title: Cộng hòa

text:
Cộng hòa (chữ Hán: 共和, ) là một hình thức chính phủ trong đó quốc gia được coi là "vấn đề công cộng" thông qua các Luật pháp và Hiến pháp cũng như các quy định chung và chế độ dân chủ, không phải là mối quan tâm riêng tư hay thuộc sở hữu của những người cai trị. Các vị trí quyền lực chính trong một nước cộng hòa được quyết định thông qua Dân chủ, tập quyền hoặc một sự kết hợp của chúng, thay vì bị chiếm giữ không đổi. Nó là hình thức đối lập với chế độ Quân chủ và do đó không có quốc vương (như là nguyên thủ quốc gia).

, 159 trong số 206 quốc gia có chủ quyền sử dụng từ "Cộng hòa" như là một phần của tên chính thức của họ - không phải tất cả trong số này là các nước cộng hòa theo nghĩa là có các Chính Phủ được bầu cử ra, cũng không phải là từ "Cộng hòa" được sử dụng trong tên của tất cả các Quốc gia có Chính Phủ được Nhân dân bầu.

Khái niệm này xuất phát từ thuật ngữ Latinh res publica, có nghĩa đen là "chuyện chung", "việc chung" hay "vấn đề công cộng" và được sử dụng để nói về toàn bộ nhà nước. Thuật ngữ này đã phát triển ý nghĩa hiện đại của nó liên quan đến hiến pháp của Cộng hòa La Mã cổ đại, kéo dài từ khi lật đổ các vị vua vào năm 509 trước Công nguyên đến khi thành lập Đế chế vào năm 27 trước Công nguyên. Hiến pháp này được đặc trưng bởi một Thượng viện gồm các quý tộc giàu có và có ảnh hưởng đáng kể; một số hội đồng phổ biến của tất cả các công dân tự do, có quyền bầu các quan tòa và thông qua luật pháp; và một loạt các quan tòa với các loại thẩm quyền dân sự và chính trị khác nhau.

Thông thường, một nước Cộng hòa là một quốc gia có chủ quyền duy nhất, nhưng cũng có những thực thể nhà nước có chủ quyền phụ được gọi là các nước cộng hòa, hoặc có các chính phủ được mô tả là "Cộng hòa" về bản chất. Ví dụ, Điều IV của Hiến pháp Hoa Kỳ "bảo đảm cho mọi quốc gia trong Liên minh này một hình thức Chính phủ Cộng hòa".

Trong bối cảnh hẹp hơn, định nghĩa về chế độ Cộng hòa đề cập cụ thể đến một hình thức chính phủ trong đó các cá nhân được bầu đại diện cho cơ quan công dân  và thực thi quyền lực theo quy định của pháp luật theo hiến pháp, bao gồm phân lập quyền lực với một nguyên thủ quốc gia, được gọi là một Nước Cộng hòa lập hiến  hoặc Dân chủ đại diện.

Các đặc điểm của các thể chế cộng hòa

Người đứng đầu nhà nước
Trong hầu hết nền cộng hòa hiện đại ở các nước tư bản chủ nghĩa, người đứng đầu nhà nước được gọi là tổng thống còn các nước theo đuổi ý tưởng xây dựng xã hội chủ nghĩa là chủ tịch. Những danh xưng khác được sử dụng là consul, doge, archon và nhiều danh xưng khác. Trong các nền cộng hòa và cũng là dân chủ người đứng đầu nhà nước được xác định theo kết quả của một cuộc bầu cử. Cuộc bầu cử này có thể là gián tiếp, chẳng hạn như nếu một hội đồng theo một dạng nào đó được bầu lên bởi người dân, và hội đồng này sau đó sẽ bầu ra người đứng đầu nhà nước hoặc là trực tiếp. Trong các nền cộng hòa này nhiệm kì thông thường của tổng thống kéo dài trong khoảng bốn đến sáu năm. Trong một số nước, hiến pháp giới hạn số nhiệm kì một người có thể được bầu lên vị trí tổng thống.

Nếu như người đứng đầu nhà nước của một cộng hòa đồng thời là người đứng đầu chính phủ, thể chế này được gọi là tổng thống chế (ví dụ: Hoa Kỳ). Trong bán tổng thống chế, người đứng đầu nhà nước không phải là cùng một người với người đứng đầu chính phủ, người sau thường được gọi là thủ tướng. Tuỳ theo nghĩa vụ cụ thể của tổng thống (ví dụ, vai trò cố vấn trong việc thành lập chính phủ sau một cuộc bầu cử), và các quy ước khác nhau, vai trò của tổng thống có thể dao động từ chỉ mang tính lễ nghi và phi chính trị cho đến ảnh hưởng lớn và đầy tính chính trị. Thủ tướng có trách nhiệm trong việc điều hành các chính sách và nhà nước trung ương. Có những quy định cho việc chỉ định tổng thống và người đứng đầu chính phủ, một số nền cộng hòa cho phép sự chỉ định một tổng thống và một thủ tướng thuộc 2 đảng đối lập: ở Pháp, khi những thành viên của Chính phủ đương nhiệm và tổng thống thuộc các đảng phái đối lập nhau, tình huống này gọi là sống chung chính trị. Tuy nhiên trong một số nước như Đức và Ấn Độ, tổng thống bắt buộc phải là không theo đảng phái nào.

Trong một số nước, như Thụy Sĩ và San Marino, đứng đầu nhà nước không phải là một người mà là một ủy ban (hội đồng) của một vài người đang nắm văn phòng đó.

Vai trò của tôn giáo

Trước khi một số phong trào Cải cách đem lại ảnh hưởng ở châu Âu, những thay đổi trong địa hạt tôn giáo hiếm khi có liên hệ đến dạng nhà nước đang được sử dụng ở nước đó. Ví dụ sự chuyển đổi từ đa thần giáo sang Thiên Chúa giáo trong La Mã cổ đại có thể tạo ra tầng lớp thống trị mới, nhưng không gây ra thay đổi trong ý nghĩ rằng Chế độ quân chủ là một cách thức hiển nhiên để quản lý đất nước. Một cách tương tự, các chế độ cộng hòa thời trung cổ sau này, như Venezia, nổi lên mà không chất vấn những tiêu chuẩn về tôn giáo đưa ra bởi Giáo hội Công giáo Rôma.

Điều này đã thay đổi, chẳng hạn như, bởi cuius regio, eius religio từ Hiệp ước Augsburg (1555): hiệp ước này, áp dụng trong Đế chế La Mã và ảnh hưởng đến nhiều bang khác của Đức, buộc công dân phải đi theo tôn giáo của người thống trị, bất kì nhánh nào của Thiên chúa giáo được nhà thống trị chọn - ngoại trừ tông phái Calvin (bị cấm bởi cùng một hiệp ước). Ở Pháp nhà vua bãi bỏ những thỏa hiệp tương đối đối với các tôn giáo không phải là Công giáo kết quả từ Sắc lệnh Nantes (1598), Sắc lệnh Fontainebleau (1685). Ở Anh và ở Tây Ban Nha những triều đình tương ứng đã thiết lập nhánh Thiên chúa giáo được ưa thích nhất của họ, do vậy vào thời điểm của thời đại Khai sáng ở châu Âu (bao gồm luôn cả các thuộc địa) không có một chế độ quân chủ tuyệt đối nào chấp nhận một tôn giáo khác với tôn giáo chính thức của nước đó.

Các nền cộng hòa giảm đi ảnh hưởng của tôn giáo vào nhà nước
Một lý do quan trọng tại sao người dân chọn xã hội của họ được tổ chức như là một "cộng hòa" là khả năng được tự do khỏi tôn giáo của nhà nước: trong cách tiếp cận này sống dưới một chế độ quân chủ được xem là dễ tạo ra một tôn giáo thuần nhất. Tất cả các chế độ quân chủ lớn đều có tôn giáo của nhà nước, kể cả trường hợp của các pharaoh và một số hoàng đế điều này có thể dẫn đến một tôn giáo mà quốc vương (hoặc hoàng gia) được phong cho một địa vị giống như thượng đế (xem ví dụ như Sùng bái Hoàng gia). Trên một mức độ khác, các nền quân chủ có thể vướng vào một dạng đặc biệt nào đó của tôn giáo: Công giáo ở Bỉ, Anh giáo ở Anh, Chính Thống giáo Đông phương ở Nga dưới chế độ Nga hoàng, Thần đạo ở Nhật Bản,...

Trong sự vắng mặt của chế độ quân chủ, sẽ không có một vị vua nào thúc đẩy về một tôn giáo duy nhất. Bởi vì điều này là cảm nhận chung vào thời gian của thời đại Khai sáng, không là điều đáng ngạc nhiên khi các cộng hòa được nhận thấy bởi các nhà tư tưởng thời Khai sáng như là một dạng tổ chức nhà nước thích hợp nhất, nếu như người ta muốn tránh những điều xuống cấp bởi việc sống dưới một tôn giáo nhà nước có ảnh hưởng quá lớn.

Jean-Jacques Rousseau, một ngoại lệ, tiên liệu một nền cộng hòa với một "tôn giáo dân sự" với nhiều đòi hỏi:

Ví dụ ở Hoa Kỳ: những vị Nhóm lập quốc Hoa Kỳ, nhận thấy rằng sẽ không có một tôn giáo duy nhất nào sẽ được theo bởi tất cả người Mỹ, đã theo một nguyên tắc là nhà nước liên bang sẽ không ủng hộ một tôn giáo truyền thống nào, như Massachusetts và Connecticut đã theo.

Những khái niệm của dân chủ
Các cộng hòa thường liên hệ với dân chủ, có vẻ là lẽ tự nhiên nếu như người ta thừa nhận ý nghĩa của cụm từ bắt nguồn của từ "cộng hòa" (xem: res publica). Tuy nhiên sự liên kết giữa "cộng hòa" và "dân chủ" này
là rất xa đối với hiểu biết chung, ngay cả nếu như đã thừa nhận là có một vài dạng khác nhau của dân chủ. Phần này cố gắng đưa ra những tóm tắt về các khái niệm dân chủ nào liên hệ với kiểu cộng hòa nào.

Chú ý rằng khái niệm "một phiếu bầu bằng nhau cho mỗi người trưởng thành" đã không được chấp nhận rộng rãi trong các nền dân chủ cho đến khoảng giữa thế kỉ 20: trước đó trong tất cả các nền dân chủ quyền được bầu cử của một người phụ thuộc vào điều kiện tài chính, giới tính, Chủng tộc, hay là một tổ hợp những thứ đó và những yếu tố khác. Nhiều dạng nhà nhà nước trong các thời đại trước được mệnh danh là "dân chủ", bao gồm ví dụ như Dân chủ Athena, khi đem vào đầu thế kỉ 21 sẽ được liệt kê là plutocracy hay là một dạng quả đầu chế (quyền lực nắm bởi thiểu số) mở rộng, bởi vì những luật lệ về những phiều bầu được đếm như thế nào.

Trong cách tiếp cận phương Tây, được khuyến cáo về những nguy hiểm có thể xảy ra và sự không thực tế của dân chủ trực tiếp mô tả từ thời cổ đại, có một sự hội tụ về phía dân chủ đại diện, cho các thể chế cộng hòa cũng như các thể chế quân chủ, từ thời Khai sáng trở đi. Một phương tiện dân chủ như là Trưng cầu dân ý vẫn về cơ bản là không đáng tin cậy trong nhiều nước theo kiểu dân chủ đại diện. Tuy vậy, một số nước cộng hòa như Thụy Sĩ có một phần lớn dân chủ trực tiếp trong cách tổ chức nhà nước của họ, với thông thường một vài vấn đề được đưa ra trước nhân dân bằng trưng cầu dân ý hàng năm.

Ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng hòa

Cũng giống như chủ nghĩa chống quân chủ và khác biệt tôn giáo, chủ nghĩa cộng hòa không đóng vai trò bằng nhau trong sự nổi lên của nhiều nền cộng hòa thực sự. Cho đến các cộng hòa bắt nguồn từ cuối thời trung cổ, ngay cả nếu như, từ những gì chúng ta biết về họ, họ cũng có thể đạt tiêu chuẩn "cộng hòa" trong cách hiểu hiện đại của từ này, thiết lập loại và lượng của "chủ nghĩa cộng hòa" dẫn đến sự nổi lên của họ thường giới hạn vào các phỏng đoán mang tính giáo dục, dựa trên những nguồn nhìn chung là được công nhận như có một phần chỉ là xây dựng hư cấu.

Qua thời gian có một pha trộn các loại chủ nghĩa cộng hòa khác nhau theo cùng với các lý thuyết dân chủ của các quyền cá nhân, mà chúng (chẳng hạn trong Thời Khai sáng) sẽ tìm thấy biểu diễn trong sự hình thành của các đảng tự do và đảng xã hội. Thứ mà Chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa xã hội cùng chia sẻ là niềm tin vào sự tự quyết của con người, và niềm tin vào danh dự cá nhân từng người. Nhưng họ không đồng ý và tiếp tục không đồng ý liệu là thứ này có cần thiết cho một nền cộng hòa hay không, thế nào sử dụng "chính xác" của từ "cộng hòa", và đời sống kinh tế nên được tổ chức như thế nào. Mâu thuẫn này thường được diễn tả theo ngôn ngữ của chủ nghĩa xã hội (như là một hệ thống kinh tế) đối chọi với Chủ nghĩa tư bản (hệ thống kinh tế được khuếch trương bởi người theo chủ nghĩa tự do). Sự hòa hoãn giữa dân chủ và có một người đứng đầu nhà nước cha truyền con nối được gọi là Quân chủ lập hiến.

Tuy nhiên, chẳng hạn không ai nghi ngờ là chủ nghĩa cộng hòa là lý tưởng thành lập Hoa Kỳ và vẫn còn là cốt lõi của những giá trị chính trị Mỹ. Xem Chủ nghĩa cộng hòa ở Mỹ.

Trong thời cổ đại

Hình thái"Cộng hòa"đã manh nha ở tại nước Trung Hoa thời nhà Chu với chế độ Chu Thiệu cộng hòa từ năm 841 tới năm 828 TCN.
Trong Ấn Độ cổ đại, một số Maha Janapadas được thiết lập như là những Cộng hòa vào Thế kỉ thứ 6 trước Công nguyên. Vaishali, cổ xưa nhất trong các cộng hòa đó, được xem như là nền cộng hòa đầu tiên ở trên thế giới. Trong vùng Cận Đông cổ đại, một số thành phố của Levant đã được một cách điều hành tập thể. Arwad đã được dẫn ra như là một ví dụ khác về nước cộng hòa xưa nhất được biết, trong đó người dân, chứ không phải vua, được miêu tả là có quyền tự chủ.

Những bản sách quan trọng về triết học chính trị thời cổ đại sống sót cho đến thời trung cổ hiếm khi có một ảnh hưởng nào lên sự nổi lên hay làm mạnh thêm những nền cộng hòa vào thời điểm mà chúng được viết ra.
Khi Plato viết những đối thoại mà sau này, trong các nước nói tiếng Anh, trở nên được biết đến như là The Republic (một bản dịch không chính xác theo một số người), nền dân chủ xứ Athena đã được thiết lập, và không bị ảnh hưởng bởi luận thuyết đó (nếu nó đã bị ảnh hưởng, nó sẽ trở nên "ít" bản chất cộng hòa hơn theo hiểu biết hiện đại). Những thí nghiệm của Plato với những nguyên tắc chính trị của ông ở vùng Syracuse là một thất bại. De re publica của Cicero, rất xa trong khả năng định nghĩa lại nhà nước Cộng Hòa La Mã cổ đại trong việc củng cố dạng nhà nước cộng hòa của họ, mà đúng hơn nên được xem là tiền thân của Đế chế La Mã thật sự đã thành hình sau khi Cicero qua đời.

Trong thời Phục hưng
Sự nổi lên của thời Phục hưng, mặt khác, được đánh dấu bằng sự chấp thuận của nhiều tác phẩm từ thời Cổ đại này, không nhiều thì ít dẫn đến một quan điểm chặt chẽ, quay lại với "Chủ nghĩa cộng hòa cổ điển". Tuy nhiên những khác biệt vẫn tồn tại về việc loại "hỗn hợp" nào trong một kiểu nhà nước hỗn hợp của một nước lý tưởng sẽ được gọi là "cộng hòa". Đối với những thể chế cộng hòa nổi lên sau sự xuất bản của các triết lý Phục hưng về cộng hòa, như là Liên hiệp các tỉnh Hà Lan, luôn luôn không rõ ràng là vai trò chính xác của chủ nghĩa cộng hòa - trong một loạt các lý do khác - dẫn đến chọn lựa "cộng hòa" như là một dạng nhà nước ("các lý do khác" đã được nói đến đâu đó trong bài này, không tìm được người kế vị xứng đáng cho ngôi vua, chống lại Catholicism; Một tầng lớp trung lưu cố gắng có ảnh hưởng chính trị).

Chủ nghĩa cộng hòa khai sáng
nhỏ|Biểu tượng nền Cộng hòa ở Paris
Thời đại Khai sáng đã đem lại một thế hệ các nhà tư tưởng chính trị mới, cho thấy rằng, giữa nhiều thứ khác, "triết học" chính trị đang ở trong quá trình tập trung trở lại vào "khoa học" chính trị. Lần này thì ảnh hưởng của những nhà tư tưởng chính trị, như John Locke, vào sự nổi lên của những nền cộng hòa ở Mỹ và Pháp sớm xảy ra sau đó là không thể sai được: sự phân tách của quyền lực, sự phân tách của nhà thờ và nhà nước, v.v. được giới thiệu với một mức thành công nào đó trong các nước cộng hòa mới, cùng với những tư tưởng khác của nhà chính trị lớn khác của thời đại đó.

Thật ra, thời Khai sáng đã đặt ra tiêu chuẩn cho những nền cộng hòa, cũng như là nhiều trường hợp khác cho các chế độ quân chủ, trong thế kỉ tiếp theo. Những nguyên tắc quan trọng nhất được thiết lập lúc kết thúc thời Khai sáng là Luật pháp, là điều kiện rằng các nhà nước phản ánh Lợi ích cá nhân phải theo pháp luật, rằng các nhà nước hành xử theo lợi ích quốc gia, trong những cách thức hiểu được bởi đại chúng, rằng phải có một số phương tiện cho quyền tự quyết định.

Chủ nghĩa cộng hòa vô sản
Phân nhánh chính tiếp theo trong tư tưởng chính trị được Karl Marx thúc đẩy đó là ông cho rằng các giai cấp (vô sản, tư sản,...), chứ không phải là toàn bộ quốc gia là có những ưu thế về quyền và lợi ích trong mỗi nước. Marx tranh luận rằng các chính phủ nên là đại diện cho quyền lợi của giai cấp thống trị, và vì vậy cuối cùng thì các quốc gia trong thời đại của ông trong tương lai sẽ bị thống trị bởi giai cấp vô sản .

Một lần nữa hình thành nên nền cộng hòa theo đường lối triết lý chính trị mới nhanh chóng theo sau sự nổi lên của thuyết duy vật, thuyết vô thần, tư tưởng Marx-Lenin... Từ đầu Thế kỷ 20, gần 100 nước có nền cộng hòa dạng "cộng sản" được thiết lập tuy nhiên đến hiện nay chỉ có 5 nước như vậy còn tồn tại.

Các yếu tố kinh tế
nhỏ|Giovan Battista Tiepolo, Neptune ban tặng sự giàu có của biển cả đến Venezia, 1748–50. Tác phẩm này là một biểu tượng quyền lực của Cộng hòa Venezia.

Khái niệm cổ xưa của Res publica, khi áp dụng vào chính trị, luôn luôn suy diễn rằng công dân trên một mức độ nào đó "tham gia" vào việc điều hành đất nước: ít nhất là công dân không thờ ơ với những quyết định được quyết bởi những người đứng đầu điều hành đất nước, và có thể tham gia tranh luận vào các vấn đề của chính trị - xã hội. Một ý thường được theo đuổi bởi các sử gia là các công dân, dưới những hoàn cảnh thông thường, chỉ trở nên hoạt động về chính trị nếu như họ có thời gian rãnh rỗi trên và vượt khỏi những cố gắng thường ngày chỉ để duy trì sự tồn tại. Nói một cách khác, một lớp trung lưu đủ đông (mà không bị ảnh hưởng về mặt chính trị bởi một vị vua như tầng lớp quý tộc đã bị) thường được xem là những điều kiện cần trước khi thành lập một dạng nhà nước cộng hòa. Trong cách suy luận này, trong những thành phố của Hanseatic League, lẫn Catalonia của thế kỉ 19, cũng như Hà Lan trong thời hoàng kim của họ, sự hình thành của một nền cộng hòa không là điều đáng ngạc nhiên, bởi tất cả họ đều ở mức đỉnh của tài sản tích lũy được qua thương mại và những xã hội với một tầng lớp trung lưu giàu có và nhiều ảnh hưởng.

Sự sáp nhập của các nhà nước
Khi một nước hay nhiều bang được tổ chức trên nhiều tầng khác nhau (nghĩa là: một vài nước "liên kết" với nhau trong một "cấu trúc lớn hơn", hay một nước được chia ra thành nhiều tiểu bang với một dạng độc lập tương đối) một vài khuôn mẫu tồn tại:
 Cả cấu trúc phía trên và các tiểu bang phía dưới đều có dạng cộng hòa (ví dụ: Hoa Kỳ)
 Cấu trúc phía trên là một cộng hòa, trong khi các nước thành viên không nhất thiết là cộng hòa (Ví dụ: Liên minh châu Âu);
 Cấu trúc phía trên không phải là một cộng hòa, trong khi các nước thành viên có thể là cộng hòa (Ví dụ: Đế chế La mã Thần thánh (Holy Roman Empire), sau sự nổi lên của các nền cộng hòa, như là của Liên minh Hanse, bên trong đế chế).

Các nền cộng hòa
phải|nhỏ|400x400px|Các nền cộng hòa trên thế giới năm 2006. Đỏ – Cộng hòa tổng thống.
 Xanh lá cây – tổng thống hành pháp liên quan đến Thể chế Đại nghị.
Ôliu – cộng hòa bán tổng thống.
Da cam – cộng hòa đại nghị.
Nâu – cộng hòa trong đó Hiến pháp quy định chỉ một đảng theo hệ phái xã hội chủ nghĩa được phép cầm quyền.
 Xám – quân chủ

Trong đầu thế kỷ 21, hầu hết các nước không quân chủ đều tự gọi là cộng hòa hoặc là trong tên chính thức hoặc là trong Hiến pháp. Có một vài ngoại lệ: nước Libya Ả Rập Jamahiriya, Nhà nước Israel, Nhà nước Palestine, Myanmar và Liên bang Nga. Israel, Nga, ngay cả Myanmar và Libya, tuy vậy vẫn thỏa mãn nhiều Định nghĩa của từ "cộng hòa".

Bởi vì từ "cộng hòa" bản thân là mơ hồ, rất nhiều nước cảm thấy cần thêm vào những từ hạn định (qualifiers) để làm rõ loại cộng hòa nào mà họ đang có để xưng hiệu quốc gia. Đây là danh sách của các từ hạn định đó và các dạng khác nhau của từ "cộng hòa":
 Không cần thêm vào từ hạn định nào ngoài "Cộng hòa" - ví dụ Cộng hòa Pháp...
 Cộng hòa liên bang - một liên bang của tiểu bang nhỏ với một dạng nhà nước cộng hòa – Hoa Kỳ, Úc, Brasil, Đức, Ấn Độ là những nước cộng hòa được điều hành bởi một nền dân chủ đại diện, trong đó các tiểu bang đóng một vai trò quan trọng.
 Cộng hòa Hiến pháp – một dạng của dân chủ tự do nơi mà công dân bầu lên người đứng đầu nhà nước cũng như các đại diện điều hành nhà nước (lựa chọn theo quyết định của người đứng đầu nhà nước) theo luật định trong hiến pháp hiện hành có bảo vệ quyền lợi cá nhân của người cầm quyền. Hoa Kỳ là một ví dụ. (So sánh với Quân chủ lập hiến và dạng dân chủ tự do gọi là dân chủ trong chế độ quân chủ).
 Confederation (Một hội đồng) quyền lực được trao cho các đơn vị thành viên trong hội đồng VD: Serbia và Montenegro (không còn tồn tại) và Thụy Sĩ.
 Liên bang – nhiều quyền lực hơn được trao cho nhà nước liên bang, ví dụ Nga.
 Cộng hòa Hồi giáo – những nước như Afghanistan, Pakistan, Iran là những cộng hòa được điều hành theo những luật Hồi giáo. (Ghi chú: Thổ Nhĩ Kỳ là một ngoại lệ khác và không được đưa vào danh sách này; trong khi dân số chủ yếu là Hồi giáo, nhà nước là cộng hòa không tôn giáo).
 Cộng hòa Ả Rập – ví dụ, Syria phản ánh trong tên nước là một nhà nước theo lý thuyết pan-Arab Ba'athist.
 Cộng hòa nhân dân – Những nước như Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên,... Ý nghĩa là chính quyền do dân và vì dân.
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa – Chỉ có 2 nước theo hệ thống này là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Sri Lanka.
 Dân chủ cộng hòa – thường được sử dụng bởi các nước với các mong muốn nhấn mạnh tuyên bố của họ là các nước dân chủ; Những nước này thường là các nước cộng sản hoặc trước là thuộc địa. Các ví dụ bao gồm Cộng hòa dân chủ Đức (không còn tồn tại), Cộng hòa Dân chủ Congo, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa .
 Thịnh vượng chung (Commonwealth, Rzeczpospolita) – sử dụng ở Ba Lan cho nước Cộng hòa Ba Lan hiện tại, và Rzeczpospolita của các quý tộc trong lịch sử.
 Nước tự do – đôi khi được sử dụng như một nhãn để chỉ sự thi hành, hoặc là chuyển tiếp từ một nước quân chủ sang một dạng nhà nước cộng hòa. Sử dụng cho Nước tự do Ireland dưới nhà nước cộng hòa Ireland, trong khi vẫn là một phần của Đế quốc Anh.
 Các từ hạn lượng khác có gốc trong truyền thống và lịch sử thường là không có ý nghĩa thực sự về chính trị. San Marino, ví dụ, là "Cộng hòa bình yên nhất" trong khi Uruguay là "Cộng hòa phía Đông".

Cộng hòa trong lý thuyết chính trị
Trong lý thuyết chính trị và khoa học chính trị, từ "cộng hòa" nhìn chung được áp dụng cho một nước nơi mà sức mạnh chính trị của nhà nước chỉ phụ thuộc vào sự đồng ý, bất kì trên danh nghĩa nào, của người dân bị cai trị. Việc sử dụng này dẫn đến hai tập hợp phân loại đều có vấn đề. Thứ nhất là các nước được cầm quyền bởi một nhóm thiểu số, nhưng không phải là cha truyền con nối, giống như nhiều nước độc tài, thứ hai là các nước mà tất cả, hay là gần như tất cả, quyền lực chính trị thực sự được nắm bởi các thể chế dân chủ, nhưng vẫn có một vua/nữ hoàng như người đứng đầu nhà nước trên danh nghĩa, được biết chung như là Quân chủ lập hiến. Trường hợp thứ nhất làm cho nhiều người bên ngoài từ chối xem nước đó như là một nước cộng hòa thực sự. Trong nhiều nước loại thứ hai có một số phong trào "cộng hòa" vẫn hoạt động để khuếch trương việc kết thúc một chế độ quân chủ chỉ tồn tại trên danh nghĩa, và vấn đế ngữ nghĩa thường được giải quyết bằng cách gọi đó là một nước dân chủ.

Nhìn chung, các nhà khoa học chính trị cố gắng phân tích hiện thực ẩn bên trong hệ thống, chứ không phải bằng danh nghĩa mà nước đó tự xưng: mặc cho một lãnh tụ chính trị tự xưng là "hoàng đế" hay "tổng thống", và nhà nước ông ta đang lãnh đạo được gọi là một nhà nước "quân chủ" hay "cộng hòa" không phải là đặc điểm quan trọng, liệu là ông ta sử dụng quyền lực như người chuyên quyền hay là không mới là quan trọng. Trong nghĩa này những phân tích gia về chính trị có thể nói rằng Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong nhiều khía cạnh, là điểm cáo chung cho chế độ quân chủ, và sự thiết lập của chủ nghĩa cộng hòa, hoặc là trên thực tế hay là de jure, như là những thiết yếu cho một nhà nước hiện đại. Đế chế Áo-Hung và Đế chế Đức cả hai đều bị xóa bỏ bởi những điều khoản trong hiệp định hòa bình ký kết sau đó, Đế quốc Nga bị lật đổ bởi Cách mạng Nga năm 1917. Ngay cả trong các nước thắng trận, các hoàng gia đã dần dần bị tước bỏ quyền lực và đặc quyền, và càng nhiều hơn nhà nước là ở trong tay của các cơ quan được bầu lên và các đảng chiếm đa số nắm quyền hành pháp.

Ý nghĩa khác

Triết học chính trị

Thuật ngữ cộng hòa có nguồn gốc từ những tác giả của thời Phục hưng như một thuật ngữ mô tả về về một quốc gia không có chế độ quân chủ. Những tác giả này, như Machiavelli, cũng đã viết những tác phẩm quan trọng mô tả làm thế nào để các chính phủ như vậy thực hiện chức năng của mình. Những ý tưởng về việc một chính phủ và xã hội nên được xây dựng như thế nào là cơ sở cho một hệ tư tưởng được gọi là Chủ nghĩa cộng hòa cổ điển. Tư tưởng này dựa trên Cộng hòa La Mã và các thành bang của Hy Lạp cổ đại và tập trung vào những ý tưởng như đạo đức công dân, quy định của luật pháp và chính phủ hỗn hợp.

Tham khảo và chú thích

Xem thêm
 Jean-Jacques Rousseau, Du Contrat Social, ou Principes de Droit Politique (1762)
 William R. Everdell, The End of Kings: A History of Republics and Republicans, 1983, 2nd ed., Chicago: U. of Chicago Press, 2000
 Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., Republicanism: A Shared European Heritage, v1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe, Cambridge: Cambridge U.P., 2002
 Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., Republicanism: A Shared European Heritage, v2, The Values of Republicanism in Early Modern Europe, Cambridge: Cambridge U.P., 2002
 Philip Pettit, Republicanism: A Theory of Freedom and Government, NY: Oxford U.P., 1997, ISBN 0-19-829083-7; Oxford: Clarendon Press, 1997.
 Frédéric Monera, L'idée de République et la jurisprudence du Conseil constitutionnel - Paris: L.G.D.J., 2004 - ;

Chế độ chính trị
Chính thể
Bài cơ bản dài trung bình

Chủ nghĩa cộng hòa


title: Montdragon

text:
Montdragon là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Thị trấn có con sông Dadou.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Fay-le-Clos

text:
Fay-le-Clos  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Fay-le-Clos nằm ở khu vực có độ cao trung bình 224 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Fayleclos


title: Penica

text:
Penica là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Penica peritheta Walsingham, 1914

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Gracillariidae


title: Galerucella wallacei

text:
Galerucella wallacei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella


title: Quan Triều

text:
Quan Triều (thường được nói trại là Quán Triều) là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Tên gọi
Tên gọi đúng của phường là Quan Triều. Sở dĩ được đặt như vậy là vì ngày xưa, nơi đây thuộc phủ Phú Lương, có một người anh hùng có công với đất nước là anh hùng Dương Tự Minh. Ông làm quan dưới 2 triều Lý Anh Tông và Lý Thần Tông. Được cả hai vua gả con gái cho là công chúa Diên Bình và Thiều Dung. Về sau, để tưởng nhớ công ơn của ông, nhân dân đã đặt tên cho vùng đất này là Quan Triều, theo như điền tích về ông Dương Tự Minh. Còn lý do nhiều nơi gọi là Quán Triều là vì có nhiều người đọc chệch cho dễ nghe, kèm theo thương hiệu xi măng Quán Triều nổi tiếng nên gây ra sự nhầm lẫn.

Địa lý
Phường Quan Triều nằm ở phía bắc thành phố Thái Nguyên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Quang Vinh
Phía tây giáp phường Tân Long và xã Phúc Hà
Phía nam giáp phường Quang Trung và xã Quyết Thắng
Phía bắc giáp xã Cao Ngạn và xã Sơn Cẩm.

Phường Quan Triều có diện tích 2,81 km², dân số năm 1999 là 7.163 người, mật độ dân số đạt 2.549 người/km².

Phường có tuyến quốc lộ 3 chạy qua. Ngoài ra, trên địa bàn phường có ga Quan Triều, là điểm cuối của đường sắt Hà Nội - Quan Triều và là điểm đầu của đường sắt Quan Triều - Núi Hồng.

Lịch sử
Sau năm 1975, Quan Triều là một phường thuộc thành phố Thái Nguyên.

Đến năm 2019, phường Quan Triều được chia thành 25 tổ dân phố, đánh số từ 1 tới 25.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập tổ dân phố 2 và một phần tổ dân phố 3 vào tổ dân phố 1, sáp nhập tổ dân phố 4 với phần còn lại của tổ dân phố 3 và một phần hai tổ dân phố 5, 6 thành tổ dân phố 2, sáp nhập tổ dân phố 7 và phần còn lại của hai tổ dân phố 5, 6 thành tổ dân phố 3, sáp nhập hai tổ dân phố 8 và 9 thành tổ dân phố 4, sáp nhập hai tổ dân phố 10 và 11 thành tổ dân phố 5, sáp nhập hai tổ dân phố 12 và 14 thành tổ dân phố 6, sáp nhập hai tổ dân phố 13, 17 và một phần tổ dân phố 21 thành tổ dân phố 7, sáp nhập hai tổ dân phố 18, 19 và một phần của hai tổ dân phố 20, 21 thành tổ dân phố 8, sáp nhập hai tổ dân phố 22, 23 và một phần tổ dân phố 20 thành tổ dân phố 9, sáp nhập phần còn lại của hai tổ dân phố 20 và 21 thành tổ dân phố 10, sáp nhập hai tổ dân phố 15 và 16 thành tổ dân phố 11, sáp nhập hai tổ dân phố 24 và 25 thành tổ dân phố 12.

Hành chính
Phường Quan Triều được chia thành 12 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12.

Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn phường Quan Triều có nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ, được cho là nguồn ảnh hưởng lớn nhất đến nạn ô nhiễm trên sông Cầu. Quan Triều có một phần của băng tải than từ mỏ Khánh Hòa đến nhà máy nhiệt điện Cao Ngạn đi qua. Chợ chính của phường họp chính vào buổi chiều.

Danh nhân
Phường Quan Triều là quê hương của Dương Tự Minh, thủ lĩnh phủ Phú Lương trong suốt hai triều vua Nhà Lý.

Chú thích

Xem thêm


title: Khu thắng cảnh A Lư

text:
Khu thắng cảnh A Lư - Lư Nguyên Động - hay A Lư Cổ Động và Bích Sắc Động là một hệ thống 2 động đá liên thông với nhau thuộc thị trấn Lô Tây cách thị trấn huyện lỵ 2 km, trực thuộc Thành phố Mi lắc, Châu Hồng Hà. Cách Mông Tự khoảng 200 km về phía Côn Minh thuộc Vân Nam, Trung Quốc. A lư được mệnh danh là Đệ Nhất Động và là điểm tham quan hấp dẫn bậc nhất của Côn Minh- Vân Nam. Năm 2002 khu thắng cảnh A Lư được cục du lịch Trung Quốc cấp Biển khu thắng cảnh AAAA. Tháng 1 năm 2004 được chọn là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, được cục du lịch quốc gia đặt là một trong 35 khu thắng cảnh vàng và nằm trong 16 chương trình du lịch trọng điểm của quốc gia. A Lư cổ động thuộc nhóm có cảnh quan kì lạ của nhóm hang động ngầm, thuộc địa mạo của Cac-xtơ giống như phong cảnh của Thạch Lâm. Cảnh quan của Thạch Lâm là Caxtơ trên mặt đất, còn A Lư Cổ Động là cảnh Cacx-tơ trong lòng đất, là một trong những động ngầm đẹp nhất ở châu Á.

Miêu tả
Chủ thể hang là đất nham thạch Cac-xtơ, sông hồ và thác nước, có sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa dân tộc và phong tục tập quán của người dân địa phương. Tài nguyên du lịch phong phú, Hang động sâu và rộng với đủ hình dáng khác nhau. Dòng sông Nam Bàn chảy ngầm trong A Lư đưa du khách thông sang Bích Sắc Động. Hồ nước đẹp, trong, thác nước róc rách tạo cho khu vực A Lư luôn thu hút du khách.

Động A Lư với quần thể hang động liên hoàn được khai thác du lịch gồm 3 hang động liên hoàn trên cạn và 1 hang động sông ngầm tạo thành 3 tầng trên dưới khác nhau. Hành trình cho du khách là 3000m, trong đó có 800m di thuyền trên sông nước ngầm. Các hệ thộng đèn laser đủ màu tạo cho A Lư với cảnh sắc rất đẹp.

Các điểm tham quan chính

Trong A Lư cổ động
 Hang Quan Âm
 Kình thiên nhất trụ
 Hang đá Mặt Trăng
 Hang Dương vật và nhũ tiên

Ngoài A Lư cổ động
 Quảng trường Lịch Thái Dương

Chú thích

Liên kết ngoài
Chùm ảnh A Lư

Vân Nam
A


title: Tên lửa R-7

text:
Tên lửa R-7 (tiếng Nga: Р-7 "Семёрка", tiếng Anh: R-7 Semyorka) là biệt hiệu của loại tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên trên thế giới, được sử dụng ở Liên Xô từ năm 1959 đến 1968 trong thời gian chiến tranh Lạnh. Với thế giới phương Tây, nó có tên là SS-6 Sapwood trong báo cáo của Tổ chức Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương – NATO; ở Nga, số hiệu chính thức là 8K71. Dạng sửa đổi của tên lửa này đã đưa Sputnik – vệ tinh nhân tạo đầu tiên của loài người, lên không trung và trở thành nền tảng của động cơ tên lửa Soyuz và các phiên bản của tên lửa Molniya, Vostok và Voskhod.

R-7 dài 34 m, đường kính 3 m và nặng 280 tấn. Động cơ tên lửa gồm hai lớp đẩy, sử dụng oxy lỏng và hỗn hợp hydrocarbon (xem Dầu hỏa) và có tầm bắn xa 8.800 km với độ chính xác 5 km; có thể mang một đầu đạn hạt nhân với đương lượng nổ 3 megaton (quả bom nguyên tử mang tên "Little Boy" ném xuống thành phố Hiroshima năm 1945 chỉ có đương lượng nổ 13 đến 16 kiloton). Bốn động cơ gắn với thân chính sẽ cung cấp lực đấy cho tên lửa trong giai đoạn đầu (rời bệ phóng, tăng tốc và lấy độ cao), động cơ trên thân chính cung cấp lực đẩy ở giai đoạn hai (tăng tốc và lấy độ cao). Hệ thống dẫn hướng được điểu chỉnh theo quán tính bằng radio.

R-7 được thiết kế, thử nghiệm và chế tạo dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư Sergey Pavlovich Korolyov.

Quá trình phát triển

Công tác thiết kế bắt đầu tại bộ phận nghiên cứu OKB-1 ở Kaliningrad (sau này chuyển thành Hãng chế tạo tên lửa và hàng không vũ trụ Korolev) với yêu cầu đặt ra là tên lửa đẩy hai tầng nặng 170 tấn, tầm xa 8.000 km và mang đầu đạn 300 kg.

Sau các cuộc vận hành thử trên mặt đất cuối năm 1953, thiết kế ban đầu hoạt động nặng nề và đến tháng 5 năm 1954 thiết kế cuối cùng được phê chuẩn. Thử nghiệm trên không đầu tiên với phiên bản 8K71 được thực hiện ngày 15 tháng 5 năm 1957 tại Tổ hợp vũ trụ Baikonur. Một động cơ gắn trên thân chính phát hỏa ngoài ý muốn khiến tên lửa rơi cách bệ phóng 400 km. Sau đó một vụ thử nữa không thành công.

Thành công cuối cùng cũng đã đến, ngày 21 tháng 8 năm 1957 với cự ly đạt tới 6.000 km. Thông tin này được Cơ quan thông tấn Liên Xô (TASS) phát đi ngày 26 tháng 8. Phiên bản sửa đổi của tên lửa này đã đưa vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới - Sputnik 1 lên quỹ đạo ngày 4 tháng 10 năm 1957 và Sputnik 2 ngày 3 tháng 11 cùng năm.

Tiếp theo các thử nghiệm đầu tiên này, một số cải tiến làm chậm thời điểm thử tiếp theo đến tháng 12 năm 1959. Phiên bản kế tiếp là 8K74 nhẹ hơn thiết kế 8K71, đồng thời có hệ thống dẫn hướng tốt hơn. Các động cơ mạnh hơn và nhiều nhiên liệu hơn nâng tầm hoạt động lên 12.000 km với trọng tải đạt 5.370 kg. Tháng 10 năm 1957 và 1958, thử nghiệm đầu đạn tại bán đảo Novaya Zemlya cho đương lượng nổ 2,9 megaton TNT.

Các phiên bản 8K71 và 8K74 được sản xuất với tên R-7 và R-7A. Tên lửa được triển khai rộng rãi năm 1962 đến năm 1968 thì được thay thế. Thiết kế của R-7 sau đó vẫn được sử dụng cho nghiên cứu vũ trụ và phát triển tiếp thành động cơ đáng tin cậy của các tàu vũ trụ Vostok, Voskhod và Soyuz.

Lịch sử hoạt động
Khi lần đầu tiên ra mắt vào năm 1957, R-7 đã trở thành bước nhảy vọt lớn nhất trong tên lửa của thế giới kể từ khi tên lửa A-4 của Đức được sử dụng.

Đơn vị tên lửa chiến lược đầu tiên được triển khai ngày 9 tháng 2 năm 1959 tại Plesetsk ở tây-bắc Nga. Ngày 15 tháng 12 năm 1959, đơn vị này thử nghiệm tên lửa R-7 lần đầu.

Tuy nhiên thiết kế tên lửa này lại là lỗi thời nếu sử dụng làm vũ khí do chi phí vận hành, kích thước và độ cơ động. Chỉ có sáu điểm phóng được đưa vào hoạt động, bốn ở Plesetsk và hai ở Baikonur, Kazakhstan. Chi phí là rất lớn bởi khó khăn trong xây dựng các điểm phóng tại các vùng xa xôi. Có thời điểm, mỗi điểm phóng tên lửa tiêu tốn đến 5% chi phí quốc phòng của Liên Xô. Tuy vậy, chi phí nặng nề không phải là hi hữu trong một dự án tên lửa thế hệ đầu và Hoa Kỳ cũng gặp vấn đề tương tự.

Với sự xuất hiện của máy bay do thám như U-2 (Lockheed U-2), các tổ hợp phóng tên lửa R-7 to lớn không thể che giấu và có thể bị tấn công nhanh chóng trong bất kỳ cuộc chiến tranh hạt nhân nào. Mặt khác, tên lửa này cần tới 20 giờ chuẩn bị và rất khó duy trì tình trạng sẵn sàng phóng quá một ngày bởi nhiên liệu lỏng phải ở tình trạng đông lạnh. Do đó, các lực lượng tên lửa Xô viết không thể ở tình trạng sẵn sàng liên tục và có nguy cơ bị tiêu diệt ngay trước khi phóng bởi máy bay ném bom. Đồng thời, chúng không có một cơ may nào chống nổi các tên lửa đạn đạo liên lục địa được phát triển sau này vốn cơ động hơn nhiều khi có thể triển khai tác ở nhiều vị trí khác nhau. Sự lỗi thời của R-7 buộc Liên Xô phải phát triển các tên lửa thế hệ thứ hai.

Tại mỗi thời điểm, có khoảng dưới 10 tên lửa R-7 ở trình trạng sẵn sàng, Một bệ phóng được đặt tại Baikonur và từ 6 đến 8 bệ khác ở Plesetsk.

Mặc dù không thành công khi sử dụng làm vũ khí nhưng tiến trình thử nghiệm R-7 đã giải quyết rất nhiều các vấn đề khoa học cơ bản cho những cải tiến tương lai trong lĩnh vực vũ khí và vũ trụ. R-7 là nền tảng để phát triển thành nhiều mẫu tên lửa khác nhau. Cũng như loại tên lửa này rất thành công khi sử dụng vào các chương trình không gian vì thiết kế của nó rất thích hợp cho loại hoạt động này. Nó được sử dụng trong hơn nửa thế kỷ cho các chương trình thám hiểm không gian của Nga sau đó cũng như dùng để đưa các vệ tinh lên quỹ đạo. R-7 cũng là loại tên lửa chính được dùng để phóng và xây dựng Trạm vũ trụ quốc tế cũng như cung cấp nhu yếu phẩm và các trang thiết bị hỗ trợ sự sống cho các phi hành gia trên trạm không gian.

Phiên bản của R-7 là 8K71PS được sử dụng làm tên lửa đẩy trong cả năm lần phóng các vệ tinh Sputnik. Nó cũng chỉ có hai tầng đẩy.

Thông số

 Tầng đẩy thứ nhất: 4 động cơ gắn với thân chính
 Tổng khối lượng: 43,3 tấn
 Khối lượng rỗng: 3,71 tấn
 Lực đẩy: 4 x 99.000 kgf = 396 Mgf (3,89 MN)
 lsp: 313 giây (3,07 kN-s/kg)
 Thời gian đốt: 118 giây
 lsp (sl): 256 giây (2,51 km-s/kg)
 Đường kính 2,68 m
 Xòe rộng: 9,76 m
 Dài: 19 m
 Nhiên liệu: oxy hóa lỏng/hỗn hợp hydrocarbon
 Động cơ: 1 x RD-107-8D74-1959
 Tầng đẩy thứ 2: Động cơ trên thân chính
 Tổng khối lượng 100,4 tấn
 Khối lượng rỗng: 6,8 tấn
 Lực đẩy: 912 kN
 lsp: 315 giây (3,09 kN-s/kg)
 Thời gian đốt: 5 phút
 lsp(sl): 248 giây (2,43 kN-s/kg)
 Đường kính: 2,99 m
 Dài: 28 m
 Nhiên liệu: oxy hóa lỏng/hỗn hợp hydrocarbon
 Động cơ: 1 x RD-108-8D75-1959
 Tổng cộng khối lượng 267 tấn
 Lực đẩy tối đa: 3,89 MN

Họ các tên lửa đẩy được chế tạo dựa trên nền R-7

Tham khảo

R-7
R-7
Sputnik


title: La Đông

text:
La Đông () là một trấn (xã) của huyện Nghi Lan, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Tên của trấn được đặt theo ngôn ngữ của thổ dân Kavalan, lutung có nghĩa là "con khỉ" vì xưa kia ở nơi đây có một số lượng khỉ lớn. La Đông có địa hình tương đối thấp, độ cao từ 4 đến 13 mét so với mực nước biển. Diện tích của trấn là 11,3448 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 72.882 người thuộc 25.154 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 6424,3 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Nghi Lan


title: Prisches

text:
Prisches là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Coelioxys subdentata

text:
Coelioxys subdentata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1854


title: Leioproctus unguidentatus

text:
Leioproctus unguidentatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1965


title: Usellus

text:
Usellus (tiếng Hy Lạp: ; Latin: Uselis hoặc Usellis) là một comune (municipality) and town in the tỉnh Oristano trong vùng Sardinia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 993 người và diện tích là 35,1 km².

Usellus giáp các đô thị: Albagiara, Ales, Gonnosnò, Mogorella, Villa Verde, Villaurbana.

Tham khảo

Footnotes

Đô thị tỉnh Oristano


title: Attigny, Ardennes

text:
Attigny là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Pseudoliprus

text:
Pseudoliprus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1960 bởi Chûjô & Kimoto.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pseudoliprus bisulcatus Chen & Wang, 1980
 Pseudoliprus chinensis Medvedev, 1993
 Pseudoliprus kimotonis Komiya, 2006
 Pseudoliprus lalashanensis Komiya, 2006

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Speleoithona bermudensis

text:
Speleoithona bermudensis là một loài động vật giáp xác thuộc họ Speleoithonidae. Đây là loài đặc hữu của Bermuda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là karsts.

Chú thích

Tham khảo
 Iliffe, T.M. 1996. Speleoithona bermudensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Speleoithona
Động vật Bermuda
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1993


title: Anisodera bloetei

text:
Anisodera bloetei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Anisodera


title: Giá trị (kinh tế học)

text:
Giá trị là một khái niệm trừu tượng, là ý nghĩa của sự vật trên phương diện phù hợp với nhu cầu của con người. Tạm thời có thể xem giá trị kinh tế của sự vật liên quan mật thiết đến ba mặt chính yếu của nhu cầu là sản xuất, tiêu thụ, sở hữu, của chủ thể kinh tế ở bất kỳ cấp bậc nào (cá nhân, công ty, nhà nước, toàn thế giới).

Các sự vật có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người ở dạng đơn lẻ, riêng biệt, nhưng giá trị của chúng được liên kết lại thành hệ thống thông qua sự tương tác của các nhu cầu chính yếu nói trên.

Khái niệm
Giá trị của hàng hoá là một thuộc tính của hàng hoá, đó chính là lao động hao phí của người sản xuất để sản xuất ra nó đã được kết tinh vào trong hàng hoá. Để hiểu khái niệm này, phải đi từ sự trao đổi và giá trị trao đổi.

Giá trị trao đổi là một quan hệ về số lượng, là tỉ lệ theo một giá trị sử dụng loại hàng hoá này được trao đổi với một giá trị sử dụng khác. Ví dụ 1 m vải có thể đổi được 4 kg gạo. Gạo và vải, tại sao lại trao đổi được với nhau, hơn nữa lại trao đổi được theo một tỉ lệ nhất định như vậy, rõ ràng nó phải có một cơ sở chung, đó không phải là giá trị sử dụng của chúng vì vải và gạo có giá trị sử dụng hoàn toàn khác nhau, cái chung đó là cả vải và gạo đều là sản phẩm của lao động, do lao động (thời gian lao động và công sức lao động) được chứa đựng trong hàng hoá, đó chính là cơ sở giá trị của hàng hoá.

Đây là khái niệm được khẳng định trong các giáo trình kinh tế chính trị. Nếu xét nó trên quan điểm của trường phái hiệu dụng biên thì vẫn đạt được lý lẽ hoàn chỉnh. Theo đó, đối tượng chung của nhu cầu có trong các cá nhân khác nhau vẫn đảm bảo cơ sở cho trao đổi. Ví dụ: nhu cầu ăn và mặc có trong hai cá nhân A và B, trong lúc A sở hữu áo và B sở hữu gạo thì nhu cầu chung kia sẽ tạo tiền đề cho trao đổi, tỷ lệ trao đổi tùy thuộc rất nhiều yếu tố: vị thế, độ bức xúc nhu cầu, thói quen tâm lý, quy định xã hội v.v., vì thế tỷ lệ trao đổi sẽ là ngẫu nhiên nhưng mang tính ổn định nhất định.

Phân biệt
Cần phân biệt giữa giá trị với Giá trị sử dụng, Giá trị trao đổi và Giá cả.

Karl Marx cho rằng sản phẩm lao động mang giá trị sử dụng và giá trị tiềm năng - phần giá trị của sản phẩm dôi dư mà cá thể tạo ra chúng nhưng không tiêu thụ hết. Khi tham gia vào quá trình trao đổi giá trị sử dụng giãn rộng ra phần giá trị tiềm năng và tạo thành giá trị trao đổi. Có thể hiểu rằng, giá trị trao đổi vẫn chỉ là giá trị sử dụng trong quy mô xã hội, ở đó diễn ra sản xuất hàng hóa và trao đổi hàng hóa.

Giá trị sử dụng được biểu hiện bằng tiền nếu xã hội áp dụng định chế tiền tệ, đó là giá cả. Xuất phát từ đây ý nghĩ về quy luật giá trị, hay là "giá cả xoay quanh giá trị". Có thể suy ra rằng sự chênh lệch giữa giá trị và giá cả chính là phần giá trị tiềm năng. Như vậy phạm trù giá trị không chỉ thu hẹp trong phạm vi trao đổi vì giá trị tiềm năng chưa thuộc quan hệ trao đổi. Nghĩa là không thể phân định được ranh giới giữa giá trị kinh tế, theo Marx K. và những nhà kinh tế học cổ điển khác, và giá trị nói chung.

Định lượng
Định lượng giá trị là vấn đề quan tâm của các nhà nghiên cứu kinh tế lý thuyết. Các nhà kinh tế chính trị cổ điển và Marx K. cho rằng tính chất chung của giá trị xuất phát từ lao động. Giá trị lao động được đo bằng thời gian lao động. Giá trị của hàng hóa là lượng lao động trung bình cần thiết để sản xuất hàng hóa đó. Tuy nhiên lý thuyết này không giải thích được giá trị của tài nguyên, yếu tố chưa liên quan đến lao động.

Trường phái hiệu dụng biên cho rằng cơ sở giá trị của sản phẩm là tính ích dụng và sự khan hiếm. Tính ích dụng đối với từng cá nhân và ở những thời điểm, hoàn cảnh khác nhau cũng khác nhau. Nhờ vào lý thuyết cận biên trong toán học được lập ra ở cuối thế kỷ XIX, các nhà nghiên cứu của trường phái này đã giải thích  hoàn chỉnh  nguồn gốc giá trị của hàng hóa. Tuy nhiên học thuyết này cũng gặp phải sự phê phán khi bỏ qua vai trò của lao động trong việc tạo ra giá trị.

Lý thuyết hiện đại về giá trị giải quyết những vướng mắc trong định lượng giá trị bằng cơ chế cung-cầu. Đó là đóng góp của Alfred Marshall với nguyên lý cung cầu của ông. Tuy nhiên học thuyết này dựa trên tiên đề về "sự cân bằng kinh tế" mà hiện nay nhiều nhà nghiên cứu ngờ vực, có hai loại định nghĩa về giá cả đó là
 Giá cả là người mua trả cho người bán để được quyền sở hữu sản phẩm dịch vụ
 Giá cả là khoản thu nhập mà người bán nhận được khi tiêu thụ một loại sản phẩm dịch vụ.
Theo chế độ kế toán IVSC giá cả là số tiền được đưa ra yêu cầu đối với một loại sản phẩm dịch vụ. Giá trị thị trường là số tiền trao đổi ước tính về tài sản tại thời điểm thẩm định giá giữa một bên là người  bán sẵn sàng bán với một bên là người mua sẵn sàng mua, sau một quá trình tiếp thị công khai, mà tại đó các bên hành động khách quan, hiểu biết và không bị ép buộc. Giá trị phi thị trường là số tiền ước tính một tài sản dựa trên việc đánh giá yếu tố chủ quan của giá trị nhiều hơn là dựa vào khả năng có thể mua bán trên thị trường

Xem thêm
 Quy luật giá trị
Cần phải lưu ý rằng, những giá trị tiềm năng của các sản phẩm từ tự nhiên xét cho cùng chính là "tiềm năng" + Lao động. Loại trừ những sự may mắn, những sản phẩm từ tự nhiên như vàng, bạc, đá quý...đều phải liên quan đến lao động. Người ta phải mất rất nhiều công sức, thậm chí mất mạng, vì việc tìm kiếm, bào chế, chế tác...các quặng hay những phôi....để có được sản phẩm có giá trị. Như vậy, giá trị của sản phẩm của nó trước hết là do lao động tạo nên, có nguồn gốc từ lao động. Còn giá trị tiềm năng thể hiện ở tính chất và công dụng của vật chất. Cả hai thứ đó đề liên quan những bài viết và quan điểm của K.Max, vì thế theo K. Max thì mọi giá trị đều liên quan và có nguồn gốc từ lao động, là không thể bị bác bỏ.

Tham khảo

 Tư bản luận volum 1
 Tư bản luận T.2
 Tư bản luận 3T.
 Bài viết về Thuyết hiệu dụng biên

Kinh tế chính trị


title: Oxalis rufescens

text:
Oxalis rufescens là một loài thực vật thuộc họ Oxalidaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Quintana, C. & Pitman, N. 2004. Oxalis rufescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

R
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Saint-Sever-du-Moustier

text:
Saint-Sever-du-Moustier  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Saintseverdumoustier


title: Oscinisoma

text:
Oscinisoma là một chi ruồi trong họ Chloropidae.

Chú thích

Tham khảo
Europe
Nearctic

Chloropidae


title: Nguyễn Phúc Thăng

text:
Nguyễn Phúc Thăng có thể là:

 Nguyễn Phúc Thăng, con trai của chúa Nguyễn Phúc Khoát.
 Tên húy của vua Hiệp Hòa sau khi lên ngôi.


title: Sphinx luscitiosa

text:
Bướm đại bàng của Clemens (Sphinx luscitiosa) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ, from the maritimes phía tây đến central Alberta.

Sải cánh dài 56–80 mm.

Ấu trùng ăn Salix, Populus và Betula species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info
Moths of North Dakota

Sphinx


title: Pommiers, Indre

text:
Pommiers là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 12,19 km², dân số thời điểm năm 1999 là 268 người. Khu vực này có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Maxstadt

text:
Maxstadt là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Oecetis angirasa

text:
Oecetis angirasa là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Sân bay Abdul Rachman Saleh

text:
Sân bay Abdul Rachman Saleh  là một sân bay ở Malang, thành phố lớn nhất ở tỉnh Đông Java của Indonesia. Sân bay này có hai đường băng rải asphalt.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay Abdul Rachman Saleh:
Garuda Indonesia (Jakarta)
Sriwijaya Air (Jakarta)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Indonesia


title: Wallbach, Schmalkalden-Meiningen

text:
Wallbach là một đô thị tại huyện Schmalkalden-Meiningen, trong Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 5,07 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 371 người.

Tham khảo


title: Acrocrypta bipunctata

text:
Acrocrypta bipunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Acrocrypta


title: Trinh Thuần Vương hậu

text:
Trinh Thuần Vương hậu (chữ Hán: 貞純王后; Hangul: 정순왕후; 10 tháng 11 năm 1745 - 12 tháng 1 năm 1805), còn gọi theo tôn hiệu Duệ Thuận Đại phi (睿順大妃), là Vương hậu thứ hai của Triều Tiên Anh Tổ, Đích tổ mẫu trên danh nghĩa của Triều Tiên Chính Tổ và trở thành nhiếp chính vào giai đoạn (1800 - 1803) cho Vương tằng tôn là Triều Tiên Thuần Tổ.

Đương thời, bà với Chính Tổ Đại vương cực kỳ mâu thuẫn trong việc triều chính, và theo dã sử bà đã nhiều lần âm mưu sát hại Chính Tổ nhưng bất thành, bị giam lỏng trong nội cung suốt thời gian trị vì của Chính Tổ. Đến những năm Thuần Tổ Đại vương kế vị, bà trở lại chính trường với việc Thùy liêm thính chánh (垂簾聽政). Khi nhiếp chính, bà đã chịu trách nhiệm về cuộc đàn áp Thiên Chúa giáo vào năm 1801, gọi là Tân Dậu tà ngục (辛酉邪獄; 신유박해).

Bà cùng với Trang Liệt Vương hậu Triệu thị trở thành 2 vị Vương hậu giữ vị trí tối cao trong Nội cung, nhưng không có quan hệ máu mủ với vị quốc vương đang tại vị. Nhưng theo luật lệ, bà vẫn là Đích tổ mẫu của Chính Tổ Đại vương, và là Đích tằng tổ mẫu của Thuần Tổ Đại vương.

Tiểu sử
Trinh Thuần Vương hậu sinh ra ở tư thất tại Ly Châu, vào những năm Triều Tiên Anh Tổ thứ 21. Bà là con gái của Ngao Hưng phủ viện quân Kim Hàn Trụ (鰲興府院君金漢耈) và Nguyện Phong phủ phu nhân Nguyên thị ở Nguyên Châu (原豊府夫人原州元氏).

Vương hậu xuất thân trong gia tộc Khánh Châu Kim thị (慶州金氏), một gia tộc danh giá giàu có; quan hệ huyết thống với vương tộc Tân La thời Tam Quốc Triều Tiên. Dòng tộc Khánh Châu Kim thị của bà có 2 vị Vương hậu đều nổi tiếng và đạt tầm ảnh hưởng khá cao trong lịch sử vương thất Nhà Triều Tiên là Nhân Nguyên Vương hậu và Trinh Thuần Vương hậu.

Quốc mẫu
Năm 1757, Trinh Thánh Vương hậu Từ thị của Anh Tổ qua đời, theo lệnh cấm của Túc Tông Tiên vương thì không thể lập hậu cung tần ngự lên vị trí Kế phi, do đó Anh Tổ đại vương phải tìm tiểu thư danh giá khác trong hàng quý tộc lớn.

Năm 1759, phát lệnh Giản trạch lệnh (揀擇令), Kim thị năm đó 15 tuổi đã trúng tuyển và sách lập làm Vương phi. Vào lúc ấy, Anh Tổ đại vương đã 66 tuổi, trong khi Kế phi Kim thị chỉ mới 15 tuổi, còn trẻ hơn con trai lớn của Anh Tổ là Trang Hiến Thế tử đến 10 tuổi. Mối quan hệ giữa bà với Thế tôn Lý Toán cực kỳ bất đồng, nên bà đã cùng anh trai mình là Kim Quy Trụ (金龜柱) lập mưu ám hại và phế truất Thế tôn.

Năm 1776, Anh Tổ thăng hà sau 52 năm trị vì, trong suốt thời gian làm Kế phi của Anh Tổ, bà không có người con nào với nhà vua. Năm đó, Vương thế tôn Lý Toán kế vị, tức Triều Tiên Chính Tổ, Kế phi Kim thị tấn phong làm Vương đại phi (王大妃). Trong suốt thời gian Chính Tổ tại vị, bà bị giam lỏng và khống chế suốt, không can thiệp vào chính sự vì mối bất hòa giữa bà và Chính Tổ.

Năm 1800, Chính Tổ đại vương thăng hà, con trai là Thế tử Lý Công kế vị, tức Triều Tiên Thuần Tổ. Khi lên ngôi bảo tọa, Thuần Tổ đại vương chỉ mới 11 tuổi, lúc này Trinh Thuần Vương hậu với danh phận Đại vương đại phi (大王大妃) đã chính thức Thùy liêm thánh chính (垂簾聽政), nắm đại quyền tối cao của Triều Tiên bấy giờ. Trong thời gian bà nhiếp chính, đã xảy ra Tân Dậu tà ngục (辛酉邪獄) đàn áp tàn khốc rất nhiều người theo đạo Thiên Chúa giáo. Đến năm 1803, vào tháng 12, Đại vương đại phi quyết định quy chánh, trả quyền lực về cho Thuần Tổ.

Năm 1805, ngày 12 tháng 1, Đại vương đại phi Kim thị qua đời tại Cảnh Phúc điện trong khuôn viên Xương Đức Cung (昌德宮景福殿), hưởng thọ 60 tuổi. Bà được an táng cùng với Triều Tiên Anh Tổ tại Nguyên lăng (元陵, Wonreung).

Thụy hiệu
 Yesun Seongcheol Janghui Hyeig Ryeolmyeong Seonkyeong Qwangheon Yongin Jeonghyeon Sosuk Jeongheon Jeongsun Wanghu.
 睿順聖哲莊僖惠徽翼烈明宣綏敬光獻隆仁正顯昭肅靖憲貞純王后.
 Duệ Thuận Thánh Triết Trang Hi Huệ Hi Dực Liệt Minh Tuyên Tuy Kính Quang Hiến Long Nhân Chính Hiển Chiêu Túc Tĩnh Hiến Trinh Thuần Vương Hậu.
 예순성철장희혜휘익렬명선수경광헌융인정현소숙정헌정순왕후.

Gia thế
 Cao tổ phụ: Hoàng Giản huyện giám, tặng Lại tào phán thư Kim Quý Trân (金季珍; 1646 - 1709).
 Cao tổ mẫu: Cư Xương Thận thị (居昌愼氏).
 Tằng tổ phụ: Tặng tả tán thành Kim Đỗ Quang (金斗光; 1604 - 1702).
 Tằng tổ mẫu: Trinh Kính phu nhân Toàn Châu Lý thị (貞敬夫人全州李氏; 1672 - 1720).
 Tổ phụ: Hộ tào tham nghị, tặng Lãnh nghị chánh Kim Tuyển Khánh (金選慶; 1699 - 1760).
 Tổ mẫu: Trinh Kính phu nhân Nam Dương Hồng thị (貞敬夫人南陽洪氏, 1704 - 1754).
 Thúc phụ: Tấn điện đô giám đề điều, Tri trung xu phủ sự Kim Hán Kì (金漢耆; 1728 - 1792).
 Thân phụ: Lĩnh đôn ninh phủ sự, Ngao Hưng phủ viện quân, tặng Lĩnh nghị chánh Trung Hiến công Kim Hàn Trụ (鰲興府院君贈領議政忠憲公金漢耉; 1723 - 1769).
 Thân mẫu: Nguyên Phong phủ phu nhân Nguyên Châu Nguyên thị (原豊府夫人原州元氏; 1722 - 1769).
 Anh trai: Lại tào phán thư Kim Quy Trụ (金龜柱; 1740 - 1786).
 Ngoại tổ phụ: Trấn Xuyên huyện giám, tặng Phán thư Nguyên Mệnh Tắc (元命稷; 1683 - 1725).
 Ngoại tổ mẫu: Trinh phu nhân Đức Thủy Lý thị (貞夫人德水李氏; 1682 - 1718).

Trong văn hoá đại chúng

 Thể hiện bởi Kim Yong-sun trong bộ phim truyền hình của đài MBC sản xuất năm 1988–1989 The Memoirs of Lady Hyegyeong.
 Thể hiện bởi Kim Ja-ok trong bộ phim truyền hình của đài KBS1 sản xuất năm 1991 The Royal Way.
 Thể hiện bởi Lee In-hye trong bộ phim truyền hình của đài MBC sản xuất năm 1998 The King's Road.
 Thể hiện bởi Kim Yeong-ran trong bộ phim truyền hình của đài KBS2 sản xuất năm 2000 Novel: Admonitions on Governing the People
 Thể hiện bởi Yeom Ji-yoon trong bộ phim truyền hình của đài MBC sản xuất năm 2001 Hong Guk-yeong.
 Thể hiện bởi Kim Ae-ri trong bộ phim truyền hình của đài KBS sản xuất năm 2007 Conspiracy in the Court
 Thể hiện bởi Kim Hee-jong trong bộ phim truyền hình của đài CGV  sản xuất năm 2007 TV series Eight Days, Assassination Attempts against King Jeongjo.
 Thể hiện bởi Kim Yeo-jin trong bộ phim truyền hình của đài MBC sản xuất năm 2007–2008 Lee San, Triều đại Chosun.
 Thể hiện bởi Yoon Min-ju trong tác phẩm nhạc kịch năm 2007 King Jeongjo
 Thể hiện bởi Im Ji-eun trong bộ phim truyền hình của đài SBS sản xuất năm 2008 Họa sĩ gió.
 Thể hiện bởi Geum Dan-bi trong bộ phim truyền hình của đài SBS sản xuất năm 2011 Chiến binh Baek Dong-soo.
 Thể hiện bởi Ha Seung-ri trong bộ phim truyền hình của đài SBS sản xuất năm 2014 Secret Door.
 Thể hiện bởi Han Ji-min trong bộ phim điện ảnh sản xuất năm 2014 The Fatal Encounter.
 Thể hiện bởi Seo Ye-ji trong bộ phim điện ảnh sản xuất năm 2015 Bi kịch triều đại.
 Thể hiện bởi Jang Hee-jin trong bộ phim truyền hình của đài MBC sản xuất năm 2021 Viền đỏ trên tay áo.

Chú thích

Tham khảo

 Trinh Thuần Vương hậu
 Triều Tiên vương triều thực lục - [朝鮮王朝實錄]

Sinh năm 1745
Mất năm 1805
Vương hậu Triều Tiên


title: Onychopsis

text:
Onychopsis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Opostegoides uvida

text:
Opostegoides uvida là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1915. Nó được tìm thấy ở Maskeliya, Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Opostegoides


title: Hydrovatus seminarius

text:
Hydrovatus seminarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus
Dytiscidae
Côn trùng được mô tả năm 1859
Côn trùng Sri Lanka


title: Minquartia guianensis

text:
Minquartia guianensis là một loài thực vật có hoa thuộc chi đơn loài Minquartia, họ Olacaceae nghĩa rộng hay họ Coulaceae Tiegh. (1897). Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Guyane thuộc Pháp, Guyana, Nicaragua, Panama, Peru, Suriname, và Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 Americas Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Costa Rica) 1998. Minquartia guianensis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Q
Thực vật Bolivia
Thực vật Brasil
Thực vật Colombia
Thực vật Costa Rica
Thực vật Ecuador
Thực vật Guyana
Thực vật Nicaragua
Thực vật Panama
Thực vật Peru
Thực vật Suriname
Thực vật Venezuela


title: Nhà sách Online

text:
Nhà sách online là loại hình thương mại điện tử mới nở rộ tại Việt Nam trong khoảng 3 năm trở lại đây. Đó là những website kinh doanh trực tuyến nhắm vào lĩnh vực sản phẩm chính là sách. Nhưng về sau này, các website có lượng truy cập cao, khách hàng nhiều đều dần dần mở rộng lĩnh vực sản phẩm của mình ra (như lịch, quà tặng, băng đĩa, sách điện tử, vân vân...), nhắm đến việc trở thành một "nhà sách" thực thụ với sản phẩm đa dạng, hấp dẫn.

Hiện nay tại Việt Nam, có khá nhiều website thương mại điện tử đi theo định hướng trở thành Nhà sách Online, nhưng số website thực sự nổi bật và được nhiều người biết đến vẫn chưa nhiều. Trong thời gian tới, nhiều người cho rằng mô hình kinh doanh này sẽ càng được phát triển hơn, cả về quy mô lẫn số lượng.

Sắp tới, nhiều khả năng sẽ có thêm một số "nhà sách online" gia nhập cuộc đua tranh giành thị trường khách hàng mua sách, bất chấp việc một số người dân vẫn ưa thích việc ra nhà sách thực thụ hơn là lựa chọn qua website. Lý do là các nhà kinh doanh đã nhận ra rằng, không phải ở đâu người dân cũng có thể tiếp cận những đầu sách phong phú như tại các thành phố lớn. Tuy vậy, ngay giữa các website có tiếng tăm hiện nay cũng đang có sự canh tranh kịch liệt về quảng bá, chương trình khuyến mại, dịch vụ khách hàng... để tạo chỗ đứng trên thị trường kinh doanh hãy còn mới mẻ này.

Tham khảo


title: Megachile punctata

text:
Megachile punctata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1853


title: 21411 Abifraeman

text:
21411 Abifraeman (1998 FY66) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Ghi chú

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Dobrada

text:
Dobrada là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º31'00" độ vĩ nam và kinh độ 48º23'38" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 575 m. Dân số năm 2004 ước tính là 7.052 người. Đô thị này có diện tích 150,085 km².

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu điều tra - 2000

Tổng dân số: 7.007
Dân số thành thị: 6.505
Dân số nông thôn: 502
 Nam giới: 3.690
 Nữ giới: 3.317
Mật độ dân số (người/km²): 46,68

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 15,63

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 71,34

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,34

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 82,36%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,745
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,672
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,772
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,790
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông dos Porcos
 Sông São Lourenço

Các xa lộ
 SP-326
 SP-310

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Dobrada no WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Hyptis argutifolia

text:
Hyptis argutifolia là một loài thực vật có hoa thuộc họ Lamiaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Hyptis argutifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

argutifolia
Thực vật Ecuador


title: Melanotus mirus

text:
Melanotus mirus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Aldehyde

text:
Aldehyde, hay aldehyd, an-đê-hít, là hợp chất trong hóa hữu cơ có nhóm chức carbaldehyd: R-CHO. Tên aldehyde (aldehyde) gốc từ tiếng La Tinh alcohol dehydrogenatus có nghĩa: rượu đã được khử hydro.

Các aldehyde thông dụng
Các chất trong nhóm aldehyde gọi theo IUPAC: tên ankan cùng bậc carbon cộng thêm đuôi -al, ví dụ methan CH4 sang H-CHO methanal.

Một số aldehyde có tên thông thường đọc theo quy tắc:
 "Aldehyd" + Tên axit tương ứng

hoặc:

 Tên axit tương ứng bỏ "ic" + "aldehyd"

HCHO: formaldehyde hay aldehyde formic;

CH3CHO: acetaldehyde hay aldehyde acetic;

C2H5CHO: propionaldehyde hay aldehyde propionic;

CH3CH2CH2CHO: aldehyde butyric;

(CH3)2CH-CHO: aldehyde isobutyric;

CH2=CH-CHO: aldehyde acrylic hay acrylaldehyde;

OHC-CHO: aldehyde oxalic hay oxalaldehyde.

- Phân loại aldehyde:

Aldehyde đơn chức, công thức chung: CnH2n+1-CHO

Aldehyde đa chức, công thức chung: R-(CHO)n với R: gốc hydrocarbon, n: số nhóm chức -CHO

Tính chất vật lý
Khác với alcohol và phenol, giữa các phân tử anđehit không có liên kết hydro, vì thế nhiệt độ sôi và nhiệt độ nóng chảy của anđehit thấp hơn nhiều so với alcohol tương ứng. Tuy nhiên anđehit nóng chảy và sôi ở nhiệt độ cao hơn hydrocarbon tương ứng, chủ yếu là vì có nhóm chức -CH=O phân cực.

Tính chất hóa học

Phản ứng với các amin
Aldehyde + Amin → Imine + nước

Phản ứng với alcohol
CH3-CHO+CH3-CH2-OH → CH3-CH(OH)-CH2-CHO

Phản ứng hỗn hợp

Phản ứng cộng hạt nhân

Phản ứng khử (Phản ứng cộng với hydro)
Aldehyde cộng hydro (xúc tác Niken) đun nóng tạo ra alcohol bậc I.

R-CHO + H2 → R-CH2OH

Phản ứng oxy hóa

Phản ứng đặc trưng của aldehyde là phản ứng tráng gương:

R-CHO + 2[Ag(NH3)2]OH → R-COONH4 + 2Ag + 3NH3 + H2O.

Riêng HCHO có thể phản ứng tráng gương với tỉ lệ 1:4

HCHO + 4[Ag(NH3)2]OH → (NH4)2CO3 + 4Ag + 6NH3 + 2H2O.

Các aldehyde còn tác dụng được với Cu(OH)2 trong môi trường kiềm cho kết tủa Cu2O màu đỏ gạch:

R-CH=O + 2Cu(OH)2 + NaOH → R-COONa + Cu2O + 3H2O

Riêng đối với HCHO:

HCHO + 4Cu(OH)2 + 2NaOH → Na2CO3 + 2 Cu2O + 6H2O

Các aldehyde đa chức phản ứng theo tỉ lệ 1:2n (n là số chức -CHO).

Ngoài ra aldehyde còn có phản ứng với dung dịch brom:

R-CHO + Br2 + H2O → R-COOH + 2HBr.

Aldehyde cũng có thể làm mất màu dung dịch thuốc tím KMnO4.

R-CHO + KMnO4 → RCOOK + MnO2 + H20.

Aldehyde có phản ứng oxy hóa bởi O2 tạo ra axit carboxylic tương ứng với xúc tác Mn2+ và ở nhiệt độ cao:

.

Các phản ứng: tráng gương, làm mất màu dung dịch brom, làm mất màu dung dịch thuốc tím dùng để nhận biết aldehyd.

Quá trình tạo ra

Qua điều chế (chủ động)
Aldehyde được điều chế qua quá trình oxy hóa nhẹ hay khử hydro rượu bậc I có xúc tác
R-OH + ½O2 → R'-CHO + H2O
R-OH → R'-CHO + H2

Qua chế biến thực phẩm (thụ động)
Giáo sư Grootveld, trường Đại học De Montfort ở Leicester đã đo nồng độ của các hợp chất độc được tạo ra khi dầu ăn bị đun nóng tới những nhiệt độ khác nhau. Tại điểm khói, dầu bị phân hủy, bị oxy hóa và các hợp chất độc (toxicologic) có liên quan có thể được hình thành như aldehyde. Các thử nghiệm cho thấy dầu ngô và dầu hướng dương tạo ra lượng aldehyde khi đun nóng nhiều gấp 3 lần bơ, ngoài ra nhóm còn phát hiện thêm hai loại aldehyde chưa từng biết tới trước đó trong các loại dầu thực vật khi gia nhiệt. Một bữa ăn điển hình gồm cá và khoai tây chiên, được chiên trong dầu thực vật, chứa lượng aldehyde độc nhiều gấp 100 - 200 lần giới hạn an toàn hằng ngày theo quy định của WHO. Như vậy, về khoa học, nếu không đun nóng chất béo không bão hoà thì các loại dầu ngô và hướng dương vẫn là những lựa chọn lành mạnh (sử dụng ở nhiệt độ thường như làm món salad trộn), chúng giúp giảm cholesterol xấu và giảm nguy cơ đột quỵ cùng các bệnh tim mạch.

Lĩnh vực sử dụng
Các aldehyde được dùng trong quá trình sản xuất plastic, phẩm màu, nước hoa và dược phẩm. Với aldehyde thông dụng nhất là methanal H-CHO (fomanđêhít, foocmôn) có tính khử trùng, diệt vi khuẩn, nên thường dùng trong các chất diệt côn trùng, chất tẩy uế. Xiclohexanon còn được dùng làm nguyên liệu sản xuất polyme như tơ capron,nilon6,6. aceton được dùng làm dung môi trong quá trình sản xuất nhiều hợp chất trong công nghiệp mĩ phẩm,làm nguyên liệu tổng hợp clorofom,ioddofom,....

Độc lực với cơ thể
Nên lưu ý rằng aldehyde là một chất độc gây ung thư, bệnh tim mạch, những bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh mất trí nhớ, Parkinson và Alzheimer, dị dạng thai nhi, viêm, nguy cơ loét và tăng huyết áp khi ăn hay hít phải dù với lượng ít.

Tham khảo

Hóa hữu cơ
Nhóm chức
Aldehyde


title: Aeoloderma queenslandicus

text:
Aeoloderma queenslandicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Aeoloderma


title: 01

text:
01 có thể đề cập đến:
 Năm 2001, hoặc các năm có tận cùng 01
 Tháng một
 số 1
 01 (album), album thứ hai của Son of Dave
 Số của tỉnh Ain của Pháp
 01011001, album phòng thu thứ bảy của Arjen Anthony Lucassen từ ban nhạc Ayreon.


title: Huy chương Perkin

text:
Huy chương Perkin (tiếng Anh: Perkin Medal) là một giải thưởng được chi nhánh của Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất tại Hoa Kỳ trao hàng năm cho các nhà khoa học cư ngụ tại Mỹ có "sáng kiến đổi mới trong hóa học ứng dụng đưa tới việc phát triển thương mại đáng chú ý". Huy chương này được coi là vinh dự cao nhất trong ngành Công nghiệp Hóa chất Hoa Kỳ.

Huy chương Perkin được trao lần đầu vào năm 1906 để kỷ niệm 50 năm ngày Sir William Henry Perkin - nhà hóa học người Anh - khám phá ra màu cẩm quỳ, thuốc nhuộm bằng anilin tổng hợp đầu tiên trên thế giới. Huy chương được trao tặng Sir William Henry Perkin nhân cuộc thăm viếng Hoa Kỳ nổi tiếng của ông, một năm trước khi ông qua đời. Lần trao huy chương thứ hai diễn ra năm 1908 và từ đó được trao hàng năm.

Các người đoạt Huy chương Perkin

Thập niên 1900
 1906: Sir William H. Perkin
 1908: John Brown Francis Herreshoff
 1909: Arno Behr

Thập niên 1910
 1910: Edward G. Acheson
 1911: Charles M. Hall
 1912: Herman Frasch
 1913: James Gayley
 1914: John W. Hyatt
 1915: Edward Weston
 1916: Leo H. Baekeland
 1917: Ernst Twitchell
 1918: Auguste J. Rossi
 1919: Frederick G. Cottrell

Thập niên 1920
 1920: Charles F. Chandler
 1921: Willis R. Whitney
 1922: William M. Burton
 1923: Milton C. Whitaker
 1924: Frederick M. Becket
 1925: Hugh K. Moore
 1926: Richard B. Moore
 1927: John E. Teeple
 1928: Irving Langmuir
 1929: Eugene C. Sullivan

Thập niên 1930
 1930: Herbert H. Dow
 1931: Arthur D. Little
 1932: Charles F. Burgess
 1933: George Oenslager
 1934: Colin G. Fink
 1935: George O. Curme, Jr.
 1936: Warren K. Lewis
 1937: Thomas Midgley, Jr.
 1938: Frank J. Tone
 1939: Walter S. Landis

Thập niên 1940
 1940: Charles M. A. Stine
 1941: John V. N. Dorr
 1942: Martin Ittner
 1943: Robert E. Wilson
 1944: Gaston F. Dubois
 1945: Elmer K. Bolton
 1946: Francis C. Frary
 1947: Robert R. Williams
 1948: Clarence W. Balke
 1949: Carl S. Miner

Thập niên 1950
 1950: Eger V. Murphree
 1951: Henry Howard
 1952: Robert M. Burns
 1953: Charles A. Thomas
 1954: Roger Adams
 1955: Roger Williams
 1956: Edgar C. Britton
 1957: Glenn T. Seaborg
 1958: William J. Kroll
 1959: Eugene J. Houdry

Thập niên 1960
 1960: Karl Folkers
 1961: Carl F. Prutton
 1962: Eugene G. Rochow
 1963: William O. Baker
 1964: William J. Sparks
 1965: Carl S. Marvel
 1966: Manson Benedict
 1967: Vladimir Haensel
 1968: Henry B. Hass
 1969: Robert W. Cairns

Thập niên 1970
 1970: Milton Harris
 1971: James F. Hyde
 1972: Robert Burns MacMullin
 1973: Theodore L. Cairns
 1974: Edwin H. Land
 1975: Carl Djerassi
 1976: Lewis H. Sarett
 1977: Paul J. Flory
 1978: Donald F. Othmer
 1979: James D. Idol Jr.

Thập niên 1980
 1980: Herman F. Mark
 1981: Ralph Landau
 1982: Herbert C. Brown
 1983: N. Bruce Hannay
 1984: John H. Sinfelt
 1985: Paul B. Weisz
 1986: Peter Regna
 1987: J. Paul Hogan và Robert L. Banks
 1988: James F. Roth
 1989: Frederick J. Karol

Thập niên 1990
 1990: John E. Franz
 1991: Miguel A. Ondetti
 1992: Edith M. Flanigen
 1993: Lubomyr T. Romankiw
 1994: Marinus Los
 1995: Delbert H. Meyer
 1996: Marion D. Francis
 1997: Stephanie Kwolek
 1998: David R. Bryant
 1999: Albert A. Carr

Thập niên 2000
 2000: Norman N. Li
 2001: Elsa Reichmanis
 2002: Paul S. Anderson
 2003: William H. Joyce
 2004: Gordon E. Moore
 2005: Robert W. Gore
 2006: James C. Stevens
 2007: Herbert Boyer
 2008: Ian Shankland
 2009: Richard B. Silverman

Thập niên 2010
 2010: Ronald Breslow
 2011: Rodney H. Banks
 2012: Robert S. Langer
 2013: Bruce Roth
 2014: John C. Warner
 2015: Cynthia A. Maryanoff
 2016: Peter Trefonas
 2017: Ann E. Weber
 2018: Barbara Haviland Minor
 2019: Chad Mirkin

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ chính thức về Huy chương Perkin
 Danh sách những người nhận Huy chương Perkin trước đây

Giải thưởng Mỹ
Giải thưởng hóa học
Giải thưởng thành lập năm 1906
Khởi đầu năm 1906 ở Hoa Kỳ


title: Ectoedemia albibimaculella

text:
Ectoedemia albibimaculella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Fennoscandia to Ý.

Sải cánh dài 5–6 mm.

Ấu trùng ăn Arctostaphylos uva-ursi. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl
Swedish Moths

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: Monolepta oryzae

text:
Monolepta oryzae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Ecnomus dina

text:
Ecnomus dina là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Jaulges

text:
Jaulges là một xã thuộc tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Yonne

Tham khảo
INSEE

Xã của Yonne


title: 5531 Carolientje

text:
5531 Carolientje (1051 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5531 Carolientje

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: 718 Erida

text:
718 Erida

718 Erida là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Johann Palisa phát hiện ngày 29.9.1911 ở Viên, và được đặt theo tên Erida, con gái của nhà thiên văn học người Mỹ Armin Otto Leuschner

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1911


title: (46567) 1991 RV23

text:
{{DISPLAYTITLE:(46567) 1991 RV23}}

(46567) 1991 RV23 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 11 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 46001–47000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đỗ Uông

text:
Đỗ Uông (chữ Hán: 杜汪, 1523 hay 1533? - 1600), người xã Đoàn Lâm (tục gọi là xã Miếu Thông), huyện Gia Phúc, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay là thôn Đoàn Lâm, xã Thanh Tùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương). Ông đỗ đệ nhất giáp đồng tiến sĩ cập đệ đệ nhị danh (bảng nhãn), khoa Bính Thìn niên hiệu Quang Bảo thứ 3 (1556) đời Mạc Tuyên Tông (Mạc Phúc Nguyên). Ông lần lượt làm quan cho nhà Mạc và nhà Lê trung hưng.

Sự nghiệp

Nhà Mạc
Năm Giáp Tuất 1574, đời Mạc Mậu Hợp (1562-1592), ông làm Hữu thị lang bộ Binh, kiêm vương phó là thầy của các bậc vương công. Sau đổi làm Tả thị lang Bộ Công.

Năm Mậu Dần 1578, ông làm chánh sứ qua nhà Minh dâng lễ cống. Khi trở về thăng Thượng thư bộ Lại, kiêm Đông các đại học sĩ, tước Phúc quận công.

Nhà Hậu Lê
Cuối năm 1592, khi nhà Mạc mất, ông cùng một nhóm quan lại cũ của nhà Mạc ra phò tá nhà Hậu Lê, được giữ nguyên chức cũ.

Tháng giêng năm Quang Hưng thứ 19 (1596) đời Lê Thế Tông, ông là Thượng thư bộ Hộ, tước phong Thông quận công, được cử cùng Ngự sử đài đô ngự sử Nguyễn Văn Giai làm quan hầu mệnh đến cửa Trấn Nam Giao trước, trao đổi điệp văn thư từ với viên Tả giang binh tuần đạo nhà Minh là Trần Đôn Lâm, hẹn đến cửa quan hội khám xem có thực có là con cháu nhà Lê hay không. Tháng 12 âm lịch năm đó, ông làm quan hầu mệnh, cùng với Quảng quận công Trịnh Vĩnh Lộc mang hai người vàng, người bạc và các vật cống tới thành Lạng Sơn để đợi nhà Minh hội khám. Bấy giờ viên thổ quan Long Châu của nhà Minh nhận nhiều của đút lót của họ Mạc, vì thế tìm cách thoái thác, nên việc không xong, lại vừa gặp tết Nguyên Đán nên trở về kinh.

Ngày 19 tháng 2 âm lịch năm sau ông lại cùng Nguyễn Văn Giai đi Lạng Sơn, gặp nạn nhưng thoát được. Tháng 11 âm lịch năm 1598 ông được phong làm Thiếu bảo. Ngày 6 tháng 12 âm lịch, Tiết chế Trịnh Tùng sai quan hầu mệnh Đỗ Uông chuẩn bị nghi chú, lễ vật đến cửa Trấn Nam Giao đón tiếp Bắc sứ của nhà Minh.

Đến năm Canh Tý 1600, đời Lê Kính Tông (1600–1619), trong nước có biến, vua chạy về Tây đô (Thanh Hóa), ông can ngăn xin rước vua trở về, bị loạn quân giết chết.

Giai thoại
Giai thoại kể rằng Phạm Trấn và Đỗ Uông nhà ở gần nhau, sức học của Đỗ Uông hơn nhưng khi đi thi chỉ đỗ bảng nhãn nên ông không phục. Đến khi vinh quy bái tổ, trên đường về giữa hai người diễn ra một cuộc thi thơ. Kết quả cuối cùng Đỗ Uông chịu phục là Phạm Trấn hơn mình.

Xem thêm
 Phạm Trấn

Chú thích

Tham khảo

Bảng nhãn Việt Nam
Quan lại nhà Mạc
Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Hải Dương
Mất năm 1600


title: (24692) 1990 RO7

text:
{{DISPLAYTITLE:(24692) 1990 RO7}}

(24692) 1990 RO7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 13 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính