title: Đặng (họ)

text:
Đặng (chữ Hán: 鄧) là một họ người Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc, Singapore và một số nơi khác trên thế giới.

Ở Việt Nam, số lượng người mang họ Đặng phổ biến đứng thứ 10 với 1,9% dân số (2022).

Nguồn gốc
Người họ Đặng xuất hiện sớm trong sử sách Việt Nam được ghi chép lại là các vị tướng nhà Đinh, tiêu biểu như cha con Đặng Chân và Đặng Trí; các tướng Đặng Chiêu Pháp, Đặng Sỹ Lẫm, Đặng Sỹ Nghị, Đặng Sỹ Phan đều có công dẹp loạn 12 sứ quân. Đặc biệt Đặng Huyền Quang được Vua Đinh Tiên Hoàng là một trong 6 danh nhân được Vua Đinh Tiên Hoàng phong chức Sùng chân uy nghi, chức quan trong kinh đô Hoa Lư.

Người Việt Nam họ Đặng nổi tiếng

Chính trị
 Đặng Ma La, Thám hoa thời nhà Trần.
 Đặng Bá Tĩnh, Thám hoa, Thượng thư Bộ Lại, thời nhà Trần.
 Đặng Minh Khiêm, Hoàng giáp, đại thần nhà Lê sơ.
 Đặng Thì Thố, Đình nguyên Thám hoa thời nhà Mạc.
 Đặng Công Chất, Trạng nguyên, Tể tướng thời nhà Lê Trung hưng.

 Đặng Đình Tướng, đại thần nhà Lê Trung hưng.
 Đặng Đại Độ, đại thần của Chúa Nguyễn.
 Đặng Thị Huệ, phi tần của chúa Trịnh Sâm.
 Đặng Thái Thân, chí sĩ thời cận đại.
 Đặng Văn Bá, chí sĩ trong phong trào Duy Tân.
 Đặng Nguyên Cẩn, chí sĩ thời cận đại.
 Đặng Văn Hướng, nguyên Thị lang Bộ Công, Tham tri Bộ Hình (nhà Nguyễn), Tổng đốc Nghệ An (Chính phủ Trần Trọng Kim), Quốc vụ khanh (Chính phủ Liên hiệp Quốc dân).
 Đặng Xuân Khu, tức Trường Chinh, nguyên Tổng bí thư Đảng CSVN, Chủ tịch nước Việt Nam.Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
 Đặng Thí, nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng
 Đặng Vũ Chư, nguyên Bộ trưởng Bộ Công nghiệp,
 Đặng Văn Thân, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện, Anh hùng Lao động,
 Đặng Văn Thượng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tây Ninh.
 Đặng Thị Ngọc Thịnh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long, nguyên phó Chánh văn phòng Trung ương Đảng CSVN, Phó Chủ tịch nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 Đặng Văn Hiếu, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công An.
 Đặng Duy Báu: Ủy viên BCHTW Đảng CSVN, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh
 Đặng Xuân Phong: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai khóa XV, nhiệm kỳ 2016-2021.
Đặng Quốc Khánh: Ủy viên BCHTW Đảng CSVN khóa XIII, Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang

Quân sự
 Đặng Hoàng, tướng thời Hùng Vương thứ 6 chống giặc Ân
 Đặng Oánh, tướng thời Hùng Vương thứ 6 chống giặc Ân
 Đặng Chân, Đặng Chiêu Pháp các vị tướng nhà Đinh có công dẹp loạn 12 sứ quân.
 Đặng Huyền Quang được Vua Đinh Tiên Hoàng phong chức Sùng chân uy nghi năm 968.
 Đặng Sỹ Lẫm, Đặng Sỹ Nghị, Đặng Sỹ Phan các vị tướng nhà Đinh có công dẹp loạn 12 sứ quân.
 Đặng Tạo, Đặng Trí hai cha con vị tướng nhà Đinh có công dẹp loạn 12 sứ quân.
 Đặng Tất, Quốc công, danh tướng nhà Hồ và Hậu Trần.
 Đặng Dung, Danh tướng nhà Hậu Trần.
 Đô đốc Bảo, tức Đặng Xuân Bảo, đại tướng nhà Tây Sơn.
 Đặng Tiến Đông hay Đặng Tiến Giản, danh tướng còn nhiều tranh cãi dưới triều Tây Sơn.
 Đặng Xuân Phong, tướng nhà Tây Sơn.
 Đặng Hữu Phổ, nhân vật quân sự nhà Nguyễn.
 Đặng Đề, tướng lĩnh trong phong trào Cần Vương.
 Đặng Thị Nhu tức bà Ba Cẩn, nữ tướng, vợ của thủ lĩnh chống Pháp Hoàng Hoa Thám.
 Đặng Văn Việt, Trung tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, một trong những chỉ huy xuất sắc trong thời kỳ chống Pháp.
 Đặng Vũ Hiệp, Thượng tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam.
 Đặng Tính, tức Đặng Văn Ti, Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam; Chính ủy, Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Chính uỷ Binh đoàn Trường Sơn.
 Đặng Quân Thụy, Trung tướng, nguyên Tư lệnh Quân khu 2, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam.
 Đặng Vũ Chính, Trung tướng, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Quốc phòng Việt Nam.
 Đặng Kim Giang, Thiếu tướng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam.
 Đặng Nam Điền, Trung tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Chính ủy Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Học viện Hậu cần.
Đặng Kinh: Trung tướng tư lệnh quân khu III

Khoa học và Giáo dục
 Đặng Lộ, nhà thiên văn học thời Trần.
 Đặng Huyền Thông, nghệ nhân gốm sứ Việt Nam sống vào thế kỷ XVI.
 Đặng Xuân Bảng, nhà sử học thời Nguyễn.
 Đặng Huy Trứ, nhà cải cách Việt Nam thời cận đại, ông tổ nghề nhiếp ảnh Việt Nam, người đầu tiên đưa kỹ nghệ đóng tàu phương Tây du nhập vào Việt Nam.
 Đặng Văn Kiều, Đình nguyên Thám hoa, Toản tu Quốc sử quán, thời nhà Nguyễn.
 Đặng Xuân Viện, nhà giáo, đồng tác giả của Minh đô sử.
 Đặng Hữu, Giáo sư, Tiến sĩ cầu đường, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Trưởng ban Khoa giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, có đóng góp lớn về phát triển ngành công nghệ thông tin.
 Đặng Quốc Bảo, Thiếu tướng, Phó giáo sư, nguyên Trưởng ban Khoa giáo trung ương ĐCSVN,
 Đặng Xuân Kỳ, Giáo sư Triết học, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học xã hội Việt Nam,
 Đặng Đình Áng, Giáo sư toán học, chủ tịch đầu tiên của Hội Toán học Thành phố Hồ Chí Minh.
 Đặng Vũ Minh, Giáo sư, Viện sĩ, nguyên Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
 Đặng Đức Thuật, nhà giáo dục dưới thời Chúa Nguyễn.
 Đặng Văn Thụy, Tế tửu Quốc Tử Giám nhà Nguyễn.
 Đặng Tố Tuấn, Hiệu trưởng trường Đại Học Kiến trúc, Hà Nội (1992 - 1999)
 Đặng Nghiêm Vạn, Giáo sư, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo.

Y học
 Đặng Văn Ngữ, bác sĩ, có đóng góp lớn về ngành nghiên cứu về ký sinh trùng ở Việt Nam.
 Đặng Ngọc Ký, người đặt nền móng cho ngành nội soi chẩn đoán và phẫu thuật nội soi tại Việt Nam.
 Đặng Vũ Hỷ, bác sĩ chuyên khoa da liễu, đóng góp nhiều công trình nghiên cứu điều trị bệnh phong, bệnh hoa liễu và các bệnh ngoài da khác.
 Đặng Văn Chung, bác sĩ nội khoa tiêu biểu của nền y học Việt Nam thời hiện đại.
 Đặng Hồi Xuân, cố Bộ trưởng Bộ Y tế.
 Đặng Đức Trạch, nhà vi trùng học lỗi lạc Việt Nam, tác giả và đồng tác giả vắc-xin dịch tả, Lao,...
 Đặng Vũ Thiên Thanh, tác giả công trình khoa học Bộ não người và giải mã giấc ngủ.

Văn học
 Đặng Đề, nhà thơ Việt Nam thời nhà Mạc.
 Đặng Trần Côn, tác giả Chinh phụ ngâm.
 Đặng Đoàn Bằng, nhà hoạt động cách mạng, nhà văn đầu thế kỷ XX.
 Đặng Thai Mai, giáo sư, nhà giáo, nhà văn, nhà phê bình văn học Việt Nam, nguyên là Bộ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam.
 Đặng Văn Đăng "Bút Tre" (1911-1987), nhà thơ dân gian hiện đại, truyền cảm hứng cho trường phái thơ Bút Tre sau này.

Âm nhạc
 Đặng Đình Hưng: Nhà thơ, Nhạc sĩ, bố của Nhạc sĩ Đặng Thái Sơn.
 Đặng Thái Sơn, Nhạc sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân, giải nhất cuộc thi piano quốc tế Frédéric Chopin lần thứ X (tháng 10 năm 1980) ở Warszawa (Ba Lan).
 Đặng Ngọc Long, Nhạc sĩ, Nghệ sĩ, Diễn viên điện ảnh, Người Việt nam đầu tiên doạt giải đặc biệt cuộc thi Guitar quốc tế Villa Lobos (Hungaria - năm 1987)
 Trương Quỳnh Anh , tên đầy đủ Đặng Trương Quỳnh Anh , Diễn viên , Ca sĩ Việt Nam

Doanh nhân
 Đặng Lê Nguyên Vũ: Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên
 Đặng Văn Thành: Chủ tịch HĐQT TTC Group
 Đặng Thành Tâm: nhà kinh doanh Việt Nam

Lĩnh vực khác
 Đặng Văn Anh (1919-1998), võ sư, người sáng lập môn phái Kim Kê.
 Đặng Nhật Minh, đạo diễn điện ảnh nổi tiếng, chủ tịch Hội Điện Ảnh Việt Nam
Đặng Quang Thắng, Diễn viên hài, điện ảnh, Nghệ sĩ Ưu tú, nổi tiếng từ các chương trình hài kịch Gặp nhau cuối tuần, Gặp nhau cuối năm, Gala cười.
Đặng Văn Lâm, cầu thủ bóng đá Việt Nam
Đặng Minh Thư, Hoa hậu Biển Hải Phòng 2007, Á hậu 2 Hoa hậu Thế giới người Việt 2007, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2007.
 Đặng Thị Ngọc Hân Hoa hậu Việt Nam 2010.
 Đặng Thu Thảo (sinh 1991), Hoa hậu Việt Nam 2012.
 Đặng Thu Thảo (sinh 1995), Hoa hậu Đại dương 2014, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Quốc tế 2014.
 Đặng Thanh Ngân, Á hậu 2 Hoa hậu Đại dương 2017, dại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Siêu quốc gia 2023.
 Đặng Văn Thử, Chủ Tịch Hội Đồng Họ Đặng Việt Nam, quê quán An Nhơn, Bình Định
 Đặng Văn Hường PCT Thường Trực Hội Đồng Họ Đặng Việt Nam, quê quán Hòa Phát, Cẩm Lệ, Đà Nẵng

Người Trung Quốc họ Đặng nổi tiếng

Phong kiến
 Đặng Vũ, công thần nhà Đông Hán
 Đặng Tuy, cháu gái Đặng Vũ, hoàng hậu của Hán Hòa Đế
 Đặng Chi, trọng thần nhà Thục Hán
 Đặng Ngải, danh tướng thời Tam Quốc
 Đặng Dũ, công thần khai quốc nhà Minh

Cận hiện đại
 Đặng Tích Hầu, Tỉnh trưởng Tứ Xuyên thời Trung Hoa Dân Quốc
 Đặng Tiểu Bình, tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc
 Đặng Dĩnh Siêu, chủ tịch Chính hiệp, phu nhân của thủ tướng Chu Ân Lai
 Đặng Lệ Quân, danh ca Đài Loan
 Đặng Siêu, diễn viên người Trung Quốc
 Đặng Luân, diễn viên người Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Diễn đàn Họ Đặng Việt Nam

Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ người Việt Nam
Họ tên
Người họ Đặng tại Việt Nam


title: Williams

text:
Williams  có thể đề cập đến:
Williams, Oregon
Venus Williams
John Williams

Tham khảo

Khởi đầu thập niên 1850
Ngân hàng Anh Quốc


title: Omphalotropis laevigata

text:
Omphalotropis laevigata là một loài ốc nhỏ sống ở đầm ngập mặn có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn, trong họ Assimineidae. Đây là loài đặc hữu của Guam.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Omphalotropis laevigata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật Guam
Omphalotropis
Động vật được mô tả năm 1894


title: Beaumont, Haute-Savoie

text:
Beaumont  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Gia Minh, Gia Viễn

text:
Gia Minh là một xã miền núi nằm ở tây nam huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Gia Minh nằm ở tây nam huyện Gia Viễn, cách trung tâm thành phố Ninh Bình 23 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Gia Lạc
Phía nam giáp xã Gia Phong và huyện Nho Quan
Phía tây giáp huyện Nho Quan
Phía bắc giáp Nho Quan và xã Gia Thịnh.

Xã Gia Minh có diện tích là 6,82 km², dân số năm 2019 là 2.763 người, mật độ dân số đạt 405 người/km².

Đây là một xã nằm bên sông Hoàng Long.

Hành chính
Xã Gia Minh có 2 thôn được chia thành 6 xóm:
Thôn Chỉnh Đốn có 3 xóm: Trần Phú, An Ninh, Hòa Bình.
Thôn Trà Đính có 3 xóm: Thượng, Hạ, Đồng Bái.

Chú thích

Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Ninh Bình

Tham khảo


title: Prosternon tessellatum

text:
Prosternon tessellatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Prosternon
Động vật được mô tả năm 1758


title: Conus fontonae

text:
Conus fontonae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

F
Động vật được mô tả năm 1990


title: Bufo kabischi

text:
Bufo kabischi là một loài cóc thuộc họ Bufonidae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, và đầm nước ngọt.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Liang, F. & Matsui, M. 2004. Bufo kabischi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

K
Động vật được mô tả năm 1997

fr:Bufo kabischi


title: Plesiotriton vivus

text:
Plesiotriton vivus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Plesiotriton


title: Hydrovatus davidis

text:
Hydrovatus davidis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Uaupesia amazona

text:
Uaupesia amazona là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được miêu tả khoa học năm 1921 bởi Weise.

Chú thích

Tham khảo

U


title: Sericus

text:
Sericus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1829 bởi Eschscholtz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Sericus bicarinatus Garg & Vasu, 1999
 Sericus bifoveolatus (Lewis, 1894)
 Sericus brunneus (Linnaeus, 1759)
 Sericus clarus Gurjeva, 1972
 Sericus formosanus (Ôhira, 1966)
 Sericus fujisanus (Lewis, 1894)
 Sericus fusiformis (LeConte, 1853)
 Sericus gorodinskii Platia & Gudenzi, 2006
 Sericus hiramatsui (Ôhira, 1995)
 Sericus honestus (Randall, 1838)
 Sericus incongruus (LeConte, 1853)
 Sericus inversus (Candèze, 1863)
 Sericus ishidai (Kishii, 1955)
 Sericus jezoensis Ôhira, 1992
 Sericus lahaulensis Vats & Chauhan, 1992
 Sericus rugosus Van Dyke, 1932
 Sericus siteki Platia & Gudenzi, 2006
 Sericus spinosus Platia & Gudenzi, 2006
 Sericus subaeneus (Redtenbacher, 1842)
 Sericus vavrai Platia & Gudenzi, 2006
 Sericus viridanus (Say, 1825)
 Sericus yunnanensis Platia & Gudenzi, 2006

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Elaterini


title: Crassispira rhythmica

text:
Crassispira rhythmica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Plélan-le-Grand

text:
Plélan-le-Grand () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Plélan-le-Grand được gọi là Plélanais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website Plélan-le-Grand
French Ministry of Culture list for Plélan-le-Grand

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Xylophanes rhodina

text:
Xylophanes rhodina là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Panama và Costa Rica.
Con trưởng thành có thể bay quanh năm.

Ấu trùng có thể ăn Psychotria panamensis, Psychotria nervosa và Pavonia guanacastensis.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes


title: Mueang Surat Thani (huyện)

text:
Mueang Surat Thani () là huyện thủ phủ (Amphoe Mueang) của tỉnh Surat Thani ở miền nam Thái Lan.

Địa lý
Huyện này nằm ở cửa sông Tapi đổ vào vịnh Bandon trong vịnh Thái Lan. Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Kanchanadit, Ban Na San, Ban Na Doem và Phunphin.

Về phía đông là sông Thathong làm biên giới tự nhiên với Kanchanadit

Lịch sử
Huyện được lập năm 1897 khi mueang Chaiya và Kanchanadit được hợp nhất để lập tỉnh Chaiya, với trung tâm hành chính ở Ban Don, tên huyện là Ban Don (บ้านดอน). Năm 1915, tỉnh được đổi tên thành Surat Thani. Năm 1938, huỵen được đổi tên thành Mueang Surat Thani, do chính sách tên gọi huyện thủ phủ.

Hành chính
Huyện này được chia thành 11 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 60 làng (muban). Surat Thani là thành phố (thesaban nakhon) nằm trên tambon Talad và Bang Kung, và một phần tambon Khlong Chanak, Bang Chana, Bang Bai Mai và Makham Tia. Wat Pradu là thị trấn (thesaban tambon). Có 9 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Mueang Surat Thani


title: Geranomyia subgaudens

text:
Geranomyia subgaudens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở những vùng nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 11569 Virgilsmith

text:
11569 Virgilsmith là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2001.2058377 ngày (5.48 năm).

Nó được phát hiện ngày 27 tháng 5 năm 1993.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Barenton-sur-Serre

text:
Barenton-sur-Serre là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Barentonsurserre


title: Pha Mặt Trăng

text:
nhỏ|220x220px|Các pha mặt trăng và sự bình động vào năm 2022 nhìn từ Bắc Bán cầu theo giờ, âm nhạc, tiêu đề, và đồ họa bổ sung.
nhỏ|220x220px|Các pha mặt trăng và sự bình động vào năm 2022 nhìn từ Nam Bán cầu theo giờ, âm nhạc, tiêu đề, và đồ họa bổ sung.

Pha Mặt Trăng hay pha của Mặt Trăng là sự xuất hiện của phần bề mặt Mặt Trăng được chiếu sáng bởi Mặt Trời khi quan sát từ một vị trí, thường là từ Trái Đất. Các pha của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn khi Mặt Trăng quay quanh Trái Đất, tùy thuộc vào sự thay đổi vị trí tương đối của ba thiên thể Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời. Một nửa bề mặt của Mặt Trăng luôn được chiếu sáng bởi Mặt Trời (ngoại trừ lúc nguyệt thực), và tỉ lệ bán cầu được chiếu sáng khi quan sát từ Trái Đất thay đổi từ 0% (trăng mới hay trăng đầu tháng hoặc sóc) đến 100% (trăng tròn hay vọng). Biên của vùng được chiếu sáng và không được chiếu sáng của bán cầu được gọi là đường phân giới hoặc đường chạng vạng.

Khái quát

Các pha của Mặt Trăng là kết quả từ việc nhìn bán cầu được chiếu sáng của Mặt Trăng từ những vị trí hình học khác nhau; những phần tối đó không phải là do bóng của Trái Đất che lấp Mặt Trăng xảy ra trong quá trình nguyệt thực. Mặt Trăng thể hiện các pha khác nhau khi vị trí hình học tương đối của Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng thay đổi, trăng tròn (vọng) hiện lên khi Mặt Trời và Mặt Trăng ở hai phía đối diện của Trái Đất, và trăng mới (sóc) hiện lên khi chúng cùng ở một phía so với Trái Đất. Các pha trăng tròn và trăng mới là những ví dụ của hiện tượng sóc vọng, xảy ra khi Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời nằm gần theo một đường thẳng. Thời gian giữa hai lần trăng tròn (tháng âm lịch) trung bình khoảng 29,53 ngày (29 ngày 12 giờ 44 phút) (từ đây, khái niệm về khoảng của một chu kỳ thời gian của một tháng được suy ra). Tháng giao hội này dài hơn thời gian để Mặt Trăng quay được một vòng quanh quỹ đạo của Trái Đất so với các ngôi sao cố định ở xa (gọi là tháng thiên văn, dài khoảng 27,32 ngày). Sự khác nhau này là do trong khi hệ Mặt Trăng-Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì Mặt Trăng cũng di chuyển trên quỹ đạo quanh Trái Đất.

Thời gian thực giữa hai lần sóc vọng hoặc hai pha hơi biến đổi một chút vì quỹ đạo của Mặt Trăng có dạng elip và chịu nhiều nhiễu loạn có tính chu kỳ, khiến cho vận tốc trên quỹ đạo của nó bị thay đổi. Khi Mặt Trăng gần Trái Đất hơn, nó di chuyển nhanh hơn, khi nó ở xa so với Trái Đất, nó di chuyển chậm hơn. Quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời cũng là một hình elip, do đó vận tốc của nó cũng bị thay đổi, và tổng hợp lại làm ảnh hưởng đến các pha của Mặt Trăng.

Chúng ta mong đợi rằng mỗi tháng một lần khi Mặt Trăng đi vào giữa Trái Đất và Mặt Trời trong giai đoạn trăng mới, bóng của nó sẽ chiếu lên Trái Đất gây ra hiện tượng nhật thực. Tương tự như vậy, trong giai đoạn trăng tròn chúng ta mong rằng bóng của Trái Đất sẽ che khuất Mặt Trăng, dẫn đến hiện tượng nguyệt thực. Nhưng hai hiện tượng này không xảy ra hàng tháng được bởi vì mặt phẳng quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất bị nghiêng khoảng 5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời (gọi là mặt phẳng hoàng đạo). Do vậy, khi đến thời điểm trăng mới hoặc trăng tròn, Mặt Trăng nằm ở phía bắc hoặc nam đường nối Trái Đất và Mặt Trời. Mặc dù thiên thực chỉ có thể xảy ra khi Mặt Trăng ở thời điểm trăng mới hoặc trăng tròn, vị trí của nó cũng phải nằm gần ở giao điểm của mặt phẳng quỹ đạo của Mặt Trăng với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất (còn gọi là giao điểm Mặt Trăng). Vị trí thuận lợi của Mặt Trăng xảy ra khoảng hai lần trong một năm, và do đó có khoảng 4 đến 7 lần thiên thực trong năm. Hầu hết chúng chỉ là sự che khuất một phần, và sự che khuất toàn phần hiếm khi xảy ra.

Tên của các pha Mặt Trăng

Tên các pha của Mặt Trăng theo thứ tự như sau (có 8 pha của Mặt Trăng):

Khi Mặt Trời và Mặt Trăng sắp hàng nằm về cùng một phía so với Trái Đất, thì Mặt Trăng là "mới" và không nhìn thấy được phần Mặt Trăng được Mặt Trời chiếu sáng. Khi Mặt Trăng tròn dần (diện tích bề mặt của nó được chiếu sáng tăng lên khi nhìn từ Trái Đất), các pha của nó bắt đầu từ trăng mới, trăng lưỡi liềm, bán nguyệt đầu tháng, trăng khuyết, trăng tròn, sau đó lại là trăng khuyết, bán nguyệt cuối tháng, trăng lưỡi liềm và không trăng (bắt đầu trăng non). Nửa vầng trăng thường nhắc đến bán nguyệt đầu tháng (trăng thượng huyền) hoặc bán nguyệt cuối tháng (trăng hạ huyền). Thuật ngữ tuần trăng (thượng tuần, trung tuần và hạ tuần) là để chỉ sự kéo dài của chu kỳ pha Mặt Trăng.

Khi một hình cầu được chiếu sáng trên bán cầu của nó và nhìn nó dưới một góc, tỉ lệ diện tích được chiếu sáng được trông thấy sẽ là một hình hai chiều xác định bởi giao của một hình elip và hình tròn (trong đó trục lớn của elip bằng đường kính của đường tròn). Nếu một nửa elip ghép lồi với một nửa hình tròn thì hình thu được là hình tròn khuyết (phình ra ngoài), trong khi nếu một nửa elip ghép lõm với một nửa hình tròn thì hình thu được là hình lưỡi liềm. Khi Trăng lưỡi liềm xuất hiện, hiện tượng ánh sáng Trái Đất có thể xảy ra, theo đó phần tối của Mặt Trăng phản xạ hơi mờ ánh sáng từ Trái Đất.

Ở Bắc bán cầu, nếu phần bên trái của Mặt Trăng là tối thì phần được chiếu sáng sẽ tăng diện tích lên trong tháng, và Mặt Trăng được gọi là tròn dần (chuyển dịch dần về phía trăng tròn). Nếu phần phải của Mặt Trăng là tối thì phần được chiếu sáng sẽ giảm dần diện tích, và Mặt Trăng được gọi là khuyết dần (chuyển dịch dần về phía trăng mới). Giả sử rằng vị trí chúng ta quan sát ở Bắc bán cầu, phần bên phải của Mặt Trăng luôn luôn tăng lên (tức là nếu phần bên phải đang là tối, thì Mặt Trăng sẽ trở lên tối dần, nếu phần bên phải của Mặt Trăng sáng, thì Mặt Trăng đang sáng dần lên).

Lịch

Độ dài trung bình của một tháng trong năm, bằng 1/12 của năm, là khoảng 30,44 ngày, trong khi chu kỳ pha của Mặt Trăng (chu kỳ giao hội) lặp lại khoảng 29,53 ngày. Do vậy việc tính thời gian cho các pha của Mặt Trăng dịch chuyển trung bình khoảng một ngày cho các tháng kế tiếp. Khi chúng ta chụp ảnh các pha Mặt Trăng mỗi ngày trong một tháng, bắt đầu từ buổi tối sau khi Mặt Trời lặn, cứ lặp lại chụp ảnh đều đặn sau khoảng 25 phút ở các ngày tiếp theo, và kết thúc chụp đến cuối tháng vào buổi sáng trước khi Mặt Trời mọc, ta sẽ thu được một bức ảnh tổ hợp như hình bên từ ngày 8 tháng 5 năm 2005 đến ngày 6 tháng 6 năm 2005. Không có bức ảnh cho ngày 20 tháng 5 do bức ảnh phải chụp trước nửa đêm vào ngày 19 tháng 5, và sau nửa đêm vào ngày 21 tháng 5. Tương tự, ta có thể liệt kê thời gian trăng mọc và trăng lặn trên lịch, một số ngày sẽ được bỏ qua. Khi Mặt Trăng mọc vừa trước nửa đêm của một đêm thì nó sẽ mọc vừa sau nửa đêm của đêm tiếp theo. 'Ngày bỏ qua' chỉ là của lịch nhân tạo và không phải là do sự bất thường của Mặt Trăng.

Xem thêm
 Trăng xanh
 Giao điểm Mặt Trăng
 Tháng
 Quan sát Mặt Trăng
 Quỹ đạo của Mặt Trăng
 Ánh sáng hành tinh
 Pha hành tinh
 Bảng các pha Mặt Trăng
 Thủy triều

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tổng quan
 Pha của Mặt Trăng trên YouTube
 Ảnh Mặt Trăng theo thời gian thực
 Dịch vụ của Hải quân Mỹ về các pha Mặt Trăng  / Mặt Trăng nhìn giống gì ngày nay  (Đài quan sát Hải quân Mỹ)
 Tên gọi các pha Mặt Trăng trong tiếng Anh
 Ảnh thiên văn chụp các pha của Mặt Trăng  của Michael Myers
 Mặt Trăng bên dưới đường xích đạo
 Pha của Mặt Trăng
 Độ dài của chu kỳ Mặt Trăng (Phân tích bằng phương pháp số)
 Pha Mặt Trăng trực tuyến, thời gian mọc và lặn của Mặt Trăng vvà Mặt Trời
 Pha Mặt Trăng và sự đu đưa của nó năm 2013 NASA.gov

Cho giáo dục
 Starchild: Moonlight Madness Trò chơi các pha Mặt Trăng
 Quia 3rd Grade SOL 3.8 – Trò chơi đặt các pha của Mặt Trăng theo đúng thứ tự

Quan sát thiên văn
Thuật ngữ thiên văn học
Quỹ đạo Mặt Trăng
Các giai đoạn của Mặt Trăng


title: 1392

text:
Năm 1392 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 4 tháng 8 - Hòa ước Ostrów kết thúc Nội chiến Litva (1389–92) và Chiến tranh kế vị Galicia-Volyn (1340–92). Công quốc Galicia-Volyn chính thức tan rã hoàn toàn, Vương quốc Ba Lan lấy Galicia còn Đại công quốc Litva lấy Volyn.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1392


title: Charidotella rasilis

text:
Charidotella rasilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Charidotella


title: Cơ quan An ninh Quốc gia (Hoa Kỳ)

text:
Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ/Cục An ninh Trung ương (tiếng Anh: National Security Agency/Central Security Service, viết tắt NSA/CSS) là cơ quan thu thập các tin tức tình báo được cho là lớn nhất thuộc chính phủ Hoa Kỳ. Nó có nhiệm vụ thu thập và phân tích các tín hiệu truyền thông nước ngoài đồng thời đảm bảo an toàn cho các kênh truyền thông của chính phủ Hoa Kỳ. Được chính thức thành lập vào ngày 4 tháng 11 năm 1952, NSA là một bộ phận của Bộ quốc phòng Hoa Kỳ và luôn được đặt dưới quyền lãnh đạo của một tướng 3 sao. NSA là một thành phần quan trọng của cộng đồng Tình báo Hoa Kỳ (United States Intelligence Community) đứng đầu bởi Giám đốc tình báo quốc gia (Director of National Intelligence).

Lĩnh vực nghe lén của NSA bao gồm: truyền thông quảng bá qua sóng vô tuyến (từ các cá nhân và tổ chức), Internet, điện thoại, và các dạng truyền thông khác. Nhiệm vụ bảo vệ an toàn thông tin của NSA bao gồm quân sự, ngoại giao và các thông tin mật hoặc nhạy cảm của chính phủ. Mặc dù được biết đến như là tổ chức có số nhà toán học làm việc lớn nhất, có số lượng siêu máy tính lớn nhất, nhưng thông tin về NSA hầu như không được biết đến cho tới tận những năm đầu của thế kỷ 21. Trong một thời gian dài, ngay cả việc NSA tồn tại cũng không được chính phủ Hoa Kỳ chính thức thừa nhận. Vì vậy, người ta còn gọi một cách hài hước rằng tên NSA là từ viết tắt của "No Such Agency" (Cơ quan không tồn tại) hoặc "Never Say Anything" (Không nói bất cứ điều gì).

Do tính chất công việc nghe lén, hoạt động của NSA/CSS liên quan rất nhiều tới những nghiên cứu trong lĩnh vực phân tích mật mã (phá mã), tiếp bước của những cơ quan tiền thân đã rất thành công trong việc phá mã trong thế chiến II. (Xem thêm: Mã Purple, Venona, và JN-25).

Trụ sở của NSA đặt tại pháo đài George G. Meade, tiểu bang Maryland, cách Washington, DC khoảng 16 km về phía đông bắc. NSA có cổng riêng của mình trên đường Baltimore-Washington với biển "Dành riêng cho nhân viên NSA" và luôn được 2 xe cảnh sát bang Maryland canh gác. Rất khó để đánh giá quy mô hoạt động của NSA vì đây là thông tin mật nhưng ta có thể đánh giá gián tiếp thông qua hóa đơn tiền điện. Ngân sách dành chi trả tiền điện hàng năm của NSA đứng ở vị trí thứ 2 trong toàn bang Maryland với số tiền hơn 21 triệu đô la Mỹ . Các bức ảnh chụp bãi đỗ xe của NSA cho thấy có khoảng 18000 vị trí đỗ xe nhưng hầu hết các dự đoán  đánh giá tổng số nhân viên trên toàn cầu của NSA phải gấp đôi con số nói trên.

Để thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn thông tin cho chính phủ, NSA tham gia vào rất nhiều lĩnh vực công nghệ trong đó có thiết kế các phần cứng và phần mềm chuyên biệt, sản xuất các chíp bán dẫn đặc biệt (có cả nhà máy sản xuất chíp tại pháo đài Fort Meade) và nghiên cứu nâng cao về mật mã học. NSA cũng ký hợp đồng với các công ty tư nhân trong lĩnh vực nghiên cứu và thiết bị.

Lịch sử
Nguồn gốc của NSA có thể coi bắt đầu từ một tổ chức thiết lập bên trong Bộ quốc phòng Hoa Kỳ có tên là Cơ quan an ninh lực lượng vũ trang (tiếng Anh: Armed Forces Security Agency, viết tắt AFSA) đặt dưới sự chỉ đạo của Bộ tổng tham mưu (Joint Chiefs of Staff) thành lập vào ngày 20 tháng 5 năm 1949. AFSA có nhiệm vụ chỉ đạo các hoạt động tình báo điện tử của các bộ phận tình báo bao gồm: Cơ quan an ninh quân sự (Army Security Agency), Bộ phận an ninh hải quân (Naval Security Group), và Cục an ninh không quân (Air Force Security Service). Tuy nhiên cơ quan này có rất ít quyền lực và thiếu các cơ chế phối hợp trung tâm. NSA ra đời từ một bản ghi nhớ ngày 10 tháng 10 năm 1951 gửi từ giám đốc CIA Walter Bedell Smith tới James B. Lay, bí thư thường trực của Hội đồng an ninh quốc gia. Ban ghi nhớ nêu rõ: "sự quản lý và phối hợp các hoạt động thu thập và xử lý thông tin tình báo truyền thông tỏ ra kém hiệu quả" và đề nghị một cuộc khảo sát về các hoạt động tình báo truyền thông. Đề nghị được phê chuẩn vào ngày 13 tháng 12 năm 1951 và các nghiên cứu được cho phép vào ngày 28 tháng 12 năm 1951 và báo cáo được hoàn thành vào 13 tháng 6 năm 1952. Được biết đến dưới tên " báo cáo hội đồng Brownell" theo tên của chủ tịch hội đồng Herbert Brownell, bản báo cáo đã tóm lược lịch sử các hoạt động tình báo truyền thông của Hoa Kỳ và đề xuất yêu cầu về chỉ đạo và phối hợp các hoạt động này ở mức độ quốc gia. NSA đã được thành lập với phạm vi vượt qua giới hạn trong lĩnh vực quân sự.

Việc thành lập NSA được phê chuẩn trong một bức thư của tổng thống Harry S. Truman vào tháng 6 năm 1952. NSA được chính thức thành lập qua một chỉ thị số 9 của Hội đồng an ninh quốc gia (NSCID) vào ngày 24 tháng 10 năm 1952 và bắt đầu hoạt động từ ngày 4 tháng 11 năm 1952. Bản thân bức thư của tổng thống Truman cũng là thông tin mật và được giữ bí mật trước công chúng nhiều năm sau đó.

Tham gia của NSA trong các hệ thống mật mã công cộng
Kể từ thời gian dưới quyền lãnh đạo của Bobby Ray Inman, NSA đã tham dự vào việc tạo lập chính sách đối với công chúng trong lĩnh vực sử dụng mật mã trong cả vai trò cố vấn cho các bộ phận khác của chính phủ Hoa Kỳ cũng như tham dự trực tiếp.

NSA có liên quan rất nhiều đến tranh cãi xung quanh quá trình hình thành Tiêu chuẩn mật mã hóa dữ liệu (DES), một tiêu chuẩn mật mã hóa khối dùng cho chính phủ. Trong suốt quá trình thiết kế DES tại IBM vào thập kỷ 1970, NSA đã đề xuất những thay đổi trong thuật toán. Vì thế, nhiều người nghi ngờ NSA đã cố tình làm yếu thuật toán để có thể phá vỡ khi cần thiết. Nghi ngờ tập trung chủ yếu vào một thành phần quan trọng của thuật toán, S-box. Đây có thể là một cổng sau để NSA có thể dễ dàng đọc được các thông tin đã được mã hóa. Ngoài ra độ dài khóa cũng bị rút ngắn, tạo điều kiện cho NSA có thể phá vỡ hệ thống với hệ thống siêu máy tính của mình.

Khi kỹ thuật phân tích mã vi sai được tìm ra thì những nghi ngờ này có phần được giảm bớt. S-box đã được sửa đổi có khả năng chống lại dạng tấn công này. Vì thế nhiều khả năng NSA đã biết đến phân tích mã vi sai vào thời điểm thiết kế DES, trước khi kỹ thuật này được độc lập phát hiện vài thập kỷ sau đó. Tuy nhiên việc can thiệp để giảm độ dài khóa DES từ 128 (theo đề nghị của IBM) xuống còn 56 bít thì chỉ có thể giải thích rằng đây là cố gắng làm yếu thuật toán để NSA với công suất tính toán vượt trội của mình có thể tấn công duyệt toàn bộ để giải mã trong trường hợp cần thiết.

Nhiều khả năng dưới ảnh hưởng của tranh cãi trong quá trình thiết kế DES mà sự liên quan của NSA trong quá trình chọn thuật toán thay thế DES chỉ hạn chế ở việc kiểm tra hiệu suất phần cứng (Xem thêm: Quá trình thiết kế AES).

NSA cũng là yếu tố quan trọng trong những tranh cãi hồi cuối thập kỷ 1990 trong vấn đề xuất khẩu công nghệ mật mã. Từ lâu, phần cứng và phần mềm mật mã được xếp cùng hạng với máy bay chiến đấu, xe tăng, pháo và bom nguyên tử.

Tại nhiều thời điểm, NSA/CSS đã cố gắng hạn chế việc xuất bản các tài liệu nghiên cứu về mật mã học, chẳng hạn như các thuật toán mật mã hóa khối Khufu và Khafre.

Bằng sáng chế
NSA có quyền đệ trình để nhận bằng sáng chế từ Văn phòng Sở hữu công nghiệp và Sáng chế Hoa Kỳ (US Patent and Trademark Office) theo một thủ tục đặc biệt mà thông tin không được tiết lộ ra công chúng. Không giống với các bằng sáng chế thông thường khác, bằng sáng chế của NSA được giữ bí mật và không có thời hạn công bố. Tuy nhiên, nếu Văn phòng Sáng chế nhận được yêu cầu đăng ký của cho sáng chế giống với sáng chế của NSA thì bằng sáng chế đó sẽ được công bố và được chính thức trao cho NSA giống như trường hợp bình thường kể từ ngày công bố.

Các hoạt động trong nước
Quy chế hoạt động của NSA (quyết định số 12333 ) cho phép tổ chức này quyền được thu thập thông tin "tình báo nước ngoài hoặc phản gián" đồng thời cấm thu thập các "thông tin liên quan tới các hoạt động trong nước của công dân Hoa Kỳ". Trong lãnh thổ Hoa Kỳ, NSA vẫn tuyên bố dựa hoàn toàn vào FBI để lấy các thông tin về các hoạt động tình báo nước ngoài và hạn chế phạm vi hoạt động của mình trong giới hạn các tòa đại sứ và các hoạt động của phái đoàn nước ngoài.

Các hoạt động mô tả dưới đây, đặc biệt là chương trình nghe lén điện thoại và cơ sở dữ liệu cuộc gọi, đã tạo nên những lo ngại về sự lạm dụng quyền lực của NSA.

ECHELON

NSA/CSS cùng với các cơ quan tương đương của Anh (Government Communications Headquarters), Canada (Communications Security Establishment), Australia (Defence Signals Directorate) và New Zealand (Government Communications Security Bureau) còn được gọi là nhóm UKUSA, được cho là đã vận hành một hệ thống có tên là ECHELON. Hệ thống này bị nghi ngờ là có khả năng giám sát phần lớn các luồng thông tin điện thoại, fax và số liệu dân sự trên phạm vi toàn thế giới. Trung tâm quan trọng nhất của ECHELON được đặt ở một trạm của Không quân hoàng gia Anh (RAF) tại Menwith Hill (tọa độ: 54,0162 độ vĩ Bắc, 1,6826 độ kinh Tây) gần Harrogate, Yorkshire. Theo một bài báo đăng trên tờ New York Times ngày 25 tháng 12 năm 2005, một điểm quan trọng khác là ở Sugar Grove, West Virginia (tọa độ: 38,514997 độ vĩ Bắc, 79,28421 độ kinh Tây) nghe lén tất cả các luồng truyền thông quốc tế đến miền đông Hoa Kỳ, còn điểm nằm gần Yakima, Washington (tọa độ: 46,681965 độ vĩ Bắc, 120,357810 độ kinh Tây) thì thu thập các luồng thông tin tới miền tây Hoa Kỳ.

Về mặt kỹ thuật, cùng với sự phát triển và tính chất mở của công nghệ, hầu như tất cả các dạng truyền thông hiện đại (điện thoại, Internet, fax, thông tin vệ tinh) đều có thể bị nghe trộm. Các hoạt động nghe lén của NSA đã tạo ra rất nhiều chỉ trích vì chúng đã xâm phạm đến đời tư của các công dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên, điều luật liên quan tới NSA về thu thập thông tin tình báo của Hoa Kỳ (USSID 18) đã cấm hoàn toàn việc nghe lén và lưu trữ thông tin về "các tổ chức, công ty, thực thể và công dân Hoa Kỳ" trừ khi có phê chuẩn bằng văn bản của Tổng chưởng lý Hoa Kỳ (Attorney General). Toà án tối cao Hoa Kỳ cũng có quy định cấm các cơ quan tình báo thực hiện việc theo dõi các công dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên trong một số trường hợp đặc biệt (chẳng hạn như vụ 11/9), việc theo dõi trên có thể được thực hiện mà không vi phạm điều luật USSID 18. Tuy nhiên, trong quá khứ , đã có dư luận về việc vi phạm điều luật USSID 18 mặc dù các quy định chặt chẽ của NSA nghiêm cấm việc này.

Hệ thống ECHELON cũng gây ra nhiều phẫn nộ đối với công dân các nước bên ngoài liên minh UK/USA vì họ nghi ngờ rằng chính phủ Hoa Kỳ đã sử các thông tin thu thập được với những mục đích bên ngoài an ninh quốc gia trong đó bao gồm cả những mục tiêu chính trị và tình báo kinh tế. Chúng ta cũng cần lưu ý rằng nhiệm vụ của NSA là thu thập các thông tin liên quan tới đảm bảo an ninh quốc gia và các hoạt động tình báo quân sự.

ThinThread

Theo những thông tin của tờ Baltimore Sun vào năm 2006, một chương trình nghe trộm điện thoại có tên là ThinThread được NSA thử nghiệm trong những năm cuối thập kỷ 1990. Chương trình này có thể đã đóng góp công nghệ để sử dụng trong những chương trình sau đó nhưng việc bảo vệ tính riêng tư đã bị loại bỏ sau Sự kiện 11 tháng 9 .

Nghe lén điện thoại

Vào ngày 16 tháng 12 năm 2005, tờ New York Times đã đăng một bản tin khẳng định dưới áp lực của Nhà Trắng và mệnh lệnh của tổng thống George W. Bush, trong nỗ lực chống khủng bố, NSA đã thực hiện việc nghe lén (trái luật) đối với các cuộc gọi ra nước ngoài của công dân Hoa Kỳ . Theo tờ báo này: "Nhà Trắng yêu cầu The New York Times không công bố bài báo vì có thể gây ảnh hưởng tới việc điều tra và khiến những kẻ khủng bố trở nên cảnh giác hơn. Sau khi có cuộc họp với những viên chức cấp cao về những điều này, tờ báo đã lùi ngày xuất bản chậm lại 1 năm để tiến hành những báo cáo bổ sung. Một vài thông tin mà những quan chức trên cho rằng có thể có ích cho khủng bố đã được cắt bỏ."

Tin tức về việc nghe lén đã tạo nên sự phản đối kịch liệt từ quốc hội và các tổ chức. Họ coi đây là một sự vi phạm pháp luật và hiến pháp. Thượng nghị sĩ Arlen Specter (R-PA), chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện Hoa Kỳ đã nói rằng "điều đó rõ ràng là không phù hợp", "sai sót một cách hệ thống" và ông ta muốn tổ chức giải trình về vấn đề này trong đầu năm 2006. Yêu cầu điều tra nói trên cũng được Hạ nghị sĩ Rob Simmons (R-CT), chủ tịch tiểu ban Tình báo của Ủy ban An ninh nội địa ủng hộ. Trong một phát biểu của mình, ông ta nói: "Liệu việc nghe lén chỉ được thực hiện để chống khủng bố hay nó còn được dùng cho nhiều việc khác nữa?". Cũng giống như ECHELON (xem phần trước), một số cá nhân cho rằng các chính sách của Nhà Trắng đã mâu thuẫn với Luật thông tin tình báo nước ngoài trong đó có nêu: "Không được cố tình thu thập thông tin liên lạc từ, đến hoặc liên quan tới công dân Hoa Kỳ nếu không được sự cho phép của cấp có thẩm quyền". Thu thập thông tin để chống khủng bố được đề cập trong phần II của Luật Ái quốc Hoa Kỳ (USA Patriot Act).

Ngày 16 tháng 12, Scott McClellan, thư ký báo chí của Nhà Trắng, từ chối bình luận về sự việc này: "không có lý do gì mà chúng ta bàn luận về các hoạt động tình báo đang diễn ra bởi vì điều này có thể khiến các nỗ lực ngăn chặn tấn công của chúng ta trở nên vô ích"  Sáng hôm sau, 17 tháng 12, tổng thống Hoa Kỳ đã có bài phát biểu dài 8 phút trực tiếp trên truyền hình thay vì bài phát biểu hàng tuần trên radio khẳng định rằng ông ta đã chấp thuận việc tìm kiếm nghe lén này. Tỏ ra giận dữ, ông ta bảo vệ hành động của mình là "quan trọng cho an ninh quốc gia" và rằng người dân Hoa Kỳ trông chờ vào tổng thống "làm tất cả những việc trong giới hạn quyền lực, trong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật, để bảo vệ họ và các quyền tự do" chừng nào mà al-Qaida còn tỏ ra là một mối đe dọa. Ông ta còn dùng những lời nặng nề để nói về những người đã tiết lộ câu chuyện, cho rằng họ đã vi phạm pháp luật: "Việc rò rỉ thông tin không được phép đã làm ảnh hưởng tới an ninh quốc gia và đặt các công dân trong tình trạng nguy hiểm".

Thượng nghị sĩ Russ Feingold (D-WI), trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với tờ Associated Press, đã cho rằng bài phát biểu của tổng thống cho thấy "mức độ cực đoan đáng ngại". Ông ta còn nói: "Nếu những điều đó đúng thì tổng thống không cần đến Luật Ái quốc vì ông ta có thể tạo ra trong quá trình thực hiện. Ông ta là tổng thống George Bush, chứ không phải là vua Bush. Đây không phải là hệ thống chính phủ của chúng ta và không phải là cái mà chúng ta đã chiến đấu để đạt tới". Trong cuộc phỏng vấn với CNN, Feingold cũng tỏ ra gay gắt không kém: "Chúng ta có một tổng thống, chứ không phải ông vua". Thượng nghị sĩ Patrick Leahy (D-VT), nhân vật cao nhất của Đảng Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp, cũng phát biểu: "Chính quyền Bush dường như đã đứng trên pháp luật".

Ở chiều ngược lại, những chỉ trích đối với tiết lộ của tờ NewYork Times cho rằng tổng thống có quyền quyết định việc nghe lén, phù hợp với Quyết định 12333 ban hành dưới thời Ronald Reagan năm 1981.

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã mở một cuộc điều tra vào cuối tháng 12 năm 2005 để tìm ra nguồn tin đã tiết lộ cho tờ New York Times.

Cơ sở dữ liệu cuộc gọi

Ngày 10 tháng 5 năm 2006, tờ USA Today đăng tin về việc NSA đang vận hành một "cơ sở dữ liệu lớn nhất từng có trên Trái Đất" chứa thông tin của tất cả các cuộc gọi (cả trong nước và quốc tế) thực hiện qua các công ty AT&T, Verizon và BellSouth. Sau khi thừa nhận việc này, chính quyền cũng khẳng định là không thu thập những thông tin như họ tên, địa chỉ và các thông tin cá nhân khác. Cũng giống như các công ty điện thoại lớn khác, Qwest Communications cũng bị yêu cầu cung cấp các thông tin cuộc gọi nhưng đã từ chối thực hiện viện trên cơ sở pháp luật.10 tháng 5 năm 2006-nsa_x.htm

Nghe lén điện thoại của công dân Hoa Kỳ
Trong những năm sau khi Richard Nixon từ chức, có một vài cuộc điều tra về việc lạm dụng các cơ sở của CIA và NSA. Thượng nghị sĩ Frank Church đã chỉ đạo một ủy ban của Thượng viện và tìm ra một số hoạt động mà trước đó chưa được biết đến, chẳng hạn như kế hoạch ám sát Fidel Castro của CIA dưới chỉ đạo của John F. Kennedy và Chưởng lý Robert F. Kennedy. Trong quá trình điều tra, ủy ban cũng phát hiện rằng NSA đã chủ động thực hiện việc nghe lén điện thoại của các công dân Hoa Kỳ.

PRISM
Vào tháng 6 năm 2013, một cựu nhân viên của CIA (Edward Snowden), làm việc cho NSA qua hãng Booz Allen Hamilton tiết lộ, cơ quan này trong chương trình PRISM đã theo dõi các hoạt động trên Internet toàn thế giới bằng cách khai thác các thông tin của các khách hàng các hãng lớn. Theo báo chí tường thuật, trong số đó có các hãng như Google, Microsoft, Apple, Facebook, Yahoo, PalTalk, YouTube, Skype und AOL, NSA được quyền truy cập trực tiếp ngay trên các Servers của họ.

Nhân viên tiêu biểu

Giám đốc

 1952–1956 Trung tướng Ralph J. Canine, USA
 1956–1960 Trung tướng John A. Samford, USAF
 1960–1962 Phó Đô đốc Laurence H. Frost, USN
 1962–1965 Trung tướng Gordon A. Blake, USAF
 1965–1969 Trung tướng Marshall S. Carter, USA
 1969–1972 Phó Đô đốc Noel A. M. Gaylor, USN
 1972–1973 Trung tướng Samuel C. Phillips, USAF
 1973–1977 Trung tướng Lew Allen, Jr., USAF
 1977–1981 Phó Đô đốc Bobby Ray Inman, USN
 1981–1985 Trung tướng Lincoln D. Faurer, USAF
 1985–1988 Trung tướng William E. Odom, USA
 1988–1992 Phó Đô đốc William O. Studeman, USN
 1992–1996 Phó Đô đốc John M. McConnell, USN
 1996–1999 Trung tướng Kenneth A. Minihan, USAF
 1999–2005 Trung tướng Michael V. Hayden, USAF
 2005–2014 Trung tướng Keith B. Alexander, USA
 2014–nay   Đô đốc Michael S. Rogers, USN

USA, USAF, và USN là viết tắt của Lục quân, Không quân và Hải quân Hoa Kỳ.

Phó giám đốc
 Tháng 12, 1952–Tháng 11, 1953 Chuẩn Đô đốc Joseph Wenger, USN
 Tháng 11, 1953–Tháng 6, 1956 Thiếu tướng John Ackerman, USAF
 Tháng 6, 1956–Tháng 8, 1956 Thiếu tướng John A. Samford, USAF
 Tháng 8, 1956–Tháng 9, 1957 Ông Joseph H. Ream
 Tháng 10, 1957–Tháng 7, 1958 Tiến sĩ H. T. Engstrom
 Tháng 8, 1958–Tháng 4, 1974 Tiến sĩ Louis W. Tordella, USN
 Tháng 4, 1974–Tháng 5, 1978 Ông Benson K. Buffham
 Tháng 5, 1978–Tháng 4, 1980 Ông Robert E. Drake
 Tháng 4, 1980–Tháng 7, 1982 Bà Ann Z. Caracristi
 Tháng 7, 1982–Tháng 6, 1985 Ông Robert E. Rich
 Tháng 6, 1985–Tháng 3, 1988 Ông Charles R. Lord
 Tháng 3, 1988–Tháng 7, 1990 Ông Gerald R. Young
 Tháng 7, 1990–Tháng 2, 1994 Ông Robert L. Prestel
 Tháng 2, 1994–Tháng 10, 1997 Ông William P. Crowell
 Tháng 10, 1997–Tháng 6, 2000 Bà Barbara A. McNamara
 Tháng 6, 2000–nay Ông William B. Black, Jr.

Các nhà mật mã học tiêu biểu
 Lambros D. Callimahos
 Agnes Meyer Driscoll
 William F. Friedman
 Solomon Kullback
 Frank Rowlett
 Abraham Sinkov
 Louis W. Tordella

Các hệ thống mật mã của NSA
Bài chính: Các hệ thống mật mã của NSA

NSA đảm nhiệm vai trò về thành phần liên quan tới mật mã trong các hệ thống sau:
 EKMS Hệ thống quản lý khóa điện tử
 FNBDT Thiết bị đầu cuối điện tử băng hẹp (tiêu chuẩn)
 Fortezza Hệ thống mật mã trong thẻ mật mã cầm tay định dạng PC Card
 KL-7 Máy mật mã hóa rôto ngoại tuyến ADONIS (sau thế chiến II tới thập kỷ 1980)
 KW-26 Máy mật mã điện báo trực tuyến điện tử ROMULUS (1960s–thập kỷ 1980)
 KW-37 Máy mật mã quảng bá JASON dùng cho hải quân (1960s–thập kỷ 1990)
 KY-57 Máy mật mã âm thanh qua radio chiến thuật VINSON
 SINCGARS Radio chiến thuật với kỹ thuật nhảy tần số điều khiển bằng mật mã
 STE Thiết bị điện thoại an toàn
 STU-III Một loạt điện thoại an toàn cũ hơn

Các hoạt động thu thập tin tức tình báo (SIGINT)
 Ultra
 Magic (mật mã)
 Mật mã Purple
 Dự án VENONA
 Sự kiện vịnh Bắc Bộ
 Vụ USS Liberty
 USS Pueblo (AGER-2)
 ECHELON

NSA trong văn học
Bài chính: NSA trong văn học

Từ khi sự tồn tại của NSA được biết đến rộng rãi vài thập kỷ gần đây, đặc biệt từ thập kỷ 1990, cơ quan này được đề cập đến trong nhiều tiểu thuyết trinh thám. Hầu hết trong số này đã thổi phồng vai trò của NSA trong các hoạt động của các cơ quan tình báo. Trong bộ phim Die Another Day trong series phim Jame Bond, nhân vật nữ chính (Bond girl) do Halle Berry thủ vai là một nhân viên của NSA. Hai tiểu thuyết của Dan Brown là Mật mã Da Vinci và Pháo đài số (Tựa gốc "Digital Fortress"), nói về những cuộc giải mã hay truy tìm tung tích chìa khoá của mã tuần hoàn của cặp đôi Susan Fletcher và David Breker. Bên cạnh đó, NSA cũng xuất hiện trong nhiều bộ phim, sách và trò chơi điện tử khác.

Ghi chú

Xem thêm
 CIA
 Cục An ninh Trung ương Hoa Kỳ (CSS)
 Defence Signals Directorate (DSD) của Australia
 Defense Intelligence Agency
 Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ
 ELINT
 Espionage
 Cục Điều Tra Liên bang Hoa Kỳ
 Government Communications Headquarters (GCHQ) của Liên hiệp Anh
 Narus ST-6400 và NarusInsight của Narus Ltd.
 Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia
 National Security Whistleblowers Coalition
 SELinux
 SIGINT (và COMINT)
 Skipjack (mật mã)
 TEMPEST Ngăn chặn sự phát xạ
 Mật mã hóa loại 1

Hệ thống máy tính của NSA
 FROSTBURG
 HARVEST

Đọc thêm
 Bamford, James, Body of Secrets, Doubleday, 2001, ISBN 0-385-49907-8.
 Bamford, James, The Puzzle Palace, Penguin Books, ISBN 0-14006-7485.
 Levy, Stephen, Crypto: How the Code Rebels Beat the Government Saving Privacy in the Digital Age — discussion of the development of non-government cryptography, including many accounts of tussles with the NSA.
 Radden Keefe, Patrick, Chatter: Dispatches from the Secret World of Global Eavesdropping, Random House, ISBN 1400060346.
 Liston, Robert A., The Pueblo Surrender: a Covert Action by the National Security Agency, ISBN 0871315548.
 Kahn, David, The Codebreakers, 1181 pp., ISBN 0-684-83130-9. Look for the 1967 rather than the 1996 edition.
 Tully, Andrew, The Super Spies: More Secret, More Powerful than the CIA, 1969, LC 71080912.
 Bamford, James, New York Times, 25 tháng 12 năm 2005; The Agency That Could Be Big Brother.

Liên kết ngoài

 NSA official site

 Records of the National Security Agency/Central Security Service
 History of NSA
 "The Origins of the National Security Agency, 1940-1952"  —newly declassified book-length report provided by The Memory Hole.
 "Outsourcing Intelligence"
 The National Security Archive at George Washington University
 Cryptome
 CRYPTOME.org - USSID 18 DECLASSIFIED
 Federation of American Scientist
 NSA Headquarters
 "FAILURE IS NOT AN OPTION: It comes bundled with the software."|by Al Massey
 NSA: Bibliography|Compilation and research by Jean-Pierre H. Coumont
 New York Times NSA Phone Taps Article alternate link
 Wiretaps said to sift all overseas contacts (Boston Globe)
 Kurt Nimmo. NSA snoop story: Tell me something I don’t already know , Another Day in the Empire, 24 tháng 12 năm 2005.
 Kevin Zeese. NSA mounted massive spy op on peace group, documents show , Raw Story, 10 tháng 1 năm 2006.
 First person account of NSA interview and clearance

Khởi đầu năm 1952 ở Hoa Kỳ
Tổ chức bảo mật máy tính
Cơ quan chính phủ thành lập năm 1952
Giám sát hàng loạt
Cơ quan tình báo tín hiệu
Trung tâm siêu máy tính
Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ
Bí mật chính phủ Hoa Kỳ
Cơ quan phân tích tình báo


title: Servins

text:
Servins là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Servins toạ lạc  phía tây Lens, tại giao lộ của các tuyến đường D57 và đường D75.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Martin, thế kỷ 18.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Official town website
 Website of the Communaupole de Lens-Liévin
 Servins on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Payrignac

text:
là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Arkadiy Georgiyevich Shipunov

text:
Arkadiy Georgiyevich Shipunov (tiếng Nga: Аркадий Георгиевич Шипунов)(sinh ngày 7 tháng 11 năm 1927 ở thành phố Livny, Liên Xô - 25 tháng 4 năm 2013, Tula, liên bang Nga) là nhà thiết kế xô-viết kiệt xuất, người triển khai vũ trang bắn súng tự động nền tảng thủy, bộ, không quân, viện sĩ RAN, tiến sĩ khoa học kĩ thuật. Từ 1962 đến 2006 là lãnh đạo và tổng thiết kế viên Phòng thiết kế khí cụ Tula. Ông cùng với Vasiliy Petrovich Gryazev đã nghiên cứu phát triển họ vũ khí GSh và súng lục GSh-18.

Giải thưởng và danh hiệu
Huân chương và huy chương:
 Anh hùng Lao động Xã hội chủ nghĩa (1979)
 Người được tặng thưởng hai Huân chương Lenin (1979, 1984)
 Người được tặng thưởng các huân chương: «Huân chương Cách mạng Tháng Mười» (1971), «Huân chương Lá cờ Đỏ Lao động» (1989), «Huân chương Huy hiệu danh dự» (1966), «Huân chương Vì công lao với Tổ Quốc hạng 3» (1997), hạng 2 (2002);
 Huy chương «Vì công lao chiến đấu» (1966), «Vì lao động dũng cảm» (1970)
Các giải thưởng:
 Giải thưởng Quốc gia Liên Xô (1968, 1975, 1981)
 Giải thưởng Lenin (1982)
 Giải thưởng Quốc gia Nga (1998, 1999)
 Giải thưởng mang tên S. I. Mosin (1966, 1975, 1981, 1986, 2002)
 Giải thưởng Chính phủ Liên bang Nga (2005)
 Giải thưởng «Người của năm» (2000, 2005).

Công dân danh dự thành phố Tula (ngày 14 tháng 11 năm 1997) và của tỉnh Tula. Cán bộ danh dự giáo dục đại học chuyên nghiệp Liên bang Nga (2000).

Tham khảo

Liên kết
 История КБП. Аркадий Георгиевич Шипунов , ГУП «Конструкторское бюро приборостроения»
 Шипунов Аркадий Георгиевич, сайт «Военная техника»

Anh hùng Lao động Xã hội chủ nghĩa Liên Xô
Sinh năm 1927
Nhân vật còn sống
Huân chương Lenin
Huân chương Cách mạng Tháng Mười
Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô
Nhà thiết kế pháo
Nhà thiết kế súng


title: Thestor pringlei

text:
Pringle's Skolly (Thestor pringlei) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi, nơi nó được tìm thấy ở the West Cape in dry Nama Karoo on the Roggeveld escarpment near Sutherland và near Calvinia in the North Cape.

Sải cánh dài 26–28 mm đối với con đực và 27–29 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay vào tháng 12. Có một lức một năm.

Chú thích

Tham khảo
 Gimenez Dixon, M. 1996. Thestor pringlei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Thestor
Côn trùng Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Chaon, Loir-et-Cher

text:
Chaon là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Penia soricina

text:
Penia soricina là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Conus cordigera

text:
Conus cordigera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Conus
Động vật được mô tả năm 1866


title: La Celle, Allier

text:
La Celle là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Celle


title: Fluxinella discula

text:
Fluxinella discula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Seguenziidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Fluxinella


title: Hesperomannia lydgatei

text:
The Kauai Hesperomannia (Hesperomannia lydgatei) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Hawaii.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Hesperomannia lydgatei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Hesperomannia
Thực vật đặc hữu Hawaii


title: Emarginula christiaensi

text:
Emarginula christiaensi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Emarginula


title: Geesthacht

text:
Geesthacht () là thành phố lớn nhất ở huyện Lauenburg (Herzogtum Lauenburg) trong bang Schleswig-Holstein phía bắc Đức, 34 km về phía đông nam của Hamburg bên hai bờ sông Elbe.

Đô thị kết nghĩa=
 Hoogezand-Sappemeer (Hà Lan), từ năm 1966
 Chadderton (Anh), từ năm 1966
 Plaisir (Pháp), từ năm 1975
 Kuldiga (Latvia), từ năm 1991

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Fototour Geesthacht

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản

text:
Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (tiếng Đức: Das Manifest der Kommunistischen Partei; tiếng Anh:The Communist Manifesto), là một tài liệu chính trị được các nhà triết học Đức Karl Marx và Friedrich Engels viết ra.

Được ủy quyền bởi Liên đoàn Cộng sản và ban đầu đã xuất bản ở Luân Đôn đúng lúc phong trào cách mạng 1848 ở châu Âu đã bắt đầu bùng nổ, Tuyên ngôn sau đó được công nhận như một trong những tài liệu chính trị ảnh hưởng nhất thế giới. Nó trình bày một phương pháp mang tính phân tích tới các khái niệm gọi là đấu tranh giai cấp (trong lịch sử xa xưa và hiện tại—vào thời điểm đó) và xung đột của chủ nghĩa tư bản và phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, thay vì một dự đoán của hình thái tiềm năng tương lai của chủ nghĩa cộng sản.

Tuyên ngôn của Đảng cộng sản tóm tắt lý thuyết của Marx và Engels về bản chất của xã hội và chính trị, cụ thể rằng:lịch sử của tất cả xã hội từ trước tới này là lịch sử của đấu tranh giai cấp. Nó cũng tóm tắt nét đặc trưng những ý tưởng của họ về việc làm thế nào xã hội tư bản của thời đại sẽ cuối cùng bị thay thế bằng xã hội chủ nghĩa. Trong đoạn kết của Tuyên ngôn, các tác giả kêu gọi việc dùng bạo lực lật đổ toàn bộ tình trạng xã hội hiện hành, và đoạn văn này đã trở thành một lời kêu gọi thực hiện cách mạng cộng sản khắp thế giới.

Năm 2013, Tuyên ngôn của Đảng cộng sản được đăng kí vào danh sách Memory of the World Programme của UNESCO cùng với tập I quyển Tư bản của Marx.

Tổng quan

Tuyên ngôn của Đảng cộng sản được chia thành một phần dạo đầu và bốn phần, cuối mỗi phần này là một kết luận ngắn. Phần mở đầu bắt đầu bởi tuyên bố: 1 bóng ma đang ám châu Âu - bóng ma của Chủ nghĩa Cộng sản. Tất cả cường quốc của châu Âu già cỗi đã gia nhập thành một liên minh thần thánh để xua đuổi bóng ma đó. Vạch ra rằng các đảng phái khắp mọi nơi, bao gồm những người trong chính phủ và những người trong phe đối lập, đã gắn mác điều sỉ nhục về Chủ nghĩa Cộng sản., các tác giả suy diễn từ đó rằng các cường quốc thừa nhận rằng Chủ nghĩa Cộng sản là một thế lực. Sau đó, phần mở đầu cổ vũ những người Cộng sản công khai tuyên bố quan điểm của họ và những ý định, để phải có một Tuyên ngôn của đảng của mình để đập lại câu chuyện hoang đường về bóng ma Cộng sản.

Phần thứ nhất của Tuyên ngôn, Tư sản và Vô sản, giải thích theo chủ nghĩa duy vật lịch sử, rằng lịch sử của xã hội từ trước đến nay là lịch sử của đấu tranh giai cấp. Xã hội luôn vận hành dưới hình thức của một nhóm đa số bị áp bức bị bóc lọt dưới ách của một nhóm thiếu số áp bức.

Trong Chủ nghĩa Tư bản, giai cấp Công nhân công nghiệp, hay vô sản, chiến đấu trong xung đột giai cấp chống lại chủ nhân của phương tiện sản xuất - giai cấp Tư sản. Cũng như trước đây, sự đấu tranh này sẽ kết thúc trong một cuộc cách mạng mà tổ chức lại xã hội, hoặc hủy hoại chung của đấu tranh giai cấp. Giai cấp Tư sản, thông qua cách mạng hóa không ngừng của sự sản xuất và sự xáo trộn không ngừng của tất cả điều kiện xã hội, đa nổi lên như giai cấp quan trọng nhất trong xã hội, lấn chiếm tất cả quyền lực cũ của Chủ nghĩa Phong kiến (feualism). Tư sản liên tục bóc lột giai cấp Vô sản đối với sức lao động của họ, tạo ra lợi nhuận cho bản thân họ và tích lũy- vốn (capital). Tuy nhiên, làm như vậy giai cấp Tư sản cư xử như đào mồ chôn cho chính nó; giai cấp Vô sản không thể tránh khỏi việc trở nên có ý thức về năng lực của họ và lên nắm chính quyền thông qua cách mạng, lật đổ giai cấp tư sản.

Những người Vô sản và những người Cộng sản, phần thứ hai, bắt đầu bởi mối quan hệ của ý thức người Cộng sản tới phần còn lại của giai cấp công nhân. Đảng của người Cộng sản sẽ không đối địch với những đảng phái giai cấp công nhân khác, nhưng không giống họ, nó sẽ bày tỏ ý chí chung (tiếng Anh: general will) và bảo vệ những lợi ích chung của toàn thể giai cấp vô sản thế giới, độc lập của tất cả các dân tộc. Phần này tiếp tục bảo vệ chủ nghĩa cộng sản từ những sự phản đối khác nhau, bao gồm việc bác bỏ những tuyên bố rằng chủ nghĩa cộng sản ủng hộ mãi dâm hoặc không khuyến khích người dân lao động. Phần thứ hai kết thúc bởi việc phác thảo 10 yêu cầu ngắn hạn để cải thiện đời sống của người lao động, Marx lưu ý rằng "Trong những nước khác nhau, những biện pháp ấy dĩ nhiên sẽ khác nhau rất nhiều. Nhưng đối với những nước tiên tiến nhất thì những biện pháp sau đây sẽ có thể áp dụng khá phổ biến":
 Bãi bỏ sở hữu tư nhân ruộng đất và trao nộp tô vào quỹ chi tiêu của nhà nước.
 Áp dụng thuế lũy tiến cao (để phân phối lại thu nhập của nhóm thượng lưu).
 Xoá bỏ quyền thừa kế
 Tịch thu tài sản của tất cả những kẻ lưu vong và tất cả những kẻ phiến loạn
 Tập trung tín dụng vào tay nhà nước thông qua một ngân hàng quốc gia với tư bản của nhà nước và ngân hàng này sẽ nắm độc quyền hoàn toàn.
 Tập trung tất cả các phương tiện vận tải vào trong tay nhà nước.
 Tăng thêm số công xưởng nhà nước và công cụ sản xuất; khai khẩn đất đai để cấy cầy và cải tạo ruộng đất trong một kế hoạch chung.
 Thực hành nghĩa vụ lao động đối với tất cả mọi người, tổ chức các đạo quân công nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp.
 Kết hợp nông nghiệp, thi hành những biện pháp nhằm làm mất dần sự khác biệt giữa thành thị và nông thôn
 Giáo dục công cộng và miễn phí cho tất cả các trẻ em. Xoá bỏ việc sử dụng trẻ em làm trong các khu công xưởng. Kết hợp giáo dục với sản xuất vật chất...

Phần thứ 3, Văn học người cộng sản và Chủ nghĩa- xã hội, phân biệt chế độ cộng sản với chủ nghĩa xã hội thịnh hành khác tại thời bấy giờ- những học thuyết được phân loại như Chủ nghĩa xã hội phản động (Reactionary Socialism); Đảng bảo thủ hoặc Chủ nghĩa xã hội tư sản; và Chủ nghĩa xã hội phê bình không tưởng và Chủ nghĩa xã hội. Trong khi mức độ của sự trách móc về phía đối thủ khác nhau, tất cả bị gạt bỏ cho sự ủng hộ chủ nghĩa cải lương và việc thất bại để thừa nhận vai trò cách mạng nổi bật của giai cấp - công nhân.Vị trí của người-cộng sản trong mối quan hệ tới nhiều Đảng đối lập, phần kết luận Tuyên ngôn, tóm tắt những thảo luận vị trí người cộng sản ở những xung đột trong những quốc gia riêng biệt trong giữa thế kỉ 19 như Pháp, Thụy Điển, Phần Lan và Đức, điều cuối cùng là đêm trước của một cuộc cách mạng tư sản và tiên đoán rằng một cuộc cách mạng-thế giới sẽ sớm theo sau. Nó kết thúc bởi tuyên bố liên minh với Đảng xã hội dân chủ, dũng cảm ủng hộ những người cộng sản cách mạng khác và kêu gọi cho hành động hợp nhất vô sản thế giới-"Working Men of All Countries, Unite!" (những người công nhân của tất cả các nước, đoàn kết lại!.

Việc soạn thảo

Mùa xuân 1847, Marx và Engels gia nhập tổ chức League of the Just (Liên đoàn của Công lý), những người mà bị thuyết phục nhanh chóng bởi ý tưởng của cặp đôi  về sự phán đoán chủ nghĩa cộng sản. Tại Hội nghị thứ nhất 2-9 tháng 6, Liên đoàn giao nhiệm vụ Engels với việc soạn thảo một tuyên xưng đức tin, nhưng như một văn bản đã được thấy rằng không thích hợp công bố, tổ chức không đối đầu. Engles mặc dù vậy đã viết Bản phác thảo của một Tuyên xưng cộng sản về đức tin, chi tiết chương trình Liên đoàn. Một vài tháng sau, trong tháng 10, Engels đã đến chi nhánh Liên đoàn tại Paris để thấy rằng Moses Hess-người đã viết một tuyên ngôn không phù hợp cho tổ chức, bây giờ được gọi là League of Communists (Liên đoàn Cộng sản). Trong sự vắng mặt của Hess, Engles nghiêm khắc phê bình tuyên ngôn này, và thuyết phục phần còn lại của Liên đoàn để giao phó ông viết một bản soạn thảo mới. Bản đó đã trở thành bản thảo Những nguyên tắc của chủ nghĩa cộng sản, được miêu tả như ít hơn của một tín điều và nhiều hơn của một trang bài thi.

Vào 23/11, chỉ trước khi Hội nghị Liên đoàn Cộng sản lần 2 (29/11-8/12/1847), Engels đã viết thư tới Marx,bày tỏ khao khát tránh xa định dạng sách giáo lí Cơ đốc-theo kiểu vấn đáp mà thiên về bản tuyên ngôn, bởi vì ông đã cảm thấy nó phải chứa một số lịch sử. Vào ngày 28, Marx và Engeles đã gặp tại Ostend-Bỉ, và một vài ngày sau, họp mặt tại Soho, trụ sở chính ở Luân Đôn của Hiệp hội giáo dục của Công nhân Đức để có mặt tại Hội nghị. Qua 10 ngày sau, tranh luận dữ dội đã nổ ra giữa người viên chức Liên đoàn; Marx cuối cùng thống trị những người khác và vượt quachống đối cứng nhắc và kéo dài, trong lời của Harold Laski, đã bảo đảm một đa số cho chương trình của ông. Liên đoàn vì vậy nhất trí chấp nhận một nghị quyết hiếu chiến hơn nghị quyết tại Hội nghị thứ nhất vào tháng 6. Marx (đặc biệt) và Engels sau đó được ủy nhiệm để thảo một bản tuyên ngôn cho Liên đoàn.

Trong thời gian trở lại Brussels, Marx đã tham gia trì hoãn không ngừng, theo người viết tiểu sử của ông Francis Wheen. Làm việc chỉ từng đợt lên Bản tuyên ngôn, ông đã dành nhiều thời gian diễn thuyết kinh tế-chính trị tại Hiệp hội giáo dục công nhân Đức, viết báo cho tờ Deutsche-Brüsseler-Zeitung, và đọc một diễn văn dài về tự do-thương mại. Theo đó, ông đã dành một tuần (17-26 tháng 1/1848) ở Ghent để thành lập một chi nhánh của Hiệp hội Dân chủ tại đó. Sau đó, không nghe tin tức Marx trong gần 2 tháng, Ủy ban Trung tâm của Liên đoàn Cộng sản đã gửi ông một tối hậu thư vào 24 hoặc 26 tháng 1, yêu cầu ông đệ trình bản thảo hoàn thành khoảng ngày 1 tháng 2. Sự làm phiền này đã thúc đẩy Marx, người đấu tranh để làm việc mà không có thời hạn, và ông dường như đã vội vàng hoàn thành công việc kịp thời. Để chứng minh điều này, nhà sử học Eric Hobsbawm chỉ ra rằng không có bản nháp thô, chỉ có một trang trong số đó còn tồn tại.

Tất cả, Tuyên ngôn đã được viết khoảng 6-7 tuần. Tuy nhiên, Engels được tin như một đồng tác giả, bản thảo cuối cùng được viết bởi Marx. Từ thư ngày 26 tháng 1, Laski suy đoán rằng Liên đoàn cộng sản đã cân nhắc Marx là người soạn thảo duy nhất và ông chỉ là tác nhân của họ, sắp thay thế. Thêm nữa, bản thân Engels đã viết trong 1883: những ý tưởng cơ bản xuyên qua Tuyên ngôn...thuộc về chỉ duy nhất, riêng cho của Marx. Tuy nhiên Laski không đồng ý, ông gợi ý rằng Engels coi nhẹ đóng góp của ông với đặc trưng khiêm tốn và chỉ ra: giống nhau gần gũi giữa thực chất của nó và nội dung của Nguyên tắc của Đảng cộng sản. Laski đồng ý rằng trong khi viết Tuyên ngôn, Marx đã phác thảo từ góp chung của những ý tưởng.

Tham khảo

Thư mục
 Mác-Angghen tuyển tập, tập 1.
 Lịch sử thế giới cận đại, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2006
 Lịch sử thế giới cận đại, Giáo trình Cao đẳng sư phạm, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.

Liên kết ngoài
 Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản trên Marxist Internet Archive.
 Full text of the The Communist Manifesto English edition of 1888 from the Marxists Internet Archive in all formats: PDF, Audio, HTML, Word, Text, etc.
 https://www.marxists.org/vietnamese/marx-engels/1840s/tuyen/phan_01.htm
 A Marxism resource page

Chủ nghĩa Marx
Sách triết học
Sách chính trị
Sách năm 1848
Kinh tế năm 1848
Chính trị năm 1848


title: Padunia fasciata

text:
Padunia fasciata là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Padunia


title: An Lộc, thành phố Hồng Ngự

text:
An Lộc là một phường thuộc thành phố Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Phường An Lộc nằm ở trung tâm thành phố Hồng Ngự, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp phường An Bình A
Phía tây giáp huyện Hồng Ngự với ranh giới là sông Tiền
Phía bắc giáp phường An Thạnh.

Phường có diện tích 4,00 km², dân số năm 2008 là 14.534 người, mật độ dân số đạt 3.632 người/km².

Lịch sử
Địa bàn phường An Lộc trước đây là một phần xã An Bình A, huyện Hồng Ngự.

Ngày 30 tháng 11 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định 194/2004/NĐ-CP. Theo đó, điều chỉnh 400,54 ha diện tích tự nhiên và 7.811 người của xã An Bình A (thuộc địa giới hành chính phường An Lộc ngày nay) về thị trấn Hồng Ngự quản lý.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 08/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị xã Hồng Ngự từ một phần diện tích và dân số của huyện Hồng Ngự và thành lập phường An Lộc thuộc thị xã Hồng Ngự trên cơ sở điều chỉnh 400,14 ha diện tích tự nhiên, 14.534 người của thị trấn Hồng Ngự.

Ngày 18 tháng 9 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1003/NQ-UBTVQH14 thành lập thành phố Hồng Ngự trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hồng Ngự, phường An Lộc thuộc thành phố Hồng Ngự như hiện nay.

Chú thích

Tham khảo


title: Oncotheca

text:
Oncotheca là một chi cây gỗ đặc hữu của New Caledonia. Chi này chứa 2 loài có danh pháp là O. macrocarpa và O. balansae.

Oncotheca được đặt một mình trong họ Oncothecaceae. Họ này trước đây từng được đặt trong bộ Chè (Theales) hay trong bộ của chính nó, gọi là Oncotheales, và hiện tại họ này được đặt vào bộ Thụ đào (Icacinales), một phần của nhánh Cúc (asterids).

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của họ Oncothecaceae (không thuộc bộ nào) với các bộ khác trong nhánh Cúc như sau:

Tham khảo

 Oncothecaceae trên website của APG

Thực vật Nouvelle-Calédonie


title: Polyme nanocompozit

text:
Vật liệu polyme nanocompozit (tiếng Anh: polymer nanocomposite) là một loại polyme compozit "mới" mà trong đó các hạt độn (filled-particles) trong mạng nền polyme (polymer matrix) có kích thước nanomet.

Một loại hạt độn nano đặc biệt là nanoclay (còn gọi là nano khoáng sét). Chúng được cấu tạo từ các lớp mỏng, mỗi lớp có chiều dày từ một đến vài nanomét, còn chiều dài từ vài trăm đến vài nghìn nanomet. Nanoclay có thể là nanoclay tự nhiên hoặc các lớp silicat tổng hợp (synthetic layered silicates). Loại nanoclay đầu tiên được tìm thấy trên thế giới là montmorillonit (ở Montmorillon, Pháp, năm 1874). Tuy nhiên, đến năm 1993, vật liệu polyme clay-nanocompozit mới lần đầu tiên được chế tạo thành công. Các nhà khoa học ở Phòng thí nghiệm Nghiên cứu và Phát triển Trung tâm của công ty Toyota đã tổng hợp được vật liệu nanocompozit của polyamit 6 với montmorillonit. Khi so sánh với polyamit thông thường, vật liệu nanocompozit chế tạo được có các tính chất cơ lý tốt hơn.

Phân loại polyme nanocompozit
Khi cho nanoclay vào trong mạng nền polyme, có thể tạo thành ba dạng vật liệu sau:

 Vật liệu polyme compozit thông thường (conventional phase separated composites): các nanoclay và polyme nền không trộn hợp được với nhau. Khi đó, vật liệu tạo thành có tính chất cơ học kém.
 Vật liệu polyme nanocompozit xen lớp (intercalated polymer-clay nanocomposites): một hoặc nhiều mạch phân tử polyme chui vào giữa các lớp nanoclay.
Vật liệu polyme nanocompozit tách lớp (exfoliated or delaminated polymer-clay nanocomposites): các nanoclay đã phân tán trong mạng nền polyme ở dạng từng lớp 1 nm.

Cấu trúc của nanoclay

Năm 1933, U. Hoffman, K. Endell và D. Wilm công bố cấu trúc tinh thể lý tưởng của montmorillonit (xem hình bên). Cấu trúc này bao gồm 02 tấm tứ diện chứa silic và 01 tấm bát diện chứa nhôm hoặc magiê diện bị kẹp giữa 2 tấm tứ diện. Các tấm này có chung các nguyên tử oxy ở đỉnh.
Do khả năng thay thế đồng hình của Si4+ cho Al3+ ở tấm tứ diện và của Al3+ cho Mg2+ ở tấm bát diện mà giữa các lớp nanoclay có điện tích âm. Các điện tích âm này được trung hòa bởi các cation như Ca2+ và Na+ ở giữa các lớp clay. Ngoài ra, do nanoclay có tính ưa nước cao, giữa các lớp nanoclay thường có các nguyên tử nước. Các lớp nanoclay được liên kết với nhau bằng lực van der Waals.
Chiều dày một lớp nanoclay là 9,6Ǻ. Còn tổng độ dài của chiều dày một lớp nanoclay với khoảng cách giữa hai lớp nanoclay được gọi là khoảng cách cơ bản (d-spacing).

Các phương pháp chế tạo polyme nanocompozit
Do bản chất của nanoclay và polyme rất khác nhau - nanoclay là chất vô cơ và có tính ưa nước, còn polyme là chất hữu cơ và nói chung không ưa nước - nên việc đưa nanoclay vào trong mạng nền polyme là rất khó khăn.
Do vậy, nanoclay thường được biến tính trước khi cho vào polyme bằng cách kết hợp với các chất hoạt tính bề mặt (surfactants) hoặc các tác nhân tương hợp (compatibilizing agents hoặc compatibilisers) như các axít aminô, các iôn alkyl amonium, silan, crown ete...
Thông thường, các phương pháp chế tạo được phân loại thành:
 Trùng hợp in-situ (In-situ polymerization)
 Trộn hợp nóng chảy (Melt intercalation)
 Trộn hợp polyme trong dung dịch (Polymer solution intercalation)
 Trùng hợp nhũ tương (Emulsion intercalation)
Ngoài cách phân loại này, còn có một vài cách khác.

Các phương pháp phân tích cấu trúc polyme nanocompozit
Có 02 phương pháp chính để khảo sát cấu trúc của polyme nanocompozit:
 Nhiễu xạ tia X (XRD) (X-ray diffraction)
 Hiển vi điện tử truyền qua (TEM) (Transmission electron microscopy)
Phương pháp đầu tiên được dùng để xác định khoảng cách cơ bản của nanoclay. Khoảng cách cơ bản được tính toán theo định luật Bragg:

trong đó:
 n là số nguyên biểu thị độ nhiễu xạ,
 λ là bước sóng của tia X,
 d là khoảng cách cơ bản của nanoclay,
 θ là góc giữa tia tới và mặt phẳng phản xạ.

Quá trình chuẩn bị mẫu và khảo sát khá dễ dàng và nhanh chóng. Tuy nhiên, kết quả khảo sát phụ thuộc khá lớn vào độ nhạy của thiết bị.

Phương pháp thứ hai thường được dùng để xác nhận lại kết quả của phương pháp nhiễu xạ tia X. Nó có thể cho chúng ta thấy rõ sự phân bố về mặt không gian của các lớp nanoclay trong mạng nền polyme. Phương pháp này đòi hỏi người đo có trình độ cao trong việc chuẩn bị mẫu và phân tích.
 Hiển vi điện tử truyền qua (TEM) (Transmission electron microscopy)
Là phương pháp để quan sát cấu trúc của vật liệu với độ phóng đại rất lớn (~400.000 lần).
Phương pháp này dùng một chùm electron hội tụ (bằng một thấu kính từ) có năng lượng cao xuyên qua 1 màng vật liệu rất mỏng. ảnh hưởng của nó với cấu trúc của vật liệu sẽ làm thay đổi năng lượng của từng electron. Chùm điện tử khi đi qua màng vật liệu sẽ được chiếu vào một màn huỳnh quang. Từ đó có thể quan sát được (dự đoán được) cấu trúc và sự phân bố của các hạt nano có trong vật liệu nanocompozit.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Polyme compozit hệ thống vật liệu đa dụng

Vật liệu composite
Polyme
Vật liệu nano


title: Zhangixalus owstoni

text:
Zhangixalus owstoni là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và đất có tưới tiêu. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Kaneko, Y. & Matsui, M. 2004. Rhacophorus owstoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

O
Động vật đặc hữu Nhật Bản
Động vật lưỡng cư Nhật Bản


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2010 – Khu vực châu Âu (Bảng 1)

text:
Bài viết sau đây là tóm tắt của các trận đấu trong khuôn khổ bảng 1, vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010 khu vực châu Âu. Bảng đấu gồm sự góp mặt của đội hạng tư World Cup 2006 là Bồ Đào Nha, cùng các đội Thụy Điển, Hungary, Đan Mạch, Albania và Malta.

Kết thúc vòng đấu, đội đầu bảng Đan Mạch giành vé trực tiếp tới Nam Phi. Đội nhì bảng Bồ Đào Nha đi đấu vòng play-off.

Kết quả
Lịch thi đấu được quyết định tại buổi họp giữa các đội được tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch vào ngày mùng 6 tháng 1 năm 2008.

Cầu thủ ghi bàn

1 bàn

Armend Dallku
Klodian Duro
Hamdi Salihi

Daniel Agger
Leon Andreasen
Daniel Jensen
Thomas Kahlenberg
Morten Nordstrand
Jakob Poulsen

Ákos Buzsáky
Zoltán Gera
Tamás Hajnal
Szabolcs Huszti
Gergely Rudolf

Bruno Alves
Deco
Edinho
Miguel Veloso
Pepe

Anders Svensson
Samuel Holmén
Daniel Majstorović

Phản lưới nhà
 Ian Azzopardi (trong trận gặp )
 Brian Said (trong trận gặp )
|}

Lượng khán giả

Chú thích

Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010


title: Eutychide

text:
Eutychide là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Moncini


title: Incarville

text:
Incarville là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Trierscheid

text:
Trierscheid là một đô thị thuộc huyện Ahrweiler, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Trierscheid có diện tích 4,11 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 61 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: Stutensee

text:
Stutensee là 1 thị trấn ở Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 45,6 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 23.500 người.
Đô thị được lập năm 1975 thông qua việc sáp nhập 4 làng Blankenloch, Büchig, Friedrichstal, Spöck và Staffort.

Tham khảo


title: Eratosthenes

text:
Eratosthenes (tiếng Hy Lạp: Ερατοσθένης và phiên âm tiếng Việt: Ơ-ra-tô-xten; 276 TCN – 194 TCN) là một nhà toán học, địa lý và thiên văn người Hy Lạp. Những người đương thời gọi ông là "Beta" do ông là người nổi tiếng thứ hai trên thế giới vào thời đó trong nhiều lĩnh vực, sau người đồng nghiệp và bạn thân Archimedes.

Cuộc đời
Ông sinh ra tại Cyrene (ngày nay thuộc Libya), nhưng dành hầu hết cuộc đời và sự nghiệp tại Alexandria (Ai Cập) thời kỳ Ptolemaios. Ông được nhắc tới vì đã phát kiến ra hệ thống kinh độ và vĩ độ cũng như tính toán gần chính xác kích thước của Trái Đất.

Eratosthenes nghiên cứu tại Alexandria và một số năm tại Athena (Hy Lạp). Năm 236 TCN, ông được vua Ptolemaios III Euergetes bổ nhiệm làm thủ thư tại Thư viện Alexandria. Ông đã có một số cống hiến cho toán học và khoa học và là một người bạn thân của nhà bác học lừng danh người Syracuse là Archimedes. Khoảng năm 255 TCN, ông đã phát minh ra hỗn thiên nghi, là thiết bị được sử dụng rộng rãi trong gần 2.000 năm sau đó, khi phát minh mô hình vũ trụ ra đời vào thế kỷ 18.

Trong tác phẩm Trong các chuyển động tròn của các thiên thể, Cleomedes cho rằng ông đã tính toán chính xác chu vi Trái Đất vào khoảng năm 240 TCN, bằng sử dụng các phương pháp lượng giác và kiến thức về góc lên của Mặt Trời vào giữa trưa tại Alexandria và Syene (ngày nay là Aswan, Ai Cập).

Đo đạc Trái Đất
Eratosthenes đã biết rằng tại thời điểm hạ chí vào giữa trưa tại khu vực ở trên đường bắc chí tuyến thì Mặt Trời phải xuất hiện ở thiên đỉnh, ngay phía trên đầu người quan sát — mặc dù trên thực tế, Syene nằm ở phía bắc và rất sát với đường chí tuyến này.

Từ các kết quả đo đạc, ông cũng biết rằng tại thành phố Alexandria thì góc lên của Mặt Trời là khoảng 7° về phía nam của thiên đỉnh vào cùng một thời điểm. Eratosthenes đặt giả thiết rằng Alexandria nằm ở phía bắc của Syene, mặc dù Alexandria trên thực tế nằm nghiêng nhiều hơn về phía tây, từ đó ông đã kết luận rằng khoảng cách từ Alexandria tới Syene khoảng 7/360 của chu vi Trái Đất.

Khoảng cách giữa hai thành phố đã được biết từ các chuyến đi của các đoàn lữ hành là khoảng 5.000 stadion.

Thực tế vẫn có một ít sai số trong tính toán này, bởi vì Syene không nằm chính xác trên bắc chí tuyến và cũng không thẳng về phía nam của Alexandria; đồng thời Mặt Trời không cách xa Trái Đất vô cùng lớn. (Eratosthenes đã biết điều này, nhưng chúng ta không biết rõ ông ấy đã điều chỉnh hay chưa). Nghiêm túc hơn nữa thì các góc trong thời cổ đại chỉ có thể đo chính xác đến mức của độ hoặc 1/4 độ và việc đo đạc khoảng cách trên mặt đất thì còn kém hơn nữa. Ông đã xác định giá trị cuối cùng là 700 stadion trên một độ, điều này hàm ý chu vi Trái Đất là khoảng 252.000 stadion. Độ lớn chính xác của stadion mà ông đã sử dụng thì ngày nay người ta không biết chính xác (stadion phổ biến của người Attike là khoảng 185 m), nhưng nói chung người ta tin rằng giá trị mà Eratosthenes đưa ra tương ứng với khoảng 39.690 km- 46.620 km. Chu vi của Trái Đất dọc theo các cực ngày nay đo được là khoảng 40.008 km. 150 năm sau đó, phương pháp của Eratosthenes đã được Posidonius sử dụng.

Khoảng năm 200 TCN, Eratosthenes cũng được coi là người đã nghĩ ra/chấp nhận sử dụng từ γηγραφειν hay γειαγραφειν tức địa lý, là khoa học mô tả Trái Đất.

Các cống hiến khác của Eratosthenes còn có:

 Sàng Eratosthenes là cách thức tìm các số nguyên tố.
 Đo đạc khoảng cách Mặt Trời-Trái Đất, ngày nay gọi là đơn vị thiên văn (1 AU≈804.000.000 stadion).
 Đo đạc khoảng cách tới Mặt Trăng (780.000 stadion).
 Đo đạc độ nghiêng của mặt phẳng hoàng đạo với sai số góc 7'.
 Biên soạn một danh mục sao chứa 675 ngôi sao, danh mục này nay không còn.
 Bản đồ đường chảy của sông Nil xa đến tận Khartoum.
 Bản đồ về toàn bộ phần đã biết của thế giới vào thời đó, từ quần đảo Anh tới Ceylon và từ biển Caspi tới Ethiopia. Chỉ có Hipparchus, Strabo và Ptolemy là có khả năng tạo ra các bản đồ chính xác hơn trong thế giới cổ điển và hậu cổ điển.

Eratosthenes còn được biết đến với tên gọi ''Beta'' (β), vì ông tự nhận bản thân là thứ hai trên thế giới trong nhiều lĩnh vực. Ông cũng được biết đến vì tính kiêu căng. Năm 195 TCN, Erastosthenes bị mù, dẫn đến mất khả năng đọc và quan sát tự nhiên. Có lẽ vì quá tuyệt vọng nên ông bắt đầu tuyệt thực, và qua đời một năm sau đó, hưởng thọ 82 tuổi.

Tập hợp chắp vá các huyền thoại về bầu trời của người Hellen được gọi là Catasterismi (Katasterismoi) đã được coi là của Eratosthenes, tên của một người đáng nể, để tăng thêm sự tin tưởng vào nó.

Các tên gọi theo Eratosthenes
 Sàng Eratosthenes để tìm các số nguyên tố.
 Miệng núi lửa Eratosthenes trên Mặt Trăng.
 Kỷ Eratosthenes trong niên đại địa chất của Mặt Trăng.
 Núi ngầm Eratosthenes ở phía đông Địa Trung Hải

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tiểu sử tại lưu trữ của MacTutor
 Đo đạc Trái Đất

Nhà thiên văn Hy Lạp
Nhà thiên văn La Mã
Nhà toán học Hy Lạp cổ đại
Nhà lý thuyết số
Nhà địa lý
Nhà thơ Hy Lạp cổ
Sinh năm 276 TCN
Tọa độ không có sẵn trên Wikidata
Mất thập niên 190 TCN
Năm 194 TCN
Năm 276 TCN
Nhà thiên văn học Hy Lạp cổ đại
Chết vì đói khát


title: 2865 Laurel

text:
2865 Laurel là một tiểu hành tinh ở vành đai tiểu hành tinh chính, được phát hiện bởi Cyril V. Jackson vào năm 1935. Kết quả đo được là 14.72 km ở đường kính và được đặt theo tên của nhà hài kịch Stan Laurel.

Xem thêm
2866 Hardy.

Tham khảo

Maria asteroids
Được phát hiện bởi Cyril V. Jackson
Thiên thể phát hiện năm 1935
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Orbital

text:
Orbital có nhiều nghĩa:

Khoa học
Orbital là khái niệm được nhắc đến trong cơ học lượng tử nhằm thay thế khái niệm quỹ đạo trong cơ học cổ điển hay trong mô hình sơ khai về nguyên tử. Orbital miêu tả hình dáng của phân bố xác suất tìm thấy electron trong nguyên tử. Các electron quay quanh hạt nhân, với các mẫu hình phức tạp. Tuy nhiên, sẽ có những điểm trong không gian quanh hạt nhân, ở đó xác suất tìm thấy electron là lớn nhất(>90%). Các điểm cùng có xác suất tìm thấy electron lớn nhất này được gọi là các orbital.
Có bốn loại orbital là orbital s,orbital p,orbital d,orbital f.

Đọc thêm
 Orbital nguyên tử
 Orbital phân tử
 Cấu hình electron

Các nghĩa khác
 Orbital còn là tên của một ban nhạc: Orbital (ban nhạc)
 Orbital còn là tên của công ty Orbital Sciences Corporation, thường được gọi tắt là Orbital.


title: Zangastra nepalensis

text:
Zangastra nepalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Zangastra


title: Landriano

text:
Landriano là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 20 km về phía đông nam của Milan và khoảng 15 km về phía đông bắc của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.794 người và diện tích là 15,5 km².

Landriano giáp các đô thị sau: Bascapè, Carpiano, Siziano, Torrevecchia Pia, Vidigulfo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.landriano.pv.it/

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia