Iranica
http://www.persiadesert.com

Tỉnh Isfahan


title: Platynychus javanus

text:
Platynychus javanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Platynychus


title: Hartenstein, Nürnberger Land

text:
Hartenstein là một đô thị ở Nürnberger Land bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Linda

text:
Linda  có thể đề cập đến:
Linda Fuller
Linda Hooks
Linda Pétursdóttir

Xem thêm


title: 519 Sylvania

text:
519 Sylvania

519 Sylvania là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Raymond Smith Dugan phát hiện ngày 20.10.1903 ở Heidelberg, và được đặt theo tên theo rừng mà ông thường đi bộ lang thang trong đó khi còn nhỏ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1903


title: Quinnia

text:
{{Bảng phân loại
| name =  Quinnia
| image = Quinnia sykesi 001.jpg
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Mollusca
| classis = Gastropoda
| unranked_superfamilia = nhánh Vetigastropoda
| superfamilia = Seguenzioidea
| familia = Seguenziidae
| subfamilia = Seguenziinae
| genus =  Quinnia| genus_authority = Marshall, 1988
| synonyms_ref =
| synonyms = Seguenziella Marshall, 1983
| tribus = Seguenziini
}}Quinnia' là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Seguenziidae.

 Các loài
Các loài trong chi Quinnia gồm có:
 Quinnia cazioti (Dautzenberg, 1925)
 Quinnia ionica (Watson, 1878)
 Quinnia laetifica Marshall, 1991
 Quinnia limatula Marshall, 1991
 Quinnia patula (Marshall, 1983)
 Quinnia polita (Verco, 1906)
 Quinnia rushi (Dall, 1927)
 Quinnia sykesi'' (Schepman, 1909)

Chú thích

Tham khảo

Seguenziidae


title: Thập niên 1370

text:
Thập niên 1370 là thập niên diễn ra từ năm 1370 đến 1379.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Họ Cỏ biển

text:
Họ Cỏ biển (danh pháp khoa học: Posidoniaceae) là một họ thực vật có hoa. Nó chỉ chứa 1 chi có danh pháp Posidonia và có khoảng 2 tới 9 loài thực vật biển (gọi chung là "cỏ biển"), được tìm thấy trong khu vực Địa Trung Hải và xung quanh vùng bờ biển phía nam Australia.

Hệ thống APG năm 1998 và hệ thống APG II năm 2003 công nhận họ này như là họ độc chi, được đặt trong bộ Alismatales, thuộc nhánh monocots. Website của APG đưa ra kết luận rằng 3 họ Cymodoceaceae, Posidoniaceae và Ruppiaceae tạo thành một nhánh đơn ngành. Các hệ thống phân loại cũ hơn đưa chi Posidonia vào trong họ Potamogetonaceae hay trong chính họ Posidoniaceae, nhưng coi thuộc về bộ Zosterales.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

Chú thích

Tham khảo
Posidoniaceae  in L. Watson and M. J. Dallwitz (1992 onwards) The families of flowering plants .

Cỏ biển


title: Hydrovatus sinister

text:
Hydrovatus sinister là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Chuyến bay 6895 của Iran Aseman Airlines

text:
Chuyến bay số EP 6895 của Iran Aseman Airlines, là một chuyến bay bằng máy bay Itek Air Boeing 737-219 Advanced Itek Air (đăng ký là EX-009) do hãng Iran Aseman Airlines vận hành, là một chuyến bay thuê bao đã bị rơi ngày 24 tháng 8 năm 2008 (20h30 giờ địa phương) gần Sân bay quốc tế Manas ở Kyrgyzstan khi đang trên đường đi Sân bay Mehrabad nằm ở thủ đô Iran Tehran. Chiếc máy bay này đã rơi khi đang quay lại sân bay xuất phát sau khi có trục trặc kỹ thuật. Ban đầu giới truyền thông nhầm lẫn khi loan tin điểm đến là Sân bay quốc tế Mashhad tại Mashhad, Iran.

Các báo cáo cho biết các thành viên phi hành đoàn đoàn đã báo cáo  "các vấn đề kỹ thuật" ngay sau khi máy bay cất cánh. Trong vòng 10 phút, phi hành đoàn đã báo cáo tình trạng sụt áp nghiêm trọng của ca bin. Khi họ cố hạ cánh khẩn cấp, máy bay này đã rơi cách đường băng sân bay xuất phát 2 km và bùng cháy. Không quân Hoa Kỳ đã phái nhân lực và thiết bị từ căn cứ của mình ở sân bay đến để trợ giúp chính quyền xử lý vụ tai nạn.

Số lượng thương vong
Có 83 hành khách trên máy bay, trong đó 68 người đã thiệt mạng. Người ta báo cáo có ít nhất có 22 người đã sồng sót, bao gồm 7 thành viên phi hành đoàn. Nạn nhân bao gồm các thành viên của đội bóng chuyền một trường trung học Bishkek.

Thông tin về chiếc máy bay bị rơi
Chiếc Boeing 737-219 Advanced với số đuôi đăng ký EX-009 thuộc hãng Kyrgyz Airlines Itek Air. Chiếc máy bay này bay lần đầu vào ngày 16 tháng 6 năm 1980 và đã được bàn giao vào ngày 1 tháng 7 cùng năm cho hãng Air New Zealand. Năm 1995, chiếc máy bay này được chuyển cho hãng hàng không COPA Airlines, và đến năm 2003 được chuyển sang cho hãng Phoenix Aviation. Năm 2005, Phoenix Aviation đổi tên thành AVE.com, tháng 4 năm 2006 thì chiếc máy bay này được sang nhượng cho hãng Itek Air.

Itek Air, cùng với các hãng hàng không khác được cơ quan hàng không của Kyrgyzstan chứng nhận và cấp phép, nằm trong danh sách cấm bay trên không phận các quốc gia Liên minh châu Âu của Liên minh châu Âu do các quan ngại an toàn, do đó cấm bay trên bầu trời các quốc gia vượt qua một cuộc kiểm tra kỹ thuật toàn diện.

Tham khảo

Kyrgyzstan 2008
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2008
Iran Aseman Airlines


title: Graphium antheus

text:
The Larger Striped Swordtail (Graphium antheus) là một loài bướm thuộc họ Papilionidae, found in tropical Africa.

Sải cánh dài 65–70 mm in males and 70–75 mm in females. Fight period is quanh năm, peaking từ tháng 11 đến tháng 12.

The larva feed on Uvaria caffra, Artabotrys monteiroae, Annona reticulata, Annona senegalensis, Artabotrys brachypetalus, Cleistochlamys kirkii, Hexalobus monopetalus, Landolphia ugandensis, Monanthotaxis caffra, Monodora junodi, and Uvaria kirkii.

Hình ảnh

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1779
antheus


title: Paul Robeson

text:
Paul LeRoy Bustill Robeson (9 tháng 4 năm 1898 - 13 tháng 1 năm 1976) là một người đa tài và đặc biệt là một danh ca người da đen của Mỹ.

Tuổi thơ
Cha của ông xuất thân là người mục sư da đen làm nô lệ cho một đồn điền. Robeson 6 tuổi mồ côi mẹ, và lớn lên nhờ sự dạy dỗ của bố. Bố anh rất yêu thương anh, nhưng cũng rất nghiêm khắc. Từ khi học bậc tiểu học, ông đã luôn kiểm tra tình hình học tập của con. Bố của anh biết tiếng Latin và môn đại số nên Robeson không thể nói dối ông được. Bố của anh chưa bao giờ tỏ ra tự hào về con trai mình, dù thành tích của anh luôn đứng đầu lớp chỉ vì kết quả của anh chưa thực sự tuyệt đối. Theo ông, con trai mình có học giỏi nhất mà vẫn chưa đạt đến điểm tuyệt đối, thì có điểm tuyệt đối để làm gì? Hiểu được ý cha, Robeson chưa bao giờ tự đắc, và kết quả của anh luôn là số 1.

Đại học
Robeson học đại học tại Đại học Colombia, không những học giỏi mà anh còn là một danh thủ thể thao. Anh có chân trong đội tuyển thể thao ở 13 trường đại học cho 4 môn: bóng đá, bóng rổ, ném đĩa, bóng chày. Hơn 20 tuổi, Robeson là cầu thủ chuyên nghiệp của Liên đoàn Bóng đá quốc gia. Với khối lượng cơ thể lên tới 1 tạ và chiều cao 1,90 m, anh còn được mời làm tuyển thủ quyền Anh chuyên nghiệp nhưng bố anh không đồng ý.

Tham khảo

Sinh năm 1898
Mất năm 1976
Nam ca sĩ Mỹ
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Tử vong do đột quỵ
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Nam diễn viên người Mỹ gốc Phi
Nam ca sĩ người Mỹ gốc Phi
Chôn cất tại Nghĩa trang Ferncliff
Người Mỹ gốc Anh
Nhà nhân đạo Mỹ


title: Wormaldia myanmari

text:
Wormaldia myanmari là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Philopotamidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Wormaldia


title: Việt Nam tại Olympic Toán học Quốc tế

text:
Do quy định của kì thi chọn học sinh giỏi quốc gia Việt Nam, thí sinh Việt Nam chỉ có thể tham gia nhiều nhất là hai kì Olympic Toán học Quốc tế (IMO) (năm lớp 11 và năm lớp 12). Việt Nam bắt đầu tham gia IMO từ năm 1974 và là nước châu Á đầu tiên tham dự kì thi này. Việt Nam không tham gia các kì IMO 1977 và IMO 1981.
Cho đến nay (2023) đã có 9 thí sinh Việt Nam từng 2 lần giành huy chương vàng liên tiếp, đó là
Ngô Bảo Châu tại IMO 1988 (42 điểm) và 1989 (40 điểm)
Đào Hải Long tại IMO 1994 (41 điểm) và 1995 (40 điểm)
Ngô Đắc Tuấn tại IMO 1995 (42 điểm) và 1996 (37 điểm)  (Bắc Ninh)
Vũ Ngọc Minh tại IMO 2001 (33 điểm) và 2002 (35 điểm)
Lê Hùng Việt Bảo tại IMO 2003 (42 điểm) và 2004 (36 điểm)
Phạm Tuấn Huy tại IMO 2013 (33 điểm) và 2014 (32 điểm)
Nguyễn Thế Hoàn tại IMO 2014 (29 điểm) và 2015 (31 điểm)
Vũ Xuân Trung tại IMO 2015 (34 điểm) và 2016 (31 điểm)
Phạm Việt Hưng tại IMO 2022 (39 điểm) và 2023 (37 điểm)
Có 1 thí sinh Việt Nam giành được 2 huy chương vàng, nhưng không phải 2 lần liên tiếp, đó là Ngô Quý Đăng tại IMO 2020 (36 điểm) và 2022 (42 điểm). Ngô Quý Đăng cũng là thí sinh Việt Nam lớp 10 đầu tiên dự thi IMO (năm 2020).

Trong số 9 thí sinh này thì trừ Vũ Ngọc Minh, Phạm Tuấn Huy và Vũ Xuân Trung là học sinh của Trường Trung học phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Trung học phổ thông chuyên Thái Bình, 6 người còn lại đều là học sinh của Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Ngoài 9 thí sinh này, có 6 thí sinh Việt Nam khác cũng từng 2 lần tham dự đội tuyển IMO (trong đó có 1 lần giành huy chương vàng), đó là:

 Nguyễn Chu Gia Vượng tại IMO 1993 (HCV) và 1994 (HCB)
Đỗ Quốc Anh tại IMO 1997 (HCV) và 1996 (HCĐ)
 Đỗ Quang Yên tại IMO 1999 (HCV) và 1998 (HCB)
 Lê Thái Hoàng tại IMO 1999 (HCV) và 1998 (HCĐ)
 Phạm Kim Hùng tại IMO 2004 (HCV) và 2005 (HCB)
Trương Tuấn Nghĩa tại IMO 2020 (HCV) và 2021 (HCB).

Có 10 thí sinh Việt Nam từng giành điểm tuyệt đối:
Lê Bá Khánh Trình (IMO 1979) của Quốc học Huế, Huế
Lê Tự Quốc Thắng (IMO 1982) của Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong, TP HCM
Đinh Tiến Cường (IMO 1989) và Nguyễn Trọng Cảnh (IMO 2003) của Trường Trung học phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội
Đàm Thanh Sơn (IMO 1984), Ngô Bảo Châu (IMO 1988), Ngô Đắc Tuấn (IMO 1995), Đỗ Quốc Anh (IMO 1997), Lê Hùng Việt Bảo (IMO 2003)
Trong đó, trừ trường hợp của Lê Bá Khánh Trình đạt điểm tuyệt đối là 40 do cách tính điểm đặc biệt năm ông tham dự, các thí sinh còn lại đều đạt điểm 42.

Có 1 thí sinh Việt Nam từng giành giải thưởng đặc biệt là Lê Bá Khánh Trình của Quốc học Huế.

Tính đến năm 2017, sau 41 lần tham dự IMO, nếu tính về thứ hạng, đoàn Việt Nam đạt thành tích tốt nhất tại IMO 1999, 2007 và 2017 (đều đứng thứ 3 toàn đoàn với 3 huy chương vàng, 3 huy chương bạc). Thành tích cao nhất xét trên số huy chương là IMO 2004 với 4 huy chương vàng và 2 huy chương bạc. Năm 2011, đoàn Việt Nam chỉ giành được 6 huy chương đồng, xếp thứ 31 toàn đoàn, là thành tích thấp nhất trong lịch sử 35 lần tham dự IMO của Việt Nam.

Thành tích các đoàn Việt Nam tham dự IMO
Chú thích:  = Huy chương Vàng;  = Huy chương
Bạc;  = Huy chương Đồng; KK = Khuyến khích (Bằng khen)

Ghi chú: có thể sắp xếp nội dung theo các nhóm khi bấm vào ký hiệu ô vuông nhỏ ở tiêu đề các cột ở bảng dưới đây.

Xem thêm
Việt Nam tại Olympic Vật lý Quốc tế
Việt Nam tại Olympic Hóa học Quốc tế
Việt Nam tại Olympic Tin học Quốc tế
Olympic Toán học Quốc tế
Olympic Khoa học Quốc tế
 Việt Nam tại Đại hội Toán học Quốc tế

Chú thích

Liên kết ngoài
Website chính thức IMO
 Báo VietnamNet, Vũ Đình Hòa: Người gắn bó với Olympic Toán quốc tế, thời gian đăng: 14:01, Thứ Bảy, 19/11/2005 (GMT+7)
 Báo VietnamNet, Đâu rồi học sinh giỏi toán 'ngày xưa'?, thời gian đăng: 15:23, Thứ Ba, 22/03/2005 (GMT+7)
 Thông tấn xã Việt Nam, Olympic toán quốc tế: Những thành tích đáng tự hào, 06/07/2005
 Báo Dân trí, Nền Toán học Việt Nam có nguy cơ tiêu vong, thời gian đăng bài: Thứ Hai, 18/05/2009 - 14:00

Olympic Toán học Quốc tế
T


title: Calophasidia cana

text:
Calophasidia cana là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Bắc Úc, Queensland và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Moths Online
Australian Faunal Directory

Chú thích

Calophasidia


title: Lenarchus bicornis

text:
Lenarchus bicornis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Lenarchus


title: Clavigesta

text:
Clavigesta là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Clavigesta purdeyi (Durrant, 1911)
Clavigesta sylvestrana (Curtis, 1850)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: Melanotus diehli

text:
Melanotus diehli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Lapleau

text:
Lapleau  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Suối Hoa Lan

text:
Khu du lịch sinh thái Suối Hoa Lan hay Suối Tử Sĩ thuộc xã Ninh Phú, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Nằm cách thành phố Nha Trang khoảng 18 km về phía Bắc. Đây còn là nơi lưu giữ nhiều dấu tích của người Chăm, một dân tộc đã từng sinh sống từ rất lâu.

Chú thích


title: Sawakaze (tàu khu trục Nhật)

text:
Sawakaze (tiếng Nhật: 澤風) là một tàu khu trục thuộc lớp Minekaze được chế tạo cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản ngay sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chúng là những tàu khu trục hàng đầu của Hải quân Nhật trong những năm 1930, nhưng đã bị xem là lạc hậu vào lúc nổ ra Chiến tranh Thái Bình Dương. Sawakaze hầu như chỉ đảm trách vai trò tuần tra, huấn luyện và tàu mục tiêu trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai cho đến khi Nhật Bản đầu hàng. Cuối cùng nó bị đánh chìm như một hàng rào đê chắn sóng tại lối ra vào cảng Onahama, tỉnh Fukushima vào năm 1948.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục kích thước lớn Minekaze được chấp thuận như một phần trong Chương trình Hạm đội 8-4 của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn năm tài chính 1917-1920, kèm theo lớp Momi cỡ trung vốn chia sẻ nhiều đặc tính thiết kế chung. Được trang bị động cơ mạnh mẽ, những con tàu này có tốc độ cao và được dự định hoạt động như những tàu hộ tống cho những chiếc tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Amagi mà cuối cùng đã không được chế tạo.

Sawakaze, chiếc thứ hai của lớp tàu này, được chế tạo tại xưởng đóng tàu Mitsubishi tại Nagasaki. Nó được đặt lườn vào ngày 7 tháng 1 năm 1918; được hạ thủy vào ngày 7 tháng 1 năm 1919; và được đưa ra hoạt động vào ngày 6 tháng 3 năm 1920.

Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất, Sawakaze được tập hợp cùng với các con tàu chị em Minekaze, Okikaze và Yakaze tại Vùng Hải quân Sasebo để hình thành nên Hải đội Khu trục 2 trực thuộc Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Trong những năm 1930-1932, Hải đội Khu trục 2 được chuyển sang Không Hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong thành phần hộ tống cho tàu sân bay Akagi, để trợ giúp vào việc tìm kiếm và giải cứu những máy bay lâm nạn.

Vào lúc xảy ra Sự kiện Thượng Hải năm 1932, Sawakaze tham gia tuần tra dọc theo sông Dương Tử tại Trung Quốc. Từ năm 1935 đến tháng 12 năm 1938, Sawakaze được phân về Căn cứ Không lực Hải quân Tateyama như một tàu tìm kiếm và cứu nạn, và được dự định để cho nghỉ hưu vào cuối năm 1938; tuy nhiên cùng với việc cuộc Chiến tranh Trung-Nhật ngày càng leo thang, nó được giữ lại trong thành phần chiến đấu thường trực, và được phân về Quân khu Hải quân Yokosuka. Nó tiếp tục đặt căn cứ tại Tateyama cho đến tháng 3 năm 1942.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Sawakaze vẫn còn đặt căn cứ tại Tateyama. Nó được điều về Yokosuka từ tháng 3 năm 1942 và được phân công tuần tra chống tàu ngầm tại lối ra vào vịnh Tokyo trong suốt gần hết thời gian chiến tranh, chỉ thỉnh thoảng hộ tống các đoàn tàu vận tải dọc theo bờ biển Nhật Bản đến Muroran thuộc Hokkaidō hay Kobe. Từ tháng 12 năm 1944, nó được rút khỏi nhiệm vụ chiến đấu thường trực và đảm nhiệm vai trò tàu huấn luyện cho Trường Chiến tranh Chống tàu ngầm Yokosuka. Trong đợt tái trang bị sau cùng vào tháng 2 năm 1945, Sawakaze được bổ sung radar Kiểu 22, bốn pháo phòng không 25 mm Kiểu 96, một bệ phóng rocket 15 cm chín nòng và 36 mìn sâu. Mọi ống phóng ngư lôi và ba tháp pháo chính phía trước đều được tháo bỏ.

Từ tháng 5 năm 1945, Sawakaze phục vụ như một tàu mục tiêu cho việc huấn luyện những chuyến bay tấn công tự sát của một đơn vị kamikaze: Không đoàn Không quân Tokko 1. Sawakaze đang ở tại Yokosuka vào lúc Nhật Bản đầu hàng. Nó được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 15 tháng 9 năm 1945. Cuối cùng nó bị đánh chìm như một hàng rào đê chắn sóng tại lối ra vào cảng Onahama thuộc tỉnh Fukushima vào năm 1948.

Danh sách thuyền trưởng
 Trung tá Kunitaro Kamimoto (sĩ quan trang bị trưởng): 7 tháng 1 năm 1919 - 6 tháng 3 năm 1920
 Trung tá Kunitaro Kamimoto: 6 tháng 3 năm 1920 - 1 tháng 12 năm 1920
 Trung tá Shigehiko Tamura: 1 tháng 12 năm 1920 - 1 tháng 12 năm 1921
 Trung tá Matsujiro Yamada: 1 tháng 12 năm 1921 - 15 tháng 10 năm 1923
 Thiếu tá Shigekazo Matsuda: 15 tháng 10 năm 1923 - 1 tháng 12 năm 1924
 Trung tá Seizo Wada: 1 tháng 12 năm 1924 - 10 tháng 11 năm 1925
 Trung tá Tadashi Ara: 10 tháng 11 năm 1925 - 1 tháng 2 năm 1926
 Thiếu tá Shigeichi Moriguchi: 1 tháng 2 năm 1926 - 15 tháng 11 năm 1927
 Thiếu tá Tsutomu Shibata: 15 tháng 11 năm 1927 - 30 tháng 11 năm 1929
 Thiếu tá Masami Ban: 30 tháng 11 năm 1929 - 14 tháng 11 năm 1931
 Thiếu tá Torazo Kozai: 14 tháng 11 năm 1931 - 1 tháng 12 năm 1931
 Thiếu tá Nam tước Matsuji Ijuin: 1 tháng 12 năm 1931 - 1 tháng 12 năm 1932
 Thiếu tá Saiji Norimitsu: 1 tháng 12 năm 1932 - 25 tháng 5 năm 1934
 Thiếu tá Itsu Ishiwara: 25 tháng 5 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1934
 Thiếu tá Shigeru Ishihara: 15 tháng 11 năm 1934 - 1 tháng 4 năm 1935
 Thiếu tá Toshi Kubota: 1 tháng 4 năm 1935 - 23 tháng 5 năm 1935
 Thiếu tá Nobuichi Yoshimi: 23 tháng 5 năm 1935 - 15 tháng 11 năm 1935
 Thiếu tá Takeji Onizuka: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Kan Mori: 1 tháng 12 năm 1936 - 15 tháng 11 năm 1937
 Thiếu tá Kiyoshi Tomura: 15 tháng 11 năm 1937 - 10 tháng 8 năm 1938
 Thiếu tá Takisaburo Matsubara: 10 tháng 8 năm 1938 - 2 tháng 12 năm 1938
 Thiếu tá Itaru Ishii: 2 tháng 12 năm 1938 - 15 tháng 10 năm 1940
 Thiếu tá Shiro Ono: 15 tháng 10 năm 1940 - 20 tháng 5 năm 1942
 Thiếu tá Junnari Kamiura: 20 tháng 5 năm 1942 - 15 tháng 11 năm 1942
 Thiếu tá Tadaomi Murakami: 15 tháng 11 năm 1942 - 15 tháng 3 năm 1943
 Thiếu tá Kokichi Mori: 15 tháng 3 năm 1943 - 20 tháng 8 năm 1943
 Thiếu tá Kanehumi Ninokata: 20 tháng 8 năm 1943 - 1 tháng 10 năm 1943
 Thiếu tá Gazo Sako: 1 tháng 10 năm 1943 - 25 tháng 8 năm 1944
 Thiếu tá Takeo Shimoda: 25 tháng 8 năm 1944 - 15 tháng 8 năm 1945

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Minekaze
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản


title: Styringomyia idioformosa

text:
Styringomyia idioformosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Saint-Riquier-en-Rivière

text:
Saint-Riquier-en-Rivière là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-Riquier-en-Rivière on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Hội nghị Bình Than

text:
Hội nghị Bình Than là một hội nghị quân sự do vua Trần Nhân Tông triệu tập vào tháng 10 năm 1282 để bàn phương hướng kháng chiến khi quân Mông Nguyên sang xâm lược Đại Việt lần thứ hai.
Mùa đông, tháng 10, vua ngự ra Bình Than đóng ở vũng Trần Xá (Nay là thôn Trần Xá, xã Nam Hưng, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương) họp vương hầu và trăm quan, bàn kế sách công thủ và chia nhau đóng giữ những nơi hiểm yếu.

Đây là hội nghị của những người nắm giữ trọng trách lãnh đạo sự nghiệp giữ nước và chỉ bàn hai vấn đề thiết yếu nhất: đó là xác định phương hướng chiến lược chống xâm lăng và tổ chức bộ máy chỉ huy chống xâm lăng. Ở hội nghị Bình Than, vua Trần Nhân Tông và Thượng hoàng Trần Thánh Tông đã quyết định trao quyền Tổng chỉ huy quân đội cho Trần Quốc Tuấn; Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư làm Phó đô tướng quân.

Trần Khánh Dư tuy trước đó có công, nhưng vì thông dâm với công chúa Thiên Thuỵ, vợ của Hưng Vũ vương Trần Quốc Nghiễn, con trai Trần Quốc Tuấn, nên bị đoạt hết quan tước, tịch thu tài sản. Trần Khánh Dư về ở Chí Linh làm nghề bán than. Lúc vua Trần tới bến Bình Than, Khánh Dư đội nón lá, mặc áo ngắn ở trên một chiếc thuyền lớn chở than củi. Vua Trần thấy vậy cho mời vào.

Chính tại hội nghị này, Trần Quốc Toản vì quá trẻ tuổi nên không được dự đã bóp nát quả cam đang cầm trong tay rồi về tập trung hơn một nghìn gia nô và thân thuộc tham gia kháng chiến.

Địa danh Bình Than
Theo trang 105 trong Đồng Khánh địa dư chí, phần chép về tỉnh Hải Dương thì Bình Than là nơi cùng hội tụ của bốn con sông (Triêm Đức/Thiên Đức, Nguyệt Đức, Nhật Đức và sông Minh Đức ở huyện Phượng Nhãn) để rồi chia thành hai con sông khác là Hàm Giang và sông Thủ Chân. Như thế Bình Than là khu vực xung quanh cửa Đại Than (nơi bắt đầu của sông Thái Bình và sông Kinh Thầy) và vùng đất ven cửa Đại Than (ngày nay thuộc về các huyện như Chí Linh (xã Nhân Huệ), Nam Sách (các xã Hiệp Cát, Nam Hưng), Gia Bình (xã Cao Đức), Lương Tài (các xã Trung Kênh, An Thịnh) đều có khả năng là nơi diễn ra hội nghị Bình Than.

Theo chú thích số 821 và 822 của Đại Việt Sử ký Toàn thư thì Bình Than là đoạn sông Lục Đầu chảy qua huyện Chí Linh, tỉnh Hải Hưng ngày nay (nay là Hải Dương), và vũng Trần Xá (Trần Xá loan) có lẽ là chỗ hợp lưu hai con sông Thái Bình và Kinh Thầy. Chỗ này về sau vẫn còn xã Trần Xá. Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục cũng ghi chú trong phần lời chua rằng Bình Than là tên bến đò ở địa phận xã Trần Xá, huyện Chí Linh; và Chí Linh là đất Bàng Châu xưa, một tên nữa là Bàng Hà (điều này thì có lẽ không chuẩn, do Bàng Hà là tên cũ của vùng đất ngày nay là 2 huyện Thanh Hà và Tiên Lãng); thời thuộc Minh đổi là huyện
Chí Linh; nhà Lê cũng theo tên ấy; nay thuộc tỉnh Hải Dương. Ngày nay tại khu vực ven sông Kinh Thầy này vẫn còn làng Trần Xá thuộc xã Nam Hưng, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương ở tọa độ khoảng , tương đương với xã Trần Xá, tổng Cao Đôi, huyện Chí Linh được chép tại trang 106 trong Đồng Khánh địa dư chí.

Bên cạnh đó còn có xã Đại Than thuộc tổng Vạn Tư (thời Nguyễn, xem Đồng Khánh địa dư chí, phần tỉnh Bắc Ninh), một địa danh nay thuộc xã Cao Đức (ở tọa độ khoảng ), huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, bên bờ nam sông Đuống nơi đổ vào Lục Đầu Giang. Vào khoảng năm 1992 đã một cuộc Hội thảo khoa học về Hội nghị Bình Than tổ chức tại Bắc Ninh, cho rằng Hội nghị Bình Than đã diễn ra tại địa danh nằm trong tỉnh Bắc Ninh. Tuy nhiên, hội nghị này không đạt kết quả do địa danh thuộc tỉnh Bắc Ninh không phù hợp với ghi chép của Đại Việt sử ký toàn thư cũng như của sách địa dư chí (trong cả hai huyện Gia Bình và Lương Tài thời Nguyễn đều không có xã Trần Xá). Song dù vậy, sách Đại cương lịch sử Việt Nam, tập 1, trang 224, xuất bản năm 1997 vẫn viết:

"Bình Than là bến sông lớn trên cửa sông Đuống đổ vào sông Lục Đầu (nay thuộc xã Đại Than, Gia Lương, Bắc Ninh) gần thái ấp Vạn Kiếp của Trần Hưng Đạo, là địa điểm quân sự hiểm yếu".

Tuy nhiên, cần phải lưu ý rằng tháng 2 năm 1242 nhà Trần chia cả nước ra thành 12 lộ. Sử cũ không chép rõ, nhưng căn cứ những tài liệu ghi chép từ trước, thì thấy các lộ như sau: Thiên Trường, Long Hưng, Quốc Oai, Bắc Giang, Hải Đông, Trường Yên, Kiến Xương, Hồng, Khoái, Thanh Hóa, Hoàng Giang, Diễn Châu. Vùng đất ngày nay là hai huyện Gia Bình và Lương Tài thì thời Trần thuộc về huyện Yên Định, lộ Bắc Giang, tới thời Minh là huyện An Định thuộc châu Gia Lâm; trong khi hai huyện Chí Linh và Nam Sách (thời Trần đều thuộc Bàng Châu trong lộ Hải Đông, trong quyển 1 sách An Nam chí lược của Lê Tắc chép là Nam Sách Giang lộ), cho nên có thể thấy kiến giải về hội nghị Bình Than gần vũng Trần Xá là địa điểm thuộc Bắc Ninh có vẻ khiên cưỡng, không phù hợp với các kiến giải của 2 bộ cổ sử.

Cho đến thời điểm hiện tại (năm 2011), các di tích lịch sử xuất xứ, gắn bó với nhà Trần đã được hoàn chỉnh, chỉ duy nhất có Hội nghị Bình Than vẫn còn bỏ ngỏ. Chính vì sự chậm trễ này nên sách giáo khoa lớp 7 về môn lịch sử và Đại cương lịch sử Việt Nam có lẽ đã biên soạn không đúng về địa danh đã được chỉ rõ trong Đại Việt Sử ký Toàn thư và Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục.

Xem thêm
Hội nghị Diên Hồng
Trần Hưng Đạo
Nhà Trần
Trần Khánh Dư
Trần Quốc Toản

Ghi chú

Liên kết ngoài

Lịch sử Việt Nam thời Trần


title: Retzau

text:
Retzau là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Skellig Michael

text:
Skellig Michael (từ chữ Sceilig Mhichíl trong tiếng Ireland, nghĩa là đá của Michael), cũng gọi là Great Skellig, là một đảo đá dốc, cách bờ biển hạt Kerry, Ireland khoảng 15 km về phía tây. Đây là đảo lớn trong 2 đảo mang tên Skellig.
Trong 600 năm, đảo này đã là một trung tâm tu viện quan trọng cho các tu sĩ Kitô giáo Ireland. Một tu viện Celtic Ireland nằm trên đỉnh khối đá cao 230 m, được xây năm 588. Đây là một trong số các tu viện nổi tiếng của châu Âu, nhưng khó tới. Tu viện này đã trở thành di sản thế giới của UNESCO từ năm 1996.

Vì quá xa xôi hẻo lánh, nên cho tới nay ít du khách tới thăm đảo Skellig Michael, do đó cảnh quan tại đây được đặc biệt bảo tồn. Các điều kiện rất đơn sơ bên trong tu viện minh họa lối sống khắc khổ của các Kitô hữu Ireland trước đây. Các tu sĩ sống trong các hang tổ ong (clochan), phía trên cao của các vách đá gần như thẳng đứng.

Lịch sử

Tu viện trên đảo Skellig Michael đã sống sót qua nhiều cuộc tấn công của người Viking trong thế kỷ thứ 9, đặc biệt trong năm 823. Sau đó tu viện được mở rộng đáng kể, với một nguyện đường mới được xây khoảng đầu thiên niên kỷ thứ hai. Cộng đoàn tu sĩ Skellig Michael chưa bao giờ đông - dường như chỉ có khoảng 12 tu sĩ nam và 1 tu viện trưởng. Đôi lần trong thế kỷ thứ 12, các tu sĩ đã dời khỏi Skellig Michael để tới tu viện thánh Augustine ở Ballinskelligs trên đất liền.

Đầu thập niên 1500, Skellig Michael trở thành nơi hành hương hàng năm được ưa chuộng, nhưng không có sự cư trú thường xuyên. Trong thế kỷ thứ 19, người ta đã xây 2 tháp hải đăng tại đây và Great Skellig lại có người cư ngụ, lần này là những người trông coi tháp hải đăng thay phiên nhau. Tháp hải đăng thứ hai vẫn vận hành, dù nó được xây dựng lại trong thập niên 1960 và được tự động hóa từ thập niên 1980. Năm 1986 một số việc tu bổ được thực hiện và một phòng du lịch kết hợp với đảo được thành lập.

Tuy nhiên gần đây, có các biện pháp hạn chế du khách (đặc biệt đi trên các bậc đá cũ), vì cho rằng các du khách gây thiệt hại cho cảnh quan. Các phương pháp luân phiên khác vừa bảo tồn được cảnh quan, trong khi vẫn cho phép các du khách tới tham quan, đã được xem xét.

Thứ Hai, ngày 30.7.2007, nhà bơi lội đường xa Robert Bohane từ Ballinhassig ở hạt Cork đã trở thành người đầu tiên bơi từ Skellig Michael về đất liền. Cuộc bơi bắt đầu lúc 09:07 và chấm dứt trong 6 giờ 29 phút, khi Robert bơi tới bờ ở Portmagee. Có khoảng 200 người trong gia đình, bạn bè và người hâm mộ chào đón. Chuyến bơi vượt đoạn đường dài 18,7 km (11,6 dặm).

Khu bảo tồn thiên nhiên

Cùng với đảo Little Skellig lân cận, nhỏ hơn, Great Skellig là 1 khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng, trong số đó có các loài chim biển như: chim điên (Gannet), hải âu Fulmar, chim mòng biển rixa, chim cụt, chim uria, hải âu cổ rụt, hải âu Hydobatidae, hải âu mũi ống vv...

Tham khảo

Liên kết ngoài

 World Heritage web page
 The Forgotten Hermitage - very thorough website
 Skellig Monastery photos
 A 1994 reappraisal - in French - of the island's dry stone vestiges

Đảo của Ireland
Di sản thế giới tại Ireland


title: L'Union

text:
L'Union  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 146 mét trên mực nước biển. Xã là một ngoại ô của thành phố Toulouse, nằm về phía đông bắc của thành phố Toulouse. Dân số năm 2006 khoảng 12.300 người.

L'Union được lập thập niên 1790 trên cơ sở sáp nhập Belbèze và Cornaudric.

Biến động dân số

Theo chiều kim đồng hồ, L'Union giáp Saint-Jean, Montrabé, Gramont và Borderouge.

Di tích

Tham khảo

Union


title: Amblyptilia punoica

text:
Amblyptilia punoica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở Peru.

Sải cánh dài khoảng 25 mm. Con trưởng thành bay từ end tháng 3 đến the beginning of tháng 4.

Chú thích

Tham khảo

Amblyptilia
Động vật đặc hữu Peru


title: Trichocentrum bicallosum

text:
Trichocentrum bicallosum là một loài lan được tìm thấy ở México (Oaxaca, Chiapas) to Trung Mỹ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

bicallosum


title: Trigonodes

text:
Trigonodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Trigonodes angolensis (Weymer, 1908)
 Trigonodes disjuncta (Moore, 1882)
 Trigonodes cephise (Cramer, [1779])
 Trigonodes hyppasia (Cramer, [1779])
 Trigonodes lucasii Guenée, 1852

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Trigonodes at funet.fi

Catocalinae


title: Cerithiopsis melvilli

text:
Cerithiopsis melvilli là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Jay and Drivas mô tả năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 2002


title: Marchemaisons

text:
Marchemaisons là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 155 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne


title: Tân Hưng, Bàu Bàng

text:
Tân Hưng là một xã thuộc huyện Bàu Bàng, tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Hưng có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Phú Giáo và xã Hưng Hòa
Phía nam giáp thị xã Bến Cát và xã Lai Hưng
Phía tây giáp xã Lai Hưng
Phía bắc giáp thị trấn Lai Uyên.

Xã Tân Hưng có diện tích 32,99 km², dân số năm 2021 là 9.770 người, mật độ dân số đạt 296 người/km².

Hành chính
Xã Tân Hưng được chia thành 5 ấp: 1, 2, 3, 4, 5.

Lịch sử
Xã Tân Hưng được thành lập năm 1979, thuộc vùng kinh tế mới của tỉnh Sông Bé trước đây.

Giao thông
Xã Tân Hưng nằm ở phía đông Quốc lộ 13.

Chú thích

Tham khảo


title: 4177 Kohman

text:
4177 Kohman (1987 SS1) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 9 năm 1987 bởi Edward L. G. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell. It is one of very few asteroids located in the 2: 1 mean motion resonance with Sao Mộc. Tênd in honor thuộc Truman Paul Kohman professor of nuclear chemistry ở Carnegie Mellon University.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Paul von Rennenkampf

text:
Paul von Rennenkampf, còn gọi là Pavel Karlovich von Rennenkampf (), 17 tháng 4 năm 1854 – 1 tháng 4 năm 1918) là một vị tướng nước Nga, phục vụ trong quân đội đế quốc Nga hơn 40 năm. Ông tham gia thế chiến thứ nhất.

Ông gia nhập quân đội đế quốc Nga từ năm 19 tuổi. Năm 1900, ông được chức thiếu tướng.

Ông bị quân Bolshevik bắt giữ và sát hại dã man năm 1918

Tham khảo
Who's Who: Paul von Rennenkampf

Tham khảo

Tướng Đế quốc Nga
Quân nhân Nga Thế chiến thứ nhất


title: Saulxerotte

text:
Saulxerotte  là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Rosnay, Vendée

text:
Rosnay là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 14,11 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 507 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 46 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rosnay trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Rosnay


title: Massa

text:
Massa là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này là tỉnh lỵ tỉnh Massa-Carrara trong vùng Toscana. Massa có diện tích 94,1 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 69.097 người. Thành phố nằm ở thung lũng sông Frigido, gần Alpi Apuane, 5 km so với biển Tyrrhenia.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Massa giáp với các đô thị:

Tham khảo

Thành phố của Ý
Đô thị tỉnh Massa-Carrara


title: Piane Crati

text:
Piane Crati là một thị xã và comune  ở tỉnh Cosenza trong vùng Calabria miền nam nước Ý.
Đô thị Piane Crati có diện tích 2 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là 1447 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cosenza


title: Classical Gas

text:
"Classical Gas" là một đoạn nhạc trình diễn của Mason Williams. Tựa đề bài hát ban đầu là "Classical Gasoline" nhưng đã được người chép nhạc đổi thành "Classical Gas". Trong bản thu gốc, Williams chơi guitar và được một dàn nhạc đệm phía sau. Nó được phát hành trong tháng 2 năm 1968 trong album The Mason Williams Phonograph Record. Vào tháng 8 năm 1968 bản nhạc đạt được vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng Hoa Kỳ và bán được hơn một triệu bản (bài nhạc cũng đạt đến vị trí cao nhất trong cuộc điều tra của Billboard Easy Listening). Williams đã thu âm lại giai điệu với chỉ một nhạc cụ duy nhất là guitar trong album năm 1970 của ông Hand Made. Ông cũng thu một phiên bản khác với Mannheim Steamroller vào năm 1987.

Nhà soạn nhạc, Mason Williams, là người viết nhạc chính cho Smothers Brothers Comedy Hour vào thời điểm phát hành bài hát. Bài hát được biểu diễn trên truyền hình lần đầu tiên qua buổi diễn và Williams đã trình diễn vài lần với nhiều phiên bản khác nhau. Sau khi bài hát vươn lên tốp 10, Williams đã nhờ một nhà làm phim thử nghiệm có tên Dan McLaughlin dựng một đoạn phim video về những tác phẩm nghệ thuật cổ điển được thu thập vào thời điểm của bài nhạc, sử dụng hiệu ứng hình ảnh mà ngày nay gọi là kinestasis. Tác phẩm tiên phong, "3000 năm nghệ thuật", xuất hiện lần đầu vào mùa hè năm 1968 và có lẽ đã đưa bài hát lên vị trí cao hơn trong bảng xếp hạng.

Giải thưởng
Vào năm 1969 đoạn nhạc này giành được ba giải Grammy: Bản hòa âm xuất sắc nhất, Trình diễn pop đương đại xuất sắc nhất, nhạc cụ, và Sắp đặt nhạc cụ xuất sắc nhất.
Vào năm 1998 Broadcast Music Incorporated (BMI) đã dành cho giải Tuyên dương về Thành tựu đặc biệt. Bản nhạc đã được trình diễn trên năm triệu lần và trở thành bản hòa âm nhạc cụ được chơi trên sóng radio nhiều nhất mọi thời đại của BMI.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Classical Gas
 Trang web chính thức của Mason Williams
 Broadcast Music, Inc
 Giải Grammy

Nhạc hòa tấu
Nhạc phim
Bài hát năm 1968
Đĩa đơn năm 1968
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Bài hát trong phim
Bài hát nhạc dạo chương trình truyền hình


title: Ferrières-lès-Scey

text:
Ferrières-lès-Scey là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Ossaea palenquensis

text:
Ossaea palenquensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ossaea
Thực vật được mô tả năm 1978
Thực vật Ecuador


title: Saint-Senoux

text:
Saint-Senoux (, Gallo: Saent-Senór) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Senoux được gọi là Sennonais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Senoux

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Cirriphora

text:
Cirriphora là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

Tortricidae


title: Quasimus abruptus

text:
Quasimus abruptus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: Hẻm núi Ironbridge

text:
Hẻm núi Cầu sắt là một hẻm núi sâu có sông Severn chạy qua nằm ở Shropshire, Anh. Nó được hình thành đầu tiên bởi một dòng chảy từ Hồ Lapworth vào thời kỳ băng hà cuối cùng nay đã bị rút cạn. Những tảng đá trong hẻm núi bị bào mòn dần theo thời gian để lộ những mỏ than lộ thiên, quặng sắt, đá vôi và cả đất sét lửa cho phép khu vực phát triển kinh tế nhanh chóng trong Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất.

Ban đầu nó được gọi là Hẻm núi Severn, hẻm núi hiện nay được lấy tên theo cây Cầu Sắt nổi tiếng ở đó, là cây cầu sắt đầu tiên thuộc loại này trên thế giới, và một biểu tượng của ngành công nghiệp bắt đầu từ đó. Cây cầu được xây vào năm 1779 để nối thị trấn công nghiệp Broseley với thị trấn khai mỏ Madeley và trung tâm công nghiệp đang phát triển Coalbrookdale.

Có hai lý do khiến cho địa điểm này rất có ích với ngành công nghiệp thời gian đầu. Các nguyên liệu thô gồm sắt, đá vôi, than, dùng cho ngành sản xuất sắt, đá lát và đồ sứ được phát hiện và khai thác dễ dàng ở hẻm núi. Con sông rộng và sâu cho phép vận chuyển dễ dàng các hàng hoá ra biển.

Hình thành
Hẻm núi bao quanh con sông Severn nằm ở phía Bắc con lạch Bristol Channel. Nó được hình thành vào cuối kỉ băng hà. Mực nước của hồ tăng lên tới khi nó có thể chảy qua ngọn đồi về phía Nam. Dòng chảy này làm xói mòn ngọn đồi hướng con hẻm núi và vĩnh viễn làm lệch hướng phía Bắc của con sông Severn.

Thị trấn hẻm núi
Con hẻm nằm trong vùng hai thị trấn Telford và Wrekin. Nó bao gồm phần lớn của Hẻm cầu sắt chảy qua vùng Telford và Wrekin Council, và bao gồm các khu vực bằng nhau như Ironbridge, Caolbrookdale và Coalport và một phần của Jackfield.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ironbridge Gorge Visitor Information
 Telford Culture Zone
 Tourism Website for Ironbridge
 Ironbridge Gorge Tourism website
 ITV Local footage at Ironbridge Gorge
 Photo of the Gorge from the air
 The Ironbridge Gorge by Virtual Shropshire
 World Heritage Site information from UNESCO
 Map of UNESCO World Heritage Site
 Ironbridge Archaeology
 Green Wood Centre
 Severn Gorge Countryside Trust
 Green Gym
 Landslides in the Ironbridge Gorge by the British Geological Survey

Cách mạng công nghiệp
Di sản thế giới tại Anh


title: Austrolimnophila multitergata

text:
Austrolimnophila multitergata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: An Hòa, Sa Đéc

text:
An Hòa là một phường thuộc thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Phường An Hòa có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Phường 1
Phía tây giáp huyện Lai Vung và xã Tân Quy Tây
Phía nam giáp xã Tân Phú Đông
Phía bắc giáp phường Tân Quy Đông.

Phường An Hòa có diện tích 6,41 km², dân số năm 2004 là 7.490 người, mật độ dân số đạt 1.168 người/km².

Hành chính
Phường An Hòa được chia thành 4 khóm: Tân An, Tân Bình, Tân Hòa, Tân Thuận.

Lịch sử
Địa bàn phường An Hòa trước đây thuộc xã Tân Quy Tây, thị xã Sa Đéc.

Ngày 30 tháng 11 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 194/2004/NĐ-CP. Theo đó, thành lập phường An Hòa trên cơ sở 641,10 ha diện tích tự nhiên và 7.490 người của xã Tân Quy Tây.

Ngày 14 tháng 10 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 113/NQ-CP về việc thành lập thành phố Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp. Phường An Hòa trực thuộc thành phố Sa Đéc.

Chú thích

Tham khảo


title: Tapinotaspis chalybaea

text:
Tapinotaspis chalybaea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Tapinotaspis
Động vật được mô tả năm 1899


title: Estamariu

text:
Estamariu là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Urgell, tỉnh Lleida, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida
Alt Urgell


title: Saint-Florentin (tổng)

text:
Tổng Saint-Florentin là một tổng của Tỉnh của Yonne.

Cuộc cải cách các tổng năm 1926 không ảnh hưởng đến tổng Saint-Florentin.

Phân chia hành chính
Tổng Saint-Florentin được chia thành 5 xã:
Chéu;
Germigny;
Jaulges;
Saint-Florentin;
Vergigny.

Tham khảo

Saint-Florentin


title: Yodo-dono

text:
, còn được gọi là  và đôi khi là Đại Ngu viện (大虞院) hoặc Đại Quảng viện (大廣院), là một trong các thiếp được sủng ái nhất của Toyotomi Hideyoshi, sau chính thất Nene.

Trong thời đại Edo, bà thường được gọi là Yodo-Gimi, một cái tên làm giảm phẩm giá của bà. Yodo-Dono nổi tiếng bởi xuất thân và gia thế, cũng như việc bà trở thành người được Toyotomi Hideyoshi, người đàn ông quyền lực nhất lúc bấy giờ, sủng ái và mê đắm. Trong văn hóa người Nhật, bà thường được cho là một yêu cơ mê hoặc đàn ông, và thường bị lên án vì dẫn đến sự diệt vong của gia tộc Toyotomi.

Tiểu sử
Yodo-Dono bổn danh là Thiển Tỉnh Trà Trà (淺井茶茶; Azai ChaCha), con gái của Azai Nagamasa (淺井長政; Thiển Tỉnh Trường Chính) và Oichi, em gái của Oda Nobunaga. Theo vai vế, bà là cháu gọi Oda Nobunaga bằng cậu. Bà sinh vào khoảng năm 1569, tại Tỉnh Ōmi, bên trong thủ phủ Tiểu Cốc thành (小谷城; おだにじょう). Trong nhà bà còn có 2 em gái là Ohatsu và Oeyo, những người về sau cũng trở thành các quý phu nhân ảnh hưởng trong lịch sử Nhật Bản. Ngoài ra, bà còn có một người em trai duy nhất là Manjumaru.

Năm 1570, Azai Nagamasa phá vỡ liên minh với Oda Nobunaga và chiến tranh 3 năm liền cho đến năm 1573, khi quân đội của Nobunaga bao vây Nagamasa tại lâu đài Odani. Trước khi hạ thành, Nobunaga đã gửi tối mật thư đòi em gái là Oichi phải trở về an toàn cùng với 3 người con gái. Lâu đài Odani thất thủ, cha và em trai của bà tự sát bằng seppuku.

Cái chết của Nobunaga năm 1582 khiến lộ ra sự thù địch giữa Shibata Katsuie và Toyotomi Hideyoshi về vấn đề kế vị. Theo kế sách của Oda Nobutaka, mẹ của ChaCha là Oichi kết hôn với Shibata Katsuie, nhằm thiết lập sự ràng buộc giữa Katsuie và gia tộc Oda. Tuy nhiên ngay sau đó, quân đội của Katsuie bị đánh bại trong trận Shizugatake.

Khi bị vây hãm ở Lâu đài Kitanosho, Katsuie khuyên Oichi đưa 3 người con gái đi trốn thoát, nhưng Oichi chỉ sai người đưa ba con gái đi trốn, còn bản thân bà cùng Katsuie quyết định chết cháy khi lâu đài bị phóng hỏa. Trước khi qua đời, Oichi viết thư nhờ Hideyoshi chăm sóc Chacha cùng với hai người chị em khác của bà.

Dưới sự bảo hộ của Toyotomi Hideyoshi, ChaCha lớn lên trong yên bình cùng 2 người em gái, và Toyotomi Hideyoshi nhận ChaCha làm con nuôi. Tuy nhiên, càng lớn ChaCha càng đẹp và quyến rũ, và Toyotomi Hideyoshi đã quyết định nạp ChaCha làm thiếp của mình. Khi đó, ông đã có chính thất là Phu nhân Nene, xuất thân từ một gia đình daimyo có gia thế lớn.

Thiếp của Hideyoshi
Azai ChaCha trở thành thiếp của Hideyoshi và sau đó chuyển đến lâu đài Yodo, từ đó bà được gọi là Yodo-Dono vì lẽ đó. Vợ của Hideyoshi, Phu nhân Nene vốn không thể sinh nở, do đó phu nhân Yodo-Dono được thừa hưởng nhiều đặc quyền của bà. Bà có hai con trai với Hideyoshi, Toyotomi Tsurumatsu, bị chết trẻ, và Toyotomi Hideyori, sinh vào năm 1593, người trở thành người thừa kế hợp pháp của Hideyoshi.

Năm 1594, gia tộc Toyotomi chuyển đến lâu đài Fushimi, nhưng bi kịch ập đến khi Hideyoshi qua đời năm 1598 và gia tộc Toyotomi mất đi phần lớn ảnh hưởng và vị thế của mình. Yodo-Dono chuyển đến lâu đài Osaka với con trai Hideyori, âm mưu việc phục hồi lại gia tộc Toyotomi. Sau khi Hideyoshi qua đời, bà nhận pháp hiệu Đại Quảng viện (大廣院), sau đổi thành Đại Ngu viện (大虞院).

Tokugawa Ieyasu, người năm quyền kiểm soát từ Hideyori sau cái chết của cha cậu bé, giờ xem Hideyori như vật cản trên con đường thống nhất Nhật Bản. Đại thần Ishida Mitsunari thấy được nguy cơ của Tokugawa và gây chiến với ông ta, tạo nên trận Sekigahara. Tuy nhiên, Mitsunari thất bại và bị giết chết, Tokugawa sau đó thành lập cơ sở của mình tại Thành Edo.

Năm 1614, Tokugawa Ieyasu bắt đầu tấn công Thành Osaka để tiêu diệt gia tộc Toyotomi. Mặc dù quân của Toyotomi chỉ bằng nửa quân số của Tokugawa, nhưng họ đã đánh bật được 200.000 lính của Tokugawa và bảo vệ được vòng thành phía ngoài của lâu đài. Tuy nhiên, Tokugawa tìm cách khóa tay Toyotomi lại bằng cách lấp các con hào bảo vệ lâu đài, làm cho nó mất đi khả năng phòng thủ của mình.

Thấy tình hình không có lợi, Tokugawa Ieyasu quyết định ký hòa ước với Hideyori.

Tự sát

Năm 1615, vào mùa hạ, Tokugawa Ieyasu tiến hành Cuộc vây hãm Ōsaka, Thành Osaka bị Tokugawa bao vây nhiều tháng trời. Yodo-Dono và con trai Hideyori, cùng các đại thần Ōno Harunaga và Ōkurakyōnotsubone tự sát, kết thúc triều đại của gia tộc Toyotomi.

Yodo-Dono qua đời ngày 4 tháng 6 năm 1615, hưởng thọ 49 tuổi. Bà sau đó được an táng tại Thái Dung tự (太融寺), có pháp hiệu đầy đủ là Đại Quảng viện điện anh nham (大廣院殿英巖); Đại Ngu viện anh nghiêm đại thiện định ni (大虞院英嚴大禪定尼) và Đại Ngu viện hoa nhan diệu hương (大虞院花顏妙香).

Văn hóa đại chúng
Người ta nói rằng, phu nhân Yodo-Dono đã ngoại tình với rất nhiều chư hầu của Toyotomi, hai người nổi tiếng nhất là Ishida Mitsunari và Oono Harunaga, cả hai đều rất trung thành với Hideyori. Những sự suy đoán lan rộng vì Hideyoshi không có con với vợ và các thê thiếp khác của mình và có một người vô sinh. Bà đôi khi bị coi là một người phụ nữ đáng ghét, người làm mê đắm Toyotomi Hideyoshi, chiếm mất vị trí đáng ra thuộc về vợ của Toyotomi Hideyoshi, và cố điều khiển gia tộc Toyotomi để phục vụ cho lợi ích của mình, gián tiếp dẫn đến sự diệt vong của toàn gia tộc.

Tuy nhiên, nhiều người tin rằng những lời buộc tội chống lại bà thực ra là một chiến dịch tuyên truyền được khuyến khích bởi Mạc phủ Tokugawa. Vì phu nhân Yodo—Dono là người bảo hộ cho Toyotomi Hideyori trẻ tuổi, người thực chất đang lãnh đạo Thành Osaka và gia tộc Toyotomi, việc bôi nhọ hình ảnh của bà sẽ giúp đỡ cho việc Tokugawa dễ khai mào chiến tranh với các hành động quân sự chống lại lâu đài Osaka.

Yodo Gimi xuất hiện trong bản tiếp theo của seri game Onimusha Capcom, Onimusha: Dawn of Dreams, với vai trò là thiếp của Toyotomi Hideyoshi và chị của nhân vật chơi được O-Hatsu, người gọi âu yếm Yodo bởi tên thuở nhỏ của bà, "Cha-Cha". Bà bị chuyển thành Genma Mother Tree, và được thay thế bằng Ophelia, người giả dạng làm bà. Ophelia, Genma High Priestess, là thành viên của Genma Triumvirate, với mục đích cuối cùng là làm sống lại Genma/Demon God of Light Fortinbras bằng cách sử dụng Hideyoshi làm vỏ ngoàil. Yodo được Soki và những người bạn giải cứu, và chạy trốn khỏi lâu đài Fushimi. Vào cuối game, ta thấy Yodo nay sống với em gái O-Hatsu của mình.

Bà cũng xuất hiện trong tiểu thuyết Shogun của James Clavell với tên gọi phu nhân Ochiba, người không ưa Toranaga (Tokugawa Ieyasu) vì ông biết con trai bà không phải là con của Taikō (Toyotomi Hideyoshi). Tuy nhiên, bà ngưỡng mộ và tin vợ góa của Taikō, Yodoko (Nene), người khuyên bà và Toranaga kết hôn để Nhật Bản vẫn có thể thống nhất, và khi người thừa kế, Yaemon (Toyotomi Hideyori) đến tuổi trưởng thành, cậu có thể nhận quyền thống trị một cách an toàn. Trong tiểu thuyết tiếp theo của James Clavell, cũng giống trong lịch sử, Toronaga cuối cùng giam Ochiba và Yaemon trong lâu đài, yêu cầu họ tự sát.

Link liên quan

Xem thêm
 Toyotomi Hideyoshi
 Toyotomi Hideyori
 Tokugawa Ieyasu
 Nene
 Oichi
 Cuộc vây hãm Ōsaka

Tham khảo

Sinh năm 1560
Mất năm 1615
Thời kỳ Sengoku
Thời kỳ Azuchi-Momoyama
Thời kỳ Edo
Quý tộc Nhật Bản
Sinh thập niên 1560


title: Thiên thể

text:
Trong thiên văn học hiện đại, thiên thể là các thực thể, các tập hợp hay những cấu trúc đáng kể trong vũ trụ mà sự tồn tại của chúng được khoa học ngày nay chứng nhận. Điều đó không có nghĩa là khoa học sẽ không thể phủ định sự tồn tại hiện thời của chúng như trường hợp các thiên thể Themis, Neith. Những kiến thức mới có thể làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về bản chất của thiên thể như Sao Diêm Vương, Ceres, buộc các nhà khoa học phải thống nhất việc tái phân chia trạng tính của chúng. Các thiên thể được xác định trên cơ sở các bằng chứng khoa học gián tiếp được coi là các thiên thể giả thuyết.

Trong tiếng Anh khi đi liền với tính từ "thiên văn học" (astronomical), thuật ngữ thiên thể dễ bị dùng lẫn với astronomical bodies (tạm dịch khối thể thiên văn học). Từ khối thể (body) nói đến các vật thể đơn lẻ như một hành tinh, nhưng nó cũng được dùng để nói về đến các vành đai tiểu hành tinh. Các thuật ngữ vật thể vũ trụ (celestial objects) hay khối thể vũ trụ (celestial bodies) chỉ khác với trường hợp trên là chúng không bao gồm Trái Đất.

Dưới đây là danh sách phân loại tổng quát các thiên thể theo vị trí trong vũ trụ và theo cấu trúc.

Từ nguyên
Chữ Hán: 天體/天体, nghĩa: "vật thể trên trời".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 SkyandTelescope.com SkyChart
 Monthly skymaps for every location on Earth

Thuật ngữ thiên văn học
Danh sách liên quan đến thiên văn học