title: Đài Loan (Trung Quốc)

text:
"Đài Loan (Trung Quốc) " hay "Đài Loan, Trung Quốc" là một thuật ngữ mang tính chính trị và không rõ ràng. Thuật ngữ này mang hàm ý mô tả Đài Loan và các đảo nhỏ xung quanh là một tỉnh của Trung Quốc. Tuy nhiên, thuật ngữ này trở nên mơ hồ kể từ năm 1949 khi cả hai nước "Trung Quốc" cùng tồn tại song song là Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Trung Hoa Dân Quốc. Kể từ khi Trung Hoa Dân Quốc không còn kiểm soát Trung Quốc đại lục và sau đó thường được gọi thông dụng là Đài Loan trong khi Cộng hoà nhân dân Trung Hoa về sau thường được gọi một cách thông dụng là Trung Quốc, thì Đài Loan (Trung Quốc) trở thành một thuật ngữ dùng để ám chỉ tới Trung Hoa Dân Quốc/Đài Loan và coi lãnh thổ này thuộc chủ quyền của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa/Trung Quốc.

Việc sử dụng cụm từ trong các thông báo chính thức của chính phủ Trung Quốc như là một cách khẳng định rằng Trung Hoa Dân Quốc/"Đài Loan" nằm dưới chủ quyền của họ, và CHNDTH là chính phủ hợp pháp duy nhất của toàn Trung Quốc (bao gồm cả Đài Loan). Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tranh chấp trên lý thuyết vị trí hợp pháp tại Trung Quốc và cùng với nhiều công dân Trung Hoa Dân Quốc thì coi thuật ngữ này là không chính xác khi phủ nhận Trung Hoa Dân Quốc là một nhà nước có chủ quyền. Thuật ngữ này đặc biệt gây khó chịu cho những người Đài Loan ủng hộ Đài Loan độc lập và muốn tách Đài Loan ra khỏi Trung Quốc và bản sắc Trung Quốc. Tuy nhiên, một số người Đài Loan gốc Trung Quốc không phản đối thuật ngữ này, đặc biệt là những người tự xem mình là "người Trung Quốc" và ủng hộ thống nhất đất nước Trung Quốc.

Sử dụng tại các quốc gia

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, cụm từ Đài Loan (Trung Quốc) thường xuyên được sử dụng trong các văn bản chính thức và đôi khi là trong cả các sự kiện văn hóa, kinh tế và thể thao.. Khi Việt Nam cấp visa cho người dân Trung Hoa Dân Quốc thì vẫn sử dụng từ "Taiwan" (Đài Loan), nhưng khi cấp giấy miễn thị thực cho công dân Trung Hoa Dân Quốc lấy vợ hay chồng là công dân Việt Nam hoặc con cái của họ, thì ghi "Taiwan (China)", tức Đài Loan (Trung Quốc). Điều này thể hiện tính kiên trì của chính phủ Việt Nam đối với chính sách Một Trung Quốc.

Sử dụng tại Liên Hợp Quốc
Thuật ngữ "Đài Loan, Tỉnh của Trung Quốc" cũng xuất hiện tại mã quốc gia ISO 3166-1 của Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế, ấn phẩm "UN Terminology Bulletin-Tên quốc gia", liệt kê Đài Loan là "Đài Loan, Tỉnh của Trung Quốc" vì sức ép của Trung Quốc lên Liên Hợp Quốc với vai trò là một thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Tham khảo

Chính trị Trung Hoa Dân Quốc
Chính trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Lịch sử Đài Loan
Trung Quốc
Nội chiến Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Nhật Bản
Quan hệ quốc tế
Nhật Bản
Trung Hoa Dân Quốc
Chủ quyền
Đài Loan
Quốc gia không được công nhận hoặc không được công nhận rộng rãi
Thế chiến thứ hai


title: Helléan

text:
Helléan () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 7,87 km², dân số năm 1999 là 306 người. Khu vực này có độ cao t 30-89 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Helléan danh xưng trong tiếng Pháp là Helléanais.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Helléan
Bản đồ của Helléan trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Sân bay Naga

text:
Sân bay Naga (tiếng Filipino: Paliparan ng Naga, tiếng Bikol: Palayogan nin Naga)  là một sân bay phục vụ khu vực Thành phố Naga, tỉnh Camarines Sur ở Philippines. Sân bay này cũng phục vụ cả đô thị Pili, nơi nó tọa lạc. Sân bay được xếp hạng sân bay thương mại nhỏ theo Cục giao thông hàng không Philippines.

Các hãng hàng không

Các hãng hiện tại
Hiện có các hãng sau đang hoạt động tại đây.

Air Philippines (Manila)
Cebu Pacific (Manila)
South East Asian Airlines (Daet [theo mùa], Malay [theo mùa])

Các hãng trước đây
Philippine Airlines
Asian Spirit

Xem thêm
Sanh sách sân bay Philippines

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Philippines
Camarines Sur


title: True và false (Unix)

text:
Trong các hệ điều hành giống Unix, true và false là các lệnh chỉ có chức năng là trả về giá trị 0 hoặc 1.

Sử dụng

Trị trả về của một lệnh thường là thành công (trị không) hoặc thất bại (trị khác không). Hai lệnh true và false cung cấp giá trị luận lý cho lệnh trả về: true trả về 0, false trả về 1. Hai lệnh này thường được dùng trong câu lệnh có điều kiện, vòng lặp hay văn lệnh. Ví dụ văn lệnh dưới đây lặp lại câu lệnh echo hello đến khi bị ngắt:

while true
do
  echo hello
done

Lệnh có thể dùng để bỏ qua kết quả thành công hay thất bại của một dãy lệnh khác, ví như:
make … && false
Nếu đặt login shell của một người dùng thành false trong /etc/passwd, người dùng đó không thể truy cập tới bất kỳ trình bao nào trên máy tính, nhưng tài khoản người dùng vẫn có hiệu lực với các dịch vụ khác, như FTP. (Trong trường hợp này /sbin/nologin thực hiện triệt để hơn, khi người dùng đăng nhập, máy tính đưa ra một thông báo và kết thúc phiên làm việc.)

Hai chương trình không có một đối số "thực sự nào"; trong vài phiên bản, đối số chuẩn --help hiển thị hướng dẫn sử dụng và --version hiển thị phiên bản chương trình

Lệnh rỗng

Lệnh true đôi khi được thay thế cho lệnh rỗng có sẵn trong trình bao(lệnh rỗng được viết dưới dạng dấu hai chấm :). Cũng như lệnh rỗng, các tham số đi sau lệnh true đều bị bỏ qua. Nó cũng được dùng như là lệnh NOP hình thức cho các hiệu ứng lề như chỉ định giá trị mặc định cho các biến thông qua mẫu ${parameter:=word}. Ví dụ, theo bashbug, tập lệnh thông báo lỗi cho Bash:
 ${TMPDIR:=/tmp}
 ${EDITOR=$DEFEDITOR}
 ${USER=${LOGNAME-`whoami`}}

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chỉ dẫn
true(1): Do nothing, successfully – GNU Coreutils reference
false(1): Do nothing, unsuccessfully – GNU Coreutils reference
true(1): Return true value - FreeBSD manual page
false(1): Return false value - FreeBSD manual page

Chương trình Unix chuẩn
Tiện ích Unix SUS2008

de:True (Unix)
fr:True (Unix)
hu:True (Unix)
ja:True (UNIX)
pl:True (Unix)
ru:True
uk:True (Unix)


title: Rana grandocula

text:
Rana grandocula là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Dolino, C., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Paguntalan, L., Pedregosa, M., Ubaldo, D. & Gutierrez, B. 2004. Rana grandocula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Grandocula
Động vật lưỡng cư Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: Gonomyia lemniscata

text:
Gonomyia lemniscata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Diabrotica adelpha

text:
Diabrotica adelpha là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Edgar von Harold miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

A


title: Adicella ino

text:
Adicella ino là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Ebermannstadt

text:
Ebermannstadt là một thị xã ở huyện Forchheim, trong bang Bayern, nước Đức. Đô thị Ebermannstadt có diện tích 49,97 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 6783 người. Thị xã này có cự ly 10 km về phía đông bắc Forchheim và 25 km về phía đông nam Bamberg.

Các khu vực dân cư:
Breitenbach
Ebermannstadt
Gasseldorf
Niedermirsberg
Rüssenbach
Neuses-Poxstall
Wohlmuthshüll
Buckenreuth
Moggast
Wolkenstein
Thosmühle
Burggaillenreuth
Windischgaillenreuth
Eschlipp
Kanndorf

Tham khảo


title: Aeolus feretrum

text:
Aeolus feretrum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Steinheil miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Luperus mercurini

text:
Luperus mercurini là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Pidigan, Abra

text:
Pidigan là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Abra, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 11.280 người trong 1.875 hộ.

Các khu phố (barangay)

Pidigan được chia thành 15 khu phố (barangay).

Kết quả bầu cử năm 2007

Tham khảo

Liên kết ngoài
Municipality of Pidigan
Mã địa lý chuẩn Philipin
2007 Philippine Census Information
2007 Local Elections

Đô thị của Abra


title: Dinggyê

text:
Dinggyê (; , Hán Việt: Định Kết huyện) là một huyện của địa khu Xigazê (Nhật Khách Tắc), khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc.

Trấn
 Giang Dát (江嘎镇)
 Trần Đường (陈塘镇)
 Nhật Ốc (日屋镇)

Hương
 Xác Bố (确布乡)
 Trát Tây Cương (扎西岗乡)
 Đa Bố Trát (多布扎乡)
 Định Kết (定结乡)
 Quỳnh Tư (琼孜乡)
 Tát Nhĩ (萨尔乡)
 Quách Gia (郭加乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin

Đơn vị cấp huyện Tây Tạng
Xigazê


title: Nomada rhodotricha

text:
Nomada rhodotricha là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Villa del Conte

text:
Villa del Conte là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, located about 40 km northvề phía tây của Venezia và cách khoảng 20 km về phía bắc của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.249 người và diện tích 17,3 km².

Villa del Conte giáp các đô thị: Campo San Martino, San Giorgio in Bosco, San Martino di Lupari, Santa Giustina in Colle, Tombolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.villa-del-conte.pd.it/

Đô thị tỉnh Padova


title: Heiligengrabe

text:
Heiligengrabe là một đô thị thuộc huyện Ostprignitz-Ruppin, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Heiligengrabe có diện tích 232,3 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 5046 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Beichlingen

text:
Beichlingen là một đô thị thuộc huyện Sömmerda trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 19,07 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 578 người.

Tham khảo


title: Thiên niên kiện lá lớn

text:
Thiên niên kiện lá lớn hay thiên niên kiện to (danh pháp hai phần: Homalomena gigantea) là loài thực vật thuộc họ Ráy.

Một số tài liệu cho rằng Homalomena gigantea là tên đồng nghĩa của Homalomena pendula.

Đặc điểm nhận dạng:
Cây thảo sống nhiều năm, thân rễ thường nằm sát mặt đất hoặc mọc thẳng, cao tới 1 m hoặc hơn; vỏ màu nâu hay nâu đen; đường kính 2,5 - 3,5 cm. Lá có cuống, mọc tập trung ở ngọn; cuống dài 30 – 40 cm; phiến lá hình tim rộng, 30 - 40 x 20 – 30 cm. Cụm hoa bông mo gồm 1 - 2 cái, mọc ở kẽ lá; cuống dài 20 – 23 cm; mo dài 12 cm; buồng dài 6 – 12 cm; phần mang hoa cái 2,5 – 4 cm, bầu có nhiều no•n; phần mang hoa đực 3,5 – 8 cm, nhị nhóm 4, nhị lép tạo thành đầu tròn. Quả mọng, khi chín màu đỏ. Thân rễ khi bẻ ra thấy nhiều xơ (cứng), có mùi thơm đặc biệt.

Sinh học và sinh thái:
Mùa hoa quả tháng 7 - 12. Nhân giống tự nhiên chủ yếu từ hạt, có khả năng tái sinh dinh dưỡng khoẻ. Cây đặc biệt ưa ẩm và ưa bóng, thường mọc dưới tán rừng kín thường xanh - dọc theo các bờ khe suối hay trên đất lầy thụt trong rừng, ở độ cao tới 700 m.

Phân bố:
Trong nước: Lâm Đồng (Di Linh: Đinh Trang Hoà, Đinh Trang Thượng, Đạ H'uoai, Đạ Têh), Phú Yên (Tuy Hoà: Rừng Suối Lạnh, x• Hoà Thịnh), Đồng Nai.

Thế giới: Ấn Độ, Nêpan, Trung Quốc.

Giá trị:
Là loài tương đối hiếm đối với Việt Nam. Thân rễ được sử dụng như loài Homalomena occulta (Lour.) Schott làm thuốc chữa đau nhức xương khớp, kích thích tiêu hoá, chống nôn. Thân rễ và lá tươi dùng ngoài chữa tụ máu (do ng•), bong gân, sai khớp...; tinh dầu làm hương liệu.

Tình trạng:
Đang bị khai thác, nạn phá rừng trực tiếp xâm hại nơi sống.

Phân hạng: VU A1c, B1+2b,c

Biện pháp bảo vệ:
Khoanh bảo vệ khu vực rừng Suối Lạnh (x• Hoà Thịnh - Tuy Hoà - Phú Yên) có thiên niên kiện lá to mọc tập trung. Chỉ khai thác cây có chiều dài trên 30 cm; chừa lại phần gốc cho cây tái sinh. Trồng được dưới tán rừng ẩm; trồng bằng thân rễ.

Chú thích

G
Thực vật Việt Nam


title: Cộng hòa lập hiến

text:
Cộng hòa lập hiến là một quốc gia có người đứng đầu quốc gia và các viên chức chính phủ khác được bầu lên với vai trò là các đại diện của người dân, và phải điều hành đất nước theo luật hiến pháp hiện hành mà giới hạn quyền lực của chính phủ đối với công dân. Trong một cộng hòa lập hiến, các quyền hành pháp, lập pháp, và tư pháp là ba ngành riêng biệt và ý nguyện của đa số người dân bị giảm chế để bảo vệ những quyền cá nhân, có nghĩa là không có nhóm người nào hay cá nhân nào có quyền hạn tuyệt đối. Sự thật là một hiến pháp tồn tại và giới hạn quyền của chính phủ đã làm cho nhà nước trở thành hiến định. Là rằng người đứng đầu quốc gia và các quan chức chính phủ được chọn qua bầu cử, hơn là thừa kế vị trí của họ, và rằng những quyết định của họ phải chịu bị ngành tư pháp kiểm soát làm cho quốc gia trở thành một cộng hòa. Đây là chính thể của nhiều quốc gia dân chủ trên thế giới hiện nay, trong đó có Hoa Kỳ.

Khái niệm
Khái niệm về cộng hòa lập hiến bắt nguồn từ công trình triết học "Chính trị" của Aristotle và khái niệm của ông về một chính thể khả dĩ thứ năm gọi là "polity". Ông đối chiếu "polity" của chính thể cộng hòa với chính trị dân chủ và quả đầu chế trong sách số 3, chương thứ sáu của tác phẩm "Chính trị".

Quả đầu chế (Oligarchies) chuộng các thành viên giàu có của xã hội và có vai trò trong các vị trí lãnh đạo được bầu. Chính trị dân chủ chuộng các thành viên trung lưu và nghèo khó mà thường thường chiếm đa số, và có vai trò như các đại hội đồng lập pháp mở rộng cho tất cả các công dân trong tuổi bầu cử. Aristotle nghĩ rằng nếu được quan tâm và sử dụng đúng thì hình thức chính phủ "polity" sẽ là chính phủ lý tưởng nhất như có thể vì nó có thể nhận ý kiến từ các thành viên cộng đồng thuộc mọi tầng lớp và cai trị công bằng theo lợi ích của toàn cộng đồng chớ không phải chỉ riêng cho nhóm đa số.

"Polity", theo nghĩa diễn tả thông thường, có thể ám chỉ đến hệ thống tổ chức chính trị được một nhóm người đặc biệt nào đó sử dụng, ví dụ như một bộ lạc, một quốc gia thành phố, một đế quốc, một tập đoàn,... Trong nghĩa thứ hai đặc biệt hơn của Aristotle về từ này là ông viễn tượng một "polity" mà trong đó có sự kết hợp những điều theo ông nghĩ là các đặc điểm tốt nhất của cả quả đầu chế (cai trị bởi người giàu có) và chính trị dân chủ (cai trị bởi người nghèo). Chính phủ theo hình thức "polity" này sẽ được nhiều người quản trị mà có lợi ích nhất như có thể cho toàn thể mọi người.

Các cộng hòa lập hiến là một nỗ lực có chủ ý nhằm giảm bớt mối họa đa số thống trị, cho nên có thể bảo vệ được các cá nhân bất đồng và những nhóm thiểu số khỏi họa chuyên chế của nhóm đa số bằng cách áp đặt kiểm soát trên quyền lực của nhóm đa số. Quyền lực của nhóm đa số bị kiểm soát qua việc giới hạn quyền lực của nó bằng cách bầu lên những đại diện cầm quyền trong giới hạn của luật hiến định bao quát hơn là qua bầu cử để có được quyền tự lập nên pháp luật. John Adams định nghĩa một cộng hòa lập hiến là "một chính phủ với luật pháp, và không phải là chính phủ với những con người." Cũng như vậy, quyền lực của các quan chức chính phủ bị kiểm soát bằng cách không để một cá nhân nào giữ hết các quyền hành pháp, lập pháp và tư pháp. Thay vào đó, các quyền lực này được phân chia thành các ngành riêng biệt mà phục vụ như là một hệ thống kiểm soát và quân bình đối trọng với nhau. Một cộng hòa lập hiến được tạo hình để "không một ai hay nhóm nào [có thể] vượt lên giữ quyền tuyệt đối."

Một cộng hòa lập hiến là một hình thức dân chủ tự do, nhưng không phải tất cả những nền dân chủ tự do đều là cộng hòa lập pháp. Ví dụ, mặc dù người đứng đầu quốc gia không được bầu lên trong một chế độ quân chủ, nó vẫn có thể là một chế độ dân chủ tự do nếu có một quốc hội với những dân biểu được bầu lên điều hành quốc gia theo luật hiến định bảo vệ những quyền cá nhân (được gọi là một nền quân chủ dân chủ lập hiến). Cũng như vậy, một nền dân chủ đại nghị có thể là hoặc không thể là một cộng hòa lập hiến. Ví dụ, "Hoa Kỳ dựa vào nền dân chủ đại nghị, nhưng hệ thống chính phủ của Hoa Kỳ thì phức tạp hơn nhiều. Hoa Kỳ không phải là một nền dân chủ đại nghị đơn giản, mà là một cộng hòa lập hiến mà trong đó khối đa số cầm quyền bị chi phối bởi các quyền của thiểu số được luật pháp bảo vệ."

Lịch sử
Cộng hòa lập hiến được chủ trương đầu tiên trong thế kỷ 18 và thế kỷ 19 bởi những người theo chủ nghĩa tự do vào lúc đó bị vây trong cuộc xung đột ý thức hệ và chính trị chống những người theo chủ nghĩa bảo thủ hoàng gia truyền thống. Từ đầu thế kỷ 20, cộng hòa lập hiến đã nhập vào dòng trào lưu chính trị và đã nhận được sự ủng hộ của nhiều ý thức hệ khác ngoài chủ nghĩa tự do. Tranh cãi chính trị về vấn đề chủ nghĩa cộng hòa lập hiến phần lớn không sôi động.

Hoa Kỳ là một trong những cộng hòa lập hiến xưa nhất trên thế giới. Theo James Woodburn, trong The American Republic and Its Government (Cộng hòa Mỹ và chính phủ của nó), "cộng hòa lập hiến với những giới hạn áp đặt trên chính phủ toàn dân rõ ràng là có dính líu với Hiến pháp như thấy được trong việc bầu cử Tổng thống, bầu cử Thượng viện và bổ nhiệm Tối cao Pháp viện." Có nghĩa là khả năng của người dân chọn các quan chức trong chính phủ bị kiểm soát bằng cách không cho họ bầu lên các Thẩm phán của Tối cao Pháp viện. Woodburn nói rằng trong một nền cộng hòa, nên phân biệt với một nền dân chủ, người dân không chỉ bị kiểm soát trong việc chọn lựa các quan chức mà còn trong việc làm luật.<ref>Woodburn, James Albert. The American Republic and Its Government: An Analysis of the Government of the United States, G. P. Putnam, 1903, pp. 58-59</ref> Luật nhân quyền tồn tại trong Hiến pháp Hoa Kỳ là để bảo vệ một số quyền cá nhân nào đó. Những quyền cá nhân được liệt kê trong Luật nhân quyền không thể nào bị đa số công dân bỏ phiếu xóa bỏ nếu họ muốn đàn áp nhóm thiểu số không đồng ý với những giới hạn về quyền tự do mà nhóm đa số muốn áp đặt. Để xóa bỏ những quyền này phải cần có các quan chức chính phủ khắc phục được những kiểm soát của hiến pháp cũng như sự biểu quyết đồng thuận của 2 phần 3 đa số ở Quốc hội và phải được thông qua bởi ba phần tư số tiểu bang để tu chính Hiến pháp.

 Ủng hộ
Alexander Tsesis, trong "The Thirteenth Amendment and American Freedom: A Legal History" (Tu chính án 13 và sự tự do Mỹ: một lịch sử pháp lý) nói, theo ông, một cộng hòa lập hiến có nghĩa là "một polity đại nghị được thiết lập trên luật cơ bản, mỗi người có quyền theo đuổi và hoàn thành mộng tưởng khiêm nhường của mình về cuộc sống tốt đẹp. Trong một xã hội như thế, cái tốt chung là kết quả tích lũy gồm những cá nhân tự do và công bằng đang đeo đuổi những mục tiêu đầy ý nghĩa."
 Chỉ trích
Karl Marx cho rằng một cộng hòa lập hiến là một khung sườn pháp lý che chở cho cái mà ông xem như là "sự bóc lột của chủ nghĩa tư bản." Ông nói: "Tất cả các nhà kinh tế tư sản đều biết là sản xuất có thể được tiến hành tốt dưới tay cảnh sát hiện đại hơn, ví dụ, trên nguyên tắc kẻ mạnh làm đúng. Họ chỉ quên rằng nguyên tắc này cũng là một mối quan hệ pháp lý, và rằng quyền của kẻ mạnh hơn cũng sẽ thắng thế trong những cộng hòa lập hiến của họ, chỉ là trong một hình thức khác.''"

Tham khảo

Chính trị


title: Đồn Khê

text:
Đồn Khê (chữ Hán giản thể: 屯溪区, âm Hán Việt: Đồn Khê khu) là một quận của địa cấp thị Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Đồn Khê có diện tích 249 km², dân số 150.000 người. Mã số bưu chính của Đồn Khê là 245000. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 4 nhai đạo biện sự xứ và 5 trấn.
Nhai đạo biện sự xứ: Dục Đông, Dục Trung, Dục Tây, Lão Nhai.
Trấn: Đồn Quang, Lê Dương, Dương Hồ, Tân Đàm, Dịch Kỳ.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Hoàng Sơn


title: Cố Luân Hòa Hiếu Công chúa

text:
Cố Luân Hoà Hiếu công chúa (chữ Hán: 固倫和孝公主; 2 tháng 2 năm 1775 - 13 tháng 10 năm 1823), Công chúa nhà Thanh, là Hoàng nữ thứ 10 và nhỏ nhất của Thanh Cao Tông Càn Long Đế trong lịch sử Trung Quốc.

Bà nổi tiếng là một trong những người con gái được Càn Long Đế yêu thương nhất, và cũng là con dâu của đại thần trứ danh Hòa Thân. Dù là con gái do một phi tần sinh ra, song bà vẫn được ban phong hiệu Cố Luân Công chúa, tước hiệu chỉ dành cho con gái của Hoàng hậu.

Tuổi thơ
Hoà Hiếu công chúa sinh ngày 3 tháng 1 (âm lịch) năm Càn Long thứ 40 (1775), vào khi Càn Long Đế đã được 63 tuổi. Mẹ bà là Đôn phi Uông thị, một sủng phi của Càn Long Đế xuất thân Bao y Chính Bạch kỳ. Lúc này, gần như hầu hết các con gái của Càn Long Đế, bao gồm cả Cố Luân Hòa Tĩnh công chúa và Hòa Thạc Hòa Khác công chúa, hai con gái của Càn Long Đế với Lệnh Ý Hoàng quý phi Ngụy Giai thị hoặc đều đã qua đời, hoặc đã kết hôn và rời khỏi Tử Cấm Thành. Càn Long Đế vì vậy rất vui mừng khi có thêm một tiểu công chúa bên cạnh. Kể từ khi sinh ra, Hoà Hiếu công chúa đã được Càn Long Đế hết mực cưng chiều, cùng với các hoàng thất tông nữ, hoặc các anh em trong hoàng tộc vui chơi. Bà là con gái thứ 10 của Càn Long Đế, nên được gọi là [Thập công chúa; 十公主].

Do sự cưng chiều của cha mình, Hòa Hiếu công chúa thường quấn quýt bên Càn Long Đế, do vậy thường có mặt trong các cuộc họp công khanh đại thần. Hòa Hiếu công chúa thường được nhận xét là có vẻ ngoài rất giống cha mình, bà được nhận xét là tính cách quyết đoán, và thường giả nam trang tháp tùng Càn Long Đế trong những chuyến đi săn. Theo Khiếu đình tạp lục (嘯亭續錄), Càn Long Đế từng than thở đối với công chúa nói: "Nếu con mà là Hoàng tử, ắt ta sẽ lập làm Trữ quân rồi".

Năm 10 tuổi, Hòa Hiếu được phong [Hoà Thạc công chúa; 和硕公主]. Khi tròn 12 tuổi, Hoàng đế nâng địa vị của Hoà Hiếu lên [Cố Luân công chúa; 固倫公主]. Vốn dĩ, Hoà Thạc công chúa là tước vị dành cho Hoàng thứ nữ do các phi tần sinh ra, phẩm vị ngang với Quận vương; còn Cố Luân Công chúa là tước vị dành cho Hoàng đích nữ do Hoàng hậu hạ sinh, phẩm vị ngang với Thân vương. Ngoài ra, Càn Long Đế còn cho phép Hòa Hiếu dùng kiệu sức vàng - loại kiệu chỉ sau khi xuất giá các Công chúa mới được dùng, cho thấy sự sủng ái của Càn Long Đế đối với con gái út của mình.

Một sủng thiếp của Càn Long Đế là Dung phi Hòa Trác thị xuất thân Tín đồ Hồi giáo. Bà rất yêu thích thảo nguyên, yêu thích các sự kiện đi săn của hoàng gia, do vậy đối với sự khác thường của Hòa Hiếu công chúa, Dung phi cảm thấy đồng cảm và xem như con gái ruột. Khi Dung phi lâm trọng bệnh khó mà qua khỏi, đối với hôn lễ sắp diễn ra của Hòa Hiếu công chúa cảm thấy cực kì tiếc nuối, liền trước khi qua đời đem hết châu báu do bản thân tự cất giữ đem chia ra các chị em, người hầu cận thân thiết, đáng chú ý nhất là số nữ trang dành cho Hòa Hiếu công chúa là nhiều nhất, lên đến hơn 200 kiện.

Hôn nhân
Năm Càn Long thứ 54 (1789), tháng 11, Hòa Hiếu công chúa khi đó đã 14 tuổi, kết hôn với Phong Thân Ân Đức, cũng 15 tuổi. Chồng bà là con trai cả của Hòa Thân, một đại thần rất được Càn Long Đế sủng ái. Khi Hòa Hiếu công chúa xuất giá, đính hôn tại Vĩnh Thọ cung, Chính Đại Quang Minh điện, theo lễ dành cho Cố Luân công chúa, dùng rượu 40 cân, khi thành hôn dùng rượu 30 cân. Theo quy chế thì đáng lẽ phải thêm 10 cân từ Hoàng thái hậu, nhưng lúc này Sùng Khánh Hoàng thái hậu đã tạ thế. Sau 3 ngày đại hôn, Càn Long Đế triệu vợ chồng công chúa vào và ban cho Hoà Hiếu công chúa là 12.000 lạng bạc; đồng thời thông qua mức hạn định 1.000 lượng bạc hàng năm của công chúa xuất giá xa. Đây lấy lệ của Cố Luân Hòa Kính Công chúa mà đãi. Chính bản thân Càn Long Đế khi ra quyết định này có nói rõ:
 [丁亥。谕、凡下嫁外藩固伦公主。例支俸银一千两。如系在京居住者。即照下嫁八旗之例支给。从前和敬固伦公主。虽系在京居住。而俸银缎匹。仍照外藩之例支领。年久未便裁减。是以降旨、仍许照旧关支。今和孝固伦公主。系朕幼女。且在朕前承欢侍养。孝谨有加。将来下嫁后。所有应支俸禄。亦著一体赏给一千两。以昭平允而示嘉奖。]
 Ngày Đinh Hợi. Dụ. Phàm cứ Cố Luân công chúa hạ giá gả ngoại phiên, đều chi bổng 1.000 lượng bạc; còn khi gả trong kinh sư thì đều chiếu lấy lệ hạ giá trong Bát Kỳ mà án bổng lộc cấp cho. Khi trước Hòa Kính Cố Luân công chúa, theo là hệ ở kinh cư trú, mà bổng bạc lụa thất vẫn chiếu ngoại phiên chi lệ. Qua nhiều năm vẫn không tiện cắt giảm, nay ra chỉ dụ này là xét theo lệ cũ. Hòa Hiếu Cố Luân công chúa, là con gái nhỏ nhất của Trẫm, ở bên cạnh Trẫm được yêu thích vừa ý, hiếu cẩn hữu gia. Tương lai sau khi hạ giá, các bổng lộc nên chi trả thì đều hưởng lệ cấp 1.000 lượng bạc, đấy là lấy chiêu bình ngợi khen.

Theo Khiếu đình tạp lục, đối với việc Hòa Thân lộng hành, công chúa cũng có biết và thường đối với trượng phu nói rằng: "Cha của chàng chịu Hoàng phụ ân trọng, nhưng không biết nghĩ đền đáp, mà chỉ ngày ngày nhận hối lộ, ta thật ưu lo thay cho chàng. Ngày nào đó thân không giữ được, ta ắt cũng bị chàng liên lụy". Có thể thấy được công chúa nhìn xa trông rộng. Còn có một năm nào đó vào mùa đông buổi sáng, Phong Thân Ân Đức ham vui, cùng gia nhân ra ngoài nghịch tuyết, công chúa thấy rất tức giận, bèn nói: "Chàng đã qua tuổi đội mũ, há còn làm những trò trẻ con?", Phong Thân Ân Đức sợ hãi quỳ xuống xin chịu tội, cũng là công chúa ôn tồn dìu dậy mà nói: "Chàng thay vì làm những trò này, hãy cùng ta đọc thi thư". Như vậy có thể thấy, tuy Hòa Hiếu công chúa thâm chịu sự sủng ái của Càn Long Đế, nhưng vẫn rất hiểu lý lẽ lễ nghĩa, đối với chuyện trong ngoài đều có nhận thức rất rõ. Anh trai của Hòa Hiếu công chúa là Gia Thân vương Vĩnh Diễm được ghi lại là khá yêu quý đứa em gái này, khi nghe công chúa trở thành con dâu của Hòa Thân thì rất lo lắng. Sau khi kết hôn, Hoà Hiếu công chúa và Phong Thân Ân Đức có một con trai, sinh vào khoảng từ năm Càn Long thứ 58 (1794) đến năm thứ 60 (1796), nhưng hai năm sau, vào năm Gia Khánh thứ 2 (1798) thì qua đời. Từ đó công chúa không thể sinh dục được nữa. Do lo sợ nhà chồng tuyệt tự, công chúa khuyên Phong Thân Ân Đức nạp thiếp, nhưng rồi cũng chỉ có thêm 2 con gái.

Năm Gia Khánh thứ 4 (1799), Hòa Thân bị bắt vì tội tham ô và lũng đoạn quan trường. Sau khi bị kết tội, Hòa Thân bị xử tùng xẻo, nhưng Gia Khánh Đế sau đó cho phép Hòa Thân được tự vẫn tại nhà để giữ thể diện cho em gái là Hoà Hiếu công chúa. Gia Khánh Đế cũng vì thế tha tội cho Phong Thân Ân Đức, chỉ bị tước hết danh hiệu. Khối tài sản khổng lồ của Hòa Thân, được tích cóp suốt một đời làm quan tham nhũng, bị tịch thu. Gia Khánh Đế tha cho gia đình Hoà Hiếu công chúa và thậm chí còn ban cho bà một phần số gia sản bị tịch thu này.

Cuộc sống sau này
Vào năm Gia Khánh thứ 11 (1806), Gia Khánh Đế cử Phong Thân Ân Đức đến phục vụ trong quân đội tại Uliastai, Mông Cổ. Chẳng được bao lâu thì Phong Thân Ân Đức ngã bệnh. Hoà Hiếu công chúa thỉnh cầu Gia Khánh Đế cho họ được trở về Bắc Kinh, và Hoàng đế đã chấp thuận. Tháng 2 năm Gia Khánh thứ 15 (1810), Phong Thân Ân Đức trở về Bắc Kinh và nhận tước Tấn công (晋公). Ba tháng sau, vào tháng 5, ông qua đời, để lại Hoà Hiếu công chúa chịu cảnh ở goá, Gia Khánh Đế ban 5000 lạng bạc để cho Hòa Hiếu công chúa lo chi phí an táng.

Sau cái chết của Phong Thân Ân Đức, Hoà Hiếu công chúa nuôi dạy hai con gái 11 tuổi và 5 tuổi của ông. Cuộc sống của công chúa ổn định về tài chính, do Gia Khánh Đế ra lệnh cho Nội vụ phủ phải chu cấp chu đáo cho bà, tầm 6000 lạng bạc. Để cho công chúa có nơi nương tựa, ngoài số lương bổng lớn, Gia Khánh Đế còn để Phúc Ân (福恩) làm con thừa tự, thế tập tước Khinh xa Đô úy (輕車都尉) của Hòa Thân. Thời Đạo Quang Đế, công chúa tiếp tục được cháu trai chiếu cố.

Năm Đạo Quang thứ 3 (1823), ngày 10 tháng 9 (âm lịch), Cố Luân Hòa Hiếu công chúa qua đời, Đạo Quang Đế đích thân đến viếng tang. Tại khu Hải Điến, Bắc Kinh, có một tòa nhà thôn trang tầm 300 người ở, theo truyền thuyết là nơi chôn cất của Cố Luân Hòa Hiếu công chúa.

Trong văn hóa đại chúng

Xem thêm
 Quý tộc nhà Thanh
 Cố Luân Hòa Kính công chúa
 Thanh Cao Tông
 Đôn phi

Tham khảo

 Thanh sử cảo

Sinh năm 1775
Mất năm 1823
Công chúa nhà Thanh


title: 22038 Margarshain

text:
22038 Margarshain (1999 XJ182) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 12 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22038 Margarshain

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Clathromangelia quadrillum

text:
Clathromangelia quadrillum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

quadrillum


title: Polycentropus sardous

text:
Polycentropus sardous là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Polycentropus


title: Desmopachria varians

text:
Desmopachria varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wehncke miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: 20536 Tracicarter

text:
20536 Tracicarter (1999 RF81) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20536 Tracicarter

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Eurois occulta

text:
Eurois occulta (tên tiếng Anh: Great Brocade hoặc Great Gray Dart) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc và Trung châu Âu, Bắc và Trung châu Á và các phần phía bắc của Bắc Mỹ (bờ biển ở Canada, Virginia và Great Lakes States).

Miêu tả
Sải cánh của nó dài 50–60 mm.
Ấu trùng ăn Myrica gale, Vaccinium, bạch dương, liễu và các cây herbaceous.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Great Brocade at UKmoths
Vlindernet
Lepidoptera of Belgium

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1758
Eurois
Côn trùng châu Âu


title: Spargania

text:
Spargania là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Spargania angulifascia
 Spargania approbata
 Spargania augustaria
 Spargania aurata
 Spargania bellipicta
 Spargania caudata
 Spargania cenizata
 Spargania clementi
 Spargania coarctata
 Spargania colorifera
 Spargania commutata
 Spargania comprobata
 Spargania conglomerata
 Spargania continuata
 Spargania crypta
 Spargania cultata
 Spargania cumatilis
 Spargania cyllene
 Spargania daira
 Spargania daphne
 Spargania denguera
 Spargania diversimedia
 Spargania dulciferata
 Spargania engelkei
 Spargania euphemia
 Spargania fallaciosa
 Spargania flavisquamata
 Spargania flavolimbaria
 Spargania flavolimbarioides
 Spargania icterica
 Spargania illustrata
 Spargania incommodata
 Spargania indentata
 Spargania intensa
 Spargania isolata
 Spargania leucocyma
 Spargania lichenea
 Spargania locuples
 Spargania luctuata
 Spargania magnoliata
 Spargania malacata
 Spargania miniata
 Spargania myrtusaria
 Spargania narangilla
 Spargania nigrescens
 Spargania nigrirubrata
 Spargania olivata
 Spargania pernotata
 Spargania perpendiculata
 Spargania placidata
 Spargania plana
 Spargania privernaria
 Spargania prospicuata
 Spargania quadripunctata
 Spargania radiosa
 Spargania randallae
 Spargania ranulodes
 Spargania rubriviridis
 Spargania rufidentata
 Spargania rufifimbria
 Spargania rufitaeniata
 Spargania rufivena
 Spargania ruptata
 Spargania ruptifascia
 Spargania rutila
 Spargania satanica
 Spargania schistacea
 Spargania selika
 Spargania semipallida
 Spargania semirfuata
 Spargania semirubra
 Spargania subchlorata
 Spargania subcuprea
 Spargania subdecorata
 Spargania subignea
 Spargania sublactea
 Spargania subrosea
 Spargania subrubescens
 Spargania subtilisecta
 Spargania veronica
 Spargania viridescens
 Spargania viridissima
 Spargania ziczacata

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Larentiini


title: Parvispa marmorata

text:
Parvispa marmorata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Parvispa


title: Việt Vương Câu Tiễn

text:
Việt Vương Câu Tiễn (chữ Hán: 越王勾踐; trị vì 496 TCN - 465 TCN) là vua nước Việt (ngày nay là Thượng Hải, bắc Chiết Giang và nam Giang Tô) cuối thời kỳ Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, một trong Ngũ Bá.

Nguồn gốc
Theo Sử ký, Câu Tiễn là dòng dõi vua Thiếu Khang nhà Hạ, tính Tự (姒), thị Việt, tên là Câu Tiễn (勾踐). Tổ tiên của ông là con thứ hai của Thiếu Khang, em vua Hạ Trữ.

Câu Tiễn là con trai của Doãn Thường, cháu hai mươi đời của vua Thái Khang, dòng dõi vua Vũ nhà Hạ.

Vua bại trận
Năm 496 TCN, Doãn Thường qua đời, Câu Tiễn lên nối ngôi. Hay tin, vua Ngô Hạp Lư bèn đem quân đánh Việt. Câu Tiễn mang quân ra chống cự. Ông sai những kẻ sĩ quyết liều chết ra khiêu chiến. Họ dàn thành ba hàng, tiến đến trận tuyến quân Ngô, thét lên rồi tự đâm vào cổ. Quân Ngô đang mải nhìn thì Câu Tiễn thúc quân Việt thừa cơ đánh úp. Quân Việt đại thắng quân Ngô ở Tuy Lý, Hạp Lư suýt nữa thì mất mạng. Tướng quân của nước Việt là Linh Cô Phù lượm được chiếc giày Ngô Hạp Lư.

Quân Ngô thua to, bỏ chạy về nước. Hạp Lư bị trúng tên trước khi chết, dặn con là Phù Sai phải báo thù nước Việt. Sau đó Phù Sai lên ngôi vua.

Ba năm sau Câu Tiễn được tin Ngô Phù Sai ngày đêm luyện quân sĩ, sắp sửa đánh Việt để trả thù. Ông muốn mang quân ra đánh trước khi quân Ngô xuất trận. Phạm Lãi can nhưng Câu Tiễn không nghe, bèn cất quân. Vì xem thường lực lượng quân Ngô nên quân Việt đã thua to ở Phù Tiêu. Câu Tiễn bèn đem 5000 quân còn lại giữ và trốn tránh ở núi Cối Kê..

Phù Sai đuổi đến, bao vây Cối Kê. Câu Tiễn hỏi kế Phạm Lãi. Phạm Lãi khuyên ông dùng lời lẽ khiêm nhượng, lấy lễ hậu để lấy lòng vua Ngô; nếu vua Ngô không chịu thì phải thân hành đến hầu hạ.

Câu Tiễn nghe theo, bèn sai đại phu Văn Chủng đến cầu hòa với Ngô. Phù Sai sắp ưng thuận thì Ngũ Tử Tư can không nên theo. Văn Chủng trở về báo với Câu Tiễn. Câu Tiễn muốn giết vợ con, đốt của cải châu báu, xông ra đánh để chịu chết. Văn Chủng ngăn Câu Tiễn nói:
Quan thái tể của Ngô tên là Bá Hi là người tham lam có thể dùng lợi để dụ dỗ. Xin nhà vua cho tôi lẻn đến để nói với ông ta.

Câu Tiễn đành phải xin đầu hàng, sai Chủng đem gái đẹp, của quý lẻn đến đưa cho Bá Hi. Bá Hi nhận rồi nói giúp với vua Ngô. Phù Sai nghe theo, cho nước Việt đầu hàng. Nước Việt không bị tiêu diệt nhưng Câu Tiễn bị bắt về nước Ngô. Sau đó ông phải chịu nhiều khổ nhục kể cả việc nếm phân của Phù Sai.

Gian khổ chiến đấu chống quân Ngô
Sau 3 năm phục dịch và chịu nhục cùng với vợ ở nước Ngô, ông đã giành được sự tin tưởng của Phù Sai và được Ngô Vương cho quay về nước Việt. Ông đã tiếp tục cai trị và tiến hành cải cách lớn. Trong thời gian này, ông đã trọng dụng Văn Chủng và Phạm Lãi là những nhà quân sư chính trị, quân sự tài ba để xây lại Việt Quốc. Câu Tiễn bên trong nuôi chí phục thù, nhưng ngoài mặt giả vờ tuân phục, hằng năm đều đặn triều cống. Việt Vương giao Phạm Lãi bí mật luyện tập quân đội, tích trữ quân lương. Cùng lúc, Phạm Lãi dùng mỹ nhân kế, đem Tây Thi (một trong Tứ đại Mỹ nhân Trung Hoa) dâng cho Ngô vương Phù Sai làm cho Phù Sai hoang dâm, xa xỉ, bỏ bê chính sự, giết hại trung thần Ngũ Tử Tư (một trong những trụ cột chính của đất nước). Trong thời gian này, các quan chức của Việt Vương cũng phá hoại nội bộ của Ngô Quốc bằng các thủ đoạn hối lộ và tung tin thị phi. Việt Vương Câu Tiễn đã kiên trì theo đuổi mục tiêu phục thù bằng cách tự đày đọa chính mình như kê gối bằng gỗ khi ngủ, ăn thức ăn của những người nghèo khó,… theo như câu thành ngữ Trung Hoa "nếm mật nằm gai" (臥薪嘗膽, "ngọa tân thường đảm").

Sau 10 năm phục hưng kinh tế, quân sự và cải cách chính trị, Việt Quốc đã trở nên hùng mạnh. Câu Tiễn được sự tin tưởng của Phù Sai, không chú ý tới sự phục hồi của nước Việt mà mang quân lên trung nguyên giao tranh với nước Tề, nước Tấn.

Đầu năm 483 TCN, Phù Sai họp chư hầu ở Hoằng Trì, muốn tranh ngôi bá chủ của nước Tấn. Trong khi hội chư hầu chưa xong thì tháng 6 năm đó, Câu Tiễn mang quân đánh úp nước Ngô. Thế tử nước Ngô là Hữu ra cự bị quân Việt bắt sống và tự sát. Quân Việt tiến vào nước Ngô.

Phù Sai mang quân về nước. Quân Ngô theo Phù Sai đi đường xa mỏi mệt, bị quân Việt đánh bại. Phù Sai phải mang nhiều của cải sai sứ sang giảng hòa với nước Việt. Câu Tiễn cho giảng hòa.

Năm 478 TCN, Câu Tiễn lại mang quân đánh Ngô. Hai bên giáp trận ở Lập Trạch. Quân Ngô đại bại. Năm 476 TCN, Câu Tiễn lại tấn công đánh bại Ngô lần thứ ba. Năm 475 TCN, Câu Tiễn lại mang quân đánh, vây nước Ngô. Đến tháng 11 năm 473 TCN, quân Việt đại phá quân Ngô. Ngô Phù Sai sau nhiều lần bại trận không còn khả năng kháng cự, xin quy phục như nước Việt trước đây. Câu Tiễn định chấp nhận nhưng Phạm Lãi can không nên. Vì vậy Phù Sai phải đâm cổ tự sát.

Làm bá chư hầu
Cuối cùng Câu Tiễn đã tiêu diệt được Ngô Phù Sai, rửa được cái nhục ở Cối Kê. Phù Sai tự vẫn không đầu hàng, Câu Tiễn sai chôn Ngô vương tử tế và giết thái tể Bá Hi phản chủ.

Sau khi Câu Tiễn đã bình định được nước Ngô, bèn đem quân về hướng bắc, vượt sông Hoài cùng các nước chư hầu là Tề, Tấn, họp ở Từ Châu, nộp cống cho nhà Chu. Vua Nguyên Vương nhà Chu ban thịt đến Câu Tiễn, cho ông làm bá.

Sau khi đã vượt qua phía nam sông Hoài, Câu Tiễn bèn lấy đất trên sông Hoài cho nước Sở, trả cho nước Tống đất Ngô đã lấy của nước Tống, trả cho nước Lỗ dải đất một trăm dặm ở phía đông sông Tứ. Bấy giờ quân của Việt làm bá chủ ở phía đông sông Giang, sông Hoài. Chư hầu đều mừng gọi Câu Tiễn là bá vương.

Giết công thần
Khi đại sự thành công, vì cái chết của Tây Thi đã giúp Phạm Lãi thấy được con người thật của Câu Tiễn. Ông cho rằng Câu Tiễn là người chỉ có thể chung hoạn nạn, không thể cùng hưởng yên vui. Phạm Lãi bèn viết thư từ biệt Câu Tiễn:

Rồi bỏ đi ẩn dật. Trước khi đi, Phạm Lãi gửi thư về cho đại phu Văn Chủng nói:

Văn Chủng nhận được thư nhưng đã không tin. Câu Tiễn cầm theo kiếm đến gặp Văn Chủng và nói:

"Nhà ngươi dạy quả nhân bảy thuật để đánh Ngô, quả nhân mới dùng có ba mà nước Ngô đã thua. Còn bốn thuật nữa ở nhà ngươi. Nhà ngươi hãy giúp ta dùng những thuật ấy với tiên vương xem sao".

Câu Tiễn ra về. Văn Chủng biết ý vua Việt muốn sát hại nên đã dùng gươm tự sát. Còn một thuyết là ông bị Câu Tiễn giết chết.

Nhận định
Sử ký có lời nhận định về Câu Tiễn:

Tuy Câu Tiễn là người nhẫn nhục giỏi và có tài trị quốc nhưng vì quá đa nghi nên đã sát hại nhiều trung thần và làm tổn hại đến nước Việt sau này.

Trong văn học

Điển tích "Nằm gai nếm mật"
Việt Vương Câu Tiễn sau khi từ nước Ngô trở về thường nằm ngủ trên gai, có treo cái mật, nằm ngồi đều nhìn thấy mật, ăn uống thì nếm vị đắng của nó trước, tỏ ý không quên mối nhục trước đó. Quả nhiên sau đó nhờ chịu đựng gian khổ Câu Tiễn đã đánh bại được nước Ngô, báo thù cho nước Việt.

"Nằm gai nếm mật" chỉ ý chí vượt qua gian khổ để đạt được mục đích.

Trong Đông Chu Liệt Quốc
Trong Đông Chu Liệt Quốc của Phùng Mộng Long Việt Vương Câu Tiễn xuất hiện từ hồi 79 đến hồi 83. Sự nghiệp của ông được mô tả khá sát với sử sách.

Trong phim ảnh
Cuộc chiến tranh giữa hai nước Ngô và Việt là nội dung chính của ba bộ phim truyền hình:

 Tranh bá truyền kỳ (争霸传奇), phim truyền hình do Hồng Kông và Trung Quốc hợp tác sản xuất năm 2006, với sự tham gia của Lưu Tùng Nhân vai Câu Tiễn và Mã Đức Chung vai Phù Sai.
 Việt vương Câu Tiễn (越王勾践), phim truyền hình Trung Quốc năm 2006, với sự tham gia của Trần Bảo Quốc vai Câu Tiễn và Vưu Dũng vai Phù Sai.
 Nằm gai nếm mật (卧薪尝胆), phim truyền hình Trung Quốc năm 2007, với sự tham gia của Trần Đạo Minh vai Câu Tiễn và Hồ Quân vai Phù Sai.

Xem thêm
Bách Việt
Kiếm Câu Tiễn
Tây Thi
Phạm Lãi
Văn Chủng
Linh Cô Phù
Phù Sai
Ngũ Tử Tư

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Ngô Thái Bá thế gia
 Việt vương Câu Tiễn thế gia

Chú thích

Vua nước Việt
Năm sinh thiếu
Mất năm 465 TCN


title: Calpodes

text:
Calpodes là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Calpodini


title: Lia (ca sĩ Nhật Bản)

text:
là một nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ J-pop người Nhật và là cựu thành viên của ban nhạc I've Sound. Lia cũng trình bày các ca khúc theo phong cách happy hardcore, cô phát hành năm album với toàn bộ các bài hát theo phong cách này; tên của cô được viết thành ba chữ cái in hoa ("LIA") trên mỗi album. Các ca khúc đáng chú ý nhất của cô cho đến thời điểm hiện tại là hai bài hát chủ đề mở đầu và kết thúc cho hai visual novel của công ty Key: AIR và Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~. Lia cũng trình bày ca khúc chủ đề cho MMORPG RF Online có tên "The Force of Love". Cô còn thực hiện hai ca khúc thuộc thể loại Eurobeat cho Initial D 4th Stage là "All Around" và "Sky High" do Avex Trax sản xuất. Lia thông thạo tiếng Anh. Ngày 1 tháng 7 năm 2009, Lia công bố trên blog cá nhân của mình là cô đã kết hôn và mang thai. Ngày 31 tháng 1 năm 2010, Lia sinh đứa bé đầu lòng của họ.

LIA còn cho giọng cho Vocaloid IA (Thay thế cho cô trong lúc tạm nghỉ để nuôi con).

Danh sách đĩa nhạc

Đĩa đơn
"Natsukage / Nostalgia" (24 tháng 12 năm 2001)
"Shift: Sedai no Mukō" (29 tháng 12 năm 2001)
"I'm Feeling" (1 tháng 7 năm 2003) - Đĩa đơn Analog
"Birthday Song,Requiem" (25 tháng 6 năm 2004)
"Spica/Hanabi/Moon" (25 tháng 6 năm 2004)
"Kimi no Yoin: Tōi no Sora no Shita de" (24 tháng 3 năm 2005)
"Tori no Uta / Farewell Song" (23 tháng 5 năm 2006) - Đĩa đơn Analog
Ca khúc chủ đề mở đầu/kết thúc của AIR
"Pride: Try to Fight!" (21 tháng 6 năm 2006)
Bài hát được sử dụng như một ca khúc chủ đề kết thúc của Bakkyuu HIT! Crash B-Daman
"Over the Future" (22 tháng 11 năm 2006)
"Over the Future" được sử dụng làm ca khúc chủ đề kết thúc của Bakkyuu HIT! Crash B-Daman
"Doll / Human" (30 tháng 1 năm 2008) - Đĩa đơn cùng với Tada Aoi đứng #54 trên bảng xếp hạng Oricon
"Doll" và "Human" được sử dụng làm ca khúc chủ đề kết thúc của Gunslinger Girl -Il Teatrino-
"Toki o Kizamu Uta / Torch" (14 tháng 11 năm 2008) đứng #13 trên bảng xếp hạng Oricon
Ca khúc chủ đề mở đầu/kết thúc của loạt anime CLANNAD ~After Story~
"My Soul, Your Beats!/Brave Song" (26 tháng 5 năm 2010) - Đĩa đơn với Tada Aoi đứng #3 trên bảng xếp hạng Oricon
Trình bày "My Soul, Your Beats!", được sử dụng làm ca khúc chủ đề mở đầu của loạt anime Angel Beats!
"Ashita Tenki ni Naare" (21 tháng 7 năm 2010)
Bài hát được sử dụng làm ca khúc chủ đề kết thúc thứ nhất của Daimajin Kanon và "Aruite Kaerō" được sử dụng làm ca khúc chủ đề kết thúc thứ hai
"Kizunairo" (27 tháng 10 năm 2010) đứng #6 trên bảng xếp hạng Oricon
Ca khúc chủ đề mở đầu của loạt anime Fortune Arterial

Album

Album gốc
Prismatic, Phát hành 25 tháng 6 năm 2004
Colors of life, Phát hành 25 tháng 5 năm 2005
Gift, Phát hành 29 tháng 12 năm 2005
Dearly, Phát hành 1 tháng 11 năm 2006
Collection Album Vol.1 [Diamond Days], Phát hành 19 tháng 9 năm 2007
Collection Album Vol.2 [Crystal Voice], Phát hành 17 tháng 10 năm 2007
New Moon, Phát hành 2 tháng 9 năm 2008
Key+Lia Best 2001-2010, Phát hành 24 tháng 6 năm 2011

Album Happy hardcore
enigmatic LIA, Phát hành 22 tháng 9 năm 2005
enigmatic LIA 2, Phát hành 16 tháng 2 năm 2007
Collection Album [Spectrum Rays], Phát hành 17 tháng 10 năm 2007
enigmatic LIA 3 -worldwide collection-, Phát hành 1 tháng 4 năm 2009
enigmaticLIA4, Phát hành 28 tháng 12 năm 2010
Sau phát hành thành hai đĩa là "-Anthemical Keyworlds-" và "-Anthemnia L's core-" vào ngày 22 tháng 6 năm 2011

Bài hát khác
"Akai Yakusoku" (chủ đề kết thúc của Fortune Arterial)
"Aozora" (ca khúc chèn thêm trong AIR)
"All Around" / "Sky High" (ca khúc chèn thêm trong Initial D 4th Stage)
"Ana" (ca khúc chèn thêm trong CLANNAD)
"Yakusoku" (ca khúc hình trong phim CLANNAD)
"Light colors" (chủ đề mở đầu của Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~)
"Life is like a Melody" (chủ đề kết thúc của Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~)
"Last regrets -acoustic version-" (ca khúc đặc trưng trong album hòa âm Recollections của Kanon)
"The Force of Love" (ca khúc chủ đề của MMORPG RF Online)
"Girls Can Rock" / "Feel Like A Girl" (ca khúc chèn thêm trong School Rumble: Second Term)
"Horizon" (ca khúc chính của Beatmania IIDX 11: IIDX RED, sản xuất bởi Kosuke Saito aka kors k)
"Ashita ni Mukatte Get Dream!" (chủ đề kết thúc của Bakkyuu HIT! Crash B-Daman)
"Saya's Song" (ca khúc chèn thêm trong Little Busters! Ecstasy)
"Tazunebito" (chủ đề mở đầu của Hoshiuta)
"Hoshikuzu no Kizuna" (chủ đề mở đầu của Hoshiuta: Starlight Serenade)
"Mado Kara Mieru" (Calling All Dawns)

Chú thích

Liên kết ngoài
Website cá nhân của Lia
Lia trên Anison Database

Ca sĩ Avex Trax
Nữ ca sĩ Nhật Bản
Key Sounds Label
Nhân vật còn sống
Ca sĩ I've Sound
Ca sĩ từ Tokyo
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Burgstädt

text:
Burgstädt () là một thị xã thuộc huyện Mittelsachsen, trong bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Burgstädt có diện tích 25,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 11.884 người. Thị trấn có cự ly 12 km về phía tây bắc của Chemnitz.

Tham khảo

Thị trấn của bang Sachsen


title: Tỷ số vòng eo trên vòng mông

text:
Tỷ số vòng eo trên vòng mông hay tỷ số eo trên mông, là giá trị của phép chia giữa số đo chu vi vòng eo và số đo chu vi vòng mông (tại vị trí lớn nhất có thể của vòng mông). Khái niệm và ý nghĩa của tỷ số này được nhà tâm lý học tiến hóa Devendra Singh thuộc Đại học Texas ở Austin đưa ra vào năm 1993. Để đo chính xác các thông số, bụng phải để ở trạng thái tự nhiên (không phình hoặc thóp bụng) và tốt nhất là đo trực tiếp trên da (không đo qua quần áo).

Phân biệt khái niệm

Thông thường WHR mang nghĩa như trên, ngoài ra để bổ sung còn có một biến thể của nó đó là WHR bề mặt (frontal WHR). Sự khác nhau nằm ở chỗ nó là tỷ số của chiều dài bề ngang eo trên chiều dài bề ngang hông chứ không phải chu vi, do vậy WHR bề mặt đo được thông qua ảnh chụp còn WHR thì không đo được qua ảnh chụp.

Công thức I: WHR= Ce/Cm

Công thức II: WHR bề mặt= De/Dm

Mối quan hệ giữa WHR và sức khỏe

Nhiều nghiên cứu cho thấy mối quan hệ khăng khít giữa tỷ số vòng eo trên vòng mông và sức khỏe của một người. WHR vào khoảng 0,7 với phái nữ và 0,9 với phái nam báo hiệu sức khỏe tốt và khả năng sinh sản cao. Ở phụ nữ sở hữu chỉ số WHR chuẩn, mức estrogen (một loại hooc môn nữ) có trạng thái tốt nhất, họ ít mắc các bệnh nguy hiểm như đái đường, rối loạn tim mạch và ung thư buồng trứng, còn ở nam giới có WHR vào khoảng 0,9 thường ít mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt và ung thư tinh hoàn.

Ngoài ra tỷ số vòng eo trên vòng mông là một phương pháp được sử dụng để xác định sự phân phối mỡ trên cơ thể của một người, bổ sung sự thiếu hụt cho khái niệm chỉ số khối cơ thể (BMI), bởi vì BMI chỉ phản ánh mối quan hệ giữa chiều cao và cân nặng. Nếu WHR nhỏ hơn 1, cơ thể được xếp vào dạng trái lê (pear-shaped body), tức là vòng eo nhỏ hơn vòng mông, mỡ chủ yếu tập trung ở mông và các vùng xung quanh; ngược lại, nếu WHR lớn hơn 1, nó thuộc dạng trái táo (apple-shaped body), nghĩa là vòng mông nhỏ hơn vòng eo, mỡ chủ yếu tập trung ở vùng bụng. Ở dạng trái táo cơ thể gặp nhiều nguy cơ về sức khỏe hơn.

Bảng nguy cơ căn cứ theo tỷ số vòng eo trên vòng mông:

Mối quan hệ giữa WHR và sức hấp dẫn
Theo các nhà khoa học tỷ số vòng eo trên vòng mông không chỉ là dấu hiệu của sức khỏe chúng còn thông báo sức hấp dẫn của phụ nữ. Với người đàn ông chịu ảnh hưởng của văn hóa Châu Âu giá trị WHR vào khoảng 0,7 cuốn hút họ nhất. Một số biểu tượng cho mẫu hình như vậy là Marilyn Monroe, Sophia Loren, thậm chí cả Tượng thần Vệ Nữ, mặc dù họ có chiều cao, cân nặng và vẻ đẹp khác nhau. Điều đáng chú ý là tỷ số trong trường hợp này vẫn có giá trị 0,7 tức là trùng với WHR lý tưởng cho sức khỏe và sinh sản, điều này đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa chúng, chúng là độc lập với nhau hay vẻ đẹp chỉ là hệ quả của sức khỏe và sinh sản tốt. Các nghiên cứu thêm chỉ ra rằng trong các nền văn hóa khác, giá trị ưu thích cũng hướng tới con số 0,7 tuy nhiên WHR bề mặt thì có khác nhau. Giá trị thay đổi trong biên độ tương đối rộng, ở Trung Quốc người phụ nữ có WHR bề mặt vào khoảng 0,6 được xem là đẹp thì một số nơi ở Nam Mỹ và châu Phi con số phải là 0,8 hoặc 0,9, do vậy bức ảnh một phụ nữ có vòng eo và vòng hông được coi là đẹp ở Nam Mỹ thì với đàn ông Trung Quốc chỉ có sức hấp dẫn trung bình, điều này một lần nữa lại đặt ra mối nghi ngờ về tiêu chuẩn cố định của vẻ đẹp hình thể, các nghiên cứu vẫn đang được tiếp tục để tìm hiểu nguyên nhân của sự khác nhau này.

Ở các nước mà phụ nữ phụ thuộc nhiều vào nam giới thì nam giới đặt tiêu chuẩn cao về tỷ số vòng eo trên vòng mông hơn các nước có bình đẳng giới cao hoặc ở các xã hội mà người phụ nữ có vai trò quan trọng trong việc nuôi sống gia đình.

Mối quan hệ giữa WHR và vai trò của phụ nữ đối với gia đình và xã hội
Nhóm hoóc môn androgen là tác nhân làm tăng vòng eo của phụ nữ bằng cách tăng lượng mỡ ở các cơ quan nội tạng. Nồng độ androgen trong cơ thể tăng thì sức mạnh cơ bắp, khả năng chịu đựng và cạnh tranh của con người cũng tăng lên. Trong các xã hội mà người phụ nữ có vai trò quan trọng trong việc kiếm thức ăn, chịu áp lực chia sẻ gánh nặng nuôi sống gia đình hoặc tham gia các hoạt động xã hội bình đẳng như nam giới thì cơ thể của họ tiết ra nhiều androgen để có thêm sức mạnh cơ bắp, tăng khả năng chịu đựng tăng tính quyết đoán, nghị lực vì vậy họ khó đạt được tỷ số vòng eo trên vòng mông là 0,7.

WHR của một số hoa hậu và người mẫu nam
Tỷ số vòng eo trên vòng mông của một số Hoa hậu Việt Nam (làm tròn đến số thập phân thứ 2):

Tỷ số vòng eo trên vòng mông của một số người mẫu nam (làm tròn đến số thập phân thứ 2):

Eo thon trong văn hóa nghệ thuật Việt Nam

Kho tàng tục ngữ, ca dao Việt Nam có tồn tại một số câu về việc xem ngoại hình mà đoán tính cách hoặc tương lai tốt xấu như thế nào. Trong số đó có một câu như sau nói về vòng eo của người phụ nữ:

Những người thắt đáy lưng ong
Vừa khéo chiều chồng lại khéo nuôi con

Theo đó người phụ nữ có vòng eo thon nhỏ (thắt đáy lưng ong) được cho là rất thích hợp để chọn làm vợ.

Áp dụng máy móc và ám ảnh hình thức
Hình thức là sự quan tâm chung của tất cả mọi người và mong muốn mình đẹp hơn là vấn đề tự nhiên, tuy vậy việc các chỉ số sắc đẹp được công bố một cách công khai mà không được phân tích rõ dễ tạo ra cách áp dụng máy móc. Tỷ số eo trên mông may mắn là một trong không nhiều các chỉ số mà người sở hữu nó có cả sức khỏe và vẻ đẹp nhưng ngay cả như vậy cũng không phải là không có nguy cơ nào. Nhiều người giảm eo một cách cấp tốc bằng chế độ ăn kiêng không hợp lý đã gây ra những tổn hại nghiêm trọng về mặt thể chất, việc kiêng khem quá mức còn là khởi đầu cho căn bệnh đặc biệt nguy hiểm mang tên chán ăn tâm thần. Ngày xưa, khi thức ăn khan hiếm thân hình mập mạp được coi là hấp dẫn hơn mảnh khảnh do vậy buộc tội các chỉ số cũng không đem lại lợi ích, bởi luôn luôn tồn tại một tiêu chuẩn, khi tiêu chuẩn này bị bỏ đi thì cái khác thế chỗ và chúng ta lại tiếp tục xây dựng các rắc rối mới cho mình quanh tiêu chuẩn đó. Để cải thiện vòng eo nói riêng và hầu hết những vấn đề liên quan đến thể chất nói chung, thì tập thể dục đều đặn và đúng cách là phương thức đem lại nhiều lợi ích thực chất thay cho những phương thức đốt cháy giai đoạn vừa không lâu bên, tốn kém, lại tổn hại đến cơ thể.

Xem thêm
Tự cảm nhận ngoại hình cơ thể
Mặc cảm ngoại hình
Cái đẹp

Liên kết ngoài
Eo thon - tiêu chuẩn vẻ đẹp bất biến, www.vnexpress.net

Chú thích

Hình thể con người
Dấu hiệu y khoa
Hấp dẫn thể chất


title: Lauda-Königshofen

text:
Lauda-Königshofen là một thị xã ở Main-Tauber district in Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này tọa lạc bên sông Tauber, 7 km về phía đông nam của Tauberbischofsheim, and 30 km về phía tây nam của Würzburg.

Các khu phố

Tham khảo

Liên kết ngoài
Stefan Heidrich's page about Lauda-Königshofen (tiếng Đức)
Oliver Pinkos's page about the district Beckstein (tiếng Đức)
Ralf Liebenstein's page about the district Messelhausen (tiếng Đức)
Sascha Renk's page about the district Oberlauda (tiếng Đức)


title: Melanesobasis prolixa

text:
Melanesobasis prolixa là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Melanesobasis prolixa được Donnelly miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Melanesobasis


title: Melanoxanthus bicinctus

text:
Melanoxanthus bicinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Bao Tự

text:
Bao Tự (chữ Hán: 褒姒), hay Tụ Tự  hoặc Ly Bích (褎姒) là Vương hậu thứ hai của Chu U vương, vị Thiên tử cuối cùng của giai đoạn Tây Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Truyền thuyết kể rằng, Bao Tự là một mỹ nhân cực kỳ xinh đẹp và quyến rũ, Chu vương mê say nàng nhưng chưa bao giờ thấy nàng cười, lệnh ai làm cho nàng cười sẽ thưởng nghìn lạng vàng. Để thấy nụ cười của Bao Tự, Chu U vương nghe theo một nịnh thần, đốt lửa trên đài để lừa triệu chư hầu chạy đến. Trò đùa này đã gây ra họa mất Cảo Kinh khi quân Khuyển Nhung thực sự chiếm đánh. Nhà chu bắt đầu suy yếu từ đây. Điển tích nổi tiếng này gọi là Phóng hỏa hí chư hầu (烽火戲諸侯).

Mỹ danh của Bao Tự về sau được lưu truyền như một "Hồng nhan họa thủy" (紅顏禍始 - nghĩa là Người đẹp làm hại đất nước), thường liệt kê vào danh sách các mỹ nhân nổi tiếng và có ảnh hưởng trong lịch sử. Nàng cùng Muội Hỉ, Đát Kỷ và Ly Cơ được xem là Tứ đại yêu cơ (四大妖姬), khiến cho cơ nghiệp các quân vương thời Tiên Tần bị phá hoại (nhà Hạ, nhà Thương, nhà Chu và nhà Tấn).

Câu chuyện
Bao Tự không rõ tên gì, là người nước Bao (褒国, nay là khu vực Hán Trung, tỉnh Thiểm Tây), họ Tự. Cũng như hầu hết phụ nữ thời Tiên Tần, phụ nữ nước này được gọi bằng tên nước nơi mình sinh ra kèm theo họ gia tộc đằng sau, do đó nàng được gọi luôn là Bao Tự. Một số phụ nữ nổi bật có thuỵ hiệu sẽ được gọi theo thứ tự: nước - hiệu - họ, ví dụ như Tề Văn Khương, trong đó "Tề" là nước bà sinh ra, "Văn" là hiệu, còn "Khương" là họ gia tộc của Tề vương.

Câu chuyện về Bao Tự được Sử ký Tư Mã Thiên ghi lại mang màu sắc truyền thuyết:

Bao Tự nhập cung, được Chu U Vương ngày đêm ân ái. Năm thứ 4 (778 TCN), nàng sinh một con trai, đặt tên Cơ Bá Phục (姬伯服). Khi này U vương đã có Thân vương hậu, và lập con trai bà là Cơ Nghi Cữu làm Thái tử. Tuy nhiên, vì sủng ái mẹ con Bao Tự mà năm thứ 8 (774 TCN), ông phế truất cả Thân hậu lẫn Nghi Cữu; lập Bao Tự làm Kế hậu, Bá Phục làm Thái tử thay thế.

Việc này làm phật ý cha của Phế hậu là Thân hầu - quân chủ nước Thân (nay là Nam Dương, tỉnh Hà Nam). Thân hầu liên hệ nước Tằng (nay là Phương Thành, tỉnh Hà Nam) cùng quân Khuyển Nhung kéo đến đánh úp Cảo Kinh. Chu U vương vội đốt lửa trên đài, ra hiệu triệu chư hầu nhưng không ai tới cứu, có thuyết cho rằng vì bình thường không có giặc, các chư hầu thường xuyên bị lừa để chọc Bao Tự cười nên nghĩ lần này cũng vậy. U vương bất lực mang Bao Tự và con nhỏ tháo chạy. U vương và Bá Phục bị quân Khuyển Nhung đuổi theo giết chết. Bao Tự bị bắt trong cơn hỗn loạn, không rõ kết cục, có khả năng bị vua Khuyển Nhung bắt làm thiếp vì nhan sắc xinh đẹp.

Quân khuyển Nhung tiếp tục cướp bóc, giết hại người trong kinh thành. Thân hầu ân hận nên viết thư triệu chư hầu các nước Tấn, Tần, Vệ và Trịnh đến đánh quân Khuyển Nhung. Quân bốn nước kéo đến đánh tan quân Nhung, khôi phục quyền kế vị cho Cơ Nghi Cữu, tức Chu Bình vương.

Phóng hỏa hí chư hầu
Đây là một điển tích rất nổi tiếng gắng liền với danh tiếng của Bao Tự. Vì nàng vào cung mà không cười, Chu U vương tìm mọi cách để nàng cười, thậm chí dùng nghìn lượng vàng để thưởng ai có thể khiến nàng cười. Sau đó Chu vương nghe Thạc Phụ nước Quắc đốt đài lửa đùa giỡn với chư hầu để Bao Tự cười, làm cho nhà Chu diệt vong.

Có hai ghi chép về câu chuyện này:

Chu U vương không ngó ngàng gì tới việc triều chính, chỉ vui chơi hưởng lạc, phái người đi khắp nơi tìm gái đẹp. Có một đại thần là Bao Quýnh khuyên can U vương, ông không những không nghe theo, còn bắt Bao Quýnh giam vào ngục. Về sau, gia đình Bao Quýnh thấy Bao Tự xinh đẹp, bèn mua về rồi dâng Chu U vương để thoát tội. Ngay từ lần đầu tiên nhìn thấy Bao Tự, Chu U vương đã mê mẩn tinh thần. Chốn phòng the, Chu U vương càng mê mẩn hơn khi trên người nàng luôn tỏa ra một mùi hương hấp dẫn, dễ chịu mà không một phi tần trong cung nào sánh được. Vốn là một Hoàng đế đa tình, thường xuyên sai nội thị đi khắp nơi tìm con gái đẹp đưa về cung nhưng từ khi có Bao Tự, Chu U vương quên hẳn việc tuyển mỹ nữ. Bao Tự được Chu U vương sủng ái nhất.

Nhưng từ ngày vào cung Bao Tự tỏ ra buồn bã, không lúc nào cười. U vương tìm mọi cách để có được nụ cười của mỹ nhân nên treo giải, rằng người nào làm cho Bao Tự cười thì sẽ được thưởng một ngàn lạng vàng. Một kẻ là Quắc Thanh Phụ nghĩ ra một kế. Vốn là, để đề phòng sự tiến công của bộ tộc Khuyển Nhung, vương triều Chu cho xây dựng ở vùng Ly Sơn (nay ở vùng đông nam Lâm Đồng tỉnh Thiểm Tây) hơn 20 đài đốt lửa (Phong Hỏa Đài), cứ cách mấy dặm là một đài, nếu quân Khuyển Nhung tấn công thì các đài đốt khói lửa truyền tin báo động cho các nước chư hầu, để họ mang quân tới cứu viện. Quắc Thạch Phụ nói với Chu U vương cho đốt các đài lửa lên để quân chư hầu kéo tới, Bao Tự thấy quân chư hầu mắc lừa kéo tới thì nhất định là sẽ bật cười. Chu U vương làm theo. Các nước chư hầu gần đó tưởng rằng quân Khuyển Nhung kéo đến, vội vàng mang quân tới cứu. Không ngờ khi tới nơi chỉ thấy trên núi đang đàn sáo vang lừng, còn U vương cử người ra bảo các nước chư hầu quay về. Các nước chư hầu thấy mình bị đem ra làm trò đùa, đều rất tức giận dẫn quân về. Bao Tự thấy dưới chân núi Ly Sơn ồn ào binh mã, quả nhiên thích thú, cười khanh khách. U vương thấy Bao Tự khi cười lại càng xinh đẹp, liền thưởng cho Quắc Thạch Phụ một ngàn lạng vàng.

Câu chuyện này về sau được gọi là Phóng hỏa hí chư hầu (烽火戲諸侯), vang danh sử sách, trở thành một trong những điển tích nổi tiếng nhất về "mối họa hồng nhan".

Tuy nhiên, vào năm 2012, Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh đã tiến hành nghiên cứu "Thanh Hoa giản" (清华简), một cuốn sách sử được viết vào khoảng năm 335 trước công nguyên (được phát hiện vào năm 2008). Họ phát hiện một lượng lớn ghi chép so với Sử ký hoàn toàn khác biệt. Đại khái rằng, Chu U vương năm đó chủ động đem quân đánh nước Thân, Thân hầu bèn liên lạc quân Khuyển Nhung để đánh bại Chu U vương, không hề có bất cứ ghi chép nào tương tự "Phóng hỏa hí chư hầu" như vậy. Giáo thụ của Đại học Thanh Hoa là Lưu Quốc Trung (刘国忠) từng bày tỏ sự nghi ngờ tính chân thực của câu chuyện, khả năng cao đây chỉ là tiểu thuyết do cuốn Sử ký biên lại ở một khoảng thời gian đã quá lâu về sau, khó tránh khỏi chắp nhặt những câu chuyện truyền miệng để ghi vào.

Trong văn thơ
Sách Kinh Thi, phần "Tiểu nhã" có câu về Bao Tự:"Hách hách tông Chu, Bao Tự diệt chi" (赫赫宗周，褒姒灭之。).

Câu nói Trường thiệt phụ (长舌妇; Người đàn bà lưỡi dài) là một thành ngữ ám chỉ Bao Tự. Ấy là trong Kinh Thi, phần "Chiêm ngang" của Phong Nhã, chỉ trích Chu U vương say mê Bao Tự mà rời xa hiền thê, còn châm chọc Bao Tự rằng:

Nhà thơ Lý Bạch có câu:"Mỹ nhân nhất tiếu hoán thiên kim" (美人一笑換千金; Người đẹp nở một nụ cười đáng đổi lấy nghìn lạng vàng).

Xem thêm
 Chu U vương
 Tứ đại mỹ nhân Trung Hoa
 Nhà Chu
 Đỗ Khang

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên: Chu bản kỉ

Mỹ nhân Trung Hoa
Nhân vật Tây Chu
Nữ giới nhà Chu
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa


title: Emma Thompson

text:
Emma Thompson (DBE, sinh ngày 15 tháng 4 năm 1959) là nữ diễn viên điện ảnh, nữ diễn viên hài kịch và nhà biên kịch người Anh, đã 2 lần đoạt giải Oscar, cùng các giải Emmy, giải BAFTA và Giải Quả cầu vàng. Cô cũng là người bảo trợ Hội đồng người tỵ nạn.

Thời niên thiếu
Thompson sinh tại Paddington, Luân Đôn, Anh. Cha là nam diễn viên Eric Thompson, nổi tiếng về viết và thuật chuyện The Magic Roundabout, trên dài truyền hình BBC dành cho trẻ em trong các thập niên 1960 và 1970. Mẹ là nữ diễn viên Phyllida Law, người Scotland. Em gái của Thompson là nữ diễn viên Sophie Thompson. Thompson sống một phần đời ở Scotland và đã từng nói rằng mình "cảm thấy là người Scotland".

Thompson học trường nữ Camden rồi học tiếp tiếng Anh ở Newnham College thuộc Đại học Cambridge nơi cô là hội viên và phó chủ tịch câu lạc bộ kịch Footlights của trường đại học (cùng với các bạn diễn viên Stephen Fry, Hugh Laurie và Tony Slattery). Tài năng diễn xuất của cô quá ấn tượng nên người đại lý Richard Armitage đã ký hợp đồng với cô ngay khi còn 2 năm nữa cô mới tốt nghiệp. Thompson tốt nghiệp trường Cambridge năm 1980. Ngay sau đó, cô nổi tiếng khi diễn vai chính trong vở nhạc kịch khôi phục Me and My Girl ở nhà hát West End, đối diện với Robert Lindsay, tiếp theo là loạt kịch của đài BBC, Fortunes of War.

Sự nghiệp
Một trong các xuất hiện sớm nhất trên truyền hình của Thompson là năm 1984, cùng với Stephen Fry và Hugh Laurie như diễn viên khách trong hài kịch tình huống The Young Ones. Thompson đóng vai Miss Money-Sterling trong tập "Bambi". Năm 1988, cô đóng vai chính và viết loạt hài kịch ngắn mang tên Thompson cho đài BBC1; loạt hài kịch ngắn này không thành công.

Vai diễn chính đầu tiên của Thompson là trong hài kịch lãng mạn, The Tall Guy. Sự nghiệp của cô tới một khúc quanh quan trọng với một loạt các diễn xuất và phim được giới bình luận hoan nghênh, bắt đầu từ phim Howards End 1992 (phim này cô đoạt Giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất); vai Gareth Peirce, luật sư của Guildford Four, trong phim In the Name of the Father; The Remains of the Day đối diện với Anthony Hopkins; và vai họa sĩ người Anh Dora Carrington trong phim Carrington.

Năm 1996, cô đoạt Giải Oscar cho kịch bản chuyển thể hay nhất cho kịch bản phim Sense and Sensibility (phim), chuyển thể từ truyện Sense and Sensibility của Jane Austen, một phim cô cũng đóng vai chính đối diện với Hugh Grant và được đề cử giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất. Cô đã nói rằng mình giữ cả hai tượng Oscar của mình trong phòng tắm ở tầng dưới, lúng túng tìm cách đặt chúng ở chỗ cao hơn.

Diễn xuất trên truyền hình gần đây của Thompson gồm có vai chính trong phim Wit (2001) của đài truyền hình HBO, trong đó cô đóng vai bệnh nhân ung thư sắp chết, và loạt truyện ngắn Angels in America (2003), đóng nhiều vai, trong đó có một vai thiên thần. Cô đoạt giải Emmy trong vai diễn viên khách trong tập năm 1997 của show Ellen; trong tập này cô đóng vai tiểu thuyết hóa nhại lại chính mình. Cô cũng xuất hiện trong một tập của Cheers năm 1992 mang tên "One Hugs, the Other Doesn't".

Gần đây nhất, Thompson đóng các vai phụ như Sybill Trelawney trong Harry Potter and the Prisoner of Azkaban và Harry Potter and the Order of the Phoenix. Cô cũng xuất hiện trong hài kịch thành công Love Actually. Phim Nanny McPhee, kịch bản chuyển thể của Emma Thompson từ quyển Nurse Matilda của Christianna Brand, được công chiếu lần đầu vào tháng 10 năm 2005. Thompson làm việc trên một dự án 9 năm, đã viết kịch bản và đóng vai chính cùng với mẹ (người xuất hiện trong một vai nhỏ). Trong phim Stranger than Fiction cô đóng vai một tác giả tìm cách giết nhân vật chính của mình, Harold Crick, người đã trở thành một người thật. Thompson cũng đóng một vai nhỏ không ghi tên trên phim là vai bác sĩ áp dụng việc chữa bệnh ung thư ở dạng bệnh sởi trong phim mới nhất chuyển thể của I Am Legend, do Last Chance Harvey đóng vai chính, đối diện với Dustin Hoffman, Eileen Atkins và Kathy Baker. Cô cũng sẽ xuất hiện ở phim An Education và The Boat That Rocked, phim mới của Richard Curtis cũng gồm các diễn viên chính Gemma Arterton, Philip Seymour Hoffman, January Jones, Kenneth Branagh, Bill Nighy, Nick Frost, Jack Davenport và Rhys Ifans.

Do tranh chấp về chương trình làm việc, Thompson chưa diễn lại vai Sybill Trelawney của mình trong phim Harry Potter and the Deathly Hallows. Năm 2009, cô xuất hiện trong ban QI (quiz show "Quite Interesting") ở tập phim, sẽ phát sóng ngày 6.3.2009.

Hoạt động bảo vệ môi trường

Thompson là một người hoạt động tích cực cho phong trào Hòa bình xanh. Ngày 13.1.2009 khi chờ đợi lễ trao Giải Quả cầu vàng tại Hoa Kỳ, có tin loan báo là Thompson – cùng 3 cộng sự viên trong phong trào Hòa bình xanh – đã mua đất ở gần làng Sipson, một làng đang bị đe doạ bởi việc đề nghị (lấy đất) làm phi đạo thứ ba cho Sân bay Heathrow, với hy vọng là khu đất này, có kích thước bằng một sân bóng đá, sẽ ngăn cản chính phủ hoàn thành kế hoạch mở rộng sân bay Heathrow. Miếng đất này, được mua từ một chủ đất địa phương với một số tiền không tiết lộ, sẽ được chia thành các mảnh nhỏ và bán trên khắp địa cầu. Khi được phỏng vấn, Thompson nói: "Tôi không hiểu sao chính phủ nếu có chút quan tâm về việc làm đảo lộn khí hậu, lại không thể cân nhắc các kế hoạch lố bịch này. Thật đạo đức giả đáng tức cười. Đó là vì sao mà chúng tôi đã mua một miếng đất nhỏ trên phi đạo. Chúng tôi sẽ ngăn chặn việc làm phi đạo, dù là chúng tôi phải di chuyển vào đó và trồng rau."

Đời tư

Khi học ở Đại học Cambridge, Thompson có mối quan hệ yêu đương lãng mạn với bạn trai sinh viên là diễn viên Hugh Laurie, người cũng là hội viên của Ban kịch thời sự Footlights của Cambridge.

Thompson kết hôn với Kenneth Branagh, người cùng diễn với cô trong loạt phim truyền hình Fortunes of War, vào ngày 20.8.1989. Họ diễn xuất chung với nhau nhiều lần, trong các phim thành công như Dead Again, Henry V và Much Ado About Nothing. Tuy nhiên họ đã ly dị trong tháng 10 năm 1995.

Năm 2003, Thompson tái hôn với Greg Wise ở Dunoon, Scotland (nơi cô có nơi sinh sống thứ hai). Cặp vợ chồng này có một cô con gái, Gaia Romilly, sinh năm 1999. Năm 2003, Thompson và Wise đã nhận một cậu con trai 16 tuổi người Rwanda tỵ nạn, tên là Tindyebwa Agaba làm con nuôi không chính thức. Hiên nay họ đang tranh đấu chống lại việc trục xuất cậu bé về Rwanda nơi mọi người trong gia đình của cậu được cho là đã bị giết bởi bọn phạm tội diệt chủng.

Thompson là một người vô thần công khai chống tôn giáo: "Tôi là một người vô thần; Tôi cho rằng các anh có thể gọi tôi là một loại người chủ trương tự do vô chính phủ. Tôi nhìn tôn giáo bằng sự nghi ngờ và sợ hãi. Nói rằng mình không tin thần thánh là chưa đủ. Tôi thực sự coi hệ thống (tôn giáo) như làm cho (người ta) đau khổ: Tôi bị xúc phạm bởi một số điều nói trong kinh Thánh cũng như kinh Qur'an và tôi bác bỏ chúng."

Phim mục

Dưới đây là danh sách từng phần kịch của Thompson:

 1990 - Diễn vai The Fool trong vở Shakespeare's King Lear của Shakespeare và vai Helena trong vở A Midsummer Night's Dream – Lưu diễn quốc tế.
 1989 - Diễn vai Alison trong vở Look Back in Anger của John Osborne - Lyric Shaftesbury, Luân Đôn.
 1984/5 - Diễn vai Sally trong nhạc kịch Me and My Girl - Adelphi Theatre, Luân Đôn.
 1984 - Viết kịch bản và đóng vai chính trong show phụ nữ độc diễn Short Vehicle - Liên hoan Edinburgh.
 1982 - Xuất hiện trong Not the Nine O'Clock News – Lưu diễn Vương quốc Anh.
 1982 - Đồng tác giả kịch bản và xuất hiện trong Beyond the Footlights - Lyric Hammersmith, Luân Đôn.

Giải thưởng
 Giải Oscar
 1992 - đoạt Giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất - Howards End
 1993 - đề cử Giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất - The Remains of the Day
 1993 - đề cử Giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất - In the Name of the Father
 1995 - đề cử Giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất - Sense and Sensibility
 1995 - đoạt Giải Oscar cho kịch bản chuyển thể hay nhất - Sense and Sensibility
 Giải Emmy
 1998 - Nữ diễn viên khách xuất sắc trong Loạt phim hài - Ellen
 2001 - Nữ diễn viên chính xuất sắc trong Miniseries hoặc phim truyền hình - Wit
 2004 - Nữ diễn viên chính xuất sắc trong Miniseries hoặc phim truyền hình - Angels in America
 Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh
 1995 - Giải của Nghiệp đoàn diễn viên mành ảnh cho nữ diễn viên đóng vai chính xuất sắc - Sense and Sensibility
 1995 - Giải của Nghiệp đoàn viễn viên màn ảnh cho toàn bộ vai diễn xuất sắc trong một phim - Sense and Sensibility
 2001 - Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên xuất sắc trong một loạt truyện ngắn hoặc phim truyền hình - Wit
 2003 - Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên xuất sắc trong loạt truyện ngắn hoặc phim truyền hình - Angels in America
 Giải Quả cầu vàng
 1993 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất - Howards End
 1994 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất - The Remains of the Day
 1994 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất - In the Name of the Father
 1995 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất - Junior
 1996 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất - Sense and Sensibility
 2002 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên xuất sắc nhất trong loạt truyện ngắn hoặc phim truyền hình - Wit
 2009 – Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất - Last Chance Harvey
 Giải BAFTA
 1993 - Giải BAFTA cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất - Howards End
 1994 - Giải BAFTA cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất - The Remains of the Day
 1995 - Giải BAFTA cho kịch bản chuyển thể hay nhất - Sense and Sensibility
 1996 - Giải BAFTA cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất - Sense and Sensibility
 2004 - Giải BAFTA cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất - Love Actually

Ghi chú: Chữ in đậm chỉ đoạt giải. Chữ in không đậm là được đề cử.

Đọc thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Interview, 1/27/06, Today Entertainment
 Interview on her views on parenting, 10/01/05, Raisingkids
 Interview, 10/16/05
 Thompson answers questions on her AIDS charity work, 11/25/03
 Interview with Netribution
 Emma Thompson talks trafficking with Philip Halcrow of The War Cry

Sinh năm 1959
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Người Anh gốc Scotland
Nhân vật còn sống
Nữ biên kịch gia
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 20
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 21
Nữ diễn viên điện ảnh Anh
Nhà văn từ Luân Đôn
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất
Người giành giải Quả cầu vàng cho Kịch bản xuất sắc nhất
Nữ diễn viên truyền hình Anh
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS
Người đoạt giải Primetime Emmy
Nữ diễn viên Luân Đôn


title: Sông Dinh (Quảng Bình)

text:
Sông Dinh là một con sông chảy từ Tây sang Đông, thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
Sông bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, hợp lưu ở khu vực thị trấn Nông trường Việt Trung, thuộc huyện Bố Trạch. Trên sông có hồ Thác Chuối  ở thị trấn Nông trường Việt Trung. Sông cắt ngang đường Hồ Chí Minh, đi qua các xã Nam Trạch, Đại Trạch, cắt Quốc lộ 1, đổ ra biển Đông ở cửa biển xã Nhân Trạch.
Sông chạy dài khoảng 15 km thì bị ngăn lại bởi đập thủy lợi Đá Mài, vị trí ở đoạn giáp ranh giữa tiểu khu Hữu Nghị và tiểu khu Quyết Thắng của nông trường Việt Trung,
dẫn nước tưới tiêu cho vùng lúa phía nam huyện Bố Trạch và phía bắc thành phố Đồng Hới . Khúc sông rộng nhất khoảng 200 m, hẹp nhất khoảng 150 m.

Về mùa lũ, nước sông đục ngầu và dữ dội. Tuy nhiên, hầu như quanh năm nước trong, hiền hòa và khá đẹp. Tốc độ dòng chảy chậm do bị ngăn đập, dòng sông lững thững uốn quanh những rừng cao su xanh ngắt. Rễ cây cao su trong vùng được cho là có thể làm ô nhiễm nguồn nước sông, tuy nhiên chưa có số liệu cụ thể về nguy cơ này. Sự xói mòn đất cát từ những cánh rừng bị khai thác quá tải đã được cho là làm giảm lưu lượng của sông.

Con sông là nơi sinh sống của rất nhiều loại cá: cá chép, cá chình, cá thát lát, cá giếc, cá lóc...

Tham khảo

Dinh


title: Pachybrachis koktumensis

text:
Pachybrachis koktumensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: 4584 Akan

text:
4584 Akan (1990 FA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 3 năm 1990 bởi Masanori Matsuyama và Kazuro Watanabe ở Kushiro Observatory.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4584 Akan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Thiên thể phát hiện năm 1990
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Andrena fuliginata

text:
Andrena fuliginata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1895


title: Megachile rufigaster

text:
Megachile rufigaster là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1945


title: Protandrena bachue

text:
Protandrena bachue là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gonzalez & Ruz mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Protandrena
Động vật được mô tả năm 2007


title: Melanotus duchainei

text:
Melanotus duchainei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: 4291 Kodaihasu

text:
4291 Kodaihasu (1989 VH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 11 năm 1989 bởi Masaru Arai và Hiroshi Mori ở Yorii.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4291 Kodaihasu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Cây củ đậu

text:
Cây củ đậu hay củ sắn, sắn nước (theo cách gọi miền Nam, danh pháp hai phần: Pachyrhizus erosus) là một cây dây leo có nguồn gốc từ México và Trung Mỹ. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên. Tên gọi cây gần như chủ yếu nói về củ của nó. Cây củ đậu là một loài thuộc chi Pachyrhizus của họ Đậu (Fabaceae). Các loài chính khác của chi này có gốc gác ở các nơi khác của châu Mỹ.

Phân bố
Cây củ đậu được trồng ở châu Mỹ, Trung Quốc và Đông Nam Á, củ đậu sống được chế biến thành các món popiah và các sa lát như yusheng và rojak.

Lịch sử
Cây củ đậu có nguồn gốc ở Mexico và Trung Mỹ. Nó đã được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ ở Peru có niên đại 3000 năm trước Công nguyên. Vào thế kỷ 17, cậy củ đậu được du nhập vào châu Á bởi người Tây Ban Nha.

Mô tả
Cây củ đậu có thể cao 4–5 m nếu có giàn. Lá kép gồm 3 chét hình tam giác rộng, mỏng. Hoa có màu tím nhạt; ở Việt Nam thường ra vào tháng 4, tháng 5; hoa khá lớn, mọc thành chùm dài ở kẽ lá. Quả hơi có lông, không cuống, dài 12 cm, được ngăn vách nhiều rãnh ngang, thường chứa từ 4-9 hạt. Củ do rễ phình to mà thành, có thể dài tới 2 m và nặng đến 20 kg. Vỏ củ có màu vàng và rất mỏng còn ruột có màu trắng kem hơi giống ruột quả lê. Củ đậu có vị ngọt thường được ăn sống, đôi khi được chấm muối hoặc với nước chanh và ớt bột. Người ta cũng nấu củ đậu dưới dạng xúp, món xào.

Thành phần
Củ đậu có chứa tinh bột 2,4%, 4,51% đường toàn bộ (glucoza). Nó có chứa 86-90% nước; nó có một ít protein (1,46%) nhưng không có các chất béo.

Trái với củ, phần còn lại của cây củ đậu rất độc; hạt có chứa độc tố rotenone, dùng để diệt côn trùng và thuốc cá, diệt rệp rau và rệp thuốc lá. Lá có chứa các chất độc đối với cá và động vật nhai lại (trừ ngựa).

Bảo quản

Củ đậu nên được chứa ở nơi khô ráo, nhiệt độ khoảng 12°C tới 16 °C (53°F tới 60 °F); nhiệt độ thấp hơn làm hư củ. Củ đậu tươi nếu được cất giữ ở nhiệt độ thích hợp có thể để lâu một hoặc hai tháng.

Thông tin thêm
Củ đậu sống là món ăn mát và khá phổ biến ở Việt Nam. Trong đời sống, từ "củ đậu bay" được dùng để chỉ gạch, đá ném đi: Ba năm võ tàu không bằng một chầu "củ đậu".

Tuy nhiên lá và hạt cây của đậu rất độc, không nên ăn.

Chú thích

Tham khảo

 UC Davis
 UCLA Botany-Plants and Civilization
 Texas A&M University Agricultural Extension
 Spanish Royal Academy Dictionary

E
Rau ăn rễ
Cây độc
Nông nghiệp nhiệt đới
Cây trồng bắt nguồn từ México
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Ẩm thực México


title: Azet

text:
Azet  là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1172 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Tilly, Indre

text:
Tilly là một xã ở tỉnh Indre ở miền trung nước Pháp. Xã này có diện tích 14,77 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 189 người. Khu vực này có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Thị trấn này nằm trong công viên tự nhiên vùng Brenne.
Sông Benaize tạo thành ranh giới phía nam của thị trấn.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

Xã của Indre


title: Macrostemum triste

text:
Macrostemum triste là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macrostemum


title: Công nghệ dán bề mặt

text:
Công nghệ dán bề mặt, hay SMT, viết tắt của các từ tiếng Anh Surface Mount Technology là thuật ngữ của chuyên ngành chế tạo điện tử, để chỉ một công nghệ chế tạo các bo mạch.

Lịch sử

Ngành công nghiệp chế tạo điện tử đã trải qua các bước phát triển của công nghệ đóng gói các linh kiện (components). Khởi đầu từ công nghệ xuyên lỗ (through hole): các linh kiện được cắm tổ hợp lên bo mạch thông qua các lỗ xuyên trên mạch in hay PCB. Tất cả các linh kiện ở tất cả các chủng loại đều phải có chân đủ dài để có thể cắm xuyên qua bo mạch và mối hàn sẽ được thực hiện ở mặt bên kia thông qua lò hàn sóng (wave soldering) hoặc hàn tay.

SMT là công nghệ mới hơn, trong đó các linh kiện được gắp lên (pick up) khỏi các vị trí đặt linh kiện và đặt (place) vào vị trí đúng của nó trên bản mạch in. Các máy SMT ngày nay bảo đảm cho việc pick up và place được thực hiện với sai số cực nhỏ, do bởi các máy SMT là các máy cơ khí chính xác điều khiển bằng máy tính được trang bị những công nghệ hiện đại nhất như công nghệ xử lý ảnh...

Ngày nay, một bo mạch - tùy vào yêu cầu sử dụng được thiết kế - mà có thể chế tạo theo công nghệ xuyên lỗ, hoặc theo công nghệ SMT, hoặc kết hợp cả hai. Việc áp dụng công nghệ SMT mang lại một trình độ sản xuất tự động hóa cao độ và mang lại năng suất cũng như sự linh động cực cao trong việc thay đổi model sản xuất.

Các công đoạn trong SMT
LOADER->SCREEN PRINTER->SPI->CHIPMOUNTER->REFFLOW->AOI->UNLOADER->VM INSPECTION->ULTRASONIC PCB CLEANNING

Tham khảo

Liên kết ngoài

Điện tử học
Thiết kế điện tử


title: Pháo quyền

text:
Nguồn gốc và danh xưng
Pháo quyền, là cách gọi tắt, tên gọi đầy đủ là Tam Hoàng Pháo Chùy (chữ Hán: , bính âm: Sān Huáng Pào Chuí, dịch nghĩa tiếng Anh: Three Emperor Cannon Punch, đôi khi dịch tắt là Canon Fist) là một bộ môn quyền thuật thuộc miền Bắc Trung Hoa được sáng tác rất xa xưa thời Tam hoàng Ngũ đế, trước cả thời nhà Hạ và nhà Thương.

Do lưu thuyết rằng Pháo quyền xuất hiện vào thời Tam hoàng Ngũ đế trên mà Tam hoàng Pháo quyền còn có tên là Tam Tinh Pháo quyền (Three Star Cannon Punch) tượng trưng cho 3 vị thần và cũng là Tam hoàng trong sự tích Tam hoàng Ngũ đế là Phục Hi (Fuxi), Thần Nông (Shen Nong), và Thủy thần Cung Công (Gong Gong) mà sau này được thay bằng bà Nữ Oa (Nüwa) hay Toại Nhân (Shuiren) .

Sau đó đến thời nhà Tùy và nhà Đường, buổi bình minh của chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, Pháo quyền được tích hợp vào Thiếu Lâm quyền và trở thành một trong những bài tập thiết yếu của các sư tăng trong các tu viện của Thiếu Lâm. Sự phổ truyền bộ môn này vào chùa là do một võ sư tại núi Nga Mi.

Sau này chùa Thiếu Lâm Tung Sơn gọi bài này là Tam lộ Pháo quyền, có tài liệu lại gọi là bài Pháo trùy và cho biết bài ngày và bài Pháo trùy của Thái cực quyền nguyên thủy ở làng Trần gia câu tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) là một, tên thiệu các chiêu thức quyền thuật cũng là một, do vậy giữa Thái cực quyền và Thiếu Lâm quyền Tung Sơn Hà Nam có một mối liên hệ gần nhau và có cùng một nguồn gốc có ảnh hưởng qua lại với nhau bắt đầu từ viên đại tướng vào giữa thời nhà Minh là Thích Kế Quang <ref>Xem bài Sự liên hệ giữa Thái cực quyền và Thiếu Lâm quyền trong mục tham khảo tại bài võ Thiếu Lâm</ref>.

Thuyết khác lại nói rằng khoảng cuối thời nhà Minh đầu thời nhà Thanh vào đầu thế kỷ 17 (năm 1600) Pháo quyền được sáng tác. Sư Phổ Chiếu (Pu Zhao) của chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, trong khi đi lang thang trong núi Nga Mi ở Tứ Xuyên đã gặp một đạo sĩ thuộc phái võ Nga Mi truyền dạy cho môn quyền thuật này, sau đó đã phát triển loại quyền thuật này và truyền thụ lại cho Cam Phổ Trì (Gan Genchi) và Kiều Tam Tú (Qiao San Xiu), Kiều Tam Tú truyền lại cho con là Kiều Hạc Linh (Qiao He Ling). Khi Kiều Hạc Linh đi chơi núi Nga Mi gặp Vu Liên Đăng (Yu Lian Deng) người Sơn Đông và Tống Mai Luân (Song Mai Lung) bàn về đạo, luận về võ rất vừa ý nên thu làm học trò.

Vu, Tống sau khi học nghệ thành tài trở về quê hương, ra sức phát triển và truyền bá sâu rộng trong dân gian hình thành Vu, Tống là hai lưu phái lớn, do vậy xuất hiện thuyết "quyền Vu, tay Tống" (nguyên văn: Vu quyền, Tống thủ) làm cơ sở cho việc phát triển vững chắc môn Pháo trùy sau này.

Lưu phái Vu (Yu branch) còn giữ các bài quyền nguyên gốc, trong khi lưu phái Tống (Song branch)'' kết hợp với 12 trường phái khác bên ngoài và sáng tạo thêm các đường quyền (sáo lộ) mới.

Hiện nay Pháo quyền rất thịnh hành và phổ biến rộng rãi trong dân gian khắp các vùng tỉnh miền Bắc Trung Hoa như Bắc Kinh, Sơn Đông, Hà Bắc, Liêu Ninh, Hà Nam và Cát Lâm.

Đặc điểm kỹ pháp
Đây là loại quyền pháp nổi tiếng là có lối đấm đá ào ạt và nhanh trông giống như đại bác khai hỏa phóng ra ào ạt những viên đạn cối lửa. Phong cách loại quyền này lấy sự nhu nhuyễn và cương mãnh làm cốt lõi trong các bài tập ứng chiến. Trong khi luyện tập yêu cầu người luyện phải kết hợp công thủ hài hòa trên cơ sở của hai năng lực âm dương. Chiến thuật ứng chiến thường bao gồm các thế tấn công và phòng thủ liên tiếp nhau khi tiến khi thoái.

Trong bài quyền thường hay dùng thập tự thủ quyền (hai tay quyền giao chéo nhau phía trước ngực) và các thế tấn ngồi xổm bước vòng quanh. Hai tay khi phóng quyền thường dùng các chuyển động cong trông như cánh cung co lại bật dây cung phóng tên.

Đặc điểm kỹ pháp của bài quyền ít, giá thế gấp gáp, kết cấu đơn giản chọn lọc, động tác rõ nhanh, quyền pháp dày đặc, phát kình cương mãnh.

Bài quyền chủ yếu có 12 bài, hiện chỉ còn có 7 bài. Quyền pháp cơ bản có 24 pháo tức pháo mở cửa (khai môn pháp), bổ núi (phách sơn), liên hoàn pháo, chuyển góc (chuyển giác) chữ thập, não hậu, trì đỗ, xung thiên, liêu âm khều âm chọc đất (trát địa), oa tâm pháp và thất tinh pháo.

Pháo quyền rất được người Trung Hoa ưa thích vì tính đơn giản và hiệu quả thực chiến cao.

Sau này tại làng Trần gia câu thuộc tỉnh Hà Nam xuất hiện môn Thái cực quyền là nguồn gốc các dòng phái Thái cực quyền ngày nay cũng có bài Pháo trùy tựa hệt như Pháo quyền của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam.

Chú thích

Xem thêm
Võ thuật
Võ Thiếu Lâm
Nam Quyền
Hồng Gia Quyền
Bạch Mi Quyền
Vịnh Xuân Quyền
Ngũ Mai
Phương Thế Ngọc

Phim tài liệu tham khảo
Film Sanhuang Paochui (phim Tam hoàng Pháo chùy)
Film Sanhuang Paochui (phim Tam hoàng Pháo chùy)
Film Shaolin Paochui (phim Thiếu Lâm Pháo chùy)
Film Chen ji Taiji quan Paochui (phim Pháo chùy Thái cực quyền Trần gia)

Võ thuật Trung Hoa


title: Diorhabda

text:
Diorhabda là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Weise miêu tả khoa học năm 1883.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Diorhabda brevicornis Jacoby, 1889
 Diorhabda carinulata Desbrochers, 1869
 Diorhabda elongata (Brulle, 1832)
 Diorhabda elongata Brullé, 1832
 Diorhabda fischeri (Faldermann, 1837)
 Diorhabda fischeri Faldermann, 1837
 Diorhabda inconspicua (Jacoby, 1894)
 Diorhabda koltzei (Weise, 1900)
 Diorhabda lusca Maulik, 1936
 Diorhabda nigrifrons (Laboissiere, 1914)
 Diorhabda octocostata Gahan, 1896
 Diorhabda persica (Faldermann, 1837)
 Diorhabda rickmersi (Weise, 1900)
 Diorhabda robusta (Jacoby, 1899)
 Diorhabda rybakowi (Weise, 1890)
 Diorhabda tarsalis (Weise, 1889)
 Diorhabda trirakha (Maulik, 1936)
 Diorhabda yulensis (Jacoby, 1886)

Chú thích

Tham khảo

Galerucini


title: Chất dẻo

text:
Chất dẻo, hay còn gọi là nhựa hoặc mủ, là các hợp chất cao phân tử, được dùng làm vật liệu để sản xuất nhiều loại vật dụng trong đời sống hằng ngày như là: áo mưa, ống dẫn điện... cho đến những sản phẩm công nghiệp, gắn với đời sống hiện đại của con người. Chúng là những vật liệu có khả năng bị biến dạng khi chịu tác dụng của nhiệt, áp suất và vẫn giữ được sự biến dạng đó khi thôi tác dụng. Chất dẻo còn được sử dụng rộng rãi để thay thế cho các sản phẩm làm bằng: vải, gỗ, da, kim loại, thủy tinh. Vì chúng bền, nhẹ, khó vỡ, nhiều màu sắc đẹp.

Chất dẻo thường là các chất tổng hợp có nguồn gốc từ các sản phẩm.

Thành phần
Hầu hết chất dẻo chứa các polyme hữu cơ. Phần lớn các polyme này có nguồn gốc từ các chuỗi chỉ có các nguyên tử cacbon hoặc kết hợp với oxy, lưu huỳnh hoặc nitơ. Để tạo ra các đặc điểm của chất dẻo, các nhóm phân tử khác nhau được liên kết vào mạch cacbon tại những vị trí thích hợp. Cấu trúc của các chuỗi như thế này ảnh hưởng đến tính chất của các polyme. Việc can thiệp một cách tinh vi như thế này vào tạo thành nhiều tính chất của polymer bằng cách lặp lại cấu trúc phân tử đơn vị cho phép chất dẻo trở thành một bộ phận không thể thiếu của thế kỷ 21.

Phân loại

Phân loại theo hiệu ứng của polyme với nhiệt độ
Nhựa nhiệt dẻo: Là loại nhựa khi nung nóng đến nhiệt độ chảy mềm thì nó chảy mềm ra và khi hạ nhiệt độ thì nó đóng rắn lại. Thường tổng hợp bằng phương pháp trùng hợp. Các mạch đại phân tử của nhựa nhiệt dẻo liên kết bằng các liên kết yếu (liên kết hydro, vanderwall). Tính chất cơ học không cao khi so sánh với nhựa nhiệt rắn. Nhựa nhiệt dẻo có khả năng tái sinh được nhiều lần, ví dụ như: polyetylen (PE), polypropylen (PP), polystyren (PS), poly metyl metacrylat (PMMA), poly butadien (PB), poly etylen tere phtalat (PET),...
Nhựa nhiệt rắn: là hợp chất cao phân tử có khả năng chuyển sang trạng thái không gian 3 chiều dưới tác dụng của nhiệt độ hoặc phản ứng hóa học và sau đó không nóng chảy hay hòa tan trở lại được nữa, không có khả năng tái sinh. Một số loại nhựa nhiệt rắn: ure focmadehyt [UF], nhựa epoxy, phenol formaldehyde (PF), nhựa melamin, poly este không no...
Vật liệu đàn hồi (elastome): là loại nhựa có tính đàn hồi như cao su.

Phân loại theo ứng dụng
Nhựa thông dụng: là loại nhựa được sử dụng số lượng lớn, giá rẻ, dùng nhiều trong những vật dụng thường ngày, như: PP, PE, PS, PVC, PET, ABS,...
Nhựa kỹ thuật: Là loại nhựa có tính chất cơ lý trội hơn so với các loại nhựa thông dụng, thường dùng trong các mặt hàng công nghiệp, như: PC, PA,......
Nhựa chuyên dụng: Là các loại nhựa tổng hợp chỉ sử dụng riêng biệt cho từng trường hợp.

Các loại chất dẻo

Các loại chất dẻo phổ biến
Danh mục này bao gồm cả chất dẻo thông dụng, chất dẻo tiêu chuẩn và chất dẻo kỹ thuật.

 Polyamide (PA) hoặc (nilon) - sợi, lông bàn chải đánh răng, ống, dây câu và các bộ phận máy có độ bền thấp như bộ phận động cơ hoặc khung súng
 Polycacbonat (PC) - đĩa compact, kính mắt, tấm chắn cảnh sát, cửa sổ an ninh, đèn giao thông và thấu kính
 Polyester (PES) - sợi và vải dệt
 Polyethylene (PE) - một loạt các ứng dụng bao gồm túi siêu thị và chai nhựa
 Polyethylene mật độ cao (HDPE) - chai đựng chất tẩy rửa, bình đựng sữa và hộp nhựa đúc
 Polyethylene mật độ thấp (LDPE) - đồ gia dụng ngoài trời, vách ngăn, gạch lát sàn, rèm phòng tắm và bao bì vỏ sò
 Polyethylene terephthalate (PET) - chai nước uống có ga, lọ đựng bơ đậu phộng, màng bọc thực phẩm và bao bì dùng được trong lò vi sóng
 Polypropylene (PP) - nắp chai, ống hút, hộp đựng sữa chua, thiết bị gia dụng, chắn bùn ô tô
 Polystyrene (PS) - hộp đựng bánh kẹo, văn phòng phẩm,đồ chơi, cốc, đĩa dùng một lần, dao kéo, đĩa compact (CD)
 High impact polystyrene (HIPS) – lót tủ lạnh, bao bì thực phẩm
 Polyurethane (PU) - lớp lót ống, băng tải, trục và bánh xe, hiện là loại nhựa được sử dụng phổ biến thứ sáu hoặc thứ bảy
 Polyvinyl chloride (PVC) - ống nước và máng xối, dây / cáp cách điện, rèm tắm, khung cửa sổ
 Polyvinylidene chloride (PVDC) - bao bì thực phẩm
 Acrylonitrile butadiene styrene (ABS) - hộp đựng thiết bị điện tử (ví dụ: màn hình máy tính, máy in, bàn phím) và ống thoát nước
 Polycarbonate + Acrylonitrile Butadiene Styrene (PC + ABS) - pha trộn giữa PC và ABS tạo ra một loại nhựa cứng hơn được sử dụng trong các bộ phận bên trong và bên ngoài ô tô cũng như thân điện thoại di động
 Polyethylene + Acrylonitrile Butadiene Styrene (PE + ABS) - một hỗn hợp chống trơn của PE và ABS được sử dụng trong các ổ trục khô công suất thấp

Nhựa chuyên dụng

 Polyepoxit (epoxy) - được sử dụng làm chất kết dính, chất làm bầu cho các thành phần điện và ma trận cho vật liệu composite với chất làm cứng bao gồm amin, amid và bo triflorua
 Polymethyl methacrylate (PMMA) (acrylic) - kính áp tròng, kính dán (được biết đến nhiều nhất ở dạng này với nhiều tên thương mại khác nhau trên thế giới; ví dụ như Perspex, Plexiglas, Oroglas), aglets, bộ khuếch tán ánh sáng huỳnh quang, viền đèn hậu cho xe. Nó tạo thành nền tảng của sơn acrylic nghệ thuật và thương mại vì không tan trong nước khi sử dụng các tác nhân khác.
 Polytetrafluoroethylene (PTFE), hoặc Teflon - lớp phủ chịu nhiệt, ma sát thấp, được sử dụng trong những thứ như bề mặt chống dính cho chảo rán, băng keo của thợ sửa ống nước và trượt nước
 Phenolics hoặc phenol formaldehyde (PF) - mô đun cao, chịu nhiệt tương đối và polyme chống cháy tuyệt vời. Được sử dụng để cách điện các bộ phận trong đồ điện, các sản phẩm nhiều lớp giấy (ví dụ: Formica), bọt cách nhiệt. Đây là một loại nhựa nhiệt rắn, có tên thương mại quen thuộc là Bakelite, có thể được tạo khuôn bằng nhiệt và áp suất khi trộn với bột gỗ giống như chất độn hoặc có thể được đúc ở dạng lỏng chưa được lấp đầy hoặc đúc dưới dạng bọt (ví dụ: Oasis). Tuy nhiên có nhiều vấn đề bao gồm xác suất khuôn tự nhiên có màu tối (đỏ, xanh lá cây, nâu) và vì nhiệt rắn rất khó tái chế.
 Melamine formaldehyde (MF) - một trong những nguyên tố amin, được sử dụng làm chất thay thế nhiều màu cho phenol, ví dụ như trong khuôn đúc (ví dụ: chất thay thế chống vỡ cho cốc, đĩa và bát sứ cho trẻ em) và lớp bề mặt trên cùng được trang trí của giấy laminates
 Urê-fomanđehit (UF) - một trong những nguyên tố amin, được sử dụng như một chất thay thế nhiều màu cho phenol: được sử dụng làm chất kết dính gỗ (cho ván ép, ván dăm, bìa cứng) và vỏ công tắc điện.
 Polyete ete keton(PEEK) - nhựa nhiệt dẻo chịu nhiệt, bền với hóa chất và nhiệt, tương thích sinh học cho phép sử dụng trong các ứng dụng cấy ghép y tế, khuôn đúc hàng không vũ trụ. Là một trong những loại polyme thương mại đắt tiền nhất.
 Maleimide / bismaleimide - được sử dụng trong vật liệu composite ở nhiệt độ cao
 Polyetherimide (PEI) (Ultem) - một loại polyme ổn định về mặt hóa học ở nhiệt độ cao và không kết tinh
 Polyimide - một loại nhựa nhiệt độ cao được sử dụng trong các vật liệu như băng Kapton
 Vật liệu plastarch - nhựa nhiệt dẻo có thể phân hủy sinh học và chịu nhiệt được làm từ tinh bột ngô biến tính
 Axit polylactic (PLA) - một loại nhựa nhiệt dẻo có thể phân hủy sinh học được chuyển đổi thành nhiều loại polyeste béo có nguồn gốc từ axit lactic, do đó có thể được tạo ra bằng cách lên men các sản phẩm nông nghiệp khác nhau như bột ngô, từng được làm từ các sản phẩm sữa
 Furan - nhựa dựa trên rượu furfuryl được sử dụng trong cát đúc và vật liệu tổng hợp có nguồn gốc sinh học
 Silicone poly (nhựa chịu nhiệt diketoenamine được sử dụng chủ yếu làm chất trám khe nhưng cũng được sử dụng cho các dụng cụ nấu ăn ở nhiệt độ cao và làm nhựa nền cho sơn công nghiệp
 Polysulfone - nhựa có thể xử lý nóng chảy ở nhiệt độ cao được sử dụng trong màng, phương tiện lọc, ống nhúng máy nước nóng và các ứng dụng nhiệt độ cao khác
 Polydiketoenamine (PDK) - một loại nhựa mới có thể ngâm trong axit và định hình lại vô tận, hiện đang được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Lịch sử
Sự phát triển của chất dẻo bắt nguồn từ việc sử dụng các vật liệu nhựa tự nhiên (ví dụ: cao su tự nhiên) sang việc sử dụng các vật liệu tự nhiên, biến đổi về mặt hóa học (ví dụ: kẹo cao su, nitrocellulose, collagen, galalit) và cuối cùng là các phân tử tổng hợp hoàn toàn (ví dụ, bakelite, epoxy, polyvinyl chloride). Chất dẻo ban đầu là vật liệu có nguồn gốc sinh học như trứng và protein trong máu, là các polyme hữu cơ.

Năm 1600 TCN, người Trung Mỹ đã sử dụng cao su thiên nhiên làm banh, dây, và các bức tượng nhỏ.. Sừng gia súc được xử lý được dùng làm cửa cho những chiếc lồng đèn thời Trung Cổ. Vật liệu mô phỏng các đặc tính của sừng được làm bằng cách xử lý protein sữa (casein) với dung dịch kiềm.

Vào thế kỷ 19, khi công nghiệp hóa học phát triển trong cuộc Cách mạng Công nghiệp, nhiều vật liệu đã được phát hiện. Sự phát triển của chất dẻo cũng tăng tốc khi Charles Goodyear phát hiện ra khả năng lưu hóa đối với vật liệu nhiệt rắn có nguồn gốc từ cao su tự nhiên.

Năm 1897, Wilhelm Krische, chủ cơ sở in ấn hàng loạt ở Hanover, Đức, được giao nhiệm vụ phát triển một giải pháp thay thế cho bảng đen. Kết quả là chất dẻo giống sừng làm từ casein protein sữa được phát triển với sự hợp tác của nhà hóa học người Áo (Friedrich) Adolph Spitteler (1846–1940). Kết quả cuối cùng là không phù hợp với mục đích ban đầu. Vào năm 1893, nhà hóa học người Pháp Auguste Trillat đã khám phá ra phương pháp để làm mất hòa tan casein bằng cách ngâm trong formaldehyde, tạo ra vật liệu được bán trên thị trường là galalith.

Chất dẻo đầu tiên được làm ra vào năm 1838 là vinyl chloride. Tiếp theo đó là chất styrene vào năm 1839, acrylic vào năm 1843 và polyeste vào năm 1847. Năm 1869, trong khi tìm kiếm một chất thay thế cho ngà voi, nhà phát minh John Hyatt đã phát hiện ra celluloid với đặc điểm dai và dễ uốn. Chất này đã mở đầu cho cuộc đột phá trong việc triển khai chất tổng hợp mới.

Tuy nhiên, chất dẻo được phát triển mạnh nhất bởi nhà hóa học người Mỹ Leo Baekeland, ông đã khám phá ra phenol formaldehyd vào năm 1909. Chất này có thể đổ khuôn thành bất kỳ hình dạng nào và có giá thành rẻ để sản xuất. Sản phẩm này được Baekeland gọi là Bakelite, là chất tổng hợp đầu tiên được sản xuất với số lượng lớn để sử dụng một cách rộng rãi.

Năm 1933, polyethylene được các nhà nghiên cứu của Imperial Chemical Industries (ICI) gồm Reginald Gibson và Eric Fawcett phát hiện.

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, những cải tiến về công nghệ hóa học đã dẫn đến sự bùng nổ các dạng chất dẻo mới; việc sản xuất hàng loạt đã bắt đầu vào khoảng thập niên 1940 và 1950. Polypropylene được Giulio Natta tìm thấy vào năm 1954 và bắt đầu được sản xuất vào năm 1957. Trong số những mẫu chất dẻo dầu tiên dạng polymer mới phải kể đến là polystyrene (PS)được BASF sản xuất đầu tiên trong thập niên 1930, và polyvinyl chloride (PVC), được tạo ra năm 1872 nhưng được sản xuất thương mại vào cuối thập niên 1920. Năm 1954, polystyrene giãn nở (được dùng làm tấm cách nhiệt, đóng gói, và ly tách...) được Dow Chemical phát minh. Việc phát hiện ra Polyethylene terephthalat (PET) đã tạo ra nhiều ứng dụng của Calico Printers' Association ở Liên hiệp Anh vào năm 1941; nó được cấp phép cho DuPont ở U.S.A và một số quốc gia khác, và là một trong số ít chất dẻo thích hợp cho việc thay thế thủy tinh trong nhiều trường hợp, tạo ra nhiều ứng dụng về chai nhựa ở E.U

Parkesine

Chất dẻo parkesine được cấp bằng sách chế cho Alexander Parkes, ở Birmingham, UK năm 1856. Nó đã được công bố tại Triển lãm quốc tế năm 1862 ở Luân Đôn. Parkesine đã giành được huy chương đồng trong hội chợ thế giới năm 1862 ở Luân Đôn (Anh). Parkesine được làm từ cellulose (thành phần chính của thành tế bào thực vật) được xử lý bằng dung môi axit nitric. Sản phẩm đầu ra của quá trình này (thường được gọi là cellulose nitrat hay pyroxilin) có thể hoàn tan trong cồn và được hóa cứng thành loại vật liệu trong suốt và đàn hồi có thể đúc được khi đun nóng. Khi được nhuộm vào màu nó có thể tạo thành dạng giống như Ngà voi.

Công nghiệp nhựa
Xem thêm: Công nghiệp hoá chất và Công nghiệp nhựa

Sản xuất nhựa là một phần quan trọng của ngành công nghiệp hóa chất, và một số công ty hóa chất lớn nhất thế giới đã tham gia từ những ngày đầu tiên, chẳng hạn như các công ty hàng đầu trong ngành BASF và Dow Chemical.

Năm 2014, doanh thu của năm mươi công ty hàng đầu lên tới 961.300.000.000 USD. Tổng cộng các công ty đến từ mười tám quốc gia, với hơn một nửa số công ty trong danh sách có trụ sở chính tại Mỹ. Nhiều trong số năm mươi công ty nhựa hàng đầu chỉ tập trung ở ba quốc gia:

 Hoa Kỳ: 12
 Nhật Bản: 8
 Đức: 6

BASF là nhà sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới trong chín năm liên tiếp.

Các hiệp hội thương mại đại diện cho ngành công nghiệp ở Hoa Kỳ bao gồm Hội đồng Hóa học Hoa Kỳ.

Tiêu chuẩn công nghiệp
Nhiều đặc tính của chất dẻo được xác định bởi các tiêu chuẩn do ISO quy định, chẳng hạn như:

 ISO 306 - Nhựa nhiệt dẻo

Nhiều thuộc tính của nhựa được xác định bởi Tiêu chuẩn UL, các thử nghiệm do Phòng thí nghiệm bảo hiểm (UL) chỉ định, chẳng hạn như:

 Tính dễ cháy - UL94
 Tỷ lệ theo dõi hồ quang điện áp cao - UL746A
 Chỉ số theo dõi so sánh

Phụ gia
Hầu hết chất dẻo chứa các chất hữu cơ hoặc hợp chất vô cơ khác. Số lượng chất phụ gia từ 0% đối với các polymer dùng trong thực phẩm đến hơn 50% dùng trong các ứng dụng điện tử. Thành phần chất phụ gia trung bình khoảng 20% theo khối lượng polymer. Một số chất độn có độ hoạt động cao hơn và được gọi là các tăng độ bền. Nhiều tranh cãi liên quan đến nhựa được kết hợp với phụ gia. Các hợp chất gốc hữu cơ đặc biệt độc hại.

Các chất phụ gia điển hình bao gồm

Chất ổn định
Chất ổn định polyme kéo dài tuổi thọ của polyme bằng cách ngăn chặn sự xuống cấp do tia UV, quá trình oxy hóa và các hiện tượng khác. Các chất ổn định điển hình  hấp thụ tia UV hoặc hoạt động như chất chống oxy hóa.

Chất làm đầy
Nhiều loại nhựa có chứa chất độn để cải thiện hiệu suất hoặc giảm chi phí sản xuất. Thông thường, chất độn có nguồn gốc khoáng chất, ví dụ như phấn. Các chất độn khác bao gồm: tinh bột, cellulose, bột gỗ, bụi ngà và oxit kẽm.

 Hầu hết các chất độn là vật liệu tương đối trơ và rẻ tiền, làm cho sản phẩm rẻ hơn theo trọng lượng.
 Phụ gia ổn định bao gồm chất làm chậm cháy, để giảm khả năng bắt lửa của vật liệu.
 Một số chất độn có hoạt tính hóa học cao hơn và được gọi là: chất gia cố.

Chất hóa dẻo
Vì có nhiều loại polyme hữu cơ quá cứng trong một số ứng dụng đặc biệt chúng phải được trộn với các chất tạo dẻo (nhóm phụ gia lớn nhất) là các hợp chất gốc dầu dùng để cải thiện tính lưu biến,

Phẩm màu
Phẩm màu là các chất phụ gia phổ biến mặc dù trọng lượng của chúng chiếm tỉ lệ nhỏ

Độc tính
Nhựa nguyên chất có độc tính thấp do không hòa tan trong nước và vì chúng trơ về mặt hóa sinh, do trọng lượng phân tử lớn.

Các sản phẩm nhựa chứa nhiều loại phụ gia, một số chất phụ gia có thể gây độc. Ví dụ, chất làm dẻo như adipat và phthalate thường được thêm vào nhựa giòn như polyvinyl chloride để sử dụng trong bao bì thực phẩm, đồ chơi và nhiều mặt hàng khác. Các hợp chất này có thể rò rỉ ra khỏi sản phẩm. Do lo ngại về ảnh hưởng của các chất rò rỉ như vậy, Liên minh Châu Âu đã hạn chế việc sử dụng DEHP (di-2-ethylhexyl phthalate) và các phthalate khác trong một số ứng dụng và Hoa Kỳ đã hạn chế việc sử dụng DEHP, DPB, BBP, DINP, DIDP và DnOP trong các bài viết về đồ chơi trẻ em và chăm sóc trẻ em với Đạo luật Cải thiện An toàn Sản phẩm Tiêu dùng.

Xem thêm
 Chất dẻo sinh học
 Chất dẻo sinh học có thể phân hủy
 Nhựa nhiệt dẻo
 Nhựa nhiệt rắn
 Ô nhiễm nhựa
 Dị ứng nhựa cao su
 Túi nhựa, cốc nhựa, chai nhựa
 Tái chế chất dẻo

Tham khảo

Xem thêm
Polyme

Liên kết ngoài

Vật liệu
Bài cơ bản dài trung bình
Điện môi


title: Vexillum fidicula

text:
Vexillum fidicula là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 1850


title: 16951 Carolus Quartus

text:
16951 Carolus Quartus (1998 KJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 5 năm 1998 bởi P. Pravec ở Đài thiên văn Ondřejov.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16951 Carolus Quartus

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Petr Pravec
Thiên thể phát hiện năm 1998
Charles IV, Holy Roman Emperor