title: Quặng apatit Lào Cai

text:
Quặng apatit Lào Cai là một loại quặng phosphat có nguồn gốc trầm tích biển, thành hệ tiền Cambri chịu các tác dụng biến chất và phong hoá. Các khoáng vật phosphat trong đá trầm tích không nằm ở dạng vô định như ta tưởng trước đây mà nằm ở dạng ẩn tinh, phần lớn chúng biến đổi giữa floroapatit Ca5(PO4)6F2 và cacbonat-floroapatit Ca5([PO4],[CO3])3F. Hầu hết các phosphat trầm tích dưới dạng cacbonat-floroapatit gọi là francolit. Dưới tác dụng của biến chất các đá phi quặng biến thành đá phiến, dolomit và quaczit, còn đá chứa phosphat chuyển thành quặng apatit-dolomit.

Đặc điểm

Quặng apatit Lào Cai là loại quặng thuộc thành hệ metan phosphorit (apatit-dolomit), là thành hệ chủ yếu được sử dụng cho ngành công nghiệp sản xuất phân bón chứa lân ở nước ta. Về trữ lượng thuộc thành hệ apatit-dolomit có trữ lượng lớn nhất phân bố dọc theo bờ phải sông Hồng thuộc địa phận Lào Cai. Mỏ apatit Lào Cai có chiều dày 200m, rộng từ 1–4 km chạy dài 100 km nằm trong địa phận Việt Nam, từ Bảo Hà ở phía Đông Nam đến Bát Xát ở phía Bắc, giáp biên giới Trung Quốc.

Quặng apatit ở đây được phát hiện từ năm 1924. Các nhà địa chất đã hoàn thành các nghiên cứu về khảo sát chi tiết địa tầng chứa apatit, nghiên cứu cấu trúc kiến tạo của khu mỏ, nghiên cứu và xác định trữ lượng từng loại quặng.

Phân loại

Phân loại theo thạch học

Căn cứ vào đặc điểm thạch học người ta chia toàn bộ khu mỏ apatit Lào Cai thành 8 tầng, ký hiệu từ dưới lên trên (theo mặt cắt địa chất) là tầng cốc san (KS) KS1, KS2,... KS7, KS8. Trong đó, quặng apatit nằm ở các tầng KS4, KS5, KS6 và KS7. Trong từng tầng lại được chia thành các đới phong hóa hóa học và chưa phong hoá hoá học.

 Tầng KS4 ( còn gọi là tầng dưới quặng) là tầng nham thạch apatit cacbonat - thạch anh - muscovit có chứa cacbon. Nham thạch của tầng này thường có màu xám sẫm, hàm lượng chất chứa cacbon tương đối cao, khoáng vật chứa cacbonat là đolomit và canxit trong đó đolomit nhiều hơn canxit. Tầng này gồm hai loại phiến thạch chính là dolomit -apatit - thạch anh và apatit - thạch anh - dolomit, chứa khoảng 35-40% apatit, các dạng trên đều chứa một lượng cacbon nhất định và các hạt pyrit phân tán xen kẽ nhau, chiều dày của tầng này từ 35-40m.
 Tầng KS5 (còn gọi là tầng quặng): Đây là tầng apatit cacbonat. Nham thạch apatit cacbonat nằm trên lớp phiến thạch dưới quặng và tạo thành tầng chứa quặng chủ yếu trong khu vực bể photphorit. Nằm dọc theo trung tâm khu mỏ Lào Cai từ Đông Nam lên Tây Bắc chạy dài 25 km. Quặng apatit hầu như đơn khoỏng thuộc phần phong hoá của tầng quặng (KS5) có hàm lượng P2O5 từ 28-40% gọi là quặng loại 1, chiều dày tầng quặng dao động từ 3-4m tới 10-12m. Ngoài ra, còn có các phiến thạch apatit - đolomit, đolomit -apatit - thạch anh - muscovit.
 KS6, KS7 (còn gọi là tầng trên quặng). Nằm trên các lớp nham thạch của tầng quặng và thường gắn liền với các bước chuyển tiếp trầm tích cuối cùng. Nham thạch của tầng này khác với loại apatit cacbonat ở chỗ nó có hàm lượng thạch anh, muscovit và cacbonat cao hơn nhiều và hàm lượng apatit giảm. Phiến thạch của tầng này có màu xỏm xanh nhạt, ở trong đới phong hoá thường chuyển thành màu nâu sẫm. Về thành phần khoáng vật, khoáng vật tầng trên quặng gần giống như tầng dưới quặng nhưng ít muscovit và hợp chất chứa cacbon hơn và hàm lượng apatit cao hơn rõ rệt. Chiều dày của tầng quặng này từ 35-40m.

Phân loại theo thành phần vật chất

Dựa vào sự hình thành và thành phần vật chất nên trong khoáng sàng apatit Lào Cai phân chia ra bốn loại quặng khác nhau.

 Quặng loại I: Là loại quặng aptatit hầu như đơn khoáng thuộc phần không phong hóa của tầng quặng KS5 hàm lượng P2O5 chiếm khoảng từ 28-40%.
 Quặng loại II: Là quặng apatit-dolomit thuộc phần chưa phong hóa của tầng quặng KS5 hàm lượng P2O5 chiếm khoảng 18-25%.
 Quặng loại III: Là quặng apatit-thạch anh thuộc phần phong hóa của tầng dưới quặng KS4 và trên quặng KS6 và KS7, hàm lượng P2O5 chiếm khoảng từ 12-20%, trung bình khoảng 15%.
 Quặng loại IV: Là quặng apatit-thạch anh-dolomit thuộc phần chưa phong hóa của tầng dưới quặng KS4 và các tầng trên quặng KS6 và KS7 hàm lượng P2O5 khoảng 8-10%.

Xuất phát từ điều kiện tạo thành của tầng quặng và dựa vào kết quả phân tích thành phần vật chất, vị trí phân bố, đặc tính cơ lý và công nghệ, quặng apatit Lào cai được chia làm 2 kiểu : kiểu quặng apatit nguyên sinh và kiểu apatit phong hoá. Các tầng cốc san được chia làm 2 đới: đới phong hoá hoá học và đới chưa phong hoá hoá học.

Quặng apatit loại 3 Lào Cai là quặng apatit- thạch anh nằm trong đới phong hoá thuộc các KS4 và KS6,7 có chứa 12,20% P2O5.

Quặng apatit loại 3 là quặng phong hoá ( thứ sinh) được làm giàu tự nhiên nên quặng mền và xốp hơn quặng nguyên sinh

Đây chính là đất đá thải trong quá trình khai thác quặng apatit loại 1 và là nguyên liệu cho nhà máy tuyển quặng apatit loại 3 Lào Cai.

Thành phần hóa học

Theo các tài liệu địa chất, trong các loại quặng apatit loại một loại 2 cũng như loại 3, khoáng vật apatit đều có cấu trúc Ca5F (PO4)3 thuộc loại fluoapatit, trong đó có khoảng 42,26% P2O5; 3,78%F và khoảng 50% CaO các mẫu quặng 3 ở các cốc san đã được lấy và phân tích thành phần hóa học.

Liên kết ngoài

 Danh sách cách khoáng vật
 Thermal history modelling

Xem thêm

Apatite on Mineral galleries

Tham khảo

 Schmittner Karl-Erich and Giresse Pierre, 1999. Micro-environmental controls on biomineralization: superficial processes of apatite and calcite precipitation in Quaternary soils, Roussillon, France. Sedimentology 46/3: 463-476.
 Tuyển tập các công trình nghiên cứu KHCN Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam (1991-2000)
 Thông tin Kinh tế và Công nghệ Công nghiệp Hóa chất(Số 1/Năm 2007)#redirect
 Hà Văn Vợi, Khương Trung Thủy-Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam, 2005. Tổng quan xác định công nghệ tuyển quặng apatit loại 2 Lào Cai và lựa chọn thuốc tuyển để định hướng chế tạo

Khoáng vật phosphat
Khai thác phosphat
Mỏ ở Việt Nam
Địa lý Lào Cai
Kinh tế Lào Cai


title: Speiredonia ibanorum

text:
Speiredonia ibanorum là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Borneo.

Chiều dài cánh trước là 24.5 mm đối với con đực và 27.5 mm đối với con cái.

Liên kết ngoài
 An Overview Of The Chi Speiredonia With Description Of Seven New Species

Chú thích

Speiredonia


title: Quận Brown, Kansas

text:
Quận Brown là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 10.724 người. Quận lỵ là Hiawatha.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Hải lưu Davidson

text:
Trong hải dương học, hải lưu Davidson là một phản hải lưu vùng duyên hải Thái Bình Dương chảy về hướng bắc dọc theo vùng ven bờ miền duyên hải phía tây México và Hoa Kỳ, từ Baja California (Mexico) tới phía bắc California (Hoa Kỳ) ở vĩ độ ít nhất là khoảng 40° vĩ bắc, đôi khi có thể tới vùng duyên hải bang Washington tại vĩ độ khoảng 48° vĩ bắc. Nó thịnh hành trong các tháng mùa đông, nói chung từ tháng 9 tới tháng 2 năm sau. Trong các tháng này, các thay đổi trong các điều kiện về áp suất khí quyển trên Thái Bình Dương đem gió tây nam tới vùng duyên hải California làm cho nước bề mặt chảy về hướng bắc tại mé gần sát đất liền của hải lưu California hoặc phía dưới hải lưu California ở độ sâu khoảng 180 m (600 ft). Tên gọi của nó được đặt theo George Davidson (1825–1911), một nhà thiên văn và trắc địa Hoa Kỳ.

Xem thêm
Hoàn lưu Bắc Thái Bình Dương
Hải lưu California

Ghi chú

Davidson


title: Ủy viên Hướng đạo

text:
Ủy viên Hướng đạo (Scout Commissioner) là người có vai trò trông coi các chương trình của một hội Hướng đạo, thông thường trong một khu vực địa lý nhất định. Các Ủy viên Hướng đạo đa số là những người thiện nguyện. Trong một số hội Hướng đạo, thuật từ Ủy viên Hành chánh (Executive Commissioner) được sử dụng để chỉ một thành viên ban nhân sự có lãnh lương.

Vai trò của ủy viên xuất hiện từ đầu phong trào Hướng đạo. Các đoàn Hướng đạo cá biệt được các tổ chức cộng đồng đã có từ trước thành lập nên, và các tổ chức này nhận trách nhiệm sơ khởi để thực thi chương trình Hướng đạo. Để bảo đảm trước sau như một giữa các đoàn Hướng đạo khác nhau, phong trào Hướng đạo dựa vào hai khái niệm: huấn luyện huynh trưởng và ban ủy viên (ở hải ngoại là ban thường vụ của Hội đồng Trung ương Hướng đạo Việt Nam). Sáng lập viên Hướng đạo là Robert Baden-Powell đã phát triển và phát huy nhiều chương trình huấn luyện huynh trưởng bắt đầu vào năm 1910 và dẫn đến một khóa huấn luyện đặc biệt năm 1919 mà được biết như hiện nay là Bằng Rừng. Chính ban ủy viên tiến hành thực hiện thanh xét độc lập và liên tục các đoàn Hướng đạo.

Sau đây là một số chức danh ủy viên tiêu biểu:

 Ủy viên Đơn vị (Unit Commissioner)
 Ủy viên Khu vực (Area Commissioner)
 Ủy viên Đạo (District Commissioner)
 Ủy viên Châu (Council Commissioner)
 Ủy viên Vùng (Regional Commissioner)
 Ủy viên Tỉnh (Provincial Commissioner)
 Ủy viên Quốc gia (National Commissioner)
 Tổng ủy viên (Chief Commissioner)

Đôi khi các ủy viên có trách nhiệm cho một đề tài đặc biệt như Ủy viên Cắm trại (Commissioner for Camping), Ủy viên Hội nghị Đạo (District Roundtable Commissioner), hoặc Phó ủy viên ngành Sói Con (Deputy Commissioner for Wolf Cubs). Một số ủy viên cũng có các phụ tá, thí dụ như Phụ tá Ủy viên Đạo.

Các ủy viên của Hội Nam Hướng đạo Mỹ ban đầu là các đại diện tình nguyện của văn phòng Hội đồng Quốc gia. Một trong các Ủy viên Quốc gia đầu tiên là Daniel Carter Beard tác giả của American Boy's Handy Book.

Hoàng Đạo Thúy là Tổng ủy viên nổi bật của Hội Hướng đạo Bắc kỳ trước năm 1946 và cũng là Tổng ủy viên của Hội Hướng đạo Việt Nam thống nhứt ba kỳ.

Tham khảo

Hướng đạo


title: Catastia marginea

text:
Catastia marginea là một loài bướm đêm thuộc họ Pyralidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc và Trung Âu và về phía đông qua Nga.

Sải cánh dài 20–22 mm.

Ấu trùng có lẽ ăn Alchemilla vulgaris và Potentilla

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Swedish Butterflies và Moths

Động vật được mô tả năm 1775
Catastia
Côn trùng châu Âu


title: Thanh Điền (định hướng)

text:
Thanh Điền có thể dùng được để chỉ:

Địa danh
 Huyện Thanh Điền, một huyện thuộc địa cấp thị của tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.
 Xã Thanh Điền, một đơn vị hành chính cấp xã của huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

Người
 Nghệ sĩ ưu tú Thanh Điền (sinh năm 1947), tên thật là Nguyễn Thanh Điền, đạo diễn, diễn viên sân khấu, điện ảnh.
Thanh Điền (nhạc công), nhạc công guitar người Cần Thơ, bị khiếm thị từ nhỏ, nổi tiếng qua YouTube.


title: Olomouc

text:
Olomouc (; phương ngữ Haná Olomóc hay Holomóc, tiếng Đức Olmütz hay Ollmütz, tiếng Ba Lan Ołomuniec, tiếng Latin Eburum hay Olomucium) là một thành phố ở Moravia, phía đông Cộng hòa Séc. Thành phố nằm bên sông Morava. Cột Chúa Ba Ngôi ở Olomouc là di sản thế giới UNESCO từ năm 2000.

Tài liệu đầu tiên đề cập một khu định cư ở Olomouc là gần 1000 năm trước, khi Biên niên sử Kosmas mô tả một lâu đài kiên cố nhìn ra pháo đài  sông Morava quan trọng trên tuyến đường giữa Kraków và Praha. Giữa thế kỷ 16 và 19, Olomouc có vai trò là một pháo đài quan trọng chiến lược. Thành phố ngày nay là thủ phủ của chính quyền khu vực, các địa hạt tổng giáo chủ Moravia và các trường đại học lâu đời nhất ở Moravia, Đại học Palacky (Università Palackého).

Truyền thuyết cho rằng thành phố được thành lập bởi Julius Caesar. Người ta không chắc rằng Caesar thực sự đích thân viếng thăm nơi này, nhưng người ta biết rằng thành phố đã là một doanh trại quân đội La Mã với tên Julii Mons (đồi Julius). Tên này đã dần dần bị trại đi để hình thức hiện tại của nó, Olomouc - đó là phát âm 'Olo-mowts. Ảnh hưởng La Mã là niềm tự hào của thành phố, và thể hiện trong nhiều lĩnh vực.

Là nơi có Đại học Palacky, Olomouc là thành phố sinh viên lớn nhất của đất nước tính theo tỷ lệ phần trăm dân số. Đại học Palacky là một trong những trường đại học lớn nhất và uy tín nhất trong nước và chỉ có Đại học Charles ở Prague có một lịch sử lâu hơn. Trong năm học, dân số của thành phố là tăng khoảng 20.000 sinh viên, tạo cho thành phố một cảm giác sôi động của cuộc sống và năng lượng. Điều này là quan trọng cần nhớ nếu bạn muốn thưởng thức cuộc sống về đêm thịnh vượng của thành phố - nhiều quán bar và câu lạc bộ phụ thuộc vào số lượng sinh viên và đóng cửa cho kỳ nghỉ mùa hè.

Olomouc đã là trụ sở của Đức Tổng Giám mục Công giáo trong gần 1.000 năm, và do đó có một số các nhà thờ được trang trí đẹp nhất ở Trung Âu - mặc dù họ sẽ không xuất hiện trong nhiều hướng dẫn du lịch.

Tham khảo

Thành phố của Cộng hòa Séc


title: Senodonia bicoloris

text:
Senodonia bicoloris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Senodonia


title: Saint-Aubin-d'Arquenay

text:
Saint-Aubin-d'Arquenay là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Aubin-d'Arquenay sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Dicladispa scutellata

text:
Dicladispa scutellata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Dysectopa scalifera

text:
Dysectopa scalifera là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Namibia.

Chú thích

Tham khảo

Dysectopa


title: Áo nghĩa thư

text:
Áo nghĩa thư (zh. 奧義書, sa. upaniṣad), "kinh điển với ý nghĩa uyên áo", là một loại văn bản được xem là thuộc hệ thiên khải (sa. śruti), nghĩa là được "bề trên khai mở cho thấy" trong Ấn Độ giáo. Chúng kết thúc hoặc hoàn tất các loại thánh kinh được xếp vào Phệ-đà của Ấn Độ giáo. Vì lý do này nên chúng cũng được gọi là Phệ-đàn-đa (zh. 吠檀多, sa. vedānta), nghĩa là "phần kết thúc (anta) của Phệ-đà (veda)". Đây là một loại thánh điển rất quan trọng của Ấn Độ giáo với nội dung giải thích, diễn giảng các bộ Phệ-đà tính chất bí ẩn.

Từ nguyên
Từ upaniṣad उपनिषद् xuất phát từ động từ căn √sad và hai động từ tiếp đầu âm là upa + ni, như vậy là upa-ni-√sad. √sad có nghĩa là ngồi, upa-ni là đến gần và hạ mình xuống. Theo cách giải từ nguyên thông thường thì upaniṣad có nghĩa là "sự đến gần ngồi xuống [bên Đạo sư để nghe dạy]", và vì các bài dạy mang tính chất bí mật uyên áo nên upaniṣad cũng được dùng thông với từ rahasya, được Monier-Williams dịch là: secret, private, clandestine, concealed, mysterious. Tên Áo nghĩa thư được dùng trong bài này cũng vì lý do này.

Tuy nhiên, cách giải tự như trên đã gây một vài điểm bất đồng trong giới học giả Ấn Độ học mặc dù họ không tranh luận về từ nguyên, mà chỉ chú ý đến ý nghĩa được kết luận sau khi giải tự. Trong một chuyên luận, nhà Ấn Độ học Harry Falk đã chứng minh rất thuyết phục rằng, "người đến gần ngồi bên cạnh" như từ nguyên bên trên gợi ý không phải là đệ tử, mà là một năng lực siêu nhiên đến bên hành giả, upaniṣad mang nghĩa "một năng lực ảnh hưởng" nhiều hơn, và như vậy, nó có một nghĩa rất chủ động.

Trong bài luận giải cho Ca-tha áo nghĩa thư (sa. kaṭhopaniṣad), Đại luận sư Thương-yết-la (sa. śaṅkara) lại cho chữ -ṣad xuất phát từ gốc động từ √śad với nghĩa tiêu diệt, hàng phục. Qua đó, Thương-yết-la kiến lập một giáo lý trên cơ sở các Áo nghĩa thư, với chức năng tiêu diệt vô minh.

Vị trí của Áo nghĩa thư trong Thánh điển Phệ-đà
Kinh văn Phệ-đà được chia thành ba phần, Lê-câu-phệ-đà (zh. 棃俱吠陀, sa. ṛgveda), Sa-ma-phệ-đà (zh. 沙摩吠陀, sa. sāmaveda) và Dạ-nhu-phệ-đà (zh. 夜柔吠陀, sa. yajurveda). Nhưng sau này, một bộ thứ tư được đưa thêm vào, đó là A-thát-bà-phệ-đà (zh. 阿闥婆吠陀, sa. atharvaveda). Thừa nhận kinh văn Phệ-đà là chân lý cũng là điều kiện tiên quyết xác nhận một người theo Ấn Độ giáo. Mỗi bộ Phệ-đà trên đều có một bộ sách tập hợp căn bản đi theo, được gọi là Bản tập (zh. 本集, sa. saṃhitā), được viết theo văn vần, bao gồm cách thức thực hiện nghi lễ và một bộ sách được viết bằng văn xuôi, gọi là Phạm thư (zh. 梵書, sa. brāhmaṇa), giải thích ý nghĩa của các nghi lễ, tế tự. Bản tập liên quan đến tất cả các nhánh của Phệ-đà, trong khi các bài Phạm thư hệ thuộc vào những nhánh riêng.

Các bộ Phạm thư không phải là tác phẩm của một tác giả duy nhất và với thời gian, chúng được bổ sung thêm. Các thành phần được bổ sung bao gồm những lời giải thích về ý nghĩa bí mật của các nghi lễ và chân ngôn. Một số phần mật giáo của Phạm thư được gọi là Sâm lâm thư (zh. 森林書, sa. āraṇyaka), nghĩa là "các bài văn bí mật được tụng niệm trong rừng thâm", và một số khác được gọi là Áo nghĩa thư. Điểm khác biệt giữa Sâm lâm thư và Áo nghĩa thư không rõ ràng bởi vì cả hai đều xử lý những tài liệu tương tự nhau. Một số Áo nghĩa thư, ví như bộ Aitareya được bao gồm trong bộ Sâm lâm thư hệ thuộc, trong khi những bộ khác, ví như Áo nghĩa thư Bṛhadāraṇyaka, lại được xem là cả hai, Sâm lâm thư và Áo nghĩa thư. Tuy nhiên, các chủ đề về vũ trụ quan và siêu hình có vẻ giữ vai trò trung tâm hơn trong các bộ Áo nghĩa thư, và về mặt thời gian, chúng xuất hiện sau các Sâm lâm thư.

Thánh điển Phệ-đà, bao gồm các Áo nghĩa thư và tất cả các nhánh hệ thuộc, được biên tập và truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Chúng chỉ được viết lại hơn một ngàn năm sau đó, nhưng mặc dù vậy, việc lưu truyền được thực hiện rất nghiêm túc và trung thực - thậm chí trung thực hơn phương pháp sao chép bằng văn tự, như nhiều nhà nghiên cứu cho biết.

Trong khoảng thời gian từ những thế kỉ cuối TCN đến những thế kỉ đầu CN, vai trò của việc tế lễ trong tôn giáo ngày càng phai mờ. Nhiều học phái phát sinh, ví như những nhánh chuyên về ngữ pháp tiếng Phạn, hoặc những nhánh chuyên về luật tôn giáo (sa. dharmaśāstra), phương pháp cai trị (sa. arthaśāstra) và y học. Nhưng mặc dù vậy, các Bà-la-môn thời đó là xem tất cả những tài liệu thuộc về thánh điển Phệ-đà là thẩm quyền bậc nhất. Các bộ Áo nghĩa thư có vẻ như bị tách ra khỏi những nhánh Phệ-đà hệ thuộc và được xem như một thể loại văn bản riêng.

Triết học & Tư tưởng
Điều nên lưu ý đầu tiên khi bàn về triết học và tư tưởng của các bộ Áo nghĩa thư là chúng không thể được sắp xếp có hệ thống theo một tiêu chuẩn nhất định nào đó, ví dụ như theo nội dung, tư tưởng hoặc văn phong hình thái. Các bộ Áo nghĩa thư chứa đựng rất nhiều quan niệm khác biệt nhau. Giữa những đoạn văn với nội dung triết học cao vút lại xuất hiện những ý tưởng rất tầm thường, ví như những lời phỏng đoán rỗng tuếch về những âm tiết hoặc về huyền thuật (ví dụ như nói về huyền thuật rắn trong Áo nghĩa thư Garuḍa (Garuḍa-Upaniṣad)). Và Áo nghĩa thư Śvetāśvatara với tư tưởng Nhất thần lại chứa đựng nhiều thành phần của học phái Số luận (sa. sāṃkhya). Thế nên, trong khi phân tích Áo nghĩa thư, người ta cũng không nên xem từng bộ Áo nghĩa thư như một tác phẩm riêng biệt và nhất quán, mà phải kết hợp những phần có cùng tư tưởng từ nhiều Áo nghĩa thư khác nhau. Sau khi đã đạt những điều kiện tiên quyết trên và tổng hợp các tư tưởng nằm rải rác trong nhiều văn bản, người ta mới có thể nói đến một "hệ thống triết học" Áo nghĩa thư. Và khi nói đến "Triết học Áo nghĩa thư" thì những chủ đề sau đây được xem là quan trọng nhất, là rường cột cho tất cả các trường phái Bà-la-môn giáo sau này, đó là mối tương quan giữa một Tiểu ngã (sa. ātman) và Phạm thiên (sa. brahman), luân hồi (sa. saṃsāra) và nghiệp (sa. karman) cũng như hai quan điểm đối lập là Duy vật và Duy tâm.

Tiểu ngã & Phạm thiên

Luân hồi & Nghiệp

Duy vật & Duy tâm

Những bộ Áo nghĩa thư chủ yếu

Bảng bên dưới liệt kê 10 bộ Áo nghĩa thư chủ yếu (sa. mukhya) đã được Thương-yết-la luận giải và được tất cả các nhánh Ấn Độ giáo công nhận là những văn bản Thiên khải (zh. 天啓, sa. śruti). Chúng được liệt kê song song với bộ Phệ-đà hệ thuộc.
(Lê-câu (ṚV), Sa-ma (SV), Bạch Dạ-nhu (ŚYV), Hắc dạ-nhu (KYV), A-thát-bà (AV)).
 Aitareya (ṚV)
 Bṛhadāraṇyaka (ŚYV)
 Īṣa (ŚYV)
 Taittirīya (KYV)
 Kaṭha (KYV)
 Chāndogya (SV)
 Kena (SV)
 Muṇḍaka (AV)
 Māṇḍūkya (AV)
 Praśna (AV)

Các bộ Áo nghĩa thư Kauśītāki, Śvetāśvatara và Maitrāyaṇi thỉnh thoảng được xếp thêm vào để tăng tổng số lên 12, 13. Chúng cũng được xem là những bộ cổ nhất, có thể đều được biên tập trước công nguyên.

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo

Triết học Ấn Độ


title: Vologases V

text:
Vologases V của Parthia là vua của Đế chế Parthia từ 191-208.

Tiểu sử
Ông là con trai của vua Vologases I của Armenia, một thành viên của triều đại Arsaces của Armenia. Tuy nhiên,ông đã đoạt được quyền kế thừa của dòng chính sau khi vua Vologases IV (147-191) qua đời. Quyền thừa kế của ông đã không được công nhận bởi một vị vua đối lập Osroes II (190) người đã tự lập mình làm vua ở Media trước khi người cai trị trước băng hà. Nhưng dường như Vologases đã đánh bại ông ta.

Vologases V bị tấn công bởi hoàng đế La Mã Septimius Severus (193-211) vào năm 195.Severus tiên quân đến Lưỡng Hà, chiếm lấy Nisibis và cướp bóc thủ đô Ctesiphon của Parthia năm 199, bắt nhiều người dân Parthia và bán làm nô lệ. Ông ta đã cố gắng vô ích để chiếm lấy pháo đài Arab tại Atra. Năm 202, hiệp ước hòa bình đã được khôi phục, đế chế La mã kiểm soát toàn bộ vùng Lưỡng Hà.

Vologases đã được kế vị bởi người con cả Vologases VI của Parthia (208-228), nhưng một người con khác của ông là Artabanus IV (216-224) nổi loạn và cuộc nội chiến kéo dài.

Tham khảo

Vua Parthia
Vua chư hầu La Mã
Năm sinh không rõ
Mất năm 208


title: Duvivieria africana

text:
Duvivieria africana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duvivier miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Duvivieria


title: Holzmaden

text:
Holzmaden là một thị xã ở Baden-Württemberg, Đức nằm giữa Stuttgart và Ulm.
Ở đây người ta đã khai quật được hoá thạch của một số loài khủng long.

Các loài khủng long khai quật ở đây gồm:
 Ichthyosaur
 Plesiosaur
 Stenosaur
 Lepidotus
 Dapedius
 Ammonite
 Pentacrinus

Tham khảo


title: Zafrona dicomata

text:
Zafrona dicomata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zafrona


title: Nannopterix

text:
Nannopterix là một chi bướm đêm nguyên thủy, nhỏ, màu kim loại thuộc họ Micropterigidae.

Các loài
Nannopterix choreutes Gibbs, 2010

Chú thích

Tham khảo

Micropterigidae


title: 22 (bài hát của Lily Allen)

text:
"22" là bài hát của nữ ca sĩ nước Anh Lily Allen từ album phòng thu thứ hai của cô, It's Not Me, It's You. Bài hát được sáng tác bởi Allen và Greg Kurstin, đĩa đơn được phát hành ngày 24 tháng 8 năm 2009. Đây là đĩa đơn thứ từ album này của Allen trên toàn thế giới, nhưng chỉ thứ ba ở Vương quốc Anh, sau khi hãng thu âm Regal Recordings quyết định không phát hành "Fuck You" ở quốc gia này. Một phiên bản khác của bài hát có tên "22 (Vingt-deux)" đã được phát hành riêng ở Pháp.

Các nhà phê bình đã khen ngợi bài hát có ca từ và phần nhạc sôi động, ẩn chứa sự trưởng thành của cô. Đĩa đơn đã lọt vào top 20 ở Anh, Hà Lan, Ireland và Úc, đem lại cho cô đĩa đơn top 20 tiếp theo ở các quốc gia này. Video âm nhạc của bài hát mô tả hình ảnh Allen nhìn thấy mình trong quá khứ và nhận ra mình đã phí phạm cuộc đời vào những thứ vô nghĩa. "22" cũng xuất hiện trong nhạc phim của telenovela Brasil Vivir a Vida.

Sáng tác và thông tin

Khi mô tả về album, Allen nói "chúng tôi quyết định thử tạo ra những âm thanh sôi động hơn, lớn hơn, những bài hát thanh tao hơn, những bài hát thật". Cô chọn "22" làm đĩa đơn và sau đó nói rằng, lời bài hát nói về một người phụ nữ gần 30 tuổi nhận ra mình đã sống gần hết quãng tuổi xuân. Cô còn bình luận về ý nghĩa bài hát:

Bài hát nói về những cô gái không biết mình muốn làm gì cho bản thân, đặc biệt là những cô gái đẹp. Họ có thể dựa vào nhan sắc của mình để làm nhiều việc: những anh chàng sẽ trả tiền đồ ăn, đồ uống cho họ và họ chẳng cần phải bận tâm chuyện gì cả. Rồi họ chợt nhận ra họ đang chẳng làm gì cho cuộc đời và khi nhìn lại, tất cả đã quá trễ. Tất nhiên, bài viết này viết về một người. Đa số các bài hát của tôi đều bắt đầu từ những cảm hứng như thế, và sau đó chúng trở nên phổ quát hơn.

Về nhạc lý, bài hát được viết ở nhịp C, khóa Đô thứ, với tempo 132 nhịp/phút, phần nhạc nền có sử dụng tiếng piano và ghi-ta.
Bản đĩa đơn phát hành tại Pháp là phiên bản Allen hát cùng với nam ca sĩ Pháp Ours, với tên gọi "22 (Vingt-deux)"; phiên bản này sau đó đã có mặt trong EP Paris Live Session.

Thành công thương mại
Ca khúc này có mặt trên UK Singles Chart ở vị trí 79 và sau đó leo lên vị trí 14, đem lại cho Allen ca khúc top 20 thứ 8 của cô ở đây. Nó đạt được thành công tương tự ở Ireland, với vị trí số 12, trở thành đĩa đơn top 20 thứ ba của nữ ca sĩ từ album It's Not Me It's You ở quốc gia này. Tại Úc, ca khúc cũng đạt vị trí số 12, được Hiệp hội công nghiệp thu âm Úc chứng nhận đĩa Vàng. Tại châu Âu, phiên bản hát cùng Ours đạt vị trí số 23 tại Pháp, còn phiên bản gốc thì đạt được thành công vừa phải ở các nước khác, lọt vào top 40 ở Đức, Hà Lan, Wallonie và Flanders của Bỉ. Ca khúc cũng lọt vào bảng xếp hạng European Hot 100 Singles của Billboard, ở vị trí 43.

Video âm nhạc

Video âm nhạc của bài hát được quay ở Tây Luân Đôn ngày 1 tháng 6 năm 2009, do Jake Scott đạo diễn. Theo tờ Daily Mirror, Allen mang một chiếc váy màu nâu sô-cô-la, với một kiểu tóc mới và biểu diễn cùng 20 vũ công trong video.

Video bắt đầu với cảnh Allen đi vào phòng tắm một hộp đêm và hòa vào trang điểm cùng rất nhiều phụ nữ khác. Cô và những người khác tranh nhau chỗ đứng trang điểm trước gương. Lúc bắt đầu bôi son, cô nhìn thấy trong gương là hình ảnh một Lily Allen đẹp và trẻ trung, hình ảnh của chính cô trước đó, cũng đang làm điều tương tự. Sau đó cô tiếp tục trang điểm, còn Allen "trẻ" thì đứng hát trong gương phần điệp khúc bài hát. Sang lời hai, máy quay quay cảnh nhiều phụ nữ khác trong phòng đang sửa sang quần áo và nói chuyện. Đến điệp khúc, tất cả mọi người trong phòng đứng lại xung quanh chiếc gương và cùng Allen hát điệp khúc: "It's sad, but it's true / How society says her life is already over".

Hình ảnh bất ngờ đảo ngược, quay cảnh một Allen trẻ đang đứng trong phòng tắm, khiêu vũ cùng một người đàn ông. Cô đến đứng trước một cái gương, hát phần điệp khúc cuối và nhìn thấy hình ảnh Allen "già" trong đó. Nghĩ rằng mình cũng trở nên già và xấu xí như thế trong tương lai, cô lặng lẽ rời khỏi hộp đêm.

Danh sách bài hát và định dạng

CD đĩa đơn
 "22" — 3:05
 "Not Fair" (Far Too Loud Electro Radio Edit) — 3:20

Đĩa 7" vinyl
A. "22" — 3:05
B. "22" (The Big Pink Remix) — 5:07

CD đĩa đơn Pháp – Quảng cáo
 "22 (Vingt Deux)" (hát cùng Ours) — 3:06
 "22" — 3:05
 "Not Fair" (Far Too Loud Electro Radio Edit) — 3:20

Danh sách thực hiện
Hát chính — Lily Allen
Sáng tác — Lily Allen và Greg Kurstin
Nhà sản xuất — Greg Kurstin
Hòa âm — Greg Kurstin
Thu âm, Keyboard, Bass, Guitar — Greg Kurstin
Chỉ đạo nghệ thuật — Dan Sanders

Xếp hạng và doanh số

Xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Doanh số và chứng nhận

Chú thích

Liên kết ngoài
Video âm nhạc "22" trên YouTube.

Bài hát của Lily Allen
Bài hát về chủ nghĩa nữ giới
Bài hát viết bởi Lily Allen
Đĩa đơn năm 2009
Bài hát năm 2009
Bài hát sản xuất bởi Greg Kurstin
Bài hát viết bởi Greg Kurstin


title: Perirhoe circumcincta

text:
Perirhoe circumcincta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố
Loài này phân bố ở miền tây Thái Bình Dương: ở miền bắc Úc, Nouvelle-Calédonie, và đảo North của New Zealand.

Chú thích

Tham khảo

Perirhoe


title: Bagha Purana

text:
Bagha Purana là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Moga thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bagha Purana có dân số 21.617 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bagha Purana có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Bagha Purana, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Desmognathus abditus

text:
Desmognathus abditus (tên tiếng Anh: Cumberland Dusky Salamander) là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae.
Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hammerson, G. 2006. Desmognathus abditus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Mỹ
Desmognathus
Động vật được mô tả năm 2003


title: 1944

text:
Sự kiện

Tháng 1
 3 tháng 1: Quân Trung Quốc tại Miến Điện phản công Nhật Bản
 8 tháng 1: Benito Mussolini bị tử hình.
 25 tháng 1: Quốc quân phát động phản công toàn diện Nhật Bản tại Miến Điện

Tháng 2
 8 tháng 2: Mao Trạch Đông hạ lệnh tránh giao chiến bảo toàn thực lực
 25 tháng 2: Trung đội cứu quốc quân 3 được thành lập.

Tháng 3
 6 tháng 3: Tân Tứ quân tấn công Hoài An Đông Kiều trấn
 8 tháng 3: Nhật Bản tấn công Ấn Độ

Tháng 4
 12 tháng 4: Nhật Bản giải phóng liên minh tại Trung Quốc thành lập
 17 tháng 4: Nhật Bản mở chiến dịch Ichi-Go, phản công Đồng Minh tại Trung Quốc.
 28 tháng 4: Phát xít Nhật tại Tượng Trung phát động phản công, Hứa Xương hội chiến bùng phát.
 29 tháng 4: Phát xít Nhật thả ngư lôi tấn công hàng không mẫu hạm Hoa Kỳ
 Không rõ ngày: Chiếc máy bay phản lực đầu tiên là Messerschmitt Me 262 được giới thiệu, chiếc máy bay này đã làm tiền đề cho cuộc cách mạng về động cơ phản lực trên máy bay.

Tháng 5
 7 tháng 5: Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị " Sửa sọan khởi nghĩa".
 11 tháng 5: Trung ương Trung cộng tại Hoa Trung tổ chức lực lượng, thành lập căn cứ địa kháng Nhật
 20 tháng 5: Tại Trùng Khánh, Quốc Dân đảng tổ chức đại hội
 26 tháng 5: Phát xít Nhật đột nhập thành Lạc Dương

Tháng 6
 6 tháng 6: Quân Đồng Minh đổ bộ lên Normandie, mở mặt trận thứ hai giải phóng châu Âu khỏi Đức Quốc xã.
 15 tháng 6: Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và Lục quân Hoa Kỳ mở cuộc đổ bộ lên Saipan.
 16 tháng 6: Đảng Cộng sản Trung Quốc thương nghị Hoa Nam phát triển lực lượng
 18 tháng 6: Quân Nhật Bản chiếm Trường Sa.
 23 tháng 6: Mở màn chiến dịch Bagration

Tháng 7
 4 tháng 7: Trung cộng phát biểu Quốc Cộng hòa đàm không còn hy vọng
 22 tháng 7: Hoa Kỳ công chiếm đảo Trại Ban

Tháng 8
 10 tháng 8: Trung ương Đảng kêu gọi " Sắm vũ khí đuổi thù chung".
 15 tháng 8: Tân Tứ quân tấn công chiến lược quân Nhật tại Trung Nguyên
 20 tháng 8: Phát xít Nhật tấn công Imphal thất bại
 24 tháng 8: Rumani tuyên chiến với Đức
 25 tháng 8: Đồng minh giải phóng Paris
 29 tháng 8: Kết thúc chiến dịch Bagration

Tháng 9
 19 tháng 9: Thành lập Trung Quốc Dân Chủ đồng minh tại Trùng Khánh

Tháng 10
 4 tháng 10: Nhật Bản đánh chiếm Phúc Châu.
 17 tháng 10: Hoa Kỳ đổ bộ lên Philippines
 20 tháng 10:
 Liên Xô giải phóng Nam Tư
 Mở đầu hải chiến Lai Đặc
 26 tháng 10: Trận hải chiến Lai Đặc đảo kết thúc
 28 tháng 10: Nhật Bản bao vây Quế Lâm, Liễu Châu

Tháng 11
 10 tháng 11: Quân Nhật Bản đánh chiếm Quế Lâm.

Tháng 12
 22 tháng 12: Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam) được thành lập.

Sinh

17 tháng 1 - Françoise Hardy, ca sĩ và diễn viên điện ảnh Pháp
19 tháng 1 - Dan Reeves, cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Mỹ (m. 2022)
14 tháng 2 - Alan Parker, nhà làm phim người Anh (m. 2020)
23 tháng 3 - Ric Ocasek, ca sĩ Mỹ (Cars) (m. 2019).
4 tháng 4 - Abuzed Omar Dorda, thủ tướng thứ 18 của Libya. (m. 2022)
14 tháng 4 - Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí Thư Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, nguyên Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam
 20 tháng 5 - Lê Hoàng Sương, Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Việt Nam (m. 2022)
6 tháng 8 - Phạm Gia Khiêm, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
 Vojislav Koštunica, Tổng thống Nam Tư
 10 tháng 9 - Giuse Võ Đức Minh, Giám mục chính tòa Giáo phận Nha Trang
 14 tháng 9 - Antôn Vũ Huy Chương, Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt
 11 tháng 11 - Phaolô Bùi Văn Đọc, Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
 19 tháng 12 - Richard Leakey, nhà cổ sinh vật học và nhà bảo tồn người Kenya (m. 2022)

Mất

14 tháng 1: Hàm Nghi. (s. 1871)
8 tháng 8: Michael Wittmann
3 tháng 9: Tôn Thất Hân. (s. 1854)
17 tháng 9 – Dương Thị Thục, tôn hiệu Khôn Nghi Hoàng thái hậu, thứ thất của vua Đồng Khánh (s. 1868).

14 tháng 10: Erwin Johannes Eugen Rommel
10 tháng 11: Uông Tinh Vệ

Giải Nobel
 Vật lý - Isidor Isaac Rabi
 Hóa học - Otto Hahn
 Y học - Joseph Erlanger, Herbert Spencer Gasser
 Văn học - Johannes Vilhelm Jensen
 Hòa bình - Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế

Xem thêm

Tham khảo

44


title: Ernest Rutherford

text:
Ernest Rutherford (1871 - 1937) là một nhà vật lý người New Zealand hoạt động trong lĩnh vực phóng xạ và cấu tạo nguyên tử. Ông được coi là "cha đẻ" của vật lý hạt nhân; sau khi đưa ra mô hình hành tinh nguyên tử để giải thích thí nghiệm trên lá vàng
Ông khám phá ra rằng nguyên tử có điện tích dương tập trung trong hạt nhân rất bé,
và từ đó đi đầu cho việc phát triển mẫu Rutherford, còn gọi là mẫu hành tinh của nguyên tử. Nhờ phát hiện của mình và làm sáng tỏ hiện tượng tán xạ Rutherford trong thí nghiệm với lá vàng mà ông được giải Nobel hóa học vào năm 1908. Ông được mọi người công nhận trong việc phân chia nguyên tử vào năm 1917 và đứng đầu thí nghiệm "tách hạt nhân" đầu tiên với hai sinh viên mà ông hướng dẫn, John Cockcroft và Ernest Walton vào năm 1932.

Trong thời gian đầu, Rutherford đã phát hiện ra khái niệm về chu kỳ bán rã phóng xạ, radon nguyên tố phóng xạ, và bức xạ alpha và beta khác biệt và được đặt tên. Công việc này được thực hiện tại Đại học McGill ở Montreal, Quebec, Canada. Nó là cơ sở cho giải thưởng Nobel về hóa học mà ông đã được trao vào năm 1908 "vì những nghiên cứu về sự tan rã của các nguyên tố và hóa học của các chất phóng xạ", mà ông là người đầu tiên đoạt giải Nobel của châu Đại Dương.

Rutherford chuyển đến năm 1907 đến Đại học Victoria của Manchester (ngày nay là Đại học Manchester) ở Anh, nơi ông và Thomas Royds đã chứng minh rằng bức xạ alpha là hạt nhân helium. Rutherford đã thực hiện tác phẩm nổi tiếng nhất của mình sau khi ông trở thành người được giải thưởng Nobel. Vào năm 1911, mặc dù ông không thể chứng minh rằng đó là tích cực hay tiêu cực, ông đưa ra giả thuyết rằng các nguyên tử tập trung vào một hạt nhân rất nhỏ, và do đó đã đi tiên phong trong mô hình nguyên tử của Rutherford, thông qua khám phá và giải thích tán xạ Rutherford bằng thí nghiệm lá vàng của Hans Geiger và Ernest Marsden. Ông đã thực hiện phản ứng hạt nhân nhân tạo đầu tiên vào năm 1917 trong các thí nghiệm trong đó hạt nhân nitơ bị bắn phá bằng các hạt alpha. Kết quả là, ông đã phát hiện ra sự phát xạ của một hạt hạ nguyên tử, vào năm 1919, ông gọi là "nguyên tử hydro", nhưng vào năm 1920, ông đặt tên chính xác hơn là proton.

Rutherford trở thành Giám đốc Phòng thí nghiệm Cavendish tại Đại học Cambridge năm 1919. Dưới sự lãnh đạo của ông, neutron đã được James Chadwick phát hiện vào năm 1932 và cùng năm đó, thí nghiệm đầu tiên phân tách hạt nhân theo cách được kiểm soát hoàn toàn được thực hiện bởi các sinh viên làm việc dưới sự chỉ đạo của ông, John Cockcroft và Ernest Walton. Sau khi qua đời vào năm 1937, ông được chôn cất tại Tu viện Westminster gần lăng mộ của ngài Isaac Newton. Nguyên tố hóa học rutherfordi (nguyên tố 104) được đặt theo tên ông vào năm 1997.

Tiểu sử
Ernest Rutherford sinh ngày 30 tháng 8 năm 1871 ở Nelson, New Zealand. Ernest Rutherford là con trai của James Rutherford, một nông dân, và vợ của ông là Martha Thompson, quê quán ở Hornchurch, Essex, Anh Quốc. James là dân nhập cư từ Perth, Scotland, "để nuôi trồng cây đanh và các con". Ernest sinh ra ở Spring Grove (bây giờ là Brightwater), gần Nelson, New Zealand. Tên gọi của ông bị đánh vần sai thành Earnest khi đi làm giấy khai sinh.

Ông học tại trường Havelock và sau đó là Cao đẳng Nelson và giành được học bổng để học tại Canterbury College, Đại học New Zealand, nơi ông tham gia vào xã hội tranh luận và chơi bóng bầu dục. Sau khi có được B.A, M.A và BSc của mình, và thực hiện hai năm nghiên cứu, trong đó ông đã phát minh ra một hình thức thu sóng vô tuyến mới, vào năm 1895, Rutherford đã được trao học bổng nghiên cứu năm 1851 từ Ủy ban Triển lãm Hoàng gia năm 1851, để đi du lịch đến Anh để học sau đại học tại Phòng thí nghiệm Cavendish, Đại học Cambridge. Ông là một trong những "người ngoài hành tinh" đầu tiên (những người không có bằng Cambridge) được phép nghiên cứu tại trường đại học, dưới sự lãnh đạo của Joseph J. Thomson, làm dấy lên sự ghen tị từ các thành viên bảo thủ hơn của hội huynh đệ Cavendish. Với sự khuyến khích của Thomson, anh đã phát hiện ra sóng vô tuyến ở khoảng cách nửa dặm và giữ kỷ lục thế giới về khoảng cách mà sóng điện từ có thể được phát hiện, mặc dù khi ông trình bày kết quả của mình tại cuộc họp của Hiệp hội Anh năm 1896, ông phát hiện ra mình đã bị Guglielmo Marconi, người cũng đang trình bày tại hội nghị, vượt qua.

Năm 1898, Thomson đề nghị Rutherford giữ một vị trí tại Đại học McGill ở Montreal, Canada. Ông được thay thế Hugh Longbourne Callendar, người giữ ghế của Giáo sư vật lý Macdonald và sẽ đến Cambridge. Rutherford được chấp nhận, điều đó có nghĩa là vào năm 1900, anh ta có thể cưới Mary Georgina Newton (1876-1954)  mà anh ta đã đính hôn trước khi rời New Zealand; họ kết hôn tại nhà thờ Anh giáo St Paul, Papanui ở thành phố Christchurch, họ có một con gái, Eileen Mary (1901-1930), người kết hôn với nhà vật lý Ralph Fowler. Năm 1901, Rutherford có bằng DSc từ Đại học New Zealand. Năm 1907, ông trở về Anh để đảm nhận vị trí chủ tịch vật lý tại Đại học Victoria của Manchester.

Những năm sau này và tấm bằng danh dự

Rutherford được phong tước hiệp sĩ năm 1914. Trong Thế chiến I, ông đã làm việc trong một dự án tối mật để giải quyết các vấn đề thực tế về phát hiện tàu ngầm bằng sonar. Năm 1916, ông được trao Huân chương Tưởng niệm Hector. Năm 1919, ông trở lại Cavendish kế vị JJ Thomson với tư cách là giáo sư và giám đốc Cavendish. Theo ông, giải thưởng Nobel đã được trao cho James Chadwick vì đã khám phá ra neutron (năm 1932), John Cockcroft và Ernest Walton cho một thí nghiệm được biết đến như là tách nguyên tử bằng máy gia tốc hạt và Edward Appleton để chứng minh sự tồn tại của tầng điện ly. Năm 1925, Rutherford đã thúc đẩy các cuộc gọi tới Chính phủ New Zealand để hỗ trợ giáo dục và nghiên cứu, dẫn đến sự hình thành của Bộ nghiên cứu khoa học và công nghiệp (DSIR) vào năm sau. Từ năm 1925 đến 1930, ông là Chủ tịch Hội Hoàng gia, và sau đó là chủ tịch Hội đồng Hỗ trợ Học thuật đã giúp đỡ gần 1.000 người tị nạn đại học từ Đức. Ông được bổ nhiệm vào Huân chương Năm 1925  và được nâng lên ngang hàng với tư cách là Nam tước Rutherford của Nelson, của Cambridge ở Quận Cambridge năm 1931, một danh hiệu bị tuyệt chủng sau cái chết bất ngờ của ông năm 1937 Năm 1933, Rutherford là một trong hai người nhận được Huân chương TK Sidey, được Hiệp hội Hoàng gia New Zealand thành lập như một giải thưởng cho nghiên cứu khoa học xuất sắc.

Trong một thời gian trước khi chết, Rutherford bị thoát vị nhỏ, mà ông đã bỏ qua việc chữa, và nó bị siết lại, khiến ông bị ốm nặng. Mặc dù phải phẫu thuật khẩn cấp ở London, anh ta đã chết bốn ngày sau khi các bác sĩ gọi là "tê liệt đường ruột", tại Cambridge. Sau khi hỏa táng tại Nhà hỏa táng Golders Green, ông được vinh dự chôn cất tại Tu viện Westminster, gần Isaac Newton và các nhà khoa học lừng lẫy khác của Anh.

Nghiên cứu khoa học

Tại Cambridge, Rutherford bắt đầu làm việc với JJ Thomson về tác động dẫn của tia X đối với chất khí, công việc dẫn đến việc phát hiện ra electron mà Thomson trình bày với thế giới vào năm 1897. Nghe về trải nghiệm của Becquerel với uranium, Rutherford bắt đầu khám phá tính phóng xạ của nó, khám phá ra hai loại khác với tia X trong khả năng xuyên thấu của chúng. Tiếp tục nghiên cứu của mình ở Canada, ông đã đặt ra thuật ngữ tia alpha và tia beta  vào năm 1899 để mô tả hai loại bức xạ riêng biệt. Sau đó, ông phát hiện ra rằng thorium tạo ra một loại khí tự tạo ra chất phóng xạ và sẽ bao phủ các chất khác. Ông phát hiện ra rằng một mẫu vật liệu phóng xạ có kích thước bất kỳ luôn luôn mất cùng một lượng thời gian để một nửa mẫu phân rã - " thời gian bán hủy " của nó (11½ phút trong trường hợp này).

Từ năm 1900 đến năm 1903, ông được nhà hóa học trẻ Frederick Soddy (Giải thưởng Nobel về hóa học năm 1921) tham gia tại McGill, người mà ông đặt ra vấn đề xác định các phát xạ thorium. Khi đã loại bỏ tất cả các phản ứng hóa học thông thường, Soddy cho rằng đó phải là một trong những khí trơ mà họ đặt tên là thoron (sau này được tìm thấy là đồng vị của radon). Họ cũng tìm thấy một loại thorium khác mà họ gọi là Thorium X, và tiếp tục tìm thấy dấu vết của helium. Họ cũng đã làm việc với các mẫu "Uranium X" từ William Crookes và radium từ Marie Curie.

Năm 1903, họ đã xuất bản "Luật thay đổi phóng xạ" để giải thích cho tất cả các thí nghiệm của họ. Cho đến lúc đó, các nguyên tử được coi là cơ sở không thể phá hủy của mọi vật chất và mặc dù Curie đã cho rằng phóng xạ là một hiện tượng nguyên tử, ý tưởng về các nguyên tử của các chất phóng xạ vỡ ra là một ý tưởng hoàn toàn mới. Rutherford và Soddy đã chứng minh rằng phóng xạ liên quan đến sự phân rã tự phát của các nguyên tử thành các vật chất khác, chưa được xác định. Giải thưởng Nobel về hóa học 1908 đã được trao cho Ernest Rutherford "vì những nghiên cứu của ông về sự tan rã của các nguyên tố và hóa học của các chất phóng xạ".

Năm 1903, Rutherford đã xem xét một loại bức xạ được phát hiện (nhưng không được đặt tên) bởi nhà hóa học người Pháp Paul Villard vào năm 1900, như một phát xạ từ radium, và nhận ra rằng quan sát này phải thể hiện một cái gì đó khác với tia alpha và beta của chính ông, do chính nó sức mạnh thâm nhập lớn hơn nhiều. Do đó, Rutherford đã cho loại bức xạ thứ ba này là tên của tia gamma. Tất cả ba thuật ngữ của Rutherford đều được sử dụng tiêu chuẩn ngày nay - các loại phân rã phóng xạ khác đã được phát hiện, nhưng ba loại của Rutherford là một trong những loại phổ biến nhất.

Ở Manchester, ông tiếp tục làm việc với bức xạ alpha. Kết hợp với Hans Geiger, ông đã phát triển các sàng lọc kẽm sulfide và buồng ion hóa để đếm bảng chữ cái. Bằng cách chia tổng số điện tích mà chúng tạo ra cho số lượng được tính, Rutherford quyết định rằng điện tích trên alpha là hai. Vào cuối năm 1907, Ernest Rutherford và Thomas Royds cho phép các bảng chữ cái xuyên qua một cửa sổ rất mỏng vào một ống di tản. Khi họ châm ngòi cho ống phóng điện, quang phổ thu được từ nó thay đổi, khi các chữ cái được tích lũy trong ống. Cuối cùng, quang phổ rõ ràng của khí heli xuất hiện, chứng minh rằng hạt alpha ít nhất là các nguyên tử helium bị ion hóa, và có lẽ là hạt nhân helium.

Một huyền thoại đã tồn tại từ lâu, ít nhất là vào đầu năm 1948, chạy ít nhất đến năm 2017, rằng Rutherford là nhà khoa học đầu tiên quan sát và báo cáo sự biến đổi nhân tạo của một nguyên tố ổn định thành một nguyên tố khác: nitơ thành oxy. Nhiều người cho rằng đó là một trong những thành tựu lớn nhất của Rutherford. Chính phủ New Zealand thậm chí đã phát hành một con tem kỷ niệm với niềm tin rằng phát hiện nitơ-oxy thuộc về Rutherford. Bắt đầu từ năm 2017, nhiều tổ chức khoa học đã sửa các phiên bản lịch sử của họ để chỉ ra rằng tín dụng khám phá cho phản ứng thuộc về Patrick Blackett. Rutherford đã phát hiện ra proton bị đẩy ra vào năm 1919 và giải thích nó là bằng chứng cho sự tan rã của hạt nhân nitơ (thành hạt nhân nhẹ hơn). Năm 1925, Blackett cho thấy sản phẩm thực tế là oxy và xác định phản ứng thực sự là 14 N + α → 17 O + p. Do đó, Rutherford nhận ra rằng "hạt nhân có thể tăng chứ không giảm dần về khối lượng do va chạm trong đó proton bị đẩy ra ngoài."

Thí nghiệm lá vàng

Rutherford đã thực hiện tác phẩm nổi tiếng nhất của mình sau khi nhận giải thưởng Nobel năm 1908. Cùng với Hans Geiger và Ernest Marsden vào năm 1909, ông đã thực hiện thí nghiệm GeigerTHER Marsden, chứng minh bản chất hạt nhân của các nguyên tử bằng cách làm chệch hướng các hạt alpha đi qua một lá vàng mỏng. Rutherford được truyền cảm hứng để yêu cầu Geiger và Marsden trong thí nghiệm này tìm kiếm các hạt alpha có góc lệch rất cao, một loại không được mong đợi từ bất kỳ lý thuyết vật chất nào vào thời điểm đó. Các độ võng như vậy, mặc dù hiếm, đã được tìm thấy, và được chứng minh là một hàm trơn tru nhưng có thứ tự cao của góc lệch. Chính sự giải thích về dữ liệu này của Rutherford đã khiến ông xây dựng mô hình nguyên tử của Rutherford vào năm 1911  rằng một rất nhỏ  hạt nhân tích điện, bao gồm phần lớn khối lượng của nguyên tử, được electron khối lượng thấp quay quanh.

Vào năm 1919, 191920, Rutherford đã phát hiện ra rằng nitơ và các nguyên tố ánh sáng khác đã phóng ra một proton, mà ông gọi là "nguyên tử hydro", khi va chạm với các hạt α (alpha). Kết quả này cho thấy Rutherford rằng hạt nhân hydro là một phần của hạt nhân nitơ (và theo suy luận, có lẽ là các hạt nhân khác). Việc xây dựng như vậy đã bị nghi ngờ trong nhiều năm trên cơ sở trọng lượng nguyên tử là toàn bộ số lượng của hydro; xem giả thuyết của Prout. Hydrogen được biết đến là nguyên tố nhẹ nhất và hạt nhân của nó có lẽ là hạt nhân nhẹ nhất. Bây giờ, vì tất cả những cân nhắc này, Rutherford đã quyết định rằng hạt nhân hydro có thể là một khối xây dựng cơ bản của tất cả các hạt nhân, và cũng có thể là một hạt cơ bản mới, vì không có gì được biết từ hạt nhân nhẹ hơn. Do đó, xác nhận và mở rộng công trình của Wilhelm Wien, người vào năm 1898 đã phát hiện ra proton trong các luồng khí ion hóa, Rutherford đã cho rằng hạt nhân hydro là một hạt mới vào năm 1920, mà ông gọi là proton

Năm 1921, khi làm việc với Niels Bohr (người đã tuyên bố rằng các electron chuyển động theo quỹ đạo cụ thể), Rutherford đã đưa ra giả thuyết về sự tồn tại của neutron, (mà ông đã đặt tên trong Bài giảng Bakerian năm 1920), bằng cách nào đó có thể bù đắp cho hiệu ứng đẩy lùi của dương điện tích của các proton bằng cách gây ra một lực hạt nhân hấp dẫn và do đó giữ cho các hạt nhân không bị tách ra khỏi lực đẩy giữa các proton. Sự thay thế duy nhất cho neutron là sự tồn tại của "electron hạt nhân" sẽ chống lại một số điện tích proton trong hạt nhân, từ đó người ta đã biết rằng hạt nhân có khối lượng gấp đôi khối lượng có thể được tính nếu chúng được lắp ráp đơn giản từ hydro hạt nhân (proton). Nhưng làm thế nào những electron hạt nhân này có thể bị giữ lại trong hạt nhân, là một bí ẩn.

Thuyết neutron của Rutherford đã được cộng sự James Chadwick chứng minh vào năm 1932, và Chadwick đã nhận ra neutron ngay lập tức khi chúng được các nhà khoa học khác tạo ra; và sau đó là chính ông tạo ra khi bắn phá beryllium bằng các hạt alpha. Năm 1935, Chadwick đã được trao giải thưởng Nobel về Vật lý cho khám phá này.

Di sản

Rutherford được coi là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất trong lịch sử. Tại phiên khai mạc của Đại hội Khoa học Ấn Độ năm 1938, mà Ruthherford dự kiến sẽ chủ trì trước khi chết, nhà vật lý thiên văn James Jeans đã nói tại chỗ và coi ông là "một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại", nói:

Vật lý nguyên tử
Nghiên cứu của Rutherford, và công việc được thực hiện dưới thời ông là giám đốc phòng thí nghiệm, đã thiết lập cấu trúc hạt nhân của nguyên tử và bản chất cơ bản của sự phân rã phóng xạ là một quá trình hạt nhân. Patrick Blackett, một nhà nghiên cứu làm việc dưới quyền của Rutherford, sử dụng các hạt alpha tự nhiên, đã chứng minh sự biến đổi hạt nhân gây ra. Nhóm của Rutherford sau đó, sử dụng các proton từ máy gia tốc, đã chứng minh các phản ứng hạt nhân và biến đổi nhân tạo. Ông được biết đến như là cha đẻ của vật lý hạt nhân. Rutherford chết quá sớm để thấy ý tưởng về các phản ứng dây chuyền hạt nhân có kiểm soát của Leó Szilárd ra đời. Tuy nhiên, một bài phát biểu của Rutherford về sự chuyển nhân tạo gây ra của mình trong lithium, in trong số ra ngày 12 tháng 9 năm 1933 của The Times, đã được báo cáo bởi Szilárd như đã được cảm hứng của mình cho suy nghĩ về khả năng của một năng lượng sản xuất kiểm soát phản ứng dây chuyền hạt nhân. Szilard đã có ý tưởng này khi đi bộ ở London, cùng ngày.

Bài phát biểu của Rutherford đã chạm đến công trình năm 1932 của các sinh viên John Cockcroft và Ernest Walton trong việc "tách" lithium thành các hạt alpha bằng cách bắn phá bằng các proton từ máy gia tốc hạt mà họ đã chế tạo. Rutherford nhận ra rằng năng lượng được giải phóng từ các nguyên tử lithium phân tách là rất lớn, nhưng ông cũng nhận ra rằng năng lượng cần thiết cho máy gia tốc, và sự không hiệu quả thiết yếu của nó trong việc phân tách các nguyên tử theo cách này, khiến dự án trở thành một nguồn năng lượng thực tế (máy gia tốc phân hạch do các yếu tố ánh sáng gây ra vẫn còn quá kém hiệu quả để được sử dụng theo cách này, ngay cả ngày nay). Bài phát biểu của Rutherford một phần nói rằng:

Các sản phẩm được đặt tên để vinh danh cuộc sống và thành tựu của Rutherford

Khám phá khoa học

 Nguyên tố rutherfordium, Rf, Z = 104. (1997)
 Rutherford (Rd), một đơn vị phóng xạ lỗi thời tương đương với một megabecquerel.

Viện khoa học

 Phòng thí nghiệm Rutherford Appleton, một phòng thí nghiệm nghiên cứu khoa học gần Didcot, Oxfordshire.
 Cao đẳng Rutherford, Auckland, một trường học ở Auckland, New Zealand
 Cao đẳng Rutherford, Kent, một trường cao đẳng tại Đại học Kent ở Canterbury, Anh
 Viện đổi mới Rutherford tại Đại học Cambridge
 Trường trung cấp Rutherford, Wanganui, New Zealand
 Hội trường Rutherford, một hội trường cư trú tại Đại học Loughborough

Ghi nhận
Ngoài giải thưởng Nobel hóa học, Ernest Rutherford đã được nhận nhiều vinh danh khác. Ông đã được bầu làm viện sĩ của Viện hàn lâm giáo hoàng về Khoa học và viện sĩ danh dự của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô (nay là Viện hàn lâm Khoa học Liên bang Nga).

Xem thêm
 Thí nghiệm Rutherford

Tham khảo

Sinh năm 1871
Mất năm 1937

Nhà vật lý New Zealand
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người New Zealand đoạt giải Nobel
Bài cơ bản sơ khai
Nhà hóa học Anh
Nhà vật lý thực nghiệm
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Nhà hóa học Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhà vật lý Vương quốc Liên hiệp Anh
Người Anh đoạt giải Nobel
Chôn cất tại tu viện Westminster


title: Saint-Maurice-de-Lestapel

text:
Saint-Maurice-de-Lestapel  là một xã của tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Lot-et-Garonne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmauricedelestapel


title: Dolichopeza crassistyla

text:
Dolichopeza crassistyla là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Tipula setigera

text:
Tipula setigera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Xylocopa bangkaensis

text:
Xylocopa bangkaensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1903


title: 4464 Vulcano

text:
4464 Vulcano là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 996.5190207 ngày (2.73 năm).

Nó được phát hiện ngày 11 tháng 10 năm 1966.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1966


title: Onderbanken

text:
Onderbanken () là một đô thị ở đông nam Hà Lan.

Các trung tâm dân cư
Bingelrade, Douvergenhout, Etzenrade, Jabeek, Merkelbeek, Op den Hering, Quabeek, Raath, Schinveld, Viel.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Đô thị Limburg Hà Lan


title: Ors

text:
Ors là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 17,76 km², dân số năm 1999 là 712 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 159 mét trên mực nước biển.
Ors tọa lạc bên kênh đào Sambre-Oise.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Société des Jouteurs Sauveteurs d'Ors

Xã của Nord


title: Cernotina acalyptra

text:
Cernotina acalyptra là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Oligophlebia eusphyra

text:
Oligophlebia eusphyra là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Kuranda in Queensland gần Cairns.

Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm đối với con đực và 8-9 đối với con cái.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Classification of the Superfamily Sesioidea (Lepidoptera: Ditrysia)

Oligophlebia


title: Hyalina

text:
Hyalina là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Các loài
theo Cơ sở dữ liệu sinh vật biển (WoRMS), the following species with valid names are gồm cód withtrong genus Hyalina:

 Hyalina albocylindrus Lussi & Smith, 1999
 Hyalina borroi Espinosa & Ortea, 1998
 Hyalina brocktoni (Shackleford, 1914)
 Hyalina chicoi Espinosa & Ortea, 1999
 Hyalina cineracea (Dall, 1889)
 Hyalina cotamago Yokoyama, 1922
 Hyalina cubensis Espinosa & Ortea, 1999
 Hyalina cylindrica (G.B. Sowerby II, 1846)
 Hyalina dearmasi Espinosa & Ortea, 2003
 Hyalina discors Roth, 1974
 Hyalina ealesae (Powell, 1958)
 Hyalina electrina (G.B. Sowerby, 1892)
 Hyalina gibberuliformis Bozzetti, 1997
 Hyalina helena (Thiele, 1925)
 Hyalina hyalina (Thiele, 1913)
 Hyalina keenii (Marrat, 1871)
 Hyalina lucida (Marrat, 1877)
 Hyalina pallida (Linnaeus, 1758)
 Hyalina perla (Marrat, 1876)
 Hyalina perovula Yokoyama, 1922
 Hyalina redferni Espinosa & Ortea, 2002
 Hyalina sagamiensis Kuroda, Habe & Oyama, 1971
 Hyalina sowerbyi Turton, 1932
 Hyalina vallei Espinosa & Ortea, 2002

Chú thích

Tham khảo
 Eugene V. Coan & Barry Roth, Status of the genus Hyalina Schumacher, 1817 (Mollusca, Gastropoda), J. Moll. Stud. (1976) 42, p. 217-222
 Cossignani T. (2006). Marginellidae & Cystiscidae of the World. L'Informatore Piceno. 408pp

Marginellidae


title: Teinobasis gracillima

text:
Teinobasis gracillima là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis gracillima được miêu tả khoa học năm 1926 bởi Fraser.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Setodes trilobatus

text:
Setodes trilobatus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Setodes


title: Les Authieux

text:
Les Authieux là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

 INSEE commune file

Authieux


title: Shahnameh

text:
Shāhnāmé ( "Liệt vương kỷ") là một thiên sử thi do nhà thơ Ba Tư Ferdowsi soạn khoảng năm 1000 và là sử thi quốc gia trong thế giới nói tiếng Ba Tư. Gồm 50,000 đoạn thơ hai câu ("distich, Shahnameh là trường ca dài nhất được viết bởi một thi sĩ duy nhất. Nó chủ yếu kể về quá khứ thần thoại và ở một mức độ nào đó quá khứ lịch sử của Đế quốc Ba Tư từ ngày sáng thế cho đến khi bị người Hồi giáo xâm lược vào thế kỷ thứ 7. Các quốc gia như Iran, Azerbaijan, Afghanistan và khu vực rộng lớn ảnh hưởng bởi Văn hóa Ba Tư (như Gruzia, Armenia, Thổ Nhĩ Kỳ và Dagestan) xem tác phẩm này như là sử thi quốc gia.

Lịch sử
Tác phẩm này có tầm quan trọng hàng đầu trong văn hoá Ba Tư, được xem như là một kiệt tác văn học và là một đặc tính về bản sắc văn hoá dân tộc của Iran, Afghanistan và Tajikistan ngày nay. Tác phẩm cũng quan trọng đối với các học giả Bái hỏa giáo đương đại, nó mang trong mình dấu vết các mối liên hệ lịch sử giữa những ngày đầu của tôn giáo với cái chết của vị vua Sassanid Ba Tư cuối cùng trong cuộc chinh phục của người Hồi giáo đã chấm dứt ảnh hưởng của tôn giáo này ở Iran.

Sáng tác

Ferdowsi bắt đầu đặt bút viết Shahnameh vào năm 977 sau Công nguyên, và hoàn thành nó vào ngày 8 tháng 3 năm 1010 sau 33 năm dày công thực hiện.<ref>{{Chú thích web|họ 1=Khaleghi-Motlagh|tên 1=Djalal|tiêu đề=Ferdowsi, Abu'l Qāsem i. Life|url=http://www.iranicaonline.org/articles/ferdowsi-i|work=Encyclopædia Iranica|ngày truy cập=ngày 27 tháng 5 năm 2012|ngày tháng=ngày 26 tháng 1 năm 2012|trích dẫn=the poet refers... to the date of the ''Šāh-nāmas completion as the day of Ard (i.e., 25th) of Esfand in the year 378 Š. (400 Lunar)/ngày 8 tháng 3 năm 1010}}</ref> Shahnameh được xem như là một tượng đài thi ca và thuật chép sử. Nó bao gồm chủ yếu những bài thơ viết lại những gì mà bản thân Ferdowsi, những người đương thời, những người đi trước ông xem như là thuật lại lịch sử Iran cổ đại. Nhiều bản tường thuật như vậy đã tồn tại trong văn xuôi từ trước, ví dụ như Abu-Mansuri Shahnameh. Một phần nhỏ của tác phẩm, nằm trong những đoạn văn nằm rải rác khắp Shahnameh, được viết hoàn toàn theo ý tưởng của chính ông.

Shahnameh là một thiên sử thi gồm hơn 50.000 câu thơ được viết bằng tiếng Ba Tư. Nó dựa chủ yếu vào một tác phẩm văn xuôi cùng tên được chính Ferdowsi viết khi ông còn ở Tus. Phần lớn tác phẩm văn xuôi mang tên Shahnameh này ngược lại lại là một bản dịch từ một tác phẩm được bằng tiếng Pahlavi (tiếng Ba Tư Trung đại) viết vào cuối thời Sassanid, được gọi bằng cái tên Xwadāynāmag ("Cuốn sách của những Đế vương"), là một cuốn sách thu thập những mẫu chuyện về các vị vua chúa và anh hùng trong truyền thuyết tới triều đại của Khosrau II (590–628). Cuốn Xwadāynāmag chứa đựng những thông tin về giai đoạn cuối của triều đại Sassanid nhưng dường như nó không chứa đựng thông tin lịch sử nào về giai đoạn đầu của triều đại Sassanid (thế kỷ 3-4). Ferdowsi đã thêm thắt ít nhiều, để phạm vi của tác phẩm kéo dài đến khi triều đại Sassanid bị người Ả Rập lật đổ vào giữa thế kỷ thứ 7.

Người đầu tiên tóm tắt lại lịch sử Ba Tư thời Tiền-Hồi giáo là Abu-Mansur Daqiqi, một người đương thời của Ferdowsi và là một nhà thơ trong triều đình nhà Samanid. Daqiqi có lẽ là một tín đồ Bái hỏa giáo, một điều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng vào thời bấy giờ. Daqiqi cuối cùng đã bị một nô lệ người Turk đâm chết. Trước khi bị giết chết một cách bạo lực, ông đã viết một tác phẩm được gọi là Schāhnāme-ye Mansur gồm nghìn câu. Những câu thơ này phác hoạ về triều đại của Goštāsp cho đến sự nổi lên của tiên tri Zoroaster. Một câu thơ của ông như sau:

"Hỡi Daqīqī, những gì sinh ra trên thế gian
từ cái thiện và cái ác, đã chọn ra bốn thứ:
Đôi môi màu ngọc đỏ và âm thanh của đàn hạc,
Rươu vang đỏ thắm và lời hát của Zarathustras."

Firdowsi đã kể lại rằng Daqīqī đã báo mộng cho ông và yêu cầu ông tiếp tục công việc đang giang dỡ. Firdowsi đã sử dụng một số câu thơ của Daqīqī trong tác phẩm của mình. Firdowsi đã viết cuốn sử thi đồ sộ của mình vào một thời điểm khi mà triều đại Ghaznavid mới quay sang một hệ tư tưởng của một nhà nước Hồi giáo và không coi trọng những tư tưởng tiền Hồi giáo nữa. Trong thơ của ông, Firdowsi đã dùng phương pháp tiếp cận khôn ngoan hơn Daqīqī, ông tránh dùng cách hành văn mang hơi hướng Hoả giáo. Một số học giả cho rằng, một số câu thơ của Daqīqīs vốn gây tranh cãi đối với tầng lớp cầm quyền, không được Firdowsi sử dụng. Tuy nhiên, tác phẩm này vẫn chứa đựng những đầu mối rõ ràng đến những truyền thống Hoả giáo của Iran vẫn còn tiếp tục tồn tại cho đến ngày nay, và một trong số đó là "Nowruz", tết của người Iran.

Để tránh người đời thù địch, Firdowsi đã dâng tác phẩm của mình lên Sultan Mahmud của Ghazni.

 Nội dung
Shahnameh là một bản tường thuật bằng thơ về tiền sử và lịch sử Iran, bắt đầu từ lúc sáng thế, khi những kỹ thuật (lửa, nấu ăn, luyện kim, pháp luật) được phát hiện và kết thúc cùng với cuộc chinh phục Ba Tư của người Hồi giáo. Tác phẩm theo một trình tự thời gian không thực sự chính xác, nhưng nó có một sự chuyển động tổng thể theo thời gian. Tuy có một số nhân vật sống đến hàng trăm năm nhưng hầu hết đều sống lâu như người thường. Firdowsi diễn giải rằng, các vị Shah đến và đi, anh hùng, ác nhân đến và đi, chỉ có một thứ duy nhất vẫn tồn tại, đó chính là Iran.

Theo nhà Iran học Zabihollāh Safā, nội dung có thể được chia thành ba giai đoạn:
 dauraye asātirī – Thời đại thần thoại
 dauraye pahlavānī – Thời đại Anh hùng
 dauraye tārīḫī – Thời đại lịch sử

 Thời đại thần thoại
Bao gồm các câu thơ kể từ thời sáng thế và vị vua đầu tiên là Keyumars. Cháu nội của Keyumars là Hushang phát hiện ra lửa và cho ra đời lễ hội lửa Sadeh hàng năm. Người chăn cừu Jamshid trở thành vị vua vĩ đại trong sự ưu ái của Thần Ahura Mazda, cai trị các vùng đất thịnh vượng và tiêu diệt ác quỷ Deev. Jamshid cũng cho ra đời ngày lễ mừng năm mới Nowruz của người Ba Tư, được tổ chức vào ngày 20/03 hàng năm.

Đứa con của quỷ Ahriman là người rắn độc ác Zahhak, đã giết Jamshid và trở thành vị vua mớI Ahriman hôn lên vai Zahhak, và từ vị trí ấy nảy ra hai con rắn lớn. Zahhak cố chặt đứt con rắn nhưng chúng lại mọc lần nữa, ông đã bị nguyền rủa. Loài rắn này cần ăn não tươi của trai trẻ mỗi ngày. Lo sợ cho tính mạng của mình, Zahhak phải thỏa mãn yêu cầu của chúng. Điều này dẫn đến cuộc nổi dậy của người thợ rèn Kaveh, người đã từ chối hy sinh đứa con trai cuối cùng của mình. Kaveh phát động cuộc nổi dậy với một lá cờ là tấm da người đặt trên mũi giáo. Với sự giúp đỡ của nhân dân và hoàng tử Fereydun, người sau này trở thành vua, họ bắt Zahhak và xích ông ở núi Damavand miền bắc Iran, ngọn núi lửa cao nhất ở châu Á và là đỉnh cao nhất ở Trung Đông.

Về phần vua Fereydun, ông có ba người con trai là Salm, Tur và con út Iraj. Họ đảm nhận ba góc của thế giới sau khi vua cha qua đời, Iraj thừa kế đế chế Ba Tư. Điều này nhen nhóm sự ghen tức của hai người anh trai, dẫn đến đoạn sử thi kể về cuộc chiến tương tàn giữa các anh em. Iraj đã bị Tur giết chết, và cháu trai của Iraj là Manuchehr trở thành vua của Ba Tư để phục thù cho cái chết của ông nội,

 Thời đại anh hùng
Thời đại anh hùng là những bài thơ kể về chuyện tình huyền thoại, sử thi anh hùng và những trận đánh. Sam là người bạn đồng hành của vua Manuchehr, trở thành cha của Zal. Zal sinh ra đã bị bạch tạng với mái tóc trắng và làn da xanh xám. Manuchehr nghĩ rằng đứa trẻ là ma quỷ nên ruồng bỏ Zal và bỏ cậu trên đỉnh núi Damavand cho chết.

May mắn thay, chim thần Simorgh nhân ái và khôn ngoan tìm thấy Zal rồi nuôi dưỡng cậu. Simorgh đã trải nghiệm sự suy tàn của cả ba thế giới cổ đại, bà biết tất tần tật về mọi thời kỳ. Khi Zal đã lớn, anh rời xa sự bao bọc của Simorgh. Simorgh cho anh ba cọng lông vàng từ cánh để Zal có thể đốt cháy bất cứ khi nào cần sự giúp đỡ từ Simorgh. Zal gặp và yêu công chúa Rudabeh, người bị cuốn hút bởi cá tính và sự khôn ngoan của chằng. Cuối cùng, họ kết hôn và sinh ra bé trai Rostam. Rostam lớn lên trở thành người anh hùng vĩ đại nhất của Ba Tư. Ông trải qua bảy cuộc phiêu lưu được gọi là "Bảy nhiệm vụ của Rostam", nơi ông cùng con ngựa Rakhsh trung thành và mạnh mẽ chiến đấu với những con quỷ trắng, phù thủy xinh đẹp, rồng, sư tử và các vị vua khác.

Rostam yêu nàng công chúa Tahmineh, và họ trở thành cha mẹ của Sohrab. Rostam tặng Sohrab món quà là một chiếc vòng tay, dành cho cậu khi trưởng thành và rời xa cha mẹ. Sohrab lớn lên mà chưa bao giờ nhìn thấy cha Rostam của mình. Vài năm sau khi quân đội của Rostam và Sohrab gặp nhau trong một trận chiến. Cha và con trai đã không biết nhau cho đến khi Rostam đánh trọng thương Sohrab trong một cuộc chiến. Khi Sohrab chết trong vòng tay của mình, Rostam mới nhận thấy chiếc vòng ở cổ tay vị chiến binh trẻ. Rostam đau đớn nhận ra rằng ông đã giết chết con trai mình.

Chuyện tình huyền thoại khác kể về Bijan, con trai của một hiệp sĩ nổi tiếng Ba Tư và Manijeh, công chúa của đế chế Turan, ngày nay gọi là Trung Á, kẻ thù lớn nhất của Ba Tư. Câu chuyện tình yêu này cuối cùng dẫn đến một cuộc chiến tranh sử thi giữa hai đế quốc.

 Thời đại lịch sử
bao gồm những tài liệu lịch sử bắt đầu từ triều đại của vua Parthia sau khi lãnh thổ của Iran được giải phóng từ đất nước Hy Lạp và Macedonia. Trọng tâm được đặt nhiều vào các triều đại kế tiếp của các hoàng đế Sassanid, thông qua một lối kể sắc sảo. Shahnameh kết thúc với công cuộc chinh phục của Hồi giáo Ả Rập vào Ba Tư vào năm 651. Ferdowsi miêu tả sự kiện này theo lối đầy chất thơ, và coi đó là một thảm họa nghiêm trọng với sự xuất hiện của "đội quân bóng đêm".

 Danh sách các vị vua
 Các vị vua thời đại thần thoại

 Câu chuyện thứ 1 = Gayōmarth, vị vua đầu tiên là người người trong thần thoại Ba Tư.
 cũng bao gồm câu chuyện về Siyāmak, Con trai của Gayōmarth và là vị vua đầu tiên của nhà Pīschdādiyān.
 Câu chuyện thứ 2 = Hōšang, cháu nội của Gayōmarth, người mang lại nhân quyền và công lý cho con người.
 Câu chuyện thứ 3 = Tahmōrath, kẻ bắt mồi ma quỷ (cũng xuất hiện trong truyện)
 Câu chuyện thứ 4 = Ğamšīd (Dschamschid), Con của Tahmōrath, người sáng lập lễ hội năm mới Nouruz.
 Câu chuyện thứ 5 = Ẓahhāk, vua quỷ, người có một hiệp với Ahrimān
 Câu chuyện thứ 6 = Fereydūn, người đã giết chết Ẓahhāk và chia ba thiên hạ cho các con trước khi ông qua đời.
 bao gồm cả câu chuyện về ba người con trai: Iradj nhận được Iran từ cha của ông nhưng bị giết bởi lòng ghen tị của hai anh em của ông là Selm và Tūr.

 Các vị vua thời đại anh hùng
 Câu chuyện thứ 7 = Manutschehr, người đã trả thù cái chết của cha Iradsch và thay thế Fereydun lên ngôi.
 Câu chuyện thứ 8 = Nauẓar
 Câu chuyện thứ 9 = Ẓau
 Câu chuyện thứ 10 = Garschāsp
 Câu chuyện thứ 11 = Kay Kobād, một hậu duệ của Fereydūn và là vị vua đầu tiên của triều đại Kayāni.
 Câu chuyện thứ 12 = Kay Kāōs
 Câu chuyện thứ 13 = Kay Chosrau
 Câu chuyện thứ 14 = Lohrāsp
 Câu chuyện thứ 15 = Goštāsp
 Câu chuyện thứ 16 = Bahman
 Câu chuyện thứ 17 = Hōmā Tschehrāẓād
 Câu chuyện thứ 18 = Kay Dārāb (Dareios I?)
 Câu chuyện thứ 19 = Dārā (Dareios III)
 Câu chuyện thứ 20 = Iskandar (Alexander Đại đế)
 Câu chuyện thứ 21 = Triều đại Aschkānīyān (Đế quốc Parthia)
 Câu chuyện thứ 22 = Bābakān-Dynastie (Sāsānid) kiến lập

 Các vị vua thời đại lịch sử
 Câu chuyện thứ 23 = Ardashir I
 Câu chuyện thứ 24 = Schāpur I
 Câu chuyện thứ 25 = Hormaẓd I
 Câu chuyện thứ 26 = Bahrām I
 Câu chuyện thứ 27 = Bahrām II
 Câu chuyện thứ 28 = Narsī
 Câu chuyện thứ 29 = Hormaẓd II
 Câu chuyện thứ 30 = Ẓulaktāf (Schāpur II)
 Câu chuyện thứ 31 = Ardashir II
 Câu chuyện thứ 32 = Schāpur III
 Câu chuyện thứ 33 = Bahrām IV
 Câu chuyện thứ 34 = Yaẓdgerd I
 Câu chuyện thứ 35 = Bahrām Gūr
 Câu chuyện thứ 36 = Yaẓdgerd II
 Câu chuyện thứ 37 = Hormaẓd III
 Câu chuyện thứ 38 = Peroẓ
 Câu chuyện thứ 39 = Balāsch
 Câu chuyện thứ 40 = Ghobād
 Câu chuyện thứ 41 = Anuschravān (Chosrau I)
 Câu chuyện thứ 42 = Hormaẓd IV
 Câu chuyện thứ 43 = Parveẓ
 Câu chuyện thứ 44 = Schīruy
 Câu chuyện thứ 45 = Ardashir III
 Câu chuyện thứ 46 = Farāyin
 Câu chuyện thứ 47 = Purāndocht
 Câu chuyện thứ 48 = Āẓarmidocht
 Câu chuyện thứ 49 = Farrochẓād
 Câu chuyện thứ 50 = Yaẓdgerd III

 Một vài bức tranh minh họa Schāhnāme

 Đọc thêm
 Abolqasem Ferdowsi, Dick Davis trans. (2006), Shahnameh: The Persian Book of Kings ISBN 0-670-03485-1, modern English translation (abridged), current standard. See also
 Clinton, Jerome W. (translator) The Tragedy of Sohrab and Rostam: From the Persian National Epic, the Shahname of Abdol-Qasem Ferdowsi 2nd ed. (University of Washington Press, 1996) (abridged selection)
 Clinton, Jerome W. (translator) In the Dragon's Claws: The Story of Rostam and Esfandiyar from the Persian Book of Kings (Mage Publishers, 1999)
 Davis, Dick, (translator) Stories from the Shahnameh of Ferdowsi
Vol. 1, The Lion and the Throne, (Mage Publishers, 1998)
Vol. 2, Fathers and Sons, (Mage Publishers, 1998)
Vol. 3, Sunset of Empire, (Mage Publishers, 2003)
 Davis, Dick, (translator), The Legend of Seyavash, (Penguin, 2001, Mage Publishers 2004) (abridged)
 Levy, Reuben (translator), The Epic of the Kings: Shah-Nama, the National Epic of Persia, (Mazda Publications, 1996) (abridged prose version)
 Warner, Arthur and Edmond Warner, (translators) The Shahnama of Firdausi, 9 vols. (London: Keegan Paul, 1905-1925) (complete English verse translation)
 Hassan Anvari, Ancient Iran's Geographical Position in Shah-Nameh (Iran Chamber Society, 2004).
 Rostam: Tales from the Shahnameh (Publisher: Hyperwerks 2005), The Story of Rostam & Sohrab ISBN 0-ngày 99 tháng 1 năm 213, modern English Graphic Novel.Find book here
 Rostam: Return of the King (Publisher: Hyperwerks 2007), The Story of Kai-Kavous & Soodabeh ISBN 0-ngày 97 tháng 2 năm 213, modern English Graphic Novel.Find book here
 Rostam: Battle with The Deevs (Publisher: Hyperwerks 2008), The Story of The White Deev ISBN 978-0-ngày 98 tháng 3 năm 213, modern English Graphic Novel.Find book here
 Jalal Khāleghi Motlagh, Editor, The Shahnameh, to be published in 8 volumes (ca. 500 pages each), consisting of six volumes of text and two volumes of explanatory notes. See: Center for Iranian Studies, Columbia University.
 Shirzad Aghaee, Imazh-ha-ye mehr va mah dar Shahnama-ye Ferdousi (Sun and Moon in the Shahnama of Ferdousi, Spånga, Sweden, 1997. (ISBN 91-630-5369-1)
 Shirzad Aghaee, Nam-e kasan va ja'i-ha dar Shahnama-ye Ferdousi(Personalities and Places in the Shahnama of Ferdousi, Nyköping, Sweden, 1993. (ISBN 91-630-1959-0)

Tham khảo

 Liên kết ngoài

 Web Resources Shahnameh Search Engine in Persian
 Rostam and Sohrab opera , اپرای رستم و سهراب from Shahnameh Ferdowsi, conducted and composed by Loris Tjeknavorian.
 Shahnameh, by Hakim Abol-Qasem Ferdowsi Tusi, the complete work (64 Epics), in Persian (ParsTech ). This work can be freely downloaded (File size, compiled in the form of an HTML Help File: 1.4 MB).
 Iraj Bashiri, Characters of Ferdowsi's Shahnameh, Iran Chamber Society, 2003.
 Rostam: Tales from The Shahnameh, English Graphic Novel adaptation of tales from the Shahnameh.
 Shahnameh, English translation by Helen Zimmern.
 Shahnameh. Helen Zimmern translation.
 Shahnameh, Arthur and Edmond Warner translation at the Internet Archive: volumes 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Print copies are available for sale here .
 Khosrow Nāghed, In the Workshop of Thought and Imagination of the Master of Tūs (Dar Kargāh-e Andisheh va Khiāl-e Ostād-e Tūs), in Persian, Radio Zamāneh, ngày 5 tháng 8 năm 2008, .
 Shahnameh A.E.Warner with Images
 Simorq: A Music Project.A short section of the Simorq Opera, video-recorded during a rehearsal in Tehran, December 2009:   (5 min 32 sec).
 Rostam & Sohrab by Arnold, Mathew(1822-88)
 Baysonghori Shahnameh in Encyclopedia Iranica
 Ferdowsi, Encyclopedia Iranica, Jalal Khaleghi-Motlaq
 Persian Sources Complete Persian text
 Shahnameh website
 Shahnameh persian and English text, A.E.Warner,MehrAbadi
 Resources'''
 Shahnama Image Collection
 Images from illustrated versions of Shahnameh
 Metropolitan museum on the shahnama
 The Asia Society; Illustrated Shahnameh
 Shahname Images And Animations Collection

Biểu tượng quốc gia Iran
Sử thi Ba Tư
Sách thế kỷ 11
Văn học Ba Tư
Sách thế kỷ 10


title: 1018 Arnolda

text:
1018 Arnolda là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 3 tháng 3 năm 1924. Tên ban đầu của nó là 1924 QM. Nó được đặt theo tên Arnold Berliner, chủ bút thuộc tạp chí xuất bản định kỳ Naturwissenschaften.

Chú thích

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1924


title: Sankt Alban

text:
Sankt Alban là một đô thị thuộc huyện Donnersberg, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Sankt Alban có diện tích 5,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 340 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Phrynobatrachus kinangopensis

text:
Phrynobatrachus kinangopensis là một loài ếch trong họ Petropedetidae. Chúng là loài đặc hữu của Kenya.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.

Tham khảo

 Msuya, C., Howell, K., Lötters, S., Pickersgill, M. & Drewes, R. 2004. Phrynobatrachus kinangopensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Phrynobatrachus
Động vật đặc hữu Kenya


title: Sphecodes cordovensis

text:
Sphecodes cordovensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1919


title: Ormosia grandistipulata

text:
Ormosia grandistipulata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Ormosia grandistipulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

grandistipulata
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Trách Dung

text:
Trách Dung (chữ Hán: 笮融; ?-195) là tướng thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia hỗn chiến ở Giang Đông và cuối cùng thất bại.

Ở Từ châu
Trách Dung người quận Đan Dương. Cuối thời Đông Hán loạn lạc, ông tập hợp vài trăm người nổi lên, đi cướp bóc các nơi. Sau đó ông dẫn quân về quy phục Thứ sử Từ châu là Đào Khiêm. Đào Khiêm nể Trách Dung là đồng hương nên dùng ông vào nhiệm vụ vận lương cho 3 quận quốc Quảng Lăng, Hạ Bì và Bành Thành (thuộc Từ châu).

Trách Dung có lương thực trong tay, mang bán lấy tiền, rồi xây ngôi chùa Phù Đô rất lớn và nguy nga. Trong chùa có bảo tháp phía trên là mâm vàng, phía dưới là lầu đôi, đình viện trong chùa chứa được 3000 người, xung quanh xây dựng sương phòng và hành lang. Tượng Phật trong điện đều khoác áo gấm. Mỗi lần vào dịp lễ tắm Phật, Trách Dung chiêu đãi miễn phí cho khách thập phương tới hành lễ hoặc xem lễ, có khi tới hàng vạn người.

Dù đã biển thủ lương thực của công nhưng Trách Dung không bị Đào Khiêm truy cứu.

Năm 193, quân phiệt Tào Tháo quy trách nhiệm cái chết của cha mình là Tào Tung cho Đào Khiêm, mang quân đánh Từ châu. Trách Dung thấy Từ châu nguy cấp bèn dẫn thủ hạ và các tín đồ chạy khỏi thủ phủ Hạ Bì về phía nam. Thái thú Quảng Lăng là Triệu Dực gặp Trách Dung bèn tiếp đón hậu đãi, nhưng Trách Dung không nhớ ơn lại trở mặt giết chết Triệu Dực trong một buổi tiệc. Sau đó Trách Dung mang quân cướp bóc ở huyện Giang Đô - thủ phủ quận Quảng Lăng. Ông phá phách huyện Giang Đô rồi dẫn quân bỏ đi. Các sử gia xem việc làm của Trách Dung trái hẳn với danh xưng là tín đồ Phật giáo của ông.

Tại Dương châu
Trách Dung rời Giang Đô chạy về phía nam, qua sông Trường Giang. Ông dẫn quân đi cướp bóc ở Giang Nam, sau đó đánh vào quận Dự Chương, giết chết Thái thú Chu Hộc.

Sau đó Trách Dung liên kết với tướng quốc nước Hạ Bì là Tiết Lễ (薛禮), cùng nhau tôn Thứ sử Dương châu là Lưu Do làm minh chủ chống lại quân phiệt Viên Thuật. Bộ tướng của Viên Thuật là Tôn Sách nhân muốn ly khai với Thuật bèn xin ra trận đánh Lưu Do.

Năm 195, Tôn Sách hợp binh với Chu Du, tấn công Hoành Giang, Dương Lợi, liên tiếp đánh bại các bộ tướng của Lưu Do là Phàn Năng và Trương Anh. Nhân đà thắng lợi, Tôn Sách tiến lên chiếm trại Ngưu Chử của Lưu Do.

Trách Dung đóng quân tại Mạt Lăng. Tôn Sách mang quân tấn công Trách Dung. Sau khi bị thất bại trong mấy trận đầu, Trách Dung bị thiệt hại 500 quân, bèn lui vào phòng ngự quyết không ra đánh. Tôn Sách đưa quân lên phía bắc và tấn công Tiết Lễ. Mặc dù Tiết Lễ nhanh chóng thua trận và bỏ chạy, nhưng bộ hạ của Lưu Do là Phàn Năng (樊能) và những người khác đã tập hợp lực lượng của mình và tấn công lại tại Ngưu Chử.

Tôn Sách quay về, đánh bại Phàn Năng và giữ được Ngưu Chử, sau đó lại tấn công Trách Dung lần thứ hai. Hai bên giao chiến, quân Trách Dung bắn trúng đùi Tôn Sách. Tôn Sách phải lên cáng cho quân khiêng chạy, toàn quân rút lui.

Trách Dung nghe tin có người báo rằng Tôn Sách đã chết, bèn dẫn quân ra đuổi đánh. Tôn Sách dự liệu trước bèn dùng kế mai phục, giả cách thua chạy, Trách Dung lọt vào vòng vây, bị đánh thua tan tác, thiệt hại mất hơn 1000 quân.

Quân Trách Dung bỏ chạy về trại cố thủ. Tôn Sách mang quân đuổi đánh trở lại, Trách Dung biết rằng Tôn Sách còn sống nên ông càng tăng cường phòng ngự.

Tôn Sách thấy Trách Dung giữ vững không thể hạ được bèn quay về phía nam đánh các tướng khác của Lưu Do. Sau đó Lưu Do thất thế phải chạy sang quận Dự Chương.

Trách Dung được giải vây lại mang quân cướp phá các nơi. Lưu Do bèn ra quân dẹp Trách Dung. Hai bên dàn quân đánh nhau. Lưu Do bị thua trận đầu nhưng sau đó đã thắng lại trận sau, đuổi được Trách Dung vào trong núi. Trách Dung bị dân địa phương giết chết. Không rõ khi đó ông bao nhiêu tuổi.

Trong văn học

Tam Quốc diễn nghĩa
Trách Dung là nhân vật phụ trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung. Ông chỉ xuất hiện tại hồi 15. La Quán Trung lầm lẫn chép rằng sau khi bị Tôn Sách đánh bại, ông cùng Lưu Do chạy sang Dự Chương theo Lưu Biểu, trên thực tế quận Dự Chương khi đó thuộc Dương châu chứ không thuộc Kinh châu và đang nằm trong tay thái thú Hoa Hâm.

Sau khi bỏ trốn sang Dự Chương, ông không được La Quán Trung nhắc tới nữa.

Lời tựa của Lý Hoặc Luận

Việc Trách Dung giết Chu Hộc ở Dự Chương cũng được nhắc đến trong lời tựa tác phẩm Lý Hoặc Luận của Mâu Tử, một trong số những người có công khai truyền đạo Phật tại Giao Châu (Bắc Việt Nam) cuối thế kỷ 2 đến đầu thế kỷ 3.

Xem thêm
 Lưu Do
 Tôn Sách
 Đào Khiêm
 Mâu Tử

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.

Chú thích

Người An Huy
Năm sinh thiếu
Mất năm 195
Quân nổi dậy Trung Quốc
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa


title: Le Heaulme

text:
Le Heaulme là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d'Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2003

text:
10 ca sĩ được yêu thích nhất
Không phân biệt thứ hạng.

10 nhạc sĩ có ca khúc được yêu thích nhất
Không phân biệt thứ hạng.

Các giải thưởng khác

Tham khảo

 Làn sóng xanh 2003: mới và trẻ

Làn Sóng Xanh


title: Araki Hirofumi

text:
Araki Hirofumi (tên chữ Hán: 荒木宏文 Hoang Mộc Hoành Văn) là một cựu diễn viên và ca sĩ người Nhật Bản. Anh được biết đến qua ba vai diễn nổi bật gồm Sư tử Đen Ryo trong Juken Sentai Gekiranger, Inui Sadaharu trong The Prince of Tennis movie và The Prince of Tennis musicals. Ngoài ra, anh còn là một thành viên trong nhóm D-Boys.

Profile
Tên chuyển tự La Tinh: Hirofumi Araki
Tên chữ Hán: 荒木宏文 (Hán-Việt: Hoang Mộc Hoành Văn)
Biệt danh: Arayan, Arakicchi, ArapunM
Ngày sinh: ngày 14 tháng 6 năm 1983
Nơi sinh: Quận Hyogo (Hyogo, Osaka, Japan)
Chiều cao: 174 cm
Sở thích: bi-da, hiến máu nhân đạo và karaoke
Sở trường: Trà đạo, chơi được bất cứ môn bóng nào
Trang web: Araki's Official Blog

Nghề nghiệp
Anh đã xuất hiện trong vài chương trình truyền hình.

Hit Parade là bộ phim truyền hình mà Araki tham gia, trong vai một thành viên của nhóm The Tigers, được trình chiếu ngày 26 tháng 5 năm 2006 trên kênh Fuji TV. Đóng cùng anh là những thành viên khác của D-Boys như Wada Masato, Shirota Yuu, Kaji Masaki, Suzuki Hiroki, Endo Yuya và Kouji Seto.

Araki xuất hiện ở chương trình phát thanh trên đài BAY FM  của Nhật với một người bạn khác trong D-Boys là Kouji Seto vào ngày 14 tháng 10 năm 2006.

Với D-Boys
Tháng 10 năm 2004, Araki gia nhập vào nhóm D-Boys của công ty Watanabe Entertainment.

Giống như những thành viên khác của D-Boys, Araki có một blog  riêng, nơi mà thỉnh thoảng anh lại cập nhật thông tin và đoạn video để giới thiệu về bản thân.

D-Boy đã phát hành 2 album ảnh. Album đầu tiên phát hành ngày 27 tháng 4 năm 2005 có tựa đề là D-Boys, album thứ hai phát hành ngày 25 tháng 3 năm 2006 với tên Start. Hình của Araki đều xuất hiện trong cả hai tập ảnh này.

Tháng 3/2010, anh được chọn vào D☆DATE cùng với Igarashi Shunji, Nakamura Yuichi, Seto Koji và Horii Arata

Trong vai Inui Sadaharu (Prince of Tennis Musicals)
Araki đã thắng trong cuộc thi tuyển, và vào vai Inui Sadaharu, tuyển thủ chuyên chơi Tennis dữ liệu của đội tennis trường trung học Seigaku. Từ năm 2005 đến năm 2006, anh trở thành diễn viên thứ 2 diễn vai Inui trong loạt Prince of Tennis Musicals. Ngày 8 tháng 1 năm 2005, anh lần đầu tiên công diễn vai Inui trong Winter 2004-2005 Side Yamabuki ở Osaka. Cũng năm đó, anh được chọn đóng trong bộ phim điện ảnh Prince of tennis được chuyển thể từ manga/anime The prince of tennis, cũng với vai Inui Sadaharu. Trong các vở musical, bạn diễn của Araki là những thành viên khác trong D-Boys như Endo Yuya, Yanagi Kotaro, Shirota Yuu, Kaji Masaki, Suzuki Hiroki, Adachi Osamu, và Wada Masato.

Những buổi diễn Araki đã tham gia với vai Inui:
 Tenimyu in Winter: Side Yamabuki - Featuring St Rudolph
 Dream Live 2nd: Second Live concert
 Imperial Match Hyotei
 Hyoutei in Winter
 Dream Live 3rd: Third Live concert

Ngày 29 tháng 3 năm 2006, trong Dream Live 3, anh đã tốt nghiệp cùng với hầu hết dàn viễn viên Seigaku.

Trong vai Inui Sadaharu (The Prince of Tennis Live-Action Film)

Từ vai Inui Sadaharu trong Prince of Tennis musical mà Araki được chọn tham gia vào bộ phim điện ảnh của cùng series manga/anime này. Anh, và hầu hết những thành viên còn lại của đội Seigaku, đều góp mặt trong bộ phim này. Duy chỉ có Hongo Kanata là diễn viên mới, vào vai Echizen Ryoma.

Phim được trình chiếu vào ngày 13 tháng 5 năm 2006.

Trong June Bride
Phim tiếp theo của Araki, June Bride (Jyun Bride) trình chiếu ngày 27 tháng 5 năm 2006. Anh diễn một nhân vật phụ trong phim này. Cùng diễn với anh là Shirota Yuu và Suzuki Hiroki của nhóm D-Boys. Bộ phim được chuyển thể từ manga Jyun Bride, của Satoshi Yoshida.

Trong Limit~ What's Your Story?
Tháng 6 năm 2006, Araki bắt đầu diễn vở sân khấu kịch tiếp theo của mình cùng 2 thành viên khác trong D-Boys là Suzuki Hiroki và Nakamura Yuichi, trong Limit~ What's Your Story?.

Cuộc sống

Araki vẫn thỉnh thoảng updates vào blog  của anh trong trang chủ của D-Boys. Anh chơi khá thân với Suzuki Hiroki, Kaji Masaki, Wada Masato và Adachi Osamu - 4 thành viên khác trong D-Boys.

Các phim đã tham gia
{| class="wikitable"
|-
!Năm
!Tên phim
!Vai diễn
!Chú thích
|-
| N/A || Italy Uemon Whom You Laugh || N/A ||
|-
| 2006 || The Prince of Tennis || Inui Sadaharu ||
|-
| 2006 || The June Bride || N/A ||
|-
| 2006 || DD-BOYS || Một vài vai diễn || Xuất hiện trong các episode 3-4, 10-11 và 16
|-
| 2006 || The Hit Parade || thành viên của The Tigers || phim chiếu trên TV]]
|-
| 2006 || Regatta || N/A || phim chiếu trên TV, xuất hiện ở episode 3
|-
| 2007 || Juken Sentai Gekiranger||Krojishi Rio (Nhật:黒獅子理央)|| Đóng cặp với Hirata Yuka
|-
| 2009 || Beatrock Love||Aki||Đóng cặp với Yamasaki Mami

Kịch
 Ngày 2-6 đến ngày 4-6 năm 2006 Limit ~ Is your story what? (limit～あなたの物語は何ですか?～)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Araki's Official Blog
Araki's Official Blog with Video Introduction
D-Boys Official Website
The Prince of Tennis Movie Official Site
Tenimyu Official site
June Bride Official Site
Hit Parade Official Site
Tenimyu English fanlisting

Ca sĩ Nhật Bản
Diễn viên Nhật Bản
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1983
Người Hyōgo


title: Physalaemus guayaco

text:
Engystomops guayaco là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Ecuador.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và đất có tưới tiêu. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Stuart, S.N. 2006. Physalaemus guayaco. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Guayaco
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật đặc hữu Ecuador


Điều khoản dù trở ngại thế nào chăng nữa là một điều khoản trong một số hợp đồng, thông thường là các hợp đồng cho thuê tài sản, trong đó quy định các khoản thanh toán phải được thực thi liên tục theo đúng kỳ hạn, không phụ thuộc vào bất kỳ trở ngại nào mà bên thanh toán có thể gặp phải (thông thường có liên quan tới việc sử dụng, vận hành tài sản đã thuê). Điều khoản này thông thường tạo thành một phần trong bảo lãnh của công ty mẹ.

Ví dụ
Dưới đây là ví dụ về điều khoản dù trở ngại thế nào chăng nữa.
"Các bổn phận của bên X theo Điều ABC (Thanh toán) là các bổn phận tuyệt đối và tối cao để thực hiện, và bên X sẽ đảm bảo cho bên Y đối với bất kỳ tổn thất hoặc thiệt hại nào phát sinh từ việc không thực thi các bổn phận này, không phụ thuộc vào việc trách nhiệm pháp lý cơ bản theo hợp đồng của bên X hay bất kỳ cá nhân, pháp nhân nào có liên quan tới Điều ABC có thể bị hạn chế bởi Điều KML (Bất khả kháng) hay bởi các quy định pháp lý khác về việc không thực hiện hoặc không thể thực hiện hay không."

Tham khảo

Điều khoản hợp đồng


title: Sulat

text:
Sulat là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Đông Samar, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 14.193 người trong 2.853 hộ.

Các đơn vị hành chính

Sulat được chia ra 18 barangay.

 A-et
 Baybay
 Kandalakit
 Del Remedio
 Loyola Heights
 Mabini
 Maglipay
 Maramara
 Riverside
 San Francisco
 San Isidro
 San Juan
 San Mateo
 San Vicente
 Santo Niño
 Santo Tomas
 Tabi
 Abucay

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Đông Samar


title: Shahabad

text:
Shahabad là một thị xã của quận Gulbarga thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Shahabad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 391 mét (1282 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Shahabad có dân số 50.587 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Shahabad có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Shahabad, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Gulbarga

en:Shahabad


title: Oncorhynchus chrysogaster

text:
Oncorhynchus chrysogaster là một loài cá thuộc họ Salmonidae. Nó là loài đặc hữu của México.

Chú thích

C
Động vật đặc hữu México


title: Lagaroceras

text:
Lagaroceras

Lagaroceras là một chi ruồi trong họ Chloropidae.

Tham khảo

Europe
Nearctic

Chloropidae


title: Sassierges-Saint-Germain

text:
Sassierges-Saint-Germain là một xã ở tỉnh Indre ở miền trung nước Pháp. Xã này có diện tích 31,72 km², dân số năm 1999 là 407 người. Khu vực này có độ cao trung bình 162 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 Hồ sơ của thị trấn trên INSEE

Sassiergessaintgermain