title: Trimurti

text:
Trimurti hay Tam thần Ấn giáo là ba vị thần tối cao trong Ấn Độ giáo bao gồm Brahma là đấng tạo hóa, Vishnu là đấng bảo hộ, còn Shiva là đấng hủy diệt. Cả ba tạo thành bộ tam thần Trimurti, thường được gọi là "Brahma-Vishnu-Maheshwara." Họ là những dạng khác nhau của một người được gọi là Đấng Tối cao hay Svayam Thế Tôn / Thần Krishna / Parabrahman. Phối ngẫu của ba vị thần gồm ba nữ thần: Saraswati, Lakshmi và Parvati gọi là Tridevi, được coi là phiên bản nữ của Tam thần Ấn giáo và cùng với Trimurti được tôn kính trên tất cả các vị thần khác.

Tiến hóa

Giai đoạn lịch sử Puranic cho thấy sự trỗi dậy của tôn giáo sau Vệ đà và sự tiến hóa của những gì RC Majumdar gọi là "tổng hợp Ấn Độ giáo".

Giai đoạn này không có tính đồng nhất, và bao gồm Bà La Môn giáo chính thống trong các hình thức tàn dư của truyền thống đức tin Vệ đà cũ, cùng với các tôn giáo phái khác nhau, đặc biệt là Shaivism, Vaishnavism, và Shaktism nằm trong các tôn giáo chính thống nhưng vẫn hình thành các đặc điểm khác biệt. Một trong những đặc điểm quan trọng của giai đoạn này là một tinh thần hòa hợp giữa tôn giáo chính thống và các hình thức giáo phái khác. Về tinh thần hòa hợp của các tôn giáo, RC Majumdar nói rằng:

Biểu hiện đáng chú ý nhất của nó được tìm thấy trong quan niệm thần học của Trimurti, tức là, các biểu hiện của Thiên Chúa tối cao trong ba hình thức của ,  và ... Tuy nhiên, nỗ lực đó không thể được coi là một thành công lớn, vì  không bao giờ đạt được một uy thế tương đương với  hoặc , và các giáo phái khác nhau thường coi các thần trong Trimurti là ba biểu hiện của thần đặc thù riêng của họ, mà họ coi là Brahman hoặc Đấng tuyệt đối.

Brahma

Thần Brahma theo thần thoại Hindu là đấng sáng tạo và lèo lái vũ trụ. Brahma là cha của các thần và của loài người. Trong ý tưởng xưa của người Ấn Độ, thần này cùng với các thần Vishnu, Shiva hợp thành bộ ba gọi là Trimurti. Vishnu và Shiva là hai thế lực đối nghịch nhau, còn Brahma là một thế lực cân bằng.

Brahma còn là một sự nhân hóa của Brahman (Đại ngã). Ban đầu từ này được dùng để chỉ quyền năng thiêng liêng trong một buổi lễ hiến tế, nhưng sau đó nó được dùng để chỉ quyền năng được gọi là "Tuyệt đối" đằng sau mọi sự sáng tạo.

Trong khi thiền quán, thần Brahma đã tạo ra tất cả mọi yếu tố vật chất của vũ trụ và các khái niệm giúp cho loài người hiểu được các yếu tố đó. Cứ mỗi ngày, trong cuộc đời Brahma, vũ trụ lại một lần được sáng tạo, rồi lại bị hút đi mỗi đêm. Trong mỗi chu kỳ này có bốn giai đoạn nối tiếp, hay Yuga, bắt đầu bằng Krita Yuga, hay giai đoạn vàng son và kết thúc với Kali Yuga, tức là giai đoạn đầy xung đột và tuyệt vọng.

Theo một câu truyện thần thoại, Brahma tạo ra nữ thần Satarupa kiều diễm từ chính cơ thể mình. Nàng ta đáng yêu đến nỗi Brahma không ngớt đăm đăm nhìn nàng và mỗi khi nàng nhích qua một bên để tránh cái nhìn của ông thì Brahma lại mọc ra thêm một cái đầu mới để có thể tiếp tục nhìn nàng. Cuối cùng Brahma vượt qua sự e lệ của nàng và cầu hôn với Satarupa. Họ lui về sống một nơi bí mật trong 100 năm thiên giới, cuối cùng thì Manu, con người đầu tiên đã được sinh ra.

Một thần thoại khác về sự sáng thế nói rằng vào lúc khởi nguyên, vũ trụ chìm trong bóng tối. Sau cùng một hạt giống bồng bềnh trên mặt biển vũ trụ đã tạo nên một cái trứng đẹp đẽ, sáng ngời. Theo các tư liệu thiêng liêng có tên là "Luật Manu" thì "Đấng tối cao nằm trong trứng suốt một năm rồi tự dùng sức mình để tách cái trứng ra làm đôi"." Ngài dùng một nửa để làm nên bầu trời hay thiên cung còn nửa kia thì tạo ra quả đất hay thế giới vật chất, ngài xếp vào giữa hai phân nửa quả trứng này nào là không khí, nào là tám hướng chính và trú xử muôn đời của nước". Từ nơi chính mình ngài lấy ra phần Hồn, trong đó hàm chứa cái thực thể và phi thực thể, rồi từ Hồn mà sinh ra sự ý niệm về bản ngã vốn là sự ý thức về bản thể của mình và là điều quan trọng nhất. Cái trứng cuối cùng để lộ ra thần Brahma, vị thần này tự tách mình ra làm hai người, một nam một nữ. Sau đó, hai thực thể này tạo ta toàn bộ thần còn lại của thế gian. Một lời kể khác về truyện thần thoại này nói rằng thần Brahma đã từ quả trứng mà ra dưới dạng một thực thể nguyên thủy mang tên là Purusha. Thực thể này có 1000 chân, 1000 tay, 1000 mắt, 1000 mặt và 1000 đầu. Để cho vũ trụ xuất hiện, thần đã tự lấy thân mình làm vật hiến tế. Từ cửa miệng ngài sinh ra loài người và thần linh, từ hố nách sinh ra bốn mùa, từ chân sinh ra đất và từ mắt ngài sinh ra mặt Trời.

Thần Brahma đôi khi cũng có tên là Narayana, hay "Người từ dưới nước hiện lên". Trong hình thức này, thần được xem như đang nằm trên một chiếc lá nổi trên mặt nước nguyên thủy, miệng ngậm ngón chân - biểu tượng của sự trường cửu.

Việc thờ cúng Brahma có lẽ đã đạt đến đỉnh điểm vào các thế kỷ đầu tiên của thiên niên kỷ thứ nhất sau CN. Tuy nhiên, thần này thường được xem là ít quan trọng hơn các thần Vishnu và Shiva. Ngày nay chỉ có duy nhất một đền thờ dành cho thần này trên toàn cõi Ấn Độ.

Sự mất đi tính chất tối cao của thần Brahma được giải thích trong một câu truyện thần thoại nói về nguồn gốc của thần Shiva. Theo truyện này, một ngày kia Brahma và Vishnu đang tranh luận xem ai trong họ là người có quyền năng nhất. Cuộc cãi cọ đang hồi sôi nổi nhất thì từ dưới đại dương của vũ trụ trồi lên một lingam (sinh thực khí nam) - vật biểu trưng có hình dương vật của thần Shiva - thật lớn, xung quanh là một vòng lửa, khi Brahma và Vishnu đang xem xét cái lingam thì nó nổ tung ra. Hai thần này nhìn thấy trong ấy là vị thần Shiva sáng tạo tối cao và họ phải tuân phục quyền uy của thần này.

Thần Brahma thường được thể hiện với bốn đầu và bốn tay, mỗi tay cầm một cuốn kinh Vệ Đà, thánh điển của người Ấn Độ cổ đại. Các vật biểu trưng khác của thần gồm một chai đựng nước sông Hằng và một vòng hoa hồng. Thần cưỡi trên một con ngỗng hay con thiên nga có tên Hamsa. Vợ của Brahma là người đẹp Sarasvati, nữ thần của học vấn và là thần đỡ đầu của nghệ thuật, khoa học và ngôn từ.

Vishnu

Thần Vishnu là một trong các vị thần quan trọng nhất của đạo Hindu và là vị thần được thờ cúng rộng rãi nhất. Vishnu cùng với Shiva và Brahma tạo nên bộ ba các vị thần lớn, gọi là Tam vị. Là thần bảo vệ vũ trụ, Vishnu là vị thần uy phong đôi khi dữ tợn. Nhưng nói chung ông là vị thần tử tế và ít gây khiếp sợ hơn thần Shiva nhiều. Những người thờ thần Vishnu, gọi là những "Vaishnava", xem ông là vị thần tối cao. Một trong vô số những tính ngữ của ông là "Thần tối cao". Brahma khái niệm về sự "Tuyệt đối" hay "Thực thể tối cao" của người Hindu, đôi khi được mô tả là Vishnu.
Theo một truyền thuyết, một hoa sen từ lỗ rốn thần Vishnu mọc ra trên một cuống dài do Vayu, vị thần gió đầy sức mạnh nắm giữ. Ngồi giữa hoa sen ấy là Brahman, vị thần bắt đầu công việc sáng tạo liền sau đó.

Chức năng chính của Vishnu là đảm bảo sự chiến thắng của điều thiện đối với cái ác. Trong thánh ca cổ Rig-Veda của người Hindu, Vishnu chỉ là một vị thần nhỏ. Có vẻ như ông xuất thân là một vị thần mặt trời và trong hiện thân mặt trời, ông có thể bước ngang qua vũ trụ chỉ trong ba bước, một cử chỉ có lẽ để biểu trưng cho việc đo đạc vũ trụ của thần, để biến nơi này thành chỗ ở cho các vị thần và cho con người. Về sau Vishnu dần dần được gắn với các nhân vật khác, gồm một con cá, rồi một chú lùn, sự liên kết này làm nảy sinh khái niệm về các hóa thân hay Avatar của thần Vishnu. Vishnu hiện ra dưới các lốt khác nhau để đánh dẹp loài quỷ và phục hồi trật tự thiêng liêng mỗi khi các vị thần bị đe dọa. Hai hóa thân quan trọng nhất của Vishnu là người anh hùng Rama và vị thần Krishna. Trong đạo Hindu, Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cũng được xem là một hóa thân của vị thần vĩ đại này.

Trong hóa thân làm con cá Matsya, Vishnu đã cứu Manu, con người đầu tiên, thoát khỏi một trận lụt lớn. Truyện kể rằng Manu tìm thấy một con cá nhỏ, con cá năn nỉ anh ta cứu nó khỏi bị một con cá lớn ăn thịt. Manu đem con cá về nhà nuôi trong vại nước. Chẳng bao lâu, con cá trở nên quá lớn đối với cái vại, chàng đem bỏ nó xuống ao. Nhưng Matsya rồi cũng trở nên quá lớn với cái ao nên Manu phải trả nó về biển. Khi Manu thả con cá xuống nước, Matsya quay lại báo cho chàng biết là sắp có một trận lụt lớn, nhấn chìm cả thế giới. Nó khuyên chàng đóng một chiếc thuyền. Khi trận lụt xảy ra, Manu đã tá túc trên chiếc thuyền của mình. Chiếc thuyền bị sóng to gió lớn vùi dập, Matsya lại hiện lên, lần này là con cá khổng lồ. Matsya dắt chiếc thuyền đi trong suốt nhiều năm cho đến khi tới núi Hemavat, đỉnh ngọn núi này chưa bị nước ngập. Manu buộc thuyền vào núi để còn cho hết lụt. Matsya khi ấy nói rõ rằng mình thực ra là thần Vishnu và ông đã cứu Manu để cho thế giới này lại có người ở.

Trong hóa thân làm chú lùn Vamana, Vishnu đã cứu cả thế giới khỏi tay quỷ Bali. Chú lùn xin quỷ Bali cho chú một miếng đất chỉ vừa ba bước của chú thôi. Ngay khi quỷ Bali vừa đồng ý thỉnh cầu của mình, chú lùn Vamana liền biến thành một gã khổng lồ. Chỉ với hai bước, gã đã bước qua toàn thế giới, rồi giao lại cho các vị thần. Sau đó, gã lại gặp con quỷ đòi bước tiếp bước thứ ba như đã hứa. Không còn gì để giao nữa, quỷ Bali bèn lấy cái đầu của nó để thay thế. Thấy quỷ có hành động trung thực, thần Vishnu bèn ban cho nó quyền cai trị âm cung.

Trong khoảng thời gian giữa các đợt sáng tạo của thần Brahma, người ta nói rằng thần Vishnu nằm ngủ trong biển vũ trụ, trên mình con rắn nhiều đầu Ananta hay Sesha. Trong lúc ngủ, Vishnu từ từ biến thành một hóa thân khác sẽ xuất hiện trong chu kỳ sáng tạo sau đó.

Vishnu thường được mô tả như một chàng trai tuấn tú, màu xanh cam và có bốn tay. Các vật biểu trưng của thần gồm một cây thùy liên quan với sức mạnh kiến thức, một vỏ ốc tù liên quan với nguồn gốc sự sống, một bánh xe liên quan với các quyền năng sáng tạo và hủy diệt, hoa sen liên quan với mặt trời, với cây đời sống từ lỗ rốn thần Vishnu mọc ra - vật cưỡi của thần là con chim huyền thoại Garuda.

Thần Vishnu cũng được xem như cây cột vũ trụ chống đỡ bầu trời. Vợ ông là Lakshmi, nữ thần của sự giàu có và may mắn.

Shiva

Thần Shiva là một trong các vị thần chính của Ấn giáo. Thần này được cho là xuất thân từ Rudra, một vị thần nhỏ được thấy trong Rig- Veda, bộ tập hợp thánh ca xưa của người Aryan có niên đại từ năm 1500 đến 900 trước CN. Dường như tầm vóc của vị thần này đã lớn dần lên sau khi hấp thụ một số tinh chất của một vị thần phì nhiêu ngày cưa đôi lúc được gọi là "tiền Shiva". Các hiện thân của thần này, ngồi trong tư thế một Yogi và có liên quan với súc vật, cây cối, được cho là do ảnh hưởng của nền văn hóa sông Ấn vốn có niên đại từ trước năm 1500 trước CN.

Shiva có thể là vị thần tử tế và che chở nhưng cũng là vị thần đáng sợ, có mặt ở các chiến trường và giàn hỏa táng. Ông cũng được thể hiện cổ đeo một vòng đầu lâu. Là thần sáng tạo, Shiva cũng là vị thần thời gian do đó là vị thần hủy diệt, Shiva là vị thần của sự phì nhiêu, sinh sản nhưng ông cũng là một tu sĩ khổ hạnh đã chế ngự được các dục vọng của mình để sống trên ngọn Kailasa của dãy Himalaya, đắm chìm trong thiền định để duy trì sự tồn tại của thế giới.

Mặc dù Shiva đem lại chết chóc nhưng thần này cũng chinh phục cái chết cùng bệnh tật và được cầu khấn mỗi khi chữa bệnh. Đôi khi thần được mô tả như một con người nửa đàn ông, nửa đàn bà. Các phẩm chất và thuộc tính mâu thuẫn được thấy trong vị thần này để biểu trưng cho một vị thần mà ở trong ông mọi sự đối kháng đều được hòa giải. Cả đến cả cái tên của ông, vốn có nghĩa là "Điềm lành" cũng nhằm mục đích hòa giải và làm dịu đi khía cạnh hắc ám trong tính cách đã khiến ông phải mang cái tên "kẻ hủy diệt".
Dưới dạng Nataraja, Shiva là "vua vũ điệu" và thường được miêu tả trong điệu bộ này.
Ông nhảy múa để sáng tạo ra thế giới, nhưng mỗi khi ông mỏi mệt rơi vào bất động thì vũ trụ lại trở nên hỗn loạn, do đó theo sau giai đoạn sáng tạo là sự hủy diệt. Một tích truyện thần thoại về Shiva dưới dạng Nataraja liên quan đến 10.000 Rishi hay nhà tiên tri. Shiva đến thăm các Rishi chỉ nguyền rủa Shiva và khi nguyền rủa không hiệu quả, họ bèn thả ra một con hổ dữ để xé xác Shiva. Vị thần vĩ đại dễ dàng dùng móng tay lột lấy tấm da con cọp và choàng lên cổ mình làm tấm khăn choàng. Các Rishi lại làm một con rắn độc tấn công Shiva và vị thần này chỉ đeo nó lên cổ mình như một vòng hoa. Cuối cùng, họ cho một gã lùn hung tợn vác gậy tày ra tấn công vị thần, Shiva đáp lại bằng cách đặt chân lên gã lùn mà nhảy múa. Các Rishi sững sờ đứng nhìn vũ điệu tuyệt vời. Cả các cung trời cũng mở ra để cho chư thần có thể nhìn thấy vũ điệu lạ lùng. Cuối cùng các Rishi không thể cưỡng lại nổi trước thần Shiva đang nhảy múa và họ cùng phủ phục dưới chân ngài.
Vật bầu trời chính của thần Shiva là "lingam", một khối đá có hình bộ phận sinh dục nam. Một truyện thần thoại kể rằng thần Shiva đến thăm một rừng thông, tại đó có một số hiền nhân đang tu thiền. Các hiền nhân này không nhận ra Shiva mà tưởng đây là một anh chàng đến ve vãn vợ mình nên họ làm cho dương vật của Shiva mất đi. Tức thời, thế giới chìm trong tăm tối và các hiền nhân cũng không còn nam tính nữa. Cuối cùng họ phải cúng lễ vật cho thần Shiva và thế giới trở lại bình thường.

Shiva thường được thể hiện với bốn cánh tay và một con mắt thứ ba, con mắt nội quán, ở giữa trán. Ông thường đeo một con rắn trên cổ làm chiếc vòng, một con nữa ở ngang hông và nhiều con quấn quanh cánh tay. Ông cũng có khi được mô tả mình lấm đầy tro để tượng trưng cho sự tu hành khổ hạnh của ông, cổ họng ông có tên là Nilakantha, hay "cổ họng xanh" do vai trò quan trọng của ông trong công việc khuấy đảo đại dương.
Theo một chuyển kể dân gian, trong cuộc khuấy đảo này, các vị thần đã dùng con rắn lớn là Vasuki làm sợi dây thừng xoay tròn ngọn núi Mandara và khuấy đảo đại dương vũ trụ để tạo ra nước cam lộ, thứ thuốc trường sinh bất tử. Tuy nhiên con rắn quá mệt nên cuối cùng đã phun nọc độc ra, đe dọa tiêu diệt cả muôn loài. Shiva bèn đến tiếp cứu, ông dùng miệng mình hút hết nọc độc của con rắn, cho nên cổ họng ông bị thâm tím.
Shiva là cha của vị thần đầu voi Ganesha và của chiến thần Karttikeya. Vật cưỡi của ông là con bò mộng Nandi. Vợ ông hay Shakti (năng lượng nữ) của ông có tên là Parvati trong hình thái dịu dàng của bà. Các hình thái khác của bà này là Uma duyên dáng, Bhairavi hung tợn, Ambika tạo sinh, Sati hiền thục, Gauri sáng chói, Kali hắc nương, Durga bí hiểm.

Một truyền thuyết kể lại chuyện Shiva có thêm con mắt thứ ba là do một đùa nghịch ngợm của Parvati. Trong lúc Shiva đang tham thiền trên ngọn Kailasa, Parvati rón rén đến đằng sau ông đưa tay bịt mắt ông lại. Tức thì mặt trời mất sáng và mọi sinh vật đều run rẩy sợ hãi. Đột nhiên con mắt thứ ba nóng cháy hiện ra trên trán Shiva, xua tan bóng tối. Lửa từ con mắt ấy vọt ra chiếu sáng chói chang toàn cõi Hymalaya. Parvati bàng hoàng sửng sốt. Sau đó, Shiva tội nghiệp cho sự đau khổ của nàng nên đã phục hồi lại vẻ đẹp của các ngọn núi như cũ.

Chú thích

Sách tham khảo

 Eighth printing; First published 1993.
 Second edition, four volumes, revised and enlarged, 1956 (volume IV).
 Second revised reprint edition. Two volumes. First published 1927 by the University of Calcutta.

Ấn Độ giáo
Bài cơ bản dài trung bình


title: Tetraloniella ochraea

text:
Tetraloniella ochraea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 2001


title: Gonomyia senaria

text:
Gonomyia senaria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Barkakana

text:
Barkakana là một census town ở quận Hazaribag ở bang Jharkhand, Ấn Độ.

Cơ cấu dân số
Theo cuộc điều tra dân số năm 2001 ở Ấn Độ, Barkakana có dân số 16871 người. Nam giới chiếm 54% và nữ giới chiếm 46% dân số. Barkakana có tỷ lệ biết chữ bình quân 68%, cao hơn mức trung bình quốc gia 59,5%; với 60% đàn ông và 40% phụ nữ biết chữ. 13% dân số dưới 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Phaeotellus

text:
Phaeotellus là một chi nấm thuộc họ Tricholomataceae.

Chú thích

Tham khảo

Tricholomataceae


title: Tipula valerii

text:
Tipula valerii là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Kurtzia elenensis

text:
Kurtzia elenensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Kurtzia


title: Pterygia japonica

text:
Pterygia japonica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pterygia


title: Typhina

text:
Typhina là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Typhina bao gồm:

 Typhina belcheri (Broderip, 1833)
 Typhina campbelli (Radwin & D'Attilio, 1976)
 Typhina expansa (Sowerby, 1874)
 Typhina latipennis (Dall, 1919)
 Typhina neocaledonica (Houart, 1987)
 Typhina nitens (Hinds, 1843)
 Typhina puertoricensis (Warmke, 1964)

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Conoderus chaupi

text:
Conoderus chaupi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guzman de Tome miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Lư Dương

text:
Lư Dương (chữ Hán giản thể: 庐阳区, âm Hán Việt: Lư Dương khu) là một quận thuộc địa cấp thị Hợp Phì, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Lư Dương có diện tích 136,86 km2, dân số 371.400 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 11 nhai đạo biện sự xứ, 1 trấn, 1 hương.
Nhai đạo biện sự xứ: Hạnh Hoa, Tam Bà Lâu, Quang Minh, huyện Kiều, Bạc Châu Lộ, Thọ Xuân Lộ, Song Cương, Ích Dân, An Khánh Lộ, Tiêu Dao Tân, Cổ Lâu.
Trấn: Đại Dương.
Hương: Tam Thập Cương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Hợp Phì


title: Røros

text:
()  là một đô thị ở hạt Trøndelag, Na Uy. Nó là một phần của thung lũng Gauldal. Trung tâm hành chính của đô thị này là thị trấn Røros. Một số ngôi làng ở Røros như Brekken, Glåmos, Feragen, Galåa, và Hitterdalen.

Các thị trấn khai mỏ của Røros được gọi là Bergstaden có nghĩa là "thị trấn đất đá" bởi tai tiếng của nó trong ngành khai thác đồng trong quá khứ.  Đây là một trong hai thị trấn ở Na Uy được đặt tên theo lịch sử là "các thị trấn khai mỏ" cùng với thị trấn mỏ bạc Kongsberg. Các cư dân của Røros vẫn làm việc và sống trong các tòa nhà đặc trưng của thị trấn có lịch sử từ thế kỷ 17 và 18 mà đã là một phần của di sản thế giới UNESCO được công nhận vào năm 1980. Røros có khoảng 80 căn nhà bằng gỗ, hầu hết trong số chúng đều nằm xung quanh Nhà thờ Røros. Nhiều trong số chúng vẫn còn hàng rào cũ tạo cho thị trấn vẻ ngoài thời Trung cổ.

Đô thị có diện tích  là đô thị lớn thứ 32 trong số 422 đô thị ở Na Uy. Røros là khu đô thị đông dân thứ 187 của Na Uy với dân số 5.623 người. Mật độ dân số của đô thị là  và dân số đã giảm 0,8% trong một thập kỷ qua.

Lịch sử
Røros từng được những người Sami sử dụng để nuôi tuần lộc. Được biết đến với các mỏ đồng, Røros là một trong hai thị trấn khai mỏ có tầm quan trọng quốc gia của Na Uy với hoạt động bắt đầu từ thế kỷ 17 (nơi còn lại là Mỏ bạc Kongsberg).

Røros bị quân đội Thụy Điển đốt cháy vào năm 1678 và 1679 trong Chiến tranh Scanian. Năm 1718, trong thời kỳ Đại chiến Bắc Âu, nó lại một lần nữa bị quân đội Thụy Điển chiếm đóng dưới sự chỉ đạo của tướng De la Barre, người đã tạo ra cánh quân phía nam của quân đội Thụy Điển, dưới quyền của thống tướng Carl Gustaf Armfeldt.

Khi vua Karl XII của Thụy Điển bị giết gần Fredriksten vào ngày 30 tháng 11 năm 1718, De la Barre rút lui về phía bắc để hợp quân. Tuy nhiên, điều này đã đánh đổi lại bằng việc hơn 3.000 quân chưa chuẩn bị sẵn sàng bị chết trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở vùng núi phía tây bắc của Røros.

Røros trở lên nổi tiếng tại Na Uy vào cuối thế kỷ 20 bởi nhà văn Johan Falkberget, người đã kể câu chuyện về cộng đồng khai thác mỏ từ góc độ của những thợ mỏ, những người sống và làm việc trong các khu mỏ, tầng lớp thấp kém nhất của xã hội.

Røros ngày nay là một Di sản thế giới của UNESCO vào năm 1980 nhờ những ngôi nhà bằng gỗ có niên đại từ thế kỷ 17, 18.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của Trøndelag
Di sản thế giới tại Na Uy
Thành phố của Na Uy


title: Lasioglossum luteipes

text:
Lasioglossum luteipes là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1909


title: Dicranomyia octacantha

text:
Dicranomyia octacantha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Quốc lộ 2 (Pháp)

text:
Quốc lộ 2 là một quốc lộ ở Pháp. Tuyên đường này xuất phát từ Paris.
Tổng cộng chiều dài 224 km. Từ Paris đến Soisson dài 100 km (0 km to 100 km). Từ Soisson đến Laon dài 30 km (100 km to 130 km)
Từ Laon đến Maubeuge (130 km to 224 km)

Lộ trình

 Paris (Porte de la Villette) (km 0)
 Aubervilliers (km 1)
 Pantin (km 2)
 La Courneuve (km 3)
 Le Bourget (km 5)
 Le Blanc-Mesnil (km 7)
 Dammartin-en-Goële (km 30)
 Lagny-le-Sec (km 36)
 Nanteuil-le-Haudouin (km 44)
 Péroy-les-Gombries (km 48)
 Boissy-Fresnoy (km 49)
 Lévignen (km 54)
 Gondreville (km 57)
 Vaumoise (km 60)
 Vauciennes (km 64)
 Villers-Cotterêts (km 68)
 Vertes-Feuilles, Saint-Pierre-Aigle (km 79)
 Vauxbuin (km 88)
 Soissons (km 90)
 Crouy (km 98)
 Le Pont-Rouge, Margival (km 103)
 Vauxrain, Allemant y Vaudesson (km 109)
 Chavignon (km 113)
 Urcel (km 116)
 Étouvelles (km 120)
 Chivy-lès-Étouvelles (km 121)
 Laon (km 126)
 Chambry (km 132)
 La Maison-Blanche, Barenton-Bugny (km 136)
 Froidmont (km 143)
 Marle-sur-Serre (km 151)
 Thiernu (km 153)
 Lugny (km 156)
 Les Baraques, Saint-Gobert (km 158)
 Gercy (km 161)
 Vervins (km 165)
 Fontaine-lès-Vervins (km 167)
 Étréaupont (km 173)
 Froidestrées (km 177)
 La Capelle-en-Thiérache (km 181)
 La Flamengrie (km 184)
 Larouillies (km 188)
 Étrœungt (km 190)
 Avesnes-sur-Helpe (km 197)
 Bas-Lieu (km 201)
 Les Trois-Pavés, Bas-Lieu, Dourlers y Semousies (km 203)
 Le Violon, Beaufort (km 209)
 Le Pavé, Beaufort (km 210)
 Louvroil (km 215)
 Maubeuge (km 219)
 La Grisoëlle, Mairieux (km 222)
 Bettignies (km 225)
 Bois-Bourdon, Quévy  N6(km 225)

Tham khảo

Đường bộ Pháp


title: Nomioides mucoreus

text:
Nomioides mucoreus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Nomioides
Động vật được mô tả năm 1933


title: Primovula tadashigei

text:
Primovula tadashigei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Primovula


title: Bricherasio

text:
Bricherasio là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 40 km về phía tây nam của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.101 người và diện tích là 22,6 km².

Bricherasio giáp các đô thị: Angrogna, San Secondo di Pinerolo, Prarostino, Osasco, Garzigliana, Luserna San Giovanni, Cavour, Campiglione-Fenile, và Bibiana.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Siphoneugenia densiflora

text:
Siphoneugenia densiflora là một loài của thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

 Barroso, G.M. 1998. Siphoneugenia densiflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
Siphoneugenia
Thực vật dễ tổn thương


title: Actenicerus alternatus

text:
Actenicerus alternatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Actenicerus


title: Sympistis bes

text:
Sympistis bes là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Texas.

Sải cánh dài 30–38 mm. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 3 đến tháng 4 và đầu tháng 9

Liên kết ngoài
 Images at mothphotographersgroup

Chú thích

Sympistis


title: Royères

text:
Royères () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Royères  at General Annuaires France

Xã của Haute-Vienne


title: Specula (chi ốc biển)

text:
Specula là một chi ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Specula bao gồm:
 Specula dissimilis (Suter, 1908)
 Specula marginata (Suter, 1908)
 Specula odhneri (Powell, 1927)
 Specula queenslandica
 Specula retifera (Suter, 1908)
 Specula styliformis (Suter, 1908)
 Specula turbonilloides

Chú thích

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
 GBIF

Cerithiopsidae


title: Mañeru

text:
Mañeru là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 12,89 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 389 người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 28 km so với tỉnh lỵ Pamplona và 4 km về phía đông của Puente la Reina.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Điện ảnh Croatia

text:
Điện ảnh Croatia (tiếng Croatia: Hrvatska kinematografija) là tên gọi ngành công nghiệp Điện ảnh của nước Cộng hòa Croatia.

Lịch sử hình thành và phát triển
 Trước và trong Thế chiến II
 Croatia thuộc Nam Tư
 Cộng hòa Croatia

Hãng phim
 Jadran Film
 Zagreb Film

Phim nổi tiếng

Nhà làm phim tên tuổi
 Oktavijan Miletić
 Krsto Papić
 Lordan Zafranović
 Rajko Grlić
 Ognjen Sviličić
 Branko Lustig

Diễn viên nổi tiếng
 Mira Furlan
 Goran Višnjić
 Rade Šerbedžija
 Denise Richards
 Vanna White
 Patrick Muldoon
 Rick Rossovich
 Jenna Elfman
 Ivana Miličević
 Cary Elwes
 Scott Bakula
 Filip Benko
 Rafael Primorac
 Alida Valli
 Laura Antonelli
 Gianni Garko
 Sylva Koscina
 John Malkovich
 Eric Bana

Vinh danh
 Liên hoan phim Pula
 Liên hoan phim Motovun
 Liên hoan phim Zagreb
 ZagrebDox
 Liên hoan phim Split

Xem thêm

 POVIJEST HRVATSKOGA FILMA / KRONOLOŠKI PREGLED
 http://www.culturenet.hr/print.aspx?id=50
 Young Croatian Film
 Moving into the Frame

Tham khảo

Điện ảnh Croatia


title: Vregille

text:
Vregille là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 4,28 km², dân số năm 2006 là 176 người. Khu vực này có độ cao từ 204-277 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Celotes nessus

text:
Celotes nessus (tên tiếng Anh: Common Streaky-skipper) là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Arizona, miền nam New Mexico, và miền tây Texas phía nam đến miền bắc México. Rare strays can be found tới miền nam Oklahoma và miền bắc Louisiana.

Sải cánh dài 22–30 mm. There are several generations Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 3 đến tháng 9 in Texas.

Ấu trùng ăn một số loài mallow, bao gồm Sphaeralcea và Sida filipes. Cá thể trưởng thành hút mật hoa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Butterflies và Moths of North America

Celotes


title: (11909) 1992 HD5

text:
{{DISPLAYTITLE:(11909) 1992 HD5}}

(11909) 1992 HD5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 25 tháng 4 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Perigonia manni

text:
Perigonia manni là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Haiti.
Chiều dài cánh trước là 24 mm. Nó giống với Perigonia lefebvraei, nhưng phía trên thường xám.

Chú thích

Tham khảo

Perigonia


title: Aspidimorpha intermedia

text:
Aspidimorpha intermedia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Swietojanska miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Aspidimorpha


title: Neocrepidodera wittmeri

text:
Neocrepidodera wittmeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Neocrepidodera


title: Andrena elisaria

text:
Andrena elisaria là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gusenleitner mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1998


title: Tayrac, Aveyron

text:
Tayrac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Châtel-Saint-Germain

text:
Châtel-Saint-Germain là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Ars-sur-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 07' vĩ độ bắc, 06° 04' kinh độ đông. Châtel-Saint-Germain nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 176 mét và điểm cao nhất là 355 mét. Xã có diện tích 12,88 km², dân số vào thời điểm 2004 là 2186 người; mật độ dân số là 169,5 người/km². Xã thuộc Pháp từ 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Trichosia

text:
Chi thực vật Trichosia hiện là tên đồng nghĩa của Eria.

Trichosia là một chi ruồi ăn trên xác hữu cơ thối rữa và nấm.

Loài chọn lọc
Phân chi Baeosciara Tuomikoski, 1966
T. scotica (Edwards, 1925)
Phân chí Mouffetina Frey, 1942
T. pulchricornis (Edwards, 1925)
Phân chi Trichosia Winnertz, 1867
T. basdeni Freeman, 1983
T. confusa Menzel & Mohrig, 1997
T. glabra (Meigen, 1830)
T. jenkinsoni Freeman, 1987
T. morio (Fabricius, 1794)
T. splendens Winnertz, 1867

Chú thích

Tham khảo

Sciaridae


title: Hiéville

text:
Hiéville là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hiéville sur le site de l'Institut géographique national

Hieville


title: Bulbophyllum appressicaule

text:
Bulbophyllum appressicaule là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Cernotina aruma

text:
Cernotina aruma là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Belarus

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Belarus là đội tuyển cấp quốc gia của Belarus do Liên đoàn bóng đá Belarus quản lý. Sau sự sụp đổ của Liên Xô, Belarus có trận đấu đầu tiên gặp Litva vào 20 tháng 7 năm 1992. Trước đó, các cầu thủ ưu tú của Belarus chơi trong màu áo Liên Xô.

Thành tích tại giải vô địch thế giới
 1930 đến 1994 - Không tham dự, là một phần của Liên Xô
 1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại giải vô địch châu Âu
 1960 đến 1992 - Không tham dự, là một phần của Liên Xô
 1996 đến 2024 - Không vượt qua vòng loại

Thành tích tại UEFA Nations League

Đội hình
Đội hình dưới đây tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 11 năm 2022.

Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 11 năm 2022, sau trận gặp

Triệu tập gần đây
Các cầu thủ được triệu tập trong vòng 12 tháng.

 INJ Rút lui vì chấn thương
 PRE Đội hình sơ bộ

Huấn luyện viên

Cầu thủ nổi tiếng
 Sergei Aleinikov
 Aliaksandr Hleb
 Vitali Kutuzov

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Belarus  trên trang chủ của FIFA

Belarus

bóng đá


title: Bờ Biển Ngà

text:
{{Thông tin quốc gia
| Tên chính = Cộng hòa Bờ Biển Ngà(Cộng hòa Côte d'Ivoire)
| Tên bản địa 1 = République de Côte d’Ivoire
| Tên thường = Bờ Biển Ngà
| Tên ngắn = Côte d'Ivoire
| Lá cờ = Flag of Côte d'Ivoire.svg
| Huy hiệu = Coat of arms of Ivory Coast (2).svg
| Khẩu hiệu = Union - Discipline - Travail(Tiếng Pháp: "Đoàn kết - Kỷ luật - Lao động")
| Bản đồ = Côte d'Ivoire (orthographic projection).svg
| Quốc ca = L'Abidjanaise| Thủ đô = Yamoussoukro
| Tọa độ thủ đô = 6°50'N 5°15'W
| Vĩ độ = 6
| Vĩ độ phút = 50
| Hướng vĩ độ = N
| Kinh độ = 5
| Kinh độ phút = 15
| Hướng kinh độ = W
| Thành phố lớn nhất = Abidjan (thủ đô de facto)
| Ngôn ngữ chính thức = Tiếng Pháp
| Loại chính phủ = Cộng hòa tổng thống đơn nhất
| Loại viên chức =  • Tổng thống • Thủ tướng
| Tên viên chức = Alassane OuattaraRobert Beugré Mambé
| Độ lớn diện tích = 1 E11
| Diện tích = 322.463
| Đứng hàng diện tích = 69
| Phần nước = 1,4
| Loại chủ quyền = Độc lập
| Sự kiện thành lập =
| Ngày thành lập = Từ Pháp7 tháng 8 năm 1960
| Năm ước lượng dân số = 2016
| Dân số ước lượng = 23.740.424
| Đứng hàng dân số ước lượng = 54
| Năm thống kê dân số =
| Dân số =
| Đứng hàng dân số =
| Mật độ dân số = 63,9
| Đứng hàng mật độ dân số = 139
| Năm tính GDP PPP = 2017
| GDP PPP= 95,887 tỷ USD
| Xếp hạng GDP PPP =
| GDP PPP bình quân đầu người= 3.841 USD
| Xếp hạng GDP PPP bình quân đầu người =
| GDP danh nghĩa = 36,873 tỷ USD
| Xếp hạng GDP danh nghĩa =
| Năm tính GDP danh nghĩa =
| GDP danh nghĩa bình quân đầu người= 1.477 USD
| Xếp hạng GDP danh nghĩa bình quân đầu người =
| Gini_year = 2008
| Gini = 41.5
| Năm tính HDI = 2015
| HDI = 0,474
| Đứng hàng HDI = 171
| Cấp HDI = thấp
| Đơn vị tiền tệ = Franc CFA
| Mã đơn vị tiền tệ = XOF
| Múi giờ = GMT
| UTC = +0
| Tên vùng Internet = .ci
| Mã số điện thoại = 225
|}}

Bờ Biển Ngà hay Côte d'Ivoire (, phiên âm: Cốt Đi-voa), tên chính thức là Cộng hòa Bờ Biển Ngà hay Cộng hòa Côte d'Ivoire () là một quốc gia nằm ở Tây Phi. Bờ Biển Ngà có biên giới giáp với Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso, và Ghana về phía tây, bắc, đông, và nằm bên cạnh Vịnh Guinea về phía nam.

Dân số của Bờ Biển Ngà năm 1998 là 15.366.672 người , năm 2009 là 20.617.068 người.

Trước khi bị người châu Âu chiếm đóng, Bờ Biển Ngà bao gồm nhiều nước nhỏ như Gyaaman, Kong Empire, và Baoulé. Ngoài ra còn có hai vương quốc của Người Anyi, đó là Indénié và Sanwi, những quốc gia đã cố gắng duy trì sự độc lập của mình trong suốt thời kì Pháp thuộc và kể cả về sau này, khi Bờ Biển Ngà đã giành được độc lập. Hiệp định 1843-1844 đã buộc Bờ Biển Ngà chấp nhận sự bảo hộ của Pháp vào năm 1883, Bờ Biển Ngà trở thành một bộ phận của hệ thống thuộc địa của Thực dân Pháp.

Bờ Biển Ngà tuyên bố độc lập vào ngày 7 tháng 8 năm 1960. Từ năm 1960 đến 1993, Bờ Biển Ngà được lãnh đạo bởi . Trong giai đoạn này, Bờ Biển Ngà vẫn giữ mối liên kết mật thiết về kinh tế với các nước láng giềng Tây Phi cũng như các nước châu Âu, đặc biệt là Pháp. Tuy nhiên, sau giai đoạn lãnh đạo của Houphouët-Boigny, Bờ Biển Ngà đã trải qua hai cuộc đảo chính (1999 and 2001) và một cuộc nội chiến, bất chấp cuộc bầu cử  và một hiệp định giữa chính phủ mới và nhóm nổi loạn được ký kết mang lại hòa bình cho Bờ Biển Ngà. Bờ Biển Ngà là nền cộng hòa hiện thân của sức mạnh hành pháp hoàn toàn nằm trong tay của tổng thống. Thủ đô về mặt pháp lý của Bờ Biển Ngà là Yamoussoukro và thành phố lớn nhất là thành phố cảng Abidjan. Bờ Biển Ngà có 19 vùng và 81 tỉnh. Bờ Biển Ngà là thành viên của Tổ chức Hội nghị Hồi giáo, Liên minh châu Phi, Cộng đồng Pháp ngữ, Liên minh Latin, Cộng đồng Kinh tế Tây Phi và Khu vực hòa bình và hợp tác Nam Đại Tây Dương.

Ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp nhưng Bờ Biển Ngà có rất nhiều thổ ngữ bao gồm tiếng Baoulé, tiếng Dioula, tiếng Dan, tiếng Anyin và tiếng Cebaara Senufo. Tôn giáo chính ở Bờ Biển Ngà là đạo Hồi, đạo Thiên Chúa và những tôn giáo bản địa khác.

Thông qua xuất khẩu cà phê và cacao, Bờ Biển Ngà là một nền kinh tế mạnh mẽ ở Tây Phi trong những năm 60 và 70 thế kỉ XX. Tuy nhiên, trong những năm 1980, Bờ Biển Ngà đã phải trải qua khủng hoảng kinh tế, khiến cho quốc gia này trở nên rối loạn về chính trị cũng như xã hội. Kinh tế Bờ Biển Ngà trong thế kỉ XXI vẫn chủ yếu giữa vào kinh tế tiểu chủ nông nghiệp.

 Từ nguyên học
Trong tiếng Pháp, Côte nghĩa là "bờ biển", d nghĩa là "của" (tương tự 's - sở hữu cách trong tiếng Anh), Ivoire nghĩa là "ngà voi", vì thế nên trong tiếng Việt, quốc gia này được dịch thành Bờ Biển Ngà và trong nhiều ngôn ngữ khác cũng mang ý nghĩa tương tự:

 Ivory Coast trong tiếng Anh
 Elfenbeinküste trong tiếng Đức,
 Costa de Marfil trong tiếng Tây Ban Nha,
 Costa do Marfim trong tiếng Bồ Đào Nha,
 Ivoorkust trong tiếng Hà Lan, v.v.

Vào tháng 10 năm 1985, Chính phủ nước này yêu cầu được gọi là Côte d'Ivoire trong mọi ngôn ngữ. Cách gọi này tương tự như tên nước Costa Rica (tiếng Tây Ban Nha) luôn được dùng trong mọi ngôn ngữ.

Mặc dù đã có quyết định của Chính phủ Côte d'Ivoire, "Bờ Biển Ngà" vẫn là tên phổ biến trong tiếng Việt và Elfenbeinküste phổ biến trong tiếng Đức . Tuy nhiên, các chính phủ sử dụng tên "Côte d'Ivoire" với lý do ngoại giao, còn cẩm nang về văn phong báo chí thường dùng tên "Bờ Biển Ngà".

Lịch sử

Thuở sơ khai

Rất khó để xác định khi nào xuất hiện dấu vết đầu tiên của con người ở Bờ Biển Ngà bởi vì thời tiết ẩm ướt của Bờ Biển không cho phép lưu giữ tốt những vết tích như vậy. Tuy nhiên, sự hiện diện của các loại vũ khí thô sơ cũng như các công cụ rời rạc (đặc biệt là dấu vết của các lưỡi rìu được mài sắc trên đất sét và những gì còn sót lại của việc nấu nướng và đánh cá) chứng tỏ khả năng một số lượng lớn người đã sinh sống ở Bờ Biển Ngà là có thể trong giai đoạn Hậu đồ đá (từ năm 15.000 đến năm 10.000 trước CN), hoặc ít ra là trong giai đoạn Đồ đá mới.

Tuy nhiên, những cư dân đầu tiên của Bờ Biển Ngà đã để lại dấu vết chứng minh cho sự tồn tại của mình rải rác khắp nơi trên vùng đất này. Những nhà sử học đều tin rằng những cư dân đầu tiên đó đã được thay thế hoặc bij đồng hóa bởi tổ tiên của cư dân Bờ Biển Ngà hiện nay bắt đầu từ thế kỉ XVI, bao gồm người Ehotilé (Aboisso), người Kotrowou (Fresco), người Zéhiri (Grand Lahou), người Ega và người Diès (Divo).

Thời kỳ thuộc địa
Côte d'Ivoire là vùng đất hấp dẫn đối với các thương gia Pháp và Bồ Đào Nha từ thế kỷ XV. Họ đến đây để tìm kiếm ngà voi và nô lệ. Năm 1842, thực dân Pháp chiếm các vùng ven biển, thiết lập chế độ thuộc địa năm 1893 và sáp nhập vào lãnh thổ Tây Phi thuộc Pháp năm 1896. Năm 1934, Abidjan trở thành thủ đô, đất nước phát triển nhờ khai khẩn các đồn điền ca cao và cà phê, việc khai thác rừng được dễ dàng nhờ việc xây dựng đường sắt Abidjan-Niger kéo dài đến biên giới vùng Thượng Volta.

Độc lập
Côte d'Ivoire giành độc lập năm 1960. Côte d'Ivoire cùng Dahomay (Bénin), Niger và Burkina Faso thành lập đồng minh thuế quan năm 1959. Côte d’Ivoire là một trong những nước có nền kinh tế phát triển trong vùng châu Phi cận Sahara, đứng đầu thế giới về xuất khẩu ca cao, là một trong những nước xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới.

Houphouët-Boigny quản lý
Houphouët-Boigny trở thành Tổng thống sau khi đất nước độc lập (1960). Boigny tái đắc cử sáu lần và giữ chức này cho đến năm 1993. Lực lượng sinh viên, nông dân và thợ thuyền đã phản đối buộc Tổng thống phải hợp pháp hóa các đảng đối lập và tổ chức các cuộc bầu cử Tổng thống vào tháng 10 năm 1990. Houphouet Boigny giành thắng lợi với 81% số phiếu.

Về chính trị, Houphouët-Boigny lãnh đạo Bờ Biển Ngà với chính sách "bàn tay sắt". Một số nhận xét mềm mỏng hơn cho rằng sự lãnh đạo của ông giống với hình thái "phụ quyền-gia trưởng". Không có tự do báo chí và chỉ có một chính đảng tồn tại. Điều này được một số người chấp nhận điều này như yêu cầu tất yếu nhằm mục đích tranh thủ lá phiếu của cử tri. Houphouët-Boigny cũng bị chỉ trích bởi những vấn đề liên quan các dự án quy mô lớn. Nhiều người cho rằng việc chi hàng triệu USD để cải tạo Yamoussoukro, quê hương của Houphouët Boigny, thành thủ đô mới là vô cùng lãng phí; một số người khác thì ủng hộ tầm nhìn của ông theo hướng phát triển thành phố này thành một trung tâm hòa bình, giáo dục và tôn giáo ngay giữa lòng Bờ Biển Ngà. Nhưng vào những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ XX, suy thoái kinh té thế giới cộng với hạn hán đã tác động không nhỏ đến kinh tế Bờ Biển Ngà. Cùng với việc lạm dụng khai thác gỗ và đường bị rớt giá, nợ nước ngoài của Bờ Biển Ngà tăng lên gấp 3. Tội phạm gia tăng một cách đáng lo ngại ở Abidjan.

Vào năm 1990, hàng trăm cán bộ nhà nước và sinh viên gây bạo loạn để phản đối tình trạng tham nhũng đang hoành hành. Cuộc bạo loạn buộc chính phủ phải chuyển sang nền dân chủ đa đảng. Sức khỏe của Houphouët-Boigny ngày càng yếu và chết vào năm 1993. Ông đề cử Henri Konan Bédié là người kế nhiệm.

Bédié quản lý
Tháng 10 năm 1995,  giành chiến thắng áp đảo trước phe đối lập rời rạc và thiếu tổ chức trong lần tái tranh cử. Bédié thắt chặt sự kiểm soát về chính trị, tống giam hơn 700 người ủng hộ phe đối lập. Tuy nhiên, kinh tế của Bờ Biển Ngà lại có những dấu hiệu khả quan như lạm phát giảm và chính phủ cố gắng xóa bỏ nợ nước ngoài.

Khác với Houphouët-Boigny, người chủ trương tránh những mâu thuẫn sắc tộc và để ngỏ một số vị trí trong bộ máy hành chính cho những người nhập cư từ các nước láng giếng,  chú trọng vào quan điểm "Ivority" () để loại bỏ đối thủ của ông ta Alassane Ouattara, vốn có bố mẹ là người phía bắc Bờ Biển Ngà, khỏi cuộc đua vào chiếc ghế tổng thống. Tuy nhiên, chính sách loại bỏ người nước ngoài này đã làm căng thẳng mối quan hệ giữa các sắc tộc khác nhau ở Bờ Biển Ngà, vốn từ trước đến nay có số lượng dân nhập cư chiếm phần lớn trong tổng số dân của cả nước.

Đảo chính năm 1999
Tương tự, Bédié đã loại bỏ nhiều đối thủ chính trị khỏi quân đội. Cuối năm 1999, một nhóm sĩ quan bất mãn với chính phủ đã tổ chức một cuộc đảo chính quân sự, đưa tướng Robert Guéï lên nắm quyền. Bédié bỏ trốn sang Pháp. Chính quyền mới đã giảm bớt tình hình tội phạm và tham nhũng, cùng với việc áp đặt giới nghiêm và vận động rộng khắp trên đường phố về một xã hội tiết kiệm hơn.

Gbagbo quản lý
Cuộc bầu cử tổng thống tháng 10 năm 2000 giữa hai ứng cử viên Laurent Gbagbo và Guéï diễn ra quyết liệt nhưng hòa bình. Sự kiện nổi bật tiếp theo cuộc bầu cử tổng thống được đánh dấu bằng cuộc bạo loạn của quân đội và dân chúng Bờ Biển Ngà. Cuộc bạo loạn đã khiến 180 người chết và Guéï phải nhường lại chiếc ghế cho Gbagbo. Tòa án tối cao Bờ Biển Ngà ra quyết định phế truất Alassane Ouattara vì gốc gác Burkinabé của ông ta. Hiến pháp Bờ Biển Ngà tại thời điểm đó cũng như dưới thời Guéï không cho phép người không đáp ứng đủ yêu cầu về quốc tịch đứng ra tranh cử tổng thống. Sự kiện này đã châm ngòi cho những xô xát bạo lực giữa người ủng hộ Alassane Ouattara, chủ yếu là cư dân đến từ phía bắc Bờ Biển Ngà, và cảnh sát chống bạo động ở thủ đô Yamoussoukro.

Mỗi bên đều tuyên bố thắng lợi trong cuộc bầu cử được cho là gian lận. Sự phản đối của nhân dân biến thành bạo động và buộc Tướng Guei rời khỏi nhóm quân đội nổí loạn mưu toan đảo chính. Tướng Guei và Bộ trưởng Bộ Nội vụ Doudou bị giết trong cuộc chiến giữa quân Chính phủ và phe nổi dậy. Tổng thống Laurent Gbagbo, đắc cử năm 2000, tố cáo Guei tiến hành đảo chính.

Đảo chính năm 2002
Bờ Biển Ngà vẫn còn phải đối mặt với hậu quả của cuộc khủng hoảng chính trị trong đó đỉnh điểm là vụ đảo chính năm 1999, cuộc bầu cử Tổng thống đương nhiệm Laurent Gbagbo vào năm 2000 và cuộc xung đột vũ trang năm 2002 giữa phe nổi loạn và lực lượng chính phủ. Kể từ tháng 9 năm 2002, tình hình này đã dẫn tới sự di dân ồ ạt của gần 1,7 triệu người, phá huỷ cơ sở hạ tầng kinh tế và sự rối loạn hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước.

Chính phủ thống nhất 2003
Cuộc chiến vẫn tiếp tục, ngay cả sau khi một hiệp định hòa bình do Pháp làm trung gian được ký kết tháng 1 năm 2003. Hiệp định này kêu gọi Chính phủ chia sẻ quyền lực với phe nổi dậy. Tình hình vẫn còn căng thẳng mặc dầu Tổng thống cam kết sẽ khôi phục dân chủ.

Hậu quả 2004 - 2007
Trong năm 2007, những thành tựu nổi bật cũng đã được ghi nhận trong việc tái lập các thẻ chế của nước Cộng hoà này. Đây là kết quả của việc thực hiện Thoả thuận chính trị Ouagadougou ký ngày 4 tháng 3 năm 2007 giữa các bên liên quan đến cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vẫn tỏ lo ngại về sự chậm trễ trong thực hiện tiến trình hoà bình tại Bờ Biển Ngà theo thoả thuân Ouagadougou. Đến nay, thời điểm dự định cuộc bầu cử Tổng thống vẫn chưa được ấn định.

Các vùng và khu hành chính

Côte d'Ivoire được chia làm 19 vùng gồm:

Các vùng này lại được chia ra làm 58 khu hành chính.

Dân số ở các thành phố lớn
Thủ đô chính thức của Bờ Biển Ngà có dân số là Yamoussoukro (295.500 người), thành phố có dân số xếp thứ 4 trong cả nước. Abidjan, với dân số 3.310.500 người, là thành phố lớn nhất của Bờ Biển Ngà, là trung tâm thương mại và ngân hàng, thủ đô de facto của quốc giai này. Đây là thành phố có đông người nói tiếng Pháp nhất ở khu vực Tây Phi.

Chính trị

Từ năm 1983, thủ đô chính thức của Bờ Biển Ngà là Yamoussoukro; tuy nhiên, Abidjan vẫn là trung tâm hành chính của cả nước. Hầu hết các quốc gia khác đều đặt Đại sứ quán tại Abidjan, ngoại trừ Đại sứ quán Vương quốc Anh đã chấm dứt nhiệm vụ vì những hành động bạo lực và những cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào người châu Âu ở Bờ Biển Ngà. Người dân Bờ Biển Ngà lúc này vẫn phải chịu đựng bạo lực tiếp diễn do nội chiến. Các tổ chức quốc tế về nhân quyền đã ghi nhận Bờ Biển Ngà có những vấn đề về đối xử với dân thường bị bắt giữ của cả hai phe trong cuộc nội chiến này và sự tái trỗi dậy việc lạm dụng lao động nộ lệ trẻ em ở các đồn điền cacao.
Mặc dầu chiến sự đã gần như chấm dứt vào năm 2004, nhưng Bờ Biển Ngà vẫn bị chia cắt thành hai phe, phía Bắc nằm dưới quyền kiểm soát của lực lượng "Chiến binh mới"(FN). Cuộc bầu cử tổng thống dự kiến diễn ra vào tháng 10 năm 2005 để đi đến một thỏa thuận giữa các phe phái đối địch đúng vào tháng 3 năm 2007, tuy nhiên cuộc bầu cử này vẫn bị trì hoàn nhiều lần ngay cả trong giai đoạn chuẩn bị.

Thể chế Cộng hoà Tổng thống

Các đảng phái chính trị lớn: Liên minh Dân chủ Công dân, Đảng Dân chủ Bờ Biển Ngà, Đảng Lao động Bờ Biển Ngà, Liên minh Dân chủ và Hoà bình, Mặt trận nhân dân Bờ Biển Ngà (Đảng của Tổng thống Gbagbo).

Từ khi độc lập cho đến năm 1990, Đảng Dân chủ luôn nắm quyền tại Bờ Biển Ngà. Tháng 11 năm 1990, cuộc bầu cử Quốc hội đa đảng đầu tiên được tổ chức (có 19 đảng đối lập tham gia) nhưng đảng Dân chủ của ông F.H Boigny vẫn giành đa số tuyệt đối và tiếp tục nắm quyền (148/175 ghế trong Quốc hội).

Tình hình chính trị – xã hội hiện nay
Ngày 28 tháng 11 năm 2010 đã diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống vòng hai giữa hai ứng cử viên là ông Laurent Gbagbo, Tổng thống mãn nhiệm (lên nắm quyền từ năm 2000) và ông Alasane Ouattara, nguyên là Thủ tướng nước này. Ngày 2 tháng 12 năm 2010, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử độc lập Bờ Biển Ngà chính thức thông báo kết quả bầu cử với việc ông Alasane Ouattara giành 54,10% số phiếu (được thế giới thừa nhận là Tổng thống) và ông Laurent Gbagbo giành 45,90% số phiếu. Tuy nhiên, Tổng thống mãn nhiệm Gbagbo đã tố cáo lực lượng phiến loạn miền Bắc nước này gian lận bầu cử và không công nhận kết quả trên. Vì vậy, bạo lực đã nổ ra giữa hai phe ủng hộ hai Tổng thống. Việc ông Gbagbo không chấp nhận thất bại đã đẩy nước này vào cuộc nội chiến với hàng nghìn người bị thiệt mạng và hàng triệu người dân phải chạy khỏi Bờ Biển Ngà. Sau 4 tháng không chịu nhượng bộ, dinh thự của ông Gbagbo đã bị quân đội của tổng thống đắc cử Alassane Ouattara tấn công hôm 11 tháng 4 và ông Gbagbo bị bắt giữ.

Địa lý

Bờ Biển Ngà là một quốc gia Tây Phi hạ Sahara, bên vịnh Guinea, Đông giáp Ghana, Tây giáp Liberia và Guinea, Bắc giáp Mali và Burkina Faso. Địa hình được cấu tạo bởi các vùng cao nguyên và núi ở miền Tây; vùng Tây Bắc thoải dần về phía Nam gồm các vùng đồng bằng trầm tích và vùng duyên hải, bờ biển thấp và nhiều cát. Phía Nam chịu ảnh hưởng khí hậu xích đạo tạo điều kiện thích hợp cho các vùng rừng rậm phát triển và chuyển dần sang các khu rừng thưa và các đồng cỏ nhiệt đới ở phía Bắc.

Kinh tế

Việc duy trì mối liên hệ chặt chẽ với Pháp sau khi giành độc lập từ năm 1960, tính đa dạng trong xuất khẩu nông nghiệp cũng như việc khuyến khích đầu tư của nước ngoài là những nhân tố chủ yếu của kinh tế Bờ Biển Ngà. Trong những năm trở lại đây, Bờ Biển Ngà phải đối mặt với sự rớt giá và cạnh tranh mạnh mẽ của cà phê và ca cao trên thị trường nông sản thế giới. Chính điều này cùng với tham nhũng trong nước cao khiến cho cuộc sống cũng như xuất khẩu của người nông dân ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Bờ Biển Ngà là một nước có tài nguyên phong phú, đặc biệt có nhiều kim cương, măng gan và sắt.

Ngành công nghiệp, nông nghiệp của Côte d'Ivoire phát triển khá cân đối. Bờ Biển Ngà là nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới về ca cao và từ vài năm nay nước này còn có thêm nguồn thu xuất khẩu từ dầu lửa ngoài khơi. Tuy nhiên thu nhập của Côte d'Ivoire vẫn dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp (70% dân số sống bằng nghề nông). Bên cạnh đó nền công nghiệp của Bờ Biển Ngà cũng khá phát triển như: công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng dệt, da, hoá chất, khai khoáng, sản phẩm gỗ, sửa chữa và đóng tàu.

Về ngoại thương, năm 2010, kim ngạch xuất khẩu của Bờ Biển Ngà đạt 10,25 tỷ USD với các sản phẩm ca cao, cà phê, gỗ, dầu lửa, bông, chuối, dứa, dầu cọ, cá. Các đối tác xuất khẩu chính gồm Hà Lan 13.92%, Pháp 10.75%, Mỹ 7.79%, Đức 7.2%, Nigeria 6.99%, Ghana 5.56%. Năm 2010, kim ngạch nhập khẩu của Bờ Biển Ngà đạt 7 tỷ USD với các mặt hàng chính là dầu thô, máy móc trang thiết bị, lương thực, thực phẩm. Do sản xuất lúa trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân nên mỗi năm, Bờ Biển Ngà phải mua khoảng 900.000 tấn gạo.

Các đối tác nhập khẩu chính gồm Nigeria 20.75%, Pháp 14.19%, Trung Quốc 7.18%, Thái Lan 5.09%.

Mặc dù trải qua gần 1 thập kỷ bất ổn chính trị nhưng Bờ Biển Ngà vẫn được xem là một trong những nền kinh tế hàng đầu khu vực Tây Phi. Với vị trí địa lý chiến lược, nguồn tài nguyên thiên nhiên, nông nghiệp, lâm nghiệp phong phú, nước này tiếp tục duy trì vai trò là nhà cung cấp hàng hoá và dịch vụ chính cho các nước láng giềng như Guinea, Mali, Burkina Faso… Cảng biển Abidjan và tuyến đường sắt nối Abidjan với thủ đô Ouagadouro (Burkina Faso) vẫn là tuyến đường xuất nhập cảnh ưu tiên, nhất là đối với những nước nằm sâu trong lục địa, mang lại nguồn thu ngoại tệ quan trọng cho ngân sách quốc gia.

GDP: 23,18 tỷ USD (2009)

Tỷ lệ tăng trưởng GDP: 3,8% (2009)

GDP bình quân đầu người: 1.100 USD (2009)

Dân số

77% dân số là người Bờ Biển Ngà, bao gồm nhiều dân tộc va nhóm ngôn ngữ khác nhau. Ở Bờ Biền Ngà có khoảng 65 ngôn ngữ. Phổ biến nhất là tiếng Dyula, được dùng trong giao dịch buôn bán và những người Hồi giáo.

Tiếng Pháp, ngôn ngữ chính thức của Bờ Biển Ngà, được giảng dạy trong trường học và là ngôn ngữ được sử dụng giữa các nhóm dân tộc khác nhau. Bờ Biển Ngà có 3 nhóm tôn giáo chính đó là đạo Hồi, đạo Thiên Chúa và những người theo thuyết vật linh. Là một quốc gia có kinh tế ổn định ở khu vực Tây Phi nên Bờ Biển Ngà thu hút đến 3,4 triệu lao động đến từ các nước láng giềng như Liveria, Burkina Faso và Guinea, chiếm tới 20% dân số của Bờ Biển Ngà. Hơn 2/3 trong số những lao động này là người Hồi Giáo.

4% dân số Bờ Biển Ngà không phải là người gốc Phi. Họ là người Pháp, Liban, Việt Nam và Tây Ban Nha.

Văn hóa

Văn học, nghệ thuật truyền thống và tượng hình, các công trình kiến trúc
Văn học Bờ Biển Nga rất đa dạng và phong phú từ phong cách cho đến những câu thành ngữ, tục ngữ có nguồn gốc tương đối vững chắc từ việc biên tập cho đến các tác giả có uy tín. Trong số những tác giả nổi tiếng, có thể kể đến Bernard Dadié, phóng viên, nhà văn, nhà soạn kịch, tiểu thuyết gia và cũng là nhà thơ đã thống trị văn đàn Bờ Biển Ngà ngay từ những năm 30 hay là Aké Loba (với L'Étudiant noir, 1960) và Ahmadou Kourouma (với Les Soleils des indépendances, 1968) đã nhận được giải thưởng Prix du Livre Inter vào năm 1998 cho tác phẩm mà đã trở thành kinh điển đối với văn học châu Phi En attendant le vote des bêtes sauvages.

Nét đặc trưng của nghệ thuật Bờ Biển Ngà xuất hiện trong nhiều vật dụng hàng ngày bằng các chất liệu đa dạng. Nghệ thuật này có mặt trên khắp đất nước, là minh chứng cho phong cách sống ở quốc gia này. Ví dụ như việc đan thúng, điêu khắc, chạm khắc gỗ, tạc tượng đã sử dụng rất nhiều chất liệu như gỗ, đồng, mây và tre...

Mặt nạ Dan, Baoulés, Gouros, Guérés và Bétés rất nổi tiếng ở Bờ Biển Ngà. Ngoài ra, nghề dệt tiếng tăm của những người Baoulés và những người Sénoufos đã trở thành bộ môn nghệ thuật hội họa trên nền vải. Những bức tượng nhỏ bằng đồng vốn xưa kia dùng để cân vàng nay lại được dùng làm vật trang trí, nhất là trong văn hóa Akan. Tuy nhiên, tất cả người dân Bờ Biển Ngà đều chia sẻ với nhau những vũ điệu truyền thống trên âm thanh của những nhạc cụ phổ biến như (tam-tams, balafon). Một số vũ điệu còn nổi tiếng khắp cả đất nước như: Temate của Facobly, Gouessesso và Danané, Boloye của vùng sénoufo, Zaouli của vùng gouro. Cũng nên nhắc đến những đồ sành sứ thủ công được chế tác bởi phụ nữ Bờ Biển Ngà, trong số đó nổi tiếng nhất là đồ sành sứ Katiola.

Di sản văn hóa này có sẵn và rất dồi dào. Rất nhiều tác phẩm truyền thống (đặc biệt là điêu khắc) được bày bán cho khách du lịch dừng chân ở các thành phố nghỉ mát nổi tiếng như Grand-Bassam hay Assinie. Một số khác còn được trưng bày trong các phòng triển lãm nghệ thuật hoặc tại viện bảo tàng văn hóa ở Abidjan.

Một số họa sĩ như Gilbert G. Groud và Michel Kodjo thường xuyên có những tác phẩm giá trị trong khi đó, mảng truyện tranh thuộc về Zohoré Lassane, họa sĩ phác thảo và cũng là người sáng lập ra tờ nhật báo hài hước và châm biếm Gbich !.

Có thể thấy ở Bờ Biển Ngà sự đa dạng trong những công trình lịch sử. Grand-Bassam, kinh đô đầu tiên của Bờ Biển Ngà chính là nơi tọa lạc của Dinh tổng trấn (Palais de Gouverneur), nơi đầu tiên chính quyền thuộc địa Pháp đặt trụ sở. Dinh thự này được sơ tác ở Pháp sau đó được xây dựng và hoàn thiện tại chính Bờ Biển Ngà vào năm 1983. Thành phố Grand-Bassam còn có khá nhiều công trình kiến trúc tuyệt đẹp theo lối kiến trúc thuộc địa kết hợp với chất liệu xây dựng bản địa như tòa nhà Varlet hay tòa nhà Ganamet thuộc về những thương gia giàu có.

Ở Abidjan, đại giáo đường Saint-Paul là một công trình kiến trúc rất đặc biệt có 2 mặt được làm hoàn toàn bằng kính theo dấu ấn của những người truyền giáo ở châu Phi. Ở Yamoussoukro, Nhà thờ Đức Bà hòa bình được khánh thành bởi Giáo hoàng Jean-Paul II vào năm 1990. Nhà thờ này cũng là phiên bản của Nhà thờ lớn Saint-Pierre ở Roma và có thể đón tiếp 18000 đứng trong điện. Hơn nữa, đó được coi là một trong những kiến trúc tôn giáo lớn nhất trên thế giới về chiều cao và diện tích. Người ta đã tiêu tốn khoảng 300 triệu USD để xây dựng côn trình kiến trúc này . Bên cạnh đó, còn phải nhắc đến tòa nhà của Quỹ hòa bình Félix Houphouët-Boigny nổi tiếng.

Ở phía Bắc đất nước, những kiến trúc Hồi giáo theo phong cách Sudan xuất hiện từ thời kì đế chế Mali ở thế kỷ XIV cũng rất đáng chú ý. Theo các chuyên gia, đáng kể nhất trong số đó là nhà thờ Kaouara (tỉnh Ouangolodougou), nhà thờ Tengréla, nhà thờ Kouto, nhà thờ Nambira, hai nhà thờ khác ở Kong đều mang giá trị văn hóa, kiến trúc, lịch sử nhất định..

Thể thao, truyền thông, giải trí

Người dân Bờ Biển Ngà rất ưa thích thể thao. Từ các sân golf ở Abidjan, Yamoussoukro và San-Pédro, Bờ Biển Ngà có thể tổ chức những cuộc thi đấu golf 9 lỗ hoặc 18 lỗ. Hằng năm, giải đấu golf quốc tế mở rộng mang tên Félix Houphouët Boigny vẫn diễn ra đều đặn ở Bờ Biển Ngà với sự tham gia của nhiều vận động viên chuyên nghiệp.

Những vùng phá và biển tạo cho Bờ Biển Ngà cơ hội phát triển nhiều môn thể thao dưới nước như lặn, lướt ván, đua thuyền buồm, canoe-kayak và bóng chuyền bãi biển. Đua ngựa và đua xe cũng rất phổ biến ở Bờ Biển Ngà. Bên cạnh đó còn có bóng ném, bóng rổ, bóng chuyền, bóng bầu dục, điền kinh và quần vợt.

Tuy nhiên, bóng đá luôn là môn thể thao số một ở Bờ Biển Ngà. Bóng đá thu hút nhiều người dân tham gia tập luyện, kể cả những khu vực hẻo lánh nhất của đất nước. Mỗi thành phố, thậm chí là mỗi khu phố đều tổ chức một giải đấu bóng đá riêng.

Liên đoàn bóng đá Bờ Biển Ngà đã tổ chức và đưa vào thi đấu giải bóng đá cấp quốc gia Bờ Biển Ngà. Trong giải đấu này, hai đội bóng là Africa Sports National và ASEC Mimosas luôn tỏ ra vượt trội so với các đội bóng còn lại. Rất nhiều cầu thủ Bờ Biển Ngà đang phát triển sự nghiệp ở nước ngoài trong những đội bóng danh giá nhất thế giới. Chính những cầu thủ thi đấu ở nước ngoài này là nguồn lực chính cho đội tuyển bóng đá quốc gia Bờ Biển Ngà ở các giải đấu quốc tế.

Trong quá khứ, với sự dẫn dắt của những cầu thủ như Ben Badi, Gadji Celi et Alain Gouaméné, bóng đá Bờ Biển Ngà đã đạt được những thành công nhất định. Đến thế hệ của Didier Drogba, Bờ Biển Ngà lần đầu tiên đã góp mặt tại vòng chung kết World Cup 2006.

Trong lĩnh vực truyền thông, Bờ Biển Ngà có đầy đủ các cơ quan phụ trách nghe nhìn, báo viết, kể cả các cơ quan quản lý chuyên nghiệp tuân theo sự điều hành của Ủy ban quốc gia về báo chí mà sau này là Hội đồng báo chí quốc gia (CNP), Hội đồng nghe nhìn quốc gia (CNCA) và một tổ chức tự quản giám sát đạo đức và tự do báo chí (OLPED).

Từ năm 1991, truyền thông của Bờ Biển Ngà được điều chỉnh bởi đạo luật số 91-1034  về hoạt động báo chí chuyên nghiệp. Đài phát thanh truyền hình Bờ Biển Ngà (RTI) thuộc về nhà nước, được hỗ trợ tài chính nhờ tiền bản quyền, quảng cáo và các nguồn ủng hộ khác. Bao gồm 2 kênh truyền hình và 2 trạm phát thanh: La Première, TV2 - kênh giải trí phát sóng trong khu vực bán kính 200 km ở Abidjan, Radio Côte d'Ivoire, Fréquence 2 - kênh giải trí, Radio Jam, kênh radio tư nhân đầu tiên của Bờ Biển Ngà; Africahit Music TV.

Nhiều đầu báo khác nhau phần lớn đều tập trung ở Abidjan. Ngoài Tập đoàn báo buổi sáng Bác Ái (Groupe Fraternité Matin) với khoảng 25000 ấn bản mỗi ngày, 15 đầu báo khác đều do các công ty tư nhân nắm giữ.

Âm nhạc của Bờ Biển Ngà pha trộn nhiều trào lưu khác nhau, trong đó có thể kể đến những nhạc sĩ tiên phong như Ziglibithy, Gbégbé, Lékiné hay nhóm những nhạc sĩ thuộc thế hệ thứ hai (Zouglou, Zoblazo, Mapouka,Youssoumba...) và nhóm nhạc sĩ thuộc trào lưu hiện đại (Coupé-décalé). Âm nhạc Bờ Biển Ngà là sự kết hợp của nhiều điệu nhạc khiêu vũ.

Hài kịch rất được ưa chuộng ở Bờ Biển Ngà, đặc biệt là tác phẩm trào phúng của Digbeu Cravate, Zoumana, Adjé Daniel, Gbi de Fer, Jimmy Danger, Doh Kanon, Adrienne Koutouan, Marie Louise Asseu, Adama Dahico, Bamba Bakary, duo Zongo và Tao sản xuất, biểu diễn trên sân khấu và truyền hình.

Năm 2004, với sự phát triển của công nghệ kĩ thuật số, điện ảnh Bờ Biển Ngà đã cho ra đời hàng loạt bộ phim như Coupé-décalé (Fadiga de Milano đạo diễn) hay Le Bijou du sergent Digbeu  của Alex Kouassi, Signature của Alain Guikou hay là Un homme pour deux sœurs của Marie-Louise Asseu. Tính cho đến thời điểm hiện tại, trung bình cứ 3 tháng lại có một bộ phim được xuất xưởng. Những bộ phim này còn nhiều yếu kém về kĩ thuật (do hình ảnh hoặc âm thanh) nhưng sự hữu ích của công nghệ kĩ thuật số thật sự đã tạo ra bước ngoặt cho điện ảnh Bờ Biển Ngà.

Festival về nghệ thuật châu Phi Marché des arts du spectacle africain - MASA được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1993 bởi Tổ chức Pháp ngữ, đến tháng 3 năm 1998 đã nhanh chóng trở thành một chương trình có tính chất quốc tế nhằm phát triển những nghệ thuật hiện có tại châu Phi. Chương trình này là một dự án nghệ thuật liên quốc gia của châu Phi bao gồm một hội chợ về nghệ thuật trình diễn, một diễn đàn của những người làm nghệ thuật và một festival diễn ra hai năm một lần ở Abidjan..

Faya Flow là cuộc thi hip hop lớn nhất ở Bờ Biển Ngà. Được tổ chức bởi Hiệp hội Tuổi trẻ Hip hop Năng động (JACH, đọc là "jack") từ năm 2005, cuộc thi này nhằm mục đích thông qua hip hop tìm kiếm, phát hiện và giúp đỡ những tài năng ca hát và văn nghệ cho Bờ Biển Ngà.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính phủ
  http://www.cotedivoirepr.ci/  Official Site of the Ivoirian President
 http://www.isa-africa.com/ambaci-jp/  government information and links
 Embassy of  in Scandinavia
 Chief of State and Cabinet Members

Thông tin chung
 Country Profile from BBC News
 Cote-D'Ivoire from the Encyclopaedia Britannica

 Cote d'Ivoire  from UCB Libraries GovPubs

Tin tức
 allAfrica –  news headline links
 Abidjan.Net news forum links

Du lịch

Khác
 Cote D'Ivoire literature
 http://www.izf.net/izf/documentation/cartes/Pays/supercartes/cotedivoire.htm
  Parti Ivoirien du Peuple
 Akwaba in Ivory Coast
 French intervention in Ivory Coast 2002–2003
 Crisis briefing on Ivory Coast's recovery from war from Reuters AlertNet

Cộng hòa
Quốc gia châu Phi
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Kim cương máu
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp
Quốc gia Tây Phi
Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ


title: Đình Yên Sở

text:
Đình Yên Sở ( tên gọi khác : Quán Giá , Đền quán giá , Đền Giá , Quán Diễm Xá ) ở làng Yên Sở, xã Yên Sở, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Là nơi thờ Tướng quân Lý Phục Man, có công giúp Lý Nam Đế đánh đuổi quân Lâm Ấp lập lên nhà nước Vạn Xuân.

Làng Yên Sở xưa gọi là làng Cổ Sở, còn có tên Nôm là làng Giá Lụa, vì vậy đình còn gọi là đình Giá. Người Yên Sở quen gọi là Quán Giá.

Lịch sử
Theo truyền thuyết, đình được xây dựng lần đầu tiên vào thời Lý Thái Tổ (1010 - 1026). Đình thờ Lý Phục Man, người làng Cổ Sở, một vị tướng của vua Lý Nam Đế.

Năm 1947, di tích này đã bị quân Pháp đốt phá, chỉ còn hai tam quan, hai bức tường và hậu cung. Nhân dân địa phương đã tu tạo nhiều lần, lần cuối vào năm 1990.

Lễ hội hằng năm được tổ chức vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch.

Đình Yên Sở tên địa phương là Quán Giá, thờ tướng quân Lý Phục Man, vị danh tướng đời Vua Lý Nam Đế đã hi sinh vì non sông. Để tưởng nhớ công ơn của ngài, cứ đến ngày 10/03 (âm lịch) hàng năm, nhân dân địa phương (Yên sở, Đắc Sở, Tiền Yên) tổ chức lễ hội Giá. Và đặc biệt là cứ 05 năm 1 lần sẽ tổ chức hội lớn (Tổ chức vào những năm chẵn).

Chú thích

Liên kết ngoài
Đình Yên Sở

Yên Sở
Hoài Đức


title: Phriapatius của Parthia

text:
Phriapatius ( ) hoặc Priapatius , đôi khi được gọi là Phriapites , là vua của đế quốc Parthia từ năm 191 TCN tới năm 176 TCN. Ông là con trai một người cháu họ của Arsaces I (trị vì từ 247-217 TCN), người sáng lập nên đế quốc Parthia.

Ông cai trị trong giai đoạn sau cuộc xâm lược Parthia của vị vua Seleukos là Antiochos III (223-187 TCN).

Ông là cha của ba vị vua Parthia là Phraates I (176-171 TCN), người kế vị của ông ta là Mithridates I (171-138 TCN), và Artabanus I (138-124 TCN).

Tham khảo

 Junianus Justinus, xlv, 5.

Vua Parthia
Mất năm 176 TCN
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 170 TCN
Năm 176 TCN


title: Courcy-aux-Loges

text:
Courcy-aux-Loges là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 114-150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Courcyauxloges


title: Asnières-lès-Dijon

text:
Asnières-lès-Dijon là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 331 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Asnières-lès-Dijon sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Côte-d'Or


title: Eocosmoecus schmidi

text:
Eocosmoecus schmidi là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Eocosmoecus


title: Cola duparquetiana

text:
Cola duparquetiana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Loài này chỉ có ở Gabon.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Cola duparquetiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Chi Cô la
Thực vật Gabon
Thực vật dễ tổn thương


title: Chaturaphak Phiman (huyện)

text:
Chaturaphak Phiman () là một huyện (amphoe) ở phía tây của tỉnh Roi Et, Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Si Somdet, Mueang Roi Et, Mueang Suang, Kaset Wisai của tỉnh Roi Et và Wapi Pathum của tỉnh Maha Sarakham.

Lịch sử
Huyện đã được đổi tên từ Hua Chang sang Chaturaphak Phiman năm 1939.

Hành chính
Huyện này được chia thành 12 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 146 làng (muban). Chaturaphak Phiman là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Hua Chang. Có 12 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Chaturaphak Phiman


title: Heat (nước hoa)

text:
Heat (tạm dịch: Nhiệt) là dòng nước hoa dành cho phụ nữ đầu tiên được xác nhận chất lượng bởi nghệ sĩ thu âm người Mỹ Beyoncé. Nó được sản xuất bởi Beyoncé cùng với Claude Dir và Olivier Gillotin đến từ công ty Givaudan. Dòng nước hoa được phát hành vào ngày 3 tháng 2 năm 2010, sử dụng khẩu hiệu "catch the fever" (tạm dịch: "Bắt lấy cơn sốt"). Sự ra mắt của dòng nước hoa được quảng bá với một phiên bản hát lại của bài hát "Fever" do Beyoncé thu âm và một đĩa mở rộng (EP) được phát hành với số lượng có hạn cũng có tựa đề là Heat. Cô xuất hiện tại cửa hàng Macy's Herald Square của chuỗi của hàng Macy's tại Quảng trường Herald để mở bán dòng nước hoa và trên chương trình The Today Show để bàn luận về Heat.

Đoạn quảng cáo của dòng nước hoa, do Jake Nava làm đạo diễn và phát hành vào tháng 12 năm 2009, đã sinh ra nhiều tranh luận trái chiều vì những hình ảnh đầy tính gợi cảm của nó. Vì lí do trên nên đoạn quảng cáo chỉ được phép phát sóng trên truyền hình vào ban đêm tại Anh Quốc. Nói về doanh thu, chuỗi cửa hàng Macy's đã kiếm về được số tiền 3 triệu USD do dòng nước hoa mang lại từ đầu tháng 2 đến đầu tháng 3 năm 2010. Các nhà phê bình đã đưa ra nhiều ý kiến khác nhau về dòng nước hoa này, và nó cũng đã từng được đề cử ở vài hạng mục tại một số lễ trao giải liên quan đến nước hoa.

Thông tin ngoài lề

Phát triển

Tháng 12 năm 2009, Beyoncé công bố rằng cô sẽ phát hành dòng nước hoa đầu tiên của cô, có tựa là Heat, vào năm tiếp theo. Trước khi phát hành nước hoa, cô đã hợp tác cùng với Tommy Hilfiger trong dòng nước hoa True Star vào năm 2004 và dòng nước hoa Diamonds của Giorgio Armani; nhờ vào đó mà cô đã được xuất hiện trong nhiều chiến dịch quảng cáo. Beyoncé sáng tạo ra dòng nước hoa này vào năm 2009 và việc thử nghiệm mùi của nó được thực hiện bởi công ty Coty, Inc.. Beyoncé lần đầu tiên giới thiệu Heat với người hâm mộ tại các buổi gặp mặt sau hậu trường trong chuyến lưu diễn I Am... World Tour (2009–10). Dòng nước hoa này lần đầu tiên được phát hành tại Hoa Kỳ vào ngày 3 tháng 2 năm 2010. Theo trang mạng về nước hoa chính thức của Beyoncé beyonceparfums.com, Heat là một "loại nước hoa quyến rũ có thể giải phóng ngọn lửa tinh thần bên trong cơ thể". Dòng nước hoa còn được mô tả là "một sự thể hiện độc đáo của sự quyến rũ mạnh mẽ của người phụ nữ: gợi cảm, thanh lịch nhưng cũng đầy sự nữ tính, tạo ra một bầu không khí đầy bí ẩn", kết luận rằng Heat tương ứng với "một người phụ nữ đầy tự tin, một người không e ngại chuyện thể hiện điều mình ham muốn và chuyện được người khác ham muốn." Trang mạng này còn miêu tả thêm về Heat là một "dòng nước hoa lôi cuốn [và] hiện đại... là hiện thân của một tâm hồn hấp dẫn".

Trong một đoạn video được đăng tải lên trang mạng về nước hoa chính thức của Beyoncé, nữ ca sĩ tiết lộ lý do đằng sau cái tên Heat. Theo lời nữ ca sĩ, lý do là vì mùi của chai nước hoa này thật "dễ lây nhiễm", phát biểu thêm: "Nó giống như một thứ mà bạn sẽ không bao giờ có thể cảm nhận đầy đủ. Nó thật nóng, nó thật gợi cảm, nó chắc chắn sẽ đem lại cho bạn cảm giác như bạn đã bắt lấy được cơn sốt." Cô phát biểu thêm rằng mùi yêu thích trong dòng nước hoa này là mùi hoa phong lan vani đỏ, vì mùi của nó thật "gợi cảm" và "cay nóng", và mùi kim ngân, vì mùi của nó "gợi nên khoái cảm" và thật "ngọt ngào".

Cô kết luận: "Chai nước hoa thật sự là một tác phẩm cần rất nhiều công sức nhưng tôi lại cảm thấy thật sự rất vui. Nó là một thứ đáng để tự hào trong 20 năm tiếp theo kể từ bây giờ." Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Teen Vogue, Beyoncé khẳng định rằng cô rất thích Heat vì nó có mùi hoa phong lan, loài hoa yêu thích của nữ ca sĩ. Cô nói thêm rằng dòng nước hoa rất phù hợp với hình tượng (alter ego) Sasha Fierce của cô vì theo lời nữ ca sĩ, dòng nước hoa này đang "bùng cháy".

Đóng gói và mùi hương
Heat được đựng trong một cái chai có màu đỏ rực và có hình dáng giống hình tam giác. Phần cổ chai được nẹp lại bằng một cái nẹp mạ vàng, trên có khắc hai từ "Beyoncé" và "Heat" ở hai phía đối diện nhau. Phần nắp chai được khắc lên chữ B bằng axit. Mùi của chai nước hoa được mô tả là có mùi hoa (floral), mùi trái cây (fruity) và mùi gỗ (woody). Trang web về nước hoa chính thức của nữ ca sĩ còn giới thiệu mùi của nó là "nữ tính và không thể cưỡng lại được". Mùi hương đầu của chai nước hoa gồm các mùi vani, hoa mộc lan, hoa cam neroli và đào; mùi hương giữa gồm bánh macarons hạnh đào, hoa kim ngân và xạ hương; mùi hương cuối gồm "một hỗn hợp mùi hương dry-down gợi cảm và ấm áp" của các mùi gỗ Sequoila (gỗ tùng bách Mỹ), đậu tonka và hổ phách. Sau khi được trải nghiệm mùi hương của Heat, các nhà phê bình đánh giá nhận thấy rất rõ các mùi đậu tonka, hoa cam neroli, hạnh đào cùng nhiều mùi gỗ và mùi hoa khác có trong nước hoa. Sau khi Heat ra mắt, Beyoncé đã mô tả thiết kế của chai nước hoa, mùi hương và cảm hứng để cô sáng tạo nên chai nước hoa như dưới đây:

Các sản phẩm của Heat
 Loại 100ml nặng
 Loại 50ml nặng
 Loại 30ml nặng
 Loại 15ml nặng
 Sữa dưỡng thể có thể tích 200ml nặng
 Sữa tắm có thể tích 200ml nặng 6,7 ounce
 Nước hoa Heat Sparkling Body Mist có thể tích 125ml nặng

Chú thích

Quảng bá

Đoạn quảng cáo cho Heat được đạo diễn bởi Jake Nava, người từng hợp tác với Knowles trong những video ca nhạc của cô như "Single Ladies (Put a Ring on It)", "If I Were a Boy", "Beautiful Liar", "Baby Boy" và "Crazy In Love". Đoạn quảng cáo chủ yếu chiếu cảnh Knowles ướt đẫm mồ hôi trong phòng tắm khi diện lên mình một chiếc đầm đỏ bằng vải satin cùng phiên bản hát lại của ca khúc "Fever" của cô làm nền. Hình ảnh quảng bá được chụp bởi nhiếp ảnh gia Michael Thompson, cùng hình ảnh Knowles giống trong đoạn quảng cáo trên.

Vào Tháng Mười một 2010, hãng quảng bá aAdvertising tại Anh đã phát biểu rằng video quảng cáo của cô không được chiếu vào buổi sáng mà chỉ được chiếu sau 19 giờ rưỡi tối theo thông báo của Cơ quan Tiêu chuẩn Quảng cáo tại Anh, mô tả video là sự "khích dục" cho trẻ nhỏ.

Knowles sau đó tiếp tục công việc quảng bá của mình khi phát hành đĩa đơn "Fever" tại các cửa hàng iTunes ở Mĩ và Canada. Ca khúc tiếp tục được phát hành ở dạng Tải kĩ thuật số tại Anh vào ngày 22 tháng 2 năm 2010.

Sự tiếp nhận
Trong những ngày phát hành, Heat đã trở thành mặt hàng bán chạy nhất tại Hoa Kỳ. Sản phẩm nước hoa này đã thắng giải Lifestyle Award tại giải Norwegian Cosmetics Awards. Ban giám khảo đã nói: "Người phụ nữ đằng sau chai nước hoa này là một cô gái tạo nên lịch sử, một biểu tượng vàng, một người dẫn đầu đã chứng minh sự thành công của mình. Phong cách của cô ấy thật gợi cảm và sang trọng. Chính phong cách của cô đã tạo nên một ngọn lửa rực rỡ trong chai nước hoa này".

Sản phẩm liên quan

Heat Ultimate Elixir

Vào tháng 8 năm 2010, Knowles đã phát hành lại Heat với tên Heat Ultimate Elixir (Tiếng Việt: Nhiệt với ống xịt) ở dạng ống xịt cùng lời nhắn rằng đây chính là một trong những bí mật của một nghệ sĩ như cô. Sau đó, sản phẩm này đã được phát hành vào tháng 9 năm 2010.

Cách trang trí hộp và chai của phiên bản này khá tối và chững chạc hơn bản gốc. Hương thơm của phiên bản này nay đã được kết hợp từ Vani đỏ, hoa Phong lan, chi Hoa mộc và đâu Tonka, khá giống phong cách của Cedarwood and Amber.

Sản xuất
Sản phẩm này nay có dung lượng là 50 ml với giá $59.

Heat Rush

Vào tháng 2 năm 2011, Knowles đã phát hành phiên bản thứ ba mang tên Heat Rush (Tiếng Viết:  Nhiệt Cuốn hút) và được mô tả là một loại nước hoa gợi cảm và là phiên bản buổi sáng của Heat.

Mùi hương của phiên bản này được lấy cảm hứng từ trái cây, cam đỏ, dâu Brazil, hoa Phong lan Vàng, hoa Xoài, hoa dâm bụt cam, gỗ tếch, mật ong và xạ hương. Thiết kế của phiên bản này có vẻ vuông vắn hơn bản gốc với màu chủ đạo là màu vàng. Ở đây, cô không chú trọng về sự gợi cảm mà chú trọng hơn về sự sang trọng.

Sản xuất
 Heat Rush gồm nhiều dung lượng là 15, 30, 50 và 100 ml ($24–$59).
 Một bộ sưu tập sau đó đã được phát hành kèm theo kem bôi da và gel khi tắm (cả hai có giá $24).

Heat: CD với số lượng có hạn

Một đĩa mở rộng (EP) quà tặng phiên bản giới hạn mang tên Heat được phát hành vào tháng 2 năm 2011, khoảng một năm sau khi đĩa đơn quảng bá "Fever" do nữ ca sĩ trình bày được phát hành. Trong khi ở Hoa Kỳ, quà tặng khuyến mãi đi kèm khi mua nước hoa là một chiếc túi tote, thì ở Anh Quốc album được bày bán trong thời gian quảng bá cho sản phẩm nước hoa. Mỗi khi mua một chai nước hoa Heat loại 50 ml, khách hàng sẽ được tặng miễn phí một bản sao CD của EP. EP bao gồm một phiên bản hát lại của bài hát "Fever" của nam ca sĩ người Mỹ Little Willie John nằm trong album nhạc phim của bộ phim hài chính kịch The Fighting Temptations (2003), sau này được nữ ca sĩ phát hành dưới dạng tải kĩ thuật số vào năm 2010.

EP còn bao gồm các phiên bản phối lại của các bài hát do Beyoncé từng thu âm trước đây: nam nhạc sĩ Karmatronic phối lại các bài hát "At Last", một ca khúc cô trình bày trong bộ phim chiếu rạp năm 2008 của Mỹ Huyền thoại âm nhạc, và "Satellites", một bài hát trích từ album I Am... Sasha Fierce; nam DJ Catalyst phối lại "Broken-Hearted Girl" và nam nhạc sĩ Lost Daze phối lại bài hát "Smash Into You". Phiên bản phối khí của Catalyst cho "Broken-Hearted Girl" đã từng xuất hiện trước đó trong album phối lại Above and Beyoncé – Video Collection & Dance Mixes của nữ ca sĩ.

Danh sách ca khúc

Đội ngũ thực hiện
Đội ngũ thực hiện Heat, được ghi chú thích trên đĩa CD gồm:

 Giám đốc sản xuất – Beyoncé Knowles, Moe Cohen
 Hát chính – Beyoncé Knowles
 Hoàn thành âm thanh – Tom Coyne
 Sản xuất – Beyoncé Knowles, Chink Santana, Achillies Sparta, Peter Krakczar, Catalyst, Frank DeMaria, Anthony Saputo, Peace Bisquit
 Chọn lọc ca khúc phối khí – Angelo "Pepe" Skordos, Bill Colozman

Liên kết ngoài

Nước hoa


title: Dennevy

text:
Dennevy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 293.Ước tính dân số năm 2007 là 326 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Nirvana (định hướng)

text:
Nirvana có thể là:

Tôn giáo
 Niết bàn, khái niệm trong Phật giáo

Âm nhạc

Nghệ sĩ
 Nirvana (ban nhạc), ban nhạc từ Seattle, Washington (1988-1994)
 Nirvana (ban nhạc Anh), ban nhạc rock từ Anh (1967-nay)

Album
Album Nirvana của ban nhạc này
Nirvana (EP) của ca sĩ người Anh Sam Smith

Điện ảnh
 Phim Nirvana, phim khoa học giả tưởng Ý sản xuất năm 1997


title: Ỷ Thiên Đồ Long Ký (phim truyền hình 2009)

text:
Ỷ Thiên Đồ Long Ký (tiếng Trung: 倚天屠龍記) là bộ phim truyền hình dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Kim Dung. Đây là phần cuối cùng trong Xạ điêu tam bộ khúc do Trương Kỷ Trung sản xuất, hai phần trước là Anh hùng xạ điêu (2003) và Thần điêu đại hiệp (2006). Kịch bản của bộ phim chủ yếu dựa trên phiên bản thứ ba của bộ tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long ký. Phim được quay trong vòng 5 tháng, từ 18 tháng 10 năm 2008 đến 16 tháng 3 năm 2009, được quay tại nhiều danh thắng của Trung Quốc như núi Võ Đang, đảo Đào Hoa, hang Long Du và khu thắng cảnh Vũ Di Sơn. Phim được phát sóng lần đầu tiên trên Đài truyền hình Ôn Châu vào tháng 10 năm 2009.

Kịch bản
So với nguyên tác của Kim Dung, kịch bản phim lần này có một số thay đổi như sau:
Triệu Mẫn đánh lạc hướng Võ Đang Ngũ hiệp bằng Lôi quả đạn.

Diễn viên

Đặng Siêu: Trương Vô Kỵ
Sử Lỗi: Trương Vô Kỵ (lúc nhỏ)
An Dĩ Hiên: Triệu Mẫn
Lưu Cạnh: Chu Chỉ Nhược
Quách Bạch Lộ: Chu Chỉ Nhược (lúc nhỏ)
Vương Viện Khả: Ân Tố Tố
Trương Trí Nghiêu: Trương Thúy Sơn
Trương Mông: Ân Ly (Thù Nhi)
Tưởng Y Y: Ân Ly (lúc nhỏ)
Lộ Thần: Dương Bất Hối
Lục Tử Nghệ: Dương Bất Hối (lúc nhỏ)
Hà Trác Ngôn: Tiểu Chiêu
Mã Linh: Kim Hoa bà bà
Vương Tinh Hoa: Diệt Tuyệt sư thái
Tang Kim Sinh: Tạ Tốn
Vu Thừa Huệ: Trương Tam Phong
Đàm Phi Linh: Thành Côn
Bạch Kiến Tài: Dương Đính Thiên
Vương Vệ Quốc: Không Văn
Ngô Hiểu Đông: Dương Tiêu
Hồ Đông: Phạm Dao
Hà Giai Di: Kỷ Hiểu Phù
Lý Thái: Tống Thanh Thư
Lý Minh: Vi Nhất Tiếu
Dương Niệm Sinh: Chu Điên
Chu Cương: Thuyết Bất Đắc
Trương Vũ Trụ: Lãnh Khiêm
Hầu Việt Thu: Bành Oánh Ngọc
Trần Chi Huy: Ân Thiên Chính
Quan Hiệu Vũ: Ân Dã Vương
Trần Kế Minh: Tống Viễn Kiều
Vương Kiến Quốc: Du Liên Châu
Trương Hành Bình: Du Đại Nham
Quách Quân: Trương Tòng Khê
Vương Cửu Thắng: Ân Lê Đình
Vương Chí Cương: Mạc Thanh Cốc
Lý Thuần: Đinh Mẫn Quân
Lưu Thi Thi: Hoàng Sam nữ tử
Dương Nghệ: Sử Hỏa Long
Hạ Vũ: Sử Hồng Thạch
Trương Tiểu Uyển: Chu Cửu Chân
Vương Duy: Võ Thanh Anh
Trâu Tông Thắng: Vệ Bích
Đồ Môn: Nhữ Dương Vương
Tôn Tổ Dương: Vương Bảo Bảo
Chu Hiểu Tân: Trần Hữu Lượng
Kiều Vũ: Thường Ngộ Xuân
Đỗ Ngọc Minh: Hồ Thanh Ngưu
Cao Bảo Bảo: Vương Nạn Cô
Vu Vũ: Chu Nguyên Chương
Bạch Tuấn Kiệt: Lộc Trượng Khách
Hàn Đông: Hạc Bút Ông
Lý Trung Hoa: Hà Thái Xung
Ngô Khắc Cương: Tây Hoa Tử
Lý Cường: Tông Duy Hiệp
Trần Chi Huy: Giác Viễn
Hình Mân Sơn: Hà Túc Đạo
Bạch Hải Long: Đô Đại Cẩm
Lưu Tử Di: Tiết Công Viễn
Triệu Cường: Bạch Quy Thọ

Âm nhạc
Ca khúc mở đầu phim là Hoa Hạ anh hùng (華夏英雄), nhạc của Thừa Trạch Huấn, lời của Tiểu Tích Mễ, biên tập Hạ Hầu Triết, do Đặng Siêu trình bày. Ca khúc cuối phim là Hồng trần luyến ca (紅塵戀歌), nhạc và lời của Hi Đạo, biên tập Chu Kim Thái, do An Dĩ Hiên và Tùng Hạo Nam trình bày.

Thông tin thêm
Diễn viên Lưu Thi Thi đóng vai hoàng y nữ tử trong phim này cũng là người đóng vai Mục Niệm Từ trong phim Anh hùng xạ điêu (2008).
Diễn viên Vương Tinh Hoa đóng vai Diệt Tuyệt sư thái trong phim này cũng là người đóng vai Ninh Trung Tắc trong phim Tiếu ngạo giang hồ (2001).
Diễn viên Vương Kiến Quốc đóng vai Du Liên Châu trong phim này cũng là người đóng vai Cừu Thiên Nhận và Cừu Thiên Trượng trong phim Anh hùng xạ điêu (2008).
Các diễn viên Vu Thừa Huệ và Trần Kế Minh đóng các vai Trương Tam Phong và Tống Viễn Kiều trong phim này cũng là người đóng các vai Hoàng Dược Sư và Khưu Xứ Cơ trong phim Thần điêu đại hiệp (2006). Ngoài ra Vu Thừa Huệ còn đóng rất nhiều vai cao thủ trong các phim như Phong Thanh Dương (Tiếu ngạo giang hồ, 2001), Mục Nhân Thanh (Bích huyết kiếm, 2007), Phùng Tích Phạm (Lộc đỉnh ký, 2008)... tất cả đều do Trương Kỷ Trung giám chế.
Các diễn viên Lộ Thần và Hà Trác Ngôn đóng các vai Dương Bất Hối và Tiểu Chiêu trong phim này đã từng tham gia phim Đại Đường du hiệp truyện (2008) do Trương Kỷ Trung sản xuất. Lộ Thần từng cùng với Lưu Cạnh (đóng vai Chu Chỉ Nhược trong phim này) tham gia phim Tứ thế đồng đường (2008).
Diễn viên Hà Giai Di ban đầu được giao đóng vai Đinh Mẫn Quân, sau đó chuyển sang đóng vai Kỷ Hiểu Phù. Hà Giai Di nổi tiếng với vai Trần Kiều trong Đại Hán thiên tử (2001) và Trường Bình công chúa trong Lộc Đỉnh ký (2008). Việc chuyển vai diễn của Hà Giai Di từ Đinh Mẫn Quân sang Kỷ Hiểu Phù đang gây tranh cãi trong các fan hâm mộ Xạ điêu tam bộ khúc.
Diễn viên An Dĩ Hiên đóng vai Triệu Mẫn trong phim này đã nhận được sự ủng hộ từ diễn viên Đài Loan Giả Tịnh Văn, người đóng vai Triệu Mẫn trong Ỷ Thiên Đồ Long ký (2003).
Diễn viên Vương Vệ Quốc đóng vai Không Văn trong phim này cũng là người đóng vai Nhất Đăng đại sư trong Anh hùng xạ điêu (2003) và Thần điêu đại hiệp (2006).
Diễn viên Chu Cương đóng vai Thuyết Bất Đắc trong phim này cũng là người đóng vai Đạt Nhĩ Ba trong Thần điêu đại hiệp (2006).
 Diễn viên Trần Hành Bình đóng vai Du Đại Nham trong phim này cũng đóng vai Lỗ Hữu Cước trong hai phần phim trước đó.

Phát sóng

Chú thích

Liên kết ngoài

Ỷ Thiên Đồ Long ký trên Sina.com
Ỷ Thiên Đồ Long ký trên CTS
Ỷ Thiên Đồ Long ký trên MAXAM

Y
Y
Y
Chương trình truyền hình tiếng Quan thoại
Phim truyền hình võ hiệp Trung Quốc


title: Athous gianassoi

text:
Athous gianassoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: José Gervasio Artigas

text:
José Gervasio Artigas Arnal (19 tháng 6 năm 1764-23 tháng 9 năm 1850) là anh hùng dân tộc của Uruguay, đôi khi được gọi là "cha đẻ của nền độc lập Uruguay".

Tiểu sử

Artigas sinh ra tại Montevideo trong một gia đình giàu có, ở tuổi 12, ông chuyển đến vùng nông thôn và làm việc tại trang trại của gia đình ông. Ở tuổi 33, ông lợi dụng lệnh ân xá cho những tội phạm, gia nhập đoàn Blandengues bảo vệ biên giới cùng với Brasil. Từ năm 1806-1807, ông tham chiến cùng người Tây Ban Nha chống quân xâm lược Anh ở Río de la Plata. Ông là một phần trong lực lượng của chỉ huy người Tây Ban Nha _Santiago de Liniers, bắt đầu từ Montevideo hành quân đẩy lùi quân Anh ra khỏi Buenos Aires.Một cuộc tấn công được quân đội Anh khởi xướng hòng đánh chiếm Montevideo và Artigas bị bắt. Nhưng sau đó ông chạy thoát và tập hợp cùng những người chăn bò ở Nam Mỹ, thực hiện chiến tranh du kích chống Anh thành công và nhượng cho Tây Ban Nha sự kiểm soát đối với Montevideo. Năm 1809, ông được thăng hàm đại úy.

Năm 1810, Tây Ban Nha di chuyển trụ sở chính của Río de la Plata đến Montevideo. Sau Cách mạng thắng lợi, họ buộc phải từ bỏ Buenos Aires. Ngày 15 tháng 2 năm 1811, Artigas dẫn đoàn Blandengues đến Buenos Aires để cung cấp các dịch vụ quân sự của ông cho cuộc chiến giành độc lập thuộc Eastern Bank (ngày nay là Uruguay). Vào đầu tháng tư, ông trở về Eastern Bank cùng khoảng 180 nam giới được cung cấp bởi Chính quyền Buenos Aires và ngày 11 tháng tư, ông ban hành Tuyên ngôn Mercedes.

Năm 1814, ông thành lập Liga de los Pueblos Libres (Hội của Người dân Tự do). Đến sau năm đó, ông giải phóng Montevideo khỏi sự kiểm soát của những đối thủ chính trị đến từ Buenos Aires.

Năm 1815, ông tham dự Đại hội Proto- hội Độc lập của Argentina, tổ chức tại Arrollo de la China (ngày nay gọi là Concepción del Uruguay). Tại Đại hội này mà các tỉnh của Phương Đông (ngày nay đều thuộc quốc gia Uruguay), Córdoba, Corrientes, Entre Ríos, Misiones và Santa Fe tuyên bố độc lập từ Tây Ban Nha và thành lập Liên bang Liga. Liên bang Liga mời các tỉnh khác của Phó vương cũ của Rio de la Plata tham gia cùng họ dưới một hệ thống liên bang.
Trong Đại hội này, Artigas phê chuẩn việc sử dụng lá cờ được tạo ra bởi Manuel Belgrano (mà sau này trở thành lá cờ của Cộng hòa Argentina), nhưng thêm một dây hoa đường chéo màu đỏ, màu của liên bang Argentina vào thời điểm đó.

Sự gia tăng uy tín của Liên bang gây sợ hãi cho chính quyền Buenos Aires và Bồ Đào Nha, và trong tháng 8 năm 1816, Bồ Đào Nha xâm chiếm các tỉnh miền Đông, với ý định đập tan cuộc cách mạng của Artigas. Các lực lượng Bồ Đào Nha, dẫn đầu bởi Carlos Frederico Lecor, bắt Artigas cùng các đại biểu của ông và chiếm Montevideo vào ngày 20 Tháng 1 năm 1817, nhưng cuộc đấu tranh tiếp tục trong ba năm ở vùng nông thôn. Tức giận với sự bị động tiếp diễn ở Buenos Aires, Artigas tuyên chiến với chính quyền Buenos Aires trong khi ông phải chịu thua trước Bồ Đào Nha. Cấp dưới của ông, các thành viên của Liên đoàn liên bang - Francisco Ramírez, thống đốc Entre Ríos, và Estanislao Lopez, thống đốc của Santa Fe đã tấn công vào trung tâm Buenos Aires. Nhưng với những hy vọng cho một quốc gia mới được gây dựng là rất mong manh, cả hai chỉ huy đã đi thỏa hiệp với chính quyền Buenos Aires và chống lại các nguyên tắc của Artigas. Họ phản bội ông và bỏ ông lại cho người Bồ Đào Nha.

Do không có nguồn lực hỗ trợ, Artigas rút lui tới Paraguay tháng 9 năm 1820. Tại Paraguay, Tiến sĩ Francia, một nhà độc tài, đày ông đến Candelaria. Ông sau đó biến mất khỏi đời sống chính trị trong khu vực.

Sau thời gian lưu vong lâu dài, ông qua đời ở Paraguay năm 1850, thọ 86 tuổi. Người ta nói rằng Artigas, cảm thấy cái chết gần kề, hỏi tìm một con ngựa và qua đời trong yên xe, như một người chăn bò. Di sản của ông đã được chôn cất tại Nacional Panteón năm 1855. Ngày 19 tháng 6 năm 1977, thi hài ông được chuyển giao cho Lăng Artigas ở trung tâm Independencia Plaza.

Danh ngôn

"Tôi sẽ không bán các di sản phong phú của tổ quốc ở mức giá thấp cần thiết"
Không có venderé el rico patrimonio de la Patria al Bajo precio de la necesidad.
"Thẩm quyền của tôi xuất phát từ bạn, và nó không còn hiện diện trước khi có chủ quyền của bạn".
Mi autoridad emana de vosotros, y Ella Cesa ante vuestra presencia soberana.

Lý tưởng
Artigas ngưỡng mộ hợp chúng quốc Hoa Kỳ và luôn mang theo một bản sao của Hiến pháp Hoa Kỳ. Ông muốn các tỉnh hành chính của nước mình phân chia dựa trên ý tưởng tương tự như liên bang Mỹ. Những lý tưởng ấy đã chống lại những gì chính quyền Buenos Aires lúc đó mong muốn là một nhà nước tập trung, một số thậm chí hỗ trợ ý tưởng đặt một vị vua châu Âu phụ trách các vùng đất vừa được độc lập. Ông cũng là người ủng hộ nền dân chủ dựa trên liên minh và luôn phản đối sự quân chủ hóa. Suy nghĩ của Artigas còn bị ảnh hưởng bởi các giáo sĩ Công giáo, trong đó có thư ký của ông.

Di sản và tưởng niệm
Artigas trở thành một anh hùng quốc gia tại Uruguay. Kể từ khi độc lập, nhiều nhân vật Uruguay đã được phong anh hùng. Cái tên Artigas đã được đặt cho nhiều nơi hay các con tàu,... trong suốt lịch sử Uruguay, đặc biệt trong giai đoạn hòa bình và thống nhất giữa các bên.
Artigas, vùng cực bắc của Uruguay (thành lập ngày 01 tháng 10 năm 1884 từ Salto).
Sân bay Artigas (SUAG / ATI)
Cầu Artigas, kết nối Paysandú, Uruguay và Colón, Argentina (hoàn thành năm 1975).
Pháo đài Artigas, một bảo tàng quân sự trên đồi Montevideo (hoàn thành năm 1809, đổi tên năm 1882, rededicated 1916).
Trường quân sự Artigas tại Montevideo (thành lập năm 1947).
Trạm nghiên cứu Nam Cực Artigas của Uruguay (được thành lập năm 1984).
Tàu hơi nước Artigas, làm việc cho Tổng thống Flores trong cuộc nổi dậy của ông.
Các hiệu kỳ Artigas bên ngoài tòa nhà chính phủ Uruguay và được sử dụng bởi tất cả các đơn vị lực lượng vũ trang.
Sinh nhật của Artigas được tổ chức như một ngày lễ quốc gia (19 tháng 6).

Tham khảo

Chính khách Uruguay
Sinh năm 1764
Người Uruguay gốc Tây Ban Nha
Người Montevideo
Mất năm 1850
Nhà hoạt động độc lập


title: Bonneville-et-Saint-Avit-de-Fumadières

text:
Bonneville-et-Saint-Avit-de-Fumadières là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 7,04 km2, dân số năm 2006 là 292 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bonneville-et-Saint-Avit-de-Fumadières trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Le site du festival Nicole Cluzeau

Bonneville-et-Saint-Avit-de-Fumadieres


title: Megapenthes madidus

text:
Megapenthes madidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Saint-Mars-d'Outillé

text:
Saint-Mars-d'Outillé là một xã trong tỉnh Sarthe ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 74-168 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Bài tấn

text:
Tấn là cách chơi bài của Nga, du nhập vào Việt Nam, được chơi bởi 2-4 người. Đây là một trong những cách chơi thông dụng của bộ bài Tây. Trò này bắt nguồn từ Nga với tên Durak (Дурак).

Quy định

Các lá bài

Trò chơi sử dụng bộ bài tiêu chuẩn (gồm 52 lá bài). Xếp hạng "độ mạnh" của các quân bài theo thứ tự giảm dần như sau: A (đọc là át hay xì)> K (đọc là ca hay già)> Q (đọc là quy hay đầm)> J (đọc là gi hay bồi)> 10> 9> 8> 7> 6> 5> 4> 3> 2. Lá bài A là lá lớn nhất và lá 2 là lá bài bé nhất.

Chia bài, chọn quân bài chủ
Chơi từ 2 đến 4 người. Người chơi quyết định ai là người chia. Mỗi người 8 quân bài, chọn chiều chia bài là chia ngược chiều (hoặc theo chiều) kim đồng hồ (chiều chia bài cũng là chiều đánh), sau khi chia xong bốc thêm một lá để quyết định chất chủ (hoặc chất trưởng). Lá bốc được mang chất nào (Cơ, Rô, Nhép-Chuồn hay Bích) thì chất đó là chủ và để lật ngửa quân đó xuống dưới cùng nếu có quân bé hơn có thể đổi nhưng phải cùng chất của con trưởng (hoặc chủ) và đặt bộ bài đè lên trên, người chơi có thể tính toán để khi hết bài để bốc, người bốc cuối sẽ lấy được lá chủ đó.

Như vậy, mỗi ván bài có nước bài chủ khác nhau và thay đổi ngẫu nhiên tùy lá bài bốc chọn nước bài chủ. Xem thêm Luật thua trắng.

Xác định lượt đi đầu
Sau khi xác định chủ, người chia tiếp tục xáo bài và bốc bất cứ quân nào lên để xác định lượt, bài chữ thì quy đổi A là 1, K là 13, Q là 12, J là 11, bài số thì lấy số tương đương rồi đếm từ người bốc theo chiều ngược kim đồng hồ, đếm đến ai người đó đánh trước, sau đó trả lại lá bài xác định lượt vào cỗ bài và xáo lên rồi đặt lên trên quân bài xác định chủ đang nằm ngửa. Hoặc đơn giản hơn, ván đầu tiên ai có công chia bài thì được ưu tiên đi trước, các ván tiếp theo ai đã tới nhất ván trước thì đi trước ván tiếp theo.

Trường hợp chơi luật đổi 2 chủ, nếu có người chơi nào đổi 2 chủ, thì người kế tiếp trong vòng nghiễm nhiên được đánh trước để người đổi phải tấn cuối (nghĩa là dù trước đó đã xác định xong người đi đầu tiên thì cũng phải hủy để theo luật đổi 2 chủ).

Xếp bài

Trò chơi này không sử dụng các cách kết hợp "đôi", "bộ", hay "phỏm" như bài tiến lên và bài tá lả, chỉ sử dụng các lá bài lẻ để tấn và đỡ. Các quân chủ thường được xếp riêng để tránh nhầm lẫn, sau đó đến các quân bài mạnh như A, K, Q, J và giảm dần.

Luật chơi

Luật chung
Trước khi chơi phải tráo bài thật kỹ và 2-4 người chơi phải thống nhất với nhau chiều chia bài (cũng là chiều tấn).

Sau khi chia bài, lật bất cứ quân nào lên và để ngửa dưới chồng bài. Quân được lật mang chất gì thì chất đó là chất trưởng. Quân thuộc chất chủ có thể đỡ tất cả các quân khác chất, dù lớn, bằng hay nhỏ hơn nó. Vì thế quân to nhất trong ván bài luôn là Át trưởng.

Từng người một tấn người bên cạnh theo vòng (tuỳ quy ước theo chiều chia bài là ngược hay thuận chiều kim đồng hồ). Người tấn ra bất kỳ lá nào, người bị tấn phải đỡ lá bài đó bằng một lá khác, quân đỡ bắt buộc quân đỡ phải cùng chất với quân tấn và có số lớn hơn. Nếu không có quân cùng chất lớn hơn hoặc có mà không muốn ra (có thể phòng người khác tấn tiếp hoặc tích để tấn người khác) thì phải cầm bài ''lên''. Nếu quân tấn là trưởng thì bắt buộc phải đỡ lá lớn hơn mang chất trưởng.

Những người còn lại sẽ cùng tấn người bị tấn theo vòng ngược hoặc thuận chiều kim đồng hồ lần lượt (sau khi người tấn trước tấn hết bài xong) bằng những quân bài có số giống nhưng khác chất một trong các quân bài đang có trên bàn tấn trong lượt đó. Việc tấn cùng này không bắt buộc và tuỳ theo tính toán của những người chơi. Nếu không ai tấn nữa, thì tất cả bài lượt đó phải được cho vào "rác" và úp lại (gọi là "thải").

Nếu người bị tấn mà hết bài thì có hai cách chơi (tùy quy ước với nhau trước đó):
 Hoặc bốc thêm 8 quân bài ở phần bài úp lên để đánh tiếp và làm cho đến khi hết bài.
 Hoặc xả bài, kết thúc lượt và bốc tiếp 8 quân để tấn lượt tiếp cho người kế tiếp.

Một lượt tấn kết thúc khi người tấn và những người còn lại không còn quân nào tấn tiếp được, có nhưng không muốn đưa ra hoặc người bị tấn không thể đỡ được nữa. Khi người chơi bị tấn đã hô "lên" hoặc "ôm" thì những người chơi còn lại không được ra bài để bắt người chơi bị tấn "ôm" thêm nữa. Do đó, nếu đã xác định không thể đỡ thì người bị tấn nên quyết định "ôm" càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, một số người vẫn chọn nhử để ôm được thêm các quân có giá trị như J, Q, K, A.

Sau mỗi một lượt tấn, mỗi người phải bốc cho đủ 8 quân bài trên tay theo thứ tự ưu tiên: người tấn, người bị tấn, những người còn lại theo vòng. Nếu số bài từ đủ 8 trở lên thì người chơi không được bốc mà phải để người kế tiếp bốc. Nếu người bị tấn đã "lên/ôm", quyền tấn thuộc về người kế tiếp theo vòng.

Khi hết bài úp để bốc sẽ bốc luôn lá bài mở quy định chủ, và cứ tiếp tục đánh ai hết bài trước là thắng, ai còn giữ một hoặc nhiều lá bài trong khi mọi người chơi đã hết bài thì thua.

Trong trường hợp người bị tấn đã vừa hết bài trên tay và không còn bài để bốc thì người đó thắng.

Lưu ý: ở một số nơi có quy định chất trưởng không được liên tiếp giống nhau 3 lần.

Luật bên lề
 Khi đến lượt mình ra bài mà có lời nói hoặc động tác (phẩy tay, lắc tay, lắc đầu...) khiến những người chơi còn lại hiểu là cho qua lượt thì mặc nhiên không được hồi lại.
 Khi đến lượt mình ra bài mà có lời nói về lá bài định ra thì phải hạ lá bài đó xuống, không được thay đổi. Nếu không hạ xuống được (vì nói dối, không có) thì có thể bị xử thua hoặc phạt bốc thêm 1 lá, tuỳ theo quy ước trước đó.
 Khi người tấn chưa quyết định chính thức hạ bài mà người đi sau vội vàng hạ bài của mình thì người đang tấn có quyền yêu cầu người đi sau cầm lại bài lên, như vậy, người đi sau đã bị lộ bài.
 Người chơi có quyền không cho người khác biết mình còn bao nhiêu lá bài trong tay. Những người khác chỉ được đánh số lượng lá bài tối đa bằng số lá bài người chơi cầm trên tay trong 1 vòng đấu, nếu lỡ tấn vượt quá thì phải tự cầm lên và chịu bị lộ bài.
 Người chơi không được có động tác đếm, kiểm tra các lá bài đã được hạ xuống, chỉ được tính nhẩm.
 Luật cấm lục rác: Tất cả người chơi không được quyền xem lại, đếm lại những lá bài của những vòng trước. Nếu bị phát hiện lục rác, tuỳ theo quy ước trước đó, người chơi có thể bị xử thua hoặc phải bốc thêm một hoặc một số lá bài (đã quy ước trước khi chơi).
 Luật đổi 2 chủ: khi con bài bốc lên để quyết định chất chủ khác 2 và trong những người chơi có con 2 chủ thì người nào sở hữu 2 chủ có thể đổi con 2 đó lấy con bài quyết định chất chủ (hoặc không thích thì không bắt buộc đổi). Việc đổi này phải được thực hiện trước khi đánh, khi đã vào ván bài mới bốc được 2 chủ thì không được đổi. Ai đã đổi thì mất lượt, người tiếp theo trong vòng sẽ được ưu tiên đi trước tiên (để người đổi phải tấn cuối). Người sở hữu 2 chủ từ đầu này vẫn có quyền quyết định đổi hay không đổi để giữ lấy lượt tấn trước.
 Luật cúng chủ: ai về chót ván trước phải cúng con chủ lớn nhất cho người đến đầu ván trước, người được cúng đó có quyền xét riêng bài người cúng (hoặc không nếu không muốn) để chắc chắn đó là con chủ lớn nhất. Cúng chủ xong, người cúng phải bốc thêm 1 lá cho đủ 8 lá, người được cúng lúc này bắt đầu ván với 9 lá bài (nhưng sẽ sớm quay về lại 8 lá trong những vòng sau của ván). Trong trường hợp người cúng đã cúng A chủ hoặc đã cúng K chủ nhưng con xác định chất chủ đang ngửa là A chủ thì người được cúng không được quyền xét (vì chắc chắn đó đã là con chủ lớn nhất có thể cúng).
 Luật xả chủ: nếu trong lần chia đầu tiên, người chơi không có chủ có quyền xả bài cho mọi người xem và xin được chia lại bài mới để kiếm chủ (xả duy nhất 1 lần trong mỗi ván đấu). Khi đó, người chia bài sẽ chia riêng 16 lá thành 2 bộ 8 lá và người chơi được tuỳ chọn một trong hai. Bộ không được chọn sẽ được nhập vào bộ bài và xào lại. Nếu sau khi chia lại, người chơi vẫn không có chủ thì không được quyền xả tiếp.
 Trong trường hợp chơi cả ba luật là luật cúng chủ, xả chủ và đổi 2 chủ, thì:
+ Nếu người chơi về chót ván trước không có chủ, thì không phải cúng chủ cho người về nhất ván trước và xả để kiếm chủ. Trong lần 2 nếu vẫn không có chủ thì không xả tiếp; nếu có chủ thì không cúng nữa (vì đã xả); nếu có 2 chủ vẫn có thể đổi 2 chủ.

+ Nếu người chơi về chót ván trước chỉ có 2 chủ (không còn con chủ nào khác) thì buộc phải cúng 2 chủ đó, và người về nhất ván trước được tự quyết định việc có thể đổi (mất lượt đi trước cho người tiếp theo trong vòng) hoặc không đổi 2 chủ lấy con chủ đang ở dưới bộ bài úp (sẽ được đi trước).

+ Nếu người chơi về chót ván trước có 2 chủ và một (hoặc nhiều) con chủ khác, thì người này có quyền quyết định cúng con chủ cao nhất rồi mới đổi 2 chủ hay ngược lại tuỳ theo tính toán của bản thân. Nếu người nào đổi 2 chủ, thì lượt ra bài đầu tiên sẽ thuộc về người tiếp theo trong vòng chứ không thuộc về người thắng ván trước đó.

+ Nếu người về nhất ván trước không có chủ thì có thể tuyên bố xả chủ trước khi nhận cúng chủ từ người thua chót ván trước. Sau khi xả lần một, dù không có chủ, người về nhất ván trước vẫn không được xả thêm và được nhận con chủ lớn nhất từ người thua chót ván trước. Nếu đó là con 2 chủ, người chơi được tuỳ ý chọn đổi hay không đổi 2 chủ.

 Luật thối A chủ: Tại một số địa phương, để hạn chế lạm dụng con bài mạnh nhất, người chơi không được phép giữ lại lá A chủ để đánh cuối cùng. Nếu trên tay người chơi còn 1 lá, và lá đó là A chủ, nó sẽ bị tính là "thối", và người chơi sẽ thua ván bài đó.
 Luật thua trắng: Tại một số địa phương, người lật chủ mới mà trùng chủ của ván trước tới 3 lần liên tiếp thì người lật chủ bị xử thua trắng trong ván đó và phải lật lại chủ mới cho những người còn lại phân tranh cao thấp. Một số nơi khác chấp nhận việc trùng chủ này. Nếu có chơi Luật cúng chủ, thì người bị thua trắng cũng không cần cúng chủ ván sau.
 Luật thắng trắng: nếu tám con lúc đầu bốc lên đều là chủ thì người chơi sẽ được tuyên bố thắng trắng. Việc thắng trắng phải diễn ra trước khi chơi bài, nếu đã xả 1 lần vì không có chủ, lần sau bốc lên lại được tám con chủ hết thì không được tính là thắng trắng và phải đánh tiếp. Trong lúc đang chơi mà người chơi giữ đủ 8 lá chủ vẫn không được thắng trắng. Nếu có chơi luật cúng chủ, thì người thắng trắng thì chỉ được đi trước trong ván sau, mà không được cúng chủ. Trường hợp người chơi có 8 quân chủ khi mới bốc bài mà phải cúng chủ (do thua ván trước đó) thì sau khi người chơi thực hiện nghĩa vụ cúng chủ cao nhất, nếu bốc thêm 1 lá vẫn là chủ thì vẫn đủ tám con chủ trong khi ván bài chưa bắt đầu, nên được xem là thắng trắng. Nếu người chơi lúc đầu có 8 lá chủ, nhưng do phải cúng chủ nên chỉ còn 7 lá và bốc thêm 1 lá nhưng không phải chủ thì ván bài vẫn tiếp tục như bình thường; không được thắng trắng nữa.
 Luật đút 2: tại một số vùng miền, người ta có luật đánh đút 2, nghĩa là trong lúc chơi bài, quân 2 nhỏ nhất không được đánh mà phải để đến cuối cùng khi các quân khác trên tay đã đánh và đỡ hết, trừ quân 2 chủ được phép đỡ, người nào đút được 2 mới là người thắng cuộc mặc dù đã có những người về nhất về nhì trước đó, vì đánh kiểu này rất khó bởi trong bài tuy nhiều quân to nhưng vướng phải quân 2 nhỏ nhất nên phải cầm bài cho nên luật này không phổ biến lắm.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bộ bài Tây
Chơi bài
Trò chơi dân gian Nga


title: Paphiopedilum argus

text:
Paphiopedilum argus là một loài lan đặc hữu của đảo Luzon, Philippines.

Hình ảnh

Tham khảo

argus


title: Trương Triều Long

text:
Trương Triều Long (張朝龍, ? - 1789) là một tướng của nhà Thanh, chết trận tại Việt Nam.

Trương Triều Long là người Đại Đồng, Sơn Tây. Trong quân đội nhà Thanh, ông xuất thân là một kỵ binh. Ông từng tham gia chiến đấu tại Miến Điện, Tây Tạng và Đài Loan, anh dũng chiến đấu, lập nhiều công trạng, và từng ba lần bị thương tại ba chiến trường nói trên. Ông là công thần thứ 31 trong các tướng lập công tại Đài Loan và được vẽ tranh treo tại Tử Quang Các. Nhờ quân công tại Đài Loan, ông được triều đình phong làm Tổng binh tại trấn Nam Áo (Phúc Kiến).

Năm Càn Long thứ 54 (1789), Trương Triều Long theo Tôn Sĩ Nghị sang Việt Nam đánh quân Tây Sơn, lập được một số công trạng, nhất là trận tập kích quân của Phan Văn Lân tại Thị Cầu.

Nhưng sau đó tử trận tại trận Thăng Long, thụy Tráng Quả.

Chú thích

Tham khảo
Thanh sử cảo (tiếng Trung
Nguyễn Duy Chinh (tiếng Việt)

Võ tướng nhà Thanh
Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Mất năm 1789
Tử trận ở Việt Nam


title: Arces-Dilo

text:
Arces-Dilo là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Michel Delagneau hiện là thị trưởng Maire Délégué de Dilo

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Arces-Dilo trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Arces-Dilo trên trang mạng của Insee

Xã của Yonne


title: Criquetot-le-Mauconduit

text:
Criquetot-le-Mauconduit là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Criquetot-le-Mauconduit on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Sarow

text:
Sarow là một đô thị thuộc huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin)), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị Sarow có diện tích 33,61 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 867 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Tetraloniella pomonae

text:
Tetraloniella pomonae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1915