title: Riaguas de San Bartolomé

text:
Riaguas de San Bartolomé là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 81 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


Thí nghiệm vô nhân đạo trên người tại Hoa Kỳ là những thí nghiệm, thực hiện được cho là không có tính người và vi phạm nhân quyền, vi phạm Hiến pháp và pháp luật diễn ra tại Hoa Kỳ. Đã có rất nhiều vụ thí nghiệm được thực hiện trên người tại Hoa Kỳ mà được cho là vô nhân đạo, được tiến hành bất hợp pháp và không có sự đồng thuận và quyền được thông báo trước của người bệnh.
Nhiều loại thí nghiệm được thực hiện bằng cách cho bệnh nhân nhiễm các loại bệnh chết người một cách cố ý, hoặc cho họ tiếp xúc với các loại vũ khí hóa học, sinh học, phóng xạ, bức xạ, thí nghiệm giải phẫu, thí nghiệm các dụng cụ tra tấn/thẩm vấn, thí nghiệm các loại thuốc thay đổi trí nhớ, và nhiều hình thức thí nghiệm khác. Nhiều trong số các vụ thí nghiệm này được tiến hành cho trẻ em, người thiểu năng trí tuệ, người nghèo, người thuộc các nhóm cộng đồng thiểu số, và nhất là tù nhân. Thường thì nạn nhân là những người bệnh hoặc tàn tật, được bác sĩ bảo rằng họ sắp được "điều trị đặc biệt", nhưng thay vào đó là họ bị đưa vào các vụ thí nghiệm chết người này.

Nhiều vụ thí nghiệm trên người được hỗ trợ tài chính bởi Chính phủ Hoa Kỳ, nhất là Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ và quân đội Hoa Kỳ. Các chương trình nghiên cứu trên người thường được xem là "tuyệt đối bí mật", và trong nhiều trường hợp thông tin về chúng chỉ lộ ra nhiều năm sau đó.

Xem thêm
Tội ác của quân đội Hoa Kỳ
Nhân quyền tại Hoa Kỳ
Thí nghiệm trên người của Đức Quốc xã
Thí nghiệm trên người của Nhật
Thí nghiệm trên người của Bắc Triều Tiên

Chú thích

Nguồn tham khảo

Tiếng Anh

Tham khảo ngoài
Tiếng Anh:

Sách

Human Experimentation: Before the Nazi Era and After , Roberta Kalechofsky

Các vụ thử nghiệm sinh học và bệnh lý
Bibliography of Chemical and Biological Warfare documents
The History of Bioterrorism in America, Richard Sanders, Race and History, Sunday, ngày 24 tháng 11 năm 2002 (accessed: 02/18/2010)
Biological Weapons  – Federation of American Scientists
Franz, et al., The U.S. Biological Warfare and Biological Defense Programs
US Army Activities in the US Biological Warfare Program, 1977 Congressional report
Christopher et al., "Biological warfare. A historical perspective", Journal of the American Medical Association. ngày 6 tháng 8 năm 1997;278(5):412-7.
Years Ago, The Military Sprayed Germs on U.S. Cities ", Wall Street Journal, ngày 22 tháng 10 năm 2001, via American Patriot Friends Network, accessed ngày 13 tháng 11 năm 2008.

Các vụ thử nghiệm phóng xạ

Sách
Killing Our Own: The disaster of America's experience with atomic radiation, by Harvey Wasserman, Delacorte Press, c1992, ISBN 978-0440045670
The Plutonium Files: America's Secret Medical Experiments, by Eileen Welsome, The Dial Press, 1999, ISBN 978-0385314022
The Treatment: The Story of Those Who Died in the Cincinnati Radiation Tests, by Martha Stephens, Duke University Press, c2002, Durham, N.C., ISBN 0-8223-2811-9
Bravo for the Marshallese: Regaining Control in a Post-Nuclear, Post-Colonial World, by Holly M. Barker, Wadsworth, 2004. ISBN 0-534-61326-8

Hồ sơ chính phủ
Advisory Committee on Human Radiation Experiments (ACHRE) – National Security Archives
Exposure of the American population to radioactive fallout from nuclear weapons tests: a review of the CDC-NCI draft report on a feasibility study of the health consequences to the American population from nuclear weapons tests conducted by the United States and other nations, National Research Council (U.S.). Committee to Review the CDC-NCI Feasibility Study of the Health Consequences from Nuclear Weapons Tests, National Academies Press, 2003 ISBN 9780309087131

Xem tạp chí
"'A Little Touch of Buchenwald': America's Secret Radiation Experiments", Reviews in American History - Volume 28, Number 4, December 2000, pp. 601–606
Chair's Perspective on the Work of the Advisory Committee on Human Radiation Experiments by Ruth Faden

Các trường hợp thẩm vấn, tra tấn, và thí nghiệm tâm lý
Bibliography of U.S. interrogation/torture research
Truth, torture, and the American way, Jennifer Harbury
Biderman, A. Social-Psychological Needs and "Involuntary" Behavior as Illustrated by Compliance in Interrogation, Sociometry, Vol. 23, No. 2 (Jun., 1960), pp. 120–147
The CIA: Mind-Bending Disclosures  – Time Magazine, Monday, Aug. 15, 1977 (accessed: 02/18/2010)
Resources on Drug Experimentation and Related Mind Control Experiments by the U.S. Government

Xem video

Tiếng Anh
MKULTRA Victim Testimony A – 1977 MKULTRA  Nạn nhân chất vấn trước quốc hội Mỹ (A)
MKULTRA Victim Testimony B – 1977 MKULTRA  Nạn nhân chất vấn trước quốc hội Mỹ (B)
MKULTRA Victim Testimony C – 1977 MKULTRA Congressional Hearings Nạn nhân chất vấn trước quốc  hội Mỹ (C)
Tổng thống Clinton xin lỗi các nạn nhân MKULTRA
 Các bác sĩ hoạt động nhân quyền tố cáo CIA đã tiến hành các thí nghiệm trên người bất hợp pháp - video report by Democracy Now!
Lịch sử đen tối của Phát xít Đức, Tuskegee và Puerto Rico - video của tổ chức Democracy Now!

Vi phạm nhân quyền
Nghiên cứu y tế

Tội ác của quân đội Hoa Kỳ
Nhân quyền tại Hoa Kỳ
Đạo đức y học


title: Nipponotrophon makassarensis

text:
Nipponotrophon makassarensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nipponotrophon


title: Liên bang Tây Ấn

text:
Liên bang Tây Ấn là một liên bang tồn tại ngắn ngủi từ ngày 3 tháng 1 năm 1958 tới ngày 31 tháng 5 năm 1962 tại khu vực Caribe. Liên bang được thành lập từ một số thuộc địa của Anh tại Caribe, với mục tiêu tách khỏi nước Anh, thành lập một liên bang mới tương tự như các liên bang Canada, Úc và Trung Phi. Tuy nhiên, mục tiêu này đã không được hiện thực hóa do những mâu thuẫn nội tại của nước này.

Dân số và địa hình

Tổng dân số của Liên bang Tây Ấn khoảng từ 3 tới 4 triệu người, chủ yếu là người gốc Phi. Các sắc tộc thiểu số gồm có những người gốc Ấn đến từ Ấn Độ (được gọi là Đông Ấn), người Âu, Trung Quốc và các sắc dân Caribe. Ngoài ra còn có một lượng lớn dân số là pha tạp chủng tộc. Về mặt tôn giáo, đa phần dân số thuộc về đạo Tin Lành, ngoài ra còn có Thiên chúa giáo, Hindu và đạo Hồi.

Liên bang Tây Ấn bao gồm 24 đảo chính có dân cư và khoảng 220 - 230 đảo nhỏ, đá và đảo san hô (một số có người ở). Đảo lớn nhất là Jamaica, nằm xa về phía tây bắc của liên bang. Nằm về phía đông nam là đảo lớn thứ 2, Trinidad, tiếp theo là Barbados, nằm ở phía đông của liên bang.

Tại điểm rộng nhất, từ đông sang tây, từ đảo Cayman sang tới Barbados có độ rộng khoảng 2425 km và phía bắc, từ đảo Caicos tới mũi Icacos, Trinidad phía nam là 1700 km. Mặc dù trải trên một diện tích lớn đến thế nhưng hầu hết diện tích đều là biển, chỉ có một số ít đảo rải rác tập trung ở Đông Caribe, trừ đảo Cayman, Turk và Caicos.

Đa số các đảo đều có địa hình núi bao quanh là các đồng bằng hẹp dọc bờ biển, trừ Anguilla, Antigua, Barbuda, đảo Cayman, Turk và Caicos (với địa hình bằng phẳng) và Trinidad (có một số dãy núi lớn trên một địa hình tương đối bằng phẳng). Có nhiều thành phố nằm dọc theo dải bờ biển. Các thành phố chính gồm có Kingston, Port of Spain, Bridgetown, Spanish Town, Montego Bay, Mandeville, Castries, Roseau, St. George's, Kingstown, St. John's và Basseterre.

Khí hậu trên các đảo là khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, khí hậu nội địa trong các đảo lớn điều hòa hơn. Có 2 mùa trong năm: mùa khô trong 6 tháng đầu và mùa mưa (cũng là mùa bão) trong 6 tháng còn lại. Hầu hết các đảo nằm trong vàng đai bão Đại Tây Dương.

Các tỉnh
Các tỉnh và lãnh thổ của liên bang gồm có:
 Antigua và Barbuda
 Barbados
 Dominica
 Grenada
 Jamaica
 Montserrat
 Saint Christopher-Nevis-Anguilla (ngày nay là Saint Kitts và Nevis và Anguilla)
 Saint Lucia
 Saint Vincent và Grenadines
 Trinidad và Tobago

Những vấn đề
Chính trị của liên bang mới thành lập bị ảnh hưởng bởi những bất đồng giữa chính phủ liên bang và chính phủ các tỉnh, và giữa 2 tỉnh lớn Jamaica và Trinidad và Tobago với các tỉnh nhỏ hơn.

Liên bang Tây Ấn có một cấu trúc chính phủ yếu một cách rõ rệt. Ví dụ, các tỉnh không nằm trong một chính thể thống nhất mà lại tự hoạt động như một nền kinh tế riêng biệt hoàn chỉnh với hệ thống thuế quan riêng, chủ yếu là do các tỉnh nhỏ sợ bị lấn át bởi các tỉnh lớn hơn. Bên cạnh đó, tự do đi lại trong liên bang bị hạn chế do các tỉnh lớn sợ làn sóng di cư từ các đảo nhỏ hơn. Có thể hình dung rằng, Liên minh châu Âu còn có được sự thống nhất về mặt kinh tế hơn là liên bang Tây Ấn.

Chính phủ liên bang không thể điều khiển được các bang, nền tài chính của liên bang eo hẹp tới mức họ không thể duy trì được trật tự trong liên bang. Khoản tiền này phụ thuộc vào trợ cấp từ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và các bang thành viên. Ngân sách của Jamaica và Trinidad và Tobago còn lớn hơn ngân sách liên bang, và các bang này bị yêu cầu phải chi thêm cho ngân sách liên bang. Hơn nữa, quyền lực của thủ tướng bị thu hẹp, không giống như các quốc gia theo hệ thống thủ tướng của Anh, thủ tướng liên bang không có quyền giải tán nghị viện.

Tan rã

Nhiều nguyên nhân được đưa ra để giải thích cho sự tan rã của liên bang. Đó là sự thiếu ủng hộ từ quần chúng, sự tranh giành phát sinh từ chủ nghĩa dân tộc tại các đảo, sự yếu kém của chính phủ liên bang, sự hạn chế về tự do đi lại, hiến pháp bất hợp lý và dễ thay đổi, sự đối đầu của những người lãnh đạo cùng với những khúc mắc của họ với chính quyền liên bang, sự tập trung về dân số cũng như tài nguyên ở 2 đảo lớn, cách xa về mặt địa lý giữa các đảo, sự độc lập kéo dài của các đảo cũng khiến họ miễn cưỡng tham gia vào liên bang.

Nguyên nhân trực tiếp nhất được dẫn ra là sự không hài lòng của Jamaica, có thể kể ra sau đây là:
 Jamaica nằm cách xa khỏi các đảo khác, vài trăm dặm về phía tây.
 Phần trăm số ghế của họ trong nghị viện nhỏ hơn so với phần trăm dân số so với cả liên bang.
 Họ tin rằng các bang khác đang sống dựa vào họ.
 Một số người giận dữ vì Kingston không được chọn làm thủ đô.

Nguyên nhân lớn nhất cho sự không hài lòng của Jamaica là liên bang không thể độc lập. 3 năm sau ngày thành lập, nó vẫn chưa độc lập trong khi các thuộc địa của Anh nhỏ hơn như Cộng hòa Síp và Sierra Leone đã giành độc lập. Vấn đề khác đó là vấn đề của thủ đô Chaguramas, thời điểm đó vẫn nằm trong tay Hoa Kỳ khi mà đây là một căn cứ hải quân của Hoa Kỳ từ Chiến tranh thế giới lần thứ 2, những nhà lãnh đạo của các bang đều muốn đòi lại thành phố này. Nhưng thủ tướng liên bang lại không đồng ý đòi lại Chaguramas, điều này khiến Jamaica nghĩ rằng họ nên tự tìm độc lập cho mình.

Tháng 9 năm 1961, một hội nghị diễn ra nhằm bỏ phiếu cho việc Jamaica tách khỏi liên bang, với 52% phiếu thuận, Jamaica chính thức tách khỏi liên bang. Tiếp đó Trinidad và Tobago độc lập ngày 31 tháng 8 năm 1962.

Các đảo nhỏ còn lại lần lượt giành độc lập sau đó:
 Barbados - 1966
 Grenada - 1974
 Dominica - 1978
 Saint Lucia - 1979
 Saint Vincent và Grenadines - 1979
 Antigua và Barbuda - 1981
 Saint Kitts và Nevis - 1983

Montserrat vẫn thuộc Liên hiệp Anh. Cayman và đảo Turks và Caicos tách khỏi Jamaica năm 1962; Anguilla tách khỏi Saint Kitts và Nevis năm 1980. Chúng đến nay vẫn thuộc Liên hiệp Anh.

Tham khảo

 Carmichael Trevor A. 2001. Passport to the Heart: Reflections on Canada Caribbean Relations. Ian Randle Publishers, Kingston 6, Jamaica. ISBN 976-637-028-1 The book's Forward passage, synopsis
 Fraser Cary. 1994. Ambivalent anti-colonialism: the United States and the genesis of West Indian independence, 1940-1964. Greenwood Press
 Ghany Hamid 1996. Kamal: a Lifetime of Politics Religion and Culture Multimedia Production Centre, Đại học Tây Ấn.
 Ralph Gonsalves, 1994. History and the Future: A Caribbean Perspective. Quik-Print, Kingstown, St. Vincent.
 Hoyes F. A. 1963. The Rise of West Indian Democracy: The Life and Times of Sir Grantley Adams. Advocate Press.
 Mahabir Winston 1978 In and Out of Politics Inprint Caribbean.
 Mordecai John. 1968. Federation of the West Indies Evanston, Northwestern University Press
 Wickham P.W. 1997 "Factors in the Integration and Disintegration of the Caribbean" published as part of Issues in the Government an Politics of the West Indies, J. G. LaGuerre biên tập, Multimedia Production Centre, Đại học Tây Ấn.
 Williams Eric. 1964. British Historians and the West Indies. P.N.M. Publishing Company, Port of Spain.

Liên kết ngoài
 The British Monarch's website - On the Caribbean region
 Caribbean Community (CARICOM) Secretariat, The West Indies Federation
 The British Hansard Digitisation Project, British Parliament -- The Caribbean Federation Act 1956
 The British Government's Office of Public Sector Information (OPSI) -- West Indies Act 1962 (c.19) -- UK Statute Law Database (SLD)
 Why 'Federation' really fell apart  - Sunday, ngày 22 tháng 10 năm 2006: Trinidad and Tobago Express

Lịch sử Caribe
Chính trị Caribe
Tây Ấn thuộc Anh
Tỉnh bang và lãnh thổ đề xuất của Canada

Quốc gia được đề xuất
Cựu quốc gia Caribe
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Mỹ
Cựu thuộc địa ở Bắc Mỹ
Cựu quốc gia quân chủ Bắc Mỹ
Chủ nghĩa ly khai ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Cựu liên bang


title: Buccochromis rhoadesii

text:
Buccochromis rhoadesii là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J., Makocho, P. & Mailosi, A. 2005. Buccochromis rhoadesii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Buccochromis
Động vật được mô tả năm 1908


title: Adolfo

text:
Adolfo là một đô thị ở São José do Rio Preto, bang São Paulo, Brasil. Đô thị này được thành lập ngày 30 tháng 11 năm 1959, có dân số (năm 2007) là 3609 người, diện tích là 210,843 km², mật độ dân số 18,9 người/km². Đô thị Adolfo nằm ở khu vực có độ cao 443 m trên mực nước biển. Adolfo này nằm ở khu vực khí hậu bán nhiệt đới. Mã số bưu chính của Adolfo là 15230-000. Theo điều tra năm 2000, đô thị này có chỉ số phát triển con người 0,795, tuổi thọ bình quân 76,77năm, tỷ lệ biết đọc biết viết là 86,86%.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Página da prefeitura
 Adolfo no WikiMapia

Đô thị bang São Paulo
Bang São Paulo


title: Chandurbazar

text:
Chandurbazar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Amravati thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chandurbazar có dân số 17.635 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Chandurbazar có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 75%. Tại Chandurbazar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Leptocerus glaukos

text:
Leptocerus glaukos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Triaenodes frontalis

text:
Triaenodes frontalis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Triaenodes


title: Megophrys ligayae

text:
Megophrys ligayae (tên tiếng Anh: Palawan Horned Frog) là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Philippines.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và sông có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Ubaldo, D.& Gutierrez, B. 2004. Megophrys ligayae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

Chi Ếch sừng châu Á
Động vật lưỡng cư Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: 9 tháng 6

text:
Ngày 9 tháng 6 là ngày thứ 160 (161 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 205 ngày trong năm.

Sự kiện
68 – Hoàng đế La Mã Nero được cho là tự sát khi chạy lánh nạn trong một cuộc chính biến, khởi đầu cho năm tứ đế trong lịch sử đế quốc La Mã.
550 – Sau khi buộc Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế phải thiện vị hoàng vị, Cao Dương lên ngôi hoàng đế, khởi đầu triều Bắc Tề.
908 – Sau khi đoạt lấy thực quyền tại Hoằng Nông, Tả nha chỉ huy sứ Trương Hạo sai thuộc hạ ám sát Hoằng Nông vương Dương Ác.
1862 – Nội chiến Hoa Kỳ: Tướng lĩnh miền Nam Stonewall Jackson kết thúc thành công Chiến dịch Thung lũng Shenandoah tại Virginia.
1885 – Chính phủ Pháp và triều Thanh ký kết Hòa ước Thiên Tân, chấm dứt chiến tranh Pháp-Thanh, quân Thanh rút khỏi Bắc Kỳ.
1934 – Phim hoạt hình The Wise Little Hen của Walt Disney được phát hành, nhân vật hoạt hình Vịt Donald xuất hiện lần đầu tiên trước công chúng.
 1946 – Thành phố Copenhaghen (thủ đô của Đan Mạch) đã thành lập Tổ chức Quốc tế các nhà báo (viết tắt là OIJ)
 1965 – Quân giải phóng miền Nam tiến công Đồng Xoài (bắc Biên Hoà), một chi khu quân sự, một mắt xích trong hệ thống phòng tuyến Sông Bé của Việt Nam Cộng hòa.
1982 – Xung đột biên giới Liban-Israel: Không quân Israel phá hủy thành công hệ thống phòng không của Syria tại Liban do Liên Xô xây dựng.
 2006 – Tổ chức World Cup 2006 tại Đức.
1946 – Quốc vương Thái Lan Ananda Mahidol qua đời do bị bắn vào đầu trong phòng ngủ tại Đại Cung ở thủ đô Bangkok.

Sinh
1672 – Pyotr I, Sa hoàng Nga (m. 1725).
1831 – Nguyễn Phúc Miên Ngô, tước phong Quế Sơn Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1873).
1903 – Gilbert Percy Whitley, nhà ngư học kiêm côn trùng học và nhuyễn thể học người Anh (m. 1975).
1915 – Les Paul, nhạc sĩ người Mỹ (m. 2009).
 1944 – Vinh Sử, nhạc sĩ người Việt
1963 – Johnny Depp, diễn viên người Mỹ
 1978 – Miroslav Klose, cầu thủ bóng đá Đức
 1978 – Matthew Bellamy, ca sĩ người Anh (Muse)
1980 – James Walsh, ca sĩ người Anh (Starsailor)
 1984 – Wesley Sneijder, cầu thủ bóng đá Hà Lan
 1984 – Masoud Shojaei, cầu thủ bóng đá Iran

Mất
 1946 – Ananda Mahidol, hay Rama VIII, vua Thái Lan
 1973 – Erich von Manstein, Thống chế Đức
 2004 – Rosey Brown, cầu thủ bóng đá Mỹ (s. 1932)
 2022 – Matt Zimmerman, Diễn viên người Canada (s. 1934)

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

09
Ngày trong năm


title: Olivella miliacea

text:
Olivella miliacea là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Tactusa pars

text:
Tactusa pars là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền tây Thái Lan và miền tây Malaysia.

Sải cánh dài 10–11 mm.

Tham khảo

  2010: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea) Part 3, Taxonomy of the Tactusinae. Zootaxa, 2583: 1–119. Preview

Tactusa


title: Tremosine

text:
Tremosine là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 72 km², dân số 1922 người.
Đô thị này có các làng sau: Arias, Bazzanega, Cadignano, Campione, Castone, Mezzema, Musio, Pieve, Pregasio, Priezzo, Secastello, Sermerio, Sompriezzo, Ustecchio, Vesio, Villa, Voiandes, Voltino.

Đô thị này giáp với các đô thị sau: Brenzone, Limone sul Garda, Magasa, Malcesine, Molina di Ledro, Tiarno di Sopra, Tignale.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Yêu Ly

text:
Yêu Ly (要離) là một thích khách người nước Ngô đời thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Truyện về ông được chép trong Ngô Việt Xuân thu và tiểu thuyết Đông Chu Liệt Quốc phản ánh tương tự.

Hành thích Khánh Kỵ

Công tử Quang (con vua Ngô Chư Phàn) giết vua Ngô vương Liêu (con Dư Muội, Dư Muội là em của Chư Phàn), lên ngôi lấy hiệu Hạp Lư (có sự giúp đỡ của Ngũ Tử Tư). Con Liêu là công tử Khánh Kỵ trốn sang nước khác, chiêu nạp kẻ hào kiệt, kết liên với các nước lân cận đợi thời cơ về Ngô báo thù. Hạp Lư nghe tin lo ăn không biết ngon, nằm không được yên, nghe tiếng Yêu Ly yêu hùng bèn nghĩ kế dùng Yêu Ly để giết Khánh Kỵ.

Để Khánh Kỵ tin, vua Ngô bèn dùng khổ nhục kế khép Yêu Ly vào tội rồi chặt mất tay phải, giết chết cả vợ con. Yêu Ly gặp Khánh Kỵ, xin chiêu nạp để cùng báo thù vua Ngô. Khánh Kỵ tin dùng và kết làm tâm phúc.

Đến khi Khánh Kỵ đưa binh sĩ và thuyền bè xuôi dòng sông tiến đánh Ngô. Khánh Kỵ cùng ngồi chung thuyền với Yêu Ly, Yêu Ly nhằm lúc gió thổi mạnh cầm giáo đâm suốt bụng Khánh Kỵ. Kỵ xách ngược Yêu Ly lên dìm đầu xuống nước 3 lần rồi lại để lên trên đầu gối, cúi nhìn rồi cười mà bảo rằng: "Thiên hạ còn có dũng sĩ dám cả gan đâm ta !". Quân sĩ bèn xúm lại đâm Yêu Ly, Khánh Kỵ gạt đi mà bảo rằng: "Người này là dũng sĩ! Chớ nên trong một ngày mà để chết 2 dũng sĩ của thiên hạ. Đừng giết hắn làm gì, nên tha cho hắn về Ngô để tỏ lòng trung của hắn."

Sau đó, Yêu tự cho là mình bất nhân, bất nghĩa, bất trí: "Vì đạo thờ vua mà giết cả vợ con, thế là bất nhân; vì vua mới mà giết con vua cũ, thế là bất nghĩa; nên việc cho người mà đến nỗi tàn hại cả thân thể, cả vợ con, thế là bất trí. Đã phạm ba điều ấy, còn mặt mũi nào mà đứng trên cõi đời nữa!" nên tự sát chết.

Tài liệu tham khảo
 Những câu chuyện Trung Hoa xưa - 36 kế: Khổ nhục kế, tác giả Trình Ngọc Hoa, Cúc Hoa (biên dịch), Nhà xuất bản Trẻ, năm 2003

Xem thêm
Ngô (nước)
Hạp Lư

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kẻ ám sát
Nước Ngô
Nhân vật văn học Trung Quốc
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Người nhà Chu


title: Eppihus

text:
Eppihus là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Eppihus hippeus Razowski, 2006

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Conus coffeae

text:
Conus coffeae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Động vật được mô tả năm 1791
Conus


title: Athous anatolicus

text:
Athous anatolicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Elend, Harz

text:
Elend là một đô thị ở huyện Harz, trong bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Elend, Harz có diện tích 27,39 km².

Tham khảo


title: Gang xám

text:
Gang xám (tiếng Anh: gray iron, gray cast iron) là một loại gang có tổ chức tế vi graphit. Gang xám được đặt tên theo màu xám của vết nứt trong cấu trúc hợp kim do sự hiện diện của graphit (than chì). Đây là loại gang phổ biến nhất và là vật liệu đúc được sử dụng rộng rãi nhất dựa trên trọng lượng.

Gang xám thường được sử dụng cho khung vỏ máy móc, do yêu cầu về độ cứng chống uốn (stiffness) quan trọng hơn độ bền kéo, ví dụ như khối xi lanh động cơ đốt trong, vỏ bơm, thân van, hộp điện và khối đúc trang trí. Độ dẫn nhiệt và nhiệt dung riêng của gang xám cao, nên gang xám thường được khai thác để chế tạo dụng cụ nấu ăn bằng gang và rôto phanh dĩa.

Cấu trúc

Để đạt được tổ chức tế vi graphit, thành phần hóa học điển hình của hợp kim sắt-cacbon (Fe-C) là 2,5 đến 4,0% cacbon và 1 đến 3% silic theo trọng lượng. Graphit có thể chiếm 6 đến 10% khối lượng gang xám. Silic (Si) rất quan trọng để tạo ra gang xám thay vì gang trắng, vì silic là nguyên tố ổn định graphit, giúp tạo ra cấu trúc graphit thay vì cementit (Fe3C) trong hợp kim. Khi nồng độ silic đạt đến 3% khối lượng, hầu như không có carbon tồn tại ở dạng hóa học như cementit. Một yếu tố khác ảnh hưởng đến hiện tượng graphit hóa là tốc độ đông đặc (solidification rate); tốc độ càng chậm, thời gian để cacbon khuếch tán và tách ra tích tụ dưới dạng graphit càng lớn. Tốc độ làm nguội chậm vừa phải giúp tạo thành cấu trúc pearlit (pearlite) nhiều hơn, trong khi tốc độ làm nguội nhanh sẽ tạo thành cấu trúc ferrit (ferritic). Để đạt được cấu trúc ma trận ferrit hoàn toàn, hợp kim phải được ủ nguội (anneal). Quá trình làm nguội nhanh sẽ ngăn chặn quá trình graphit hóa một phần hoặc hoàn toàn; đồng thời, dẫn đến sự hình thành cementit, được gọi là gang trắng.

Graphit trong gang có hình dạng tấm phẳng trong không gian ba chiều. Nếu nhìn ở không gian hai chiều, chẳng hạn như quan sát bề mặt được đánh bóng, sẽ thấy các mảnh graphit xuất hiện dưới dạng sợi mảnh. Độ bền của graphit thấp, vì vậy chúng có thể được coi là lỗ rỗng trong cấu trúc hợp kim. Phần đầu của các tấm phẳng graphit đóng vai trò là các rãnh khuyết có sẵn; ứng suất sẽ tập trung tại những điểm đó và tạo nên tính giòn cho vật liệu. Sự hiện diện của những tinh thể graphit dạng tấm phẳng đó giúp gang xám có đặc tính dễ gia công do có xu hướng gãy dọc theo các tinh thể graphit. Gang xám có khả năng hấp thụ lực (giảm chấn) rất tốt, và do vậy, thường được sử dụng làm phần đế cho máy móc, thiết bị.

Phân loại
Ở Mỹ, hệ thống phân loại phổ biến nhất đối với gang xám là bộ Tiêu chuẩn Quốc tế ASTM A48. Theo tiêu chuẩn này, gang xám được phân loại dựa theo giới hạn bền kéo (tensile strength), đơn vị là ksi hay x103 psi; ví dụ: gang xám số 20 có giới hạn bền kéo là 20 ksi hoặc 20.000 psi (tương đương 140 MPa). Gang xám số 20 có cấu trúc ferrit và nồng độ cacbon tương đương cao. Gang xám có số càng cao, lên đến 40, có cấu trúc pearlit và nồng độ cacbon tương đương thấp hơn. Trên mức 40, gang xám cần đến quá trình gia cường và luyện nhiệt dung dịch rắn để bổ sung cấu trúc. Gang xám loại 80 là loại cao nhất, nhưng có đặc tính rất giòn. Tiêu chuẩn ASTM A247 cũng thường được sử dụng nhằm mô tả cấu trúc graphit trong hợp kim. Các bộ tiêu chuẩn ASTM khác có liên quan đến gang xám bao gồm: ASTM A126, ASTM A278, and ASTM A319.

Trong ngành công nghiệp xe hơi, bộ Tiêu chuẩn SAE Quốc tế J431 được dùng để xác định bậc (grade) thay vì loại (class) như ASTM. Bậc của gang xám được dựa trên tỉ lệ của giới hạn bền kéo và độ cứng Brinell (HB). Sự khác nhau về môđun đàn hồi kéo của các bậc gang xám thể hiện tỉ lệ graphit có trong gang, vì cấu trúc hợp kim có các tấm phẳng graphit như những vùng rỗng, tại nên tính chất xốp cho vật liệu.

Ưu–nhược điểm
Gang xám là hợp kim kỹ thuật thông dụng do có chi phí tương đối thấp và tính dễ gia công, nhờ vào những tinh thể graphit giúp làm trơn khi cắt gọt và dễ bể vụn. Gang xám cũng có tính chống mài mòn tốt vì graphit dạng tấm phẳng có tính tự làm trơn. Graphit cũng giúp gang xám có tính hấp thụ lực (giảm chấn) tuyệt vời vì graphit hấp thu năng lượng và chuyển hóa thành nhiệt.

Gang xám có tính co ngót khi đông đặc thấp hơn so với các loại gang khác vốn không có tổ chức tế vi graphit. Nguyên tố Silic giúp tăng tính chống ăn mòn và tính chảy loãng khi đúc khuôn. Gang xám cũng được xem là loại vật liệu dễ hàn. So với các loại hợp kim hiện đại khác, gang xám có giới hạn bền kéo và tính kéo sợi thấp. Độ dẻo hay tính dễ kéo sợi (ductility) là khả năng chịu biến dạng dẻo của kim loại trước khi bị phá hủy. Do vậy, gang xám hầu như không có tính bền chịu va đập.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
Gang
Gang trắng
Gang cầu
Gang dẻo

Liên kết ngoài
 Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 385:1970 Vật đúc bằng gang xám. Sai lệch cho phép về kích thước và khối lượng. Lượng dư cho gia công cơ (Grey cast iron. Tolerances of dimensions and masses. Excess dimensions for mechanical treatment).
 Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 3902:1984 Vật đúc bằng gang xám và gang graphit cầu. Tổ chức tế vi và các phương pháp xác định (Grey iron and spheroidal graphite iron casting. Microstructure and determination methods).

Xám
Sắt
Hợp kim của sắt

fr:Fonte (métallurgie)#Fonte grise


title: Fresnoy-la-Rivière

text:
Fresnoy-la-Rivière là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Fresnoylariviere


title: Chelsea

text:
Chelsea có thể là:

Địa danh ở Anh
 Chelsea, London, một vùng lân cận Luân Đôn
 Nhà máy sứ Chelsea, một nhà máy sứ nổi tiếng nhưng đã ngừng hoạt động
 Đô thị Chelsea, một đô thị ở trong Luân Đôn, ngày nay là một phần của Đô thị hoàng gia Kensington và Chelsea
 Cầu Chelsea, một cầu ở Luân Đôn

Địa danh ở Mỹ
 Chelsea, Alabama
 Chelsea, Maine
 Chelsea, Manhattan, ở Thành phố New York
 Khách sạn Chelsea, một khách sạn nổi tiếng ở Chelsea, Manhattan
 Chelsea Piers, một tổ hợp giải trí và thể thao ở Chelsea, Manhattan
 Chelsea, Massachusetts
 Chelsea, Michigan
 Chelsea, Oklahoma
 Chelsea, Vermont

Địa danh nơi khác
 Chelsea, Québec
 Chelsea, Victoria, ngoại ô Melbourne, Úc

Tổ chức
 Chelsea F.C., một câu lạc bộ bóng đá ở Luân Đôn
 Chelsea College of Art & Design, một trường nghệ thuật ở Luân Đôn
 Chelsea Sugar Refinery, một nhà máy và một địa điểm nổi bật ở Birkenhead, New Zealand

Cá nhân
 Chelsea (tên), tên gọi một người phụ nữ
 Chelsea Clinton, con gái của cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton
 Chelsy Davy, bạn gái của Hoàng tử Henry xứ Wales
 Chelsea Handler, nhà hài kịch Mỹ

Truyền hình
 Chelsea Daniels, một nhân vật trong hài kịch tình huống That's So Raven

Âm nhạc
 Bài hát "Chelsea Hotel" của Leonard Cohen
 Bài hát "Chelsea Girls" của John Cale (cũng được ghi âm bởi Nico)
 Chelsea (ban nhạc), tên một ban nhạc
 "Chelsea Morning", một bài hát được Joni Mitchell viết và được Neil Diamond và những người khác ghi âm
 "Chelsea", một bài hát của Stefy
 "Chelsea Dagger", một bài hát của The Fratellis
 "(I Don't Want to Go to) Chelsea" của Elvis Costello, từ album This Year's Model
 "Chelsea", một bài hát của Mest

Khác
 Chelsea Boys, một trang tranh truyện vui
 Chelsea bun, một loại bánh
 Chelsea Tower, một tháp ở Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
 Chelsea (đồ uống), một loại đồ uống có gas, có ít cồn
 Chelsea (tạp chí), một tạp chí văn học nhỏ kể từ 1958 ở Thành phố New York
 Một loại kẹo của Meiji Confectionery ở Nhật Bản
 Chelsea chic, xem chic (phong cách)
 "Chelsea", một từ lóng Bắc Mỹ


title: Danh sách thành phố theo GDP năm 2005

text:
Sau đây là danh sách các thành phố trên thế giới theo chỉ số GDP năm 2005, trong đó có tổng GDP và chỉ số GDP bình quân đầu người. Thành phố Tokyo đứng đầu trong danh sách các thành phố giàu nhất này. Số liệu của bài viết được lấy từ danh sách tình hình kinh tế của những khu đô thị lớn trên thế giới năm 2005 ngày 11 tháng 3 năm 2007 của hãng PricewaterhouseCoopers. Ở đây, chỉ số GDP được tính toán theo sức mua tương đương để có thể thích hợp với các thành phố có mức độ sinh hoạt phí khác nhau.

Danh sách 100 thành phố giàu nhất thế giới năm 2005

Bắc Mỹ

Bắc Mỹ không gồm các thành phố của Mỹ

Tây Âu

Đông và Bắc Âu

Đông Á

Trung Á và Đông Nam Á

Trung Đông

Nam Mỹ

Châu Phi

Châu Đại Dương

Xem thêm
 Danh sách quốc gia theo GDP (danh nghĩa)
 Danh sách quốc gia theo GDP (PPP)
 Danh sách quốc gia châu Á theo GDP
 150 thành phố giàu nhất thế giới (ngày 11 tháng 3 năm 2007)

Tham khảo

Tổng sản phẩm nội địa
GDP
Kinh tế theo thành phố


title: Lasioglossum daphne

text:
Lasioglossum daphne là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1978


title: Lanty

text:
Lanty là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 110. Vào ngày 1 tháng 1 năm 2007, dân số ước tính là 123 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Hieronyma macrocarpa

text:
Hieronyma macrocarpa là một loài thực vật thuộc họ Phyllanthaceae gần đây được tách khỏi Euphorbiaceae. Loài này sinh sống ở Colombia và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Calderon, E. 1998. Hieronima macrocarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Hieronyma
Thực vật dễ tổn thương


title: Coyecques

text:
Coyecques là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Coyecques on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Nomada robertsonella

text:
Nomada robertsonella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Megapenthes brunneus

text:
Megapenthes brunneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Òdena

text:
Òdena là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Anoia, Catalonia, Tây Ban Nha.

Biến động dân số

Các khu vực bên trong
Òdena gồm 10 làng (dân số năm 2005):
El Bosc Gran (17)
Can Sabater (24)
Can Soler (27)
Les Casetes d'en Mussons (70)
L'Espelt (224)
La Font d'en Masarnau (31)
Òdena (nuclí urbà) (1320)
El Pla (1099)
El Raval d'Aguilera (61)
Samuntà (63)

Tham khảo

 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 (Spanish). ISBN 84-87135-02-1 (Catalan).

Liên kết ngoài
Official website
Information - Generalitat de Catalunya
Statistical information - Institut d'Estadística de Catalunya

Odena
Odena


title: 780

text:
Năm 780 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 780


title: 21446 Tedflint

text:
21446 Tedflint (1998 HV18) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 4 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21446 Tedflint

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Patellapis calvini

text:
Patellapis calvini là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1937


title: Nomada kingstonensis

text:
Nomada kingstonensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1962


title: Anquetierville

text:
Anquetierville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Anquetierville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Sao Đại Giác

text:
|- bgcolor="#FFFAFA"
| note (category: variability): || H and K emission vary.

Arcturus (định danh Alpha Boötis), tên Hán-Việt là sao Đại Giác (大角星/Đại Giác Tinh), là một trong những ngôi sao sáng và gần chúng ta nhất. sao Đại Giác có màu vàng cam, cách chúng ta khoảng 37 năm ánh sáng. Đây là ngôi sao sáng nhất trong chòm Mục Phu (Bootes). Độ sáng biểu kiến của nó là -0.04, xếp thứ 4 trong số các ngôi sao sáng nhất trên bầu trời đêm, sau sao Thiên Lang (thuộc chòm Đại Khuyển), sao Lão Nhân (thuộc chòm Thuyền Để), Alpha Centauri (thuộc chòm Bán Nhân Mã). sao Đại Giác là một ngôi sao đang chuyển động riêng với vận tốc khá nhanh. 2000 năm nay, nó đã di chuyển được một khoảng cách bằng 2 lần bán kính biểu kiến của Mặt Trăng.

Tuổi của sao
Sao Đại Giác được ước tính là khoảng 6 đến 8,5 tỷ năm tuổi, nhưng có một số điều không chắc chắn về tình trạng tiến hóa của nó. Dựa trên các đặc điểm màu sắc của sao, nó hiện đang đi lên nhánh sao khổng lồ đỏ và sẽ tiếp tục như vậy cho đến khi nó tích lũy một lõi heli thoái hóa đủ lớn để đốt cháy heli. Nó có khả năng đã cạn kiệt hydro từ lõi của nó và hiện đang trong giai đoạn đốt cháy lớp vỏ hydro đang hoạt động. Tuy nhiên, Charbonnel et al. (1998) đã đặt nó cao hơn một chút so với nhánh nằm ngang và cho rằng nó đã hoàn thành giai đoạn chớp cháy heli.

Khả năng có hệ hành tinh?
Phép đo thiên văn của vệ tinh Hipparcos gợi ý rằng sao Đại Giác là một hệ sao đôi, với ngôi sao đồng hành mờ hơn khoảng 20 lần so với ngôi sao chính và có quỹ đạo đủ gần để con người có thể phát hiện ra nó ở mức rất giới hạn. Các kết quả gần đây vẫn chưa có kết luận, nhưng hỗ trợ việc phát hiện cận biên của Hipparcos về một cặp nhị phân đồng hành.

Năm 1993, phép đo vận tốc hướng tâm cho thấy sao Đại Giác thể hiện dao động vận tốc hướng tâm trong thời gian dài, có thể được hiểu là phải tồn sại một sao lùn nâu hoặc hành tinh khác chuyển động quanh. Vật thể này sẽ có khối lượng gần gấp 12 lần Sao Mộc và nằm ở cùng khoảng cách quỹ đạo với sao Đại Giác cũng như Trái Đất với Mặt Trời, ở mức 1,1 đơn vị thiên văn. Cho đến nay hệ hành tinh của sao Đại Giác vẫn chưa được sác nhận.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Lưu Văn Hy, Vũ trụ huyền bí, Nhà xuất bản thanh niên, 2003, 463 trang

Liên kết ngoài

 SolStation.com entry

Thiên thể Bayer
Nhánh Lạp Hộ
Chòm sao Mục Phu
Thiên thể Flamsteed
Thiên thể HD
Sao khổng lồ nhóm K
Thiên thể HR
Thiên thể Durchmusterung


title: Ophrida borneensis

text:
Ophrida borneensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Ophrida


title: Wormaldia nyctimon

text:
Wormaldia nyctimon là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Wormaldia


title: Wormaldia tarasca

text:
Wormaldia tarasca là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Wormaldia


title: Proteuxoa passalota

text:
Proteuxoa passalota là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales, Nam Úc, Victoria và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Proteuxoa
Bướm Úc


title: Sebastiania fasciculata

text:
Sebastiania fasciculata là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sebastiania fasciculata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
Sebastiania
Thực vật đặc hữu Jamaica


title: Catapyrops ancyra

text:
Catapyrops ancyra là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae được tìm thấy ở Đông Nam Á.

Phân bố
Các vùng đồi của Assam, Burma và Tenasserim; Nicobars.

Chú thích

Tham khảo

 Asahi  Correctly determined photos of C. ancyra from Philippines

A
Động vật được mô tả năm 1860
Bướm tại Ấn Độ


title: Le Teilleul

text:
Le Teilleul là một xã trong tỉnh Manche, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 1377 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Manche


title: Gourcy

text:
Gourcy là một tổng thuộc  tỉnh Zondoma ở phía tây  Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Gourcy. Dân số năm 2006 là 80.689 người.

Các thị xã và làng xã
Baszaido, Beuguemdre, Bogo, Bougounam, Danaoua, Doure, Fourma, Kasseba-Mossi, Kasseba-Samo, Kibilo, Koeneba, Kogola, Kolkom, Kontigue, Kontigue-Silmimossi, Kouba, Koudombo, Koundouba, Lago, Leleguere, Lonce, Mako, Minima, Moundian, Niessega, Pouima, Ramba, Rassogoma, Rengueba, Rom, Rombagare, Sologomnore, Tangaye, Tarba, Tomba, Touba, Zankolga và Zindiguesse.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Zondoma

en:Gourcy Department


title: Cornisepta verenae

text:
Cornisepta verenae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cornisepta


title: Großneuhausen

text:
Großneuhausen là một đô thị thuộc huyện Sömmerda trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 11,87 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 760 người.

Tham khảo


title: Dhandera

text:
Dhandera là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hardwar thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhandera có dân số 15.297 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Dhandera có tỷ lệ 55% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 62%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Dhandera, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttarakhand


title: Ormosia idiostyla

text:
Ormosia idiostyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Manobiella

text:
Manobiella là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1993 bởi Medvedev.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Manobiella apicalis Medvedev, 2001
 Manobiella longirostris Medvedev, 1993
 Manobiella robusta Medvedev, 2001

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Osmia ocularis

text:
Osmia ocularis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1988


title: Ammobates biastoides

text:
Ammobates biastoides là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Ammobates
Động vật được mô tả năm 1895


title: Lignosus

text:
Lignosus là một chi nấm thuộc họ Polyporaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lignosus at Index Fungorum

Polyporaceae


title: Luận cứ mục đích

text:
Luận cứ mục đích  hay luận cứ thiết kế (teleological argument) là một luận cứ cho sự tồn tại của Chúa trời hoặc của một đấng sáng tạo, dựa trên các bằng chứng tri giác được về trật tự, thiết kế phức tạp có chủ đích hoặc có ý nghĩa trong tự nhiên. Mục đích luận (teleology) là thuyết cho rằng có một nguyên lý có mục đích hoặc có định hướng trong hoạt động và các quá trình của tự nhiên.

Lịch sử
Các phiên bản được ghi lại sớm nhất của luận cứ mục đích được liên kết với Socrates ở Hy Lạp cổ đại, mặc dù có ý kiến cho rằng ông đưa ra một lập luận cũ hơn. Plato, học trò của Socrates và Aristotle, học trò của Plato, đã phát triển các cách tiếp cận phức tạp đối với đề xuất rằng vũ trụ có một nguồn sáng tạo, nhưng chính dưới ảnh hưởng của chủ nghĩa khắc kỷ, "đã phát triển các lập luận của nhà sáng tạo, được biết đến rộng rãi dưới tên gọi "luận cứ mục đích".

Các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham đã sử dụng luận cứ mục đích theo nhiều cách và luận cứ này có mối liên hệ lâu dài với họ. Vào thời Trung cổ, các nhà thần học Hồi giáo như Al-Ghazali đã sử dụng luận cứ này, mặc dù nó bị các nhà văn học Kinh Qur'an bác bỏ và không thuyết phục được nhiều nhà triết học Hồi giáo khác. Sau đó, luận cứ mục đích được Tôma Aquinô chấp nhận và được đưa vào phần năm trong tác phẩm "Quinque viæ" (tiếng Anh: Five Ways, tạm dịch: Năm cách) của ông để chứng minh sự tồn tại của Thiên Chúa. Các giáo sĩ Anh giáo đời đầu như William Turner và John Ray là những người đề xướng nổi tiếng của luận cứ. Vào đầu thế kỷ 18, William Derham đã xuất bản cuốn "Physico-Theology" (tạm dịch: Vật lý - Thần học) của mình, trong đó đưa ra "minh chứng về bản thể và thuộc tính của Thiên Chúa từ các tác phẩm sáng tạo của ngài". Sau đó, William Paley trong cuốn "Natural Theology or Evidences of the Existence and Attributes of the Deity" (tạm dịch: Thần học tự nhiên hay bằng chứng về sự tồn tại và các thuộc tính của Chúa) năm 1802, là một bài thuyết trình nổi bật về lập cứ mục đích và lần đầu tiên sử dụng cụm từ "argument from design" (tạm dịch: luận cứ của sự thiết kế).

Ngay từ đầu, đã có rất nhiều chỉ trích về các phiên bản khác nhau của luận cứ mục đích và phản ứng với thách thức của nó đối với các yêu sách chống lại khoa học tự nhiên phi-mục-đích. Phản biện đặc biệt quan trọng là những lập luận logic chung được David Hume đưa ra trong "Dialogues Concerning Natural Religion" (tạm dịch: Đối thoại liên quan đến tôn giáo tự nhiên), xuất bản năm 1779, và sự phân tích về sự phức tạp sinh học được đưa ra trong Nguồn gốc các loài của Charles Darwin, xuất bản năm 1859. Từ những năm 1960, các lập luận của Paley đã có ảnh hưởng trong sự phát triển của phong trào khoa học sáng tạo (creation science movement) bằng việc sử dụng các cụm từ như "thiết kế bởi một nhà thiết kế thông minh" (design by an intelligent designer), và sau năm 1987, nó được đổi tên thành "nhà thiết kế thông minh" (intelligent designer), được thúc đẩy bởi phong trào thiết kế thông minh (intelligent design movement). Cả hai phong trào đã sử dụng luận cứ mục đích để tranh luận chống lại và đòi hỏi sự coi trọng tương đương với khoa học hiện đại về tiến hóa trong chương trình khoa học của trường công.

Những người bảo vệ đương đại tiêu biểu của luận cứ mục đích là Richard Swinburne và John Lennox.

Luận cứ
Tuy được phát biểu dưới nhiều dạng, nhưng luận cứ cơ bản có thể được phát biểu như sau:
 X quá (phức tạp, có trật tự, thích nghi, có vẻ có mục đích, và/hoặc đẹp) để có thể đã xuất hiện một cách ngẫu nhiên hoặc tình cờ.
 Do đó, X chắc chắn đã phải được tạo ra bởi một thực thể (có tri giác, thông minh, uyên bác, và/hoặc có mục đích).
 Chúa trời là thực thể (có tri giác, thông minh, uyên bác, và/hoặc có mục đích) đó.
 Do đó, Chúa trời tồn tại.
Hoặc, đối với 2, 3 và 4, nhiều hơn một thực thể (có tri giác, thông minh, uyên bác, và/hoặc có mục đích) hẳn đã tạo ra X; do đó tồn tại nhiều hơn một đấng sáng tạo (nghĩa là các nam thần và nữ thần. xem: Thuyết đa thần).

X thường đại diện cho vũ trụ; quá trình tiến hóa, loài người; một loài vật nào đó; hay một cơ quan cụ thể nào đó chẳng hạn mắt hoặc một khả năng chẳng hạn khă năng ngôn ngữ của con người. X còn có thể đại diện cho các hằng số cơ bản của vũ trụ, chẳng hạn các hằng số vật lý và các định luật vật lý. Đôi khi, luận cứ này còn được dựa trên nguyên lý vị nhân rằng các hằng số này có vẻ như đã được điều chỉnh (fine-tuned universe) một cách đặc biệt để tạo điều kiện cho sự sống có trí tuệ có thể tiến hóa.

Một số phiên bản của luận cứ này có thể thay thế Chúa trời bằng một đấng tạo hóa kém hơn, một số vị thần, hoặc thậm chí cả sinh vật hành tinh khác trong vai trò nguyên nhân cho các hiện tượng thiên nhiên, mặc dù việc tái áp dụng luận cứ này có thể vẫn hàm ý một nguyên nhân tối thượng (ultimate cause - luận cứ về nguyên nhân đầu tiên). Tuy nhiên, hầu hết các hình thức kinh điển của luận cứ này có quan hệ với thuyết độc thần. Và một số dạng luận cứ mục đích còn cố ý để mở hoàn toàn câu hỏi về các thuộc tính của "nhà thiết kế" được giả thiết. Ví dụ, năm 1908, G.K. Chesterton đã đưa ra một luận cứ mục đích rất chuẩn xác và dị thường như sau: "Một con voi có vòi là chuyện lạ, nhưng khi con voi nào cũng có vòi thì như thể mọi chuyện đã được vạch sẵn từ trước" (So one elephant having a trunk was odd; but all elephants having trunks looked like a plot).

Tham khảo

Triết học tôn giáo
Luận cứ về sự tồn tại của Chúa trời
Mục đích luận


title: Hylaeus transversus

text:
Hylaeus transversus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1909


title: Tiel

text:
là một đô thị ở miền trung Hà Lan. Đô thị này có sông Waal và sông Linge bao bọc phía nam và phía bắc, kênh đào Amsterdam-Rhine ở phía đông. Thành phố đã được thành lập vào thế kỷ 5.

Các trung tâm dân cư

Kapel-Avezaath
Tiel
Wadenoijen

The Dutch author and polemicist Menno ter Braak (1902-1940) grew up in Tiel.

Nhân vật nổi tiếng sinh ra ở Tiel
 Joan van der Capellen tot den Pol (1741-1784), chính khách
 David Hendrik Chassé (1765-1849), người lính
 Mary Dresselhuys (1907-2004), nữ diễn viên sân khấu
 Herman Claudius van Riemsdijk (b. 1948), tuyển thủ cờ vua
 Jan van Deinsen (born 1953), cầu thủ bóng đá
 Anton Janssen (born 1963), cầu thủ bóng đá
 Wilma van Velsen (born 1964), vận động viên bơi lội
 Dirk Jan Derksen (born 1972), cầu thủ bóng đá
 Bobbie Traksel (born 1981), cua rơ
 Erik Pieters (born 1988), cầu thủ bóng đá

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Bản đồ
Website Fruitcorso
Website Appelpop
Trang mạng về bảo tàng khu vực và bảo tàng sản xuất mứt ở Tiel

Thành phố của Hà Lan
Đô thị Gelderland


title: Anobium striatum

text:
Anobium striatum là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Anobium trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Anobium


title: Prays endocarpa

text:
Prays endocarpa là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Prays endocarpa at www.catalogueoflife.org.

Prays


title: Dercetina femoralis

text:
Dercetina femoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Conoderus septimus

text:
Conoderus septimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được W.J. Macleay miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Vĩnh Phúc, Quế Lâm

text:
Vĩnh Phúc (chữ Hán giản thể: 永福县, bính âm: Yǒngfú Xiàn, âm Hán Việt: Vĩnh Phúc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Quế Lâm, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Vĩnh Phúc nằm ở tây nam của Quế Lâm, có các mỹ danh như: Sơn thanh thủy tú, Nhân kiệt địa linh, Phúc thọ chi hương. Huyện này có diện tích 2.807 km², dân số năm 2002 là 270.000 người. Mã số bưu chính của huyện Vĩnh Phúc là 541800. Chính quyền nhân huyện đóng ở trấn Vĩnh Phúc.

Các đơn vị hành chính
Huyện này có 6 trấn và 3 hương:
Trấn: Vĩnh Phúc (永福), Tô Kiều (苏桥), La Cẩm (罗锦), Bảo Lý (堡里), Tam Hoàng (三皇), Bách Thọ (百寿).
Hương: Quảng Phúc (广福), Vĩnh An (永安), Long Giang (龙江).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Niederwerth

text:
Niederwerth là một đô thị ở huyện Mayen-Koblenz bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Niederwerth có diện tích 3,03 km². Đô thị này nằm trên hai cù lao trên sông Rhine, đối diện thị xã Vallendar.

Tham khảo

Địa mạo Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Mayen-Koblenz


title: Lasioglossum lichatum

text:
Lasioglossum lichatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: Taphinellina coomani

text:
Taphinellina coomani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: Zellertal

text:
Zellertal là một đô thị thuộc huyện Donnersberg, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Zellertal có diện tích 6,93 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1226 người.
Đô thị này gồm các làng Zell, Harxheim và Niefernheim.
Zellertal nằm trong vùng tồng nho Pfalz, giáp vùng trồng nho Rhinehessen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hướng dẫn kinh doanh ở vùng Zellertal (tiếng Đức)

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Pseudagrion lucifer

text:
Pseudagrion lucifer là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Pseudagrion lucifer được miêu tả khoa học năm 1997 bởi Theischinger.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Vương tộc Oranje-Nassau

text:
Nhà Orange-Nassau (tiếng Hà Lan: Huis van Oranje-Nassau, ), là vương tộc đang trị vì Vương quốc Hà Lan hiện nay. Nó vốn là một chi nhánh của Nhà Nassau, gia tộc sở hữu một số Bá quốc thuộc Đế chế La Mã Thần thánh thời Trung cổ, và gia tộc này cũng từng có người được bầu làm Vua La Mã Đức. Người giúp Nhà Orange-Nassau nổi bật ở châu Âu chính là Willem van Oranje, người này đã lãnh đạo các tỉnh Hà Lan trong Cuộc nổi dậy Hà Lan chống lại sự cai trị của Tây Ban Nha, sau Chiến tranh Tám mươi năm (1568-1648), các tỉnh Hà Lan dành độc lập và khai sinh ra nền Cộng hòa hiện đại đầu tiên trên thế giới.

Người Nhà Orange-Nassau đóng góp nhiều trong những cuộc chiến dành độc lập của Hà Lan, nên họ đã được trao chức stadtholder do giới quý tộc bầu lên. Nhà nước Cộng hòa Hà Lan được thành lập vào năm 1588 theo cơ chế liên bang, và phát triển thịnh trị trong 200 năm. Mỗi tỉnh trong nền cộng hoà đều có tính tự trị rất cao, được lãnh đạo bởi một quan chức được gọi là Stadtholder. Vị trí này dành cho bất kỳ ai, nhưng hầu hết ở các tỉnh đều bổ nhiệm người của Nhà Orange-Nassau. Chức vụ này dần trở thành cha truyền con nối, truyền từ đời này sang đời khác cho các hậu duệ của Willem van Oranje. Đến năm 1815, sau một thời gian dài tồn tại dưới thể chế cộng hòa, Hà Lan khôi phục nền quân chủ và lập Thân vương xứ Orange của Nhà Orange-Nassau làm vua, vương tộc này vẫn trị vì Hà Lan cho đến nay.

Vương tộc Orange-Nassau được thành lập là kết quả của cuộc hôn nhân giữa Hendrik III của Nassau-Breda từ Đức và Claudia của Châlon-Orange từ Burgundy của Vương quốc Pháp vào năm 1515. Năm 1530, con trai của họ là René được thừa kế Thân vương quốc Orange từ anh trai của mẹ mình, Philibert của Châlon. Rene là người Nhà Nassau đầu tiên trở thành Thân vương xứ Orange, ông đã dùng tên của 2 gia tộc để ghép lại với nhau và tạo ra "Orange-Nassau", đây là dấu mốc cho sự khởi đầu của Nhà Orange-Nassau. Tuy nhiên, cậu của ông, trong di chúc của mình, đã quy định rằng Rene nên tiếp tục sử dụng tên Châlon-Orane. Vì thế mà lịch sử gọi ông là René của Châlon. Sau cái chết của René vào năm 1544, người em họ của ông là William xứ Nassau-Dillenburg được thừa kế tất cả các vùng đất của ông. William I của Orange hay còn được gọi là William Im lặng đã trở thành người sáng lập ra Nhà Orange-Nassau.

Nhà Nassau

Lâu đài Nassau được xây dựng vào khoảng năm 1100 bởi Dudo, Bá tước Laurenburg, người sáng lập ra Nhà Nassau. Năm 1120, các con trai và người kế vị của Dudo là Bá tước Rupert I và Arnold I, tự lập lãnh địa tại Lâu đài Nassau, lấy tước hiệu là "Bá tước Nassau". Năm 1255, tài sản của Nassau được chia cho Walram II và Otto I, các con trai của Bá tước Henry II. Các hậu duệ của Walram được gọi là Dòng Walram, và họ trở thành Công tước xứ Nassau và vào năm 1890 họ sở hữu thêm tước vị Đại công tước xứ Luxembourg. Dòng này cũng bao gồm Adolph xứ Nassau, người được bầu làm Vua của La Mã Đức vào năm 1292. Hậu duệ của Otto được gọi là Dòng Ottonian, và họ được thừa kế các phần lãnh thổ của Bá quốc Nassau, cũng như các tài sản ở Vương quốc Pháp và Hà Lan.

Nhà Orange-Nassau bắt nguồn từ dòng Ottonian của Nhà Nassau. Người đầu tiên của dòng này sở hữu tài sản ở Hà Lan chính là John I, Bá tước xứ Nassau-Dillenburg, ông đã kết hôn với Margareta xứ Marck. Người sáng lập thực sự của gia tộc Nassau Hà Lan chính là con trai của John, Engelbert I. Ông trở thành cố vấn cho Công tước Brabant và Công tước xứ Burgundy, đầu tiên là cho Anton, Công tước xứ Brabant, và sau đó là con trai Jan IV, Công tước xứ Brabant. Sau đó ông cũng phục vụ cho Philip III xứ Burgundy. Năm 1403, ông kết hôn với nữ quý tộc Hà Lan Johanna van Polanen và do đó được thừa kế các vùng đất ở Hà Lan, trong đó lãnh thổ của Nam tước Breda là quan trọng nhất.

Quyền lực của một quý tộc thường dựa trên các quyền sở hữu của họ đối với những lãnh địa rộng lớn và những tài sản sinh lợi cao. Nhà Orange-Nassau sở hữu một trong những bất động sản giàu có nhất thế giới thời bấy giờ (xem thêm bên dưới: Đất phong và tước hiệu). Sự giàu có và quyền lực của gia tộc này ngày càng tăng trong suốt thế kỷ XV và XVI, khi họ trở thành uỷ viên hội đồng, Tướng quốc và stadtholder của Nhà Habsburg. Engelbert II ở Nassau đã phục vụ dưới triều đại của Charles Dũng cảm và Maximilian I của Thánh chế La Mã người đã kết hôn với Marie, Nữ công tước xứ Bourgogne, con gái của Charles. Năm 1496, ông được bổ nhiệm làm stadtholder của Flander và đến năm 1498, ông được bổ nhiệm làm Chủ tịch của Grand Conseil. Năm 1501, Maximilian phong ông làm Lieutenant-General của Mười bảy tỉnh Hà Lan. Từ thời điểm đó trở đi (cho đến khi ông qua đời vào năm 1504), Engelbert là đại diện chính thức của Đế chế Habsburg trong khu vực. Hendrik III của Nassau-Breda được Charles xứ Ghent bổ nhiệm làm stadtholder của Holland và Zeeland vào đầu thế kỷ XVI.

Hendrik được thừa kế bởi người con trai tên là René vào năm 1538, chính người này đã thừa kế tước vị Thân vương xứ Orange của Thân vương quốc Orange từ người cậu của mình là Philibert xứ Chalon. René chết trên chiến trường vào năm 1544 mà không có con cái thừa kế. Tài sản của ông, bao gồm lãnh thổ của thân vương quốc Orange và tước vị, được trao lại cho người e họ của ông là William the Silent (William Trầm lặng). Kể từ đó, các thành viên trong gia tộc tự gọi mình là "Orange-Nassau".

Cuộc nổi dậy của người Hà Lan

Mặc dù Hoàng đế Karl V là người chống lại cuộc Cải cách Tin lành, nhưng ông đã cai trị các vùng lãnh thổ của Hà Lan một cách khôn ngoan và quan tâm đến các phong tục địa phương. Ông không bức hại các đối tượng theo đạo Tin lành trong lãnh địa của mình trên quy mô lớn. Con trai ông là Hoàng đế Philip II thừa hưởng ác cảm của ông đối với những người theo đạo Tin lành nhưng không hề khôn ngoan trong việc tiếc chế cảm xúc. Dưới thời trị vì của Philip, một cuộc đàn áp thực sự đối với những người theo đạo Tin lành đã được bắt đầu và các loại thuế đã được tăng lên mức thái quá. Sự bất mãn nảy sinh và William của Orange (với tuổi thơ mơ hồ theo đạo Luther của mình) đã đứng lên bảo vệ những cư dân Tin lành (chủ yếu là người theo Thần học Calvin) ở Hà Lan. Mọi thứ trở nên tồi tệ sau khi Chiến tranh Tám mươi năm bắt đầu vào năm 1568, nhưng cuộc chiến đã trở nên thuận lợi cho ông khi các phiến quân Tin lành tấn công từ Biển Bắc chiếm được Brielle, một thị trấn ven biển ở Nam Holland ngày nay vào năm 1572. Nhiều thành phố ở Holland bắt đầu ủng hộ William. Trong những năm 1570, ông đã nhiều lần phải bảo vệ các vùng lãnh thổ cốt lõi của mình ở Holland, nhưng trong những năm 1580, các thành phố nội địa ở Holland đã được đảm bảo an toàn. William của Orange được coi là một mối đe dọa đối với sự thống trị của Tây Ban Nha trong khu vực và bị ám sát vào năm 1584 bởi một kẻ giết thuê do Philip gửi đến.

William được kế vị bởi con trai thứ hai của ông là Maurice, Thân vương xứ Orange, một người theo đạo Tin lành, ông nhanh chống chứng tỏ mình là một chỉ huy quân sự xuất sắc. Tài năng lãnh đạo của ông cộng thêm cái chết của Philip II vào năm 1598, đã cho Maurice những cơ hội tuyệt vời để chinh phục những phần lãnh thổ rộng lớn của Hà Lan ngày nay. Năm 1585, Maurice được bầu làm stadtholder của các tỉnh Holland và Zealand, làm người kế vị của cha mình và là người đối trọng với đại diện của Elizabeth, Đệ nhất Bá tước xứ Leicester. Năm 1587, ông được bổ nhiệm làm đại tướng (tổng chỉ huy quân sự) của quân đội Cộng hòa Hà Lan. Vào những năm đầu của thế kỷ XVII, đã nổ ra những cuộc tranh cãi giữa các stadtholder theo chủ nghĩa tập trung quyền lực với một nhóm các thương gia quyền lực do Johan van Oldebarnevelt lãnh đạo — vì Maurice muốn có nhiều quyền lực hơn trong nước Cộng hòa. Maurice giành chiến thắng trong cuộc tranh giành quyền lực này bằng cách tiến hành ám sát Oldebarnevelt.

Mở rộng quyền lực triều đại

Maurice qua đời vào năm 1625 khi chưa lập gia đình, nên không để lại con cái hợp pháp. Ông được kế vị bởi người em cùng cha khác mẹ Frederick Henry (tiếng Hà Lan: Frederik Hendrik), con trai út của William I. Maurice khi đang nằm trên giường bệnh đã hối thúc em trai mình kết hôn, vì ông biết bản thân sẽ không qua khỏi. Vài tuần sau cái chết của Maurice, ông kết hôn với Amalia của Solms-Braunfels. Frederick Henry và Amalia đã có với nhau 6 người con sống được đến tuổi trưởng thành. Những cô con gái được thu xếp để được gả về các vương tộc, trong đó có Nhà Hohenzollern của Vương quốc Phổ. Con trai duy nhất của ông là William đã kết hôn với Vương nữ Mary Henrietta, con gái đầu của Charles I, Vua của Anh và Scotland.

Lưu vong và hồi sinh
Frederick Henry qua đời năm 1647 và con trai ông lên kế vị và trở thành Thân vương xứ Orange. Khi Hòa ước Münster sắp được ký kết, qua đó thì Chiến tranh Tám mươi năm cũng sẽ kết thúc, William cố gắng duy trì quyền lực mà ông có được trong thời chiến với tư cách là chỉ huy quân sự. Những quyền lực này đương nhiên sẽ bị giảm bớt trong thời bình vì sự cắt giảm quân đội. Điều này vấp phải sự phản đối lớn từ các quan nhiếp chính. Khi Andries Bicker và Cornelis de Graeff, các Đại quan nhiếp của thành phố Amsterdam từ chối một số thị trưởng do William chỉ định, ông đã cho quân đội bao vây Amsterdam. Cuộc bao vây đã kích động sự phẫn nộ của các quan nhiếp chính. William qua đời vì bệnh đậu mùa vào ngày 6 tháng 11 năm 1650, chỉ để lại một người con kế vị là William III (sinh ngày 14 tháng 11 năm 1650) lúc đó chỉ mới được hơn 1 tuần tuổi. Vì của William II, William III còn quá nhỏ nên các nhiếp chính đã sử dụng cơ hội này để bỏ trống chức vụ stadtholder. Điều này đã mở đầu cho một kỷ nguyên trong lịch sử Hà Lan được gọi là Thời kỳ không có Stadtholder đầu tiên. Mẹ của Thân vương William III đã xung đột với mẹ chồng là Amalia trong việc chọn một nền giáo dục phù hợp cho ông. Vì mẹ của William là công chúa của Anh nên bà muốn ông tiếp thu nền giáo dục Anh, trong khi đó bà ngoại Amalia thì muốn cháu mình tiếp thu nền giáo dục Pháp, nơi khai sinh ra Nhà Orange. Các Estate của Holland, dưới thời Jan de Witt và Cornelis de Graeff đã can thiệp vào việc giáo dục của William và biến ông thành một "child of state" để được giáo dục bởi nhà nước Cộng hòa Hà Lan, điều này sẽ đảm bảo giữ William khỏi ngai vàng. William thực sự trở nên rất ngoan ngoãn trước những mong muốn của các nhiếp chính và các Estate.

Cộng hòa Hà Lan bị Vương quốc Pháp và Vương quốc Anh tấn công vào năm 1672. Chức năng quân sự của stadtholder trở nên cần thiết, và với sự hỗ trợ của những người ủng hộ Nhà Orange, William đã được bổ nhiệm làm stadtholder. William đã thành công đẩy lùi cuộc xâm lược và nắm giữ quyền lực hoàng gia. Ông trở nên mạnh mẽ hơn những người tiền nhiệm của mình trong Chiến tranh Tám mươi năm. Năm 1677, William kết hôn với người em họ là Công chúa Mary Stuart, con gái của Hoàng tử James, người mà tương lai sẽ trở thành vua của Anh với vương hiệu James II. Năm 1688, William bắt tay vào một sứ mệnh phế truất người cha vợ theo Công giáo của mình khỏi ngai vàng của Anh, Scotland và Ireland. Ông và vợ cùng đồng cai trị nước nước Anh vào ngày 11 tháng 4 năm 1689, với vương hiệu là William III và Mary II. William và vợ cai trị cả 3 vương quốc, vì thế ông trở thành một trong những vị vua hùng mạnh nhất ở châu Âu, và là người duy nhất đánh bại vua Louis XIV của Pháp. William III qua đời sau một tai nạn cưỡi ngựa vào ngày 8 tháng 3 năm 1702 mà không để lại con cái thừa kế, vì thế mà dòng nam của Nhà Orange đã tuyệt tự, và để lại Scotland, Anh và Ireland cho người em vợ là Nữ hoàng Anne.

Kỷ nguyên thứ 2 của stadtholder
Các quan nhiếp chính Hà Lan nhận thấy họ đã phải chịu đựng áp lực rất lớn dưới sự lãnh đạo đầy quyền lực của Vua William III và bỏ trống vị trí stadtholder lần thứ 2. Năm 1702, William III qua đời mà không để lại người thừa tự, Thân vương quốc Orange và tước vị Thân vương xứ Orange đã bị tranh chấp giữa Thân vương John William Friso của nhánh Frisian Nassau và Vua Friedrich I của Phổ, cả hai đều xưng là Thân vương xứ Orange. Vì cả hai đều là hậu duệ của Frederick Henry, Thân vương xứ Orange. Vua Phổ là cháu của Frederick thông qua mẹ ông, Nữ bá tước Luise Henriette của Nassau. Frederick Henry trong di chúc của mình đã chỉ định dòng này làm người kế vị trong trường hợp Nhà Orange-Nassau tuyệt tự. John William Friso là chắt của Frederick Henry (thông qua Albertine Agnes của Nassau, một người con gái khác của ông) và được chỉ định là người thừa kế theo di chúc của William III. Thân vương quốc Orange đã bị quân đội của Vua Louis XIV dưới sự chỉ huy của François Adhémar de Monteil, Bá tước Grignan, chiếm giữ trong Chiến tranh Pháp-Hà Lan năm 1672, và một lần nữa vào tháng 8 năm 1682. Sau khi Hiệp ước Utrecht được ký kết, cuộc chiến đã kết thúc, và lãnh thổ Orange được chính thức nhượng lại cho Pháp bởi Vua Friedrich I của Phổ vào năm 1713.

John William Friso chết đuối vào năm 1711 tại Hollands Diep gần Moerdijk, và người thừa kế của ông là cậu con trai Willem IV, Thân vương xứ Orange. Người này đã nối nghiệp cha giữ chức stadtholder của Friesland (chức vụ đã trở thành cha truyền con nối ở tỉnh này từ năm 1664), và Groningen. William IV được tuyên bố là stadtholder của Guelder, Overijssel và Utrecht vào năm 1722. Khi người Pháp xâm lược Hà Lan vào năm 1747, William IV được bổ nhiệm làm stadtholder của Holland và Zeeland. Chức vị Stadtholder được cha truyền con nối cho cả dòng nam và dòng nữ ở tất cả các tỉnh cùng một lúc.

Sự kết thúc của stadtholder
William IV qua đời vào năm 1751, để lại quyền thừa kế cho người con trai mới ba tuổi của mình là William V, Thân vương xứ Orange. Vì William V vẫn còn quá nhỏ nên các quan nhiếp chính đã thực thi quyền lực giúp ông. Ông lớn lên trở thành một người thiếu quyết đoán, một khuyết điểm trong tính cách sẽ ám ảnh William V suốt phần đời còn lại. Cuộc hôn nhân của ông với Wilhelmina của Phổ đã giải tỏa được khiếm khuyết này ở một mức độ nào đó. Năm 1787, Willem V sống sót sau nỗ lực hạ bệ ông bởi phe Patriottentijd (những người cách mạng chống lại Nhà Orange) sau khi Vương quốc Phổ can thiệp. Khi người Pháp xâm lược Holland vào năm 1795, William V bị buộc phải lưu vong và ông đã không bao giờ có cơ hội quay lại vùng đất này thêm một lần nào nữa cho đến khi qua đời.

Sau năm 1795, Nhà Orange-Nassau phải đối mặt với một giai đoạn vô cùng khó khăn, họ phải sống lưu vong ở Phổ và Anh. Sau khi Cộng hòa Batavia được thành lập vào năm 1801, con trai của William V là William VI đã từ bỏ vị trí stadtholder vào năm 1802, đổi lại ông sẽ được nhận một số lãnh thổ như Thành bang đế chế tự do Dortmund, Tu viện vương quyền Corvey và Tu viện vương quyền Fulda từ Đệ nhất Tổng tài Napoleon Bonaparte của Đệ Nhất Cộng hòa Pháp thông qua Hiệp ước Amiens. Các lãnh thổ này được gộp lại và thành lập Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda. William V mất năm 1806.

Chế độ quân chủ (từ năm 1815)

Vương quốc Liên hiệp Hà Lan

Một cuộc nổi dậy đã diễn ra ở Hà Lan, quân đội Vương quốc Phổ và Cossack đã đánh đuổi quân đội của Đệ Nhất Đế chế Pháp khỏi Hà Lan vào năm 1813, với sự hậu thuẫn của những người thuộc phe Patriottentijd. Một chính phủ lâm thời được thành lập, hầu hết thành viên nội các đều là những người đã lật đổ William V vào 18 năm trước. Tuy nhiên, ngay lúc này, họ đã nhận ra rằng bất kỳ chính phủ mới nào được thành lập cũng phải do hậu duệ của William V đứng đầu thì mới vững. Tất cả đều đồng ý khôi phục quyền lực của Nhà Orange-Nassau tại Hà Lan trước khi bị đồng minh áp đặt.

Theo lời mời của chính phủ lâm thời, William Frederick trở về Hà Lan vào ngày 30 tháng 11. Động thái này được sự ủng hộ mạnh mẽ của Vương quốc Anh, quốc gia này đã tìm cách tăng cường sức mạnh cho Hà Lan. Chính phủ lâm thời đã trao vương miện cho William, nhưng ông đã từ chối, vì ông tin rằng vị trí stadtholder sẽ cho ông nhiều quyền lực hơn. Do đó, vào ngày 6 tháng 12, William tuyên bố mình là Thân vương có chủ quyền và cha truyền con nối của Hà Lan - Một tước vị nằm giữa vương quyền và stadtholder. Năm 1814, ông được trao lãnh thổ Hà Lan Áo trước đó được kiểm soát bởi Quân chủ Habsburg và cả Giáo phận vương quyền Liege. Vào ngày 15 tháng 3 năm 1815 với sự ủng hộ của các nhà lãnh đạo tại Đại hội Viên, William tự xưng là Vua William I của Hà Lan. Ông cũng được phong làm Đại công tước của Luxembourg, và ông đã xoa dịu sự nhạy cảm của Pháp bằng cách tách biệt tước hiệu Thân vương xứ Orange khỏi Thân vương quốc hiện không còn tồn tại, tước hiệu "Thân vương xứ Orange" được đổi thành "Thân vương xứ Oranje". Hai nhà nước vẫn tách biệt mặc dù có chung một quân chủ. William do đó đã hoàn thành nhiệm vụ kéo dài 3 thế kỷ của Nhà Orange là thống nhất các lãnh thổ thuộc Vùng đất thấp.

Là vua của Vương quốc Liên hiệp Hà Lan, William đã cố gắng thiết lập một nền văn hóa chung. Điều này đã kích động sự phản kháng ở các vùng phía Nam của Hà Lan, nơi đã tách biệt về văn hóa với miền Bắc từ năm 1581. Ông được xem là một nhà cai trị theo Chủ nghĩa chuyên chế khai sáng.

Thân vương xứ Orange nắm giữ quyền sở hữu đối với vùng đất Nassau (Dillenburg, Dietz, Beilstein, Hadamar, Siegen) ở miền Trung nước Đức. Mặt khác, Vua của Vương quốc Phổ là Friedrich Wilhelm III - anh rể và cũng là em họ đầu tiên của William I, từ năm 1813 để thiết lập quyền cai trị của mình ở Luxembourg, mà ông coi như là thừa kế của mình từ Anne, Nữ công tước Luxembourg người đã chết trước đó hơn 3 thế kỷ. Tại Đại hội Viên, hai người đã đồng ý thực hiện giao dịch - Frederick William nhận đất của Nhà Nassau trong khi William I nhận Luxembourg. Cả hai đều hài lòng với thoả thuận này, vì các lãnh thổ họ nhận được nằm rất gần với trung tâm quyền lực của họ.

Năm 1830, hầu hết các lãnh thổ phía Nam của Hà Lan, bao gồm Hà Lan Áo và Giáo phận vương quyền Liege trước đây đã tuyên bố li khai khỏi Vương quốc Liên hiệp Hà Lan, mà sau này được biết đến với tên gọi Vương quốc Bỉ. William I của Hà Lan đã lãnh đạo quân đội và thực hiện một cuộc chiến thảm khốc nhầm ngăn chặn sự ly khai này. Tuy nhiên, đến năm 1839, ông phải thực hiện một hoà ước để kết thúc chiến tranh. Khi vương quốc của mình bị mất đi 1/2 lãnh thổ, ông đã tuyên bố thoái vị để ủng hộ người con trai cả lên ngôi vua, đó là William II của Hà Lan. Mặc dù William II có chung khuynh hướng bảo thủ với cha mình, nhưng vào năm 1848, ông đã chấp nhận một bản hiến pháp sửa đổi hạn chế đáng kể quyền lực của chính mình và chuyển giao quyền hành pháp thực sự cho Tướng quốc (States General). Ông đã thực hiện bước này để ngăn chặn các cuộc Cách mạng 1848 lan sang đất nước của mình.

William III và mối đe dọa tuyệt tự

William II qua đời năm 1849, và ngai vàng Hà Lan được kế vị bởi con trai của ông là William III. Là một người theo Chủ nghĩa bảo thủ, thậm chí phản động, William III đã phản đối gay gắt hiến pháp mới năm 1848. Ông liên tục cố gắng thành lập các chính phủ ủng hộ sự chuyên chế của mình, mặc dù rất khó để một chính phủ tại vị mà trái với ý muốn của Nghị viện. Năm 1868, ông cố gắng bán Luxembourg cho Đệ Nhị Đế chế Pháp, đây là nguồn gốc của cuộc tran cải giữa Phổ và Pháp.

William III có một cuộc hôn nhân không hạnh phúc với Sophie của Württemberg, và những người thừa kế của ông đều chết trẻ. Điều này làm tăng khả năng tuyệt tự người kế thừa Vương tộc Orange-Nassau. Sau cái chết của Vương hậu Sophie năm 1877, William tái hôn với Emma của Waldeck và Pyrmont vào năm 1879. Một năm sau, Vương hậu Emma đã hạ sinh ra một Công chúa Wilhelmina và cô gái này đã trở thành người thừa kế - Nữ vương tương lai của Hà Lan.

Một chế độ quân chủ hiện đại

Giá trị tài sản ròng

Các Stadtholder của Nhà Orange-Nassau

Các Stadtholder của Nhà Orange

Thân vương của Hà Lan (1813 - 1815)

Vua của Hà Lan (1815-Nay)

Gia đình hoàng gia

Cây phả hệ

Huy hiệu

Đất phong và tước hiệu

Tiêu chuẩn

Nơi ở của Nhà Orange

Tham khảo

Trích dẫn

Các tác phẩm được trích dẫn
 Herbert H. Rowen, The princes of Orange: the stadholders in the Dutch Republic. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 1988.
 John Lothrop Motley, The Rise of the Dutch Republic. New York: Harper & Brothers, 1855.
 John Lothrop Motley, History of the United Netherlands from the Death of William the Silent to the Synod of Dort. London: John Murray, 1860.
 Petrus Johannes Blok, History of the people of the Netherlands. New York: G. P. Putnam's sons, 1898.
 Jonathan I. Israel, The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477–1806. Oxford University Press, 1995.
 Pieter Geyl, Orange and Stuart 1641–1672. Phoenix Press, 2002.
 Mark Edward Hay, "Russia, Britain, and the House of Nassau: The Re-Establishment of the Orange Dynasty in the Netherlands, March–November 1813" , Low Countries Historical Review 133/1, March 2018, 3–21.

Quân chủ Hà Lan
Gia đình quý tộc Hà Lan
Vương tộc châu Âu
Gia đình quý tộc Đức
Vương tộc Lippe
Nhà Mecklenburg-Schwerin
Vương tộc Nassau


title: (31193) 1997 YP16

text:
{{DISPLAYTITLE:(31193) 1997 YP16}}

(31193) 1997 YP16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 31 tháng 12 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 31001–32000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chiếu dời đô

text:
Thiên đô chiếu (chữ Hán: 遷都詔) tức Chiếu dời đô là một đoạn văn được Ngô Sĩ Liên ghi lại sớm nhất ở thế kỷ 15 trong sách Đại Việt sử ký toàn thư, bài văn này được cho rằng do vua Lý Thái Tổ ban hành vào mùa xuân năm 1010 để chuyển kinh đô của nước Đại Cồ Việt từ Hoa Lư ra Đại La.

Theo ý kiến của sử gia Trần Quốc Vượng, Chiếu dời đô đã khẳng định được vai trò của kinh đô Thăng Long, là tác phẩm văn học khai sáng của nhà Lý. Tuy nhiên, Chiếu dời đô chưa nêu bật được chủ nghĩa dân tộc và khát vọng độc lập, hơn nữa ngôn ngữ sử dụng trong văn bản này mang đượm màu sắc dị đoan, phong thủy.

Văn bản

Bản chữ Hán:
昔商家至盤庚五遷。周室迨成王三徙。豈三代之數君徇于己私。妄自遷徙。以其圖大宅中。爲億萬世子孫之計。上謹天命。下因民志。苟有便輒改。故國祚延長。風俗富阜。而丁黎二家。乃徇己私。忽天命。罔蹈商周之迹。常安厥邑于茲。致世代弗長。算數短促。百姓耗損。萬物失宜。朕甚痛之。不得不徙。
况高王故都大羅城。宅天地區域之中。得龍蟠虎踞之勢。正南北東西之位。便江山向背之宜。其地廣而坦平。厥土高而爽塏。民居蔑昏墊之困。萬物極繁阜之豐。遍覽越邦。斯爲勝地。誠四方輻輳之要会。爲萬世帝王之上都。
朕欲因此地利以定厥居。卿等如何。

Bản phiên âm Hán-Việt:
Tích Thương gia chí Bàn Canh ngũ thiên, Chu thất đãi Thành Vương tam tỉ. Khởi Tam Đại chi sổ quân tuẫn vu kỷ tư, vọng tự thiên tỉ. Dĩ kỳ đồ đại trạch trung, vi ức vạn thế tử tôn chi kế; thượng cẩn thiên mệnh, hạ nhân dân chí, cẩu hữu tiện triếp cải. Cố quốc tộ diên trường, phong tục phú phụ. Nhi Đinh Lê nhị gia, nãi tuẫn kỷ tư, hốt thiên mệnh, võng đạo Thương Chu chi tích, thường an quyết ấp vu tư, trí thế đại phất trường, toán số đoản xúc, bách tính hao tổn, vạn vật thất nghi. Trẫm thậm thống chi, bất đắc bất tỉ.
Huống Cao Vương cố đô Đại La thành, trạch thiên địa khu vực chi trung; đắc long bàn hổ cứ chi thế. Chính Nam Bắc Đông Tây chi vị; tiện giang sơn hướng bối chi nghi. Kỳ địa quảng nhi thản bình, quyết thổ cao nhi sảng khải. Dân cư miệt hôn điếm chi khốn; vạn vật cực phồn phụ chi phong. Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa. Thành tứ phương bức thấu chi yếu hội; vi vạn thế đế vương chi thượng đô
Trẫm dục nhân thử địa lợi dĩ định quyết cư, khanh đẳng như hà?

Bản dịch tiếng Việt:
Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh 5 lần dời đô, nhà Chu đến đời Thành Vương 3 lần dời đô, há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện dời đô. Làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời đổi, cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh. Thế mà 2 nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng, coi thường mệnh trời, không noi theo việc cũ Thương Chu, cứ chịu yên đóng đô nơi đây, đến nỗi thế đại không dài, vận số ngắn ngủi, trăm họ tổn hao, muôn vật không hợp. Trẫm rất đau đớn, không thể không dời.
Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương, ở vào nơi trung tâm trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước. Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.
Trẫm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở, các khanh nghĩ thế nào?
(Bản dịch của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, in trong Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1993)

Ý nghĩa
Có ý kiến cho rằng Chiếu dời đô đã thể hiện những ý nghĩa sâu sắc, tầm nhìn thời đại của một vị vua Đại Cồ Việt 1000 năm về trước, khi ông chọn Đại La làm kinh đô mới để mưu nghiệp lớn, tính kế phồn vinh, trường kỳ cho muôn đời sau. Bản chiếu nêu bật được vai trò kinh đô Thăng Long xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của quốc gia. Thời gian sau đó, Thăng Long vẫn là kinh đô của các nhà Trần, nhà Hậu Lê, nhà Mạc, nhà Lê trung hưng và đang là thủ đô của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thăng Long thực sự là "nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời".

Nhận xét về kinh đô Thăng Long, sử gia Ngô Thì Sĩ trong Đại Việt sử ký tiền biên viết:
"Núi là vạt áo che, sông là dải đai thắt, sau lưng là sông nước, trước mặt là biển, địa thế hùng mạnh mà hiếm, rộng mà dài, có thể là nơi vua ở hùng tráng, ngôi báu vững bền, hình thể Đại Việt không nơi nào hơn được nơi này."

Việc xuất hiện bài chiếu có ý nghĩa rất to lớn đối với lịch sử Hoa Lư và Thăng Long. Nó làm nên tính chất trọng đại của hành trình 1000 năm lịch sử. Đó là một áng văn của thời khắc lịch sử từ Hoa Lư đến Thăng Long – một bước ngoặt hào hùng của dân tộc Việt Nam.
 Ý nghĩa về kinh tế, quản lý:
 Bài chiếu đã nêu rõ Thăng Long là đất đồng bằng, phồn thịnh nhưng không chịu cảnh ngập úng, thuận tiện làm nông.
 Vị trí trung tâm trời đất, chính giữa nam bắc đông tây, bên cạnh có sông, địa hình bằng phẳng, chính là cái lợi cho việc di chuyển. Di chuyển có thuận tiện thì giao thương mới dễ dàng phát triển. Thêm nữa, việc địa hình thuận lợi cũng mang lại lợi ích cho việc quản lý đất nước, địa phương nộp thuế phú, tham gia hội họp cũng thuận tiện mà nhà vua kiểm soát đất nước, tuần thú, dẹp giặc cũng thuận tiện.
 Ý nghĩa chính trị:
 Nhà Lý mới lập không lâu thì nhà vua ban chiếu dời đô. Vì Hoa Lư là đất cũ 2 họ Đinh, Lê, lòng người chưa bỏ, vẫn còn nhiều người nhớ tình chủ cũ, nay vua mới lên, chuyển dời kinh đô cũng là cái cách để phân tán thế lực triều đình, giảm bớt ảnh hưởng của cựu thần vậy.
 Dời đô Thăng Long, chính là bằng chứng, là dấu mốc cho việc vương triều mới thành lập, là việc làm lớn của bậc đế vương, được lưu danh sử sách. Trên thực tế, cho đến nay rất nhiều người vẫn biết việc dời đô diễn ra năm 1010 nhưng lại không biết nhà Lý thành lập 1 năm trước đó.
 Việc dời đô, với những lời lẽ phủ định, mang ý chê bai nhà Đinh, Tiền Lê cũng tương tự là một cách mà các triều đại thường làm để phủ định triều trước, thu thập nhân tâm, củng cố địa vị của mình. Điều này không thể coi là vi phạm đạo lý Uống nước nhớ nguồn được vì trên thực tế, 2 nhà Đinh, Lê cũng đã có thời gian thái bình, đủ để dời đô nhưng không làm, còn các công tích khác thì Lý Thái Tổ cũng không phủ định hay phê phán.
 Thăng Long vốn gần quê cũ của nhà Lý (Bắc Ninh) nên dời đô Thăng Long cũng coi như một cách để giúp đỡ quê hương phát triển, giúp cho địa vị cũng cố hơn.

Hành trình dời đô
Hơn 1 năm sau khi lên ngôi Hoàng đế, tháng 7 năm Canh Tuất, Lý Thái Tổ bắt đầu dời đô từ Hoa Lư về Đại La. Từ việc tìm đất, nghị bàn đến việc chuẩn bị để dời đô diễn ra tương đối khẩn trương. Từ Hoa Lư về thành Đại La có thể đi theo đường bộ hoặc theo đường thủy. Sử cũ không ghi chép chi tiết nhà Lý dời đô bằng đường nào. Các nhà nghiên cứu đã kết luận: nhà Lý dời đô bằng đường thủy. Và chỉ có dời đô bằng đường thủy thì mới an toàn và tải được cả bộ máy triều đình đông đảo cùng vật chất bảo đảm đồ sộ đi kèm..

Từ Hoa Lư tới Thăng Long
Khác với các kinh đô chính thống khác ở Việt Nam, kinh đô Hoa Lư có một vai trò lịch sử đặc biệt: là nơi đánh dấu sự ra đời kinh thành Thăng Long - Hà Nội, thủ đô hiện tại của đất nước Việt Nam. Mốc son Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long mà bằng chứng là Chiếu dời đô được xác định là thời điểm khai sinh lịch sử thủ đô mặc dù với việc mở rộng diện tích phần lớn các vùng đất đế đô của Việt Nam có trước Hoa Lư như Mê Linh (Hai Bà Trưng), Long Biên (nhà Tiền Lý), Cổ Loa (nhà Ngô) nay đều thuộc về Hà Nội.

Hoa Lư gắn liền với sự nghiệp của 2 vua đầu triều đại nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ được triều đình Hoa Lư tiến cử lên ngôi thay nhà Tiền Lê. Vì thế mà hệ thống chính trị và cơ sở vật chất của kinh thành Thăng Long sau này đều thừa hưởng từ kinh đô Hoa Lư trước đó. Để tưởng niệm công lao đặt nền móng xây dựng độc lập tự chủ của đất nước và nhớ đến Cố đô Hoa Lư, nhà Lý đã xây dựng nhiều công trình kiến trúc giống ở Hoa Lư tại khu vực ở Thăng Long mà chúng vẫn tồn tại đến tận nay như: Ô Cầu Dền, phố Tràng Tiền, phố Cầu Đông, chùa Một Cột, ngã ba Bồ Đề, cống Trẹm, tháp Báo Thiên, phố Đình Ngang... Sách Đại Nam nhất thống chí chép: "Đô cũ nhà Đinh, nhà Lê ở xã Trường Yên Thượng và Trường Yên Hạ về phía tây bắc huyện Gia Viễn, có nội thành và ngoại thành, có cửa xây bằng đá, lại có các danh hiệu: cầu Đông, cầu Dền, cầu Muống, Tràng Tiền, chùa Tháp, chùa Nhất Trụ,... nền cũ vẫn còn. Về sau Lý Thái Tổ dời đô đến Thăng Long đều dùng theo các danh hiệu ấy..."

Xem thêm
 Lý Thái Tổ
 Hoa Lư
 Thăng Long

Chú thích

Liên kết ngoài

 Từ kinh đô Hoa Lư đến kinh đô Thăng Long: Tầm nhìn xuyên thế kỷ
 Đại Việt Sử ký toàn thư, kỷ nhà Lý
 Bản lưu trữ chiếu dời đô dạng text tại thư viện Quốc gia Việt Nam

Văn học Việt Nam thời Lý
Tác phẩm thế kỷ 11


title: Cassida tuberculata

text:
Cassida tuberculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Eroshkina miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Xymene ambiguus

text:
Xymene ambiguus là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

A
Động vật chân bụng New Zealand


title: TorrentFlux

text:
Torrentflux là một phần mềm chứa nhiều giao diện đồ họa khác nhau cho người dùng trình khách BitTornado. Torrentflux được viết bằng ngôn ngữ lập trình PHP kết hợp cơ sở dữ liệu MySQL chạy trên máy chủ. Phiên bản beta phát hành gần đây hỗ trợ chuẩn ADODB, cho phép sử dụng hệ cơ sở dữ liệu đa dạng hơn. Rất nhiều phiên bản chỉnh sửa Torrentflux hack đã ra đời để thêm các chức năng riêng.

Xem thêm
So sánh các phần mềm BitTorrent

Trình khách BitTorrent tự do


title: Dó Bà Nà

text:
Dó Bà Nà (danh pháp khoa học: Aquilaria banaensae) là một loài thực vật thuộc họ Trầm. Đây là một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam.

Đặc điểm sinh học
Thân cây: Cây gỗ lùn, cao từ 2 – 3 m
Cành: mảnh, lúc non có lông nằm thưa.
Lá: có phiến thon hẹp, dài từ 5 – 10 cm, rộng 1,6 - 3,5 cm, gốc nhọn, đầu có mũi nhọn, không lông dai. Cuống lá dài 6 - 8mm.
Hoa: Cụm hoa ngoài nách lá, có 3 đến 4 hoa.
Quả: dẹt thon, dài 2,5 cm, rộng 1,2 cm, màu nâu, vỏ dày 1mm, hạt 1.

Phân bổ
Là loài đặc hữu của Việt Nam, mới chỉ tìm thấy tại các tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng (núi Bà Nà?)

Chú thích

Tham khảo

Dó bà nà

Thực vật đặc hữu Việt Nam
B
Thực vật Việt Nam
Thực vật dễ tổn thương


title: Solenzo

text:
Solenzo  là một tổng của tỉnh Banwa ở phía tây Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Solenzo. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 115.927 người.

Các thị xã và các làng
Các thị xã, xã làng lớn nhất như sau .:

 Solenzo	(14 387 dân) (thủ phủ)
 Bama	(1 080 dân)
 Ban (8 776 dân)
 Bayé (5 478 dân)
 Bèna (11 963 dân)
 Bialé (1 892 dân)
 Bonza	 (5 209 dân)
 Daboura (7 285 dân)
 Darsalam (3 114 dân)
 Dèssè (1 756 dân)
 Dinkiéna (4 593 dân)
 Denkoro (2 490 dân)
 Dira (3 209 dân)
 Dissankuy (2 794 dân)
 Gnassoumadougou (3 329 dân)
 Kiè (6 212 dân)
 Koakoa (881 dân)
 Koma, Burkina Faso (1 941 dân)
 Hèrèdougou (3 205 dân)
 Lanfiéra (617 dân)
 Lèkoro (1 668 dân)
 Masso (2 465 dân)
 Mawé (2 329 dân)
 Montionkuy (786 dân)
 Moussakongo (3 310 dân)
 Pouy (1 059 dân)
 Sanakuy (2 327 dân)
 Siguinonghin (3 683 dân)
 Toukoro (5 277 dân)
 Yèrèssoro (2 812 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Banwa


title: Lasioglossum ibericum

text:
Lasioglossum ibericum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1975


title: Aeoloides filipponii

text:
Aeoloides filipponii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Aeoloides


title: Calomicrus atricornis

text:
Calomicrus atricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Yên Thắng, Lang Chánh

text:
Yên Thắng là một xã thuộc huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Thắng nằm ở phía tây của huyện Lang Chánh, dọc theo một chi lưu của sông Âm, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Tam Văn và Trí Nang
Phía nam giáp huyện Thường Xuân
Phía tây giáp xã Yên Khương
Phía bắc giáp các xã Yên Khương, Lâm Phú và Tam Văn.

Theo kết quả Tổng điều tra dân số năm 1999, dân số xã Yên Thắng là 4.601 người.

Đến tháng 8 năm 2009, dân số của xã Yên Thắng là 5.366 người. Thành phần dân tộc gồm: người Thái chiếm 97,6%, người Mường chiếm 0,7%, người Kinh chiếm 1,7%.

Hành chính
Xã Yên Thắng được chia thành 10 bản: Bay, Vịn, Vặn, Vần Ngoài, Vần Trong, Cơn, Peo, Ngàm, Pốc, Tráng.

Lịch sử
Vùng đất thuộc xã Yên Thắng ngày nay, vào thời Lê thuộc động An Khương. Đến trước Cách mạng tháng Tám (1945) thuộc mường Đeng (Tày Đeng), tổng Yên Thọ, châu Lang Chánh.

Sau năm 1945, thuộc xã Yên Khương.

Năm 1981, xã Yên Khương được chia thành hai xã là Yên Khương và Yên Thắng.

Chú thích

Tham khảo


title: Yevpatoria

text:
Yevpatoria (tiếng Ukraina: Євпаторія, tiếng Nga: Евпатория, tiếng Tatar Krym: Kezlev, tiếng Hy Lạp: Ευπατορία, Κερκινίτις - Eupatoria, Kerkinitis, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Gözleve, tiếng Armenia: Եվպատորիա - Yevpatoria) là một thành phố Nga, hiện do Nga quản lí. Thành phố thuộc tỉnh Krym. Dân số theo điều tra năm 2012 là 123.777 người. Thành phố có diện tích km2.

Khu định cư đầu tiên ở khu vực có tên gọi là Kerkinitis (Κερκινίτης), được xây dựng bởi thực dân Hy Lạp khoảng 500 trước Công nguyên. Cùng với phần còn lại của Crimea, Kerkinitis là một phần của DOMINIONI của Mithridates VI, Vua của Pontus, mà từ tên riêng ông, Eupatoria, thành phố được đặt tên theo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Ukraina
Thành phố Krym

Biển Đen
Khu dân cư thành lập thiên niên kỷ 1 TCN


title: Lasioglossum affine

text:
Lasioglossum affine là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: Naarda ascensalis

text:
Naarda ascensalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Naarda


title: Enallagma hageni

text:
Enallagma hageni là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Enallagma hageni is in 1863 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Walsh.

Chú thích

Tham khảo

Enallagma


title: Liezen (huyện)

text:
Bezirk Liezen là một huyện thuộc bang Steiermark ở Áo.
Hiện đây là huyện lớn nhất Áo và được chia thành 3 phó huyện:
Bereich Liezen, Expositur Bad Aussee và Expositur Gröbming.

Các đô thị
Các thị xã (Städte) bằng chữ đậm; các phố thị (Marktgemeinden) bằng chữ xiên, các khu ngoại ô, làng và các đơn vị khác của một đô thị được hiển thị bằng chữ nhỏ.

Bereich Liezen
 Admont
 Aigen, Krumau bei Admont
 Aigen im Ennstal
 Aich, Aiglern, Fischern, Gatschen, Hohenberg, Ketten, Lantschern, Mitteregg, Quilk, Ritzmannsdorf, Sallaberg, Schlattham, Tachenberg, Vorberg
 Altenmarkt bei Sankt Gallen
 Essling
 Ardning
 Frauenberg, Pürgschachen
 Donnersbach
 Erlsberg, Fuchsberg, Furrach, Ilgenberg, Ritzenberg, Winklern, Planneralm
 Donnersbachwald
 Gaishorn am See
 Au bei Gaishorn am See
 Gams bei Hieflau
 Hall bei Admont
 Irdning
 Altirdning, Bleiberg, Falkenburg, Kienach, Raumberg
 Johnsbach
 Landl
 Großreifling, Kirchenlandl, Krippau, Lainbach, Mooslandl
 Lassing
 Gatschling, Neusiedl, Sonnberg, Fuchslucken, Heuberg, Schattenberg, Spiegelsberg, Stein, Treschmitz, Trojach, Unterberg, Wieden bei Lassing, Altlassing, Burgfried, Döllach, Lassing-Kirchdorf, Moos, Niedermoos
 Liezen
 Pyhrn, Reithtal
 Oppenberg
 Palfau
 Pürgg-Trautenfels
 Pürgg, Trautenfels, Unterburg, Untergrimming, Zlem
 Rottenmann
 Bärndorf, Edlach, Singsdorf, Boder, Bruckmühl, Büschendorf, Klamm, Sankt Georgen, Strechau, Strechen, Villmannsdorf
 Sankt Gallen
 Bergerviertel, Oberreith, Reiflingviertel
 Selzthal
 Neulassing, Versbichl
 Stainach
 Niederhofen
 Tauplitz
 Furt, Klachau, Tauplitzalm
 Treglwang
 Furth
 Trieben
 Dietmannsdorf bei Trieben, Sankt Lorenzen im Paltental, Schwarzenbach
 Weißenbach an der Enns
 Bichl, Breitau, Oberlaussa, Unterlaussa, Wolfsbachau
 Weißenbach bei Liezen
 Weng im Gesäuse
 Gstatterboden
 Wildalpen
 Wörschach
 Maitschern

Expositur Aussee
 Altaussee
 Fischerndorf, Lichtersberg, Lupitsch, Puchen
 Bad Aussee
 Anger, Eselsbach, Gallhof, Gschlößl, Lerchenreith, Obertressen, Reitern, Reith, Sarstein, Unterkainisch
 Bad Mitterndorf
 Krungl, Neuhofen, Obersdorf, Rödschitz, Sonnenalm, Thörl, Zauchen
 Grundlsee
 Archkogl, Bräuhof, Gößl, Mosern, Untertressen
 Pichl-Kainisch
 Kainisch, Pichl, Knoppen, Mühlreith

Expositur Gröbming
 Aich
 Aich, Assach
 Gössenberg
 Auberg, Petersberg
 Gröbming
 Großsölk
 Haus im Ennstal
 Birnberg, Ennsling, Gumpenberg, Lehen, Oberhaus, Oberhausberg, Weißenbach
 Kleinsölk
 Michaelerberg
 Pruggern
 Mitterberg
 Gersdorf, Salza, Strimitzen, Tipschern, Unterlengdorf
 Niederöblarn
 Gritschenberg, Sonnberg, Straßerberg
 Öblarn
 Sonnberg
 Pichl-Preunegg
 Gleiming, Pichl, Preunegg
 Pruggern
 Ramsau am Dachstein
 Ramsau, Ramsauleiten, Schildlehen
 Rohrmoos-Untertal
 Fastenberg, Obertal, Rohrmoos, Unterthal
 Sankt Martin am Grimming
 Diemlern, Oberlengdorf, Salza, Tipschern, Unterlengdorf
 Sankt Nikolai im Sölktal
 Schladming
 Klaus

Tham khảo

Huyện của Áo
Steiermark


title: Leioproctus tomentosus

text:
Leioproctus tomentosus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1989.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1989


title: Klings

text:
Klings là một đô thị trong huyện Wartburg ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 6,51 km². Dân số cuối năm 2006 là 483 người.

Tham khảo


title: Araragi

text:
Araragi là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Theclini


title: Eugenia noumeensis

text:
Eugenia noumeensis là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Eugenia noumeensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
N
Thực vật dễ tổn thương


title: Fusinus ceramidus

text:
Fusinus ceramidus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Kudligi

text:
Kudligi là một thị xã panchayat của quận Bellary thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Kudligi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 596 mét (1955 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kudligi có dân số 21.855 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kudligi có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 62%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Kudligi, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Bellary


title: Admontit

text:
Admontit là một khoáng vật borat magie với công thức hóa học MgB6O10·7H2O. Nó được đặt theo tên Admont, Úc. Khoáng vật này có độ cứng 2 đến 3.

Xem thêm
Danh sách khoáng vật

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khoáng vật magnesi
Khoáng vật borat
Nesoborat


title: Bulbophyllum inaequale

text:
Bulbophyllum inaequale là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

inaequale]]

I