title: Jorge Rafael Videla

text:
Jorge Rafael Videla (2 tháng 8 năm 1925  – 17 tháng 5 năm 2013) là Tổng thống de facto của Argentina giai đoạn 1976 – 1981. Ông lên nắm quyền sau một cuộc đảo chính lật đổ Isabel Martínez de Perón. Sau sự trở lại của một chính phủ dân chủ đại diện, ông đã bị truy cứu về tội vi phạm nhân quyền và tội ác chống nhân loại quy mô lớn đã diễn ra dưới sự cai trị của ông, kể cả vụ bắt cóc hoặc sự mất tích cưỡng bức, tra tấn và giết người tràn lan đối với các nhà hoạt động, các đối thủ chính trị (hoặc thực sự, hoặc bị nghi ngờ hoặc bị cáo buộc) cũng như gia đình của họ, tại trại tập trung bí mật. Các cáo buộc cũng bao gồm các hành vi đánh cắp những đứa trẻ sinh ra trong thời gian mẹ chúng bị giam cầm tại các trung tâm giam giữ bất hợp pháp. Ông đã bị quản thúc tại gia cho đến ngày 10 tháng 10 năm 2008, khi ông đã được chuyển đến một nhà tù quân sự. Ngày 5 tháng 7 năm 2010, Videla đã hoàn toàn nhận trách nhiệm cho hành vi của quân đội trong thời gian cai trị của ông. "Tôi nhận trách nhiệm là quan chức quân sự cao nhất trong cuộc chiến nội bộ. Cấp dưới của tôi hành động theo lệnh của tôi," ông nói với một tòa án Argentina. Vào ngày 22 tháng 12 năm 2010, Videla đã bị kết án chung thân thụ án trong nhà tù dân sự về tội gây ra cái chết của 31 tù nhân sau cuộc đảo chính của đảo chính.

Tham khảo

Sinh năm 1925
Tổng thống Argentina
Mất năm 2013


title: Lasioglossum connexum

text:
Lasioglossum connexum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1872


title: Quận Stark, Ohio

text:
Quận Stark là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Ohio.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Tomino

text:
Tomino  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 5,8 km², dân số năm 1999 là 186 người. Khu vực này có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Quận Bastrop, Texas

text:
Quận Bastrop (tiếng Anh: Bastrop County') là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Bastrop.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Castelnaud-la-Chapelle

text:
Castelnaud-la-Chapelle (trong tiếng Occitan Castèlnau e la Capèla) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 20,88 km2, dân số năm 2007 là 461 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 71 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Castelnaud-la-Chapelle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Castelnaud-la-Chapelle


title: 5232 Jordaens

text:
5232 Jordaens (1988 PR1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 8 năm 1988 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Haute-Provence.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5232 Jordaens

Thiên thể phát hiện năm 1988
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nyctiophylax africanus

text:
Nyctiophylax africanus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Nyctiophylax


title: Éguilly

text:
Éguilly  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Éguilly nằm ở khu vực có độ cao trung bình 353 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Hip hop

text:
Nhạc hip hop, bao gồm cả nhạc rap, là một thể loại âm nhạc và trào lưu văn hóa xuất hiện từ thập niên 1970 tại quận Bronx, New York. Nền văn hóa này xuất thân và phát triển ở những khu ghetto (thường là những nơi ở tập trung của những người nghèo, người da màu, nơi thường gắn liền với nhiều tệ nạn xã hội và băng đảng).

Lịch sử hình thành
Vào thập niên 1970, tức 10 năm trước khi được cả thế giới công nhận, dòng nhạc hip hop là sự ca tụng cuộc sống đã từ từ phát triển các nguyên tố của nó để rồi hình thành một hoạt động văn hóa. Nhờ vào nguồn năng lượng và động lực của nó mà hip hop đã trở thành chiếc "chìa khoá" của sự nâng cao và cải cách như một công trình trị giá hàng tỷ đô la.

Nguồn gốc cụm từ Hip hop
Hai từ "hip hop" có nguồn gốc từ đâu và ai sẽ đứng ra chịu trách nhiệm nếu có sự nhầm lẫn khi nói rằng hai từ đó có nguồn từ Afrika Bambaataa? Khi Bambaataa tổ chức những buổi tiệc tùng, Bam cảm thấy thích tạo ra tên chủ đạo cho những buổi tiệc đó thêm phần thú vị. Một trong những tên chủ đạo mà Bam đã đặt là "The Hip Hop Beeny Bop". Một số người đã dùng nó để làm ứng tấu vì cụm từ "Benny Bop". Và những buổi tiệc sau đó, Starski (một MC hợp tác với Bam) thường mở đầu buổi tiệc bằng những khúc ứng tấu. Starski đã nói câu đại loại như "Welcome to the Hip Hop Beeny Bop! That's right yall, Hip Hop till you don't stop". Vậy thì không còn nghi ngờ gì khi ta gọi MC Starski là người khởi nguồn của hai từ "hip hop". Mặt khác, ta cũng không sai khi nói Africa Bambaataa là người khởi đầu cho hip hop.

Bambaataa khởi nghiệp DJ khi còn rất trẻ, cũng như việc Bam đã tổ chức rất nhiều buổi ăn chơi nhảy múa (xõa) tại South Bronx. Bambaataa. Bam bắt đầu làm việc như một DJ (Bam dùng máy quay đĩa loại nhỏ) vào năm 1970 tại nơi mà người ta gọi là "The Old Center in Bronx River Houses". Đồng thời, Bam cũng làm việc chung với Kool DJ Herc, Tyrone và MC là JoJo, Lovebug Starski, Disco King Mario và Tex DJ Hollywood suốt nhiều năm trước khi có văn hóa hip hop.

Quá trình hình thành

Chiến tranh và mâu thuẫn trong giới hip hop

Trong giới hip hop, chuyện hai người đụng độ, xích mích với nhau là chuyện thường gặp. Rapper này "diss" rapper kia một câu, rapper kia trả lời lại một câu, chuyện nhỏ thành chuyện to. Hoặc một rapper nào cảm thấy không đồng ý với rapper kia cũng lại nhắc lên trên lời nhạc. Và chiến tranh giữa các rapper lại bùng nổ.

Điển hình là cuộc chiến giữa Bờ Đông và Bờ Tây (East Coast và West Coast), nơi những sự đụng độ đã ra khỏi ranh giới âm nhạc. Đó cũng là nơi mà hai rapper nổi tiếng và có ảnh hưởng lớn trong giới hip hop đã bị ám sát, đó là East Coast's The Notorious B.I.G - Christopher Wallace - còn gọi là Biggie Smalls hay Biggie và West Coast's 2Pac - Tupac Shakur - hay Makaveli.

Trước màn ra mắt kinh điển "The Chronic" của Dr.Dre năm 1992, tuy hip hop bờ Tây đã khá phát triển với sự ra đời của Gangsta Rap, tiêu biểu là nhóm rap đứng thứ 83 trong 100 nghệ sĩ của mọi thời đại - tạp chí Rolling Stone - là N.W.A và sự nổi lên của các rapper miền Tây như Too $hort, Ice-T, Eazy E, Ice Cube (Fat Joe đã nêu tên trong My FoFo diss 50Cent)... Vì vậy người ta nói Gangsta Rap xuất xứ, khởi nguồn từ bờ Tây và những rapper đến từ miền Tây nước Mỹ và cả những rapper chơi Gangsta Rap thực thụ trên khắp thế giới thường hay giơ bàn tay hình chữ W như một sự biểu trưng đặc thù. Nhưng chiếm lĩnh loa đài vẫn là hip hop bờ Đông. Tuy nhiên, các nghệ sĩ miền Tây kể trên đang ngày một thu hút sự chú ý của người nghe. Người ta cho rằng khởi đầu mâu thuẫn Đông-Tây (EastSide-Westside) bắt đầu vào năm 1991 khi rapper miền Đông Tim Dog ra đĩa đơn "Fuck Compton" hướng vào N.W.A và các nghệ sĩ Compton khác, bao gồm cả DJ Quik. Tuy N.W.A không chính thức có phản ứng gì, nhưng rapper từ Long Beach là Snoop Dogg đã có lời đáp trả trong bài "Fuck With Dre Day" cùng Dr.Dre. Năm 1992, dưới nhãn hiệu Death Row của mình và Suge Knight, Dre ra mắt "The Chronic", khai sinh dòng nhạc hip hop mới là G-Funk - Gangsta Funk - thì hip hop Bờ Tây mới chính thức trở thành một đối thủ của Bờ Đông với sự phát triển thành công cực nhanh của Death Row Records. Thành công đó càng lớn với màn ra mắt G-Funk kinh điển "Doggystyle" của Snoop Doggy Dogg năm 1993. Nhạc hip hop Bờ Tây hoàn toàn chiếm lĩnh các phương tiện truyền thông, đặc biệt với rapper huyền thoại 2Pac - người có những bài hát nói lên thực trạng xã hội, tình trạng phân biệt chủng tộc và đả kích các nhà cầm quyền.

Death Row với Bad Boy: Suge Knight với Puff Daddy
Năm 1993, Sean "Puff Daddy" Combs - bây giờ chính là P.Diddy - thành lập hãng đĩa Bad Boy Records, giới thiệu gương mặt mới chính là The Notorious B.I.G huyền thoại với bài ra mắt "Ready To Die" vô cùng thành công, tạo nên thế đối trọng với 2Pac của miền Tây. Năm 1995 tại lễ trao giải của Source, Suge Knight đã khích Puff Daddy với tuyên bố, đại ý rằng Death Row mới là nơi các tài năng "không muốn lo về việc nhà sản xuất lúc nào cũng cố xuất hiện trong video của mình" nên tìm đến. Căng thẳng lên cao khi bạn thân của Suge bị bắn chết, Suge buộc tội Puff Daddy có dính líu tới vụ án này. Cùng năm, Suge đã trả 1,4 triệu đô-la bảo lãnh và thu nhận 2Pac - người cáo buộc Biggie và Bad Boy Records biết mà không cảnh báo mình về vụ bị cướp và bắn ngày 30 tháng 11 năm 1994.

2Pac với The Notorious B.I.G (Biggie)
Sau vụ cướp và bắn kể trên, hai người bạn thân từ trung học 2Pac và Biggie đã đối đầu nhau. Cả hai cho ra một loạt ca khúc đả kích nhau, mở đầu là ca khúc được coi là bài hát đả kích hay nhất mọi thời đại - "Hit Em Up" của 2Pac hát cùng với Outlawz, Biggie đã đáp trả bằng "Who shot ya?" sau đó. Đỉnh điểm của cuộc đối đầu này là cái chết của 2Pac ngày 7 tháng 9 năm 1996 bởi một vụ xả súng bất ngờ vào Biggie ngày 9 tháng 3 năm 1997 trong một tình huống tương tự.

Các nghệ sĩ trung lập
Các nghệ sĩ này luôn cố gắng xoa dịu mâu thuẫn hai miền.
 Thứ nhất là Puff Daddy, tuy là trung tâm của sự đả kích của Pac và Suge nhưng Sean chỉ đáp trả bằng việc gọi các nghệ sĩ đối đầu là "những kẻ ghen ghét" với thành công của mình, trong khi không cho các nghệ sĩ của Bad Boy đáp trả trong các bài hát.
 Thứ hai là Dr.Dre. Dre luôn cố gắng hòa giải mâu thuẫn hai miền bằng việc hợp tác, hát cùng các nghệ sĩ miền Đông như Nas. Năm 1996, Dre cùng các nghệ sĩ miền Đông như KRS-One, RBX, B-Real, Nas ra bài hát chống cuộc xung đột này là "West Coast East Coast Killas".

Đối đầu kết thúc
Sau cái chết của hai huyền thoại 2Pac và The Notorious B.I.G, mâu thuẫn Bờ Đông - Bờ Tây coi như được hòa giải. Trước khi Pac chết, một số dấu hiệu bình thường hóa cũng đã xuất hiện, tiêu biểu là việc Nas và Pac đã gặp nhau sau buổi trao giải của MTV tại New York, Pac sẽ bỏ những lời xúc phạm Nas trong album sắp ra của mình nếu như Nas làm điều tương tự, không xúc phạm mình nữa.

Hậu mâu thuẫn
Cuộc đối đầu này là cuộc đối đầu lớn nhất trong lịch sử âm nhạc nói chung và trong giới âm nhạc hip hop nói riêng. Hậu quả là thế giới mất đi hai huyền thoại lớn. Sau khi Pac chết, các thành viên Death Row, đi đầu là Dre và Snoop Dogg, lần lượt bỏ công ty do mâu thuẫn trước đó. Suge Knight dính líu thêm vào vụ kiện của bà Afeni Shakur - mẹ của 2Pac - trong khi vẫn đang bị án treo, khiến Death Row chao đảo và cuối cùng sụp đổ. Nhạc hip hop Bờ Tây mất vị trí thống trị của mình và dần dần bị hip hop Bờ Đông áp đảo hoàn toàn, ít được nói đến nữa. Bad Boy Records tuy không chịu hậu quả lớn như Death Row nhưng cũng yếu thế đi nhiều.

Năm 1999, tại lễ trao giải MTV, mẹ của hai huyền thoại đã qua đời 2Pac và Biggie là bà Afeni Shakur và bà Voletta Wallace đã gặp gỡ, xóa bỏ mâu thuẫn giữa hai rapper khi sinh thời, đồng thời cùng hợp tác điều tra cái chết của hai rapper.

Vụ án về cái chết của 2Pac và The Notorious B.I.G cho đến nay vẫn chưa có lời giải.

Các nghệ sĩ liên quan trong cuộc đối đầu Đông-Tây
 Các nghệ sĩ miền Đông: The Notorious B.I.G, Junior M.A.F.I.A, Mobb Deep, Nas, Jay-Z, Chino XL, DMX, Masta Ace, Tim Dog, Common, Luke, Capone-N-Noreaga, De La Soul, Black Sheep, Ced-G, Kool Keith.
 Các nghệ sĩ miền Tây: 2Pac, Suge Knight (CEO của Death Row), Tha Outlawz, Kurupt, Tha Dogg Pound, Snoop Doggy Dogg, DJ Quik, Compton's Most Wanted, Ice Cube, Westside Connection, Tweedy Bird Loc.

Tại Việt Nam
Từ khi du nhập vào Việt Nam, những trận beef cũng có nhưng với quy mô nhỏ. Những trận đấu lớn có thể kể đến như:

Beef Nam Bắc 2013
Beef Nam Bắc 2018

Đọc thêm
 David Toop (1984/1991). Rap Attack II: African Rap To Global Hip Hop. New York. New York: Serpent's Tail. ISBN 1-85242-243-2.
 McLeod, Kembrew. Interview with Chuck D và Hank Shocklee. 2002. Stay Free Magazine.
 Corvino, Daniel and Livernoche, Shawn (2000). A Brief History of Rhyme and Bass: Growing Up With Hip Hop. Tinicum, PA: Xlibris Corporation/The Lightning Source, Inc. ISBN 1-4010-2851-9
 Chang, Jeff. "Can't Stop Won't Stop".
 Rose, Tricia (1994). "Black Noise". Middletown, Connecticut: Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6275-0
 Potter, Russell (1995) Spectacular Vernaculars: Hip-Hop and the Politics of Postmodernism. Albany: SUNY Press. ISBN 0-7914-2626-2
 Light, Alan (ed). (1999). The VIBE History of Hip-Hop. New York: Three Rivers Press. ISBN 0-609-80503-7
 George, Nelson (2000, rev. 2005). Hip-Hop America. New York: Penguin Books. ISBN 0-14-028022-7
 Fricke, Jim and Ahearn, Charlie (eds). (2002). Yes Yes Y'All: The Experience Music Project Oral History of Hip Hop's First Decade. New York: Da Capo Press. ISBN 0-306-81184-7
 Kitwana, Bakar (2004). The State of Hip-Hop Generation: how hip-hop's culture movement is evolving into political power. Truy cập 4 tháng 12 năm 2006. From Ohio Link Database

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cậu bé 2 tuổi siêu hip hop
 Can't Stop, Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation — By Jeff Chang
 The Monitor of Hip Hop Culture in Mainstream Media  — By DUB
 Rap: Striking Tales of Black Frustration and Pride Shake the Pop Mainstream — By Robert Hilburn
 Concepts In Hip Hop Music  - By HipHopPow
 When did Reggae become Rap? by D.George
 National Geographic Hip Hop Overview
 "In the Heart of Freedom, In Chains": 2007 City Journal article on Hip Hop and Black America

 HiphopArchive.prg

Bài cơ bản dài trung bình
Nhạc

Lịch sử văn hóa người Mỹ gốc Phi
Định dạng phát thanh
Biến tấu âm nhạc
Xu hướng thập niên 1990
Xu hướng thập niên 2000
Xu hướng thập niên 2010


title: Elathous brunnellus

text:
Elathous brunnellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Elathous


title: Nhị Lâm

text:
Nhị Lâm () là một trấn của huyện Chương Hóa, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Thời cổ, địa bàn Nhị Lâm là nơi sinh sống của thổ dân Babuza. Tổng diện tích của trấn là 92,8576 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 53.730 người thuộc 14.399 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 578,6 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Chương Hóa


title: Diên Bình, Nam Bình

text:
Diên Bình (chữ Hán giản thể: 延平区, âm Hán Việt: Diên Bình khu) là một quận của địa cấp thị Nam Bình, tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Duyên Bình có diện tích 2.660 km², dân số 490.000 người, mã số bưu chính 353000. Quận Duyên Bình được chia thành 6 nhai đạo, 13 trấn và 2 hương.
Nhai đạo biện sự xứ: Mai Sơn, Hoàng Đôn, Sài Vân, Tứ Hạc, Thủy Nam, Thủy Đông.
Trấn: Lai Đan, Chương Hồ, Hạ Đạo, Tây Cần, Hạp Dương, Đại Hoàng, Nam Sơn, Dương Hậu, Tháp Tiền, Vương Đài, Mang Đãng, Thái Bình, Lô Hạ.
Hương: Cự Khẩu, Xích Môn.

Tham khảo

Nam Bình
Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến


title: Bresegard bei Eldena

text:
Bresegard bei Eldena là một đô thị ở huyện of Ludwigslust, bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 10,92 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 là 241 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Eugnophomyia funebris

text:
Eugnophomyia funebris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Eugnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 1456

text:
Năm 1456 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1456


title: Dassault Mirage 5

text:
Dassault Mirage 5 là một mẫu máy bay cường kích do hãng Dassault Aviation của Pháp thiết kế chế tạo vào thập niên 1960, nó được sản xuất ở cả Pháp và một số quốc gia khác. Nó được bắt nguồn từ mẫu máy bay tiêm kích rất thành công của Dassault là Mirage III.

Thiết kế và phát triển

Phát triển ban đầu
Mirage 5 được phát triển từ một yêu cầu của Không quân Israel đối với Dassault. Do thời tiết ở vùng Trung Đông chủ yếu là gió và nắng, Israel đề nghị loại bỏ hệ thống điện tử hàng không, thông thường được đặt sau buồng lái từ tiêu chuẩn Mirage IIIE để giảm bớt giá thành và bảo dưỡng, và thay thế hệ thống điện tử bằng những thùng nhiên liệu cho các nhiệm vụ tấn công. Vào tháng 9-1966, Israel đã đặt chế tạo 50 chiếc máy bay mới.

Mirage 5

Chiếc Mirage 5 đầu tiên bay vào ngày 19 tháng 5-1967. Nó trông giống với Mirage III, ngoại trừ nó có phần mũi thon dài và phần thân máy bay được kéo dài thêm nửa mét, và người ta cho rằng Mirage 5 là mẫu máy bay thanh lịch nhất trong seri máy bay cánh tam giác Mirage. Một ống đo áp lực chất lỏng được chuyển từ đầu xuống phía dưới mũi máy bay trong phần lớn các phiên bản của Mirage 5.

Mirage 5 giữ lại hai khẩu súng DEFA của Mirage IIIE, nhưng thêm vào 2 gia treo vũ khí, nâng tổng số giá treo lên 7. Trọng tải vũ khí tối đa của Mirage 5 là 4.000 kg (8.800 lb). Những động cơ tên lửa SEPR dự phòng đã bị loại bỏ.

Do xuất hiện những căng thẳng trong khu vực Trung Đông dẫn đến tổng thống Pháp lúc đó là Charles de Gaulle đã áp đặt lệnh cấm vận đối với những chiếc Mirage 5 của Israel vào 3 tháng 6-1967, khiến những chiếc Mirage 5 không thể giao cho Israel. Những chiếc Mirage tiếp tục được xuất xưởng khỏi dây chuyền sản xuất, mặc dù nó đã bị cấm vận, vào đến năm 1968 lô máy bay cuối cùng đã được hoàn thành và Israel đã trả những khoản thanh toán cuối cùng.

Cuối năm 1969, Israel đã cho phép các phi công Pháp kiểm tra máy bay, và yêu cầu máy bay sẽ được chuyển đến Corse, về lý thuyết cho phép họ tiếp tục bay huấn luyện trong mùa đông. Chính phủ Pháp nghi ngờ khi Israel cũng thử giành những thùng nhiên liệu cho máy bay hoạt động tầm xa và dừng mọi di chuyển.

Israel cuối cùng đã từ bỏ thử để có máy bay và chấp nhận trả lại. Tuy nhiên sau đó, việc hợp tác với Pháp tiếp tục được nối lại bí mật, tránh những con mắt dàm ngó của công chúng và Israel đã có được 50 chiếc Mirage 5 từ Không quân Pháp (AdA), trong khi AdA đang giữ 50 chiếc Mirage 5 của Israel với tên gọi Mirage 5F. Máy bay được giao từ tháng 5-1971 đến tháng 2-1974 và máy bay được đánh giá cùng với các kỹ thuật viên của Israel. Israel tuyên bố chính thức đã chế tạo máy bay sau khi có được bản thiết kế hoàn thiện, máy bay được Israel đặt tên là Nesher.

Cũng như Mirage IIIE, Mirage 5 được giới thiệu cho nhiều khách hàng, với các phiên bản xuất khẩu khác nhau được trang bị với nhiều hệ thống điện tử khác nhau. Trong khi Mirage 5 ban đầu được định hướng trong vai trò máy bay cường kích hoạt động trong thời tiết tốt, với hệ thống điện tử phù hợp với nhiệm vụ chiến đấu. Trong khi hệ thống điện tử trên nên gọn và mạnh hơn, nó có thể tăng cường các năng lực cho Mirage 5, mặc dù khoang chứa hệ thống điện tử phía sau đã bị loại bỏ, bởi vậy trong nội bộ Dassault đã có một số khúc mắc và kết thúc là Mirage IIIE được phát minh lại.

Phiên bản trinh sát và hai chỗ của Mirage 5 cũng được xuất khẩu rộng rãi với tên gọi tương ứng Mirage 5R và Mirage 5D. Tuy nhiên, một số ít quan tâm về sự khác nhau giữa một chiếc Mirage III và một chiếc Mirage 5 nhanh chóng chỉ ra tên gọi này đơn giản chỉ để dùng cho mục đích tiếp thị. Không có đường phân cách rõ ràng giữa cấu hình của một phiên bản trinh sát hay huấn luyện của Mirage III và tương tự với Mirage 5, và thực tế chúng là một, và cũng giống nhau trong nhiều trường hợp.

Mirage 5 được bán cho Abu Dhabi, Bỉ, Colombia, Ai Cập, Gabon, Libya, Pakistan, Peru, Venezuela, và Zaire, với danh sách thông thường những tên gọi và biến đổi khác nhau trong trang bị. Máy bay của Bỉ được trang bị với phần lớn hệ thống điện tử hàng không của Mỹ, máy bay Ai Cập trang bị với hệ thống điện tử tấn công MS2 của Dassault-Dornier Alpha Jet.

Năm 1978 và 1980, Israek đã bán tổng cộng 35 chiếc Nesher và 4 chiếc Nesher huấn luyện (Nesher T) cho Argentina, ở Argentina chúng có tên gọi đầu tiên là Dagger và sau khi nâng cấp có tên gọi Finger. Người Argentina đã mất hai chiếc IIIEA và 11 chiếc Dagger trong Chiến tranh Falklands vào năm 1982, và Peru đã chuyển cho Argentian 5 chiếc Mirage 5 của mình để bày tỏ sự đoàn kết, những máy bay này có tên gọi là Mirage Mara.

Chile gọi một số chiếc Mirage 5 dưới tên gọi Mirage Elkan.

Tổng cộng có 582 chiếc Mirage 5 được chế tạo, bao gồm 51 chiếc Nesher của Israel.

Mirage 50

Động cơ Atar 09K-50 là một ý tưởng tốt, và đã dẫn đến phiên bản tiếp theo của Mirage là Mirage 50 trong thập niên 1970. Động cơ nâng cấp đã giúp Mirage 50 cất cánh và vận tốc leo cao tốt hơn so với những mẫu máy bay trước đó. Trong khi Mirage 50 cũng kết hợp những hệ thống điện tử hàng không mới, như hệ thống radar Cyrano IV, nó không tỏ ra thông dụng trong các đơn bán hàng, như loạt Mirage thế hệ đầu đã bắt đầu ngừng hoạt động.

Chile đã đặt mua một số máy bay Mirage 50, họ đã mua cả máy bay mới cũng như những chiếc Mirage 5 nâng cấp của không quân Pháp. Máy bay Chile sau đó được hiện đại hóa theo IAI Kfir tại ENAER Pantera. Pantera đã kết hợp những cánh mũi và các cải tiến khí động hoác khác, cũng như hệ thống điện tử hàng không tiên tiến. Những máy bay này có một cái mũi rộng để tạo không gian cho những hệ thống mới.

Năm 1990, Dassault nâng cấp một lô những chiếc Mirage IIIE và 5 của Venezuela thành tiêu chuẩn Mirage 50 đặc biệt, với tên gọi là Mirage 50M.

Chương trình Mirage 5 ROSE
Chương trình ROSE được giới thiệu bởi hãng SAGEM của Pháp nhằm nâng cấp những chiếc Mirage III & 5 cho không quân Pakistan (PAF). Đợt nâng cấp trải qua 3 giai đoạn - ROSE-I, ROSE-II, và ROSE-III. Khoảng 42 chiếc Mirage III sẽ trải quan giai đoạn nâng cấp ROSE I bao gồm thêm vào radar Grifo M - giúp máy bay của không quân Pakistan có khả năng không chiến ngoài tầm nhìn. Chương trình ROSE-II sẽ nâng cấp ít nhất 40 chiếc Mirage 5 của PAF với buồng lái số mới và hệ thống hồng ngoại tiên tiến, nó giúp máy bay có khả năng tấn công không đối đất sử dụng bom thông minh. Giai đoạn ROSE III sẽ là những phiên bản Mirage tiếp theo của ROSE II; PAF có 14 máy bay ROSE III trong biên chế.

Các phiên bản

 Mirage 5: Máy bay cường kích một chỗ không có radar.
 Mirage 5AD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Abu Dhabi, UAE.
 Mirage 5EAD: Phiên bản cường kích một chỗ có radar cho Abu Dhabi, UAE.
 Mirage 5BA: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Bỉ.
 Mirage 5COA: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Colombia.
 Mirage 5D: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Libya.
 Mirage 5DE: Phiên bản cường kích một chỗ có radar cho Libya.
 Mirage 5F: Phiên bản cường kích một chỗ cho Không quân Pháp.
 Mirage 5G: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Gabon.
 Mirage 5G-II: 2 máy bay nâng cấp cho Gabon.
 Mirage 5J: 50 chiếc do Israel đặt mua, nhưng sau đó chịu lệnh cấm vận bởi chính phủ Pháp. Chúng được giao cho không quân Pháp với tên gọi Mirage 5F.
 Mirage 5M: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Zaire.
 Mirage 5MA Elkan: Mirage 5BA nâng cấp cho Chile.
 Mirage 5P: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Peru.
 Mirage 5P Mara: Mirage 5P nâng cấp cho Argentina.
 Mirage 5P-3: Máy bay nâng cấp cho Peru.
 Mirage 5P-4: Máy bay nâng cấp cho Peru.
 Mirage 5PA: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Pakistan.
 Mirage 5PA-II: Máy bay nâng cấp cho Pakistan, trang bị radar Cyrano.
 Mirage 5PA-III: Máy bay nâng cấp cho Pakistan, trang bị radar Agave.
 Mirage 5SDE: Phiên bản tiêm kích-bom một chỗ trang bị radar cho Ai Cập.
 Mirage 5E-II: Máy bay nâng cấp cho Ai Cập.
 Mirage 5V: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5 cho Venezuela.
 Mirage 5R: Phiên bản trinh sát một chỗ.
 Mirage 5BR: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5R cho Bỉ.
 Mirage 5COR: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5R cho Colombia.
 Mirage 5DR: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5R cho Libya.
 Mirage 5RAD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5R cho Abu Dhabi, UAE.
 Mirage 5SDR: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5R cho Ai Cập.
 Mirage 5D: Phiên bản huấn luyện hai chỗ.

 Mirage 5BD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Bỉ.
 Mirage 5COD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Colombia.
 Mirage 5DAD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Abu Dhabi, UAE.
 Mirage 5DD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Libya.
 Mirage 5DG: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Gabon.
 Mirage 5DM: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Zaire.
 Mirage 5DP: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Peru.
 Mirage 5DP-IV: Máy bay nâng cấp cho Peru.
 Mirage 5DPA: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Pakistan.
 Mirage 5DPA-II: Máy bay nâng cấp cho Pakistan.
 Mirage 5MD Elkan: Mirage 5BD nâng cấp cho Chile.
 Mirage 5SDD: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Ai Cập.
 Mirage 5DV: Phiên bản xuất khẩu Mirage 5D cho Venezuela.
 Mirage 50: Phiên bản cường kích, tiêm kích-bom đa năng một chỗ.
 Mirage 50C; Phiên bản xuất khẩu Mirage 50 cho Chile.
 Mirage 50FC: 8 chiếc Mirage 5F trnag bị lại động cơ cho Chile.
 Mirage 50DC: Phiên bản huấn luyện 2 chỗ cho Chile.
 Mirage 50CN Pantera: Mirage 50C và 50FC nâng cấp cho Chile.
 Mirage 50EV: Mirage 5V nâng cấp cho Venezuela.
 Mirage 50DV: Mirage 5DV nâng cấp cho Venezuela.

Quốc gia sử dụng

 (Abu Dhabi)
 (từ Peru)
 (bán cho Chile)
 (ngừng hoạt động 2006-2007)

 (IAI Nesher)

 Zaire

Thông số kỹ thuật (Mirage IIIE)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 15 m (49 ft 3.5 in)
Sải cánh: 8.22 m (26 ft 11 in)
Chiều cao: 4.5 m (14 ft 9 in)
Diện tích cánh: 34.85 m² (375 ft²)
Trọng lượng rỗng: 7.050 kg (15.600 lb)
Trọng lượng cất cánh:
Trọng lượng cất cánh tối đa: 13.500 kg (29.700 lb)
Động cơ: 1× SNECMA Atar 09C

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: Mach 2.2 (2.350 km/h, 1.460 mph)
Tầm bay: 2.400 km (1.300 nm, 1.500 mi)
Trần bay: 17.000 m (56.000 ft)
Vận tốc lên cao: 83.3 m/s (16.400 ft/min)
Lực nâng của cánh: 387 kg/m² (79 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.46

Vũ khí
 2× pháo DEFA 552 30 mm (1.18 in) với 125 mỗi khẩu
 5 giá treo vũ khí với trọng lượng vũ khí đạt 4.000 kg (8.800 lb). Vũ khí đánh chặn trên không bao gồm
Tên lửa không đối không:
1x Matra R530
2x AIM-9 Sidewinder
Matra Magic R550Bom công dụng chung''', 19 tên lửa SNEB 68 mm
Một số phiên bản trang bị tên lửa chống hạm AM-39 Exocet, IIIE của không quân Pháp từ năm 1991 trang bị với bom hạt nhân AN-52.

Tham khảo

 War of Attrition, 1969-1970, ACIG, truy cập 13 tháng 10 năm 2006
 Dassault Mirage 5/Nesher in Service with the IDF/AF, ACIG, truy cập 13 tháng 10 năm 2006
 "The Designer of the B-1 Bomber's Airframe", Wing Magazine, Vol. 30/No 4, tháng 8 năm 2000, p. 48

 And on

Liên kết ngoài
 The Dassault Mirage III/5/50 Series from Greg Goebel's AIR VECTORS
 Mirage III/5/50 at FAS.org
 Mirage 5F Photo Gallery

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Dassault Mirage III
 IAI Nesher
 IAI Kfir
 Dassault Mirage 2000

Máy bay có tính năng tương đương
 F-5 Freedom Fighter
 Mikoyan-Gurevich MiG-21
 Sukhoi Su-9
 Sukhoi Su-11

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1950
Mirage 5
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh tam giác


title: Lenzkirch

text:
Lenzkirch là một đô thị in the rừng Đen. It lies trong huyện Breisgau-Hochschwarzwald bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Lenzkirch có diện tích 57,9 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 5002 người.

Các đô thị giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Titisee-Neustadt, Friedenweiler, Löffingen, Bonndorf, Schluchsee và Feldberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bản đồ Google với Lenzkirch
Trang mạng đô thị


title: Nemophora humilis

text:
Nemophora humilis là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Mozambique.

Chú thích

Tham khảo

Nemophora


title: Castanet, Aveyron

text:
Castanet  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Winterbach, Rems-Murr

text:
Winterbach là một thị xã ở huyện Rems-Murr thuộc bang Baden-Württemberg nước Đức. Đô thị này có diện tích 17,1 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 7837 người.

Tham khảo


title: Quận Sioux, North Dakota

text:
Quận Sioux là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Fort Yates. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 4153 người. Quận được lập bởi thống đốc bang lúc đó là Louis B. Hanna vào ngày 3 tháng 9 năm 1914 và được đặt tên theo người Sioux bản địa sinh sống ở khu vực bảo vệ. Chính quyền quận đã được tổ chức lần đầu vào ngày 12 tháng 9 năm 1914.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2922 km2, trong đó có 88 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1914
North Dakota 1914
Quận của North Dakota trên sông Missouri


title: Ampedus ursinus

text:
Ampedus ursinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Ngô Miễn Thiệu

text:
Ngô Miễn Thiệu (chữ Hán: 吳勉紹, 1498 hay 1499 - 1556), người xã Tam Sơn, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc (nay thuộc phường Tam Sơn, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh).

Các tài liệu sau đây đều thống nhất chép Ngô Miễn Thiệu sinh năm 1499: Các nhà khoa bảng Việt Nam, Ngô Đức Thọ Chủ biên, Nhà xuất bản Văn Học. Văn bia đề danh tiến sĩ Việt Nam, Viện Nghiển cứu Hán Nôm, Nhà xuất bản Giáo dục/2008 (Bia số 13/tr.156). Văn Miếu Bắc Ninh (Bia số 120(4), tr.694).
Ông đỗ trạng nguyên khoa Mậu Dần, niên hiệu Quang Thiệu thứ 3 (1518) đời Lê Chiêu Tông. Ông giữ các chức quan như Thượng thư Bộ Lại kiêm Đô ngự sử, Chưởng Hàn lâm viện sự, Nhập thị Kinh diên và tước Lý Khê bá. Sau ông làm quan với nhà Mạc, giữ các chức quan như Thượng thư Bộ Lễ, Đông các Đại học sĩ, Ngự sử đài Đô Ngự sử, Hàn lâm viện Thị thư và thăng Trình Khê hầu.

Trang Ngô Miễn Thiệu-vị trạng nguyên duy nhất của họ Ngô, sau 5,6 năm nay mà chỉ có vài thông tin chẳng mấy giá trị về nhân vật lịch sử này, thật là đáng tiếc. Chẳng rõ vướng mắc từ đâu. Phải chăng là từ thế thứ của Ngô Miễn Thiệu trong họ Ngô Tam Sơn?
Tất cả 5,6 bản phả của họ Ngô Tam Sơn sớm nhất là Bia đá dựng tại từ đường họ Ngô Đông Đồ (thuộc thôn Đoài xã Nam Hồng, huyện Đông Anh, Hà Nội  năm Giáp Dần thời Tự Đức (1854) – đã được VHN dập, biên dịch và giới thiệu trên tạp chí của Viện năm 1986, đến Đông Đồ Ngô gia phả ký do Ngô Trung Hòa soạn năm Giáp Ngọ, Thành Thái (1894) - được lưu giữ ở VHN mã số A.1487,vv thì Thủy tổ họ Ngô Tam Sơn là Ngô Hải Sơn sinh Thiền Nho, Thiền Nho sinh Quân Hiên, Quân Hiên sinh Ngô Luân và Ngô Thầm. Ngô Luân đỗ tiến sĩ năm Ất Mùi đời Hồng Đức (1475); còn Ngô Thầm sinh Ngô Miễn Thiệu. Họ Ngô Tam Sơn xác định Ngô Hải Sơn chính là Ngô Khế, nên ngày trước mộ chí ngôi mộ Thủy tổ họ Ngô Tam Sơn ở xứ Lưỡng Ban thôn Tam Sơn ghi rõ: Thanh Quốc công tổ mộ thần táng.
Thanh Quốc công Ngô Khê (1426-1514) là con trai thứ Dụ Vương Ngô Từ (ông ngoại vua Lê Thánh Tông) hiện mộ tại quê Động Bàng (Đồng Phang) xã Định Hòa huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa. Trong chuyến “Về nguồn” của 60 con cháu họ Ngô về Đồng Phang làm giỗ Đức Dụ Vương Ngô Từ (26/3/2016) có đến dâng hương tại mộ ngài. Như vậy, thủy tổ họ Ngô Tam Sơn (có mộ tại Tam Sơn) là con trai Ngô Khế chứ không phải Ngô Khế.
 Ngô Khế sinh năm 1426, Ngô Luân đỗ Tiến sĩ năm 1475-người mới 50 tuổi không thể có huyền tôn (cháu 4 đời) đỗ tiến sĩ được. Ngô Luân cũng không thể là tằng tôn (cháu 3 đời) Ngô Khế. Giả định (tuy không thực tế) 4 đời liền họ Ngô Tam Sơn khi lên 16 tuổi thế hệ trước sinh ra thế hệ kế tiếp thì tính ra được năm sinh tương đối của Ngô Luân là 1474 (1426 + 3x 16=1474). Thế thì, đến năm 1475, Ngô Luân mới lên 1 tuổi không thể đỗ tiến sĩ được. Điều đó, có nghĩa là Ngô Luân phải là cháu nội Ngô Khế mới đúng.
Tóm lại, từ Ngô Hải Sơn=Ngô Khế đến Ngô Luân thừa ra 1 đời đó là Thiền Nho, tức là thủy tổ họ Ngô Tam Sơn (người sinh sống và có mộ tại Tam Sơn) là Quân Hiên. Bản phả (dòng thứ) họ Ngô Tam Sơn do Ngô Hữu biên soạn năm Chính Hòa 12 (1691) chép Thủy tổ họ Ngô Tam Sơn là Ngô Quân Hiên.Ngô Hữu là lai tôn tức cháu 6 đời của Ngô Miễn Thiệu  Phả họ Ngô Tam Sơn (do ông Ngô Đình Uyển giữ) ghi chép rất chi tiết thời gia dầu vị Thủy tổ họ Ngô Tam Sơn khi lánh về đây đã tá túc một thời gian dài tại chùa Cảm Ứng trong thôn. Chùa Cảm Ứng thôn Tam Sơn là một ngôi chùa rất nỏi tiếng được xây dựng từ thời Lý Có thể vì vậy mà Ngô Quân Hiên có tên hiệu là Thiền Nho chăng?
Về Ngô Quân Hiên, Đỗ Trọng Vỹ trong Bắc Ninh dư địa chí biên soạn trong thời Tự Đức (1848-1883) cho biết: “Ngô Quân Hiên, người xã Tam Sơn, huyện Đông Ngàn làm quan nhà Lê không rõ đời nào đến Đô chỉ huy sứ, tặng Thái bảo, không rõ sự trạng”.

Ghi chú

Quan lại nhà Lê sơ
Quan lại nhà Mạc
Người Bắc Ninh


title: 19563 Brzezinska

text:
19563 Brzezinska (1999 JB124) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 5 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19563 Brzezinska

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Heptagrotis

text:
Heptagrotis từng là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. The only species, Heptagrotis phyllophora is now được gọi là Lycophotia phyllophora.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Heptagrotis at funet

Noctuinae


title: Hydroporus columbianus

text:
Hydroporus columbianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Drillia roseola

text:
Drillia roseola là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Drillia


title: Niederbergkirchen

text:
Niederbergkirchen là một đô thị thuộc huyện Mühldorf bang Bayern nước Đức

Tham khảo


title: 10034 Birlan

text:
10034 Birlan (1981 YG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 12 năm 1981 bởi Edward L. G. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell. Nó được đặt theo tên Mirel Birlan, một nhà thiên văn học ở Đài thiên văn Paris.

Liên kết ngoài
 Bibliographical link
 REMOTE OBSERVING
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10034 Birlan

Tham khảo
 Dictionary of Minor Planet Têns bởi L.D. Schmadel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Lasioglossum brunneiventre

text:
Lasioglossum brunneiventre là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1907


title: Tipula iliensis

text:
Tipula iliensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Pilsbryspira zebroides

text:
Pilsbryspira zebroides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pilsbryspira


title: Monmadalès

text:
Monmadalès là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.
Xã này có diện tích 5,04 km2, dân số năm 2004 là 68 người.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Monmadalès trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Monmadales


title: Carsan

text:
Carsan là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Carsan nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Lagnicourt-Marcel

text:
Lagnicourt-Marcel là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais ở vùng Hauts-de-France, Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC cemetery at Lagnicourt-Marcel
 Lagnicourt-Marcel on the Quid website

Lagnicourtmarcel


title: Phyllocnistis sciophanta

text:
Phyllocnistis sciophanta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, known from Peru. Nó được miêu tả bởi E. Meyrick năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Phyllocnistis
Động vật đặc hữu Peru


title: Saint-Marcel-d'Ardèche

text:
Saint-Marcel-d'Ardèche là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Saintmarceldardeche


title: Hylaeus anthracinus

text:
Hylaeus anthracinus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1853


title: Microsema

text:
Microsema là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Cóc khổng lồ châu Phi

text:
Cóc khổng lồ châu Phi hoặc Cóc Congo (danh pháp hai phần: Amietophrynus superciliaris) là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.

Phân bổ
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Gabon, Ghana, Nigeria, có thể cả Liberia, và có thể cả Sierra Leone.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, các đồn điền, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Tandy, M., Amiet, J.-L. & Rödel, M.-O. 2004. Bufo superciliaris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

S
S
Động vật được mô tả năm 1888
Động vật Tây Phi
Động vật lưỡng cư Cameroon


title: Combas

text:
Combas là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Combas nằm ở khu vực có độ cao trung bình 103 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Gard


title: Astatin

text:
Astatine là một nguyên tố hóa học phóng xạ có ký hiệu At và số nguyên tử 85. Đây là nguyên tố hiếm nhất xuất hiện tự nhiên trong lớp vỏ Trái Đất, chỉ tồn tại dưới dạng sản phẩm phân rã của các nguyên tố nặng khác nhau. Tất cả các đồng vị của astatine đều tồn tại trong thời gian ngắn; ổn định nhất là astatine-210, với chu kỳ bán rã là 8.1 giờ. Một mẫu tinh khiết của nguyên tố này chưa bao giờ được tạo ra, bởi vì bất kỳ mẫu vật lớn nào cũng sẽ bị bốc hơi ngay lập tức bởi sức nóng do phóng xạ của chính nó.

Các tính chất số lượng lớn của astatine không được biết đến với sự chắc chắn. Nhiều tính chất trong số chúng đã được ước tính dựa trên vị trí của nguyên tố trên bảng tuần hoàn là một chất tương tự nặng hơn của iod và là thành viên của các nguyên tố halogen (nhóm các nguyên tố bao gồm flo, clo, brom và iod). Astatin có khả năng có vẻ ngoài tối hoặc bóng và có thể là chất bán dẫn hoặc có thể là kim loại; nó có thể có điểm nóng chảy cao hơn iod. Về mặt hóa học, một số anion astatin được biết đến và hầu hết các hợp chất của nó giống với iod. Nó cũng cho thấy một số hành vi kim loại, bao gồm khả năng tạo thành một cation monatomic ổn định trong dung dịch nước (không giống như các halogen nhẹ hơn).

Tổng hợp đầu tiên của nguyên tố này là vào năm 1940 do Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie và Emilio G. Segrè thực hiện tại Đại học California, Berkeley, người đặt tên nó theo từ astatos Hy Lạp (α ςς), có nghĩa là "không ổn định". Bốn đồng vị của astatine sau đó đã được tìm thấy là có trong tự nhiên, mặc dù ít hơn một gram có mặt tại bất kỳ thời điểm nào trong lớp vỏ Trái Đất. Các đồng vị ổn định nhất astatine-210 và astatine-211 mà hữu ích về mặt y tế, đều không tồn tại trong tự nhiên; chúng chỉ có thể được sản xuất tổng hợp, thường bằng cách bắn phá bismuth-209 bằng các hạt alpha.

Lịch sử
Sự tồn tại của "eka-iodine (hay eka-iod)" đã được Mendeleev dự đoán. Astatin (theo tiếng Hy Lạp αστατος astatos, nghĩa là "không ổn định") được tổng hợp đầu tiên năm 1940 bởi Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie, và Emilio Segrè tại đại học California, Berkeley bằng cách bắn phá hạt nhân bismuth bởi các hạt alpha, và nó xuất hiện trong các dấu vết trong tự nhiên như một sản phẩm phân rã.

Khi các nguyên tố trong bảng tuần hoàn chưa được biết hết, một số nhà khoa học cố gắng tìm nguyên tố đứng sau iod trong bảng tuần hoàn trong nhóm halogen. Chất chưa biết được gọi là Eka-iodine trước khi nó được phát hiện do tên gọi của nguyên tố sẽ do người phát hiện đề xuất. Tuyên bố tìm ra nguyên tố này được đưa ra vào năm 1931 tại Viện Công nghệ Alabama (Alabama Polytechnic Institute - nay là Đại học Auburn) bởi Fred Allison và cộng sự, làm cho nguyên tố này được đặt tên là alabamine (Ab) trong vài năm. Phát hiện này sau đó được cho là phát hiện sai lầm. Các phát hiện sai lầm khác và các tên gọi sau đó là dakin, được đề xuất năm 1937 bởi nhà hóa học Rajendralal De làm việc ở Dhaka, Bangladesh (sau đó là British India); và mang tên helvetium bởi nhà hóa học Thụy Sĩ Walter Minder, khi ông thông báo về việc phát hiện ra nguyên tố thứ 85 năm 1940, và tên gọi của nguyên tố này được đổi thành anglohelvetium năm 1942.

Năm 1943, astatin được chính thức phát hiện ở dạng sản phẩm phân rã của quá trình phóng xạ tự nhiên, bởi hai nhà khoa học Berta Karlik và Traude Bernert.

Đặc điểm
Nguyên tố phóng xạ cao này được xác nhận bởi các khối phổ kế là có tính chất hóa học giống các halogen khác, đặc biệt là iod, mặc dù astatin được xem là có tính phi kim mạnh hơn iod.  Các nhà nghiên cứu ở Brookhaven National Laboratory đã tiến hành các thí nghiệm để xác định và đo đạc các phản ứng liên quan đến astatin; tuy nhiên, nghiên cứu hóa học của astatin bị giới hạn bởi nó cực kỳ hiếm, và nó có thời gian sống cực ngắn. Đồng vị bền nhất của nó có chu kỳ bán rã khoảng 8,3 giờ. Các sản phẩm cuối cùng của phân rã astatin là các đồng vị của chì. Các halogen có màu tối hơn khi khối lượng phân tử và số nguyên tử tăng. Do đó, theo xu hướng này, astatin có thể được trông đợi là một chất rắn gần như đen, và khi nóng nó thăng hoa thành hơi màu đen, tía (sẫm hơn iod). Astatin được cho là tạo thành các liên kết ion với các kim loại như natri giống như các halogen khác, nhưng có thể bị thay thế ở dạng muối bởi các halogen nhẹ và hoạt động mạnh hơn. Astatin có thể phản ứng với hydro tạo thành hydro astatide, có khả năng hòa tan trong nước tạo thành  axit hydroastatic mạnh đặc biệt. Astatin là nguyên tố hoạt động yếu nhất của nhóm halogen.

Phân bố
Astatin xuất tồn tại tự nhiên trong 3 chuỗi phân rã phóng xạ tự nhiên, có chu kỳ bán rã ngắn chỉ vài phút. Astatin-218 (218At) được tìm thấy trong chuỗi phân rã phóng xạ urani và 215At cũng như 219At có trong chuỗi phân rã phóng xạ của actini..
Astatin là nguyên tố xuất hiện trong tự nhiên hiếm nhất với tổng khối lượng trong vỏ Trái Đất được ước tính nhỏ hơn 28 gram vào bất cứu thời điểm nào. Sách kỷ lục Guinness ghi nhận đây là nguyên tố hiếm nhất trên Trái Đất: "chỉ khoảng 25 g nguyên tố astatin (At) có mặt trong tự nhiên".

Sản xuất

Astatin được tạo ra bằng cách bắn phá bismuth bởi các hạt alpha mạnh tạo ra các đồng vị có thời gian sống tương đối lâu 209At đến 211At, các đồng vị này có thể được tách ra bằng cách nung nóng trong không khí. Năng lượng các hạt alpha được sử dụng để bắn phá sẽ cho biết loại đồng vị nào sẽ được tạo ra:

{| class="wikitable"
!Phản ứng
!Năng lượng hạt anpha
|-
|align=center|  +  →  + 2
|align=center| 26 MeV
|-
|align=center|  +  →  + 3
|align=center| 40 MeV
|-
|align=center|  +  →  + 4
|align=center| 60 MeV
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài

 WebElements.com - Astatine
 Doc Brown's Chemistry Clinic - Group 7 The Halogens
 Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Astatine

Nguyên tố hóa học
Halogen
Á kim


title: Đảo nhiệt đô thị

text:
Đảo nhiệt đô thị (tiếng Anh: Urban heat island) là một khu vực đô thị ấm hơn đáng kể so với các khu vực ngoại ô xung quanh. Vào những năm 1810, Luke Howard là người đầu tiên nghiên cứu và mô tả hiện tượng này, mặc dù ông không phải là người đã đặt tên cho hiện tượng. Sự chênh lệch nhiệt độ vào ban đêm thường lớn hơn thời gian ban ngày, và dễ cảm nhận được khi gió yếu. Đảo nhiệt đô thị diễn ra rõ rệt tùy theo mùa, chủ yếu trong mùa hè và mùa đông. Nguyên nhân chính của đảo nhiệt đô thị là sự thay đổi bề mặt sử dụng đất trong quá trình phát triển đô thị. Quá trình này sử dụng nhiều loại vật liệu có tác dụng giữ nhiệt hiệu quả. Nhân tố thứ hai góp phần tạo ra đảo nhiệt đô thị là lượng nhiệt thải ra do quá trình sử dụng năng lượng. Khi các trung tâm đông dân cư phát triển, người dân có xu hướng thay đổi diện tích đất đai nhiều và ngày càng nhiều hơn nữa, gây ra sự gia tăng nhiệt độ trung bình tương ứng. Cụm từ "đảo nhiệt" ít được sử dụng hơn, nói về một khu vực bất kì, không liên quan đến dân số, chỉ cần khu vực đó nóng hơn các khu vực xung quanh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Land-Surface Air Temperature  - from the IPCC
 Lawrence Berkeley National Laboratory Heat Island Group
 NASA Earth Observatory: The Earth's Big Cities, Urban Heat Islands
 Urban Heat Islands and Climate Change  - from the University of Melbourne, Australia
Reducing Urban Heat Islands: Compendium of Strategies – Green Roofs
 Research and mitigation strategies on UHI  - US EPA designated, National Center of Excellence on SMART Innovations at Arizona State University
 The Surface Temperature Record and the Urban Heat Island From RealClimate.org
 Urban Heat Island research group  - NSF project, Department of Geography, Indiana State University
 UrbanHeatIslands.com - Urban Heat islands in Canada and the world

Biến đổi khí hậu


title: Riềng đuôi nhọn

text:
Riềng đuôi nhọn (danh pháp hai phần: Alpinia macroura) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Cây ven suối hoặc ven rừng thưa, ra hoa tháng 10 đến tháng 12.

Cây có mặt ở Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam (các tỉnh: Lào Cai, Vĩnh Phúc).

Chú thích

Tham khảo

M
Thực vật Việt Nam


title: Santomera

text:
Santomera là một đô thị ở cộng đồng tự trị Murcia. Đô thị này có dân số 13.919 (2006) và diện tích 44,2 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ayuntamiento de Santomera

Đô thị ở Murcia
Đô thị vùng Murcia


title: Libnotes hopkinsi

text:
Libnotes hopkinsi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Daphnella aspersa

text:
Daphnella aspersa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

aspersa


title: Kytorhinus pectinicornis

text:
Kytorhinus pectinicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Melichar miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Kytorhinus


title: Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ

text:
Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ là thoả hiệp ký ngày 25 tháng 12 năm 2000 giữa chính phủ nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa tại Bắc Kinh nhằm xác định biên giới lãnh hải, thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế trong Vịnh Bắc Bộ. Đây là kết quả sau nhiều đợt đàm phán kể từ năm 1973. Hiệp định này thay thế Công ước Pháp-Thanh 1887.

Bối cảnh lịch sử

Việc phân định biên giới vùng Vịnh Bắc Bộ từ cuối thế kỷ 19 đã chiếu theo Công ước Pháp-Thanh 1887 ký kết giữa Pháp, nhân danh triều đình nhà Nguyễn ở Bắc Kỳ và nhà Thanh. Mục đích chính là phân định phần địa giới. Công ước đó đúng ra không ấn định lãnh hải mà chỉ đặt ra đường cơ sở (đường kinh tuyến đông 105 độ 43 phút Paris) để quyết định quyền sở hữu các hải đảo ngoài biển. Tuy nhiên chính phủ Việt Nam coi đường cơ sở đó tương đương với đường biên giới lãnh hải. Quan điểm này chính quyền Bắc Kinh phản bác, không công nhận.

Năm 1974 Việt Nam thúc đẩy việc phân định. Việc điều đình diễn ra trong ba đợt: 1974, 1977-8, 1992-2000; hai đợt đầu gặp bế tắc khi quan hệ Hà Nội - Bắc Kinh ở tình thế xung đột, không giải quyết được. Mãi đến sau khi bình thường hóa bang giao (1991) mới có đồng thuận chung vào năm 1993 để tiến tới Hiệp định.

Điểm phân định
Hiệp ước có 11 Điều, trong đó Điều II xác định 21 điểm nối tuần tự từ cửa sông Bắc Luân ra đến cửa Vịnh chia Vịnh Bắc Bộ ra làm hai. Cửa Vịnh lấy đường thẳng từ đảo Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam đến mũi Oanh Ca, đảo Hải Nam, Trung Hoa.

Điểm số 01: vĩ độ 21°28'12".5 Bắc, kinh độ 108°06'04".3 Đông

Điểm số 02: vĩ độ 21°28'01".7 Bắc, kinh độ 108°06'01".6 Đông

Điểm số 03: vĩ độ 21°27'50".1 Bắc, kinh độ 108°05'57".7 Đông

Điểm số 04: vĩ độ 21°27'39".5 Bắc, kinh độ 108°05'51".5 Đông

Điểm số 05: vĩ độ 21°27'28".2 Bắc, kinh độ 108°05'39".9 Đông

Điểm số 06: vĩ độ 21°27'23".1 Bắc, kinh độ 108°05'38".8 Đông

Điểm số 07: vĩ dộ 21°27'08".2 Bắc, kinh độ 108°05'43".7 Đông

Điểm số 08: vĩ độ 21°16'32" Bắc, kinh độ 108°08'05" Đông

Điểm số 09: vĩ độ 21°12'35" Bắc, kinh độ 108°12'31" Đông

Điểm số 10: vĩ độ 20°24'05" Bắc, kinh độ 108°22'45" Đông

Điểm số 11: vĩ độ 19°57'33" Bắc, kinh độ 107°55'47" Đông

Điểm số 12: vĩ độ 19°39'33" Bắc, kinh độ 107°31'40" Đông

Điểm số 13: vĩ độ 19°25'26" Bắc, kinh độ 107°21'00" Đông

Điểm số 14: vĩ độ 19°25'26" Bắc, kinh độ 107°12'43" Đông

Điểm số 15: vĩ độ 19°16'04" Bắc, kinh độ 107°11'23" Đông

Điểm số 16: vĩ độ 19°12'55" Bắc, kinh độ 107°09'34" Đông

Điểm số 17: vĩ độ 18°42'52" Bắc, kinh độ 107°09'34" Đông

Điểm số 18: vĩ độ 18°13'49" Bắc, kinh độ 107°34'00" Đông

Điểm số 19: vĩ độ 18°07'08" Bắc, kinh độ 107°37'34" Đông

Điểm số 20: vĩ độ 18°04'13" Bắc, kinh độ 107°39'09" Đông

Điểm số 21: vĩ độ 17°47'00" Bắc, kinh độ 107°58'00" Đông

Điểm 1 đến 9 phân định lãnh hải; điểm 9 đến 21 chia vùng đặc quyền kinh tế.

Hiệp định được ký bởi đại diện toàn quyền hai nước là Nguyễn Dy Niên (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam) và Đường Gia Triền (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc) tại Bắc Kinh vào ngày 25 tháng 12 năm 2000.

Ngày 15 tháng 6 năm 2004, Quốc hội Việt Nam khoá XI thông qua hiệp định và lễ trao đổi văn kiện thư phê chuẩn Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ diễn ra ngày 30 tháng 6 năm 2004.

Đồng thuận bổ túc

Ngư nghiệp
Ngoài việc phân định lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế, chính quyền Bắc Kinh đòi giải quyết vấn đề ngư dân đánh cá trong Vịnh. Kết quả là bản đồng thuận ngư nghiệp (tiếng Anh: Fishery Agreement) đặt ra khu đánh cá chung (Common Fishery Zone) khoảng 30.000 km² trong Vịnh Bắc Bộ. Sự thỏa thuận này có hiệu lực 12 năm lại thêm 3 năm gia hạn.

So sánh hai bản đồng thuận ngư nghiệp Hoa - Nhật ở biển Hoa Đông và Đồng thuân ngư nghiệp Việt - Hoa ở Vịnh Bắc Bộ thì khu đánh cá chung ở Vịnh Bắc Bộ lớn hơn nhiều.

Dư luận
Tuy Hiệp định được ký từ năm 2000 nhưng mãi đến năm 2004 thì chính phủ Việt Nam mới công bố những toạ độ chính xác. Vì thế trong dư luận có sự bất bình, không tán thành hiệp định vì cho rằng chính phủ Việt Nam đã nhượng bộ cho Trung Quốc quá nhiều.

Trong bài viết "Nhìn lại Hiệp định vịnh Bắc Bộ sau 10 năm", Dương Danh Huy (thành viên Quỹ Nghiên cứu Biển Đông) có phân tích 2 quan điểm hiện nay về hiệp ước này:

Việt Nam thua thiệt
Quan điểm thứ nhất cho rằng công ước Pháp - Thanh năm 1887 đã phân định toàn bộ vịnh Bắc Bộ bằng kinh tuyến 108°3’, hiệp ước phân định lại ký năm 2000 là sai và gây thiệt hại cho Việt Nam.
Dương Danh Huy dựa theo 2 chi tiết trong biên bản Công ước Pháp-Thanh 1887:
Những hòn đảo ở về phía Đông của đường kinh tuyến Paris 105 độ 43 phút kinh độ Đông, có nghĩa là đường thẳng Bắc Nam đi qua đông điểm đảo Trà Cổ và tạo thành đường biên giới cũng được giao cho Trung Hoa
Các đảo "Go Tho" (đảo Cô Tô) và những đảo khác ở về phía Tây của đường kinh tuyến này thì giao cho Bắc Kỳ

Trong bài viết, Dương Danh Huy phân tích rằng bản đồ đính kèm công ước vẽ ranh giới dọc kinh tuyến 105°43’ Paris, tức là kinh tuyến 108°3’ Greenwich từ cực đông đảo Trà Cổ ra biển và kết thúc cách đảo khoảng 5 hải lý, mới chỉ là phân giới cho một phần rất nhỏ của vịnh Bắc Bộ. Thêm nữa, Luật lãnh hải của Pháp năm 1888 tuyên bố lãnh hải của Pháp chỉ rộng 3 hải lý trong khi năm 1982 UNCLOS ra đời thì mới hình thành khái niệm vùng đặc quyền kinh tế 12 hải lý.
Từ đó Dương Danh Huy đưa kết ra kết luận là kinh tuyến 108°3’ trong công ước 1887 chỉ phân chia đảo và phân chia lãnh hải ven bờ chứ chưa phân định phần lớn Vịnh Bắc Bộ, vì vậy việc phân định (năm 2000) là cần thiết.

Chuyên viên ngoại quốc cũng ghi nhận việc Việt Nam nhượng bộ, nhất là trên phương diện hai đảo Bạch Long Vĩ và đảo Cồn Cỏ. Theo đó thì hai hải đảo này không được coi là có giá trị toàn phần. Bạch Long Vĩ chỉ có giá trị 25% và Cồn Cỏ có giá trị 50% khi đối chiếu với bờ biển đảo Hải Nam. Nếu hai hải đảo này có giá trị 100% thì biên giới vùng biển sẽ lệch hẳn về phía đông, có lợi cho Việt Nam nhưng thiệt hại cho Trung Quốc.

Về mặt ngư nghiệp thì khu đánh cá chung phần lớn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Theo ước tính thì mỗi năm khu đánh cá chung có thể cung cấp 600.000 tấn cá nhưng số lượng cá thu hoạch đã vượt một triệu tấn cá, gây nguy cơ làm kiệt quệ nguồn cá.

Phân chia chính đáng
Quan điểm thứ hai của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Dy Niên thì cho rằng hiệp định Vịnh Bắc Bộ năm 2000 là công bằng.

Tuy vậy khi phân tích đường trung tuyến trong vịnh do Quỹ Nghiên cứu Biển Đông thực hiện lại cho thấy khi vẽ các đường tròn có tâm là 21 điểm phân định thì bên Việt Nam bị lấn từ 3 cho đến 27 hải lý ở khu vực các đảo Vĩnh Thực, đảo Trần, đảo Thanh Lam, đảo Cô Tô tỉnh Quảng Ninh, đảo Bạch Long Vĩ thuộc Hải Phòng, vùng cửa Ba Lạt, bờ biển Ninh Bình và khu vực nam Hà Tĩnh đối chiếu với bờ tây và bờ nam đảo Hải Nam của Trung Quốc. Do đó, Dương Danh Huy kết luận quan điểm cho rằng hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ năm 2000 là công bằng vẫn chưa thuyết phục.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phân Định Vịnh Bắc Bộ
Hiệp định Vịnh Bắc Bộ 2000 và đảo Bạch Long Vĩ
Hiệp Định về lãnh hải trong vịnh Bắc Bộ và hậu quả lâu dài trong tương lai

Hiệp ước của Việt Nam
Vịnh Bắc Bộ
Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc
Hiệp ước liên quan tới Trung Quốc


title: Megapenthes angustus

text:
Megapenthes angustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Limnophila referta

text:
Limnophila referta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Ponzano Veneto

text:
Ponzano Veneto là một đô thị ở tỉnh Treviso trong vùng Veneto, có cự ly khoảng 30 km về phía bắc của Venice và khoảng 6 km về phía tây bắc của Treviso. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.894 người và diện tích là 22,1 km².

Ponzano Veneto giáp các đô thị: Paese, Povegliano, Treviso, Villorba, Volpago del Montello.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comuneponzanoveneto.it

Đô thị tỉnh Treviso
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Cực Bắc từ

text:
Cực bắc từ của Trái Đất là một điểm nằm trên bề mặt Trái Đất ở bắc bán cầu, tại đó các điểm từ trường cắm thẳng xuống (ví dụ độ từ khuynh là 90°). Điểm này thay đổi một cách từ từ theo thời gian. Về mặt vật lý, cực bắc từ là cực nam của từ trường. Cực bắc từ đôi khi bị nhầm lẫn với cực bắc địa từ.

Năm 2001, cực bắc từ được Cục khảo sát Địa chất Canada xác định ở gần đảo Ellesmere ở bắc Canada có tọa độ . Vào năm 2005, vị trí của nó được ước tính tại . Năm 2009, nó di chuyển về phía Nga gần 64 km (40 dặm) mỗi năm do các biến động từ trong lõi Trái Đất. Tính đến 2021, cực từ Bắc đã di chuyển ra ngoài các đảo cực Bắc của Canada đến .

Điểm đối nghịch ở nam bán cầu gọi là cực nam từ. Bởi vì từ trường Trái Đất không hoàn toàn đối xứng nên cực bắc từ và nam từ cũng không đối xứng: một đường thẳng nối hai điểm này sẽ không đi qua tâm Trái Đất; thực tế là nó lệch khoảng 530 km (329,3 dặm).

Đảo cực địa từ

Từ lúc hình thành cho đến nay, cực từ Trái Đất đã đảo chiều nhiều lần, khi thì bắc từ đổi thành nam từ và ngược lại, quá trình này gọi là đảo cực địa từ. Dấu hiệu về các lần đảo cực địa từ đã được quan sát ở các sống núi giữa đại dương, tại đó các mảng kiến tạo chuyển động ra xa nhau và đáy biển được lấp đầy bởi mác ma. Khi mácma tràn ra khỏi manti, các hạt mang từ chứa trong chúng mang hướng của từ trường Trái Đất lúc mácma nguội lạnh và hóa đá.

Xem thêm
 Cực nam từ
 Cực Bắc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ucar.edu site
 Geological Survey of Canada site with many useful links
 Map of pole's wandering
 CNN site
 noaa.gov site
 BBC article
 Earth's magnetic field
 NASA "Picture of the day" site

Địa chất Bắc Cực
Địa lý Bắc Cực
Địa từ
Vùng cực Trái Đất
Hướng
Địa lý Các Lãnh thổ Tây Bắc


title: Temmels

text:
Temmels là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,62 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 649 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Lisotrigona carpenteri

text:
Lisotrigona carpenteri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Lisotrigona
Động vật được mô tả năm 2000


title: Isochorema curvispinum

text:
Isochorema curvispinum là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Isochorema


title: Palaeorhiza bicolorata

text:
Palaeorhiza bicolorata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima & Lieftinck mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1983


title: Chaunus granulosus

text:
Rhinella granulosa là một loài cóc trong họ Bufonidae.
Nó được tìm thấy ở Argentina, Bolivia, Brasil, Colombia, Guyane thuộc Pháp, Guyana, Panama, Paraguay, Suriname, và Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, sông, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, các vùng đô thị, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Silvano, D., Azevedo-Ramos, C., La Marca, E., Narvaes, P., di Tada, I., Baldo, D., Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Fuenmayor, Q. & Hardy, J. 2004. Bufo granulosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Chaunus
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật được mô tả năm 1824
Động vật đặc hữu Brasil


title: Magadha

text:
Magadha (Hán-Việt: Ma Kiệt Đà, Ma Yết Đà hay Ma Già Đà) là một đế quốc hùng mạnh ở miền Đông Ấn Độ từ thế kỷ 6 TCN đến thế kỷ 6.

Là một vương quốc cổ đại tập trung ở Đồng bằng sông Hằng thuộc bang Bihar ngày nay, vương quốc này đã vươn lên vị trí nổi trội dưới thời vua đầu tiên Bimbisara (543 - 491 TCN), và nó đã được con trai ông là Ajatashatru (491 - 459 TCN) mở rộng thêm nữa. Đến thế kỷ 4 TCN dưới triệu đại Nanda, Magadha đã mở rộng phạm vị kiểm soát ra phần lớn miền Bắc Ấn Độ. Có một thời gian ngắn nó bị rơi vào sự thống trị của Alexandros Đại đế và các vua Macedonia kế tục, nhưng đến năm 321 TCN Chandragupta Maurya đánh đuổi quân Macedonia, lên ngôi và chọn Magadha trung tâm của triều đại Maurya của mình. Dù Magadha suy giảm sau khi triều đại Maurya suy vong vào năm 185 Công nguyên, nó lại vươn lên đỉnh cao vinh quang dưới triều đại Gupta (320-550? sau Công Nguyên), mà dưới thời trị vì của triều đại này vương quốc này đã trải qua một thời kỳ thái bình thịnh trị, cổ vũ khuyến khích cho những thành tựu về nghệ thuật và tri thức. Với sự tan rã của triều đại Gupta vào thế kỷ 6, Magadha đã đánh mất vị trí hàng đầu là một cường quốc Ấn Độ. Tạm thời hồi sinh dưới thời vua Dharmapala (trị vì khoảng thời gian 770-810 Công nguyên), nó rơi vào tay những người Hồi giáo vào cuối thế kỷ 12, sau đó nó đã trở thành một tỉnh của vương quốc Hồi giáo Delhi.

Thích-ca Mâu-ni, người sáng lập đạo Phật, đã chứng ngộ dưới một tán cây bồ-đề ở Bihar ngày nay, truyền đạo ở thành Xá-vệ ở Uttar Pradesh ngày nay. Đại hội kết tập kinh điển Phật giáo lần thứ nhất diễn ra ở Rajgriha ở Bihar ngày nay. Các địa điểm trên vốn đều ở trung tâm của Magadha và các sự kiện trên diễn ra dưới thời các vua Bimbisāra và Ajatashatru của triều Mahajanapada.

Các vua Magadha

Triều đại Brihadratha (khoảng 1700-799 TCN)
 Brihadratha
 Jarasandha
 Sahadeva
 Somapi (1678-1618 TCN)
 Srutasravas (1618-1551 TCN)
 Ayutayus (1551-1515 TCN)
 Niramitra (1515-1415 TCN)
 Sukshatra (1415-1407 TCN)
 Brihatkarman (1407-1384 TCN)
 Senajit (1384-1361 TCN)
 Srutanjaya (1361-1321 TCN)
 Vipra (1321-1296 TCN)
 Suchi (1296-1238 TCN)
 Kshemya (1238-1210 TCN)
 Subrata (1210-1150 TCN)
 Dharma (1150-1145 TCN)
 Susuma (1145-1107 TCN)
 Dridhasena (1107-1059 TCN)
 Sumati (1059-1026 TCN)
 Subhala (1026-1004 TCN)
 Sunita (1004-964 TCN)
 Satyajit (964-884 TCN)
 Biswajit (884-849 TCN)
 Ripunjaya (849-799 TCN)

Triều đại Pradyota (799-684 TCN)

 Pradyota
 Palaka
 Visakhayupa
 Ajaka
 Varttivarddhana

Triều đại Hariyanka (545-346 TCN)
 Bimbisara (544-491 TCN), khởi lập đế quốc Magadha đầu tiên
 Ajatashatru (491-461 TCN)
 Darshaka (461-? TCN)
 Uday Bhadra
 Anurudhra
 Mund
 Nāgadāsaka (437 - 413 TCN)

Triều đại Shishunaga (430-364 TCN)
 Shishunaga (413 - 395 TCN), thành lập vương quốc Magadha
 Kakavarna (394 - 367 TCN)
 Kshemadharman (618-582 TCN)
 Kshatraujas (582-558 TCN)
 Nandivardhana
 Mahanandin (đến năm 424 TCN)

Triều đại Nanda (424-321 TCN)
 Mahapadma Nanda (từ năm 424 TCN), con ngoài giã thú của Mahanandin, sáng lập triều đại Nanda sau khi vua cha băng hà
 Pandhuka
 Panghupati
 Bhutapala
 Rashtrapala
 Govishanaka
 Dashasidkhaka
 Kaivarta
 Dhana (Agrammes, Xandrammes) (tới năm 321 TCN), mất đế quốc về tay Chandragupta Maurya sau khi bị ông này đánh bại

Triều đại Maurya (324-184 TCN)
 Chandragupta Maurya (Sandrakottos) (324-301 TCN), sáng lập triều đại Maurya sau khi đánh tan tác quân của cả triều đại Nanda lẫn Đế quốc Seleucid của người Macedonia
 Bindusara Amitraghata (301-273 TCN)
 Ashoka Vardhana (Ashoka Đại đế) (273-232 TCN), được ghi nhận là hoàng đế kiệt xuất của nước Ấn Độ cổ, vị quân vương đầu tiên thống nhất được toàn bộ Ấn Độ (sau khi chinh phạt được phần lớn Nam Á và Afghanistan), sùng đạo Phật và quyền con người.
 Dasaratha (232-224 TCN)
 Samprati (224-215 TCN)
 Salisuka (215-202 TCN)
 Devavarman (202-195 TCN)
 Satadhanvan (195-187 TCN), cho thấy triều đại Maurya trở nên suy yếu.
 Brhadrata (187-184 TCN), bị Pusyamitra Shunga ám sát

Triều đại Shunga (185-73 TCN)
 Pusyamitra Shunga (185-149 TCN), khởi lập triều đại Shunga sau khi giết Brhadrata
 Agnimitra (149-141 TCN)
 Vasujyeshtha (141-131 TCN)
 Vasumitra (131-124 TCN)
 Andhraka (124-122 TCN)
 Pulindaka (122-119 TCN)
 Ghosha
 Vajramitra
 Bhagabhadra
 Devabhuti (83-73 TCN)

Triều đại Kanva (73-26 TCN)
 Vasudeva (73-? TCN)
 Successors of Vasudeva (?-26 TCN)

Triều đại Gupta (khoảng 240-550)
 Sri-Gupta I (240-290)
 Ghatotkacha (290-305)
 Chandra Gupta I (305-335), sáng lập triều đại Gupta, which is often regarded as the golden age of Indian culture
 Samudra Gupta (335-370)
 Rama Gupta (370-375)
 Chandra Gupta II (Chandragupta Vikramaditya) (375-415), son of Samudra Gupta, the Gupta Empire achieved its zenith under his reign, the Chinese pilgrim Fa-Hsien describes Indian culture during his reign
 Kumara Gupta I (415-455)
 Skanda Gupta (455-467)
 Kumara Gupta II (467-477)
 Buddha Gupta (477-496)
 Chandra Gupta III (496-500)
 Vainya Gupta (500-515)
 Narasimha Gupta (510-530)
 Kumara Gupta III (530-540)
 Vishnu Gupta (kh. 540-550)

Tham khảo

Lịch sử Ấn Độ
Cựu quốc gia châu Á
Thời đại đồ sắt
Ấn Độ cổ đại


title: Andrena gamskrucki

text:
Andrena gamskrucki là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1965


title: Sông Thames

text:
Sông Thames (phát âm như là sông Thêm) là con sông ở phía Nam nước Anh, nó là con sông quan trọng nhất ở Anh. Sông Thames là nguồn cung cấp nước chính cho London. Đoạn sông ngay phía dưới cầu London được gọi là Pool, và đoạn giữa cầu này và Blackwall được gọi là Port. Hai bên bờ được kè bao. Ở đầu gần cửa sông có xây dựng một hệ thống đập nước sông Thames giúp cản nước lũ vào mùa bão.

Cấu tạo

Sông được tạo thành bởi bốn sông nhánh: Isis, Churn, Colne và Leach — bên sườn phía Đông Nam của các đồi Cotswold ở Gloucestershire, gần Cheltenham. Các sông nhánh hội tụ tại thành phố Oxford và nhìn chung chảy theo hướng Đông Nam đến Reading, qua một khe rãnh ở dốc núi Chiltern. Sông Thames sau đó nhìn chung chảy theo hướng Đông qua London, và một vài cây số dưới Gravesend nó mở ra một cửa sông rộng và đổ vào Biển Bắc.

Sông Thames có chiều dài 346 km; tại Woolwich, 448 m (1470 ft); tại bến tàu Gravesend 732 m (2400 ft); 5 km (3 mi) dưới Gravesend, 1180 m (3870 ft); tại Nore Light 10 km (6 mi); và tại cửa sông, giữa Whitstable và Foulness Point, cửa sông dài 29 km (18 mi).

Khu vực bến tại London có 56 km sông Thames từ Tower Bridge đến Vũng tàu Tilbury, và tàu biển được thả neo tại đây. Dù phần thượng lưu của vũng tàu (dock) có thủy triều, phần hạ lưu lại cho phép tàu biển vào đây vào bất kỳ thời điểm thủy triều nào. Các vũng tàu Tilbury, đã được đóng cửa năm 1981 và được quy hoạch lại thành khu vực công nghiệp nhẹ.

Hệ động vật
Dưới lòng sông có một thế giới tràn đầy sự sống. Ở đó có một lượng lớn các loài cá, động vật không xương và động vật ăn thịt săn mồi hàng đầu sinh sống. Người ta đã ghi chép về 2.732 con vật trên sông Thames trong 10 năm gần đây.

Trong đó các loài động vật biển có vú thường xuyên xuất hiện với số lượng lớn trên sông Thames. Hải cẩu là động vật được bắt gặp nhiều nhất tại cầu tàu Canary, London với có khoảng 670 con hải cẩu tại những bến cảng. Sông Thames còn là nơi sinh sống của 49 con cá voi và 444 con cá heo.

Tham khảo

Sông Anh
Biển Bắc
Điểm tham quan ở Luân Đôn


title: Narona clavatula

text:
Narona clavatula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

C


title: Elimia modesta

text:
Elimia modesta là một loài ốc nước ngọt có vảy, là động vật thân mềm chân bụng (Gastropoda) thủy sinh thuộc họ Pleuroceridae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Cordeiro J. & Perez K. 2011. Elimia modesta. 2013 IUCN Red List of Threatened Species. Tra cứu ngày 04 tháng 11 năm 2013.

Elimia
Động vật được mô tả năm 1862
Loài ít quan tâm


title: Bulbophyllum frostii

text:
Bulbophyllum frostii là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

frostii]]

F


title: Lasioglossum giffardiellum

text:
Lasioglossum giffardiellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1945


title: Colleret

text:
Colleret là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Berzème

text:
Berzème là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Berzeme


title: Hoàng Lập Ngôn

text:
Hoàng Lập Ngôn (sinh 1910 tại Hà Nội - mất 16 tháng 3 năm 2006) là một họa sĩ kiêm nhà thơ nghiệp dư lãng mạn Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Họa sĩ Hoàng Lập Ngôn và những mối tình... không nhớ hết
Hoàng Lập Ngôn - người lữ khách đam mê hội họa

Họa sĩ Việt Nam
Hoàng Lập Ngôn
Sinh năm 1910
Mất năm 2006
Người Hà Nội


title: Andrena quettensis

text:
Andrena quettensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Q
Động vật được mô tả năm 1917


title: Ma trận Hesse

text:
Trong toán học, ma trận Hesse là ma trận vuông của đạo hàm từng phần bậc hai của một hàm số, do đó nó sẽ biểu thị độ cong của một hàm số nhiều biến. Ma trận Hesse được phát triển từ thế kỉ 19 bởi nhà toán học người Đức Ludwig Otto Hese.

Cho một hàm số thực

nếu tất cả đạo hàm từng phần bậc hai của f tồn tại, thì ma trận Hesse của f là ma trận

với x = (x1, x2,..., xn) và Di là toán tử đạo hàm với thành phần thứ i, và ma trận Hesse trở thành

Một vài nhà toán học  định nghĩa Hesse là định thức của ma trận ở trên.

Gọi (x0, y0, λ0) là một điểm dừng của hàm số Lagrange, tức là một nghiệm của hệ phương trình (2.6.10). Giả sử rằng các hàm số f(x, y) và g(x, y) có các đạo hàm 2.6. Cực trị của hàm nhiều biến số 116 riêng cấp hai liên tục tại điểm (x0, y0). Điều kiện đủ của bài toán cực trị có điều kiện ràng buộc dựa vào ma trận biên Hessian

Ghi chú

Toán tử vi phân
Ma trận
Giải tích nhiều biến


title: Augochlora fugax

text:
Augochlora fugax là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1904


Trường IPSA, tên đầy đủ là Institut polytechnique des sciences avancées (Khoa học tiến bộ ở Ivry-sur-Seine, Lyon, Marseille và Toulouse), là một trong 16 phân khoa (Écoles d'enseignement supérieur privés) của Tập đoàn IONIS Giáo dục (IONIS Education Group'') tại (Pháp).

Tốt nghiệp nổi tiếng
 Nicolas Tenoux (2007), Phi công hàng không và nhà văn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ của IPSA
 Trang chủ của IONIS Education Group

Đại học Pháp

Haute-Garonne
Lyon
Marseille
Giáo dục Paris
Giáo dục Île-de-France
Đại học và cao đẳng kỹ thuật


title: Espalion (tổng)

text:
Tổng Espalion là một tổng thuộc tỉnh l'Aveyron trong vùng Occitanie.

Tổng này được tổ chức xung quanh Espalion ở quận Rodez. Độ cao khu vực này dao động từ 319 m (Bessuéjouls) đến 949 m (Castelnau-de-Mandailles) với độ cao trung bình 511 m. Tổng này nằm trong thung lũng Lot.

Các đơn vị trực thuộc
Le canton d'Espalion gồm 6 xã với dân số 6 978 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Bessuéjouls || align="right" | 225 || align="right" | 12500 || align="right" | 12027
|-
| Castelnau-de-Mandailles || align="right" | 528 || align="right" | 12500 || align="right" | 12061
|-
| Le Cayrol || align="right" | 282 || align="right" | 12500 || align="right" | 12064
|-
| Espalion || align="right" | 4 360 || align="right" | 12500 || align="right" | 12096
|-
| Lassouts || align="right" | 326 || align="right" | 12500 || align="right" | 12124
|-
| Saint-Côme-d'Olt || align="right" | 1 257 || align="right" | 12500 || align="right" | 12216
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le canton d'Espalion trên trang mạng của Insee
 plan du canton d'Espalion sur Mapquest
 Vị trí tổng Espalion trên bản đồ Pháp

Espalion


title: Mitra zonata

text:
Mitra zonata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Mitra


title: Melissodes raphaelis

text:
Melissodes raphaelis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1898


title: Montresta

text:
Montresta là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 140 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 50 km về phía bắc của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 594 người và diện tích là 23,8 km².

Montresta giáp các đô thị: Bosa, Villanova Monteleone, Padria.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Oristano


title: 2515 Gansu

text:
2515 Gansu (1964 TX1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1964 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2515 Gansu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1964


Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương (ký hiệu toàn tuyến là CT.01) là một đoạn đường cao tốc thuộc hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông nối Thành phố Hồ Chí Minh với Tiền Giang nói riêng và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long nói chung, dài 61,9 km. Đây cũng là đường cao tốc đầu tiên của Việt Nam.

Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương có điểm đầu tuyến là nút giao Chợ Đệm thuộc thị trấn Tân Túc, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh và điểm cuối là nút giao Thân Cửu Nghĩa thuộc huyện Châu Thành, Tiền Giang, kết nối với đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận.

Xây dựng
Ngày 16 tháng 12 năm 2004, tại huyện Bến Lức (Tỉnh Long An), Thủ tướng Phan Văn Khải đã phát lệnh khởi công xây dựng tuyến đường cao tốc đầu tiên của miền Nam từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Trung Lương.

Ngày 25 tháng 8 năm 2009, tuyến đường được thông xe và khai thác tạm thời đoạn từ đường Trần Đại Nghĩa đến nút giao Bến Lức (Long An) để phục vụ lưu thông trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, đến ngày 31 tháng 12 năm 2009, thì thông xe kỹ thuật đoạn từ nút giao Tân Tạo đến đường Trần Đại Nghĩa (huyện Bình Chánh) và đến ngày 3 tháng 2 năm 2010, thì thông xe kỹ thuật đoạn còn lại từ nút giao Bến Lức đến nút giao Thân Cửu Nghĩa (Tiền Giang) để giải quyết tình trạng quá tải trên Quốc lộ 1 trong dịp Tết Canh Dần.

Nhà thầu
Công trình do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận thuộc Bộ GTVT làm chủ đầu tư.
Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4 thi công.
 Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn – Bộ Quốc phòng thi công.
Công ty QCI (Cuba) làm tư vấn giám sát.

Thông số kỹ thuật
Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương có chiều dài toàn tuyến là 41 km, trong đó đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh dài 3 km, đoạn qua Long An dài 34 km và đoạn qua Tiền Giang dài 4 km, vận tốc thiết kế 120 km/giờ, có tổng kinh phí đầu tư 9.884 tỷ đồng được Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đưa vào khai thác với 4 làn xe ô tô và 2 làn dừng khẩn cấp.

Việc đưa vào khai tuyến đường cao tốc này đáp ứng cho khoảng 50.000 lượt ô tô qua lại mỗi ngày và dự kiến đến Tết Canh Dần, lưu lượng xe sẽ có khả năng tăng gấp đôi. Với tuyến đường cao tốc này, thời gian từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Tiền Giang được rút ngắn chỉ còn khoảng 30 phút, thay vì 90 phút như trước đó.

Do lưu lượng xe tăng, số vụ tai nạn liên quan đến cao tốc tăng sau khi dừng thu phí vào đầu năm 2019, đường cao tốc này đã giảm tốc độ tối đa từ 120 km/h xuống còn 100 km/h.

Lưu thông
Cấm xe máy đi vào đường cao tốc.
Đối với xe ô tô và các loại xe tương tự ô tô: Tốc độ tối đa của phương tiện là 100 km/h, tối thiểu là 60 km/h (còn theo thiết kế, tốc độ tối đa là 120 km/h).

Chi tiết tuyến đường

Làn xe
 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp

Chiều dài
 Toàn tuyến: 40 km

Tốc độ giới hạn
 Tối đa: 100 km/h, Tối thiểu: 60 km/h

Lộ trình chi tiết

 IC – Nút giao, JCT – Điểm lên xuống, SA – Khu vực dịch vụ (Trạm dừng nghỉ), TN – Hầm đường bộ, TG – Trạm thu phí, BR – Cầu
 Đơn vị đo khoảng cách là km.

{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center;"
|- style="border-bottom:solid 0.25em green;"
!Ký hiệu
!Tên
!Khoảng cáchtừ đầu tuyến
!Kết nối
!Ghi chú
! colspan="2" |Vị trí
|-
!style="background-color: #BFB;"|IC.1
|Chợ Đệm
|9
|Đường Võ Trần ChíĐường Bình Thuận – Chợ Đệm
|Điểm đầu đường cao tốc không bao gồm đoạn đường Võ Trần Chí
| rowspan="2" |Thành phố Hồ Chí Minh
| rowspan="2" |Bình Chánh
|-
!style="background-color: #BFB;"|TG
|style="background-color: #d3d3d3;"|Trạm Thu phí Chợ Đệm
|style="background-color: #d3d3d3;"|10.5
|style="background-color: #d3d3d3;"|
|style="background-color: #d3d3d3;"|Tạm ngưng hoạt động
|-
!style="background-color: #BFB;"|IC.2
|style="background-color: #ffdead;"|Mỹ Yên
|style="background-color: #ffdead;"|12.7
|style="background-color: #ffdead;"| Đường cao tốc Bến Lức – Long Thành  Đường vành đai 3 (Thành phố Hồ Chí Minh)
|style="background-color: #ffdead;"|Đang thi công
| rowspan="6" |Long An
| rowspan="3" |Bến Lức
|-
!style="background-color: #BFB;"|IC.3
|Bến Lức
|20
|Đường tỉnh 830
|style="background-color: #ffdddd;"|Kết nối với  Đường vành đai 4 (Thành phố Hồ Chí Minh)
|-
!style="background-color: #BFB;"|BR
|Cầu Bến Lức
|↓
|
|Vượt sông Vàm Cỏ Đông
|-
!style="background-color: #BFB;"|SA
|Trạm dừng nghỉ
|28.3
|
|
|Thủ Thừa
|-
!style="background-color: #BFB;"|BR
|Cầu Tân An
|↓
|
|Vượt sông Vàm Cỏ Tây
| rowspan="2" |Tân An
|-
!style="background-color: #BFB;"|IC.4
|Tân An
|36.6
| Quốc lộ 62
|
|-
!style="background-color: #BFB;"|IC.5
|Thân Cửu Nghĩa
|50
|Đường tỉnh 878
|
|Tiền Giang
|Châu Thành
|-
!colspan="7" style="text-align: center; background:#dff9f9;"|Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận

Ghi chú

Bảo trì

Bộ Giao thông Vận tải đã có Quyết định 819/QĐ–BGTVT ngày 6 tháng 4 năm 2012 về thực hiện quản lý bảo trì và bảo dưỡng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương, Tổng cục đường bộ Việt Nam cũng đã có quyết định giao nhiệm vụ tiếp nhận quản lý bảo trì tuyến đường cao tốc cho Khu quản lý đường bộ VII.

Bắt đầu từ ngày 1 tháng 6 năm 2012, Nhà đầu tư tuyến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương chính thức bàn giao tuyến đường cho Khu quản lý đường bộ VII tổ chức quản lý bảo trì và khai thác.

Khu quản lý đường bộ VII cho biết: Mới nhận trách nhiệm quản lý tuyến đường, còn tất cả hiện trạng trên đó như thế nào thì chưa nhận. Công ty Đường bộ 715 là đơn vị tạm thời được giao trực tiếp đảm nhận quản lý bảo trì tuyến đường cao tốc báo cáo: Mỗi tháng chi phí cho công tác quản lý bảo trì tuyến đường khoảng 3 tỷ đồng.

Vụ án sai phạm đấu thầu cao tốc TP.HCM – Trung Lương
Trong tháng 10 năm 2019, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an ra quyết định khởi tố bị can, lệnh khám xét, ra lệnh bắt tạm giam 6 bị can, gồm: Dương Tuấn Minh – nguyên tổng giám đốc, Dương Thị Trâm Anh – nguyên phó tổng giám đốc, Nguyễn Thu Trang – nguyên phó phòng đầu tư và quản lý đấu thầu Tổng công ty Cửu Long và Tạ Đức Minh, Phạm Tấn Hoàng, Đinh Thị Chung – cùng là nhân viên Công ty cổ phần Tập đoàn Yên Khánh. Các bị can Dương Tuấn Minh, Dương Thị Trâm Anh và Nguyễn Thu Trang bị khởi tố về tội "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí", các bị can Tạ Đức Minh, Phạm Tấn Hoàng, Đinh Thị Chung bị khởi tố về tội "vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" theo Bộ luật hình sự 2015. Cơ quan điều tra cũng khởi tố 3 bị can, gồm: Đinh Ngọc Hệ – tức "Út trọc", cựu chủ tịch hội đồng quản trị, cựu tổng giám đốc Công ty Thái Sơn; Phạm Văn Diệt – giám đốc điều hành và Vũ Thị Hoan – tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Yên Khánh – về tội "vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" theo Bộ luật hình sự 2015.

Ngày 14 tháng 8 năm 2020, ông Nguyễn Hồng Trường, cựu thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, bị khởi tố điều tra về tội vi phạm quy định về sử dụng tài sản nhà nước, gây thất thoát lãng phí, theo Điều 219 Bộ luật Hình sự 2015. Ngoài ông Nguyễn Hồng Trường, Cơ quan điều tra còn áp dụng biện pháp tố tụng với Nguyễn Chí Thành – quyền vụ trưởng Vụ Tài chính, Bộ Giao thông Vận tải và ông Đinh La Thăng, cùng Lê Trung Cường, chuyên viên Bộ GTVT.

Chú thích

Liên kết ngoài

Giao thông Thành phố Hồ Chí Minh
Giao thông Long An
Giao thông Tiền Giang
Đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông


title: Zonsé

text:
Zonsé là một tổng của tỉnh Boulgou ở phía đông Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Zonsé. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 19.916.

Các thị xã và các làng
 Thị xã Zonsé (1 521 dân) (thủ phủ)
 Boutaya (740 dân)
 Diarra-Betongo (870 dân)
 Diella (476 dân)
 Dimvousse (1 238 dân)
 Gnekouneta (175 dân)
 Guiemssim (1 638 dân)
 Kareta (841 dân)
 Korgoreya (424 dân)
 Koungou (821 dân)
 Kourga (2 267 dân)
 Landre (209 dân)
 Litaya (1 099 dân)
 Mangare (441 dân)
 Ponga (3 743 dân)
 Possodo (836 dân)
 Samprabissa (104 dân)
 Sangou-Nazela (71 dân)
 Saoupo (650 dân)
 Soboya (360 dân)
 Soper (727 dân)
 Yerba-Peulh (165 dân)
 Yergoya (500 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Boulgou Province


title: Phụng Thiên

text:
Phụng Thiên (奉天) có nghĩa là thi hành lệnh trời hoặc thiên tử, có thể chỉ:
Tỉnh Phụng Tiên, tên cũ của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc
Phủ Phụng Tiên, tên cũ của thành phố Thẩm Dương (tên gọi từ năm 1907-1929 và dưới chế độ Mãn Châu quốc), thủ phủ tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc
Phủ Phụng Thiên tại Việt Nam thời Hậu Lê


title: Thyris fenestrella

text:
Thyris fenestrella là một loài bướm đêm thuộc họ Thyrididae. Nó được tìm thấy ở miền trung và Nam Âu.

Sải cánh dài 15–20 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 until giữa tháng 8.

The larvas feed on Clematis vitalba, Sambucus nigra, Arctium lappa và are được tìm thấy ở tháng 7 và tháng 8. They have two generations a year, hybernating as a chrysalis.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
[Zagulajev. A. K. 1987 - Family Thyrididae]
Funet
Lepidoptera.pl
Lepidoptera of Belgium

F]]

F
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1763


title: Tipula longispina

text:
Tipula longispina là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Tetraloniella nursei

text:
Tetraloniella nursei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1922


title: Saurauia pustulata

text:
Saurauia pustulata là một loài thực vật thuộc họ Actinidiaceae. Nó là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

 González-Espinosa, M. 1998. Saurauia pustulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2007.

Flora of Mexico
pustulata
Least concern plants
Thực vật México


title: Moussy-Verneuil

text:
Moussy-Verneuil  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Moussyverneuil


title: 1851 Lacroute

text:
1851 Lacroute (1950 VA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày November 9, 1950 bởi L. Boyer ở Algiers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1851 Lacroute

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Louis Boyer
Thiên thể phát hiện năm 1950


title: Paradelphomyia maddocki

text:
Paradelphomyia maddocki là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paradelphomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Pseudagrion emarginatum

text:
Pseudagrion emarginatum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài không bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2009.

Pseudagrion emarginatum is in 1893 voor het eerst wetenschappelijk beschreven bởi Karsch.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Ouzous

text:
Ouzous là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 550 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: 3 tháng 8

text:
Ngày 3 tháng 8 là ngày thứ 215 (216 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 150 ngày trong năm.

Sự kiện
1492 – Cristoforo Colombo khởi hành từ Palos de la Frontera, Tây Ban Nha trong hành trình viễn dương đầu tiên của ông.
1934 – Adolf Hitler trở thành lãnh đạo tối cao của Đức khi gộp hai chức vụ Tổng thống và Thủ tướng thành Führer.
1958 – USS Nautilus là tàu ngầm hạt nhân đầu tiên thực hiện hải trình tới Bắc Cực trong trạng thái lặn trên toàn bộ hải trình.
2002 – Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc Trần Thủy Biển phát biểu thuyết nhất biên nhất quốc, đề cập đến vị thế chính trị của Đài Loan.
2005 – Cựu thị trưởng thủ đô Tehran Mahmoud Ahmadinejad bắt đầu nhiệm kỳ thổng thống thứ sáu của Iran.
2007 – Quốc ca Nepal hiện tại Sayaun Thunga Phool Ka chính thức được công nhận.

Sinh
 1977 – Tom Brady
 1980 - Hoàng Bách nam ca sĩ người Việt Nam
 1993 – Kumai Yurina, ca sĩ người Nhật

Mất
1860 – Nguyễn Phúc Gia Thụy, phong hiệu Bình Xuân Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1825)
1929 – Thorstein Veblen, nhà kinh tế học người Hoa Kỳ (s. 1857)
 1929 – Emile Berliner, nhà phát minh người Đức (s. 1851)
2018 – Bùi Cường, diễn viên người Việt Nam (s. 1945)

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng tám
Ngày trong năm


title: Haplochromis brownae

text:
Haplochromis brownae là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis brownae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Tanzania
Haplochromis
Động vật được mô tả năm 1962
Loài cực kỳ nguy cấp
Cá hồ Victoria


title: Hyphydrus perforatus

text:
Hyphydrus perforatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Gymnopilus eucalyptorum

text:
Gymnopilus eucalyptorum là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus eucalyptorum at Index Fungorum

eucalyptorum


title: Đế quốc Mông Cổ

text:
Đế quốc Mông Cổ, tên chính thức là Đại Mông Cổ Quốc (Nhà nước Mông Cổ Vĩ đại) ( ) là đế quốc du mục lớn nhất trong lịch sử, từng tồn tại trong các thế kỷ 13 và 14. Khởi đầu trên vùng thảo nguyên Trung Á, đế quốc cuối cùng đã trải dài từ Đông Âu đến biển Nhật Bản, bao gồm nhiều phần rộng lớn của Siberia ở phía bắc và mở rộng về phía nam đến Đông Nam Á, tiểu lục địa Ấn Độ, cao nguyên Iran, và Trung Đông. Ở thời điểm đỉnh cao, đế quốc Mông Cổ trải dài , diện tích lãnh thổ lên tới   và thống trị 100 triệu dân.

Đế quốc Mông Cổ xuất hiện khi các bộ lạc Mông Cổ và Đột Quyết trên khu vực Mông Cổ lịch sử thống nhất dưới quyền lãnh đạo của Thành Cát Tư Hãn. Thành Cát Tư Hãn đã được tuyên bố là người cai trị của toàn thể người Mông Cổ vào năm 1206. Đế quốc phát triển nhanh chóng dưới quyền cai trị của ông cùng các hậu duệ về sau này, họ đã tiến hành các cuộc xâm lược theo mọi hướng. Đế quốc liên lục địa rộng lớn này đã kết nối phương Đông và phương Tây với việc thi hành hòa bình kiểu Mông Cổ, cho phép mậu dịch, công nghệ, hàng hóa, ý thức hệ trở nên phổ biến và được trao đổi khắp lục địa Á-Âu.

Đế quốc bắt đầu phân liệt do hậu quả của các cuộc chiến tranh kế vị, khi các cháu nội của Thành Cát Tư Hãn tranh chấp về việc liệu dòng Đại hãn nên theo dòng của vị con trai kế vị Oa Khoát Đài (Ögedei), hay theo dòng của một trong số những người con trai khác của Thành Cát Tư Hãn như Đà Lôi (Tolui), Sát Hợp Đài (Chagatai), hay Truật Xích (Jochi). Dòng hậu duệ của Đà Lôi đã thắng thế sau một cuộc thanh trừng đẫm máu bè phái dòng hậu duệ của Oa Khoát Đài và dòng hậu duệ của Sát Hợp Đài, song tranh chấp đã tiếp diễn và thậm chí diễn ra ngay trong dòng hậu duệ của Đà Lôi. Khi một vị Đại hãn băng hà, các đại hội Hốt lý lặc thai (kurultai) kình địch có thể đồng thời bầu lên những người kế vị khác nhau, như trường hợp hai huynh đệ A Lý Bất Ca (Ariq Böke) và Hốt Tất Liệt (Kublai), họ đều được bầu làm Đại hãn và sau đó đã không những chỉ phải đối phó với nhau, mà còn đối diện với những thách thức từ những hậu duệ khác của Thành Cát Tư Hãn. Hốt Tất Liệt đã thành công trong việc đoạt lấy quyền lực, nội chiến đã xảy ra sau đó khi Hốt Tất Liệt tìm cách giành lại quyền kiểm soát đối với hai dòng hậu duệ của Sát Hợp Đài và Oa Khoát Đài, song đã không thành công.

Vào thời điểm Hốt Tất Liệt băng hà năm 1294, Đế quốc Mông Cổ bị phân chia thành bốn hãn quốc hay đế quốc riêng biệt, mỗi một hãn quốc theo đuổi lợi ích và mục tiêu riêng của mình: Hãn quốc Kim Trướng ở phía Tây Bắc, Hãn quốc Sát Hợp Đài ở Trung Á, Hãn quốc Y Nhi ở phía Tây Nam, và triều Nguyên ở khu vực Đông Á định đô tại khu vực Bắc Kinh ngày nay. Năm 1304, ba hãn quốc phía tây trong một thời gian ngắn chấp nhận quyền bá chủ của triều Nguyên,

Nghệ thuật và văn học
Tác phẩm cổ nhất bằng tiếng Mông còn tồn tại là Mông Cổ bí sử, được viết cho hãn tộc sau khi cái chết của Thành Cát Tư Hãn vào năm 1227. Đây là tư liệu bản địa quan trọng nhất về cuộc sống và phả hệ của Thành Cát Tư Hãn, bao gồm nguồn gốc và thời thơ ấu của ông, thông qua việc thành lập Đế quốc Mông Cổ và sự trị vì của con trai ông là Oa Khoát Đài. Một tác phẩm kinh điển khác của đế quốc là Jami' al-tawarikh (Sử tập). Nó được lệnh biên soạn của A Bát Cáp Hãn, theo hình thức văn kiện lịch sử của toàn thế giới, để giúp thiết lập di sản văn hóa riêng của người Mông Cổ. Với hàng trăm các trang minh họa, nó thực sự là một trong những văn bản lịch sử thế giới đầu tiên.

Hệ thống thư tín

Đế quốc Mông Cổ có một hệ thống thư tín mưu trí và hiệu quả ở thời điểm đó, thường được các học giả gọi là Yam. Hệ thống có những đội chuyển thư tiếp sức được trang bị tốt và đầy đủ được gọi là örtöö, có mặt khắp nơi trên Đế quốc Mông Cổ. Hệ thống yam về sau được lặp lại ở Hoa Kỳ dưới hình thức Pony Express. Một người đưa thư điển hình phải di chuyển 40 km giữa 2 trạm kế tiếp nhau, và người này có thể nhận được một con ngựa mới, đã được nghỉ ngơi hoặc là đưa thư đó cho người tiếp theo để đảm bảo tốc độ chuyển thư nhanh nhất có thể. Thông thường người này có thể di chuyển 200 km mỗi ngày, nhanh hơn kỷ lục nhanh nhất được ghi nhận của Pony Express vào 600 năm sau.

Thành Cát Tư Hãn và người kế vị ông là Oa Khoát Đài cũng tiến hành xây dựng các con đường, một trong số đó cắt qua dãy núi Altai. Sau khi lên ngôi Đại Hãn, ông đã tổ chức hệ thống đường sá và ra lệnh cho Sát Hợp Đài hãn quốc và Kim Trướng Hãn quốc nối với các con đường ở phần tây của Đế quốc. Để giảm sức ép cho các hộ dân, ông đã thiết lập các trạm trung chuyển kèm với các hộ dân cách nhau 40 km. Bất cứ ai có paiza (bài tử) mới được phép cấp ngựa tiếp sức và được cung cấp một khẩu phần ăn đặc biệt, nhưng những người mang các thư tín đặc biệt liên quan đến quân sự thì có thể sử dụng Yam mà không cần paiza. Tin về cái chết của Thành Cát Tư Hãn ở Cáp Lạp Hòa Lâm được chuyển tới lực lượng Mông Cổ của Bạt Đô Hãn ở Trung Âu trong vòng 4-6 tuần là nhờ có Yam.

Hốt Tất Liệt Hãn, người sáng lập triều Nguyên, đã xây dựng các trạm trung chuyển đặc biệt cho các đại thần cấp cao, cũng như các trạm bình thường có lữ quán. Trong suốt thời kỳ Hốt Tất Liệt, hệ thống thông tin của triều Nguyên bao gồm khoảng 1.400 trạm trung chuyển, sử dụng 50.000 con ngựa, 8.400 bò, 6.700 la, 4.000 xe bò/ngựa và 6.000 thuyền. Ở Mãn Châu và nam Siberia, người Mông Cổ vẫn sử dụng các đội xe trượt tuyết do chó kéo cho hệ thống Yam. Ở Y Nhi hãn quốc, Hợp Tán đã khôi phục lại hệ thống trung chuyển đang suy tàn ở vùng Trung Đông trên một phạm vi giới hạn. Ông đã xây dựng một số lữ quán và ban lệnh rằng chỉ có những sứ thần đế quốc mới được nhận lương để trang trải chi phí. Dòng Truật Xích ở Kim Trướng hãn quốc đã cấp tiền cho hệ thống yam nhờ vào một loại thuế đặc biệt.

Nhận định
Trong lịch sử thế giới trung đại chưa có đế quốc nào nổi lên với mức độ thành công như thế, người Mông Cổ hầu hết trải qua chiến thắng trong mọi cuộc chinh phục mà ít khi nếm trải thất bại. Nguyên nhân thành công của họ là nhờ sở hữu và sử dụng lực lượng quân sự hiệu quả nhất lục địa Á-Âu thời bấy giờ. Người lính Mông Cổ được huấn luyện ngay từ nhỏ với kỹ năng cưỡi ngựa, chiến đấu và phối hợp nhóm thành thạo, khả năng chịu đựng điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên cao độ. Đặc biệt trọng tính cơ động, linh hoạt và tốc độ  chưa từng thấy trong bất kỳ đội quân nào trong lịch sử.

Bí quyết thành công của họ còn nằm ở việc biết thu nạp người tài từ thợ rèn cho tới quân sư của địa phương bị chinh phục  với chế độ đãi ngộ rất tốt, đồng thời khủng bố tàn khốc kẻ thù nếu không thuận theo ý họ, khiến nhiều người phải chọn lựa thay vì chống lại vô ích sẽ có lợi hơn khi đi theo Mông Cổ. Các chiến thắng liên tục cũng thúc đẩy tinh thần quân Mông Cổ tự tin, kiêu hãnh và ngang tàn trong hơn một thế kỷ nổi lên chinh phục của họ. Ngoài ra, kẻ chinh phục Mông Cổ dùng cả dịch bệnh từ xác chết để hỗ trợ không kém sự hung hãn tàn phá bằng quân đội.

Tuy vậy, Mông Cổ có những nhược điểm nhất định, họ là đế chế nổi lên nhưng thiếu nền tảng của một nền văn minh hay ít ra là một nền văn hóa mạnh mẽ. Điều này khiến họ mau chóng bị đồng hóa vào các địa phương đã chiếm. Người Mông Cổ dần bị tiêm nhiễm sự đa dạng về văn hóa, tôn giáo, thậm chí là nhân chủng và ngôn ngữ trên lục địa Á-Âu, khiến cho những cội rễ tinh thần và sức mạnh cố kết đế chế bị mất đi. Bởi vì quá trình đó không chỉ làm mất đi tính thống nhất dân tộc đi chinh phục mà còn làm cho họ phân thành những kẻ bị đồng hóa khác nhau vào những xã hội khác nhau.

Quân đội Mông Cổ cũng không phải bách chiến bách thắng, họ thất bại ở Đại Việt, Nhật Bản, Nam Dương, điều đó cho thấy quân Mông Cổ nổi tiếng không thạo hải quân, họ giỏi chiến đấu trên mặt đất hơn, vốn là điều kiện quen thuộc mà người lính Mông Cổ rèn luyện từ nhỏ.

Thời gian biểu các Đại hãn Đế quốc Mông Cổ

Xem thêm
 Nhà Nguyên
 Gia Luật Sở Tài

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 Aalto, Pentti. Swells of the Mongol-Storm around the Baltic. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 36 (1982): 5-15.
 Abel-Remusat, M. Relation De L’expedition D’houlagou, Fondateur De La Dynastie Des Mongols De Perse, Au Travers De La Tartarie; Extraite Du Sou-Houng-Kian-Lou. Jounal Asiatique 2 (1823): 283-89.
 Abramowski, Waltraut. Die Chinesischen Annalen Des Mongke. Ubersetzung Des 3. Kapitels Des Yèuan-Shih. Zentralasiatische Studien 13 (1979 1979): 7-71.
 Abu-Lughod, Janet L. Before European Hegemony the World System A.D. 1250-1350. New York: Oxford University Press, 1989.
 Abulafia, David. Asia, Africa and the Trade of Medieval Europe. In The Cambridge Economic History of Europe, edited by M. M Postan and H. J Habakkuk, 402-73. Cambridge: Cambridge U.P, 1966.
 Adnan, A. Sur Le Tanksukname-I Ilhani Der Ulum-U-Funun-I-Khatai. Isis 32 (1940 1940): 44-47.
 Adshead, Samuel Adrian M. Material Culture in Europe and China, 1400-1800: The Rise of Consumerism. New York: St. Martin’s Press, 1997.
 Afshar, Iraj. The Autography Copy of Rashid Al-Din’s Vaqfnameh. Central Asiatic Journal 14 (1970 1970): 5-13.
 Ágoston, Gábor. Guns for the Sultan: Military Power and the Weapons Industry in the Ottoman Empire. Cambridge Studies in Islamic Civilization. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2005.
 Ahuja, N. D. Burial Customs of the Pagan Mongols. Islamic Culture 42 (1969 1969): 99-105.
 Aigle, Denise. L’iran Face À La Domination Mongole. Bibliothèque Iranienne. Tehran: Institut français de recherche en Iran, 1997.

Liên kết ngoài

 Genghis Khan and the Mongols
 The Mongol Empire
 Mongols
 Genghis Khan Biography
 The Mongols in World History
 The Mongol Empire for students
 Paradoxplace Insight Pages on the Mongol Emperors
 William of Rubruck's Account of the Mongols
 Mongol invasion of Rus (pictures)
   Thành Cát Tư Hãn và đế quốc Mông Cổ tại   writeopenstory.com

Cựu quốc gia châu Á
Cựu quốc gia châu Âu
Đế quốc
Lịch sử Trung Á
Chấm dứt năm 1368
Bộ lạc du mục Á-Âu
Nhà nước Mongol
Cựu quốc gia ở Trung Á
Cựu quốc gia quân chủ Trung Á
Đế quốc
Châu Á trung cổ


title: Hoplitis persica

text:
Hoplitis persica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Giải tưởng niệm Bôcher

text:
Giải tưởng niệm Bôcher là một giải thưởng do Hội Toán học Hoa Kỳ (American Mathematical Society) lập ra năm 1923 để tưởng nhớ nhà toán học Maxime Bôcher với số vốn ban đầu là 1.450 dollar Mỹ do các hội viên đóng góp. Giải được trao mỗi 5 năm cho các bài nghiên cứu nổi tiếng về giải tích đã được đăng trên các báo khoa học có uy tín ở Bắc Mỹ hoặc do một hội viên của Hội viết, trong vòng 6 năm trước.  Số tiền thưởng hiện nay là 5.000 dollar Mỹ.

Các người đoạt giải

 1923 George David Birkhoff
 1924 Eric Temple Bell, Solomon Lefschetz
 1928 James W. Alexander
 1933 Marston Morse, Norbert Wiener
 1938 John von Neumann
 1943 Jesse Douglas
 1948 Albert Schaeffer, Donald Spencer
 1953 Norman Levinson
 1959 Louis Nirenberg
 1964 Paul Cohen
 1969 Isadore Singer
 1974 Donald Samuel Ornstein
 1979 Alberto Calderón
 1984 Luis Caffarelli
 1984 Richard Melrose
 1989 Richard Schoen
 1994 Leon Simon
 1999 Demetrios Christodoulou, Sergiu Klainerman, Thomas Wolff
 2002 Daniel Tataru, Terence Tao, Lin Fanghua
 2005 Frank Merle
 2008 Alberto Bressan, Charles Fefferman, Carlos Kenig
 2011 Assaf Naor, Gunther Uhlmann
 2014 Simon Brendle

Tham khảo

Liên kết ngoài
 AMS Prize - Bôcher Memorial Prize
 MacTutor History of Mathematics - Winners of the Bôcher Prize

Giải thưởng toán học
Giải thưởng toán học Mỹ
Thành lập năm 1923


title: Potamophylax jungi

text:
Potamophylax jungi là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Potamophylax


title: Tremblay-en-France

text:
Tremblay-en-France là một xã ở tỉnh Seine-Saint-Denis, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website

Xã của Seine-Saint-Denis


title: Bình Nam (định hướng)

text:
Bình Nam có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Bình Nam, huyện Thăng Bình tỉnh Quảng Nam

Trung Quốc
 Huyện Bình Nam, địa cấp thị Ninh Đức, tỉnh Phúc Kiến.
 Huyện Bình Nam, địa cấp thị Quý Cảng, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

Quân sự

 Bình Nam hay Loạn năm Giáp Ngọ, là cuộc chiến lần thứ 8 giữa Chúa Trịnh và Chúa Nguyễn trong giai đoạn Trịnh Nguyễn phân tranh.


title: Dermomurex triclotae

text:
Dermomurex triclotae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dermomurex


title: Eudolium

text:
Eudolium là một chi ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Eudolium bao gồm:
 Eudolium bairdii (Verrill & Smith in Verrill, 1881)
 Eudolium crosseanum (di Monterosato, 1869)
 Eudolium pyriforme (Sowerby, 1914)
Species brought into synonymuy
 Eudolium aulacodes Tomlin, 1927: đồng nghĩa của Oocorys sulcata P. Fischer, 1884
 Eudolium inflatum Kuroda & Habe, 1952: đồng nghĩa của Eudolium bairdii (Verrill & Smith in Verrill, 1881)
 Eudolium kuroharai Azuma, 1960: đồng nghĩa của Eudolium bairdii (Verrill & Smith in Verrill, 1881)
 Eudolium lineatum Osima, 1943: đồng nghĩa của Eudolium bairdii (Verrill & Smith in Verrill, 1881)
 Eudolium thompsoni McGinty, 1955: đồng nghĩa của Eudolium crosseanum (di Monterosato, 1869)

Chú thích

Tham khảo
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in châu Âu and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Vos, C. (2007). A conchological Iconography (No. 13) - The family Tonnidae. 123 pp., 30 numb. plus 41 (1 col.) un-numb. text-figs, 33 maps., 63 col. pls, Conchbooks, Germany page(s): 18

Liên kết ngoài

Tonnidae


title: Polycentropus pedernales

text:
Polycentropus pedernales là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polycentropus


title: Hasenmoor

text:
Hasenmoor là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein Segeberg, ở bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Hasenmoor có diện tích 17,77 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 697 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Mortoniella denticulata

text:
Mortoniella denticulata là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Limnaecia symplecta

text:
Limnaecia symplecta là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chú thích

Tham khảo

Limnaecia


title: Mertendorf, Saale-Holzland

text:
Mertendorf là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Mertendorf, Saale-Holzland có diện tích 3,78 km².

Tham khảo


title: Ceraclea veiovis

text:
Ceraclea veiovis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Ceraclea


title: Pescueza

text:
Pescueza là một thị trấn trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 167 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Troyes (quận)

text:
Quận Troyes là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Aube, ở vùng Grand Est. Quận này có 22 tổng và 247 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Troyes là:
 Aix-en-Othe
 Arcis-sur-Aube
 Bar-sur-Seine
 Bouilly
 Chaource
 La Chapelle-Saint-Luc
 Ervy-le-Châtel
 Essoyes
 Estissac
 Lusigny-sur-Barse
 Mussy-sur-Seine
 Piney
 Ramerupt
 Les Riceys
 Sainte-Savine
 Troyes - Tổng thứ nhất
 Troyes - Tổng thứ nhì
 Troyes - Tổng thứ ba
 Troyes - Tổng thứ tư
 Troyes - Tổng thứ năm
 Troyes - Tổng thứ sáu
 Troyes - Tổng thứ bảy

Các xã
Các xã của quận Troyes, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Troyes trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Troyes