title: Opera (trình duyệt web)

text:
Opera là một trình duyệt web và cũng là một bộ phần mềm Internet được phát triển bởi Opera Software, hiện được hơn 270 triệu người sử dụng trên thế giới. Trình duyệt này bao gồm các tác vụ liên quan đến Internet như hiển thị web, gửi và nhận thư điện tử, tin nhắn trên IRC, quản lý danh sách liên hệ, tải tập tin thông qua BitTorrent và trò chuyện trực tuyến. Opera được cung cấp miễn phí cho máy tính cá nhân và điện thoại di động.

Opera là trình duyệt web được sử dụng phổ biến nhất tại Belarus. Opera Mini là trình duyệt cho điện thoại được sử dụng phổ biến nhất trong tháng 5 năm 2012 và đã được chọn làm trình duyệt tích hợp sẵn trong một số dòng điện thoại.

Các tính năng của Opera bao gồm duyệt web theo thẻ (tab), phóng to trang, sử dụng cử chỉ chuột (mouse gestures) và được tích hợp sẵn trình quản lý download. Các tính năng an toàn bao gồm chống trang web giả mạo và phần mềm ác ý (malware), cho phép xóa dữ liệu cá nhân như HTTP cookies. Nhiều tính năng ban đầu chỉ có trong Opera sau đã có mặt trong nhiều trình duyệt web khác.

Opera chạy trên một loạt các hệ điều hành dành cho máy tính cá nhân như Microsoft Windows, Mac OS X, Linux và FreeBDS. Các phiên bản của Opera hiện cũng có mặt cho phép chạy trên các thiết bị sử dụng Maemo, Bada, BlackBerry, Symbian, Windows Phone, Android, iOS và Java ME. Đã có khoảng 120 triệu điện thoại di động bán ra trên thế giới được tích hợp sẵn Opera. Opera là trình duyệt thương mại duy nhất có mặt trên các máy chơi game Nintendo DS và Wii. Một số Set-top box (thiết bị giải mã tín hiệu truyền hình) sử dụng Opera. Công nghệ Opera đã được cấp phép cho Adobe Systems sử dụng trong bộ phần mềm của hãng: Adobe Creative Suite.

Với phiên bản 12.02, tung ra vào ngày 30 tháng 8 năm 2012, Opera là trình duyệt web duy nhất hiện nay vẫn còn hỗ trợ hệ điều hành Windows 2000.

Lịch sử

Opera được bắt đầu phát triển vào năm 1994 trong một dự án nghiên cứu của Telenor, một công ty truyền thông lớn nhất Na Uy. Năm 1995 dự án trên tách ra thành lập một công ty độc lập với Telenor tên là Opera Software ASA.

Các phiên bản 2.0 của trình duyệt Opera trở về trước được đặt tên là MultiTorg Opera và chưa được phổ biến công khai — tuy nhiên tài liệu trực tuyến của nó có thể xem được tại Hội nghị Quốc tế III WWW vào năm 1995 (The Third International WWW Conference). Vào thời điểm đó Opera được biết đến do có giao diện đa tài liệu (multiple document interface — MDI), một danh sách nóng (sidebar) giúp cho việc duyệt web cùng một lúc nhiều trang dễ dàng hơn và là trình duyệt đầu tiên tích hợp chặt chẽ với chuẩn W3C.

Năm 1996, Phiên bản Opera đầu tiên phát hành công khai là Opera 2.0 cho hệ điều hành Windows. Phiên bản này được phát hành dưới dạng shareware  Ngày 10 tháng 10 năm 1997, dưới sự đòi hỏi của công chúng, công ty Opera Software bày tỏ sự quan tâm vào việc lập trình trình duyệt của họ cho các hệ điều hành khác nhau như Apple Macintosh, QNX và BeOS bằng cách triển khai Dự án thần kỳ để khảo sát thị trường xem ai sẽ sẵn sàng mua trình duyệt có thể chạy trên các hệ điều hành trên. Ngày 30 tháng 11, công ty ngừng cuộc khảo sát. Trước khi Opera phiên bản 4 ra đời Dự án thần kỳ trở thành một cột mốc mới cho việc viết phần mềm có khả năng chạy trên các hệ điều hành khác nhau.

1998, Opera 3 được phát hành có thể chạy trên nhiều hệ điều hành khác nhau. Phiên bản này giới thiệu tính năng Cascading Style Sheets — CSS.

Ngày 28 tháng 6 năm 2000, Opera 4 cho hệ điều hành Windows được phát hành. Phiên bản này có nhân có khả năng chạy trên nhiều hệ điều hành khác nhau, và một chương trình thư điện tử được tích hợp sẵn.

Ngày 6 tháng 12 năm 2000, Opera 5 là phiên bản đầu tiên miễn phí nhưng có chứa nội dung quảng cáo thay vì chỉ cho dùng thử một thời gian.

Ngày 29 tháng 11 năm 2001, Opera 6 được phát hành với nhiều tính năng mới bao gồm hỗ trợ Unicode, đề nghị sử dụng giao diện đơn tài liệu (single document interface — SDI) cùng với giao diện đa tài liệu (multiple document interface — MDI).

Tháng 1 năm 2003, Opera 7 được phát hành, giới thiệu động cơ layout "Presto" — một cải tiến từ CSS, tập lệnh phía máy khách (client-side scripting), và hỗ trợ DOM (Document Object Model). Tháng 8 năm 2004: Opera 7.6 bắt đầu giới hạn bản kiểm thử alpha. Phiên bản này có nhiều tính năng cao cấp hơn các bản trước như hỗ trợ giọng nói, và giọng nói XML. Phiên bản này cũng có tính năng tương tác với tivi, tự động căn chỉnh độ rộng phù hợp (fit to width). Fit to width là một công nghệ ban đầu sử dụng CSS, nhưng hiện tại nó là một công nghệ nằm hẳn trong Opera. Công nghệ Fit to width giúp trang web đang hiển thị có thể tự động thay đổi độ rộng cho phù hợp với màn hình bằng cách giảm kích cỡ của ảnh và chữ nhỏ đi, cũng có thể loại bỏ hẳn cả ảnh với khổ cho trước để nó vừa với màn hình có độ rộng bất kỳ. Nhưng Opera 7.6 không bao giờ được phát hành như một phiên bản chính thức.

Ngày 12 tháng 1 năm 2005, Opera Software tuyên bố họ sẽ cung cấp trình duyệt Opera miễn phí cho các trường đại học  — một sự thay đổi từ 1000 đô la Mỹ đến giấy phép không giới hạn. Các trường được cấp giấy phép miễn phí bao gồm: Massachusetts Institute of Technology (MIT), Đại học Harvard, Đại học Oxford, Georgia Institute of Technology và Đại học Duke. Trước đây trình duyệt Opera bị chỉ trích vì chứa quảng cáo nhưng từ phiên bản mới Opera cho phép người dùng lựa chọn nội dung quảng cáo là ảnh hoặc chữ. Nếu người dùng trả tiền mua phần mềm thì nội dung quảng cáo sẽ được loại bỏ.

Ngày 19 tháng 4 năm 2005, phiên bản 8.0 được phát hành, hỗ trợ SVG Tiny, tính năng đa phương thức (multimodal) và mã JavaScript người dùng, giao diện người dùng trong sáng và thân thiện hơn. Trang chủ mặc định của Opera cải tiến cổng tìm kiếm . Tuy nhiên có một vài thay đổi nhỏ gây khó chịu cho người đã dùng các phiên bản trước như một vài thiết lập nâng cao bị ẩn đi. Ngày 20 tháng 9 năm 2005 với sự ra đời của phiên bản 8.50, Opera Software công bố là trình duyệt của họ sẽ được phát hành free of charge và không có quảng cáo trên trình duyệt, tuy nhiên công ty vẫn hỗ trợ cho các đối tác. Phiên bản này có các tính năng tăng cường sau: tự động sửa lỗi trang web phía máy khách nếu trong quá trình nhận trang web từ máy chủ có lỗi xảy ra, và sửa một số lỗi bảo mật trong trình duyệt.

Ngày 7 tháng 2 năm 2006, Opera Labs được thành lập để cung cấp công nghệ hậu cảnh (behind-the-scenes) tân tiến nhất, các phiên bản Opera xem trước/beta sẽ được tải về tại đây.

Ngày 16 tháng 2 năm 2006, Opera cùng với Nintendo công bố rằng sẽ cùng phát triển và phát hành trình duyệt cho DS, một thiết bị trò chơi cầm tay của Nintendo. Ngày 10 tháng 5 năm 2006, Opera công bố rằng họ là đối tác của Nintendo trong việc phát triển phiên bản mới của trình duyệt cho thiết bị trò chơi mới của hãng có tên là Wii. Phiên bản Opera dành cho Wii gọi là Internet Channel, được tung ra vào ngày 12 tháng 4 năm 2007 và cho phép tải xuống miễn phí cho tới ngày 30 tháng 7 năm 2007, sau thời gian này khách hàng phải trả 500 Wii Point để tải về. Vào ngày 2 tháng tháng 9, công ty đã tiếp tục cho phép tải miễn phí. Các khách hàng phải trả tiền trước đó đã được tặng một NES game với giá trị tương đương.. Phiên bản dành cho Nintendo DS là phiên bản trả phí, được bán ra dưới dạng thẻ cắm vật lý. Đối với máy chơi game Nintendo DSi, người dùng có thể tải miễn phí thông qua Internet, từ DSi shop.

Tính năng

Trong bộ Opera, ngoài chức năng trình duyệt còn có một trình quản lý thư điện tử Opera Mail client tích hợp sẵn, trong các phiên bản bộ Opera trước trình quản lý thư điện tử còn có tên là M2. Opera Mail hỗ trợ POP, SMTP và IMAP và đã bao gồm sổ địa chỉ. Opera Mail có tính năng đọc bản tin newsreader và newsfeed để đọc tệp dạng RSS và Atom, IRC. Phiên bản Opera 9 sẽ có tính năng widgets và hỗ trợ tải tệp theo giao thức BitTorrent. Ngoài ra còn hỗ trợ cử chỉ chuột, duyệt web bằng giọng nói.
Ở phiên bản Opera 12.00 - Opera 12.50, Opera Wiget, duyệt web bằng giọng nói, Opera Unite không còn được hỗ trợ

Khả năng truy cập
Opera được thiết kế để có thể chạy trên các máy đời cũ và yếu. Có khả năng xử lý Dom, CSS nhanh nhất.

 Nó có khả năng điều khiển hầu hết các tác vụ của trình duyệt chỉ cần dùng bàn phím, và các phím tắt có thể được định nghĩa cho phù hợp với nhu cầu sử dụng của người dùng. Opera cũng hỗ trợ phím truy cập (một tính năng giúp người dùng đến ngay trang web chỉ cần ấn tổ hợp phím đã đặt trước). Opera là trình duyệt đầu tiên hỗ trợ tính năng mouse gesturre, một tính năng sử dụng kết hợp các di chuyển của chuột và nhắp chuột giúp trình duyệt nhận ra lệnh người dùng muốn yêu cầu, như quay lui, làm tươi nội dung trang web.
 Phóng to (nhỏ) trang, cho phép văn bản, ảnh và các nội dung khác như flash, ảnh véc tơ có thể tăng hay giảm kích thước để phù hợp với kích thước màn hình. Để trình duyệt có thể tự động phóng to (nhỏ) trang web người dùng có thể tự định nghĩa một chuẩn riêng.
 Công nhệ điều khiển bằng giọng nói, được phát triển bởi IBM, cho phép điều khiển trình duyệt bằng giọng nói mà không cần sử dụng bàn phím hay chuột. Công nghệ này cho phép đọc một văn bản trên trang web hoặc một đoạn văn bản được đánh dấu. IBM cũng có một trình duyệt dựa trên Opera..
 Căn chỉnh độ rộng của trang web vừa khít với cửa sổ trình duyệt. Tính năng này tương tự như tính năng Small Screen Rendering (SSR) của Mini, với tính năng này trình duyệt sẽ tự động chỉnh độ rộng của trang web cho phù hợp với kích thước màn hình mà không cần dùng thanh cuộn ngang.

Xếp tab

Kéo tab này lên trên tab kia để bạn có thể tạo ra các nhóm tab. Hiện nay bạn có thể để hàng tá trang web mở, có tổ chức và được kiểm soát.

Opera Turbo

Tăng tốc độ duyệt web trên những Wi-Fi hotspot có nhiều người sử dụng.

Phần mở rộng

Mở rộng các chức năng của Opera bằng cách truy cập danh mục các phần mở rộng của chúng tôi. Tải video xuống, tự động dịch các ngôn ngữ và nhiều tính năng khác. Các phần mở rộng cũng có thể hiển thị thông tin tóm tắt trong Quay Số Nhanh.

Cử chỉ chuột trực quan

Thực hiện các thao tác trình duyệt bằng cách nhấn nhanh chuột. Giữ nút chuột phải trên một trang web để hiển thị hướng dẫn bằng hình ảnh cho biết cách thực hiện các cử chỉ khả dụng.

Quay Số Nhanh

Xem trước các trang yêu thích của bạn mỗi khi bạn mở một tab mới và mở các trang đó bằng một cú nhấp. Chọn bố cục và hình nền bạn thích và bổ sung các phần mở rộng gọn nhẹ có thể hiển thị thông tin hữu ích, trực tiếp.

Opera Link

Đồng bộ hóa các mục Quay Số Nhanh, bookmark, mật khẩu và những dữ liệu hữu ích khác giữa tất cả các máy tính và thiết bị của bạn.

Trình quản lý mật khẩu

Lần đầu tiên bạn đăng nhập vào một trang web, Trình Quản lý Mật Khẩu có thể lưu lại mật khẩu đó. Lần sau, chỉ cần nhấn Ctrl + Enter và bạn sẽ được đăng nhập. Mật khẩu cũng có thể được đồng bộ hóa an toàn bằng Opera Link.

Opera Unite

Đây là hệ thống cho phép bạn chia sẻ nội dung với người khác, mà không phải tải bất kỳ thứ gì lên một trang web. Các ứng dụng Opera Unite có thể truy xuất nhạc trực tuyến, chia sẻ hình ảnh hoặc thậm chí lưu trữ các trang web.

Chỉnh tỷ lệ

Phóng to các trang web để đọc dễ hơn hoặc thu nhỏ để vừa hơn trên màn hình. Chức năng thu phóng của Opera sẽ điều chỉnh lại kích cỡ của mọi thứ, không chỉ văn bản. Bạn cũng có thể ẩn hình ảnh để dễ đọc và tải trang nhanh hơn.

Phiên làm việc
Opera cho phép người dùng lưu trữ nhiều trang web như là một phiên làm việc. Tập hợp các trang web này có thể được mở sau đó và người dùng tiếp tục công việc đang dang dở. Opera cũng cho phép thiết lập cho phép người dùng mở lại trang web mà lần trước đó đang mở. Thông tin về phiên làm việc bao gồm lịch sử và thiết lập của từng trang, như kích thước chữ, độ phóng to, nhỏ được lưu trữ trong một tệp đặc biệt, tệp này có thể được truyền đến máy vi tính khác qua thư điện tử hoặc các thiết bị lưu trữ.

MDI và Tabs

Opera hỗ trợ duyệt tab và một giao diện đa tài liệu (MDI). Điều này có nghĩa là Opera có thể mở cùng lúc nhiều trang web trong một cửa sổ chương trình Opera, và các trang web này như một cửa sổ chương trình con trong Opera, các cửa sổ này có thể thay đổi kích thước, di chuyển trong Opera, thu nhỏ chỉ hiển thị thanh tiêu đề, sắp xếp các trang web theo tầng.

Năm sau, thiết lập mặc định của Opera thay đổi từ MDI sang giao diện đơn giản hơn bằng cách dùng thanh tab. Từ phiên bản 6.0, Opera đề nghị người dùng lựa chọn 3 phương thức sắp xếp các cửa sổ trang web: tab, MDI và SDI (giao diện đơn người dùng, không có tab).

Chặn cửa sổ quảng cáo Pop-up
Opera để người dùng điều lựa chọn có mở quảng cáo pop-up hay không. Mặc định Opera sẽ chặn tất cả các quảng cáo pop-up, nhưng cách xử lý có khác nhau, như mở cửa sổ quảng cáo ở cửa sổ nền, hoặc chặn quảng cáo khi cửa sổ này không phải là kết quả của việc người dùng nhắp chuột vào một liên kết. Một cửa sổ quảng cáo đã bị chặn vẫn có thể mở được vào lần sau, tuỳ thuộc vào lựa chọn của người dùng.

Trình quản lý tải về
Opera hỗ trợ tải tệp về cho người dùng, tệp đang tải về có thể tạm dừng, hoặc nếu trong quá trình tải bị lỗi có thể khôi phục để tải tiếp mà không cần tải lại từ đầu. Nó cũng lưu một danh sách các tệp được tải về gần đây và cho phép mở tệp đã tải về xong từ chính trong trình duyệt. Tệp được tải về cũng có thể mở từ ngoài trình duyệt.

Tìm kiếm dễ dàng
Opera cung cấp một số tính năng cho phép tìm kiếm nhanh và dễ dàng bằng cách sử dụng nhiều động cơ tìm kiếm của các trang web tìm kiếm nổi tiếng và các trang thương mại như Google, Amazon.com, Ebay. Nó cũng cho phép dịch một đoạn văn bản hoặc tìm kiếm nghĩa của một từ bằng cách nhắp chuột phải vào trực tiếp từ đấy.

Themes người dùng định nghĩa

Opera cho phép người dùng tự chỉnh sử và tự tạo một giao diện của chính mình, người dùng có thể thay đổi vị trí và kiểu của thanh công cụ, nút và menu. Chức năng kéo và thả cho phép đặt một liên kết và nút lên thanh công cụ rất đơn giản.

Chuẩn
Kể từ phiên bản 3.5 Opera đã hỗ trợ CSS, và hiện nay một thành viên của nhóm sáng lập ra CSS đang làm việc tại công ty Opera Software. Đến phiên bản 6.0 Opera hỗ trợ hầu hết các chuẩn web phổ biến bao gồm: các công cụ bổ sung của Netscape và một số chuẩn mới được áp dụng gần đây như WAP, chuẩn WML cho thiết bị không dây, hỗ trợ hoàn toàn ECMAScript (hay còn gọi là JavaScript), chuẩn HTML DOM hỗ trợ yếu.

Phiên bản 7.0 giới thiệu một động cơ layout mới nhanh hơn và mạnh hơn có tên là Presto. Với phiên bản này Opera là một trình duyệt hoàn toàn mới, hỗ trợ các chuẩn cũ như Elektra layout engine và hỗ trợ hoàn toàn HTML DOM.

Phiên bản 8.0 ra đời Opera là trình duyệt đầu tiên hỗ trợ chuẩn Scalable Vector Graphics (SVG) 1.1 Tiny.  Phiên bản 8.0 Opera có chế độ biểu diễn gọi là Opera Show, cho phép sử dụng tài liệu dạng HTML hoặc XML đối với màn hình lớn và duyệt web. Hình thức của trang web khi hiển thị toàn màn hình được thay đổi trong CSS với đoạn mã media="projection"

Thiết bị di động

Opera có thể tự động định dạng bất kỳ trang web nào để có khung nhìn phù hợp các màn hình có kích thước nhỏ, như điện thoại thông minh, thiết bị trợ giúp cá nhân số. Công nghệ này là độc quyền của Opera, nhưng các trình duyệt khác cũng có thể làm được như vậy bằng cách sử dụng CSS. Phiên bản trình duyệt sử dụng công nghệ độc quyền của Opera hiện có thể sử dụng trên các điện thoại di động thông minh và PDA của các hãng sau: Nokia, BenQ, Sony Ericsson, Sharp Corporation, Sendo, Kyocera, Motorola và Psion.

Để biết thêm chi tiết xem Opera Mini

Opera Mini là một trình duyệt miễn phí gọn nhẹ cho điện thoại di động và các thiết bị khác có sẵn Java ME. Opera Mini sử dụng máy chủ Opera để xử lý và nén trang web trước khi gửi dữ liệu đến thiết bị di động. Điều này giúp các thiết bị di động khác nhau (kích thước màn hình khác nhau) có thể đọc được trang web.

Ngày 1 tháng 1 năm 2006 Opera công bố Google sẽ là đối tác chính cho trình duyệt trên thiết bị di động của họ.

Ngày 15 tháng 2 năm 2006 Opera công bố họ đã phát triển trình duyệt cho Nintendo DS. Trình duyệt này hỗ trợ tối đa cho hệ thống có hai màn hình giúp cho việc hiển thị phóng lớn một đoạn của trang web hoặc các trang web quá dài. DS sử dụng Opera để cập nhật firmware. Trình duyệt này sẽ được bán tại Nhật vào tháng 6 năm 2006 với giá 3.800 yen Nhật (tương đương 32,15 đô la Mỹ). Hiện tại vẫn chưa thấy thông báo của Opera về việc sẽ bán trình duyệt cho DS tại Mỹ hay châu Âu.

Tính tương thích

Vấn đề về tương thích là một nguyên nhân giúp trình duyệt có phổ biến hay không. Các trang web thường chỉ được kiểm thử với trình duyệt Internet Explorer sẽ hiển thị không đúng với trình duyệt khác.

Thường các trang web thống kê trình duyệt trên thế giới sẽ dò xem người sử dụng đang sử dụng trình duyệt nào, Opera cho phép người dùng thay đổi thông tin mà trình duyệt gửi đến trang thống kê. Trong các phiên bản cũ, Opera thường khoác một áo choàng giả dạng trình duyệt Internet Explorer, nhưng vẫn có từ Opera trong thông tin về trình duyệt gửi đến trang web thống kê. Thông thường các trang web thống kê sẽ bỏ qua các thông tin khó hiểu, vì vậy Opera thường không có trong kết quả thống kê trình duyệt được sử dụng trên thế giới, trong các phiên bản mới của trình duyệt Opera, công ty Opera Software đã xây dựng một định danh thông tin riêng của trình duyệt.

Phiên bản mới nhất của Opera đề nghị một phương pháp nâng cao tấm áo choàng — tệp ua.ini. Tệp ua.ini không cho phép người dùng ghi bất cứ thông tin gì vào, nhưng tệp này có một phần định nghĩa trước bao gồm thông tin về trình duyệt Mozilla và Internet Explorer.

Opera phiên bản 8 giới thiệu tính năng dự phòng cao hơn trong vấn đề lỗi mã hóa. Khi trang web đang được mở mà bị đứt kết nối, Opera sẽ cung cấp một tập lệnh tự xử lý lỗi này và ghi đè lên trang web lỗi bằng trang web đã được xử lý lỗi. Tính năng này tương tự như UserJS trong trình duyệt Mozilla, cho phép người dùng chạy đoạn mã của họ vào các thời điểm khác nhau khi trang web được xử lý. Công nghệ này cho phép các trang phổ biến không tương thích với Opera có thể hiển thị đúng trên Opera.

Opera tự cập nhật BrowserJS và ua.ini.

Thư điện tử
Trong một thời gian dài người dùng không thể đổ rác của hòm thư Hotmail, do lỗi phía máy chủ trong việc xác định trình duyệt. Với các phiên bản hiện tại Opera giới thiệu tính năng ua.ini để các trang web có nhu cầu định danh trình duyệt có thể phân biệt giữa nó và trình duyệt khác.

Khi Google phát hành Gmail vào tháng 4 năm 2004, Opera không hỗ trợ Gmail. Do Gmail sử dụng giao thức XMLHttpRequest, một giao thức chưa chuẩn hóa và các trình duyệt như Internet Explorer, Firefox và Safari không hiểu được chuẩn này. Ngày 18 tháng 4 năm 2005, Opera phiên bản 8 phát hành hỗ trợ hoàn toàn Gmail. Tuy nhiên vẫn có một số vấn đề giữa Opera và Gmail, ví dụ khi rich-text editor được xây dựng trong một form mới định nghĩa thì ô rich-text editor không thể sử dụng trong trình duyệt Opera, phiên bản Opera 9 preview 2 sử dụng được nhưng vẫn còn một vài lỗi.

Có rất nhiều vấn đề với Yahoo! Mail, đầu tiên là đứt liên kết của nút Move (nguyên nhân do định danh trình duyệt). Sau khi Yahoo! Mail nâng cấp giao diện mới, vấn đề này không còn nữa, nhưng nút Move có vẻ lớn hơn so với các trình duyệt khác. Do Yahoo! cũng sử dụng ô văn bản rich text, vì vậy Opera cũng bị lỗi trang Yahoo! tương tự như lỗi trang Gmail.

MSN
Trang MSN của Microsoft cũng bị một vài lỗi trên trình duyệt Opera:

Năm 2001, trang MSN thay đổi sau khi Windows XP và trình duyệt Internet Explorer 6 ra đời, việc thay đổi của MSN nhằm ngăn chặn các trình duyệt khác như Opera và Mozilla. Người dùng Windows được khuyến khích nâng cấp trình duyệt lên Intenet Explorer 6 để hiển thị trang MSN tốt hơn và tránh lỗi. Khi được hỏi là tại sao ngăn chặn Opera, Microsoft trả lời do Opera chưa hỗ trợ chuẩn XHTML mới nhất. Đáp lại Opera trả lời rằng trình duyệt của họ đã hỗ trợ chuẩn XHTML, và dưới sự tranh luận gay gắt Microsoft phải để MSN có thể truy cập bởi tất cả các trình duyệt.

Tháng 2 năm 2006, Công ty Opera Software khám phá ra rằng máy chủ của trang web MSN đã gửi thông tin hiển thị trang web cho người dùng Opera khác với thông tin nó gửi cho người dùng Internet Explorer. Hai trình duyệt phổ biến nhất lúc bấy giờ là Internet Explorer và Netscape đều phù hợp với thông tin hiển thị này. Nhưng trình duyệt Opera được trang web MSN phục vụ thông tin hiển thị theo phương thức của các bản Netscape cũ và Opera sử dụng phương thức giải mã khác Internet Explorer nên trang web MSN hiển thị không đúng.

Đoạn mã mà công ty Opera Software tố cáo máy chủ của trang web MSN cung cấp dẫn đến lỗi hiển thị như sau:

 ul {list-style-position: outside; margin: -2px 0px 0px -30px;}

Việc kiểm thử cho thấy khi trang web MSN phát hiện trình duyệt đang yêu cầu thông tin từ nó là trình duyệt Opera, nó sẽ gửi thông tin hiển thị cho trình duyệt Opera theo một chuẩn cũ đã lỗi thời. Nếu người dùng sử dụng user agent như oprah thì trang web MSN hiển thị tốt. Opera tố cáo đây là hành động có chủ ý nhằm làm mất uy tín của trình duyệt Opera. Microsoft bác bỏ lời cáo buộc này và cho rằng đây là lỗi lập trình và sửa lỗi này ngay sau đó.

Bất chấp lời bào chữa của Microsoft, Opera làm công khai chuyện Microsoft này bằng cách tạo ra một phiên bản trình duyệt có tên là Bork, cắt xén một đoạn nội dung trang web www.msn.com vào bài phát biểu của Swedish Chef. Opera giải thích rằng đây là một trò đùa cho thấy sự dễ dàng của việc thay đổi trang web nếu muốn. Trong phiên bản press-release họ lặp lại câu thần chú trang web có thể mở bởi tất cả trình duyệt.

Một sự việc bất ngờ xảy ra vào tháng 5 năm 2003, khi máy chủ của trang web MSN thông báo lỗi server error khi người dùng thay đổi lựa chọn ngôn ngữ ưa thích của họ. Mặc dù lỗi này cũng ảnh hưởng đến người dùng Internet Explorer, nhưng do trình duyệt Opera giúp người dùng thay đổi ngôn ngữ dễ dàng hơn nên người sử dụng Opera nhận được thông báo lỗi này nhiều hơn. Bộ phận hỗ trợ của Opera lại tố cáo đây là sự cố gắng của Microsoft làm mất uy tín của họ. Công ty Opera Software đã viện dẫn các trường hợp trên làm chứng cứ để kiện Microsoft vi phạm luật chống độc quyền.

Tháng 5 năm 2004, một người (hay công ty) (entity) không xác định trả cho công ty Opera Software 12,75 triệu đô la Mỹ. Opera CTO Håkon Wium Lie giải thích về sự kiện này là: "Resolved an issue close to his heart", nhưng không có một lời giải thích rõ ràng rằng ai (công ty nào) trả khoản tiền này cho công ty Opera Software, và tại sao lại phải trả. Rất nhiều người cho rằng đây là khoản tiền của Microsoft trả cho công ty Opera Software để tránh phải ra hầu tòa.

Sự chấp nhận của thị trường

Thị phần
Tham khảo thống kê: Usage share of web browsers

Theo số liệu tháng 4 năm 2006, thị phần toàn cầu của Opera chiếm từ 0,5% đến 0,8%, mặc dù thị phần của Opera tại Nga là 8%
, trên 7% tại Ba Lan  và trên 6% tại Litva .

Kể từ phiên bản đầu tiên phát hành vào năm 1996, do sự cạnh tranh mạnh của các trình duyệt Internet Explorer, Safari, Netscape, Mozilla Firefox trình duyệt Opera giành được thị phần rất giới hạn trên máy tính để bàn. Trình duyệt Opera chỉ thành công trong lĩnh vực trình duyệt cho thiết bị di động, và sản phẩm chạy đa hệ. Gần đây vẫn chưa có bất kỳ thống kê về trình duyệt trên thiết bị di động, nguyên nhân một phần cũng do thị trường trình duyệt trên thiết bị di động còn khiêm tốn.

Novell đã từng phân phối SUSE Linux kèm với Opera (dựa trên thư viện Qt), SUSE Linux phiên bản 3, Xandros cũng kèm sẵn Opera làm trình duyệt mặc định, nhưng hiện tại SUSE Linux thay Opera bằng Firefox làm trình duyệt mặc định.

Thiết bị trò chơi cầm tay Nintendo DS sẽ sử dụng trình duyệt Opera giúp Nintendo DS truy cập Internet. Thiết bị Wii cũng sử dụng Opera làm trình duyệt để nâng cấp firmware, nhưng hiện tại vẫn chưa biết việc này sẽ được triển khai như thế nào.

Phiên bản

Phiên bản phát hành mới nhất
Ghi chú: Phiên bản phát hành mới nhất có thể khác nhau giữa các ngôn ngữ; số phiên bản ghi ở dưới đây là phiên bản tiếng Anh.

 Microsoft Windows & Mac & Unix: 11.60 (đa ngôn ngữ) (phát hành ngày 06/12/2011)
 Microsoft Windows: 11.52 (đa ngôn ngữ)
 Microsoft Windows: 11.51 (đa ngôn ngữ)
 Microsoft Windows: 10.00 có hai bản cho Hoa Kỳ và Quốc tế
 Microsoft Windows: 9.00 có hai bản cho Hoa Kỳ và Quốc tế
 Microsoft Windows: 8.54 (Windows 95 và muộn hơn)
 Microsoft Windows: 3.62 (Windows 3.x)
 Mac OS X: 8.54; Mac OS: 6.03
 Linux i386, SPARC và PowerPC: 8.54
 Linux arm: 7.6 (xem ghi chú dưới đây)
 FreeBSD i386: 8.54
 Solaris SPARC: 8.54
 OS/2: 5.12
 BeOS: 3.62
 QNX: 6.0.1
 Symbian OS Series 60: 8.60 (Series 60 3rd and 2nd Edition) Symbian OS Series 60: 6.20 (Series 60 1st Edition)''
 Symbian OS UIQ: 6.31
 EPOC: 5.14
 Windows Mobile: 8.00u1
 Java ME (Opera Mini): 2.0.4062 - pro mobils and other with MIDP 1.0
 Pocket PC: 8.60
 Windows CE

Phiên bản xem thử

Phiên bản beta cho hệ điều hành Microsoft Windows, Linux, Mac OS X được kiểm thử bởi nhóm kiểm thử beta. Thông tin kỹ thuật chi tiết về bản xem thử có thể tìm thấy tại nhóm tin của Opera, diễn đàn  và mailing-list. Ngày 20 tháng 4 năm 2006, Opera phiên bản 9 beta được phát hành.

Phiên bản 9.0 là trình duyệt cho hệ điều hành Windows đầu tiên vượt qua kiểm tra trình duyệt theo chuẩn Acid2..

Phiên bản hàng tuần
Từ ngày 13 tháng 2 năm 2006, Opera bắt đầu phát hành xây dựng mới vào thứ sáu hàng tuần. Các phiên bản cho hệ điều hành Windows, Mac OS X và Unix-like (Linux hoặc FreeBSD) sẽ được xây dựng mỗi tuần, nhưng có thể sẽ có tuần bỏ qua phiên bản cho một hệ điều hành nào đó. Việc xây dựng hàng tuần như trên có thể tìm thấy tại blog của nhóm Desktop . Nhóm này có kinh nghiệp trong xây dựng Technical Preview và chỉ sử dụng cho mục đích kiểm thử.

Tốc độ duyệt
Trình duyệt Opera đã xuất sắc vượt qua các đối thủ trong phần thi này trở thành trình duyệt nhanh nhất. Opera đã tải trang không có Flash về trong vòng 1.64 giây, có Flash trong vòng 2.21 giây. Kết quả này nhanh hơn Google Chrome (1.8 giây và 2.33 giây) và Mozilla Firefox (2.6 giây và 5.59 giây).

Xem thêm
 Microbrowser
 Dụng cụ thông tin
 Danh sách các trình duyệt web
 Danh sách trình khách thư điện tử
 Danh sách trình khách nhóm tin
 Danh sách trình khách IRC

Ghi chú và tham khảo

Liên kết ngoài

Phần mềm C++
Phần mềm miễn phí
Phần mềm Pocket PC
Trình duyệt web cho Windows
Phần mềm năm 1994
Phần mềm năm 1995
Khoa học và công nghệ Na Uy


title: Vasum cassiforme

text:
Vasum cassiforme, common name the helmet vase, là một loài medium to large ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinellidae.

Chú thích

Tham khảo

Vasum
Động vật được mô tả năm 1841


title: Kashihara, Nara

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Nara, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Nara
Khởi đầu năm 1956 ở Nhật Bản


title: Luperus xanthopoda

text:
Luperus xanthopoda là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schrank miêu tả khoa học năm 1781.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: 8994 Kashkashian

text:
For the violist of this name, see Kim Kashkashian
8994 Kashkashian (1980 VG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 11 năm 1980 bởi B. A. Skiff ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 8994 Kashkashian

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Andrena miyamotoi

text:
Andrena miyamotoi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1964


title: Rampur Naikin

text:
Rampur Naikin là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Sidhi thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rampur Naikin có dân số 9901 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Rampur Naikin có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 42%. Tại Rampur Naikin, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Volkswagen

text:
Volkswagen (; ), viết tắt là VW (), là hãng sản xuất xe hơi Đức, một trong những công ty sản xuất xe hơi lớn nhất thế giới thuộc tập đoàn Volkswagen. Đây là thương hiệu hàng đầu của Tập đoàn Volkswagen, nhà sản xuất ô tô lớn nhất về doanh số bán hàng trên toàn thế giới trong năm 2016 và 2017. Thị trường lớn nhất của tập đoàn là ở Trung Quốc, mang lại 40% doanh thu và lợi nhuận.

Những thương hiệu nổi tiếng trực thuộc hãng bao gồm Audi, Bentley, Skoda, Lamborghini, Bugatti, SEAT, Porsche và Volkswagen.

Cổ phiếu của hãng được yết giá trên thị trường chứng khoán Đức và Tokyo.

Lịch sử
Volkswagen được thành lập năm 1937 bởi Mặt trận Lao động Đức (Deutsche Arbeitsfront) tại Berlin. Vào đầu những năm 1930, ô tô là một thứ xa xỉ: hầu hết người Đức không thể mua được gì công phu hơn một chiếc xe máy. Cứ 50 người Đức thì có một người sở hữu một chiếc xe hơi. Nhìn thấy một thị trường mới đầy tiềm năng, một số nhà sản xuất ô tô đã bắt đầu các dự án "xe hơi cá nhân" một cách độc lập - Mercedes 170H, Adler AutoBahn, Steyr 55 và Hanomag 1.3L.

Năm 1934, với nhiều dự án vẫn đang trong giai đoạn phát triển hoặc giai đoạn đầu sản xuất, Adolf Hitler đã tham gia, ông đặt hàng sản xuất một phương tiện cơ bản có khả năng vận chuyển hai người lớn và ba trẻ em với tốc độ . Ông muốn tất cả công dân Đức được tiếp cận sở hữu ô tô. "Xe cá nhân" sẽ được phân phối cho công dân của Đế chế thứ ba thông qua kế hoạch tiết kiệm ở mức 990 Reichsmark (tương đương € 3.747 trong năm 2009) - khoản giá của một chiếc xe máy nhỏ (thu nhập trung bình khoảng 32 RM một tuần). VW thành lập năm 1937, là tài sản Chính phủ Đức cho đến khi nó được bán cho Volkswagen Beetle.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Anh nắm quyền kiểm soát nhà máy vốn bị bom đạn tàn phá và khởi động lại dây chuyền sản xuất Beetle. Năm 1948, Chính phủ Anh trao trả lại công ty cho Đức, lúc đó nó được quản lý bởi Heinrich Nordhoff.

Năm 1960, cùng với việc bán phần sở hữu của chính phủ Đức trong tập đoàn, hãng đổi tên thành Volkswagen Aktiengesellschaft. Tên trên được chuyển thành Volkswagen AG ngày 4 tháng 7 năm 1985, để phản ánh sự đa dạng toàn cầu mà nền tảng là trụ sở và nhà máy chính của Volkswagen ở Wolfsburg, Đức. Tập đoàn còn có tên tiếng Anh là Volkswagen Group. Tập đoàn là hãng sản xuất xe hơi thứ tư thế giới. Năm 2005, hãng chiếm 9,1% thị phần toàn cầu với 5,2 triệu xe bán ra.

Tháng 10 năm 2005, Porsche mua 18,53% sở hữu tập đoàn và đến tháng 7 năm 2006 nâng lên 25%. Báo chí cho rằng hành động này là để đề phòng hãng bị thôn tính bởi các chủ đầu tư nước ngoài. Đến cuối năm 2006, Porsche tiếp tục nâng sở hữu trong tập đoàn lên 28% và nhiều nhà bình luận cho rằng khoản đầu tư này phù hợp với chiến lược của Porsche.

Lãnh đạo qua các thời kì
 Heinrich Nordhoff
 Kurt Lotz
 Rudolf Leiding
 Toni Schmucker
 Carl Hahn
 Ferdinand Piëch
 Bernd Pischetsrieder
 Martin Winterkorn
 Matthias Muller

Các thương hiệu
Tập đoàn hiện sở hữu các thương hiệu nổi tiếng như:
 Bugati
 Audi (Đức)
 Lamborghini (Italia)
 Bentley (Anh)
 Bugatti (Pháp)
 SEAT (Tây Ban Nha)
 Škoda (Séc)
 Volkswagen (Đức)
 Porsche (Đức, từ năm 2011)
 Suzuki (Nhật, 24% phân khúc xe gắn máy)
 Scania (Thụy Điển, 49,29%)
 MAN (Đức 56%)
Những thương hiệu sau không còn được sử dụng:
 Auto Union (mặc dù biển tên vẫn được sử dụng trên các xe của Audi)
 DKW
 Horch
 NSU
 Wanderer

Đầu tư vào Proton
Ngày 26 tháng 1 năm 2007, theo nguồn tin từ Malaysia, Volkswagen AG đã ký thoả thuận mua 51% sở hữu tại Proton. Sau đó, nguồn tin trên được kiểm tra lại và thực tế thảo luận giữa Proton và Volkswagen vẫn đang tiến hành. Proton cũng đang tiếp cận tập đoàn General Motors. Dự kiến, đối tác nước ngoài tại Proton sẽ được thông báo cuối tháng Tư này.

Những đầu tư vào xe tải hạng nặng
Volkswagen là cổ đông lớn nhất của Scania AB với 16,5% cổ phần và nắm 33,4% quyền bỏ phiếu. Tháng 3 năm 2007, Volkswagen nâng sở hữu lên 20,03% và đạt 35,31% quyền bỏ phiếu.

Ngày 04 tháng 10 năm 2006, Volkswagen mua 15,1% cổ phần hãng xe tải Đức MAN AG, sau đó nâng lên 20%, hãng này sau đó ngỏ ý mua Scania (nhưng sau đó rút lui). Cựu Giám đốc Điều hành Bernd Pischetsrieder và người kế nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Martin Winterkorn dự định hợp nhất MAN, Scania với chi nhánh sản xuất xe tải hạng nặng của Volkswagen tại Brasil, có thể sáp nhập luôn bộ phận sản xuất xe tải nhẹ và xe ben. Bởi với tỉ lệ sở hữu đã có trong MAN và Scania, Volkswagen sẽ có tỉ lệ sở hữu tối thiểu 25,1% trong hãng xe sáp nhập sắp hình thành.

Các cổ đông chính của Volkswagen AG

 32,4% các tổ chức đầu tư nước ngoài.
 27,7% các cổ đông tư nhân khác.
 27,4% Porsche SE (đang mong muốn tăng lên 29,9%)
 14,9% Bang Hạ Saxony, Đức
 9,7% các tổ chức đầu tư Đức.

Tham khảo

Đọc thêm
 William Shirer, The Rise and Fall of the Third Reich (50th Anniversary Edition) (New York: Simon & Schuster, 1990)
 Andrea Hiott, Thinking Small (New York: Ballantine Books, 2012)

Liên kết ngoài

 Volkswagen.com Volkswagen Cars Worldwide portal
 Volkswagen Classic
 Volkswagen Cars Technical Information

Kinh tế Đức
Công ty sản xuất xe hơi Đức
Xe phân loại theo nhãn hiệu
Thương hiệu xe hơi hạng sang
Nhãn hiệu Đức
Tập đoàn Volkswagen


title: Placosaris

text:
Placosaris là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài

Placosaris leucula species group:
Placosaris callistalis (Hampson, 1896)
Placosaris cricophora (West, 1931)
Placosaris egerialis (Snellen, 1899)
Placosaris galogalis Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris ingestalis (Snellen, 1899)
Placosaris leucula Meyrick, 1897
Placosaris triticalis Kenrick 1907
Placosaris turiusalis (Walker, 1859)

Placosaris intensalis species group:
Placosaris arjunoalis Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris auranticilialis (Caradja, 1925)
Placosaris coorumba (Hampson, 1891)
Placosaris dohertyi Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris intensalis (Swinhoe, 1894)
Placosaris lindgreni Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris ochreipunctalis (Warren, 1896)
Placosaris rubellalis (Caradja, 1925)
Placosaris steelei Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris subfuscalis (Caradja in Caradja & Meyrick, 1933)
Placosaris swanni Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris taiwanalis (Shibuya, 1928)
Placosaris ustulalis (Hampson, 1896)

Unplaced in any species group:
Placosaris apoalis Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris bornealis Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris perakalis Munroe & Mutuura, 1970
Placosaris udealis Munroe & Mutuura, 1970

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyraustini


title: Babadrasterius triangularis

text:
Babadrasterius triangularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Eschscholtz miêu tả khoa học năm 1822.

Chú thích

Tham khảo

Babadrasterius


title: Martigny-Courpierre

text:
Martigny-Courpierre  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Martignycourpierre


title: Quy Sơn

text:
Quy Sơn có thể là:

 Quy Sơn, Đào Viên
 Quy Sơn Linh Hựu
 Quy Sơn Thiên Hoàng
 Kameyama (龜山 - Quy Sơn)


title: Anchastus raffrayi

text:
Anchastus raffrayi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candeze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Cơ học vật rắn

text:
Cơ học vật rắn là một phân ngành của cơ học nghiên cứu các ứng xử của vật rắn dưới tác dụng của các lực từ bên ngoài (ngoại lực). Nó còn là một phần của một chuyên ngành nghiên cứu rộng hơn là cơ học môi trường liên tục.

Dưới tác động của ngoại lực, vật rắn (ở trạng thái cân bằng cơ học hay chuyển động) có xu hướng thay đổi hình dáng so với trước khi chịu tác dụng của lực và được gọi là biến dạng, khi đó trong vật xuất hiện ứng suất để chống lại sự biến dạng. Có một vài các mô hình vật liệu tiêu chuẩn để mô tả vật rắn ứng xử như thế nào khi chịu tác dụng của các lực:
 Đàn hồi—Vật liệu có khả năng khôi phục lại nguyên hình dáng ban đầu khi bỏ lực tác dụng. Một lò xo tuân theo Định luật Hooke là một ví dụ về vật thể đàn hồi.
 Đàn nhớt—là vật liệu vừa có tính đàn hồi, vừa có tính nhớt.
 Trạng thái dẻo—một vật liệu mà khi ứng suất vượt quá một giá trị ngưỡng nào đó, nó không có khả năng khôi phục lại hình dáng ban đầu, mà vẫn còn biến dạng khi đã bỏ lực tác dụng. Thông thường vật liệu này vẫn ứng xử đàn hồi khi ứng suất trong vật vẫn còn nhỏ hơn giá trị ngưỡng.
 Cơ học rạn nứt—có một hiện tượng lạ là một số kết cấu đã được tính toán có khả năng chịu được tải trọng ở trạng thái đài hồi (trạng thái giới hạn thứ nhất) và thậm chí chịu được ở tải ở trạng thái dẻo (trạng thái giới hạn thứ 2). Nhưng vẫn bị sụp đổ mà nguyên nhân là một bí ẩn. Sau một thời gian nghiên cứu người ta cho ra đời một ngành tính toán mới là cơ học rạn nứt. kết quả người ta biết rằng nếu cứ tác động lực vẫn nằm trong khả năng chịu lực tính toán nhưng lặp đi lặp lại nhiều lần vẫn có thể làm gãy đổ kết cấu. Định luật Paris giúp người ta dự đoán được tuổi thọ của các kết cấu, chi tiết máy chịu tải lặp lại nhiều lần.
 Cơ học từ biến—lại một hiện tượng lạ nữa trong kết cấu, khi tác dụng lực nằm trong khả năng tính toán của kết cấu nhưng với thời gian lâu vật liệu bị mỏi, giống như ta đứng lâu mỏi chân. Bản chất của hiện tượng cơ học này là vật liệu mỏi do từ biến. (Ai viết về khía niệm này cần xem lai, hiện tượng mỏi trong cơ học vật rắn khác với hiện tượng "mỏi" trong sinh học. Hiện tượng mỏi trong cơ học vật rắn xuất hiện khi kết cấu chịu tải trọng tuần hoàn có chu kỳ dẫn đến xuất hiện các vết nứt vi mô, ứng suất tập trung ở đáy vết nứt dẫn đến phát triển và mở rộng vết nứt và cuối cùng dẫn đến sự phá hủy kết cấu)

Một trong những ứng dụng phổ biến nhất của cơ học vật rắn biến dạng là phương trình dầm Euler-Bernoulli.

Cơ học vật rắn sử dụng rộng rãi khái niệm ten xơ để mô tả ứng suất, biến dạng và quan hệ giữa chúng.

Một cách điển hình, cơ học vật rắn dùng mô hình tuyến tính để biểu diễn quan hệ giữa ứng suất và biến dạng.

Để hiểu thêm các định nghĩa cụ thể hơn của ứng suất, biến dạng và quan hệ giữa chúng, xem thêm sức bền vật liệu.

Tham khảo
 L.D. Landau, E.M. Lifshitz, Course of Theoretical Physics: Theory of Elasticity Butterworth-Heinemann, ISBN 0-7506-2633-X
 J.E. Marsden, T.J. Hughes, Mathematical Foundations of Elasticity, Dover, ISBN 0-486-67865-2
 P.C. Chou, N. J. Pagano, Elasticity: Tensor, Dyadic, and Engineering Approaches, Dover, ISBN 0-486-66958-0
 R.W. Ogden, Non-linear Elastic Deformation, Dover, ISBN 0-486-69648-0
 S. Timoshenko and J.N. Goodier," Theory of elasticity", 2d ed., New York, McGraw-Hill, 1951.
 A.I. Lurie, "Theory of Elasticity", Springer, 1999.

Xem thêm
 Cơ học

Tham khảo

Cơ học
Cơ học vật rắn


title: Đình Chu Quyến

text:
Đình Chu Quyến, còn gọi là đình Chàng, là một ngôi đình cổ, có niên đại thuộc cuối thế kỷ 17. Là ngôi đình tiêu biểu cho kiến trúc gỗ dân gian truyền thống của Việt Nam thời Lê trung hưng (Hậu Lê). Đình Chu Quyến là ngôi đình thuộc làng Châu Chàng (tên nôm là làng Chàng) xã Chu Minh, huyện Ba Vì, Hà Nội ngày nay. Đầu thế kỷ 19, làng Chàng là xã Châu Chàng (Chu Quyến) tổng Châu Chàng huyện Tiên Phong phủ Quảng Oai trấn Sơn Tây. Đình Chàng làm bằng gỗ lim, thờ Nhã Lang, (tương truyền là con rể của Triệu Quang Phục), và là con trai của Lý Phật Tử (các nhân vật trong lịch sử Việt Nam thế kỉ 6). Cùng với các ngôi đình khác nổi bật về giá trị nghệ thuât kiến trúc đều nằm trên vùng đất xứ Đoài như: đình Thổ Tang, đình Hương Canh (Vĩnh Phúc), đình Tây Đằng, đình So, đình Tường Phiêu, đình Hạ Hiệp, đình Đại Phùng, đình Chèm (Hà Nội),...  đình Chu Quyến đã góp phần tạo thành một giá trị phong cách kiến trúc nổi bật ở một xứ nằm phía Tây Thăng Long, xứng với câu thành ngữ tục ngữ: "Cầu Nam - chùa Bắc - đình Đoài".

Kiến trúc

Đình Chu Quyến có mặt bằng kiểu "chữ Nhất" (一), tức là hình chữ nhật chạy dài 30 m, với kiến trúc 3 gian 2 chái, diện tích 395 m², kết cấu khung gỗ chồng rường truyền thống, với đầy đủ 6 hàng cột: 2 hàng cột cái (đường kính 60-81 cm), 2 hàng cột quân (50 cm), 2 hàng cột hiên (50 cm), đối xứng với nhau qua trục dọc nhà. Khung cột kiểu "Thượng thu hạ thách". Bốn cột cái lớn gian giữa (chính điện) có đường kính tới 81 cm. Hai đầu hồi cũng có 1 hàng cột hiên ở mỗi hồi, quay vuông góc với hàng cột cái, và các cột hiên này nằm cùng trục dọc với 6 hàng cột dọc. Hàng cột hiên đỡ hệ thống kẻ bẩy ở 4 phía mặt đình. Các kẻ hiên được nối liền, gác lên các cột quân. Nối giữa các đỉnh cột quân với cột cái, là các rường cụt, và cột cái với nhau là hệ thống xà, vì kèo giá chiêng kiểu chồng rường con nhị (nhị, 二). Trên hệ kết cấu khung gỗ: kẻ bảy, rương cụt, ván nong (ván măng),... là những tác phẩm điêu khắc dân gian tinh xảo, miêu tả các cảnh chọi gà, gảy đàn, hát múa dân gian, người cưỡi hổ, cưỡi ngựa, các họa tiết trang trí linh vật như: phượng mẹ và đàn phượng con, rồng là đề tài chủ đạo ở đây và được thể hiện bằng nhiều cách khác nhau. Kết cấu nóc là kiểu 4 mái dốc (hai mái dốc chính và hai mái phụ vuông góc che 2 trái và 2 hiên đầu hồi), với 4 đầu đao vút cong thanh thoát ở 4 góc mái. Trên mái là hệ thống tượng điêu khắc bằng gốm thể hiện các linh vật: con xô, con kìm nóc (cá hóa rồng) trên các bờ nóc, góc mái, đầu đao.

Khác với đình Đình Bảng xã Đình Bảng huyện Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh, đình Chu Quyến là một không gian kiến trúc mở, không có hệ thống ván nong, cửa Bức bàn bao quanh 4 phía hàng cột hiên, thay vào đó là một hệ lan can thấp bao quanh hệ sàn gỗ. Sàn gỗ ở độ cao cách mặt đất 0,8 m, với 3 cấp để dân làng ngồi theo thứ bậc (thế thứ) chức sắc và tuổi tác, mỗi khi sinh hoạt cộng đồng làng xã. Hậu cung, nơi thờ thành hoàng làng là Nhã Lang, cũng không được làm tách riêng, mà nằm ngay trong gian giữa (chính điện), tại vị trí các cột cái và cột quân phía sau gian trung tâm tòa đại đình, và được quây kín cố định, tạo không khí thần bí và trang nghiêm (Đình Bảng: hậu cung tách riêng đại bái, thành kiến trúc chữ Đinh, 丁).

Xếp hạng và trùng tu di tích

Đình Chu Quyến đã được Bộ Văn hóa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xếp hạng di tích lịch sử văn hóa theo quyết định số 313/QĐ ngày 28/04/1962, thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật, với chức năng công trình kiến trúc tín ngưỡng.

Từ năm 2007-2010, đình Chu Quyến được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiến hành trùng tu lớn với những kỹ thuật trùng tu di tích hiện đại. Đến năm 2010 dự án trùng tu di tích đình Chu Quyến đã hoàn thành và được đánh giá là thành công. Khảo sát năm 2007, trước khi trùng tu, tình trạng đình Chàng sau 400 năm rất nguy cấp: 48 cột (là toàn bộ số cột của đình) đều bị tiêu tâm (ruỗng lõi), trong đó có 1 cột cái bị mục ruỗng tới 90% đã từng được gia cố bằng biện pháp đổ bê tông vào lõi. Toàn bộ kết cấu gỗ của đình bị 17 loại nấm gỗ xâm hại. Mái ngói qua nhiều đợt trùng tu trong 400 năm pha tạp nhiều loại ngói khác nhau (51 loại). Quá trình trùng tu đã giữ nguyên gần như tất cả phần vỏ các cây cột bị tiêu tâm, và gia cố lõi của chúng chính bằng vật liệu gỗ, đảm bảo giữ nguyên trạng dáng vẻ kiến trúc, màu sắc và chất cảm vật liệu như nguyên bản, mà vẫn tăng cường được sự bền vững của di tích. Viện Bảo tồn di tích đã xử lý hết các loại nấm mốc gây hại cho các cấu kiện gỗ, thay thế toàn bộ số ngói nung bị mục nát trên mái đình bằng loại ngói nung đúng theo phương pháp nung truyền thống bằng rơm và với cùng một chất đất tương đồng với loại ngói cổ có ở mái đình. Riêng hai cái cột bị hỏng nặng phải thay thế bằng cột gỗ lim mới, những người trùng tu đã chế tạo bề mặt giống như các cột cũ còn lại của đình, 2 cấu kiện cột hỏng được xử lý nấm mốc, và trưng bày ngay tại sân đình. Dự án trùng tu đình Chàng đã được giải thưởng quốc tế về bảo tồn di sản kiến trúc châu Á-Thái Bình Dương năm 2010 tại Tây An Trung Quốc.

Tham khảo
Đình Chu Quyến

Chú thích

Kiến trúc cổ Việt Nam
Chu Quyến
Ba Vì


title: Chimarra spitzeri

text:
Chimarra spitzeri là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Long Vân

text:
<noinclude>

Long Vân (giản thể: 龙云, phồn thể: 龍雲, bính âm: Lóng Yún, sinh ngày 27 tháng 11 năm 1884 – mất ngày 27 tháng 6 năm 1962) là một quân phiệt ở Trung Quốc và là Tổng đốc tỉnh Vân Nam từ năm 1927 đến gần cuối giai đoạn Quốc Cộng phân tranh khi ông bị Đỗ Duật Minh lật đổ theo chỉ thị từ Tưởng Giới Thạch vào tháng 10 năm 1945.

Tiểu sử
Long Vân xuất thân từ gia đình dân tộc thiểu số người Di ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Tướng Lư Hán là họ hàng của Long Vân.

Long Vân tham gia vào quân đội của quân phiệt địa phương vào năm 1911 và được giữ chức trung đoàn trưởng. Sau này ông tham gia vào lực lượng của Đường Kế Nghiêu cho đến tháng 2 năm 1927, khi đó ông và Hồ Nhược Ngu làm binh biến và phế bỏ Đường ra khỏi mọi chức vụ. Ngay sau đó, ông trở thành Quân đoàn trưởng Quân đoàn 38 của "Quân đội Cách mạng Quốc gia" và là Tổng đốc tỉnh Vân Nam trong hơn một thập kỷ. Trong thế chiến II, ông được phong làm Tham mưu trưởng Tập đoàn quân số 1 để chống lại quân Nhật trong địa phận của mình. Long Vân rất thích cái tên gọi đầy uy danh thanh thế "Vua Vân Nam", điều này đã khiến Tưởng nghi ngờ ông và cho rằng ông sẽ tạo phản chống lại Tưởng. Năm 1945, Long bị Tưởng cách chức Tổng đốc Vân Nam và triệu hồi về thủ đô Nam Kinh. Tưởng phong cho ông chức vụ bù nhìn là Phó Ủy viên trưởng "Ủy ban Cố vấn Chiếc lược" và giam lỏng ông tại đó. Cuối năm 1948, Long Vân bỏ trốn sang Hồng Kông và tham gia Ủy ban Cách mạng Quốc Dân Đảng. Năm 1948 ông và Hoàng Thiệu Hoành(黃紹竑) mở cuộc cách mạng chống lại Tưởng ở Hồng Kông. Sau chiến thắng của Đảng Cộng sản, ông được mời tham gia Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và trở thành Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Quốc gia và Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính miền Hoa Nam. Ông cũng giữ chức Phó Chủ tịch của Ủy ban Cách mạng Quốc Dân Đảng. Năm 1957, ông được chính phủ Trung Hoa xem như là một nhà chính trị theo khuynh hướng hữu khuynh.

Tham khảo

Nguồn
 陈贤庆(Chen Xianqing), 民国军阀派系谈 (The Republic of China warlord cliques discussed), 2007 revised edition
 Baidu.com; 龙云
 Generals from China: Long Yun
 Rulers; China; Long Yun
 Britannica
 Battle of Salween
 Brief History
 Loss of power

Người Lô Lô
Nhân vật trong Thế chiến thứ hai
Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Vân Nam
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc


title: Luigi Riva

text:
Luigi Riva (sinh 7 tháng 11 năm 1944) được biết đến nhiều nhất với tên Gigi Riva hay là biệt danh của ông Rombo di Tuono (Thunder-sấm sét). Ông là một cầu thủ bóng đá người Ý, người đang giữ kỉ lục ghi nhiều bàn thắng nhất cho đội tuyển quốc gia. Ông là một trong những tiền đạo nổi tiếng nhất thời đại của mình, người luôn có những pha ghi bàn hết sức lạ mắt.

Sự nghiệp
Ông sinh ra tại Leggiuno, tỉnh Lombardy. Ông bắt đầu chơi bóng năm 1962 khi ông gia nhập câu lạc bộ Legnano. Nhưng chỉ mùa bóng sau đó ông chuyển đến chơi cho câu lạc bộ Cagliari. Lần đầu ông ra mắt ở Cagliari là trận đại bại 12-1 trước Roma ngày 13 tháng 9 năm 1964. Năm 1970 ông giành được chức vô địch Serie A và giành luôn ngôi vua phá lưới trong mùa đó.

Lần đầu ông thi đấu cho đội tuyển quốc gia cũng là một trận đại bại trước Hungary 8-1 ngày 27 tháng 6 năm 1965. Ông là người ghi nhiều bàn thắng nhất cho Ý mọi thời đại với 35 lần lập công chỉ trong 42 trận. Năm 1968 đội tuyển Ý của ông đã giành được cup vô đich châu Âu lần đầu tiên. Ở world cup 1970 đội tuyển của ông đã thất bại 1-4 trước Brasil ở trận chung kết. Trước vòng chung kết 1970 ông đã ghi được 19 bàn trong 16 trận thi đấu cho đội tuyển.

Năm 1973 ông từ chối chuyển tới chơi cho Juventus khi đã 29 tuổi. Năm 1976 ông bị chấn thương tuy nhiên sự nghiệp của ông vẫn tiếp tục cho đến năm 1978 ông mới chính thức giải nghệ. Ông cũng là một thành viên trong ban huấn luyện đội tuyển Ý giành cúp vô địch thế giới năm 2006.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Cagliari
Serie A (1): 1969–70
 Á quân (1): 1968–69

Đội tuyển quốc gia
Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Giải bóng đá vô địch châu Âu:1968
FIFA World Cup Á quân (1):1970

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gigi Riva - Trang chủ
EnciclopediaDelCalcio.it
RSSSF
Italia1910.com
FIGC

Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Cầu thủ bóng đá Ý
Cầu thủ bóng đá Cagliari Calcio
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1970
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1974


title: Bulbophyllum alliifolium

text:
Bulbophyllum alliifolium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Thiên Nhãn

text:
Thiên Nhãn có nghĩa là "mắt của ông Trời". Thông thường biểu tượng này tượng trưng cho Thượng đế (Ông Trời) toàn năng, thấu rõ tất cả những hành vi của con người. Biểu tượng này tìm thấy ở cả các nền văn minh phương Tây lẫn phương Đông.

Trên thế giới

Ai Cập
Trong thần thoại Ai Cập, Thiên Nhãn được gọi là Mắt của thần Horus, Mắt của Mặt Trăng hay Mắt của thần Ra. Horus là thiên thần của Ai Cập cổ đại hóa thân là chim ưng. Mắt phải chim ưng là Mắt của thần Horus, cũng được xem là tượng trưng cho Mặt Trời. Mắt trái tượng trưng cho Mặt Trăng và thần Tehuti. Người cổ đại tin rằng biểu tượng bất diệt này sẽ hỗ trợ việc tái kiếp, vì thế người ta đã tìm thấy biểu tượng này dưới lớp vải liệm thứ 12 của xác ướp vua Tutankhamun.

Đức
Biểu tượng Thiên Nhãn cũng được tìm thấy ở nhà thờ Aachen, miền Tây nước Đức. Nhà thờ này đã được UNESCO xem như một di sản thế giới. Đây là một nhà thờ thuộc Giáo hội Công giáo Rôma cổ xưa nhất ở Bắc Âu. Từ năm 936 đến năm 1531, nhà thờ là nơi làm lễ đăng quang cho 30 vị vua và 12 hoàng hậu nước Đức. Đây cũng là nơi còn giữ những di vật thiêng liêng của Mẹ Đồng trinh Maria, Chúa Giê-su và Thánh John the Baptist.

Mỹ

Năm 1782, Thiên Nhãn được chọn là một phần trong biểu tượng khắc trên Quốc ấn (con dấu quốc gia) của Hoa Kỳ. Người ta cho rằng Thiên Nhãn là đề nghị của Pierre Eugene du Simitiere, nhà tư vấn nghệ thuật cho ban thiết kế Quốc ấn. Trên Quốc ấn, Thiên Nhãn được vẽ phía trên một kim tự tháp có 13 bậc, tượng trưng cho 13 tiểu bang đầu tiên của Mỹ. Toàn bộ biểu tượng ngụ ý Thiên Nhãn hay Thượng đế ban ân huệ cho một nước Mỹ thịnh vượng.

Ngoài ra Thiên Nhãn còn được nhìn thấy khắc trên con dấu của tiểu bang Colorado. Đặc biệt là trên mặt sau của tờ giấy bạc 1 đô la của Mỹ cũng có biểu tượng này. Chính việc này làm cho nhiều người biết Thiên Nhãn, bởi vì đồng đô la của Mỹ rất phổ biến trên thế giới.

Trong thời gian gần đây
Trong khoảng thời gian gần đây, người ta cũng đã sử dụng Thiên Nhãn trong nhiều lãnh vực, ví dụ như văn học, khoa học, thiên văn học, điện ảnh, tài chính...

Biểu tượng trong Đạo Cao Đài

Đạo Cao Đài cũng dùng Thiên Nhãn làm biểu tượng chính, thay cho hình ảnh Thượng đế tại trần gian. Tuy nhiên trong đạo Cao Đài, Thiên Nhãn có nhiều ý nghĩa đặc trưng của nền tôn giáo này.

Nguyên thủy
Đệ tử Cao Đài đầu tiên nhìn thấy Thiên Nhãn là ông Ngô Minh Chiêu. Khi Thượng đế giáng dạy ông phải ăn chay, thì ông xin được nhìn thấy một hiện tượng huyền diệu nào đó để có lòng tin trước khi vâng lời dạy. Ông đã được nhìn thấy Thiên Nhãn hiện lên rực rỡ ở chân trời ba lần. Từ đó ông vẽ hình Thiên Nhãn và âm thầm thờ trong nhà mình.

Trong khi đó các ông Phạm Công Tắc, Cao Quỳnh Cư và Cao Hoài Sang cũng tổ chức xây bàn để Thông Công với cõi thiêng liêng. Các ông này cũng được Thượng đế nhận làm đệ tử. Sau đó, các ông muốn lập bàn thờ Thượng đế nhưng không biết dùng biểu tượng nào nên cầu cơ xin ý kiến. Thượng đế giáng, dạy các ông hãy đến nhà ông Ngô Văn Chiêu để xem cách thờ phượng. Trước khi đi, hai ông Phạm Công Tắc và Cao Quỳnh Cư bàn với nhau thử đoán trước biểu tượng là gì, bằng cách tự mình vẽ ra mà không cho người kia biết. Khi đem ra so sánh thì, không hẹn mà nên, cả hai ông đều vẽ hình Thiên Nhãn. Do đó khi đến nhà ông Ngô Văn Chiêu, hai ông càng sửng sốt vì biểu tượng ở nhà ông Chiêu cũng là Thiên Nhãn.

Tuy nhiên, lúc bấy giờ các ông cứ vẽ Thiên Nhãn để thờ chứ không hiểu lý do tại sao. Đến ngày 24 tháng 2 năm 1926, Thượng đế giáng cơ giải thích như sau:

Nhãn thị chủ tâm,
Lưỡng quang chủ tể,
Quang thị thần,
Thần thị thiên,
Thiên giả ngã giả.

Tạm dịch tiếng Việt: Mắt là chủ tâm thức và ý thức, hai ánh sáng có quyền tối cao, ánh sáng là thần, thần là Trời, Trời là Ta.

Biểu tượng của trí huệ
Theo đạo Cao Đài, Thiên Nhãn không thể hiểu đơn giản theo nghĩa đen là Mắt Trời, bởi vì Thượng đế không có hình thể vật chất.

Theo nguyên lý Thể Pháp và Bí Pháp của đạo Cao Đài, có thể suy ra hai cách để hiểu biểu tượng Thiên Nhãn. Thứ nhất là hiểu bằng kiến thức. Hiểu bằng kiến thức nghĩa là nhìn sự vật (hình ảnh hoặc văn tự) rồi so sánh với kho dữ liệu của bộ não để phân tích, chọn lọc hoặc phê phán. Hay nói nôm na là nhìn bằng hai mắt. Nghĩa là khi nhìn sự vật, luôn luôn dựa vào tối thiểu là hai yếu tố đúng hoặc sai; có hoặc không. Đây là cách hiểu thông thường của con người từ thời nguyên thủy. Cách hiểu này giúp phát triển văn minh vật chất rất nhanh chóng và đã đem lại cho nhân loại nền văn minh vật chất cao cấp như ngày nay.

Tuy nhiên, hiểu sự vật thông qua kho chứa các kinh nghiệm lâu đời không giải quyết được các vấn đề tâm thức. Ngoài ra, cách này lại tùy thuộc vào trình độ văn hóa hoặc số lượng kinh nghiệm thu thập được của bản thân mỗi người. Những bộ óc siêu việt uyên bác sẽ hiểu biết khác với những người bình thường. Hậu quả dẫn đến sự phân hóa trong nhân loại. Chính vì thế, loài người dù tiến bộ rất tốt trong lãnh vực vật chất, văn minh tinh thần vẫn chưa tiến bộ bao nhiêu. Sự tàn ác, nhẫn tâm, tranh giành, thù hận vẫn có mức độ như mấy ngàn năm trước, thậm chí tinh vi khó nhận ra hơn. Cho đến ngày nay, con người vẫn chưa tạo được một thế giới thanh bình, thịnh vượng và đầy tình thương yêu.

Cách thứ hai là hiểu Thiên Nhãn bằng trí huệ. Hiểu bằng trí huệ là một hành vi cực kỳ khó khăn, bởi vì hành vi này không cần sự hiện diện của kiến thức bất kể loại nào. Trí huệ đưa tâm trí trực tiếp vào giữa sự vật không thông qua quá trình phân tích, chọn lọc và phê phán. Nói một cách hình tượng là nhìn bằng một mắt. Nghĩa là khi quan sát thì người quan sát cùng vật bị quan sát là một. Vì thế khi nhìn bằng trí huệ, con người mới hiểu được biểu tượng Thiên Nhãn toàn diện. Đây là cánh cổng mở vào một thế giới khác, một thế giới thanh bình thực sự mà các tín đồ Cao Đài gọi là Thiên đàng hay Cực lạc Thế giới.

Tóm lại, Thiên Nhãn là biểu tượng của trí huệ. Tín đồ Cao Đài tin rằng khi vào Tịnh thất sẽ được tập luyện theo một phương pháp đặc biệt để đạt được trí huệ.

Biểu tượng của đại đồng
Tín đồ Cao Đài còn xem Thiên Nhãn là biểu tượng của đại đồng. Họ cho rằng biểu tượng Thiên Nhãn ngụ ý "một", nghĩa là thống nhất. Nhưng không phải dùng mọi cách áp đặt quan điểm thống nhất lên người khác, bởi như thế là thống trị. Nếu trong tất cả các mối quan hệ, ai cũng có quan niệm: "Mọi tôn giáo là một, mọi dân tộc là một, mọi hệ tư tưởng là một" thì sẽ tránh được ngộ nhận, hiềm khích. Và thế giới sẽ trở thành một nơi tốt đẹp hơn nhiều.

Tham khảo

 Đạo Sử - Tài liệu Tòa Thánh Tây Ninh
 Đại Đạo Sử Cương – Trần văn Rạng – 1972
 Đại Thừa Chơn Giáo – Chiếu Minh Đàn
 Phương Luyện Kỷ - Hộ pháp Phạm Công Tắc
 Cao Đài Tự Điển – Đức Nguyên
 Bí Pháp Luyện Đạo – Bát Nương Diêu Trì Cung (bản thảo)
 Bí Pháp – Hộ pháp Phạm Công Tắc – Ban Tốc Ký Tòa Thánh Tây Ninh
 Con Đường Thiêng Liêng Hằng Sống - Hộ pháp Phạm Công Tắc – Ban Tốc Ký Tòa Thánh Tây Ninh

Liên kết ngoài

Biểu trưng Kitô giáo
Dấu hiệu
Đạo Cao Đài
Thuyết âm mưu
Mắt trong văn hóa
Tam giác


title: (14321) 1978 VT9

text:
{{DISPLAYTITLE:(14321) 1978 VT9}}

(14321) 1978 VT9 là một tiểu hành tinh vành đai chính, được Eleanor F. Helin và Schelte J. Bus phát hiện vào ngày 7 tháng 11 năm 1978.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Leucospilapteryx

text:
Leucospilapteryx là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Leucospilapteryx anaphalidis Kumata, 1965
Leucospilapteryx omissella  (Stainton, 1848)
Leucospilapteryx venustella  (Clemens, 1860)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Gracillariidae


title: Chrysocentris costella

text:
Chrysocentris costella là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở La Réunion.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocentris


title: Cosmopterix tenax

text:
Cosmopterix tenax là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Colombia.

Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 5.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Hoàng Long (Tứ Xuyên)

text:
Hoàng Long () là một danh lam thắng cảnh và di tích tự nhiên nằm tại khe núi Hoàng Long thuộc huyện Tùng Phan, châu A Bá, phía bắc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Nó nằm ở phần phía nam của dãy núi Dân Sơn, cách 370 km (230 dặm) về phía bắc-tây bắc của thủ phủ của tỉnh là Thành Đô..
Khu vực này được biết đến với những hồ nước đầy màu sắc của nó được hình thành địa chất lắng đọng canxit và các lớp đất đá tạo thành những con đê chắn, cũng như hệ sinh thái rừng đa dạng, những đỉnh núi phủ tuyết trắng, thác nước và suối nước nóng. Hoàng Long còn là nơi có nhiều loài động vật quý hiếm của Tứ Xuyên bao gồm Gấu trúc lớn và Voọc mũi hếch vàng. Năm 1992, Thắng cảnh Hoàng Long đã được UNESCO công nhận là một Di sản thế giới.

Danh lam thắng cảnh
Khe núi đá vôi ở Hoàng Long dài hơn 7 km và rộng hơn 300 mét được bao quanh bởi rừng già. Thắng cảnh Hoàng Long nổi bật bởi tiến hóa địa chất hàng ngàn năm tạo thành rất nhiều cảnh quan độc đáo về địa chất địa hình. Nhờ dòng nước lạnh giá từ tuyết của đỉnh núi gần đó bị ngưng đọng bởi đất đá, cấu trúc địa chất dung nham thạch có nồng độ cao calci cùng điều kiện khí hậu giống như núi cao phía bắc và ánh sáng mặt trời nên các dòng suối chảy qua các khe núi bào mòn các lớp đá và lắng đọng lại đã tạo thành cảnh quan đá vôi nổi tiếng này. Trong núi có hơn 3.000 hồ nước và suối nhỏ xanh như ngọc. Các hồ này chảy xuống gần như kiểu ruộng bậc thang. Hồ lớn nhất của thế rộng tới hàng mẫu, còn nhỏ thì bằng cái chậu nhưng tất cả đều có màu xanh lung linh với những đê chắn uốn lượn màu vàng. Chính vì thế mà hệ thống hồ trong khu danh thắng Hoàng Long được mệnh danh là "nhân gian dao trì" tức là hồ quý chốn nhân gian.

Hoàng Long có diện tích 1.830 km 2, nằm ở độ cao 1700 - 5588 mét. Khu vực danh lam thắng cảnh chính bao gồm:
 Thung lũng Hoàng Long (黄龙沟): Là một thung lũng dài 3,6 km và được cho là giống như một con rồng vàng khổng lồ uốn lượn qua những ngọn núi phủ tuyết trắng của thung lũng. Các cảnh quan chính là các hồ nước ngũ sắc và các thác nước, hang động đá vôi. Điểm tham quan chính, dòng nước bắt đầu chảy từ ngôi đền Phật giáo cổ ở phía trên của thung lũng và kết thúc tại một hồ nước nhỏ ở phía bắc, với chiều dài là 2,5 km, rộng từ 30-170 mét.
 Đan Vân Hạp (丹云峽)
 Thung lũng Mưu Ni (牟尼沟)
 Đỉnh Tuyết Bảo (雪宝鼎): Là một đỉnh núi cao 5.588 mét
 Dãy Tuyết Sơn (雪山梁): Với điểm cao nhất đạt 4.007 mét, trên đường từ Sân bay Hoàng Long Cửu Trại tới Thung lũng Hoàng Long.
 Hồng Tinh Nham (红星岩)
 Tứ Câu (四沟)

Thông tin du lịch
Nhiệt độ khu Hoàng Long cao nhất là vào tháng 7 và 8 hằng năm, từ 10 đến 12 độ C.
Không khí thì loãng hơn khu Cửu Trại Câu, đối với người hơi yếu khi vào sâu trong khu sẽ có cảm giác khó thở, nhưng bên trong sẽ có nơi cung cấp oxy.
Giá vé vào cổng cho 1 người sẽ là 200 NDT, và vé cáp treo đi lên là 80 NTD. Khu bên trong sẽ có một nhánh tham quan.

Hình ảnh khác

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.huanglong.com/

Hoàng Long
Hoàng Long
Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Địa lý Tứ Xuyên


title: Dentimargo yucatecanus

text:
Dentimargo yucatecanus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dentimargo


title: Anthidium weyrauchi

text:
Anthidium weyrauchi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1943


title: Parasbecesta ruwensorica

text:
Parasbecesta ruwensorica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Parasbecesta


title: Remilly-sur-Lozon

text:
Remilly-sur-Lozon là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 13 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Remillysurlozon


title: Giáo hoàng Phaolô I

text:
Phaolô I (Latinh:Paulus I) là vị giáo hoàng thứ 93 của Giáo hội Công giáo. Ông đã được giáo hội suy tôn là thánh sau khi qua đời. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 756 và ở ngôi Giáo hoàng trong 10 năm và vài tháng. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 29 tháng 5 năm 757 cho tới ngày 28 tháng 6 năm 767.

Giáo hoàng Paulus I sinh tại Rôma. Ông là anh em với Stephen II. Paulus I nỗ lực nối lại quan hệ với Giáo hội Hy Lạp nhưng Constantine V cố gia nhập đồng minh trực tiếp với Pippin, song Pippin không xem xét đề nghị đó. Mục đích của Constantine là chuẩn bị điền kiện để tái chinh phục các lãnh địa của Ý.

Paulus III đã cổ vũ sự liên kết sâu xa hơn với Giáo hội Hy Lạp. Ông đi thăm các nhà tù và giúp đỡ những tù nhân bị kết án vì nợ nần. Trong triều đại của ông có hai ngụy Giáo hoàng là Constantinus, 28-6, 5-7-767 - 769 và Philippus 31-7-768.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

P
Sinh năm 700
Mất năm 767


title: Valle de Tabladillo

text:
Valle de Tabladillo là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 151 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Montpezat, Gard

text:
Montpezat là một xã trong vùng Occitanie. Xã Montpezat, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 170 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Website of the village

Xã của Gard


title: Plethodon websteri

text:
Plethodon websteri (tên tiếng Anh: Webster's Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Bắc Mỹ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Hammerson, G. & Beamer, D. 2004. Plethodon websteri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật Mỹ
Plethodon


title: Willeroncourt

text:
Willeroncourt  là một xã thuộctỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 285 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 119 người.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Thương mại Đại Việt thời Tây Sơn

text:
Thương mại Đại Việt thời Tây Sơn phản ánh chính sách và kết quả hoạt động thương mại nước Đại Việt cuối thế kỷ 18 đến năm 1802, trong phạm vi lãnh thổ nhà Tây Sơn quản lý.

Nội thương
Sự phát triển của hoạt động thủ công nghiệp đã tạo tiền đề cho hoạt động thương mại mở mang do chính sách cởi mở của triều đình.

Ngoài Bắc, trung tâm buôn bán là Bắc Thành (tức Thăng Long cũ), phía nam là kinh đô Phú Xuân. Phú Xuân trở thành nơi nhiều người dân đến tụ họp buôn bán, sầm uất hơn những nơi khác trong nước.

Để phục vụ lưu thông hàng hóa, các vua Tây Sơn như Thái Đức, Quang Trung và Cảnh Thịnh đều đúc tiền đồng. Tiền Tây Sơn được đúc nhiều loại và lưu hành rộng rãi, cả đến tận thời Nguyễn.

Ngoại thương
Nhà Tây Sơn có chủ trương thông thương, mở rộng quan hệ buôn bán với nước ngoài từ khá sớm. Năm 1777, khi chính quyền Tây Sơn làm chủ hầu hết khu vực Đàng Trong, Nguyễn Nhạc đã tạo điều kiện cho các thương gia người Anh buôn bán trong vùng đất mà ông quản lý. Thể theo nguyện vọng của thương nhân Anh, Nguyễn Nhạc cho họ buôn bán cả vụ, chỉ cần trả một khoản thuế nhất định là:
 Thuyền 3 cột buồm nộp 7000 quan (cứ 5 quan bằng 1 đồng Tây Ban Nha)
 Thuyền 2 cột buồm nộp 4000 quan
 Thuyền nhỏ hơn nộp 2000 quan

Do chính sách cởi mở của Nguyễn Nhạc, nền kinh tế hàng hóa được kích thích phát triển, thương nhân các nước đến kinh doanh dễ dàng.

Sau ngày lên ngôi hoàng đế và quản lý cả khu vực Bắc Bộ, Quang Trung cũng bãi bỏ chính sách ức thương mà chính quyền Lê-Trịnh trước đây áp dụng để tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông, thúc đẩy sản xuất phát triển. Đối tác lớn nhất khi đó vẫn là Trung Quốc. Trái với sự kiểm soát ngặt nghèo của chính quyền Đàng Ngoài, Quang Trung chủ trương "mở cửa ải, thông buôn bán, khiến cho hàng hóa không bị ngưng đọng để làm lợi cho dân dùng".

Ngay sau khi quan hệ bang giao với nhà Thanh được bình thường trở lại vào cuối năm 1789, Quang Trung đã viết thư sang yêu cầu Càn Long cho mở cửa ải giữa Việt Nam và Trung Quốc để tiện cho việc đi lại buôn bán giữa nhân dân hai bên, cụ thể là mở chợ Bình Thủy ở trấn Cao Bằng, cửa ải Du Thôn ở Lạng Sơn. Từ chợ Bình Thủy, thương nhân có thể buôn bán với phố Mục Dã (Cao Bằng) và từ ải Du Thôn có thể qua lại phố Kỳ Lừa (Lạng Sơn) rất thuận tiện.

Ngoài ra, Quang Trung còn đề nghị rút miễn thuế buôn và lập nha hàng ở phủ Nam Ninh (Quảng Tây). Những đề nghị của Quang Trung được Càn Long chấp thuận. Do đó, quan hệ giao thương giữa Trung Quốc và Việt Nam được khôi phục và phát triển mạnh mẽ.

Sau khi nhà Tây Sơn mất, các thương nhân đến buôn bán tại Việt Nam vẫn có sự so sánh về chính sách thương mại với chính quyền đương thời. Thương nhân người Anh là Crafurd đến Việt Nam năm 1822, dẫn lại lời các Hoa kiều từng sống ở Huế dưới thời Tây Sơn cho rằng: anh em Tây Sơn cai trị ôn hòa và công bằng hơn vị vua hiện tại (Minh Mạng) hay người cha (Gia Long).

Nhận định
Về đại thể, do thời gian tồn tại ngắn ngủi, hoạt động thương mại thời Tây Sơn chưa có được những hiệu quả mạnh mẽ đối với nền kinh tế quốc dân, nhưng đã góp phần quan trọng trong việc phục hồi lại sức sống của đất nước sau nhiều năm chiến tranh.

Xem thêm
 Ngoại giao Việt Nam thời Tây Sơn
 Thương mại Đàng Ngoài thời Lê trung hưng
 Thương mại Đàng Trong thời Lê trung hưng

Tham khảo
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Tây Sơn
Lịch sử kinh tế Việt Nam


title: Clytra unicolor

text:
Clytra unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Clytra


title: La Neuville-aux-Bois

text:
La Neuville-aux-Bois  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 161 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Neuvilleauxbois


title: Calliopsis scitula

text:
Calliopsis scitula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1878


title: Corbett, Oregon

text:
Corbett là một cộng đồng chưa hợp nhất nằm trên sông Columbia ở phía đông Quận Multnomah, Oregon, Hoa Kỳ. Nó nằm ở vị trí trên Xa lộ Lịch sử Sông Columbia (hay thường gọi là Xa lộ Crown Point) giữa Sông Sandy và Crown Point.

Theo Địa danh Oregon, Corbett được đặt tên của thượng nghị sĩ tiên phong nổi danh Henry W. Corbett. Thượng nghị sĩ Corbett mua một nông trại trong vùng này vào năm 1885. Sau nhiều lần thay đổi tên, trạm bưu điện trong vùng được đặt tên là "Corbett" năm 1895. Mã bưu điện của Corbett là 97019.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Corbett School District
Privately-owned Corbett community website

Quận Multnomah, Oregon


title: Nephrotoma libra

text:
Nephrotoma libra là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Coenagrion antiquum

text:
Coenagrion antiquum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Coenagrion antiquum được miêu tả khoa học năm 1955 bởi Belyshev.

Chú thích

Tham khảo

Coenagrion


title: Chu kỳ tế bào

text:
Chu kỳ tế bào, hay chu kỳ phân bào, là một vòng tuần hoàn các sự kiện xảy ra trong một tế bào từ lần phân bào này cho đến lần kế tiếp, trong đó bộ máy di truyền và các thành phần của tế bào được nhân đôi và sau đó tế bào phân chia làm hai tế bào con. Ở các sinh vật đơn bào (nấm men, vi khuẩn,...) một cá thể sau khi trải qua chu kỳ phân bào tạo ra hai cá thể mới; còn ở các sinh vật đa bào thì chu kỳ tế bào là một quá trình tối quan trọng để một hợp tử phát triển thành một cơ thể hoàn chỉnh và để cơ thể bổ sung số lượng tế bào thay cho số đã chết.

Trong các tế bào nhân sơ, chu kỳ tế bào trải qua một quá trình mang tên là trực phân. Trong các tế bào nhân chuẩn chu kỳ tế bào bao gồm hai giai đoạn: giai đoạn thứ nhất kỳ trung gian lúc tế bào phát triển, tích lũy vật chất và nhân đôi DNA; giai đoạn thứ hai là nguyên phân (mitosis - M), lúc này tế bào thực thi quá trình phân chia thành hai tế bào con. Nhìn chung, chi tiết của chu trình tế bào thay đổi tùy loại tế bào và tùy sinh vật, tuy nhiên chúng có cùng những điểm chung nhất định và có cùng mục tiêu là truyền đạt lại toàn bộ và chính xác thông tin di truyền của chúng cho các tế bào con. Chính vì vậy bộ DNA của tế bào mẹ phải được nhân đôi một cách chính xác và phải được chia đồng đều cho các tế bào con để mỗi tế bào con đều nhận được bộ DNA y hệt tế bào mẹ.

Các giai đoạn trong chu kỳ tế bào
Chu kỳ tế bào có thể được chia thành các pha sau: G1, S , G2 (các pha G1, S, G2 được gộp lại thành kỳ trung gian) và pha nguyên phân, hay pha M . Bản thân pha M bao gồm hai quá trình liên quan chặt chẽ với nhau: quá trình nguyên phân trong đó nhiễm sắc thể của tế bào mẹ được chia tách ra làm hai phần bằng nhau, và quá trình phân chia tế bào chất (cytokinesis) trong đó tế bào chất của tế bào mẹ tách làm hai phần bằng nhau và hình thành hai tế bào con. Việc kích hoạt mỗi pha phụ thuộc vào sự tiến triển đúng cách của pha trước. Tế bào nếu có chu kỳ bị tạm thời ngưng trệ hay bị đảo ngược thì được xem như lâm vào một trạng thái tĩnh lặng gọi là pha G0.

Sau khi quá trình phân bào kết thúc, các tế bào con tiếp tục kỳ trung gian của một chu kỳ tế bào mới cho riêng mình. Mặc dù thông thường các giai đoạn của kỳ trung gian không được phân biệt rõ ràng bằng các đặc điểm hình thái, mỗi kỳ hay pha của chu kỳ tế bào đều có những quá trình hóa sinh đặc trưng để chuẩn bị cho sự phân chia của tế bào.

Thời gian hoàn tất một chu kỳ tế bào tùy thuộc vào loại tế bào cũng như tùy sinh vật. Đối với người, các tế bào đang có tốc độ sinh sản nhanh hoàn tất một chu kỳ trong vòng 24 tiếng đồng hồ trong khi đối với các tế bào nấm men sinh sản nhanh thì thời gian này chỉ là 90 phút. Trong đó thì thời gian dùng để sinh trưởng và phát triển các bào quan dài hơn nhiều so với thời gian dùng để sao chép DNA và phân chia tế bào chất - ví dụ như trong tế bào người pha nguyên phân chỉ tốn từ 30 phút đến 1 giờ so với một chu kỳ đầy đủ là 24 giờ.

Pha G0

Thuật ngữ "hậu nguyên phân" hay "thời kỳ sau nguyên phân" (post-mitotic) thỉnh thoảng được dùng để ám chỉ pha G0 cũng như trạng thái suy lão của tế bào. Các tế bào không phân chia trong các sinh vật đa bào nhân chuẩn thường chuyển từ trạng thái của pha G1 sang trạng thái tĩnh lặng của pha G0 và có thể duy trì trạng thái tĩnh lặng này suốt một thời gian dài, thậm chí là vĩnh viễn (ví dụ tế bào cơ, tế bào thần kinh hay tế bào của mô thủy tinh thể). Đây là điều phổ biến xảy ra trong các tế bào đã hoàn toàn biệt hóa. Trạng thái tĩnh lặng của tế bào xuất hiện khi DNA của chúng bị hư hỏng hay thoái hóa, điều này khiến tế bào không sinh sản được, hoặc giả khi các điều kiện ngoại bào tỏ ra không ủng hộ sự phân bào hay không có tín hiệu kích thích sự tiếp tục của chu kỳ tế bào. Các tế bào ở trạng thái G0 cũng có thể phục hồi khả năng phân bào và quay trở về chu kỳ tế bào; quá trình này được cơ thể điều thiết nhằm đảm bảo sự sinh sản của tế bào nằm trong tầm kiểm soát.

Kỳ trung gian
Trước khi sự phân bào diễn ra, tế bào cần tích lũy các chất dinh dưỡng để chuẩn bị cho sự phân bào. Tất cả việc này diễn ra trong kỳ trung gian. Kỳ trung gian gồm có 3 pha: G1, S, và G2.

Pha G1
Pha G1 - hay còn được gọi là pha sinh trưởng - là giai đoạn đầu tiên của kỳ trung gian, nó bắt đầu khi sự phân bào kết thúc cho đến khi sự sinh tổng hợp DNA bắt đầu xảy ra. Trong khi hoạt động sinh tổng hợp ở quá trình phân bào diễn ra khá chậm, trong pha G1 chúng tăng tốc rất nhanh chóng. Trong pha này nhiều enzyme đã được sản sinh nhằm phục vụ cho các hoạt động diễn ra trong pha S kế tiếp - phần lớn chúng là enzyme xúc tác quá trình tự nhân đôi DNA. Thời gian tiến hành pha G1 thay đổi nhiều tùy theo loài và tùy theo các loại tế bào trong cùng loài. Trong giai đoạn này, kích thước tế bào tăng lên và tế bào tăng cường cung cấp protein cũng như tăng số lượng các bào quan khác (ti thể, ribosome). Ở người, pha này kéo dài chừng 5-6 tiếng đồng hồ.

Pha S
Tiếp theo pha G1 là pha S, bắt đầu khi sự sinh tổng hợp DNA xảy ra và kết thúc khi tất cả các nhiễm sắc thể đều được sao chép - lúc này mỗi nhiễm sắc thể bao hàm hai nhiễm sắc tử chị em. Vì vậy trong pha này, hàm lượng DNA trong tế bào được nhân đôi mặc dù số bội thể của tế bào không thay đổi. Tốc độ phiên mã RNA và sinh tổng hợp protein phải nói là cực kì chậm trong pha này. Tuy nhiên sự sinh tổng hợp histone thì vẫn mau lẹ - thực chất quá trình sinh tổng hợp histone chủ yếu diễn ra trong pha này.

Pha G2
Sau khi pha S kết thúc, tế bào sẽ chuyển sang pha G2 - pha này kéo dài cho đến khi quá trình nguyên phân bắt đầu. Sự sinh tổng hợp lại diễn ra mạnh ở pha này, trong đó chủ yếu là sự hình thành các sợi thoi hay vi quản vốn cần thiết cho quá trình nguyên phân. Việc ức chế sinh tổng hợp protein trong pha này sẽ khiến tế bào không thể nào bước vào quá trình nguyên phân được.

Pha nguyên phân
Pha nguyên phân, hay còn gọi là pha M, là một pha ngắn bao hàm sự phân bào có tơ (karyokinesis). Pha nguyên phân có thể được chia là nhiều kỳ, lần lượt xếp theo thứ tự thời gian như sau:
 kỳ đầu hay tiền kỳ
 kỳ giữa hay trung kỳ
 kỳ sau hay hậu kỳ
 kỳ cuối hay mạt kỳ
 kỳ phân chia tế bào chất (cytokinesis)

Nguyên phân là một quá trình mà trong đó tế bào nhân chuẩn chia tách nhiễm sắc thể trong nhân của nó thành hai phần giống hệt nhau để từ đó hình thành nên hai nhân cho hai tế bào con. Ngay sau quá trình nguyên phân là quá trình phân chia tế bào chất (cytokinesis), trong đó nhân tế bào, tế bào chất, bào quan và màng tế bào được phân chia làm hai phần gần giống nhau để hình thành nên hai tế bào con gần giống nhau. Cả hai quá trình này được gộp lại thành pha nguyên phân hay pha M (mitotic phase) - trong đó sự phân bào diễn ra để tế bào mẹ phân chia thành hai tế bào con gần như giống hệt nhau và giống hệt tế bào mẹ. Quá trình này chiếm 10 phần trăm của chu kỳ tế bào; đối với người như đã nói pha nguyên phân chỉ chiếm từ 30 phút đến 1 giờ so với cả chu kỳ là 24 giờ.

Nguyên phân chỉ xảy ra trong các sinh vật nhân chuẩn, tuy nhiên tùy theo loài mà quá trình nguyên phân diễn ra khác nhau. Ví dụ như các động vật trải qua một quá trình nguyên phân "mở" trong đó màng nhân bị phân giải trước khi nhiễm sắc thể bị chia tách, trong khi đó các loại nấm như Aspergillus nidulans và nấm men Saccharomyces cerevisiae trải qua một quá trình nguyên phân "đóng" - tức sự phân chia diễn ra trong một nhân tế bào toàn vẹn. Các sinh vật nhân sơ phân bào theo quá trình trực phân vì chúng không có nhân thật sự.

Quá trình nguyên phân phải nói là khá phức tạp và được điều tiết một cách chặt chẽ. Quá trình nguyên phân được chia thành nhiều kỳ - như đã nói ở trên và chúng tương ứng với sự kết thúc của một nhóm hoạt động trong tế bào cũng như sự khởi phát của một nhóm kế tiếp. Trong quá trình nguyên phân, các cặp nhiễm sắc thể xoắn chặt lại và trở nên co đặc, chúng bám vào các sợi thoi để các sợi thoi này kéo các nhiễm sắc tử chị em về hai phía đối nghịch nhau trong tế bào. Cuối cùng, toàn bộ tế bào mẹ chia làm hai tế bào con trong kỳ phân chia tế bào chất.

Vì việc phân chia tế bào chất thường tiến hành chung với nguyên phân, thuật ngữ "nguyên phân" thường được dùng chung lẫn lộn với "pha nguyên phân" hay "pha M". Tuy nhiên có nhiều loại tế bào tiến hành nguyên phân và phân chia tế bào chất riêng rẽ với nhau, hình thành các tế bào với trong đó mỗi tế bào có nhiều nhân. Hiện tượng này phổ biến nhất trong các loại nấm và nấm nhầy, và cũng xảy ra trong một số nhóm sinh vật khác. Ngay cả trong động vật, phân chia tế bào chất và nguyên phân cũng có thể được tiến hành độc lập với nhau, ví dụ như trong một số giai đoạn phát triển phôi của ruồi dấm Drosophila melanogaster. Những sai hổng xảy ra trong quá trình nguyên phân có thể khiến tế bào bị giết chết bởi sự chết tế bào được lập trình (tiêu biểu là chết rụng tế bào) hay biến nó thành tế bào ung thư.

Điều tiết chu kỳ tế bào sinh vật nhân chuẩn

Việc điều tiết chu kỳ tế bào bao hàm các quá trình có vai trò tối quan trọng trong sự tồn vong của tế bào, bao gồm các quá trình nhận diện và sửa chữa những sai hổng trong bộ máy di truyền cũng như ngăn chặn sự phân bào vô tội vạ. Các sự kiện ở cấp độ phân tử điều kiển chu kỳ tế bào được sắp xếp có quy củ, theo thứ tự và có định hướng; điều này có nghĩa là mỗi quá trình tiến hành một cách liên tục, kế tiếp nhau và một chiều - bản thân chu kỳ tế bào nói chung không thể đảo ngược được.

Vai trò của cyclin và CDK

Hai loại then chốt trong số các chất điều tiết chu kỳ tế bào là, cyclin và kinase phụ thuộc vào cyclin (cyclin-dependent kinase - CDK); chúng quyết định tiến trình của tế bào xuyên suốt chu kỳ của nó. Leland H. Hartwell, R. Timothy Hunt, và Paul M. Nurse nhận được Giải Nobel Y học năm 2001 vì công lao của họ tìm ra được các nhân tố này. Nhiều gien mã hóa cho cyclin và CDK được bảo tồn trong tất cả các sinh vật nhân chuẩn, tuy nhiên những sinh vật có cấu tạo phức tạp hơn thì có một cơ chế điều tiết chu kỳ tế bào tinh vi hơn và bao hàm nhiều thành phần tham gia hơn. Nhiều gien liên quan tới cơ chế này được nhận diện ở nấm men, nhất là loài Saccharomyces cerevisiae; ở đây danh pháp di truyền học ở nấm men khiến nhiều gien như vậy mang cái tên cdc (viết tắt của chữ tiếng Anh "cell division cycle", có nghĩa là "chu trình phân bào") và một mã số theo sau nó, tỉ như cdc25 hay cdc20.

CDK là một enzyme loại kinase có vai trò phosphorylat hóa một số protein đích nhằm bất hoạt hay hoạt hóa chúng, nhờ đó điều tiết hay kích thích các sự kiện quan trọng trong chu kỳ tế bào và sắp xếp lại các cơ sở vật chất giúp tế bào chuyển sang pha tiếp theo của chu kỳ. Tuy nhiên, như cái tên đã đề cập, chúng chỉ được hoạt hóa khi được cyclin bám vào và hình thành một phức hợp dị nhị tụ. Các tổ hợp cyclin-CDK như thế này quyết định các protein đích ở phía dưới của chuỗi phản ứng. CDK chủ yếu biểu hiện trong các tế bào mà cyclin đã được sinh tổng hợp ở một số giai đoạn nhất định của chu kỳ tế bào nhằm phản ứng lại nhiều loại tín hiệu khác nhau ở cấp độ phân tử. Ở đây, hàm lượng CDK không thay đổi trong suốt chu kỳ tế bào, nhưng cyclin thì có, chúng được tổng hợp và phân giải một cách tuần hoàn - chính vì thế hoạt tính của CDK tăng và giảm trong suốt chu kỳ tế bào, điều này dẫn đến sự biến thiên theo chu kỳ của các phản ứng phosphoryl hóa do enzyme này gây ra.

Phân loại
Về phân loại, có bốn lớp cyclin chính, mỗi lớp cyclin sẽ hoạt hóa CDK ở một giai đoạn khác nhau. Tương ứng với các lớp cyclin này sẽ có các CDK khác nhau phù hợp với chúng.

Cyclin G1/S hoạt hóa CDK ở giai đoạn cuối của pha G1 và giúp tế bào vượt qua điểm giới hạn và tiến vào chu kỳ tế bào. Hàm lượng Cyclin này suy giảm vào pha S.
Cyclin G1 có vai trò điều tiết hoạt tính của G1/S nói trên.
Cyclin S hoạt hóa Cdk ngay sau khi tế bào vượt qua điểm giới hạn và qua đó giúp kích thích quá trình tự nhân đôi DNA. Cyclin S sẽ giảm dần vào pha nguyên phân mặc dù chúng vẫn có vai trò điều tiết một số hoạt động vào đầu pha này.
Cyclin M hoạt hóa những CDK giúp tế bào tiến vào quá trình nguyên phân tại điểm kiểm soát G2/M. Chúng bị phân giải vào giai đoạn giữa của nguyên phân.

Một cách phân loại khác gộp lớp G1/S và lớp G1 thành nhóm G1 và hai lớp còn lại thành nhóm B. Tất cả các cyclin nhóm B mang một chuỗi amino acid gọi là "hộp phá hủy" (destruction box), chuỗi amino acid này được enzyme APC ubiquitin ligase nhận diện và vì vậy chúng được điều tiết bởi enzyme này; trong khi đó các cyclin nhóm G1 thì không có.

Trong tế bào nấm men như Saccharomyces pombe và Saccharomyces cerevisae, tế bào chỉ sản xuất một loại CDK duy nhất. Tuy nhiên, các tế bào của động vật có xương sống có bốn loại CDK khác nhau (CDK 1,2,4,6). Mỗi phức hợp cyclin-CDK phosphoryl hóa một nhóm protein khác nhau và vì vậy chúng kích thích các loại hoạt động khác nhau trong tế bào, bản thân một loại phức hợp cũng có hiệu quả hoạt tính khác nhau tùy thời điểm trong chu kỳ.

Nguồn:

Các hoạt động đặc trưng của phức hợp cyclin-CDK

Cyclin D là cyclin đầu tiên được sinh tổng hợp trong chu kỳ tế bào, nhằm phản ứng lại các tín hiệu ngoại bào tỉ như các nhân tố sinh trưởng. Cyclin D bám vào các CDK4 sẵn có, hình thành nên các phức hợp cyclin D-CDK4. Phức hợp cyclin D-CDK4 sẽ phosphorylat hóa các protein nhạy cảm với khối u ác tính ở mắt (Rb - Retinoblastoma protein). Các Rb bị phosphorylat hóa sẽ tách khỏi protein E2F và không thể ức chế E2F được nữa. E2F được hoạt hóa sẽ kích thích sự phiên mã của nhiều gien khác nhau nhằm sản sinh ra cyclin E, cyclin A, DNA polymerase, thymidin kinase,... và cả bản thân E2F. Cyclin E mới sản sinh ra sẽ bám vào các CDK2, hình thành phức hợp cyclin E-CDK2, phức này sẽ thúc đẩy tế bào tiến từ pha G1 vào pha S (chuyển tiếp G1/S). Cyclin B cùng với cdc2 (ở động vật có vú là CDK1) hình thành nên phức hợp cyclin B-cdc2 có chức năng khơi mào quá trình chuyển tiếp G2/M. Việc hoạt hóa phức hợp Cyclin B-cdc2 dẫn tới sự đổ vỡ của cấu trúc màng nhân sự mở đầu của kỳ đầu trong nguyên phân; và cuối cùng phức này bị bất hoạt sẽ khiến tế bào kết thúc quá trình nguyên phân.

Điều tiết hoạt tính của CDK
Hàm lượng cyclin
Như đã nói, vì cyclin là nhân tố giúp hoạt hóa CDK (và bản thân hàm lượng CDK được giữ ổn định trong suốt chu kỳ tế bào) nên chính hàm lượng cyclin là nhân tố quyết định chủ đạo đối với hoạt tính của CDK. Tất nhiên, ngoài cyclin, tế bào còn có một số cơ chế khác nhằm tinh chỉnh hoạt tính của CDK ở một số giai đoạn nhất định.

Phosphorylat hóa CDK
Việc phosphorylat hóa CDK - do enzyme kinase Wee1 thực thi - sẽ diễn ra tại một cặp amino acid ở phần trên của vị trí hoạt động của CDK, qua đó ức chế hoạt tính của phức hợp cyclin-CDK. Việc phosphorylst hóa này chủ yếu nhằm vào CDK1 và diễn ra trước pha nguyên phân. Các gốc phosphat bị gắn vào CDK sau đó sẽ được enzyme phosphatase Cdc25 gỡ bỏ nhằm trả lại hoạt tính cho phức hợp cyclin-CDK. Cdc25 cũng chủ yếu tác động vào CDK1 khi pha nguyên phân bắt đầu xảy ra. Nói cách khác, cơ chế điều tiết của Wee1 và Cdc25 đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hoạt tính của cyclin M-CDK tại pha nguyên phân.

Bám vào phức hợp cyclin-CDK hay CDK
Một số protein mang tên là protein ức chế CDK (CDK inhibitor protein - CKI) tham gia vào việc điều tiết hoạt động của CDK bằng cách bám vào CDK và có thể cả cyclin, thay đổi cấu trúc không gian ba chiều tại vùng hoạt tính của nó và qua đó ức chế hoạt tính của phức hợp cyclin-CDK.

Ở các động vật có vú, có thể nêu lên hai họ CKI trong nhóm này: cip/kip (protein tương tác CDK/protein ức chế kinase - CDK interacting protein/Kinase inhibitory protein) và INK4a/ARF (Inhibitor of Kinase 4/Alternative Reading Frame).

Họ cip/kip bao hàm các protein p21CIP, p27KIP2 và p57KIP2. Chúng chặn chu kỳ tế bào ở pha G1 bằng cách bám vào và bất hoạt phức hợp cyclin D-CDK1; vì vậy chúng phải bị phân giải trước khi sự tự nhân đôi DNA diễn ra. Họ này cũng có thể bám vào các phức hợp cyclin-CDK khác trong chu kỳ tế bào của động vật có vú.
Họ INK4a/ARF bao hàm vài loại protein nhỏ và có mối quan hệ gần với nhau, chúng tương tác với các CDK 4 và 6 để ngăn chận các CDK này bám vào cyclin và vì vậy cũng ức chế luôn hoạt tính của CDK.

Các chất ức chế cdc25 được tổng hợp có thể hữu dụng trong việc chặn chu kỳ tế bào và vì vậy chúng được dùng để chống ung thư.

Điều tiết bằng quá trình phân giải protein

Khác với các giai đoạn khác, việc kích hoạt quá trình chuyển tiếp từ kỳ giữa sang kỳ cuối của nguyên phân được thực thi bởi quá trình phân giải protein. Chúng sẽ bị "đánh dấu" bởi quá trình ubiquitin hóa, tức bị gắn các nhánh ubiquitin để các tiêu thể nhận diện và phân giải. Ưu điểm của cách điều tiết này nằm ở chỗ quá trình phân giải là một chiều, nhờ đó chu kỳ tế bào tiển triển mà không bị đảo ngược tại các thời điểm tối quan trọng.

Trong quá trình này, có thể kể đến vai trò của hai tác nhân quan trọng:

Phức hợp xúc tiến kỳ sau hay thể chu kỳ (Anaphase-promoting complex/cyclosome - APC/C), một enzyme họ ligase ubiquitin; enzyme này chủ yếu ubiquitin hóa vào các tác nhân điều tiết liên quan tới việc thoát khỏi pha nguyên phân. Một mục tiêu quan trọng của APC/C là securin, một protein bảo hộ các liên kết giữa hai nhiễm sắc tử chị em. Mục tiêu quan trọng khác là các cyclin lớp S và lớp M; tiêu trừ chúng sẽ giúp bất hoạt phần lớn số CDK trong chu kỳ và nhờ đó các chất bị CDK phosphorylat hóa sẽ bị khử phosphat trong kỳ sau - việc này nhằm điều cần thiết cho việc hoàn tất nguyên phân và phân chia tế bào chất (như tháo xoắn nhiễm sắc thể, tái hình thành màng nhân,...). APC/C được hoạt hóa vào giai đoạn giữa của nguyên phân và hoạt động cho đến cuối pha G1 của chu kỳ sau, khi cyclin G1-S được hoạt hóa. Cách hoạt hóa APC/C là gắn các tiểu đơn vị thích hợp vào nó, tỉ như Cdc20 sẽ hoạt hóa APC/C tại thời điểm chuyển tiếp kỳ giữa-kỳ sau còn được tiểu đơn vị Cdh1 sẽ duy trì hoạt tính của nó từ cuối nguyên phân cho tới cuối pha G1.
Phức hợp bao hàm Skp, Cullin, hộp F hay phức hợp SCF cũng là một ligase ubiquitin. Nó ubiquitin hóa các tác nhân điều tiết ở cuối pha G1, ví dụ như các kinase ức chế cyclin CIK (tỉ như p27 ở động vật có vú và Sic1 ở nấm men), nhờ đó mà quá trình hoạt hóa cyclin S-CDK và sao chép DNA được kích hoạt. Ở đây, khác với APC/C, việc ubiquitin hóa của SCF chỉ được thực thi khi protein đích của nó bị cyclin G1-CDK phosphoryl hóa để hộp F của SCF nhận diện - sự khác biệt này có thể là do APC/C phải đảm nhận việc phosphoryl hóa nhiều loại tác nhân hơn so với SCF. Đồng thời, hoạt tính của SCF cũng được giữ nguyên suốt chu kỳ và hoạt động của nó được điều tiết gián tiếp bởi việc protein đích của nó được phosphoryl hóa hay không.

Mạng lưới điều tiết phiên mã
Có những bằng chứng cho thấy một mạng lưới phiên mã bán tự động đã hoạt động phối hợp với bộ máy CDK-cyclin nhằm điều tiết chu kỳ tế bào. Một số nghiên cứu về biểu hiện gien trong nấm men Saccharomyces cerevisiae đã nhận dạng khoảng 800 - 1200 gien có biểu hiện thay đổi xuyên suốt trong chu kỳ tế bào; chúng được phiên mã ở mức độ cao trong một số giai đoạn của chu kỳ tế bào và ở mức độ thấp trong các giai đoạn còn lại. Trong khi bộ của các gien được nhận diện thay đổi theo các phương pháp điện toán và các tiêu chuẩn dùng để nhận dạng chúng, các nghiên cứu đều chỉ ra rằng phần lớn các gien của nấm men được điều tiết theo thời gian.

Nhiều gien biểu hiện theo giai đoạn được thúc đẩy, dẫn hướng bởi các nhân tố phiên mã, các nhân tố này cũng được biểu hiện một cách định kì. Một bảng về các thí nghiệm gỡ bỏ đơn gien nhận diện được 48 nhân tố phiên mã (chiếm 20 phần trăm số nhân tố phiên mã không thiết yếu) cho thấy chu kỳ tế bào bị sai kém. Các nghiên cứu về bộ gien sử dụng các công nghệ năng suất cao đã nhận dạng được các nhân tố phiên mã bám vào các vùng gien khởi động của bộ gien nấm men, và lập nên một sự tương quan giữa các phát hiện trên với các kiểu biểu hiện theo thời gian đã cho phép nhận diện các nhân tố phiên mã thúc đẩy các biểu hiện gien đặc trưng của từng pha chu kỳ. Sự biểu hiện của các nhân tố phiên mã của pha sau đã được xúc tiến bởi các nhân tố phiên mã đặc trưng của pha trước, và các mô hình điện toán đã cho thấy một mạng lưới CDK độc lập của các nhân tố phiên mã đó là đủ để tạo nên một dao động ổn định trong biểu hiện gien.

Các bằng chứng có từ các thí nghiệm cũng cho rằng biểu hiện gien có thể dao động theo các giai đoạn trong quá trình phân bào của các tế bào kiểu tự nhiên độc lập với bộ máy CDK-cyclin. Orlando và các đồng sự sử dụng các microarray để đo đạc sự biểu hiện của một bộ 1.271 gien đã được nhận diện định kỳ trong các tế bào bình thường cũng như các tế bào đột biến không có cyclin trong pha S và pha nguyên phân (clb1,2,3,4,5,6). Trong 1.271 gien đó, 882 tiếp tục biểu hiện trong các tế bào thiếu cyclin và cả tế bào bình thường mặc dù chu kỳ của các tế bào thiếu cyclin bị ngừng lại ở giai đoạn cuối pha G1 đầu pha S. 833 gien khác trong số đó biểu hiện khác nhau giữa các tế bào bình thường và các tế bào đột biến, cho thấy rằng các gien này được điều tiết trực tiếp hay gián tiếp bởi bộ máy CDK-cyclin. Một số gien biểu hiện trong cả hai loại tế bào thì cũng biểu hiện ở mức độ khác ở các tế bào đột biến so với tế bào bình thường. Điều này gợi ý rằng trong khi mạng lưới phiên mã có thể dao động độc lập với dao động của CDK-cyclin, chúng bắt cặp với CDK-cyclin theo phương cách để cả hai cùng tham gia vào việc đảm bảo sự chính xác về thời gian của các sự kiện xảy ra trong chu kỳ tế bào. Một số hoạt động điều tiết khác bao gồm phosphoryl hóa, một phương pháp điều chỉnh hậu dịch mã, của các nhân tố phiên mã của chu kỳ tế bào bởi Cdk1 có thể thay đổi vị trí hay hoạt tính của các nhân tố phiên mã nhằm kiểm soát chặt chẽ sự chính xác về thời gian của các gien đích (Ubersax 2003; Sidorova 1995; White 2009).

Trong khi phiên mã dao động đóng một vai trò quan trọng trong chu kỳ tế bào của nấm men, bộ máy CDK-cyclin hoạt động độc lập trong các chu kỳ của các tế bào trong thời kỳ sớm của phôi. Trước sự chuyển tiếp phôi nang giữa sự phiên mã ở hợp tử không xảy ra và tất cả các protein cần thiết, ví dụ như cyclin kiểu B, được dịch mã từ các RNA thông tin cung cấp từ người mẹ.

Điểm kiểm soát chu kỳ tế bào

Điểm kiểm soát chu kỳ tế bào được tế bào sử dụng nhằm giám sát và điều tiết diễn biến chu kỳ tế bào. Điểm kiểm soát có vai trò ngăn chặn chu kỳ tế bào tại một số điểm nhất định, nhờ đó tế bào có thể kiểm định lại một số diễn biến và quá trình cần thiết và sửa chữa những chỗ sai hỏng của DNA. Tế bào không thể thực hiện pha kế tiếp của chu kỳ cho đến khi nó thỏa mãn các yêu cầu mà điểm kiểm soát đặt ra.

Một số điểm kiểm soát được thiết kế để đảm bảo các DNA bị sai hỏng hay thiếu sót sẽ không được truyền cho các tế bào con cháu. Hai điểm kiểm soát như vậy tồn tại là điểm kiểm soát G1/S và điểm kiểm soát G2/M. Sự chuyển tiếp G1/S là một bước hạn chế bởi tỉ lệ trong chu kỳ tế bào và cũng được biết đến với cái tên điểm giới hạn (trong tế bào động vật) hay điểm bắt đầu (trong nấm men). Một mô hình về phản ứng của chu kỳ tế bào trước các sai hổng của DNA đã được đề xuất, mang tên là điểm kiểm soát sau nhân đôi DNA.

Protein p53 đóng một vai trò quan trọng trong việc khơi mào các cơ chế kiểm soát chu kỳ tế bào ở cả hai điểm kiểm soát G1/S và G2/M.

Vai trò trong việc hình thành khối u
Những bất thường trong việc điều hòa chu kỳ tế bào có thể dẫn tới việc hình thành các khối u. Như đã nói, một số gien như các gien ức chế chu kỳ tế bào (RB, p53...) khi bị đột biến có thể khiến tế bào sinh sản vô tội vạ và hình thành khối u. Mặc dù chu kỳ tế bào khối u bằng hay dài hơn tế bào bình thường, trong các khối u tỉ lệ tế bào trong trạng thái sẵn sàng phân bào so với các tế bào ở trạng thái pha G0 cao hơn nhiều so với các tế bào bình thường; trong khi đó các tế bào bị chết rụng hay già lão vẫn không thay đổi. Chính vì thế mà tính tổng cộng thì số tế bào khối u sẽ từ từ tăng dần lên.

Những tế bào đang trải qua chu kỳ một cách tích cực là mục tiêu trong các liệu pháp chữa bệnh ung thư vì các DNA của chúng bộc lộ tương đối rõ rệt trong quá trình phân bào và vì vậy chúng dễ bị tổn thương bởi các loại thuốc hay tia bức xạ. Việc này được tận dụng tối đa trong việc điều trị ung thư bởi một phương pháp mang tên là debulking, lúc này một số lớn các tế bào khối u bị loại bỏ và điều này khiến một số lớn tế bào khối u còn trong pha G0 bị chuyển sang pha G1 (do dinh dưỡng, ôxi, nhân tố sinh trưởng,... dồi dào hơn vì các tế bào giảm đi). Các tế bào này nhanh chóng bị tiêu diệt bởi tia bức xạ hay thuốc ngay khi mới chớm thực thi chu kỳ tế bào. Nhìn chung, các tế bào dễ bị tổn thương nhất vào cuối pha M và vào pha G2, còn sức chống chịu đối với bức xạ cao nhất ở cuối pha S. Đối với những tế bào có chu kỳ dài và pha G1 dài, chúng cũng có sức kháng cự tốt ở cuối pha G1. Kiểu đề kháng này liên quan đến mức độ các hợp chất sulfhydryl trong tế bào. Sulfhydryl có tác dụng kháng bức xạ và có mức độ cao nhất ở pha S và thấp nhất ở gần pha nguyên phân.

Tế bào động vật có vú có chu kỳ ngắn nhất trong môi trường nuôi cấy là tế bào ung thư biểu mô ruột - với chu kỳ kéo dài từ 9 đến 10 giờ. Còn tế bào gốc trong da chuột có thể có chu kỳ kéo dài đến 200 giờ. Những sự khác biệt này chủ yếu do khác biệt về thời gian ở pha G1, còn các pha M và S thì ít thay đổi.

Đồng bộ hóa mẻ cấy tế bào
Một số phương pháp có thể dùng để đồng bộ hóa các tế bào trong cùng mẻ cấy bằng cách tạm thời chặn chu kỳ tế bào ở một pha nào đó. Ví dụ như serum starvation và cho tế bào tiếp xúc với thymidine hay aphidicolin sẽ chặn chu kỳ tế bào ở pha G1, mitotic shake-off, xử lý với colchicine và nocodazole chặn chu kỳ tế bào ở pha nguyên phân; và xử lý với 5-fluorodeoxyuridine chặn ở pha S.

Xem thêm
 Mô hình toán học chu kỳ tế bào
 Phân tích chu kỳ tế bào
 Nguyên phân
 Giảm phân
 Kỳ trung gian
 Phương pháp chụp X quang—Dùng để xác định thời gian của mỗi pha trong chu kỳ.
 Yếu tố khai mào hóa sinh của chu kỳ tế bào
 Cdc25

Chú thích

Cước chú

Nguồn dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cell Cycle and Cytokinesis - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology
 Transcriptional program of the cell cycle: high-resolution timing
 Cell cycle and metabolic cycle regulated transcription in yeast
 Cell Cycle Animation  1Lec.com
 Cell Cycle and Cytokinesis - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology
 Cell Cycle
 Cell Cycle Portal
 Fucci:Using GFP to visualize the cell-cycle
 Science Creative Quarterly's overview of the cell cycle
 Cells alive
 CCO  The Cell-Cycle Ontology
 KEGG - Human Cell Cycle
 Cell cycle modeling
 Drosophila Cell Cycle Genes - The Interactive Fly

Sinh học tế bào

Quá trình tế bào
Lão hóa tế bào


title: Laccoptera tredecim-punctata

text:
Laccoptera tredecim-punctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1801.

Chú thích

Tham khảo

Laccoptera


title: Nomioides arabicus

text:
Nomioides arabicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Nomioides
Động vật được mô tả năm 1983


title: Baorisa hieroglyphica

text:
Baorisa hieroglyphica là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Its genus Baorisa was long thought to be monotypic. Nó được tìm thấy ở parts of đông bắc Ấn Độ và đông nam châu Á.

Hình ảnh

Tham khảo
Natural History Museum Lepidoptera genus database
Revision of the Baorisa genus

Liên kết ngoài

Chú thích

H
Động vật được mô tả năm 1882


title: 1810

text:
1810 (số La Mã: MDCCCX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Hai trong lịch Gregory.

Sự kiện
Ngày 25 tháng 5 năm 1810 các công dân của Buenos Aires, Argentina hạ bệ Tổng đốc Baltasar Hidalgo de Cisneros và nắm quyền kiểm soát của chính phủ cho mình.

Cộng hòa Argentina là quốc gia thuộc Nam Mỹ, nằm giữa dãy Andes về phía tây và Đại Tây Dương về phía đông và nam. Argentina có ranh giới với Paraguay và Bolivia về phía bắc, Brasil và Uruguay về phía đông bắc, và Chile về phía tây và nam. Quốc gia này cũng tuyên bố chủ quyền với một số lãnh thổ hải ngoại Anh, đó là quần đảo Falkland (Islas Malvinas) và quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich. Dưới tên Châu Nam Cực Argentina, Argentina cũng tuyên bố chủ quyền khoảng 1.000.000 km² của châu Nam Cực, trùng với một số lãnh thổ mà Chile và Anh cũng đòi chủ quyền. Tính theo diện tích, quốc gia này lớn thứ hai Nam Mỹ (sau Brasil) và là quốc gia lớn thứ 8 trên thế giới.

Sinh
 1 tháng 3 – Frédéric Chopin
 5 tháng 8 – Nguyễn Phúc Miên Định, tước phong Thọ Xuân vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1886).
 2 tháng 10 – Nguyễn Phúc Cự, tước phong Thường Tín Quận vương, hoàng tử con vua Gia Long (m. 1849).
 30 tháng 12 – Nguyễn Phúc Miên Nghi, tước phong Ninh Thuận Quận vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1874)

Mất
 10 tháng 10 – Lê Ngọc Bình, công chúa con vua Lê Hiển Tông, chánh cung của vua Cảnh Thịnh, sau là thứ phi của vua Gia Long (s. 1785).

Xem thêm

Tham khảo

10


title: Dílar

text:
Dílar là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1620 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Prunoy

text:
Prunoy là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Prunoy trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Amilly, Eure-et-Loir

text:
Amilly là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 149 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Ctenicera shastensis

text:
Ctenicera shastensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Dyke miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Caudicornia

text:
Caudicornia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Caudicornia aurantia (Hampson, 1919)
Caudicornia flavicincta (Hampson, 1919)
Caudicornia flava (Xu & Liu, 1992)
Caudicornia tonkinensis Kallies & Arita, 2001
Caudicornia xanthopimpla Bryk, 1947

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Danh sách tên ký hiệu của NATO cho tên lửa diện đối diện

text:
Tên ký hiệu của NATO cho series SS tên lửa đất đối đất, các thiết kế của Liên Xô:
 SS-1 "Scunner" (R-1) and "Scud" (R-11/R-300)
 SS-2 "Sibling" (R-2)
 SS-3 "Shyster" (R-5/R-5M)
 SS-4 "Sandal" (R-12)
 SS-5 "Skean" (R-14)
 SS-6 "Sapwood" (R-7)
 SS-7 "Saddler" (R-16)
 SS-8 "Sasin" (R-9/R-9A)
 SS-9 "Scarp" (R-36)
 SS-10 "Scrag" (GR-1)
 SS-11 "Sego" (UR-100)
 SS-12 "Scaleboard" (9M76)
 SS-13 "Savage" (RT-2)
 SS-14 "Scapegoat" and "Scamp" (RT-15)
 SS-15 "Scrooge" (RT-20)
 SS-16 "Sinner" (15Zh42)
 SS-17 "Spanker" (MR-UR-100)
 SS-18 "Satan" (R-36M)
 SS-19 "Stiletto" (UR-100N)
 SS-20 "Saber" (RT-21M/15Zh45)
 SS-21 "Scarab" (9M79)
 SS-22 "Scaleboard" (9M76)
 SS-23 "Spider" (9M714)
 SS-24 "Scalpel" (RT-23)
 SS-25 "Sickle" (RT-2PM)
 SS-26 "Stone"
 SS-27 không có (RT-2PM2)
 SS-X-28 "Saber" (15Zh53)

Tên ký hiệu của NATO cho series SS-N tên lửa đất đối đất của hải quân (bắn từ tàu chiến và tàu ngầm):
 SS-N-1 "Scrubber" (P-1)
 SS-N-2 "Styx" (4K40/4K51)
 SS-N-3 "Sepal" (R-35/4K44/3M44) and "Shaddock" (4K95)
 SS-N-4 "Sark" (R-13)
 SS-N-5 "Serb" (R-21)
 SS-N-6 "Serb" (R-27)
 SS-N-7 "Starbright" (4M66)
 SS-N-8 "Sawfly" (R-29)
 SS-N-9 "Siren" (4K85)
 SS-NX-10
 SS-NX-11
 SS-N-12 "Sandbox" (4K77/4K80)
 SS-NX-13 (R-27K)
 SS-N-14 "Silex" (83R/84R/85R)
 SS-N-15 "Starfish" (82R)
 SS-N-16 "Stallion" (86R/88R)
 SS-N-17 "Snipe" (R-31)
 SS-N-18 "Stingray" (R-29R)
 SS-N-19 "Shipwreck" (3M45)
 SS-N-20 "Sturgeon" (R-29)
 SS-N-21 "Sampson" (RK-55)
 SS-N-22 "Sunburn" (3M80)
 SS-N-23 "Skiff" (R-29RM)
 SS-N-24 "Scorpion" (3M25)
 SS-N-25 "Switchblade" (3M24)
 SS-N-26 (3M55)
 SS-N-27 (3M54)
 SS-NX-28 (R-39)
 SS-N-29 (89R)
 SS-NX-30 (3M14)

Xem thêm: Tên ký hiệu của NATO

Tham khảo

tên lửa đất đối đất


title: Thaden

text:
Thaden là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Rhipidia septentrionis

text:
Rhipidia septentrionis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Falkenberg, Tirschenreuth

text:
Falkenberg là một đô thị trong huyện Tirschenreuth bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Senlis-le-Sec

text:
Senlis-le-Sec là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này có cự ly khoảng 15 dặm Anh về phía đông bắc của Amiens, trên đường D119.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Senlis-le-Sec trên trang mạng của INSEE
 Senlis-le-Sec trên trang mạng của Quid

Xã của Somme