title: Chủ nghĩa cá nhân

text:
Chủ nghĩa cá nhân hay còn gọi là cá nhân chủ nghĩa, chủ nghĩa cá thể là một thuật ngữ được sử dụng để mô tả một cách nhìn nhận trên phương diện xã hội, chính trị hoặc đạo đức trong đó nhấn mạnh đến lợi ích của mỗi cá nhân, sự độc lập của con người và tầm quan trọng của tự do và tự lực của mỗi cá nhân. Những người theo chủ nghĩa cá nhân chủ trương không hạn chế mục đích và  ham muốn cá nhân. Họ phản đối sự can thiệp từ bên ngoài lên sự lựa chọn của cá nhân - cho dù sự can thiệp đó là của xã hội, nhà nước, hoặc bất kỳ một nhóm hay một thể chế nào khác. Chủ nghĩa cá nhân do vậy đối lập với chủ nghĩa toàn luận, chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa cộng đồng, và chủ nghĩa công xã, tức là đối lập với những chủ thuyết nhấn mạnh đến việc công xã, nhóm, xã hội, chủng tộc, hoặc các mục đích quốc gia cần được đặt ưu tiên cao hơn các mục đích của cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân cũng đối lập với quan điểm truyền thống, tôn giáo, tức đối lập với bất cứ quan niệm nào cho rằng cần sử dụng các chuẩn mực đạo đức hay luân lý ở bên ngoài, khách thể,  để hạn chế sự lựa chọn hành động của cá nhân.

Chủ nghĩa cá nhân có mối quan hệ phức tạp với chủ nghĩa vị kỷ (hiểu đơn giản là ích kỷ). Mặc dù một số nhà cá nhân chủ nghĩa cũng là những người vị kỷ, các nhà cá nhân chủ nghĩa thường không tranh luận rằng ích kỷ về bản chất là tốt vốn có ngay từ khi sinh ra. Thay vào đó, họ tranh luận rằng các cá nhân không có trách nhiệm ràng buộc nào đối với các áp đặt của xã hội (đạo đức); họ quan niệm rằng các cá nhân cần được tự do lựa chọn theo đuổi cách sống ích kỷ cũng như bất kỳ cách sống nào khác phù hợp với mong muốn của họ. Một số các nhà các nhân chủ nghĩa khác lại tranh luận rằng vị kỷ là "tính tương đối của đạo đức" và mô tả tính ích kỷ là một bản chất tốt.

Từ nguyên
Khái niệm "chủ nghĩa cá nhân" lần đầu tiên được các nhà xã hội Pháp theo đuổi học thuyết của Saint-Simon sử dụng để mô tả cái mà họ tin là nguyên nhân của sự phân rã xã hội Pháp sau Cách mạng 1789. Thuật ngữ tuy nhiên đã được sử dụng trước đó một cách tiêu cực bởi các nhà tư tưởng của phe phản đối cuộc Cách mạng Pháp theo trường phái Thần luận như Joseph de Maistre khi họ phản đối chủ nghĩa tự do trong chính trị. Các nhà xã hội chủ nghĩa theo học thuyết của Saint-Simon không phản đối chủ nghĩa tự do chính trị nhưng họ nhìn nhận "chủ nghĩa cá nhân" là một hình thức của "chủ nghĩa vị kỷ" hoặc "vô chính phủ" hay "là sự bóc lột tàn nhẫn giữa con người với chính con người trong xã hội công nghiệp hiện đại".  Trong khi các nhà phản đối chủ nghĩa cá nhân theo phái bảo thủ tấn công quan điểm bình đẳng chính trị do cuộc Cách mạng mang lại thì các nhà xã hội theo học thuyết Saint-Simon phê phán laissez-faire (chủ nghĩa tự do trong kinh tế), vì sự đổ vỡ của chủ nghĩa tự do trong kinh tế khi không thể giải quyết được vấn đề gia tăng bất bình đẳng giữa người giàu và người nghèo. Chủ nghĩa xã hội, một thuật ngữ được những người theo thuyết Saint-Simon đưa ra, là nhằm mang lại "sự hài hòa xã hội."

Trong tiếng Anh, thuật ngữ "chủ nghĩa cá nhân" lần đầu được sử dụng là bởi các nhà theo thuyết của Owen vào những năm 1830, mặc dù còn chưa rõ là họ có bị ảnh hưởng của các nhà xã hội Saint-Simon hay không hay là họ tự đưa ra thuật ngữ này một cách độc lập. Tại Anh thuật ngữ được sử dụng với ý nghĩa tích cực hơn trong các tác phẩm của James Elishama Smith. Mặc dù ban đầu ông cũng là một nhà xã hội chủ nghĩa theo phái Owen nhưng sau đó ông đã từ bỏ ý tưởng tập thể về tài sản của chủ nghĩa này và thấy ở chủ nghĩa tự do một "chủ thuyết hoàn mỹ" cho phép phát triển "tính sáng tạo bẩm sinh ban đầu." Không có chủ nghĩa cá nhân, Smith lập luận, các cá nhân không thể tạo ra những tài sản đồ sộ để làm tăng hanh phúc của mỗi cá nhân. William Maccall, một nhà Nhất thể,  và có thể là bạn của Smith, đưa ra khái niệm này sau đó với ảnh hưởng của John Stuart Mill, Thomas Carlyle, và Chủ nghĩa Lãng mạn Đức, với cùng một hàm ý tích cực năm 1847 trong tác phẩm "Elements of Individualism".

Chủ nghĩa cá nhân trong chính trị
Trong triết học chính trị, học thuyết cá nhân về nhà nước quan niệm rằng nhà nước cần giữa vai trò bảo vệ sự tự do hành động của mỗi cá nhân theo đúng mong muốn của cá nhân đó chừng nào mà sự tự do đó không động chạm đến sự tự do của các cá nhân khác. Điều này đối lập với các học thuyết tập thể về chính trị, mà theo các học thuyết này thay vì để cá nhân theo đuổi mục đích của bản thân họ thì nhà nước đảm bảo cá nhân phục vụ cho quyền lợi chung của xã hội. Thuật ngữ cũng được sử dụng để mô tả "sự sáng tạo của cá nhân" và "sự tự do của cá nhân" nói chung, có lẽ được mô tả tốt nhất bằng một từ tiếng Pháp là "laissez faire," nguyên nghĩa là một động từ hàm ý "để [người dân] làm" [đối với những người bản thân họ biết cách làm].

Trên thực tế, các nhà cá nhân chủ nghĩa chủ yếu quan tâm tới việc bảo vệ sự tự trị của mỗi cá nhân trước những ràng buộc của các thể chế xã hội (như nhà nước) áp đặt lên. Nhiều nhà cá nhân chủ nghĩa đặc biệt chú ý đến việc bảo vệ sự tự do của thiểu số trước mong muốn của đa số và xem cá nhân là một thiểu số nhỏ nhất. Ví dụ, các nhà cá nhân chủ nghĩa phản đối các hệ thống dân chủ trừ phi có các bảo đảm hiến pháp bảo vệ sự tự do của cá nhân khỏi bị loại bỏ bởi quyền lợi của đa số. Các quan điểm này mở rộng sang cả lĩnh vực tự do về kinh tế và dân sự. Một mối lo ngại chung điển hình của các nhà cá nhân chủ nghĩa là sự tập trung các doanh nghiệp công nghiệp và thương mại trong tay nhà nước hay chính quyền thành phố. Cơ sở của việc phản đối này là: một, các đại diện do dân bầu không có đủ trình độ, hay không có đủ trách nhiệm cần thiết để quản lý các doanh nghiệp đòi hỏi rất nhiều  tháo vát, và cũng còn phải tốn khống ít tiền công trong quản lý hành chính; hai, tình trạng "sức khỏe của nhà nước" phụ thuộc vào việc sự cố gắng của mỗi cá nhân để thực hiện lợi ích riêng của họ (những cá nhân cũng giống như "tế bào" là nơi chứa sự sống của cơ thể). Chủ nghĩa cá nhân có thể có cách tiếp cận cực đoan như chủ nghĩa vô chính phủ cá nhân.

Đối với một số nhà cá nhân chủ nghĩa chính trị, những người có quan điểm được gọi là chủ nghĩa cá nhân phương pháp, thuật ngữ "xã hội" có thể không bao giờ có một ý nghĩa nào khác ngoài nghĩa là tập hợp rất lớn của các cá nhân. Xã hội không bao giờ tồn tại bên ngoài hay ở trên cá nhân, và do vậy không thể được phép tiến hành bất cứ hành động nào vì hành động cần có chủ ý mà chủ ý cần có chủ thể và toàn thể xã hội không phải là một chủ thể; chỉ có cá nhân mới là chủ thể. Cũng quan điểm như vậy nhưng với nhà nước, họ quan niệm nhà nước là tập hợp của các cá nhân. Mặc dù các nhà nước dân chủ được bầu bởi phổ thông đầu phiếu, sự thật vẫn là tất cả các hoạt động của nhà nước vẫn được tiến hành như là phương tiện có chủ ý và là hành động của một số cá nhân. Nói thẳng ra là nhà nước không hề hành động. Ví dụ, đôi khi "chúng ta" cần phải ra quyết định ban hành một chính sách nào đó, và đôi khi việc vận hành chính sách này cũng tức là thực thể gọi là "xã hội" ủng hội chính sách đó và do vậy chính sách đó được xem là hợp lẽ. Các nhà cá nhân chủ nghĩa phương pháp chỉ ra rằng "chúng ta" thực ra không ban hành hay tiến hành chính sách nào cả; trong số những người đi bầu, một nhóm bầu ủng hộ chính sách, tất cả những người này thực ra là cá nhân, và một nhóm khác bầu chống lại. Quyết định được ban hành không phải bởi "nhân dân", hoặc "nhà nước"; mà chỉ bởi những người thắng trong cuộc bầu. Điều này là rất quan trọng vì trong bất cứ một quyết định tập thể nào đều tồn tại các cá nhân phản đối chính sách và do vậy mà nguyện vọng của họ bị phủ quyết hay nói cách khác việc sử dụng từ "chúng ta" xem ra đã bỏ qua sự thật này. Các nhà cá nhân chủ nghĩa muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của cá nhân và tránh nhập các quyết định cá nhân này thành cái gọi là tập thể. Vì những lý do này, các nhà cá nhân chủ nghĩa phương pháp không đồng ý với lập luận như "chúng ta xứng đáng với nhà nước mà chúng ta có vì chúng ta đang phục vụ chính chúng ta",  vì lẽ các nhà cá nhân chủ nghĩa và có thể cả nhiều người khác nữa không đồng ý với các hành động mà các cá nhân đang nắm quyền lực nhà nước đưa ra. Tuy vậy nhiều cá nhân có thể đã quen dùng từ "chúng ta" để chỉ nhà nước hoặc xã hội vì lý do dùng đã quen cũng không sao nếu nhớ rằng những thực thể này gồm tập hợp các cá nhân.

Khác biệt văn hóa toàn cầu

Những khác biệt văn hóa giữa chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể chính là những khác biệt về mức độ chứ không phải là về hình thức. Tất cả các nền văn hóa đều có đặc điểm chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể. Có một mối tương quan chặt chẽ giữa phát triển kinh tế và văn hóa chủ nghĩa cá nhân - chủ nghĩa tập thể. Trên thế giới, các khu vực có kinh tế đã phát triển như Tây Âu, Úc, Bắc Mỹ và Nhật Bản có các nền văn hóa cá nhân nhất trong khi các khu vực có nền kinh kế đang phát triển như Trung Đông và Bắc Phi, Châu Phi cận Sahara, Ấn Độ, Đông Nam Á và Trung Mỹ thì hầu hết có nền văn hóa tập thể.

Chủ nghĩa cá nhân và xã hội
Khế ước xã hội của Jean-Jacques Rousseau cho rằng mỗi cá nhân hàm chứa một khế ước giao nộp ý chí nguyện vọng của bản thân cho cái gọi là "ý chí nguyện vọng chung của quần chúng". Quan điểm ủng hộ việc xem ý chí nguyện vọng của cá nhân thấp hơn ý chí nguyện vọng tập thể này về cơ bản là đối lập với triết học cá nhân chủ nghĩa. Một cá nhân tham gia xã hội để mở rộng hơn nữa quyền lợi của mình hay chí ít cũng để đòi hỏi quyền phục vụ cho quyền lợi của mình, mà không quan tâm đến quyền lợi của xã hội (ngay cả khi nhà cá nhân chủ nghĩa không phải là nhà vị kỷ). Người cá nhân chủ nghĩa không tin vào bất cứ một học thuyết triết học nào nếu những học thuyết này đòi hỏi họ phải hy sinh quyền lợi của cá nhân họ vì những nguyên nhân xã hội nào đó cao cả hơn. Rousseau có thể sẽ lập luận, dĩ nhiên, rằng quan niệm của ông về "ý chí chung" không phải là một tập hợp giản đơn của các ý chí cá nhân và chính xác ra thì sẽ mở rộng quyền lợi của các cá nhân (ràng buộc của bản thân luật pháp sẽ làm lợi cho cá nhân, vì nếu thiếu sự tôn trọng pháp luật thì theo quan điểm của Rousseau, sẽ xuất hiện một dạng không biết và lệ thuộc vào dục vọng của một cá nhân thay vì là vào lý trí độc lập).

Xã hội và các nhóm có thể khác nhau, trong chừng mực mà xã hội hay các nhóm dựa trên những "bản thể" (cá nhân, và có thể hiểu, còn tranh cãi, là cả quyền lợi của cá nhân) thay vì là những hành vi có tính "thực thể khác" (có định hướng nhóm, hay của nhóm, của xã hội).  Còn có sự phân biệt, liên quan đến ngữ cảnh này, giữa xã hội "phường hội" (như thời Trung cổ châu Âu) với "chuẩn mực có liên kết nội tại", và các xã hội "hổ thẹn" (như ở Nhật Bản khi "mang lại sự hổ thẹn cho tổ tiên của ai đó") với "chuẩn mực có liên kết bên ngoài", khi người ta xem phản hồi của người khác lên hành động của mình xem có "chấp nhận được" hay không (còn gọi là "ý nghĩ của cả nhóm").

Phạm vi mà xã hội, hoặc các nhóm là "cá nhân" có thể thay đổi theo thời gian và giữa các quốc gia.  Ví dụ, xã hội Nhật Bản có tính định hướng nhóm hơn (ví dụ như các quyết định thường do đồng thuận cả nhóm thay vì là bởi các cá nhân), và có lập luận rằng "tính cá nhân ít phát triển" (so với phương Tây).  Ở Mỹ thì có suy nghĩ thông thường rằng là con người là điểm kết cá nhân của hành vi, trong khi ở các xã hội châu Âu lại có xu hướng tin vào "tinh thần công", chi tiêu "xã hội" của nhà nước, và các hoạt động "công cộng".

John Kenneth Galbraith đưa ra một phân tách cổ điển giữa "ảnh hưởng tư nhân và sự nghèo khổ công cộng" ở Mỹ,  và sự nghèo khổ tư nhân và ảnh hưởng công cộng tại châu Âu, và có tồn tại mối tương quan giữa chủ nghĩa cá nhân với mức độ can thiệp công và việc đánh thuế.

Chủ nghĩa cá nhân thường là đối lập với chủ nghĩa cực quyền và chủ nghĩa tập thể, nhưng trên thực tế có hàng loạt các hành vi trung gian trải từ mức độ xã hội đến các xã hội có tính cá nhân cao  (như tại Mỹ) thông qua các xã hội hỗn hợp (thuật ngữ nước Anh sử dụng sau Thế chiến II) đến xã hội tập thể. Đồng thời, nhiều nhà theo chủ nghĩa tập thể (đặc biệt những người ủng hội chủ nghĩa vô chính phủ hoặc chủ nghĩa xã hội tự do) chỉ ra sự khác nhau khá lớn giữa chủ nghĩa tập thể tự do và thực tiễn trong chủ nghĩa cực quyền.

Chủ nghĩa cá nhân, đôi khi cũng gần gũi với các biến thể của chủ nghĩa vô chính phủ cá nhân, chủ nghĩa tự do hoặc chủ nghĩa tự do cổ điển, thông thường quan niệm rằng cá nhân biết rõ nhất và sâu sắc nhất và các nhà chức trách đại diện cho quyền lực công hoặc xã hội có quyền can thiệp vào quá trình ra quyết định của cá nhân chỉ khi có nhu cầu cấp thiết xuất hiện (và đôi khi có thể không trong những hoành cảnh như vậy). Kiểu tranh luận này thường thấy khi liên hệ tới các tranh cãi về chính sách liên quan đến điều tiết nền công nghiệp.

Chủ nghĩa cá nhân trong kinh tế
Học thuyết chủ nghĩa cá nhân kinh tế xem mỗi cá nhân cần được tự quyết trong các quyết định kinh tế của mình, đối lập với các quyết định do nhà nước, hoặc cộng đồng đưa ra cho anh ta. Hơn thế, chủ nghĩa cá nhân kinh tế chủ trương sở hữu tư nhân tài sản, đối lập với các cơ cấu tổ chức tập thể hay nhà nước. Chủ nghĩa tư bản thường được nói đến như là một hệ thống kinh tế dựa trên những quan điểm này. Dạng cấp tiến của chủ nghĩa tư bản thừa kế sâu sắc tư tưởng cá nhân chủ nghĩa trong kinh tế và được gọi là chủ nghĩa tư bản laissez-faire.

Các nhà phê bình chủ nghĩa tư bản hiện đại đôi khi lập luận rằng chủ nghĩa tư bản không chỉ dựa trên các cá nhân mà chủ yếu dựa trên các hãng và các thể chế, và vai trò của các cá nhân là phụ thuộc vào các thể chế này. Tuy nhiên, so sánh với nhiều dạng khác nhau của chủ nghĩa tập thể trong chính trị, chủ nghĩa tư bản thường vẫn được xem là cá nhân vì sự tham gia của các thể chế là tự nguyện và là sự lựa chọn của cá nhân. Dĩ nhiên, chủ nghĩa tư bản có thể cũng phát triển cả trong những xã hội tập thể với sự lựa chọn của cá nhân. Sự khác biệt ở đây là sự lựa chọn này dựa trên cái gì: nhu cầu cá nhân hay nhu cầu tập thể.

Chủ nghĩa cá nhân và lịch sử nước Mỹ
Vào thời kỳ hình thành nước Mỹ, nhiều công dân tại đây đã đến nước Mỹ do chạy trốn từ những áp bức tôn giáo hay nhà nước ở châu Âu và do vậy chịu ảnh hưởng của các tư tưởng bình đẳng bác ái mà sau này được diễn tả trong cuộc Cách mạng Pháp. Những ý tưởng như vậy cũng đã ảnh hưởng đến những Cha đẻ của Hiến pháp Hoa Kỳ (chủ nghĩa Jefferson) những người tin rằng nhà nước cần đảm bảo bảo vệ quyền cá nhân bằng bản thân hiến pháp; ý tưởng này đã dẫn đến việc thông qua Tu chính Hiến pháp về Quyền Công dân. Theo Ronald Scollon, "ý tưởng căn bản Mỹ của chủ nghĩa nghĩa cá nhân " có thể tóm tắt bằng hai mệnh đề: 1. Cá nhân là cơ sở của tất cả các thực tại và tất cả các xã hội. 2. Cá nhân được xác định bởi những gì không phải là anh ta hay chị ta". Giải thích  mệnh đề thứ hai, ông nói chủ nghĩa cá nhân Mỹ nhấn mạnh rằng cá nhân là chủ thể không phụ thuộc vào bất kỳ một sự tài phán nào của pháp luật và là một chủ thể "không" phụ thuộc tiền lệ hay truyền thống.

Các quan điểm đối lập
Chủ nghĩa cá nhân có ý tiêu cực trong một số xã hội và môi trường nhất định, những nơi xem chủ nghĩa cá nhân gắn liền với chủ nghĩa vị kỷ.  Ví dụ, chủ nghĩa cá nhân bị phê phán nặng nề nhất ở các nước Đông Á nơi mà các hành vi vị kỷ theo truyền thống bị xem là những hành vi phản bội của người đó trước những người mà cá nhân đó có nghĩa vụ (ví dụ gia đình hay công ty).  Sự thiếu vắng của hệ thống y tế toàn diện tại Mỹ, bắt nguồn từ niềm tin vào trách nhiệm của cá nhân (chứ không phải là xã hội), bị chỉ trích nặng nề tại châu Âu và các nước khác nơi có hệ thống y tế toàn diện (thường sử dụng vốn từ nguồn thuế) nhằm bảo vệ cá nhân  trước những thăng trầm của đời sống hay những vấn đề về sức khỏe.

Những người ủng hộ những hoạt động công cộng và trách nhiệm xã hội tranh luận rằng chính sách của họ là có lợi cho cá nhân, và chủ nghĩa cá nhân cực đoan có thể làm tổn thương chính bản thân cá nhân. Nhưng những người không ủng hộ lại cho rằng những hoạt động công có thể có hậu quả không lường trước nằm ngoài phạm vi mà những chính sách này dự định giải quyết. Nhiều nhà cá nhân chủ nghĩa cho rằng lập luận "có lợi cho cá nhân" là không thích hợp và rằng chủ nghĩa cá nhân không phải là nói nhiều về quyền lợi cá nhân mà là sự lựa chọn của cá nhân.

Alexis de Tocqueville, với tác phẩm Dân chủ ở Mỹ được dịch sang tiếng Anh năm 1840 (xuất bản bằng tiếng Pháp năm 1835) cũng sử dụng thuật ngữ này. Tocqueville mô tả người Mỹ có tính cá nhân rất cao và tin rằng chủ nghĩa cá nhân không thể tách rời khỏi quan điểm kiểu Mỹ về nền dân chủ bình đẳng. Ông viết, "Không chỉ nền dân chủ khiến người ta quên đi tổ tiên của họ, mà còn ảnh hưởng đến con cháu họ và tách rời họ ra khỏi hiện tại, Mỗi một con người giờ đây bị quẳng vĩnh viễn trở lại với bản thể của mình, và có nguy cơ là anh ta sẽ bị nhốt trong nỗi cô đơn của tâm hồn." Và, "Chủ nghĩa cá nhân là một cảm nhận lạnh lùng và chín muồi, nó vứt bỏ từng thành viên của cộng đồng  bằng cách chặt đứt bản thân anh ta rời khỏi cộng đồng của anh ta và kéo anh ta rời khỏi gia đình và bạn bè của anh ta, vì vậy sau khi anh ta đã tự tạo cho mình một vòng tròn nhỏ của riêng mình, anh ta sẵn sàng rời bỏ xã hội chung để đi tới chính mình. Ích kỷ nảy sinh ngay từ khi sinh như là một bản chất mù quáng; chủ nghĩa cá nhân tiến triển từ những phán xét sai lầm hơn là từ những cảm nhận đồi trụy; chủ nghĩa cá nhân phát sinh từ sự thiếu hiểu biết của trí óc hơn là từ sự bướng bỉnh của con tim. Tính tự kỷ nhốt chặt hòn ngọc của đức hạnh trong tối tăm; chủ nghĩa cá nhân, ban đầu, chỉ liếm đức hạnh của cuộc sống chung; nhưng lâu dài chủ nghĩa cá nhân tấn công và phá hủy tất cả các đức hạnh khác và với thời gian nhốt tất cả trong tầm thấp hèn của ích kỷ."

Phát biểu của Nguyễn Phú Trọng tại lễ kỷ niệm sinh nhật 125 năm ngày sinh Hồ Chí Minh, có đoạn trích dẫn các quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng: "Kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, gột rửa chủ nghĩa cá nhân, bởi vì "chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng, của chủ nghĩa xã hội"; "là thứ gian giảo, xảo quyệt", "là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư, nết xấu", nó "kéo người ta xuống dốc không phanh...". Tuy nhiên một thực tế kinh tế thị trường kéo theo tâm lý cá nhân chủ nghĩa phát triển.

Tham khảo

 Adam Smith The Wealth of Nations
 Frederic Bastiat The State
 Ayn Rand Capitalism: The Unknown Ideal
 Karl Popper The Open Society and Its Enemies
 Lawrence Kohlberg Six Stages of Moral Development

Đọc thêm

Xem thêm
Chủ nghĩa vô chính phủ
Chủ nghĩa tập thể
Chủ nghĩa tư bản vô chính phủ
Chủ nghĩa khế ước
Chủ nghĩa vô chính phủ cá nhân
chủ nghĩa tự do
Chủ nghĩa khách thể
Chủ nghĩa hiện sinh
Chủ thể cá nhân
Nghịch lý của cái chung
Nghịch lý của cái phản-cái chung
Chủ nghĩa công xã
Ayn Rand
Chủ nghĩa khách quan

Liên kết ngoài
Tạp chí The New Individualist
Individual-I
Where the Individual Counts
The Ayn Rand Institute

Chủ nghĩa cá nhân
Tự trị
Lý thuyết đạo đức
Triết lý của cuộc sống
Văn hóa chính trị
Triết học chính trị
Học thuyết chính trị
Cá nhân


title: (14029) 1994 UC1

text:
{{DISPLAYTITLE:(14029) 1994 UC1}}

(14029) 1994 UC1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 31 tháng 10 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chỉ số tự do kinh tế

text:
Chỉ số tự do kinh tế (Indices of Economic Freedom) đo lường chính sách tự do kinh doanh ở các quốc gia trên thế giới. Chỉ số tự do kinh tế đánh giá 10 yếu tố cơ bản của mỗi nền kinh tế, được công bố thường niên bởi tạp chí The Wall Street Journal và Quỹ Di sản (The Heritage Foundation) có ảnh hưởng gián tiếp đến nguyên tắc luật lệ, chính sách thuế cũng như các chính quyền.

Lịch sử
Milton Friedman và Michael Walker đến từ Viện Fraser đã tổ chức một loạt các hội nghị từ năm 1986 đến 1994 nhằm sáng tạo một định nghĩa rõ ràng về tự do kinh tế và phương pháp đánh giá. Đó là những báo cáo đầu tiên về tự do kinh tế thế giới. Gần đây hơn, Quỹ Di Sản và The Wall Street Journal đã tạo ra một chỉ số khác, tức chỉ số tự do kinh tế.

Phương pháp tính điểm
Định nghĩa năm 2008 về ‘tự do kinh tế‘ trong chỉ số tự do kinh tế như sau: "Tự do kinh tế, trong hình thái cao nhất, cho người dân quyền tư hữu tuyệt đối, thực hiện đầy đủ các quyền tự do lưu thông về nhân công, tiền vốn, hàng hóa, và hoàn toàn không có sự chèn ép hay giới hạn tự do kinh tế ngoại trừ những giới hạn tối thiểu cần thiết để họ bảo vệ và duy trì sự tự do đó".

Chỉ số cho điểm dựa trên 10 yếu tố tổng quát sau đây về tự do kinh tế từ thống kê của các tổ chức như Ngân hàng thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), và Đơn vị Tình báo Economist (The Economist Intelligence Unit):

Tự do buôn bán (Business Freedom)
Tự do thương mại (Trade Freedom)
Tự do tiền tệ (Monetary Freedom)
Độ lớn của nhà nước (Government Size)
Tự do công khố (Fiscal Freedom)
Quyền tư hữu (Property Rights)
Tự do đầu tư (Investment Freedom)
Tự do tài chánh (Financial Freedom)
Tự do không bị tham nhũng (Freedom from Corruption)
Tự do lao động (Labor Freedom)

Mỗi tự do trên được cho điểm từ 0 đến 100, mà 100 là tượng trưng cho nhiều tự do nhất. Điểm 100 có nghĩa là có một môi trường kinh tế hay chính sách kinh tế có ích lợi nhất dẫn đến tự do kinh tế. Tổng số điểm được tính trung bình bằng cách cộng 10 số điểm của mỗi tự do và chia cho 10.

Bảng Xếp hạng tự do kinh tế 2018
Chú giải: ██ Tự do (80-100),
██ Gần như  tự do (70.0-79.9),
██  Tự do trung bình (60.0-69.9),
██ Hầu như không tự do (50.0-59.9),
██ Đàn áp (0-49.9).

Chưa xếp hạng

Lịch sử xếp hạng

Chú giải: ██ Tự do (80-100),
██ Gần như  tự do (70.0-79.9),
██  Tự do trung bình (60.0-69.9),
██ Hầu như không tự do (50.0-59.9),
██ Đàn áp (0-49.9).

Phương pháp (cũ)
Định nghĩa chỉ số tự do kinh tế năm 2008 là "quyền tự do kinh tế cao nhất mang lại quyền sở hữu tuyệt đối về quyền sở hữu tài sản, quyền tự do được thực hiện đầy đủ cho lao động, vốn và hàng hóa, và sự vắng mặt tuyệt đối của sự cưỡng chế hoặc ràng buộc của tự do kinh tế vượt quá mức độ cần thiết cho công dân để bảo vệ và duy trì quyền tự do. "

The index scores nations on ten factors of economic freedom, separated into four categories, using statistics from organizations like the World Bank, the International Monetary Fund, Economist Intelligence Unit và Transparency International. In each factor, countries are scored 0 to 100, with 0 being the least free and 100 the most free. A score of 100 signifies an economic environment or set of policies that is most conducive to economic freedom. The methodology has shifted and changed as new data and measurements have become available, especially in the area of Labor Freedom, which was given its own indicator spot in 2007.
 The following list explains what each factor currently assesses and groups them according to their respective category:

Rule of Law
Property Rights: Degree of a country's legal protection of private property rights, degree of enforcement of those laws, independence of and corruption within the judiciary, and likelihood of expropriation.
Freedom from Corruption: The non-prevalence of political corruption within a country, according to the Corruption Perceptions Index.

Limited Government
Fiscal Freedom: How free is a country from tax burden. It comprises three quantitative measures: top marginal tax rate of both individual (1) and corporate (2) income, and total tax burden as a percentage of GDP (3).
Government Size/Spending: Governments' expenditures as a percentage of GDP, including consumption and transfers. The higher the percentual spending, the lower the score.

Regulatory Efficiency
Business Freedom: A country's freedom from the burden of regulations on starting, operating, and closing business, given factors such as time, cost and number of procedures, as well as the efficiency of government in the regulatory process.
Labor Freedom: How free is a country from legal regulation on the labor market, including those relating to minimum wages, hiring and firing, hours of work and severance requirements.
Monetary Freedom: How free from microeconomic intervention and price instability is a country, basing on an equation considering the weighted average inflation rate in the last three years and price controls.

Open Markets
Trade Freedom: Freedom from sizeable numbers and burdens of tariffs and non-tariff barriers to imports and exports of a country.
Investment Freedom: Freedom from restrictions on the movement and use of investment capital, regardless of activity, within and across the country's borders.
Financial Freedom:  A country's independence from government control and interference in the financial sector, including banks. It considers government ownership of financial firms, extent of financial and capital market development, government influence on the allocation of credit and openness to foreign competition.

Historical positions (1995–2008)

Chú thích

Liên kết ngoài
 Index of Economic Freedom
 Free, Free at Last critique from Dollars & Sense magazine
 Laissez-Faire Olympics (critique by Doug Henwood).
 Index of Economic Freedom
 Economic Freedom of the World

Chính sách kinh tế
Quỹ Di sản
Chỉ số
Xếp hạng quốc tế
Chỉ số kinh tế


title: Leioproctus purpurascens

text:
Leioproctus purpurascens là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1914


title: Tillandsia magnusiana

text:
Tillandsia magnusiana là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của México.

Giống
 Tillandsia 'Magic Blush'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

M
Thực vật México
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1889


title: Triepeolus diversipes

text:
Triepeolus diversipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 1924


title: Phylocentropus

text:
Phylocentropus là một chi côn trùng trong bộ Trichoptera. Loài đặc trưng của chi này là Polycentropus lucidus.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Phylocentropus antiquus
 Phylocentropus auriceps
 Phylocentropus carolinus
 Phylocentropus cretaceous
 Phylocentropus harrisi
 Phylocentropus ligulatus
 Phylocentropus lucidus
 Phylocentropus narumonae
 Phylocentropus orientalis
 Phylocentropus placidus
 Phylocentropus shigae
 Phylocentropus simplex
 Phylocentropus spiniger
 Phylocentropus swolenskyi
 Phylocentropus vietnamellus

Tham khảo

Dipseudopsidae


title: Manga (bướm đêm)

text:
Manga là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Manga basilinea Bowden, 1956
 Manga belophora Fletcher, 1961
 Manga bisignata Laporte, 1973
 Manga melanodonta (Hampson, 1910)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Manga at funet

Liên kết ngoài

Noctuidae
Hadeninae


title: Phrygionis

text:
Phrygionis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Baptini


title: Spreewaldheide

text:
Spreewaldheide là một đô thị thuộc huyện Dahme-Spreewald, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Spreewaldheide có diện tích 35,99 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 568 người.

Tham khảo


title: Dufourea subclavicra

text:
Dufourea subclavicra là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1982


title: Rumilly, Haute-Savoie

text:
Rumilly là một xã of over 12000 inhabitants trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Geography
The Chéran forms part of the commune's eastern border, crosses the village, flows north-northwestward through the northern part of the commune, then flows into the Fier, which forms part of its northern border.

Mayor
Pierre Bechet is the current mayor of Rumilly serving from 2008 to 2014.

Twinning
Rumilly kết nghĩa với Michelstadt, Đức.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie
 Football Club Sportif Rumilly

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Oppegård

text:
Oppegård là một đô thị ở hạt Akershus, Na Uy. Oppegård đã được tách khỏi Nesodden ngày 1 tháng 7 năm 1915. Diện tích của đô thị này là 37 km², là đô thị có diện tích nhỏ nhất ở Akershus.

Oppegård nằm ở bờ đông của vịnh Bunnefjorden (ban đầu gọi là "Foli", giống như hồ Årungen về phía nam), là một nhánh của Oslofjord. Nó bao gồm các làng Oppegård, Svartskog và Kolbotn.

Oppegård là một khu ngoại ô của Oslo, là nơi có nhiều trụ sở công ty lớn (bao gồm Kodak và IBM).

Cựu thủ tướng và là nhà lãnh đạo của Đảng Dân chủ Thiên chúa giáo Kjell Magne Bondevik hiện đang sống ở Oppegård.

Tham khảo

Akershus


title: Coralliophila nukuhiva

text:
Coralliophila nukuhiva là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Coralliophila


title: Quận Chemung, New York

text:
Quận Chemung là một quận trong tiểu bang bang New York, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Elmira. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 91070 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1064 km², trong đó có 8 km2 là diện tích mặt nước, chiếm 0,64%.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New York


title: Saint-Christophe, Eure-et-Loir

text:
Saint-Christophe  là một xã của tỉnh Eure-et-Loir, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Eure-et-Loir

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintchristophe


title: 356 Liguria

text:
356 Liguria là một tiểu hành tinh rất lớn ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 21.01.1893 ở Nice, và được đặt theo tên vùng Liguria của Ý. Đây là một trong 7 tiểu hành tinh do Charlois phát hiện được "Astromomisches Rechen-Institut" (Viện tính toán thiên văn) đặt tên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1893


title: USS Franklin

text:
Năm tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Franklin, bốn chiếc đầu theo tên Benjamin Franklin, và chiếc thứ năm CV-13, theo tên các tàu tiền nhiệm:
 USS Franklin (1775) là một tàu hai buồm (schooner) 6 khẩu pháo trưng dụng năm 1775 và hoàn trả cho chủ sở hữu năm 1776.
 USS Franklin (1795) là một tàu brigantine 8 khẩu pháo chế tạo năm 1795, bị tàu corsair từ Tripoli chiếm giữ năm 1802, trả lại Hải quân năm 1805, và bị bán năm 1807.
 USS Franklin (1815) là một tàu chiến tuyến 74 pháo hạ thủy năm 1815 và tháo dỡ năm 1852.
 USS Franklin (1864) là một tàu frigate chân vịt hạ thủy năm 1864 và phục vụ cho đến năm 1915.
 USS Franklin (CV-13) là một tàu sân bay lớp Essex hạ thủy năm 1944, ngừng hoạt động năm 1964.

Xem thêm
 USS Benjamin Franklin là một tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo.
 USS Franklin D. Roosevelt là một tàu sân bay lớp Midway

Tham khảo

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Saint-Ulrich

text:
Saint-Ulrich là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 3,85 km², dân số năm 1999 là 310 người. Khu vực này có độ cao 340 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Hawker Siddeley Harrier

text:
Hawker Siddeley Harrier GR.1/GR.3 và AV-8A Harrier là thế hệ đầu tiên của series máy bay Harrier do Anh quốc chế tạo, được sử dụng với các nhiệm vụ đầu tiên là hỗ trợ mặt đất, trinh sát, máy bay tiêm kích với khả năng thực hiện thao tác V/STOL. Harrier chỉ thật sự là một thiết kế V/STOL thành công sau những thành tựu xuất hiện trong thập niên 1960, và nó cũng là một thiết kế V/STOL thành công duy nhất của NATO cho đến khi F-35 Lightning II được phát triển vào đầu thập niên 2000.

Harrier được dùng để phát triển lại cho các thiết kế khác rộng rãi, dẫn tới các phương án khác là BAE Harrier II và AV-8B Harrier II, chúng được chế tạo bởi hãng British Aerospace/BAE Systems và McDonnell Douglas.

Bối cảnh

Hawker P.1127 và Hawker Siddeley Kestrel FGA.1 là những máy bay được phát triển đầu tiên đã dẫn đến loại máy bay Hawker Siddeley Harrier sau này.

P.1127

Dòng máy bay Harier bắt đầu với mẫu máy bay Hawker P.1127. Việc thiết kế bắt đầu vào năm 1957 bởi Ngài Sydney Camm, Ralph Hooper của công ty Hawker Aviation và Stanley Hooker (sau này là Ngài Stanley) của công ty Bristol Engine Company. Thiết kế này sử dụng một động cơ phản lực chỉnh hướng phụt có tính chất đổi mới nhiều hơn là sử dụng động cơ roto hay một động cơ phản lực đẩy trực tiếp, chuyến bay cất cánh thẳng đứng đầu tiên của nó diễn ra vào ngày 21 tháng 10-1960. 6 mẫu thử nghiệm đã được chế tạo trong tổng số những chiếc được chế tạo, một trong số những chiếc thử nghiệm đã mất trong một triển lãm hàng không.

Kestrel FGA.1

Sự phát triển trực tiếp của P.1127 với Hawker Siddeley Kestrel FGA.1, đã dẫn đến sự hình thành nên công ty Hawker Siddeley Aviation. Kestrel hoàn toàn là một máy bay dùng để đánh giá, và chỉ có 9 chiếc được chế tạo, chuyến bay đầu tiên vào ngày 7 tháng 3-1964.

Chúng được trang bị cho Phi đội đánh giá ba bên được hình thành tại RAF West Raynham ở Norfolk với 10 phi công thử nghiệm đến từ RAF, Hoa Kỳ và Tây Đức. Một chiếc máy bay đã bị mất nhưng những chiếc còn lại đã được chuyển cho Mỹ để được đánh giá bởi Lục quân, Không quân và Hải quân dưới tên gọi XV-6A Kestrel.

60 chiếc máy bay đã được Không quân Hoàng gia Anh đặt chế tạo vào năm 1966, và những chiếc Harrier sản xuất đầu tiên, được biết đến với tên gọi P.1127(RAF) bay vào giữa năm 1967.

P.1127(RAF)

Vào thời điểm phát triển P.1127, Hawker cũng bắt đầu thiết kế một phiên bản siêu âm mang tên Hawker P.1154. Sau đó nó đã bị hủy bỏ vào năm 1965, RAF bắt đầu quan tâm đến một sự nâng cấp đơn giản đối với Kestrel thành P.1127(RAF).

Trong giữa năm 1966, P.1127(RAF) đã được đặt hàng bởi RAF với tên gọi Harrier GR.1, với chiếc đầu tiên bay vào năm 1967.

Các phiên bản

Harrier GR.1
Hawker Siddeley Harrier GR.1 là kiểu được sản xuất đầu tiên xuất phát từ Kestrel, nó bay lần đầu tiên vào 28 tháng 12-1967, và bắt đầu phục vụ trong biên chế RAF vào 1 tháng 4-1969. Những chiếc máy bay này được chế tạo tại những nhà máy ở Kingston trên sông Thames phía tây nam London và ở Dunsfold, Surrey. Những nhà máy chế tạo máy bay này nằm cạnh một sân bay được dùng để bay thử nghiệm; cả hai nhà máy hiện đã đóng cửa.

Kỹ thuật nhảy ski cho kiểu cất cánh STOVL dùng cho Harrier sử dụng để phóng đi từ các tàu sân bay của Hải quân Hoàng gia Anh được kiểm tra tại sân bay của hải quân hoàng gia là RNAS Yeovilton (HMS Heron), Somerset. Những boong tàu dùng để máy bay cất cánh đã được chế tạo với một đường cong hướng lên tới mũi tàu sau những kết luận về thành công của những cuộc thử nghiệm cất cánh.

Kỹ thuật không chiến điều khiển máy bay có hướng trong chuyến bay về phía trước, hay viffing, đã được phát triển bởi USMC trên dòng máy bay Harrier với chiến thuật vượt trội hơn so với máy bay quân địch hay với những vũ khí khác.

Harrier GR.1A

GR.1A là một phiên bản nâng cấp của GR.1, thay đổi chính là nâng cấp động cơ Pegasus Mk 102. 58 chiếc GR.1A đã được chế tạo cho RAF, 17 chiếc GR.1A đã được chế tạo và 41 chiếc khác sẽ được nâng cấp.

Harrier GR.3
Harrier GR.3 được đề cao với những cảm biến cải tiến (như một bộ theo dõi bằng laser trong phần mũi được kéo dài) cũng như biện pháp đối phó và một động cơ Pegasus Mk 103 được nâng cấp mạnh hơn và sẽ là sự phát triển cuối cùng thế hệ Harrier thứ nhất. Kiểu Harrier này đã được sử dụng trong Chiến tranh Falklands.

RAF đã đặt chế tạo 118 chiếc GR.1/GR.3 series Harrier.

Harrier T.2
Phiên bản huấn luyện 2 chỗ của RAF (không quân hoàng gia Anh).

Harrier T.2A
Harrier T.2A là một phiên bản nâng cấp của T.2. T.2A được trang bị 1 động cơ phản lực Rolls-Royce Pegasus Mk 102.

Harrier T4
Phiên bản huấn luyện 2 chỗ của RAF.

Harrier T4N
Phiên bản huấn luyện 2 chỗ cho hải quân hoàng gia Anh.

Harrier Mk 52
Máy bay thao diễn 2 chỗ. Chỉ có 1 chiếc được chế tạo.

AV-8A Harrier
Phiên bản tấn công mặt đất một chỗ, hỗ trợ mặt đất, tiêm kích trinh sát. Những chiếc AV-8 của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ rất giống với phiên bản GR.1 đầu tiên, nhưng với động cơ của GR.3. 113 chiếc đã được Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ và Hải quân Tây Ban Nha đặt mua. AV-8A được trang bị với 2 pháo ADEN 30 mm ở dưới thân, và 2 tên lửa không đối không AIM-9 Sidewinder. Máy bay được trang bị động cơ phản lực Roll-Royce Pegasus Mk 103 lực đẩy 21.500 lbf (95.6 kN). Nó cũng có khả năng thao diễn và là một máy bay tiêm kích trên không đầy sức mạnh, nó có khả năng vượt trội hơn một số máy bay chiến đầu khác. Tên gọi khác của nó là Harrier Mk 50.

AV-8C
Phiên bản nâng cấp AV-8A cho thủy quân lục chiến Mỹ.

AV-8S Matador
Phiên bản xuất khẩu của AV-8A Harrier cho Hải quân Tây Ban Nha. Sau đó cũng được bán cho Hải quân Hoàng gia Thái Lan. Hải quân Tây Ban Nha gọi loại máy bay này với tên gọi VA-1 Matador. Tên gọi khác là Harrier Mk 53 cho đợt sản xuất đầu tiên và Harrier Mk 55 cho đợt sản xuất thứ hai.

TAV-8A Harrier
Phiên bản huấn luyện 2 chỗ cho thủy quân lục chiến Mỹ. TAV-8A Harrier được trang bị động cơ phản lực sức đẩy 21.500-lb Rolls-Royce Pegasus Mk 103. Tên gọi khác của nó là Harrier Mk 54.

TAV-8S Matador
Phiên bản huấn luyện xuất khẩu của TAV-8A Harrier cho Hải quân Tây Ban Nha. Sau đó bán cho Hải quân Hoàng gia Thái Lan. Hải quân Tây Ban Nha VAE-1 Matador. Tên gọi khác của nó là Harrier Mk 54.

Điều khiển và trình diễn
Xem:Harrier Jump Jet#Điều khiển và trình diễn

Lịch sử hoạt động

Kinh nghiệm chiến đấu chính của Harrier trong biên chế hoạt động ở Anh được tích lũy trong Chiến tranh Falklands, trong cuộc chiến này cả Sea Harrier và Harrier GR.3 đều được sử dụng. Sea Harrier, dựa vào GR3, đã có vai trò quan trọng đối với những hoạt động của hải quân. 20 chiếc Sea Harrier đã hoạt động trên các tàu sân bay HMS Hermes và Invincible chủ yếu với nhiệm vụ phòng không. Mặc dù chúng đã phá hủy 21 máy bay Argentina trong các trận không chiến (một phần vì việc những chiếc Harrier sử dụng phiên bản mới nhất của tên lửa Sidewinder do Mỹ cung cấp và các hoạt động của máy bay Argentina có giới hạn) nhưng chúng không thể chứng minh sức mạnh vượt trội trên không và ngăn chặn các cuộc tấn công của Argentina trong thời gian ban ngày lẫn ban đêm và cũng không thể chặn đứng được những chuyến bay hàng ngày của máy bay vận tải C-130 Hercules đến quần đảo. 2 chiếc Sea Harrier đã bị mất do hỏa lực mặt đất và 4 chiếc khác gặp rủi ro tai nạn khi hoạt động, không phải do máy bay của Argentina gây ra.

Harrier GR.3 được sử dụng bởi RAF và đã cung cấp những hỗ trợ cho lực lượng dưới mặt đất và tấn công những vị trí của quân Argentina nhưng chúng không thể phá hủy được đường băng của sân bay trên đảo Port Stanley. Nếu những chiếc Sea Harrier bị thiệt hại nhiều hơn thì chúng sẽ bị thay thế trong các nhiệm vụ tuần tra trên không.

Những chiếc Harrier thuộc RAF không được nhìn thấy trong các trận chiến khác, Hawker Siddeley đã được thay thế bởi loại Harrier II lớn hơn được McDonnell Douglas phát triển chế tạo.

Các quốc gia sử dụng

 Hải quân Tây Ban Nha
Các phi đội:
 Phi đội số 008 Escuadrilla - AV-8S và TAV-8S Matador

Hải quân Hoàng gia Thái Lan
Các phi đội:
 Phi đội số 1 (Đơn vị bay trên tàu sân bay HTMS Chakri Nareubet)

Không quân Hoàng gia Anh
Các căn cứ:
RAF Gütersloh
RAF Cottesmore
RAF Wittering
Các phi đội:
 Phi đội số 1 RAF
 Phi đội số 3 RAF - cho đến khi thay thế bằng GR.5
 Phi đội số IV RAF
 Phi đội số 20 RAF - Harrier GR.1
Đơn vị hợp thành:
 Đơn vị chuyển đổi hoạt động số 233 RAF
 Đơn vị bay số 1417 RAF - Triển khai đến quốc gia Trung Mỹ là Belize từ năm 1981 đến năm 1993.
 No. 1453 Flight RAF - Triển khai đến Port Stanley, thuộc Quần đảo Falkland từ tháng 6 năm 1982 đến năm 1985.

Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
Các phi đội:
 VMA-231 - AV-8A và C Harrier
 VMA-513 - AV-8A và C Harrier
 VMA-542 - AV-8A và C Harrier
 VMAT-203 - TAV-8A Harrier

Thông số kỹ thuật (Harrier GR.1)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 45 ft 7 in (13.90 m)
Sải cánh: 25 ft 3 in (7.70 m)
Chiều cao: 11 ft 4 in (3.45 m)
Diện tích cánh: 208 ft² (18,68 m²)
Trọng lượng rỗng: 12.190 lb (5.530 kg)
Trọng lượng cất cánh: 17.260 lb (7.830 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 25.350 lb (11.500 kg)
Động cơ: 1× động cơ phản lực Rolls-Royce Pegasus 101, lực đẩy 19.000 lbf (84.5 kN)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 735 mph (0.97 mach) (1.185 km/h)
Tầm bay: 1200 dặm (km)
Trần bay: 49.200 ft (15.000 m)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: 1.10

Vũ khí
2x pháo ADEN 30 mm dưới thân máy bay
Bom, thiết bị trinh sát, tên lửa dẫn đường AS-37 Martel hoặc AIM-9D treo trên 5 giá treo vũ khí.

Văn hóa đại chúng
Một số chiếc Harrier đã xuất hiện trong một số bộ phim và trò chơi điện tử.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Harriers lost in the Falklands

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Hawker Siddeley P.1154

Máy bay có tính năng tương đương
 Boeing X-32
 F-35 Lightning II
 Yakovlev Yak-38
 Rockwell XFV-12

Danh sách tiếp theo
Hawker Hunter - P.1127/Kestrel - Harrier - Nimrod - Hawk
 Quân đội Mỹ: ← A-5 - A-6 - A-7 - AV-8 - YA-9 - A-10 - A-12
 Quân đội Mỹ: ← XV-5 - XV-6 - CV-7 - XV-8/AV-8 - XV-9 - OV-10 - XV-11 →

Xem thêm
 Harrier Jump Jet, một cái nhìn tổng thể về dòng máy bay Harrier

Harrier
Máy bay tiêm kích Anh 1960–1969
Máy bay cường kích Anh 1960–1969
Máy bay huấn luyện quân sự Anh 1960–1969
Máy bay VTOL
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Harrier Jump Jet
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay một động cơ phản lực


title: Alvania cingulata

text:
Alvania cingulata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Augochlora buscki

text:
Augochlora buscki là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1910


title: Wettinia aequatorialis

text:
Wettinia aequatorialis là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được R.Bernal miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Wettinia
Thực vật được mô tả năm 1995
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Chimarra purisca

text:
Chimarra purisca là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Bompas, Pyrénées-Orientales

text:
Bompas là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 16 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Ercheia multilinea

text:
Ercheia multilinea là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Sundaland, Philippines, Sulawesi và Seram.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Species info

M
Bướm đêm Borneo


title: Lotteria

text:
Lotteria là một chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh với cửa hàng đầu tiên ở Tokyo, Nhật Bản vào tháng 9 năm 1972. Lấy tên gọi bắt nguồn từ tên của công ty mẹ - tập đoàn Lotte, thương hiệu hiện có các chi nhánh ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan và Đông Nam Á.

Thực đơn gồm các món ăn nhanh đặc trưng như Hamburger, khoai tây chiên, gà rán, cánh gà, gà miếng.

Vào năm 2019, Lotteria đã phát hành trước thực đơn mới mang tên gọi 지파이 (gee-pie) tại Hàn Quốc, sau đó trở thành món ăn đường phố phổ biến tại Đài Loan.

Lịch sử
Công ty được thành lập vào tháng 2 năm 1972 tại Tokyo, Nhật Bản bởi Shin Kyuk-ho, một doanh nhân người Hàn Quốc. Các chi nhánh đầu tiên được mở tại Nihonbashi, Ueno, và Yokohama vào tháng 9 năm đó. Năm 1979 thương hiệu được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc. Sau này, Lotteria mở rộng ra ngoài khu vực Đông Á và có mặt tại Myanmar, Đài Loan và Việt Nam.

Các chi nhánh
Lotteria đã có mặt tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc và Đông Nam Á theo hình thức nhượng quyền kinh doanh.

Nhật Bản

Lotteria được xem là bắt chước kiểu McDonald's vì cả hai đều bán những loại burger tương tự nhau, như Hamburger, Burger pho mát, Burger Teriyaki,... Tuy nhiên, Lotteria cũng có những món đặc sản như Burger tôm rất nổi tiếng, được chế biến lần đầu vào năm 1977. Món này đã được các chi nhánh McDonald's và MOS Burger ở Nhật Bản áp dụng theo.

Ngoài ra, thực đơn ở Nhật Bản còn có bánh mì Sandwich tươi cùng với Jerome tươi, cũng như các món tráng miệng như bánh Crêpe, bánh táo, bánh que lắc hoặc đông lạnh. Trong đó, Burger kẹp pho mát cao cấp là món ăn bán chạy nhất trong thực đơn của nhà hàng.

Năm 2005, Genichi Tamatsuka, cựu chủ tịch của Fast Retailing Co. (công ty điều hành thương hiệu Uniqlo) được bổ nhiệm làm chủ tịch và giám đốc điều hành trong một cuộc tái cơ cấu quản lý vào năm 2005. Việc bổ nhiệm là kết quả của một hợp đồng trước đó được thực hiện bởi công ty phục hồi hoạt động kinh doanh Revamp Corp.

Hàn Quốc
Lotteria Hàn Quốc được giới thiệu như một phiên bản kiểu Hàn của một nhà hàng thức ăn nhanh nổi tiếng của Tây phương, với một số đặc trưng riêng. Phong cách ẩm thực bao gồm những món thức ăn nhanh điển hình như bánh kẹp, gà chiên, cánh gà chiên, đùi gà chiên, cà phê đá, khoai tây đút lò, sữa chua, Salad trộn, khoai tây chiên, nhưng còn có teriyaki, mực và còn món tráng miệng lạnh được gọi là pat bing soo.

Việt Nam

Nhà hàng nhập vào thị trường Việt Nam vào năm 2004. Thực đơn bao gồm bánh mì kẹp thịt (burger) thường xuyên và gà rán, khoai tây chiên. Món tráng miệng có Patbingsu và kem chảy với 5 hương vị. Ngoài ra, Lotteria  Việt Nam còn bán món hamburger tôm và các loại cơm, chẳng hạn như cơm gà.

Tái chế tại Hàn Quốc

Từ năm 2003, chính phủ Hàn Quốc đã thắt chặt chính sách hạn chế rác thải và yêu cầu một khoản tiền gửi từ 50 đến 100 Won cho tất cả các ly dùng một lần (như ly giấy) bán trong các nhà hàng và sẽ được hoàn lại khi khách trả chúng lại cho nhà hàng để tái chế. Hầu hết thức ăn thức uống trong nhà hàng đều đựng trong các vật dụng bằng thủy tinh và nhựa có thể dùng lại được.  Mục đích là giảm 90% những món đồ dùng một lần.

Chính quyền thành phố Seoul yêu cầu bắt buộc phân loại rác thải thực phẩm, vật liệu tái chế, và thùng rác chung được ngăn cách với nhau. Thùng rác được phân loại theo chất liệu như ly giấy, đồ nhựa và ống hút, bao bì cứng, khăn ăn và khay giấy, tất cả đều được cho vào những thùng đựng riêng rẽ. Đá lạnh được cho và một loại thùng chứa riêng. Ngoài ra, Lotteria cũng tính lệ phí 50 đến 100 Won vào túi xách như là tiêu chuẩn cho hầu hết các cửa hàng theo kiểu phương Tây và các địa điểm mua sắm khác ở Hàn Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quán ăn nhanh
Công ty con của Lotte
Khởi đầu năm 1972 ở Nhật Bản
Chuỗi nhà hàng


title: Dierlia

text:
Dierlia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Dierlia aurata Diakonoff, 1976
Dierlia poeciloptera Diakonoff, 1976

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Thập toàn Võ công

text:
Thập toàn võ công hay Thập đại chiến dịch () là một thuật ngữ do triều đình nhà Thanh đặt ra để chỉ 10 chiến dịch quân sự lớn dưới thời hoàng đế Càn Long (1735-1796). Các chiến dịch này bao gồm 2 chiến dịch để mở rộng lãnh thổ của nhà Thanh ở Trung Á, 2 trấn áp người Kim Xuyên, dân tộc thiểu số ở Tứ Xuyên, 1 trấn áp các chiến binh Hồi giáo ở Tân Cương, 1 trấn áp quân nổi dậy ở Đài Loan, 1 chiến dịch chống quân hiếu chiến Gurkha tại Nepal xâm phạm lãnh thổ, và 3 chiến dịch xâm lược ngoại quốc tại Miến Điện, Việt Nam.

Mặc dù tự xem là thành công hoàn toàn, nhưng quân Thanh thất bại 2 lần tại Miến Điện và Việt Nam. Ngoài ra các chiến dịch chống quân nổi dậy ở Đài Loan hay Tứ Xuyên rất tốn kém, đặc biệt hai cuộc trấn áp người Kim Xuyên và Dzungar không khác gì diệt chủng. Nói chung 8/10 chiến dịch thành công đã mở rộng lãnh thổ nhà Thanh sang khu vực Trung Á, giúp diện tích Trung Quốc đạt cực đại vào cuối thời Càn Long (khoảng gần 14 triệu km2). Có thể nói nửa phía Tây của Trung Quốc ngày nay (Tây Tạng, Tân Cương) có được là nhờ thành quả của Thập toàn võ công, đây là lợi ích lâu dài mà các chiến dịch này đem lại cho Trung Quốc. Nhưng mặt trái của chúng là khiến nhà Thanh hao tổn rất nhiều tài chính, đặc biệt là các chiến dịch đánh ngoại quốc, một trong những nguyên nhân dẫn đến sự suy yếu của nhà Thanh sau này.

Nguồn gốc danh xưng

Càn Long là vị vua thứ năm của Thanh triều và là một trong hai vị vua nhà Thanh cai trị Trung Hoa lâu nhất, hơn 60 năm. Sau khi kế vị ngai vàng, Càn Long được thừa hưởng một nền thái bình và một ngân khố đầy ắp do cha ông là Ung Chính gây dựng. Vì thế, Càn Long có điều kiện để tiêu xài tiền bạc cho các công trình kiến trúc, các cuộc tuần du, các cuộc viễn chinh và các tác phẩm sử học, văn học nghệ thuật được biên soạn và in ấn quy mô.

Trong những năm cuối đời, tự hào với những thành tích "vĩ đại" mà mình đã đạt được, năm 1792, Càn Long tự soạn một tập sách mang tên "Thập toàn ký" (十全記), ghi lại 10 chiến dịch quân sự lớn tiêu biểu mà ông ta gọi là Thập toàn võ công, như sau:

{{cquote|
"Bình Chuẩn Cát Nhĩ hai lần, định Hồi bộ, quét Kim Xuyên hai lần, an Đài Loan một lần, hàng Miến Điện, An Nam, thu phục Khuếch Nhĩ Khách hai lần, hợp lại là 10."<ref>Nguyên văn như sau "平准噶尔为二，定回部为一，扫金川为二，靖台湾为一，降缅甸、安南各一，即今二次受廓尔喀降合为十。"</ref>
|||"Thập toàn ký", mục "Thập toàn võ công"}}

Càn Long cũng cho vẽ 94 bức tranh để biểu dương chiến công gồm các bộ "Bình định Chuẩn Cát Nhĩ Hồi Bộ đắc thắng đồ" (16 bức), "Bình định Lưỡng Kim Xuyên đắc thắng đồ" (16 bức), "Bình định Đài Loan đắc thắng đồ" (12 bức), "Bình định An Nam đắc thắng đồ" (6 bức), "Bình định Khuếch Nhĩ Khách đắc thắng đồ" (8 bức), "Bình định Miêu Cương đắc thắng đồ" (16 bức), "Bình định Trọng Miêu đắc thắng đồ (4 bức) và "Bình định Hồi Cương đắc thắng đồ" (10 bức).

Sách soạn xong, Càn Long sai người chép thành các tiếng Mãn, Hán, Mông, Tạng để khắc lên văn bia. Càn Long cũng tự đặt cho mình cái biệt hiệu Thập Toàn Lão Nhân (十全老人), mang ý nghĩa tự phụ về tư đức cũng như công nghiệp.

Tuy để lại nhiều dấu ấn trong "văn trị", nhưng trong "võ công" thì Càn Long gặp nhiều thất bại hơn thắng lợi. Trong 8 cuộc chinh phạt lân bang do Càn Long phát động thì chỉ có 2 lần đánh người Chuẩn Cát Nhĩ (vào năm 1755 và năm 1756 - 1757) và 1 lần đánh người Hồi Hột (vào năm 1758 - 1759) là thu được thắng lợi. Còn các cuộc chinh phạt khác, hoặc bị đại bại như 2 cuộc xâm lược Miến Điện và Việt Nam, hoặc phải rút lui do tốn kém tiền của và binh lính mà vẫn không thành công.

Dù thất bại trong các cuộc chiến tranh với lân bang nhưng Càn Long luôn tự huyễn hoặc bản thân và đình thần về những thắng lợi của các cuộc chinh phạt. Vì thế, sau mỗi cuộc chiến, Càn Long đều sai người làm tranh đồng bản họa để ca ngợi chiến công của mình.

"Thập toàn võ công"
Trấn áp Lưỡng Kim Xuyên lần thứ nhất (1747-1749)

Kim Xuyên () thực chất là một bộ tộc gốc người Tạng vùng Amdo, có tên Tạng là rGyal-rong. Vùng Amdo vốn là lãnh thổ của người Tạng, bị nhà Thanh sáp nhập vào lãnh thổ Đế quốc Đại Thanh năm 1723 sau cái chết của thủ lĩnh bộ tộc rGyal-rong là rGyal-dar-ba. Bộ tộc rGyal-rong bị nhà Thanh tách làm 2 bộ tộc nhỏ là Rab-brtan (chữ Hán: 大金川, Đại Kim Xuyên) và bTsan-la (chữ Hán: 小金川, Tiểu Kim Xuyên). Điều này làm dấy lên sự bất mãn của người rGyal-rong.

Nhằm chống lại chính sách chia để trị của nhà Thanh, đồng thời cũng là một biện pháp thống nhất trở lại, tháng 10 năm 1745, thủ lĩnh bộ tộc Rab-brtan là sLob-dpon (chữ Hán: 莎羅奔, Toa La Bôn), cháu của rGyal-dar-ba, đã kết hôn với chị gái của Tshe-dbang (chữ Hán: 澤旺, Trạch Vượng), người vừa mới kế vị cha mình làm thủ lĩnh bộ tộc bTsan-la trước đó không lâu.

Năm 1747, Pho-lha-nas, quốc vương Tây Tạng, người được Thanh triều bảo hộ, qua đời. Quyền lực thực tế nằm trong tay các quan cai trị nhà Thanh, gọi là các amban. Người Tạng nổi dậy chống lại quyền lực của các amban. Nhân cơ hội này, sLob-dpon cùng với em vợ mình nổi dậy lãnh đạo khởi binh phản Thanh. Thanh triều sai Tổng đốc Xuyên Thiểm mang quân đánh dẹp.

Mục đích quân Thanh là nhanh chóng dẹp yên cuộc nổi dậy của người Kim Xuyên để nhanh chóng tiến quân vào Tây Tạng. Các chỉ huy Mãn Châu chấp nhận một biện pháp thỏa hiệp để chiêu an các thủ lĩnh Kim Xuyên để bảo toàn lực lượng, vì vậy chiến dịch diễn ra khá dễ dàng, không quá tốn kém, sử dụng ít vũ lực. Tuy vậy, họ cũng mất 2 năm mới có thể hoàn thành chiến dịch này.

Mục đích quân Thanh đã hoàn thành. Họ hoàn toàn rảnh tay để tiến vào Tây Tạng và dẹp tan các cuộc nổi loạn, đồng thời vẫn giữ một lực lượng đồn trú ở Kim Xuyên. Năm 1751, Càn Long ban sắc lệnh 13 điểm bỏ đi vị trí tể tướng (desi), đặt nhà nước Tây Tạng dưới quyền của một hội đồng 4 kashag, hay là hội đồng của 4 quan thượng thư, và chính thức ban quyền lực cho các amban. Vị Dalai Lama trở lại Lhasa để chủ trì nhà nước mới. Người Kim Xuyên không biết rằng mình đã lâm vào kế "Mượn đường diệt Quắc" của quân Thanh, một thảm họa binh lửa diễn ra trong tương lai.

Trấn áp bộ tộc Dzungar lần thứ nhất (1755)

Người Dzungar là một tập hợp các bộ tộc Oirat nói tiếng Mông Cổ sống du canh du cư, gọi chung là bộ tộc Ööled. Sau khi Đế quốc Mông Cổ tan rã, họ trở lại đời sống du mục và đầu hàng nhà Thanh khi Hoàng đế khai triều Thanh là Hoàng Thái Cực chinh phạt các bộ tộc Mông Cổ. Họ được triều Thanh chuyển sang tên gọi Dzungar, mà chữ Hán là Chuẩn Cát Nhĩ (准噶尔), để tránh gợi đến những ký ức xung đột Mãn - Mông trong quá khứ.

Do áp lực di dân, đến đầu đời Càn Long đã có 25 triệu người Hán di cư lên phương Bắc, sinh sống tại những vùng đất của các bộ tộc Mông Cổ, dẫn đến xảy ra nhiều xung đột giữa Hán - Mông tại vùng mà ngày nay là Tân Cương. Là bộ tộc mạnh nhất trong các bộ tộc Mông Cổ quy thuận nhà Thanh, người Dzungar hưởng quy chế tự trị như một tiểu quốc chư hầu trên lãnh địa riêng của mình. Tuy nhiên, nhà Thanh đang cần một cơ hội để tiêu diệt thế lực hùng mạnh này của thảo nguyên và đưa lãnh địa Mông Cổ vào phạm vi kiểm soát của mình.

Năm 1752, hai thủ lĩnh Dzungar là Dawachi (chữ Hán: 達瓦齊, Đạt Ngõa Tề) và Amursana (chữ Hán: 阿睦爾撒納, A Mục Nhĩ Tát Nạp) tranh nhau ngôi vị Hãn. Dawachi thắng thế, tự tuyên bố mình là hãn của Dzungar. Amursana bất phục, khởi binh chống lại, nhưng thất trận, bèn dẫn hơn 2 vạn thủ hạ quy hàng Thanh triều. Nhận thấy đây là cơ hội có một, mặc dù đã công nhận Dawachi là hãn của Dzungar, Càn Long vẫn tiếp nhận Amursana. Năm 1755, Càn Long phong cho Amursana tước vị Thân vương, chức Bắc lộ Phó tướng, cùng một thủ lĩnh Oirat khác là Tsereng, dẫn quân triều đình tấn công thủ phủ Ghulja và bắt được Dawachi.

Trấn áp bộ tộc Dzungar lần thứ hai (1757)

Dù quân Thanh rút về và giao cho Amursana cai quản bộ tộc Dzungar, những mâu thuẫn của vấn đề di dân vẫn còn tồn tại. Cuối năm 1755, nhà Thanh đã cho triều Amursana vào triều để đưa một yêu cầu đòi hỏi một vùng đất lớn của người Dzungar cho các di dân người Hán.

Đứng trước đòi hỏi trắng trợn này, năm 1757, bộ tộc Dzungar nổi loạn lần nữa. Lần này thì do chính Amursana cầm đầu. Nhà Thanh một lần nữa phái binh chinh phạt. Để diệt trừ vĩnh viễn thế lực của người Dzunghar, Càn Long đã cho di chuyển những người Dzunghar còn lại vào sâu trong nội địa, ra lệnh cho các tướng giết tất cả những người đàn ông, và chia vợ và con của họ cho binh lính "Bình định Chuẩn Cát Nhĩ phương lược".

Lần chinh phạt này thật tàn khốc. Một học giả cuối đời Thanh, Ngụy Nguyên, đã ước tính tổng dân số của Dzunghar trước chiến tranh khoảng 60 vạn người, 20 vạn hộ; đến sau chiến tranh, trong 10 vạn hộ Dzunghar giảm đi sau chiến tranh, khoảng 40% bị chết bởi bệnh đậu mùa, 20% chạy trốn đến Nga hoặc các bộ tộc Kazakh, và 30% đã bị giết quân Thanh, đến nỗi "...trong một khu vực trải dài đến hàng ngàn dặm không một bóng người, chỉ rải rác vài túp lều nhỏ đã đầu hàng triều đình".

Sự hủy diệt cuối cùng bộ tộc Dzungar thật khủng khiếp. Quân Thanh hầu như triệt hạ mọi dấu tích của người Dzunghar. Hầu hết những bộ lạc Dzunghar sống sót phải chạy trốn sang Nga và Kazakhstan. Bản thân Amursana phải đào vong sang Nga và bệnh chết tại đó năm 1762.

Hành động "thập toàn" này của Càn Long, là chỉ nhằm làm cho biên giới phía bắc và phía tây của Thanh quốc được bảo đảm và loại bỏ sự cạnh tranh cũng như sự ảnh hưởng của người Mông Cổ về vấn đề kiểm soát Đạt-lại Lạt-ma ở Tây Tạng, tạo tiền đề cho tham vọng của Thanh triều mở rộng ra vùng đất của người Hồi, hình thành nên vùng Tân Cương sau này. Một học giả khác là Wen-Djang Chu cũng cho rằng 80% của hơn 60 vạn người Dzunghar bị giết bởi chiến tranh hoặc bệnh tật. Michael Clarke mô tả hành động này là "Sự hủy diệt hoàn toàn không phải chỉ lãnh thổ Dzunghar mà là toàn bộ người Dzunghar"'. Sử gia Peter Perdue cho rằng đã có một chủ trương diệt chủng rõ ràng đưa ra bởi Càn Long, dù một chính sách khoan dung hơn được đưa ra vào giữa năm 1757. Còn Mark Levene thì tuyên bố rằng việc diệt chủng người Dzungars là "Sự diệt chủng hoàn hảo ở thế kỷ 18".

Trấn áp bộ tộc Uyghur (1757-1759)

Cũng như người Dzungar, các bộ tộc Hồi giáo Uyghur nói tiếng Turk cũng có những xung đột gay gắt trong vấn đề di dân của người Hán. Từng là một chư hầu của người Dzungar, trên thực tế họ được hưởng quyền tự trị, dưới quyền lãnh đạo của các Khoja (thủ lĩnh Hồi giáo).

Nhân cơ hội quân Thanh chinh phạt bộ tộc Dzungar, các Khoja Burhān al-Dīn (chữ Hán: 波羅尼都, Ba La Ni Đô) và Khwāja-i Jahān (chữ Hán: 霍集占, Hoắc Tập Chiêm), đã lãnh đạo người Uyghur tiêu diệt đối thủ truyền kiếp của họ là bộ tộc Karataghlik, đồng thời cũng là đồng minh của người Dzungar. Với sự hỗ trợ của quân Thanh, lãnh địa của người Uyghur được mở rộng và được Thanh triều phân làm 2 phần với ranh giới là dãy núi Tengri Tagh, mà người Hán gọi là Thiên Sơn.

Tuy nhiên, tham vọng của các khoja không chỉ đơn giản là thoát tròng Dzungar để chui vào tròng Thanh triều. Sự tàn bạo của quân Thanh biểu hiện quá rõ trong chiến dịch tàn sát người Dzungar. Bên cạnh đó, nhà Thanh vừa thực hiện chính sách kiềm chế các khoja vừa khuyến khích cho chính sách di dân người Hán vào lãnh địa của người Uyghur.

Xung đột Thanh - Hồi bùng nổ nhanh chóng. Mùa thu năm 1757, người Uyghur nổi dậy, tấn công quân đồn trú Thanh, giết chết Phó đô thống quân Thanh là A Mẫn Đạo (阿敏道). Nhà Thanh vội điều binh trấn áp. Nhưng khác với lần trước, người Uyghur đã chống trả, làm Thanh binh thiệt hại không nhỏ. Tướng Thanh là Triệu Huệ phải tấu trình: "Quân ta truy sát được nhiều giặc, nhưng tử thương cũng hơn trăm người. Tổng binh Cao Thiên Hỷ, nhiệm Tiền Phong Thống lĩnh Thị vệ Ngạc Thực, nhiệm Phó đô thống Tam Cách, Thị vệ Đặc Thông Ngạch, đều tử trận".

Tuy nhiên, cuối cùng người Uyghur vẫn không chống nổi trước sức mạnh của quân Thanh. Lần lượt các thủ phủ ở Nam Bắc Thiên Sơn là Yarkand và Kashgar đều rơi vào tay quân Thanh năm 1759. Các khoja phải trốn chạy đến Badakhshan. Tuy nhiên, tại đây, họ bị quốc vương sở tại là Sultān Shāh, một đồng minh của Thanh triều, giết chết.

Sau nhiều cuộc tàn sát thảm khốc, năm 1759, nhà Thanh cuối cùng đã củng cố quyền hạn của mình. Họ gộp lãnh địa của cả người Dzungar và Uyghur, với tên mới là Chuẩn bộ và Hồi bộ, nhập vào bản đồ Thanh quốc. Cả vùng, mà về sau gọi là Tân Cương, được đặt dưới quyền quản lý của Tổng lý Đại thần, đóng thủ thủ tại Y Lê, và được hỗ trợ bởi một lực lượng đồn trú đông đảo.

Để kỷ niệm chiến công, Càn Long đã cho dựng một ngôi chùa có tên là chùa Phổ Trữ tại Thừa Đức, Hà Bắc, trong đó có tượng Quan Thế Âm Bồ Tát bằng gỗ lớn nhất thế giới. Càn Long không thể nghĩ rằng về sau, khi vùng đất tổ tiên Mãn Châu của ông nhanh chóng bị đồng hóa thì vùng đất Tân Cương này lại luôn tiềm ẩn nguy cơ bạo loạn và ly khai đế quốc Trung Hoa mãi cho đến tận 300 năm sau.

 Xâm lược Miến Điện (1765-1769)

Là 2 quốc gia láng giềng, được phân định ranh giới một cách mơ hồ bởi một vùng đệm lãnh địa rộng lớn của người Shan, cả Miến Điện lẫn Trung Quốc đều muốn tăng cường quyền kiểm soát vùng đệm này để có khả năng mở rộng lãnh thổ tối đa.

Giữa thế kỷ 18, tại Miến Điện, vương triều Toungoo sụp đổ bởi ngoại ưu nội loạn. Nhiều vùng lãnh thổ của Miến Điện ly khai, đặc biệt là các bang Shan. Bấy giờ tại Trung Quốc, nhà Thanh đang cường thịnh. Họ tìm cách tăng cường chinh phục và sáp nhập vào Vân Nam nhiều lãnh địa của người Shan.

Năm 1752, một triều đại mới của Miến là Konbaung ra đời. Họ nhanh chóng thống nhất Miến trở lại gần như hoàn toàn vào năm 1758. Họ cũng cử các đội quân đi vào lãnh địa của người Shan, thậm chí đi sâu vào những vùng đã bị Thanh triều sáp nhập vào lãnh thổ của mình hơn hai thập kỷ trước đó, để thiết lập lại quyền kiểm soát của Miến. Hầu hết các bộ tộc Shan đều quy thuận trở lại với Miến, vốn ưu đãi cho họ nhiều hơn là nhà Thanh, hoặc đơn giản là họ đồng ý quy thuận cả hai. Một số không muốn chịu sự kiểm soát đó và đã bị đánh bại, phải bỏ chạy vào Vân Nam dưới quyền kiểm soát của Thanh triều. Họ đã cố gắng yêu cầu các quan nhà Thanh đưa quân tấn công Miến Điện bằng cách thuyết phục rằng nhà Konbaung có tham vọng lãnh thổ đối với vùng Vân Nam.

Ban đầu, Thanh triều chỉ áp dụng chính sách dùng người Shan để đánh lại vương triều Konbaung. Tuy nhiên, người Shan không thể làm được điều này, nhất là khi nhà Konbaung đang trong thời kỳ hùng mạnh. Mãi đến năm 1764, khi quân Miến tấn công và gần như tiêu diệt Xiêm La, một chư hầu thân cận của Thanh triều, Càn Long mới cử Lưu Tảo làm Tổng chỉ huy để chinh phạt Miến Điện, bắt đầu một chiến dịch hao binh tổn tướng lớn nhất trong lịch sử quân sự nhà Thanh.

Trước sau, quân Thanh từng bốn lần tấn công Miến Điện trong các năm từ 1765 đến 1769. Tuy nhiên, cuộc chiến tranh này đã lấy đi sinh mạng của 7 vạn binh sĩ nhà Thanh gồm cả bốn tướng lĩnh cao cấp, có lúc lại bị coi là "một trong những đại chiến bại của Thanh triều". Miến Điện đã tự vệ thành công, tạo cơ sở cho biên giới giữa hai nước Myanmar và Trung Quốc ngày nay.

Ban đầu, Càn Long tin là Miến Điện dễ đánh, nên chỉ phái quân Lục doanh đang đồn trú tại Vân Nam đi đánh. Quân Thanh sang đánh vào lúc phần lớn quân Miến Điện đang tham chiến ở Ayutthaya. Tuy nhiên, quân Miến Điện đã đánh bại hai cuộc tấn công đầu tiên của quân Thanh vào các năm 1765 và 1766 ngay tại biên giới. Cuộc xung đột quy mô khu vực đã leo thang thành chiến tranh quy mô lớn với sự huy động quân lực quy mô toàn quốc ở cả hai nước. Cuộc tấn công lần thứ ba (1767–1768) do lực lượng Bát Kỳ thiện chiến làm chủ lực gần như đã thắng lợi, khi đã thâm nhập sâu được vào miền Trung và chiếm được kinh đô Ava của Miến Điện trong vài ngày. Nhưng quân Bát Kỳ ở Hoa Bắc không quen với địa hình và dịch bệnh nhiệt đới, nên đã bị đẩy lui với tổn thất nặng nề. Rút kinh nghiệm từ việc thiếu phòng bị, quốc vương Hsinbyushin đã kéo phần lớn lực lượng quân Miến Điện ở Ayutthaya về vùng viên giới với Thanh. Cuộc tấn công lần thứ tư và là cuộc tấn công lớn nhất của nhà Thanh diễn ra ở vùng biên giới. Quân Thanh gần như đã vây kín quân Miến Điện, và cuối cùng giữa các chỉ huy chiến trường của hai bên đã đạt được nghị hòa vào tháng 12 năm 1769.

Sau đó, nhà Thanh đã bố trí lực lượng quân sự lớn ở vùng biên giới Vân Nam suốt khoảng một thập kỷ để cố gắng tiến hành một cuộc chiến tranh nữa, và đã cấm trao đổi thương mại biên giới giữa hai nước suốt hai thập kỷ. Miến Điện cũng đề phòng nhà Thanh sẽ tấn công nữa, nên đã bố trí nhiều đơn vị ở vùng biên giới. Hai mươi năm sau, khi nhà Thanh và nhà Konbaung nối lại quan hệ ngoại giao vào năm 1790, nhà Thanh đơn phương xem việc này nghĩa là Miến Điện cầu xin, và tuyên bố chiến thắng. Trớ trêu thay, kẻ được lợi chủ yếu từ cuộc chiến tranh này là người Thái. Sau khi kinh đô Ayutthaya của họ thất thủ vào tay quân Myanmar tháng 4 năm 1767, họ đã tái tập hợp khi quân Miến Điện rút đi, và giành lại lãnh thổ của mình trong vòng hai năm sau đó.

Trấn áp Lưỡng Kim Xuyên lần thứ hai (1771-1776)

Năm 1771, người Kim Xuyên một lần nữa nổi dậy dưới sự lãnh đạo của thủ lĩnh Rab-brtan là Sonom (chữ Hán: 索諾木, Tác Nặc Mộc) và thủ lĩnh bTsan-la là Senggesang (chữ Hán: 僧格桑, Tăng Cách Tang). Càn Long lần nữa lại động binh.

Cuộc trấn áp người Kim Xuyên lần này là cuộc trấn áp đắt đỏ, khó khăn và hủy diệt nhất. Mặc dù chiến thuật của người Kim Xuyên khá đơn giản, chỉ dựa vào các vị trí hiểm trở, đóng đồn trên các ngọn núi cheo leo để kiểm soát tuyến giao thông và cố thủ khi bị tấn công, các thủ lĩnh Kim Xuyên lại thường tranh quyền chỉ huy tối cao, dân thưa, chỉ có 3 vạn hộ (khoảng 15 vạn người), quân ít, mà Càn Long phải dùng đến 8 vạn binh, với nhiều tướng giỏi, trước sau mất 5 năm, tốn 70 triệu lạng bạc, bằng hai năm thu nhập của triều đình Bắc Kinh, tàn sát hàng vạn người, mới bình định được. Trong lịch sử nhân loại, chưa có cuộc viễn chinh nào tốn kém như vậy.

Trấn áp khởi nghĩa Đài Loan (1786-1788)

Sau khi nhà Minh sụp đổ, nhà Thanh chiếm đóng vùng Trung Nguyên, một thủ lĩnh quân sự người Hán là Trịnh Thành Công đã tập hợp lực lượng trung thành với nhà Minh ở miền nam Phúc Kiến đã đánh bại người Hà Lan vào năm 1662, sau đó đã đuổi quân Hà Lan ra khỏi hòn đảo Đài Loan. Ông xây dựng nơi đây thành một lãnh địa riêng không chịu quyền kiểm soát của nhà Thanh, sử dụng như một căn cứ để tiến hành các cuộc thâm nhập vào vùng bờ biển đông nam Trung Quốc đại lục nằm lật đổ nhà Thanh.

Dù vậy, Đài Loan cuối cùng cũng bị nhà Thanh chinh phục và sáp nhập vào năm 1683. Tuy nhiên, Đài Loan không hề yên ả. Có hơn một trăm cuộc nổi loạn trong triều đại đầu triều đại nhà Thanh, nhiều đến nỗi có cả một thành ngữ "Ba năm tạo phản, năm năm loạn".

Năm 1786, nhân việc Tri phủ Đài Loan Tôn Cảnh Toại truy quét, đàn áp Thiên Địa Hội, một thủ lĩnh Thiên Địa Hội Lâm Sảng Văn tập hợp đồng chí, tuyên bố phản Thanh, tự xưng Minh chủ Đại nguyên soái, xưng Bắc Lộ vương, đặt niên hiệu riêng. Thanh thế quân khởi nghĩa lên nhanh đến 50 vạn người, chưa đầy 1 năm đã chiếm cứ hầu hết toàn bộ Đài Loan ngoại trừ phía nam Phủ Đài Loan, Chư La, cảng biển miền trung Lộc Cảng.

Nghe tin quân nổi dậy đã chiếm gần hết Đài Loan, Thanh triều vội phái quân đi trấn áp. Quân khởi nghĩa tuy đông, nhưng tổ chức kém và rơi vào thế phải chống đỡ nhiều kẻ thù, vì thế không đủ sức phản kích quân triều với số lượng ít hơn nhiều. Sau cùng triều đình nhà Thanh lại phái Tổng đốc Thiểm Cam Đại học sĩ Phúc Khang An, Tham tán Đại thần Hải Lan Sát cùng điều động binh Thanh khoảng gần 3 vạn người, đánh lại quân khởi nghĩa. Quân Thanh được trang bị tốt, có kỷ luật, lại có kinh nghiệm tác chiến nên đã đánh tan nghĩa quân, trước sau lần lượt thu hồi lại được Chương Hóa, Chư La. Lâm Sảng Văn thua trận, lẩn trốn các nơi trước khi bị dân địa phương tại Lão Cù Kỳ (nay là khu làng Kỳ Đỉnh thuộc thị trấn Trúc Nam huyện Miêu Lật) bắt sống giao nộp cho triều đình, ít lâu sau thì bị giải về Bắc Kinh xử tử lăng trì.

Cuộc nổi dậy của Lâm Sảng Văn tuy bất thành, nhưng cũng buộc Càn Long phải xem xét lại chính sách của triều đình đối với Đài Loan.

 Xâm lược Đại Việt (1788-1789)

Đại Việt cuối thế kỷ 18 rất rối ren do hơn 200 năm phân liệt. Bấy giờ, vua nhà Hậu Lê có quyền hành trên danh nghĩa ở Thăng Long, quyền lực thực tế nằm trong tay các lãnh chúa cát cứ: ngoài Bắc là chúa Trịnh, trong Nam là chúa Nguyễn cai quản.

Dù cả hai đều lấy danh nghĩa "phù Lê", nhưng đều không giấu tham vọng giành được quyền kiểm soát tối cao. Nhiều năm chiến tranh đã làm cho tiềm lực của cả hai suy giảm nghiêm trọng. Năm 1771, một vương triều mới nổi dậy: Vương triều Tây Sơn. Họ nhanh chóng lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong năm 1783. Ba năm sau, với danh nghĩa "Phù Lê diệt Trịnh", Tây Sơn tiến quân ra Bắc, đánh tan quân Trịnh. Mặc dù vậy, để tránh những chống đối về chính trị, họ vẫn duy trì ngôi vị vua Lê, để lại một lực lượng đồn trú nhỏ, rồi rút về nam.

Vị hoàng đế trẻ Lê Chiêu Thống tuy có tham vọng khôi phục uy quyền nhà Lê, nhưng lại tỏ ra quá yếu ớt về khả năng. Ông vừa muốn mượn sức quân Tây Sơn để triệt hạ hoàn toàn thế lực chúa Trịnh, vừa định tiêu diệt thế lực của họ để độc quyền kiểm soát Bắc Hà. Hành động này bị các thủ lĩnh Tây Sơn xem là phản bội khi cho rằng họ có ơn với nhà Lê khi giữ lại ngôi vị cho Lê Chiêu Thống.

Điều gì đến sẽ phải đến. Tháng 4 năm 1788, danh tướng nổi bật nhất của Tây Sơn là Nguyễn Huệ ra Bắc lần thứ hai, chỉ trong 1 tháng đã dẹp sạch mọi lực lượng chống đối, kể cả thế lực bảo hoàng, lập hoàng thân nhà Lê là Lê Duy Cận làm Giám quốc, sai Ngô Văn Sở cầm quân giữ Thăng Long, rồi đưa quân rút về nam.

Thế lực bảo hoàng tan vỡ, Lê Chiêu Thống, bấy giờ đang đào vong ở Kinh Bắc, tìm cách cầu ngoại viện. Tháng 7 năm 1788, ông sai người sang Trung Quốc cầu viện. Càn Long nhân cơ hội đánh chiếm Đại Việt bèn sai Tổng đốc Lưỡng Quảng là Tôn Sĩ Nghị mang hơn 20 vạn quân và dân binh hậu cần, gồm các đạo binh huy động từ Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu, xuất phát vào cuối tháng 10 âm lịch năm 1788 hộ tống Lê Chiêu Thống về Đại Việt với danh nghĩa phù Lê.

Khác với những chiến dịch trước, quân Thanh lần này điều động quân địa phương, với nòng cốt là quân Hán, do các tướng Hán không nhiều kinh nghiệm tác chiến làm chỉ huy. Tuy nhiên, họ có ưu thế binh lực tuyệt đối so với lực lượng Tây Sơn đang có mặt ở Bắc Hà. Tham vọng của họ không chỉ dừng ở đất Bắc Hà, mà sẽ đưa cả Đại Việt vào phạm vi kiểm soát của Thanh triều.

Quân Thanh nhanh chóng chiếm được Thăng Long do quân Tây Sơn chủ động rút lui chiến lược để bảo tồn lực lượng. Các tướng Thanh dù đã đề phòng, nhưng họ đã đánh giá quá thấp danh tướng Tây Sơn Nguyễn Huệ, đồng thời, thắng lợi quá dễ dàng đã làm họ rơi vào thế chủ quan khinh địch. Bằng một cuộc hành binh thần tốc và một chiến lược tấn công thông minh, chớp nhoáng, Tây Sơn đã đánh cho quân Thanh một trận đại bại, tổn thất hơn nửa quân số xâm lược chỉ trong thời gian 6 ngày. Nhiều tướng lĩnh nhà Thanh tử trận, hoặc bị bắt sống.

Mặc dù thắng trận, nhưng Nguyễn Huệ vẫn khôn khéo nhận mình là chư hầu của nhà Thanh. Chiến lược ngoại giao này cũng thành công như thắng lợi quân sự của ông. Lê Chiêu Thống phải lưu vong ở Trung Quốc và nhà Thanh công nhận Nguyễn Huệ với ngôi vị Quốc vương. Tuy vậy, tại lãnh địa của mình, ông đã tự xưng mình là Hoàng đế ngang với Càn Long, với niên hiệu Quang Trung.

Xung đột quân sự với Nepal lần thứ nhất (1790)

Năm 1768, Vương quốc Nepal được thành lập từ các cuộc chinh phục của người Gurkha (người Trung Quốc phiên âm thành Khuếch Nhĩ Khách, 廓尔喀) với sự giúp đỡ về vũ khí của Công ty Đông Ấn Anh. Sau khi ổn định tình hình trong nước, vua Nepal là Rana Bahadur Shah quyết định đưa quân xâm chiếm miền nam Tây Tạng vào năm 1788 nhằm giành quyền kiểm soát những con đường núi và mở rộng thêm lãnh thổ.

Hai amban Mãn Châu tại Lhasa chỉ đơn giản trốn chạy, bỏ mặc Tây Tạng cho quân Nepal cướp phá. Mãi sau khi được báo tin, Càn Long mới ra lệnh cho các chỉ huy quân Thanh từ Tứ Xuyên tiến vào Lhasa. Tướng Thanh kiêu căng mà vô mưu, kết quả đại bại, tử thương vô số. Nhờ mưu kế của một chỉ huy quân Thanh là Giám quân Ba Trung đã hối lộ vua Nepal 15.000 lượng bạc, mà quân Nepal lui binh. Ba Trung sau đó tấu lên Càn Long là Nepal hàng phục nhanh chóng trước sức mạnh của quân Thanh. Càn Long rất lấy làm vui thích.

Xung đột quân sự với Nepal lần thứ hai (1791-1793)

Tuy nhiên, mưu mẹo này không giữ được lâu. Chỉ một năm sau, năm 1791, lấy lý do Đạt-lại Lạt-ma không chịu tiến cống, quân Nepal một lần nữa thâm nhập Tây Tạng. Càn Long khẩn trương cử một đội quân hơn 1 vạn người, trong đó có 6.000 quân tinh nhuệ Mãn Châu và Mông Cổ, do Phúc Khang An chỉ huy, tiến vào Tây Tạng từ phía bắc, để rút ngắn thời gian tiến quân. Tuy nhiên, tính già hóa non, đội quân này phải dừng bước trước băng tuyết mùa đông trên cách đỉnh núi và chỉ có thể tiến đến Tây Tạng vào mùa hè 1792. Mặc dù có hỏa lực không bằng đối phương, nhưng với kinh nghiệm chiến thuật và số lượng áp đảo, Liên quân Thanh-Tạng không quá khó khăn để đẩy lui quân Nepal trong vòng hai hoặc ba tháng. Quân Thanh còn định tiến xa hơn khi tìm cách vượt qua dãy Himalaya để tiến vào thủ phủ của Nepal là Kathmandu. Tuy nhiên, vào năm 1793, người Nepal đã chủ động quy phục Thanh triều với những khoản bồi thường chiến phí hậu hĩ, đủ để Phúc Khang An hát khúc khải hoàn.

Thực ra, đáng lẽ sẽ là trận đại bại của Phúc An Khang nếu như Nepal không gặp áp lực của người Anh, khi họ can thiệp ngừng cung cấp vũ khí cho người Nepal tiến tục chiến tranh. Công ty Đông Ấn Anh đã có những dự định riêng để có thể tự mình kiểm soát Tây Tạng. Người Nepal đành nhẫn nhịn chờ đợi thời cơ. Sự đối đầu với Công ty Đông Ấn Anh về sự sáp nhập các tiểu quốc giáp biên giới với Nepal cuối cùng đã dẫn tới một cuộc chiến ngắn nhưng đẫm máu, Chiến tranh Anh-Nepal (1815–1816), trong đó Nepal đã bảo vệ được các biên giới hiện nay của họ nhưng mất phần lãnh thổ phía tây Sông Kali, gồm cả bang Uttarakhand ngày nay và nhiều vùng của bang Punjab Hill thuộc Himachal Pradesh hiện nay. Hiệp ước Sugauli cũng nhường nhiều phần thuộc Terai và Sikkim cho Công ty đổi lại quyền tự trị cho người Nepal. Nhưng đó là chuyện sau này. Còn bấy giờ, Thanh đế Càn Long nở mặt trước sự quy phục của Nepal, đội quân hiện đại nhất châu Á bấy giờ, tự phụ rằng võ công triều đại mình là oanh liệt đệ nhất.

Ý nghĩa thực sự của Thập toàn võ công

Các chiến dịch của "Thập toàn võ công" hầu hết không phát xuất cùng tình huống, tính chất. Cái nhằm mục đích trấn áp dân biến, bình định bạo loạn (chiến dịch Đài Loan), cái chống xâm lược (xung đột với Nepal), nhưng cũng có cái dương oai diễu võ, phóng đại sự việc, tưởng được hóa ra mất (chiến dịch đánh Đại Việt). Đặc biệt 3 chiến dịch can thiệp quân sự ở ngoại quốc (Đại Việt, Miến Điện) không đạt được mục đích, dù đã phóng đại sự hòa hoãn ngoại giao của đối phương như là một thắng lợi về quân sự. Toàn bộ những chiến dịch này đều tốn kém quá nhiều chi phí, ngốn mất 151 triệu lượng bạc, do phải vận chuyển quân lính, lương thực, hậu cần với số lượng lớn, đi xa. Các cuộc chiến còn làm thiệt mạng một số lượng lớn binh sĩ, thường dân. Bên cạnh đó, với thói xa hoa phung phí, Càn Long lúc tuổi già đã cho xây cất nhiều cung điện lớn lao, lộng lẫy, làm hao tổn quốc khố. Cộng thêm nạn tham nhũng mà đầu bảng là Hòa Thân, một sủng thần thân cận nhất của Càn Long, đã làm Thanh triều kết thúc thời kỳ cực thịnh của mình mà lao dốc vào các triều vua sau này.

Chú thích

 Tham khảo
 "Đại Thanh Cao Tông Thuần Hoàng đế Thực lục, Càn Long nhị thập tứ niên" "Bình định Chuẩn Cát Nhĩ phương lược" "Khiếu đình tạp lục", quyển 6
 Bình định Hồi cương thủy mạt" Ngụy Nguyên, "Thánh võ ký", quyển 4
 Mạnh Sâm, "Thanh sử giảng nghĩa" Vương Gia Phạm, "Trung Quốc lịch sử thông luận"
 Trang Cát Phát, "Thanh Cao Tông Thập toàn võ công nghiên cứu" Nguyễn Hiến Lê, "Sử Trung Quốc" Nguyễn Duy Chính, "Bình định An Nam chiến đồ" Hans Ulrich Vogel & Achim Mittag, "The Second Jinchuan Campaign (1771 – 1776)".
 James A. Millward, "Eurasian crossroads: a history of Xinjiang"

Chiến tranh liên quan tới Trung Quốc
Chiến tranh liên quan tới Đài Loan
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Myanmar
Chiến tranh liên quan tới Nepal
Chiến tranh liên quan tới Tây Tạng
Nhà Thanh
Xung đột thế kỷ 18
Khởi nghĩa Trung Quốc
Thế kỷ 18 ở Việt Nam
Đế quốc Trung Hoa


title: Yển Thành

text:
Yển Thành (chữ Hán giản thể: 郾城区, Hán Việt: Yển Thành khu) là một quận thuộc địa cấp thị Tháp Hà (chữ Hán giản thể: 漯河市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Yển Thành có diện tích 413,1 km², dân số 474.000 người.

Quận này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 6 trấn: Thành Quan, Mạnh Miếu, Thương Kiều, Long Thành, Bùi Thành, Tân Điếm và 3 hương: Tôn Trang, Hắc Long Đàm, Lý Tập

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính quyền địa cấp thị Tháp Hà

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Tháp Hà


title: Madison

text:
Madison  có thể đề cập đến:
Madison, Wisconsin
James Madison
Quận Madison, Texas
Quận Madison, Georgia
Quận Madison, Bắc Carolina

Xem thêm


title: Bulbophyllum bifarium

text:
Bulbophyllum bifarium, tên tiếng Anh phổ thông Two-Sided Bulbophyllum, là một loài loài biểu sinh (đôi khi cũng là loài thực vật nham sinh (sống dựa trên đá) thuộc họ Orchidaceae, ra hoa vào tháng 11 và là loài đặc hữu của Cameroon. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, nơi chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống. Nó được Joseph Dalton Hooker miêu tả vào năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Cameroon
B
Thực vật được mô tả năm 1864
Thực vật dễ tổn thương


title: Molophilus subsagax

text:
Molophilus subsagax là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Strickscheid

text:
Strickscheid là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Strickscheid có diện tích 1,41 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 35 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Crepidomenus psephenos

text:
Crepidomenus psephenos là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Calder miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Crepidomenus


title: Steven Gerrard

text:
Steven George Gerrard (sinh ngày 30 tháng 5 năm 1980) là một cựu cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí tiền vệ trung tâm và hiện là huấn luyện viên của Al-Ettifaq tại giải Vô địch quốc gia Ả Rập Xê Út. Anh là một huyền thoại của câu lạc bộ Liverpool.

Gerrard dành phần lớn sự nghiệp thi đấu của mình cho câu lạc bộ Liverpool, nơi anh có trận ra mắt vào năm 1998 và bắt đầu có vị trí chính thức trong đội hình từ mùa giải 2000-01. Anh thay thế Sami Hyypiä làm đội trưởng Liverpool vào năm 2003. Các danh hiệu của anh gồm 2 chiếc cúp FA, 3 Carling Cup, một cúp UEFA cùng một UEFA Champions League vào năm 2005. Vào ngày 13 tháng 5 năm 2009, Gerrard được nhận danh hiệu cầu thủ xuất sắc nhất do Hội các nhà báo bình chọn.

Gerrard có trận ra mắt ở đội tuyển vào năm 2000, chơi cho Anh ở Euro 2000, Euro 2004, World Cup 2006 và World Cup 2010. Đặc biệt, tại World Cup 2010, anh là đội trưởng của đội tuyển Anh, thay thế Rio Ferdinand bị chấn thương vào phút chót. Anh đã tuyên bố giã từ sự nghiệp thi đấu ở đội tuyển quốc gia Anh sau khi World Cup 2014 kết thúc.

Gerrard đứng ở vị trí thứ hai trong danh sách 100 cầu thủ vĩ đại nhất trong lịch sử Liverpool, một danh sách do các cổ động viên câu lạc bộ này bình chọn.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Liverpool
Sinh ở Whiston, Merseyside, Gerrard bắt đầu chơi bóng cho đội thị trấn Whiston Juniors, nơi anh được các tuyển trạch viên của Liverpool chú ý. Anh gia nhập đội trẻ Liverpool năm 9 tuổi. Gerrard sau đó có sự thù địch với một số đội bóng ở tuổi 14, nhưng thành công của anh thì vẫn chưa tới. Gerrard không bao giờ để điều đó xảy ra trong đội tuyển trẻ của Anh. Các đội bóng thù địch của Gerrard bao gồm Manchester United, đội bóng mà sau này trong cuốn tự truyện vào năm 2006 anh đã nói "tạo sức ép với Liverpool trong việc ký hợp đồng với tôi."" Anh ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên cùng Liverpool vào ngày 5 tháng 11 năm 1997.

1998-2003
Gerrard có trận ra mắt trong màu áo Liverpool vào ngày 29 tháng 11 năm 1998 gặp Blackburn Rovers khi vào sân ở phút cuối thay Vegard Heggem. Anh có 13 lần ra sân trong mùa giải đầu tiên, thay thế ở vị trí tiền vệ cho đội trưởng Jamie Redknapp và chơi ở cánh phải, nhưng anh chỉ mới cống hiến được trong quãng thời gian ngắn ngủi được ra sân, do tính cách nóng nảy ảnh hưởng đến lối chơi của anh. Gerrard khẳng định lại điều này vào tháng 11 năm 2008 trong cuộc phỏng vấn cùng tờ The Guardian, "Lúc đó tôi không kiểm soát được mình và đã mất bình tĩnh". Cầu thủ của Liverpool sau đó dù sao cũng cho biết anh sẽ cố gắng cải thiện. Gerrard coi mình như một cầu thủ phòng ngự, và luôn muốn thực hiện những pha xoạc bóng hơn là thực hiện những pha lên bóng cùng đồng đội.

Gerrard trở thành đối tác của Redknapp ở vị trí tiền vệ giữa vào mùa giải 1999-00. Sau khi bắt đầu trận derby cùng Everton trên ghế dự bị, anh thay Robbie Fowler trong hiệp hai nhưng nhận chiếc thẻ đỏ đầu tiên trong sự nghiệp sau pha vào bóng với Kevin Campbell. Cuối mùa giải đó, Gerrard ghi bàn đầu tiên trong sự nghiệp trong trận thắng 4-1 trước Sheffield Wednesday. Tuy nhiên, anh bắt đầu gặp sự cố với cái lưng của mình, sau đó bác sĩ Hans-Wilhelm Müller-Wohlfahrt chẩn đoán rằng đó là hậu quả của sự lớn lên quá sớm, cộng với việc thi đấu quá tải trong quãng thời gian tuổi dậy thì. Anh sau đó được chẩn đoán mắc chấn thương háng.

Vào mùa giải 2000-01, anh có 50 lần ra sân ở mọi giải đấu và ghi 10 bàn cho Liverpool giúp đội bóng vô địch League Cup, cúp FA và cúp UEFA. Gerrard thay thế Sami Hyypia làm đội trưởng vào tháng 10 năm 2003, bởi huấn luyện viên Gerard Houllier cho biết ông nhận ra tố chất thủ lĩnh ở Gerrard, xong vẫn cần thời gian để tích luỹ thêm. Anh sau đó gia hạn hợp đồng với đội bóng có thời hạn thêm 4 năm.

Mùa giải 2004-2005
Houllier ra đi sau mùa giải 2003-04 không có danh hiệu nào, và Gerrard được liên hệ để tới chơi cho Chelsea. Anh cho biết anh "không hạnh phúc với các danh hiệu đã đạt được cùng Liverpool," và "lần đầu tiên trong sự nghiệp tôi đứng trước cơ hội để có thêm nó." Cuối cùng, Gerrard đã từ chối mức giá 20 triệu bảng từ Chelsea và ở lại Liverpool dưới sự dẫn dắt của Rafael Benítez.

Liverpool phải chịu nạn chấn thương hoành hành vào đầu mùa giải 2004-05, và một chấn thương ở bàn chân đã ập tới với Gerrard vào tháng 9 trong trận gặp Manchester United và khiến anh phải ngồi ngoài tới tháng 11. Anh trở lại trong 5 phút cuối trận gặp Olympiacos ở cúp C1 để giúp Liverpool đặt chân vào vòng knockout. Anh cho biết đó là bàn thắng quan trọng nhất, chưa phải là đẹp nhất, mà anh ghi cho Liverpool tới lúc đó. Tuy nhiên, Gerrard thực hiện một pha phản lưới nhà trong trận chung kết Cúp liên đoàn vào ngày 27 tháng 2, khiến Liverpool thua 3-2 trước Chelsea.

Trong 6 phút điên rồ ở hiệp hai trận chung kết cúp C1 2005 gặp AC Milan, Liverpool đã gỡ được ba bàn để cân bằng tỉ số 0-3 rồi vào thi đấu hiệp phụ, Gerrard ghi bàn đầu tiên. Bàn thứ ba là từ pha phối hợp nhanh của tiền vệ này cùng Milan Baros khiến Gennaro Gattuso của AC phải phạm lỗi và Liverpool có được của penalty để Xabi Alonso gỡ hoà. Gerrard không tham gia vào loạt sút luân lưu, xong Liverpool vẫn có được chiến thắng 3-2 qua đó giành cúp C1 đầu tiên sau 20 năm, anh được bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất trận, và sau đó nhận danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất năm của UEFA.

Nhưng sau đó đã có những vấn đề về hợp đồng của anh với Liverpool, Gerrard nói với giới truyền thông sau trận đấu, "Làm sao tôi có thể rời đi sau một đêm như thế này?" Nhưng vào ngày 5 tháng 7 năm 2005, sau khi Liverpool từ chối một lời đề nghị khác từ Chelsea, Gerrard từ chối mức lương 100.000 bảng mà Liverpool đưa ra. Giám đốc điều hành Rick Parry cho biết đội bóng đã mất Gerrard, ông nói, "Giờ chúng tôi phải tiếp tục. Chúng tôi đã cố gắng hết sức, nhưng cậu ấy đã nói rõ rằng cậu ấy muốn ra đi và tôi nghĩ đó là một kết thúc hợp lý." Ngày hôm sau đó, Gerrard bất ngờ ký hợp đồng 4 năm cùng Liverpool.

Gerrard ghi 23 bàn trong 53 lần ra sân ở mùa giải 2005-06, và vào tháng 4 anh trở thành cầu thủ đầu tiên của Liverpool kể từ John Barnes vào năm 1988 được bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Premier League. Anh ghi 2 bàn trong trận chung kết cúp FA gặp West Ham United, bao gồm một pha sút xa trong thời gian bù giờ để đưa trận đấu vào hiệp phụ, và Liverpool thắng trên chấm phạt luân lưu. Bàn thắng khiến anh trở thành cầu thủ duy nhất ghi được bàn thắng trong trận chung kết của cả cúp FA, Cúp liên đoàn, Europa League và UEFA Champions League. Gerrard thực hiện thành công một quả penalty trong trận bán kết gặp đối thủ truyền kiếp Chelesa ở cúp C1 và lần thứ hai vào chung kết gặp AC Milan, song lần này họ thua 2-1.

2005-2015
Gerrard gặp một chấn thương ngón chân vào tháng 8 năm 2007 ở vòng loại cúp C1 gặp Toulouse, nhưng trở lại 4 ngày sau trong trận hoà 1-1 với Chelsea. Vào ngày 28 tháng 10 năm 2007, Gerrard chơi trận thứ 400 cho Liverpool gặp Arsenal, trận đấu mà anh ghi bàn. Anh chỉ không ghi bàn trong đúng 2 trận ở tháng 11, và ghi bàn duy nhất trong trận gặp Olympique Marseille vào ngày 11 tháng 12, qua đó anh trở thành cầu thủ Liverpool đầu tiên từ khi John Aldridge vào năm 1989 ghi được 7 bàn tại mọi giải đấu.

Anh đánh dấu lần thứ 300 ra sân ở giải Ngoại hạng Anh vào ngày 13 tháng 4 năm 2008 trong trận gặp Blackburn Rovers, trận này anh ghi bàn mở tỉ số, và kết thức mùa giải với 22 bàn thắng. Gerrard được chọn vào đội hình tiêu biểu của mùa giải và được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải, cùng đồng đội Fernando Torres.

Gerrard phải phẫu thuật vào đầu mùa giải, xong vấn đề của anh không quá nghiêm trong và anh nhanh chóng trở lại tập luyện. Anh đáng lẽ ra đã có bàn thắng thứ 100 cho Liverpool trong trận gặp Stoke City vào ngày 20 tháng 9, xong bàn thắng đã không được công nhận bởi lỗi việt vị của Dirk Kuyt. Anh đạt được cột mốc này 7 ngày sau trong chiến thắng 3-1 tại cúp C1 gặp PSV Eindhoven.

Anh có trận đấu thứ 100 ở cúp châu Âu cho Liverpool vào ngày 10 tháng 3 năm 2009 gặp Real Madrid và anh ghi 2 bàn trong chiến thắng 4-0. 4 ngày sau anh ghi một bàn từ chấm penalty trong chiến thắng 4-1 trước Manchester United ở Old Trafford. Nối tiếp những thành công này, người từng ba lần được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất trong năm của FIFA Zinedine Zidane nhận xét về tiền vệ của Liverpool, anh nói "Cậu ấy có phải là xuất sắc nhất thế giới? Cậu ấy có thể không thu hút nhiều sự chú ý như Lionel Messi và Cristiano Ronaldo xong tôi nghĩ cậu ấy xuất sắc nhất thế giới." Vào ngày 22 tháng 3 năm 2009, Gerrard ghi cú hattrick đầu tiên cho Liverpool trong trận thắng 5-0 trước Aston Villa. Vào ngày 13 tháng 5 năm 2009, Gerrard được bình chọn là cầu thủ xuất sắc nhất năm 2009 theo bình chọn của các nhà báo, trở thành cầu thủ đầu tiên của Liverpool đạt danh hiệu này sau 19 năm. Gerrard đã đánh bại hai đối thủ là Wayne Rooney và Ryan Giggs, đánh bại Giggs với chỉ 10 phiếu bầu hơn. Sau khi nhận giải thưởng, anh cho biết "Tôi rất vui nhưng cũng hơi bất ngờ," anh nhận xét. "Khi bạn nhìn vào trình độ của những cầu thủ ở giải đấu này, đó sẽ là một niềm vinh dự khi được nhận danh hiệu."

Ngày 27/4/2014, trong trận đấu với Chelsea, anh đã có pha trượt chân từ đường chuyền của Sakho. Tai họa ập đến. Demba Ba cướp bóng, đối mặt với Simon Mignolet rồi bình tĩnh dứt điểm mở tỷ số, chung cuộc LIverpool thua 0-2 và chấm dứt cơ hội vô địch, mùa đó họ về nhì sau Manchester City F.C.

Ngày 17 tháng 5 năm 2015, anh thi đấu trận cuối cùng trong màu áo Liverpool tại sân Anfield, trong trận đó Liverpool thua 3-1. Cuối trận, mọi người đã tổ chức lễ vinh danh cho anh. Anh được xem là người đội trưởng vĩ đại nhất của Liverpool. Gerrard ghi bàn thắng cuối cùng cho Liverpool khi đội thất bại 1-6 trên sân khách trước Stoke City tại vòng cuối vào ngày 24/5.

Los Angeles Galaxy
Ngày 7 tháng 1 năm 2015, câu lạc bộ Mỹ Los Angeles Galaxy thông báo đã có được sự phục vụ của Gerrard với bản hợp đồng có thời hạn 18 tháng. Anh chính thức đến Mỹ vào tháng 7 sau khi mùa bóng 2014-15 kết thúc.

Ngày 11 tháng 7, Gerrard có trận ra mắt đội bóng mới trong trận giao hữu trước mùa giải với Club América. Anh có trận đấu đầu tiên tại Giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS) vào ngày 17 tháng 7 và ghi được một bàn và còn kiến tạo cho Robbie Keane trong chiến thắng 5-2 trước San Jose Earthquakes.

Ngày 24 tháng 11 năm 2016, Steven Gerrard chính thức giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau khi đáo hạn hợp đồng với Los Angeles Galaxy sau 19 năm thi đấu chuyên nghiệp.

Thi đấu quốc tế
Gerrard có trận ra mắt trong màu áo đội tuyển quốc gia ở trận gặp Ukraine vào ngày 31 tháng 5 năm 2000. Mùa hè năm đó, anh được triệu tập vào đội tuyển tham dự Euro 2000, có lần ra sân duy nhất trong chiến thắng 1-0 trước đội tuyển Đức. Gerrard ghi bàn đầu tiên cho đội tuyển trong chiến thắng 5-1 trước Đức ở vòng loại World Cup 2002 vào tháng 9 năm 2001, và khi đội tuyển Anh tham dự vòng chung kết thế giới tại Nhật Bản và Hàn Quốc, Gerrard buộc phải ngồi ở nhà xem đồng đội thi đấu bởi một chấn thương trong trận đấu cuối cùng của Liverpool trong mùa giải gặp Ipswich Town.

Anh được ra sân thường xuyên hơn ở Euro 2004, ghi một bàn trong trận gặp Thuỵ Sĩ trước khi đội tuyển Anh bị Bồ Đào Nha loại trên chấm phạt đền tại tứ kết. Anh tham gia kì World Cup đầu tiên vào năm 2006, giải này anh ghi 2 bàn trong trận gặp Trinidad và Tobago và Thuỵ Điển, nhưng anh lại đá hỏng một quả phạt đền trong loạt sút luân lưu với Bồ Đào Nha khiến Anh bị loại ở tứ kết.

Gerrard là đội phó đội tuyển Anh dưới thời huấn luyện viên Steve McClaren, và trong khi anh thay thế John Terry làm đội trưởng, đội tuyển Anh đã nhận những trận thua trước Nga và Croatia khiến họ hết hi vọng dự Euro 2008. Sau khi tân huấn luyện viên Fabio Capello tiếp quản đội tuyển, Gerrard là ứng cử viên cho chiếc băng đội trưởng nhưng Capello đã quyết định chọn Terry cho vị trí này. Gerrard sau đó được chọn là đội phó và đội trưởng là Rio Ferdinand sau vụ scandal tình ái của Terry.

Gerrard đã nâng số bàn thắng ghi được cho đội tuyển quốc gia lên con số 16 khi anh giúp đội tuyển Anh lọt vào vòng chung kết World Cup 2010 với hai bàn vào lưới Croatia trong chiến thắng 5-1 trên sân vận động Wembley.
 Trước khi vòng chung kết World Cup 2010 diễn ra vài ngày, trung vệ đội trưởng Rio Ferdinand đã mắc phải chấn thương và không thể cùng đội tuyển Anh tham dự giải. Huấn luyện viên Fabio Capello do đó đã chọn Gerrard làm đội trưởng đội tuyển Anh tại World Cup 2010.

Trong trận đấu đầu tiên của đội tuyển Anh tại bảng C World Cup 2010 với Hoa Kỳ, Gerrard đã mở tỉ số trận đấu với cú xỉa bóng bằng má ngoài chân phải hạ gục thủ môn Tim Howard.

Ngày 21 tháng 7 năm 2014, Gerrard chính thức tuyên bố giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau khi đã có 114 lần khoác áo đội tuyển (vào thời điểm đó Gerrard là cầu thủ có số lần khoác đội tuyển nhiều thứ ba trong lịch sử, sau Peter Shilton và David Beckham) và có được 21 bàn thắng.

Sự nghiệp huấn luyện viên

Đội trẻ Liverpool
Anh làm HLV Đội trẻ Liverpool từ tháng 2/2017, Trước đó, đội bóng đang chơi ở League One là MK Dons đã ngỏ lời mời Gerrard về làm HLV đội một nhưng anh từ chối, cho rằng công việc đó "quá sớm" cho bản thân. Liverpool kỳ vọng Gerrard sẽ mang đến "kinh nghiệm và chuyên môn" cùng với đó là "sự hiểu biết tường tận về kết cấu và đặc trưng của CLB".

Rangers
Gerrard ký hợp đồng 4 năm với Rangers và bắt đầu công việc vào tháng 6/2018. Cựu tiền vệ tuyển Anh sẽ thay thế huấn luyện viên tạm quyền Graeme Murty, người đang dẫn dắt Rangers đứng thứ ba tại giải vô địch Scotland, kém đội đầu bảng Celtic tới 13 điểm. Murty quyết định rời Rangers vào ngày thứ ba trong tuần qua, và hai trợ lý Jimmy Nicholl và Jonatan Johansson sẽ dẫn dắt Rangers trong ba trận cuối cùng mùa giải. Tại mùa 2020/21, cựu tiền vệ người Anh giúp Rangers vô địch Scotland với 102 điểm, cùng thành tích bất bại, qua đó ngắt chuỗi thống trị kéo dài 9 năm của Celtic. Họ lập kỷ lục 26 trận sạch lưới, thắng toàn bộ 19 trận sân nhà và chỉ lọt lưới 13 lần cả mùa. Cá nhân Gerrard cũng đoạt giải HLV xuất sắc năm của bóng đá Scotland.

Aston Villa
Vào ngày 11/11/2021, Aston Villa thông báo bổ nhiệm Steven Gerrard theo hợp đồng 3,5 năm, sau khi sa thải Dean Smith. "Aston Villa là một CLB có bề dày lịch sử và truyền thống của bóng đá Anh. Tôi vô cùng tự hào khi trở thành HLV trưởng mới của CLB", Gerrard nói trong lễ ký kết hợp đồng. "Sau cuộc trò chuyện với chủ sở hữu Nassef Sawiris, Wes Edens và những người còn lại trong hội đồng quản trị, tôi có thể thấy rõ tham vọng của họ, và tôi muốn giúp họ đạt được mục tiêu". Aston Villa đã trả 3,3 triệu USD tiền bồi thường hợp đồng cho Rangers, để bổ nhiệm Gerrard theo hợp đồng có thời hạn tới tháng 6/2025. Gerrard dẫn dắt câu lạc bộ giành chiến thắng 2–0 trên sân nhà trước Brighton & Hove Albion trong trận đầu tiên nắm quyền. Mùa giải đầu tiên ông giúp Aston Villa kết thúc ở vị trí thứ 14, kém 3 bậc so với mùa giải trước.

Sau khi chỉ thắng 2 trong số 12 trận mở màn của mùa giải 2022–23, Gerrard bị Aston Villa sa thải vào ngày 20 tháng 10 năm 2022 ngay sau trận thua Fulham 0-3 ở vòng 12.

Đời tư
Gerrard và người vợ, cây bút chuyên viết về thời trang Alex Curran, tổ chức lễ cưới ở cung điện Cliveden ở Buckinghamshire vào ngày 16 tháng 6 năm 2007. Hiện tại, Gerrard cùng vợ đã có 3 con gái. Anh có một người anh trai, Paul và em họ Anthony Gerrard chơi cho Cardiff City F.C..

Vào tháng 9 năm 2006, Gerrard cho ra mắt cuốn tự truyện của mình, Gerrard: Cuốn tự truyện của tôi, cuốn sách sau đó đạt giải cuốn sách thể thao của năm trong lễ trao giải cho các cuốn sách của Anh Quốc.

Cuốn tự truyện kết thúc với câu "Tôi thi đấu vì Jon-Paul." Người họ hàng 10 tuổi của Gerrard, Jon-Paul Gilhooley, đã chết vào năm 1989 trong thảm hoạ Hillsborough, năm đó Gerrard mới gần 9 tuổi. "Thật khủng khiếp khi biết rằng một trong những người họ hàng của bạn đã lìa đời,"Gerrard nói. "Chứng kiến nỗi bất hạnh của gia đình họ là một trong những động lực khiến tôi trở thành cầu thủ như ngày hôm nay."

Vào ngày 1 tháng 10 năm 2007, Gerrard đã tham gia vào một vụ tai nạn xe ở Southport khi chiếc xe của anh đâm vào một cậu bé 10 tuổi đang lái xe đạp, cậu bé đã bị ngã vào lề đường và vô tình chặn đường của Gerrard. Sau đó cầu thủ này đã thăm cậu bé ở bệnh viện và tặng cậu ấy một đôi giày có chữ ký của cầu thủ thần tượng của cậu bé, Wayne Rooney, sau khi anh ở lại và ký vào cuốn tự truyện cho những bệnh nhân trẻ khác.

Những người đứng đầu Knowsley đã bầu chọn Gerrard làm người được đặc quyền của Borough vào ngày 13 tháng 12 năm 2007, 2 tuần sau, anh trở thành một thành viên của hiệp hội các Hiệp sĩ đế chế Anh bởi nữ hoàng trong danh sách lễ trao giải đầu năm của Nữ hoàng, cho những đóng góp đối với thể thao. Anh nhận một bằng danh dự từ trường đại học John Moores vào ngày 26 tháng 7 năm 2008 như một sự ghi nhận đối với những đóng góp của anh cho thể thao.

Vào ngày 29 tháng 12 năm 2008, Gerrard tham gia vào một vụ xô xát bên ngoài hộp đêm Lounge Inn ở Southport. Anh cùng hai người khác sau đó đã bị bắt giữ vì tôi gây thương tích cho một DJ của quán bar khi khiến anh này gãy răng và vỡ đầu. Ba người này sau đó đã bị đưa ra tòa án vào ngày 23 tháng 1 năm 2009, ở đó cả ba người đều cho biết họ không có tội. Phiên toà không tìm ra được mức án và đã phải xử lại vào ngày 3 tháng 4 năm đó, Gerrard được phiên tòa tuyên trắng án.

Thống kê

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Cầu thủ

Liverpool
 Á quân Premier League (2): 2008–09, 2013–14
 FA Cup (2): 2000–01, 2005–06
 EFL Cup (3): 2000–01, 2002–03, 2011–12
 FA Community Shield (2): 2001, 2006
 UEFA Champions League (1): 2004–05
 UEFA Cup (1): 2000–01
 UEFA Super Cup (2): 2001, 2005
 Á quân FIFA Club World Cup (1): 2005

Cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm do Hiệp hội các cây viết thể thao Anh FWA bình chọn: 2009
 Cầu thủ xuất sắc nhất do cổ động viên bình chọn: 2009
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm do hiệp hội cầu thủ nhà nghề Anh bình chọn: 2006
 Quả bóng đồng châu Âu: 2005
 Cầu thủ xuất sắc nhất Champions League: 2004–05
 Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất do PFA bình chọn: 2001

Huấn luyện viên

Steven Gerrard đã bất ngờ được đội bóng của Ả Rập Xê Út, Al-Ettifaq tiếp cận cho chiếc ghế HLV trưởng của đội bóng.

Rangers
Scottish Premiership: 2020–21
Á quân Cúp Liên đoàn Scotland: 2019–20

Huân chương

 Huân chương Đế quốc Anh: 2007

Chú thích

Liên kết ngoài

Liverpool F.C.
BBC Sport

Thống kê tại LFChistory.net

Sinh năm 1980
Nhân vật còn sống
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền vệ bóng đá
Designated Players (MLS)
Người viết tự truyện Anh
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài
Vận động viên Anh ở Hoa Kỳ
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Bóng đá Anh
Huấn luyện viên bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
FIFA Century Club
Ban huấn luyện Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá LA Galaxy
Major League Soccer All-Stars
Cầu thủ bóng đá Major League Soccer
Người Whiston, Merseyside
Cầu thủ bóng đá Premier League
Huấn luyện viên Rangers F.C.
Huấn luyện viên Scottish Professional Football League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2004
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2012
Cầu thủ vô địch UEFA Champions League
Cầu thủ vô địch Cúp UEFA


title: 22571 Letianzhang

text:
22571 Letianzhang (1998 HA39) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Stigmella crataegella

text:
Stigmella crataegella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Fennoscandia to bán đảo Iberia, Ý và Macedonia, và from Ireland to Ba Lan và România.

Sải cánh dài 4–5 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến đầu tháng 6. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Crataegus laciniata, Crataegus laevigata, Crataegus monogyna, Crataegus pentagyna, Crataegus rivularis và Crataegus spathulata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

C
Côn trùng châu Âu