title: Văn Giảng

text:
Văn Giảng (12 tháng 5 năm 1924 – 9 tháng 5 năm 2013) là nhạc sĩ Việt Nam có sáng tác thuộc nhiều thể loại. Các bút danh khác của ông là Thông Đạt, Nguyên Thông, Nguyên Đàm & Tiến Tài, Anh Phương & Nguyên Diệu.

Cuộc đời
Ông tên thật là Ngô Văn Giảng sinh ngày 12 tháng 5 năm 1924 trong một gia đình trung lưu có truyền thống về âm nhạc tại Huế. Ông nội của ông là một nhạc sĩ cổ nhạc. Ngay từ bé, Văn Giảng đã tỏ ra những năng khiếu về âm nhạc. Ông bắt đầu tập chơi mandolin rồi sau đó đến guitar.

Sinh hoạt đầu tiên của Văn Giảng là tham gia hòa nhạc với các bạn Nguyễn Văn Thương, Lê Quang Nhạc khi ông mới 18 tuổi. Sau đó vào khoảng năm 1944, nối gót nhạc sĩ Thẩm Oánh, tác giả bài A Di Đà Phật ở ngoài Bắc, Văn Giảng cùng với nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba khởi xướng và phát triển nền Phật nhạc tại Huế.

Ông vào Sài Gòn thi tú tài và tốt nghiệp cử nhân. Sau khi thi đỗ Anh văn ở Hội Việt Mỹ, Văn Giảng sang tu nghiệp âm nhạc tại Hawaii và Bloomington (Hoa Kỳ). Tốt nghiệp xuất sắc, ông được học bổng để tiếp tục nghiên cứu bậc cao học âm nhạc, để rồi sau đó trở về nước và được đề cử làm giám đốc trường Quốc gia Âm nhạc Huế.

Sau Tết Mậu Thân 1968, cảm thấy sinh sống ở Huế bất an (Tăng Duyệt, bạn thân của ông, bị giết trong biến cố này) nhạc sĩ Văn Giảng vào Sài Gòn lập nghiệp từ năm 1969. Ông dạy nhạc tại trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn, tham gia sinh hoạt ca nhạc ở đài phát thanh, đài truyền hình và soạn hòa âm cho hãng đĩa Asia, Sóng Nhạc. Đồng thời, Văn Giảng còn được Bộ Văn hóa Giáo dục đề cử làm Trưởng phòng Học vụ Nha Mỹ thuật, đảm trách học vấn của các trường Âm nhạc Sài Gòn, Huế và các trường Cao đẳng Mỹ thuật.

Năm 1970, ông được huy chương vàng Giải Văn học Nghệ thuật Quốc gia của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa với tác phẩm Ngũ tấu khúc (Quintet for Flute and Strings). Cùng năm này, ông được chỉ định làm Giám đốc Nghệ thuật điều hành Đoàn Văn nghệ Việt Nam gồm 100 nghệ sĩ tân cổ nhạc và vũ, ban vũ do nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ phụ trách, ban vũ cổ truyền Đại nội Huế do nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba điều khiển, để tham dự Hội chợ Quốc tế EXPO 70 tại Osaka, Nhật Bản.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông ở lại Việt Nam cho đến năm 1981 thì vượt biên đến quần đảo Natuna, rồi đảo Galang thuộc Indonesia. Trong 6 tháng ở đây, ông sáng tác một số bài nói lên thân phận của những người lưu vong mà bài đầu tiên là Natuna người tình đầu.

Ngày 20 tháng 5 năm 1982, Văn Giảng được chính thức định cư tại Úc. Ông tiếp tục con đường âm nhạc, soạn và xuất bản nhiều sách dạy nhạc viết bằng Việt ngữ và Anh ngữ, sách nhạc lý như cách dùng hợp âm, tự học Tây Ban cầm, hòa âm, sáng tác, học hát, học đàn... Văn Giảng còn sáng tác thêm nhiều tình khúc được tập hợp thành một số tập, như "12 Tình Khúc (Tập I)", "12 Tình Khúc (Tập II)".

Văn Giảng mất ngày 9 tháng 5 năm 2013 ở thành phố Footscray, tiểu bang Victoria, nước Úc. Vợ ông lên cơn đau tim sau khi rải cốt tro ông trên biển vào ngày 17 tháng 5 và mất sau khi đưa vào bệnh viện cùng chiều hôm đó.

Sự nghiệp âm nhạc

Khởi đầu với hùng ca

Phần lớn các sáng tác đầu tiên của Văn Giảng đều thuộc thể loại hùng ca như Thúc quân (1949), Lục quân Việt Nam (1950), Đêm Mê Linh (1951), Quân hành ca (1951), Qua đèo (1952), Nhảy lửa (1953)... nhưng ông còn viết tình ca với bài đầu tiên là Ai về sông Tương ký tên Thông Đạt. Bút danh này chính là tên ghép pháp danh Nguyên Thông của ông và Tâm Đạt của người vợ.

Ai về sông Tương được Thông Đạt viết vào năm 1949. Lúc đó, Văn Giảng có chơi thân cùng ông Tăng Duyệt, giám đốc nhà xuất bản Tinh Hoa, một số hành khúc của Văn Giảng cũng được nhà xuất bản Tinh Hoa ấn hành. Một lần Tăng Duyệt nói đùa ngụ ý rằng nhạc sĩ Văn Giảng chỉ viết được những bài hùng ca thôi còn về những bài tình ca không phải sở trường của Văn Giảng.

Văn Giảng nghe như vậy và không trả lời. Sau đó ông viết bản Ai về sông Tương và ký tên Thông Đạt. Ai về sông Tương được tác giả Thông Đạt gửi đến các đài phát thanh ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn và nhanh chóng nổi tiếng. Sau nhiều lần được nghe bản nhạc đó trên đài, Tăng Duyệt gặp Văn Giảng và hỏi ở trong giới nhạc, Văn Giảng có biết Thông Đạt, tác giả bài Ai về sông Tương là ai không. Tăng Duyệt muốn tìm mua lại bản quyền để xuất bản nhạc phẩm đó nhưng Văn Giảng trả lời không biết.

Hai người bạn của Văn Giảng là nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng và nhà văn Lữ Hồ tới chơi và tình cờ nhìn thấy bản thảo của Ai về sông Tương. Nhờ đó Tăng Duyệt mới biết Văn Giảng chính là Thông Đạt, tác giả của bài hát.

Nhạc Phật giáo
Văn Giảng còn có một bút danh khác nữa là Nguyên Thông khi viết những ca khúc về Phật giáo. Dưới bút hiệu này, ông đã sáng tác khoảng vài chục ca khúc về Phật giáo, đóng góp không nhỏ cho nền Phật nhạc của Việt Nam. Các bài của ông được thường xuyên hát lên trong các buổi tụng niệm tại các chùa từ Huế vào đến Sài Gòn. Bài Mừng ngày Đản Sanh của ông được dùng làm ca khúc chính thức cho lễ Phật Đản đến tận bây giờ. Một ca khúc khác cũng nổi tiếng không kém là Từ Đàm quê hương tôi.

Nhạc thiếu nhi
Trong thời gian làm nhạc trưởng Đài Phát thanh Huế và giáo sư âm nhạc tại các trường Trung học Hàm Nghi, Quốc Học và trường Sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học, nhạc sĩ Văn Giảng có sáng tác và ấn hành một tập nhạc dành cho thiếu nhi mang tên Hát mà học gồm có 10 ca khúc: Đến trường, Chơi ná, Chê trò xấu nết, Mèo chuột, Tham mồi, Gương sáng Lê Lai, Quang Trung hùng ca, Trăng Trung thu, Chúc xuân và Tạm biệt.

Tân cổ nhạc hòa tấu
Xuất thân từ một gia đình có truyền thống âm nhạc, Văn Giảng thích tìm tòi và nghiên cứu nhạc cổ truyền Việt Nam. Năm 1956, ông đã tìm ra phương pháp ký âm cho nhạc sĩ cổ truyền có thể nhìn bài bản mà trình tấu chung với nhạc sĩ tân nhạc và từ đó, ông thành lập ban cổ kim hòa điệu Việt Thanh, ban nhạc đầu tiên trong nước dưới hình thức tân cổ hòa điệu với những nhạc khí tranh, tỳ, nhị huyền, nhị hồ, đàn nguyệt... hoà tấu chung với dương cầm, tây ban cầm, đại hồ cầm...

Trong lĩnh vực này, ông đã hoàn thành bản đại hòa tấu độc đáo Ai đưa con sáo sang sông thời lượng 60 phút, trình diễn bởi các nhạc sĩ cổ truyền. Ông cũng soạn nhiều sách giáo khoa về âm nhạc, hoàn thành quyển "Kỹ thuật hoà âm" dày 350 trang được dùng làm tài liệu dạy âm nhạc ở các trường.

Tác phẩm
Văn Giảng

Chê trò xấu nết
Chơi ná
Chúc xuân
Đêm Mê Linh
Đến trường
Đoàn hùng binh
Đoàn người phiêu lưu
Gương sáng Lê Lai
Kéo gỗ rừng khuya
Lục Quân Việt Nam
Mèo chuột
Nam Quan hận khúc (lời Hồ Đình Phương)
Nhạc bình minh
Nhảy lửa
Quang Trung hùng ca
Quân hành ca
Quê ngoại (lời Hồ Đình Phương)
Sầu Ô Thước
Sĩ Nông Công Thương
Tạm biệt
Tham mồi
Thanh niên! Thanh niên!
Thúc quân (Hồn quân reo)
Thương tà áo bay (Văn Giảng - Nguyên Đàm)
Tiếng hát dân quê
Trăng trung thu
Tuổi hoa

Thông Đạt

Ai về Sông Tương
Áo cưới màu hoa
Bàng hoàng
Căn nhà hoà bình
Có thế thôi
Duyên tình hai đứa
Đôi mắt huyền
Hoa cài mái tóc
Hồn viễn khách (thơ Hồ Đình Phương)
Lỗi hẹn
Luyến quê
Năm nay em mấy tuổi đầu
Nói chi đến chuyện mai sau
Thương về quê tôi
Tiếng hò trên sông
Tình em biển rộng sông dài
Tình thôn nữ
Tuổi hoa
Xin cho tôi giấc mộng bình yên
Xin đừng bỏ nhau
Xin đừng chờ em nữa
Xin lễ cưới em

Nguyên Thông

Bao la vô tận
Bờ mê bến giác
Buông xả
Ca Tỳ La Vệ
Có những hồi chuông
Đời sống Đức Phật
Giả hợp
Giòng sinh diệt
Hãy tự giác
Hoa cài áo lam
Mong tỉnh ngộ
Mừng ngày Đản Sanh
Tâm bệnh
Tìm đâu xa
Từ Đàm quê hương tôi
Vô thường
Vũ khí chơn tâm

Nguyên Diệu
Thôn trăng (Mạnh Bích - Nguyên Diệu) (1956)
Thư người chiến binh (Nguyên Đàm - Nguyên Diệu) (1959)
Tiễn anh (Anh Phương - Nguyên Diệu) (1960)
Tiến Tài
Nếu duyên không thành
100 bến nước
Cây dừa trước ngõ
Đường phố không người
Người yêu quay mặt
Sao em không nói (Tiến Tài - Nguyên Đàm)
Hữu Nghĩa
Đón mừng ánh đạo (Nguyên Đàm - Hữu Nghĩa)
Anh Phương
Bình minh trên đầu núi
Mơ ngày tái ngộ
Một đêm vui
Tình xuân
Trong mơ
Chiều kinh đô

Tham khảo
Người Thừa Thiên Huế
Người Úc gốc Việt
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc vàng
Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Nhạc sĩ tiền chiến
Nhạc sĩ hùng ca Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa

Phật tử Việt Nam


title: Pascula rufonotata

text:
Pascula rufonotata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pascula


title: Philopotamus ketamus

text:
Philopotamus ketamus là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Philopotamus


title: Laufeld

text:
Laufeld là một đô thị thuộc huyện Bernkastel-Wittlich, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Laufeld có diện tích 6,09 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Tiếng Pirahã

text:
Tiếng Pirahã (cũng được viết là Pirahá, Pirahán), hay Múra-Pirahã, là ngôn ngữ bản địa của người Pirahã tại bang Amazonas, Brasil. Tiếng Pirahã hiện diện dọc theo sông Maici, một phụ lưu của sông Amazon.

Pirahã là phương ngữ duy nhất còn tồn tại của tiếng Mura. Những phương ngữ khác dần biết mất trong những thế kỷ qua, do đa số các nhóm người Mura chuyển sang nói tiếng Bồ Đào Nha. Một ngôn ngữ có thể liên quan, tiếng Matanawi, cũng đã tuyệt chủng. Ước tính có từ 250 đến 380 người nói. Đây không hẳn là một ngôn ngữ bị đe dọa, vì cộng đồng người Pirahã đa số đơn ngữ.

Tiếng Pirahã là chủ đề của nhiều ý kiến gây tranh cãi; ví dụ như, nó cung cấp bằng chứng cho tính tương đối của ngôn ngữ. Điều này một phần do sự khó khăn trong học ngôn ngữ này; và số nhà ngôn ngữ học tiếp xúc trực tiếp với tiếng Pirahã là rất nhỏ.

Ngữ âm
Tiếng Pirahã có một trong những hệ thống ngữ âm đơn giản nhất được biết đến, tương đương hoặc ít hơn tiếng Rotokas (New Guinea) và tiếng Hawai'i. Có học giả cho rằng tiếng Pirahã chỉ có mười âm vị, ít hơn Rotokas một âm vị.

Lập luận 'mười âm vị' này không đã động đến hệ thống thanh điệu trong tiếng Pirahã, gồm ít nhất hai thanh (một được thể hiện bởi dấu sắc, một hoặc không được viết ra hoặc được thể hiện bằng dấu huyền, theo Daniel Everett). Sheldon (1988) cho rằng có ba thanh, cao (¹), trung (²) và thấp (³).

Hệ thống âm vị
Khi ngôn ngữ có ít âm vị và nhiều tha âm vị như tiếng Pirahã và tiếng Rotokas, các nhà ngôn ngữ học có thể có những ý tưởng khác nhau về bản chất ngữ âm của ngôn ngữ.

Nguyên âm

Phụ âm

 được viết là .

 cũng được cho là tha âm vị của . Phụ nữ Pirahã đôi khi chuyển  thành .

Ở đây, số âm vị là mười ba, ngang tiếng Hawai'i, nếu  nếu được tính là âm vị và chỉ có hai thanh; nêu  là phi âm vị, số âm vị còn mười hai (để so sánh, tiếng Anh có từ 30 đến 45 âm vị, tùy phương ngữ). Tuy nhiên, nhiều trong số này thể hiện sự tha âm vị. Ví dụ, nguyên âm được mũi hóa sau các phụ âm  và  (viết là h và x). Ngoài ra,

 : âm mũi  sau một cái dừng, âm  rung khi đứng trước .
 : âm mũi  sau một cái dừng;  là một âm vỗ kép cạnh chân răng-môi lưỡi chỉ được ghi nhận trong ngôn ngữ này.
 : khi phụ nữ nói,  biến thành  khi đứng trước , ở đàn ông, điều này chỉ "đôi khi" sảy ra.
 : khi đàn ông nói,  và  có thể thay thế cho nhau nếu đứng đầu từ. Với nhiều người,  và  có thể thay cho nhau ở vài từ.

Everett cho rằng  trong tiếng Pirahã không phải âm vị ổn định. Bằng cách phân tích nó là , ông giảm số phụ âm xuống còn bảy.

Từ vựng

Tiếng có một số từ mượn, chủ yếu từ tiếng Bồ Đào Nha. Ví dụ, "kóópo" ("cúp") mượn từ "copo", và "bikagogia" ("kinh doanh") mượn từ "mercadoria".

Quan hệ họ hàng
Everett (2005) cho rằng người Pirahã có hệ thống từ vựng quan hệ họ hàng bé nhất trong tất cả nền văn hóa thế giới. Một từ duy nhất, baíxi (phát âm ), được dùng cho cả bố và mẹ (như "parent" trong tiếng Anh, hoàn toàn không phân biệt giữa father và mother), và cũng không có từ nào cho quan hệ xa hơn anh em ruột.

Số đếm
Theo Everett (1986), tiếng Pirahã có số 'một' (hói) và 'hai' (hoí), phân biệt bằng thanh điệu. Tuy nhiên, trong nghiên cứu 2005, Everett cho rằng tiếng Pirahã hoàn toàn không có số ít, và hói và hoí thực ra có nghĩa là "lượng ít" và "lượng nhiều". Frank và đồng nghiệp (2008) thử nghiệm hai khả năng này với bốn người Pirahã. Mười cục bin được đặt trên bàn, và họ được hỏi rằng có bao nhiêu cục. Câu trả lời của cả bốn người cho thấy tiếng Pirahã có khái niệm một và hai; họ dùng hói với một cục bin, hoí với hai cục bin, và thêm "nhiều" khi hơn hai cục bin.

Thử nghiệm thứ hai, người thực hiện lấy bớt dần đi số bin. Lần này, một người nói hói khi có sáu cục bin còn lại, và cả bốn người dùng hói khi chỉ còn ba cục bin. Dù Frank và đồng nghiệp không có giải thích chính xác hiện tượng trên, họ cả rằng những từ này "có thể có nghĩa như 'ít' và 'ít hơn' hơn là nhất định 'một'".

Không có sự phân biệt giữa danh từ số ít và số nhiều.

Chú thích

Ngôn ngữ chắp dính
Ngôn ngữ có thanh điệu
Ngôn ngữ Mura


title: Oecetis berneri

text:
Oecetis berneri là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Oecetis


title: Creysse, Dordogne

text:
Creysse (trong tiếng Occitan Creissa) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Creysse trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Creysse


title: Verges, Jura

text:
Verges là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Conliège. Tọa độ địa lý của xã là 46° 39' vĩ độ bắc, 05° 40' kinh độ đông. Verges nằm trên độ cao trung bình là 515 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 500 mét và điểm cao nhất là 613 mét. Xã có diện tích 6.16 km², dân số vào thời điểm 1999 là 169 người; mật độ dân số là 27 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ Saint-Michel được xây từ 1833 đến 1836. Ngay trong làng là lâu đài được xây năm 1562 và tu bổ trong thế kỉ thứ 18.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Cryptocephalus foveatus

text:
Cryptocephalus foveatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

F


title: Windhagen

text:
Windhagen là một đô thị thuộc huyện Neuwied, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Windhagen có diện tích 13,11 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 4333 người.

Windhagen có các làng sau:

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Kummerfeld

text:
Kummerfeld là một đô thị tại huyện Pinneberg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,5 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2124 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Pinneberg
Xã của bang Schleswig-Holstein


title: Trumpet

text:
Kèn trông-pét (phát âm bắt nguồn từ tiếng Pháp: trompette), còn gọi là trumpet, là một kèn đồng có âm thanh cao nhất trong bộ đồng. Trumpet là một trong những nhạc cụ cổ nhất, được dùng từ năm 1500 trước CN. Trumpet được chơi bằng cách thổi một dòng không khí qua miệng, dòng không khí này tạo ra một hiệu ứng kích âm, tạo ra một dao động sóng đứng trong cột không khí bên trong kèn. Kể từ cuối thế kỷ 15 các kèn trumpet đã được xây dựng chủ yếu từ các ống đồng, thường uốn cong hai lần thành một hình xoắn tròn gần giống hình chữ nhật.

Có một số loại trumpet. Phổ biến nhất là một loại chuyển vị cùng khả năng kêu nốt cao nhất là B♭, với chiều dài ống khoảng 148 cm. Trumpet cổ không có van, nhưng kèn hiện đại thường có ba van piston, hoặc hiếm hơn là ba van quay. Mỗi van làm tăng chiều dài của ống khi sử dụng, do đó làm giảm cao độ của âm thanh phát ra.

Lịch sử

Trumpet có mặt rất sớm, từ năm 1500 trước Công nguyên và trước đó. Các kèn đồng và bạc từ mộ của Tutankhamun ở Ai Cập, kèn đồng từ Scandinavia, và kèn kim loại từ Trung Quốc được ghi nhận trong giai đoạn này.

Kèn trumpet từ nền văn minh Oxus (thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên) của Trung Á được trang trí ở giữa kèn, nhưng thời đó người ta chưa biết làm kèn từ một tấm lớn kim loại. Việc quấn kèn từ một tấm kim loại cán phẳng được coi là một kỳ quan kỹ thuật vào thời sau này.

Người Moche của Peru cổ đại đã mô tả kèn trong văn hóa nghệ thuật của họ từ năm 300 sau Công nguyên. Kèn trumpet sớm nhất được dùng như là thiết bị phát tín hiệu sử dụng trong quân sự hoặc mục đích tôn giáo, chứ không phải là một nhạc cụ theo nghĩa hiện đại bây giờ. Thậm chí các loại kèn hiện đại bây giờ vẫn được sử dụng cho hai mục đích trên.

Các cải tiến về thiết kế kèn và đúc kim loại ở cuối thời kỳ Trung cổ và Phục hưng đã dẫn đến việc dùng kèn phổ biến hơn như một nhạc cụ. Các kèn trumpet của thời đại này bao gồm một ống xoắn duy nhất không có van và do đó chỉ có thể phát ra một nốt nhạc duy nhất. Để thay đổi nốt nhạc buộc người chơi phải chuyển qua lại giữa các kèn khác nhau. Sự phát triển kèn "clarino" do Cesare Bendinelli, nghệ sĩ chơi kèn nổi tiếng là đặc trưng của thời kỳ Baroque. Thời kỳ này cũng  được gọi là "thời kỳ vàng son của kèn trumpet tự nhiên."

Trong thời gian này, rất nhiều bản nhạc và phối khí đã được viết cho kèn trumpet. Việc sáng tác này đã được hồi sinh trong giữa thế kỷ 20 và nghệ thuật chơi kèn tự nhiên lại phát triển mạnh trên thế giới. Các nghệ sĩ chơi kèn hiện nay sử dụng một phiên bản của kèn tự nhiên gọi là kèn baroque. Nó được trang bị một hoặc nhiều lỗ thông hơi để hỗ trợ việc điều chỉnh cao độ âm thanh. Các bản nhạc với giai điệu chiếm ưu thế của những thời kỳ cổ điển và lãng mạn đã khiến các nhà soạn nhạc lớn chọn kèn trumpet là nhạc cụ thứ yếu do những hạn chế của nó.

Năm 1844, Berlioz đã viết như sau:

Mặc dù có vẻ ngoài hoành tráng và âm sắc sáng rõ, không có nhạc cụ nào bị hạ cấp nhiều như kèn trompet. Từ Beethoven đến Weber, thậm chí cả thiên tài Mozart, đều chỉ dùng kèn để lấp chỗ trống, hoặc chơi hai hoặc ba đoạn giai điệu phổ thông.

Nỗ lực để cung cấp cho kèn âm sắc đa dạng hơn đã được giải quyết phần nào khi kèn trompet có nút bấm ra đời, nhưng đây là một thử nghiệm không thành công do chất lượng âm thanh của nó quá kém.

Mặc dù kèn với van ống được phát minh rất sớm từ năm 1793, nhưng phải mãi đến năm 1818 Friedrich Bluhmel và Heinrich Stölzel mới đăng ký một bằng sáng chế chung cho kèn với các hộp van do W. Schuster sản xuất. Những bản giao hưởng của Mozart, Beethoven, và muộn nhất, của Brahms, vẫn chơi trên kèn thường. Bằng việc lắp vào kèn các ống rời độ dài khác nhau để chỉnh cao độ của nốt nhạc phát ra, kèn trumpet đã trở thành nhạc cụ tiêu chuẩn ở Pháp trong giai đoạn đầu thế kỷ 20.

Do phát triển quá muộn, số lượng các bản nhạc và hợp xướng viết cho nhạc cụ này là tương đối nhỏ so với các nhạc cụ khác. Thế kỷ 20 đã chứng kiến sự bùng nổ về số lượng và sự đa dạng của các bản nhạc viết riêng cho kèn.

Cấu tạo

Để làm kèn, người ta lấy một ống đồng uốn cong hai lần thành một hình chữ nhật có bốn góc tròn.

Như với tất cả các nhạc cụ hơi, âm thanh được tạo ra bằng cách thổi không khí qua môi, tạo ra một âm thanh đi qua ống, kích rung động sóng đứng trong cột không khí bên trong kèn trumpet. Người chơi có thể chọn nốt  trong một loạt các âm bội hoặc giai điệu bằng cách thay đổi khẩu độ môi và lực ép. Đầu kèn có một vành tròn, cho phép môi có thể rung động một cách khá thoải mái. Trực tiếp phía sau vành tròn là một hộp kèn đẩy không khí vào một lỗ nhỏ hơn nhiều được điều chỉnh để phù hợp với đường kính ống dẫn của kèn. Các kích thước của các bộ phận trên làm thay đổi âm sắc hoặc chất lượng của âm thanh phát ra, và làm cho việc sử dụng kèn thoải mái. Nói chung, hộp kèn càng lớn thì âm thanh và âm sắc càng tốt.

Kèn hiện đại có ba (hoặc bốn) van piston, mỗi van làm tăng chiều dài của ống khi tham gia, do đó làm giảm cao độ của nốt nhạc phát ra. Van đầu tiên làm giảm 1 cung (2 bán cung), van thứ hai giảm 1 bán cung, và van thứ ba giảm 1 1/2 cung (3 bán cung). Với van thứ tư, trong một số kèn/sáo, nó thường làm giảm 4 cung hoàn chỉnh (5 bán cung). Bấm riêng lẻ hoặc kết hợp bấm cùng lúc các van làm cho kèn trompet có thể chơi tất cả mười hai nốt của âm nhạc cổ điển.

Các loại kèn trumpet
Có nhiều loại kèn trumpet thổi các cung khác nhau. Loại thường gặp nhất là loại kèn trumpet thổi ở cung Si giáng, tuy nhiên ta cũng có thể thấy các loại kèn trumpet thổi ở cung Đô, Rê, Mi giáng, Mi, Fa, Sol. Kèn trumpet cung Đô thường được sử dụng trong dàn nhạc vì nó hơi nhỏ hơn so với loại trumpet cung Si giáng, vì thế nó cho âm thanh sáng hơn, sinh động hơn. Bởi vì các bản nhạc viết cho trumpet thường sử dụng nhiều loại kèn trumpet với mỗi khóa (chúng không có van và vì thế không thể thổi các nốt thăng, giáng) và bởi vì người chơi trumpet có thể chọn các lối chơi riêng cho từng loại trumpet, nên người chơi trumpet trong dàn nhạc phải giỏi dịch giọng khi xem bản nhạc.

Cách chơi

Các bản nhạc viết riêng cho trumpet

Nghệ sĩ trumpet nổi tiếng
Louis Armstrong
Wynton Marsalis
Mauro Maur
Maurice André
Armando Ghitalla
Alison Balsom
Hakan Hardenberger
Tine Thing Helseth
Malcolm McNab
Rafael Méndez
Maurice Murphy
Sergei Nakariakov
Charles Schlueter
Philip Smith
William Vacchiano
Allen Vizzutti
Roger Voisin

Hình ảnh

Tham khảo

Nhạc cụ Tây Phương
Kèn đồng
Bài cơ bản sơ khai


title: Babelomurex virginiae

text:
Babelomurex virginiae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Babelomurex
Động vật được mô tả năm 2004


title: Huberia striata

text:
Huberia striata là một loài kiến trong họ Formicidae, loài đặc hữu của New Zealand.

Tham khảo

 Antweb
 LandCare

Huberia (Formicidae)
Động vật đặc hữu New Zealand


title: Cardiophorus aeneus

text:
Cardiophorus aeneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Matzenheim

text:
Matzenheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Hamura, Tokyo

text:
Hamura (羽村市) là một thành phố nằm ở ngoại ô phía tây của Tokyo, Nhật Bản.

Địa lý
Hamura nằm bên dòng sông Tama cách khoảng 30 dặm (50 km). Thành phố giáp các thành phố khác của Tokyo như  Ōme về phía bắc và tây, Mizuho về phía đông, Fussa về phía nam và Akiruno về phía tây.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 57.045 và mật độ dân số là 5.760 người/km². Tổng diện tích là 9,91 km².

Lịch sử
Ngày 1 tháng 4 năm 1889, một số làng (một trong số đó được đặt tên là Hane-mura) sáp nhập để hình thành làng Nishitama trong khu Nishitama, một thời gian thuộc quận Kanagawa.
Vào ngày 1 tháng 4 năm 1893, Nishitama đã được sáp nhập vào Tokyo.
Năm 1956, nó đã trở thành thị trấn Hamura thuộc khu Nishitama.
Đến 1 tháng 11 năm 1991 thì trở thành thành phố.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ Hamura
 Website của sở thú Hamura

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo


title: Khrew

text:
Khrew là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Pulwama thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khrew có dân số 7208 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Khrew có tỷ lệ 51% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 63%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Khrew, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir


title: Đường về nhà (phim 1999)

text:
Đường về nhà là bộ phim đầu tiên của Chương Tử Di đóng năm 1999 khi nữ tài tử Trung Quốc này mới 20 tuổi, do Trương Nghệ Mưu đạo diễn. Tựa đề tiếng Anh là "The Road Home". Nguyên tác phim là "Cha mẹ tôi (Ngã đích phụ mẹ thân; phồn thể: 我的父親母親; giản thể: 我的父亲母亲; bính âm: wo de fùqīn mǔqīn). Nhờ bộ phim khởi đầu này mà Chương Tử Di bắt đầu được thế giới điện ảnh khám phá tài năng và tên tuổi cô bắt đầu sáng chói trên màn bạc Trung Hoa.

Bộ phim đã từng có bản thuyết minh tiếng Việt chiếu tại Việt Nam trên kênh VTC2.

Diễn viên chính/Phân vai

 Chương Tử Di (Zhang Ziyi) 章子怡 đóng vai Zhao Di là thiếu nữ vai chính.
 Tôn Hồng Lôi (Sun Honglei) 孫紅雷 - đóng vai Luo Yusheng,con trai của Zhao Di và Luo changyu. người kể lại câu chuyện chôn cha mình.
 Triệu Ngọc Liên (Zhao Yulian) 趙玉蓮 đóng vai Zhao Di lúc già.
 Zheng Hao đóng vai Luo Changyu làm ông giáo, chồng của Zhao Di.
 Li Bin đóng vai mẹ của Zhao Di.

Tóm tắt Phim
Phim trình bày theo lối kể chuyện xen lồng giữa những cảnh hiện tại của một thanh niên do chính anh kể và quá khứ về câu chuyện tình của cha mẹ anh. Hiện tại hình trắng đen. Quá khứ hình màu.

Phim mở đầu quay cảnh người thanh niên được tin cha mất trở về làng quê của mình. Đó là một vùng hẻo lánh giá lạnh bé nhỏ thưa dân. Viên xã trưởng báo tin cái chết của người cha và nói thêm là xác người quá cố chưa đưa về làng để mai táng được. Bởi lẽ bà mẹ không muốn người ta chở chồng mình về bằng xe vận tải. Bà muốn người ta khiên di thể của chồng từ huyện về làng.

Qua lời kể lại của mẹ, chàng trai kể lại câu chuyện của cha mẹ mình. Phim chuyển sang hình màu trở lại quá khứ của bà mẹ khi còn là một thiếu nữ (do Chương Tử Di thủ vai) nghe tin có một giáo viên trên tỉnh về dạy tại một ngôi trường sắp xây cất. Hôm gặp gỡ đầu tiên, cô phải lòng ngay thầy giáo đó. Ngày ngày cô đích thân nấu một món ăn, bỏ vào một cái bát úp kỹ, gói khăn, và cùng với những người làng khác, bày trên bàn làm bữa trưa cho những người xây trường học, trong đó có ông giáo trẻ kia, và hy vọng rằng ông sẽ ăn chính bát cơm ấy. Nhờ sự kiên trì, nhẫn nại, tận tụy, và miệt mài, cuối cùng cô gái đã gây được sự chú ý của ông giáo trẻ. Và tình cảm của cô đã được đáp trả.

Mặc dù là một câu chuyện tình, tuyệt nhiên trong phim không có những màn ái ân, trai gái âu yếm vồn vã hôn hít như đa số những phim của Âu Mỹ. Thậm chí một vòng tay ôm, một cái nắm tay cũng không. Tuy nhiên không vì vậy mà phim thiếu đi chất lãng mạn và thiếu đi sự thu hút và truyền cảm. Tình cảm của người thiếu nữ thể hiện qua những bát cơm được sửa soạn và gói bọc một cách cẩn thận và trang trọng trong chiếc khăn và đạo diễn Trương Nghệ Mưu quay rất tỉ mỉ. Cảm động nhất là khi hay tin người yêu lên tỉnh, cô hộc tốc mang bát cơm đuổi theo hy vọng mang đến kịp lúc cho người yêu. Phim quay cảnh cỗ xe ngựa chở chàng trai đang phi nước đại. Cô gái mang bát cơm chạy hộc tốc theo những ngã tắt trên cánh đồng mọc đầy hoa dại. Trời đang tiết xuân, nhưng cô chạy tuôn mồ hôi. Nhưng không may cô bị vấp, bát cơm có bánh bao rơi ra, vỡ lăng lóc lóc trên cỏ, cỗ xe xa dần, và cô khóc nghẹn. Vì bị ngã nên cô đánh mất cái trâm của người yêu tặng. Thế là cô thẩn thờ tìm kiếm mỗi ngày trên con đường kia. Cảnh người thiếu nữ đội tuyết tìm người yêu, bị xỉu giữa đường. Được mang về sốt la liệt. Rồi khi hay tin người yêu trở về thì một sức mạnh kỳ diệu đã khiến nàng tỉnh táo đến lớp học để nghe tiếng giảng bài của người yêu mà nàng cho là một tiếng nói có âm hưởng hay nhất mà nàng từng được nghe. Nàng ngưỡng mộ nghề nghiệp của người yêu và của chồng sau này, nhưng chưa bao giờ tham dự lớp học.

Chính những cái biểu lộ tình cảm một cách chi li, tinh tế, theo một chiều sâu nội tâm kia đã khiến cho người xem phải rơi lệ (giới phê bình phim kể cả tại Mỹ đã đánh giá rất cao, cho điểm bốn, năm sao).

Vì con đường mang quá nhiều ân tình, quá nhiều kỷ niệm của vợ chồng, cho nên bà mẹ (trở lại phim đen trắng hiện tại) không muốn chồng mình quên đi con đường ấy. Bà tin rằng được khiên về thì chồng của bà mới nhớ được con đường mà trở về.

Khi hiểu được mẹ mình thì chàng thanh niên kia đến gặp viên xã trưởng để xúc tiến việc di quan. Viên xã trưởng cho biết, giữa lúc giá tuyết phải cần ba mươi mấy thanh niên thay đổi. Phải cho họ ăn, phải đãi rượu để họ khỏi bị lạnh. Tổn phí một trăm nhân dân tệ mỗi đầu người. Vị chi tổng cộng ba ngàn rưởi ba ngàn sáu. Người thanh niên móc túi đưa chẵn năm ngàn không do dự.

Kết quả người ta huy động đủ số người di quan. Bất ngờ những người này đều là học trò cũ của người quá cố. Và họ đã tình nguyện khiên quan tài cho thầy cũ mình và không nhận tiền thù lao. Nhưng cử chỉ cho và nhận rất đẹp và mỹ thuật. Viên xã trưởng trong việc tiền nong rất thành thật mà không có một chút lòng tham. Người cho thì rộng rãi không kèo nài. Thậm chí gần đoạn cuối của phim, người mẹ gom hết số tiền dành dụm kể cả tiền còn trong túi của con trai thành một chồng cao, tặng hết cho xã để góp vào việc xây trường mới. Cảnh chôn chất giữa màn giá tuyết, lạnh lẽo, nhưng cảm động. Bà mẹ ước nguyện được chôn bên cạnh chồng khi qua đời.

Phim kết thúc với cảnh chàng thanh niên dạy lớp học đầu tiên và cũng là cuối cùng ngay lớp học mà cha của chàng đã dạy trước kia, theo sự ước nguyện của người mẹ.

Giải thưởng Điện ảnh

 2000 Golden Rooster Awards (Giải "Gà Vàng" Kim Kê)
Giải Đạo diễn Xuất Sắc
Zhang Yimou (Trương Nghệ Mưu)
 2000 Hundred Flowers Awards (Giải "Trăm Hoa")
Nữ Diễn viên Xuất Sắc— Zhang Ziyi
 2000 Berlin International Film Festival
Silver Bear — Jury Grand Prix
Prize of the Ecumenical Jury
Golden Bear (đề cử)
 2000 Ljubljana International Film Festival
Giải Khán giả - Audience Award
 2001 Bodil Awards
Best Non-American Film (đề cử)
 2001 Sundance Film Festival
Audience Appreciation Award
 2001 Chicago Film Critics Association Awards
Best Foreign Language Film (đề cử)
 2001 Fajr Film Festival
Crystal Simorgh for Best Film, International Competition
 2001 Florida Film Festival
Giải Khán giả Phim Quốc tế xuất Sắc

Tham khảo

Phim năm 1999
Phim do Trương Nghệ Mưu đạo diễn
Phim lãng mạn
Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim Chicago
Giải Kim Kê
Phim năm 2000
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 1990
Phim Trung Quốc
Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim của Sony Pictures Classics


title: Seychellaltica praslinensis

text:
Seychellaltica praslinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Seychellaltica


title: Aiwo

text:
Aiwo (đôi khi gọi là Aiue, thời kỳ đầu Yangor) là một quận của đảo quốc Thái Bình Dương Nauru. Quận thuộc Đơn vị bầu cử Aiwo.

Quận nằm ở phía tây của đảo quốc. Diện tích quận là  với dân số 1.300. Aiwo thi thoảng được gọi là thủ đô không chính thức của Nauru vì đất nước này không có thủ đô chính thức, tuy nhiên Yaren thường được coi là thủ đô không chính thức hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận của Nauru
Nauru


title: Chrostus

text:
Chrostus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1878 bởi Candèze.

Các loài
Chi này có các loài:
 Chrostus quadrifoveolatus Candèze, 1878

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Oscinimorpha

text:
Oscinimorpha là một chi ruồi trong họ Chloropidae.

Chú thích

Tham khảo
Europe
Nearctic

Chloropidae


title: Kinh tế học trọng cung

text:
Kinh tế học trọng cung là một trường phái kinh tế học vĩ mô đề cao mặt cung cấp của các hoạt động kinh tế.

Khái quát
Phái này nhấn mạnh việc nâng cao năng suất lao động và nâng cao năng lực cung cấp của nền kinh tế nhằm mục đích nâng cao tốc độ tăng trưởng tiềm năng (nhờ vậy nâng cao được tốc độ tăng trưởng kinh tế mà không gây ra áp lực lạm phát).

Các biện pháp, chính sách để đạt được các mục tiêu nói trên gồm:
 Giảm thuế dựa theo lý luận đường cong Laffer để cho doanh nghiệp và hộ gia đình hăng hái đầu tư;
 Xóa bỏ các chướng ngại đối với đầu tư tư nhân, cụ thể là tự do hóa kinh tế, giải điều tiết;
 Chuyển nguồn vốn đầu tư từ khu vực nhà nước sang khu vực tư nhân bằng cách thực hiện chính phủ nhỏ (cải cách các chương trình an sinh xã hội, tư nhân hóa các tài sản công cộng, giảm trợ cấp, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cung cấp hàng hóa công cộng, v.v…).

Áp dụng
Kinh tế học trọng cung tuy mới hình thành từ thập niên 1970, nhưng ngay lập tức đã được trọng dụng ở Mỹ trong thời kỳ cầm quyền của Regan, Bush Cha, Bush Con, ở Anh dưới thời Thatcher, ở New Zealand trong thời kỳ 1984-1993, ở Nhật Bản dưới thời Koizumi. Những cuộc cải cách kinh tế ở nhiều nền kinh tế đang chuyển đổi và đang phát triển từ thập niên 1990 cũng ít nhiều chịu ảnh hưởng của kinh tế học trọng cung.

Các đại biểu
 Alan Reynolds
 Arthur Laffer
 Bruce Bartlett
 Glenn Hubbard
 Jeremy Siegel
 Lawrence Kudlow
 Robert Mundell (đoạt giải Nobel vì những đóng góp vào lý luận tiền tệ)
 John Rutledge
 Jude Wanniski

Tham khảo

 Bartlett, Bruce, "Supply-Side Economics: "Voodoo Economics" or Lasting Contribution? "
 Mallaby, Sebastian (2006), "The Return Of Voodoo Economics."
 The rise of supply-side economics.

Kinh tế học vĩ mô
Lịch sử tư tưởng kinh tế
Tăng trưởng kinh tế
Thuế


title: Polychrysia

text:
Polychrysia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Polychrysia aurata Staudinger, 1888
 Polychrysia esmeralda Oberthür, 1880
 Polychrysia hampsoni Leech, 1900
 Polychrysia imperatrix Draudt, 1950
 Polychrysia marmorea Ronkay, 1986
 Polychrysia moneta – Golden Plusia Fabricius, 1787
 Polychrysia morigera H. Edwards, 1886
 Polychrysia sica Graeser, 1890
 Polychrysia splendida Butler, 1878

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Polychrysia at funet.fi

Plusiinae


title: Sennheiser

text:
Sennheiser electronic GmbH & Co. KG là một công ty tư nhân của Đức sản xuất microphone, tai nghe, phụ kiện điện thoại, và tai nghe cho điện tử kỹ thuật hàng không, âm thanh chuyên nghiệp và các ứng dụng kinh doanh.

Công ty
Sennheiser thuộc sở hữu tư nhân của gia đình Sennheiser. Công ty có 1.650 nhân công, 60% trong đó làm việc ở Đức. Phần lớn nhân công phụ của công ty là từ Georg Neumann GmbH, sản xuất microphone cho phòng thu, và Klein + Hummel, một sản phẩm phòng thu chất lượng cao. Năm 2003 Sennheiser Communications A/S, Denmark được công bố thành lập, là sự kết hợp giữa Sennheiser electronic và William Demant Holding Group, để sản xuất và phát triển các sản phẩm viễn thông.

Năm 2006, doanh thu của Sennheiser đạt 300 triệu €.

Sản phẩm

 Headphone
 Microphone
 Ống nghe điện tử kỹ thuật hàng không
 Ống nghe đa phương tiện
 Ống nghe kinh doanh
 Hệ thống Hội nghị và Thông tin
 Các thành phần dựa trên điện tử âm thanh
 Loa

Hậu trường

Sennheiser có trụ sở ở thành phố tự trị Wedemark, Đức (gần Hannover). Trụ sở ở Mỹ tại Old Lyme, Connecticut. Công ty có nhà máy ở Burgdorf, Hannover, Đức; Tullamore, Ireland (từ năm 1990); và Albuquerque, New Mexico (từ năm 2000). Sennheiser's R&D có trụ sở tại Đức và Palo Alto, California. Sennheiser bán nhãn hiệu ở Pháp, Vương quốc Anh, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch, Ấn Độ, Singapore, Canada, México và Mỹ.

Lịch sử
Công ty được thành lập vào năm 1945, chỉ ít tuần sau Thế chiến II, bởi Fritz Sennheiser và bảy người bạn kỹ sư ở Đại học Hannover trong một phòng thí nghiệm gọi là Laboratorium Wennebostel. Phòng thí nghiệm được đặt tên theo ngôi làng ở Wennebostel, nơi mà nó đã dời đến tránh chiến tranh. Sản phẩm đầu tiên là Volt kế. Labor W bắt đầu sản xuất microphone năm 1946.

Năm 1955, công ty có 250 nhân công. Labor W được đổi tên thành Sennheiser electronic vào năm 1958. Sennheiser chuyển thành một công ty hữu hạn (KG) vào năm 1973. Năm 1980, công ty xâm nhập thị trường hàng không, cung cấp cho Lufthansa. Công ty bắt đầu sản xuất microphone không dây vào năm 1982. Cũng vào năm 1982, nhà sáng lập Fritz Sennheiser trao quyền quản lý công ty cho con trai ông, Jörg Sennheiser.

Dẫn chứng

Liên kết ngoài
Liên kết chính thức Sennheiser
 Sennheiser UK (tiếng Anh - Anh)
 Sennheiser USA (tiếng Anh - Mỹ)
 Sennheiser Worldwide  (tiếng Anh)

Đánh giá và tin tức
 New York Times review of Sennheiser sports headphones
 Article: Sennheiser Headphones, UK Market Leader?

Nhà sản xuất thiết bị âm thanh
Nhà sản xuất headphone
Nhà sản xuất microphone
Công ty thành lập năm 1945
Công ty Đức
Nhãn hiệu Đức


title: Tỉ lệ thuận

text:
Tỉ lệ thuận là mối tương quan giữa hai đại lượng x và y theo một hằng số k mà trong đó sự gia tăng về giá trị của đại lượng thứ nhất bao nhiêu lần luôn kéo theo sự gia tăng tương ứng về giá trị của đại lượng thứ hai bấy nhiêu lần, và ngược lại.

Trong toán học, đồ thị biểu diễn 2 đại lượng có mối tương quan "tỉ lệ thuận" là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ và có độ dốc (góc nghiêng) dương, đó là đồ thị của hàm số dạng  với k là 1 hằng số khác 0.

Định nghĩa
Nếu một đại lượng y tỉ lệ với một đại lượng x theo công thức:  (k hằng số khác 0) thì ta nói y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k.

Cũng có thể viết "y tỉ lệ thuận với x" như sau::  hoặc

Tính chất
Nếu hai đại lượng x và y tỉ lệ thuận:

 Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn không đổi.
 Tỉ số hai giá trị bất kỳ của đại lượng này bằng tỉ số hai giá trị tương ứng của đại lượng kia.

Một quan hệ tỉ lệ thuận còn có thể coi là một hàm số bậc nhất mà đường thẳng đồ thị đi qua gốc tọa độ và hệ số góc là k. Quan hệ này có liên quan tới sự tăng trưởng tuyến tính.

Một số ví dụ

 Nếu một vật di chuyển với tốc độ không đổi, thì quãng đường đã đi tỉ lệ thuận với thời gian đi, với hệ số tỉ lệ chính là tốc độ.
 Chu vi của 1 đường tròn tỉ lệ thuận với đường kính của nó, với hệ số tỉ lệ là π.
 Trên một bản đồ địa lý trên phạm vi nhỏ vẽ theo đúng tỉ lệ xích, khoảng cách giữa hai điểm bất kì trên bản đồ tỉ lệ thuận với khoảng cách theo đường chim bay giữa hai địa điểm chúng biểu diễn trên thực tế. Hệ số tỉ lệ ở đây chính là tỉ lệ bản đồ.
 Theo định luật Hooke, lực đàn hồi do lò xo tác dụng vào một vật gắn vào nó tỉ lệ thuận với độ biến dạng của lò xo (là độ dài của lò xo đã giãn ra hoặc nén lại). Hệ số tỉ lệ gọi là độ cứng của lò xo.

Xem thêm
Tỉ lệ nghịch
Đồng biến
Hệ số tương quan
Tỷ lệ vàng

Tham khảo

Số học
Thuật ngữ toán học


title: Kergloff

text:
Kergloff () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Kergloff được gọi là Kergloffistes.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Kergloff

Xã của Finistère


title: 591 Irmgard

text:
591 Irmgard

591 Irmgard là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 14.3.1906 ở Heidelberg và được đặt theo tên Irmgard, tên họ của phụ nữ Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
591
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906
Tiểu hành tinh kiểu X (Tholen)


title: Rondeletia peruviana

text:
Rondeletia peruviana là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rondeletia peruviana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Rondeletia
Thực vật dễ tổn thương


title: Xylocopa abbotti

text:
Xylocopa abbotti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1909


title: Telebasis obsoleta

text:
Telebasis obsoleta là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Telebasis obsoleta được Selys miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Telebasis


title: Salignac-Eyvigues

text:
Salignac-Eyvigues (trong tiếng Occitan Salanhac e Aivigas) là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 45 kilômét vuông, dân số năm 2007 là 1128 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de Salignac-Eyvigues
 Site du canton de Salignac
 l'Office de Tourisme cantonal de Salignac-Eyvigues
 Portail touristique du Périgord Noir

]]

Xã của Dordogne


title: Crepidula unguiformis

text:
Crepidula unguiformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calyptraeidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crepidula


title: Đền Mẫu Âu Cơ

text:
Đền mẫu Âu Cơ là nơi thờ Mẹ Âu Cơ, được xây dựng từ thời Hậu Lê, nằm trên địa phận xã Hiền Lương, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Lịch sử
Âu Cơ có lần đã đến vùng đất khi đó là trang Hiền Lương, huyện Hạ Hòa, phủ Lâm Thao, trấn Sơn Tây và cho các con cháu khai hoang, lập ấp, dạy dân cấy lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Khi trang ấp ở Hiền Lương đã ổn định, phát triển, bà Âu Cơ lại cùng các con cháu đi khai phá các vùng đất mới. Sau này, bà đã quyết định trở về sống với Hiền Lương, nơi gắn bó nhất với cả cuộc đời bà. Tương truyền, ngày 25 tháng 12 năm Nhâm Thìn, Bà Âu Cơ cùng bày tiên nữ đã bay về trời để lại dưới gốc đa một dải yếm lụa. Sau này, nhân dân trong vùng đã dựng lên một ngôi miếu thờ phụng, đời đời hương khói tưởng nhớ công ơn của bà đối với toàn dân tộc Việt Nam.

Dưới triều vua Lê Thánh Tông năm 1465, vua đã ra chiếu chỉ phong thần, cấp tiền, xây dựng thành Đền Mẫu Âu Cơ như ngày nay, giao cho nhân dân xã Hiền Lương thờ phụng. Thế kỷ 15, triều đình Hậu Lê đã phong sắc và cho xây dựng đền. Đến thế kỷ 19 nhà Nguyễn một lần nữa lại phong sắc công nhận đền Mẫu Âu Cơ.

Kiến trúc
Đền Mẫu Âu Cơ là một công trình nghệ thuật kiến trúc có giá trị cao với các kết cấu kiến trúc đền chùa cổ, các pho tượng quý như tượng Âu Cơ, tượng Đức Ông, các bức chạm quý và nhiều cổ vật vô giá. Khu vực đền là một mảnh đất hình chữ nhật có chiều dài khoảng 200m và chiều rộng khoảng 150m với tường cao bao quanh.

Ngày 3/8/1991, đền Mẫu Âu Cơ đã được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp bằng công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.

Ngày 23/01/2017, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định số 217/QĐ-BVHTTDL, công nhận Tín ngưỡng thờ Mẫu Âu Cơ là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hiện đền đang được triển khai xây dựng hồ sơ khoa học để đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt.

Lễ hội
Ngày lễ chính của đền Mẫu Âu Cơ là ngày Tiên giáng mùng 7 tháng Giêng. Dân trong vùng từ lâu đã có câu ca lưu truyền: Mùng bảy trong tiết tháng Giêng, Dân Hiền lễ tế trống chiêng vang trời.... Lễ hội có lễ tế Thành Hoàng ở đình, rước kiệu từ đình vào đền, lễ dâng hương và lễ vật gồm 100 bánh ngọt, 100 phẩm oản, hoa quả. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày liên tục từ mùng 7-9 tháng Giêng. Ngoài đền diễn ra các trò chơi dân tộc như đu tiên, cờ người, chọi gà, tổ tôm… Ngày thứ ba là lễ rước kiệu từ đền trở về đình để kết thúc lễ hội chào mừng Tiên giáng.

Các ngày lễ khác trong năm: ngày 11-12 tháng Hai, ngày 12 tháng Ba, ngày 13 tháng Tám, ngày Tiên thăng 25 tháng Chạp

Hình ảnh

Xem thêm
 Âu Cơ
 Lạc Long Quân
 Đền Hùng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Đền Mẫu Âu Cơ, Google Maps

Mẫu Âu Cơ
Di tích tại Phú Thọ
Di tích quốc gia Việt Nam
Hồng Bàng


title: Dufourea vanduzeei

text:
Dufourea vanduzeei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Bohart mô tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1947


title: Natica variolaria

text:
Natica variolaria là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Natica


title: Lez-Fontaine

text:
Lez-Fontaine là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Lezfontaine


title: Neognophomyia scapha

text:
Neognophomyia scapha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Neognophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Tipula fraterna

text:
Tipula fraterna là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Combles

text:
Combles là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D20, khoảng 30 dặm Anh về phía đồng bắc của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Combles trên trang mạng của INSEE
 Combles trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Giải bóng đá vô địch quốc gia 2008 (kết quả chi tiết)

text:
Sau đây là kết quả chi tiết các trận đấu tại Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2008, có tên chính thức là Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Petro Vietnam Gas 2008 hay Petro Vietnam Gas V-League 2008, diễn ra từ ngày 6 tháng 1 đến 28 tháng 8 năm 2008 với 14 câu lạc bộ tham dự.

Vòng 1

Vòng 2

Vòng 3

Vòng 4

Vòng 5

Vòng 6

Vòng 7

Vòng 8

Vòng 9

Vòng 10

Vòng 11

Vòng 12

Vòng 13

Vòng 14

Vòng 15

Vòng 16

Vòng 17

Vòng 18

Vòng 19

Vòng 20

Vòng 21

Vòng 22

Vòng 23

Vòng 24

Vòng 25

Vòng 26

Chú thích

2008
Bóng đá, chuyên nghiệp


title: Marliens

text:
Marliens là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 196-202 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Dicronychus davidianus

text:
Dicronychus davidianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Aglaia rugulosa

text:
Aglaia rugulosa là một loài thực vật có hoa thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Indonesia và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Pannell, C.M. 1998. Aglaia rugulosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

rugulosa


title: Bisuschio

text:
Bisuschio là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Varese trong vùng Lombardia. Bisuschio có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Ý là người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Bisuschio giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Mittelwihr

text:
Mittelwihr là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 2,42 km², dân số năm 1999 là 809 người. Khu vực này có độ cao 196 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Chiến dịch Dynamo

text:
Chiến dịch Dynamo, hay còn gọi là Di tản Dunkirk, là một trong những chiến dịch quan trọng nhất trong Chiến tranh thế giới thứ hai, diễn ra từ ngày 26 tháng 5 đến 4 tháng 6 năm 1940 tại Dunkirk (Pháp). Chiến dịch bắt đầu khi một số lượng lớn quân Anh, Pháp và Bỉ bị chia cắt và bị bao vây bởi quân Đức. Chiến dịch nhằm sơ tán quân đội Anh và các nước đồng minh khác.

Thủ tướng Anh Winston Churchill là người đưa ra lệnh này nhằm giải cứu quân đội viễn chinh Anh, gồm toàn bộ quân đội trong thời bình khỏi kết quả bị xóa sổ bởi quân Đức. Nếu chiến dịch này không thực hiện kịp thời thì nước Anh, một nước không còn quân đội đồng nghĩa với việc kết thúc sự tự do ở châu Âu.

Trong bài phát biểu tại Hạ viện Anh, Thủ tướng Anh Winston Churchill gọi đây là "thảm họa quân sự khổng lồ", ông nói rằng "toàn bộ cội rễ, cốt lõi và đầu não của Quân đội Anh đã bị mắc kẹt tại Dunkirk, hầu như bị giết hoặc bị bắt. Trong bài phát biểu "Chúng ta sẽ chiến đấu trên bãi biển" vào ngày 4 tháng 6, ông đã ca ngợi việc giải cứu họ như là một "phép lạ của giải thoát".

Quân đội Đức bao vây toàn bộ thành phố, con đường giải cứu các binh lính bị bao vây chỉ có thể là từ bờ biển. Quân Anh sử dụng tất cả các phương tiện trong tay, ngay cả xuồng, tàu đánh cá nhỏ,... cũng được sử dụng. Hạm đội giải cứu này phải thực hiện một sứ mệnh khó khăn, được yểm trợ bởi lực lượng Hải quân Hoàng gia Anh, và các toán đi trước dọn mìn và thủy lôi, tiến về Dunkirk. Bản thân các tàu cứu hộ cũng là những mục tiêu của quân Đức.

Vào ngày đầu tiên chỉ có 7.669 binh sĩ các nước Đồng Minh được sơ tán, nhưng đến cuối ngày thứ tám, 338.226 người (khoảng 218.000 lính Anh, 120.000 lính Pháp và Bỉ) trong số họ đã được cứu thoát bởi một hạm đội được tập hợp nhanh chóng với hơn 800 tàu thuyền. Cho đến khi kết thúc chiến dịch, có tất cả khoảng 68.000 quân viễn chinh Anh bị thiệt mạng và bắt làm tù binh. Tuy thiệt của quân Anh là không nhỏ, nhưng khí tài và quân trang có thể sản xuất lại, giải cứu được quân lính mới chính là kỳ tích ở Dunkirk. Chính những binh sĩ sống sót đó sau này sẽ là hạt nhân của lực lượng đánh bại Đức.

Chú thích

Tham khảo

 Biswas, Soutik (ngày 27 tháng 7 năm 2017). "Does Christopher Nolan's Dunkirk ignore the role of the Indian army?". BBC.
 Churchill, Winston (2003). "Wars are not won by evacuations, ngày 4 tháng 6 năm 1940, House of Commons". In Churchill, Winston S. Never Give In!: The Best of Winston Churchill's Speeches. New York: Hyperion. ISBN 1-40130-056-1.
 Ellis, Major L. F. (2004) [1954]. Butler, J. R. M., ed. The War in France and Flanders 1939–1940. History of the Second World War United Kingdom Military Series. Naval & Military Press. ISBN 978-1-84574-056-6.
 McIntyre, Catherine (ngày 3 tháng 8 năm 2017). "How Dunkirk's Canadian hero 'fell through the cracks' of history". Macleans.
 Safire, William (2004). Lend Me Your Ears: Great Speeches in History. New York: Norton. ISBN 0-393-04005-4.
 Shephard, Ben (March 2003). A War of Nerves: Soldiers and Psychiatrists in the Twentieth Century. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01119-9.
 Staff. "Dunkirk Evacuation". Encyclopædia Britannica World War II.
 Sweeting, Adam (ngày 21 tháng 5 năm 2010). "Dunkirk: the soldiers left behind". The Daily Telegraph.

Liên kết ngoài

 Spitfires Join the Fighting – aerial battle over Dunkirk
 Official website of Dunkirk memorial and museum
 BBC Archive – Dunkirk Evacuation
 Dunkirk, Operation Dynamo – Battle of Britain 1940
 Nazis invade France Video analysis on WW2History.com
 BBC Archives – J. B. Priestley's 'Postscript' – radio broadcast from ngày 5 tháng 6 năm 1940

Xung đột năm 1940
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Chiến tranh liên quan tới Pháp
Chiến tranh liên quan tới Đức
Trận chiến nước Pháp
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Pháp năm 1940


title: Hexatoma arrogans

text:
Hexatoma arrogans là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Chimarra cultellata

text:
Chimarra cultellata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Agapornis roseicollis

text:
Agapornis roseicollis (tên tiếng Anh: Rosy-faced Lovebird, Rosy-collared hoặc Peach-faced Lovebird), là một loài vẹt thuộc Bộ Vẹt bản địa ở các khu vực tây nam châu Phi như sa mạc Namib. Chúng ăn suốt ngày và tắm thường xuyên. Màu sắc lông khác nhau nhiều. Bộ lông con trống và con mái giống nhau. Chúng là loài chim nuôi phổ biến.

Tham khảo

Hình ảnh

Agapornis
Động vật được mô tả năm 1818
Chim Nam châu Phi


title: Turbo angelvaldesi

text:
Turbo angelvaldesi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 45.6 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 43 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 43 m.

Chú thích

Tham khảo

Turbo


title: Henschtal

text:
Henschtal là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Henschtal có diện tích 3,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 346 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Quận McPherson, Kansas

text:
Quận McPherson là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 29.554 người. Quận lỵ và là thành phố lớn nhất quận này là McPherson. Quận được đặt tên theo General James B. McPherson.

Sau khi có tu chính án hiến pháp Kansas năm 1986, quận này vẫn cấm rượu cho đến năm 1996 khi lệnh cấm được bãi bỏ
.

Địa lý

Các quận giáp ranh
Quận Saline (bắc)
Quận Dickinson (đông bắc)
Quận Marion (đông)
Quận Harvey (đông nam)
Quận Reno (tây nam)
Quận Rice (tây)
Quận Ellsworth (tây bắc)

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Xeromelissa chillan

text:
Xeromelissa chillan là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Toro & Moldenke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Xeromelissa
Động vật được mô tả năm 1979


title: 500 (số)

text:
500 (năm trăm) là một số tự nhiên ngay sau 499 và ngay trước 501.

Tham khảo

Số chẵn


title: Mérona

text:
Mérona là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Orgelet. Tọa độ địa lý của xã là 46° 33' vĩ độ bắc, 05° 38' kinh độ đông. Mérona nằm trên độ cao trung bình là 642 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 548 mét và điểm cao nhất là 702 mét. Xã có diện tích 2.97 km², dân số vào thời điểm 1999 là 8 người; mật độ dân số là 3 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura