title: Động vật miệng thứ sinh

text:
Động vật miệng thứ sinh ; là miệng thứ hai trong tiếng Hy Lạp cổ đại) (danh pháp: Deuterostomia) là một liên ngành động vật đa bào chính thức đối xứng hai bên có xoang cơ thể, có miệng và hậu môn với miệng hình thành từ phía đối diện của miệng phôi, hậu môn hình thành ở chỗ miệng phôi. Cơ thể gồm 3 đốt nguyên thủy và 3 đôi túi thể xoang.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây chỉ ra mối quan hệ được nhiều tác giả công nhận đối với các đơn vị phân loại của động vật miệng thứ sinh. Chứng cứ bộ gen phát sinh chủng loài gợi ý về mối quan hệ họ hàng gần của họ Torquaratoridae với họ Ptychoderidae trong lớp Enteropneusta. Cây này dựa theo các dữ liệu trình tự 16S +18S rRNA và các nghiên cứu bộ gen phát sinh chủng loài từ nhiều nguồn. Các dữ liệu niên đại gần đúng cho sự phân tỏa thành nhánh mới được cung cấp theo triệu năm trước (Ma).

Phân loại
Liên ngành Động vật miệng thứ sinh (Deuterostomia)
 Ngành động vật có dây sống (Chordata)
Phân ngành Sống đầu (Cephalochordata)
 Nhánh Olfactores
 Phân ngành Sống đuôi (Tunicata)
 Nhánh động vật có hộp sọ (Craniata)
 Phân ngành động vật có xương sống (Vertebrata)
 Ngành động vật Da gai (Echinodermata)
 Phân ngành †Homalozoa
 Lớp Cincta
 Lớp Soluta
 Lớp Stylophora
 Lớp Ctenocystoidea
 Lớp Quả biển Carpoidea
 Phân ngành Huệ biển Crinozoa
 Lớp Huệ biển
 Lớp Hộp biển
 Lớp Cầu biển
 Lớp Paracrinoidea
 Lớp Rhombifea
 Phân ngành Sao biển
 Lớp Sao biển
 Lớp Đuôi rắn (Sao biển đuôi rắn
 Phân ngành Echinozoa
 Lớp Cầu gai
 Lớp hải sâm
 Lớp Ophiocistioidea
 Lớp Helicoplacoidea
 Ngành động vật nửa dây sống (Hemichordata)
 Lớp Mang ruột Enteropneusta
 †Lớp Bút thạch Graptolithina
 Planctosphaeroidea
 Lớp Mang lông Pterobranchia
 Ngành Vetulicolia †
 Lớp Vetulicolida Chen and Zhou, 1997
 Bộ Vetulicolata Hou and Bergström, 1997
 Họ Didazoonidae
†Didazoon haoae
†Nesonektris aldridgei
†Pomatrum ventralis
†Yuyuanozoon magnificissimi
 Họ Vetulicolidae
 Chi Ooedigera Vinther et al. 2011
O. peeli
 Chi Vetulicola Hou, 1987
V. cuneata Hou, 1987
V. rectangulata Luo & Hou, 1999
V. gantoucunensis Luo et al., 2005
V. monile Aldridge, et al. 2007
V. longbaoshanensis Yang et al. 2010
 Lớp Heteromorphida

Xem thêm
 Động vật miệng nguyên sinh
 Phân loại giới Động vật

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Động vật miệng thứ sinh Deuterostomia tại Encyclopædia Britannica

Động vật miệng thứ sinh
D


title: Scharndorf

text:
Scharndorf là một thị trấn ở huyện Bruck an der Leitha trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 25.82 km², dân số năm 2001 là 1046 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Thành phần liên thông mạnh

text:
Một đồ thị có hướng là liên thông mạnh nếu như có đường từ bất kì đỉnh nào tới bất kì đỉnh nào khác. Một thành phần liên thông mạnh của một đồ thị có hướng là một đồ thị con tối đại liên thông mạnh. Nếu mỗi thành phần liên thông mạnh được co lại thành một đỉnh, thì đồ thị sẽ trở thành một đồ thị có hướng không có chu trình.

Thuật toán Kosaraju, thuật toán Tarjan, và thuật toán Gabow đều có thể tìm các thành phần liên thông mạnh của một đồ thị cho trước trong thời gian tuyến tính. Tuy nhiên, các thuật toán của Tarjan và Gabow thường được sử dụng nhiều hơn do chúng chỉ cần thực hiện tìm kiếm theo chiều sâu một lần trong khi thuật toán của Kosaraju cần hai lần.

Thuật toán tìm thành phần liên thông mạnh có thể được dùng để giải bài toán thỏa mãn biểu thức logic trong đó mỗi điều kiện có hai biến số. Theo Aspvall, Plass, và Tarjan đã chứng minh năm 1979, một biểu thức logic với các điều kiên có kích thước 2 là không thể thỏa mãn được khi và chỉ khi tồn tại một biến v sao cho v và phủ định của v nằm trong cùng một thành phần liên thông mạnh trong đồ thị quan hệ của biểu thức đó.

Ghi chú

Đồ thị
Giải thuật lý thuyết đồ thị


title: Voigtsdorf

text:
Voigtsdorf là một đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Mecklenburg-Strelitz), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 7,62 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 là 109 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Copelatus bolivianus

text:
Copelatus bolivianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: San Rafael del Río

text:
San Rafael del Río là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị San Rafael del Río có diện tích 21,1 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 550 người. Đô thị San Rafael del Río nằm ở khu vực có độ cao 360 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Baix Maestrat


title: Diabrotica minuta

text:
Diabrotica minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: 5146 Moiwa

text:
5146 Moiwa (1992 BP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 1 năm 1992 bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5146 Moiwa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Máy ủi bọc thép

text:
Máy ủi bọc thép là một công cụ cơ bản của cơ khí chiến đấu. Những phương tiện cơ khí chiến đấu này tích hợp các khả năng di chuyển của máy ủi với lớp giáp bảo vệ phương tiện và người điều khiển nó bên trong hay gần nơi chiến đấu. Đa số đều là những máy ủi dân sự được chuyển đổi lắp thêm vỏ giáp/thiết bị quân sự, nhưng một số là những xe tăng được bỏ đi trang bị và lắp thêm một bàn ủi. Một số xe tăng được lắp bàn ủi trong khi vẫn giữ lại trang bị, nhưng điều này không biến chúng thành những máy ủi bọc thép như vậy, bởi khả năng chiến đấu vẫn giữ vai trò chính - việc ủi đất chỉ là nhiệm vụ thứ hai.

Thế chiến 2

Chiếc máy ủi bọc thép đầu tiên được người Anh phát triển trong Thế chiến 2. Đây là một chiếc máy ủi Caterpillar D8 thông thường được trang bị giáp sắt để bảo vệ người lái và động cơ. Công việc được Jack Olding & Company Ltd tại Hatfield thực hiện. Chiếc máy ủi là một trong nhiều phương tiện bọc thép kỳ lạ thường được gọi là "Hobart's Funnies" và do Sư đoàn Thiết giáp số 79 của Anh sử dụng hỗ trợ cho những cuộc tấn công thiết giáp.

Những chiếc máy ủi đã được chế tạo để chuẩn bị cho Trận Normandy với nhiệm vụ phát quang các bãi biển khỏi các vật cản và nhanh chóng tạo đường tiếp cận bằng cách dọn vật cản và lấp các hố bom.

Khi quân đội đồng minh tiến qua châu Âu, những chiếc máy ủi bọc thép cho thấy có tốc độ quá chậm - cần có những phương tiện được bọc thép tốt, có khả năng dọn vật cản với tốc độ đủ nhanh để theo kịp đội hình xe tăng. Nhu cầu này đã được đáp ứng bằng chiếc Centaur Bulldozer - một chiếc xe tăng Centaur đã bỏ tháp pháo và lắp vào một lưỡi ủi. Những chiếc máy ủi Centaur vẫn được sử dụng trong Quân đội Anh ở thời điểm cuộc Chiến tranh Triều Tiên.

Sử dụng hiện đại
Những chiếc máy ủi bọc thép hiện đại thường dựa trên loại Caterpillar D9 và D7.

Caterpillar không sản xuất một phiên bản quân sự tự thân nào của D9 và D7, nhưng những đồ trang bị khiến loại D9 thường được sử dụng tại các dự án xây dựng lớn khiến chúng cũng thích hợp cho việc sử dụng trong quân sự. Chúng đặc biệt hữu ích trong Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và cho các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ (Thủy quân lục chiến và Quân đội Mỹ) tại Iraq.

Sử dụng tại Israel

Chiếc D9 bọc thép của Israel; tên hiệu Doobi (; dịch nghĩa "gấu teddy") — là một máy ủi Caterpillar D9 đã được Các lực lượng Phòng vệ Israel, Công nghiệp Quân sự Israel và Công nghiệp Hàng không Israel chuyển đổi để tăng khả năng tồn tại của nó trong các môi trường thù địch và cho phép nó chống lại những cuộc tấn công hạng nặng.

Loại D9R, thế hệ mới nhất của những chiếc máy ủi D9 phục vụ trong IDF, có công suất 405 tới 410 kW và lực kéo 71.6 kN. Nó có đội điều khiển hai người, một người điều khiển và một chỉ huy. Nó hoạt động bằng TZAMA (צמ"ה = ציוד מכני הנדסי, Trang bị Máy móc Cơ giới) các đơn vị của Quân đoàn Cơ giới Israel.

Sửa đổi chính của IDF là việc lắp đặt một bộ giáp do Israel chế tạo để bảo vệ các hệ thống cơ khí và cabin điều khiển. Người điều khiển và chỉ huy được bảo vệ bên trong cabin bọc thép ("buồng lái"), với các cửa sổ chống đạn để bảo vệ chống lại hoả lực bom, súng máy, và bắn tỉa. IDF cũng phát triển một loại thanh giáp lắp thêm để làm giảm hiệu quả của các loại súng phóng lựu. Gói giáp trang bị làm tăng thêm khoảng 15 tấn trọng lượng của chiếc D9. Những chiếc máy ủi D9 đã chuyển đổi có thể có những đặc tính khác nhau, như có súng máy điều khiển từ bên trong, máy tạo khói, hay súng phóng lựu.

IDF sử dụng chiếc D9 cho nhiều kiểu nhiệm vụ cơ giới, như xúc đất, đào hào, tạo các barrier cát, xây pháo đài, giải cứu mắc kẹt, lật đổ hay làm hỏng các phương tiện bọc thép chiến đấu (cùng với Xe Tiếp cứu M88), gỡ mìn, kích nổ IED và thuốc nổ, giải phóng khu vực khỏi các vật cản và mở đường cho các phương tiện bọc thép chiến đấu và bộ binh, cũng như phá huỷ các cấu trúc, cả khi ở dưới hoả lực mạnh.

Trong phong trào Intifada lần thứ hai chiếc máy ủi D9 bọc thép đã giành được tai tiếng là một công cụ hữu ích chống lại người Palestine, bởi chúng hầu như trơ trơ trước các loại vũ khí của Palestine và đứng vững thậm chí cả trước hoả lực súng phóng lựu và mìn với trọng lượng hơn 100 kg và thậm chí cả nửa tấn thuốc nổ. Vì thế chúng được sử dụng để mở ra những con đường an toàn cho các lực lượng IDF và làm nổ những quả mìn cài. Chiếc máy ủi được sử dụng dày đặc để phát quang các đám cây bụi và các cơ cấu ẩn nấp mà người Palestine thường sử dụng để tung ra các cuộc tấn công. Ngoài ra chúng còn phá hủy các ngôi nhà hay gia đình của những kẻ đánh bom tự sát.
Sau nhiều vụ việc khi những lực lượng vũ trang Palestine thường ẩn nấp bên trong những ngôi nhà và giết các binh sĩ tìm cách vào trong, IDF đã phát triển "Noal Sir Lachatz" (נוהל סיר לחץ "Pressure Pot Regulation") trong đó những chiếc D9 và những phương tiện cơ giới khác được dùng để đưa họ phải lộ diện bằng cách phá hủy các ngôi nhà; hầu hết họ phải đầu hàng vì sợ sẽ bị chôn sống.
Trong Trận Jenin năm 2002 những chiếc máy ủi bọc thép D9 đã được dùng để phá hủy nhà cửa.

Tại Rafah và gần Đường Philadelphie, theo các báo cáo nhân quyền, những chiếc máy ủi D9 đã phá hủy hàng nghìn ngôi nhà; Israel tuyên bố rằng đó là một biện pháp an ninh cần thiết để phát hiện và phá hủy những đường hầm buôn lậu và phá hủy những vị trí bắn tỉa đe doạ các lực lượng trong vùng, trong khi người Palestine coi đó là việc tạo ra một "vùng đệm" và trừng phạt người Palestine vì những thương vong của IDF.

Trong khi người Palestine coi D9 là một vũ khí tàn phá, và các nhóm nhân quyền chỉ trích nó vì những thiệt hại to lớn nó gây ra cho cơ sở hạ tầng Palestine, người Israel và các chuyên gia quân sự   coi D9 là một phương tiện cần thiết để chống lại sự nổi dậy và chủ nghĩa khủng bố và là một yếu tố chủ chốt để làm giảm thương vong cho IDF.

Sử dụng tại Hoa Kỳ

Trong cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất USA đã mua các bộ bảo vệ máy ủi (TPK) của Công nghiệp Quốc phòng Israel (IMI) cho những chiếc Caterpillar D7 của họ. Những chiếc máy ủi bọc thép được sử dụng chủ yếu để dọn mìn.

Trong thời gian chuẩn bị cho chiến tranh tại Iraq năm 2003 Quân đội Mỹ đã mua nhiều bộ giáp D9 từ IDF và sử dụng chúng để tạo ra những chiếc D9 bọc thép tương tự. Chúng đã được sử dụng để dọn các phương tiện đã bị hư hỏng khỏi đường, đào hào, dựng các barrier đất, và xây dựng các pháo đài dã chiến. Những chiếc D9 cũng đã được sử dụng để phá hủy nhà cửa, là nơi ẩn nấp của những tay bắn tỉa nổi dậy. Các báo cáo quân sự về cuộc Xung đột tại Iraq nói rằng những chiếc D9 đã được cho là hữu hiệu và "nhận được những báo cáo khả quan từ tất cả các bên hưởng lợi từ hoạt động của chúng".

Xem thêm
 Al-Aqsa Intifada
 Xe tăng Bob Semple – xe tăng được cải tiến từ máy ủi.
 Phương tiện cơ khí chiến đấu
 Gỡ mìn - được dùng để dọn mìn trên bộ
 Các phương tiện cơ khí
 Quân đoàn Cơ khí Israel
 Marvin Heemeyer - Tự làm một chiếc máy ủi bọc thép và thực hiện một vụ bạo lực.

Ghi chú và tham khảo

Liên kết ngoài
 Army's new D9 bulldozer digs into duty in Kuwait  - The US army tests the armored D9R for the Iraqi campaign
 Engineering News: Combat Engineering in Iraq  - including reviews on the D9 Dozer performance in Iraq and pictures of it and other Combat engineering vehicles
 MathKnight's IDF D9 bulldozer  - mainly on the armored D9 and its military use by the IDF
 IDF D9 bulldozer (Israeli-Weapons website)
 Caterpillar D9 and its military applications, in the Hebrew Wikipedia

Các Lực lượng Phòng vệ Israel
Phương tiện cơ giới quân sự
Trang bị quân sự Israel
Xe Caterpillar
Phương tiện quân sự Israel


title: 3475 Fichte

text:
3475 Fichte (1972 TD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1972 bởi Kohoutek, L. ở Bergedorf.

Nó được đặt theo tên German writer Hubert Fichte.

Ghi chú

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Mulsanteus interior

text:
Mulsanteus interior là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ball & Maddison miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Người Malaysia gốc Hoa

text:
Người Malaysia gốc Hoa (, ) là người mang quốc tịch Malaysia có nguồn gốc người Hoa. Hầu hết họ là hậu duệ của những người Hoa đến từ giai đoạn đầu và giữa thế kỷ 20. Người Malaysia gốc Hoa là một trong những cộng đồng người Hoa hải ngoại lớn nhất thế giới. Tại Malaysia, họ thường được gọi đơn giản là "người Hoa" và là dân tộc lớn thứ hai tại quốc gia này sau người Mã Lai chiếm đa số. Năm 2010, có khoảng 6.960.000 người Malaysia gốc Hoa.

Người Malaysia gốc Hoa là một dân tộc trung lưu được tổ chức tốt về mặt xã hội kinh tế và chiếm tỷ lệ cao không cân xứng trong tầng lớp chuyên nghiệp và được giáo dục tốt tại Malaysia, có thành tích giáo dục cao, có đại diện lớn trong lực lượng lao động cổ cồn trắng chuyên nghiệp, và là một trong số các nhóm nhân khẩu học thiểu số có thu nhập hộ gia đình cao nhất tại Malaysia. Người Malaysia gốc Hoa chi phối trong các lĩnh vực thương nghiệp và mậu dịch, kiếm soát xấp xỉ 70% kinh tế Malaysia.

Lịch sử
Làn sóng người Hoa định cư đầu tiên là dưới thời Vương quốc Malacca vào đầu thế kỷ 15. Các mối quan hệ hữu nghị giữa Trung Quốc và Malacca lên đến cực điểm trong thời gian trị vì của Quốc vương Mansur Syah, ông kết hôn với Hán Lệ Bảo công chúa từ Trung Quốc. Một đại thần của quốc gia và 500 thanh niên và thiếu nữ có xuất thân cao quý tháp tùng công chúa đến Malacca. Những người này hầu hết đến từ Phúc Kiến, hậu duệ của họ được gọi là Baba (nam) và Nyonya (nữ).

Làn sóng thứ hai bằt nguồn từ các vụ thảm sát tại Phúc Kiến trong năm 1651-52 khi người Mãn chiếm Trung Quốc. Những người Phúc Kiến tị nạn có nguồn gốc từ Chương Châu tái định cư tại phần phía bắc của bán đảo Mã Lai, còn những người có nguồn gốc Hạ Môn và Tuyền Châu thì tái định cư tại phần phía nam của bán đảo. Nhóm này tạo thành đa số trong "người Hoa eo biển"- tiếp nhận giáo dục bằng tiếng Anh.

Một làn sóng nhập cư lớn hơn nhiều chủ yếu đến từ các cảng được kiểm soát tại Phúc Kiến và Quảng Đông thông qua sự quản lý của người Anh, đó là trong Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất, người Anh chiếm được Quảng Châu và Hạ Môn, do nghèo đói và cuộc sống khó khăn tại quê nhà nên hầu hết họ chấp nhận công việc do người Anh trao cho, từ sĩ quan đến phu, từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20. Người Anh khuyến khích họ nhập cư đến Malaya và Các Khu định cư Eo biển, người Anh sử dụng họ để làm việc trong các khu mỏ và đồn điền cao su.

Dưới thời Thanh; các thần dân dời khỏi đế quốc mà không được chính quyền cho phép thì đều bị xem là phản quốc và do đó sẽ bị hành quyết, gia đình của họ cũng bị liên lụy. Sang thời Trung Hoa Dân Quốc, quyết định này bị bãi bỏ và nhiều người di cư ra bên ngoài Trung Quốc, hầu hết thông qua các cảng ở Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam và Thượng Hải. Sau khi Quốc Dân Đảng thất bại trong Nội chiến Trung Quốc, nhiều đảng viên Quốc Dân đảng và những người trung lập chạy trốn từ Trung Quốc đại lục đến Singapore, Sarawak, Sabah và Malaya.

Một làn sóng nhỏ hơn nhiều bắt đầu sau những năm 1990, những người này là công dân của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hầu hết trong số họ đến là nhằm tìm kiếm cơ hội kinh doanh.

Nhân khẩu
Trong cuộc điều tra dân số các dân tộc năm 1835 tại các quốc gia Mã Lai thuộc Anh, người Hoa chiếm 8% dân số và chủ yếu ở tại Các khu định cư Eo biển, người Mã Lai và người Ấn lần lượt chiếm 88% và 4% dân số. Dân số Malaya tăng nhanh chóng trong các thế kỷ 19 và 20, song đa số người Hoa nhập cư là nam giới. Năm 1921, dân số Malaya lên đến gần 3 triệu người, người Hoa chiếm 30% trong khi người Mã Lai chiếm 54.7%, dân số tăng lên được thúc đẩy từ những người nhập cư đến từ Indonesia. Dân số người Hoa phần lớn là sinh sống tạm thời, và nhiều phu trở về Trung Quốc thường xuyên, 29% dân số người Hoa sinh ra tại bản địa, hầu hết là con của những người Hoa nhập cư thế hệ thứ nhất. Chính phủ Anh bắt đầu áp đặt hạn chế về di cư trong thập niên 1930, song khoảng cách về số lượng người Hoa và Mã Lai tiếp tục giảm ngay cả sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Điều tra dân số năm 1947 cho thấy rằng người Mã Lai chiếm 49,5% dân số, còn người Hoa chiếm 38,4%, tổng dân số khi đó là 4,9 triệu.

Người Malaysia gốc Hoa tạo thành dòng chảy di cư lớn nhất trong số các dân tộc tại Malaysia. Theo dự báo thì tỷ lệ người Malaysia gốc Hoa trong tổng dân số Malaysia sẽ giảm từ 45% vào năm 1957 xuống 18,6% vào năm 2035 nếu xu hướng hiện tại tiếp tục.

Theo bang và lãnh thổ
Điều tra nhân khẩu năm 2010 cung cấp các số liệu sau (không bao gồm công dân):

, đa số người Hoa tập trung tại các bang duyên hải phía tây của Tây Malaysia.

Penang đảo Penang, Bukit Mertajam

 Kuala Lumpur Kepong, Cheras, Bukit Bintang, Old Klang Road, Sri Petaling, Pudu, Segambut.

Johor Johor Bahru, Batu Pahat, Kluang, Muar, Kulaijaya, Segamat, Ledang, Pontian.

Perak Ipoh, Taiping, Batu Gajah, Sitiawan, Teluk Intan

Selangor Subang Jaya/USJ, Puchong, Petaling Jaya, Damansara Jaya/Utama, Bandar Utama, Serdang, Klang.

Malacca Thành phố Malacca
Negeri Sembilan Rasah, Seremban, Bahau
Pahang Bentong, Raub, Mentakab, Kuantan
Sarawak Kuching, Sibu, Bintulu, Miri, Sarikei, Sri Aman, Marudi, Lawas, Mukah, Limbang, Kapit, Serian, Bau
Sabah Kota Kinabalu và Sandakan.

Tham khảo

Thư mục

Chin, James, "Forced to the periphery: Recent chinese politics in East Malaysia" in Leo Suryadinata & Lee Hock Guan (ed) Malaysian Chinese: Recent Developments and Prospects (Singapore: Institute of Southeast Asia Studies, 2012) pp. 109–124
 Chin, James (2009). The Malaysian Chinese Dilemma: The Never Ending Policy (NEP), Chinese Southern Diaspora Studies, Vol. 3
Ball, James Dyer, Things Chinese: Or Notes Connected With China, 4th edn., Hong Kong
Butcher, John G., The Closing of the Frontier: A History of the Marine Fisheries of Southeast Asia, c. 1850-2000, Institute of Southeast Asian Studies, 2004, ISBN 981-230-223-9
Constable, Nicole, Chinese Politics in Malaysia: A History of the Malaysian Chinese Association, Oxford University Press, 1988, ISBN 0-19-588881-2
Constable, Nicole, Guest People: Hakka Identity in China and Abroad, University of Washington Press, 2005, ISBN 0-295-98487-2
Goh, Beng-Lan, Modern Dreams: An Inquiry into Power, Cultural Production, and the Cityscape in Contemporary Urban Penang, Malaysia, 2002, Cornell Univ Southeast Asia, ISBN 0-87727-730-3 (0-87727-730-3)
Hara, Fujio, Malayan Chinese and China: Conversion in Identity Consciousness, 1945-1957, NUS Press, 2003, ISBN 9971-69-265-1
In-Won Hwang, Personalized politics: The Malaysian state Under Mahathir, Institute of Southeast Asian Studies, 2003, ISBN 981-230-185-2
International Conference of South-East Asian Historians, Papers on Malayan History, Journal of South-east Asian History., 1962
Megarry, Jacqueline, World Yearbook of Education: Education of Minorities, Taylor & Francis, 2006, ISBN 0-415-39297-7
Ooi, Jin-Bee, Land, People, and Economy in Malaya, Longmans, 1963
Owen, Norman G.; Chandler, David, The Emergence of Modern Southeast Asia: A New History, University of Hawaii Press, 2005, ISBN 0-8248-2841-0
Pan, Lynn, The Encyclopedia of the Chinese Overseas, Harvard University Press, 1999, ISBN 0-674-25210-1
Tan, Chee Beng, Chinese Minority in a Malay State: The Case of Terengganu in Malaysia, Eastern Universities Press, 2002, ISBN 981-210-188-8
Tan, Chee Beng; Kam, Hing Lee, The Chinese in Malaysia, Oxford University Press, 2002, ISBN 983-56-0056-2
Tan, Sooi Beng, Ko-tai, A New Form of Chinese Urban Street Theatre in Malaysia, Southeast Asian Studies, 1984
Toong, Siong Shih, The Foochows of Sitiawan: A Historical Perspective, Persatuan Kutien Daerah Manjung, ISBN 983-41824-0-6
Yamashita, Shinji; Eades, Jeremy Seymour, Globalization in Southeast Asia: Local, National and Transnational Perspectives, Berghahn Books, 2003, ISBN 1-57181-256-3
Yan, Qinghuang, The Chinese in Southeast Asia and Beyond: Socioeconomic and Political Dimensions, World Scientific, 2008, ISBN 981-279-047-0

Hoa
Hoa
Hoa
Hoa
Hoa kiều theo quốc gia

Quan hệ Malaysia-Trung Quốc


title: Đặng Phong

text:
Đặng Phong (4 tháng 11 năm 1937 – 20 tháng 8 năm 2010) là một nhà sử học kinh tế người Việt Nam. Ông lần lượt tốt nghiệp Đại học Hà Nội vào năm 1960 rồi sau đó là Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội vào 4 năm sau. Không chỉ từng làm Trưởng phòng Lịch sử Kinh tế, Viện Kinh tế Việt Nam, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Thị trường & Giá cả, ông còn là giảng viên thỉnh giảng của nhiều trường đại học ngoài lãnh thổ Việt Nam. Đặng Phong được gọi là "cuốn từ điển sống" về kinh tế Việt Nam với hơn 40 năm nghiên cứu lịch sử kinh tế Việt và là tác giả của hơn 30 công trình, đặc biệt là về thời kỳ bao cấp, kinh tế Việt Nam thời hậu tái thống nhất cũng như những cuộc "phá rào" nhằm thoát khỏi ràng buộc của thời đó và giai đoạn đầu của thời kỳ Đổi Mới.

Thiếu thời
Sinh ngày 4 tháng 11 năm 1937 tại Hà Tây, Đặng Phong tốt nghiệp ngành lịch sử của Đại học Hà Nội vào năm 1960 rồi sau đó là khoa Kế hoạch, Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội vào 4 năm sau.

Sự nghiệp

Đặng Phong làm việc tại Viện Kinh tế Việt Nam với tư cách là một nhà kinh tế học chuyên biên khảo lịch sử kinh tế, Chủ nhiệm chương trình "65 năm kinh tế Việt Nam 1945 – 2010", Chủ nhiệm các đề tài cấp bộ Biên niên kinh tế Việt Nam, 2008-2009, Từ đổi mới đến tư duy kinh tế, 2005–2006, Những mũi đột phá trong Kinh tế Việt Nam, 2003–2004; ủy viên Hội đồng Khoa học, Trưởng phòng Lịch sử Kinh tế. Ông còn từng là Phó Tổng Biên tập Tạp chí Thị trường & Giá cả trong những năm 1983–1995, cộng tác viên của Trung tâm Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), Chủ tịch Tiểu ban Kinh tế Euro – Viet III, Amsterdam vào năm 1997, chuyên gia tư vấn cho Viện Hàn lâm Khoa học Cuba. Năm 1991, Đặng Phong tốt nghiệp khóa đào tạo nâng cao, Học viện Kinh tế Địa Trung Hải, Montpellier, Pháp.

Nghiên cứu lịch sử kinh tế
Trong quãng thời gian hoàn thành cuốn Kinh tế thời nguyên thủy ở Việt Nam, vợ của Đặng Phong phải bán vỏ lon sữa lấy tiền mua các vật phẩm như vải kaki, champagne, sô cô la, sau đó ông mang các món này vào miền Nam bán lấy tiền sinh hoạt. Sau năm 1975, Đặng Phong vào miền Nam và ngạc nhiên vì thấy kho tàng tư liệu về kinh tế miền Nam mà chính phủ Sài Gòn để lại vẫn còn nguyên vẹn, chẳng hạn như các tài liệu của Vũ Quốc Thúc đồng soạn thảo cùng luật sư David E. Lilienthal nhằm đề ra kế hoạch phát triển kinh tế miền Nam Việt Nam thời hậu chiến. Đặng Phong bắt đầu sử dụng kho tư liệu đó để khảo cứu lịch sử kinh tế Việt Nam.

Đặng Phong được cho là một người viết sử không mấy tiếng tăm mãi đến khi bộ sách Lịch sử kinh tế Việt Nam, xuất bản lần đầu năm 2000, ra đời. Cây bút Y Trang của báo Lao Động cho rằng nguyên nhân là vì Đặng Phong theo con đường lịch sử kinh tế Việt Nam mà lĩnh vực này thì không được coi trọng. Đặng Phong nghiên cứu nhiều về quá trình đổi mới tại Việt Nam, chuyển từ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trường.

Nhận thấy độc giả Việt Nam muốn biết thêm về khía cạnh tư duy kinh tế, ông ra mắt cuốn Tư duy Kinh tế Việt Nam vào năm 2008. Vốn đã có lợi thế là một "người trong cuộc" của hệ thống tư duy kinh tế VN những năm 1975–1989, Đặng Phong còn khai thác được các tài liệu quan trọng từ cấp trung ương. Sau đó, ông hệ thống hóa những diễn biến trong tư duy kinh tế thời kỳ đó trong cuốn sách này. Đối với Đặng Phong, "tư duy kinh tế quyết định chính sách kinh tế. Rất nhiều thăng trầm của VN là lệ thuộc vào tư duy kinh tế." Ông chia sẻ, khó khăn lớn nhất trong quá trình biên soạn là thiếu tư liệu vì "các văn kiện chính thức của Đảng và Nhà nước thì nói rất chung chung và lại hay nói nước đôi", "một văn kiện hàng trăm trang chỉ có một vài câu nói ra một ý tưởng mới". Ông cũng tự nhận xét rằng có thể nhiều bạn đọc sẽ trách ông vì đã trích dẫn nhiều ý kiến, bài viết về người khác - những người mà ông gọi "người mở đường", và không viết mấy về quan điểm của chính mình. Sau khi cuốn Tư duy Kinh tế Việt Nam ra mắt, trên bài bình cho báo Lao Động, Y Trang gọi Đặng Phong là một nhà viết sử "sống động và khá là đương đại".

Với hơn 40 năm nghiên cứu, Đặng Phong được gọi là "cuốn từ điển sống về kinh tế Việt Nam". Nhận xét chung về các công trình nghiên cứu của Đặng Phong, Trần Phương gọi đó là thành quả của một người có "tác phong khoa học nghiêm túc", "dày công đào bới đến ngọn nguồn của các sự kiện nhằm tái hiện lịch sử một cách trung thực nhất" còn chính khách Nguyễn Gia Kiểng thấy tài liệu phong phú, "kèm theo những nhận định chính xác và sắc bén".. Để viết nên được các tập sách đó, Đặng Phong sưu tầm được nhiều tài liệu, đồng thời tiếp cận được với các chính khách cấp cao của nhà nước như Võ Văn Kiệt, Trần Phương, Nguyễn Văn Chính, Đoàn Duy Thành, Nguyễn Văn Trân, Hoàng Tùng. Giáo sư Tiến sĩ kinh tế Nguyễn Thị Hiền (thành viên Ban Nghiên cứu cũ của Thủ tướng Chính phủ) nhận xét Đặng Phong là "người có tư duy giàu tính văn học và khả năng tổng hợp rất sắc sảo".

Nghiên cứu lịch sử
Trong buổi giới thiệu cuốn sách Histoire de Hanoi của nhà sử học Pháp Philippe Papin, Đặng Phong nảy ra ý tưởng cho một bài khảo cứu ngắn, sau được đăng trên một tạp chí chuyên ngành. Cũng trong buổi giới thiệu đó, ông cùng một số người khác quyết định chọn một con đường ở Hà Nội, nghiên cứu về mặt không gian lẫn thời gian, thế là cuốn Chuyện Thăng Long – Hà Nội qua một đường phố ra đời, lấy đề tài chính là đường Lê Duẩn. Đặng Phong cũng bày tỏ ý định muốn cuốn sách trở thành một công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội (sau đã trở thành sự thật). Bàn về lịch sử Hà Nội nói chung, ông cho rằng đây là "một vấn đề mênh mông, có bao nhiêu cuốn sách có lẽ cũng không nói hết được". Trong bài đánh giá viết cho báo Tuổi Trẻ Online, cây bút Thu Hà nhận xét là "sự điềm đạm, thâm trầm" quen thuộc trong văn phong nghiên cứu và giọng bình sử của Đặng Phong vẫn hiện diện song theo một cách "nhẹ nhàng hơn, tung tẩy hơn" trong quyển sách này.

Giảng dạy
Bên cạnh công việc nghiên cứu, Đặng Phong giảng dạy ở trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội với vị trí Chủ nhiệm khoa Kinh tế, và làm giảng viên thỉnh giảng tại Viện nghiên cứu Chủ nghĩa xã hội, Bắc Kinh, Đại học Aix-en-Provence (2007), Đại học Cambridge (2005), Đại học Quốc gia Monterey Bay, California (1997), Đại học Macquarie, Sydney (1996, 2000), Đại học Quốc gia Australia (ANU) (1994), Đại học Irvine California (1994), Đại học Paris 7 (1991, 1992, 1993).

Tuy hay được báo chí Việt Nam gọi là giáo sư nhưng Đặng Phong giải thích rằng mình "chưa bao giờ được nhà nước Việt Nam phong học hàm Giáo sư và cũng chưa bao giờ xin được phong Giáo sư".

Gia đình và qua đời
Anh trai của Đặng Phong tên là Đặng Vũ còn con gái của Đặng Phong tên là Đặng Lê Chi.

Sau một thời gian bệnh nặng, Đặng Phong qua đời vào ngày 20 tháng 8 năm 2010. Sau đó một thời gian, buổi ra mắt sách Chuyện Thăng Long – Hà Nội qua một đường phố được tổ chức vào tháng 12 năm 2010 để tưởng niệm 100 ngày mất của ông. Trước khi mất, ông từng ấp ủ mong muốn được viết một bộ sách về lịch sử kinh tế cũng như lịch sử tư tưởng kinh tế của Việt Nam cùng với các nhà sử học kinh tế khác.

Di sản
Một năm sau ngày mất, Quỹ văn hóa Phan Châu Trinh, Nhà xuất bản Tri Thức phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) tổ chức một tọa đàm tưởng nhớ Đặng Phong, thông qua đó khẳng định rằng ảnh hưởng của Đặng Phong còn lan tỏa sâu đậm đến các thế hệ nghiên cứu và trí thức tiếp bước ông, nhờ các đóng góp của ông cho lĩnh vực lịch sử kinh tế Việt Nam cùng cá tính mạnh mẽ, phong cách và quan điểm sống khoáng đạt, tự do.

Tác phẩm
Với hơn 40 năm nghiên cứu, một số công trình nghiên cứu của Đặng Phong đã được xuất bản dưới dạng sách in, số khác vẫn còn được lưu giữ.
 Kinh tế thời nguyên thủy ở Việt Nam. NXB Khoa học Xã hội, xuất bản 1970
 21 năm viện trợ Mỹ ở Việt Nam. NXB Thông Tin, xuất bản 1991
 Thị trường và giá cả Việt Nam từ thế kỷ XIX đến nay: Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ. Viện Nghiên cứu Khoa học thị trường và giá cả, xuất bản 1992
 Authority relations and economic decision-making in Vietnam: an historical perspective (tiếng Anh, đồng tác giả với Melanie Bresford). Copenhagen: Nordic Institute of Asian Studies, xuất bản 1998
 Economic Transition in Vietnam: Aid and Trade in the Demise of a Centrally Planned Economy (tiếng Anh, đồng tác giả với Melanie Bresford). Cheltenham, Liên hiệp Anh và Northampton MA, Mỹ: NXB Edward Elgar, 2000
 Lịch sử kinh tế Việt Nam 1945–2000, tập 1 1945–1954. Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội, 2002
Lịch sử Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam 1963–2003, xuất bản 2003
 So sánh đổi mới kinh tế Việt Nam và cải cách kinh tế Trung Quốc (nhiều tác giả), xuất bản 2003
 Kinh tế miền Nam thời kỳ 1955–1975. Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội, 2004
 Lịch sử kinh tế Việt Nam 1945–2000, tập 2: 1955–1975. Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội, 2005
 Lịch sử kinh tế Việt Nam 1945–2000, tập 3. 1975–2000
 Những bước đột phá của An Giang trên con đường đổi mới kinh tế (đồng tác giả với Đỗ Hoài Nam), 2006
 30 năm Vietcombank thành phố Hồ Chí Minh, 1976-2006. Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia Sự thật), 2006
 Long An – mũi đột phá vào kinh tế thị trường (đồng tác giả với Đỗ Hoài Nam), NXB Khoa học Xã hội, 2007
Lịch sử Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam, 1957-2012: sơ thảo. Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia Sự thật), 2007
 Tư duy Kinh tế Việt Nam – Chặng đường gian nan và ngoạn mục 1975–1989, NXB Tri thức, 2008
5 đường mòn Hồ Chí Minh, NXB Tri thức, 2008
 Tư duy kinh tế Việt Nam 1975–1989 – Nhật ký thời bao cấp, NXB Tri thức, 2009
"Phá rào" trong kinh tế vào đêm trước Đổi mới, NXB Tri thức, 2009
 Những mũi đột phá trong kinh tế: thời trước Đổi Mới (đồng tác giả với Đỗ Hoài Nam). Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội, 2009
 Chuyện Thăng Long – Hà Nội qua một đường phố, NXB Tri thức, 2010
Biên niên các sự kiện kinh tế Việt Nam, 1975-2008 (đồng tác giả với Trần Đình Thiên). Hà Nội: NXB Khoa học Xã hội, 2012
 Vietnam: Le moment moderniste (tiếng Pháp, nhiều tác giả). Aix-en-Provence: Presses universitaires de Provence, 2017.

Ghi chú

Nguồn

Đ
Đ
Đ
Đ
Cựu sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân


title: Resende, Rio de Janeiro

text:
Resende là một đô thị ở bang Rio de Janeiro, Brasil. Đô thị này có dân số 117.416 người (2005) và diện tích là 1.144 km². Resende được thành lập năm 1744 bởi Simão da Cunha Gago và đặt tên là Nossa Senhora da Conceição do Campo Alegre da Paraíba Nova (nghĩa tiếng Anh: Our Lady of the Joyful Field of New Paraíba). Người Anh-diêng Puri gọi nó là Timburibá. Ngày 29 tháng 9 năm 1801, địa danh này được đổi tên thành Resende theo sắc luật của tướng José Luís de Castro. Học viện quân sự Agulhas Negras nằm ở Resende.
Kinh tế của thành phố này chủ yếu là trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất sữa và cà phê, tinh luyện uranium, sản xuất xe cộ.

Tham khảo

Đô thị bang Rio de Janeiro


title: Đà Sơn

text:
Đà Sơn là một xã thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đà Sơn nằm trong khu vực trung tâm của huyện Đô Lương, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp thị trấn Đô Lương
Phía đông giáp xã Lạc Sơn
Phía nam giáp xã Trung Sơn
Phía tây giáp huyện Thanh Chương.

Xã Đà Sơn có diện tích 4,27 km², dân số năm 1999 là 7.112 người, mật độ dân số đạt 1.666 người/km².

Hành chính
Xã Đà Sơn được chia thành 6 xóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6.

Lịch sử
Năm 1953, xã Thuần Trung được tách ra thành ba xã Đà Sơn, Trung Sơn, Thuận Sơn.

Xã Đà Sơn gồm hai làng Bột Đà và Phượng Kỷ.

Thời Nhà Lý, Bột Đà là phủ lỵ của Tri Châu Nghệ An Lý Nhật Quang và trở thành một trung tâm quân sự, kinh tế và văn hóa của Nghệ An đầu đời Lý.

Thời nhà Nguyễn, Bột Đà là phủ lỵ của phủ Anh Đô.

Kinh tế
Ngành nghề chủ yếu ở xã là buôn bán tiểu thương, dịch vụ nhà hàng, nông nghiệp.

Xã Đà Sơn trước đây có hai chợ: chợ Điếm họp buổi sáng (do ngày trước có 1 điếm canh, tên quen gọi là chợ Đà Sơn) và chợ Hôm họp buổi chiều, nay chỉ còn chợ Hôm họp cả hai buổi.

Xã Đà Sơn là một trong những nơi buôn bán khá sầm uất và có nhiều công trình
được xây dựng hạ tầng quan trọng trên Rú Kiêng của huyện Đô Lương như:
Trường THPT Đô Lương 1
Trường THCS Lý Nhật Quang
Nghĩa Trang quốc tế Đô Lương
Bệnh viện Đa khoa huyện Đô Lương,...

Văn hóa
Trước đây ở xã có làng Phượng Kỷ nổi tiếng với nghề làm gạch ngói, nhưng nay quy mô làng nghề ngày càng thu hẹp.

Làng Bột Đà có nhiều địa danh gắn liền phủ lỵ của Lý Nhật Quang như: xóm Phật Kệ, xóm Phủ, xóm Khê, xóm Ao, cánh đồng Cửa, cánh đồng Lũy, cánh đồng Nhà Heo, Nương cháy, Ao Mặt, giếng Khê,...

Làng Bột Đà có các công trình thờ Phật được xây dựng từ thời Lý như: chùa Linh Sơn ở Rú Kiêng, chùa Bụt và tháp chuông hai tầng cùng đền thờ Lý Phật Quang ở Rú Đà. Đặc biệt, dưới chân Rú Đà, sát mặt nước sông Lam có miếu thờ Bà Chúa Liễu Hạnh, một trong tứ Thánh bất tử của người Việt cổ được xây dựng từ thời Lý.

Hiện nay, các công trình nói trên chỉ còn lại chùa Linh Sơn và ngôi miếu cổ. Một công trình vĩ đại được xây đắp từ thời Lý là đê ngăn lũ ở làng Phượng Kỷ nối từ chân Rú Sỏi ở xã Lưu Sơn đến chân Rú Đà, sau đó nối tiếp đến chân Rú Nợng rồi chạy thẳng xuống chân Rú Sy. Sau khi công giáo được truyền bá vào Việt Nam, một nhà thờ đạo công giáo được xây dựng dưới chân Rú Đà, ngoài đê ngăn lũ, trong địa phận xóm Phật Kệ. Từ đó, xóm Phật Kệ tách làm hai, nửa trên giáp Rú Đà là xóm Đà Lam của người công giáo, nửa dưới vẫn mang tên Phật Kệ như trước đây.

Di tích lịch sử
Đền Bột Đà: thờ Đức Thánh Thiên Giám, ở chân núi Già: Núi Già từ đầu thời Lý đã là trung tâm phật giáo của tỉnh Nghệ An, nơi đây có viện, chùa,... quy mô lớn. Sau khi Lý Nhật Quang làm tri châu, ông chọn Bạch Đường làm phủ lỵ. Tuy nhiên, khi Lý Đạo Thành vào quản châu Nghệ An ông lại cho phát triển vùng Phật Kệ thành trung tâm chính trị, văn hoá lấy Phật giáo làm tôn giáo chính. Hiện đền Bột Đà chỉ còn là 1 am nhỏ, tuy nhiên địa thế rất đẹp, hướng ra dòng sông Lam.
Nhà thờ giáo hạt Bột Đà: Nằm tại thôn Bột Đà, là trụ sở của quản hạt Bột Đà, thuộc giáo phận Vinh, giáo hạt Bột Đà quản các xứ: Bột Đà, Cây Chanh, Lãng Điền, Quan Lãng, Sơn La, Trung Hoà, Yên Lĩnh, Yên Phúc.
Di tích truông Cồn Đọi: Nằm ở khu vực từ đường Quốc lộ 46, giáp với thị trấn Đô Lương hiện nay đến trường Trung học cơ sở Lạc Đà, gắn với phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1930-1931.

Danh nhân
Anh hùng quân đội Nguyễn Quốc Trị
Anh hùng quân đội Nguyễn Quốc Thất.

Giao thông
Xã Đà Sơn có 2 tuyến đường quốc lộ 15 và 46 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Baphia semseiana

text:
Baphia semseiana là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Baphia semseiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

semseiana
Thực vật Tanzania
Thực vật dễ tổn thương


title: Mnesithetis

text:
Mnesithetis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Bicorp

text:
Bicorp là một đô thị ở comarca Canal de Navarrés cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 136,5 km², dân số thời điểm năm 2006 là 621 người.

Xem thêm

Cuevas de la Araña en Bicorp

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Canal de Navarrés
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Huasco (tỉnh)

text:
Tỉnh Huasco là một tỉnh ở vùng Atacama, Chile. Tỉnh này có diện tích 18.201,5 ki-lô-mét vuông, dân số theo điều tra năm 2002 của Chile là 66.491 người. Tỉnh lỵ đóng ở thành phố Huasco.

Các đô thị ở tỉnh Huasco

Tỉnh này có 4 đô thị (''comuna):

 Vallenar
 Freirina
 Huasco
 Alto del Carmen

Tham khảo

Vùng Atacama
Tỉnh của Chile


title: Molophilus schultzei

text:
Molophilus schultzei là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Động cơ điện xoay chiều

text:
Gồm hai phần cơ bản, một stator bên ngoài có các cuộn dây được cấp dòng xoay chiều để tạo ra từ trường quay và một rô-to bên trong được gắn vào trục đầu ra tạo ra từ trường quay thứ hai. Từ trường rôto có thể được tạo ra bởi các nam châm vĩnh cửu, sự lồi từ trở, hoặc cuộn dây điện DC hoặc AC.

Ít phổ biến hơn, động cơ tuyến tính AC hoạt động trên các nguyên tắc tương tự như động cơ quay nhưng có các bộ phận cố định và chuyển động của chúng được bố trí theo cấu hình đường thẳng, tạo ra chuyển động thẳng thay vì xoay.

Nguyên lý hoạt động
Hai loại động cơ AC chính là động cơ cảm ứng điện từ và động cơ đồng bộ. Động cơ cảm ứng điện từ (hoặc động cơ không đồng bộ) luôn phụ thuộc vào sự khác biệt nhỏ về tốc độ giữa từ trường quay stator và tốc độ trục rotor được gọi là sự trượt tạo ra dòng điện cảm ứng trong cuộn dây rotor. Kết quả là, động cơ cảm ứng điện từ không thể tạo ra mô-men xoắn bằng với tốc độ đồng bộ khi hiện tượng cảm ứng (hoặc trượt) không liên quan hoặc ngừng tồn tại. Ngược lại, động cơ đồng bộ không phụ thuộc vào cảm ứng điện từ - trượt trong hoạt động và sử dụng nam châm vĩnh cửu, các cực từ lồi hoặc cuộn dây rôto độc lập. Động cơ đồng bộ tạo ra mô-men xoắn danh định bằng chính xác với tốc độ đồng bộ. Hệ thống động cơ đồng bộ nguồn đôi rô-to dây quấn không chổi than có một cuộn dây rôto độc lập được kích thích không phụ thuộc vào nguyên tắc cảm ứng - trượt của dòng điện. Động cơ đồng bộ nguồn đôi rô-to dây quấn không chổi than là động cơ đồng bộ có thể hoạt động bằng chính xác tần số nguồn cấp hay bằng bội số của tần số cung cấp.

Các loại động cơ khác bao gồm động cơ dòng điện xoáy, máy móc chuyển mạch cơ học AC và DC, trong đó tốc độ phụ thuộc vào kết nối cuộn dây và điện áp.

Lịch sử
Công nghệ dòng điện xoay chiều bắt nguồn từ khám phá của Michael Faraday và Joseph Henry năm 1830–31, cho rằng từ trường biến thiên có thể sinh ra dòng điện trong mạch. Faraday thường được ghi công cho khám phá này do ông công bố những phát hiện của mình đầu tiên.

Động cơ cảm ứng điện từ

Sự trượt

Nếu rôto của động cơ lồng sóc được chạy ở tốc độ đồng bộ thực, thì dòng điện trong rôto tại bất kỳ vị trí nào trên rôto sẽ không thay đổi và không có dòng điện nào được tạo ra trong lồng sóc. Vì lý do này, động cơ lồng sóc thông thường chạy chậm hơn vài chục vòng/phút so với tốc độ đồng bộ. Vì trường quay (hoặc trường xung tương đương) có hiệu quả quay nhanh hơn rôto, có thể nói là trượt qua bề mặt rôto. Sự khác biệt giữa tốc độ đồng bộ và tốc độ thực tế được gọi là  'trượt' , và tải động cơ làm tăng lượng trượt khi động cơ chậm lại một chút. Ngay cả khi không có tải trọng, tổn thất cơ học bên trong cũng làm xuất hiện hiện tương trượt.

Tốc độ của động cơ AC được xác định chủ yếu bởi tần số của nguồn cung cấp AC và số cực trong cuộn dây stato, theo quan hệ:

với
Ns = Tốc độ đồng bộ, tính theo vòng / phút
F = Tần số nguồn AC
p = Số cực trên mỗi cuộn dây pha

RPM thực tế cho động cơ cảm ứng sẽ nhỏ hơn tốc độ đồng bộ được tính toán này bằng một lượng được gọi là  trượt , tăng với mô-men xoắn được tạo ra. Không tải, tốc độ sẽ rất gần với đồng bộ. Khi nạp, động cơ tiêu chuẩn có thể trượt từ 2 đến 3%, động cơ đặc biệt có thể lên tới 7%, và một loại động cơ được gọi là động cơ mômen hoạt động ở mức trượt 100% (0 RPM / chết hoàn toàn).

Độ trượt của động cơ AC được tính bằng::

với
Nr = Tốc độ quay, theo vòng / phút.
S = Trượt bình thường, 0 to 1.

Ví dụ, một động cơ bốn cực điển hình chạy trên 60 Hz có thể đạt định mức là 1725 vòng/phút ở mức đầy tải, trong khi tốc độ tính toán của nó là 1800 vòng/phút.
Tốc độ của loại động cơ này đã được thay đổi theo truyền thống bằng cách bổ sung các cuộn dây hoặc cực trong động cơ có thể bật và tắt để thay đổi tốc độ từ trường quay. Tuy nhiên, với sự phát triển trong điện tử công suất, tần số của nguồn cung cấp điện bây giờ cũng có thể thay đổi để điều khiển tốc độ động cơ mượt mà hơn.

Loại rotor này là phần cứng cơ bản cho bộ điều khiển cảm ứng, ngoại trừ việc sử dụng từ trường quay làm ứng dụng điện thuần túy (không phải điện cơ).

Rô-to lồng sóc 3 pha
Xem thêm bài Động cơ điện xoay chiều 3 pha
Hầu hết động cơ AC phổ biến sử dụng rô-to lồng sóc, sẽ được tìm thấy trong hầu như tất cả các động cơ dòng điện xoay chiều gia dụng và công nghiệp nhẹ. Rô-to lồng sóc giống như lồng quay cho thú cưng. Động cơ lấy tên của nó từ hình dạng của rotor "cuộn dây" của nó - có vòng ở hai đầu của rotor, với các thanh kết nối các vòng chạy hết chiều dài của rotor. Nó thường được đúc nhôm hoặc đồng đổ giữa các tấm mỏng của rô-to, và thường chỉ có các vòng ở phần đầu được nhìn thấy. Phần lớn các dòng rotor sẽ chảy qua các thanh chứ không phải là các tấm có trở cao hơn và thường được sơn. Điện áp rất thấp ở dòng rất cao là điển hình trong các thanh và vòng đầu cuối; động cơ hiệu suất cao thường sẽ sử dụng đồng đúc để giảm trở kháng trong rôto.

Trong hoạt động, động cơ rô-to lồng sóc có thể được xem như một máy biến áp với cuộn thứ cấp xoay. Khi rôto không quay đồng bộ với từ trường, các dòng rotor lớn được cảm sinh; các dòng rotor lớn từ hóa rotor và tương tác với các từ trường của stato làm rôto gần như đồng bộ với trường của stato. Một động cơ lồng sóc không tải ở tốc độ không tải định mức sẽ chỉ tiêu thụ năng lượng điện để duy trì tốc độ rotor chống lại ma sát và tổn thất điện trở. Khi tải cơ học tăng thì tải điện cũng vậy - tải điện vốn liên quan đến tải cơ học. Điều này tương tự như một máy biến áp, trong đó tải điện sơ cấp có liên quan đến tải điện thứ cấp.

Đây là lý do tại sao động cơ rô-to lồng sóc có thể khiến đèn trong nhà bị mờ khi khởi động, nhưng không làm mờ đèn khi khởi động khi đai quạt của nó (và do đó tải cơ học) bị loại bỏ. Hơn nữa, một động cơ lồng sóc chết (quá tải hoặc với trục bị kẹt) sẽ tiêu thụ dòng điện chỉ giới hạn bởi điện trở mạch khi nó cố gắng khởi động. Trừ khi một cái gì đó khác giới hạn dòng điện (hoặc cắt nó hoàn toàn), nếu không lớp cách điện cuộn dây sẽ bị đốt nóng và phá hủy.

Hầu như mọi máy giặt, máy rửa chén, quạt độc lập, máy ghi âm, vv đều sử dụng một số biến thể của động cơ ro-to lồng sóc.

Rô-to dây quấn 3 pha
Một thiết kế thay thế, được gọi là rôto dây quấn, được sử dụng khi cần điều chỉnh tốc độ. Trong trường hợp này, rôto có cùng số cực như stato và cuộn dây được làm bằng dây dẫn, được nối với vành trượt trên trục. Chổi than kết nối các vành trượt với bộ điều khiển như biến trở cho phép thay đổi tốc độ trượt của động cơ. Trong một số ổ đĩa rotor có tốc độ biến thiên công suất cao nhất định, năng lượng tần số trượt được bắt, chỉnh lưu và quay trở lại nguồn điện thông qua một biến tần. Với công suất điều khiển hai chiều, rôto dây quấn trở thành một người tham gia tích cực trong quá trình chuyển đổi năng lượng, với cấu hình nguồn đôi cho rô-to dây quấn giúp nhân đôi mật độ công suất.

So với rôto lồng sóc, động cơ rotor dây quấn rất tốn kém và yêu cầu bảo dưỡng các vành trượt và chổi quét, nhưng chúng là dạng chuẩn để điều khiển tốc độ thay đổi trước khi các thiết bị điện tử nhỏ gọn ra đời. Với biến tần đổi điện với điều khiển tần số thay đổi được bây giờ có thể được sử dụng để kiểm soát tốc độ nên động cơ rô-to dây quấn đang trở nên ít phổ biến hơn.

Có vài phương pháp khởi động động cơ ba pha. Khi có thể khởi động với mômen khởi động lớn và dòng khởi động cao, động cơ có thể được khởi động trên đường dây, bằng cách áp dụng đường dây điện áp đầy đủ cho các thiết bị đầu cuối (trực tiếp, DOL). Trường hợp cần giới hạn dòng kích từ khởi động (như khi động cơ lớn hơn so với công suất ngắn mạch của nguồn cung cấp), động cơ được khởi động ở chế độ giảm áp sử dụng các cuộn cảm mắc nối tiếp, biến áp tự ngẫu, thyristor hoặc các thiết bị khác. Một kỹ thuật đôi khi được sử dụng là khởi động sao - tam giác (YΔ), nơi các cuộn dây động cơ ban đầu được kết nối trong cấu hình sao để tăng tốc tải, sau đó chuyển sang cấu hình tam giác khi tải đạt tốc độ. Kỹ thuật này phổ biến hơn ở châu Âu so với ở Bắc Mỹ. Điều khiển bằng tranzitor có thể trực tiếp thay đổi điện áp khi cần đặc tính khởi động của động cơ và tải.

Đây là loại động cơ đang trở nên phổ biến hơn trong các ứng dụng kéo như đầu máy kéo, nơi nó được gọi là động cơ đầu kéo không đồng bộ.

Mô-tơ servo 2 pha
Một động cơ servo AC hai pha điển hình có một rô-to lồng sóc và một trường bao gồm hai cuộn dây:
 một cuộn chính (AC) điện áp không đổi.
 một cuộn dây điều khiển điện áp (AC) theo phương vuông góc (nghĩa là lệch pha 90 độ) với cuộn chính để tạo ra từ trường quay. Đảo ngược pha làm cho động cơ đảo chiều.

Bộ khuếch đại servo AC, bộ khuếch đại công suất tuyến tính, cấp nguồn cho cuộn dây điều khiển.
Điện trở của rôto được thực hiện một cách có chủ ý để đường cong mô-men xoắn - tốc độ là khá tuyến tính. Động cơ servo hai pha vốn là các thiết bị có tốc độ cao, mô-men xoắn thấp, được giảm tốc rất lớn để tăng tải trọng.

Động cơ điện xoay chiều 1 pha
Xem thêm bài Động cơ điện xoay chiều 1 pha
Động cơ một pha không có từ trường quay độc đáo như động cơ nhiều pha. Trường đảo dấu (đảo ngược cực) giữa các cặp cực có thể được xem như hai trường quay theo hướng ngược nhau. Cho nên cần phải có từ trường thứ cấp làm rôto di chuyển theo một hướng nhất định. Sau khi khởi động, trường stator đảo dấu sẽ quay tương đối so với rôto. Một số phương pháp thường được sử dụng là:

Động cơ cực xẻ rãnh
Động cơ có cực xẻ rãnh là một loại động cơ một pha phổ biến. Nó được sử dụng trong các thiết bị yêu cầu mô-men xoắn khởi động thấp, chẳng hạn như quạt điện, máy bơm nhỏ hoặc các thiết bị gia dụng nhỏ. Trong động cơ này, "cuộn xẻ rãnh" bằng đồng vòng đơn tạo ra từ trường chuyển động. Một phần của mỗi cực được bao quanh bởi một cuộn dây hoặc vòng bằng đồng; dòng điện cảm ứng trong vòng chống lại sự thay đổi thông lượng qua cuộn dây. Điều này gây ra một khoảng thời gian trễ trong thông lượng đi qua các cuộn xẻ rãnh, do đó cường độ trường tối đa di chuyển cao hơn trên mặt cực trên mỗi chu kỳ. Điều này tạo ra từ trường quay ở mức độ thấp nhưng đủ lớn để quay cả rotor và tải trọng của nó. Khi rôto tăng tốc độ, mô-men xoắn tích lũy đến mức đầy đủ của nó khi từ trường chính xoay vòng tương ứng với rôto quay.

Động cơ tách pha
Một động cơ AC một pha phổ biến khác là động cơ cảm ứng tách pha , thường được sử dụng trong các thiết bị chính như máy điều hòa không khí và máy sấy quần áo. So với động cơ cực xẻ rãnh, những động cơ này có mô-men khởi động lớn hơn nhiều.

Động cơ một pha có một cuộn khởi động thứ cấp lệch pha 90 độ cho cuộn chính, luôn luôn nằm giữa các cực của cuộn dây chính và được kết nối với cuộn dây chính bằng một bộ tiếp điểm điện. Các cuộn dây của cuộn dây này được quấn với ít vòng quay và dây quấn cũng nhỏ hơn cuộn chính, vì vậy nó có điện cảm thấp hơn và trở kháng cao hơn. Vị trí của cuộn dây tạo ra một sự dịch chuyển pha nhỏ giữa thông lượng của cuộn dây chính và thông lượng của cuộn khởi đong, làm rôto quay. Khi tốc độ của động cơ đủ để vượt qua quán tính của tải, các tiếp điểm được mở tự động bằng công tắc ly tâm hoặc rơle điện. Hướng xoay được xác định bởi kết nối giữa cuộn dây chính và mạch khởi động. Trong các ứng dụng mà động cơ yêu cầu quay cố định, một đầu của mạch khởi động được kết nối vĩnh viễn với cuộn dây chính, với các tiếp điểm tạo kết nối ở đầu kia.

Động cơ khởi động bằng tụ điện
Động cơ khởi động bằng tụ điện là động cơ cảm ứng tách pha với tụ điện khởi động được mắc nối tiếp với cuộn khởi động, tạo ra mạch LC tạo ra sự lệch pha lớn hơn (và do đó, mô men khởi động lớn hơn nhiều) so với động cơ tách pha và động cơ cực xẻ rãnh.

Động cơ khởi động bằng điện trở
Động cơ khởi động trở kháng là động cơ cảm ứng tách pha có mạch khởi động được mắc nối tiếp với cuộn khởi động, tạo ra điện kháng. Mạch khởi động hỗ trợ việc khởi động và hướng quay ban đầu. Cuộn khởi động quấn bằng dây nhỏ và có ít vòng hơn nên có trở cao hơn và ít cảm ứng điện từ hơn. Cuộn chính được làm bằng dây lớn hơn với số vòng quấn lớn hơn khiến nó trở nên ít điện trở và cảm ứng hơn.

Động cơ tụ tách vĩnh cửu (Động cơ PSC)
Một dạng khác là động cơ tụ tách vĩnh cửu (PSC). Còn được gọi là động cơ chạy bằng tụ điện, loại động cơ này sử dụng tụ điện không phân cực với điện áp làm việc cao để tạo ra sự lệch pha giữa cuộn khởi động và cuộn chạy. Động cơ PSC là loại động cơ dùng chủ yếu ở châu Âu và nhiều nơi thế giới, nhưng ở Bắc Mỹ, chúng thường được sử dụng trong các ứng dụng có mô-men xoắn thay đổi (như quạt gió, quạt và máy bơm) và các trường hợp đòi hỏi thay đổi tốc độ.

Một tụ điện có điện dung tương đối thấp và điện áp làm việc tương đối cao, được mắc nối tiếp với cuộn khởi động và duy trì trong mạch trong toàn bộ chu kỳ hoạt động. Giống như các động cơ lệch pha khác, cuộn chính sử dụng cuộn khởi động nhỏ hơn và chiều xoay được thay đổi bằng cách đảo chiều kết nối giữa cuộn chính và mạch khởi động, hoặc bằng cách thay đổi chiều phân cực cuộn chính trong khi cuộn khởi động luôn được kết nối với một tụ điện. Tuy nhiên, có những khác biệt đáng kể; việc sử dụng công tắc ly tâm nhạy tốc độ yêu cầu các động cơ lệch pha khác phải hoạt động gần như là ở tốc độ tối đa. Động cơ PSC có thể hoạt động trong phạm vi tốc độ rộng, thấp hơn nhiều so với tốc độ điện của động cơ. Ngoài ra, đối với các ứng dụng như dụng cụ mở cửa tự động yêu cầu động cơ đảo chiều thường xuyên, việc sử dụng cơ cấu yêu cầu động cơ phải chậm lại gần như dừng lại trước khi kết nối với cuộn khởi động được thiết lập lại. Kết nối 'vĩnh viễn' với tụ điện trong động cơ PSC có nghĩa là việc thay đổi chiều quay là tức thời.

Động cơ ba pha có thể được chuyển đổi thành động cơ PSC bằng cách tạo hai cuộn dây thông thường và kết nối thứ ba thông qua một tụ điện để hoạt động như một cuộn dây khởi động. Tuy nhiên, định mức công suất cần phải lớn hơn ít nhất 50% so với động cơ một pha có thể so sánh do một cuộn dây không sử dụng.

Động cơ đồng bộ

Động cơ đồng bộ ba pha

Động cơ đồng bộ một pha

Động cơ đồng bộ từ trễ

Các loại động cơ AC khác

Động cơ vạn năng và động cơ dây quấn nối tiếp

Động cơ đẩy

Động cơ ngoài

Động cơ rô-to trượt

Động cơ luân chuyển điện tử

Động cơ có đồng hồ đo công suất

Động cơ thời gian đồng bộ tốc độ chậm

Xem thêm
 Động cơ không đồng bộ
 Động cơ đồng bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kỹ thuật điện
Xoay chiều


title: Leucagrotis

text:
Leucagrotis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Lethrinops oculatus

text:
Lethrinops oculatus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kasembe, J. 2005. Lethrinops oculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
Lethrinops


title: Duplicaria mozambiquensis

text:
Duplicaria mozambiquensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Duplicaria


title: Phyllobrotica nigritarsis

text:
Phyllobrotica nigritarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linell miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Phyllobrotica


title: Scolecomorphus uluguruensis

text:
Scolecomorphus uluguruensis là một loài không chân thuộc họ Scolecomorphidae. Chúng là loài đặc hữu của Tanzania.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Barbour & Loveridge, 1928: A comparative study of the herpetological faunae of the Uluguru and Usambara Mountains, Tanganyika Territory with descriptions of new species. Memoirs of the Museum of Comparative Zoology, Cambridge, Massachusetts, , ,  (texte intégral).
 Loader, S., Howell, K., Gower, D. & Measey, J. 2004. Scolecomorphus uluguruensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 7 năm 2007.

Động vật Tanzania
Scolecomorphidae
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Andrena arctostaphylae

text:
Andrena arctostaphylae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ribble mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1968


title: Hispellinus germari

text:
Hispellinus germari là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Hispellinus


title: Erythrina falcata

text:
Erythrina falcata (tên đồng nghĩa Corallodendron falcatum (Benth.) Kuntze, Erythrina crista-galli L. var. inermis Speg., Erythrina martii Colla) là một loài cây lấy gỗ bản địa của rừng Atlantic Forest, trồng ở Brasil, Paraguay và Argentina. Loài này cũng được sử dụng làm dược phẩm và cây định hướng để thu hút chim.

Hình ảnh

Tham khảo

 Richter, H.G., and Dallwitz, M.J. 2000 onwards. Commercial timbers: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval.  In English, French, German, Portuguese, and Spanish.

Xem thêm
 List of plants of Atlantic Forest vegetation of Brazil

Liên kết ngoài
International Legume Database & Information Service: Erythrina falcata

F
Thực vật Argentina
Thực vật Brasil
Cây trang trí


title: Caylus, Tarn-et-Garonne

text:
Caylus là một commune of the Tarn-et-Garonne département in southwestern Pháp.

The Lords Rougé used to be Dukes of Caylus.

 ==Tham khảo==

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Congé-sur-Orne

text:
Congé-sur-Orne là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 53 - 73 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Hình ảnh

Xã của Sarthe


title: Diabrotica samouella

text:
Diabrotica samouella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

S


title: 23769 Russellbabb

text:
23769 Russellbabb là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1410.1235433 ngày (3.86 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 6 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Tàu ngầm lớp Walrus

text:
Tàu ngầm lớp Walrus là loại tàu ngầm điện-diesel được phát triển vào cuối những năm 1970 để thay thế cho tàu ngầm lớp Dolfijn và lớp Zwaardvis cho lực lượng Hải quân Hoàng gia Hà Lan. Bốn chiếc đã được đóng tại xưởng đóng tàu Rotterdamsche Droogdok Maatschappij tính đến năm 2008 thì đây là loại tàu ngầm duy nhất phục vụ trong quân đội Hà Lan.

Lớp Walrus thay vì dùng bánh lái có dạng dấu + như các loại tàu ngầm trước đó thì chúng dùng thiết kế bánh lái theo dạng hình chữ x. Dang bánh lái này từng được hải quân Hoa Kỳ thử nghiệm trên chiếc tàu ngầm USS Albacore năm 1960, nhưng đến thời điểm hiện tại này thì chỉ có tàu ngầm lớp Walrus, lớp Sjöormen, lớp Collins và Kiểu 212A sử dụng dạng bánh lái này.

Liên kết ngoài

Koninklijke Marine
Dutchsubmarines.com: Walrus (2) class submarines

Walrus
Tàu ngầm Hà Lan
Sơ khai tàu ngầm
Lớp tàu ngầm


title: Guevaria alvaroi

text:
Guevaria alvaroi là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Guevaria alvaroi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Guevaria
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Portet-de-Luchon

text:
Portet-de-Luchon là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Portetdeluchon


title: Inga calantha

text:
Inga calantha là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Brasil.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Inga calantha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

C
Thực vật Brasil
Thực vật dễ tổn thương


title: Megupsilon aporus

text:
Megupsilon aporus là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cyprinodontidae. Nó là loài đặc hữu của México. Hiện nó đã tuyệt chủng trong tự nhiên với các mẫu vật chỉ còn sống sót trong hai bể cá.

Chú thích

Tham khảo

 Contreras-Balderas, S. & Almada-Villela, P. 1996. Megupsilon aporus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

A
Động vật được mô tả năm 1972
Cá México
Động vật đặc hữu México


title: Tábara

text:
Tábara là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 950 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Triaenodes trivulcio

text:
Triaenodes trivulcio là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Triaenodes


title: Euglossa flammea

text:
Euglossa flammea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1969


title: 1687 Glarona

text:
1687 Glarona (1965 SC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1965 bởi Wild, P. ở Zimmerwald.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1687 Glarona

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965


title: Saint-Mury-Monteymond

text:
Saint-Mury-Monteymond là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmurymonteymond


title: Nhức đầu do thay đổi thời tiết

text:
Nhức đầu do thay đổi thời tiết là hiện tượng đau, nhức đầu với tác nhân là sự thay đổi bất thường của thời tiết (nhiệt độ, độ ẩm, áp suất không khí, sự thay đổi về thời tiết từ nóng sang lạnh và ngược lại, thay đổi hướng gió, gặp mưa, thời tiết âm u....) làm cho mạch máu trong khu vực đầu giãn ra tạo hiện tượng đầu đau quay cuồng, như búa bổ và có tiếng đập nhẹ ở trong đầu hay hai bên thái dương. Đây là nguyên nhân thường gặp nhất nhưng nhức đầu do thay đổi thời tiết không gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ và thường không để lại di chứng. Một loại bệnh khác liên quan là rối loạn vận mạch, và biểu hiện sớm của chứng đau nữa đầu.

Thực nghiệm
Theo một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Neurology thì nhiệt độ tăng cao khiến nhiều người bị đau đầu phải cấp cứu. Các nhà nghiên cứu cho rằng, với mức tăng nhiệt khoảng 5 độ C thì trong ngày hôm sau, tỉ lệ người đau đầu phải nhập viện tăng lên 7,5%. Và khi áp suất không khí giảm - hiện tượng xảy ra trước khi trời mưa, cũng liên quan đến việc gia tăng số người bị đau đầu trong 48 - 72 giờ sau đó.

Điều trị

 Căn bệnh này thường chỉ điều trị triệu chứng và hầu như không thể điều trị dứt điểm. Uống thuốc giảm đau chỉ có tác dụng điều trị tạm thời, lưu ý không nên lạm dụng thuốc giảm đau, chỉ nên uống khi cơn đau quá dữ dội.
 Quan tâm đến dự báo thời tiết để có những chuẩn bị kịp thời cho sức khỏe và có kế hoạch dùng thuốc giảm đau hợp lý.
 Ăn nhiều rau xanh, rau quả có nhiều vitamin C hay cũng có thể uống các loại thuốc bổ B1, B6, B12...
 Tránh làm việc dưới trời nắng gắt, nếu phải ra ngoài nắng nên đội mũ rộng vành, đeo kính mát, về mùa đông, nên mặc ấm và đội mũ giữ ấm đầu.
 Tập thể dục các môn thể thao nhẹ, các bài tập dưỡng sinh học thở sâu...

Chú thích

Bệnh
Y học


title: (70451) 1999 TQ18

text:
{{DISPLAYTITLE:(70451) 1999 TQ18}}

(70451) 1999 TQ18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 70001–71000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sân bay quốc gia Kozani

text:
Sân bay Kozani "Filippos" ()   hay Sân bay quốc gia Kozani (mã sân bay IATA: KZI) là một sân bay Hy Lạp hoạt động từ thập niên 1950, có cự ly 4 km từ thành phố Kozani.

Các hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Hy Lạp
Kozani


title: Phlyctaenomorpha

text:
Phlyctaenomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Odontiinae


title: Cléden-Cap-Sizun

text:
Cléden-Cap-Sizun () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Cléden-Cap-Sizun được gọi là Clédinois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Cléden-Cap-Sizun

Xã của Finistère


title: Động cơ hơi nước

text:
Động cơ hơi nước là động cơ nhiệt thực hiện công việc cơ học sử dụng hơi nước làm chất lỏng làm việc. Động cơ hơi nước sử dụng lực tạo ra bởi áp suất hơi để đẩy piston qua lại bên trong xi lanh. Lực đẩy này được biến đổi, bằng một thanh nối và bánh đà, thành lực quay để làm việc. Thuật ngữ "động cơ hơi nước" thường chỉ được áp dụng cho động cơ pittông như mô tả, không áp dụng cho tuabin hơi.

Động cơ hơi nước là động cơ đốt ngoài, trong đó chất lỏng làm việc được tách ra khỏi các sản phẩm đốt. Chu trình nhiệt động lý tưởng được sử dụng để phân tích quá trình này được gọi là chu trình Rankine.

Trong sử dụng chung, thuật ngữ động cơ hơi nước có thể đề cập đến các nhà máy hơi nước hoàn chỉnh (bao gồm cả nồi hơi, v.v.) như đầu máy hơi nước đường sắt và động cơ di động, hoặc có thể chỉ nói đến pít-tông hoặc máy tua-bin, như trong động cơ chùm và động cơ hơi nước đứng yên.

Các thiết bị chạy bằng hơi nước được biết đến sớm nhất là aeolipile trong thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên, với một vài ứng dụng khác được ghi nhận vào thế kỷ 16 và 17. Bơm khử nước của Thomas Savery sử dụng áp suất hơi hoạt động trực tiếp trên mặt nước. Động cơ thành công về mặt thương mại đầu tiên có thể truyền năng lượng liên tục đến máy được phát triển vào năm 1712 bởi Thomas Newcomen. James Watt đã thực hiện một cải tiến quan trọng bằng cách loại bỏ hơi nước đã qua sử dụng sang một bình riêng để ngưng tụ, cải thiện đáng kể lượng công việc thu được trên mỗi đơn vị nhiên liệu tiêu thụ. Đến thế kỷ 19, động cơ hơi nước đứng yên cung cấp năng lượng cho các nhà máy của Cách mạng Công nghiệp. Động cơ hơi nước thay thế buồm cho tàu, và đầu máy hơi nước hoạt động trên đường sắt.

Các động cơ hơi nước đầu tiên được sử dụng như là bộ phận chuyển động sơ cấp của bơm, đầu máy tàu hỏa, tàu thủy hơi nước, máy cày, xe tải và các loại xe cơ giới chạy trên đường bộ khác và là nền tảng cơ bản nhất cho Cách mạng công nghiệp. Động cơ hơi nước kiểu pittông là nguồn năng lượng vượt trội cho đến đầu thế kỷ 20, khi những tiến bộ trong thiết kế động cơ điện và động cơ đốt trong dần dần dẫn đến việc thay thế động cơ hơi nước pittông (pittông) trong sử dụng thương mại. Tua bin hơi thay thế động cơ pittông trong sản xuất điện, do chi phí thấp hơn, tốc độ vận hành cao hơn và hiệu quả cao hơn.

Lịch sử

Các thí nghiệm ban đầu
"Động cơ" chạy bằng hơi nước thô sơ đầu tiên được ghi nhận là aeolipile được mô tả bởi Hero thành Alexandria, một nhà toán học và kỹ sư ở Ai Cập La Mã vào thế kỷ thứ nhất Công nguyên. Trong các thế kỷ tiếp theo, một số "động cơ" chạy bằng hơi nước được biết đến, như aeolipile, về cơ bản là các thiết bị thử nghiệm được các nhà phát minh sử dụng để chứng minh tính chất của hơi nước. Một thiết bị tuabin hơi thô sơ được mô tả bởi Taqi al-Din  ở Ottoman Ai Cập năm 1551 và bởi Giovanni Branca  ở Ý vào năm 1629. Jerónimo de Ayanz y Beaumont đã nhận được bằng sáng chế vào năm 1606 cho 50 phát minh chạy bằng hơi nước, bao gồm một máy bơm nước để thoát các mỏ ngập nước. Denis Papin, một người tị nạn Huguenot, đã thực hiện một số công việc hữu ích trên máy đào hơi nước vào năm 1679, và lần đầu tiên sử dụng một pít-tông để tăng trọng lượng vào năm 1690.

Động cơ bơm
Thiết bị chạy bằng hơi nước thương mại đầu tiên là máy bơm nước, được phát triển vào năm 1698 bởi Thomas Savery. Nó đã sử dụng hơi nước ngưng tụ để tạo ra một khoảng chân không làm tăng nước từ bên dưới và sau đó sử dụng áp suất hơi để nâng cao hơn. Động cơ nhỏ có hiệu quả mặc dù mô hình lớn hơn có vấn đề. Chúng có chiều cao nâng hạn chế và dễ bị nổ nồi hơi. Động cơ của Savery đã được sử dụng trong các mỏ, trạm bơm và cung cấp nước cho các bánh xe nước chạy bằng máy dệt. Động cơ của Savery có chi phí thấp. Bento de Moura Portugal đã giới thiệu một cải tiến về sản phẩm của Savery "để làm cho nó có khả năng tự hoạt động", như được mô tả bởi John Smeaton trong các Giao dịch triết học được xuất bản năm 1751. Nó tiếp tục được sản xuất cho đến cuối thế kỷ 18. Một động cơ dạng này vẫn còn hoạt động vào năm 1820.

Động cơ hơi nước piston

Động cơ thành công về mặt thương mại đầu tiên có thể truyền năng lượng liên tục đến máy là động cơ khí quyển, được phát minh bởi Thomas Newcomen vào khoảng năm 1712.  low   Nó đã cải tiến trên máy bơm hơi của Savery, sử dụng pít-tông như Papin đề xuất. Động cơ của Newcomen tương đối kém hiệu quả và chủ yếu được sử dụng để bơm nước. Nó hoạt động bằng cách tạo ra một phần chân không bằng cách ngưng tụ hơi nước dưới một pít-tông trong một xi-lanh. Nó được sử dụng để làm cạn kiệt các hoạt động của mỏ ở độ sâu cho đến nay không thể, và để cung cấp nước có thể tái sử dụng để lái các vòi nước tại các nhà máy nằm cách xa một "đầu" thích hợp. Nước chảy qua bánh xe được bơm lên một bể chứa phía trên bánh xe.  Năm 1780 James Pickard đã cấp bằng sáng chế cho việc sử dụng bánh đà và trục khuỷu để cung cấp chuyển động quay từ động cơ Newcomen cải tiến.

Năm 1720 Jacob Leupold đã mô tả một động cơ hơi nước áp suất cao hai xi-lanh. Phát minh này đã được xuất bản trong tác phẩm lớn của mình "Dramri Machinarum thủy lực". Động cơ đã sử dụng hai piston nặng để cung cấp chuyển động cho máy bơm nước. Mỗi pít-tông được nâng lên bằng áp suất hơi và trở về vị trí ban đầu bằng trọng lực. Hai piston chia sẻ một van xoay bốn chiều chung được kết nối trực tiếp với nồi hơi.

Bước quan trọng tiếp theo xảy ra khi James Watt phát triển (1763-1775) một phiên bản cải tiến của động cơ Newcomen, với một bộ ngưng tụ riêng. Các động cơ ban đầu của Boulton và Watt đã sử dụng một nửa lượng than so với phiên bản cải tiến của Newcomen của John Smeaton. Động cơ ban đầu của Newcomen và Watt là "khí quyển". Chúng được cung cấp năng lượng bằng áp suất không khí đẩy pít-tông vào chân không một phần được tạo ra bằng cách ngưng tụ hơi nước, thay vì áp suất của hơi nước giãn nở. Các xi lanh động cơ phải lớn vì lực duy nhất có thể sử dụng tác động lên chúng là áp suất khí quyển.

Watt đã phát triển động cơ của mình hơn nữa, sửa đổi nó để cung cấp một chuyển động quay phù hợp với máy móc lái xe. Điều này cho phép các nhà máy được đặt cách xa các con sông và đẩy nhanh tiến độ của Cách mạng Công nghiệp.

Động cơ áp suất cao
Ý nghĩa của áp suất cao, cùng với giá trị thực tế trên môi trường xung quanh, phụ thuộc vào thời đại mà thuật ngữ này được sử dụng. Để sử dụng sớm thuật ngữ Van Reimsdijk  nghĩa là hơi nước ở áp suất đủ cao đến mức nó có thể bị cạn kiệt trong khí quyển mà không cần dựa vào chân không để cho phép nó thực hiện công việc hữu ích.  tuyên bố rằng động cơ ngưng tụ của watt được biết đến vào thời điểm đó là áp suất thấp so với động cơ không ngưng tụ áp suất cao, cùng thời.

Bằng sáng chế của Watt đã ngăn cản những người khác chế tạo động cơ hỗn hợp và áp suất cao. Ngay sau khi bằng sáng chế của Watt hết hạn vào năm 1800, Richard Trevithick và, riêng rẽ, Oliver Evans vào năm 1801  đã giới thiệu các động cơ sử dụng hơi nước áp suất cao; Trevithick có được bằng sáng chế động cơ áp suất cao vào năm 1802, và Evans đã thực hiện một số mô hình làm việc trước đó. Chúng mạnh hơn nhiều đối với kích thước xi lanh nhất định so với các động cơ trước đó và có thể được chế tạo đủ nhỏ cho các ứng dụng vận chuyển. Sau đó, sự phát triển công nghệ và cải tiến trong kỹ thuật sản xuất (một phần do việc sử dụng động cơ hơi nước làm nguồn năng lượng) dẫn đến việc thiết kế các động cơ hiệu quả hơn có thể nhỏ hơn, nhanh hơn hoặc mạnh hơn, tùy thuộc vào ứng dụng dự định.

Động cơ Cornish được Trevithick và những người khác phát triển vào những năm 1810. Đó là một động cơ chu trình hỗn hợp sử dụng hơi nước áp suất cao một cách rộng rãi, sau đó ngưng tụ hơi áp suất thấp, làm cho nó tương đối hiệu quả. Động cơ Cornish có chuyển động và mô-men xoắn không đều trong chu kỳ, hạn chế việc sử dụng của nó chủ yếu chỉ để bơm. Động cơ Cornish được sử dụng trong các mỏ và để cung cấp nước cho đến cuối thế kỷ 19.

Động cơ nằm ngang
Những người đầu tiên chế tạo động cơ hơi nước đứng yên cho rằng xi lanh nằm ngang sẽ bị hao mòn quá mức. Động cơ của họ do đó được bố trí với trục piston thẳng đứng. Theo thời gian, sự sắp xếp theo chiều ngang trở nên phổ biến hơn, cho phép các động cơ nhỏ gọn nhưng mạnh mẽ được trang bị trong các không gian nhỏ hơn.

Động cơ nằm ngang đầu tiên là động cơ hơi nước Corliss, được cấp bằng sáng chế vào năm 1849, là động cơ dòng chảy bốn van với cửa nạp hơi và van xả riêng biệt và tự động ngắt hơi. Khi Corliss được trao Huân chương Rumford, ủy ban đã nói rằng "không ai phát minh từ thời của Watt đã tăng cường hiệu quả của động cơ hơi nước nhiều như thế". Ngoài việc sử dụng hơi nước ít hơn 30%, nó cung cấp tốc độ đồng đều hơn do cắt hơi nước thay đổi, làm cho nó phù hợp với sản xuất, đặc biệt là kéo sợi bông.

Phương tiện giao thông đường bộ

Những chiếc xe chạy bằng hơi nước thử nghiệm đầu tiên được chế tạo vào cuối thế kỷ 18, nhưng mãi đến sau khi Richard Trevithick phát triển việc sử dụng hơi nước áp suất cao, khoảng năm 1800, động cơ hơi nước di động mới trở thành một đề xuất thiết thực. Nửa đầu thế kỷ 19 đã chứng kiến sự tiến bộ lớn trong thiết kế xe hơi, và đến những năm 1850, nó đã trở nên khả thi để sản xuất chúng trên cơ sở thương mại. Tiến trình này đã bị nản chí bởi luật pháp hạn chế hoặc cấm sử dụng phương tiện chạy bằng hơi nước trên đường. Những cải tiến trong công nghệ xe cộ tiếp tục từ những năm 1860 đến những năm 1920. Xe đường hơi đã được sử dụng cho nhiều ứng dụng. Trong thế kỷ 20, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ động cơ đốt trong đã dẫn đến sự sụp đổ của động cơ hơi nước như là một nguồn lực đẩy của các phương tiện thương mại, với số lượng còn lại ít được sử dụng sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhiều trong số những chiếc xe này đã được mua lại bởi những người đam mê để bảo quản, và nhiều ví dụ vẫn còn tồn tại. Vào những năm 1960, các vấn đề ô nhiễm không khí ở California đã nảy sinh một thời gian ngắn quan tâm đến việc phát triển và nghiên cứu các phương tiện chạy bằng hơi nước như một phương tiện khả thi để giảm ô nhiễm. Ngoài sự quan tâm của những người đam mê hơi nước, các xe sao chép công nghệ cũ và công nghệ thử nghiệm, hiện tại không có chiếc xe hơi nào dạng này được sản xuất.

Động cơ hàng hải

Gần cuối thế kỷ 19, động cơ hỗn hợp được sử dụng rộng rãi. Động cơ hỗn hợp hút hết hơi vào các xi lanh lớn hơn liên tiếp để phù hợp với khối lượng cao hơn ở áp suất giảm, mang lại hiệu quả cải thiện. Các giai đoạn này được gọi là mở rộng, với các động cơ mở rộng gấp đôi và gấp ba là phổ biến, đặc biệt là trong vận chuyển trong đó hiệu quả là rất quan trọng để giảm trọng lượng than mang theo. Động cơ hơi nước vẫn là nguồn năng lượng thống trị cho đến đầu thế kỷ 20, khi những tiến bộ trong thiết kế tuabin hơi, động cơ điện và động cơ đốt trong dần dần dẫn đến việc thay thế động cơ hơi nước pittông, với việc vận chuyển trong thế kỷ 20 dựa vào tua bin hơi nước.

Đầu máy hơi nước

Khi sự phát triển của động cơ hơi nước phát triển trong suốt thế kỷ 18, nhiều nỗ lực đã được thực hiện để áp dụng chúng vào sử dụng đường bộ và đường sắt. Năm 1784, William Murdoch, một nhà phát minh người Scotland, đã chế tạo một đầu máy xe lửa hơi nước nguyên mẫu. Một mô hình hoạt động ban đầu của đầu máy xe lửa hơi nước được thiết kế và chế tạo bởi nhà tiên phong tàu hơi nước John Fitch ở Hoa Kỳ có lẽ trong những năm 1780 hoặc 1790. Đầu máy hơi nước của anh sử dụng bánh xe có cánh bên trong được dẫn hướng bởi đường ray.

Đầu máy xe lửa hơi nước làm việc quy mô đầy đủ đầu tiên được chế tạo bởi Richard Trevithick ở Vương quốc Anh và vào ngày 21 tháng 2 năm 1804, hành trình đường sắt đầu tiên của thế giới đã diễn ra khi đầu máy hơi nước không tên của Trevithick kéo một chuyến tàu dọc theo đường xe điện từ Pen-y-darren xưởng sắt, gần Merthyr Tydfil đến Abercynon ở miền nam xứ Wales.  Thiết kế kết hợp một số cải tiến quan trọng bao gồm sử dụng hơi nước áp suất cao giúp giảm trọng lượng của động cơ và tăng hiệu quả của nó. Trevithick đã đến thăm khu vực Newcastle sau đó vào năm 1804 và đường sắt xe lửa ở đông bắc nước Anh trở thành trung tâm hàng đầu để thử nghiệm và phát triển đầu máy hơi nước.

Trevithick tiếp tục các thí nghiệm của riêng mình bằng cách sử dụng bộ ba đầu máy xe lửa, kết thúc với Catch Me Who Can vào năm 1808. Chỉ bốn năm sau, đầu máy xe lửa hai xi-lanh thành công Salamanca của Matthew Murray đã được sử dụng bởi giá đỡ cạnh và bánh răng đường sắt Middleton. Năm 1825, George Stephenson đã xây dựng Đầu máy xe lửa cho Đường sắt Stockton và Darlington. Đây là tuyến đường sắt hơi nước công cộng đầu tiên trên thế giới và sau đó vào năm 1829, ông đã xây dựng The Rocket được nhập vào và giành chiến thắng trong các thử nghiệm Rainhill. Đường sắt Liverpool và Manchester khai trương vào năm 1830, sử dụng năng lượng hơi nước độc quyền cho cả tàu chở khách và tàu chở hàng.

Đầu máy xe lửa hơi nước tiếp tục được sản xuất cho đến cuối thế kỷ XX ở những nơi như Trung Quốc và Đông Đức cũ (nơi sản xuất DR Class 52,80).

Tuabin hơi nước
Sự phát triển lớn cuối cùng của thiết kế động cơ hơi nước là việc sử dụng tua-bin hơi nước bắt đầu từ cuối thế kỷ 19. Tua bin hơi nói chung hiệu quả hơn so với động cơ hơi kiểu pittông (đối với công suất trên vài trăm mã lực), có ít bộ phận chuyển động hơn và cung cấp năng lượng quay trực tiếp thay vì thông qua hệ thống thanh nối hoặc phương tiện tương tự. Tua bin hơi hầu như thay thế động cơ pittông trong các trạm phát điện vào đầu thế kỷ 20, trong đó hiệu quả của chúng, tốc độ cao hơn phù hợp với dịch vụ máy phát điện và quay trơn tru là những lợi thế. Ngày nay hầu hết năng lượng điện được cung cấp bởi tua bin hơi nước. Tại Hoa Kỳ, 90% năng lượng điện được sản xuất theo cách này sử dụng nhiều nguồn nhiệt khác nhau. Tua bin hơi được áp dụng rộng rãi cho lực đẩy của các tàu lớn trong suốt phần lớn thế kỷ 20.

Cấu tạo động cơ hơi nước
Một động cơ hơi nước cần một nồi hơi súp de để đun nước sôi tạo hơi. Việc giãn nở của hơi tạo một lực đẩy lên piston hay các cánh tuốc bin và chuyển động thẳng được chuyển thành chuyển động quay để quay bánh xe hay truyền động cho các bộ phận cơ khí khác. Một trong những lợi thế của động cơ hơi nước là nó có thể sử dụng bất cứ nguồn nhiệt nào để đun nồi hơi nhưng các loại nguồn nhiệt thông dụng nhất là đun củi, than đá hay dầu hay sử dụng hơi nhiệt năng thu được từ lò phản ứng hạt nhân.

Động cơ hơi nước sở dĩ có thể vận hành được là do dựa vào sức mạnh của hơi nước làm máy hoạt động. Chúng ta lúc thường ngày đều đã từng đun nước sôi, khi nước trong ấm sôi bồng lên, chúng ta liền phát hiện thấy có hơi nước bay ra. Sức mạnh của những hơi nước này là rất lớn, có thể đẩy bật nắp ấm. Nếu như thay đổi một chút, dùng nồi thật to để đun nước, thì sức mạnh của hơi nước càng lớn. Khi nước bắt đầu bốc hơi, nếu chúng ta dẫn nó vào trong lỗ nhỏ, ví dụ như một đường ống, rồi lại để nó bốc hơi lên xung lực của nó sẽ càng mạnh mẽ, đủ để làm cho máy móc vận hành.
Động cơ hơi nước chính là lợi dụng nguyên lý này, cho đến ngày nay, đầu máy hơi nước và máy điện báo vẫn được vận hành bằng hơi nước.

Xem thêm
Tuốc bin hơi nước

Tham khảo

Phát minh Anh
Phát minh của Vương quốc Liên hiệp Anh
Biến đổi năng lượng
Động cơ piston

Công nghệ khí


title: Eleutherodactylus molybrignus

text:
Eleutherodactylus molybrignus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus molybrignus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

molybrignus
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Melanotus brantlovai

text:
Melanotus brantlovai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Giáo hoàng Stêphanô VIII

text:
Stêphanô VIII (Latinh:Stephanus VII hoặc IX) là vị giáo hoàng thứ 127 của Giáo hội Công giáo. Stêphanô là người kế nhiệm Giáo hoàng Lêô VII. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 939 và ở ngôi Giáo hoàng trong 3 năm 4 tháng 15 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông bắt đầu vào ngày 14 tháng 7 năm 939 và kết thúc vào tháng 10 năm 942.

Giáo hoàng Stêphanô IX sinh tại Rôma. Ông được đắc cử Giáo hoàng với sự phê chuẩn của Alberic và phải chịu đựng sự hiện diện rất khó chịu của Alberic ở Rôma. Trong những năm đó Berengar II được làm vua nước Ý qua cách biểu quyết hoan hô nhiệt liệt.

Stêphanô IX giúp vua Louis IV của Oltremare chống lại cuộc dấy loạn của các chư hầu người Pháp. Ông cố gắng thuyết phục các lãnh chúa bên Đông cũng như bên Tây tôn trọng các nguyên tắc cứu độ của Tin Mừng.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, Hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003, Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

S
Mất năm 942
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý


title: Zorochros merkli

text:
Zorochros merkli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Mertlik miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Zorochros


title: Mũi đất

text:
Mũi đất hay mũi biển là phần đất nằm kề biển với 3 mặt là nước bao quanh.

Địa chất và địa lý học
Mũi đất thường bao bọc  vịnh biển. Những mũi đất được tạo nên chủ yếu là do quá trình biến đổi địa chất, hay do nước biển dâng lên làm ngập các phần đất thấp hơn còn phần đất cao thì nổi lên tạo thành mũi đất.

Những mũi đất nổi tiếng

Việt Nam
Mũi Cà Mau.
Mũi Né.

Châu Á
 Mũi Kanyakumari hay mũi Cape Comorin ở Tamil Nadu, Ấn Độ
Mũi Engaño ở Philippines
Mũi Indira ở đảo Andaman và Nicobar, Ấn Độ
Mũi Dezhnev. Nga

Châu Âu
Mũi Cabo da Roca,  Bồ Đào Nha.
Mũi Arkona, Đức.
Mũi Finisterre, Tây Ban Nha
Mũi Bắc, North Cape, Na Uy.
Mũi Wrath, Scotland
MũiGris Nez, Pháp.
Land's End, Anh
Mũi Pointe du Raz, Pháp.

Châu Phi
Mũi Agulhas, Nam Phi
Mũi Hảo Vọng, Nam Phi.
Mũi Juby,Maroc.
Cape Guardafui, Xô-ma-li,  Somalia
Mũi Verde, Sénégal
Mũi Blanc, Tuy-ni-di, Tunisia

Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Ca-ri-bê
Mũi đảo Breton, Nova Scotia, Canada
Mũi Canaveral, Florida, Hoa Kỳ
MũiChidley, Newfoundland và Labrador/Nunavut, Canada
Mũi Cod, Massachusetts, Hoa Kỳ
Mũi Columbia, Nunavut, điểm cực bắc của Canada
Mũi Farewell, điểm cực Nam của Greenland
Mũi Hatteras,Bắc Carolina, Hoa Kỳ
Mũi Henry, Virginia, Hoa Kỳ
Mũi Prince of Wales,  Alaska, Hoa Kỳ
Mũi Spear, Newfoundland và Labrador,cực Đông Canada
Mũi Cabo San Lucas, Baja California Sur, México.

Nam Mỹ
Mũi Froward ở Chile
Mũi Sừng, Horn, Chile, điểm gần cực Nam của Châu Mỹ.
Mũi Virgenes, Argentina

Châu Úc
Mũi Egmont, New Zealand
Mũi Foulwind, New Zealand
Mũi Leeuwin, Australia
Mũi Reinga,  New Zealand
Mũi York, Australia
Mũi Đông, New Zealand
Mũi Bắc, New Zealand
Mũi Nam, Australia
 Young Nick's Head,  New Zealand

Tham khảo

Địa mạo đại dương và duyên hải
Địa lý ven biển
Thuật ngữ hải dương học


title: Phylloicus aeneus

text:
Phylloicus aeneus là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới và vùng Tân Bắc giới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Trichoptera vùng Tân Bắc giới
Phylloicus
Bộ Cánh lông


title: Orthia

text:
Orthia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Orthia augias Herrich-Schäffer, [1853]

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Orthia at funet.fi

Agaristinae


title: Xestia ditrapezium

text:
Xestia ditrapezium là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, miền bắc Thổ Nhĩ Kỳ, miền bắc Iran, Ngoại Kavkaz, Kavkaz, Trung Á, từ Altai tới Ussuri, Amur, quần đảo Kuril, miền bắc Mông Cổ, Tây Tạng, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Sải cánh dài 35–47 mm. Con trưởng thành bay từ vào tháng 7.
Khi chúng còn nhỏ thì ấu trùng qua mùa đông bằng cách ngủ đông. Sau mùa đông chúng ăn nhiều loại cây, bao gồm Vaccinium myrtillus, Prunus spinosa, Salix, Alnus, Betula và Rubus (bao gồm Rubus idaeus).

Liên kết ngoài
 UKmoths

Chú thích

Xestia
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: 2 TCN

text:
Năm 2 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 Lê Thị Hoa, nữ tướng thời Hai Bà Trưng.

Mất
 Ban tiệp dư

Tham khảo

Năm 2 TCN


title: Xyroptila elegans

text:
Xyroptila elegans là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Loài này có ở đông bắc New Guinea và Úc.

Chú thích

Tham khảo

Xyroptila


title: Chlorocypha trifaria

text:
Chlorocypha trifaria là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Chlorocyphidae. Loài này có ở Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda, và có thể cả Sudan. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Chlorocypha trifaria. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Chlorocypha


title: Sân bay Manchester

text:
Sân bay Manchester  là sân bay chính của Manchester, Anh. Sân bay này mở cửa cho vận chuyển hàng không tháng 6/1938. Ban đầu được gọi là Sân bay Ringway và trong đệ nhị thế chiến được gọi là RAF Ringway. Từ năm 1975 đến năm 1986, tên gọi Sân bay quốc tế Manchester được sử dụng. Sân bay này nằm ở biên giới giữa Cheshire và Manchester trong hạt đô thị của đô thị Đại Manchester.

Sân bay có hai đường băng song song và 3 nhà ga hành khách gần đó và một nhà ga. Sân bay này thuộc sở hữu của Manchester Airport Group. Sân bay Manchester được xếp hạng là sân bay bận rộn thứ 16 thế giới năm 2004 (về tiêu chí số lượng khách quốc tế vận chuyển). Nếu tính theo tổng số khách, sân bay này xếp thứ 48 thế giới năm 2005, giảm so vơi vị trí 45 năm 2004.
Sân bay này có 200 điểm đến khắp thế giới với 95 hãng hàng không. Đây là sân bay bận rộn thứ tư ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và là sân bay bận rộn nhất Anh Quốc bên ngoài Luân Đôn tính về lượng khách/năm. Năm 2006, lượng khách của sân bay này là 22,1 triệu, chỉ tăng 0,2% so với cùng kỳ năm trước, so với mức chung cả Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland là 3%.

Các nhà ga và các điểm đến

Manchester Airport có 3 nhà ga nối với nhau. Terminals 1 và 3 nằm trong một tòa nhà và được nối bằng một hành lang. Terminal 1 và 2 được nối bằng skywalk, một lối đi băng qua sân bay với băng chuyền giúp hành khách đi bộ xa. Dọc theo skywalk là nhà ga xe lửa, cửa hàng và khách sạn.

Nhà ga (Terminal) 1
Terminal 1 là nhà ga quốc tế, có 24 địa điểm đậu máy bay, trong đó có 18 ống lồng đẫn khách lên máy bay. Nhà ga được mở cửa năm 1962 và đã được nâng cấp, mở rộng. Hiện nay nhà ga vẫn đang được nâng cấp tiếp.

 Aer Arann (Galway, Kerry, Sligo, Waterford)
 Aer Lingus (Cork [Bắt đầu từ tháng 3 năm 2007], Dublin)
 Air Atlanta (Orlando-Sanford, Sharm-El-Sheik, Tenerife)
 Air Baltic (Riga)
 Air Canada (Toronto-Pearson) - Tạm ngưng
 Air Scotland (operated by Greece Airways) (Alicante, Barcelona, Girona, Lanzarote, Las Palmas, Malaga, Palma de Mallorca)
 Air Transat (Calgary, Toronto-Pearson, Vancouver)
 Aurigny Air Services (Guernsey)
 Austrian Airlines (Innsbruck)
 Aviajet (Faro, Kefallinia, Naples, Palma, Reus, Zakynthos)
 BH Air (Burgas, Plovdiv, Sofia, Varna)
 Channel Express (Alicante, Malaga)
 City Airline (Gothenburg)
 Cyprus Airways (Larnaca, Paphos)
 Etihad Airways (Abu Dhabi)
 Eurocypria (Heraklion, Larnaca, Paphos)
 EuroManx (Isle Of Man)
 European Aviation Air Charter (Brescia, Lourdes-Tarbes)
 Flybe (Belfast-City, Brest [Từ tháng 3 năm 2007], Exeter, Glasgow Int [Từ tháng 3 năm 2007], Norwich, Rennes [Từ tháng 3 năm 2007], Southampton)
 Fly Gibraltar (Gibraltar)
 Flyjet (Arrecife, Corfu, Dalaman, Heraklion, Larnaca, Las Palmas, Ovda, Paphos, Rhodes, Sharm-El-Sheik, Tenerife, Thessalonika)
 Futura (Alicante, Arrecife, Dalaman, Ibiza, Larnaca, Las Palmas, Mahon, Palma, Reus, Tenerife)
 Greece Airways (Alicante, Barcelona, Gerona, Malaga, Palma)
 Icelandair (Reykjavik)
 Jet2.com (Alicante, Amsterdam, Barcelona, Berlin-Schönefeld [starts ngày 25 tháng 3 năm 2007], Budapest, Chambery, Faro, Geneva, Ibiza, London-Gatwick, Malaga, Milan-Bergamo, Murcia, Nice, Palma, Paris Charles-De-Gaulle, Pisa, Prague, Rome-Fiumicino, Tenerife-South, Toulouse, Valencia, Venice Marco Polo)
 Kıbrıs Türk Hava Yolları (Dalaman)
 Libyan Airways (Tripoli)
 LOT Polish Airlines (Warsaw)
 Lufthansa (Dusseldorf, Frankfurt, Hamburg, Munich)
 Luxair (Dublin, Luxembourg)
 MyTravel (Agadir, Alicante, Almeria, Antalya, Arrecife, Bergamo, Bodrum, Bucharest-Otopeni, Burgas, Cancun, Corfu, Dalaman, Djerba, Faro, Fuerteventura, Gerona, Goa, Grenoble, Heraklion, Hurghada, Ibiza, Kalamata, Kefallinia, Kos, La romana, Larnaca, Las Palmas, Las Vegas, Luxor, Mahon, Malaga, Malta, Monastir, Montego Bay, Naples, Orlando-Sanford, Palma, Paphos, Puerto Plata, Reus, Rhodes, Rimini, Salvador- Dois De Julho, Salzburg, Sharm-El-Sheik, Tenerife, Toronto-Pearson, Turin, Vancouver, Varadero, Zakynthos)
 Norwegian Air Shuttle (Bergen)
 Nouvelair (Djerba)
 PrivatAir (Istanbul-Atatürk)
 Ryanair (Dublin, Shannon)
 Scandinavian Airlines (Copenhagen, Stockholm-Arlanda)
 SAS Braathens (Oslo)
 Swiss International Air Lines (Basel/Mulhouse, Zürich)
 Thomas Cook Airlines Alicante, Almeria, Antalya, Arrecife, Banjul, Barbados, Bodrum, Burgas, Calgary, Cancun, Catania, Cayo Coco, Corfu, Dalaman, Faro, Fuerteventura, Fuchal, Gerona, Heraklion, Hurghada, Ibiza, Innsbruck, Izmir, Jerez, Kefallinia, Kos, Larnaca, Las Palmas, Lyon, Mahon, Malaga, Malta, Monastir, Montreal, Orlando-Sanford, Palma, Paphos, Preveza, Puerto Plata, Reus, Rohdes, Rovaniemi, Salzburg, Sharm-El-Sheik, Skiathos, Sofia, Split, Tenerife, Thessalonika, Toronto-Pearson, Toulouse, Turin, Vancouver, Verona, Zakynthos)
 TUIfly (Cologne-Bonn, Hanover, Stuttgart, Venice)
 Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)

Nhà ga hành khách quốc tế (Terminal) 2

Terminal 2, được mở cửa năm 1993, được sử dụng bởi các hãng đường dài và thuê bao. Nhà ga có 15 cửa, 14 có ống lồng. Nhà ga đang được nâng cấp để tăng công suất hiện có là 7,5 triệu lên hơn nữa.

 Adria Airways (Ljubljana) [Resumes summer 2007]
 Air Europa (Arrecife, Paris-Charles de Gaulle, Tenerife)
 Air France (Paris-Charles de Gaulle)
 Air Malta (Malta)
 Astraeus (Agadir, Banjul-Yundum, Brescia, Calvi, Chambery, Dalaman, Innsbruck, Izmir, Kefallinia, Kos, Lourdes-Tarbes, Lyon, Olbia, Palma de Mallorca, Paphos, Pula, Sal, Salzburg, Sharm-El-Sheik, Skiathos, Taba, Tenerife-South, Varna, Verona, Zakynthos)
 Atlasjet (Istanbul-Atatürk)
 Belavia (Minsk)
 Biman Bangladesh Airlines (Dhaka, Jeddah, Rome-Fiumicino)
 BritishJet (Malta)
 Bulgaria Air (Sofia, Varna)
 Croatia Airlines (Dubrovnik, Pula, Split) [seasonal]
 Czech Airlines (Prague)
 Delta Air Lines (Atlanta, New York-JFK)
 Emirates (Dubai)
 Flyglobespan (Calgary [bắt đầu tháng Năm], Cape Town, Johannesburg [bắt đầu 2/11], Toronto-Hamilton, Vancouver [Starts May])
 Free Bird Airlines (Dalaman)
 KLM Royal Dutch Airlines (Amsterdam)
 LTE International Airways (Arrecife, Palma, Tenerife-South)
 Luxor Air (Sharm-El-Sheik)
 Mahan Air (Tehran-Imam Khomeini)
 Onur Air (Antalya, Bodrum, Dalaman, Ercan)
 Pakistan International Airlines (Chicago-O'Hare, Houston-Intercontinental, Islamabad, Karachi, Lahore, New York-JFK)
 Pegasus Airlines (Bodrum, Dalaman)
 Qatar Airways (Doha)
 Singapore Airlines (Singapore)
 Syrian Arab Airlines (Damascus)
 Thomsonfly (Agadir, Alicante, Antalya, Arrecife, Barbados, Bodrum, Bourgas, Cancun, Chania, Corfu, Dalaman, Dubrovnik, Fort Lauderdale, Faro, Figari, Fuerteventura, Funchal, Geneva, Gerona, Heraklion, Hurghada, Ibiza, Kavala, Kefallinia, Larnaca, Las Palmas, Lisbon [bắt đầu tháng 5 năm 2007], Luxor, Lyon, Mahon, Malaga, Malta, Monastir, Montego Bay, Naples, Orlando-Sanford, Palma, Paphos, Pisa, Puerto Plata, Pula, Punta Cana, Reus, Rhodes, Rovaniemi,Saint Lucia, Salzburg, Samos, Santorini, Sharm-El-Sheik, Skiathos, Sofia, Taba, Tenerife-North, Tenerife-South, Thessaloniki, Toulouse, Turin, Varadero, Varna, Venice, Verona, Zakynthos)
 Viking Airlines (Heraklion, Ivalo, Kuusamo)
 Virgin Atlantic Airways (Barbados, Orlando, St Lucia)
 Zoom Airlines (Calgary, Toronto-Pearson, Vancouver)

Nhà ga (Terminal) 3
Terminal 3 trước đây được gọi là Nhà ga 1 nội địa và được khánh thành bởi Diana, Công nương xứ Wales quá cố trước khi được sửa chữa và đổi tên. Nhà ga này có 18 cổng, 14 cổng có ống lồng lên máy bay. Hiện nay, nhà ga này đang được nâng cấp để tăng công suất hiện có là 5 triệu khách/năm lên nữa.
 Air Southwest (Cardiff, Newquay, Plymouth, Bristol)
 American Airlines (Boston [seasonal], Chicago-O'Hare)
 bmibaby (Alicante, Belfast, Bordeaux, Cork, Geneva, Knock, Jersey, Malaga, Newquay, Palma de Mallorca, Perpignan, Prague)
 British Airways (London-Gatwick, London-Heathrow, New York-JFK)
 BA Connect (Aberdeen, Belfast-City, Berlin-Tegel, Brussels, Düsseldorf, Edinburgh, Frankfurt, Geneva, Glasgow, Hanover, Isle of Man, Jersey, Lyon, Madrid, Milan-Malpensa, Paris-Charles de Gaulle, Salzburg, Southampton, Vienna) [All to be taken over in early 2007 by Flybe]
 British Airways operated by GB Airways (Arrecife, Heraklion, Malta, Paphos, Salzburg, Tenerife -South)
 British Airways operated by Sun Air of Scandinavia (Billund)
 Eastern Airways (Inverness)
 Finnair (Helsinki)
 SN Brussels Airlines (Brussels)

Các hãng hàng hóa
 Cathay Pacific
 China Airlines Cargo
 Dragonair

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 Guardian Article: Eco-warriors win propaganda battle
 Guardian Article: Sell-out claim as trust agrees to fell trees
 AirportWatch
 Manchester Airport Consultative Committee

Sân bay Anh
Manchester


title: Heriades bouyssoui

text:
Heriades bouyssoui là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1903


title: Santes

text:
Santes là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 7,57 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 4974 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 26 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Giáo hoàng Piô III

text:
Piô III (Latinh: Pius III) là vị giáo hoàng thứ 215 của giáo hội công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1503 và ở ngôi Giáo hoàng trong 27 ngày.

Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 22 tháng 9 năm 1503, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 8 tháng 10 năm 1503 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 18 tháng 10 năm 1503.

Bầu cử
Pius III sinh tại Siena ngày 29 tháng 5 năm 1439 với tên thật là Francesco Todeschini Piccolomini. Sau khi Alexander VI qua đời đột ngột vào ngày 18 tháng 8 năm 1503.

Ngày 16 tháng 9, mở ra các cuộc thảo luận của mật tuyển viện để bầu người kế vị. Có 3 ứng cử viên đối nghịch nhau: Hồng y Georges d’Amboise (1460 – 1510) bộ trưởng của Louis XII, Hồng y Francesco Piccolomini được César Borgia ủng hộ và Hồng y Julien della Rovere, tức Giáo hoàng Giuliô II tương lai.

Để tránh những cuộc bàn cãi lâu dài, các hồng y đã đồng ý với nhau ngay ngày 22 tháng 9 bầu hồng y Francesco Piccolomini cháu gọi đức Pio II bằng cậu lên ngôi Giáo hoàng. Ông lấy hiệu là Pio III để kỷ niệm cậu của mình. Là một trong những người chống đối Đức Alexander VI, ông đã từ chối bán phiếu biều của mình cho Đức Alexander VI.

Khi được mật nghị hồng y bầu chọn làm Giáo hoàng thì ông đã về già và bệnh tật. Mặc dù đã mấy lần từ chối nhưng Hồng y đoàn vẫn không đồng ý. Vì sức khoẻ yếu kém, ông chỉ chấp nhận kết quả bầu cử sau nhiều lần được thuyết phục. Chứng đau khớp bắt ông phải ngồi trong khi cử hành lễ tấn phong.

Giáo hoàng
Ngay sau khi được bầu, ông tuyên bố muốn làm một vị Giáo hoàng của hòa bình. Ông ước mong canh tân tổng quát Giáo hội và bình định toàn bộ Tây phương nhưng ông đã qua đời ngày 18 tháng 10 năm 1503. Triều đại của ông chỉ kéo dài 10 ngày.
Cuốn lịch sử giáo hội, Bùi Đức Sinh cho rằng triều đại của ông kéo dài 26 ngày. Ông được mai táng ở vương cung thánh đường thánh Phêrô và rồi hài cốt của ông được chuyển đến nhà thờ San Andrea Valle, bên cạnh hài cốt của Piô II.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

P
Sinh năm 1439
Mất năm 1503
Giáo hoàng người Ý


title: Acrocercops praesecta

text:
Acrocercops praesecta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Fiji. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1922. Ấu trùng ăn Ipomoea batatas và Merremia peltata.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Andoins

text:
Andoins là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 342 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Tirpitz (thiết giáp hạm Đức)

text:
Tirpitz là tàu chiến thứ hai của lớp thiết giáp hạm Bismarck được đóng cho Hải quân Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó được đặt tên theo đô đốc Alfred von Tirpitz, kiến trúc sư của Hải quân Đế chế Đức. Được đặt lườn tại tại Kriegsmarinewerft, Wilhelmshaven vào tháng 11 năm 1936 và được hạ thủy vào tháng 4 năm 1939. Nó bắt đầu hoạt động vào tháng 2 năm 1941. Giống như người chị em của mình, thiết giáp hạm Bismarck, Tirpitz được trang bị tám hải pháo SK C/34 cỡ nòng 38 cm (15 inch). Về sau, nó được đại tu hệ thống phòng không (thay các pháo phòng không SK C/30 cỡ nòng 37mm nạp đạn bằng tay sang các ụ pháo tự động Flakvierling 38 (chúng gồm 4 khẩu pháo tự động Flak 38 cỡ nòng 20mm ghép lại với nhau), mặc dù tầm bắn của các ụ Flakvierling 38 kém hơn SK C/30) và lắp thêm 8 ống phóng ngư lôi dùng loại ngư lôi G7a cỡ 21 inch (533mm), mặc dù dàn pháo chính của Tirpitz cũng đã đủ khiến cho các tàu Anh ngán ngẩm khi phải đối phó với nó.

Sau khi hoàn thành thử nghiệm trên biển vào đầu năm 1941, Tirpitz phục vụ như là một soái hạm của Hạm đội Baltic Đức, được dự định để ngăn chặn Hạm đội Baltic của Liên Xô. Vào đầu năm 1942 con tàu khởi hành đi Na Uy để hành động răn đe với quân Đồng Minh. Trong khi đóng tại Na Uy, Tirpitz cũng có thể dùng để ngăn chặn các đoàn tàu Liên Xô, nhưng cả hai sứ mệnh trên không hề được thực hiện. Tirpitz bị 32 chiếc máy bay ném bom hạng nặng Avro Lancaster tấn công bằng 29 quả bom Tallboy (mỗi quả nặng 5,4 tấn) trong chiến dịch Catechism (Operation Catechism) diễn ra vào ngày 12 tháng 11 năm 1944. Tirpitz bị trúng trực diện 2 quả Tallboy nhưng một quả không phát nổ và 1 quả khác suýt rơi trượt khỏi tàu. Vào lúc 9h58' sáng ngày hôm đó, một tiếng nổ lớn vang lên từ tháp pháo Caesar của con tàu. Phần mái bảo vệ và ray quay của tháp pháo này bị hất tung lên trên không. 971 thủy thủ Đức thiệt mạng, bao gồm cả thuyền trưởng Robert Weber. Xác tàu của Tirpitz được vớt lên và đem rã thành từng phần để bán sắt vụn sau cuộc chiến.

Thiết kế và chế tạo

Tirpitz được coi là thế phẩm của Schleswig-Holstein, như là một sự thay thế cho chiếc Dreadnought trước đó, với một Hợp đồng tên là "G". Kriegsmarinewerft ở Wilhelmshaven đã được trao hợp đồng, nơi lườn tàu được đặt ngày 20 tháng 10 năm 1936, nó ra mắt vào ngày 1 tháng 4 năm 1939, trong buổi lễ ra mắt, nó được con gái của Đô đốc Alfred von Tirpitz đặt tên theo tên cha mình. Adolf von Trotha, một đô đốc cũ của Hải quân Đế chế đã nhận lời mời của Adolf Hitler đến dự buổi ra mắt của con tàu. Máy bay ném bom Anh liên tục không kích vào các cảng Đức, và lại không hề không kích  Tirpitz, nhưng các cuộc tấn công vào các công trình xây dựng lại diễn ra chậm. Tirpitz được đưa vào đội tàu để thực hiện cuộc thử nghiệm ngày 25 tháng 2, được tiến hành ở biển Baltic.

Trọng tải choán nước tiêu chuẩn của Tirpitz là  và  khi đầy tải, với chiều dài , bề ngang là   được trang bị ba tuabin hơi nước, với tổng cộng  và với một tốc độ tối đa  tại các lần thử nghiệm tốc độ . Số thủy thủ đoàn tiêu chuẩn của Tirpitz là 103 sĩ quan và 1.962 lính nhập ngũ, mặc dù trong chiến tranh con số này này đã tăng lên đến 108 và 2.500 người.

Chú thích

Trích dẫn

Tham khảo

 Brown, David (1977). Tirpitz: the floating fortress. Naval Institute Press. ISBN 978-0-85368-341-4

 Die Wehrmachtberichte 1939–1945 Band 2, 1. Januar 1942 bis 31. Dezember 1943 (in German). München: Deutscher Taschenbuch Verlag GmbH & Co. KG, 1985. ISBN 3-423-05944-3.
 Die Wehrmachtberichte 1939–1945 Band 3, 1. Januar 1944 bis 9. Mai 1945 (in German). München: Deutscher Taschenbuch Verlag GmbH & Co. KG, 1985. ISBN 3-423-05944-3.

Lớp thiết giáp hạm Bismarck
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến II
Thiết giáp hạm của Đức


title: Bão Kong-rey (2007)

text:
Bão Kong-rey (ký hiệu quốc tế: 0701, ký hiệu JTWC: 01W) là cơn bão tương đối mạnh gây ảnh hưởng đến Guam và quần đảo Bắc Mariana vào đầu tháng 4 năm 2007.

Lịch sử khí tượng
Ngày 26 tháng 3,Trung tâm Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ(JTWC) đã xác định một khu vực áp thấp rộng lớn ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Nó di chuyển theo hướng tây-tây bắc trong nhiều ngày và dần hình thành cấu tạo. Theo Cục Khí tượng Nhật Bản, nó đã trở thành một áp thấp nhiệt đới vào ngày 30 tháng 3. Ngày tiếp theo, Trung tâm Cảnh báo Bão chung đã phát đi một Cảnh báo sự hình thành khí xoáy thuận nhiệt đới do việc sự củng cố gia tăng của sự lưu thông hệ thống lưu mức thấp của hệ thống. JTWC đã phát hành cảnh báo đầu tiên về áp thấp nhiệt đới 01W cuối buổi tối hôm đó (giờ địa phương). Do nó tiếp tục lớn mạnh lên, JTWC đã nâng cấp nó lên thành một cơn bão nhiệt đới, cơn bão đầu tiên trong mùa bão. JMA là cơ quan tiếp theo, và đặt tên cho hệ thống này là Kong-rey. Tên gọi này do Cambodia cung cấp, là tên một nhân vật trong truyền thuyết Khmer, cũng là tên một ngọn núi.

Kong-rey đã tiếp tục tổ hợp và đã tăng cường thành một cơn bão nhiệt đới sáng hôm sau theo giờ địa phương. JTWC đã nâng cấp nó lên thành một cơn bão vào ngày 2 tháng 4. Khi hệ thống này đi về hướng quần đảo Bắc Mariana, văn phòng Cục Thời tiết Quốc gia ở Guam đã ghi nhận các cơn gió gây hại đã không đổ bộ vào đảo. Ở một số nơi khác trên đảo Marianas, người ta đã chuẩn bị mọi thứ và các chuyến bay bị hủy để đề phòng cơn bão. Kong-rey đã đi qua đảo sáng sớm ngày 3 tháng 4 giờ địa phương. JMA đã nâng cấp nó lên thành một cơn bão mạnh vào chiều hôm đó khi nó phát triển một tâm. Nó đã mạnh lên chút ít trước khi gặp phong thiết (wind shear) và nhiệt độ bề mặt biển lạnh hơn và đã bị hạ cấp thành một cơn bão nhiệt đới mạnh vào ngày 4 tháng 4. Khi Kong-rey đi về phía đông bắc, nó bắt đầu trải qua môkt giai đoạn chuyển tiếp ngoại nhiệt đới sáng sớm ngày 5 tháng 4 và JTWC đã ban hành cảnh báo cuối cùng. JMA đã phát hành cảnh báo cuối cùng của mình vào sáng ngày 6 tháng 4 sau khi bão đã hoàn toàn chuyển tiếp ngoại nhiệt đới. Không có trường hợp thiệt hại hay tử vong nào được ghi nhận.

Xem thêm

 Bão Hagibis (2007)
 Bão Pabuk (2019)
 Bão Molave (2020)

Tham khảo