title: Danh sách tiểu hành tinh: 4801–4900

text:
|-
| 4801 Ohře ||  || 22 tháng 10 năm 1989 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 4802 Khatchaturian ||  || 23 tháng 10 năm 1989 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 4803 Birkle || 1989 XA || 1 tháng 12 năm 1989 || Chions || J. M. Baur
|-
| 4804 Pasteur ||  || 2 tháng 12 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 4805 Asteropaios ||  || 13 tháng 11 năm 1990 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4806 Miho || 1990 YJ || 22 tháng 12 năm 1990 || Yakiimo || A. Natori, T. Urata
|-
| 4807 Noboru || 1991 AO || 10 tháng 1 năm 1991 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 4808 Ballaero || 1925 BA || 21 tháng 1 năm 1925 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 4809 Robertball || 1928 RB || 5 tháng 9 năm 1928 || Heidelberg || M. F. Wolf
|-
| 4810 Ruslanova || 1972 GL || 14 tháng 4 năm 1972 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 4811 Semashko ||  || 25 tháng 9 năm 1973 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 4812 Hakuhou ||  || 18 tháng 2 năm 1977 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 4813 Terebizh ||  || 11 tháng 9 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4814 Casacci || 1978 RW || 1 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4815 Anders ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 4816 Connelly || 1981 PK || 3 tháng 8 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 4817 ||  || 27 tháng 2 năm 1984 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 4818 Elgar || 1984 EM || 1 tháng 3 năm 1984 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 4819 Gifford || 1985 KC || 24 tháng 5 năm 1985 || Lake Tekapo || A. C. Gilmore, P. M. Kilmartin
|-
| 4820 Fay || 1985 RZ || 15 tháng 9 năm 1985 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4821 Bianucci ||  || 5 tháng 3 năm 1986 || La Silla || G. DeSanctis
|-
| 4822 Karge ||  || 4 tháng 10 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 4823 Libenice ||  || 4 tháng 10 năm 1986 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 4824 Stradonice ||  || 25 tháng 11 năm 1986 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 4825 Ventura ||  || 11 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 4826 Wilhelms || 1988 JO || 11 tháng 5 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4827 Dares || 1988 QE || 17 tháng 8 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4828 Misenus || 1988 RV || 11 tháng 9 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4829 Sergestus ||  || 10 tháng 9 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4830 ||  || 1 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 4831 Baldwin ||  || 14 tháng 9 năm 1988 || Cerro Tololo || S. J. Bus
|-
| 4832 Palinurus ||  || 12 tháng 10 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4833 Meges ||  || 8 tháng 1 năm 1989 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4834 Thoas ||  || 11 tháng 1 năm 1989 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4835 || 1989 BQ || 29 tháng 1 năm 1989 || Tokushima || M. Iwamoto, T. Furuta
|-
| 4836 Medon ||  || 2 tháng 2 năm 1989 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4837 Bickerton || 1989 ME || 30 tháng 6 năm 1989 || Lake Tekapo || A. C. Gilmore, P. M. Kilmartin
|-
| 4838 Billmclaughlin || 1989 NJ || 2 tháng 7 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 4839 Daisetsuzan || 1989 QG || 25 tháng 8 năm 1989 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 4840 Otaynang || 1989 UY || 23 tháng 10 năm 1989 || Gekko || Y. Oshima
|-
| 4841 Manjiro ||  || 28 tháng 10 năm 1989 || Geisei || T. Seki
|-
| 4842 Atsushi || 1989 WK || 21 tháng 11 năm 1989 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 4843 Mégantic ||  || 28 tháng 2 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 4844 Matsuyama ||  || 23 tháng 1 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 4845 Tsubetsu ||  || 5 tháng 3 năm 1991 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 4846 Tuthmosis || 6575 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 4847 Amenhotep || 6787 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 4848 Tutenchamun || 3233 T-2 || 30 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 4849 Ardenne || 1936 QV || 17 tháng 8 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 4850 Palestrina ||  || 27 tháng 10 năm 1973 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 4851 Vodopʹyanova ||  || 16 tháng 10 năm 1976 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 4852 Pamjones || 1977 JD || 15 tháng 5 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4853 Marielukac || 1979 ML || 28 tháng 6 năm 1979 || Cerro El Roble || C. Torres
|-
| 4854 Edscott ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 4855 Tenpyou ||  || 14 tháng 11 năm 1982 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 4856 Seaborg || 1983 LJ || 11 tháng 6 năm 1983 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4857 Altgamia || 1984 FM || 29 tháng 3 năm 1984 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4858 || 1985 UA || 23 tháng 10 năm 1985 || Palomar || J. Gibson
|-
| 4859 Fraknoi ||  || 7 tháng 10 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 4860 Gubbio || 1987 EP || 3 tháng 3 năm 1987 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 4861 Nemirovskij ||  || 27 tháng 8 năm 1987 || Nauchnij || L. G. Karachkina
|-
| 4862 Loke ||  || 30 tháng 9 năm 1987 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 4863 Yasutani ||  || 13 tháng 11 năm 1987 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 4864 ||  || 2 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 4865 Sor || 1988 UJ || 18 tháng 10 năm 1988 || Geisei || T. Seki
|-
| 4866 Badillo ||  || 10 tháng 11 năm 1988 || Chiyoda || T. Kojima
|-
| 4867 Polites || 1989 SZ || 27 tháng 9 năm 1989 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4868 Knushevia ||  || 27 tháng 10 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 4869 Piotrovsky ||  || 16 tháng 10 năm 1989 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 4870 Shcherbanʹ ||  || 25 tháng 10 năm 1989 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 4871 Riverside ||  || 24 tháng 11 năm 1989 || Ayashi Station || M. Koishikawa
|-
| 4872 Grieg ||  || 25 tháng 12 năm 1989 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 4873 Fukaya || 1990 EC || 4 tháng 3 năm 1990 || Dynic || A. Sugie
|-
| 4874 Burke || 1991 AW || 12 tháng 1 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 4875 Ingalls || 1991 DJ || 19 tháng 2 năm 1991 || Yatsugatake || Y. Kushida, R. Kushida
|-
| 4876 Strabo || 1133 T-2 || 29 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 4877 Humboldt || 5066 T-2 || 25 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 4878 Gilhutton || 1968 OF || 18 tháng 7 năm 1968 || Cerro El Roble || C. Torres, S. Cofre
|-
| 4879 Zykina || 1974 VG || 12 tháng 11 năm 1974 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 4880 Tovstonogov ||  || 14 tháng 10 năm 1975 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 4881 || 1975 XJ || 1 tháng 12 năm 1975 || Cerro El Roble || C. Torres
|-
| 4882 Divari ||  || 21 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4883 Korolirina ||  || 5 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4884 Bragaria ||  || 21 tháng 7 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 4885 Grange || 1980 LU || 10 tháng 6 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4886 Kojima ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 4887 Takihiroi ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 4888 Doreen ||  || 5 tháng 5 năm 1981 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4889 Praetorius ||  || 19 tháng 10 năm 1982 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 4890 Shikanosima ||  || 14 tháng 11 năm 1982 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 4891 Blaga || 1984 GR || 4 tháng 4 năm 1984 || Smolyan || Bulgarian National Observatory
|-
| 4892 Chrispollas ||  || 11 tháng 10 năm 1985 || Caussols || CERGA
|-
| 4893 Seitter ||  || 9 tháng 8 năm 1986 || Smolyan || E. W. Elst, V. G. Ivanova
|-
| 4894 Ask || 1986 RJ || 8 tháng 9 năm 1986 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 4895 Embla ||  || 13 tháng 10 năm 1986 || Brorfelde || P. Jensen
|-
| 4896 Tomoegozen || 1986 YA || 20 tháng 12 năm 1986 || Ojima || T. Niijima, T. Urata
|-
| 4897 Tomhamilton ||  || 22 tháng 8 năm 1987 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 4898 Nishiizumi || 1988 FJ || 19 tháng 3 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 4899 Candace || 1988 JU || 9 tháng 5 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 4900 Maymelou || 1988 ME || 16 tháng 6 năm 1988 || Palomar || E. F. Helin
|-
Tham khảo


title: Cintray, Eure-et-Loir

text:
Cintray là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 157 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Lê Chiêu Thống

text:
Lê Chiêu Thống (chữ Hán: 黎昭統 1765 – 1793) hay Lê Mẫn Đế (chữ Hán: 黎愍帝), tên thật là Lê Duy Khiêm (黎維), khi lên ngôi lại đổi tên là Lê Duy Kỳ (黎維祁), là vị hoàng đế thứ 16 và là hoàng đế cuối cùng của Hoàng triều Lê nước Đại Việt, giữ ngôi từ cuối tháng 7 âm lịch năm 1786 tới đầu tháng 1 âm lịch  năm 1789.

Lê Duy Kỳ là cháu đích tôn của vua Lê Hiển Tông, ông lên ngôi trong bối cảnh quân Tây Sơn từ phương Nam tràn chiếm Bắc Hà, lật đổ chúa Trịnh. Triều đại của ông chứng kiến sự thay đổi lớn từ việc kết thúc các đời chúa Trịnh, đến sự phát triển của nhà Tây Sơn, và việc cầu viện nhà Thanh đem quân sang đánh Quang Trung với hy vọng trở lại ngai vàng.

Trước khi kế vị

Mắc nạn cùng cha
Cha của Duy Khiêm là Hoàng thái tử Lê Duy Vỹ, con của vua Lê Hiển Tông (ở ngôi 1740–1786), mẹ là Mẫn Thái hậu. Trước khi Trịnh Doanh chết, Thế tử Trịnh Sâm có hiềm khích sâu nặng với Duy Vĩ. Sau khi lên nối ngôi chúa, tháng 12 năm Tân Sửu (1771), Sâm bày mưu hãm hại và giết Duy Vĩ trong ngục. Lê Duy Khiêm cùng hai em là Lê Duy Trù và Lê Duy Chi đều bị bắt đem giam cầm ở ngục Đề Lãnh. Năm đó, Duy Khiêm mới 6 tuổi. Chú của Duy Khiêm (em Duy Vĩ) là Duy Cận được lập làm Thái tử do sự can thiệp của Trịnh Thái phi (mẹ Trịnh Sâm).

Tháng 10 năm Nhâm Dần (1782), sau khi Trịnh Sâm mất, binh lính tam phủ làm loạn, truất thế tử Trịnh Cán, lập thế tử Trịnh Khải (Trịnh Tông), tức là loạn kiêu binh. Quân lính cũng mở ngục rước ba con của Duy Vĩ về cung. Năm đó Duy Khiêm 17 tuổi, ở trong ngục tổng cộng 11 năm.

Được lập kế vị
Duy Khiêm trở về cung, ngôi thái tử của Duy Cận bị đe dọa. Trịnh Thái phi vốn ủng hộ Duy Cận sợ Duy Cận mất ngôi thái tử, bèn sai hoạn quan là Liêm Tăng  đến bắt ép Duy Khiêm sang chầu, để toan bí mật giết đi. Duy Khiêm từ chối không được, khóc mà ra đi.

Khi đi đường, quân tuần sát ngăn lại. Vì thế các quân lính la hét ầm ĩ, yêu cầu tra cứu người lập mưu làm hại Thái tôn. Quân lính lùng tìm Liêm Tăng không được, ngờ là Duy Cận chủ mưu. Lúc ấy, Duy Cận đang chầu Trịnh Thái phi, nghi trượng để ngoài cửa phủ đường, quân sĩ đều đập phá tan nát. Duy Cận sợ, phải thay đổi quần áo đi lẻn về cung. Duy Khiêm thoát nạn.

Trịnh Khải biết việc này là do thái phi gây ra, bèn dụ quân sĩ thôi làm huyên náo, rồi hạ lệnh cho bầy tôi trong triều xin nhà vua Hiển Tông lập Duy Khiêm làm Hoàng thái tôn,(皇太孫) lại bắt Duy Cận làm tờ biểu nhường ngôi thái tử.

Tháng giêng năm 1783, Duy Khiêm với cương vị là cháu trưởng, được ông nội lập làm Hoàng thái tôn, còn chú Duy Cận bị truất làm Sùng Nhượng công. Lúc ấy Duy Khiêm 18 tuổi.

Được Nguyễn Huệ đưa lên ngôi
Tháng 7 âm lịch năm Bính Ngọ (1786), Nguyễn Huệ với chiêu bài phù Lê diệt Trịnh đã mang quân ra Bắc Hà đánh đổ Trịnh Khải. Quyền binh khi đó ở cả trong tay Nguyễn Huệ. Vua Hiển Tông phong cho Nguyễn Huệ là Nguyên soái Phù chính Dực vận Uy quốc công, sau đó gả con gái thứ 21 là công chúa Lê Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ. Khi đó Bắc Hà rối loạn, lòng người tản mát, vua Lê yếu hèn nhu nhược, chúa Trịnh thì đã bị đánh đổ, tạo ra khoảng trống quyền lực. Tuy nhiên, Nguyễn Huệ ra Bắc Hà lần này là lần đầu, giới sĩ phu Bắc Hà, do tư tưởng chính thống nên còn rất nghi kỵ và nhìn chung có thái độ chống đối với quân Tây Sơn. Phía nam quân Nguyễn Ánh vẫn còn quấy rối, không có Nguyễn Huệ thì không ai đảm đương được. Nguyễn Huệ thấy chưa thể củng cố được vững chắc quyền lực của mình ở Bắc Hà, nên đã quyết định không xưng đế mà để nhà Lê tiếp tục giữ ngôi vua. Quyền phế lập ở cả trong tay Nguyễn Huệ là điều cả ông lẫn nhà Lê đều ý thức được. Vua Hiển Tông trước khi chết dặn lại Duy Khiêm (Chiêu Thống):
"Ta chỉ sớm tối sẽ trút bỏ gánh nặng, bây giờ lo lắng việc nước là ở mình cháu, cháu phải nghĩ lấy. Binh lính xứ khác (tức xứ Đàng Trong) còn đóng ở đây, về việc truyền nối ngôi vua là việc trọng đại, cần phải thượng lượng bàn bạc với nguyên soái (tức Nguyễn Huệ), chớ nên làm tắt".

Về việc chọn người nối ngôi, Nguyễn Huệ đầu tiên tham khảo ý kiến vợ là công chúa Ngọc Hân. Công chúa Lê Ngọc Hân khen Duy Cận là người hiền, nhưng sau đó do ý kiến từ các hoàng tộc nhà Lê, Ngọc Hân xin lại với Nguyễn Huệ lập Duy Khiêm. Nguyễn Huệ đồng ý, đưa Duy Khiêm lên ngôi vua. Vua mới đổi tên là Duy Kỳ, đặt niên hiệu là Chiêu Thống. Năm đó Chiêu Thống 21 tuổi.

Nỗ lực củng cố hoàng quyền

Tháng 8 năm Bính Ngọ (1786), Nguyễn Nhạc ra Thăng Long rồi bất ngờ cùng Nguyễn Huệ bỏ vào Nam mà không hề báo cho Chiêu Thống. Chiêu Thống không đủ uy tín và tài năng để khôi phục lại vương quyền, dẫn đến cảnh "hào mục các nơi chiếm giữ châu quận, chiêu tập binh mã, đều mượn danh nghĩa "bảo vệ"; những hạng vô lại đánh giết lẫn nhau, trong nước thành ra rối loạn". Thêm vào đó, dư đảng của họ Trịnh là Trịnh Bồng lại nổi lên, được vua triệu về triều, dần dần lấn át quyền hành của vua. Chiêu Thống cũng hiểu được đây là cơ hội khôi phục lại hoàng quyền chính thống của nhà Lê. Tháng Chín năm Bính Ngọ Chiêu Thống năm thứ nhất (1786), trước yêu cầu phong vương của Trịnh Bồng, vua cự tuyệt và nói:

Tuy nhiên, trước áp lực từ triều thần cùng lực lượng quân đội ủng hộ Trịnh Bồng do Đinh Tích Nhưỡng chỉ huy kéo từ Hải Dương về Thăng Long, Chiêu Thống buộc phải nhượng bộ và phong cho Bồng là Nguyên soái, Tổng quốc chính, Yến Đô vương. Tuy nhiên, bản thân Trịnh Bồng cũng không nắm được thực quyền, việc quyết đoán nằm cả ở trong tay người thực sự nắm giữ quân đội là Đinh Tích Nhưỡng. Tích Nhưỡng vốn là tướng võ biền, dẫn đến việc cai trị càng rối loạn hơn: "Ngay giữa ban ngày, thủ hạ ra sức cướp bóc dân cư gần kinh thành, không có hiệu lệnh ngăn cấm. Mọi người đều cho là không còn hy vọng gì cả". Trong khi đó, Chiêu Thống một mặt tự đề phòng cho bản thân, một mặt bí mật xuống chiếu cần vương, cử người vào Nghệ An thăm dò ý định của trấn thủ Nghệ An là Nguyễn Hữu Chỉnh.

Tình trạng "bằng mặt mà không bằng lòng" giữa Chiêu Thống và Trịnh Bồng thể hiện qua sự kiện bổ nhiệm và đặt tên gọi quan lại sau đó. Chiêu Thống tìm cách nắm lấy binh quyền, nhưng Đinh Tích Nhưỡng, câu kết với Hoàng Phùng Cơ, mượn tiếng đem quân từ Sơn Tây về bảo vệ kinh thành, gây áp lực buộc nhà vua phải trở lại hệ thống cai trị cũ trước kia với quyền hành thực sự nằm cả trong tay chúa Trịnh.

Khâm định Việt sử Thông giám cương mục nhận xét:

Mâu thuẫn giữa cung vua và phủ chúa lên đến đỉnh điểm và bùng phát thành bạo lực vào tháng 11 năm Bính Ngọ (1786), sau sự kiện Dương Trọng Khiêm. Khiêm là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ việc khôi phục quyền hành của chúa Trịnh và được Trịnh Bồng đền đáp bằng chức coi giữ bộ Hộ, trông coi về tài chính, thuế khóa. Tuy nhiên, do lo sợ nhà vua khôi phục lại quyền lực, Khiêm xui Trịnh Bồng làm việc phế lập. Bồng nghe theo, sai Nguyễn Mậu Nễ và Bùi Nhuận đang đêm đem quân vào cung khuyết. Hoàng Phùng Cơ nghe tin, sợ bị mang tiếng xấu cùng phe với quân tạo phản, đem quân chặn Mậu Nễ. Mậu Nễ không dám đánh, buộc phải lui quân.

Sau sự kiện đó, Chiêu Thống chính thức có chiếu thư cho Nguyễn Hữu Chỉnh kêu gọi đem quân cần vương. Chỉnh vốn là tay gian hùng, bỏ nhà Lê theo Tây Sơn, rồi lại dẫn Tây Sơn ra Bắc Hà, nhưng cũng không được Tây Sơn tin tưởng. Khi Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ rời Thăng Long vào nam đã không cho Chỉnh biết. Chỉnh phải chạy theo về, rồi được bổ làm trấn thủ Nghệ An, cũng là việc bất đắc dĩ. Đến đây, Chỉnh tiếp được mật chỉ, thấy là cơ hội không thể bỏ qua, lập tức truyền đi các nơi, lấy danh nghĩa nhà Lê mộ quân, trong "khoảng mười ngày, mộ hơn được một vạn lính". Chỉnh đem quân tiến ra Bắc, nhanh chóng đập tan mọi kháng cự của Trịnh Bồng và Đinh Tích Nhưỡng, được Chiêu Thống đích thân ra khỏi thành đón tiếp.

Nguyễn Hữu Chỉnh nắm quyền

Tháng 12 năm Bính Ngọ, Chiêu Thống thứ nhất (1786), sau khi Nguyễn Hữu Chỉnh đánh tan quân họ Trịnh, vào Thăng Long, Chiêu Thống bèn bổ dụng Chỉnh là Đại Tư đồ, phong tước Bằng Trung công. Chiêu Thống từ đấy dựa cả vào Hữu Chỉnh. Chỉnh nắm binh quyền, dần dần ép Chiêu Thống cả trong việc bổ nhiệm quan chức, sắp đặt chính sự. Cương mục chép:

Chiêu Thống lại tìm cách giết Chỉnh, nhưng Vũ Trinh can ngăn, mới thôi. Chỉnh phong thanh biết chuyện, từ đó bỏ luôn cả lễ triều yết. Tuy nhiên, Chỉnh vẫn giữ danh nghĩa tôn phù vua Lê. Sau đó, cùng bộ hạ là Hoàng Viết Tuyển, Chỉnh lần lượt diệt các thế lực chống đối nhà Lê ở Bắc Hà như Dương Trọng Khiêm, Hoàng Phùng Cơ, Trịnh Bồng và Đinh Tích Nhưỡng.

Tháng 11 năm Đinh Mùi Chiêu Thống thứ hai (1787), quân Tây Sơn do Vũ Văn Nhậm chỉ huy tấn công Bắc Hà. Chiêu Thống sai Nguyễn Hữu Chỉnh đem quân chống cự, nhưng trong trận đánh lớn trên sông Thanh Quyết, bị Văn Nhậm đánh tan. Hữu Chỉnh và Hữu Du chỉ kịp đem vài trăm quân chạy về Thăng Long.

Tháng 12 năm đó, Văn Nhậm kéo quân tới Thăng Long, Chiêu Thống nghe lời Hữu Chỉnh, bỏ Thăng Long chạy đi Kinh Bắc. Lúc đi, thị vệ và các bầy tôi tản mát bỏ trốn hết. Vua lại phải cho người sang nhờ Hữu Chỉnh đi hộ giá. Khi vua đến Kinh Bắc, trấn thủ là Nguyễn Cảnh Thước, vốn đã bí mật đầu hàng Tây Sơn, đóng cửa thành cáo bệnh không đón. Vua cùng Hữu Chỉnh qua đò sông Nguyệt Đức, đi theo chỉ còn sáu, bảy người, lại bị bọn vô lại cướp mất áo bào. Tình cảnh hết sức thê thảm. Khi Chiêu Thống tới huyện Yên Dũng mới được tri huyện huyện ấy giúp đỡ, xin hộ giá, rồi dần dần khôi phục lại được lực lượng ở mạn Cao Bằng, Thái Nguyên.

Sau đó, Nguyễn Văn Hòa, bộ tướng của Văn Nhậm, đuổi kịp quân nhà Lê. Chiêu Thống thân chinh cầm quân ngự chiến, nhưng thua trận, Nguyễn Hữu Du chết tại trận, Nguyễn Hữu Chỉnh bị bắt giải về kinh, rồi bị Văn Nhậm xử tử, quân nhà vua tan vỡ, Dương Đình Tuấn hộ vệ vua chạy sang trại Sơn Lộc. Các bầy tôi khác đều tan tác hết.

Cầu viện Mãn Thanh
Sau đó, Chiêu Thống lẩn quất chạy trốn quân Vũ Văn Nhậm ở mạn bắc sông Nguyệt Đức, khi thì ở huyện Gia Định, lúc lại đi Chí Linh, Thủy Đường, Vị Hoàng. Nhậm lại kiêu ngạo, tiếm quyền, có ý đồ phản Tây Sơn. Tháng Tư năm Mậu Thân (1788), Nguyễn Huệ lại ra bắc, vào thành Thăng Long, bắt giết Vũ Văn Nhậm, cho Ngô Văn Sở cai quản binh quyền, đặt Lê Duy Cận làm giám quốc coi việc thờ cúng tôn miếu nhà Lê. Chiêu Thống chạy ra Kinh Bắc lần thứ hai.

Trước kia, khi thái hậu là mẹ vua đến Cao Bằng, bị các thế lực cát cứ địa phương uy hiếp, bầy tôi nhà Lê là Đốc đồng Nguyễn Huy Túc, phiên thần Địch quận công Hoàng Ích Hiểu, tụng thần Lê Quýnh và Nguyễn Quốc Đống bảo vệ thái hậu và con trai Chiêu Thống qua cửa ải Thủy Khẩu chạy sang Long Châu nhà Thanh, gặp Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị và Tuần phủ Quảng Tây Tôn Vĩnh Thanh cầu xin cứu viện.

Nhà Thanh bèn nhân dịp đấy định thôn tính luôn An Nam. Cương mục viết:
{{cquote|
Thái hậu đưa nguyên tử (con trai Chiêu Thống) đến yết kiến ở trong sân, gào khóc xin cứu viện. Bọn Sĩ Nghị tâu với vua Thanh rằng tự hoàng nhà Lê đương phải bôn ba, đối với đại nghĩa, ta nên cứu viện. Vả lại, An Nam là đất cũ của Trung Quốc, sau khi khôi phục nhà Lê, ta nhân đó, đặt lính thú để đóng giữ. Thế là vừa làm cho nhà Lê được tồn tại, vừa chiếm lấy được An Nam, thật là làm một chuyến mà được hai lợi.}}
Vua Thanh thuận cho, Tôn Sĩ Nghị bèn điều động quân 4 tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu kéo sang Đại Việt, sai Lê Quýnh, Nguyễn Quốc Đống về tâu lại với Chiêu Thống. Vua bấy giờ mới biết, bèn sai Tham tri chính sự Lê Duy Đản và Hàn lâm hiệu thảo Trần Danh Án đi đường tắt lên đón quân nhà Thanh.

Quân Thanh sang, quân Tây Sơn không đón đánh mà bỏ Thăng Long lui về giữ Tam Điệp. Tháng 10 năm Mậu Thân (1788), quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy đưa Chiêu Thống về Thăng Long. Nhà Thanh phong cho Chiêu Thống làm An Nam quốc vương. Kể từ đây, Chiêu Thống tin tưởng hoàn toàn vào nhà Thanh. Dù trở lại ngôi vua, Chiêu Thống thực sự chỉ là bù nhìn của quân Thanh. Việc chủ yếu của vua lúc đó là luận công những người hộ giá và trị tội những người theo Tây Sơn. Ngoài ra, việc trong ngoài đều trong tay Sĩ Nghị.Cương mục nhận xét:

Chết trên xứ người
Tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789), Quang Trung kéo quân ra Bắc Hà, chỉ một trận quét sạch 29 vạn quân Thanh, Chiêu Thống lại phải theo bại quân nhà Thanh chạy sang Trung Quốc. Chiêu Thống lại tiếp tục xin nhà Thanh cho quân cứu viện. Nhà Thanh, phần sợ Quang Trung, phần vua Thanh đã già ngán ngẩm việc chinh chiến, chỉ hứa hão với Chiêu Thống mà không cho quân. Thân vương nhà Thanh là Phúc Khang An hứa giúp quân cho Chiêu Thống, nhưng lại tâu với vua Thanh Càn Long rằng Chiêu Thống không còn muốn trở về. Tháng Tư năm đó, theo lời tâu của Hòa Thân và Phúc Khang An, Càn Long phong Nguyễn Huệ là An Nam quốc vương và nhận tiếp sứ của nhà Tây Sơn.

Thế nhưng, Chiêu Thống vẫn chưa thôi mộng phục quốc. Cương mục chép:

Tháng 5 năm Nhâm Tý, tức năm Càn Long thứ 57 (1792), con trai chết, Chiêu Thống thất vọng và chán nản, lâm bệnh rồi qua đời ngày 16 tháng 10 (âm lịch) năm 1793 tại Yên Kinh. Nhà Thanh chôn ông theo nghi thức tước công.

Năm 1802, sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế, mở đầu thời kỳ nhà Nguyễn, đã cho sứ giả sang thông hiếu và quy phục nhà Thanh. Nhân đó các bầy tôi nhà Hậu Lê dâng biểu xin trở về nước nhà. Năm 1804, vua Gia Khánh nhà Thanh cho phép đưa linh cữu vua Lê, Thái hậu và con trai Chiêu Thống về nước. Tháng 11 cùng năm, táng nhà vua ở lăng Bàn Thạch (nay là xã Xuân Quang, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa).

Gia quyến

Cha: Duy Vỹ tức Hựu Tông Mẫn hoàng đế

Mẹ: Thiếp Nguyễn Thị tức Mẫn Thái hậu

Phối ngẫu: Mẫn Hoàng quý phi Nguyễn Thị Kim

Con cái: vua sinh được 2 người con một trai, một gái, trưởng là Thuyên mất sớm ở Bắc quốc, nữ là Ngọc Nga ở lại Bắc quốc không có con.

Phê phán
Lê Chiêu Thống bị giới làm sử đời sau phê phán gay gắt. Các tác giả Ngô gia văn phái trong tiểu thuyết Hoàng Lê nhất thống chí'' viết:

Tuy nhiên, nhà Nguyễn do Nguyễn Ánh thành lập sau đó, lại nhìn nhận khá rộng lượng với Chiêu Thống, bởi Nguyễn Ánh cũng từng cầu viện quân ngoại quốc (Xiêm La và Pháp) để chống Tây Sơn, và chính Nguyễn Ánh đã cho thuyền chở 50 vạn cân gạo ra bắc để trợ giúp quân Thanh chống Tây Sơn. Hoàng đế Tự Đức có lời phê về Chiêu Thống, đại ý nói:

Trong văn hoá đại chúng

Ghi chú

Liên kết ngoài

Chiêu Thống
Sinh năm 1765
Mất năm 1793
Người Hà Nội
Vua nhà Hậu Lê


title: Agrypnus binodulus

text:
Agrypnus binodulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Anthophora postica

text:
Anthophora postica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1910


title: Elasmosomus edmundi

text:
Elasmosomus edmundi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Quelle miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Elasmosomus


title: 571 Dulcinea

text:
571 Dulcinea

571 Dulcinea là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu R.

Tiểu hành tinh này do Paul Götz phát hiện ngày 4.9.1905 ở Heidelberg và được đặt theo tên Dulcinea, nhân vật trong tiểu thuyết Don Quixote của Miguel de Cervantes

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
571
000571
19050904
000571
000571
Được phát hiện bởi Paul Götz
Tiểu hành tinh được đặt tên theo nhân vật văn học
Tiểu hành tinh được đặt tên
000571
571 Dulcinea


title: (11658) 1997 EQ17

text:
{{DISPLAYTITLE:(11658) 1997 EQ17}}

(11658) 1997 EQ17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 1 tháng 3 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Splendrillia resplendens

text:
Splendrillia resplendens là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Voires

text:
Voires là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Tân Hưng (định hướng)

text:
Tân Hưng có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Huyện Tân Hưng, tỉnh Long An
 Phường Tân Hưng, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường Tân Hưng, quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ
 Phường Tân Hưng, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương
 Thị trấn Tân Hưng, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An
 Xã Tân Hưng, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội
 Xã Tân Hưng, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
 Xã Tân Hưng, thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Tân Hưng, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên
 Xã Tân Hưng, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
 Xã Tân Hưng, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre
 Xã Tân Hưng, huyện Bàu Bàng, tỉnh Bình Dương
 Xã Tân Hưng, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước
 Xã Tân Hưng, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước
 Xã Tân Hưng, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau
 Xã Tân Hưng, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng
 Xã Tân Hưng, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh
 Xã Tân Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang
 Xã Tân Hưng, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long
 Xã Tân Hưng Đông, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau
 Xã Tân Hưng Tây, huyện Phú Tân, tỉnh Cà Mau
 Bộ Tân Hưng, một bộ trong 15 bộ của Nhà nước Văn Lang cũ
 Xã cũ Tân Hưng thuộc thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp; nay là phường 4, thành phố Sa Đéc.

Đài Loan
 Quận Tân Hưng, một quận nội thành của thành phố Cao Hùng

Trung Quốc
 Quận Tân Hưng, một quận nội thành của địa cấp thị Thất Đài Hà, tỉnh Hắc Long Giang
 Huyện Tân Hưng trực thuộc thành phố Vân Phù, tỉnh Quảng Đông


title: Thánh Maria

text:
Thánh Maria có thể chỉ đến những người sau đây:
Đức Mẹ Maria, mẹ Chúa Giêsu.
Thánh Maria Madalena, còn gọi là Mary Magdalen.
Thánh Maria Goretti.

Thánh Công giáo Rôma


title: Haselbach, Straubing-Bogen

text:
Haselbach là một đô thị ở huyện Straubing-Bogen bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Corinaldo

text:
Corinaldo là một thị xã ở tỉnh Ancona, vùng Marche của Italia. Thị xã này có 5.187 dân. Thị xã này nổi tiếng với các tường thành thế kỷ 14 được bảo tồn tốt, là nơi sinh của Thánh Maria Goretti. Thị xã này cũng nổi tiếng về lễ hội Các Thánh vào tháng 10.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 - Trang mạng chính thức của lễ hội Halloween Corinaldo

Đô thị tỉnh Ancona


title: 24021 Yocum

text:
24021 Yocum là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1318.7660482 ngày (3.61 năm).

Nó được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Olius

text:
Olius là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Olius có diện tích là 54,5 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 841 người với mật độ 15,43 người/km². Đô thị Olius có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida
Khu dân cư ở Solsonès


title: Kolappalur

text:
Kolappalur là một thị xã panchayat của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kolappalur có dân số 8717 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Kolappalur có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Kolappalur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Copelatus brevistrigatus

text:
Copelatus brevistrigatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Obersteinbach (Bas-Rhin)

text:
Obersteinbach là một thị trấn trong tỉnh Bas-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 184 người (thời điểm 1999).

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Lâu đài Lutzelhardt
 Lâu đài Wasigenstein đầu thế kỉ 12.

Tham khảo


title: Ganz, Mürzzuschlag

text:
Ganz là một đô thị thuộc huyện Bruck-Mürzzuschlag bang Steiermark, nước Áo. Đô thị Ganz, Mürzzuschlag có diện tích 32,12 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 820 người.

Tham khảo


title: Petrophora

text:
Petrophora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Lithinini


title: Ceratina madecassa

text:
Ceratina madecassa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1900


title: Strongoli

text:
Strongoli là một thành phố và cộng đồng (comune) thủ phủ tỉnh Crotone trong vùng Calabriao miền bắc nước Ý. Trong thời cổ đây là Petelia
Đô thị Strongoli có diện tích 78 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2004 là 5525 người. Kinh tế địa phương dựa vào sản xuất dầu, rượu vang, ngũ cốc, cam chanh và chăn nuôi gia súc. Đây là nơi sinh của Leonardo Vinci.
Đô thị Strongoli có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Crotone


title: Muids

text:
Muids  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Images

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: 1778 Alfvén

text:
1778 Alfvén là một tiểu hành tinh vành đai chính, được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar. Nó được đặt theo tên Hannes Olof Gösta Alfvén.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Dipropus vulneratus

text:
Dipropus vulneratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: 24149 Raghavan

text:
24149 Raghavan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1519.3704539 ngày (4.16 năm).

Nó được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Cnaemidophorus

text:
Cnaemidophorus là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae.

Các loài
Cnaemidophorus horribilis Gibeaux, 1996
Cnaemidophorus rhododactyla (Denis & Schiffermüller, 1775)
Cnaemidophorus smithi Gielis, 1992

Chú thích

Tham khảo

Platyptiliini


title: Akishima, Tokyo

text:
Akishima (tiếng Nhật: 昭島市) là một thành phố thuộc Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 112.040 và mật độ mật độ dân số là 6.470 người/km². Tổng diện tích là 17,33 km².

Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 5 năm 1954.

Trung tâm mua sắm
Moritown là một trung tâm mua sắm vừa được nâng cấp ngay bên ngoài nhà ga Akishama.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ của Akishima

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo


title: Montancy

text:
Montancy là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Montancy-Brémoncourt on the intercommunal Web site of the department

Liên kết ngoài
Official Web site

Xã của Doubs


title: Nedroma (bướm đêm)

text:
Nedroma  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Noctuidae
Stictopterinae


title: Idiocera teranishii

text:
Idiocera teranishii là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Roth (huyện)

text:
Roth là một huyện ở bang Bayern, Đức. Huyện này giáp (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ): Nürnberger Land, Neumarkt, Eichstätt, Weißenburg-Gunzenhausen, Ansbach và Fürth, các thành phố Schwabach và Nuremberg.

Huyện đã được lập năm 1972 thông qua việc sáp nhập các huyện cũ Roth, Schwabach và Hilpoltstein.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Bayern

Trung Franken


title: Buccinum micropoma

text:
Buccinum micropoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Buccinum


title: Sản xuất chế tạo

text:
Sản xuất chế tạo là một bộ phận trong khu vực thứ hai của một nền kinh tế, bao gồm các ngành sản xuất sản phẩm hoàn chỉnh và có thể sử dụng cũng như sản xuất vật liệu xây dựng. Khu vực này thường sử dụng các sản phẩm của khu vực sơ khai (hay khu vực thứ nhất của nền kinh tế) làm đầu vào để sản xuất ra các sản phẩm công nghệ tiêu dùng. Khu vực chế tạo có thể phân thành hai tiểu khu vực là công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ. Tuy có thể đề cập đến một loạt hoạt động của con người, từ thủ công mỹ nghệ đến sản xuất công nghệ cao, nhưng thuật ngữ này được áp dụng phổ biến nhất cho kiểu dáng công nghiệp, trong đó nguyên liệu thô từ khu vực sơ cấp được chuyển đổi thành hàng hóa thành phẩm trên quy mô lớn. Hàng hóa này có thể bán cho các nhà sản xuất khác để tạo ra những sản phẩm khác phức tạp hơn (như ô tô, máy bay, đồ gia dụng, nội thất, dụng cụ thể thao,...) hoặc được phân phối thông qua khu vực ba của nền kinh tế tới người dùng cuối và người tiêu dùng (thường thông nhà bán buôn, tới nhà bán lẻ, tiếp đến khách hàng sau cùng).

Kỹ thuật sản xuất là lĩnh vực kỹ thuật thiết kế và tối ưu hóa quy trình sản xuất hoặc các bước chuyển đổi nguyên liệu thô thành sản phẩm cuối cùng. Quá trình sản xuất bắt đầu với việc thiết kế sản phẩm và đặc tả vật liệu. Vật liệu sau đó qua quá trình sản xuất chế tạo được chỉnh sửa để ra thành phẩm mong muốn.

Sản xuất chế tạo hiện đại bao gồm tất cả quy trình trung gian liên quan đến sản xuất và tích hợp các phần cấu thành sản phẩm.

Lĩnh vực sản xuất chế tạo có kết nối chặt chẽ với những ngành công nghiệp kỹ thuật và thiết kế công nghiệp.

Lịch sử và phát triển

Tiền sử và cổ đại

Tổ tiên loài người đã chế tạo đồ vật bằng đá và những công cụ khác từ rất lâu trước khi người Homo sapiens xuất hiện khoảng 200.000 năm trước. Các phương pháp chế tác công cụ bằng đá sớm nhất, thường gọi là "công nghiệp" Oldowan, có từ ít nhất 2,3 triệu năm trước, bằng chứng sử dụng công cụ sớm nhất được tìm thấy trong Thung lũng tách giãn lớn tại Ethiopia từ 2,5 triệu năm trước. Để tạo ra công cụ bằng đá, họ dùng đá búa (hammerstone) đập lên "lõi đá" cứng có tính chất bong tróc đặc trưng (như đá lửa). Lớp bong tróc này khiến phiến đá cạnh sắc có thể được dùng làm công cụ, chủ yếu ở dạng công cụ chặt thô chopper hay ghè đá scraper. Những công cụ này đã hỗ trợ rất nhiều cho con người sơ khai trong lối sống săn bắt và hái lượm để tạo ra các công cụ khác từ các vật liệu mềm hơn như xương và gỗ. Khoảng 300.000 năm trước, thời kỳ đồ đá giữa chứng kiến sự ra đời của kỹ thuật chuẩn bị lõi đá, từ một hòn đá lõi đơn có thể tạo ra nhiều lưỡi dao. Bong áp lực là kỹ thuật dùng gỗ, xương để tạo hình cho đá được phát triển vào hậu kỳ đồ đá bắt đầu khoảng 40.000 năm trước. Trong thời đồ đá mới, các công cụ bằng đá mài được chế tạo từ nhiều loại đá cứng như đá lửa, ngọc thạch, ngọc bích và đá lục. Những chiếc rìu mài được dùng cùng với những công cụ đá khác như vật phóng (projectile), dao, cạo scraper hay vật liệu hữu cơ như gỗ, xương, sừng.

Khi công nghệ lò nung gốm cho nhiệt độ đủ cao thì có thể là nguồn gốc của việc nấu luyện đồng. Với các mỏ quặng đồng sâu hơn thì nồng độ các nguyên tố khác như asen cũng tăng theo, đem nấu chảy sẽ tạo ra đồng asen đủ độ cứng thích hợp để chế tạo công cụ. Đồng điếu là hợp kim đồng với thiếc; hàm lượng thiếc toàn cầu khi ấy tìm được tương đối hiếm khiến cho công cụ đồng chưa thực sự phổ biến trong thời gian dài. Phải đến Thời đại đồ đồng, đồng là một cải thiện lớn so với đá để làm vật liệu chế tạo công cụ, vì cơ tính như độ bền và độ dẻo cũng như khả năng đúc tạo thành các hình dáng phức tạp hơn. Công cụ bằng đồng tác động rõ rệt đến công nghệ đóng thuyền với đinh tán thay thế phương pháp cũ dùng để gắn kết các tấm bằng dây luồn qua lỗ. Người ta xác định Thời đại đồ sắt khi vũ khí và công cụ chế tác bằng sắt thường được sử dụng rộng rãi hơn đồng. Luyện sắt khó hơn luyện thiếc và đồng vì đòi hỏi phải gia công nóng và chỉ có thể nấu chảy trong các lò được thiết kế đặc biệt. Vẫn chưa rõ quá trình luyệt sắt bắt đầu diễn ra ở đâu và khi nào, phần do khó phân biệt kim loại chiết xuất từ quặng chứa niken với sắt thiên thạch được gia công nóng.

Nhiều công nghệ của các nền văn minh cổ đại là kết quả thu được từ những tiến bộ trong sản xuất. Có sáu máy cơ đơn giản đã được phát minh ở Lưỡng Hà. Bánh xe được coi là phát minh của người Lưỡng Hà. Cơ chế truyền động bánh xe và trục quay lần đầu tiên xuất hiện trên bàn xoay gốm, được phát minh tại Lưỡng Hà (Iraq hiện đại) trong thiên niên kỷ 5 TCN. Người Ai Cập cổ đã làm được giấy cói cũng như đồ gốm, sản xuất hàng loạt và vận chuyển đi khắp lưu vực Địa Trung Hải. Các kỹ thuật xây dựng ban đầu của người Ai Cập có sử dụng những loại gạch có thành phần chủ yếu là đất sét, cát, phù sa và nhiều khoáng vật khác.

Trung cổ và cận đại

Thời Trung Cổ chứng kiến những phát minh mới và đổi mới trong cách thức quản lý các phương tiện sản xuất truyền thống, kinh tế tăng trưởng. Nghề làm giấy bắt nguồn từ Trung Quốc thế kỷ 2 được truyền đến Trung Đông khi một số thợ làm giấy bị bắt về vào thế kỷ 8. Nhờ Umayyad chinh phục Hispania, công nghệ làm giấy lan sang châu Âu. Một nhà máy giấy được thành lập ở Sicilia vào thế kỷ thứ 12. Ở châu Âu, sợi làm bột giấy được lấy từ cây lanh và bông. Lynn Townsend White Jr. cho rằng chính guồng quay tơ giúp gia tăng vải, từ đó làm hạ giá giấy, đây là một yếu tố thúc đẩy sự phát triển của ngành in. Cùng với việc đúc súng thần công, lò cao được sử dụng rộng rãi ở Pháp vào giữa thế kỷ 15, công nghệ này đã có tại Trung Quốc từ thế kỷ thứ 4 TCN. Phát minh máy dệt bít tất dài năm 1598 đã tăng tốc độ từ 100 lên 1000 mối đan mỗi phút.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất và lần thứ hai

Cách mạng công nghiệp là quá trình chuyển đổi sang các quy trình sản xuất mới ở Châu Âu và Hoa Kỳ diễn ra từ năm 1760 đến thập niên 1830. Quá trình chuyển đổi này là từ phương pháp sản xuất thủ công sang máy móc, sản xuất hóa chất và quy trình sản xuất thép mới, sử dụng ngày càng nhiều năng lượng hơi nước và thủy năng, máy công cụ phát triển và hệ thống nhà xưởng cơ giới hóa gia tăng. Cách mạng công nghiệp kéo theo tốc độ gia tăng dân số chưa từng thấy. Dệt may là ngành thống trị Cách mạng Công nghiệp xét về công việc làm, giá trị sản lượng và vốn đầu tư; đồng thời cũng là là ngành đầu tiên sử dụng các phương pháp sản xuất hiện đại. Anh là nơi đầu tiên diễn ra công nghiệp hóa nhanh chóng, khởi đầu bằng cơ giới hóa việc kéo sợi trong thập  niên 1780, với tốc độ tăng trưởng cao về năng lượng hơi nước và sản xuất thép sau năm 1800. Ngành dệt cơ giới hóa lan rộng từ Vương quốc Anh sang lục địa Châu Âu và Hoa Kỳ vào đầu thế kỷ 19, các trung tâm sản xuất chế tạo nổi lên ở Bỉ, sau đó là Pháp.

Cuối thập niên 1830 đến đầu thập niên 1840 xảy ra suy thoái kinh tế, khi những đổi mới ban đầu trong Cách mạng Công nghiệp đã chậm lại (như cơ giới hóa kéo sợi và dệt) và thị trường đó cũng đã lớn lên. Những đổi mới phát cuối thời kỳ này, như dùng ngày càng nhiều đầu máy xe lửa, tàu hơi nước, luyện gang nóng cho đến công nghệ mới như điện tín được giới thiệu rộng rãi trong thập niên 1840-1850 không đủ mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng tốc độ cao. Chỉ sau năm 1870 mới diễn ra tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, bắt nguồn từ một nhóm sáng kiến mới trong Cách mạng công nghiệp lần thứ hai. Những đổi mới này bao gồm quy trình luyện thép mới, sản xuất hàng loạt, dây chuyền lắp ráp, hệ thống điện lưới, sản xuất máy công cụ quy mô lớn và sử dụng máy móc ngày càng tiên tiến trong các nhà máy hơi nước.

Dựa trên những cải tiến trong nghiên cứu bơm chân không và vật liệu, đèn sợi đốt trở nên thiết thực để sử dụng rộng rãi vào cuối thập niên 1870. Phát minh này có ảnh hưởng sâu sắc đến các nhà máy vì giờ đây công nhân có thể làm ca hai hoặc ba. Đóng giày được cơ giới hóa vào giữa thế kỷ 19. Nửa cuối thế kỷ 19 diễn ra việc sản xuất hàng loạt máy khâu và các loại máy nông nghiệp như máy gặt. Việc sản xuất hàng loạt xe đạp bắt đầu vào thập niên 1880. Các nhà máy chạy bằng hơi nước trở nên phổ biến, mặc dù việc chuyển đổi từ sức nước sang hơi nước diễn ra ở Anh sớm hơn ở Mỹ.

Sản xuất hiện đại

Điện khí hóa dần bắt đầu vào thập niên 1890 sau khi động cơ điện một chiều và xoay chiều được đưa vào thực tế, đạt tốc độ nhanh nhất trong khoảng thời gian từ 1900 đến 1930. Điều này có được là nhờ thành lập các công ty điện lực với nhiều trạm phát trung tâm và hạ giá điện năm 1914-1917. Động cơ điện cho phép linh hoạt hơn trong sản xuất và yêu cầu bảo trì ít hơn. Sản lượng nhiều nhà máy 30% nhờ chuyển dịch sang động cơ điện nhiều hơn. Điện khí hóa cho phép sản xuất hàng loạt hiện đại, tác động lớn nhất lên lĩnh vực gia dụng hàng ngày. Chẳng hạn như tại Công ty sản xuất thủy tinh Ball Brothers, công ty đã điện khí hóa nhà máy bình thủy tinh tại Muncie, Indiana khoảng năm 1900. Quy trình tự động mới sử dụng máy thổi thủy tinh để thay thế 210 thợ thủ công và thợ phụ. Một chiếc xe tải điện nhỏ xử lý được 150 chục chai cùng một lúc trong khi những chiếc xe nâng tay trước đây chỉ có thể là 6 chục chai một lần. Máy trộn điện đã thay thế con người dùng xẻng xúc cát và các thành phần khác đưa vào lò. Một cần trục chạy bằng điện đã thay thế 36 công nhật để di chuyển những vật nặng trong nhà máy.

Sản xuất hàng loạt được phổ biến vào cuối thập niên 1910 và 1920 nhờ Công ty Ford Motor của Henry Ford đã đưa động cơ điện vào dây chuyền sản xuất. Ford cũng đã mua hoặc thiết kế và chế tạo nhiều cơ cấu và máy công cụ như máy khoan trục chính có thể khoan mọi lỗ trên một mặt khối động cơ trong một nguyên công, hay máy phay nhiều đầu có thể gia công đồng thời 15 khối động cơ gá trên giá đỡ. Tất cả máy công cụ này được sắp xếp một cách có hệ thống trong quy trình sản xuất, một số cơ cấu nặng sẽ được xe đặc biệt đưa vào vị trí gia công. Quy trình sản xuất Ford Model T sử dụng tới 32.000 máy công cụ.

Sản xuất tinh gọn (còn gọi là Just In Time - JIT: sản xuất đúng thời điểm) được phát triển ở Nhật Bản vào thập niên 1930. Đó là phương pháp chủ yếu nhằm giảm thời gian trong hệ thống sản xuất cũng như thời gian phản hồi từ các nhà cung ứng và khách hàng. Thập niên 1950, tập đoàn Ô tô Anh của Úc () đã áp dụng hệ thống này trong nhà máy Victoria Park tại Sydney, về sau Toyota lấy lại ý tưởng này. Năm 1977, thông tin từ Nhật lan sang phương Tây qua hai bài báo tiếng Anh. Một bài gọi phương pháp này là "Hệ thống Ohno" theo tên của Taiichi Ohno, người có công phát triển hệ thống cho Toyota. Bài kia của chính Toyota đã thông tin chi tiết hơn về phương pháp này. Cuối cùng từ năm 1980, những chi tiết công khai này được áp dụng triển khai và nhanh chóng nhân rộng trong công nghiệp Hoa Kỳ và các quốc gia khác.

Chính sách công nghiệp

Tài chính
Ở góc độ tài chính, mục tiêu sản xuất chủ yếu là đạt được lợi ích chi phí trên một đơn vị sản phẩm, từ đó dẫn đến giảm chi phí giá thành sản phẩm cho thị trường hướng tới người dùng cuối. Việc giảm chi phí tương đối cho thị trường là cách các công ty sản xuất đảm bảo tỷ suất lợi nhuận.

An toàn
Sản xuất chế tạo có những thách thức riêng cho sức khỏe và an toàn lao động. Viện Sức khỏe và An toàn Lao động Quốc gia Hoa Kỳ ( - NIOSH) coi đây là ngành công nghiệp ưu tiên trong Chương trình Nghiên cứu Nghề nghiệp Quốc gia ( - NORA) để xác định và đưa ra các chiến lược can thiệp liên quan đến các vấn đề sức khỏe và an toàn lao động.

Đầu tư

Khảo sát và phân tích về xu hướng và vấn đề trong sản xuất chế tạo và đầu tư trên toàn thế giới tập trung vào những nội dung như:
 Bản chất và nguồn gốc những khác biệt đáng kể xảy ra giữa các quốc gia về mức độ sản xuất chế tạo và tăng trưởng kinh tế-công nghiệp nói chung;
 Năng lực cạnh tranh;
 Sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Ngoài những tổng quan chung, các nhà nghiên cứu đã xem xét tính năng và yếu tố ảnh hưởng đến các khía cạnh quan trọng cụ thể của phát triển sản xuất chế tạo. Họ so sánh sản xuất chế tạo và đầu tư ở một loạt các nước phương Tây và phi phương Tây, đồng thời trình bày các nghiên cứu điển hình về tăng trưởng và hiệu quả hoạt động trong từng ngành công nghiệp quan trọng và các khu vực kinh tế thị trường.

Ngày 26 tháng 6 năm 2009, giám đốc điều hành General Electric Jeff Immelt kêu gọi Hoa Kỳ tăng tỷ lệ việc làm trong cơ sở sản xuất chế tạo lên 20% tổng số lao động, kèm nhận xét một số lĩnh vực đã thuê nước ngoài quá nhiều, không còn có thể dựa vào khu vực tài chính và chi tiêu của người tiêu dùng để thúc đẩy nhu cầu. Hơn nữa, tuy sản xuất chế tạo Hoa Kỳ hoạt động tốt so với phần còn lại trong nền kinh tế nội bộ, nghiên cứu cho thấy hoạt động kém hơn so với ngành sản xuất chế tạo ở các quốc gia lương cao khác. Giai đoạn năm 2000-2007, tại Hoa Kỳ mất tổng cộng khoảng 3,2 triệu việc làm tương đương 1/6 trong lĩnh vực sản xuất chế tạo.

Các quốc gia sản xuất chế tạo hàng đầu
Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), Trung Quốc là nhà sản xuất chế tạo hàng đầu trên toàn thế giới tính đến năm 2021, chiếm 28,7% tổng sản lượng sản xuất chế tạo toàn cầu, tiếp theo là Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức và Ấn Độ.

UNIDO cũng công bố Chỉ số Cạnh tranh Công nghiệp ( - CIP) đo lường khả năng sản xuất chế tạo của các quốc gia khác nhau. Chỉ số CIP kết hợp tổng sản lượng sản xuất ché tạo của một quốc gia với các yếu tố khác như năng lực công nghệ cao và tác động của quốc gia đó đối với nền kinh tế thế giới. Đức đứng đầu về Chỉ số CIP năm 2020, tiếp theo là Trung Quốc, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Danh sách quốc gia theo sản lượng
Đây là 50 quốc gia hàng đầu tính theo tổng giá trị sản lượng sản xuất chế tạo trong năm quy ra đô la Mỹ do Ngân hàng Thế giới ghi nhận.

Phân loại
Thông thường trong các tài liệu thống kê, khu vực chế tạo được phân thành các ngành sau:
Chế biến thực phẩm, đồ uống, thuốc lá.
Dệt, may, đồ da.
Chế biến gỗ và sản phẩm gỗ.
Xuất bản, in ấn.
Sản phẩm than đá, dầu mỏ, hạt nhân.
Sản xuất vật liệu xây dựng.
Hóa chất, sản phẩm hóa chất.
Sản phẩm cao su và chất dẻo.
Chế biến khoáng sản phi kim.
Chế biến khoáng sản kim loại.
Chế tạo máy móc, thiết bị.
Chế tạo thiết bị điện và điện tử.
Chế tạo công cụ chính xác.
Chế tạo ô tô, xe máy, và thiết bị giao thông vận tải.
Các ngành chế tạo khác.

Xem thêm

In 3D

Tham khảo

Thư mục
Sách

Tập san

Liên kết ngoài

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam hiện nay


title: Limnophilella subvictor

text:
Limnophilella subvictor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Limnophilella
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Unedogemmula

text:
Unedogemmula là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Unedogemmula bao gồm:

 Unedogemmula deshayesii (Doumet, 1840)

Chú thích

Tham khảo

Turridae


title: Thung lũng của các mạch nước phun

text:
Thung lũng của các mạch nước phun (tiếng Nga: Долина гейзеров) là một khu vực mạch nước phun tại Nga, và là nơi tập trung lớn nhất thứ hai của các mạch nước phun trên thế giới. Dài 6 km, lưu vực với khoảng chín mươi mạch nước phun và nhiều suối nước nóng nằm trên bán đảo Kamchatka ở Viễn Đông Nga, chủ yếu là trên bờ trái của con sông đã từng sâu Geysernaya, vào địa nhiệt vùng nước chảy từ một núi lửa dạng tầng tương đối trẻ, Kikhpinych. Nhiệt độ ở đây là 250 °C, 500 m dưới mặt đất miệng núi lửa. Nó là một phần của Khu bảo tồn thiên niên Kronotsky, trong đó, lần lượt, được kết hợp thành di sản thế giới  "núi lửa Kamchatka". Khó để đi đến thung lũng này, với máy bay trực thăng cung cấp phương tiện duy nhất khả thi của giao thông vận tải.
Các mạch nước phun của Kamchatka đã được phát hiện bởi một nhà khoa học địa phương, Tatyana Ustinova, vào năm 1941. Cô đã công bố phát hiện của mình mười bốn năm sau đó, nhưng có rất ít thăm dò của khu vực này cho đến năm 1972. Một cuộc khảo sát hệ thống si hệ thống được thực hiện vào giữa những năm 1970, và một hệ thống giám sát tự động đã được giới thiệu vào năm 1990. Hơn ba mươi mạch nước phun đã được đặt tên, trong số này là Mạch nước Khổng lồ (Velikan), có khả năng tạo một tia nước cao đến 40 mét. Từ những năm 1980, khu vực này được quảng bá trên khắp Liên Xô là một trong những điểm thu hút du lịch của Kamchatka và Viễn Đông Nga. Khách du lịch nước ngoài được phép vào các thung lũng trong năm 1991. Khoảng 3.000 khách du lịch đến thăm địa điểm này hàng năm.
Ngày 3 tháng 6 năm 2007, một dòng bùn lớn tràn ngập hai phần ba của thung lũng.

Tham khảo

Kamchatka
Mạch nước phun Nga
Thủy vực vùng Kamchatka


title: Villariès

text:
Villariès  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 127 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Jean được Bộ Văn hóa Pháp đưa vào danh sách di tích lịch sử vào năm 19998.

Di tích

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Huameuang

text:
Huameuang hay Húa Mương là một huyện (Muang) của tỉnh Huaphanh, Lào.

Vị trí
Huameuang nằm ở phía Nam tỉnh Hủa Phăn, mặt phía Nam giáp với tỉnh Xiengkhuang. Các mặt còn lại giáp các huyện thị cùng tỉnh: phía Đông Nam giáp Samtay, phía Đông Bắc giáp Xamneua, phía Tây Bắc và Tây giáp Viengthong.

Tham khảo

Huaphanh
Huyện thị Lào
Sơ khai địa lý Lào


title: Trâu Nhuận

text:
Trâu Nhuận (chữ Hán: 鄒潤; bính âm: Zōu Rùn), ngoại hiệu Độc Giác Long (chữ Hán: 獨角龍; tiếng Anh: Single Horned Dragon; tiếng Việt: Rồng một sừng) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết văn học cổ điển Trung Hoa Thủy Hử. Trâu Nhuận xếp thứ 91 trong 108 vị đầu lĩnh Lương Sơn Bạc và xếp thứ 55 trong 72 vị sao Địa Sát, được sao Địa Giốc Tinh (chữ Hán: 地角星; tiếng Anh: Horn Star) chiếu mệnh.

Xuất thân
Cùng chú là Trâu Uyên sống tại Đăng Châu, hai chú cháu họ Trâu nguyên người Lan Châu. Thủy Hử mô tả Trâu Nhuận thân hình cao lớn, đằng sau gáy có cục bướu (chữ Hán: 肉瘤; tiếng Anh: sarcoma) lớn, từng húc đổ cả một cây tùng. Vì thế, Trâu Nhuận có ngoại hiệu là Độc Giác Long (Rồng một sừng). Tuy gọi Trâu Uyên là chú theo vai vế, nhưng Trâu Nhuận gần bằng tuổi Trâu Uyên. Hai chú cháu họ Trâu là 2 đầu đảng thảo khấu núi Đăng Vân thuộc phủ Đăng Châu và là bạn thân với Tôn Tân, Dương Lâm, Đặng Phi và Thạch Dũng.

Gia nhập Lương Sơn Bạc
Việc bị vu oan và được giải cứu khỏi ngục Đăng Châu của hai anh em họ Giải là nguyên nhân Trâu Nhuận và những người tham gia giải cứu đã theo và về gia nhập Lương Sơn Bạc.

Sau khi gia nhập Lương Sơn Bạc

Trận Chúc Gia Trang - làm nội ứng
Tại hồi 49, Trâu Nhuận đã góp công vào việc đánh hạ Chúc Gia Trang qua sự kiện cùng Tôn Lập vào Chúc Gia Trang làm nội ứng, từ trong đánh ra và với Tống Giang thống lĩnh quân Lương Sơn Bạc từ ngoài đánh vào, dẫn đến việc Chúc Gia Trang bị hạ ngay sau đó.

Trận Thúy Vân Lâu - đốt miếu Thành Hoàng
Tại hồi 65, trong cuộc đánh thành Đại Danh (大名城)  để giải cứu Lư Tuấn Nghĩa và Thạch Tú, Trâu Nhuận cùng Trâu Uyên giả làm khách bán đèn trà trộn vào thành Đại Danh để đợi đến đúng thời cơ khi quân Lương Sơn Bạc nổi lửa đánh thành, cùng cướp ngục và giải cứu Lư Tuấn Nghĩa, Thạch Tú. Đêm Nguyên Tiêu, Trâu Nhuận cùng Trâu Uyên nổi lửa đốt miếu Thành Hoàng, cùng các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc khác đánh phá trong thành dẫn đến việc giải cứu thành công Lư Tuấn Nghĩa, Thạch Tú.

Chức vụ
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Trâu Nhuận xếp thứ 91 trong 108 vị đầu lĩnh Lương Sơn Bạc và xếp thứ 55 trong 72 vị sao Địa Sát, chức Bộ Quân Tướng Hiệu (步軍将校), là một trong những đầu lĩnh chuyên cai quản bộ binh trong quân Lương Sơn Bạc.

Sau khi chiêu an và bổ nhiệm
Sau khi nhận chiêu an, Trâu Nhuận cùng Tống Công Minh và các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc tham gia các chiến dịch bình quân Liêu, các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống.

Tại hồi 119, khi ban thưởng và sắc phong các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc sau chiến dịch bình Phương Lạp, là một trong các phó tướng sống sót trở về, Trâu Nhuận được phong tước Võ Dịch Lang (武奕郎 | Martial Gentleman of Grace) bổ nhiệm chức Đô Thống Lĩnh (都統領), một chức võ quan, điều hành binh lính tại một phủ.

Trong Đãng Khấu chí
Lý Ứng trấn thủ Duyện Châu, giao Trâu Uyên và Trâu Nhuận giữ Phi Hổ trại làm thế ỷ dốc. Quân Viên Tý cùng Ngụy Phụ Lương (danh sỹ sống trong Duyện Châu) lập liên hoàn kế, lấy được trại Phi Hổ, sau đó tấn công Duyện Châu. Qua nhiên Lý Ứng trúng kế, Trâu Uyên và Trâu Nhuận nóng lòng giành lại trại nên cầm quân tấn công. Hai bên giành co một hồi, quân Viên Tý giả thua rút khỏi trại, hai chú cháu họ Trâu chiếm lại được Phi Hổ trại. Nào ngờ đây là quỷ kế, trong trại đã chôn muôn vàn địa lôi. Quân Viên Tý đem quân đánh ngược trở lại, địa lôi trong trại nổ liên hồi. Trâu Uyên bị địa lôi nổ chết. Trâu Nhuận vội cướp đường tháo chạy, ngờ đâu địa lôi dưới chân lại nổ, người ngựa đều tan xác. Tường trại nổ tung hết cả.

Tham khảo
Thủy Hử - Thi Nại Am, Nhà xuất bản Văn học, 1988, bản dịch của Trần Tuấn Khải - Lương Duy Thứ giới thiệu.
Hậu Thủy Hử - Thi Nại Am và La Quán Trung, Nhà xuất bản Văn học, 1999, bản dịch của Ngô Đức Thọ và Nguyễn Thuý Nga - Ngô Đức Thọ giới thiệu.

Xem thêm
Thủy Hử
Trâu Uyên
Đỗ Thiên
Thi Nại Am
La Quán Trung

Chú thích

Nhân vật Thủy hử


title: Hòa Thành, Lai Vung

text:
Hòa Thành là một xã thuộc huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hoà Thành nằm ở phía đông bắc huyện Lai Vung, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Sa Đéc
Phía tây giáp xã Hòa Long
Phía nam giáp xã Long Thắng
Phía bắc giáp xã Tân Dương.

Xã Hòa Thành có diện tích 18,5 km², dân số năm 2009 là 8.705 người, mật độ dân số đạt 471 người/km².

Hành chính
Xã Hòa Thành được chia thành 5 ấp: Tân Long, Tân Bình, Tân Thành, Tân Thạnh, Tân Hòa.

Lịch sử
Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP, đổi tên huyện Lấp Vò thành huyện Thạnh Hưng, xã Dương Hoà thuộc huyện Thạnh Hưng.

Ngày 6 tháng 3 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 36-HĐBT, chia xã Dương Hoà thành 2 xã Tân Dương và Hoà Thành.

Theo Quyết định 77-HĐBT ngày 27 tháng 6 năm 1989, xã Hòa Thành thuộc huyện Lai Vung.

Xã hội

Giáo dục
Các trường trên địa bàn xã Hòa Thành:
Trường Mẫu giáo Hòa Thành
Trường Tiểu học Hòa Thành
Trường THCS Hòa Thành.

Y tế
Trên địa bàn xã có trạm y tế Hòa Thành trực thuộc Trung tâm y tế huyện Lai Vung đạt chuẩn quốc gia.

Chú thích

Tham khảo


title: Az Zintan

text:
Az Zintan (, ), cũng được viết là Al Zintan, Ez Zintan hay Az Zentan, và đôi khi gọi là Tigharmin theo bộ lạc Amazigh (nghĩa là lâu đài nhỏ), là một đô thị ở phía bắc của miền tây Libya, cách Tripoli 160 km về phía tây nam và thuộc địa giới hành chính của quận Al Jabal al Gharbi. Đô thị này cùng các khu vực phụ cận có dân số xấp xỉ 25.000 người.

Tham khảo

Khu dân cư ở Libya
Tripolitania


title: Maseru

text:
Maseru là thủ đô và thành phố lớn nhất của Lesotho. Đây cũng là thủ phủ của huyện Maseru. Maseru tọa lạc bên sông Caledon, ngay cạnh biên giới Lesotho-Nam Phi. Maseru có dân số 330.760 (2016). Thành phố được thành lập như một trại cảnh sát và được chọn làm thủ đô khi Lesotho trở thành một sứ bảo hộ của Anh năm 1869. Từ khi Lesotho giành được độc lập vào năm 1966 đến nay, Maseru giữ vai trò thủ đô. Tên thành phố có nghĩa là "sa thạch đỏ" trong tiếng Sotho.

Lịch sử
Maseru được thành lập như một trại cảnh sát nhỏ vào năm 1869, sau khi chiến tranh Orange–Basotho kết thúc với kết quả Basutoland trở thành sứ bảo hộ Anh. Maseru nằm cạnh "những lãnh thổ chiếm được" bị cắt cho Đất nước tự do Orange (nay là tỉnh Free State của Nam Phi). Nó cách "cựu thành trì" Thaba Bosiu của Vua Moshoeshoe I  về phía tây.

Maseru ban đầu có chức năng là trung tâm hành chính từ năm 1869 đến 1871, trước khi việc quản lý Basutoland được chuyển giao cho Thuộc địa Cape. Trong thời gian 1871 đến 1884, cư dân Basutoland bị đối xử tương tự như ở những thuộc địa khác, khiến người Sotho tại đây chán ghét. Điều này đã dẫn đến Chiến tranh súng Basuto năm 1881, phá hủy nhiều tòa nhà tại Maseru. Năm 1884, Basutoland trở thành thuộc địa Vương thất lần nữa, và Maseru lại là thủ đô. Khi Basutoland giành được độc lập và trở thành Vương quốc Lesotho năm 1966, Maseru tiếp tục đóng vai trò thủ đô quốc gia.

Trước thời kỳ độc lập, Maseru là một đô thị tương đối nhỏ, nằm trọn trong lãnh thổ do thực dân vẽ ra; người Anh cũng không chú tâm phát triển thành phố. Sau năm 1966, Maseru phát triển nhánh chóng: diện tích của nó tăng khoảng bảy lần, từ  đến  hiện tại, một phần do sự sáp nhập những ngôi làng lân cận vào lãnh thổ thành phố. Tỉ lệ tăng dân số duy trì ở mức 7% trong vài thập niên, trước khi giảm xuống 3.5% trong thập niên 1986-1996.

Khí hậu
Maseru có khí hậu cao nguyên cận nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen Cfb).

Tham khảo

Thư mục

Thủ đô châu Phi
Khu dân cư ở Lesotho


title: Lasioglossum melancholicum

text:
Lasioglossum melancholicum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 2002


title: Giải vô địch bóng đá châu Âu 1992

text:
Vòng chung kết Giải vô địch bóng đá châu Âu 1992 được tổ chức ở Thụy Điển từ ngày 10 đến ngày 26 tháng 6 năm 1992. Đây là giải vô địch bóng đá châu Âu lần thứ 9, được tổ chức 4 năm một lần bởi UEFA. Đan Mạch, đội thay thế cho Nam Tư (đã vượt qua vòng loại nhưng không thể tham dự do xảy ra nội chiến), đã tạo nến bất ngờ lớn khi giành chức vô địch châu Âu đầu tiên của mình.

Một đội tuyển khác "chính thức" không qua vòng loại mà vẫn có mặt tại vòng chung kết Euro 1992 là đội tuyển CIS (tên viết tắt của Cộng đồng các quốc gia độc lập mới được tách ra từ Liên Xô), thay thế cho đội Liên Xô đã vượt qua vòng loại trước đó. Năm 1991, Liên Xô tan rã và bị tách thành 15 nước độc lập; CIS được thành lập từ 12 nước trong số nước đó gồm Nga, Ukraina, Belarus, Azerbaijan, Gruzia, Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kyrgyzstan, Armenia, Moldova và Tajikistan. Đây cũng là lần đầu tiên một đội tuyển Đức thống nhất tham dự một giải đấu bóng đá chính thức sau hơn nửa thế kỉ.

Tại Euro 1992 có một điều đáng chú ý nữa là lần đầu tiên tại một vòng chung kết một giải đấu bóng đá lớn, tên riêng của mỗi cầu thủ được in sau lưng áo đấu của mình.

Lựa chọn chủ nhà
Vào ngày 16 tháng 12 năm 1988, Ủy ban điều hành UEFA quyết định Thụy Điển là quốc gia thay thế cho Tây Ban Nha để tổ chức sự kiện này, do Tây Ban Nha bận tổ chức EXPO 1992 ở Seville và Thế vận hội Mùa hè 1992 ở Barcelona.

Các sân vận động

Vòng loại

Danh sách cầu thủ

Các đội tham dự

Các quốc gia tham dự vòng chung kết lần này gồm:

Các trọng tài

 Áo
Hubert Forstinger

 Bỉ
Guy Goethals

 CIS
Alexey Spirin

 Đan Mạch
Peter Mikkelsen

 Pháp
Gérard Biguet

 Đức
Aron Schmidhuber

 Hungary
Sándor Puhl

 Ý
Tullio Lanese
Pierluigi Pairetto

 Hà Lan
John Blankenstein

 Bồ Đào Nha
 José Rosa dos Santos

 Tây Ban Nha
Emilio Soriano Aladren

 Thụy Điển
Bo Karlsson

 Thụy Sĩ
Bruno Galler
Kurt Röthlisberger

Vòng chung kết

Vòng bảng

Bảng 1

Bảng 2

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Chung kết

Cầu thủ ghi bàn

3 bàn
 Henrik Larsen
 Karl-Heinz Riedle
 Dennis Bergkamp
 Tomas Brolin

2 bàn
 Jean-Pierre Papin
 Thomas Häßler
 Frank Rijkaard
 Jan Eriksson

1 bàn
 Igor Dobrovolski
 John Jensen
 Lars Elstrup
 Kim Vilfort
 David Platt
 Stefan Effenberg
 Jürgen Klinsmann
 Rob Witschge
 Paul McStay
 Brian McClair
 Gary McAllister
 Kennet Andersson

Đội hình tiêu biểu

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

1992
Giải vô địch bóng đá châu Âu 1992
Thể thao Malmö


title: Conségudes

text:
Conségudes là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Consegudes


title: Indranagar

text:
Indranagar là một thị trấn thống kê (census town) của quận West Tripura thuộc bang Tripura, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Indranagar có dân số 17.679 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Indranagar có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Indranagar, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tripura
Tây Bengal


title: Đài Nam

text:
Thành phố Đài Nam (台南 hoặc 臺南; bính âm Hán ngữ: Táinán, Wade-Giles: T'ai-nan; tiếng Đài Loan POJ: Tâi-lâm) (nghĩa là "Nam Đài Loan") là một thành phố trực thuộc trung ương của Trung Hoa Dân Quốc. Nó là thành phố lớn thứ năm của Đài Loan, sau Tân Bắc, Cao Hùng, Đài Trung và Đào Viên.

Đài Nam ban đầu được Công ty Đông Ấn Hà Lan thành lập với vị thế là một căn cứ cai trị và giao thương gọi là pháo đài Zeelandia trong thời kỳ người Hà Lan cai trị Đài Loan. Sau khi Trịnh Thành Công đánh bại người Hà Lan vào năm 1661, Đài Nam trở thành trung tâm của Vương quốc Đông Ninh cho đến năm 1683 và sau đó là đô phủ của phủ Đài Loan dưới sự cai trị của nhà Thanh đến năm 1887, khi đô phủ chuyển đến Đài Bắc. Đài Nam về mặt lịch sử là một trong các thành phố cổ nhất tại Đài Loan, tên cũ của thành phố, Tayouan (大員, Đại Viên), được cho là nguồn gốc của từ "Taiwan" (Đài Loan). Thành phố cũng là một trong các trung tâm văn hóa của Đài Loan, với nền văn hóa dân gian giàu bản sắc bao gồm cả đồ ăn nhanh nổi tiếng của địa phương, bảo tồn các nghi lễ của Đạo giáo và các truyền thống bản địa khác. Những công trình đầu tiên của thành phố còn lại là miếu Khổng Tử Đài Nam, xây năm 1665, những phần của lại của Đông môn và Nam môn của thành cổ, và vô số di tích lịch sử khác. Đài Nam tuyên bố rằng có nhiều đền chùa Phật giáo và Đạo giáo hơn bất kỳ thành phố nào khác tại Đài Loan.

Hành chính

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Chú thích

Liên kết ngoài

Thủ đô cựu quốc gia
Khu dân cư thành lập bởi Công ty Đông Ấn Hà Lan
Thành phố trực thuộc trung ương Đài Loan


title: Hydroporus discretus

text:
Hydroporus discretus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fairmaire & Brisout de Barneville miêu tả khoa học năm 1859.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Amblycerus atripes

text:
Amblycerus atripes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Dipropus metallicus

text:
Dipropus metallicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: Mã Tắc

text:
Mã Tốc (chữ Hán: 馬謖; Phiên âm: Ma Su; 190-228) hay còn gọi là Mã Tắc, tự Ấu Thường (幼常), một trong Mã Thị Ngũ Thường (馬氏五常), là tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Mã Tắc có tên tự là Ấu Thường (幼常), người Nghi Thành, Tương Dương. Mã Tắc có 5 anh em trai, trong 5 người thì giỏi nhất là người anh Mã Lương. Mã Lương đi theo Lưu Bị khi Lưu Bị đang trấn giữ Kinh châu.

Bàn kế định nam
Mã Tắc theo anh đến phục vụ Lưu Bị. Ông được bổ nhiệm làm Tòng sự Kinh châu.

Năm 214, Lưu Bị đánh chiếm Tây Xuyên của Lưu Chương, Mã Tắc được gọi vào Thục giữ chức Thành Đô lệnh, Thái thú quận Việt Tuyển.

Mã Tắc có tài, thích bàn luận việc quân sự nên thừa tướng Gia Cát Lượng rất trọng vọng ông. Nhưng Lưu Bị trước khi mất (223) lại khuyên Gia Cát Lượng không nên trọng dụng Mã Tắc vì ông là người khoác lác và hay nói quá sự thật.

Gia Cát Lượng không để ý tới lời dặn của Lưu Bị, thăng Mã Tắc làm tham quân và hay gọi ông đến thảo luận việc quân sự, thường nói rất lâu, tỏ ra rất hợp nhau.

Năm 225, Gia Cát Lượng mang quân đi nam chinh đánh lực lượng nổi dậy của Ung Khải tại Nam Trung đã phản Thục theo Ngô. Mã Tắc ở lại Thành Đô. Khi chia tay lên đường, Gia Cát Lượng hỏi ông kế sách, ông khuyên Gia Cát Lượng:
Hôm nay ngài dùng vũ lực dẹp họ thì mai có cơ hội họ lại làm phản. Muốn diệt sạch chúng để trừ hậu họa thì kẻ nhân từ không nên làm thế, mà trong lúc vội vã càng khó làm được. Đạo dùng binh nên công tâm là thượng sách, công thành là hạ sách; tâm chiến là thượng sách, binh chiến là hạ sách, hy vọng ngài có thể khiến chúng tâm phục, Nam Trung tự nhiên yên định.

Gia Cát Lượng làm theo kế của Mã Tắc, nhiều lần bắt rồi lại tha cho thủ lĩnh địa phương Mạnh Hoạch, cuối cùng Mạnh Hoạch cảm phục xin quy phục Thục Hán.

Trong cuộc Bắc phạt lần thứ nhất, Mã Tắc là người đã bày kế ly gián để Ngụy Đế Tào Duệ cách chức Đại Đô Đốc của Tư Mã Ý khiến quân Ngụy thua hết trận này đến trận khác. Điều này khiến Gia Cát Lượng càng tin cậy Mã Tắc hơn.

Mất Nhai Đình

Năm 228, Gia Cát Lượng mang quân đánh Ngụy lần thứ nhất. Ngụy Minh Đế Tào Duệ sai Tư Mã Ý và Trương Cáp mang quân ra địch.

Để đối địch với danh tướng Trương Cáp, mọi người đều cho rằng nên dùng mãnh tướng Ngụy Diên hoặc Ngô Ý đã dày dạn kinh nghiệm trận mạc, nhưng Gia Cát Lượng lại chọn Mã Tắc làm tiên phong. Ông được lệnh cùng Vương Bình cầm quân khẩn cấp ra trấn thủ Nhai Đình.

Đến Nhai Đình, Mã Tắc làm ngược lại với phương án chỉ huy của Gia Cát Lượng. Mã Tắc không đóng quân ở nơi đường cái, gần sông là chỗ có nước cho quân dùng, mang 2 vạn quân trấn giữ trên núi với phương án "Trên núi đánh xuống, thế như chẻ tre". Vương Bình nhiều lần phản đối, nhưng Mã Tắc không nghe. Cuối cùng, Vương Bình đành xin Mã Tắc cho 5000 người ngựa ra đóng trại dưới chân núi.

Trương Cáp theo sự chỉ đạo của Tư Mã Ý đã mang quân vây trại của Mã Tắc trên núi, rồi cắt đứt đường nước. Quân Thục thiếu nước, hoảng loạn. Trương Cáp dồn sức tấn công phá tan Mã Tắc. Cánh quân Mã Tắc bỏ chạy tán loạn. Nhai Đình thất thủ. Đại quân Thục không thể tiến nữa, buộc phải lui về Hán Trung.

Bị chém
Để làm nghiêm quân pháp, Gia Cát Lượng hạ lệnh giam Mã Tắc vào ngục đợi ngày xử tử hình. Trước khi bị chém, Mã Tắc viết thư cho Gia Cát Lượng, xin hãy nâng đỡ cho con mình. Tướng sĩ nước Thục đều thương xót ông. Khi bị chém, Mã Tắc mới 39 tuổi.

Sau này Gia Cát Lượng vẫn luôn để ý an ủi, trợ cấp cho gia đình Mã Tắc như lúc ông còn sống. Tưởng Uyển từng thắc mắc Gia Cát Lượng, lẽ ra nên để Mã Tắc sống để có ngày lập công chuộc tội. Gia Cát Lượng nói rằng bản thân mình cũng rất thương xót ông nhưng vì giữ nghiêm mệnh lệnh nên phải thực thi.

Về việc Mã Tắc bị xử tử, sử gia Tập Tạc Xỉ không đồng tình với Gia Cát Lượng. Ông dẫn trường hợp vua nước Tấn không giết tướng Tuân Lâm Phủ bại trận nên sau này có ích cho nước, còn Sở Thành vương không biết tài năng của Thành Đắc Thần cũng xử tử vì một trận thua nên sau này thất bại. Sau đó Tập Tạc Xỉ phân tích thêm:
Nước Thục hẻo lãnh một phương, nhân tài vốn ít hơn nước khác mà lại giết kẻ tuấn kiệt, coi minh pháp quan trọng hơn nhân tài... muốn thành đại nghiệp há chẳng phải rất khó sao? Huống hồ Lưu Bị vốn đã nói rằng Mã Tắc không nên trọng dụng, Gia Cát Lượng sau đó vẫn dùng ông, bản thân điều này đã cho thấy Mã Tắc là nhân tài không thể xếp xó, không thể khinh sát

Đồng thời, Tập Tạc Xỉ phê phán Gia Cát Lượng là người điều khiển thiên hạ mà không lượng tài tiết kiệm, trái lời răn của minh chủ, quyết đoán sai lầm, đặt người sai vị trí, giết người hữu ích.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Mã Tắc được mô tả gần sát với sử sách. Ông nổi bật với 2 sự kiện: tham mưu cho Gia Cát Lượng bình định Nam Trung, thu phục Mạnh Hoạch và tham chiến lần ra Kỳ Sơn thứ nhất của Gia Cát Lượng. Sự việc ông để mất Nhai Đình và Gia Cát Lượng đau lòng hạ lệnh chém Mã Tắc được mô tả tại hồi 95 và 96.

Xem thêm
Lưu Bị
Gia Cát Lượng
 Vương Bình

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.

Chú thích

Sinh năm 190
Mất năm 228
Nhân vật quân sự Thục Hán
Người Hồ Bắc
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Người bị xử tử bằng hình phạt chém đầu


title: Caloptilia bryonoma

text:
Caloptilia bryonoma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 10 mm.

Ấu trùng ăn Nothofagus moorei. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Bộc Nhiêu

text:
Bộc Nhiêu là một xã thuộc huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bộc Nhiêu nằm ở phía nam huyện Định Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Phú Lương và xã Phú Tiến
Phía tây giáp xã Bình Thành và xã Sơn Phú
Phía nam giáp huyện Đại Từ
Phía bắc giáp xã Trung Hội và xã Trung Lương.

Xã Bộc Nhiêu có diện tích 26,02 km², dân số năm 2017 là 4.344 người, mật độ dân số đạt 167 người/km², có 10 dân tộc cùng chung sống (Kinh, Tày, Nùng, Cao Lan, San Chí, Mông, Mường, Hoa, Dáy, Dao), trong đó dân tộc Tày chiếm 60,2%, dân tộc kinh chiếm 39%, còn lại là các dân tộc khác.

Xã có tuyến đường liên xã Bộc Nhiêu - Bình Thành - Phú Tiến chạy qua địa bàn.

Lịch sử
Sau năm 1975, Bộc Nhiêu là một xã thuộc huyện Định Hóa.

Đến năm 2019, xã Bộc Nhiêu được chia thành 21 xóm: Bục 1, Bục 2, Bục 3, Bục 4, Chú 1, Chú 2, Chú 3, Chú 4, Dạo 1, Dạo 2, Đình, Đồng Tâm, Hội Tiến, Lạc Nhiêu, Minh Tiến, Rịn 1, Rịn 2, Rịn 3, Thẩm Chè, Vân Nhiêu, Việt Nhiêu.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Đồng Tâm vào xóm Chú 1, sáp nhập xóm Chú 3 vào xóm Chú 2, sáp nhập hai xóm Chú 4 và Đình thành xóm Trung Tâm, sáp nhập hai xóm Rịn 1 và Rịn 2 thành xóm Rịn, sáp nhập hai xóm Rịn 3 và Vân Nhiêu thành xóm Hợp Tiến, sáp nhập hai xóm Bục 1 và Bục 2 thành xóm Bục, sáp nhập ba xóm Bục 3, Bục 4, Việt Nhiêu thành xóm Bục Việt, sáp nhập xóm Thẩm Chè vào xóm Minh Tiến, sáp nhập hai xóm Dạo 1 và Dạo 2 thành xóm Dạo.

Hành chính
Xã Bộc Nhiêu được chia thành 11 xóm: Bục, Bục Việt, Chú 1, Chú 2, Dạo, Hội Tiến, Hợp Tiến, Lạc Nhiêu, Minh Tiến, Rịn, Trung Tâm.

Chú thích

Xem thêm


title: Sarralbe

text:
Sarralbe là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarralbe. Tọa độ địa lý của xã là 48° 59' vĩ độ bắc, 7° 1' kinh độ đông. Sarralbe nằm trên độ cao trung bình là 210 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 206 mét và điểm cao nhất là 262 mét. Xã có diện tích 27,29 km², dân số vào thời điểm 1999 là 4538 người; mật độ dân số là 166,3 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

 www.sarralbe.info - Elections Municipales 2008, Sarralbe

Xã của Moselle


title: Bounnhang Vorachith

text:
Bounnhang Vorachith (, phiên âm: Bun-nhăng Vo-la-chít, sinh ngày 15 tháng 8 năm 1937) là nhà chính trị Lào; là nguyênTổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào khóa X (nhiệm kỳ 2016-2021), nguyên Chủ tịch nước nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Tiểu sử và sự nghiệp
Ông Bounnhang Vorachith sinh ngày 15 tháng 8 năm 1937 tại huyện Thapangthong, tỉnh Savannakhet, Lào.

Từ năm 1982 đến năm 1993, ông là Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Tỉnh trưởng tỉnh Savannakhet.

Từ năm 1993 đến năm 1996, ông là Bí thư, Đô trưởng Thành phố Viêng Chăn.

Từ năm 1996 đến năm 1998, ông là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ nước CHDCND Lào, Chủ tịch Ủy ban hợp tác và đầu tư nước ngoài, Chủ tịch Ủy ban T.Ư về Quy hoạch đất đai - rừng, Chủ tịch Ủy ban T.Ư về Phát triển nông thôn.

Từ năm 1998 đến năm 2001 ông phục vụ như Phó Thủ tướng, và sau đó được bổ nhiệm làm Thủ tướng Lào từ ngày 27 tháng 3 năm 2001 đến 8 tháng 6 năm 2006.

Ngày 8 tháng 6 năm 2006 ông được bầu làm Phó Chủ tịch nước Lào, Thường trực Ban Bí thư (2006 - 2016) và Bouasone Bouphavanh được bổ nhiệm làm Thủ tướng thay thế ông.

Năm 2016, ông được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Ngày 20/4/2016 được bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Ông là Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào khoá VI, VII, VIII, IX, X (từ năm 1996 tới năm 2021).

Chú thích

Tham khảo
 Biography courtesy of Burmese Government

Thủ tướng Lào
Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Lào
Chủ tịch Lào
Phó Chủ tịch nước Lào


title: Lucerapex indagatoris

text:
Lucerapex indagatoris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lucerapex


title: Aoba (tàu tuần dương Nhật)

text:
Aoba (tiếng Nhật: 青葉) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, là chiếc dẫn đầu trong lớp của nó gồm hai chiếc. Tên của nó được đặt theo núi Aoba, một núi lửa tọa lạc tại Maizuru, Kyoto. Aoba đã hoạt động trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai và cuối cùng bị đánh chìm vào ngày 28 tháng 7 năm 1945 tại Kure, Hiroshima.

Thiết kế và chế tạo
Aoba cùng chiếc tàu chị em với nó Kinugasa ban đầu được vạch kế hoạch như những chiếc thứ ba và thứ tư trong lớp Furutaka. Tuy nhiên, những vấn đề về thiết kế đối với lớp Furutaka đã đưa đến một số cải biến bao gồm các tháp pháo đôi và một máy phóng máy bay. Những cải biến này lại làm tăng thêm trọng lượng của cấu trúc bên trên của một thiết kế đã khá nặng nề, gây ra những vấn đề về sự mất ổn định. Dù sao, Aoba đã đóng một vai trò quan trọng trong Thế Chiến II.

Lịch sử hoạt động

Giữa hai cuộc thế chiến
Aoba được hoàn tất tại xưởng tàu của Mitsubishi tại Nagasaki vào ngày 20 tháng 9 năm 1927 và được bố trí về Hải đội Tuần dương 5 cho đến năm 1933 rồi sau đó là Hải đội Tuần dương 6 và Hải đội Tuần dương 7, phục vụ như là soái hạm trong hầu hết thời gian đó. Nó thường được cho tách ra để tuần tra dọc theo bờ biển Trung Quốc trong những năm cuối Thập niên 1920 và những năm 1930.

Aoba được hiện đại hóa một cách đáng kể tại Xưởng hải quân Sasebo trong những năm 1938 - 1940, được trang bị các ống phóng ngư lôi mới, hỏa lực phòng không được tăng cường, cải thiện hệ thống điều khiển hỏa lực và các thiết bị dành cho máy bay tốt hơn. Cầu tàu được thiết kế lại và các tấm thép được bổ sung vào thân tàu để bù trừ cho trọng lượng tăng thêm và cải thiện sự cân bằng. Khi được cho hoạt động trở lại vào tháng 10 năm 1940, Aoba được bố trí quay về Hải đội Tuần dương 6.

Giai đoạn mở màn Chiến tranh Thái Bình Dương
Vào cuối năm 1941, Aoba là soái hạm của Chuẩn Đô đốc Aritomo Goto, Tư lệnh Hải đội Tuần dương 6 bao gồm Aoba, Kinugasa, Furutaka và Kako; hải đội này nằm trong thành phần của Hạm Đội 1 dưới quyền chỉ huy chung của Phó Đô đốc Takasu Shiro. Vào thời gian diễn ra cuộc Tấn công Trân Châu Cảng, nó đang yểm trợ cho cuộc chiếm đóng đảo Guam.

Sau khi đợt tấn công thứ nhất nhắm vào Wake thất bại, Hải đội Tuần dương 6 được bố trí vào một lực lượng tấn công thứ hai mạnh mẽ hơn, và sau khi Wake thất thủ, nó quay về căn cứ tiền phương đặt tại Truk thuộc quần đảo Caroline.

Từ tháng 1 đến tháng 5 năm 1942, Kinugasa đặt căn cứ tại Truk nơi nó hỗ trợ cho cuộc đổ bộ của quân Nhật lên quần đảo Solomon và New Guinea tại Rabaul, Kavieng, Buka, Shortland, Kieta, đảo Manus, quần đảo Admiralty và Tulagi.

Trận chiến biển Coral

Trong Trận chiến biển Coral, Hải đội Tuần dương 6 khởi hành rời Shortland đi đến một điểm hẹn gặp chiếc tàu sân bay hạng nhẹ Shoho. Lúc 11 giờ 00 ngày 7 tháng 5 năm 1942, đang khi ở về phía Bắc đảo Tulagi, Shoho bị tấn công và bị đánh chìm bởi 93 máy bay ném bom bổ nhào SBD Dauntless và máy bay ném bom-ngư lôi TBD Devastator từ các tàu sân bay USS Yorktown và USS Lexington. Ngày hôm sau, 8 tháng 5 năm 1942; 46 chiếc SBD, 21 chiếc TBD và 15 chiếc Grumman F4F Wildcat xuất phát từ Yorktown và Lexington đã tấn công và gây hư hại nặng cho chiếc Shokaku, buộc nó phải rút lui. Furutaka và Kinugasa vốn không bị hư hại trong trận đánh này, đã hộ tống Shokaku quay trở về Truk; Kako và Aoba tiếp tục yểm trợ việc rút lui của đoàn tàu vận tải dự định tấn công cảng Moresby.

Sau khi được tiếp nhiên liệu tại Shortland ngày 9 tháng 5, Aoba quay trở về Kure vào ngày 22 tháng 5 năm 1942 để sửa chữa, rồi quay trở lại Truk vào ngày 23 tháng 6 năm 1942; rồi từ Truk đến vịnh Rekata, Santa Isabel, nơi nó được phân các nhiệm vụ tuần tra cho đến tháng 7. Trong cuộc cải tổ sâu rộng Hải quân Nhật sau thất bại của trận Midway, vào ngày 14 tháng 7 năm 1942, Aoba được phân về Hạm đội 8 vừa mới được thành lập dưới quyền chỉ huy của Phó Đô đốc Mikawa Gunichi và được bố trí tuần tra chung quanh khu vực quần đảo Solomon, New Britain và New Ireland.

Trận chiến đảo Savo

Ngày 7 tháng 8 năm 1942, một thủy phi cơ trinh sát Aichi E13A1 "Jake" xuất phát từ Aoba đã trông thấy một lực lượng đối phương bao gồm "một thiết giáp hạm, một tàu sân bay phối thuộc, bốn tàu tuần dương, bảy tàu khu trục và 15 tàu vận tải" ngoài khơi Lunga Point gần Tulagi.

Trong Trận chiến đảo Savo vào ngày 9 tháng 8 năm 1942, Hải đội Tuần dương 6 (bao gồm Aoba, Furutaka, Kako và Kinugasa), Chokai, các tàu tuần dương hạng nhẹ Tenryu và Yūbari và tàu khu trục Yūnagi đã đối đầu cùng lực lượng hạm đội Đồng Minh trong một trận đánh đêm bằng hải pháo và ngư lôi. Vào khoảng 23 giờ 00, Chokai, Furutaka và Kako đã tung các thủy phi cơ trinh sát của mình ra. Những chiếc máy bay này lượn vòng bên trên hạm đội Đồng Minh và thả các quả pháo sáng chiếu rõ các mục tiêu, và tất cả các tàu chiến Nhật đã khai hỏa. Các tàu tuần dương USS Astoria, USS Quincy, USS Vincennes và HMAS Canberra đã bị đánh chìm, trong khi USS Chicago cùng các tàu khu trục USS Ralph Talbot và USS Patterson bị hư hại. Bên phía Nhật Bản, Chokai bị bắn trúng ba phát, Kinugasa trúng hai phát, Aoba một phát và Furutaka hoàn toàn vô hại. Khi Hải đội Tuần dương 6 rút lui về phía Kavieng, Kako bị tàu ngầm Mỹ S-44 đánh chìm, nhưng Aoba thoát được mà không phải chịu thêm thiệt hại nào. Vào ngày 10 tháng 8 năm 1942.

Cho đến hết tháng 8 và tháng 9, Hải đội Tuần dương 6 được lệnh hỗ trợ từ xa cho các đoàn tàu vận tải "Tốc hành Tokyo" đến tăng cường bổ sung cho Guadalcanal.

Trận chiến mũi Esperance

Trong Trận chiến mũi Esperance diễn ra vào ngày 11 tháng 10 năm 1942, Hải đội Tuần dương 6 (bao gồm Aoba, Furutaka và Kinugasa) cùng các tàu khu trục Fubuki và Hatsuyuki rời Shortland để yểm trợ cho một đoàn tàu vận tải chở quân tăng cường cho Guadalcanal bằng cách bắn phá sân bay Henderson trên đảo này. Hai máy bay trinh sát Mỹ OS2U Kingfisher đã phát hiện ra hạm đội đang di chuyển dọc theo eo biển với vận tốc 56 km/h (30 knot).

Được báo động kịp thời, các tàu tuần dương Mỹ được trang bị radar USS San Francisco, Boise, Salt Lake City và Helena cùng năm tàu khu trục đã di chuyển vòng qua mũi cực Nam đảo Guadalcanal để phong tỏa lối vào eo biển Savo.

Lúc 22 giờ 35 phút, radar của chiếc Helena phát hiện ra hạm đội Nhật, và lực lượng Mỹ đã thành công trong việc Cắt ngang chữ T hạm đội Nhật. Cả hai bên đều nổ súng, nhưng do Đô đốc Goto nghĩ rằng mình đang bị bắn nhầm từ các tàu bạn, đã ra lệnh cho toàn hải đội quay mũi 180 độ khiến toàn bộ lực lượng của ông bị phơi sườn ra trước hỏa lực các tàu chiến Mỹ. Furutaka bị đánh chìm. Aoba bị bắn trúng khoảng 40 phát đạn pháo 152 mm (6 inch) và 203 mm (8 inch). Cầu tàu bị phá hỏng, tháp súng số 2 bị vô hiệu và tháp súng số 3 bị phá hủy. Các phát bắn trúng khác đã khiến cho bốn trong số các nồi hơi của Aoba không hoạt động. Đô đốc Goto bị tử thương và 80 thành viên thủy thủ đoàn khác thiệt mạng. Sau khi được sửa chữa tạm thời tại Shortland, Aoba cố gắng quay trở về Truk vào ngày 15 tháng 10, nơi Đô đốc Isoroku Yamamoto trực tiếp thị sát các hư hỏng và ra lệnh cho con tàu quay trở về Nhật Bản.

Các hoạt động sau cùng
Aoba quay trở về Kure vào ngày 22 tháng 10. Trong quá trình sửa chữa, tháp pháo Số 3 hư hại được che lại bởi các tấm thép, và một khẩu đội súng phòng không 25 mm Kiểu 96 ba nòng được bố trí vào đó. Aoba quay trở lại Truk vào ngày 24 tháng 2 năm 1943.

Vào ngày 3 tháng 4, trong khi đang neo đậu tại Kavieng, New Ireland, Aoba bị các máy bay ném bom Boeing B-17 Flying Fortress Liên đội Ném bom 43 thuộc Không lực 5 tấn công. Một quả bom ném trúng đã khiến hai quả ngư lôi Kiểu 93 Long Lance phát nổ gây ra một đám cháy trong khi những chiếc B-17 tiếp tục càn quét bắn phá sàn tàu. Aoba bị buộc phải tự mắc cạn để tránh bị chìm.

Sau khi được kéo trở về Truk, và quay về Kure một lần nữa vào ngày 1 tháng 8, Aoba được sửa chữa và tái trang bị. Tháp pháo 203 mm (8 inch) được phục hồi tại vị trí số 3, và nó được trang bị thêm radar dò tìm trên không Kiểu 21 cùng hai khẩu đội phòng không Kiểu 96 nòng đôi 25 mm. Tuy nhiên, tốc độ tối đa của Aoba bị giảm xuống chỉ còn 46 km/h (25 knot) do những hư hỏng của động cơ không thể sửa chữa được.

Aoba được tái bố trí về Hạm đội Viễn chinh Phương Nam 1 và đi đến Singapore vào ngày 24 tháng 12 năm 1943. Nó đặt căn cứ tại Singapore cho đến cuối tháng 2 năm 1944, hộ tống các đoàn tàu vận tải tiếp tế đi đến Miến Điện, quần đảo Andaman và dọc theo bờ biển Malaya. Vào ngày 25 tháng 2, nó được phân về Hải đội Tuần dương 16 và tham gia trận đột kích Ấn Độ Dương vào tháng 3 năm 1944. Từ tháng 4 đến tháng 6, Aoba tiếp tục nhiệm vụ hộ tống tại khu vực Đông Ấn thuộc Hà Lan và New Guinea. Trong một đợt tân trang tại Singapore vào tháng 7, Aoba được bổ sung bốn khẩu đội phòng không bốn nòng và 15 khẩu nòng đơn 25 mm Kiểu 96 cùng radar dò tìm mặt biển Kiểu 22.

Ngày 11 tháng 10, Aoba bị tai nạn va chạm cùng chiếc tàu tuần dương Kinu nhưng chỉ bị hư hại nhẹ. Tuy nhiên, vào ngày 23 tháng 10 năm 1944, Aoba bị tàu ngầm Mỹ USS Bream tấn công, và một trong số sáu quả ngư lôi bắn ra đã đánh trúng Aoba tại phòng máy số 2. Aoba xoay xở quay về được Xưởng hải quân Cavite gần Manila, nhưng trong khi công việc sửa chữa khẩn cấp còn đang được tiến hành, vào ngày 29 tháng 10 nó lại bị máy bay từ các tàu sân bay của Lực lượng Đặc nhiệm 38 ném bom. Đang khi công việc sửa chữa còn chưa hoàn tất, Aoba lại được bố trí vào một đoàn tàu vận tải quay trở về Nhật Bản. Đoàn tàu này bị tấn công vào ngày 6 tháng 11 ngoài khơi Luzon bởi các tàu ngầm Mỹ USS Guitarro, Bream, Raton và Ray. Các tàu ngầm đã bắn tổng cộng 23 quả ngư lôi, hai trong số đó trúng phải tàu tuần dương Kumano, nhưng Aoba đã may mắn thoát được mà không chịu thêm thiệt hại nào. Khi về đến Kure vào ngày 12 tháng 12, Aoba được khảo sát và được đánh giá là không thể sửa chữa được và được xếp loại làm tàu dự bị.

Trong một cuộc không kích của Mỹ vào cảng Kure ngày 24 tháng 4 năm 1945, Aoba chịu đựng thêm những thiệt hại bởi bom và mắc cạn xuống đáy cảng. Thay vì sửa chữa con tàu hư hỏng, nó được tăng cường thêm bốn súng phòng không nòng đôi 25 mm chung quanh cột buồm chính, nâng tổng số nòng súng 25 mm lên 50 (5x3, 10x2, 15x1); và Aoba được xếp lại làm một pháo đài phòng không nổi. Vào ngày 24 tháng 7 năm 1945, khoảng 30 máy bay của Lực lượng Đặc nhiệm 38 tấn công Kure và ném bom Aoba một lần nữa. Đến 22 giờ 00, Aoba chìm xuống đáy cảng ở độ sâu 8 m (25 ft) ở tọa độ . Đến ngày 28 tháng 7 năm 1945, thân tàu lại là mục tiêu cho mười máy bay ném bom của Lực lượng Đặc nhiệm 38. Bốn quả bom đánh trúng nó sinh ra một đám cháy, và đám cháy lại thu hút các máy bay ném bom B-24 Liberator của Không lực 7 đến đánh trúng thêm bốn quả bom 250 kg (500 lb), làm đuôi tàu bị vỡ ra.

Aoba được chính thức xóa khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 20 tháng 11 năm 1945. Xác tàu đắm của nó được tháo dỡ trong những năm 1946 - 1947.

Danh sách thuyền trưởng
 Shiro Otani (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 4 năm 1927 - 20 tháng 9 năm 1927
 Shiro Otani: 20 tháng 9 năm 1927 - 15 tháng 11 năm 1927
 Choji Inoue: 15 tháng 11 năm 1927 - 10 tháng 12 năm 1928
 Toshiu Higurashi: 10 tháng 12 năm 1928 - 30 tháng 11 năm 1929
 Eikichi Katagiri: 30 tháng 11 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1930
 Mineichi Koga: 1 tháng 12 năm 1930 - 1 tháng 12 năm 1931
 Kurayoshi Hoshino: 1 tháng 12 năm 1931 - 15 tháng 11 năm 1932
 Shiro Koike: 15 tháng 11 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1933
 Rokuzo Sugiyama: 15 tháng 11 năm 1933 - 20 tháng 2 năm 1934
 Gunichi Mikawa: 20 tháng 2 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1934
 Keijiro Goga: 15 tháng 11 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1935
 Kumeichi Hiraoka: 15 tháng 11 năm 1935 - 15 tháng 11 năm 1937
 Sueto Hirose: 15 tháng 11 năm 1937 - 15 tháng 11 năm 1939
 Katsuzo Akiyama: 15 tháng 11 năm 1939 - 1 tháng 11 năm 1940
 Tomoichi Mori: 1 tháng 11 năm 1940 - 25 tháng 7 năm 1941
 Sojiro Hisamune: 25 tháng 7 năm 1941 - 10 tháng 11 năm 1942
 Tsutau Araki: 10 tháng 11 năm 1942 - 31 tháng 12 năm 1942
 Yoshioki Tawara: 31 tháng 12 năm 1942 - 24 tháng 2 năm 1943
 Kamenosuke Yamamori: 24 tháng 2 năm 1943 - 1 tháng 6 năm 1944
 Chusaboru Yamazumi: 1 tháng 6 năm 1944 - 1 tháng 1 năm 1945
 Seiroku Murayama: 1 tháng 1 năm 1945 - 28 tháng 7 năm 1945

Tham khảo

Chú thích

Sách

Liên kết ngoài

Tabular record: CombinedFleet.com: Aoba history (Truy cập: 26 tháng 1 năm 2007.)
Gallery: US Navy Historical Center

Xem thêm

 Danh sách các tàu tuần dương
 Danh sách các tàu chiến trong Thế Chiến II
 Danh sách các tàu chiến của Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Tàu chiến
Tàu tuần dương của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Trận chiến biển Coral
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Tàu tuần dương Thế chiến thứ hai của Nhật Bản


title: Algadefe

text:
Algadefe là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 337 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Acrocercops chalinosema

text:
Acrocercops chalinosema là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Java, Indonesia. Nó được miêu tả bởi E. Meyrick năm 1936. Ấu trùng ăn một loài chưa xác định của Bridelia.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Mortonagrion arthuri

text:
Mortonagrion arthuri là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài sắp bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2010.

Mortonagrion arthuri được miêu tả khoa học năm 1942 bởi Fraser.

Chú thích

Tham khảo

Mortonagrion


title: Tác nhân tách cặp

text:
Tác nhân tách cặp là một chất có khả năng triệt tiêu thế điện hóa proton giữa hai môi trường ngăn cách bởi lớp màng trong của ti thể để ngăn ti thể sử dụng năng lượng tích chứa trong thế này để sinh tổng hợp ATP trong sự phosphorylate oxy hóa. Bản thân ti thể cũng chứa một số protein nằm ở lớp màng trong của nó đảm nhận vai trò tác nhân tách cặp.

Cơ chế

Để triệt tiêu thế điện hóa proton và cái đi kèm với nó là lực vận động proton, các tác nhân tách bắt lấy các proton ở khoảng không giữa hai lớp màng rồi đem thả proton trở lại chất nền ti thể mà không qua ATP synthase. Tính chất tan trong chất béo và tính axít yếu giúp các tác nhân này dễ dàng di chuyển qua lớp màng sinh chất lipid để bắt, vận chuyển và thả các proton. Như vậy thế proton và proton lực vận động proton coi như bị triệt tiêu và mặc dù chuỗi chuyển điện tử vẫn hoạt động nhưng không có ATP nào được tạo ra. Ở đây năng lượng trong thế proton được chuyển hóa hoàn toàn sang nhiệt năng, điều xảy ra trong các mô mỡ nâu nơi có chức năng cung cấp nhiệt cho cơ thể. Sự sụp đổ của thế proton cũng khiến quá trình điều tiết hô hấp bị triệt tiêu dưới sự hiện diện của các protein này, như vậy hoạt động của chuỗi chuyển điện tử diễn ra với tốc độ tối đa và NADH, FADH2 bị oxy hóa liên tục bất chấp nồng độ ATP trong ti thể và tế bào.

Ở các loại động vật có vú, có năm loại protein tách cặp:
 UCP1, tức thermogenin.
 UCP2
 UCP3
 SLC25A27, tức "UCP4"
 SLC25A14, tức "UCP5"

Vai trò

Ở một số mô mỡ đặc biệt gọi là mỡ nâu, các ti thể chứa một lượng lớn các protein tách cặp và vì vậy gần như toàn bộ năng lượng sinh ra trong quá trình hô hấp đều được chuyển hóa thành nhiệt thay vì chuyển sang dạng ATP. Các protein này được kích hoạt khi cơ thể cần một lượng nhiệt lớn, lúc đó các tế bào sẽ oxy hóa lượng mỡ dự trữ với một tốc độ chóng mặt và chuyển phần lớn năng lượng sản sinh trong quá trình hô hấp thành nhiệt năng. Như vậy các mô mỡ nâu đóng vai trò như một bộ phận gia nhiệt, cung cấp nhiệt năng cho cơ thể trong những lúc cần ví dụ như khi đánh thức các động vật ngủ đông hay bảo vệ cơ thể trẻ sơ sinh khỏi bị thất thoát nhiệt.

Mức độ hiện diện của các protein tách cặp được điều chỉnh bởi điều kiện môi trường; tỉ như khi cần chống chọi với cái lạnh, cơ thể chuột kích thích quá trình sản xuất protein tách cặp thermogenin. Ở các sinh vật chịu lạnh giỏi, lượng thermogenin chiếm đến 15 phần trăm tổng số protein ở lớp màng trong ti thể. Thậm chí ở các loài vật như hải cẩu, ti thể ở các mô cơ cũng chứa các thermogenin. Cơ thể người lớn không chứa nhiều mô mỡ nâu, tuy nhiên cơ thể trẻ em mỡ nâu chiếm tỉ lệ rất lớn.

Một số hóa chất như 2,4-Dinitrophenol (DNP) và CCCP cũng có tác dụng như các tác nhân tách cặp và được xem như là các chất độc. Ethanol và salicyclate cũng là các tác nhân tách cặp và chúng sẽ rút kiệt nhiên liệu dự trữ của cơ thể cũng như tăng thân nhiệt nếu dùng quá nhiều.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
ATP synthase
Chuỗi chuyển điện tử

Liên kết ngoài

Membrane proteins


title: Röhl, Bitburg-Prüm

text:
Röhl là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Röhl, Bitburg-Prüm có diện tích 10,65 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 425 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Tigris

text:
Tigris (Tiếng Việt:Ti-gơ-rơ hoặc Tigrơ, được phiên âm từ tên tiếng Pháp: Tigre) là con sông phía đông thuộc hai con sông lớn phân định nền văn minh Lưỡng Hà, cùng với sông Euphrates. Tigris chảy từ các khu vực núi của Thổ Nhĩ Kỳ qua Iraq. Tiếng Việt trước thế kỷ 20 còn phiên âm Tigris là Tích Giang.

Đặc điểm

Sông Tigris dài khoảng 1.900 km, bắt nguồn từ Dãy núi Taurus phía đông Thổ Nhĩ Kỳ và chảy theo hướng đông nam đên khi nhập vào Euphrates gần Al Qurna ở phía nam Iraq. Hai sông cùng nhau tạo ra đường thủy Shatt al-Arab chảy vào Vịnh Ba Tư. Sông Tigris có nhiều nhánh, bao gồm Diyala và thượng và hạ lưu của các sông Zab.

Thủ đô Baghdad của Iraq nằm hai bờ của Tigris. Thành phố cảng Basra nằm ở tuyến đường thủy Shatt al-Arab. Trong thời kỳ cổ đại, nhiều thành phố của nền văn minh Lưỡng Hà nằm hai bên hoặc gần sông Tigris, những cư dân thời đó là lấy nước sông này để tưới nước cho những khu vực nông nghiệp của người Sumeria. Các thành phổ đáng chú ý bên sông Tigris có Nineveh, Ctesiphon, và Seleucia, còn thành phố Lagash lấy nước từ Tigris qua một con kênh từ khoảng năm 2400 trước Công nguyên. Thành phố của Saddam Hussein, Tikrit, cũng nằm bên sông này và lấy tên từ tên của con sông.

Sông Tigris từ lâu đã là một con đường vận tải quan trọng ở quốc gia phần lớn là sa mạc này. Những con tàu nhỏ. Việc buôn bán qua con sông này đã giảm sút tầm quan trọng của nó trong thế kỷ 20 khi tuyến đường sắt và đường bộ đã thay thế đường thủy.

Chú thích

Sông Iraq
Sông Thổ Nhĩ Kỳ
Sông Syria
Lưỡng Hà


title: Cosmopterix albicaudis

text:
Cosmopterix albicaudis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Jamaica, Trinidad và Tobago và the US Virgin Islands (St Thomas).
Con trưởng thành được sưu tầm giữa nửa sau tháng 1 và nửa sau tháng 4. Con đực có sải cánh 3,2-3,5 mm.

Chú thích

Tham khảo

Cosmopterix


title: Osiris angustipes

text:
Osiris angustipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Osiris (chi ong)
Động vật được mô tả năm 1930


title: Ulvik

text:
Ulvik là một đô thị ở hạt Hordaland, Na Uy. Đô thị này trải dài từ Hardangerfjord đến 1.800 mét trên mực nước biển, và giáp các đô thị Granvin, Eidfjord, Ullensvang, Voss, Aurland, và Hol. Mất khoảng hai giờ lái xe từ Bergen đến Ulvik. Các sân bay gần nhất là Sân bay Bergen Flesland. Ga đường sắt tại Finse trên Bergensbanen nằm ở độ cao 1.222 mét là nhà ga cao nhất trên hệ thống đường sắt của Na Uy. Ulvik được nhiều tàu du lịch nước ngoài cập thăm trong mùa hè.
Giáo xứ Graven (Granvin) được thành lập như khu đô thị ngày 1 tháng Giêng 1838 (xem formannskapsdistrikt), cũng có hai khu vực phụ, Ulvik và Eidfjord. Năm 1858, Ulvik trở thành giáo xứ chính, Granvin và Eidfjord thuộc Ulvik, và tên của đô thị đã được thay đổi cho phù hợp. Granvin và Eidfjord đã được tách ra từ Ulvik là thành phố của riêng mình vào ngày 1 tháng 5 năm 1891.

Huy hiệu hiện đại, đã được cấp trên 19 Tháng 12 năm 1986. Các con số hiển thị trên các cánh tay là một nhân vật truyền thống trong nghệ thuật dân gian địa phương và ngành dệt may địa phương.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị Hordaland


title: Orvaux

text:
Orvaux  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Xem thêm
 Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Zetta-

text:
Zêta (viết tắt Z) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ bội số lớn gấp 1021 hay 1.000.000.000.000.000.000.000 lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1991, theo tiếng Pháp nghĩa là 7, vì nó bằng 10007.

Xem thêm
Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
BIPM website

Tiền tố SI


title: Skara (đô thị)

text:
Đô thị Skara (Skara kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland ở phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thành phố Skara.

Khu vực của đô thị này bao gồm 16 đơn vị chính quyền địa phương gốc. Cuộc cải tổ đô thị năm 1952 đã sắp xếp lại thành 4 đơn vị. Năm 1971, thành phố Skara được hợp nhất với các đô thị nông nghiệp để lập đô thị với địa giới như ngày nay.

Các đơn vị dân cư trực thuộc
 Ardala
 Axvall
 Eggby
 Skara (thủ phủ)
 Varnhem

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Skara Municipality - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Skaraborg


title: Murex kerslakai

text:
Murex kerslakai là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Platycrepidius eburatus

text:
Platycrepidius eburatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Platycrepidius


title: Penguin (tên lửa)

text:
Penguin (Thiết kế của Hoa Kỳ là AGM-119) là loại tên lửa của hải quân sử dụng để chống tàu, được sản xuất bởi hãng Kongsberg Defence & Aerospace (KDA) của Na Uy từ đầu những năm 1970 và tiếp tục được nâng cấp từ đó. Nó có một bộ tìm kiếm hồng ngoại bị động trên cơ sở của loại tên lửa hành trình hải quân tầm ngắn và tầm trung. Penguin là loại tên lửa chống tàu đầu tiên của phương Tây có bộ tìm kiếm hồng ngoại (khác với các loại phổ biến khi đó là sử dụng kỹ thuật dẫn hướng bằng ra đa chủ động).

Penguin có thể được bắn riêng hoặc bắn kết hợp với các loạt đạn. Nó được đẩy bởi động cơ rốc két thuốc phóng dạng rắn, nó tiếp cận mục tiêu ở mọi góc độ và bắn vào mục tiêu ở gần mặt nước. Penguin sử dụng đầu đạn của AGM-12 loại 120 kg nổ ở bên trong mục tiêu (tàu) bằng ngòi hẹn giờ.

Tuỳ theo các dạng của nó, Penguin có thể được phóng từ các loại trạm phóng khác nhau như:
 Tàu mặt nước
 Máy bay chiến đấu: như F-16
 Máy bay trực thăng:

Tên lửa Penguin là một thiết kế rất thành công của hãng KDA, nó sẽ tiếp tục được sản xuất nhưng nó được cải tiến thêm bằng việc sử dụng một bộ tìm kiếm ảnh hồng ngoại, hệ thống GPS, một động cơ phản lực (để tầm bắn lớn hơn 150 km), và đặc biệt là một máy tính đủ khả năng thực hiện và xử lý các tín hiệu số.

Phạm vi hoạt động
 : Trang bị cả trong Hải quân Hoàng gia Na Uy và Không quân Hoàng gia Na Uy
 : Trang bị trong Hải quân Thuỵ điển
 : Trang bị trong Hải quân Hàn Quốc
 : Trang bị trong Hải quân Hoa Kỳ với thiết kế AGM-119
 : Trang bị trong Hải quân Hy Lạp
 : Trang bị trong Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ
 : Đã được lập kế hoạch đưa vào trang bị cho Hải quân Hoàng gia Úc.
 : Trang bị trong Hải quân Tây Ban Nha

Ghi chú

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Video of Penguin missiles being launched
 Official Penguin webpage (KDA)
 Missile.index search – Choose* Development-Country: "Norway", then pick "Penguin" from the results list(* direct linking to subpages is not possible at this website)

Tên lửa chống hạm
Tên lửa
Tên lửa Na Uy
Tên lửa Thụy Điển


title: Aulacopris

text:
Aulacopris là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Canthonini


title: Briaucourt, Haute-Saône

text:
Briaucourt là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haute-Saône