title: Khoa học

text:
Khoa học (Tiếng Anh: science, Chữ Hán: 科學) là hệ thống kiến thức về những định luật, cấu trúc và cách vận hành của thế giới tự nhiên, được đúc kết qua từng giai đoạn lịch sử thông qua việc quan sát, mô tả, đo đạc, thực nghiệm, phát triển lý thuyết bằng các phương pháp khoa học. Thông qua các phương pháp nghiên cứu có kiểm soát, nhà khoa học sử dụng cách quan sát các dấu hiệu biểu hiện mang tính vật chất và bất thường của tự nhiên nhằm thu thập thông tin, rồi sắp xếp các thông tin đó thành dữ liệu để phân tích nhằm giải thích cách thức hoạt động, tồn tại của sự vật hiện tượng. Một trong những cách thức đó là phương pháp thử nghiệm nhằm mô phỏng hiện tượng tự nhiên dưới điều kiện kiểm soát được và các ý tưởng thử nghiệm. Tri thức trong khoa học là toàn bộ lượng thông tin mà các nghiên cứu đã tích lũy được. Định nghĩa về khoa học được chấp nhận phổ biến rằng khoa học là tri thức đã được hệ thống hóa.

Trong tiếng Việt, "khoa học", "kỹ thuật" và "công nghệ" đôi khi được dùng với nghĩa tương tự nhau hay được ghép lại với nhau (chẳng hạn "khoa học kỹ thuật"). Tuy vậy, khoa học khác với kỹ thuật và công nghệ. Kỹ thuật là việc ứng dụng kiến thức khoa học để mang lại giá trị thực tiễn như việc thiết kế, chế tạo và vận hành những công trình, máy móc, quy trình và hệ thống một cách hiệu quả và kinh tế nhất. Còn công nghệ là sự ứng dụng những phát minh khoa học vào những mục tiêu hoặc sản phẩm thực tiễn và cụ thể phục vụ đời sống con người, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp hoặc thương mại.

Lịch sử khoa học

Khoa học theo nghĩa rộng đã tồn tại trước kỷ nguyên hiện đại và trong nhiều nền văn minh cổ, nhưng khoa học hiện đại đánh dấu một bước phát triển vượt bậc khác biệt rất xa trong cách tiếp cận của nó so với thời kỳ trước đó. Những thành công từ những kết quả mà nó mang lại đã làm cho định nghĩa khoa học theo nghĩa chặt chẽ hơn gắn liền với giai đoạn hiện nay. Từ trước kỷ nguyên hiện đại rất lâu, cũng có một bước chuyển biến quan trọng khác đó là sự phát triển triết học tự nhiên cổ đại trong thế giới nói tiếng Hy Lạp cổ.

Tiền triết học
Khoa học theo nghĩa nguyên thủy của nó là từ chỉ kiến thức hơn là từ chỉ việc theo đuổi kiến thức. Đặc biệt, nó là loại kiến thức mà con người có thể giao tiếp và chia sẻ với nhau. Ví dụ: như kiến thức về sự vận động của những vật trong tự nhiên đã được thu thập trong thời gian dài trước khi được chép thành lịch sử và dẫn đến sự phát triển tư duy trừu tượng phức tạp, như được thể hiện qua công trình xây dựng các loại lịch phức tạp, các kỹ thuật chế biến thực vật có độc để có thể ăn được, và các công trình xây dựng như các kim tự tháp. Tuy nhiên, không có sự phân định rõ ràng giữa kiến thức về những điều thực tế đã diễn ra trong mỗi cộng đồng và các kiểu kiến thức chung khác như thần thoại hoặc truyền thuyết.

Nghiên cứu triết học về tự nhiên

Trước khi phát minh hay khám phá ra khái niệm về "tự nhiên" (tiếng Hy Lạp cổ phusis), của các nhà triết học tiền Socratic, các từ tương tự có khuynh hướng được dùng để miêu tả "cách" tự nhiên mà một cái cây phát triển, và ví dụ như "cách" mà một bộ tộc tôn thờ một vị thần đặc biệt nào đó. Vì lẽ đó, có thể xem những người này là những nhà triết học đầu tiên theo nghĩa hẹp, và cũng là những người đầu tiên phân biệt rõ ràng giữa "tự nhiên" và "tục lệ". Do đó, khoa học đã được phân biệt là kiến thức về tự nhiên, và những gì là sự thật đối với mỗi cộng đồng, và tên gọi của việc theo đuổi những kiến thức như thế là triết học — lĩnh vực của những nhà vật lý-triết học đầu tiên. Họ chủ yếu là những nhà tư tưởng hoặc các nhà lý thuyết, đặc biệt quan tâm đến thiên văn học. Ngược lại, việc cố gắng sử dụng kiến thức về tự nhiên để bắt chước tự nhiên được các nhà khoa học cổ điển xem như là một quan tâm phù hợp hơn đối với các nhà nghiên cứu hạng thấp hơn.

Phân loại cơ bản

Các lĩnh vực khoa học thường được chia thành 4 nhóm:
 Khoa học tự nhiên: nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên (kể cả đời sống sinh học)
 Khoa học xã hội: nghiên cứu hành vi con người và xã hội
 Khoa học hình thức: bao gồm toán học
 Khoa học ứng dụng: nghiên cứu và ứng dụng

Những nhóm chính là khoa học thực nghiệm, trong đó kiến thức phải được dựa trên những hiện tượng quan sát được và có khả năng được thử nghiệm để kiểm nghiệm tính đúng đắn của nó bởi các nhà nghiên cứu khác nhau làm việc trong cùng điều kiện. Ngoài ra còn có các ngành liên quan được nhóm lại thành các khoa học liên ngành và khoa học ứng dụng, chẳng hạn như khoa học kỹ thuật và khoa học sức khỏe. Các thể loại khoa học này có thể bao gồm các yếu tố của các ngành khoa học khác nhưng thường có thuật ngữ và cơ quan chuyên môn riêng.

Khoa học thuần túy là các môn học bao gồm các phương diện triết lý, tôn giáo, khoa học, tín ngưỡng, xã hội học, nhân chủng học, chính trị học, luận lý học, đạo đức học, tâm lý học, phân tâm học, thần kinh bệnh học, ngôn ngữ học, tôn giáo học huyền bí học. Khoa học ứng dụng là khoa học chính xác sử dụng các kiến thức thuộc một hay nhiều lĩnh vực của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội để giải quyết những vấn đề thực tế. Nó có liên hệ mật thiết hoặc đồng nhất với kỹ nghệ. Khoa học ứng dụng có thể sử dụng để phát triển công nghệ.

Toán học, được phân loại là khoa học thuần túy, có cả sự tương đồng và khác biệt với các ngành khoa học tự nhiên và xã hội. Nó tương tự như khoa học thực nghiệm ở chỗ nó bao gồm một phương pháp nghiên cứu khách quan, thận trọng và có hệ thống lĩnh vực kiến thức. Nó là khác nhau vì để xác minh kiến thức, toán học sử dụng phương pháp tiên nghiệm hơn là phương pháp thực nghiệm. Khoa học thuần túy, trong đó bao gồm các số liệu thống kê và logic, có vai trò quan trọng đối với các ngành khoa học thực nghiệm. Các tiến bộ trong khoa học thuần túy thường dẫn đến những tiến bộ lớn trong các ngành khoa học thực nghiệm. Các ngành khoa học thuần túy rất cần thiết trong việc hình thành các giả thuyết, lý thuyết và định luật, cả hai phát hiện và mô tả bằng làm thế nào sự việc xảy ra (khoa học tự nhiên) và con người suy nghĩ và hành động như thế nào (khoa học xã hội).

Triết học khoa học

Các nhà khoa học thường thừa nhận một tập hợp các giả định cơ bản cần thiết để biện minh cho phương pháp khoa học: (1) tồn tại một thực tại khách quan được chia sẻ bởi những người quan sát duy lý; (2) thực tại khách quan này được cai quản bởi các định luật tự nhiên; (3) những quy luật này có thể được khám phá bằng các quan sát có hệ thống và thí nghiệm. Triết học về khoa học tìm kiếm một hiểu biết sâu sắc hơn về những giả định bên dưới này nghĩa là gì và liệu chúng có đúng đắn hay không.

Niềm tin rằng các lý thuyết khoa học tái hiện hoặc nên tái hiện một thực tại siêu hình khách quan được gọi là chủ nghĩa hiện thực. Nó có thể trái với chủ nghĩa phản hiện thực, quan điểm cho rằng sự thành công của khoa học không phụ thuộc vào việc nó phải chính xác hay không vào các thực thể không thể quan sát được như electron. Một hình thức của chủ nghĩa phản hiện thực là chủ nghĩa duy tâm, niềm tin rằng tâm trí hay ý thức là yếu tố căn bản nhất, rằng mỗi tâm trí sinh ra thực tại của nó . Trong một thế giới quan duy tâm, cái đúng với một tâm trí không nhất thiết phải đúng với các tâm trí khác.

Có nhiều trường phái tư tưởng khác nhau trong triết học về khoa học. Lập trường phổ biến nhất là chủ nghĩa duy nghiệm, cho rằng tri thức được tạo ra bởi một quá trình bao gồm quan sát và các lý thuyết khoa học là kết quả của việc khái quát hóa từ những quan sát như vậy . Chủ nghĩa duy nghiệm thường bao gồm chủ nghĩa quy nạp, một lập trường mà cố gắng giải thích các lý thuyết tổng quát có thể được biện minh từ một số hữu hạn các quan sát, và do đó, từ một số hữu hạn các bằng chứng thường nghiệm hiện có để khẳng định các lý thuyết khoa học. Điều này là cần thiết bởi số lượng các tiên đoán mà các lý thuyết tạo ra là vô hạn, có nghĩa là chúng không thể được biết từ hữu hạn các bằng chứng chỉ sử dụng logic diễn dịch. Nhiều phiên bản của chủ nghĩa duy nghiệm tồn tại, mà nổi bật là thuyết Bayes và phương pháp giả thuyết-diễn dịch.

Thuyết duy nghiệm trái với thuyết duy lý, lập trường ban đầu gắn với Descartes, cho rằng tri thức được tạo ra bởi trí năng con người, không phải bằng quan sát. Thuyết duy lý phê phán là một tiếp cận thế kỷ 20, được đề cập bởi triết gia Áo-Anh Karl Popper. Popper bác bỏ cách thuyết duy nghiệm mô tả mối liên hệ giữa lý thuyết và quan sát. Ông tuyên bố rằng các lý thuyết không phải được sinh ra bởi quan sát, mà quan sát được thực hiện dưới ánh sáng của các lý thuyết và lý thuyết chỉ bị ảnh hưởng bởi quan sát khi xung đột với nó. Popper đề xuất thay thế tính có thể kiểm đúng với tính có thể kiểm sai như là ranh giới lý thuyết khoa học (với phi khoa học), và thay thế phép quy nạp bằng phép kiểm sai như là một một phương pháp thực nghiệm. Xa hơn, Popper còn tuyên bố rằng chỉ có thực sự một phương pháp phổ quát, không riêng gì cho khoa học: phương pháp phủ định của phê phán, thử và sai. Nó bao hàm tất cả các sản phẩm của tâm trí con người, bao gồm khoa học, toán học, triết học và nghệ thuật .

Cách tiếp cận khác, thuyết công cụ, nhấn mạnh tính ích dụng của lý thuyết như các công cụ để giải thích và dự đoán hiện tượng. Nó coi các lý thuyết khoa học như các hộp đen mà chỉ có đầu vào (các điều kiện ban đầu) và đầu ra (các dự đoán) là đáng để quan tâm. Hệ quả của quan điểm này là các thực thể lý thuyết, các cấu trúc logic được coi là những thứ cần được phớt lờ và các nhà khoa học không nên làm ồn ã về chúng (như cuộc tranh luận trong diễn giải về cơ học lượng tử). Gần với thuyết công cụ là thuyết duy nghiệm kiến tạo mà theo nó, tiêu chuẩn chính cho sự thành công của một lý thuyết khoa học là những gì nó nói về các thực thể quan sát được là đúng.

Khoa học thực nghiệm

Một quan điểm hoài nghi, cần sự chứng minh, là những gì đã được thực hiện bằng thực tiễn trong khoảng 10.000 năm trước đây, với Alhazen, Doubts Concerning Ptolemy, theo Bacon (1605), và C. S. Peirce (1839–1914), họ đã ghi nhận rằng một cộng đồng sau đó sẽ thành lập để giải quyết những điểm nghi ngờ này. Các phương pháp tìm tòi/tìm hiểu một vấn đề đã được biết trong hàng ngàn năm, và đã triển khai từ lý thuyết thành thực tiễn. Ví dụ như dùng cách đo lường là cách tiếp cận thực tế để giải quyết các tranh chấp trong cộng đồng.

John Ziman chỉ ra rằng việc nhận dạng yếu tố liên chủ thể là nền tảng cho sự sáng tạo của tất cả tri thức khoa học. Ziman cho thấy làm thế nào mà các nhà khoa học có thể xác định được những yếu tố liên quan này qua nhiều thế kỷ:  (minh họa trang 164) cho thấy làm thế nào các nhà thực vật học phương tây được đào tạo ngày nay có thể xác định loài Artemisia alba từ các ảnh được chụp từ các loại được liệu của Trung Quốc từ thế kỷ XVI, và Ziman xem khả năng này là 'khả năng chấp nhận' ('perceptual consensibility'). Ziman sau đó thực hiện consensibility, dẫn đến điểm đồng thuận, rồi tiêu chuẩn đánh giá về kiến thức đáng tin cậy.

Đo lường

Đo lường cung cấp các chuẩn mực về độ lớn trong quan sát và thí nghiệm, là một bước quan trọng trong nghiên cứu khoa học (khoa học tự nhiên và khoa học xã hội).

Trong vật lý và công nghệ, đo lường được thực hiện bằng cách so sánh giữa đại lượng vật lý cần đo với đại lượng vật lý cùng thể loại, nhưng ở những điều kiện tiêu chuẩn (thường là không thay đổi theo thời gian) gọi là đơn vị đo. Việc đo này đem lại một con số thể hiện mối liên hệ về độ lớn giữa đại lượng cần đo và đơn vị đo. Đồng thời, nếu có thể, đo lường cũng cho biết sai số của con số trên (sai số phép đo).

Đơn vị SI

Toán học và khoa học thuần túy

Toán học là thành phần thiết yếu trong khoa học. Một trong những chức năng quan trọng của toán học trong khoa học là nó đóng vai trò trong việc thể hiện những "mô hình" khoa học. Việc quan sát và thu thập các số liệu đo đạc, cũng như các giả thiết và dự đoán, thường đòi hỏi việc sử dụng nhiều kiến thức về toán học. Ví dụ như số học, đại số, hình học, lượng giác và vi tích phân tất cả đều cần thiết cho vật lý học.

Những ứng dụng của khoa học máy tính nhằm mô phỏng các hiện trạng của thế giới thực giúp cho con người hiểu rõ hơn về các vấn đề khoa học hơn là cách tiếp cận chỉ từ toán học thuần túy. Theo Society for Industrial and Applied Mathematics, công cụ tính toán bằng máy tính hiện quan trọng như học thuyết và thí nghiệm trong tri thức khoa học tiên tiến.

Phương pháp khoa học

Cộng đồng khoa học
Cộng đồng khoa học là nhóm bao gồm tất cả các nhà khoa học, trong đó có các nhóm nhỏ các nhà khoa học làm việc chuyên về các lĩnh vực khoa học, và trong các tổ chức cụ thể; bao gồm các hoạt động liên ngành và xuyên tổ chức.

Các tổ chức khoa học

Các cộng đồng học thuật với mục đích trao đổi thông tin và phát huy tư tưởng khoa học và thực nghiệm đã tồn tại từ thời kỳ Phục Hưng. Viện nghiên cứu cổ nhất còn tồn tại là  ở Ý, viện này được thành lập năm 1603. Viện hàn lâm khoa học quốc gia là các tổ chức khoa học đặc biệt và chỉ có ở một số quốc gia, như sớm nhất là Royal Society của Anh thành lập năm 1660 và của Pháp là  thành lập năm 1666.

Văn liệu khoa học
Có nhiều dạng văn liệu khoa học được xuất bản. Các tạp chí khoa học có mục đích truyền thông và lưu trữ những kết quả nghiên cứu được thực hiện ở các trường đại học và những cơ sở có chức năng nghiên cứu khác. Các tạp chí khoa học đầu tiên là Journal des Sçavans sau đó là Philosophical Transactions, đã bắt đầu xuất bản năm 1665. Kể từ đó, tổng số các hoạt động xuất bản theo định kỳ tăng lên đều. Đến năm 1981, theo ước tính, số tạp chí khoa học và công nghệ đã xuất bản là 11.500. Thư viện Y quốc gia Hoa Kỳ (United States National Library of Medicine) hiện có số đầu mục tạp chí là 5.516 bao gồm các bài báo liên quan đến khoa học sự sống. Mặc dù các tạp chí được viết bằng 39

Các tạp chí khoa học như New Scientist, Science & Vie và Scientific America phục vụ cho nhu cầu của rộng rãi độc giả và cung cấp các tóm tắt phi kỹ thuật trong các lĩnh vực phổ thông của nghiên cứu, bao gồm các khám phá nổi bật và tiến bộ trong các lĩnh vực nghiên cứu nhất định. Các sách khoa học còn quan tâm đến lợi ích của nhiều người hơn. Một cách dần dần, thể loại khoa học viễn tưởng, chủ yếu là mang tính giả tưởng, kích thích tưởng tượng của cộng đồng và truyền tải các ý tưởng, nếu không phải là các phương pháp của khoa học.

Các nỗ lực gần đây để phát triển và tăng cường sự liên kết giữa các bộ môn khoa học và phi khoa học như văn học, hay cụ thể hơn, là thơ, bao gồm trong chương trình Creative Writing Science phát triển bởi Quỹ Văn học Hoàng Gia .

Xem thêm
 Sách khoa học cổ
Phê phán khoa học
Bảng danh mục các ngành khoa học
Danh mục các nghề nghiệp khoa học
Khoa học chuẩn tắc
Đại cương về khoa học
Khoa học bệnh hoạn
Cận khoa học
Khoa học trong văn hóa đại chúng
Những cuộc chiến tranh khoa học
Bất đồng khoa học
Lịch sử khoa học
 Khoa học tự nhiên
 Khoa học xã hội

Chú thích

Tham khảo
(bằng tiếng Việt)
 Khoa học và các khoa học: La science et les sciences. Gilles-Gaston Granger; Phan Ngọc, Phan Thiều dịch. Nhà xuất bản Thế giới, 1995, 147tr, (Tôi biết gì? Que sais-je? Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại)
 Danh từ, thuật ngữ khoa học công nghệ và khoa học về khoa học. B.s: Đỗ Công Tuấn (ch.b), Nguyễn Tiến Đức, Lê Thị Hoài An. Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật, Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, 2001, 179tr
 Từ điển khoa học và kỹ thuật Anh-Việt: Khoảng 95.000 mục từ. B.s: Trương Cam Bảo, Nguyễn Văn Hồi, Phương Xuân Nhàn. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, 2002, 1220tr
(bằng tiếng Anh)
 The origins of modern science 1300 - 1800. H. Butterfield - New York: The Macmillan company, c 1958, x, 242tr
 Science in History. J. D. Bernal - 4th ed. - Cambridge: The M.I.T Press, c 1969, Tr. 695-1003, XXV
 The history of science in western civilization. L. Pearce Williams, Henry John Steffens University press of America, 1977
 Studies in history of sciences. Ed.: S. Chatterfee,. - Calcutta: The Asiatic society, 1997, XIII, 240tr
 Feyerabend, Paul (2005). Science, history of the philosophy, as cited in  of. Oxford Companion to Philosophy. Oxford.

 Papineau, David. (2005). Science, problems of the philosophy of., as cited in
 .

 Đọc thêm
 Augros, Robert M., Stanciu, George N., "The New Story of Science: mind and the universe", Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, c1984. ISBN 0-89526-833-7
 Baxter, Charles

 Cole, K. C., Things your teacher never told you about science: Nine shocking revelations Newsday, Long Island, New York, 23 tháng 3 năm 1986, pg 21+
 Feynman, Richard "Cargo Cult Science"
 Gopnik, Alison, "Finding Our Inner Scientist" , Daedalus, Winter 2004.
 Krige, John, and Dominique Pestre, eds., Science in the Twentieth Century, Routledge 2003, ISBN 0-415-28606-9
 Kuhn, Thomas, The Structure of Scientific Revolutions, 1962.
 McComas, William F.  Rossier School of Education, University of Southern California. Direct Instruction News. Spring 2002 24–30.

 Levin, Yuval (2008). Imagining the Future: Science and American Democracy. New York, Encounter Books. ISBN 1-59403-209-2
 Stephen Gaukroger. The Emergence of a Scientific Culture: Science and the Shaping of Modernity 1210-1685. Oxford, Clarendon Press, 2006, 576 pp.

 Liên kết ngoài

Tin tức
 Nature News. Science news by the journal Nature''
 New Scientist. An weekly magazine published by Reed Business Information
 ScienceDaily
 Science Newsline
 Sciencia
 Discover Magazine
 Irish Science News from Discover Science & Engineering
 Science Stage Scientific Videoportal and Community

Tài liệu
 Euroscience:
 Euroscience Open Forum  (ESOF)
 Science Council
 Science Development in the Latin American docta
 Classification of the Sciences Dictionary of the History of Ideas
 "Nature of Science" University of California Museum of Paleontology
 United States Science Initiative. Selected science information provided by U.S. Government agencies, including research and development results.

Tri thức
Bài cơ bản dài trung bình
Thuật ngữ khoa học
Phân loại chủ đề chính
Bài viết chủ đề chính
Quan sát


title: Hat Yai

text:
Hat Yai (; cũng gọi Haad Yai) là thành phố phía nam Thái Lan, gần biên giới Malaysia. Tọa độ địa lý: . Với dân số năm 2005 là 155.585 ở khu vực thành phố và 700.000 người ở vùng đô thị, Hat Yai là thành phố lớn nhất Tỉnh Songkhla và thường bị nhầm lẫn là tỉnh lỵ tỉnh này.

Tên gọi Hat Yai là viết tắt của "Ma Hat Yai", có nghĩa là cây Ma Hat.

Trường đại học Hoàng tử Songkla có khu trường sở (campus) lớn nhất ở Hat Yai.

Giao thông vận tải
Thành phố này có sân bay Quốc tế Hat Yai.

Nhà ga xe lửa Hat Yai, nhà ga lớn nhất là một nhà ga đường sắt quốc tế ở nam Thái Lan, thông qua 28 chuyến tàu khách mỗi ngày (26 của Đường sắt Thái Lan và 2 của Đường sắt Malaysia).
Một đường sắt song song nữa là tuyến Đường sắt cao tốc châu Á (AH2) bắt đầu từ Hat Yai và chạy dọc theo bờ biển phía đông của Bán đảo Malaysia.

Cơ cấu dân số
Hat Yai có tỷ lệ dân Đạo Hồi và người gốc Hoa nhiều bất kỳ thành phố lớn tương đương nào khác của phía bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tên ban đầu của Hat Yai là Khok Sa-Met Choon, đây là một ngôi làng nhỏ cho đến khi tuyến đường sắt phía nam được xây dựng ở đây. Đoạn đường sắt giao nhau giữa thị xã Songkhla và tuyến chính đầu tiên được đặt ở khu vực Utapao nhưng sau đó được di dời về Khok Su-Met Choon năm 1922 khi khu vực Utapao trở nên hay bị lũ lụt. Khok Su-Met Choon chỉ có 4 khu nhà ở vào thời đó nhưng do đầu tư của Khun Niphatchinnkhon (謝枢泗, Jia Gi Si, 1886-1972, Hakkian Người Hoa), nhà thầu xây đường sắt nối Nakhon Si Thammarat đến Pattani, Khok Su-Met Choon nhanh chóng phát triển thành một thị trấn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 hatyaicity.go.th

Thành phố của Thái Lan
Khu dân cư ở tỉnh Songkhla


title: Chélan

text:
Chélan  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 236 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: 6528 Boden

text:
6528 Boden (1993 FL24) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6528 Boden

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Hapalochilus

text:
Hapalochilus là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Colletes aureocinctus

text:
Colletes aureocinctus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1946


title: Lespinasse, Haute-Garonne

text:
Lespinasse  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 119 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: The Doors

text:
The Doors là ban nhạc rock huyền thoại của Mỹ, được thành lập năm 1965 ở Los Angeles, California, bởi ca sĩ Jim Morrison, keyboard Ray Manzarek, guitar Robby Krieger, và tay trống John Densmore. The Doors dẫn đầu trong số các band nhạc gây nhiều tranh cãi nhất trong thập niên 60 bởi sự hoang dã, những ca từ khó hiểu, và những hành vi không thể đoán trước trên sân khấu của Jim Morrison. Sau khi Morrison mất vào năm 1971, ba thành viên còn lại đã tiếp tục duy trì ban nhạc cho đến khi giải thể vào năm 1973.

Dù chỉ tồn tại 8 năm, The Doors vẫn nhận được sự tôn sùng của công chúng cũng như chiếm được vị trí có tầm ảnh hưởng trong ngành âm nhạc. Theo RIAA, họ đã bán được 32.5 triệu album chỉ riêng tại Hoa Kỳ.

Lịch sử

1965-1968

Những ngày đầu tiên
Vào tháng 7-1965, 2 sinh viên trường đại học UCLA (University of California, Los Angeles) là Jim Morrison và Ray Manzarek đã có cơ hội gặp mặt nhau tại bãi biển Venice, California. Morrison nói với Manzarek "Trong đầu tôi đang nảy ra những giai điệu rock and roll tuyệt vời, và với sự cổ vũ của Manzarek, anh đã hát thử ca khúc Moonlight Driver. Rất ngưỡng mộ trước ca khúc này của Morrison, Mazarek đã rủ anh thành lập 1 ban nhạc.

Trong lúc đó thì Mazarek đang chơi cho ban nhạc Rick & the Ravens cùng với 2 người anh trai, còn tay trống John Densmore cũng đang ở một ban nhạc khác, The Psychedelic Rangers. Hai người biết đến nhau qua lớp dạy thiền. Vào tháng 8, John đã gia nhập nhóm cùng Mazarek cùng Jim. Trong cùng tháng, ban nhạc tuyển thêm tay guitar Robby Krieger, và phần còn lại, như tất cả mọi người đã biết, là lịch sử. Mọi người đã thống nhất lấy tên The Doors để đặt tên cho ban nhạc. Xuất phát của cái tên độc đáo này chính là từ một dòng trong bài The Marriage of Heaven and Hell của nhà thơ người Anh William Blake.
Vào năm 1966, ban nhạc thường trình diễn ở câu lạc bộ London Fog, và sau đó chuyển vào hộp đêm Whiskey A Go Go.  Ngày 8-10, Jac Holzman, giám đốc hãng ghi âm Elecktra, đã nhận ra tài năng của The Doors, và ký với ban một hợp đồng ghi âm vào ngày 18-8. Tuy nhiên, sau một thời gian thì Whiskey A Go Go đã cấm ban nhạc trình diễn ở đây, sau lần trình diễn siêu phẩm The End. Trong The End, Jim đã kể lại câu chuyện về vua Oedipus theo những ý tưởng quái gở của anh, rằng Oedipus đã giết cha và quan hệ tình dục với mẹ hắn. Tuy nhiên, về sau, The End đã được tạp chí Rolling Stones đánh giá là bài hát thứ 328 trong Top 500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại.

Album Debut
Album mang tên ban nhạc, The Doors được phát hành vào tuần đầu tiên của tháng 1-1967. Các bài hát được ghi âm tại phòng thu Sun Set Recording, từ ngày 24 đến 31 tháng 8-1966. Cùng với sự phát hành, ban nhạc còn giới thiệu 2 đĩa đơn là "Break On Through (To the Other Side)" và "Light My Fire". Riêng "Light My Fire" là đĩa đơn đầu tiên do hãng Elektra phát hành đạt hạng một trên top Billboard, và bán được hơn một triệu bản. Đĩa đơn này còn được lọt vào Top 100 Solo guitar hay nhất thế kỉ 20 do tạp chí Guitar World công bố.

Xuất hiện trên truyền hình
Vào ngày 25-8-1967, The Doors lần đầu tiên xuất hiện trên truyền hình Mỹ trong loạt chương trình Malibu U, biểu diễn ca khúc Light My Fire. Tuy nhiên lần quay này không được đánh giá cao và nhanh chóng bị quên lãng, cho đến khi ban xuất hiện trong show Ed Sullivan, mọi người mới chú ý tới ban.

Vào tháng 5-1967, The Doors được khán giả quốc tế biết đến qua việc ghi âm ca khúc The End cho hãng Canadian Broadcasting Corporation (CBC) tại O'Keefe Centre, Toronto.

Ngày 24-12, ban nhạc thu âm sống hai ca khúc "Light My Fire" và "Moonlight Drive" cho chương trình Jonathan Winters Show. Từ ngày 26 đến ngày 28, họ tiếp tục trình diễn ở Winterland Ballroom, San Francisco. Sau đó, họ lại chơi ở Denver trong hai ngày 30, 31 tháng 12. Kết thúc năm cũ, và một năm mới đầy hứa hẹn đang đến với The Doors.

Strange Days
The Doors đã dành nhiều tuần liền trong SunSet Studios để ghi âm album thứ hai của ban, "Strange Days", với những kĩ thuật ghi âm tân tiến. Album này khá thành công về mặt doanh thu và xếp thứ ba trong Top Billboard.

Rắc rối tại New Haven
Vào ngày 9-12-1967, The Doors diễn 1 show tại sân New Haven, thuộc New Haven, tiểu bang Connecticut. Show diễn này đã kết thúc bằng việc Jim bị cảnh sát địa phương bắt giữ.

Lý do tại sao Jim bị bắt cho đến ngày nay vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên mọi người tin rằng anh đã gặp một cặp tình nhân trong nhà vệ sinh, và đang quấy rối họ thì một viên sĩ quan cảnh sát xuất hiện. Trên sân khấu, Jim vẫn dùng những lời lẽ tục tĩu để nói với khán giả, giải thích vụ việc vừa xảy ra trong nhà vệ sinh và xem thường cảnh sát. Anh đã bị tóm và kéo khỏi sân khấu. Một cuộc biểu tình xảy ra, mọi khán giả đều đổ ra đường phố. Sau đó Jim bị đưa về đồn, chụp ảnh và bị phạt tiền vì các thiệt hại do vụ lộn xộn gây ra.

Sau này Jim đã nói lại vụ việc này qua bài hát "Peace Frog", album "Morrion Hotel" năm 1970. Lời bài hát có một đoạn như sau:"Blood in the streets in the town of New Haven."

Waiting for the Sun
Việc thu âm và phát hành album thứ ba thật căng thẳng và khó khăn. Thời gian này Jim đang chìm trong rượu và thuốc lá, còn nhà sản xuất Paul Rothchild thì đã bác bỏ dự án "The Celebration of the Lizard" của Jim vì cho rằng nó không thể thu về doanh thu lớn. Tuy nhiên, ban nhạc vẫn diễn rất nhiều show ngoài trời, gây ra nhiều vụ ẩu đả điên cuồng giữa khán giả và cảnh sát, đặc biệt là tại Chiagaco Colesium ngày 5-10.

Cũng trong thời gian này, có thể nói các thành viên đã cạn kiệt cảm hứng sáng tác, và họ đang đi tìm chất liệu mới cho những sáng tác của mình. Chính vì vậy, "Waiting For The Sun" đã trở thành album hay nhất của ban nhạc. Đĩa đơn "Hello, I Love You" là đĩa thứ hai và cuối cùng xếp hạng 1 của The Doors tại Mỹ.

Năm 1968 đã có một cuộc tranh cãi về bản quyền bài hát "Hello, I Love You" khi giới báo chí chỉ ra một đoạn nhạc trong bài khá giống với "All Day and All of the Night" của The Kinks. Bản thân các thành viên của The Kinks cũng đồng ý với nhận xét này, và tay guitar Dave Davies thường thêm đoạn "Hello, I Love You" vào bài hát "All Day and All of the Night" khi biểu diễn với ý châm biếm The Doors.

The Doors bay tới Anh, lần đầu tiên họ diễn ở phạm vi ngoài Bắc Mỹ. Ban nhạc đã tổ chức một buổi họp báo tại thư viên ICA, Luân Đôn và biểu diễn một buổi tại nhà hát The Roundhouse. Buổi diễn này đã được truyền hình trực tiếp trong chương trình "The Doors Are Open" của hãng Granada Tivi. Sau đó, The Doors biểu diễn thêm vài ngày nữa tại châu Âu cùng Jefferson Airplane. Có một show thật đáng nhớ, vì trong khi đang hát, Jim đã gục ngã trên sâu khấu bởi sự lạm dụng quá đáng rượu và thuốc phiện.

Ban nhạc bay về Mỹ, diễn thêm khoảng 9 show nữa rồi tập trung ghi âm album thứ tư của họ. Năm đó kết thúc với sự thành công vang dội của đĩa đơn "Touch Me", được phát hành vào tháng 12-1968, và đạt vị trí số 3 trong bảng xếp hạng Mỹ.

1969-1973

Sự cố tại Miami
Một show diễn của The Doors ngày 3-1-1969, tại sân vận động Dinner Key Auditorium, Miami, Florida, Jim đã gây ra một loạt vụ việc tai tiếng. Jim đã la hét thách thức, chửi rủa khán giả, và nói những lời ngông cuồng. Trong cuộc hỗn loạn đã xảy ra vài hành động quá khích, như Jim đã tụt quần ra và hướng dương vật của mình về phía khán giả.

Đầu tiên, hành động này chỉ được coi như những hành vi quá khích của Jim, cũng như là các nghệ sĩ rock khác. Tuy nhiên, sau khi một bản báo cáo về buổi diễn được công bố, thì chỗ kín của Jim đã làm nên một "hiệu ứng bóng tuyết" trong làng giải trí. Vào ngày 3-5, một lệnh bắt Jim vì tội khiêu dâm tục tĩu đã được ban hành, và các show diễn sau đều phải hủy bỏ.

The Doors chỉ xuất hiện lại với buổi ghi hình đặc biệt của hãng PBS vào cuối tháng tư. Họ đã biểu diễn các bài hát trong album sắp phát hành, "The Soft Parade".

Ban nhạc tiếp tục lưu diễn với sự xuất hiện tại nhà hát Chicago Auditorium Theater vào ngày 14-6. Họ tiếp tục diễn ở Hollywood vào ngày 21 và 22-7. Vào thời kì này, Jim bắt đầu để râu, mặc trang phục hippie, đeo kính màu và luôn ngồi trên một chiếc ghế đẩu khi biểu diễn. The Doors cũng góp phần khai mạc và bế mạc show diễn Toronto Rock and Roll Revival

Khi bế mạc show diễn, Jim hát siêu phẩm "The End" và nói với khán giả rằng anh rất vinh dự khi được đứng cùng sân khấu với một loạt các thiên tài âm nhạc như Eric Clapton, Chuck Berry, John Lennon, Little Richard,...

The Soft Parade
Album thứ tư, "The Soft Parade", được phát hành vào tháng 6-1969, có chứa âm hưởng nhạc Pop và sử dụng cả kèn, khác xa so với chất nhạc ban đầu của The Doors. Đĩa đơn "Touch Me" còn có sự cộng tác của nghệ sĩ thổi kèn Curtis Amy.

Trong thời kì này, Jim càng ngày càng uống nhiều rượu, khiến anh không thể hát và sáng tác trong phòng thu. Sự việc này kéo dài, chi phí để duy trì phòng thu tăng lên theo cấp số nhân, khiến The Doors trên bờ sụp đổ.

Tuy nhiên, bất chấp những hành vi bất thường của Jim, những đòi hòi về kĩ thuật ghi âm mới, The Soft Parade vẫn được phát hành và thật sự thành công về doanh thu. "Touch Me", "Tell All The People", "Wild Child", "Shaman's Blues" đều là những ca khúc đáng nhớ với phần ca từ và guitar thật tuyệt vời.

Morrison Hotel
Tháng 11-1969, Jim tự khiến mình gặp rắc rối khi đã uống rượu quá chén và chống lại nhân viên hàng không trong chuyến bay tới bang Phoenix, Azirona để xem The Rolling Stones biểu diễn. Cho đến tận tháng 4 Jim mới được tha bổng khi diễn viên người Mỹ Tom Baker được bảo lãnh, và bảo rằng Jim là bạn đồng hành anh ta.

Sau khi Jim được tha, ban nhạc chơi 2 đêm liền tại The Felt Forum, New York và nhận được sự cổ vũ rất nhiệt tình.

Album thứ năm, "Morrison Hotel", với bài hát mở đầu "Roadhouse Blues" đã mang âm hưởng hard rock xuyên suốt album. Morrison Hotel có vài sự đổi mới mà trước đây The Doors chưa bao giờ có, đó là các bài hát kỉ niệm và những bàn tình ca nhẹ nhàng. Album đã xếp hạng 4 tại Mỹ.
Dave Marsh, chủ biên tạp chí Creem đã nói:"Đây là album Rock and Roll tuyệt vời nhất mà tôi từng nghe. Khi The Doors tập trung, họ là số một. Tôi chắc chắn rằng đây là album hay nhất tôi từng nghe...", tạp chí Rock Magazine "không còn nghi ngờ gì nữa, đây là album hay nhất của họ cho đến nay". Album này cũng đánh dấu sự quay trở lại của Jim trong việc sáng tác chính.

Sau sự thành công của Morrison Hotel và một loạt show diễn để quảng cáo cho album, Jim phải ra hầu tòa tại phiên tòa ở Miami.

Tham khảo

Ban nhạc rock
Ban nhạc Mỹ
Ban nhạc thập niên 1960
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Bộ ba âm nhạc
Nghệ sĩ của Elektra Records
Ban nhạc từ Los Angeles
Chấm dứt năm 1973 ở California
Khởi đầu năm 1965 ở California
Ban nhạc rock California
The Doors


title: 8209 Toscanelli

text:
8209 Toscanelli (tên chỉ định: 1995 DM2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Piero Sicoli và Pierangelo Ghezzi ở Osservatorio Astronomico Sormano ngày 28 tháng 2 năm 1995. Nó được đặt theo tên Paolo dal Pozzo Toscanelli, nhà thiên văn học, nhà toán học Ý thế kỷ 15.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pseudolimnophila eremnonota

text:
Pseudolimnophila eremnonota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Paracolletes plumatus

text:
Paracolletes plumatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Paracolletes
Động vật được mô tả năm 1853


title: Spermophagus hottentotus

text:
Spermophagus hottentotus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Bulbophyllum loherianum

text:
Bulbophyllum loherianum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

L


title: Chuyến bay 128 của Carpatair

text:
Chuyến bay 128 của Carpatair, chiếc Saab 2000 (số đuôi YR-SBI) khỏi hành từ Chişinău, Moldova đến Timişoara chở 51 người, phải hạ cánh khẩn cấp tại Sân bay quốc tế Traian Vuia, miền tây România, khi không có bánh răng đáp phía trước, ngày 28 tháng 2, 2009 lúc 09:44 UTC+2, 07:44 UTC.

Chiếc Saab 2000 mang theo 47 hành khách và 4 thành viên tổ lái đang hành trình từ thủ đô Chisinau của Moldova tới Timisoara. Theo cảnh sát biên giới Romania, máy bay mang 11 người Romania, 23 người Moldova, 9 người Ý, 2 người Hy Lạp và 2 người Đức. Toàn bộ tổ lái là người Moldova.

Nguyên nhân
Bộ phận hạ cánh trước bị kẹt và chiếc máy bay bay vòng quanh sân bay quốc tế Timisoara khoảng 2 giờ đồng hồ, dùng hết nhiên liệu để tránh bị hỏa hoạn trước khi hạ cánh khẩn xuống một lớp xốp dài 200m do lực lượng cứu hỏa trải sẵn. Một trong các phi công sau đó nói rằng họ phát hiện bộ phận hạ cánh có trục trặc khi ở cách sân bay khoảng 10 km và đã thông báo cho các quan chức hàng không.

Phi công Iurie Oleacov, 37 tuổi, người Moldova, nói: "Chúng tôi không hoảng sợ, chúng tôi đã được tập luyện cho tình huống kiểu như thế". Tuy nhiên, anh nói rằng chưa vấp phải tình huống này trong thực tế. "Tất cả hành khách đều ổn."

Điều tra
Trong một cuộc đối thoại giữa phi công và một nhân viên điều hành bay, nhân viên này thông báo máy bay có thể hạ cánh trong vòng 10 phút. Phi công trả lời rằng máy bay sắp hết nhiên liệu và cần phải hạ cánh trong 5 phút. Sau đó, yêu cầu được chấp nhận.

Theo cơ quan phụ trách các vấn đề khẩn cấp, ít nhất 10 xe cứu thương và 3 xe cứu hỏa đã chờ sẵn bên dưới. Theo hãng Carpatair, Oleacov và một phi công khác người Moldova tên là Leonid Babischi, 47 tuổi, là những người có nhiều kinh nghiệm. Theo Iancu Leonida, người phụ trách lực lượng cứu thương ở Timisoara, không có ai bị thương song mọi người rất hoảng sợ.

Chú thích

Carpatair 128
Carpatair 128
Carpatair 128
128
Chuyến bay của Carpatair
Romania 2009


title: Lực lượng biên phòng

text:
Lực lượng Biên phòng là một lực lượng vũ trang của quốc gia, chuyên giữ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh, trật tự biên giới quốc gia (trên đất liền, hải đảo, vùng biển, cửa khẩu).

Biên phòng là một lực lượng vũ trang có chức năng hỗn hợp, vừa làm công tác phòng thủ của quân đội, vừa làm công tác an ninh và công tác quản lý hành chính ở vùng biên giới. Ở nhiều quốc gia, lực lượng Biên phòng chịu sự quản lý của Bộ Nội vụ, hoặc Hội đồng An ninh Quốc phòng.

Xem thêm
 Bộ đội Biên phòng Việt Nam

Tham khảo

Tổ chức quân sự
Biên giới
Lính biên phòng


title: 1670 Minnaert

text:
1670 Minnaert (1934 RZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1934 bởi H. van Gent ở Johannesburg (LS).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1670 Minnaert

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934


title: Nassarius priscardi

text:
Nassarius priscardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 2006


title: Antonov An-148

text:
Antonov An-148 () là một máy bay phản lực tầm ngắn do công ty sản xuất máy bay Antonov Ukraina chế tạo. Tháng 12 năm 2006 An-148 đã hoàn thành thử nghiệm cấp giấy chứng nhận vào ngày 26 tháng 2 năm 2007 đã nhận được chứng nhận cho kiểu này với các động cơ Motor Sich D-436-148  và một Động cơ Phụ AI-450-MS, một biến thể của loạt -9 APU , từ Ủy ban Đăng ký Hàng không Liên Quốc gia (IAC AR). Hiện có các kế hoạch để chứng nhận loại máy bay này theo 25 tiêu chuẩn của Cơ quan Hàng không Liên hiệp JAR-25, bởi giấy chứng nhận này hiện đạt tiêu chuẩn Ch. 4 ICAO (kiểm soát môi trường và tiếng ồn) cũng như các quy định hàng không khác của Tây Âu .

An-148 là máy bay cánh đơn đặt cao trên thân với động cơ tuốc bin phản lực đặt trên các mấu dưới cánh. Kiểu sắp xếp này bảo vệ động cơ và cấu trúc cánh chống lại hư hại từ các vật lạ (FOD). Một hệ thống tự động phân tích gắn liền, động cơ phụ có độ tin cậy cao cũng như kiểu hình dạng cánh cho phép An-148 hoạt động tại các sân bay trang bị kém. Những phương tiện bay và hoa tiêu hiện đại, màn hình hiển thị đa chức năng à một hệ thống fly-by-wire cho phép máy bay An-148 hoạt động cả ngày lẫn đêm, dưới các điều kiện thời tiết Các quy định bay tự động (IFR) và Các quy định bay người điều khiển (VFR) trên những đường bay có mật độ cao. Buồng lái An-148 có trang bị các màn hình hiển thị tinh thể lỏng 6 inch nhân 8 inch do Aviapribor Nga sản xuất và hệ thống điều khiển fly-by-wire (sử dụng các công nghệ được phát triển cho máy bay vận tải An-70).

Với vẻ ngoài rất giống với loại Dornier 328 chiếc An-148-100 là kiểu máy bay khu vực chính và duy nhất của An-148. Có thể chở 70 hành khách khi để lối giữa 34 in. (864 mm) hay lên tới 80 hành khách khi khoảng cách này còn 30 in. (762 mm) với kiểu bố trí đồng hạng 2x3. Chiếc máy bay cũng có thể được bố trí chở nhiều hạng với số lượng hành khách ít hơn. Đối với các hãng điều hành vùng Siberia, Antonov đặt kế hoạch phát triển một kiểu có tổng trọng lượng lớn hơn và có thể chở thêm nhiên liệu ở khoang giữa, kéo dài tầm hoạt động với 75 khách từ 1.187 hải lý lên 1.943 hải lý. Một biến thể "E" cũng đang ở trong kế hoạch để có thể hoạt động trên tầm xa đặc biệt 2.752 hải lý, sẽ trở thành loại máy bay phát triển cơ bản cho loại "E1", có thể bay thẳng tuyến Moscow-Vladivostok (3.777 hải lý) chở 44 hành khách.

Giá niêm yết của loại máy bay này là 18-20 triệu dollar. Antonov tuyên bố chi phí điều hành trực tiếp sẽ thấp hơn 25-30 phần trăm so với loại Embraer 170.

Tháng 4 năm 2005, An-148, nhận được đơn đặt hàng đầu tiên từ Ilyushin Finance Co. (IFC) và công ty Krasair đã ký một thỏa thuận thuê 10 chiếc với quyền lựa chọn mua 3 chiếc có giá trị 270 triệu dollar.

Biến thể
 Biến thể cho 40-45 hành khách với tầm hoạt động lên tới 7000 km
 Biến thể cho 10–30 hành khách với tầm hoạt động lên tới 8700 km
 Biến thể chở hàng với cửa chất hàng bên để nhận các pallet và container
 Biến thể chở hàng-hành khách
 Các biến thể với mục đích đặc biệt (cứu thương, các kiểu giám sát khác nhau vân vân).

Các biến thể khác với động cơ được chế tạo ở nước ngoài với lực đầy 6000 – 8000 kgf đang được xem xét.

Đặc điểm kỹ thuật (An-148-100B)

Dữ liệu từ Antonov.com
Đặc điểm chung
 Đội bay: 2
 Sức chứa: 70 hành khách với kích thước lối đi giữa 34" (86,4 cm), 80 hành khách với kích thước 30" (76,2 cm); Biến thể tăng tầm hoạt động cho 40-45 hơn 3.800 hải lý và biến thể chở VIP cho 10-30 hành khách đang được lên kế hoạch, cũng như các biến thể kết hợp
 Trọng tải: 9.000 kg (20.000 lb)
 Động cơ: 2 × Мотор Січ Д-436-148 (Motor Sich Factory, Zaporizhzhya, Ukraina)
 Lực đẩy —Tỷ lệ cất cánh: 62.784 N cho biến thể máy bay tầm ngắn, 67.002 N cho biến thể tầm xa; lực đẩy bay tối đa: 14.715 N cho cả hai biến thể S/R và L/R
 Tiêu thụ nhiên liệu: 0.36 kg/N/h khi cất cánh, 0.62 kg/N/h khi bay với lực đẩy tối đa

Đặc tính
 Tốc độ tối đa: 470 kt (870 km/h — 470 hải lý, 870 km, 540 dặm)
 Tốc độ bay tiết kiệm hiên liệu: 445-470 kt (820–870 km/h)
 Khoảng cách cất cánh tối đa: 1.750 m (5.740 ft)
 Tầm hoạt động: 1.900 hải lý (3.600 km, 2.200 dặm)
 Trần bay: 41.000 ft (12.500 m)
 Tiêu thụ nhiên liệu: 1.470 kg/h (3.240 lb/h)
 Hiệu quả nhiên liệu: 24.5 g/ghế-km (0.0540 lb/ghế-dặm)

Tai nạn
Ngày 11/2/2018, 1 máy bay An-148 thuộc hãng hàng không Saratov chở 71 người, bao gồm 65 hành khách và 6 phi hành đoàn đã bị rơi không lâu sau khi nó rời khỏi sân bay Domodedovo ở Moscow

Ghi chú

More detailed description

Chủ đề liên quan

 Dãy
 An-74 - An-124 - An-140 - An-148 - An-174 - An-180 - An-204

Máy bay tương tự
 BAe-146
 Bombardier CRJ-900
 Embraer E-Jets
 Fairchild-Dornier 728JET
 Fairchild-Dornier 928JET
 Sukhoi Superjet 100
 ACAC ARJ21
 Danh sách máy bay chở khách

An-148
Máy bay chở khách Ukraina 2000–2009
Máy bay chở hàng Ukraina 2000–2009
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay chở hàng
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên


title: Santa Maria, Ilocos Sur

text:
Santa Maria là một phần thành thị đô thị hạng 3 ở tỉnh Ilocos Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007 của Philipin, đô thị này có dân số 28.002 người.

Các đơn vị hành chính

Santa Maria được chia ra 33 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.santamariailocossur.gov.ph
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
http://whc.unesco.org/en/list/677
http://www.santamarian.com/

Đô thị của Ilocos Sur


title: Roinvilliers

text:
Roinvilliers là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là 61 người. Ước tính dân số năm 2007 là 76.

Danh xưng cư dân địa phương Roinvilliers trong tiếng Pháp là Roinvilliérains.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Pleurodema somuncurense

text:
Pleurodema somuncurense là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Trước đây, loài này được định danh là Somuncuria somuncurensis, là đại diện duy nhất của chi Somuncuria trong họ Leiuperidae. Cho tới gần đây chúng đã được xếp vào họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Argentina.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là đất ngập nước địa nhiệt. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Somuncuria
Động vật lưỡng cư Argentina
Động vật đặc hữu Argentina
Động vật lưỡng cư Patagonia
Loài EDGE
Pleurodema


title: Lasioglossum picticorne

text:
Lasioglossum picticorne là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1930.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1930


title: (18372) 1991 RF16

text:
{{DISPLAYTITLE:(18372) 1991 RF16}}

(18372) 1991 RF16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Penly

text:
Penly là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
The nuclear power station
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Penly on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Amastra reticulata

text:
†Amastra reticulata là một loài ốc đất thân mềm chân bụng có phổi hô hấp không khí thuộc họ Amastridae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Amastra reticulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Amastra


title: Helicopsyche typica

text:
Helicopsyche typica là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Helicopsychidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Helicopsyche


title: Đá Lát

text:
Đá Lát (tiếng Anh: Ladd Reef; , Hán-Việt: Nhật Tích tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm Trường Sa của quần đảo Trường Sa. Đá Lát là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc. Việt Nam kiểm soát đá này từ ngày 5 tháng 2 năm 1988, quy thuộc nó vào thị trấn Trường Sa, huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, đồng thời duy trì một ngọn hải đăng tại đây.

Tên gọi
Năm 1843, trong chuyến đi biển trên chiếc tàu săn cá voi mang tên Cyrus, thuyền trưởng Richard Spratly ghi nhận hai vùng nguy hiểm đối với tàu bè: rạn san hô được ông đặt tên là Ladd Reef, tức đá Lát, dựa theo họ của thuyền trưởng Ladd trên tàu Austen; hòn đảo gần đó được đặt là Spratly's Sandy Island, tức đảo Trường Sa.

Bản đồ hành chính Việt Nam đều thể hiện danh từ riêng là Lát còn danh từ chung để mô tả thực thể là đá. Về bản chất địa lý, đá Lát không phải là một đảo mà là rạn san hô.

Địa lý
Trong số các thực thể địa lý do Việt Nam kiểm soát ở Trường Sa, đá Lát là đá nằm xa nhất về phía tây (gần đất liền Việt Nam nhất), cách đảo Trường Sa khoảng 13,3 hải lý (24,6 km) về phía tây.

Rạn san hô đá Lát nằm theo trục đông bắc-tây nam, có chiều dài khoảng 6,4 km, chiều rộng khoảng 1,6 km và diện tích là 9,9 km². Ở giữa rạn san hô này có một vụng biển kín, nhưng Việt Nam đã đào một kênh nước nối từ biển vào năm 2016.

Đá Lát chìm ngập dưới nước khi thủy triều lên, nhưng khi thủy triều xuống thấp thì có nhiều hòn đá riêng lẻ nhô lên khỏi mặt biển.

Công trình nhân tạo
Có một tổ hợp kiến trúc gọi là Đảo Đá Lát, có tọa độ địa lý ghi trên bia chủ quyền là . Tổ hợp này gồm nhà lâu là dùng làm nơi đồn trú của hải quân nối với một nhà văn hóa đa năng (được hoàn thành vào tháng 10 năm 2018). Đầu tháng 11 năm 2022, Việt Nam tiến hành bồi đắp và cải tạo điểm Đảo Đá Lát thành một đảo nhân tạo. Diện tích đất nổi của Đảo Đá Lát tính đến tháng 10 năm 2023 là khoảng 1,3 ha.

Tháng 10 năm 2023, Việt Nam tiến hành bồi đắp một bãi nổi mới gần cạnh luồng vào vụng biển ở bờ phía nam của rạn san hô.

Hải đăng
Năm 1994, một hải đăng được Việt Nam xây trên nền san hô cách nơi đồn trú của hải quân 1.100 m về phía tây-tây nam, có kết cấu bằng thép với những lỗ xiên hoa. Chiều cao tháp đèn là 42 m, tầm hiệu lực ban ngày là 15 hải lý còn ban đêm là 18 hải lý.

Lịch sử

Trong Thế Chiến II, trên đường đi sang vịnh Subic, Philippines, tàu ngầm Hà Lan O 19 đã bị mắc cạn tại bãi san hô ngầm này vào ngày 8 tháng 7, 1945. Không thể rút ra khỏi nơi mắc cạn, thủy thủ đoàn của nó được tàu ngầm Hoa Kỳ  giải cứu; và để ngăn con tàu không bị đối phương chiếm, O 19 bị phá hủy bằng chất nổ, hải pháo và ngư lôi phóng từ USS Cod.

Thực hiện chiến dịch CQ88, 9 giờ 30 phút ngày 5 tháng 2 năm 1988, dưới sự chỉ huy của Đại tá Phạm Công Phán - Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 146 chỉ huy tàu HQ611 và HQ712, hải quân Việt Nam đã đổ bộ lên Đá Lát và triển khai lực lượng công binh làm nhà cao chân trên đảo.

Ngày 20 tháng 2 năm 1988, lực lượng công binh đã xây dựng xong nhà cao chân trên bãi Đá Lát và bàn giao cho lực lượng hải quân bảo vệ đảo.

Tham khảo

Lát
Hải đăng tại Việt Nam


title: Aldehuela del Codonal

text:
Aldeanueva del Codonal là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 194 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: James Stewart

text:
James Maitland Stewart (20 tháng 5 năm 1908 – 2 tháng 7 năm 1997), thường được biết đến với tên Jimmy Stewart, là một nam diễn viên điện ảnh, sân khấu người Mỹ,là một minh tinh vĩ đại của điện ảnh Hoa Kỳ ,  nổi tiếng với đức tính khiêm tốn. Trong sự nghiệp hoạt động nghệ thuật của mình, ông thường đóng vai chính trong những bộ phim kinh điển và 5 lần được đề cử Oscar và 1 lần giành giải, cho The Philadelphia Story. Ông cũng được viện phim Mỹ trao tặng giải Thành tựu trọn đời. Stewart cũng có một cuộc đời binh nghiệp hiển hách, được thăng đến cấp thiếu tướng trong Không quân Hoa Kỳ.

Suốt 7 thập kỉ ở Hollywood, Stewart đã tạo dựng một sự nghiệp phong phú với những vai diễn đáng chú ý trong nhiều bộ phim kinh điển như Mr. Smith Goes to Washington, The Philadelphia Story, Harvey, It's a Wonderful Life, Rear Window, Rope và Vertigo. Ông cũng một trong những ngôi sao dẫn đầu trong 100 phim hay nhất và top 10 phim hay nhất thuộc 10 thể loại trong lịch sử điện ảnh Mỹ , ngoài ra ông còn sở hữu hai giải Oscar cho hạng mục Nam Chính Xuất Sắc Nhất và hạng mục Oscar Danh Dự . Năm 2007, 10 bộ phim của ông được Viện lưu trữ phim quốc gia Mỹ chọn để bảo tồn.

Stewart đã dành nhiều phần thưởng cao quý trong điện ảnh và được trao tặng giải Thành tựu trọn đời của tất cả các tổ chức điện ảnh danh tiếng. Ông mất năm 1997, để lại một di sản đồ sộ, và được coi như một trong những diễn viên có đạo đức mẫu mực trong thế hệ vàng Hollywood. Ông được Viện phim Mỹ xếp thứ 3 trong số những huyền thoại màn bạc vĩ đại nhất mọi thời đại

Thời niên thiếu và khởi điểm

James Maitland Stewart sinh ngày 20 tháng 5 năm 1908 tại Indiana, Pennsylvania, là con trai của Elizabeth Jackson Ruth và Alexander Maitland Stewart, chủ một cửa hàng đồ ngũ kim, vốn là người gốc Scotland. Tổ tiên bên ngoại, họ Jackson đã tham gia Cách mạng Mỹ, Chiến tranh Mehico 1912 và nội chiến. Là con cả trong ba anh em (hai em gái là Virginia và Mary), ông rất được kì vọng sẽ nối nghiệp kinh doanh truyền thống đã ba thế hệ của gia đình.

Stewart nhập học tại học viện Mercersburg. Tại đây, ông tỏ ra có năng khiếu đặc biệt trong nhiều lĩnh vực như âm nhạc, bóng đá, điền kinh. Ông cũng phụ trách mĩ thuật cho tờ báo hàng năm của trường và là thành viên của dàn hợp xướng. Cũng tại Mercersburg, lần đầu tiên James đứng trên sân khấu, vai Buquet trong vở The Wolves.

Stewart nuôi ước mơ trở thành phi công, nhưng bị cha cấm đoán nên thay vì Học viện Hải quân Hoa Kỳ, ông vào học tại Đại học Princeton, ngành kiến trúc. Tại đây, ông là một sinh viên xuất sắc và thường được trao học bổng.

Năm 1931, ông gặp đôi vợ chồng mới cưới Henry Fonda và Macgaret Sullavan tại Baltimore, Maryland. Cả hai đều là thành viên đoàn kịch University Players mới thành lập ở Massachusetts và đang diễn ở Maryland một mùa đông. Sau khi tốt nghiệp Princeton năm 1932, Stewart gia nhập đoàn kịch. Cuộc hôn nhân giữa Fonda và Sullavan cũng chấm dứt. Stewart và Fonda trở thành đôi bạn vô cùng thân thiết, suốt mùa hè năm 1932, họ ở chung một căn hộ, với cả Joshua Logan và Myron McCormick. Sau đó, cả hai tới New York và cũng lại ở cùng nhau. Cùng với đoàn University Players, Stewart ra mắt tại Broadway với vai một tài xế trong vở hài kịch Goodbye Again và chỉ có vẻn vẹn hai câu thoại. The New Yorker nhận xét "Anh tài xế James Stewart... bước lên trong vòng 3 phút và đi xuống trong những tràng pháo tay vang dội."

Vở kịch khá thành công, nhưng khi này các rạp ở Broadway cũng bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế và nhiều vở kịch bị cắt giảm. Đóng kịch tại Broadway một thời gian nữa, năm 1934, ông tới Hollywood và ký hợp đồng với MGM vào tháng 4 năm 1935. Ông đóng một vai phụ trong bộ phim đầu tay The murder Man, diễn viên chính Spencer Tracy. Nhờ sự giúp đỡ của Margaret Sullavan, năm 1936, Stewart sang Universal Pictures để đóng vai chính đầu tiên trong Next Time We Love, đạo diễn Christopher Tyler. Năm 1936, trở lại MGM, ông xuất hiện trong một số phim hài như Wife vs. Secretary, Small Town Girl, Speed và Born to Dance. Diễn xuất của Stewart trong Born to Dance được đánh giá khá cao vì phong cách độc đáo và vẻ quyến rũ trẻ trung. Leland Hayward, người chồng tương lai của Margaret Sullavan, nhận làm quản lý cho ông. Hayward bắt đầu lập kế hoạch phát triển sự nghiệp của Stewart.

Trước chiến tranh

Năm 1938, Stewart có một mối tình lãng mạn và cuồng nhiệt nhưng ngắn ngủi với bà hoàng Norma Shearer, vợ của Irving Thalberg, giám đốc sản xuất của MGM đã qua đời hai năm trước. Stewart bắt đầu cộng tác với đạo diễn Frank Capra năm 1938, khi ông sang Columbia Pictures để đóng vai chính trong You Can't Take It With You. Frank Capra đã rất ấn tượng với Stewart trong một vai phụ của Navy Blue and Gold (1937). Vị đạo diễn tài ba này đang cần tìm kiếm một diễn viên có phong cách đặc biệt. Chỉ có Stewart được như mong đợi của ông, nhưng Capra cũng thấy rằng ông thực sự có bản ngã của riêng mình và ít khi phụ thuộc vào đạo diễn. Sau đó Capra nhận xét: "Tôi nghĩ anh ấy là diễn viên tuyệt vời nhất đã xuất hiện trên màn bạc."

Bộ phim thời khủng hoảng, You Can't Take It With You, nữ chính Jean Arthur, đã giành giải Oscar cho phim hay nhất. Sau đó Stewart lại tái hợp với Capra và Arthur trong bộ phim hài chính trị Mr. Smith Goes to Washington. Sau khi phát hành, bộ phim rất được khen ngợi và đạt được mức doanh thu khổng lồ. Ngài Smith cũng mang về cho ông đề cử Oscar nam chính đầu tiên. Mặc dù sự nghiệp của ông đã bắt đầu khởi sắc rực rỡ nhưng bố mẹ ông vẫn khăng khăng bắt ông rời Hollywood cùng cuộc sống phồn hoa giả tạo để sống một cuộc đời đứng đắn. Thay vì thế, ông lại bí mật tới Châu Âu để nghỉ ngơi và trở về bởi sự kiện Đức tấn công Ba Lan (1939).

Năm 1940, Stewart và Margaret Sullavan cùng xuất hiện trong hai bộ phim. Bộ thứ nhất, The Shop Around the Corner được hoàn thành chỉ trong 27 ngày. Còn The Mortal Storm, đạo diễn Frank Borzage, là bộ phim chống phát xít đầu tiên xuất hiện tại Hollywood.

Cũng năm 1940, sau lần vuột mất năm trước, cuối cùng Stewart cũng đoạt tượng vàng Oscar với vai chàng nhà báo Macaulay Connor trong The Philadelphia Story của George Cukor, đóng cùng Katharine Hepburn và Cary Grant. Trước khi tham gia quân đội, ông xuất hiện trong một loạt phim hài trong hợp đồng với MGM như No Time for Comedy (1940), Ziegfeld Girl (1941) (bên cạnh Judy Garland).

Tham gia Quân đội

Gia đình Stewart có truyền thống quân sự, ông nội và ông ngoại đều tham gia nội chiến, cha ông cũng chiến đấu trong chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ và thế chiến I.
Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, James Stewart là ngôi sao điện ảnh đầu tiên tham gia quân ngũ, trước sự kiện Trân Châu cảng một năm và từ binh nhì lên đến cấp đại tá không quân. Lúc đầu ông bị từ chối nhận vào không quân vì thiếu 5 pound so với yêu cầu là 148 pound nhưng ông nói với người tuyển quân là lờ đi việc sát hạch. Khi phục vụ trong lực lượng không quân với chức vị là sĩ quan và phi công, một trong những trung sĩ trong đơn vị của Stewart là diễn viên Walter Matthau. Trong thế chiến II, ông vẫn thường mang theo lá thư của cha trong mình cho đến ngày chiến tranh kết thúc.

James Stewart cũng là diễn viên có cấp hàm cao nhất trong quân đội Mỹ. Lúc chưa vào quân đội ông là hướng đạo sinh có cấp hàm cao nhất hạt Indiana. Ông đã chiến đấu rất dũng cảm, tham gia nhiều điệp vụ trong lãnh thổ kẻ thù, giành được nhiều huân chương và vinh dự. Sau chiến tranh, Stewart tiếp tục ở lại không quân một thời gian dài và được thăng cấp hàm Thiếu tướng lực lượng dự bị trước khi về hưu năm 1968.

Sau chiến tranh

Sau chiến tranh, Stewart không trở lại sự nghiệp ngay mà dành nhiều thời gian với người bạn thân Fonda. Ông đầu tư vào Southwest Air Lines, và đã xem xét đến việc chuyển hướng sang công nghiệp hàng không nếu sự trở lại với điện ảnh không thu được kết quả. Stewart trở lại Hollywood vào cuối năm 1945 nhưng quyết định không tiếp tục hợp đồng với MGM nữa mà ký hợp đồng với một hãng truyền thông của MCA. Quản lý của ông, Leland Hayward chuyển hẳn sang kinh doanh năm 1944 sau khi chuyển nhượng số sao loại A của mình, kể cả Stewart, cho MCA. Cuộc chuyển nhượng khiến Stewart trở thành một trong số ít những diễn viên độc lập, và cho ông quyền tự do chọn lựa vai diễn mình muốn.

Bộ phim đầu tiên đánh dấu sự trở lại của ông là lần hợp tác thứ ba và cũng là cuối cùng với Frank Capra, It's a Wonderful Life., nữ chính Donna Reed Stewart vào vai nam chính George Bailey, một người đàn ông đang có ý định tự tử vào đêm Giáng sinh, nhưng được một thiên thần ngăn cản và cho anh thấy ý nghĩa của bản thân trong cuộc đời này. Sau khi xem It's a Wonderful Life, Tổng thống Harry S. Truman thốt lên "Nếu Bess và tôi có một đứa con trai, chúng tôi mong nó giống như Jimmy Stewart."

Mặc dù phim được đề cử 5 giải Oscar và Stewart được nhận đề cử Oscar nam chính thứ 3 trong sự nghiệp, nhưng lại thất bại về mặt doanh thu. Tuy nhiên, từ khi phát hành đến nay, It's a Wonderful Life đã trở thành một phần không thể thiếu của truyền hình giáng sinh trên toàn thế giới và được Viện phim Mỹ chọn là bộ phim truyền cảm nhất trong lịch sử điện ảnh.

Vì doanh thu phim quá thấp, công ty của Capra đi đến chỗ phá sản, còn Stewart cũng gặp phải nhiều vấn đề về khả năng diễn xuất sau khi từ quân đội trở về. Cha ông kiên quyết muốn ông quay về nhà và kết hôn với một cô gái địa phương. Lúc đó tại Hollywood, thế hệ Stewart đang bị mờ nhạt với một làn sóng diễn viên trẻ có năng lực như Marlon Brando, Montgomery Clift, và James Dean.

Sau bộ phim bị đánh giá thấp Magic Town (1947) và quay xong Rope, Stewart quyết định trở lại sân khấu với vở hài kịch của Mary Chase, Harvey và được hoan nghênh rầm rộ sau khi mở màn tháng 11 năm 1944. Nhân vật của Stewart là vai nam chính Elwood P. Dowd, là một người đàn ông kì cục nhưng giàu có sống cùng với chị và cháu gái, người bạn thân nhất là một con thỏ vô hình khổng lồ. Vở kịch được diễn gần ba năm và dựng thành phim năm 1950, đạo diễn Henry Koster, Stewart vai Dowd và Josephine Hull vai chị gái Veta. Với vai diễn này, Stewart lại giành được một đề cử Oscar nữa.

Sau Harvey và bộ phim hài Malaya (diễn cùng Spencer Tracy) năm 1949, sự nghiệp của ông chuyển qua một hướng khác. Những năm 1950, ông mở rộng sang phim miền Tây và phim li kì, phần lớn hợp tác với Anthony Mann và Alfred Hitchcock.

Những thành công nổi bật của Stewart trong thời gian này là bộ phim miền Tây năm 1950 của Delmer Daves, Broken Arrow và bộ phim đoạt Oscar phim hay nhất năm 1952 The Greatest Show on Earth; cùng với vai Charles Lindbergh trong The Spirit of St. Louis (1957), đạo diễn Billy Wilder.

Hợp tác với Hitchcock và Mann

Sự hợp tác giữa James Stewart với đạo diễn Anthony Mann đã tô đậm thêm tên tuổi của Stewart và đưa ông tới lĩnh vực phim cao bồi. Bộ phim đầu tiên thuộc thể loại này ông làm việc cùng Mann là Winchester '73 (1950). Bộ phim chiếm vị trí đầu bảng xếp hạng ngay sau khi công chiếu, và mở ra triển vọng hợp tác lâu dài của họ.

Một số phim viễn tây Stewart-Mann khác, như Bend of the River (1952), The Naked Spur (1953), The Far Country (1954) và The Man from Laramie (1955) đều là những bộ phim yêu thích của những khán giả đam mê mạo hiểm. Sự hợp tác Stewart-Mann đã mở đầu cho một trào lưu phim cao bồi miền Tây những năm 50 và vẫn phổ biến cho đến tận ngày nay vì chất mạo hiểm, thực tế trong dòng phim cổ điển. Qua những bộ phim này, khán giả được nhìn thấy một Stewart chín chắn hơn, sâu sắc hơn và cũng đăm chiêu hơn.

Stewart và Mann cũng làm cùng nhau ở một số lĩnh vực khác. Bộ phim năm 1953 The Glenn Miller Story được giới phê bình đánh giá cao và đem lại cho Stewart nột đề cử BAFTA nam chính. Trong Thunder Bay, cùng năm 1953, Stewart vào vai một nhà khoan dầu người Louisiana đối mặt với tham nhũng. Strategic Air Command (1955) sử dụng những kinh nghiệm của Stewart hồi còn trong Không quân.

Sự hợp tác thứ hai nâng tầm sự nghiệp của Stewart là với Alfred Hitchcock ở thể loại phim li kì và phim tâm lý. Như Mann, Hitchcock tiếp tục khai thác chiều sâu diễn xuất của Stewart, thể hiện ở những nhân vật tính cách cố gắng kiềm chế nỗi sợ hãi hoặc dục vọng bản thân. Bộ đầu tiên là Rope (1948).

Tiếp theo là Rear Window, một trong những kiệt tác của Hitchcock. Stewart vào vai nhà nhiếp ảnh L.B. "Jeff" Jeffries, lấy nguyên mẫu từ một phóng viên Life, Robert Capa, cố gắng chiến thắng những tưởng tượng và nõi sợ hãi với những người anh quan sát qua cửa sổ căn hộ trong khi dưỡng bệnh. Đây là một năm hoàng kim của Stewart, trở thành diễn viên đỉnh cao của năm 1954 và là ngôi sao Hollywood nổi tiếng nhất hành tinh, thế chỗ John Wayne.

Sau bộ phim đáng nhớ The Man Who Knew Too Much (1956), nữ chính Doris Day, Stewart lại thủ vai chính trong bộ phim được nhiều người xem là đỉnh cao của Hitchcock, Vertigo (1958). Ông vào vai "Scottie", một cảnh sát thất nghiệp mắc bệnh sợ độ cao, được thuê theo dõi một người phụ nữ bí ẩn và sau này, anh nhận ra đó không phải là người như mình nghĩ và những bí mật đằng sau câu chuyện đó. Mặc dù đến ngày nay Vertigo được xem là tác phẩm kinh điển trong lịch sử điện ảnh và có sự tham gia của một trong những nữ hoàng của Columbia, Kim Novak, bộ phim vẫn gặp phải nhiều ý kiến trái ngược khi mới phát hành và khá thất bại về doanh thu. Đây cũng là lần hợp tác cuối cùng giữa Stewart và Hitchcock. Stewart cũng rất thất vọng. Nhà đạo diễn cho rằng thất bại của bộ phim là do sự già nua của Stewart, và quyết định chọn Cary Grant vào vai Roger Thornhil trong North by Northwest (1959) mặc dù đây vai diễn mà Stewart rất mong mỏi (Grant hơn Stewart 4 tuổi).

Thập niên 60
Năm 1960, James Stewart được trao giải NYFCC cho nam diễn viên xuất sắc nhất và nhận được đề cử Oscar thứ năm và cũng là cuối cùng cho vai Paul Biegler trong bộ phim năm 1959 của Otto Preminger, Anatomy of a Murder. Bộ phim chứa một vài cảnh nóng so với phim thời bấy giờ, và khâu quảng cáo giúp bộ phim vô cùng thành công, mặc dù Ben-Hur đánh bật mọi bộ phim khác bởi doanh thu khổng lồ và ôm gọn các giải thưởng năm đó. Đây cũng là bộ phim đánh dấu sự kết thúc một thập niên đỉnh cao của Stewart.

Thập niên 60 của Stewart khởi đầu với hai bộ phim Viễn Tây xuất sắc của đạo diễn John Ford Two rode together (1961) và The man who shot liberty valance (1962). Sau đó, sự nghiệp của ông không mấy khởi sắc trong những phim như The rare breed (1966), Firecreek (1968), Aiport (1977), The big sleep và The magic of lassie (1978). Chỉ có hai ngoại lệ là Flight of the phoenix (1966) và The shootist (1976, đóng chung với ngôi sao phim cao bồi John Wayne).

Ngoài việc đóng phim nhựa, Stewart còn tham gia các bộ phim truyền hình từ những năm 50 (The six shooter). Năm 1983, James xuất hiện cùng Bette Davis trong Right of way. Sau đó ông cũng có mặt trong nhiều bộ phim tài liệu của Hollywood.

Cuối đời và cái chết
Stewart được trao tặng giải Oscar danh dự năm 1985, "cho hơn 50 năm của những vai diễn đáng nhớ, cho sự mẫu mực cả trong và ngoài màn ảnh, với sự kính trọng và yêu mến của các đồng nghiệp."

Stewart trở thành một "Ngài Smith tới Washington" đời thực năm 1988, khi ông có một bài diễn thuyết đầy xúc động trước Quốc hội Mỹ, cùng với Burt Lancaster, Katharine Hepburn và đạo diễn Martin Scorsese, phản đối quyết định màu hoá phim trắng đen cổ điển của Ted Turner, bao gồm cả phim It's a Wonderful Life. Stewart bắt đầu: "Việc màu hóa phim trắng đen thực sự có vấn đề. Đây là một vấn đề đạo đức và những kẻ muốn trục lợi tốt nhất là nên rời xa ngành công nghiệp điện ảnh của chúng ta."

Là một trong những doanh nhân thành đạt nhất trong giới diễn viên Hollywood, Stewart đầu tư vào nhiều lĩnh vực bất động sản, dầu, công ty máy bay cho thuê và là cổ đông của những tập đoàn lớn. Ông trở thành triệu phú. Thập niên 80 và 90, ông là hình ảnh quảng cáo của tập đoàn Campbell's Soups.

Stewart cũng có mối quan hệ thân thiết với nhiều chính khách và danh nhân như Tổng thống Ronald Reagan, Chánh án tòa án tối cao Warren Burger, Thống đốc bang California George Deukmejian, Bob Hope và Charlton Heston, ông tham gia nhiều hoạt động chính trị và xã hội nổi bật.

Trước ngày sinh nhật lần thứ 80 của mình, ông đã được hỏi ông muốn được nhớ đến như thế nào. "Như một người tin vào những công việc khó khăn và tình yêu đất nước, tình yêu gia đình và tình yêu cộng đồng."

Stewart mất năm 89 tuổi, ngày 2 tháng 7 năm 1997, tại nhà riêng ở Beverly Hills, do suy tim và gặp những vấn đề về sức khỏe trong một thời gian dài. Ông được mai táng ở Forest Lawn Memorial Park Cemetery tại Glendale, California.

"Hôm nay, nước Mỹ đã mất đi một báu vật" - Tổng thống Mỹ Bill Clinton nói trong đám tang. "Jimmy Stewart là một diễn viên vĩ đại, một con người cao quý và một nhà ái quốc". Hơn 3000 người (hầu hết là những người trong ngành giải trí Hollywood) đã đến dự đám tang của ông để bày tỏ lòng thương tiếc.

Đời tư

James Stewart luôn được đồng nghiệp miêu tả là một con người tốt bụng, tác phong nho nhã và vô cùng chuyên nghiệp.

Joan Crawford, bạn diễn của Stewart trong thời kỳ đầu, ca ngợi ông là "một con người hoàn hảo đáng kính" với "một khiếu hài hước tuyệt vời"

Sau thế chiến II, Stewart lập gia đình ở tuổi 41 với siêu mẫu Gloria Hatrick McLean (1918-1994) vào ngày 9 tháng 8 năm 1949. Stewart nhận nuôi hai con riêng của vợ, Michael và Ronald, và có cùng Gloria hai con gái song sinh, Judy và Kelly, ngày 7 tháng 5 năm 1951. Jimmy và Gloria chung sống cho đến ngày bà mất vì ung thư phổi, 16 tháng 2 năm 1994. Ronald McLean chết ngày 8 tháng 6 năm 1969 trong chiến tranh Việt Nam khi mới 24 tuổi.
Trước khi qua đời, lời nói cuối cùng của ông là:

Một tài lẻ ít ai biết của Stewart là năng khiếu thơ ca. Ông cũng thừa nhận là ông rất yêu làm vườn.

Vinh danh

Huân chương

Viện lưu trữ phim quốc gia Mỹ
 Năm 2007, có 10 phim James Stewart đóng vai chính được chọn bảo tồn trong Viện lưu trữ phim quốc gia Mỹ vì "tính văn hóa, lịch sử và tín hiệu thẩm mĩ".
 Mr. Smith Goes to Washington (1939)
 Destry Rides Again (1939)
 The Shop Around the Corner (1940)
 The Philadelphia Story (1940)
 It's a Wonderful Life (1946)
 The Naked Spur (1953)
 Rear Window (1954)
 Vertigo (1958)
 The Man Who Shot Liberty Valance (1962)
 How the West Was Won (1962)

Danh sách của Viện phim Mỹ
 100 huyền thoại điện ảnh #3
 100 phim hay nhất (Stewart dẫn đầu trong danh sách với 5 bộ phim và có 10 phim trong danh sách 400 đề cử.)
 Vertigo...# 9
 It's a Wonderful Life...# 20
 Mr. Smith Goes to Washington...# 26
 The Philadelphia Story...# 44
 Rear Window...# 48
 100 phim truyền cảm hứng
 It's a Wonderful Life...# 1
 Mr. Smith Goes to Washington...# 5
 The Spirit of St. Louis...# 69
 100 phim tình cảm
 It's a Wonderful Life...# 8
 Vertigo...# 18
 The Shop Around the Corner...# 28
 The Philadelphia Story...# 44
 Danh sách 100 phim rùng rợn và ly kỳ của Viện phim Mỹ
 Rear Window...#14
 Vertigo...# 18
 100 phim hài
 The Philadelphia Story...# 15
 Harvey...# 35
 100 anh hùng và kẻ phản diện
 50 anh hùng vĩ đại nhất trên màn ảnh
 It's a Wonderful Life...George Bailey...# 9
 Mr. Smith Goes to Washington...Jefferson Smith...# 11
 10 phim hay nhất thuộc 10 thể loại
 Trinh thám
 Vertigo...# 1
 Rear Window...# 3
 Thần thoại
 It's a Wonderful Life...# 3
 Harvey...# 7
 Tình cảm hài
 The Philadelphia Story...# 5
 Tòa án
 Anatomy of a Murder...# 7

Tưởng niệm

 Stewart có một ngôi sao trên Đại lộ danh vọng Hollywood tại số 1708 Vine Street. Ngôi sao từng bị đánh cắp song đã được thay thế ngay sau đó.
 Stewart được mời lưu lại dấu vân tay trước đại sảnh của Nhà hát Grauman's Chinese năm 1948.
 Năm 1945, Đại tá James Stewart xuất hiện trên trang bìa tạp chí Life.
 Để vinh danh những năm tháng cống hiến trong Không quân Hoa Kỳ, chiếc áo A-2 jacket trong Thế chiến II của Thiếu tướng Stewart được lưu giữ trong nhiều năm tại Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ ở Dayton, Ohio.
 Tại quê nhà Indiana, Pennsylvania, tượng đài Stewart được dựng trước mặt tiền của toà án hạt Indiana ngày 20 tháng 5 năm 1983 để kỉ niệm ngày sinh nhật lần thứ 75 của ông. Năm 1995, Bảo tàng Jimmy Stewart cũng được thành lập tại đây để lưu giữ về cuộc sống và sự nghiệp của ông.
 Sân bay hạt Indiana được mang tên James Stewart để tưởng niệm.
 Tháng 11 năm 1997, Thị trưởng quận Los Angeles Mike Antonovich vận động thành công đổi tên Sân bay quốc tế Los Angeles theo tên của Stewart.
 Một giải thưởng cho nam hướng đạo sinh, "Giải thưởng công dân xuất sắc James M. Stewart" bắt đầu được trao từ ngày 17 tháng 5 năm 2003.
 17 tháng 8 năm 2007, Bưu điện Liên bang Mỹ phát hành một bộ 41 con tem tưởng niệm Stewart song song với lễ kỉ niệm tại Universal Studios, Hollywood.

Phim tham gia

Điện ảnh
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#CCCCCC"
! Năm!! Phim!! Vai diễn!! Chú thích
|-
| 1935 || The Murder Man || Vai phụ ||
|-
| rowspan="8"|1936 || Rose Marie (nhạc kịch) || John Flower ||
|-
| Next Time We Love || Christopher Tyler ||
|-
| Wife vs. Secretary || Dave ||
|-
| Small Town Girl || Elmer ||
|-
| Speed || Terry Martin ||
|-
| The Gorgeous Hussy || Roderick "Rowdy" Dow ||
|-
| Born to Dance || Ted Barker ||
|-
| After the Thin Man || David Graham ||
|-
| rowspan="3"|1937 || Seventh Heaven || Chico ||
|-
| The Last Gangster || Paul North Sr. ||
|-
| Navy Blue and Gold || John "Truck Cross/John Cross Carter ||
|-
| rowspan="4"|1938 || Of Human Hearts || Jason Wilkins ||
|-
| Vivacious Lady || Giáo sư Peter Morgan Jr. ||
|-
| The Shopworn Angel || Binh nhì William "Texas" Pettigrew ||
|-
| You Can't Take It with You || Tony Kirby || Oscar phim hay nhất 1938
|-
| rowspan="5"|1939 || Made for Each Other || John Horace "Johnny" Mason ||
|-
| The Ice Follies of 1939 || Larry Hall ||
|-
| It's a Wonderful World || Guy Johnson ||
|-
| Mr. Smith Goes to Washington || Jefferson Smith || Đề cử - Oscar nam chính  Giải NYFCC cho nam diễn viên xuất sắc nhất|-
| Destry Rides Again || Thomas Jefferson Destry Jr. ||
|-
| rowspan="4"|1940 || The Shop Around the Corner || Alfred Kralik ||
|-
| The Mortal Storm || Martin Breitner ||
|-
| No Time for Comedy || Gaylord "Gay" Esterbrook ||
|-
| The Philadelphia Story || Macaulay "Mike" Connor || Oscar nam chính|-
| rowspan="3"|1941 || Come Live with Me || Bill Smith ||
|-
| Pot o' Gold || James Hamilton "Jimmy" Haskel ||
|-
| Ziegfeld Girl || Gilbert "Gil" Young ||
|-
| 1946 || It's a Wonderful Life || George Bailey || Đề cử - Oscar nam chính|-
| 1947 || Magic Town || Lawrence "Rip" Smith ||
|-
| rowspan="4"|1948 || Call Northside 777 || P.J. McNeal ||
|-
| On Our Merry Way || Slim ||
|-
| Rope || Rupert Cadell ||
|-
| You Gotta Stay Happy || Marvin Payne ||
|-
| rowspan="2"|1949 || The Stratton Story || Monty Stratton ||
|-
| Malaya || John Royer ||
|-
| rowspan="4"|1950 || Winchester '73 || Lin McAdam ||
|-
| Broken Arrow || Tom Jeffords ||
|-
| Harvey || Elwood P. Dowd || Đề cử - Oscar nam chính|-
| The Jackpot || Bill Lawrence ||
|-
| 1951 || No Highway in the Sky || Theodore Honey ||
|-
| rowspan="3"|1952 || The Greatest Show on Earth || Buttons || Oscar phim hay nhất 1952|-
| Bend of the River || Glyn McLyntock ||
|-
| Carbine Williams || David Marshall "Marsh" Williams ||
|-
| rowspan="3"|1953 || The Naked Spur || Howard Kemp ||
|-
| Thunder Bay || Steve Martin ||
|-
| The Glenn Miller Story || Glenn Miller || Đề cử - BAFTA nam chính
|-
| rowspan="2"|1954 || Rear Window || L.B. "Jeff" Jeffries ||
|-
| The Far Country || Jeff Webster ||
|-
| rowspan="3"|1955|| Strategic Air Command || Đại tá Robert "Dutch" Holland ||
|-
| The Man from Laramie || Will Lockhart ||
|-
| Artists and Models || Man on balcony ||
|-
| 1956 || The Man Who Knew Too Much ||Bác sĩ Ben McKenna ||
|-
| rowspan="2"|1957 || The Spirit of St. Louis || Charles Augustus "Slim" Lindbergh ||
|-
| Night Passage || Grant McLaine ||
|-
| rowspan="2"|1958 || Vertigo || John "Scottie" Ferguson ||
|-
| Bell, Book and Candle || Shepherd "Shep" Henderson ||
|-
| rowspan="2"|1959 || Anatomy of a Murder || Paul Biegler || Đề cử - Oscar nam chính Giải NYFCC cho nam diễn viên xuất sắc nhất|-
| The FBI Story || John Michael "Chip" Hardesty ||
|-
| 1960 || The Mountain Road || Major Baldwin ||
|-
| 1961 || Two Rode Together || Marshal Guthrie McCabe ||
|-
| rowspan="3"|1962 || The Man Who Shot Liberty Valance || Ransom Stoddard ||
|-
| Mr. Hobbs Takes a Vacation || Roger Hobbs ||
|-
| How the West Was Won || Linus Rawlings ||
|-
| 1963 || Take Her, She's Mine || Frank Michaelson ||
|-
| 1964 || Cheyenne Autumn || Wyatt Earp ||
|-
| rowspan="3"|1965 || Dear Brigitte || Prof. Robert Leaf ||
|-
| Shenandoah || Charlie Anderson ||
|-
| The Flight of the Phoenix || Capt. Frank Towns ||
|-
| 1966 || The Rare Breed || Sam Burnett ||
|-
| rowspan="2"|1968 || Firecreek || Johnny Cobb ||
|-
| Bandolero! || Mace Bishop ||
|-
| 1970 || The Cheyenne Social Club || John O'Hanlan ||
|-
| 1971 || Fools' Parade || Mattie Appleyard ||
|-
| 1976 || The Shootist || Tiến sĩ E.W. Hostetler ||
|-
| 1977 || Airport '77 || Philip Stevens ||
|-
| rowspan="2"|1978 || The Big Sleep || Tướng Sternwood ||
|-
| The Magic of Lassie || Clovis Mitchell ||
|-
| 1980 || A Tale of Africa || Old Man ||
|-
| 1991 || An American Tail: Fievel Goes West || Wylie Burp || Diễn viên lồng tiếng
|}

 Chương trình truyền hình

 Phim tài liệu

 Chú thích

 Tham khảo

 Beaver, Jim. "James Stewart." Films in Review, October 1980.
 Brig. Gen. James M. Stewart. "National Museum of the United States Air Force Fact Sheet."  National Museum of the United States Air Force. Truy cập: ngày 18 tháng 2 năm 2007.
 Coe, Jonathan. James Stewart: Leading Man. London: Bloomsbury, 1994. ISBN 0-7475-1574-3.
 Collins, Thomas W. Jr. "Stewart, James." American National Biography Online. Stewart, James, Access date: ngày 18 tháng 2 năm 2007.
 Cox, Stephen. It's a Wonderful Life: A Memory Book. Nashville, Tennessee: Cumberland House, 2003. ISBN 1-58182-337-1.
 Eliot, Mark. Jimmy Stewart: A Biography. New York: Random House, 2006. ISBN 1-4000-5221-1.
 The Jimmy Stewart Museum Home Page. The Jimmy Stewart Museum Home Page, Access date: ngày 18 tháng 2 năm 2007.
 Fonda, Henry as told to Howard Teichmann. Fonda: My Life. New York: A Signet Book, New American Library, 1981. ISBN 0-451-11858-8.
 Houghton, Norris. But Not Forgotten: The Adventure of the University Players. New York: William Sloane Associates, 1951.
 Jones, Ken D., Arthur F. McClure and Alfred E. Twomey. The Films of James Stewart. New York: Castle Books, 1970.
 McGowan, Helene. James Stewart. London: Bison Group, 1992, ISBN 0-86124-925-9.
 Pickard, Roy. Jimmy Stewart: A Life in Film. New York: St. Martin's Press, 1992. ISBN 0-312-08828-0.
 Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James". International Dictionary of Films and Filmmakers, 4th edition. London: St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-450-3.
 Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James". St. James Encyclopedia of Popular Culture, 5th edition. London: St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-529-1.
 Robbins, Jhan. Everybody's Man: A Biography of Jimmy Stewart. New York: G.P. Putnam's Sons, 1985. ISBN 0-399-12973-1.
 Smith, Starr. Jimmy Stewart: Bomber Pilot. St. Paul, Minnesota: Zenith Press, 2005. ISBN 0-7603-2199-X.
 Thomas, Tony. A Wonderful Life: The Films and Career of James Stewart. Secaucus, New Jersey: Citadel Press, 1988. ISBN 0-8065-1081-1.
 Wright, Stuart J. An Emotional Gauntlet: From Life in Peacetime America to the War in European Skies- A History of 453rd Bomb Group Crews. Milwaukee, Wisconsin: University of Wisconsin Press, 2004. ISBN 0-29920-520-7.

Liên kết ngoài

 Feaster, Felicia. James Stewart Profile Turner Classic Movies
 Kronenberg, Harold. Flying with Jimmy Stewart
 Obituary: "James Stewart, the Hesitant Hero, Dies at 89" - New York Times (ngày 3 tháng 7 năm 1997)
 Obituary: "Hollywood legend Jimmy Stewart dead at 89" - CNN - (ngày 2 tháng 7 năm 1997)
 News: "Princeton to Honor Famed Alumnus Jimmy Stewart '32 With Tribute and Theater Dedication" - Đại học Princeton - (1997)

 Centennial Tribute to James Stewart
 The Jimmy Stewart Museum
 Jimmy Stewart fansite
 Brig. Gen. James M. Stewart  - National Museum of the United States Air Force
 Kennedy Center Honors: James Stewart
 Jimmy Stewart  - Presidential Medal of Freedom
 Movie stills and captions  - Arabella & Company
 James Stewart  - MovieActors.com
 Jimmy Stewart  - ClassicMovies
 Entertainment Weekly's 100 Greatest Movies of All Time - Entertainment Weekly
 Jimmy Stewart Remembers "It's a Wonderful Life"
 Interview at the National Film Theatre in 1972  - British Film Institute
 James Stewart - Alfred Hitchcock Wiki
 Images: Stewart Pictures  - Telecommunication & Film Department, University of Alabama
 Images: "Col. James M. Stewart stands with his father outside of the family's hardware store."  - Life Magazine - (1945)

Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
Người Pennsylvania
Doanh nhân Mỹ
Chuẩn tướng Không quân Hoa Kỳ
Giải Oscar danh dự
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Người Mỹ gốc Scotland
Mất năm 1997
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch truyền hình xuất sắc nhất
Người giành giải Quả cầu vàng Cecil B. DeMille
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Quân nhân Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam


title: Monolepta decorata

text:
Monolepta decorata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Nassarius livescens

text:
Nassarius livescens là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1848


title: Euhesma macrayae

text:
Euhesma macrayae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Euhesma
Động vật được mô tả năm 1998


title: Minh Vương

text:
Minh Vương, tên thật Nguyễn Văn Vưng (sinh ngày 1 tháng 6 năm 1950) là nghệ sĩ cải lương nổi tiếng người Việt Nam, thành danh từ
trước năm 1975. Ông kết hợp cùng với Nghệ sĩ Lệ Thủy tạo thành cặp đào kép ăn ý qua nhiều vở cải lương nổi tiếng. Ông được giới mộ điệu cải lương đặt cho danh xưng "Ông hoàng cải lương".

Ngày 26/7/2018, ông được Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT lĩnh vực sân khấu.

Ngày 29/8/2019, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm đợt 9 – 2019 cùng với các nghệ sĩ cải lương gạo cội: NSND Thanh Tuấn, NSND Giang Châu, NSND Thoại Miêu, NSND Thanh Nam, NSND Thanh Ngân,...

Sự nghiệp
Ông tên khai sinh là Nguyễn Văn Vưng, được cho là sinh ngày 1 tháng 6 (sau cuộc phẫu thuật ghép thận thành công vào ngày 1 tháng 6 năm 2012, ông quyết định chọn ngày này làm ngày sinh chính thức) năm 1950 tại Cần Giuộc, Long An. Gia đình ông có 7 anh em, đều sinh ra và lớn lên tại Long An. Năm 10 tuổi, ông theo cha mẹ lên Sài Gòn lập nghiệp. Ông theo học trung học, nhưng lại mê hát cải lương, nên tìm đến thầy Bảy Trạch. Ông từng đi làm em nuôi của những đào kép chính, phải khuân vác, xách đồ khi đoàn di chuyển, biểu diễn ở nơi khác.

Bắt đầu đi hát năm 14 tuổi (1964) và sau khi đoạt giải Khôi nguyên vọng cổ, được bầu Long ở đoàn Kim Chung mời ký hợp đồng. Đi hát chưa được 1 năm thì Minh Vương bị bệnh nên phải nghỉ ở nhà chữa bệnh. 1 năm sau, Minh Vương trở lại đoàn hát. Ông nhận bất cứ vai diễn nào với tâm niệm: "Có công mài sắt có ngày nên kim".

Nhờ vào sự miệt mài, học hỏi, luyện tập mà năm 1967, Minh Vương được hát kép chính, thực sự năm đó đánh dấu sự trở lại đầy ấn tượng. Trên sân khấu Kim Chung, ông hát cặp cùng Lệ Thủy, Mỹ Châu, Diệu Hiền,... Từ đó, ông trở thành ngôi sao sáng chói của đại bang Kim Chung thời bấy giờ.

Năm 1971, tên tuổi của Minh Vương thực sự bắt đầu tỏa sáng khi được Dĩa Hát Việt Nam chú ý đến và mời thu thanh. Các tác phẩm do ông thủ vai kép chánh được thu vào băng đĩa như: Người tình trên chiến trận, Đường gươm Nguyên Bá, Đêm lạnh chùa hoang, Tiêu Anh Phụng, Tái sanh duyên, Đời cô Hạnh,... và nhiều bài tân cổ như: Bông lan, Vườn tao ngộ, Yêu lầm, Phút cuối, Biển tình,... Cũng trong năm này, Minh Vương được mời đóng phim Sám hối dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Minh Đức Hoài Trinh.

Đến năm 1972, Minh Vương cùng vợ thành lập "đoàn cải lương Việt Nam" lưu diễn khắp nơi cho đến sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Minh Vương từng là diễn viên của Đoàn Sài Gòn, Đoàn Văn công Thành phố Hồ Chí Minh. Ông cũng đã từng đi sang biểu diễn ở Tây Âu cùng với các nghệ sĩ tài danh khác.

Các nam nữ nghệ sĩ ông có dịp hát, diễn chung: Lệ Thủy, Bạch Tuyết, Phượng Liên, Thanh Tuấn, Thanh Sang, Minh Phụng, Minh Cảnh, Thanh Kim Huệ, Mỹ Châu, Út Bạch Lan,...

Danh hiệu, giải thưởng
 Khôi nguyên vọng cổ (1964).
 Diễn viên sân khấu được yêu thích nhất sau 10 năm giải phóng do báo Tuổi Trẻ bình chọn (1985).
 Huy chương vàng Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc (1990).
 Danh ca vọng cổ được yêu thích nhất do báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức (1990).
 Giải nam - nữ diễn viên cải lương đóng chung được yêu thích nhất (cùng với Lệ Thủy) do báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức (1992).
 Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2007.
 Kỷ lục Guinness Việt Nam 2008 cho cặp đào – kép đóng chung lâu năm và ăn ý nhất (cùng với Lệ Thủy).
 Giải Mai vàng 2008 do báo Người lao động tổ chức.
Danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, ngày 29/8/2019.

Các vai diễn nổi bật

Cải lương
 Dạ Xoa hoàng hậu (vai Tề Tuyên Vương)
 Đêm lạnh chùa hoang (vai Tần Lĩnh Sơn)
 Đoạn tuyệt (vai Dũng)
 Đời cô Hạnh (vai Đại úy Lê Bá Phước)
 Đời cô Lựu (vai Võ Minh Luân)
 Đường gươm Nguyên Bá (vai Thượng tướng Nguyên Bá)
 Hoa Mộc Lan (vai Lý Quảng)
 Lan Huệ sầu ai (vai Tuấn)
 Lôi vũ (vai Chu Bình)
 Lương Sơn Bá (vai Lương Sơn Bá)
 Máu nhuộm sân chùa (vai Chu Khắc Kiệt)
 Mùa xuân ngủ trong đêm (vai Vũ Trường Giang)
 Nguyệt khuyết (vai ông Thiệt)
 Người tình trên chiến trận (vai Cổ Thạch Xuyên)
 Nửa bản tình ca (vai Lý Kim Tùng)
 Nửa đời hương phấn (vai Tùng)
 Rạng ngọc Côn Sơn (vai Nguyễn Trãi)
 Tái sanh duyên (vai Hoàng Phủ Thiếu Hoa)
 Tâm sự loài chim biển (vai Tô Ngã Giang Châu)
 Tiêu Anh Phụng (vai Hoàng tử)
 Tô Ánh Nguyệt (vai Minh)
 Trúng độc đắc (vai Tấn)
 Xin một lần yêu nhau (vai Dư Hải Long)

Các bài tân cổ, vọng cổ

 Bánh bông lan (Tác giả: Quế Chi, Viết Chung)
 Biển tình
 Bìm bịp kêu
 Bóng người cùng thôn
 Buồn trong kỷ niệm
 Căn nhà màu tím
 Câu chuyện đầu năm
 Chiếc xuồng cui
 Chiều quê
 Chuyến tàu hoàng hôn (Tân nhạc: Hoài Linh, Minh Kỳ; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Chuyến xe cuối tuần (Tác giả: Việt Sơn)
 Dấu chân kỷ niệm
 Duyên tình
 Đêm đông
 Đò nghèo
 Đội gạo đường xa
 Em bé vớt lon bia
 Gánh nước đêm trăng
 Gương mặt Kiên Giang
 Hành trình trên đất phù sa
 Hãy trả lời em
 Huyền thoại Langbiang (Tác giả: Việt Sơn)
 Hương tình yêu
 Lá thư ngày tết
 Lòng dạ đàn bà (Sáng tác: Viễn Châu)
 Lối cũ em về
 Lối về xóm nhỏ (Tân nhạc: Trịnh Hưng; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Lý chim quyên (Tác giả: Loan Thảo)
 Lý ngựa ô
 Khi không
 Khổ tâm
 Không cảm xúc
 Khói lam chiều
 Kỷ niệm thời con gái
 Mẹ ơi hãy yên lòng (Tác giả: Võ Đông Điền)
 Mimosa
 Mơ hoa
 Nấu bánh đêm xuân (Sáng tác: Quy Sắc)
 Ngày hạnh phúc (Nhạc: Lam Phương; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Ngợi ca quê hương em
 Người đánh đàn trên sông Mỹ Thuận (Tác giả: Viễn Châu)
 Nhịp võng đong đưa
 Quê hương (Thơ: Đỗ Trung Quân; nhạc: Giáp Văn Thạch; lời vọng cổ: Phan Văn Thanh)
 Tần Quỳnh khóc bạn (Sáng tác: Viễn Châu)
 Tặng đời chiếc nón bài thơ (Sáng tác: Trần Phán)
 Thương nhau hát lý qua cầu
 Tiếng xưa
 Tình anh bán chiếu (Soạn giả: Viễn Châu)
 Tình đôi ta
 Tình phụ tử
 Tôn Tẫn giả điên (Sáng tác: Viễn Châu)
 Tôi yêu
 Trên đảo xa nhớ Bác
 Tu là cội phúc (Tác giả: Viễn Châu)
 Võ Đông Sơ (Tác giả: Viễn Châu)
 Vợ người ta (Nhạc: Phan Mạnh Quỳnh, lời vọng cổ: Anh Kiệt)
 Xa vắng
 Xe hoa cách biệt
 Xin trả tôi về
...

Trung tâm Thúy Nga

Paris By Night

Chú thích

Tham khảo
 Nghệ sĩ Minh Vương - "Ông vua" bất hạnh?

Người Long An
Nghệ sĩ cải lương
Người giành giải Mai vàng
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 21


title: Semiotus fulvicollis

text:
Semiotus fulvicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blanchard miêu tả khoa học năm 1843.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Lújar

text:
Lújar là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Tọa độ  (36.7833, -3.4000). Dân số khoảng 1200 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Nomada sayi

text:
Nomada sayi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1893


title: Crosio della Valle

text:
Crosio della Valle là một đô thị ở tỉnh Varese trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 45 km về phía tây bắc của Milan và khoảng 5 km southvề phía tây của Varese. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 604 người và diện tích là 1,5 km².

Crosio della Valle giáp các đô thị: Azzate, Casale Litta, Daverio, Mornago, Sumirago.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Thrinchostoma umtaliellus

text:
Thrinchostoma umtaliellus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1937


title: Euryscopa semicincta

text:
Euryscopa semicincta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lacordaire miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Euryscopa


title: Chapuisia iricolor

text:
Chapuisia iricolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Chapuisia


title: La Bouëxière

text:
La Bouëxière () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cultural Heritage
La Bouëxière website
English translation of La Bouëxière website
Hambrücken website

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Fontigens holsingeri

text:
The tapered cavesnail, danh pháp hai phần Fontigens holsingeri, là một loài động vật chân bụng thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Fontigens holsingeri.
 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
Fontigens
Động vật được mô tả năm 1976


title: Sougéal

text:
Sougéal (, Gallo: Soujau) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Sougéal được gọi là Sougelais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Sougéal

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Trần Nhật Hiệu

text:
Trần Nhật Hiệu (chữ Hán: 陳日皎, 1225 - 1268), tước vị Khâm Thiên Đại vương (欽天大王), là con trai thứ ba của Trần Thái Tổ Trần Thừa và là em trai cùng mẹ với Trần Thái Tông

Ông từng giữ chức Tướng quốc Thái úy, ngang danh Tể tướng đầu thời Trần.

Cuộc đời
Sử sách không ghi rõ ngày tháng năm sinh của ông nhưng theo Đại Việt Sử ký toàn thư thì có lẽ ông sinh năm 1225 do tháng 5 âm lịch năm Kiến Trung thứ 2 (1226) thì Trần Thái Tông phong ông làm Khâm Thiên Đại vương với ghi chép là khi ấy ông mới 2 tuổi.

Đến tháng 1 năm Kiến Trung 4 (1228), ông được phong làm Quận vương.

Tháng giêng năm Nguyên Phong thứ 12 (1252), Trần Thái Tông thân đi đánh Chiêm Thành, sai Nhật Hiệu làm Lưu thủ. Tháng 4 năm Nguyên Phong thứ 3 (1253), ông được giao đảm nhận chức Thái úy.

Năm Nguyên Phong thứ 7 (1257), ngày 12 tháng 12 âm lịch, quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy tiến tới Bình Lệ Nguyên. Thế quân Mông Cổ rất mạnh, vua Thái Tông phải lui giữ sông Thiên Mạc. Vua ngự thuyền nhỏ đến thuyền Nhật Hiệu hỏi kế sách chống giặc. Nhật Hiệu đương dựa mạn thuyền, cứ ngồi chứ không đứng dậy nổi do trước đó ông uống rượu vì quá hoang mang trước thế mạnh của quân Mông Cổ, chỉ lấy ngón tay chấm nước viết hai chữ "nhập Tống" lên mạn thuyền. Vua hỏi quân Tinh Cương ở đâu?. Nhật Hiệu trả lời: "Không gọi được chúng đến".

Sử thần Ngô Sĩ Liên có nhận xét: "Nhật Hiệu là đại thần cùng họ với vua. Giặc đến, khiếp sợ, hèn nhát, không có kế sách chống giữ, lại còn kiếm cách xui vua mình chạy đi ở nhờ nước khác, thì còn dùng hắn làm tướng làm gì?"

Tháng 3 năm Thiệu Long thứ 7 (1264), Trần Thánh Tông lấy ông làm Tướng quốc Thái úy, nắm chung việc nước. Bấy giờ, vua cho Nhật Hiệu làm Thái sư, nhưng Nhật Hiệu cố ý từ chối không nhận vì xấu hổ về việc viết chữ lên mạn thuyền. Vua tuy cho ông không nhận chức Thái sư, nhưng lại ban thêm hai chữ "Tướng quốc", thành Tướng quốc Thái uý.

Tháng 7 năm Thiệu Long thứ 11 (1268), Tướng quốc thái úy Nhật Hiệu chết, thọ 44 tuổi, truy tặng Tướng quốc Thái sư (相國太師). Sử sách không ghi chép gì hơn nữa về ông cũng như các hậu duệ (nếu có) của ông. Qua đoạn nhận xét của Ngô Sĩ Liên, ta có thể thấy ông có lẽ chỉ là người tài năng bình thường, nhờ là thân thích của vua mà ở địa vị cao.

Cha của Phụng Dương
Phụng Dương công chúa là nghĩa nữ của Trần Thái Tông, về sau được gả cho con trai thứ hai của Thái Tông, Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải.

Theo "Phụng Dương công chúa thần đạo bi", một trong những thông tin cổ duy nhất còn sót lại về lai lịch công chúa, thì bà là con gái của Tướng quốc Thái sư (không rõ lai lịch) và phu nhân Tuệ Chân. Văn bia không hề đề cập trực tiếp tên cha bà mà chỉ ghi "Tướng quốc Thái sư". Theo nhiều suy đoán ban đầu, vị Thái sư này là Trần Thủ Độ. Thế nhưng, trong Đại Việt Sử ký Toàn thư, các kỷ Thái Tông và Thánh Tông hoàng đế, Trần Nhật Hiệu sinh thời là Thái úy, sau khi chết thì được truy tặng là Tướng quốc Thái sư. Thêm vào đó, nếu Phụng Dương là con gái Trần Thủ Độ thì bà phải thuộc hàng cô của Chiêu Minh Đại vương, nhưng nếu là con gái Trần Nhật Hiệu thì Phụng Dương chỉ là em họ của chồng bà.

Như vậy cha Phụng Dương công chúa rất có thể là Trần Nhật Hiệu hơn là Trần Thủ Độ.

Xem thêm
 Trần Thái Tông
 Trần Thừa
 Nhà Trần

Ghi chú

Sinh năm 1225
Mất năm 1268
Quan lại nhà Trần
Vương tước nhà Trần
Hoàng tộc nhà Trần
Thái úy Việt Nam


title: 25509 Rodwong

text:
25509 Rodwong (tên chỉ định: 1999 XF97) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico ngày 7 tháng 12 năm 1999. Nó được đặt theo tên Rod Wong, giám khảo vòng chung kết ở Cuộc thi tìm kiếm Tài năng Khoa học trẻ Intel năm 2009.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Prionolabis antennata

text:
Prionolabis antennata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Prionolabis
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Kèn cor

text:
Kèn thợ săn, hay kèn săn, là một loại kèn đồng trong bộ đồng của các nhạc cụ,  có hình dạng cuốn vòng tròn. Loại kèn này được phát minh tại Pháp vào khoảng 1650 để dùng trong các cuộc đi săn, do đó, có tên là cor de chasse (hay "kèn đi săn").

Nhạc cụ Tây phương
Kèn hơi
Kèn đồng


title: Apatania zonella

text:
Apatania zonella là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae.Loài này được tìm thấy ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: Andrena roscipes

text:
Andrena roscipes là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1933


title: Labourgade

text:
Labourgade một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Chiến tranh Cimbri

text:
Chiến tranh Cimbri(103-101 TCN) là cuộc chiến tranh xảy ra giữa Cộng hòa La Mã và các bộ tộc Giecman như người Cimbri và người Teuton, họ đã di cư từ bán đảo Jutland tới những vùng đất do người La Mã kiểm soát. Chiến tranh Cimbri là cuộc chiến tranh đầu tiên kể từ cuộc chiến tranh Punic lần hai đã khiến cho Ý và chính bản thân La Mã bị đe dọa.

Thời điểm xảy ra cuộc chiến tranh này đã có những ảnh hưởng to lớn đến nội bộ chính trị của La Mã và tổ chức quân sự của nó. Cuộc chiến tranh này đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp chính trị của Gaius Marius. Mối đe dọa của người Cimbri, cùng với Chiến tranh Jugurtha, đã tạo ra bước ngoặt cho những cải cách của Marius đối với các quân đoàn La Mã.

La Mã cuối cùng đã giành chiến thắng trong cuộc chiến tranh kéo dài và đẫm máu này - nó đã gây ra một tổn thất to lớn cho quân đội La Mã kể từ sau chiến tranh Punic lần hai - với những chiến thắng tại Aquae Sextiae và Vercellae mà dẫn đến kết quả là đã gần như tàn sát hết 2 bộ lạc German. Một số tù binh sống sót được ghi lại là đã tham gia vào cuộc khởi nghĩa của các võ sĩ giác đấu trong cuộc chiến tranh Nô Lệ lần thứ ba.

Cuộc di dân và xung đột
Vào khoảng năm 120-115 TCN, không rõ nguyên nhân cụ thể nào(có thể là do biến đổi khí hậu, xem Thời kì đồ sắt Tiền La Mã) đã kiến cho người Cimbri rời bỏ quê hương của họ ở khu vực xung quanh biển Baltic thuộc bán đảo Jutland và phía Nam bán đảo Scandinavia. Họ đã di chuyển về hướng đông nam và những bộ tộc láng giềng của họ, người Teuton, cũng đã sớm gia nhập cuộc di dân này. Họ cùng nhau đánh bại người Scordisci cùng với người Boii, và sau đó nhiều người trong số những bộ lạc này cũng đã tham gia cùng với họ. Năm 113 TCN, họ tới được sông Donau, thuộc vùng Noricum, quê nhà của người Taurisci, đồng minh của người La Mã.

Những thất bại ban đầu của người La Mã
Năm sau, viên chấp chính quan La Mã Gnaeus Papirius Carbo đã dẫn quân tiến đến khu vực Norcium. Sau một cuộc duyệt binh hoành tráng và chiếm được một vị trí phóng thủ vững chắc. Ông ta yêu cầu người Cimbri và đồng minh của họ phải rút khỏi khu vực này ngay lập tức. Người Cimbri lúc đầu tuân thủ nghiêm túc hiệp ước hòa bình với người La Mã. Nhưng sau khi họ biết được rằng Carbo đã bố trí một cuộc phục kích nhằm vào họ, họ tức điên lên bởi sự lật lọng này. Họ liền tấn công và trong trận Noreia tiêu diệt gần hết quân đội của Carbo, giết chết Carbo ngay tại trận.

Đường tới Ý giờ đây đã rộng mở trước mắt họ, nhưng vì một số lý do, người Cimbri và đồng minh của mình hướng về phía Tây, vượt qua dãy Anpơ và tiến vào xứ Gaul. Năm 109 TCN, họ đã xâm chiếm hành tỉnh La Mã là Gallia Narbonensis và đánh bại quân đội La Mã dưới quyền Marcus Junius Silanus. Năm 107 TCN, người La Mã lại thất bại thêm một lần nữa, lần này là dưới tay người Tigurines- đồng minh của người Cimbri, những người họ đã gặp trên đường vượt qua dãy An pơ. Cùng năm đó, họ đánh bại một đội quân La Mã ở Burdigala (ngày nay là Bordeaux) và giết chết viên chỉ huy đạo quân này là chấp chính quan Gaius Cassius Longinus Ravalla

Thảm họa tại Arausio
Năm 105 TCN, Roma và các chấp chính quan mới của nó, Quintus Servilius Caepio và Gnaeus Mallius Maximus, đã quyết định rằng họ đã có quá đủ những kẻ xâm lược. Vì vậy, để giải quyết vấn đề này một lần và duy nhất. Cộng hòa La Mã đã tập hợp một lực lượng lớn nhất kể từ khi kết thúc cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai và có thể là lực lượng lớn nhất đã từng được phái ra chiến trường, với hơn 80.000 quân cùng với hàng chục ngàn lính trợ chiến và chia làm hai đạo quân, một dưới quyền Caepio và một được chỉ huy bởi Maximus.

Hai viên chấp chính quan đã đưa hai đạo quân của họ đến khu vực sông Rhône gần Orange, Vaucluse. Tại đây, do thù ghét và không tin tưởng lẫn nhau, họ đã dựng những doanh trại riêng biệt ở hai bên bờ sông; Điều này đã khiến cho đạo quân của họ bị chia tách và dễ dàng bị tấn công. Caepio đã quá tự tin khi tấn công một cách dại dột mà không có sự hỗ trợ từ Maximus; Quân đội của ông ta đã bị quét sạch và doanh trại không được bảo vệ của ông ta đã bị thất thủ. Giờ đây, đạo quân cô lập và mất tinh thần của Maximus đã nhanh chóng bị đánh bại một cách dễ dàng. Hàng ngàn người đã bị tàn sát trong khi đang cố gắng một cách tuyệt vọng để tập trung và bảo vệ doanh trại của ông ta. Chỉ có Caepio, Maximus, cùng với vài trăm người La Mã chạy thoát được. Trận Arausio là thất bại nặng nề nhất mà La Mã đã phải gánh chịu kể từ sau trận Cannae, và trên thực tế, tổn thất và hậu quả lâu dài của nó còn lớn hơn rất nhiều. Về phần người Cimbri và Teutone, đây là một chiến thắng vĩ đại (mặc dù chỉ là tạm thời). Thay vì ngay lập tức tập hợp đồng minh của họ và tiến quân về La Mã, người Cimbri lại tiến vào Hispania, trong khi người Teutones vẫn ở lại xứ Gaul. Tại sao họ lại thất bại trong việc xâm lược Ý hiện vẫn còn là một điều bí ẩn.

Chú thích

Mommsen, Theodor, History of Rome, Book IV "The Revolution", pp 66–72.
Dupuy, R. Ernest, and Trevor N. Dupuy, The Encyclopedia Of Military History: From 3500 B.C. To The Present. (2nd Revised Edition 1986) pp 90–91.

Chiến tranh liên quan tới Cộng hòa La Mã
Cộng hòa La Mã thế kỷ 2 TCN
Thập niên 100 TCN
Thập niên 110 TCN
Xung đột thập niên 100 TCN
Chiến tranh liên quan tới các dân tộc German
Chiến tranh liên quan tới người Celt


title: Chlorocypha hasta

text:
Chlorocypha hasta là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Chlorocyphidae. Đây là loài đặc hữu của Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 Clausnitzer, V. 2005. Chlorocypha hasta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
Chlorocypha
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Rapator

text:
Rapator là một chi Theropoda sống ở châu Úc ngày nay vào đầu kỷ Phấn trắng. Nó được Friedrich von Huene năm 1932.

Tham khảo

Khủng long châu Úc
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Carnosauria
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Tô Tiên

text:
Tô Tiên (chữ Hán giản thể: 苏仙区, bính âm: Suxian Qu) là một quận thuộc địa cấp thị Sâm Châu tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1357 ki-lô-mét vuông, dân số 340.000 người (năm 2003). Mã số bưu chính là 423000. Chính quyền quận đóng ở. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 2 nhai đạo, 8 trấn và 9 hương:
Nhai đạo biện sự xứ: Tô Tiên, Nam Tháp.
 Trấn: Kiều Khẩu, Lương Điền, Thê Phượng Độ, Ao Thượng, Hứa Gia Động, bạch Lộc Động, Ngũ Lý Bài.
Hương: Cương Cước, Liêu Vương Bình, Mã Đầu Lĩnh, Hà Diệp Bình, Đường Khê, Thái Bình, Đặng Gia Đường, Liêu Gia Loan, Đại Khuê Thượng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền quận Tô Tiên

Sâm Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: Saint-Martin-Laguépie

text:
Saint-Martin-Laguépie là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie in miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Cá toài đầu mũi rộng

text:
Cá toài đầu mũi rộng hoặc Cá thỏ mũi thẳng (Rhinochimaera atlantica) là một loài cá thuộc họ Rhinochimaeridae. Nó được tìm thấy ở Canada, Colombia, Pháp, Gambia, Iceland, Mauritanie, México, Namibia, Senegal, Nam Phi, Suriname, và Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng biển mở. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Dagit, D.D. & Compagno, L.J.V. 2005. Rhinochimaera atlantica . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.
 Cá mũi dài quý hiếm ở Canada

A


title: Brea de Aragón

text:
Brea de Aragón là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 2.013 người. Diện tích đô thị này là 13 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 550 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza