title: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

text:
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (tiếng Anh: Hanoi National University of Education - viết tắt: ĐHSPHN hay HNUE) là một trường đại học công lập tại Việt Nam. Được thành lập vào năm 1951, là trường đại học thứ tư tại Việt Nam được thành lập (sau Trường Đại học Y Hà Nội - 1902, Đại học Quốc gia Hà Nội - 1904 và Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam - 1925), trường Đại học Sư phạm Hà Nội là một trong những cơ sở giáo dục đại học lớn nhất tại Việt Nam. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có một trường Trung học phổ thông trực thuộc là Trường Trung học phổ thông chuyên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội dành cho các học sinh chuyên trên toàn quốc.

Trường vốn là một ban trực thuộc của Ban Đại học Văn khoa theo sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với mục đích đào tạo các giáo viên cho các cấp học trên toàn quốc. Năm 1951, trường chính thức được tách riêng với tên gọi Đại học Sư phạm Khoa học, với hiệu trưởng đầu tiên là Giáo sư Lê Văn Thiêm. Năm 1994, cùng với Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, ba trường cùng được sắp xếp và trở thành những trường trực thuộc đầu tiên của Đại học Quốc gia Hà Nội mới được thành lập. Tuy nhiên, vào năm 1999, Trường được tách ra khỏi Đại học Quốc gia Hà Nội, và chính thức mang tên gọi như ngày nay.

Năm 2008, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là chủ nhà của Olympic Vật lý Quốc tế lần thứ 39.

Lịch sử
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội được thành lập ngày 11 tháng 10 năm 1951 theo Nghị định 276 của Bộ Quốc gia Giáo dục Việt Nam. Ngày 10/12/1993 theo Nghị định 97/CP của Chính phủ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội I là một trường thành viên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Theo Quyết định 201/QĐTTg ngày 12/10/1999 của Thủ tướng Chính phủ, Trường Đại học Sư phạm tách khỏi Đại học Quốc gia Hà Nội thành Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Trường có cơ sở 2 đặt tại tỉnh Hà Nam (trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nam) vào ngày 30/12/2015.

Các tên gọi cũ:
 Trường Sư Phạm cao cấp
 Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1
 Trường Đại học Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội

Ban giám hiệu đương nhiệm
Hiệu trưởng: GS.TS Nguyễn Văn Minh (Nguyên Trưởng Khoa Vật lý)
Phó Hiệu trưởng: PGS.TS Nguyễn Vũ Bích Hiền - phụ trách cơ sở vật chất (Nguyên Trưởng Khoa Quản lý Giáo dục)
Phó Hiệu trưởng: PGS.TS Nguyễn Văn Trào - phụ trách đào tạo (Nguyên Trưởng Khoa Toán-Tin)
Phó Hiệu trưởng: PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - phụ trách đào tạo

Nhân sự

Tổng số cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên là 1.227 (807 giảng viên trong đó có 609 giảng viên biên chế, 70 giảng viên hợp đồng dài hạn, 362 nữ giảng viên), trong đó có:
 24 Giáo sư
 126 Phó Giáo sư
 227 Tiến sĩ khoa học và Tiến sĩ
 177 Thạc sĩ
 19 Nhà giáo Nhân dân và 74 Nhà giáo Ưu tú;
Cơ sở vật chất, kỹ thuật: Giảng đường có tổng diện tích là 19.760 m² và 181 phòng; phòng máy tính có tổng diện tích là 2.812 m² và 36 phòng; thư viện có tổng diện tích là 6.334 m² và 31 phòng; phòng thí nghiệm có tổng diện tích là 2.545 m² và 38 phòng.

Cơ cấu tổ chức
Đại học Sư phạm Hà Nội có các đơn vị trực thuộc là các khoa, viện nghiên cứu sư phạm, các trung tâm nghiên cứu và ứng dụng.

Các khoa và bộ môn trực thuộc

Hiện nay, trường Đại học Sư phạm Hà Nội có 23 khoa và 1 bộ môn trực thuộc
 Khoa Toán-Tin
 Khoa Công nghệ Thông tin
 Khoa Vật lí
 Khoa Hóa học
 Khoa Sinh học
 Khoa Ngữ văn
 Khoa Tiếng Anh
 Khoa Lịch sử
 Khoa Địa lý
 Khoa Triết học
 Khoa Tiếng Pháp
 Khoa Lý luận Chính trị - Giáo dục Công dân
 Khoa Giáo dục Tiểu học
 Khoa Sư phạm kỹ thuật
 Khoa Tâm lý Giáo dục
 Khoa Giáo dục Đặc biệt
 Khoa Giáo dục Thể chất
 Khoa Giáo dục Quốc phòng
 Khoa Giáo dục Mầm non
 Khoa Việt Nam học
 Khoa Quản lý Giáo dục
 Khoa Nghệ thuật
 Khoa Công tác Xã hội

1 bộ môn là:
 Bộ môn Tiếng Trung Quốc

Các trường trực thuộc
 Trường Trung học Phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội
 Trường THCS - THPT Nguyễn Tất Thành
Trường Tiểu học Thực hành Nguyễn Tất Thành
 Trường Mầm non Búp Sen Xanh

Các đơn vị trực thuộc
 Nhà Xuất bản Đại học Sư phạm

Các cựu hiệu trưởng

Các giáo sư danh tiếng

GS, NGND Nguyễn Lân: giảng viên khoa Tâm lý giáo dục, nhà từ điển học.
GS, NGND Đào Văn Tiến: Khoa Sinh học, Giải thưởng Hồ Chí Minh lần thứ nhất.
GS, TSKH, NGND Bùi Văn Ba (Phương Lựu), Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2012 về Văn học cho cụm công trình Lý luận phê bình văn học phương Tây thế kỷ XX; Từ văn học so sánh đến thi học so sánh; Lý luận phê bình văn học; Phương pháp luận nghiên cứu văn học; Tư tưởng văn hoá văn nghệ của chủ nghĩa Mác phương Tây.
GS, TS Hoàng Xuân Sính, Nguyên Trưởng bộ môn Đại số, khoa Toán, nữ giáo sư toán học đầu tiên của Việt Nam. Người sáng lập, Chủ tịch hội đồng quản trị  Trường Đại học Thăng Long.
GS, NGND Nguyễn Đình Chú: giảng viên cao cấp của khoa Ngữ văn .
GS Phùng Văn Tửu: giảng viên khoa Ngữ Văn, Giải thưởng nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 3 .
GS, TS Nguyễn Mạnh Tường: luật sư, bị mất chức giáo sư vì có dính líu tới phong trào Nhân Văn - Giai Phẩm
GS Lê Khả Kế: nhà từ điển học.
GS Nguyễn Thúc Hào: Nguyên Phó Hiệu Trưởng.

Những cựu sinh viên nổi bật
 Cao Huy Đỉnh (1927-1975): Giáo sư, Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I năm 1996;
 Nguyễn Văn Hiệu: Giáo sư, TSKH Vật lý, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô, nguyên Ủy viên trung ương Đảng, giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1, nguyên Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam, nguyên Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam;
 Nguyễn Văn Đạo: Giáo sư, TSKH Cơ học, Viện sĩ, nguyên giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, nguyên chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh;
 Nguyễn Khoa Điềm: nhà thơ Việt Nam, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, uỷ viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá 9, nguyên Bộ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin Việt Nam;
 Vũ Đình Cự: Giáo sư, TSKH Vật lý, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Việt Nam, nguyên Ủy viên trung ương Đảng;
 Phan Đình Diệu: Giáo sư, TSKH Toán học, nguyên chủ tịch Hội Tin học Việt Nam, nguyên phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo phát triển CNTT Việt Nam khóa 1;
Nguyễn Thanh Hải: Phó Giáo sư, TS Vật lý, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021 tỉnh Thái Nguyên, đại biểu quốc hội Việt Nam khóa 14 tỉnh Thái Nguyên;
GS, TSKH, NGND Trần Kiên, nguyên trưởng Khoa Sinh học, Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2012 về Khoa học - Công nghệ cho cụm công trình Động vật chí và Thực vật chí Việt Nam ;
 Dương Trung Quốc: Nhà sử học, Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Việt Nam;
 Dương Thụ: Nhạc sĩ (tốt nghiệp khoa Văn);
 Phạm Tiến Duật: Nhà thơ;
 Nguyễn Đình Trí: Giáo sư, TS Toán học, nguyên chủ tịch Hội Toán học Việt Nam ;
 Đoàn Quỳnh: Giáo sư Toán học ;
 Đặng Hùng Thắng: Giáo sư, TSKH Toán học ;
 Nguyễn Văn Khánh: Giáo sư, TS Vật lí; nguyên trưởng khoa khoa Vật lí, trường Đại học Sư phạm Hà Nội;
 Vũ Đình Hòa: Phó Giáo sư, TSKH Toán học; giảng viên khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Giám đốc Trung tâm Tài năng trẻ FPT;
 Trần Đăng Hưng: Phó Giáo sư, TS Công nghệ Thông tin; trưởng khoa khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học Sư phạm Hà Nội;
 Đỗ Đức Thái: Giáo sư, TSKH toán học, trưởng khoa Toán-Tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội;
 Nguyễn Huy Thiệp: nhà văn (tốt nghiệp khoa Sử);
 Trần Khải Thanh Thủy: nhà bất đồng chính kiến với Đảng Cộng sản Việt Nam, nhà văn;
 Văn Như Cương: thành viên Hội đồng Giáo dục Quốc gia, Hiệu trưởng và sáng lập trường Trung học phổ thông Dân lập Lương Thế Vinh, Hà Nội.
 Đàm Bích Thủy: Chủ tịch Đại học Fulbright Việt Nam, Nguyên Giám đốc Văn phòng đại diện Ngân hàng Quốc gia úc tại Việt Nam, Nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Citibank Việt Nam.
 Lê Hải Trà: Nguyên Tổng giám đốc Sở giao dịch Chứng khoán TP HCM (HOSE)

Tranh cãi

Vụ tước bằng thạc sĩ Đỗ Thị Thoan

Đỗ Thị Thoan (bút danh là Nhã Thuyên) vốn là sinh viên K53 Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp Đại học, cô tiếp tục theo học khóa cao học K18 tại trường này (năm học 2009 – 2010). Luận văn thạc sĩ Vị trí Của Kẻ Bên Lề: Thực Hành Thơ Của Nhóm Mở Miệng Từ Góc Nhìn Văn Hóa , của cô được hội đồng thẩm định của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đánh giá xuất sắc. Nhờ vậy, cô được ký hợp đồng ngắn hạn làm giảng viên giảng dạy môn Văn học Việt Nam hiện đại tại khoa Ngữ Văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội từ tháng 9/2012. Cuối tháng 5/2013 khoa này cho biết có sức ép từ cơ quan an ninh nên họ không thể cho cô tiếp tục dạy. Đến đầu tháng 3 năm 2014, PGS TS Nguyễn Thị Bình, tổ trưởng Tổ Văn học Việt Nam hiện đại của Khoa Ngữ văn, người hướng dẫn Nhã Thuyên làm luận văn thạc sĩ, buộc phải về hưu sớm. Sau đó, ngày 27/3/2014, Nhã Thuyên thông báo, cô bị Phòng Sau Đại học của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội mời đến để nhận các quyết định thu hồi bằng và hủy luận văn thạc sĩ của cô.

Tham khảo

Xem thêm

Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội

Liên kết ngoài

 Trang chủ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam
Đại học và cao đẳng sư phạm Việt Nam

Khởi đầu năm 1951 ở Việt Nam


title: Fleutiauxellus shirahatai

text:
Fleutiauxellus shirahatai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Fleutiauxellus


title: Cajidiocan

text:
Cajidiocan là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Romblon, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 19.369 người trong 3.911 hộ.

Barangay

Cajidiocan được chia thành 14 barangay.

 Alibagon
 Cambajao
 Cambalo
 Cambijang
 Cantagda
 Danao
 Gutivan
 Lico
 Lumbang Este
 Lumbang Weste
 Marigondon
 Poblacion
 Sugod
 Taguilos

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Cajiocan Website

Đô thị của Romblon


title: 3280 Grétry

text:
3280 Grétry là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1514.3565417 ngày (4.15 năm).

Nó được phát hiện ngày 17 tháng 9 năm 1933.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1933


title: VN

text:
VN hay Vn có thể là:

 từ viết tắt của Việt Nam (mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 VN)
 .vn, tên miền quốc gia cấp cao nhất của Việt Nam
 Vietnam Airlines (mã IATA VN)
 Visual novel, một loại tiểu thuyết tương tác
 Vanilla Ninja, một nhóm nhạc nữ của Estonia

VN


title: Vestre Toten

text:
Vestre Toten là một đô thị thuộc hạt Oppland, Na Uy. Đô thị này thuộc huyện truyền thống TotenĐô thị này có diện tích 249 km2, dân số năm 2004 là 12.597 người. Trung tâm hành chính của đô thị nằm ở làng Raufoss.

Tham khảo

Đô thị của Oppland


title: Neophaeus

text:
Neophaeus là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Sathiyavijayanagaram

text:
Sathiyavijayanagaram là một thị trấn thống kê (census town) của quận Tiruvanamalai thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sathiyavijayanagaram có dân số 5671 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Sathiyavijayanagaram có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Sathiyavijayanagaram, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Nguyên lý loại trừ Pauli

text:
Nguyên lý loại trừ (hay còn gọi là nguyên lý loại trừ Pauli, theo tên nhà vật lý Wolfgang Pauli) nói rằng
Không tồn tại 2 fermion có cùng các trạng thái lượng tử.
Các loại hạt có spin nguyên (các boson) không phải là đối tượng của nguyên lý này do có thể ở cùng một trạng thái lượng tử và tuân theo Thống kê Bose–Einstein

Ví dụ
Một ví dụ quan trọng của nguyên lý này giải thích sắp xếp cấu trúc electron trong nguyên tử, trong hóa học. Electron là một loại fermion và trạng thái lượng tử của electron trong nguyên tử được thể hiện bằng số lượng tử do vậy: "không tồn tại 2 electron trong một nguyên tử có cùng các trạng thái lượng tử".

Lịch sử
Nguyên lý này do nhà vật lý Wolfgang Ernst Pauli phát biểu đầu tiên vào năm 1925 đối với electron và hoàn thiện năm 1940 với tất cả các fermion nói chung. Pauli đã được nhận giải thưởng Nobel vật lý vào năm 1945 nhờ khám phá này.

Tham khảo

Xem thêm
 Nguyên lý bất định

Fermion
Cơ học lượng tử
Wolfgang Pauli
Khái niệm vật lý
Liên kết hóa học
Điện tử học spin


title: Machaerium cuzcoense

text:
Machaerium cuzcoense là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Machaerium cuzcoense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

cuzcoense
Thực vật Peru
Thực vật dễ tổn thương


title: San Dorligo della Valle

text:
San Dorligo della Valle (trong tiếng Slovenia Dolina) là một đô thị ở tỉnh Trieste trong vùng Friuli-Venezia Giulia, tọa lạc khoảng 4 km về phía đông nam của Trieste, tại biên giới với Slovenia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.019 người và diện tích là 24.5 km². Theo điều tra dân số năm 1971, 70,5% dân số là người Slovenia

San Dorligo della Valle giáp các đô thị sau: Koper/Capodistria (Slovenia), Hrpelje-Kozina (Slovenia), Muggia (Milje), Sežana (Slovenia), Trieste (Trst).

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

 www.comune.san-dorligo-della-valle.ts.it/

Đô thị tỉnh Trieste


title: Fusinus sectus

text:
Fusinus sectus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Hoa hậu Hoàn vũ 1952

text:
Hoa hậu Hoàn vũ 1952 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần đầu tiên trong lịch sử, được tổ chức vào ngày 28 tháng 6 năm 1952 tại Nhà hát Thính phòng Long Beach ở Long Beach, California, Hoa Kỳ. 30 thí sinh từ khắp nơi trên thế giới đã tham gia cuộc thi. Người chiến thắng là Armi Kuusela đến từ Phần Lan, được trao vương miện bởi nữ diễn viên Piper Laurie.

Kết quả

Thứ hạng

Các giải thưởng đặc biệt

 Từ năm 1952 đến 1964, cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ được tổ chức đồng thời với cuộc thi Hoa hậu Mỹ nên các giải phụ có thể trao cùng một lúc cho cả hai cuộc thi.

Thí sinh

Cuộc thi có tổng cộng 30 thí sinh tham gia:

Giám khảo

Milo Anderson
Arlene Dahl
Robert Goldstein
Samuel Heavenrich
Tom Kelley
Constance Moore
Robert Palmer
Gilbert Roland
Yucca Salamunich
Vincent Trotta

Chú giải

Liên kết
Website của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ

Hoa hậu Hoàn vũ


title: Calliloncha

text:
Calliloncha là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Các loài
Các loài trong chi Calliloncha gồm có:

 Calliloncha nankaiensis Okutani & Iwasaki, 2003

Chú thích

Tham khảo

Buccinidae


title: Paracorsia repandalis

text:
Paracorsia repandalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chúng là loài duy nhất trong chi Paracorsia, chủ yếu được tìm thấy ở châu Âu, đôi khi cả ở vùng Trung Á.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Động vật được mô tả năm 1775
Paracorsia
Côn trùng châu Âu


title: Vexillum millecostatum

text:
Vexillum millecostatum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Tiêu (nhạc cụ)

text:
Tiêu () là một loại sáo trúc thổi dọc xuất xứ từ Trung Quốc. Nó cũng thông dụng ở Đông Á được thế giới biết tới. Nó thường có dạng ống trụ tròn như sáo trúc thổi ngang, nhưng khi sử dụng lại để theo phương dọc và thổi dọc theo thân ống. Tiêu thường to và dài hơn sáo, do đó âm thanh của nó trầm và mộc mạc hơn.

 Tiêu còn có tên gọi khác là đỗng tiêu (, Tên cổ của tiêu là thụ trúc địch ().

Lịch sử
Tiêu xuất hiện lần đầu tiên vào triều đại nhà Hán,  Tiêu còn phát triển từ loại sáo đơn, thổi đầu ống của tộc người Khương ở miền nam Trung Quốc. Phần lớn loại tiêu truyền thống có 6 lỗ, trong khi đó loại hiện đại có 8 lỗ. Loại 6 lỗ có niên đại từ thời nhà Minh (1368-1644).

Một loại tiêu của người Miêu ở Trung Quốc tên là trực tiêu (直萧). Phía tây tỉnh Quý Châu là nơi các dân tộc thiểu số sinh sống tập trung. Có hơn mười dân tộc như người Miêu, người Thủy, người Bố Y và người Di sống ở khu vực miền núi tương đối nghèo này. Nhưng âm nhạc dân gian của họ rất phong phú, không chỉ có các làn điệu dân ca phong phú, đa dạng mà còn có một số nhạc cụ dân gian mà người ngoài ít biết đến, thì trực tiêu là một trong số đó. Từ một số truyền thuyết, người ta biết rằng nó là một loại tiêu rất cổ. Đây là một loại nhạc cụ bằng tre thổi thẳng có tổng chiều dài 96 cm, đường kính 7 cm, trên miệng tiêu có khoét một rãnh nhỏ, dài 9 cm, rộng 1 cm, cắm một đoạn tre dài 5,7 cm vào rãnh. Ngoài ra, nó còn phát triển từ thược (籥) - một loại sáo dọc làm bằng tre  hay trúc có 3 lỗ bấm, sử dụng trong nhạc nghi lễ Nho giáo và múa.

Cấu tạo
Trước đây người Trung Quốc thường chế tạo tiêu bằng ống nứa, ống tre hoặc gỗ, hiếm khi làm bằng ống trúc vì trúc đốt ngắn, không thể đẹp hơn nứa. Tuy nhiên hiện nay đã có nhiều thay đổi trong quan điểm chế tạo, rất nhiều loại trúc, nứa hoặc thuộc họ tre trúc đã được thử nghiệm để làm tiêu, có thể nói mỗi loại vật liệu đểu cho ra những âm sắc đa dạng khác nhau.

Ống tiêu có đường kính từ 17 mm đến 25 mm, dài từ 40 đến 50 cm. Người ta có thể bịt kín đầu ống bằng 1 mấu, khoét lỗ thổi ở 1 góc. Bên gờ miệng ống người ta khoét một lỗ hình bán nguyệt để thổi. Nếu tiêu không có ấu đầu (để rỗng suốt) thì người diễn phải dùng cằm để bịt kín đầu ống khi thổi qua lỗ thổi.

Lỗ âm cơ bản và lỗ treo nếu có thì thường nằm ở cuối ống tiêu. Tiêu gồm có 6 lỗ bấm, 5 lỗ khoét thẳng hàng với lỗ thổi, còn 1 lỗ nằm ở mặt sau cho ngón cái của tay trái sử dụng. Sở dĩ phải khoét 2 lỗ bấm ở phía sau vì ống tiêu dài, đường kính rộng, muốn đạt được các âm theo yêu cầu, các lỗ bấm phải khoét cách xa nhau, nếu 6 lỗ đều khoét trên một hàng thẳng, các ngón tay không đủ sức gang ra để bấm.

Chiều dài của tiêu từ 45 cm đến trên 1,25m, nhưng thường vào khoảng 75–85 cm.
Chiều dài của tiêu từ 45 cm đến trên 1,25m, nhưng thường vào khoảng 75–85 cm. Loại tiêu ngắn hơn khó chơi vì cần kiểm soát hơi thở chính xác hơn. Khi thổi, người ta cầm tiêu nghiêng một góc khoảng 45 độ so với cơ thể. Có nhiều loại tiêu, trong đó có hai loại chính: Cầm tiêu (琴簫) hay tử trúc tiêu (紫竹簫), có 8 lỗ bấm, dùng để đệm cho cổ cầm. Nó là nhạc cụ dài nhất trong các loại tiêu, lên tới 1,25m. Loại thứ hai là nam tiêu (南簫) hay động tiêu (洞簫) loại tiêu ngắn thường thổi đầu ống trong nhạc kịch địa phương ở Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến.

Âm thanh

Âm thanh của Tiêu nghe trầm, ấm. Tiêu cũng có nhiều loại tone như sáo ngang. Nó có âm sắc trang nhã, mộc mạc, phù hợp để diễn tả những giai điệu trữ tình, những tình cảm sâu sắc. Hai loại tiêu phổ biến nhất là C và D (tức tiêu đô và tiêu rê), các loại tiêu trầm hơn thường không phổ biến bằng vì khó sử dụng hơn: lỗ bấm cách nhau xa hơn, thổi tốn nhiều hơi...

Tiêu có âm vực khoảng 2 quãng tám. Để viết nhạc cho tiêu các nhạc sĩ có thể viết ở khóa sol hoặc fa, nhưng thường thì ở khóa sol. Tuy nhiên âm thực của tiêu là thấp hơn nốt nhạc được ghi 1 quãng tám.
tuy vậy, một số loại tiêu ngày nay đã được cải tiến, âm vực có thể lên tới 3 quãng tám hoặc hơn. Đặc biệt những loại tiêu của Việt Nam có thể chạy đủ 3 quãng tám Chromatic và thêm 2 nốt ở quãng 4 là C4 và C4# (chạy quãng chromatic ở đây được hiểu là thổi liền hơi 1 mạch đủ 12 nốt của quãng)

Kỹ thuật biểu diễn
Khi thổi người ta cầm dọc ống tiêu và tỳ cằm vào gần lỗ thổi để tạo ra âm thanh. Kỹ thuật diễn giống như sáo ngang, tuy nhiên không thích hợp khi dùng ngón phi, ngón lướt, ngón đánh lưỡi hay ngón vuốt hơi... Âm bội cũng hiếm khi được thực hiện. Tuy nhiên từ khi được cải tiến để chạy đủ 3 quãng tám Chromatic và thêm 2 nốt quãng 4 là C4, C4#, thì tiêu ngày càng áp dụng nhiều kỹ thuật lướt ngón nhanh của Flute.

Sử dụng
Tiêu tham gia trong dàn nhạc côn khúc, dàn nhạc sân khấu kinh kịch, tuồng hoặc đơn thuần là độc tấu, đệm cho các nhạc cụ khác như cổ cầm, đàn tranh,...  hay đơn thuần dùng để giải trí hằng ngày. Ngoài ra, tiêu Trung Quốc đã được đưa vào dàn nhạc dân tộc tổng hợp hòa tấu.

Cây tiêu Việt Nam không thông dụng trong dàn nhạc, hầu hết các nghệ sĩ không sử dụng trong khi tiếng tiêu âm thanh rất đẹp, sở dĩ như vậy hẳn có nguyên do.

Giai thoại, có vài người bạn nghệ sĩ trong các đoàn cải lương đến gặp nhạc sĩ Nguyễn Đình Nghĩa và than phiền họ không thể làm hoặc kiếm ra ống tiêu có cao độ có thể thổi được những nốt cao. Là một nghệ sĩ có thể làm nhạc cụ, ông đã tìm ra nguyên nhân cây tiêu Việt Nam bị quên lãng. Ngày nay, nó tham gia trong dàn nhạc tài tử, ban nhạc tang lễ, phường Bát âm, dàn nhạc sân khấu chèo, tuồng,... Ngày nay Tiêu đã được đưa vào Dàn nhạc Dân tộc tổng hợp hòa tấu, giữ phần hòa âm hoặc độc tấu các giai điệu đẹp và trữ tình. Tiêu cũng được sử dụng độc tấu. Tiêu cải tiến bằng cách khoét thêm một số lỗ đễ thổi được bán âm.

Chú thích

Nhạc cụ Việt Nam
Nhạc cụ Trung Quốc


title: Tê giác đen trung nam

text:
Tê giác đen trung nam (danh pháp hai phần: Diceros bicornis minor) là một phân loài của loài tê giác đen. Đây là phân loài là phân loài đông nhất về số lượng, chúng đã từng phân bổ rộng khắp từ miền trung Tanzania về phía nam tới Zambia, Zimbabwe và Mozambique tới phía bắc và phía đông của Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1876


title: Allodape stellarum

text:
Allodape stellarum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Allodape
Động vật được mô tả năm 1916


title: Osmia atroalba

text:
Osmia atroalba là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1875


title: Naenia (bướm đêm)

text:
Naenia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Naenia contaminata (Walker, 1865)
 Naenia typica – The Gothic

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Naenia at funet

Noctuidae


title: Fresno de Caracena

text:
Fresno de Caracena là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của INE, đô thị này có dân. Đô thị có diện tích km2.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Squinzano

text:
Squinzano là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lecce trong vùng Apulia. Squinzano có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 15.067 người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Squinzano giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lecce


title: Persicula canaryensis

text:
Persicula canaryensis là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Persicula


title: Dicranomyia vilae

text:
Dicranomyia vilae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Montussan

text:
Montussan  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Xã của Gironde


title: Pseudoneureclipsis amon

text:
Pseudoneureclipsis amon là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Olorus dentipes

text:
Olorus dentipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Olorus


title: Moropsyche avikritanga

text:
Moropsyche avikritanga là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Moropsyche


title: Dolichopeza monticola

text:
Dolichopeza monticola là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Paramartyria baishanzuna

text:
Paramartyria baishanzuna là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Yang miêu tả năm 1995. Nó được tìm thấy ở tỉnh Chiết Giang của Trung Quốc.

Chú thích

Paramartyria


title: Parortholitha

text:
Parortholitha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Parortholitha chrysographa Herbulot, 1972
Parortholitha cubitata Herbulot, 1981
Parortholitha indocilis Herbulot, 1963
Parortholitha ingens Herbulot, 1970
Parortholitha moerdyki Herbulot, 1980
Parortholitha subrectaria Walker, 1861
Parortholitha recta Prout, 1916

Chú thích

Tham khảo

Xanthorhoini


title: Lacon viettei

text:
Lacon viettei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Lacon


title: Cattleya harrisoniana

text:
Cattleya harrisoniana là một loài phong lan. Số nhiễm sắc thể lưỡng bội của C. harrisoniana đã được xác định là 2n = 40. Nhiễm sắc thể đơn bội của C. harrisoniana là n = 20.<ref>page 251 of L. P. Felix and M. Guerra: "Variation in chromosome number and the basic number of subfamily Epidendroideae (Orchidaceae)" Botanical Journal of the Linnean Society 163(2010)234—278. The Linnean Society of London. Downloaded October 2010 from http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2010.01059.x/abstract</small></ref>

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
A comparison between C. harrisoniana and C. loddigesii

Liên kết ngoài

harrisoniana
harrisoniana


title: Siros, Pyrénées-Atlantiques

text:
Siros  là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo

INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Hiếu Huệ Đế

text:
Hiếu Huệ Đế (chữ Hán: 孝惠帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách
 Tây Hán Hiếu Huệ Đế (thường gọi tắt là Huệ Đế)
 Tây Tấn Hiếu Huệ Đế (thường gọi tắt là Huệ Đế)
 Nam Minh Hiếu Huệ Đế (truy tôn, thường gọi tắt là Huệ Đế, có các thụy hiệu khác là Kính Đế và Kính Vương)

Xem thêm
 Hiếu Đế
 Huệ Đế
 Huệ hoàng hậu
 Hiếu Huệ hoàng hậu
 Minh Huệ Đế
 Huệ Hiếu Đế
 Cung Huệ đế
 Bình Đế
 Chương Đế
 Văn Đế
 Văn Vương
 Văn Công
 Văn Hầu

Thụy hiệu


title: Melanotus perturbatus

text:
Melanotus perturbatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Sân bay Araguaína

text:
Sân bay Araguaína  là một sân bay ở Araguaína, bang Tocantins ở Brasil.

Đây là cửa ngõ hàng không chính vào vùng phía bắc của bang Tocantins và có lẽ cũng là của vùng phía nam của các bang Para và Maranhao. Hiện sân bay này đang được nâng cấp cả nhà ga và đường băng.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Oceanair (Palmas, Brasilia, Goiania, São Paulo-Guarulhos)
 Total Linhas Aereas (Brasilia, Uberaba, Uberlandia, Belo Horizonte, Carajas, Tucurui, Belem, Altamira, Parintins, Manaus)

Các hãng hàng không và các điểm đến trước đây
 Varig (Brasilia, Goiania, Sao Luis)
 Rio-Sul/Nordeste (Palmas, Brasilia, Imperatriz, Carajas, Tucurui, Uberaba, Uberlandia, Belo Horizonte, Belem)
 Vasp (Porto Nacional, Brasilia, Goiania, São Paulo-Guarulhos)
 Passaredo (Palmas, Goiania, Ribeirao Preto, Curitiba)
 Penta (Carajas, Tucurui, Belem)
 Sete (Imperatriz, Balsas, Belem)
 Brasil Central (???)
 BRA (Palmas, Brasilia, Goiania, São Paulo-Guarulhos)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Araguaína
Danh sách sân bay


title: Dactylispa papilla

text:
Dactylispa papilla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Down (bài hát của Jay Sean)

text:
"Down" là một ca khúc của nghệ sĩ người Anh Jay Sean. Ở Bắc Mỹ, ca khúc được phát hành như đĩa đơn đầu tiên của anh từ album đầu tay của All or Nothing. Ở những thị trường khác, gồm cả chính đất nước Liên hiệp Anh của anh, bài hát cũng có mặt với tư cách đĩa đơn chính từ album phòng thu thứ ba của anh. Ca khúc do CEO Baby, Slim của Cash Money Records đồng sáng tác cùng Jay Sean, Lil Wayne và nhiều người khác.

Đĩa đơn hợp tác với rapper người Mỹ Lil Wayne, được ra mắt chính thức trên sóng phát thanh Hoa Kỳ vào ngày 31 tháng 5 năm 2009. Nó chính thức phát hành trên iTunes vào 30 tháng 6 năm 2009. "Down" đạt vị trí quán quân tại bảng xếp hạng Billboard Hot 100 vào ngày 8 tháng 10 năm 2009, đánh bại The Black Eyed Peas ở vị trí đầu bảng sau suốt 26 tuần, khiến Jay Sean trở thành nghệ sĩ người Anh đầu tiên đạt vị trí này kể từ "Viva La Vida" của Coldplay năm 2008. Nó đã được RIAA chứng nhận đĩa bạch kim It has been certified Platinum by the RIAA, and is producted by J-Remy and Bobby Bass.

"Down" đã được phát hành trên iTunes tại Bỉ, Pháp, Thụy Điển và New Zealand dưới dạng download nhạc số 24 tháng 8 năm 2009. Vào ngày 10 tháng 9 năm 2009, đĩa đơn có mặt tại các trạm phát thanh ở Liên hiệp Anh, và sẽ được phát hành dưới dạng download trên iTunes vào ngày 26 tháng 10 năm 2009.

Các track
Promo CD
 "Down" (Clean featuring Lil Wayne) - 3:30
 "Down" (Clean without Rap) - 3:15
 "Down" (Instrumental) - 3:30

Xếp hạng

Chứng nhận

Thành công trên các bảng xếp hạng

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2009
Bài hát của Jay Sean
Bài hát của Lil Wayne
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
Đĩa đơn đầu tay


title: Würzweiler

text:
Würzweiler là một đô thị thuộc thuộc huyện Donnersberg, Đức. Đô thị Würzweiler có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 205 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Aporia crataegi

text:
Aporia crataegi là một loài bướm ngày lớn thuộc họ Pieridae.

Loài này được tìm thấy trên cây ăn quả và cây bụi ở khắp châu Âu, trừ Bắc Âu, Bắc Phi, vùng có khí hậu ôn hòa của châu Á, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Chúng thường ăn các thực vật thuộc chi Prunus. Bướm bay giữa tháng 4 và tháng 7, kích thước từ 56mm đến 68mm, và thường thấy ở độ cao từ 500m đến 2.000m.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1758
Aporia


title: Saint-Philippe-du-Seignal

text:
Saint-Philippe-du-Seignal  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintphilippeduseignal


title: Danh sách vườn quốc gia tại Hàn Quốc

text:
Các Vườn quốc gia Hàn Quốc là các vùng đất công được bảo vệ tại Hàn Quốc mà trên đó mọi hình thức phát triển đều bị cấm. Tổng diện tích của các vườn quốc gia chiếm 6,6% diện tích của quốc gia này và thường nằm ở vùng núi hoặc duyên hải. Vườn quốc gia lớn nhất nằm ở vùng núi là Jirisan ở phía Tây Nam - đây cũng là vườn quốc gia đầu tiên của Hàn Quốc, được thành lập năm 1967. Vườn quốc gia đại dương lớn nhất là Dadohaehaesang có diện tích hơn 2200 km², phần lớn là mặt nước. Vườn nhỏ nhất là Wolchulsan, chỉ rộng 56,1 km². Các vườn quốc gia được quản lý bởi Cục Vườn quốc gia Hàn Quốc thành lập năm 1987, có lực lượng cảnh sát riêng và tư (Trừ vườn quốc gia Hallasan ở Jeju được tự quản bời tỉnh Jeju - được coi như đặc khu). Năm 1998, Cục này thuộc Bộ Môi trường, trước đây thuộc Bộ Xây dựng.

Danh sách

Xem thêm
Danh sách các chủ đề liên quan đến Triều Tiên
Đại lý Hàn Quốc
Môi trường của Hàn Quốc
Chính phủ Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cục quản lý các vườn quốc gia, bằng tiếng Hàn và tiếng Anh

Hàn Quốc
Vườn quốc gia Hàn Quốc
Địa lý Hàn Quốc


title: Coelioxys cyanura

text:
Coelioxys cyanura là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1932


title: Crustoderma

text:
Crustoderma là một chi nấm thuộc họ Meruliaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Index Fungorum

Meruliaceae


title: Nothobranchius janpapi

text:
Nothobranchius janpapi là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông có nước theo mùa and intermittent đầm lầy nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Hanssens, M & Snoeks, J. 2005. Nothobranchius janpapi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
J
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Bích huyết kiếm

text:
Bích huyết kiếm (Phồn thể: 碧血劍, Giản thể: 碧血剑, Bính âm: Bì Xuě Jiàn) là một tiểu thuyết võ hiệp của nhà văn Kim Dung, được đăng lần đầu tiên trên Hương Cảng thương báo từ ngày 1 tháng 1 năm 1956 đến ngày 31 tháng 12 năm 1956.

Tiểu thuyết Lộc Đỉnh ký là phần tiếp theo của tiểu thuyết Bích huyết kiếm này do sự xuất hiện trở lại của khá nhiều nhân vật như A Cửu, Hà Thiết Thủ, Lý Tự Thành, Trần Viên Viên, Ngô Tam Quế, Quy Tân Thụ,...

Bối cảnh
Vào cuối thời nhà Minh (1630-1644), đại tướng Viên Sùng Hoán bị cáo buộc từ thông với ngoại phiên và bị hoàng đế Sùng Trinh xử tử. Con trai Viên Sùng Hoán là Viên Thừa Chí nhờ may mắn được đưa lên núi Hoa Sơn, được Mục Nhân Thanh và Mộc Tang đạo nhân truyền thụ võ nghệ. Trên núi Hoa Sơn, Viên Thừa Chí tình cờ phát hiện ra Kim xà kiếm và Kim xà bí kíp - di vật của Hạ Tuyết Nghi và học được kiếm thuật vô địch của Kim Xà Lang Quân.

Kim Dung đã viết trong phần tái bút của bản cũ: Nhân vật chính thực sự của "Bích huyết kiếm" là Viên Sùng Hoán, theo sau là Kim Xà Lang Quân Hạ Tuyết Nghi. Vai trò của nhân vật Viên Thừa Chí không rõ ràng, anh chỉ có thể được coi là nhân vật chính thứ ba, phần giải thích này đã bị xóa trong bản sửa đổi mới.

Các chương hồi
Tác phẩm gồm 20 hồi và Viên Sùng Hoán bình truyện gồm 15 phần và phần Hậu ký.

Tóm tắt
Vào cuối thời nhà Minh (1368-1644), tướng lĩnh Viên Sùng Hoán bị kẻ xấu cáo buộc oan tư thông với ngoại viên và bị hoàng đế Sùng Trinh xử tử. Con trai Viên Sùng Hoán là Viên Thừa Chí được bảo vệ tính mạng thoát khỏi sự truy lùng gắt gao của An Kiếm Thanh và Tào Công Công khi còn nhỏ được đưa đến núi Hoa Sơn và được Mục Nhân Thanh truyền thụ võ nghệ. Trên núi Hoa Sơn, Viên Thừa Chí tình cờ phát hiện ra Kim xà kiếm và Kim xà bí kíp - di vật của Kim Xà Lang Quân Hạ Tuyết Nghi sau khi mất để lại và học được kiếm thuật thật sự của Hạ Tuyết Nghi.

Sau đó Viên Thừa Chí gặp được Hạ Thanh Thanh, con gái ruột của Hạ Tuyết Nghi và Ôn Nghi. Hạ Thanh Thanh đã đi theo Viên Thừa Chí sau đó bị đuổi khỏi nhà họ Ôn, hai người yêu nhau. Để trả thù cho cha mình, Viên Thừa Chí gia nhập lực lượng khởi nghĩa do Sấm vương Lý Tự Thành lãnh đạo nhằm lật đổ triều đình nhà Minh. Viên Thừa Chí giúp nghĩa quân lấy lại số vàng đã bị gia đình họ Ôn lấy, cùng với Thanh Thanh khám phá ra kho báu ở Nam Kinh mà Kim xà lang quân lúc còn sống chưa kiếm ra được và dùng để cung cấp tài chính cho nghĩa quân. Nhiều nghĩa sĩ giang hồ đã kết bạn và nguyện trung thành với Viên Thừa Chí khi biết chàng là con trai ruột của Viên Sùng Hoán. Họ suy tôn Viên Thừa Chí thành minh chủ của 7 tỉnh, tổ chức thành nghĩa quân nhằm bảo vệ đất nước trước sự xâm lược của quân Mãn Châu phía bắc.

Để giúp Sấm vương, Viên Thừa Chí cùng bằng hữu giang hồ tiến hành phá hủy đại pháo do người Tây dương cung cấp cho triều đình đàn áp nhân dân, sau đó chàng lẻn sang kinh đô Mãn Châu nhằm mưu sát Hoàng Thái Cực nhưng không thành công. Mặc dù căm thù hoàng đế Sùng Trinh sát hại cha mình, nhưng Viên Thừa Chí vẫn cứu thoát Sùng Trinh khỏi mưu đồ phế lập của Huệ Vương. Trong thời gian đó chàng quen biết Hà Thiết Thủ, giáo chủ Ngũ độc giáo và là người cùng phe với Huệ Vương, giúp cô cải tà quy chính và thu nhận làm đệ tử. A Cửu (tức Trường Bình công chúa, con gái vua Sùng Trinh) yêu Viên Thừa Chí và chàng cũng phân vân không dứt khoát giữa A Cửu và Thanh Thanh.

Lý Tự Thành sau khi đánh chiếm Bắc Kinh, bức tử vua Sùng Trinh đã không thực hiện lời hứa về việc đưa dân nghèo thoát khỏi cảnh nghèo khổ lầm than, ngược lại còn dung túng cho quân sĩ cướp bóc hãm hiếp lê dân, còn bản thân Lý Tự Thành thì đắm chìm vào rượu ngon gái đẹp, nghe lời sàm nịnh giết chết Lý Nham là người trung thành với mình. Viên Thừa Chí quá thất vọng nên quyết định ra đi. Quân Mãn Châu với sự trợ giúp của Ngô Tam Quế vượt qua Sơn Hải quan tiến vào Trung nguyên, đánh bại Lý Tự Thành và lập ra nhà Thanh. Viên Thừa Chí biết rằng Trung Quốc đã hoàn toàn rơi vào tay người Mãn, chàng nhận ra rằng mình không thể đảo ngược được tình hình nên quyết định cùng Thanh Thanh và bằng hữu giang hồ chu du hải ngoại, định cư tại hải đảo mà ngày nay là Borneo.

Nhân vật

Viên Sùng Hoán (袁崇煥): là một tướng lĩnh cuối thời nhà Minh và là cha của nhân vật chính Viên Thừa Chí. Ông nhận trách nhiệm bảo vệ biên giới phía bắc trước sự xâm lược của Mãn Thanh. Viên Sùng Hoán bị vu cáo oan tư thông với ngoại bang và bị hoàng đế Sùng Trinh xử tử.
Viên Thừa Chí (袁承志): là nhân vật chính của tác phẩm, con trai Viên Sùng Hoán, đệ tử thứ ba của Mục Nhân Thanh phái Hoa Sơn, tính khí hòa nhã. Viên Thừa Chí cũng học được võ công thật sự của Kim Xà lang quân Hạ Tuyết Nghi thông qua bộ Kim Xà bí kíp, trở thành minh chủ 7 tỉnh đứng đầu Kim Xà Doanh trong lực lượng khởi nghĩa của Lý Tự Thành, sau khi nhà Minh sụp đổ cùng mọi người rời bỏ quê hương. Chàng cùng yêu thương hai người con gái Thanh Thanh và A Cửu nhưng cuối cùng đã lựa chọn nguyện chăm sóc và bảo vệ mối tình đầu của mình mãi mãi.
Hạ Thanh Thanh (夏青青): còn có tên là Ôn Thanh Thanh (溫青青), là một người con gái thùy mị, dễ thương, hay ghen có trí nhớ hơn người lại thêm tính khôn ngoan của Hạ Tuyết Nghi và Ôn Nghi. Cô là người Kỳ Tiên Phái ở Chiết Giang, thành viên của gia đình họ Ôn nên từ nhỏ nàng thích gì được nấy nhưng luôn bị hắt hủi trong dòng tộc họ Ôn. Thanh Thanh là cô gái xinh đẹp, thông minh và rất có khí chất. Nàng thổi sáo hay, võ công tài giỏi, mưu trí không thua bất cứ bậc nam tử đại trượng phu nào nên được Thừa Chí tôn trọng và yêu thương. Nàng cũng rất yêu Viên Thừa Chí nên khi bị Ôn gia xa lánh vì xuất thân của mình và sau khi mẹ cô mất, cô đã đi theo Viên Thừa Chí làm bạn đồng hành. Thanh Thanh hay ghen với những thiếu nữ có quan hệ với Viên Thừa Chí như An Tiểu Tuệ - bạn thanh mai trúc mã, mỹ nhân Tiêu Uyển Nhi xinh đẹp, thanh nhã và thậm chí là A Cửu công chúa tài sắc vẹn toàn của hoàng đế Sùng Trinh - cô gái khiến Viên Thừa Chí ngày nhớ đêm mong vẻ đẹp hoa nhường nguyệt thẹn, như hoa như ngọc của nàng nên Thanh Thanh xem là kẻ thù cướp mất người nàng yêu nhất. Nàng được ví như một bông hoa đẹp nhưng có gai nhọn và rất độc. Sau khi nhà Minh sụp đổ, Thanh Thanh cùng Viên Thừa Chí rời bỏ quê hương, vui vẻ bên nhau trọn đời đi cùng với giáo chủ của Ngũ Độc giáo Hà Thiết Thủ. Nàng chấp nhận tha thứ cho chàng họ Viên tội thiếu chung thủy.
A Cửu (阿九): tức Trường Bình công chúa (長平公主), con gái yêu của vua Sùng Trinh, kẻ thù giết cha của Thừa Chí. Cô có vẻ đẹp khuynh đảo thành tự, ''thanh lệ'', ''cao nhã''. Với làn da trắng, đôi má đỏ hồng, đôi mắt to và sáng, cặp chân mày cong vút, giọng nói trong trẻo, thân thể quý phái, tính tình khả ái, dịu dàng, giàu lòng trắc ẩn, giỏi thi ca họa và âm nhạc là đồ đệ của Trình Thanh Trúc, bang chủ Thanh Trúc bang, sau đó tình cờ gặp và yêu say đắm Viên Thừa Chí, hy sinh cho chàng nhiều thứ. Khi Lý Tự Thành tấn công Bắc Kinh nhà Minh, A Cửu bị Sùng Trinh chặt đứt một cánh tay nhưng đã được Viên Thừa Chí cứu sống. Cuối tiểu thuyết, A Cửu quyết định cắt đứt tình cảm với Viên Thừa Chí mặc dù còn rất nặng tình với chàng và xuất gia làm ni cô, bái Mộc Tang đạo nhân làm sư phụ, lấy pháp danh là Cửu Nạn (九難), sống cuộc đời buồn nhiều hơn là vui. Cô cũng xuất hiện lại trong Lộc Đỉnh ký.
Hạ Tuyết Nghi (夏雪宜): hiệu là Kim Xà lang quân (金蛇郎君), võ nghệ cao cường với Kim Xà kiếm pháp và Kim Xà chùy oai phong giang hồ. Ông hấp dẫn phụ nữ với vẻ ngoài quyến rũ hào hoa và tinh thần nghĩa hiệp, đã có hai cuộc tình với Hà Hồng Dược và Ôn Nghi. Đến kẻ thù dù “bóc phốt” Hạ Tuyết Nghi vẫn phải thừa nhận ông là người diện mạo tuấn tú, còn đẹp hơn nữ tử. Hạ Tuyết Nghi được miêu tả là đã chết khi bộ tiểu thuyết bắt đầu và được nhắc đến về cuộc đời của ông trước khi chết bởi những người còn sống, trong đó có Viên Thừa Chí là truyền nhân của ông. Hạ Tuyết Nghi là một trong những nhân vật quan trọng trong tác phẩm Bích Huyết Kiếm của nhà văn Kim Dung. Cả gia đình ông bị Ôn Lão Lục của phái Ôn gia giết hại. Hạ Tuyết Nghi may mắn sống sót trốn thoát và tìm đến Ngũ Độc giáo luyện tập võ nghệ trong Kim Xà bí kíp (cùng với Kim Xà kiếm là bảo vật trấn bang của Ngũ Độc giáo). Trong lúc thâm nhập lại vào Ngũ Độc giáo để cướp Kim Xà kiếm trả thù cho gia đình, ông vô tình tìm được bảo vật thứ ba của họ là một bản đồ kho báu mà sau này được con gái ông cùng Viên Thừa Chí tìm thấy đưa cho Lý Tự Thành dùng để nuôi binh khởi nghĩa lật đổ nhà Minh. Mang mối thù không đội trời chung với Ôn gia, ông quyết giết 50 người và làm nhục 10 phụ nữ khác trong gia đình họ Ôn. Tuy nhiên, sau khi bắt cóc được Ôn Nghi, ông bị vẻ đẹp bên trong của nàng cảm hóa. Tuy Hạ Tuyết Nghi võ nghệ cao thâm, nhiều lần bất phân thắng bại với Ôn Gia Ngũ Lão nhưng ông đã bị Ôn Gia Ngũ Lão đầu độc bằng Túy Tiên Mật trong bát canh hạt sen do Ôn Nghi đưa mà không biết có độc bên trong chén canh. Mang trong mình kịch độc, nhưng vì bảo vệ Ôn Nghi, chàng đã chiến đấu dũng cảm hết mình nhưng do chất độc phát tán mạnh trong cơ thể nên dẫn đến suy kiệt, sau đó bị Ôn gia bắt sống cắt hết gân tay, gân chân và trở thành phế nhân làm mất đi khả năng thi triển võ công thâm hậu của mình. Cuối cùng, trong quá trình giao lại cho họ Ôn bản đồ kho báu giả, chàng đã thông minh tìm cách thoát thân thành công và sau đó sáng tạo ra Kim Xà bí kíp bản cải tiến để đấu lại Ngũ hành trận pháp nhà họ Ôn nhưng không may giấc mộng về cuộc so tài với nhà họ Ôn đã không diễn ra do ông quyết định tự hạ độc chính bản thân mình. Về sau, Viên Thừa Chí đã vô tình học được bí kíp này và phá giải thành công Ngũ hành trận. Hạ Thanh Thanh chính là con gái của ông và Ôn Nghi do nhà họ Ôn không hề hay biết hai người đã âm thầm động phòng hoa chúc với nhau rồi mới có nàng. Ông đã đột ngột mất trong hang núi của phái Hoa Sơn và được Viên Thừa Chí tự tay chôn cất.
Ôn Nghi (温仪): là con gái duy nhất của Ôn Lão Tam - Ôn Phương Sơn, người tình của Hạ Tuyết Nghi và mẫu thân của Hạ Thanh Thanh. Sau lần bị Hạ Tuyết Nghi bắt cóc, cô vì thấy chàng là một nam hảo hán hiệp nghĩa và vốn căm ghét cái xấu xa của gia đình mình nên nàng đã yêu thầm chàng. Cô bị Ôn gia xa lánh, thấy tủi thân khi biết Kim Xà lang quân đã mất và để lại tuyệt bút vì có linh tính nghĩ rằng hương hồn của chồng sau khi chết không được siêu thoát và cô đơn lẻ bóng một mình vì gây ra nhiều tội ác với nhà họ Ôn trong quá khứ cũng như muốn ở bên cạnh mãi mãi với hương hồn của chồng mình nên quyết định lựa chọn cái chết bằng cách dùng Kim Xà chùy đâm vào thân thể mình.
Hà Thiết Thủ (何鐵手): giáo chủ Ngũ độc giáo. Cô có một cái móc sắt ở tay phải, giống như tên gọi Thiết Thủ là bàn tay sắt. Cô vô tình gặp Viên Thừa Chí tại Ngũ độc giáo Bản doanh và ra sức gây khó dễ cho chàng. Khi gặp Hạ Thanh Thanh đóng giả nam trang rất tuấn tú, Hà Thiết Thủ đã không nhận ra và yêu cô nên quyết định phản bội Ngũ độc giáo và rút khỏi kế hoạch ám sát Sùng Trinh. Cô thất vọng khi biết người mình thầm thương trộm nhớ lại là con gái giống mình. Viên Thừa Chí đã thành công trong việc giúp cô cải tà quy chính và thu nhận cô làm đệ tử, đổi tên là Hà Dịch Thủ (何惕守). Cô cũng xuất hiện lại trong Lộc Đỉnh ký.
Lý Nham (李岩): là mưu sĩ, người đưa ra các sách lược xây dựng lực lượng của Sấm Vương Lý Tự Thành. Anh là chồng của Hồng Nương Tử và huynh đệ kết nghĩa của Viên Thừa Chí. Sau khi lật đổ được nhà Thanh do Lý Tự Thành nghe lời sàm ngôn kết tội oan cho mình nên anh cùng thê tử đã bị ép buộc phải tự sát. Đây cũng là một trong những lý do khiến quân của Lý Tự Thành tan rã và người Mãn xâm nhập vào Trung Nguyên.
Hồng Nương Tử (紅娘子): là một nữ thủ lĩnh của một đội quân nổi dậy của dân chúng cuối thời nhà Minh, sau đó trở thành thê tử của Lý Nham. Cô cùng đội quân của mình đã theo Lý Nham gia nhập quân của Sấm Vương Lý Tự Thành. Cuối cùng, cô cùng chồng mình tự sát.
Lý Tự Thành (李自成): nhân dân thời đó gọi là Sấm Vương (闖王) hay Lý Sấm (李闖), lãnh tụ cuộc khởi nghĩa lật đổ triều Minh. Vì say mê người đẹp Trần Viên Viên và ham uống rượu nhiều, lơ là đại sự tái thiết đất nước sau khi lật đổ nhà Minh nên Viên Thừa Chí từ quy thuận dẫn đến chán nản mà bỏ đi biệt xứ cùng Hà Thiết Thủ với Hạ Thanh Thanh, lòng không chút do dự hay hối hận sau này.
Thần Kiếm Tiên Viên Mục Nhân Thanh (穆人清): chưởng môn phái Hoa Sơn, có ba đệ tử là Đồng bút thiết toán bàn Hoàng Chân, Thần quyền vô địch Quy Tân Thụ và Viên Thừa Chí.
Mộc Tang đạo trưởng (木桑道長): chưởng môn Thiết Kiếm môn, sư phụ của A Cửu (sau này là Cửu Nạn), sư huynh của Ngọc Chân Tử. Ông thu nhận và chăm sóc chu đáo A Cửu công chúa, dạy dỗ nàng thành người lãnh đạo đúng đắn. Giỏi khinh công, có hai truyền nhân đắc lực nhất là Viên Thừa Chí và Vi Tiểu Bảo.
Đồng Bút Thiết Toán Bàn Hoàng Chân (黄真): đại đệ tử của Mục Nhân Thanh.
Thần Quyền Vô Địch Quy Tân Thụ (歸辛樹): nhị đệ tử của Mục Nhân Thanh. Sau này xuất hiện trong Lộc Đỉnh ký.
Ngọc Chân Tử (玉真子): là sư đệ của Mộc Tang đạo nhân, võ công có phần nhỉnh hơn sư huynh của mình. Ông lựa chọn phản bội bản giáo và được Hoàng Thái Cực phong là Hộ Quốc đạo nhân (護國真人). Cuối cùng bị giết bởi Viên Thừa Chí.

Viên Sùng Hoán bình truyện
Viên Sùng Hoán bình truyện là phần phụ lục của Bích huyết kiếm, được Kim Dung viết năm 1975, được chia làm 15 phần. Ban đầu có tên Quảng Đông anh hùng Viên man tử đăng trên Minh báo. Tư liệu được lấy từ Minh sử, Thái Tông thực lục, Sùng Trinh trường thiên...

Nội dung chủ yếu của Viên Sùng Hoán bình truyện là lý giải nguyên nhân Sùng Trinh giết Viên Sùng Hoán không phải vì trúng kế phản gián của Hoàng Thái Cực mà là vì xung đột giữa hai cá tính con người, và tâm lý không bình thường của Sùng Trinh. Một mục tiêu khác là nhắc đến nỗi hại của chế độ độc tài chuyên chế.

Theo bản thân Kim Dung thì bài văn này không có giá trị học thuật mà chỉ có tính dễ đọc so với sách sử thông thường.

Chuyển thể

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Chú thích

Tiểu thuyết Kim Dung
Tiểu thuyết năm 1956


title: Hải miên joubini

text:
Scolymastra joubini là một loài hải miên (bọt biển) khổng lồ, nó có lẽ là loài sống lâu nhất trong thế giới động vật với tuổi thọ khoảng 10.000 năm, với một số tài liệu cho rằng tuổi thọ tối đa của chúng đạt tới 15.000 năm hay có cá thể tại biển Ross được ước tính sống tới 23.000 năm . Một số nhà khoa học xếp nó vào chi Anoxycalyx cùng trong lớp Hải miên kính.

Miêu tả
Scolymastra joubini được đoàn thám hiểm châu Nam Cực của người Pháp, trong giai đoạn từ năm 1908 đến 1910 dưới sự chỉ huy của tiến sĩ Jean Baptiste Charcot, phát hiện ra. Năm 1916 nó đã được nhà hải miên học người Pháp là Emile Topsent miêu tả lần đầu tiên. Nó được đặt tên theo tên của Louis Joubin, một giáo sư làm việc tại bảo tàng động vật tại Paris. Nó có sự trao đổi chất nhỏ nhất và như thế có sự trao đổi oxy ít nhất trong số các loài động vật. Hải miên joubini trưởng thành có thể đạt tới kích thước cao tới 2 m và đường kính khoảng 1,4 m. Hình dáng gần giống như củ cải và có màu từ vàng nhạt đến trắng. Khu vực sinh sống là các vùng biển ven châu Nam Cực kéo dài tới quần đảo Nam Shetland, ở độ sâu từ 45 đến 441 m. Trong tiếng Anh, nó được gọi là "Volcano sponge". Năm 1996, các nhà khoa học Đức của Viện nghiên cứu vùng cực và đại dương mang tên Alfred Wegener, tại Bremerhaven, sử dụng phương pháp đo lượng oxy trao đổi đã xác định tuổi thọ của loài sinh vật này là khoảng 10.000 năm, sau đó nhà khoa học người Mỹ là Paul Dayton đã xác định sự phát triển của chúng với sai số khoảng 10 năm. Các kẻ thù nguy hiểm nhất của Scolymastra joubini là các loài sên biển (Doris kerguelenensis) và sao biển (Acodontaster conspicuus).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Khám phá ra động vật già nhất trên thế giới
 Hình sinh vật già nhất trên vnexpress.net
 Underwater Field Guide to Ross Island & McMurdo Sound, Antarctica - Volcano Sponge (english)
 Hình ảnh hải miên joubini
 Ältestes Tier der Welt ist 10.000 Jahre alt (german)

J
Động vật được mô tả năm 1916


title: Cảng Áp

text:
Cảng Áp (chữ Hán phồn thể: 港闸区, chữ Hán giản thể:) là một quận cũ thuộc địa cấp thị Nam Thông, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 134 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2001 là 180.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 4 nhai đạo, 1 trấn, 4 hương.
Nhai đạo: Vĩnh Hưng, Thiên Sinh Cảng Trấn, Đường Áp Trấn, Tần Táo.
Trấn: Tần Táo.
Hương: Áp Đông, Áp Tây, Trần Kiều, Hạnh Phúc.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Nam Thông


title: Vektor R4

text:
R4 là loại súng trường tấn công sử dụng loại đạn 5.56x45mm NATO được giới thiệu và đưa vào sử dụng trong lực lượng vệ binh Nam Phi năm 1982, để thay thế cho loại súng sturmgewehr FN FAL sử dụng loại đạn 7.62x51mm NATO trước đó. Nó được chế tạo tại Nam Phi với bản quyền được giữ bởi công ty Fabrique Nationale de Herstal với tên R1. Mẫu R4 được sản xuất bởi Denel Land Systems trước đây là Lyttleton Engineering Works.

Bản quyền thiết kế của loại súng này nói đây là một mẫu biến thể của IMI Galil của Israel với một vài thay đổi nhỏ. Như báng súng và tay cầm của loại súng này được làm bằng nhựa cao phân tử rất chắc chắn cũng như rất nhẹ làm tăng độ cơ động dễ sử dụng cho cả các binh sĩ vừa làm quen với vũ khí của Nam Phi.

Thông số thiết kế

Cơ chế vận hành
R4 có cơ chế chọn chế độ bắn hệ thống trích khí sẽ đẩy thoi nạp đạn lên đạn một cách tự động xoay vòng. Cũng như loại súng tiền nhiệm là IMI Galil hệ thống của nó hoạt động giống như AK-47. Nó sử dụng sức mạnh của khí nén trong nòng súng khi viên đạn được bắn ra ngoài, hệ thống trích khí dài sẽ trích số khí này để đẩy thoi nạp đạn ra phía sau đẩy vỏ đạn cũ ra ngoài phía tay trái và đưa viên đạn mới vào khoang chứa đạn. Loại vũ khí này có cơ chế tự điều tiết số lượng khí trích và thoi nạp đạn xoay sẽ khóa viên đạn cố định trong khoang chứa đạn, hệ thống này xoay trên một rãnh xoắn khắc trong khoang chứa đạn cố định vị trí viên đạn với kim điểm hỏa.

Tính năng
R4 sử dụng cơ chế búa điểm hỏa và có ba chế độ: hai chế độ bắn và một chế độ khóa an toàn. Hai nút xoay bằng thép nối với nhau ở hai bên súng chỉ vào các ký tự tượng trưng cho các chế độ như: "S" là khóa an toàn, "R" là chế độ bắn từng viên và "A" là hoàn toàn tự động. Chế độ khóa an toàn sẽ khóa cò súng không cho nó di chuyển.

R4 có cơ chế nạp đạn bằng hộp đạn rời 35 viên (thiết kế để sử dụng loại đạn 5.56x45mm NATO) gắn phía trước cò súng. Bộ phận chống chớp sáng có xẻ rãnh và được mài bén gắn ở đầu nòng súng có rãnh xoắn thể gắn ống phóng lựu. Vị trí dưới nòng súng phía bên dưới điểm ruồi có thể dùng để gắn đèn pha, chân chống chữ V hay cũng có thể dùng là bộ phận cắt dây cước.

R4 có cấu tạo khung báng súng theo hình ống có thể gấp sang phía bên phải. Tay cầm, cò súng, hộp đạn, tay cầm sát cò súng và phần đuôi báng súng tất cả được làm bằng vật liệu tổng hợp rất nhẹ và chắc, điều này khiến cho trọng lượng của nó nhẹ hơn nhiều so với mẫu IMI Galil vốn thường sử dụng kim loại nặng và gỗ để làm ra các bộ phận này.

Đối với việc làm sạch và bảo trì thì R4 có thể tháo ra thành từng phần như: khoang chứa đạn, hệ thống nòng, thoi nạp đạn, hệ thống trích khí và ống trích khí, hệ thống ngăn bụi lọt vào khoang chứa đạn và hộp đạn rời.

Tầm ngắm
R4 sử dụng điểm ruồi và thước ngắm có thể tăng giảm tầm ngắm trong khoảng 300–500 m. Điểm ruồi nằm ở phần gần đầu nòng súng có bộ phận xác định hướng gió và có thể chỉnh cao thấp. Thước ngắm nằm ở phần đuôi của thân súng có bộ phận chống bụi. Để nhìn trong đêm bên dưới thước ngắm có gắn bộ phận nhìn trong đêm sử dụng tritium chỉ việc đè thước ngắm xuống kéo về phía sau một tí thì lò xo sẽ đẩy bộ phận nhìn trong đêm quay ra ngoài.

Các biến thể
Lực lượng không quân và hải quân Nam phi sử dụng một mẫu ngắn hơn của loại vũ khí này được chế tạo với bản quyền thiết kế có tên là R5. R5 khi so sánh với R4 thì nó có chiều dài nòng ngắn hơn 130 mm (5.1 in) cũng như hệ thống trích khí và tay cầm ngắn hơn. Nó không thể gắn chân chó đèn pha và bộ phận chống phớp sáng không thể gắn ống phóng lựu.

Vào những năm 1990 một mẫu nhỏ hơn được dùng như vũ khí tự vệ cá nhân phát triển từ mẫu R5 đã được sản xuất cho các nhóm tài xế lái xe bọc thép với tên R6. Mẫu này càng giảm chiều dài của nòng súng, bộ phận trích khí và báng súng.

Denel Land Systems cũng giới thiệu mẫu bán tự động của R4,R5 và R6 được sản xuất cho dân thường và lực lượng thi hành công vụ. Các mẫu mới này có một thanh răng phía trên thân súng để gắn ống ngắm.

Tham khảo

Dr. David Westwood (2005). Rifles: an illustrated history of their impact. ABC-CLIO. ISBN 1851094016.
Jonh Walter (2006). Rifles of the World . Krause Publications. ISBN 0896892417.
Woźniak, Ryszard. Encyklopedia najnowszej broni palnej - tom 4 R-Z. Bellona. 2002.
http://www.army.mil.za/equipment/weaponsystems/infantry/R4_R5%20Assault_Rifles.htm

Súng trường tấn công
Súng Nam Phi
Trích khí dài


title: Hylaeus koenigsmanni

text:
Hylaeus koenigsmanni là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Dathe mô tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1981


title: Eleutherodactylus esmeraldas

text:
Eleutherodactylus esmeraldas là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Coloma, L.A. 2004. Eleutherodactylus esmeraldas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

esmeraldas
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Quận Grenada, Mississippi

text:
Quận Grenada là một quận thuộc tiểu bang Mississippi, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Mississippi


title: Thrinchostoma othonnae

text:
Thrinchostoma othonnae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1908


title: Ceratoxancus

text:
Ceratoxancus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ptychatractidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Ceratoxancus bao gồm:

 Ceratoxancus basileus Kantor & Bouchet, 1997
 Ceratoxancus elongatus Sakurai, 1958
 Ceratoxancus leios Kantor & Bouchet, 1997
 Ceratoxancus melichrous Kantor & Bouchet, 1997
 Ceratoxancus niveus Kantor & Bouchet, 1997
 Ceratoxancus teramachii Kuroda, 1952

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ptychatractidae


title: (27757) 1991 PO18

text:
{{DISPLAYTITLE:(27757) 1991 PO18}}

(27757) 1991 PO18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 9240 Nassau

text:
9240 Nassau (1997 KR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 5 năm 1997 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9240 Nassau

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Dipterocarpus fusiformis

text:
Dipterocarpus fusiformis là một loài cây trong họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Kalimantan.

Tham khảo

  Listed as Critically Endangered (CR A1cd+2 cd, B1+2c v2.3)

Chi Dầu


title: (24414) 2000 AJ246

text:
{{DISPLAYTITLE:(24414) 2000 AJ246}}

(24414) 2000 AJ246 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 13 tháng 1 năm 2000.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Liban

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Liban (; ) là đội tuyển cấp quốc gia của Liban do Hiệp hội bóng đá Liban (FLFA) quản lý. Liên đoàn được ngài Nassif Majdalani, người được coi như là cha đẻ của nền thể thao Liban thành lập vào năm 1933. Một năm sau đó đội tuyển quốc gia Liban có trận đấu đầu tiên, gặp đội bóng Altak đến từ Rumani tại Beirut. Liban cũng chính thức trở thành thành viên của FIFA ngay từ năm 1936. Nhưng do cuộc nội chiến kéo dài từ năm 1975 cho đến năm 1991 khiến bóng đá tại quốc gia này không có được sự phát triển trong điều kiện thuận lợi nhất. Đội tuyển chưa bao giờ vượt qua được vòng loại của một kỳ World Cup. Giải đấu quốc tế lớn duy nhất họ được góp mặt là Cúp bóng đá châu Á với hai lần tham dự vào các năm 2000 và 2019, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Tại vòng loại World Cup 2014 khu vực châu Á, sau trận đại bại 0–6 trước đối thủ trên cơ Hàn Quốc tại Goyang, Liban liên tục thăng hoa và gây bất ngờ khi hạ UAE 3–1, hòa Kuwait tại Beirut 2–2, đánh bại chính Kuwait tại thành phố sân khách với tỷ số tối thiểu, đặc biệt, "trả nợ" Hàn Quốc 2–1. Kết thúc vòng loại thứ 3, họ đứng nhì bảng và giành quyền dự vòng loại cuối cùng của World Cup 2014. Dù vậy, đội kết thúc bét bảng với 5 điểm, thắng 1, hòa 2 và thua 5, ghi 3 bàn thắng và thủng lưới 12 bàn.

Danh hiệu
 Vô địch cúp Ả Rập: 0
 Hạng ba: 1963

Thành tích

Cấp thế giới

World Cup

Cấp châu lục

Cúp bóng đá châu Á

Á Vận Hội
(Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998)

Cấp khu vực

Giải vô địch bóng đá Tây Á

Cúp bóng đá Ả Rập

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Dưới đây là đội hình 31 cầu thủ được triệu tập cho các trận giao hữu vào tháng 9 năm 2022.Số liệu thống kê tính đến ngày 27 tháng 9 năm 2022.

Triệu tập gần đây

Huấn luyện viên trưởng

Ghi chú

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Liban  trên trang chủ của FIFA

Liban
Bóng đá
Đội bóng đá Liban


title: Tào Di bá

text:
Tào Di bá (chữ Hán: 蔡夷伯; trị vì: 864 TCN - 835 TCN), tên thật là Cơ Hỉ (姬喜), là vị vua thứ sáu của nước Tào – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hỉ là con của Tào Hiếu bá – vua thứ 5 nước Tào. Năm 865 TCN, Cung bá mất, Cơ Hỉ lên thay, tức là Tào Di bá.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Tào trong thời gian ông làm vua.

Năm 835 TCN, Tào Di bá qua đời. Ông ở ngôi được 30 năm. Em ông là Cơ Cương lên nối ngôi, tức là Tào U bá.

Xem thêm
Tào U bá
Tào Hiếu bá

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tào
Năm sinh thiếu
Mất năm 835 TCN


title: Linaeidea hiekei

text:
Linaeidea hiekei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Linaeidea


title: Tetrigus velutinus

text:
Tetrigus velutinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Tetrigus


title: Colpospira joannae

text:
Colpospira joannae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Colpospira


title: Mắm tôm

text:
Mắm tôm (tiếng Anh: shrimp paste) là loại mắm được làm chủ yếu từ tôm hoặc moi và muối ăn, qua quá trình lên men tạo mùi vị và màu sắc đặc trưng. Nó còn là một loại gia vị lên men thường được sử dụng trong các món ăn Đông Nam Á và Nam Trung Quốc.

Mắm tôm thường có 3 dạng: đặc, sệt và lỏng. Ba dạng này chỉ khác nhau ở tỉ lệ muối và quá trình phơi nắng.

Người làm mắm còn có thể thái cây bọ mắm rồi trộn với tôm cùng muối để chống giòi bọ. Nó là một thành phần thiết yếu trong nhiều món cà ri, nước sốt và sốt ớt sambal. Mắm tôm có trong nhiều bữa ăn ở Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Nguồn gốc lịch sử

Trasi , (mắm tôm lên men của người Java; đánh vần thay thế: terasi), như đã được đề cập trong hai bản kinh tiếng Sundan cổ, Carita Purwaka Caruban Nagari và Mertasinga, đã xuất hiện ở Java trước thế kỷ thứ 6. Theo Carita Purwaka Caruban Nagari, Cirebon đã khiến Vua của Vương quốc Galuh tức giận sau khi họ ngừng cống nạp (dưới dạng mắm tôm và muối, các sản phẩm của vùng) cho ông. Ở Mertasinga, người ta đề cập rằng Cirebon đã bị tấn công bởi Vương quốc Galuh vì họ ngừng gửi trasi cho nhà vua.

Trasi là một trong những mặt hàng xuất khẩu phổ biến nhất của Java được các thương nhân từ các đảo lân cận và nước ngoài mua. Theo Purwaka Caruban Nagari, nhà thám hiểm người Hồi giáo Trung Quốc, Trịnh Hoà ở Vân Nam, từng mua cá trasi từ Cirebon và mang về quê hương. Ông là người đã giới thiệu trasi đến Trung Quốc, một loại gia vị nước ngoài sau này trở nên phổ biến và truyền cảm hứng cho người dân địa phương để làm ra phiên bản của riêng họ.

Năm 1707, William Dampier mô tả trassi (hay terasi, mắm tôm Indonesia) trong cuốn sách "Một chuyến đi mới vòng quanh thế giới"; "Một thành phần có mùi nồng, nhưng nó đã trở thành một bữa ăn rất ngon cho người dân bản địa." Dampier mô tả thêm nó giống như một hỗn hợp tôm và cá nhỏ được làm thành một loại dưa chua mềm với muối và nước, sau đó bột được đóng gói chặt chẽ trong một cái lọ bằng đất sét. Các men vi sinh thúc đẩy quá trình làm mềm cá và làm cho nó lên men. Sau đó, họ đổ hỗn hợp vào các lọ để bảo quản chúng. Dampier viết: “Xác cá nhão nhoẹt được gọi là trassi. "Mùi thơm rất mạnh. Tuy nhiên, sau khi thêm một ít phần của nó, hương vị của món ăn trở nên khá mặn."

Vào những năm 1880, trassi được Anna Forbes mô tả trong chuyến thăm đảo Ambon. Anna là vợ của nhà tự nhiên học người Anh Henry Ogg Forbes; cặp đôi đã đi du lịch qua Đông Ấn Hà Lan vào những năm 1880. Trong nhật ký của mình, cô ấy mô tả văn hóa, phong tục và truyền thống của người bản xứ, bao gồm cả truyền thống ẩm thực của họ. Vì thành phần có mùi hôi này, cô đã buộc tội đầu bếp của mình đã cố gắng đầu độc cô và vứt bỏ "gói nặng mùi" đó. Sau đó, cô viết: "Sau đó, tôi quan sát từng món ăn của người bản xứ hoặc người châu Âu, những món ăn mà tôi đã ăn kể từ khi đến phương Đông đều chứa đựng thứ này; bản chất của thứ thối rữa đó đã được sử dụng như một loại gia vị."

Kapi truyền thống được mô tả bởi Simon de La Loubère, một nhà ngoại giao người Pháp được Vua Louis XIV bổ nhiệm vào Hoàng gia Xiêm vào năm 1687. Trong một chương, "Liên quan đến Bàn của người Xiêm", ông viết: "Nước sốt của họ là đồng bằng, một chút nước với một số loại gia vị, tỏi, ớt, hoặc một số loại thảo mộc ngọt. Họ rất coi trọng một loại nước sốt lỏng, như mù tạt, chỉ là tôm càng bị hỏng, vì chúng không mặn; họ gọi nó là Capi.

Mùi vị đặc trưng của mắm tôm
Quá trình lên men mắm tôm bắt buộc phải sử dụng chính một loại enzyme có trong ruột của loài giáp xác này để lên men, các vi khuẩn phân huỷ khác phải bị kiềm chế bằng nồng độ muối khá cao trong mắm tôm. Nhờ đó hương vị chính của mắm tôm là hương vị của enzyme này tạo ra. Khi nào mùi vị của mắm tôm giống như mùi vị của ruột con tôm trong đầu con tôm tươi sống là có thể dùng được.

Mắm tôm tại các quốc gia Đông Nam Á
Mắm tôm có thể khác nhau về hình thức từ nước xốt lỏng nhạt đến dạng khối màu sô cô la đặc. Mắm tôm sản xuất tại Hồng Kông và Việt Nam thường có màu xám hồng nhạt; còn loại dùng để nấu ăn của Miến Điện, Lào, Campuchia, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam thì có màu nâu sẫm hơn. Ở Philippines, chúng thường có màu đỏ tươi hoặc hồng do sử dụng angkak (men gạo đỏ) làm chất tạo màu. Trong khi tất cả các loại mắm tôm đều có mùi thơm hăng, thì mùi của loại mắm tôm cao cấp hơn thường nhẹ hơn. Những phiên chợ gần các làng nghề sản xuất mắm tôm là nơi tốt nhất để có được sản phẩm chất lượng cao nhất. Mắm tôm khác nhau giữa các nền văn hóa châu Á khác nhau và có thể khác nhau về mùi, kết cấu và độ mặn.

Bagoong alamang

Bagoong alamang (còn có nhiều tên gọi khác nhau như bagoong, alamang, aramang, uyap, dayok, hoặc ginamos, trong số những thứ khác trong các ngôn ngữ khác nhau của Philippines) là tiếng Philippines có nghĩa là mắm tôm. Nó là một loại bagoong, là một loại hải sản lên men trong ẩm thực Philippines (bao gồm cá, sò và ngao lên men), cũng là nơi sản xuất ra nước mắm bản địa (patis). Nó được làm từ tôm Acetes giống như trong các biến thể của Indonesia và Malaysia (được biết đến trong tiếng Filipino/ Tagalog làalamang) và thường được ăn như một lớp phủ trên xoài xanh (cũng là chuối saba luộc hoặc sắn), được sử dụng như một nguyên liệu nấu ăn chính, hoặc xào và ăn với cơm trắng. Bột bagoong khác nhau về hình thức, hương vị và độ cay tùy thuộc vào loại. Bagoong alamang màu hồng và mặn được bán trên thị trường là "tươi", và về cơ bản là hỗn hợp tôm-muối để ướp trong vài ngày. Loại bagoong này hiếm khi được sử dụng ở dạng này, để dành làm topping cho xoài chưa chín. Bột nhão thường được xào với nhiều loại gia vị khác nhau và hương vị của nó có thể từ mặn đến cay-ngọt. Màu sắc của nước sốt cũng sẽ thay đổi theo thời gian nấu và nguyên liệu được sử dụng trong quá trình chưng.

Không giống như các vùng khác của Đông Nam Á và ở Tây Visayas, nơi tôm được lên men không thể nhận biết hoặc xay đến độ sánh mịn, tôm ở bagoong alamang (ở nhiều vùng của Philippines) rất dễ nhận biết, và chính nước sốt có một tính nhất quán. Một lượng nhỏ bagoong nấu chín hoặc xào được phục vụ cùng với cà ri hầm đuôi bò. Nó cũng được sử dụng làm thành phần hương liệu chính của món thịt lợn áp chảo, được gọi là binagoongan (gọi tắt là "món bánh mì bagoong được áp dụng"). Tuy nhiên, từ bagoong cũng được kết hợp với miệng nắp ca-pô và phiên bản cá cơm, bagoong terong.  Ở Tây Visayas, mắm tôm hoặc "ginamos" được chế biến theo cách rất giống như ở các quốc gia Đông Nam Á khác. Ở Iloilo, đặc biệt là ở Banate (nổi tiếng với món ngon này), tôm riu được ướp muối, phơi dưới ánh nắng mặt trời, sau đó đem xay nhuyễn.

Belacan

Belacan là một loại mắm tôm của Mã Lai, được chế biến từ ruốc, được gọi là geragau ở Malaysia hoặc rebon ở Indonesia. Ở Malaysia, thông thường những con nhuyễn thể được hấp trước, sau đó được nghiền thành bột nhão và bảo quản trong vài tháng. Tôm lên men sau đó được chuẩn bị, chiên và ép thành bánh. William Marsden, một nhà văn người Anh, đã đưa từ này vào cuốn "A Dictionary of the Malayan Language" xuất bản năm 1812.

Belacan được sử dụng như một thành phần trong nhiều món ăn. Một cách chế biến phổ biến là sambal belacan, được làm bằng cách trộn belacan nướng với ớt, tỏi băm, bột hẹ và đường rồi chiên.  Đôi khi nó được nướng để làm nổi bật hương vị, thường tạo ra một mùi đặc biệt, mạnh mẽ. Một phiên bản của belacan tương tự như mắm tôm bagoong alamang "tươi" của Philippines (được lên men trong thời gian ngắn hơn) được gọi là cincalok.

Ở Sri Lanka, belacan là một thành phần chính được sử dụng để làm lamprais.

Galmbo
Galmbo là những con tôm khô được xay với ớt đỏ khô, gia vị và giấm cọ để tạo thành một loại gia vị được sử dụng trong nước sốt chua, ngọt và cay được gọi là balchao ở Goa, Ấn Độ. Nó được người Bồ Đào Nha mang đến Goa và có nguồn gốc từ Macao. Nó giống như một món dưa muối và được sử dụng như một loại gia vị phụ với số lượng nhỏ.

Hàm hà
Hàm hà () còn được đánh vần là " hom ha " hoặc gọi là hà tương (; )  là một loại mắm tôm xay mịn phổ biến trong cách nấu ăn ở miền đông nam Trung Quốc, và là một loại gia vị chủ yếu ở nhiều nơi mà người Quảng Đông định cư. Nó có màu nhạt hơn so với bột nhão tôm được làm ở xa hơn về phía nam. Nó được coi là không thể thiếu trong nhiều món xào thịt lợn, hải sản và rau. Mùi và hương vị rất mạnh. Một viên mắm tôm hàm hà có kích thước như ngọc trai là đủ để nêm một món xào cho hai người ăn. Ngành công nghiệp mắm tôm từ trước đến nay có vai trò quan trọng ở khu vực Hồng Kông, và các nhà máy ở Hồng Kông tiếp tục cung cấp hàm hà cho các cộng đồng trên khắp thế giới.

Ngapi yay
Ngapi yay là một loại nước chấm hoặc gia vị rất phổ biến ở Myanmar, đặc biệt là các nhóm dân tộc Miến Điện và người Karen. Ngapi (cá hoặc tôm, nhưng chủ yếu là ngapi cá được sử dụng) được luộc với hành tây, cà chua, tỏi, hạt tiêu và các loại gia vị khác. Kết quả là một loại nước sốt giống như nước dùng màu xám xanh, có mặt trên mọi bàn ăn của người Miến Điện. Rau và trái cây tươi, sống hoặc chần (như bạc hà, bắp cải, cà chua, xoài xanh, táo xanh, ô liu, ớt, hành và tỏi) được nhúng vào ngapi yay và ăn. Đôi khi, trong các gia đình ít giàu có hơn, ngapi yay trở thành món ăn chính, và cũng là nguồn cung cấp protein chính.

Petis udang

Petis udang còn được gọi là otak udang là một loại mắm tôm đặc có màu đen ở Indonesia và Malaysia. Nó được gọi là hà cao trong tiếng Phúc Kiến   () (tức tôm đem nấu cao). Petis udang là một phiên bản của mắm tôm / tôm được sử dụng ở Indonesia, Malaysia và Singapore. Ở Indonesia, nó đặc biệt phổ biến ở Đông Java. Hỗn hợp đặc sệt màu đen này có dạng đặc sệt như mật mía thay vì là khối cứng như belacan. Nó cũng có vị ngọt hơn do có thêm đường. Petis được sản xuất bằng cách đun sôi cặn của thức ăn thừa từ quá trình chế biến tôm. Mật đường thường được thêm vào để cung cấp hương vị ngọt ngào cho petis. Nó được sử dụng để tạo hương vị cho các món ăn đường phố địa phương phổ biến như chả giò popiah, Asam laksa,  và salad rojak, chẳng hạn như rujak cingur và rujak petis. Tại Indonesia, nhà sản xuất petis chính là các ngành công nghiệp gia đình ở Sidoarjo, Pasuruan và khu vực Gresik ở Đông Java.

Kapi

Ở Campuchia và Thái Lan, mắm tôm được gọi là kapi (,  ; ). Ở Thái Lan, một thành phần thiết yếu trong nhiều loại nam phrik, nước chấm hoặc nước sốt cay, và trong tất cả các loại bánh mì cà ri Thái Lan, chẳng hạn như bột nhão được sử dụng trong kaeng som. Rất phổ biến ở Thái Lan là nam phrik kapi, một loại gia vị cay làm từ mắm tôm tươi và thường được ăn cùng với món cá thu chiên (cá thu ngắn) và chiên, hấp hoặc rau sống. Ở miền nam Thái Lan Có ba loại mắm tôm: một loại chỉ làm từ tôm, một loại chứa hỗn hợp tôm và cá, và một loại mắm khác có vị ngọt.  'Nam prik meng daa' có ở thị trường Hat Yai và Satul. Dịch cơ thể của Meng daa (Cua móng ngựa) được ép và trộn với 'kapi', khá ngọt. 'nam prik makaam' là 'kapi' trộn với me, có vị chua hơn. Một sản phẩm thực phẩm phổ biến khác của Thái Lan là nam kung, cũng thường được dịch một cách khó hiểu là "mắm tôm". Nam kung có màu cam, nhiều dầu và lỏng hơn trong khi kapi có màu xám, tím nhạt hoặc thậm chí là đen, và đặc hơn nhiều và dễ vỡ vụn. Nam kung thực chất là chất béo từ bên trong đầu tôm, từ cơ quan đóng vai trò là gan và tuyến tụy, khiến nó có phần giống patê tôm hoặc gan ngỗng.

Mắm tôm trong ẩm thực Việt Nam

Trong tín ngưỡng của người Việt Nam mắm tôm là thức ăn có tác dụng xua đuổi tà ma. Người ta cho rằng ma quỷ rất sợ loại mắm này, người ăn mắm tôm sẽ không bị ma quỷ làm hại. Để mắm tôm ở trong nhà sẽ tránh hồn ma hiện về. Không chỉ người dân đồng bằng thích ăn mắm tôm mà rất nhiều người dân tộc miền núi cũng rất quý loại mắm này. Có một số người dân tộc miền núi còn có tục lệ là nhà dù nghèo đến mấy khi giỗ cha cũng phải có mắm tôm để cúng. Mắm tôm có mặt trong nhiều món ăn dân dã miền quê, nhất là những món miền Bắc như cà pháo dầm mắm tôm, nộm rau muống.

Mắm tôm thường được đánh với nước cốt chanh hay rượu trắng cho đến khi sủi bọt để dậy mùi và làm loãng, có thể thêm một chút xíu đường cho vị đỡ gắt. Khi dùng làm nước chấm lòng lợn, thịt luộc, thịt chó thì có thể ăn kèm theo các loại rau thơm, khế chua, chuối chát, hay riềng tươi, tùy theo loại thịt. Mắm tôm khi được dùng để ăn với bún đậu mắm tôm hay chả cá Lã Vọng có thể pha thêm một chút mỡ rán nóng. Trong các món nấu, mắm tôm là thức không thể thiếu khi pha chế món rựa mận và giả cầy. Các món nước như bún riêu và bún thang đều lấy vị mặn mòi của mắm tôm để quyện lấy các hương vị kia.

Phương pháp chung để làm mắm tôm miền Bắc

Chuẩn bị nguyên liệu

Nguyên liệu có thể là tôm, tép, moi nhưng chủ yếu vẫn là con moi vì con moi đánh bắt được nhiều hơn, độ đạm của moi cũng khá cao.

Cách làm
Nguyên liệu tươi sống đem xay ra hoặc chà nát, đối với tôm to thì phải siết bỏ vỏ. Trộn muối vừa đủ sao cho enzyme trong ruột tôm hoạt động được mà vi khuẩn phân huỷ khác không hoạt động được. Cho vào dụng cụ chứa, phơi nắng, khuấy đảo, để bay bớt hơi nước phát sinh trong quá trình lên men. Sau 6 tháng đến 1 năm khi mắm tôm có màu và hương vị như đã nói ở trên là mắm đã "ngấu" là có thể dùng được.

Phân phối
Mắm tôm tiếp tục được các gia đình ngư dân ở các làng biển làm ra. Họ bán nó cho các nhà cung cấp, người trung gian hoặc nhà phân phối đóng gói để bán lại cho người tiêu dùng. Mắm tôm thường được biết đến theo vùng miền vì kỹ thuật sản xuất và chất lượng khác nhau giữa các làng. Một số vùng ven biển ở Indonesia như Bagansiapiapi ở Riau, Indramayu và Cirebon ở Tây Java, và Sidoarjo ở Đông Java; cũng như các ngôi làng như Pulau Betong ở Malaysia hoặc đảo Ma Wan ở Hồng Kông và ở Vịnh Lingayen,Pangasinan ở Philippines nổi tiếng là nơi sản xuất mắm tôm chất lượng cao.

Mắm tôm chà Gò Công
Tại vùng Gò Công, Tiền Giang, Tây Nam Bộ Việt Nam có loại mắm tôm chà đặc sản, từng là món quý dâng lên vua chúa nửa đầu thế kỷ 19. Nguyên liệu làm mắm là con tôm đất có nhiều gạch son. Tôm được làm sạch rồi ướp gia vị, cho vào cối quết nhuyễn. Người ta cẩn thận cho tôm giã nhuyễn vào rổ và chà mạnh để vỏ tôm tách khỏi thịt. Sau đó, phơi nắng tôm vài ngày tùy kỹ thuật gia truyền từng nhà. Sau đó chà qua rây (lưới lỗ li ti) để ép lấy phần thịt tôm, cho gia vị vào, đem phơi nắng tiếp độ mười ngày nửa tháng tùy con nắng có tốt không, lại để tiếp trong mát chừng nửa tháng nữa thì ăn được. Như vậy, từ "chà" ở đây là chà xát. Trung bình cứ chế biến 3 kg tôm bạc đất tươi sẽ cho 1 kg mắm thành phẩm. Loại mắm tôm chà ngon nhất có nước cốt màu đỏ tươi, là màu đỏ của gạch con tôm hòa với thịt con tôm đã "chín". Cách dùng phổ biến là mắm tôm chà về ăn với thịt ba rọi luộc cuốn với rau sống và bún tươi. Tuy nhiên loại đặc sản này hiện còn rất ít gia đình sản xuất theo quy trình truyền thống ở Gò Công.

Vệ sinh thực phẩm
Mắm tôm khá nặng mùi, giá không phải người sành sỏi thì rất khó phân biệt được mắm tôm còn tốt hay đã hỏng. Mặt khác nhiều người vẫn còn quan điểm sai lầm cho rằng mắm tôm càng nặng mùi càng ngon. Ngay cả khi mua về nếu không biết bảo quản mắm tôm cũng khiến mắm tôm rất dễ bị hỏng. Khi pha chế mắm tôm thì phải dùng luôn, không được pha chế rồi để dành lại cho lần sau.

Mắm tôm từng bị cấm tại Hà Nội do bị Bộ Y tế Việt Nam xem là một trong những nguyên nhân của dịch tiêu chảy cấp tính. Sau một thời gian, Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn đã khẳng định nguyên nhân là thực phẩm và nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề chứ không phải mắm tôm.

Hình ảnh

Xem thêm

Mắm chua
Mắm ruốc

Chú thích

Liên kết ngoài
 Công bố dịch tiêu chảy, cấm mắm tôm, mắm tép
 Cấm mắm tôm, tép do dịch bệnh diễn biến phức tạp

tôm
Mắm tôm
Món tôm
Món lên men Việt Nam
Sốt cá


title: Langenbernsdorf

text:
Langenbernsdorf là một thị xã thuộc huyện Zwickau trong bang Sachsen, Đức.

Tham khảo
The information in this article is based on and/or translated from its German equivalent.

Liên kết ngoài
www.langenbernbernsdorf.de


title: Alcobendas

text:
Alcobendas là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Alcobendas có diện tích 44,98 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 110.080 người. Đô thị Alcobendas nằm ở khu vực có độ cao 669 mét trên mực nước biển. Thành phố có cự ly 13 km về phía bắc Madrid và cách sân bay quốc tế Barajas 7 km..

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Antocha tana

text:
Antocha tana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Pachybrachis terminalis

text:
Pachybrachis terminalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1849.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Oberösch

text:
Oberösch là một đô thị thuộc huyện Emmental, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
[Trang mạng chính thức]

Cựu đô thị của bang Bern


title: Ahnsbeck

text:
Ahnsbeck là một đô thị ở huyện huyện Celle, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Ahnsbeck có diện tích 20,59 km². Đô thị này nằm ở biên giới phía nam với Lüneburg Heath, 10 km về phía đông Celle. Ahnsbeck thuộc đô thị tập thể of Lachendorf.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Celle


title: 6308 Ebisuzaki

text:
6308 Ebisuzaki (1990 BK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 1 năm 1990 bởi Yoshio Kushida và Osamu Muramatsu ở đài thiên văn Nam Yatsugatake.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6308 Ebisuzaki

Thiên thể phát hiện năm 1990
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Giáo hoàng Lêô III

text:
Lêô III (Tiếng Latinh: Leo III) là vị giáo hoàng thứ 96 của giáo hội Công giáo. Ông đã được Giáo hội suy tôn là thánh sau khi qua đời. Niên giám tòa thánh năm 1806 cho rằng ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 795 và cai quản giáo hội trong 29 năm 8 tháng 16 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông bắt đầu từ ngày 27 tháng 12 năm 795 và kết thúc vào ngày 12 tháng 6 năm 816.

Giáo hoàng Leo III sinh tại Roma là người La Mã. Đức Lêô III là người quản lý của tòa thánh và là linh mục trưởng ở Nhà thờ thánh nữ Santa Suzanna.

Bầu cử và đảo chính

Khi Giáo hoàng Ađrianô I qua đời năm 795, Đức Lêô III được bầu lên kế vị cũng, nhưng không thuộc danh gia vọng tộc, như đấng tiền nhiệm. Hai người cháu của Adrianus I đều mong muốn được làm Giáo hoàng, do đó họ xúi giục các thanh niên quý tộc tấn công Đức Lêô.

Vừa đắc cử, Đức Lêô đã vội thông báo việc mình đã trở thành Giáo hoàng cho Charlemagne, thề hứa trung thành, dâng chìa khoá Mộ Thánh Phêrô và một cây cờ, mang hiệu thành Roma, cho vua. Đáp lại vua Pháp trả lời bằng một lá thư, khuyên Đức Giáo hoàng nên sống lương thiện, giữ giáo luật và cai trị Giáo hội một cách đạo đức.

Ngày lễ Cầu Mùa 25-4 (ngày lễ Thánh Máccô), (được thành lập để thay thế một lễ lớn ngoại giáo, người ta đi kiệu ra khỏi Thành, về đồng quê khá xa, giết một con chiên tế nữ thần Roli. Thánh Grêgôriô cả, cuối thế kỷ VI, đã "thánh hoá" lễ này, bằng một cuộc kiệu cầu an) theo tục lệ, Đức Lêô III cưỡi ngựa đi đầu đám nước.

Một cuộc đảo chính xảy ra, người ta xô Đức Giáo hoàng xuống ngựa, đánh đập, lột phẩm phục Giáo hoàng. May mà ông không bị cắt lưỡi và móc mắt kiểu Byzancia. Bị tố đủ thứ tội, ông bị tống vào một tu viện, chờ "xét xử". Nhờ một sợi dây thừng, ông vượt ngục, đến Spôlêtô, chữa chạy thương tích, rồi tới Paderborn để gặp vua Charlemagnes, xin ông đưa mình về ngai Giáo hoàng. Truyền thuyết kể rằng nhà vua ôm hôn ông thắm thiết, khóc sướt mướt, rồi cho binh đội và các Cán bộ cao cấp hộ tống người về Roma, tái đăng toà. Theo lẽ, Giáo hoàng là nạn nhân của một cuộc đảo chính bỉ ổi, thì chỉ việc trả lại quyền hành cho người, và phạt những kẻ chủ mưu và xúc phạm đến người. Đằng này Charlemagnes không làm thế. Đức Lêô III trở về Roma mùa thu 799.

Xét xử giáo hoàng
Tuy nhiên, kẻ thù vẫn không để ông yên. Họ tố cáo Đức Lêô về tội thề gian và ngoại tình. Ngày 24-11-800, Charlemagnes tới Roma. Đức Giáo hoàng ra đón ông, cách Roma cả 20 km, và một cuộc rước khổng lồ đưa ông về đền Thánh Phêrô. Charlemagnes tới đây, theo lời một nhà ký sự đương thời, để "tiếp tục xem xét các tội ác mà Đức Giáo hoàng đã bị cáo buộc". Tình trạng Giáo hoàng lệ thuộc vua Franc quá rõ ràng. Alcuinô nhắc nhở nhà vua rằng "Không ai có quyền xét xử Toà Thánh". Dầu vậy, một đại hội các chức sắc, giáo sĩ thường và giáo dân có chức, họp tại Đền Thánh Phêrô, ngày 1/12, dưới sự chủ trì của Charlemagnes.

Ngày 23/12 Charlemagnes bắt Đức Giáo hoàng phải thề rằng người "không phạm, cũng không ra lệnh làm các điều gian ác, mà người ta tố cáo", được gọi là "Lời thề Thanh luyện"(Serment Purgatoire) theo tục lệ thời đó. Trong đó có những câu như "không bị ai xét xử, không bị ai cưỡng bức và trong một hành vi tự ý, tình nguyện, tôi thề…". Trong dịp này, Alcuinô làm một bài thơ, trong đó ông viết đại khái: vua Pháp giống như người hướng dẫn vị lãnh đạo Giáo hội, bản thân vua là người được tay quyền lực Chúa hướng dẫn.

Trong khi đó Đức Lêô III tuyên bố "ý thức những hồng ân đã lãnh nhận, ngoại trừ sự chết, không có gì, không có gì tách tôi ra khỏi lòng mến đối với vua Charlemagnes"

Đăng quang của Charlemagnes

Ngày 25 tháng 12 năm 800, Charlemagnes trở lại Đền Thánh Phêrô dự lễ Giáng Sinh. Vương cung thánh đường đầy người Pháp và La Mã. Nhà vua bước vào giữa tiếng tung hô khải hoàn. Ông tới trước Bàn Thờ Mộ thánh Tông Đồ quỳ gối cầu nguyện. Lúc ông sắp đứng lên, Giáo hoàng tới gần người, đặt lên đầu người một triều thiên, trong khi đám đông tung hô ba lần: "Vạn tuế và chiến thắng cho vua Charlemagnes rất mộ đạo, Augustô, được Chúa đội triều thiên, Hoàng Đế vĩ đại và Hoà Bình của người La mã!".

Sau đó, Giáo hoàng xức dầu trên trán "Đavid mới", rồi pha thêm vào lễ nghi Thánh Kinh, một nghi thức được áp đặt từ thời Hoàng Đế Điôclêtianô, Đức Giáo hoàng quỳ gối trước mặt Tân Hoàng Đế Tây Phương mà "thờ lạy". Nghi lễ này, dựa theo nghi thức lễ đăng quang các basileis (tước hiệu của hoàng đế Constantinôpôli) ở Byzantinum, có hai hiệu quả là làm cho các hoàng đế Byzantinum không hài lòng và khuyến dụ Charlemagnes và nhất là những người kế vị ông, để ông, với tước hiệu hoàng đế, lãnh nhận trách nhiệm về Giáo hội ở Tây phương.

Đức Lêô đã ban cho Charlemagne tước vị Hoàng Đế La Mã Thánh Thiện. Điều này là nguyên do hình thành của Đế quốc La Mã Thần thánh — một cố gắng nhằm thể hiện lý tưởng Thành phố Thiên Chúa của Thánh Augustine – mà đã ảnh hưởng đến lịch sử Âu Châu trong nhiều thế kỷ. Hoàng đế Charlemagne (768-814) hoàn tất tham vọng của tổ tiên là tái lập đế quốc Tây phương. Hoàng đế đuổi người Ả Rập khỏi vùng Bắc Tây Ban Nha, cưỡng bách dân Saxe theo đạo (785).

Việc đức Lêo III đặt vương miện cho hoàng đế Charlemagne trước mộ thánh Phêrô đã đưa ông lên tuyệt đỉnh danh vọng, đánh dấu việc thoát ly chính trị khỏi Byzantinum. Từ đó trở đi, có hai đế chế cùng song song tồn tại, Đế chế phía Tây và Đế chế phía Đông. Sự kiện Đế chế phía Tây được thành lập bởi một lệnh của Giáo hoàng tất yếu đem lại những hệ quả to lớn và tạo dễ dàng cho việc ra đời chủ nghĩa "chính trị thần quyền". Byzantinum hiểu được tầm quan trọng, nên hết sức tức tối: "Giáo hoàng Lêô III có xức dầu Carôlô từ đầu đến chân, ông ta vẫn chỉ là tên mọi rợ và phản loạn chống hoàng đế thật". Phải mất 9 năm thương thuyết Constantinôpôli mới chịu thừa nhận sự đã rồi.

Thế là từ cuộc khủng hoảng này, bề ngoài xem ra phi lý, làm nảy ra một thế giới mới: một mặt Byzancia, dù vẫn gọi là "Romania" (Roma chế) thực thì chỉ là Hy Lạp, phải co lại để chống Hồi Giáo, quân Bulgare và quân Slavia, một mặt nhà Charlemagnes liên kết chặt chẽ với Toà Thánh đem lại cho Tây Phương ý thức thống nhất.

Địa vị Giáo hoàng từ nay không khác một chư hầu. Dù được trọng kính và giàu có, các vị không có thực quyền trên các Giám mục, phải tuyên thệ trung thành với hoàng đế và chịu sự kiểm soát của một đại diện hoàng đế. Giáo hoàng chỉ giữ hai đặc quyền: là quyền xức dầu trao vương miện cho tân hoàng đế và quyền trao Pallium cho các tổng Giám mục. Dẫu sao các vị vẫn giữ được những đặc quyền thiêng liêng trong những vấn đề luân lý.

Vai trò giáo hoàng
Với sự giúp đỡ của Charlemagne, Đức Lêô đã dẹp được lạc thuyết Thừa Tự (Thuyết Thừa Tự chủ trương Đức Kitô chỉ là con nuôi của Thiên Chúa, do đó Ngài không phải Thiên Chúa thật.) ở Tây Ban Nha, nhưng khi Charlemagne muốn thêm chữ Filioque ("và Đức Chúa Con") vào kinh Tin Kính Nicene thì Đức Lêô đã từ chối, một phần vì ông không cho phép giáo dân can thiệp vào nội bộ giáo hội, và một phần vì ông không muốn chống đối Giáo hội Byzantine.Cho đến ngày nay, Chính thống giáo Hy Lạp và một số Giáo hội Đông Phương vẫn cho rằng Chúa Thánh Thần chỉ bởi Chúa Cha mà ra, do đó, những ai chủ trương rằng Chúa Thánh Thần cũng bởi Chúa Con mà ra thì họ cho là lạc giáo.

Vụ Filioque: Năm 808, các tu sĩ Latinh trên Núi Ô liu, ở Giêrusalem, bị các tu sĩ Hy Lạp hàng xóm tố cáo là rối đạo, vì họ hát Filioque Procedit"… "Và Đức Chúa Con mà ra!". Họ xin Đức Lêô III cắt đứt việc bàn cãi, và Đức Giáo hoàng, muốn tránh việc tranh chấp, đã gợi ý Charlemagne nên bỏ cái công thức kia đi. Nhưng, một lần nữa, Hoàng Đế vẫn tỏ ra ngoan cường: người mời các nhà thần học trứ danh đến tiếp sức, và tập tục Aix thắng thế cả Roma, mãi tới đời ta bây giờ vẫn còn hát "bởi Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con mà ra" như thường.

Một cách tổng quát, Giáo hoàng và hoàng đế hành động ăn khớp với nhau. Theo lời đề nghị của Charlemagne, Đức Lêô còn thành lập một đạo quân để chống với giặc Saracen, lấy lại được một số tài sản của Giáo hội ở Gaeta. Tính hào phóng của Charlemagne đã giúp Đức Lêô canh tân nhiều nhà thờ ở Rôma và Ravenna, cũng như giúp đỡ người nghèo và bảo trợ các công trình nghệ thuật.

Khi Charlemagne từ trần năm 814 và Đức Lêô không còn ai bảo vệ, quân thù lại nổi dậy chống đối ông. Với tất cả uy thế và quyền bính cá nhân, ông đã dẹp tan âm mưu nổi loạn của giới quý tộc ở Campagna. Tuy nhiên, ông vẫn bị giới quý tộc khinh miệt vì ông xuất xứ từ giới bình dân.

Qua đời
Ông từ trần năm 816 và được phong thánh năm 1673.Đức Lêô III đã được Giáo hoàng Clêmentê X ghi vào quyển danh lục tử đạo Rôma năm 1673, với lý do là ông đã bị những kẻ âm mưu hành hạ năm 799.

Lêô III cũng là người đã thành lập trường Palatine, tiền thân của Đại học Paris.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
 Lịch sử Giáo hội, Website Tâm linh vào đời.
 Trích Gương Thánh Nhân - ns Người Tín Hữu online.

L
Mất năm 816
Sinh thế kỷ 8
Giáo hoàng người Ý


title: Itapevi

text:
Itapevi là một đô thị ở bang São Paulo, Brasil. Thành phố này cách São Paulo 15 dặm về phía tây, là một đô thị của vùng đô thị São Paulo. Dân số năm 2006 là 202.683, diện tích là 79 km², mật độ dân số là 2.565,60/km². Độ cao khoảng 740 m ở trung tâm còn độ cao ở vùng núi là 1035 m. Thành phố có khí hậu bán nhiệt đới. Nhiệt độ trung bình năm khoảng 18,5 °C (15 °C vào tháng 7 và 22,5 °C vào tháng 2).

Các đô thị giáp ranh

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: Conus delessertii

text:
Conus delessertii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 100 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 15 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 198 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

D


title: Pseudagrion cheliferum

text:
Pseudagrion cheliferum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào sách Đỏ của IUCN năm 2008.

Pseudagrion cheliferum được miêu tả khoa học năm 1949 bởi Fraser.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Rullac-Saint-Cirq

text:
Rullac-Saint-Cirq  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Rullacsaintcirq


title: Yutz

text:
Yutz là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Moselle


title: 5859 Ostozhenka

text:
5859 Ostozhenka (1979 FD2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1979 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5859 Ostozhenka

Thiên thể phát hiện năm 1979
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thuận Xương

text:
Thuận Xương (chữ Hán giản thể: 顺昌县, âm Hán Việt: Thuận Xương huyện) là một huyện của địa cấp thị Nam Bình, tỉnh Phúc Kiến. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Thuận Xương nằm ở tây bắc Phúc Kiến, tên gọi Thuận Xương bắt đầu từ năm 933, thời điểm lập huyện. Huyện Thuận Xương giáp với các huyện: Kiến Dương, Kiến Âu, Nam Bình, Sa huyện, Tương Lạc, Thiệu Vũ. Huyện này có diện tích 1985 km². Đây là một huyện rừng trọng điểm của tỉnh Phúc Kiến. Huyện Thuận Xương được chia thành 3 trấn, 11 hương, 4 ủy ban cư, 129 ủy ban thôn.

Tham khảo

Nam Bình
Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến


title: Cundinamarca (bướm đêm)

text:
Cundinamarca là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Cundinamarca indistincta
 Cundinamarca nigralbata
 Cundinamarca parallela
 Cundinamarca subalbata
 Cundinamarca whitei

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nacophorini
Ennominae


title: Gnophomyia elsneri

text:
Gnophomyia elsneri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Ambloma

text:
Ambloma là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: MySQL

text:
MySQL là hệ quản trị cơ sở dữ liệu tự do nguồn mở phổ biến nhất thế giới và được các nhà phát triển rất ưa chuộng trong quá trình phát triển ứng dụng. Vì MySQL là hệ quản trị cơ sở dữ liệu tốc độ cao, ổn định và dễ sử dụng, có tính khả chuyển, hoạt động trên nhiều hệ điều hành cung cấp một hệ thống lớn các hàm tiện ích rất mạnh. Với tốc độ và tính bảo mật cao, MySQL rất thích hợp cho các ứng dụng có truy cập CSDL trên internet. Người dùng có thể tải về MySQL miễn phí từ trang chủ. MySQL có nhiều phiên bản cho các hệ điều hành khác nhau: phiên bản Win32 cho các hệ điều hành dòng Windows, Linux, Mac OS X, Unix, FreeBSD, NetBSD, Novell NetWare, SGI Irix, Solaris, SunOS,..

MySQL là một trong những ví dụ rất cơ bản về Hệ Quản trị Cơ sở dữ liệu quan hệ sử dụng Ngôn ngữ truy vấn có cấu trúc (SQL).

MySQL được sử dụng cho việc bổ trợ Node.js, PHP, Perl, và nhiều ngôn ngữ khác, làm nơi lưu trữ những thông tin trên các trang web viết bằng NodeJs, PHP hay Perl,...

Tools
Database Master - MySQL Management Tool
Navicat
phpMyAdmin
MySQL Workbench

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chủ của MySQL (tiếng Anh)

Tài liệu, giáo trình

Cơ sở dữ liệu
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu
Phần mềm tự do
MySQL
Phần mềm năm 1995
Phần mềm Sun Microsystems
Phần mềm đa nền tảng
WordPress


title: Mẫu lõi phấn hoa

text:
Mẫu lõi phấn hoa là một loại mẫu lõi của các loại đất, đá chứa các chuỗi phấn hoa đã trầm lắng xuống trong một thời gian dài. Các phân tích kiểu và tần suất của các loại phấn hoa trong mỗi lớp được sử dụng trong các nghiên cứu về biến đổi của khí hậu theo dòng lịch sử và chúng có thể so sánh được với các mẫu lõi băng.

Các lõi được đút xuyên qua các trầm tích, mà tại đó dường như phấn hoa đã bị ngăn chặn lại, chẳng hạn trong các lớp đất hay các khu vực đầm lầy than bùn, tại đây, trong điều kiện kỵ khí thì chất lượng bảo quản là khá tốt.

Các mẫu lõi này sau đó được các nhà phấn hoa học đem phân tích. Bằng các phương pháp khoa học, các nhà khoa học này có thể suy luận ra tỷ lệ của các kiểu thực vật chính từ hàm lượng của các kiểu phấn hoa khác nhau được tìm thấy trong các lõi này.

Tham khảo

Thực vật học
Khí hậu học
Thụ phấn


title: Lizzanello

text:
Lizzanello là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lecce trong vùng Apulia. Lizzanello có diện tích 25,01 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 11390 người.
Các đơn vị dân cư: Merine.
Đô thị Lizzanello giáp với các đô thị: Caprarica di Lecce, Castri di Lecce, Cavallino, Lecce, Vernole.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lecce


title: Ashmeadiella timberlakei

text:
Ashmeadiella timberlakei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Ashmeadiella
Động vật được mô tả năm 1936


title: Tacoignières

text:
Tacoignières là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Tacoigniérois.

Các đơn vị giáp ranh Tacoignières: Orgerus về phía đông bắc, Bazainville về phía đông nam, Richebourg về phía tây và Prunay-le-Temple về phía tây bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức de la mairie
Vue aérienne de la commune de Tacoignières trên trang mạng của IAURIF
Tacoignières trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Tacoignières trên trang mạng của INSEE

Xã của Yvelines


title: Danh sách phố ma tại Arkansas

text:
Đây là danh sách chưa hoàn chỉnh các phố ma tại tiểu bang Arkansas của Hoa Kỳ

Danh sách

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ghost Towns of Arkansas
 Ghost Towns of Arkansas
 Missing Ghost Towns of Arkansas
 Arkansas Memory Project - Rush Ghost Town
 Arkansas Ghost Towns - Treasure Quest Metal Detecting

Danh sách phố ma tại Hoa Kỳ


title: Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1996 (Mỹ)

text:
Billboard Hot 100, công bố hàng tuần bởi tạp chí Billboard, là bảng xếp hạng các đĩa đơn thành công nhất tại thị trường âm nhạc Hoa Kỳ. Các số liệu cho việc xếp hạng được Nielsen SoundScan tổng hợp chung dựa trên doanh số đĩa thường và nhạc số và tần suất phát trên sóng phát thanh.

Lịch sử xếp hạng

Chú thích

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân (Mỹ)

1996


title: Andrena nanula

text:
Andrena nanula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Nylander mô tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1848


title: Số Lucas

text:
Số Lucas là một dãy số được đặt tên nhằm vinh danh nhà toán học François Édouard Anatole Lucas (1842–1891), người đã nghiên cứu dãy số Fibonacci, dãy số Lucas và các dãy tương tự. Giống như dãy Fibonacci, mỗi số trong dãy Lucas bằng tổng của hai số liền trước nó. Dãy số gồm thương giữa hai số Lucas liền nhau sẽ hội tụ đến giới hạn bằng tỉ lệ vàng.

Tuy vậy khác với dãy Fibonacci, hai số đầu tiên trong dãy Lucas là L0 = 2 và L1 = 1 (trong dãy Fibonacci là 0 và 1). Chính vì thế mà một số tính chất của số Lucas sẽ khác với số Fibonacci.

Công thức truy hồi của dãy:

Các số đầu tiên của dãy Lucas:
2, 1, 3, 4, 7, 11, 18, 29, 47, 76, 123,...

Số Lucas có chỉ số âm

Sử dụng công thức truy hồi ngược lại Ln-2 = Ln - Ln-1 để mở rộng số Lucas tới các số nguyên âm. Ta có thể thêm các giá trị sau vào đãy Lucas (với ): (... -11, 7, -4, 3, -1, 2, 1, 3, 4, 7, 11,...).

Các số Lucas âm có tính chất (chứng minh bằng quy nạp):

Tính chất

Công thức tổng quát
Công thức tổng quát của số Lucas:

với  bằng Tỉ lệ vàng.

Một tính chất khá thú vị,  là số nguyên gần với  nhất.

Mối liên hệ với các số Fibonacci
Số Lucas liên hệ với số Fibonacci bởi các hằng đẳng thức sau:

 tổng quát hơn là công thức sau:
 với mọi k<n; (2.1)

Chứng minh quy nạp.

k=0, thì công thức (2.1) hiển nhiên đúng.

Giả sử (2.1) đúng đến k<n-1, ta chứng minh nó đúng với k+1, thật vậy:

Vậy là (2.1) cũng đúng với k+1.

Suy ra điều phải chứng minh.

 , từ hệ thức liên hệ này suy ra tỉ số  tiến đến  khi  tiến đến +∞.

Sử dụng công thức tổng quát.

Chứng minh, sử dụng công thức tổng quát:

Rút gọn lại được:

Chứng minh bằng quy nạp theo n.

Khi chỉ số là số nguyên tố
Ln đồng dư với 1 mod n nếu n là số nguyên tố. Ngoài ra, Ln cũng có tính chất này với một số trị khác của n.

Tính chia hết giữa các số Lucas
Lmn chia hết cho Ln nếu m là số lẻ. Điều đó dẫn đến điều kiện cần của n để Ln là số nguyên tố.

Sử dụng công thức tổng quát của , để chứng minh hệ thức truy hồi sau:

Từ đó suy ra:

Suy ra  chia hết cho .

Lại dùng công thức truy hồi (1), suy ra  chia hết cho .

Lặp lại thao tác trên k lần liên tiếp, suy ra  chia hết cho , điều phải chứng minh.

Số nguyên tố Lucas

Số nguyên tố Lucas là số Lucas, và đồng thời là một nguyên tố. Các số nguyên tố Lucas nhỏ nhất được biết là:
 2, 3, 7, 11, 29, 47, 199, 521, 2207, 3571, 9349,...
Nếu Ln là số nguyên tố thì n bằng 0, nguyên tố, hoặc là lũy thừa của 2.

Các số Lucas có dạng L là số nguyên tố được biết cho đến nay là  = 1, 2,3 và 4.

Đa thức Lucas
Các đa thức Lucas được xác định mô phỏng theo dãy số Lucas. Dãy đa thức này được xây dựng bằng công thức truy hồi như sau:

Sau đây là công thức dạng tường minh của các đa thức Lucas đầu tiên:

Xem thêm
Số Fibonacci

Chú thích

Liên kết ngoài

Dr Ron Knott
Lucas numbers and the Golden Section
A Lucas Number Calculator can be found here.
A Tutorial on Generalized Lucas Numbers

Dãy số
Số Fibonacci
Chuỗi số nguyên

de:Lucas-Folge


title: Xã của tỉnh Landes

text:
Đây là danh sách 331 xã của tỉnh Landes ở Pháp.

 (CAM) Communauté d'agglomération du Marsan, created in 2002.

Tham khảo


title: Geranomyia hedosyne

text:
Geranomyia hedosyne là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Đạo Đức (định hướng)

text:
Đạo Đức với nghĩa là danh từ riêng có thể chỉ một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Thị trấn Đạo Đức, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
 Xã Đạo Đức, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.

Xem thêm
Đạo đức


title: Pinar del Río (định hướng)

text:
Pinar del Río có thể là:
Tỉnh Pinar del Río của Cuba
Thành phố Pinar del Río của Cuba

Trang định hướng địa danh


title: Copelatus variegatus

text:
Copelatus variegatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Tetralonia penicillata

text:
Tetralonia penicillata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Tetralonia
Động vật được mô tả năm 1905


title: 15406 Bleibtreu

text:
15406 Bleibtreu (1997 WV12) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 11 năm 1997 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15406 Bleibtreu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Saint-Georges-des-Agoûts

text:
Saint-Georges-des-Agoûts là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Dân số

 Xã của tỉnh Charente-Maritime

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Saint-Georges-des-Agoûts on the Quid site
 Location of Saint-Georges-des-Agoûts in the map of France

Saintgeorgesdesagouts


title: Planaltinella

text:
Planaltinella là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Planaltinella bahia Razowski & Becker, 2002
Planaltinella rhatyma Razowski & Becker, 1994

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Olmeda de las Fuentes

text:
Olmeda de las Fuentes là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 16,73 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 308 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 794 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Diloma nigerrima

text:
Diloma nigerrima, common name the bluish top shell, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển, trong họ Trochidae, họ ốc đụn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Diloma
Động vật chân bụng New Zealand


title: Pilibanga

text:
Pilibanga là một thành phố và khu đô thị của quận Hanumangarh thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pilibanga có dân số 33.607 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Pilibanga có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Pilibanga, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Macronema exophthalmum

text:
Macronema exophthalmum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macronema