title: Máy ảnh số

text:
Máy ảnh số (ngày nay, tại Việt Nam thường gọi là máy ảnh kĩ thuật số) là một máy điện tử dùng để thu và lưu giữ hình ảnh một cách tự động thay vì phải dùng phim ảnh giống như máy chụp ảnh thường. Những máy chụp ảnh số đời mới thường có nhiều chức năng, ví dụ như có thể ghi âm, quay phim. Ngày nay, máy chụp ảnh số bán đã thay thế máy chụp ảnh dùng phim 35mm. Máy ảnh số hiện nay bao gồm từ loại có thể thu gọn vào trong điện thoại di động cho đến sử dụng trong các thiết bị chuyên nghiệp như kính viễn vọng không gian Hubble và các thiết bị trên tàu vũ trụ.

Phân loại
Máy chụp ảnh số có thể chia ra các loại sau:

Máy quay phim
Máy quay phim là loại máy mà mục đích chính là để thu ảnh động.
 Máy quay phim chuyên nghiệp là những máy dùng để làm chương trình truyền hình và phim. Chúng thường có nhiều bộ cảm biến ảnh (mỗi màu một bộ) để tăng độ phân giải và gam màu. Máy quay phim chuyên nghiệp đời đầu thường không có sẵn phần VCR và microphone.
 Máy quay phim kết hợp (camcorder) thường có sẵn microphone để ghi âm và một màn hình tinh thể lỏng nhỏ để xem trong khi ghi hình và phát lại.
 Webcam là máy chụp ảnh số gắn vào máy tính dùng để hội đàm truyền hình hay các mục đích khác. Webcam có thể thu ảnh động, một số cái còn có luôn microphone và có thể zoom.

Ngoài ra, nhiều kiểu máy chụp ảnh số xem ngay có chế độ ghi ảnh động, ảnh được ghi liên tục ở một tốc độ đủ nhanh để xem như ảnh động.

Máy chụp ảnh số xem ngay
Máy chụp ảnh số xem ngay là một máy chụp ảnh mà hiện ảnh ngay trên màn hình điện tử để ngắm trước khi chụp. Tất cả các máy chụp ảnh số có màn hình đều thuộc loại này, trừ một vài loại máy ảnh số SLR.

Ranh giới giữa máy chụp ảnh số xem ngay và máy quay phim kết hợp ngày nay đã không còn rõ rệt. Nhiều kiểu máy chụp ảnh số xem ngay có chế độ ghi ảnh động, và nhiều kiểu máy quay phim kết hợp có thể chụp ảnh. Tất nhiên, một cái máy chụp ảnh số xem ngay loại bình dân chụp ảnh tốt hơn máy quay phim kết hợp loại khá, và một cái máy chụp ảnh số xem ngay loại ghi hình kém hơn máy quay phim kết hợp loại bình dân. Ngoài ra, máy quay phim kết hợp đời mới cũng có thể ghi ảnh động vào flash memory và truyền đi qua USB hay FireWire như máy chụp ảnh số xem ngay. Máy chụp ảnh số xem ngay được chia hạng theo megapixel, là độ phân giải tối đa tính bằng triệu điểm. Việc truyền ảnh vào máy tính thường dùng USB mass storage device class (máy chụp ảnh được xem như một ổ đĩa), hoặc dùng Picture Transfer Protocol. FireWire ngày càng trở nên phổ biến và có nhiều máy chụp ảnh số có FireWire. Tất cả các máy chụp ảnh số đều dùng bộ cảm biến CCD hoặc CMOS, đó là một chip chứa một lưới các photodiode để thu nhận ánh sáng được hội tụ qua ống kính của máy chụp ảnh. Bộ cảm biến CMOS dùng loại vật liệu khác và ít hao điện hơn cảm biến CCD.

Máy chụp ảnh số gọn
Còn được gọi là digicam, chiếm phần lớn các máy chụp ảnh số hiện nay. Chúng rất dễ dùng, có khả năng thu ảnh động vừa phải. Chúng có khả năng zoom kém hơn máy chụp ảnh số loại khá (prosumer) và DSLR. Chúng có độ sâu của vùng chụp (depth of field) khá lớn, nhờ vậy những vật ở khoảng cách tương đối xa nhau cũng được chụp rõ nét, làm cho máy chụp ảnh loại này dễ dùng. Nhưng điều này cũng làm cho những nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp không dùng nó, vì bức ảnh trông không nổi và có vẻ thiếu tự nhiên. Loại máy này thích hợp để chụp ảnh phong cảnh. Hình ảnh chụp bằng loại này được ghi theo một dạng duy nhất là JPEG.

Máy chụp ảnh lai
Máy chụp ảnh lai hay prosumer là một nhóm các máy chụp ảnh xem ngay hạng khá, nhìn bên ngoài giống máy chụp ảnh DSLR (nên còn được gọi là máy chụp ảnh số giống DSLR, DSLR-like), có một số tính năng cao cấp của DSLR nhưng cũng có những tính năng của máy chụp ảnh xem ngay. Máy chụp ảnh DSLR thường được coi là cao cấp hơn máy chụp ảnh lai. Nhưng một số máy DSLR mới ra sau năm 2003 làm cho sự phân biệt giữa DSLR và máy chụp ảnh lai bớt rõ rệt: một số DSLR có thể được xếp vào hạng bình dân, trong khi máy ảnh lai vẫn được xếp vào hạng khá.

Máy chụp ảnh lai thường có ống kính có độ zoom lớn. Người ta dễ lầm máy chụp ảnh lai với DSLR vì vẻ bề ngoài hơi giống nhau. Nhưng máy chụp ảnh lai thật sự không có gương phản chiếu bên trong, nên việc ngắm trước khi chụp phải qua màn ảnh tinh thể lỏng hoặc lỗ ngắm điện tử, và như vậy thì sẽ hơi chậm so với DSLR thật. Dù sao thì ảnh chụp được cũng có chất lượng và độ phân giải cao trong khi máy thì gọn nhẹ hơn máy DSLR. Hạng tốt nhất trong loại máy ảnh lai chụp ảnh tương đương với hạng vừa của máy DSLR. Ảnh chụp bằng loại máy này được ghi theo dạng JPEG hoặc .RAW.

Máy chụp ảnh số SLR

Máy chụp ảnh số SLR giống máy chụp ảnh phim SLR ở chỗ có một hệ thống gương phản chiếu bên trong. Các nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp chọn DSLR bởi kích thước chíp cảm biến ảnh lớn hơn máy ảnh nhỏ(máy ảnh du lịch). Máy ảnh DSLRs có kích thước chíp cảm biến gần với kích thước của kích thước phim của máy ảnh phim mà họ đã quen sử dụng. Cho hiểu quả giống nhau về Độ sâu của ảnh và khung ảnh.

Cấu trúc phản xạ là điểm khác biệt chủ yếu giữa máy ảnh DSLR và máy ảnh du lịch, với chip ánh sáng luôn luôn phơi sáng, và cho phép hình ảnh hiện ra ở màn hình sau máy ảnh gọi là ống ngắm điện tử.
Ở máy ảnh DSLR, việc có gương ngăn cản khả năng xem hình ảnh ở màn hình LCD trước khi ảnh được chụp. Tuy nhiên, nhiều loại máy DSLR gần đây có khả năng xem trước, cho phép màn hình LCD có thể dùng làm màn hình xem ngắm giống như máy ảnh du lịch, với một vài hạn chế và ống ngắm quang học không sử dụng được.

Máy chụp ảnh số chuyên nghiệp dạng rời

Loại này gồm có những máy rất chuyên nghiệp mà có thể được ráp lại từ từng bộ phận để thích hợp nhất với từng mục đích cụ thể. Hasselblad và Mamiya là những nhà sản xuất loại này. Chúng được chế ra để chụp phim cỡ vừa và lớn, chụp ra ảnh với độ nét cao hơn bình thường.

Máy ảnh loại này thường chỉ được dùng trong studio vì rất lớn và khó mang theo. Chúng có thể chuyển đổi giữa dùng phim và kỹ thuật số bằng cách thay phần thân sau. Máy loại này rất đắt (lên tới 40.000$) và người sử dụng thường ít có cơ hội đụng tới nó.

Việc chuyển máy chụp ảnh phim thành máy chụp ảnh số
Khi máy chụp ảnh số trở nên thông dụng, nhiều người dùng máy chụp ảnh thường nghĩ đến việc chuyển các máy chụp ảnh phim thành máy chụp ảnh số. Việc này có thể làm được tùy theo loại máy ảnh. Phần lớn máy chụp ảnh dùng phim 35mm thì không thể chuyển được vì quá mất công và tốn kém. Một trường hợp đặc biệt là một dụng cụ do Silicon Film chế ra trong khoảng các năm 1998-2001 gọi là EFS-1. Nó có thể được lắp vào máy chụp ảnh phim thay cho cuộn phim, và cho phép chụp 24 tấm ảnh có độ phân giải 1,3MP. Năm 2002, hãng này sản xuất EFS-10, cho phép chụp với độ phân giải 10MP.

Một vài hãng sản xuất máy chụp ảnh phim 35mm đã sản xuất phần thân máy digital cho máy phim của họ, ví dụ như Leica. Các hãng cũng làm phần thân digital cho máy chụp ảnh phim cỡ trung và cỡ lớn (hơn 35mm) với giá rất đắt, cỡ 10.000$ trở lên. Vì bộ cảm biến ảnh trong các thân máy digital này rất lớn nên ảnh chụp được có độ phân giải rất cao và file ảnh rất lớn, ví dụ đầu năm 2006 máy P45 của Phaseone chụp ảnh 39MP vào file TIFF 224,6MB.

Lịch sử

Những nghiên cứu đầu tiên
Ý tưởng số hoá ảnh bằng máy scan và ý tưởng số hoá tín hiệu ảnh động xuất hiện trước ý tưởng chụp ảnh số.

Ảnh số được chụp đầu tiên vào tháng 12 năm 1975 bằng máy của hãng Eastman Kodak. Máy đó dùng bộ cảm biến cảm biến CCD do Fairchild Semiconductor làm ra năm 1973. Máy này nặng 3,6Kg, chụp ảnh trắng đen có độ phân giải 10.000 pixel và ghi vào băng từ. Chụp mỗi tấm ảnh mất 23 giây.

Máy chụp ảnh số đầu tiên trông giống máy chụp ảnh thường là máy Sony Mavica (Magnetic Video Camera) sản xuất năm 1981. Máy này dựa trên công nghệ truyền hình analog để chụp ảnh. Ảnh có độ phân giải tương đương màn hình TV.

Mãi tới năm 1984 Canon giới thiệu Canon RC-701, một máy chụp ảnh điện tử analog, trong Thế vận hội. Máy này không phổ biến được vì nhiều lý do: giá đắt (tới 20.000$), chất lượng hình kém hơn ảnh phim, và máy in không có sẵn.

Những người dùng đầu tiên là giới làm tin, giá đắt đối với họ không phải là vấn đề khi mà họ cảm thấy tiện lợi khi truyền ảnh qua đường điện thoại. Chất lượng thấp cũng không sao vì như vậy là đủ để in trên giấy báo.

Máy ảnh số thật sự
Máy ảnh số thật sự đầu tiên là Fuji DS-1P vào năm 1988, hình chụp được ghi vào thẻ nhớ 16MB (phải nuôi bộ nhớ này bằng pin). Máy ảnh số đầu tiên được bán rộng rãi là Kodak DSC-100 năm 1991. Nó có độ phân giải 1,3MP và giá là 13.000$.

Máy chụp ảnh số đầu tiên có màn hình tinh thể lỏng là Casio QV-10 năm 1995. Máy chụp ảnh số đầu tiên dùng CompactFlash là Kodak DC-25 năm 1996.

Máy chụp ảnh số loại bình dân đầu tiên đạt đến độ phân giản 1MP vào năm 1997. Máy chụp ảnh số đầu tiên có thể ghi ảnh động là Ricoh RDC-1 năm 1995.

Năm 1999, Nikon giới thiệu Nikon D1, máy chụp ảnh DSLR đầu tiên với độ phân giải 2,74MP, có giá dưới 6.000$ (giá chấp nhận được đối với nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và giới chơi ảnh nhiều tiền). Máy này dùng ống kính theo chuẩn Nikon F-mount giống như các máy chụp ảnh phim.

Năm 2003, Canon cho ra đời Canon Digital Rebel, còn gọi là 300D, có độ phân giải 6MP và là chiếc DSLR đầu tiên có giá dưới 1.000$.

Độ phân giải ảnh
Độ phân giải của máy chụp ảnh số thường được quyết định bởi bộ cảm biến, đó là phần đổi ánh sáng thành những tín hiệu rời rạc. Bộ cảm biến gồm hàng triệu lỗ nhỏ. Những lỗ nhỏ này phản ứng với một màu ánh sáng tùy theo kính lọc màu của nó. Mỗi lỗ đó gọi là một pixel. Chúng được sắp xếp xen vào nhau sao cho ba chấm màu RGB (đỏ-lục-lam) ghép lại thành một chấm có đủ màu.

Một thuộc tính quan trọng của máy chụp ảnh số là số pixel của nó, tính theo hàng triệu gọi là megapixel. Nhưng số pixel không chưa đủ quyết định độ phân giải thật của ảnh. Còn phải xét đến kích thước của bộ cảm biến, chất lượng của ống kính, và cách sắp xếp các pixel. Nhiều máy chụp ảnh số gọn có số pixel rất lớn nhưng kích thước bộ cảm biến lại nhỏ nên kích thước của mỗi pixel quá nhỏ, nhỏ hơn khả năng ống kính có thể phân biệt được, như vậy thì độ nét của ảnh không thật sự bằng số pixel đó.

Quá nhiều pixel có khi còn làm giảm chất lượng của ảnh theo một cách khác. Do pixel quá nhỏ, nó nhận được quá ít ánh sáng nên tín hiệu nó sinh ra quá yếu dễ bị lẫn với nhiễu của mạch điện tử. Kết quả là bức ảnh không rõ, nhất là ở những vùng chuyển màu.

Khi công nghệ càng tiến bộ, giá thành máy ảnh số ngày càng giảm đi nhiều. Người ta tính số pixel trên mỗi đô-la như một trong các chỉ số của máy chụp ảnh số. Số pixel trên mỗi đô-la ngày càng tăng theo thời gian, phù hợp với Định luật Moore.

Các phương pháp thu ảnh
Từ thời của những máy chụp ảnh số đầu tiên tới nay, đã có ba phương pháp chính để thu ảnh, dựa trên các loại bộ cảm biến và lọc màu khác nhau.

Phương pháp thứ nhất gọi là chụp-một-lần. Bộ cảm biến được rọi sáng một lần. Máy kiểu này có một bộ cảm biến với bộ lọc màu Bayer, hoặc là có ba bộ cảm biến (cho ba màu cơ bản đỏ-lục-lam) được rọi sáng cùng lúc bởi ba tia sáng tách ra bằng bộ tách sáng.

Phương pháp thứ hai gọi là chụp-nhiều-lần. Bộ cảm biến được rọi sáng ít nhất ba lần liên tiếp. Có vài cách dùng phương pháp này. Thông thường nhất là dùng một bộ cảm biến với ba kính lọc lần lượt được đưa ra trước bộ cảm biến để thu lấy từng màu. Một cách khác là dùng một bộ cảm biến với bộ lọc Bayer giống như trên nhưng dịch bộ cảm biến nhiều lần để mỗi pixel nhận sáng vài lần để trộn lại thành ảnh có độ phân giải gấp nhiều lần độ phân giải của bộ cảm biến. Cách khác nữa là kết hợp vừa thay kính lọc vừa dịch bộ cảm biến (không có bộ lọc màu Bayer).

Phương pháp thứ ba gọi là quét. Bộ cảm biến được kéo trên mặt phẳng hội tụ sáng giống như bộ cảm biến của máy scan để bàn. Bộ cảm biến có thể là một hàng hay ba hàng (ba màu). Trong một số trường hợp việc scan không phải do kéo bộ cảm biến mà do quay camera; máy chụp ảnh số quay có thể tạo ra ảnh có độ phân giải rất cao. Khi góc quay rộng thì chụp ra ảnh panorama.

Tuỳ theo đối tượng cần chụp mà người ta dùng phương pháp thu ảnh nào. Ví dụ để chụp vật di chuyển thì phải dùng phương pháp chụp-một-lần. Còn để chụp tĩnh vật với độ phân giải cao thì người ta dùng phương pháp chụp-nhiều-lần.

Gần đây, máy chụp ảnh theo phương pháp chụp-một-lần đã có nhiều cải tiến nên đây là loại phổ biến nhất trong các kiểu máy thương mại.

Lưới lọc màu, nội suy, chống răng cưa

Hầu hết các máy chụp ảnh số hạng bình dân đều dùng lưới lọc màu Bayer, kết hợp với bộ chống răng cưa, và dùng một giải thuật demosaic để nội suy từ ba điểm màu cơ bản thành các điểm có đủ màu.

Các máy chụp ảnh dùng phương pháp chụp-một-lần với ba bộ cảm biến hoặc dùng phương pháp chụp nhiều lần thì không cần phải chống răng cưa cũng như demosaic.

Firmware trong máy chụp ảnh số hoặc software xử lý ảnh RAW sẽ biến đổi dữ liệu thô từ bộ cảm biến thành ảnh màu đầy đủ. Một điểm ảnh màu đầy đủ phải có ba giá trị cho ba màu đỏ-lục-lam (hoặc ba màu cơ bản khác nếu dùng hệ màu khác). Một phần tử của bộ cảm biến không thể cùng lúc cho ra ba giá trị đó. Do đó cần có lưới lọc màu để chọn một màu cho mỗi pixel.

Bộ lọc màu Bayer là một lưới có kích thước 2x2 pixel, được lặp lại liên tiếp theo hai hướng ngang và dọc. Trong lưới đó, có 2 đỉnh đối nhau cùng mang màu lục, 2 đỉnh còn lại màu đỏ và lam. Có nhiều điểm màu lục hơn màu đỏ và lam, để thích hợp với mắt người, vốn nhạy với độ sáng-tối hơn là độ màu và phân biệt sáng-tối dựa phần lớn vào màu lục. Đôi khi người ta để hai điểm lục trong lưới lọc màu đó có cường độ khác nhau; như vậy thì ảnh màu sẽ chính xác hơn, nhưng cần phải có một giải thuật nội suy phức tạp hơn.

Kết nối
Nhiều máy chụp ảnh số có thể nối với máy tính để truyền dữ liệu qua.
 Những máy đời đầu thì dùng cổng nối tiếp. Bây giờ thì dùng USB (hầu hết máy chụp ảnh số đều được máy tính xem như một ổ đĩa USB, một số máy thì dùng USB PTP). Một số máy thì có cổng FireWire.
 Một số máy thì dùng kiểu vô tuyến như BlueTooth, Wi-Fi.

Một cách khác cũng thường được thấy là dùng ổ đọc thẻ nhớ. Ổ đọc thẻ nhớ có thể đọc được nhiều loại thẻ. Dùng cách này giúp cho đỡ hao pin của máy chụp ảnh. Nhưng có hơi bất tiện là cứ phải tháo/gắn thẻ nhớ.

Nhiều máy đời mới theo chuẩn PictBridge, có thể gửi hình thẳng đến máy in, không cần qua máy tính.

Tích hợp
Nhiều máy điện tử có tích hợp luôn máy chụp ảnh số vào nó. Ví dụ như máy điện thoại di động, PDA. Mục đích chính của sự tích hợp này là sự tiện lợi nên những máy chụp ảnh tích hợp này chỉ cho ảnh nhỏ và kém nét.

Lưu ảnh
Có nhiều cách để lưu ảnh trong máy chụp ảnh số.

 Ghi vào bộ nhớ flash liền trong máy Hay gặp ở máy chụp ảnh số rẻ tiền hoặc máy chụp ảnh tích hợp với máy khác.
 Đĩa mềm 3,5" Trong dòng máy Mavica cuối những năm 199x.
 Video Floppy Những máy đầu tiên dùng một đĩa mềm cỡ 2"x2"
 Đĩa cứng chuẩn PCMCIA Những máy chuyên nghiệp đời đầu, bây giờ không còn nữa.
 Đĩa CD hay DVD Đĩa CD cỡ 3,5" chứa được 185MB. Cách này được Sony CD-100 dùng.
 In nhiệt Máy chụp rồi in luôn chứ không lưu ảnh lại.

Thẻ nhớ
 Thẻ CompactFlash/Microdrive Thường gặp ở máy chụp ảnh chuyên nghiệp. Microdrive là một ổ đĩa nhỏ xíu trong hình dáng của thẻ CompactFlash. Có loại adapter để biến một thẻ SD thành thẻ CompactFlash.
 Memory Stick Một loại thẻ nhớ của Sony.
 SD/MMC Thẻ nhớ có vỏ bên ngoài nhỏ hơn CompactFlash. Đang dần dần thay thế CompactFlash. Thiết kế ban đầu có dung lượng tối đa là 2GB và dùng FAT16, sau này theo chuẩn SDHC là 4GB và dùng FAT32.
 Mini SD Vỏ ngoài nhỏ bằng nửa SD. Được dùng cho các máy điện thoại di động.
 Micro SD Vỏ ngoài nhỏ bằng một phần tư SD. Được dùng cho các máy điện thoại di động.
 XD Picture Được thiết kế bởi Fuji và Olympus trong năm 2002, vỏ ngoài nhỏ hơn SD.
 SmartMedia Được thiết kế để cạnh tranh với COmpactFlash. Dung lượng giới hạn ở 128MB. Ngày nay không còn dùng nữa vì bị xD thay thế.
 FP Memory 2-4MB flash memory, dùng trong các máy chụp ảnh Mustek/Relisys rẻ tiền.

Pin

Máy chụp ảnh cần nhiều năng lượng trong khi vỏ máy ngày càng nhỏ. Do đó cần có một loại pin có kích thước nhỏ nhưng lại có nhiều điện năng để máy dùng được lâu.

Có hai trường phái dùng pin sau đây.

Pin thông dụng
Là những loại pin chuẩn có sẵn như AA, AAA, hay CR2. Pin CR2 là loại pin gốc lithium, không nạp lại được. Pin AA thông dụng hơn. Loại pin alkaline không có nhiều điện để máy dùng được lâu. Người ta thường dùng pin Nickel metal hydride, vừa tích nhiều điện vừa nạp lại được. Những máy chụp ảnh hạng khá và một số hạng bình dân thường dùng pin thông dụng.

Pin riêng
Phần lớn pin riêng là pin lithium ion, được nhà sản xuất máy thiết kế riêng. Pin lithium ion chỉ có thể nạp lại được chừng 500 lần, nhưng nó tích được nhiều điện trong một thể tích nhỏ. Những máy chụp ảnh hạng chuyên nghiệp và hạng bình dân hay dùng pin riêng.

Dạng ghi file
Những dạng thông dụng là JPEG và TIFF.

Máy chuyên nghiệp hay DSLR thì có thể ghi dạng RAW. Ảnh RAW là ảnh đọc từ bộ cảm biến chưa được biến đổi gì hết. Mỗi hãng có một cách ghi ảnh RAW riêng.

Ảnh RAW phải được xử lý bằng software. Khi xử lý ảnh RAW, có thể đưa vào những thay đổi như độ cân bằng màu trắng, bù sáng, nhiệt độ màu... Từ ảnh RAW nhiếp ảnh gia có thể đưa những điều chỉnh vào mà không sợ mất chất lượng ảnh.

Ảnh động thì được ghi theo các dạng AVI, DV, MPEG, MOV, WMV, MP4.

Xem thêm
Máy ảnh
Máy ảnh cơ
DSLR

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tạp chí Máy ảnh số  VN
 Tạp chí Thế giới vi tính với Máy ảnh số
 Chip cảm biến ảnh 111 megapixel của Dalsa Semiconductor
 Số hóa.Net
 The History of Digital Cameras

Công nghệ thông tin
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Weberstedt

text:
Weberstedt là một đô thị thuộc huyện Unstrut-Hainich trong bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 18,31 km².

Tham khảo


title: Vatica bantamensis

text:
Vatica bantamensis là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo

 Ashton, P. 1998. Vatica bantamensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Chi Táu
Thực vật đặc hữu Indonesia


title: Stung Treng (tỉnh)

text:
Stung Treng là một tỉnh ở cao nguyên đông bắc của Campuchia, tên gọi trước đây là Xieng Teng, là một bộ phận của Đế quốc Khmer, sau đó là vương quốc Lan Xang và Champasak của Lào. Tỉnh này được chuyển về cho Campuchia trong thời Liên bang Đông Dương.

Tỉnh này có 6 huyện:
 1901 Sesan
 1902 Siem Bouk
 1903 Siem Pang
 1904 Stung Treng
 1905 Thala Barivat
1906 Borei O’Svay Sen Chey

Tham khảo

Tỉnh của Campuchia


title: Eccleta

text:
Eccleta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Eccleta xuthophanes Turner, 1902

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Eccleta at funet

Eccleta
Hadeninae


title: Gioia bechynei

text:
Gioia bechynei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Gioia


title: Cộng đồng các nhà phê bình phim Las Vegas

text:
LVFCS là tên viết tắt của tiếng Anh: Las Vegas Film Critics Society (Hội các nhà phê bình phim Las Vegas), một tổ chức bất vụ lợi gồm các nhà phê bình phim, Internet, truyền hình và ấn phẩm ở khu vực Las Vegas.

Hàng năm LVFCS trao các giải cho phim và các người trong ngành điện ảnh được bầu chọn là tốt nhất. Giải này cũng gọi là "Giải Sierra", trong đó có "Giải cống hiến suốt đời William Holden", đặt theo tên nam diễn viên sáng chói, từng đoạt Giải Oscar.

Các giải thưởng
 Phim hay nhất
 Phim ngoại ngữ hay nhất
 Phim hoạt hình hay nhất
 Phim tài liệu hay nhất
 Phim gia đình hay nhất
 Kịch bản hay nhất
 Nhạc phim hay nhất
 Ca khúc trong phim hay nhất
 Hiệu ứng nhìn tốt nhất
 Nam diễn viên chính xuất sắc nhất
 Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất
 Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
 Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
 Đạo diễn xuất sắc nhất
 Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất
 Quay phim xuất sắc nhất
 Biên tập xuất sắc nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài
Las Vegas Film Critics Society (official site)

LVFCS
LVFCS

Las Vegas


title: Polyplectropus alleni

text:
Polyplectropus alleni là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Ambialet

text:
Ambialet  là một xã thuộc tỉnh Tarn, trong vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Hydrostachys

text:
Hydrostachys là một chi của khoảng 20-22 loài thực vật hạt kín bản địa của các con suối thuộc Madagascar và trung cùng nam châu Phi. Nó cũng là chi duy nhất của họ Hydrostachyaceae (đồng nghĩa: Hydrostachyaceae). Tất cả các loài của chi Hydrostachys là thực vật thủy sinh, mọc trên đá trong các con suối chảy nhanh. Chúng có rễ củ, thường có các lá kép lông chim và các hoa suy giảm mạnh mọc thành dạng bông dày dặc

Phát sinh chủng loài
Vị trí phát sinh chủng loài của chi Hydrostachys là đặc biệt có vấn đề. Do hình thái học thủy sinh chuyên biệt hóa của nó, nó thường được gộp nhóm với các loài thực vật thủy sinh khác, chẳng hạn như với họ Podostemaceae (hiện đặt trong bộ Malpighiales). Tuy nhiên, các đặc trưng phôi, hoa và các đặc trưng hình thái khác không hỗ trợ vị trí này, và các dữ liệu phân tử gợi ý rằng chi Hydrostachys có thể có liên quan tới các đơn vị phân loại của bộ Cornales. Tuy nhiên, vị trí của nó trong bộ Cornales cũng là không chắc chắn; nó có thể là cơ sở với phần còn lại của bộ này hoặc nằm trong phạm vi họ Hydrangeaceae. Bên cạnh đó, nó chia sẻ rất ít các điểm tương tự hình thái với phần còn lại của bộ Cornales. Burleigh và ctv. (2009) gần đây phát hiện ra rằng trong phân tích 5 gen thì có sự hỗ trợ mạnh (97% tự trợ hợp lý tối đa) cho vị trí của chi Hydrostachys trong phạm vi bộ Lamiales, chủ yếu là do trình tự matK được bổ sung. Tuy nhiên, phân tích bao hàm toàn diện hơn của Schäferhoff và ctv. (2010) lại loại chi này ra khỏi bộ Lamiales. Dẫu vậy, nhưng mục tiêu của công trình của Schäferhoff và ctv. (2010) là về các mối quan hệ trong phạm vi bộ Lamiales, nên họ đã không đặt họ Hydrostachyaceae với sự tin cậy.

Các mối quan hệ trước đây
Họ Hydrostachyaceae từng được đề xuất là có quan hệ chị em với chi Decumaria (họ Hydrangeaceae), hoặc gần với họ Crassulaceae (bộ Saxifragales), hoặc có lẽ gần với họ Podostemaceae (gần họ Clusiaceae trong bộ Malpighiales). Tuy nhiên, Takhtadjan (1997) gộp bộ Hydrostachyales trong phân lớp Lamiidae của ông còn Cronquist (1981) cũng đặt Hydrostachyaceae trong khu vực chung này (phân lớp Asteridae; bộ Callitrichales), còn Burleigh và ctv. (2009) cũng đề xuất rằng chi/họ này có thể thuộc về bộ Lamiales.

Các loài
(Danh sách này có thể chưa đầy đủ)
 H. decaryi
 H. distichophylla
 H. fimbriata
 H. imbricata
 H. laciniata
 H. longifida
 H. maxima

 H. monoica
 H. multifida
 H. perrieri
 H. plumosa
 H. stolonifera
 H. trifaria
 H. verruculosa

Chú thích

Tham khảo

 Hydrostachys trong eFloras.org

Hydrostachyaceae


title: Tōhoku

text:
Vùng Tohoku (hay vùng Đông Bắc) của Nhật Bản (tiếng Nhật:  là một trong chín vùng địa lý của nước này. Vùng này nằm ở phía Đông Bắc của đảo Honshu.

Cả vùng bao gồm sáu tỉnh là: Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi và Yamagata.

Địa lý
Tohoku giống như hầu hết các vùng của Nhật Bản, là đồi núi. Với các dãy núi Ou chạy từ bắc xuống nam. Vị trí của nhiều vùng đất thấp của khu vực nội địa đã dẫn đến sự tập trung của phần lớn người dân ở đó. Cùng với đường bờ biển mà không thuận lợi để phát triển cảng biển.

Tohoku được coi là vựa lúa của Nhật Bản bởi vì nó cung cấp gạo và các mặt hàng nông nghiệp cho Sendai và Tokyo - Yokohama.

Tohoku cung cấp 20% sản lượng gạo của quốc gia. Tuy nhiên khí hậu khắc nghiệt hơn so với nơi khác của đảo Honshū nên ở đây chỉ có một vụ lúa một năm.

Trong những năm 1960 thì sắt, thép, xi măng, hóa chất, bột giấy, và dầu mỏ tinh chế là ngành công nghiệp phát triển.

Trong thế kỷ 20, du lịch đã trở thành một ngành công nghiệp chính trong khu vực Tohoku.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Ptychochromis makira

text:
Ptychochromis makira là một loài cá trong họ cichlid. Nó chỉ được biết đến duy nhất ở sông Antainambalana ở phần tận cùng phí bắc của Toamasina ở Madagascar. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống và khai thác quá mức, và suy giảm nghiêm trọng trong những năm gần đây. Nó có chiều dài khoảng .

Chú thích

Tham khảo

Ptychochromis
Động vật được mô tả năm 2006


title: Cheranmadevi

text:
Cheranmadevi là một thị xã panchayat của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Cheranmadevi có dân số 16.320 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Cheranmadevi có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Cheranmadevi, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Sân bay quốc tế Juan Manuel Gálvez

text:
Sân bay quốc tế Juan Manuel Gálvez , cũng gọi là Sân bay quốc tế Roatán, là một sân bay ở đảo Roatán, Honduras. Sân bay này kết nối các tuyến hàng không nội địa và quốc gia với hòn đảo này. Sân bay được đặt tên theo Juan Manuel Gálvez, cựu tổng thống Honduras.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Blue Panorama Airlines Milan-Malpensa [thuê bao]
 Continental Airlines Houston (Weekly), Newark (theo mùa)
 Delta Air Lines Atlanta
 TACA (Houston, Miami, Tegucigalpa, San Pedro Sula, San Salvador)
 Islena Airlines (La Ceiba, Tegucigalpa)
 Atlantic Airlines de Honduras (La Ceiba, Utila, Guanaja, San Pedro Sula, Tegucigalpa, Thành phố Belize)
 Skyservice (Toronto-Pearson) [theo mùa]

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Honduras


title: Gargas, Haute-Garonne

text:
Gargas là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 170 mét trên mực nước biển.

Di tích

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Rodden

text:
Rodden là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: 25662 Chonofsky

text:
25662 Chonofsky (tên chỉ định: 2000 AA89) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Mark Adrian Chonofsky, an American high school student whose plant sciences project won first place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Alvania ignota

text:
Alvania ignota là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Phân loài

text:
Trong phân loại học sinh vật cũng như trong các nhánh khác của sinh học, phân loài (subspecies) hay còn gọi là phụ loài là cấp nằm ngay dưới loài. Phân loài là một nhóm phân loại với ít khác biệt hơn so với loài mà từ đó nó phát sinh. Các đặc trưng được quy cho phân loài nói chung xuất phát từ các thay đổi diễn ra hay tiến hóa như là kết quả của sự phân bố hay sự cô lập về mặt địa lý từ loài ban đầu. Phân loài có thể được miêu tả như là sự đa dạng hóa của loài ban đầu (hay dạng được chỉ định) do các phân loài của cùng một loài luôn luôn có dạng được chỉ định hay loài ban đầu như là tổ tiên chung, nghĩa là chúng luôn luôn bắt nguồn từ một dòng dõi tổ tiên chung.

Danh pháp
Trong phân loại động vật, tên khoa học của phân loài là danh pháp hai phần kết hợp với tên phân loài, ví dụ Homo sapiens sapiens. ICZN (ấn bản lần thứ 4, 2000) không có ý định đề ra quy tắc chung cho bất kỳ "thực thể cận phân loài" nào (như các chủng người hay các giống vật nuôi).

Nếu có nhu cầu về một đơn vị phân loại cận đặc trưng nào trong việc đặt danh pháp cho động vật, một danh pháp ba phần có thể được miêu tả cho phân loài. Nhiều "mẫu vật điển hình" khác có thể cũng được miêu tả, nhưng chúng nói chung không nên coi là tuyệt đối và vô điều kiện. Các dạng này không có địa vị chính thức, mặc dù chúng có thể là hữu ích trong việc miêu tả các dị biệt theo địa lý hay độ cao.

Một phân loài được chỉ ra bằng cách nhắc lại phần thứ hai trong danh pháp khoa học của loài được biết đến như là phân loài được chỉ định. Vì thế Motacilla alba alba là phân loài được chỉ định của chim chìa vôi trắng (Motacilla alba). Trong các bài báo khoa học, phân loài nói chung hay được viết tắt là subsp. hay ssp. — ví dụ, chìa vôi trắng ssp. yarrellii, có nghĩa là chìa vôi trắng phân loài yarrellii hay chìa vôi lông đen trắng.

Một số ví dụ:
Chó nhà (Canis lupus familiaris) và chó Dingo (Canis lupus dingo) là các phân loài của loài sói xám (Canis lupus).
Mèo nhà (Felis silvestris catus) và mèo hoang châu Phi (Felis silvestris libyca) là các phân loài của loài mèo rừng (Felis silvestris).

Ghi chú
Trong thực vật học, phân loài là bậc phân loại duy nhất có tên ba phần.
Trong vi khuẩn học, các thuật ngữ phân loài và thứ (varieta) thường có thể sử dụng hoán đổi cho nhau (xem ICNB).

Tiêu chí
Các thành viên của một phân loài là khác biệt về mặt hình thái với các thành viên của các phân loài khác trong cùng một loài. Các phân loài được định nghĩa trong tương quan đến loài. Sẽ là khó hiểu khái niệm phân loài mà không nắm bắt được thế nào là loài. Trong ngữ cảnh của các sinh vật sống rộng lớn như cây, hoa, chim, cá và người v.v thì loài có thể định nghĩa như là nhóm có thể nhận biết được và khác biệt, phải thỏa mãn 2 điều kiện:

 Các thành viên của nhóm là có thể phân biệt được một cách đáng tin cậy với các thành viên của các nhóm khác. Các khác biệt có thể được xem xét theo nhiều cách thức khác nhau, như khác biệt về hình dạng lá, số lượng lông vũ khác nhau trên cánh, hành vi giao phối cụ thể, kích thước tương đối của bộ xương, các khác biệt trong chuỗi DNA v.v. Không tồn tại một tập hợp tối thiểu và cụ thể các khác biệt. Tiêu chí duy nhất là các khác biệt cần phải là có thể nhận thấy được một cách đáng tin cậy. Tuy nhiên, trong thực tế, các khác biệt rất nhỏ có xu hướng bị bỏ qua.
 Luồng vật chất di truyền (di trú gen) giữa nhóm và các nhóm khác là nhỏ và có thể được trông chờ là tồn tại như vậy do thậm chí nếu hai nhóm được đặt cạnh nhau thì chúng cũng không lai giống với một quy mô lớn nào.

Lưu ý điều kiện quan trọng trên đây: để được coi là các nhóm khác biệt thay vì chỉ là nhóm biến đổi đơn lẻ thì khác biệt phải là dễ dàng nhận ra chứ không phải đơn giản chỉ là vấn đề của mức độ biến đổi liên tục. Ví dụ, nếu quần thể đang xem xét là (các) loại ếch và khác biệt giữa hai nhóm là các cá thể sống ở đầu nguồn nước nói chung có màu trắng, trong khi các cá thể ở cuối nguồn nước có màu đen, thì chúng sẽ được coi và được phân loại là các nhóm khác biệt nếu như các cá thể ếch của quần thể ở khu vực trung gian có xu hướng hoặc là có màu trắng hoặc là có màu đen, nhưng chúng sẽ chỉ được coi là nhóm biến đổi đơn lẻ nếu như quần thể ếch ở đoạn trung gian sẽ dần dần sẫm màu lại khi quan sát xuôi theo dòng chảy.

Đây không phải là điều kiện ngẫu hứng. Thay đổi dần dần, gọi là dị biệt, là chứng cứ rõ ràng về di trú gen đáng kể giữa hai quần thể đang xem xét. Ngược lại, ranh giới rõ ràng giữa đen và trắng, hay khu vực lai ghép tương đối nhỏ và ổn định, chỉ ra rằng hai quần thể không lai ghép ở quy mô lớn nào đáng kể và có thể coi là các loài tách biệt. Tuy nhiên, việc phân loại chúng như là các loài hay các phân loài tách biệt phụ thuộc vào tại sao chúng lại không lai ghép với nhau.

Nếu như hai nhóm không lai ghép với nhau do một điều gì đó thực chất là thuộc về bản chất của cơ chế di truyền (chẳng hạn ếch đen không thấy ếch trắng là hấp dẫn về mặt tình dục, hay chúng giao phối ở các thời kỳ khác nhau trong năm) thì chúng là các loài khác nhau.

Ngược lại, nếu hai nhóm có thể lai giống một cách tự do khi các cản trở ngoại cảnh bị phá bỏ (chẳng hạn do thác nước quá cao nên ếch không thể nhảy qua, hay do các quần thể này là quá xa nhau) thì chúng chỉ là các phân loài. Các yếu tố khác bao gồm các khác biệt trong hành vi giao phối hay thời gian và các ảnh hưởng sinh thái như đất đai (màu đất, chất dinh dưỡng v.v).

Cũng lưu ý rằng khác biệt giữa loài và phân loài chỉ phụ thuộc vào sự có thể xảy ra là khi không có các cản trở ngoại cảnh thì hai quần thể có thể hợp nhất lại thành một quần thể duy nhất và thống nhất về mặt di truyền hay không. Nó không có gì liên quan với cái gọi là 'khác biệt như thế nào' mà hai nhóm này dường như là có trong các quan sát của con người.

Khi kiến thức về một nhóm cụ thể nào đó được tích lũy thêm, việc sắp xếp thể loại cho nó có thể cần phải đánh giá lại. Ví dụ, sẻ đồng đá (Anthus petrosus) trước đây được coi là phân loài của sẻ đồng nước (Anthus spinoletta), nhưng hiện nay được coi là các loài khác nhau.

Đơn và đa đại diện
Loài đơn đại diện không có các chủng, hay chỉ có một chủng khi xem xét tổng thể cả loài. Loài đơn đại diện có thể xảy ra theo nhiều cách:

 Tất cả các thành viên của loài là rất giống nhau và không thể phân chia một cách hợp lý thành các tiểu thể loại đáng chú ý về mặt sinh học.
 Các cá thể là biến đổi một cách đáng kể nhưng sự biến đổi này về bản chất là ngẫu nhiên và chủ yếu là không có ý nghĩa đến mức như là có liên quan tới sự truyền tải di truyền của các biến thiên này.
 Các biến thiên giữa các cá thể là đáng chú ý và tuân theo một kiểu mẫu, nhưng không có các đường phân chia rõ ràng giữa các nhóm tách biệt: chúng phai nhòa lẫn nhau đến mức không thể nhận thấy. Biến thiên dị biệt như vậy luôn luôn chỉ ra di trú gen đáng kể giữa các nhóm dường như là tách biệt khi tạo ra (các) quần thể này. Các quần thể có sự di trú gen đáng kể và đều đều giữa chúng nói chung là chỉ thị cho loài đơn đại diện, thậm chí ngay cả khi có thể nhận thấy các biến thiên di truyền ở mức độ tương đối.

Loài đa đại diện có hai hay nhiều hơn các chủng và phân loài. Chúng là các nhóm tách biệt và khác biệt một cách rõ ràng với nhau và nói chung không lai ghép (mặc dù có thể có khu vực lai ghép hóa tương đối hẹp), nhưng chúng có thể lai ghép tự do nếu như có cơ hội để thực hiện điều này. Lưu ý rằng các nhóm mà không thể lai ghép tự do ngay cả khi đưa lại gần nhau để cho chúng có cơ hội thực hiện điều này thì không là các chủng mà chúng là các loài khác nhau.

Danh sách loài

Xem thêm
 Danh pháp hai phần
 Pha máu (động vật học)
 Lai ghép
 Chủng (sinh học)
 Giống cây trồng trong thực vật học
 Thứ (thực vật) (varieta)
 Nòi hoặc dòng hoặc bổn bang trong động vật đã thuần hóa
 Giống (vi sinh học) trong vi sinh học
 Phân loại khoa học
 Quần thể
 Giống vật nuôi

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phân loại sinh học
Danh pháp thực vật học
Thuật ngữ sinh học
Thể loại phân loại
Danh pháp động vật học


title: Aspidolopha pseudospilota

text:
Aspidolopha pseudospilota là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Aspidolopha


title: Loveland

text:
Loveland là tên của vài nơi ở Hoa Kỳ:

Loveland, Colorado
Đèo Loveland
Loveland, Ohio
Loveland Park, Ohio
Vùng Ski Loveland

Nó cũng có thể chỉ đến Công viên Tỉnh bang Vịnh Loveland tại British Columbia, Canada, và giống tên Cầu Lovelandtown ở New Jersey (Hoa Kỳ). Những nơi này được đặt tên theo vài nhân vật, bao gồm:

William A.H. Loveland


title: Esmeralda

text:
Esmeralda là một chi thực vật có hoa thuộc họ orchid, Orchidaceae.

Xem thêm
 Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
 Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan

Vandeae


title: Paranapiacaba fuscomarginata

text:
Paranapiacaba fuscomarginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Paranapiacaba


title: Saint-Estèphe, Dordogne

text:
Saint-Estèphe là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 21,37 kilômét vuông, dân số năm 2005 là 590 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 m trên mực nước biển.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Estèphe trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Estephe


title: Modène

text:
Modène là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Vaucluse


title: Yeoju

text:
Yeoju (âm Hán Việt: Ly Châu) là một thành phố ở tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc. Huyện này có diện tích 608,64 km², dân số 104.774 người.  Cùng với thành phố láng giềng Icheon, đây là một trung tâm gốm sứ lớn của Hàn Quốc. Mộ của vua Triều Tiên Thế Tông, tàn tích của ngôi đền Godalsaji (c. 764), bảo tàng Phật giáo Moka, các tường thành của pháo đài Pasaseong và Silleuksa đều tọa lạc ở huyện này.  Yeoju là nơi sinh của Hoàng thái hậu Myeongseong.

Yeoju  Học viện Công nghệ Yeojoo. Tuyến Đường cao tốc Jungbu Naeryuk chạy qua huyện này..

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền huyện
Yeogang High School

http://www.yj21.net/kor/main/index.jsp

Gyeonggi
Huyện Hàn Quốc
Thành phố của Gyeonggi


title: Tôn phu nhân

text:
Tôn phu nhân (chữ Hán: 孫夫人), 190-266, là một người vợ Hán Chiêu Liệt Đế Lưu Bị, người đã lập ra Thục Hán vào thời kì thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Theo những gì ít ỏi được viết về bà, Tôn thị là con gái duy nhất và là con nhỏ nhất của Trường Sa thái thú Tôn Kiên, và là em gái của Tôn Sách và Tôn Quyền, những người tạo dựng cơ nghiệp nước Đông Ngô, một thế lực từng lập liên minh với Thục Hán trong một thời gian dài trước khi trở mặt.

Bà không được ghi lại tên thật, nhưng thường được biết đến với tên Tôn Nhân (孫仁) trong Tam Quốc diễn nghĩa, Tôn Thượng Hương (孫尚香) trong Kinh kịch. Ngoài ra, bà còn có tên khác nữa là Cung Yêu Cơ (弓腰姬).

Tiểu sử
Tôn phu nhân không rõ năm sinh, người Phú Xuân, Ngộ quận (吴郡富春; nay là Phú Dương, Hàng Châu, Chiết Giang). Theo Tam quốc chí ghi lại, bà là một nhân vật không thể xem thường, đặc biệt là trí tuệ cao siêu, mưu lược uyên thâm, không thua kém nam giới, có tính cách cương trường, giỏi kiếm cung, rất giống 2 người anh trai là Tôn Sách và Tôn Quyền. Không rõ mẹ bà có phải là Ngô phu nhân, chính thê của Tôn Kiên hay không.

Năm Kiến An thứ 14 (210), sau Trận Xích Bích với thắng lợi thuộc về Đông Ngô, bà được gả cho Lưu Bị nhằm giữ vững mối hòa hiệp trong liên minh Ngô-Thục. Là con gái của Tôn Kiên, em gái của Tôn Sách, Tôn Quyền thì có thể là người tầm thường được không? Trong một xã hội nam quyền, vận mệnh của người phụ nữ phụ thuộc, gắn chặt với chồng, nên chồng mà lên trời thì người phụ nữ sẽ thành tiên, chồng mà xuống đất thì người phụ nữ nhất định sẽ thành quỷ. Tôn đại tiểu thư biết rõ đạo lý này, cho dù huynh trưởng của cô bắt cô kết hôn thật hay kết hôn giả, dù sao khi đã bước vào nhà họ Lưu thì sẽ trở thành người nhà họ Lưu, coi đại nghiệp của Lưu tiên sinh là trách nhiệm của mình, giúp đỡ Lưu Bị hết sức mình, hoàn toàn là một nữ trung hào kiệt mưu lược để làm chủ bản thân. Vào lúc đó, bà chỉ vừa tầm 20 tuổi, còn Lưu Bị đã hơn 40 tuổi. Do cả hai bà vợ trước đó của Lưu Bị đều đã mất, Tôn phu nhân dần dần kiểm soát nhà và con trai Lưu Thiện của Lưu Bị.

Tính cách của Tôn phu nhân được ghi nhận là ương ngạnh và có vẻ rất không thích Lưu Bị cùng Thục Hán. Tam quốc chí của Trần Thọ chép rằng:「"Nguyên trước Tôn Quyền gả em gái cho Tiên chủ, em gái vốn là người tài giỏi, nhanh nhẹn cương mãnh, có phong thái của các anh, thị tì hơn trăm người đều quen cầm đao đứng hầu, Tiên chủ mỗi lần vào đều thấy lạnh cả người"」. Bản thân Tam quốc chí chép lại đánh giá của Gia Cát Lượng về Tôn phu nhân như sau:「"Chúa công khi ở Công An, phía bắc úy kị Tào công cường mạnh, phía đông lo lắng Tôn Quyền bức bách, ở gần lại sợ Tôn phu nhân sinh biến ngay sát nách. Tình thế lúc ấy, thật là tiến thoái lưỡng nan..."」

Năm Kiến An thứ 17 (212), Lưu Bị nhập vào đất Thục, Tôn Quyền sai người kêu Tôn phu nhân về Đông Ngô, lúc này Tôn phu nhân dẫn theo con của Lưu Bị là Lưu Thiện đi cùng. Biết chuyện, Gia Cát Lượng sai tướng quân Triệu Vân đến đoạt lại Lưu Thiện. Sau đó, sử sách không có ghi chép gì về Tôn phu nhân nữa. Đáng tiếc, người phụ nữ hào tình như thế, trước hết lại là quân cờ của Tôn Quyền (gả cho Lưu Bị là lối thoát duy nhất), tiếp đó lại là quân cờ trong tay Lưu Bị (gả vào nhà danh môn), hoàn toàn không thể làm chủ bản thân, chỉ để lại cho người đời sau một tiếng thở dài, than tiếc.

Hình tượng dân gian

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Tôn phu nhân lần đầu tiên ra mắt trong Tam quốc diễn nghĩa đã bị Lỗ Túc mượn cớ. Lỗ Túc đã hiến kế với chúa công Tôn Quyền cho Lưu Bị kết hôn với quận chúa "cực kỳ hữu dụng, có hàng tá người hầu luôn mang theo đao bên mình, trong phòng binh khí để khắp nơi, mặc cho nam tử không đề phòng".

Theo lời Lỗ Túc thì Tôn phu nhân là một cô gái ngổ ngáo bướng bỉnh, đến miệng bà mai mối đã trở thành một cô gái "ngoan hiền". Lưu Bị đã cho thuyền tới để cưới quận chúa "ngổ ngáo" của nước Đông Ngô. Không ngờ rằng trong đêm động phòng, Lưu Bị đã bị Tôn Nhân đâm bằng dao, đao kiếm khiến người tỳ nữ hoảng sợ. Tôn Nhân thấy tình hình như vậy bèn nói một câu: "Chém giết nửa đời người, sợ gì binh đao!". Hai năm sau, mối quan hệ giữa Ngô và Thục bắt đầu căng thẳng. Tôn phu nhân quay trở về với anh trai của mình là Tôn Quyền. Theo những gì Triệu Vân viết thì bà định mang theo con trai của Lưu Bị là Lưu Thiện với mình. Tuy nhiên, việc đó đã bị Trương Phi và Triệu Vân chặn lại. Sau khi hai bên thương thuyết, Tôn phu nhân đã để lại Lưu Thiện và trở về nước Ngô.

Theo Tam quốc diễn nghĩa, sau trận Di Lăng có kẻ phao tin Lưu Bị chết, bà đã trầm mình xuống sông tự vẫn.

Kinh kịch
Trong Kinh kịch, Tôn phu nhân thường được gọi là Tôn Thượng Hương và xuất hiện trong một số vở.
 Cam Lộ tự (甘露寺): Ngô phu nhân thân ở Cam Lộ tự trông thấy tướng mạo Lưu Bị, lấy lưỡng quốc hòa hảo làm trọng, đem Tôn Thượng Hương hứa gả Lưu Bị.
 Biệt cung (別宮): Tôn Thượng Hương từ Kinh Châu trở lại Đông Ngô, nghe nói Lưu Bị thất bại phạt Ngô, chết ở Bạch Đế thành, đau buồn quá độ. Bà vào cung từ biệt mẫu thân Ngô Quốc Thái, sau đó đến bên bờ sông Dao tế rượu, rồi nhảy sông mà chết.
 Biệt cung Tế giang (別宮祭江): nội dung tương tự vở Biệt cung.

Điện ảnh
 Trong phim Tam quốc diễn nghĩa, nhân vật Tôn Thượng Hương được diễn xuất bởi Triệu Việt.
 Trong phim Đại chiến Xích Bích, nhân vật Tôn Thượng Hương được diễn xuất bởi Triệu Vy.
 Trong phim Việt quang bảo hạp, nhân vật Tôn Thượng hương được diễn xuất bởi Chung Hân Đồng.
 Trong phim Tân Tam Quốc Diễn Nghĩa phát hành vào năm 2010, nhân vật Tôn Tiểu Muội được diễn xuất bởi diễn viên Lâm Tâm Như.
 Trong phim Võ Thần Triệu Tử Long, nhân vật Tôn Thượng Hương được diễn xuất bởi Go Na Eun .

Tham khảo

 Tam quốc chí
 Trung quốc Kinh kịch diễn khảo

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Nữ giới Thục Hán
Nữ giới Đông Ngô
Nữ tướng Trung Quốc
Sinh thế kỷ 2
Mất thế kỷ 3


title: Jacques Pépin

text:
Jacques Pépin (18 tháng 12 năm 1935 -) là một đầu bếp (chef) người Pháp nổi tiếng hiện đang hành nghề tại Hoa Kỳ.

Pépin sinh tại Bourg-en-Bresse (gần Lyon) và bắt đầu nghề nấu ăn của mình vào năm 12 tuổi tại nhà hàng của gia đình, nhà hàng Le Pelican. Pépin dọn đi Paris để học với đầu bếp Lucien Diat của Plaza Athénée. Sau đó, ông đã trở thành đầu bếp riêng cho Tổng thống Pháp Charles de Gaulle và hai Thủ tướng Pháp. Khi ông di cư sang Mỹ vào năm 1959, ông đã từ chối lời mời làm bếp trưởng tại Nhà Trắng để nhận chức giám đốc về nghiên cứu và phát triển cho tập đoàn khách sạn Howard Johnson's, và đã giữ chức đó trong 10 năm. Năm 1970, ông tốt nghiệp Đại học Columbia và hai năm sau ông nhận bằng thạc sĩ (Master of Arts) của Columbia về thi văn Pháp trong thế kỷ 18.

Pépin có nhiều chương trình truyền hình về nấu ăn, đặc biệt nhất là các chương trình cùng với bếp trưởng Julia Child. Các chương trình đó đã mang về cho Julia Child và ông giải Emmy vào năm 2001. Pépin cũng có một chương trình nấu ăn cùng với con gái Claudine mang tên Cooking with Claudine (Claudine Pépin cũng là vợ của đầu bếp Rolland Wesen). Jacques Pépin viết thường xuyên cho tạp chí Food & Wine. Ngoài ra, ông cũng đã xuất bản 18 quyển sách, trong số đó quyển La Technique đã được đánh giá cao bởi các người trong nghề và đã được dùng như một sách giáo khoa dùng để dạy ẩm thực Pháp. Hiện nay, chương trình Jacques Pépin: Fast Food My Way của ông (dựa vào quyển sách cùng tên) được chiếu trên kênh PBS.

Pépin đã được nhận hai tước danh dự của Pháp: Hiệp sĩ (Chevalier) của L'Ordre du Mérite Agricole vào năm 1992 và Hiệp sĩ của L'Ordre des Arts et des Lettres vào năm 1997. Vào tháng 10 năm 2004 ông được Chính phủ Pháp trao giải danh dự cao nhất của Pháp: Légion d'honneur.

Hiện nay Pépin là khoa trưởng (dean) về các chương trình đặc biệt tại Viện Ẩm thực Pháp (French Culinary Institute), một phân bộ của Trung tâm Ẩm thực Quốc tế (International Culinary Center), tại Thành phố New York. Ông và vợ, Gloria Pépin, đang sống tại Madison, Connecticut.

Sách đã xuất bản
Fast Food My Way (2004)
The Apprentice: My Life in the Kitchen (2003)
Jacques Pépin Celebrates (2001)
Julia and Jacques: Cooking at Home (1999) (cùng với Julia Child và David Nussbaum)
Jacques Pépin's Kitchen: Encore with Claudine (1998)
The French Culinary Institute's Salute to Healthy Cooking (1998) (cùng với Alain Sailhac, André Soltner và Jacques Torres)
Jacques Pépin's Kitchen: Cooking with Claudine (1996)
Jacques Pépin's Table (1995)
Cuisine Economique (1992)
Today's Gourmet II (1992)
Today's Gourmet (1991)
Short-Cut Cook (1990)
La Methode (1979)
La Technique (1976)
Jacques Pépin: A French Chef Cooks at Home (1975)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính của Jacques Pépin
French Culinary Institute
KQED: Jacques Pépin: Fast Food My Way

Đầu bếp Pháp
Nhân vật còn sống


title: (85504) 1997 TC26

text:
{{DISPLAYTITLE:(85504) 1997 TC26}}

(85504) 1997 TC26 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 11 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Oreopanax hedraeostrobilus

text:
Oreopanax hedraeostrobilus là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Oreopanax hedraeostrobilus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Oreopanax
Thực vật dễ tổn thương


title: Đông Nam Luân Đôn

text:
Đông Nam Luân Đôn có thể đề cập đến:

Đông Nam (tiểu vùng Luân Đôn)
Phần phía đông của Nam Luân Đôn


title: Kỳ tự trị Evenk

text:
Kỳ tự trị Evenk (tiếng Evenk: Ewengki Aimanni Mvvngkeng Isihēr Gosa; , Hán Việt: Ngạc Ôn Khắc tự trị kỳ) là một kỳ tự trị của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nẳm ở phía nam của quận Hailar cũng thuộc Hulunbuir. Kỳ có diện tích 19.111 km ². Theo thống kê năm, tổng cư dân trong kỳ là 146.808 người và mật độ dân số là 7,68 người/km². Thủ phủ của kỳ là trấn Bayan Tohoi (巴彥托海鎮). Mặc dù mang tên gọi là kỳ tự trị Evenk, song trên thực tế dân tộc này chỉ chiếm 6,63% dân số của kỳ.

Thành phần dân tộc (2000)

Trấn
 Ba Ngạn Thác Hải (巴彦托海镇)
 Ba Nhạn (巴雁镇)
 Y Mẫn Hà (伊敏河镇)
 Tích Ni Hà (锡尼河镇)

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Đạt Oát Nhĩ (Daur) Ba Ngạn Tháp Lạp (巴彦塔拉达斡尔族乡)

Tô mộc
 Y Mẫn (伊敏苏木)
 Huy (辉苏木)

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Hulunbuir
Huyện tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa


title: 1621

text:
Năm 1621 (số La Mã: MDCXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh
 Shirō Amakusa

Mất

Tham khảo

Năm 1621


title: Sœurdres

text:
Sœurdres là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 65 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Soeurdres


title: Potamyia epigona

text:
Potamyia epigona là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Potamyia


title: Carinodrillia tainoa

text:
Carinodrillia tainoa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Carinodrillia


title: Humboldtia decurrens

text:
Humboldtia decurrens là một loài loài thực vật họ Đậu (Fabaceae).

Phân bố
Loài này chỉ có ở Ấn Độ thuộc khu vực miền nam của Tây Ghats, từ khu vực đồi Anamalai tới dãy Travancore

Môi trường sống
Chúng thường sống ở các khu rừng thường xanh có độ cao thấp tới trung bình.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Humboldtia decurrens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
decurrens


title: Mariah Carey (album)

text:
Mariah Carey là album phòng thu đầu tay mang chính tên của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Mariah Carey, phát hành ngày 12 tháng 6 năm 1990 bởi Columbia Records. Âm nhạc của nó là sự kết hợp giữa một loạt các thể loại đương đại, với sự pha trộn của những bản nhạc mang tiết tấu sôi động và ballad chậm. Ban đầu, Carey đã viết bốn bài hát với Ben Margulies, nhưng chỉ được hoàn tất dưới dạng bản thu nháp. Ngay sau khi nữ ca sĩ ký hợp đồng thu âm với Columbia, tất cả đều được hoàn thiện và thu âm lại một số phần, trước khi đưa vào danh sách cuối cùng của album. Ngoài Margulies, Carey đã làm việc với một loạt các nhà soạn nhạc và nhà sản xuất chuyên nghiệp, dưới sự chỉ đạo từ giám đốc điều hành của Columbia, Tommy Mottola. Mariah Carey có sự tham gia sản xuất và viết lời của những nhà sản xuất thu âm hàng đầu vào thời điểm đó, như Rhett Lawrence, Ric Wake và Narada Michael Walden. Cùng với Carey, họ đã đóng góp xây dựng album và tái cấu trúc lại những bản thu nháp ban đầu của cô.

Sau khi phát hành, Mariah Carey nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng và kỹ thuật thanh nhạc của Carey, mặc dù vẫn có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh quá trình sáng tác. Ngoài ra, nó còn gặt hái nhiều giải thừởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, nổi bật nhất là năm đề cử giải Grammy tại lễ trao giải thường niên lần thứ 33, bao gồm Album của năm và chiến thắng hai giải cho Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất và Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất với đĩa đơn đầu tiên từ album "Vision of Love". Mariah Carey cũng tiếp nhận những thành công lớn về mặt thương mại, đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200 trong 11 tuần liên tiếp, và được chứng nhận chín đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), công nhận chín triệu bản đã được tiêu thụ tại đây. Trên thị trường quốc tế, album đạt vị trí số một ở Canada và lọt vào top 10 ở Hà Lan, Úc, New Zealand, Na Uy, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 17 triệu bản trên toàn cầu.

Năm đĩa đơn đã được phát hành từ Mariah Carey, bốn trong số đó đã vươn lên vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Đĩa đơn đầu tiên, "Vision of Love" đứng đầu các bảng xếp hạng ở Canada, New Zealand và Hoa Kỳ, được giới chuyên môn đánh giá cao và nhìn nhận như là một trong những đĩa đơn đầu tay thành công nhất của một nữ nghệ sĩ. Ba đĩa đơn tiếp theo "Love Takes Time", "Someday" và "I Don't Wanna Cry" cũng được đón nhận và lần lượt đạt vị trí số một ở Hoa Kỳ, giúp Carey trở thành nghệ sĩ hát đơn đầu tiên trong lịch sử (thứ hai sau The Jackson 5, nếu tính tất cả) sở hữu bốn đĩa đơn đầu tay đều đứng đầu bảng xếp hạng tại đây. Đĩa đơn cuối cùng từ album, "There's Got to Be a Way" chỉ được phát hành giới hạn ở Vương quốc Anh. Kể từ khi phát hành, Mariah Carey đã được ca ngợi như là một tác phẩm kinh điển của dòng nhạc pop và R&B, đồng thời giúp Carey ghi dấu ấn với tư cách là một trong những giọng ca hàng đầu thuộc thế hệ của cô.

Tổng quan
Năm 1988, Carey khi đó 18 tuổi, dọn ra khỏi nhà mẹ cô ở Long Island và chuyển đến một căn hộ nhỏ ở Manhattan. Cô có trong tay một đoạn băng thu nháp gồm bốn bài hát, mà cô đã viết trong những năm trung học với Ben Margulies. Khi năm 1988 bắt đầu, Carey vẫn chưa đạt được một hợp đồng thu âm, và phải vật lộn để thu hút sự chú ý từ những giám đốc điều hành thu âm ở New York. Trong lúc trải qua một số công việc khác nhau, cô tiếp tục viết và sản xuất âm nhạc với Margulies, thực hiện nhiều thay đổi và bổ sung cho bản thu nháp. Sau nhiều tháng khó khăn, Carey gặp gỡ ca sĩ Brenda K. Starr, và bắt đầu tham gia hát nền cho cô. Sau đó, Starr bắt đầu nghe được những gì cô mô tả là "thoáng qua" từ giọng hát của Carey trong quá trình cộng tác, và nhận thấy "chất giọng trời phú" của nữ ca sĩ. Cô nhận ra rằng Carey có khả năng đạt được thành công, và chỉ cần có sự trợ giúp để bước vào thị trường âm nhạc đại chúng.

Một đêm, Starr đưa Carey đến một buổi dạ tiệc của ngành công nghiệp thu âm, cố gắng thuyết phục một giám đốc điều hành hãng thu âm nghe bản thu nháp của cô. Jerry L. Greenberg, chủ tịch của Atlantic Records đã chú ý đến cô. Khi Carey đưa bản thu cho Greenberg, Tommy Mottola nhanh chóng chộp lấy đoạn băng, nhấn mạnh rằng ông sẽ giải quyết "dự án này". Khi Mottola bước lên chiếc limousine của mình vào buổi tối hôm đó, ông đã phát cuốn băng của Carey và nhanh chóng nhận ra tài năng mà bản thân vừa phát hiện ra. Ông nhanh chóng quay lại sự kiện, nhưng Carey đã rời đi.

Sau một tuần tìm kiếm nữ ca sĩ thông qua quản lý của Starr, Mottola đã liên lạc thành công với Carey và đưa cô đến Columbia Records. Sau buổi gặp đầu tiên với Carey và mẹ của cô, Patricia, Mottola nói, "Khi tôi nghe và nhìn thấy Mariah, không có gì khiến tôi nghi ngờ rằng cô ấy đã được định sẵn để trở thành một ngôi sao siêu hạng." Sau một vài cuộc họp ngắn, Carey ký kết hợp đồng với Columbia vào tháng 12 năm 1988.

Mottola lúc bấy giờ đang đảm nhận vị trí cao nhất tại Sony, hãng đĩa mẹ của Columbia, và bắt đầu đưa công ty trải qua nhiều sự thay đổi. Một điều ông cảm thấy rất quan trọng đối với thành công của hãng là việc đã phát hiện ra một giọng ca nữ trẻ và rất tài năng, để cạnh tranh với Whitney Houston từ Arista Records, hoặc một ngôi sao nhạc pop sánh ngang với Madonna, người đang ký hợp đồng với Sire Records vào thời điểm đó. Ông cảm thấy rằng Carey có những tố chất nổi bật của cả hai. Sự tin tưởng của Mottola đối với Carey đã khiến ông quyết định mời một loạt các nhạc sĩ và nhà soạn nhạc tài năng và nổi tiếng để phát triển những bản thu nháp của Carey, cũng như tạo ra nhiều chất liệu mới, bao gồm Ric Wake, Narada Michael Walden và Rhett Lawrence.

Quá trình ghi âm và sáng tác

Carey và Ben Margulies bắt đầu viết nhạc trước khi Carey ký kết hợp đồng, và đã sáng tác hơn mười bốn bài hát; bảy trong số đó sẽ xuất hiện trong Mariah Carey. Ban đầu, Carey và Margulies dự định sản xuất toàn bộ album, một ý tưởng đã bị hãng đĩa của cô từ chối. Trong album, Carey đã làm việc với nhiều nhà sản xuất và viết lời, bao gồm Ben Margulies, Rhett Lawrence, Narada Michael Walden, Ric Wake và Walter Afanasieff; trong đó người cuối cùng sẽ tiếp tục cộng tác lâu dài với Carey ở những dự án trong tương lai. Khi quá trình sản xuất album bắt đầu, Carey đã làm việc với Walden ở New York, nơi họ sản xuất "I Don't Wanna Cry". Mặc dù mô tả Carey là "rất nhút nhát," ông cũng lưu ý đến thái độ làm việc chuyên nghiệp của cô nếu so sánh với những người cùng tuổi. Ngoài ra, Carey đã viết "There's Got to Be a Way" trong phiên làm việc đầu tiên của cô với Wake. Trong thời gian này họ đã viết nên bốn bài hát, nhưng chỉ sản xuất hai trong số đó cho Mariah Carey. Sau khi bay đến New York và làm việc với Carey, Walden đã rất ngạc nhiên bởi giọng hát của cô, và họ còn hợp tác để chuyển thể nhiều bài hát từ những bản thu nháp trở nên thương mại hơn, vốn diễn ra tại Tarpan Studios ở San Rafael, California. Đối với phiên làm việc với Lawrence, Carey đã đến New York một lần nữa. Trong phòng thu, cô đã giới thiệu cho ông bản thu nháp của "Vision of Love" mà cô viết cùng Margulies nhiều năm trước. Lawrence nhìn thấy "tiềm năng" trong bài hát, nhưng ông không nghĩ nhiều về nó trong khoảng thời gian đầu. Ông mô tả âm thanh của bài hát có "kiểu hơi hướng của thập niên 1950". Theo Lawrence, Carey cần một âm thanh đương đại hơn, vì vậy họ đã gặp nhau trong phòng thu cùng với Margulies và nhà sản xuất Chris Toland. Họ thêm vào một số cải biên mới vào chùm hợp âm ban đầu, trong khi Carey thay đổi giai điệu và điệu tính của bài hát. Sau đó, Margulies thêm vài nốt vào bản sắp xếp, bao gồm các nốt guitar và trống trầm.

Khi Carey làm việc với Walden trong "I Don't Wanna Cry", họ cũng thực hiện một số bài hát khác. Cùng nhau, họ quyết định "giảm nhịp độ" và tạo ra một "dạng ballad ướt át", mà theo ông, lấy cảm hứng trực tiếp từ thể loại phúc âm. Sau khi hoàn thành quá trình cộng tác, Lawrence ghi nhận Carey là một người cầu toàn, theo đó ông tiết lộ rằng sau khi đã hoàn thiện nó, nữ ca sĩ trở lại phòng thu vào tuần sau, để sửa lại "một câu hát" khiến cô cảm thấy không thoải mái. Là một trong bốn bản nhạc gốc mà nữ ca sĩ giới thiệu cho Mottola, "Someday" nhanh chóng trở thành bài hát yêu thích của Wake, "Tôi đã yêu thích bài hát đó ngay từ những ngày đầu...Sau đó, một ngày nọ, Mariah gọi cho tôi và nói rằng 'Tôi rất sẵn lòng để anh thực hiện một vài thứ mà anh muốn cho nó.' Thật tuyệt vời, tôi rất vui vì cô ấy đã gọi điện cho tôi." Trong quá trình ghi âm, Carey tiết lộ về hoàn cảnh ra đời của "Someday". Cô đã thực hiện bản thu nháp với Margulies trong phòng thu của ông. Khi Margulies bắt đầu chơi nhiều nốt trên bàn phím điện, Carey hướng dẫn ông thay đổi hợp âm, đồng thời phát triển phần điệp khúc, lời bài hát và giai điệu. Trong "All in Your Mind", Carey có một màn thể hiện giọng hát tuyệt vời, hát kỹ thuật staccatos lên đến nốt F7. Theo nữ ca sĩ, giọng hát của cô "bị vỡ" khi đang thực hiện những nốt ngẫu nhiên đó, và mặc dù cô nghĩ rằng nên loại bỏ nó khỏi bản thu âm của bài hát, Wake và Walden đã rất ấn tượng bởi cách hát trên, và cho rằng nó sẽ hoàn toàn phù hợp.

Mariah Carey đang trong quá trình hoàn thiện những công đoạn cuối cùng khi Carey viết "Love Takes Time" với Margulies. Margulies tiết lộ, "Đó là một thành quả tuyệt vời mà tôi có được trong những phút giây ngẫu hứng, và sau đó chúng tôi bắt đầu làm việc với nó. Bài hát nằm trong cuốn băng ghi lại quá trình làm việc của chúng tôi... và cả hai đã thu âm bản thu nháp rất nhanh. Nó đơn giản là một bản thu với giọng hát trên nền piano - Tôi chơi piano trực tiếp, và cô ấy hát nó." Carey khi đó đang tham gia một chuyến lưu diễn nhỏ ở mười tiểu bang, trình diễn theo phong cách tối giản với một nghệ sĩ dương cầm và ba ca sĩ hát nền. Khi ở trên máy bay của công ty, cô đã phát bản thu nháp của "Love Takes Time" cho chủ tịch hãng đĩa Columbia Don Ienner. Margulies nói: "Tất cả những người quan trọng đều có mặt trên chuyến bay đó. Tommy Mottola, Ienner, và Bobby Colomby." Carey được tư vấn rằng bài hát là một "bước ngoặt sự nghiệp" và phải nằm trong album đầu tiên. Nữ ca sĩ phản đối - album của cô đã ở giai đoạn cuối cùng, và Carey dự định phát hành nó cho bản thu âm tiếp theo.

Bản thu nháp được gửi đến Afanasieff. Khi Carey bay về phía Tây để hợp tác với Narada Michael Walden trong một số bài hát cho album đầu tay của cô, Tommy Mottola và Don Ienner đã rất ấn tượng với những tác phẩm của Afanasieff và giao cho ông vị trí nhân viên điều hành sản xuất của hãng. "Tôi đoán rằng liệu ông ấy có lựa chọn đúng hay không, (Tommy) đã gọi cho tôi vào một ngày nọ," Afanasieff nhớ lại. "Ông ấy nói, 'Chúng tôi đã hoàn thành album này của Mariah Carey, nhưng có một bài hát mà cô ấy viết với Ben Margulies và đó là một hiện tượng, và tôi muốn thử mọi cách để đưa nó vào album." Tôi đáp lại, 'Vậy ông muốn tôi làm gì?' và ông ấy trả lời, 'Cậu chỉ có vài ngày, nhưng liệu cậu có sẵn sàng để hoàn thiện nó?' Tôi không thể tin mình lại được trao cơ hội đó. Tôi chưa bao giờ tự mình sản xuất bất cứ thứ gì cho đến tận thời điểm đó."

Theo Afanasieff, bản thu nháp đã rất gần với những gì Mottola mong muốn. "Chúng tôi cắt bài hát và âm nhạc cũng như một vài tiểu tiết khác trong khoảng một ngày - với lý do duy nhất là bởi thời hạn này. Nó sẽ thành công hoặc chúng tôi sẽ bỏ lỡ toàn bộ mọi thứ. Chúng tôi có được cuốn băng và ghi lại mọi thứ, trước khi bay đến New York để sản xuất phần giọng hát của cô ấy. Cô ấy đã thực hiện tất cả những đoạn hát nền, và cố gắng hát suốt đêm... Chúng tôi trở lại phòng thu vào chiều hôm đó, và phải sửa một câu hát rất nhanh, tiếp đó (kỹ sư) Dana (Jon Chapelle) và tôi trở lại máy bay với cuốn băng, bước vào phòng thu ở Sausalito và phối khí nó. Vì vậy, đó là một quá trình kéo dài ba ngày: một ngày rưỡi cho âm nhạc, gần một ngày cho giọng hát và một ngày cho việc hòa âm."

Afanasieff đã tiếp nhận ý kiến từ các giám đốc điều hành của Columbia ngay khi họ nhận được bản phối. Họ muốn giọng hát của Carey lớn hơn một chút, vì vậy bản phối lại nhanh chóng được hoàn thành. Nhà sản xuất hỏi rằng liệu bài hát có thể được ra mắt với album đầu tay không, và nhận được câu trả lời: "Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức." Trên những ấn phẩm đầu tiên của album, "Love Takes Time" không được liệt kê trong danh sách bài hát in trên mặt đĩa, mặc dù nó vẫn xuất hiện trong băng cassette hoặc CD. "(Trên) một số bản sao gốc đầu tiên của album, họ không có đủ thời gian để in tên bài hát," Margulies cười. "Và bài hát ở đó, nhưng nó không được giới thiệu rằng nó ở đó. Đó thực sự là một bài hát đủ mạnh để ngăn cản việc in ấn... Tôi không biết liệu họ có phải vứt bỏ vài trăm bản lỗi hay không."

Quảng bá
Bên cạnh chiến dịch quảng bá và tiếp thị lớn do Sony Music thực hiện, Carey còn trình diễn trên một số chương trình truyền hình và lễ trao giải, ở Hoa Kỳ và khắp châu Âu. Lần đầu tiên Carey xuất hiện trên truyền hình là tại 1990 NBA Playoffs nơi cô hát "America the Beautiful". Ngay sau đó, cô trình diễn liên tục "Vision of Love" trên cả The Arsenio Hall Show và The Tonight Show. Trong tháng 9 năm 1990, Carey xuất hiện trên Good Morning America, nơi cô biểu diễn phiên bản a cappella của "Vision of Love", cùng với Billy T. Scott Ensemble. "Vision of Love" còn được thể hiện trên nhiều chương trình truyền hình khác của Mỹ như lễ trao giải Grammy năm 1991 và The Oprah Winfrey Show, cũng như các chương trình châu Âu như The Veronica Countdown (Hà Lan) và Wogan (Vương quốc Anh). Carey đã biểu diễn "Vision of Love" trong hầu hết các chuyến lưu diễn của cô, cho đến Angels Advocate Tour vào năm 2010, nơi bài hát đã không xuất hiện trong danh sách trình diễn.

Quá trình quảng bá cho Mariah Carey tiếp tục với các đĩa đơn tiếp theo của Carey. "Love Takes Time" được trình diễn trên The Arsenio Hall Show cũng như buổi biểu diễn truyền hình của Carey tại The Tattoo Club. Đĩa đơn thứ ba của album, "Someday", được trình diễn tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1991, giúp nó đạt vị trí quán quân ở Hoa Kỳ. Đĩa đơn thứ tư "I Don't Wanna Cry" tiếp tục dẫn đầu bảng xếp hạng Billboard Hot 100 mà không có bất kỳ hình thức quảng bá nào, bởi nữ ca sĩ đã không biểu diễn nó cho đến Music Box Tour vào năm 1993. Khi kế hoạch quảng bá cho Mariah Carey kết thúc, Sony phát hành đĩa đơn thứ năm "There Got to Be a Way", ở Vương quốc Anh. Hầu hết các đĩa đơn từ album đều được trình diễn trực tiếp trong suốt chuyến lưu diễn ngắn Music Box Tour của Carey, và cả "Vision of Love" lẫn "I Don't Wanna Cry" cũng được biểu diễn trong chuyến lưu diễn Daydream World Tour ở châu Á và châu Âu của nữ ca sĩ.

Đĩa đơn
"Vision of Love" là đĩa đơn đầu tiên được phát hành từ Mariah Carey và trở thành một trong những bài hát nổi tiếng và được giới phê bình khen ngợi nhiều nhất trong sự nghiệp của Carey. Ngoài ra, nó còn được ghi nhận trong việc phổ biến kỹ thuật hát melisma trong thập niên 1990 và truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ trong tương lai. "Vision of Love" gặt hái đề cử cho ba giải Grammy vào năm 1991: Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất (mà nó giành chiến thắng), Thu âm của năm và Bài hát của năm. Bài hát cũng nhận được giải Soul Train Music cho Đĩa đơn R&B/Soul xuất sắc nhất, Nữ và giải Nhạc sĩ tại giải thưởng BMI Pop. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí số một trên Billboard Hot 100 trong tuần ngày 2 tháng 8 năm 1990, và trụ vững trong bốn tuần liên tiếp. "Vision of Love" cũng đứng đầu bảng xếp hạng đĩa đơn ở Canada và New Zealand, đồng thời xuất hiện trong top 10 ở Úc, Ireland, Hà Lan và Vương quốc Anh. Ngoài thành công về mặt thương mại, bài hát còn được các nhà phê bình âm nhạc ca ngợi. Trong một đánh giá hồi tưởng về album vào năm 2005, Entertainment Weekly đã gọi bài hát là "nguồn cảm hứng" và khen ngợi việc Carey sử dụng quãng sáo trong bài hát. Ngoài ra, Rolling Stone nói rằng "chuỗi nốt nhạc thay đổi liên tục từ những bài hát như 'Vision of Love', đã truyền cảm hứng cho toàn bộ trường phái thanh nhạc của American Idol, dù tốt hơn hay tệ hơn, và hầu như mọi nữ ca sĩ R&B khác kể từ những năm 90." Bill Lamb từ About.com nói rằng "'Vision of Love' là một trong những bài hát hay nhất sự nghiệp của Mariah [...] Nó đơn giản là một trong những bản phát hành đầu tay ấn tượng nhất từng tồn tại của một nghệ sĩ thu âm nhạc pop."

"Love Takes Time" là đĩa đơn thứ hai của album và trở thành đĩa đơn tiếp theo của Carey đứng đầu bảng xếp hạng ở Hoa Kỳ. Trong khi đạt được những thành công mạnh mẽ ở thị trường trong nước, "Love Takes Time" chỉ lọt vào top 10 ở Canada và New Zealand, cũng như top 20 ở Đức, Hà Lan và Vương quốc Anh. Đĩa đơn tiếp theo, "Someday" cũng gặt hái kết quả tương tự như "Love Takes Time", đứng đầu các bảng xếp hạng ở Mỹ và Canada. Tại Úc, nó đạt vị trí ngoài top 40, và vươn đến hạng 38 ở Pháp và Anh. "I Don't Wanna Cry", đĩa đơn thứ tư của album, cũng đứng đầu bảng xếp hạng ở Hoa Kỳ. Bên cạnh việc đạt vị trí thứ hai ở Canada, nó còn đứng ở vị trí thứ 49 ở Úc. Đĩa đơn thứ năm, "There Got to Be a Way", được phát hành ở Vương quốc Anh, và đạt vị trí thứ 54.

Đánh giá chuyên môn

Sau khi phát hành, Entertainment Weekly viết rằng trong khi Carey sở hữu một "giọng hát đáng kinh ngạc và tiêu tưởng cao", album lại trở nên tệ hại bởi khâu sáng tác kém. Robert Christgau có quan điểm gay gắt hơn trên The Village Voice, khi đề cập đến nguồn gốc opera của mẹ Carey một cách không mấy hào hứng cũng như chỉ ra nhiều dẫn chứng thiếu rõ ràng về chủ đề tình yêu của nó. Jan DeKnock từ Chicago Tribune cảm thấy ấn tượng hơn với album, nhận thấy nó có nhiều "bản nhạc lấp lánh" thể hiện khả năng sáng tác và sản xuất của Carey, đặc biệt là "Vanishing". Mariah Carey nhận được đề cử tại giải Grammy lần thứ 33 cho Album của năm, trong khi "Vision of Love" được đề cử ở ba hạng mục và chiến thắng giải Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất, đồng thời Carey cũng được trao giải Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất. Ngoài ra, album còn được vinh danh là Album số 1 tại giải thưởng Âm nhạc Billboard năm 1991 và Album R&B/Soul xuất sắc nhất, Nữ tại giải thưởng Soul Train Music vào cùng năm.

Trong The Rolling Stone Album Guide (2004), Arion Berger viết rằng "Carey đã ra mắt với một album gồm những bản dance pop và R&B ballad thăng hoa, với tất cả các sáng tác đều được đồng tác giả bởi Carey và mỗi người đều tạo cơ hội để cô ấy phát huy hết giọng hát của mình." Ashley S. Battel từ AllMusic nhận thấy đĩa hát này "cực kỳ ấn tượng" và mô tả các bài hát là "những bản ballad êm ái và những giai điệu dance/R&B bay bổng" trong một album "làm bàn đạp cho những thành công trong tương lai". "Carey thiết lập một tiêu chuẩn mạnh mẽ để so sánh với các nghệ sĩ đột phá khác thuộc thể loại này", Battel kết luận. Năm 2017, Complex xếp nó ở vị trí thứ 50 trong danh sách 50 Album R&B xuất sắc nhất thập niên 1990.

Diễn biến thương mại
Mariah Carey ra mắt bảng xếp hạng Billboard 200 ở vị trí thứ 80, và vươn đến top 20 trong tuần thứ tư. Nó đứng đầu bảng xếp hạng trong tuần thứ 36, nhờ sự xuất hiện của Carey tại lễ trao giải Grammy thường niên lần thứ 33, và trụ vững trong 11 tuần liên tiếp; cho đến nay, đây vẫn là bản thu âm giữ vị trí số một lâu nhất trong sự nghiệp của nữ ca sĩ. Nó tồn tại ở top 20 trong 65 tuần và trên Billboard 200 trong 113 tuần. Mariah Carey được chứng nhận chín đĩa Bạch kim bởi RIAA vào ngày 15 tháng 12 năm 1999. Album đã bán được 4.885.000 bản tại Hoa Kỳ, theo Nielsen SoundScan, vốn bắt đầu tính doanh số sau ngày 1 tháng 1 năm 1991. Nó trở thành album bán chạy nhất năm 1991 tại Hoa Kỳ.

Tại Canada, album đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Canadian RPM Albums trong tuần ngày 20 tháng 4 năm 1991. Mariah Carey đã bảy lần được chứng nhận Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Canada (CRIA), công nhận doanh số tiêu thụ 700.000 bản. Album đạt vị trí thứ sáu tại Úc, nơi nó đạt hai đĩa Bạch kim và đứng thứ sáu trong danh sách 50 album bán chạy nhất năm 1991 tại đây. Trong tuần ngày 15 tháng 9 năm 1990, Mariah Carey lọt vào bảng xếp hạng album của Vương quốc Anh với vị trí thứ sáu. Sau 40 tuần biến động trên bảng xếp hạng, album được chứng nhận Bạch kim bởi Ngành ghi âm Anh quốc (BPI), với lượng đĩa xuất xưởng đạt 300.000 bản. Tính đến nay, doanh số bán album trên toàn thế giới đã đạt hơn 15 triệu bản.

Di sản

Kể từ khi phát hành, Mariah Carey đã được ca ngợi như là một tác phẩm kinh điển của nhạc pop và R&B, với Trevor Anderson của Billboard mô tả nó như là bước khởi đầu "cho một trong những câu chuyện thành công nhất lịch sử nhạc pop". Nhận xét về thành công của album trong bối cảnh "đặc biệt bão hòa của nhạc pop nữ năm 1990", Anderson nói thêm rằng bản thu âm giúp Carey ghi dấu ấn với tư cách là một trong những giọng ca hàng đầu trong thế hệ của cô.

Tầm ảnh hưởng rộng rãi từ phong cách hát của Carey trong album, đặc biệt là "Vision of Love", cũng được giới chuyên môn ghi nhận. Viết cho Complex, Elena Bergeron mô tả đĩa hát là "album thiết lập hàng triệu bước nhảy vọt", nói rằng nó "đưa toàn bộ thế hệ nữ ca sĩ tương lai một thứ gì đó để hát vào chiếc lược chải tóc của họ". Ca sĩ R&B Beyoncé nói rằng cô bắt đầu tập luyến giọng sau khi nghe "Vision of Love" lần đầu tiên, nói rằng nó đã truyền cảm hứng để cô bước vào ngành công nghiệp âm nhạc. Christina Aguilera cũng nói rằng album của Carey có ảnh hưởng lớn nhất đến phong cách thanh nhạc và cách chuyển giọng của cô. Theo Pier Dominguez, tác giả của Christina Aguilera: A Star is Made, hình ảnh người phụ nữ trưởng thành được gầy dựng một cách hoàn hảo của Carey đã đánh đúng tâm lý của Aguilera, người mà ảnh hưởng cũng bắt nguồn từ thực tế rằng cả hai đều có xuất thân đa chủng tộc.

Hai chiến thắng của Carey tại giải Grammy lần thứ 33 cũng được các nhà phê bình quan tâm, đặc biệt sau những tranh cãi xung quanh việc hát nhép của Milli Vanilli một năm trước đó. Phát biểu trước báo giới sau khi giành giải Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất, Carey nói: "Với tất cả những tranh cãi xung quanh giải thưởng này, tôi hy vọng sẽ đưa nó trở lại là hạng mục của những ca sĩ kiêm nhạc sĩ thực thụ, nơi mà những người theo sau tôi đều có thể tự hào khi nhận được vinh dự này như tôi." Màn trình diễn "Vision of Love" của nữ ca ca sĩ tại buổi lễ đã liên tục được xếp hạng là một trong những màn trình diễn trao giải hay nhất mọi thời đại. Andrew Unterberger của Billboard đã mô tả nó đã thể hiện Carey "ở trạng thái hoàn toàn quái kiệt, và phác họa cách luyến láy giọng hát vô tiền khoáng hậu bằng tay và thỉnh thoảng vang khắp khán phòng; không phô trương quá mức nhưng cũng không sợ thể hiện". Unterberger nhận xét thêm về việc Carey tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng sau màn ra mắt tại lễ trao giải, bình luận về cách "Đĩa hát đầu tay mang tên của Mariah đứng đầu Billboard 200 và ở lại trong 11 tuần" sau sự xuất hiện của cô.

Sự thẳng thắn của nữ ca sĩ về nguồn gốc đa chủng tộc của mình tại thời điểm ra mắt bản thu âm đầu tay cũng đã được các nhà phê bình âm nhạc lẫn xã hội học bình luận. Theo ghi nhận của Giáo sư Michael Eric Dyson trong cuốn sách của ông, Between God and Gangsta Rap: Bearing Witness to Black Culture, việc Carey "từ chối cúi đầu trước áp lực dư luận" xung quanh bản chất sắc tộc của cô đã phơi bày "sự hỗn độn, đôi khi độc đoán đến từ những quan điểm mang tính định kiến và phân biệt" và "mâu thuẫn chủng tộc trong nền nhạc pop đương đại" vào thời điểm đó. Sika Dagbovie-Mullins của Đại học Florida Atlantic đã ghi nhận Carey trong việc phá bỏ những rào cản chủng tộc tồn tại giữa nhạc pop và R&B, ca ngợi cô là "nữ anh hùng đa chủng tộc" trong nhiều thế hệ ca sĩ và nhạc sĩ đa chủng tộc.

Danh sách bài hát

Chú thích
 nghĩa là hỗ trợ sản xuất

Thành phần thực hiện
Thành phần thực hiện được trích từ ghi chú của Mariah Carey, Columbia Records.

Mariah Carey – Hát chính, giọng nền, cải biên, cải biên giọng hát
Ben Margulies – trống, đàn phím, lập trình, cải biên
Narada Michael Walden – trống, cải biên, hỗ trợ sản xuất, cải biên giai điệu
Ren Klyce – Trống Linn, lập trình Fairlight
Joe Franco – trống, bộ gõ, lập trình trống
Ric Wake – lập trình trống, hỗ trợ cải biên
Omar Hakim – trống
Jimmy Rip – guitar
Chris Camozzi – guitar mộc, guitar điện
David Williams – guitar
Michael Landau – guitar
Vernon Reid – guitar
Nile Rodgers – guitar
Rhett Lawrence – đàn phím, thu âm, phối khí, cải biên
Louis Biancaniello – đàn phím, bass, lập trình, lập trình giai điệu
Richard Tee – piano
Marcus Miller – Fretless bass
Walter Afanasieff – kèn synth, đàn phím, synthesizer, synth bass, cải biên
Billy T. Scott – giọng nền
The Billy T. Scott Emsemble – giọng nền
Fonzie Thornton – giọng nền
Chris Toland – cải biên, hỗ trợ kỹ sư âm thanh
Rich Tancredi – hỗ trợ cải biên
Patrick Dillett – kỹ sư âm thanh, thu âm, phối khí
Bob Cadway – kỹ sư âm thanh, thu âm, phối khí
Dana Jon Chappelle – kỹ sư âm thanh, phối khí, hỗ trợ kỹ sư âm thanh
Manny LaCarrubba – hỗ trợ kỹ sư âm thanh
Larry Alexander – phối khí
Bob Ludwig – chỉnh âm (tại Masterdisk)
Howie Weinburg – chỉnh âm (tại Masterdisk)
Tommy Mottola – điều hành sản xuất

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách album quán quân năm 1991 (Mỹ)
Danh sách album bán chạy nhất tại Hoa Kỳ

Tham khảo

Tài liệu

Album của Mariah Carey
Album năm 1990
Album đầu tay năm 1990
Album sản xuất bởi Ric Wake
Album của Columbia Records
Album quán quân Billboard 200


title: Emsland

text:
Emsland là một huyện ở Niedersachsen, Đức được đặt tên theo sông Ems. Các đơn vị giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: các huyện Leer, Cloppenburg và Osnabrück, bang Nordrhein-Westfalen (huyện Steinfurt), huyện Bentheim và tỉnh Hà Lan (Drenthe và Groningen).

Các thành phố và đô thị

(Dân số năm 2005)

Đô thị tự do và thành phố
 Emsbüren (9,749)
 Geeste (11,279)
 Haren, city (22,754)
 Haselünne, city (12,549)
 Lingen, city (51,318)
 Meppen, city (34,196)
 Papenburg, city (34,519)
 Rhede (4,228)
 Salzbergen (7,436)
 Twist (9,640)

Samtgemeinden
Dörpen (15,446)
Freren (10,834)
Herzlake (9,821)
Lathen (10,815)
Lengerich (9,083)
Nordhümmling (12,149)
Sögel (15,484)
Spelle (12,653)
Werlte (15,660)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
 Emslandmarkt Businessguide  (tiếng Đức)
 Touristical website (German, English, Dutch)

Huyện của bang Niedersachsen
Emsland


title: Oides duvauceli

text:
Oides duvauceli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guerin miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: 8768 Barnowl

text:
8768 Barnowl (2080 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8768 Barnowl

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Ếch bám đá Sa Pa

text:
Ếch bám đá Sapa (Odorrana chapaensis) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng được tìm thấy ở Thái Lan, Việt Nam, có thể Campuchia, và có thể Lào.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, sông, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vùng đồng cỏ, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Nó không được xem là bị đe dọa theo LBTQ.

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1937
Động vật châu Á
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Giáo hoàng Lêô I

text:
Giáo hoàng Lêôn I hay Lêôn Cả (Latinh: Leo I) là giáo hoàng thứ 45 của Giáo hội Công giáo Rôma, kế vị giáo hoàng Xíttô III. Ông là một trong những vị Giáo hoàng có ảnh hưởng lớn trong lịch sử của Giáo hội Công giáo. Cùng với giáo hoàng Ghêgôriô Nhất Thế, ông được lịch sử gọi là Đức Giáo hoàng "Cả". Ông cũng được tôn phong là Thánh và là tiến sĩ Hội thánh.

Theo niên giám Tòa Thánh năm 1806 thì ông lên ngôi vào năm 440 và ở ngôi trong 21 năm, 1 tháng và 4 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 29 tháng 9 năm 440 cho tới ngày 10 tháng 11 năm 461.

Ông được đánh giá là một kiểu mẫu Giáo hoàng lý tưởng cho những thế kỷ kế tiếp của Rôma. Ông thành công trong việc ngăn chặn vua của người Hung là Attila, nhưng thất bại đối với Vandals Gaiseric, bộ lạc này đã xâm lăng và cướp phá thủ đô Rôma vào tháng 6, họ chỉ miễn trừ các Đền Thánh. Giáo hoàng Lêôn đã không làm được gì ngoại trừ việc tái thiết thành phố của mình từ đống gạch vụn đổ nát.

Trước khi trở thành giáo hoàng
Theo Liper Pontificalis thì Lêôn I được sinh ra tại Tuscany, nước Ý, không rõ ngày tháng. Có lẽ ông sinh vào khoảng năm 400. Ông tới Rôma từ rất sớm và gọi đây là "Tổ Quốc của ta". Leo I đã sớm gia nhập hàng giáo sĩ đã tạo được uy tín rất nhanh. Khi còn là thầy "cầm đèn" (Trợ Đăng), ông đã được Sixtô III – vị Giáo hoàng tương lai, trao phó một sứ mạng tin cẩn bên cạnh thánh Âu Tinh. Vào năm 430, ông là phó tế của Giáo hội Rôma dưới thời giáo hoàng Celestine (422-432), cùng với thời gian, ông có được một vị trí quan trọng trong Giáo hội này.

Ông nổi tiếng đến nỗi tu sĩ Cassianô thành Marseille gọi là "món trang sức của Giáo hội Rôma và của thừa tác vụ thánh", nhiều nhân vật hàng đầu vẫn đều đặn thư từ với ông. Chính ông là người đã báo động với giáo quyền chống lại tư tưởng của Giulianô thành Eclanô, nối tiếp bè rối Pêlagiô. Dưới thời Giáo hoàng Sixto III (432-440), vào năm 440 phó tế Lêôn được hoàng đế Tây La Mã là Galla Placidia cử sang xứ Gaule (sau là Pháp) để giải hòa giữa thái công Êtiô và tư lệnh vệ binh Albinô.

Nhiệm kỳ giáo hoàng
Mùa hè năm 440, Giáo hoàng Sixtô III qua đời, đã muốn Lêô là người kế vị. Ông được giáo sĩ và dân chúng bầu làm Giáo hoàng mới. Tin này đến với Lêô khi ông đã hoàn tất sứ mạng hoà bình ở xứ Gaule. Trở lại Rôma, vị tân Giáo hoàng được tấn phong ngày 29 tháng 9 năm 440.
Trước trách nhiệm chất đầy, ông đã sợ:

Và tiếp:

Giáo hoàng Lêô I được một vài sử gia gọi là Giáo hoàng đầu tiên. Trong nhiệm kỳ của ông đế quốc Đông La Mã bị xâu xé bởi những cuộc tranh chấp, hoàng đế Thêôđôsô III bảo vệ lạc giáo; đế quốc Tây La Mã ở dưới quyền những hoàng đế nhu nhược: Valentinianô III chỉ là một thanh niên 20 tuổi, chỉ có sức mạnh để hưởng lạc, việc triều chính trao vào tay mẹ là Galla Placidia, là người có phẩm chất trang nghiêm của một vị lãnh đạo nhưng lại có thần kinh bất ổn của một người đàn bà, và để đương đầu với sự xâm nhập của bên ngoài, đế quốc chỉ trông vào nghị lực của danh tướng Flavius Aetius.

Quyển gửi Phavianô
Trong triều đại của mình, Giáo hoàng Lêô I đã kiên trì chống bè Pelagian, Manichae và các bè rối khác, ngoài ra ông cũng áp đặt các quy luật để duy trì sự chân thực của đức tin Kitô Giáo. Năm 445, hoàng đế Valentinianô III đã chuyển nhượng cho Giáo hoàng quyền gọi lên Rôma "bất kỳ vụ kiện nào ngàu nghĩ là thích hợp" (Cod. Theod, Novell, tit. 24, De episcoporum ordin).

Giáo hoàng đã có hành động dứt khoát trong cuộc tranh cãi về kitô học do Eutykes nhen nhúm ở Đông phương. Eutykes (378-454) là một đan viện phụ ở Constantinopolis, cho rằng nơi Đức Kitô, Thiên Tính bao trùm nhân tính đến độ chỉ còn thiên tính (lạc thuyết Monophysis). Song người lãnh đạo lại là Dioscorus, giáo chủ Alexandria. Ban đầu chỉ là một cao trào nhằm tiêu diệt mọi vết tích của lạc thuyết Nestorius, bằng việc cách chứng nhiều Giám mục Syria có cảm tình với công đồng Epheso lên án.

Nhưng đến khi Eutykes bị Giám mục Constantinopolis là Flavianô phạt vạ tuyệt thông và thông báo vấn đề cho Giáo hoàng Lêô I, Giáo hoàng đã viết một tông thư về tín lý–sau nổi tiếng dưới nhan đề Quyển gửi Phavianô, bức thư được công bố ngày 13 tháng 6 năm 449 trong đó ông trình bày giáo lý Công giáo về Chúa Giêsu: trong Chúa Giêsu có một ngôi vị, nhưng, trong ngôi vị duy nhất ấy, có hai bản tính, thiên tính và nhân tính. "Cũng trái với đức tin Công giáo như vậy nữa khi đặt ra vấn đề phân chia giữa tác động cứu độ của Lời với tác động cứu độ của Lời hóa thân làm người. Qua việc nhập thể, tất cả mọi tác động cứu độ của Lời Thiên Chúa luôn luôn được thực hiện trong mối hiệp nhất với bản tính loài người được Người mặc lấy vì phần rỗi của tất cả mọi người. Chủ thể duy nhất tác hành nơi cả hai bản tính, bản tính nhân loại và bản tính thần linh, là ngôi vị duy nhất của Lời" (Thánh Lêô Cả, Tomus ad Flavianum: DS 294).

Trong một lá thư gửi cho hoàng đế Leo I ông cũng khẳng định: "Bởi thế, thuyết qui hoạt động cứu độ cho Lời theo thần tính của Người sau khi nhập thể như vậy, một hoạt động cứu độ được thực hiện ‘thêm vào’ hay ‘ở ngoài’ nhân tính của Chúa Kitô, không hợp với đức tin Công giáo (Thư gửi Hoàng Đế Lêô I Promisisse me memini: DS 318 ‘... in tantam unitatem ab ipso conceptu Birginis deitate et humanitate conserta, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana’. Cũng x DS 317)". Giáo hoàng Lêô I cũng y nhận vạ tuyệt thông Eutykes khiến vấn đề trở thành lớn. Hoàng đế Theodosius II và Dioscorus đứng về phía Eutykes. Eutykes cũng nại sang tòa thánh.

Hội nghị Epheso
Năm 449, hoàng đế Theodosius II mời tất cả những Giám mục ủng hộ vị này về dự hội nghị Epheso. Giáo hoàng Lêô I có cử ba đại diện đến dự và gửi thư tỏ lập trường. Bức thư của ông gửi cho Giám mục Flavianô ở Constantinopolis, để trình bày giáo lý hai bản tính, nhân tính và thiên tính trong một ngôi vị là Chúa Giêsu. Nhưng vị Giám mục chủ tọa là Dioscorus, bạn Eutykes, không cho đọc lá thư đó. Nhóm Eutykes chỉ phải ký nhận Kinh Tin Kính Nicea.

Ngược lại, Giám mục nào nói Chúa Giêsu hai bản tính thì đều bị truất chức. Quân lính triều đình được mời đến để "đánh chết những kẻ phân biệt hai bản tính". Thánh Flavianô bị đánh trọng thương rồi chết. Giám mục Theodoret báo tin cho Rôma và Giáo hoàng Lêô triệu tập một công đồng ở Rôma luận phi công đồng 449, mà lịch sử gọi là "mẻ cướp Epheso" (Latrocinium Ephesinum) (Jugie: Eutychès và Monophysisme trong: Dict. de Théol. Cath – Mansi, Q.VI, 529-1102 và VIII, 1-654). Thế nhưng học thuyết Eutykes được công khai tuyên truyền cho đến hoàng đế qua đời.

Cộng đồng Cacledonia
Theodosius II qua đời vào năm sau. Marcianus (450-457) lên thay, và đứng về phía La Mã. Hoàng đế yêu cầu Giáo hoàng đến chủ tọa công đồng. Nhưng Giáo hoàng Lêo I không thể đi được vì Hung Nô đã xâm lăng đất Ý. Năm 451, một công đồng được họp tại Chalvédonie với sự tham gia của 630 Giám mục. Giáo hoàng cử 5 đại diện: 3 Giám mục và 2 linh mục đến công đồng mang theo thư của ông. Giám mục Dioscorus cũng đến và đề nghị kết án tuyệt thông đức Lêô nhưng không được ai hưởng ứng. Một tháng sau, công đồng di chuyển sang Cacledonia. Một trong những việc thứ nhất của công đồng là xét lại "mẻ cướp Epheso". Dioscorus bị tố cáo về tội lộng hành, bị cách chức và lưu đày. Thánh Flavianô được phục hồi.

Sang phần giáo lý, bản tuyên xưng đức tin của Nicea và bức thư của Giáo hoàng Lêô được đem ra đọc. Trong đó, ông viết: " Chúng tôi tuyên xưng có một Chúa Giê-su Ki-tô, Con một Thiên Chúa, Đấng chúng tôi nhìn nhận có hai bản tính: Thiên tính và Nhân tính mà giữa hai bản tính này không hề có sự lẫn lộn, biến đổi, phân chia hay lìa nhau (in duabus naturis inconfuse, immutabiliter, indivise, inseparabiliter agnoscendum). Sự khác biệt giữa hai bản tính không hề bị mất đi bởi sự kết hiệp, trái lại, các đặc tính của mỗi bản tính này còn y nguyên trong một Ngôi vị duy nhất". Hai bản văn vừa đọc xong, toàn thể nghị phụ đồng thanh hô " Đó là đức tin của các tông đồ. Chúng tôi đều tin như vậy, Phê-rô đã nói qua miệng Lêô" (Petrus locutus est per Leonem). Một trong các đặc sứ của Piô I đã ra lệnh hoan hô ông là "Tổng Giám mục tất cả các Giáo hội".

Tuy nhiên, nhiều Giám mục Hy Lạp, Syria, Ai Cập đã không chịu ký nhận công thức do Công đồng Calcedonia đã soạn theo tinh thần của Giáo hoàng Lêô: "Chúng tôi đồng thanh dạy rằng: Ngôi con, tức Đấng Giê-su Ki-tô Chúa chúng ta, có trọn vẹn Thiên tính và trọn vẹn Nhân tính, là Thiên Chúa thật và là người thật, đồng bản tính với Đức Chúa Cha về Thiên tính và đồng bản tính với chúng ta về nhân tính; sinh bởi Đức Chúa Cha từ trước vô cùng về Thiên tính và về nhân tính đã sinh ra trong thời gian qua vì chúng ta bởi trinh nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa, cùng là một Đấng Ki-tô, Ngôi Con, Chúa chúng ta, được sinh ra với hai bản tính, không lẫn lộn, không biến đổi, không phân chia, không lìa nhau… trong một ngôi vị duy nhất". (Mansi, Q.VII, 116). Các Giám mục này cho rằng nếu chấp nhận công thức Calcedonia, tức là đi ngược với công đồng Epheso (431) và không thể dung hòa được với giáo lý của thánh Cyrillô.

Trong công đồng Calcedonia (451) cũng đã biểu quyết điều XXVIII có nội dung như sau: "Vì vấn đề tôn giáo của một đô thị liên quan đến chính trị, nên mong rằng: "Tòa thánh Rôma mới (Constantinopolis) có đầy đủ mọi quyền hành về tôn giáo như Rôma, tuy nhiên vẫn phải đứng "hàng nhì" sau Rôma". "các quyền đã được gán cho toà Rôma cũ một cách công bình, bởi vì thành này đã là thành của Hoàng Đế, cũng vậy các đặc ân ấy cũng được gán cho Rôma mới, được tôn vinh vì sự hiện diện của Hoàng Đế và nghị viện". Đồng thời họ cũng nâng Constantinopolis lên hàng toà Tổng Giám mục có quyền tài phán trên các xứ Pôntô, Á, Thracia, nghĩa là biến Byzancia thành 1 toà giáo chủ, toà thượng phụ.

Các đặc sứ Giáo hoàng Lêô I cực lực phản đối nhưng vô ích. Các ông chỉ còn cách yêu cầu ghi những lời phản kháng đó vào biên bản. Điều này được hoàng đế Justinianus II (685-711) lập lại và khai thác nhân công đồng Trullo (691-692). Giáo hoàng Lêô I khi vừa hay tin về các việc đã xảy ra liền viết cho vợ chồng Marcianô và Pulchêria một bức thư, trong đó ông nói về "khuynh hướng thiếu khôn ngoan", trái ngược với sự hiệp nhất Kitô giáo và với sự bình an của Giáo hội. Nhưng không bao giờ ông nhận được thư trả lời. Chính lúc đó Giáo hoàng Lêô đã lập tại Constantinopolis một đặc sứ thường trực, và người trao cho Giám mục Giulianô thành Cos: Đó là Toà Sứ Thần Toà Thánh đầu tiên.

Can thiệp trước những cuộc xâm lăng nước Ý
Trong sự tan vỡ của Đế quốc Tây La Mã, uy tín của Giáo hoàng Lêô I đã thể hiện trong những cuộc can thiệp trước các cuộc xâm lăng nước Ý. Ông thường được coi là "giáo hoàng hòa bình".

Ngăn chặn Attila

Năm 451, Flavius Aetius, Meroves và Theodoricus hiệp lực đánh tan tác quân Hung Nô tại Catalaunica (gần Chalons). Tháng 8/452, vua Hung Nô là Attila (432-453) trở lại Tây Phương. Lần này Attila tiến công nước Ý, quét sạch Bắc Ý, phân tán dân chúng (vì thế người Venezia mới tị nạn qua các đảo và mới nảy sinh ra thành Venezia) phá hải cảng Aquilê. Triều đình sợ quá bỏ thành Ravenna rút về Rôma. Người ta không còn tin vào Aetius nữa. Trong khi đó, các cố vấn da trắng của kẻ xâm lược là Oreste, người La Mã và Onégèse người Hy Lạp, thúc đẩy Attila tiến công Rôma.

Truyền thuyết kể lại rằng khi gần tới Rôma (ở Minciô) Attila thấy, trong một đám mây bụi vàng, một đám rước kỳ lạ đang tiến lên. Các linh mục Kitô giáo mặc áo lễ, các tu sĩ mặc áo dòng, một đám đông phó tế và ca đoàn mang thánh giá, cớ phướn, lắc các bình hương vàng lóng lánh dưới ánh mặt trời, chầm chậm tiến đến đón ông trong tiếng hát thánh thi và thánh vịnh trầm bổng, đối đáp. Giữa đám rước là một cụ già, râu bạc ngồi trên lưng ngựa cầu nguyện. Attila phóng ngựa về phía dòng sông, cho ngựa bước xuống sông và dừng lại trên một cồn cát. Đoàn đại biểu kỳ lạ đợi ở bờ sông bên kia. Attila hét to hỏi cụ già: "Tên ông là gì?" –"Lêô Giáo hoàng". Tiếng hát ngừng bặt. Attila do dự, rồi lại cho ngựa bước xuống nước, tới bờ sông. Và Đức Giáo hoàng đến trước mặt ông… Giáo hoàng đã yêu cầu Attila rút quân đổi lấy việc triều cống. Attila đồng ý, nhờ đó Rôma mới thoát khỏi cảnh tàn phá. Tuy nhiên chúng ta cũng cần lưu ý đến tác động của hoàng đế Marcianô trên vùng hậu cứ quân Hung Nô.

Người ta không biết Giáo hoàng Lêô đã lấy lý lẽ gì để thuyết phục Attila? Ông có nhắc lại số phận thê thảm của Alaric, sau khi xúc phạm đến Thành không? Tương truyền những người đương thời bảo rằng: năm ngoái Đức Giám mục Loupus (sói) đã thành công ở Troyes, năm nay uy tín của Đức Giáo hoàng Lêô (Sư Tử) thành Rôma cũng không kém! Thực tế không ai biết được cuộc đối thoại giữa hai nhân vật ấy bao giờ. Chỉ biết, sau khi hoàn thành sứ mạng trao phó, Giáo hoàng Lêô trở lại gặp hoàng đế Valentinianô III, người đã nói:
"Chúng ta hãy tạ ơn Thiên Chúa, vì Người đã cứu chúng ta khỏi cảnh nguy khốn lớn".

Nhưng huyền thoại lại muốn rằng, trong khi Giáo hoàng Lêô nói với Attila thì vị vua này thấy sau lưng người một người mặc áo trắng như một linh mục cầm gươm doạ mình. Có người bảo nhân vật ấy là một thiên sứ, người khác nói là thánh Phêrô, người khác nữa lại cho là thánh Phaolô. Huyền thoại này người đương thời hoàn toàn không hay biết, nó chỉ xuất hiện vào thế kỷ IX–X và đến thế kỷ XIII được Giacôbê đệ Vôraginô ghi vào Huyền Thoại Vàng. Chính huyền thoại này đã cảm hứng Raphaêlô vẽ bức hoạ nổi tiếng ở Vaticanô.

Thuyết phục quân Vandale
Quân Vandale, sau một thời gian chiếm đóng Tây Ban Nha dưới quyền chỉ huy của Gensericus (Gensêricô) (428-477) vượt xuống Phi châu năm 428. Năm 455, quân Vandale đổ bộ lên nước Ý và chiếm Rôma. Valentinianô, đến phiên ông ta bị giết bởi tay người phục thù cho Aetius. Pêtrôniô Maximô lên thay thế cũng bị nhân dân phẫn nộ. Giáo hoàng Lêô I đã đứng ra can thiệp với Gensêricô để không đốt Thành, không tra tấn dân chúng, nhưng ông không thể cản được 14 ngày cướp phá… Hành động của ông không phải chỉ để bảo vệ hàng giáo sĩ khi ông đi ra gặp thủ lĩnh của những kẻ xăm lăng để thương thuyết ngừng tấn công, mà còn tránh cho thành Rôma và các đền thờ thánh Phêrô, thánh Phaolô, thánh Gioan có đầy dân chúng ẩn náu không bị đốt cháy và tàn phá.

Khẳng định quyền của Rôma
Trong triều đại của mình, Giáo hoàng Lêô I luôn khẳng định và nâng cao vị thế của Rôma cũng như của người đứng đầu Giáo hội. Ông nhận rằng Đức Chúa Trời đã chỉ định mình làm Tổng chủ giáo của hết thảy Giám mục, và hoàng đế Valentinien III đã nhìn nhận điều đó (năm 445). Ông đã đề cao quyền của Rôma tại xứ Gaule, Tây Ban Nha và Phi Châu và khẳng định rằng quyền tối thượng của Giáo hoàng dựa trên Thánh Kinh do Thiên Chúa trao ban. Một số Giám mục hơi độc lập quá thì bị ông "uốn nắn" lại như thánh Hilarô thành Arles, Giám mục thành Thessalônica…; Thượng phụ Constantinopolis tỏ ra có những tham vọng khả dĩ đe doạ thượng quyền La Mã liền bị Giáo hoàng Lêô phản đối, dù vị này dựa một công đồng và vào hoàng đế của mình.

Ông đã can thiệp vào việc mừng lễ Phục Sinh, bị lộn xộn trở lại, công đồng Nicêa đã chấm dứt cuộc tranh chấp về việc này bằng cách kết án vĩnh viễn những người chủ trương mừng lễ Phục Sinh chung với lễ Vượt Qua của người Do Thái ngày 14 tháng Nisan và đã ấn định lễ này vào Chúa Nhật sau trăng tròn tháng Ba (dương lịch). Giáo phận Alexanđria được phân công phụ trách ghi nhận quyết định này. Giữa thế kỷ V, đó đây người ta bắt đầu hoài nghi về cách tính toán của người Alexanđria. Ông được coi là "Người Tổ chức Giáo hoàng Chế Lịch sử". Trong một bức thư đề ngày 10/ 8/446 gửi các Giám mục Phi Châu, ông viết:
"Rôma ban những lời giải đáp cho các trường hợp mà người ta trình lên, những lời giải đáp ấy là những phán quyết…".

Các tác phẩm
Lêô I là vị Giáo hoàng đầu tiên mà chúng ta còn giữ được những bài giảng mà ông ngỏ lời với dân chúng trong những buổi cử hành phụng vụ. Bài giảng của ông còn giữ được 96 bài bằng ngôn ngữ Latinh rất và 143 lá thư. Hầu hết đều là những tài liệu về tín lý, kỷ luật và lịch sử. Trong bài giảng (64, 1-2) về lễ Phục sinh được cử hành trong mọi lúc "không phải như là cái gì đã qua, nhưng như là biến cố hiện tại". Giáo hoàng nhấn mạnh: tất cả thuộc một chương trình chính xác: như Đấng Tạo Hóa đã khiến cho con người được nhào nặn bằng bùn đất trở thành sống động với hơi thở của sự sống lý trí, cũng thế sau tội nguyên tổ, Thiên Chúa đã gửi Con mình xuống thế gian để tái tạo cho con người phẩm giá đã mất và phá hủy ách thống trị của ma quỷ qua sự sống mới của ơn thánh. "Thầy là Đức Kitô Con Thiên Chúa hằng sống". Đức Kitô là Thiên Chúa và là Người thật, "Ngài không xa lạ với nhân loại nhưng khác hẳn với tội lỗi" (Bài giảng, số 64).

Các tác phẩm dù thiếu cơ sở triết học và văn hoá (ông không biết tiếng Hy Lạp) nhưng rất hay, như Quyển gửi Flavianô quan trọng về tín lý. Có lẽ do ảnh hưởng của ông, người ta đã soạn thảo cuốn Sách Lễ đầu tiên, sách này vào thế kỷ sau được soạn thảo lại nhiều ít nhưng vẫn được gọi là Sách Các Phép của thánh Lêô.

Lêô I được gán cho là tác giả của cuốn Sacramentarium; quyển này cũng được gọi là Sacramentarium Leonianum Veronesae, vì được tìm thấy ở Veronese. Người ta gán cho Lêô I là tác giả nhưng có lẽ đây là một tập sưu tập của một cá nhân nào đó mà thôi. Hiện tại còn 139 trang ghi những lời kinh nguyện về thánh lễ:kinh cầu nguyện, kinh dâng lễ, rước lễ, oratio super populum; cộng với một ít nghi lễ. Ngoài ra còn có phần Consecratio Episcoporum, presbyteri, Benedicto super diaconos, Benedictio fontis...

Ở Rôma, Giáo hoàng thường ra khỏi điện Latêranô, để lo đến những cảnh khốn cùng, dựng lại những đổ nát, đào bới các Hang Toại Đạo, phân phát thóc lúa khi có nạn đói. Ở Ý, ông đòi đòi các ứng viên Giám mục phải có đủ điều kiện, quản trị tài sản Giáo hội, định ngày Rửa Tội. Ông chống lại các mê tín dị đoan và hoạt động của các nhóm lạc giáo Manikê và gắn liền phụng vụ với cuộc sống thường ngày của tín hữu: ví dụ như kết hiệp ăn chay với bác ái và bố thí, đặc biệt trong bốn mùa ghi dấu thời tiết thay đổi.

Qua đời
Giáo hoàng Lêô I qua đời ngày 10/11/461. Ông được chôn cất tại Vương cung thánh đường thánh Phêrô. Năm 668, Giáo hoàng Sergiô I dựng bia mộ người, đã viết: "Người vẫn còn canh thức, kẻo chó sói hằng luôn rình rập, xông vào cắn xé đoàn chiên". Giáo hoàng Biển Đức XIV đã tuyên xưng Thánh Giáo hoàng Lêô I là Tiến sĩ Hội Thánh ngày 15 tháng 10 năm 1754. Ông được giáo hội kính nhớ vào ngày 10 tháng 11.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Thánh Leo I, Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Suy niệm các thánh, giáo phận Nha Trang
 Trích Gương Thánh Nhân - ns Người Tín Hữu online, Nhóm Tinh Thần nhuận chính lại theo Patron Saint và Santi-Beati-Testimoni.
 Nhóm Châu Kiên Long, Đà Lạt Vietnamese Missionaries in Asia; Thánh Lêo Cả, Giáo hoàng & Tiến sĩ Hội Thánh, TGP Sài Gòn
 Thánh Leo Cả, một trong các ngôi sao giáo phụ và chủ chăn lớn của Giáo hội, Bài giảng của Giáo hoàng Biển Đức XVI, Radio Vatican
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

Thánh Kitô giáo
L
L
Sinh năm 400
Mất năm 461
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 4
Giáo hoàng người Ý
L
Thánh Mẫu học Công giáo
Nhà thần học Kitô giáo


title: Barnstedt

text:
Barnstedt là một đô thị của huyện Lüneburg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,71 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Lüneburg


title: Markt Bibart

text:
Markt Bibart là một đô thị ở huyện Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: (17754) 1998 DN8

text:
{{DISPLAYTITLE:(17754) 1998 DN8}}

(17754) 1998 DN8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 17001–18000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Flavomeliturgula tapana

text:
Flavomeliturgula tapana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Flavomeliturgula
Động vật được mô tả năm 1985


title: Montferrand-du-Périgord

text:
Montferrand-du-Périgord là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.
Xã này có diện tích 13,1 km2, dân số năm 1999 là 180 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la Commune de Montferrand-du-Périgord
 Montferrand-du-Périgord trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Montferrand-du-Perigord


title: Rajur

text:
Rajur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Yavatmal thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Rajur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 741 mét (2431 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rajur có dân số 11.677 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Rajur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Rajur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Shah Alam

text:
Shah Alam  là thủ phủ của bang Selangor, Malaysia, nằm trong huyện Petaling và một phần nhỏ của huyện Klang. Thành phố nằm cách  về phía tây của thủ đô Kuala Lumpur. Shah Alam thay thế Kuala Lumpur trong vai trò thủ phủ của bang Selangor vào năm 1978 do Kuala Lumpur được hợp thành lãnh thổ liên bang vào năm 1974. Shah Alam là thành phố kế hoạch đầu tiên tại Malaysia sau khi độc lập từ Anh Quốc vào năm 1957.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tourism Malaysia-Selangor
 Shah Alam KTM Komuter Station
 Shah Alam Online Guide
 Majlis Bandaraya Shah Alam

Selangor

Thành phố của Malaysia
Thủ phủ bang ở Malaysia


title: Grijota

text:
Grijota là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.011 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Capistrello

text:
Capistrello là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo Ý. Đô thị này có diện tích 60 km², dân số 5490 người. Các làng trực thuộc: Corcumello, Pescocanale, Colle Amico. Các đô thị giáp ranh gồm: Avezzano, Canistro, Castellafiume, Filettino (FR), Luco dei Marsi, Scurcola Marsicana, Tagliacozzo.

Đô thị này nằm ở độ cao 750 m trên mực nước biển. Vào thập niên 1950, có nhiều người nhập cư từ Pháp, đáng kể là từ vùng Avignon và Alsace.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh L'Aquila


title: Miconia nubicola

text:
Miconia nubicola là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica.

Chú thích

Tham khảo
 Kelly, D.L. 1998. Miconia nubicola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
N|Nubicola


title: Phạm Gia võ phái

text:
Phạm Gia võ phái là một môn võ được lão võ sư Phạm Cô Gia thành lập năm 1940 trên cơ sở kết lọc võ thuật truyền thống gia đình, các bài quyền và binh khí của võ Bình Định. Võ phái Phạm Gia nổi tiếng nhờ các bài Phạm Gia kiếm pháp, bao gồm các động tác kiếm thuật mới lạ và Phạm Gia quyền pháp với các đòn thế tự vệ sắc sảo. Từ năm 1990, Phạm Gia võ phái gia nhập Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam. Hiện nay, võ phái hoạt động chủ yếu tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo

Bài viết trên báo ảnh Việt nam

Phạm Gia võ phái