title: Quá trình ATP

text:
Available-to-promise (ATP) là một chức năng kinh doanh cung cấp đáp ứng đối với nhu cầu của khách hàng dựa trên căn bản là các nguồn lực có sẵn và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp với khách hàng

Chức năng Available-to-promise thường được tích hợp trong các hệ quản trị doanh nghiệp bằng công nghệ thông tin.

Hệ thống ATP và sự vận hành
Quy trình này sẽ xác định ATP sẽ làm việc như thế nào. Quy trình này sẽ bao gồm việc nhập thông tin vào ATP, lưu trữ ATP như thế nào, đăng nhập Thông tin ATP ra sao và thông tin được sử dụng như thế nào.

 Chính sách ATP:

Tất cả các đầu nhận lệnh kinh doanh được giao một thời gian hoàn thành công việc dựa vào thời gian của ATP. Các đầu máy chủ sẽ duy trì thông tin ATP. Ngày yêu cầu sẽ được để trông nếu khách hàng không đưa ra một ngày cụ thể. Thời gian theo kế hoạch sẽ được điền theo form ngày làm việc.

 Quá trình cho việc sắp xếp các lệnh trong ATP:

1. Nhập từng lệnh trong quá trình nhận lệnh đầu vào

2. Nhập các ngày khách hàng yêu cầu vào quy trình nhận lệnh đầu vào

3. Nếu lệnh đó liên quan tới Chính phủ hoặc cơ quan báo chí sẽ được sếp vào một danh mục riêng trên mỗi quy trình nhận lệnh đầu vào.

 Quy trình nhận lệnh đầu vào:

a. Sau khi đặt lệnh, đẩy trang đó xuống

b. Sau khi chọn lệnh….(Các hoạt động chọn lệnh diễn ra rất nhanh)

c. Chọn lệnh yêu cầu ATP

d. Khi hoàn thành, đầy trang đó xuống lần nữa

e. Chọn xem kết quả thực hiện

f. Nếu ngày ATP khớp với ngày kế hoạch đặt ra và không có một lỗi nào được ghi bên dưới, thì thực hiện bước tiếp theo. Nếu xảy ra lỗi, lệnh phải được sắp xếp Nhóm ngày đặt sẵn hoặc phải thay đổi hàng trăm thông số kỹ thuật theo yêu cầu.

g. Chọn trang dưới lần nữa và chọn lệnh đặt lệnh…

h. Chọn yêu cầu Lệnh. Hệ thống sẽ báo cáo việc hoàn thành kế hoạch.

4. Nếu lệnh không làm theo cách trên, đặt lệnh trên quy trình nhận lệnh đầu vào

a. Lệnh sẽ tự động tương thích với mặt bằng yêu cầu

b. Nếu ngày có sẵn, lệnh sẽ tự tương thích

c. Nếu ngày không có sẵn, lệnh sẽ duy trình thực trạng không tương thích cho đến khi yêu cầu hệ thống được thực hiện.
Người sắp xếp các lệnh

5. Chạy chương trình mà không cần báo cáo/tạo ra các báo cáo khác để chạy chương trình.

a. Chọn báo cáo sau khi đánh máy

b. Chọn quy trinh không cần báo cáo

c. Chọn giao diện yêu cầu cho tên chương trình

d. Chọn ngày sắp xếp cho các lệnh hủy

e. Báo cáo (F5)

6. Chạy chương trình ATP trực tiếp trên mạng để quyết định thời gian đầu tiên cho lệnh chuyển dữ liệu.

a.	Đi vào từng lệnh đã nhập/tự nhập lệnh đầu vào

b.	Yêu cầu hiển thị lệnh không thực hiện được

c.	ấn nút Page Down

d.	Chọn lệnh

e.	Chọn lệnh yêu cầu ATP

f.	Chọn lệnh xem kết quả thực hiện

g.	Nếu ngày ATP khớp với ngày kế hoạch đặt ra và không có một lỗi nào được ghi bên dưới, thì thực hiện bước tiếp theo. Nếu xảy ra lỗi, lệnh phải được sắp xếp Nhóm ngày đặt sẵn hoặc phải thay đổi hàng trăm thông số kỹ thuật theo yêu cầu.

h.	Chọn đẩy trang xuống… Chọn lệnh yêu cầu hệ thống sẽ báo cáo kết quả hoàn thành kế hoạch

Những vấn đề của hệ thống ATP

1. Báo cáo về các trường hợp ngoại lệ của quy trình đòi hỏi Mặt bằng yêu cầu chung (Demand Iterface) về các tài khoản của Lãnh đạo được sử dụng đồng thời.

2. Các bảng dữ liệu được đọc bởi bản Mặt bằng yêu cầu chung sẽ không bao giờ được thanh lọc hoặc xóa bỏ. Kết quả là các sai lầm sẽ không được loại bỏ sau mỗi thành công. Cần phải làm rõ bảng Mặt bằng yêu cầu chung để xem mỗi giai đoạn hoạt động như thế nào.

3. Báo cáo các trường hợp ngoại lệ của quy trình cần phải phân loại Ngày đưa ra yêu cầu lệnh.

4. Sự điều chỉnh các ngày tháng mặc định từ những ngày đã được sắp xếp được tiến hành ngay khi có sai sót xảy ra, sau khi có bản Mặt bằng yêu cầu chung. Sự thay đổi sắp tới về ngày đã lập trình sẵn sẽ không ảnh hưởng tới thời gian đặt lệnh yêu cầu.

Các vấn đề xử lý ATP

	1. Ai sẽ tự quyết định việc sử dụng các sản phẩm từ các mức yêu cầu khác nhau? Theo bản hướng dẫn nào?

	2. Ai sẽ quyết định lệnh nào sẽ trượt ra ngoài để bổ sung lệnh theo ngày của ATP? Theo hướng dẫn nào?

	3. Ai có thể đảm bảo rằng khi Hoạt động điều hành của máy chủ tăng ATP, một đòi hỏi đặt ra là ngày nào sẽ nhận trách nhiệm này? (các vấn đề nằm ngoài sự kiểm soát).

	4. Các lệnh DOA sẽ thực hiện như thế nào để chúng được truyền tải một cách nhanh nhất có thể?

	5. Bộ phận dịch vụ khách hàng sẽ được phép sử dụng (không được phép sử dụng) các mức yêu cầu sẵn có nào cho bất kỳ sự đặt chỗ trước nào của khách hàng?

	6. Định nghĩa chính xác về ngày cam kết, ngày theo kế hoạch và ngày yêu cầu? Chúng ta có thể phổ biến chúng như thế nào

	7. Làm thế nào để điều khiển Các Quy trình điều khiển máy chủ? Không được sử dụng/được sử dụng các phân loại yêu cầu không?

Chú thích

Liên kết ngoài
 SAP Library on Product Availability Check using ATP
 Oracle Data Sheet on Available-to-promise (pdf file)

Kinh doanh
Quản trị thông tin
Công nghệ thông tin
Thuật ngữ kinh doanh


title: Quận Gordon, Georgia

text:
Quận Gordon là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Calhoun. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là 44.104 người. Dân số năm 2007 ước tính là 52.044 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: (24964) 1997 UY20

text:
{{DISPLAYTITLE:(24964) 1997 UY20}}

(24964) 1997 UY20 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 27 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Mellitidia gressitti

text:
Mellitidia gressitti là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Mellitidia
Động vật được mô tả năm 1965


title: Robert Falcon Scott

text:
Thuyền trưởng Robert Falcon Scott (6 tháng 6 năm 1868 - 29 tháng 3 năm 1912) là một sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh và nhà thám hiểm người đã chỉ huy hai cuộc thám hiểm đến vùng Nam Cực: Thám hiểm Khám phá giai đoạn 1901-1904, và chuyến đi đoản mệnh Thám hiểm Terra Nova giai đoạn 1910-1913. Trong lần thám hiểm thứ hai, Scott đã dẫn đầu một nhóm năm người đến Nam Cực ngày 17 tháng 1 năm 1912, nhưng thấy rằng trước họ đã có một đoàn thám hiểm người Na Uy do Roald Amundsen đến rồi. Trên hành trình trở về, Scott và bốn người đi cùng ông đã thiệt mạng do kiệt sức và đói rét.

Tham khảo

Nhà thám hiểm Anh


title: Pseudepione

text:
Pseudepione là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Magnicourt-sur-Canche

text:
Magnicourt-sur-Canche là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais ở vùng Hauts-de-France, Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Magnicourt-sur-Canche on the Quid website

Magnicourtsurcanche


title: Amange

text:
Amange là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
 INSEE commune file
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Chiến dịch Bristoe

text:
Chiến dịch Bristoe là một chuỗi các trận đánh nhỏ diễn ra tại Virginia trong tháng 10 và tháng 11 năm 1863, thuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Thiếu tướng George G. Meade, tư lệnh Binh đoàn Potomac, đã khởi đầu chiến dịch trong một nỗ lực không thành công nhằm đánh bại Binh đoàn Bắc Virginia của tướng Robert E. Lee. Lee phản ứng lại bằng cách tiến hành cuộc hành quân bọc sườn buộc Meade phải rút quân về phía Centreville. Ngày 14 tháng 10, Lee tấn công trong trận Bristoe Station, nhưng đã bị thiệt hại mất 2 lữ đoàn và phải rút lui. Sau đó Meade một lần nữa tiến xuống phía nam, quân miền Bắc đã đánh tan đầu cầu phòng thủ của miền Nam trong trận Rappahannock Station thứ hai ngày 7 tháng 11 và đẩy Lee sang bên kia sông Rapidan. Ngoài những trận đánh bộ binh, kỵ binh hai bên cũng đánh nhau trong các trận Auburn thứ nhất ngày 13 tháng 10, thứ hai ngày 14 tháng 10, và trận Buckland Mills ngày 19 tháng 10.

Lee cùng các sĩ quan của ông tỏ ra chán nản trước sự không thành công của chiến dịch. Họ đã không đạt được những mục tiêu chính của mình trong việc tiến hành một trận đánh quyết định hoặc ngăn cản quân miền Bắc tiến hành tăng viện cho Mặt trận miền Tây.

Chú thích

Thư mục
National Park Service battle descriptions
 Kennedy, Frances H., ed. The Civil War Battlefield Guide. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
 Salmon, John S. The Official Virginia Civil War Battlefield Guide. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2001. ISBN 0-8117-2868-4.

Các chiến dịch trong Nội chiến Hoa Kỳ


title: Setodes abhrayita

text:
Setodes abhrayita là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Tipula flavocostalis

text:
Tipula flavocostalis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Trận Lemberg (1914)

text:
Trận Lemberg là trận đánh diễn ra giữa đế quốc Nga và đế quốc Áo-Hung từ ngày 26 tháng 8 đến ngày 11 tháng 9 1914 trong thế chiến thứ nhất tại Lemberg, Galicia. Kết thúc trận đánh là việc Nga chiếm được Lemberg và đánh cho Áo-Hung đại bại.

Hoàn cảnh dẫn đến trận đánh
Khi nghe tin quân Nga bị đồng minh Đức đánh bại tại Đông Phổ, tham mưu trưởng quân đội Áo-Hung quyết định mở 1 cuộc phản công đẩy lùi quân Nga khỏi Galicia để ngăn chặn quân Nga tiến quá sâu vào lãnh thổ Áo-Hung. Nikolai Ivanov, tổng chỉ huy quân Nga tại mặt trận Tây Nam cho rằng cuộc phản công của quân đội Áo-Hung sẽ diễn ra tại địa điểm gần pháo đài Lemberg. Ông ra lệnh cho 2 tập đoàn quân Nga từ phía đông phối hợp với 2 tập đoàn quân khác tấn công từ phía bắc.

Diễn biến
Tập đoàn quân số 1 của đế quốc Áo-Hung dưới sự chỉ huy của Viktor Dankl di chuyển lên phía Bắc Galicia đến Brest-Litovsk để cắt con đường giao thông bằng xe lửa từ Warsaw đến Kiev. Quân của Dankl đã đẩy lùi tập đoàn quân số 4 của Nga tại Krasnik. Về phía cánh phải của Dankl, tập đoàn quân số 4 của Áo cùng đẩy lùi được tập đoàn quân số 5 của Nga dưới sự chỉ huy của Pavel Plehve.

Lợi dụng quân Nga liên tiếp bị đẩy lùi tại phía Bắc, quân Áo ở phía Nam Galicia đồng thời cũng mở cuộc tấn công vào cánh trái quân Nga. Tập đoàn quân số 3 của Nga dưới sự chỉ huy của Nikolai Ruzsky và tập đoàn quân số 8 dưới sự chỉ huy của Aleksei Brusilov đã đánh tan cuộc tấn công đó của quân đội Áo-Hung và vì điều kiện đường sá không tốt nên quân Nga phải dừng việc tiến quân trong 2 ngày. Tuy nhiên trận thua lớn đã làm cho quân đội Áo-Hung không thế tập hợp lại lực lượng và ngăn cuộc tiến quân của quân Nga.

Với sự rút lui của quân đội Áo-Hung tại phía nam Galicia, Conrad đã rút phần lớn quân lực ở phía bắc xuống tăng cường vì cho rằng quân Nga ở phía bắc đã hoàn toàn bị đánh bại. Đó là 1 quyết định sai lầm vì quân Nga ở phía bắc vẫn còn khả năng tổ chức tấn công. Tổng chỉ huy quân đội Nga ở mặt trận Tây Nam, Ivanov ra lệnh cho tướng Plehve chỉ huy tập đoàn quân số 5 tấn công và đẩy lùi quân Áo ở phía Bắc Galicia đang di chuyển xuống chi viện cho phía Nam. Tập đoàn quân số 2 của Áo được nhanh chóng gọi về từ Serbia để chi viện nhưng đã quá muộn để xoay chuyển tình thế. Toàn bộ phòng tuyến của Áo tại Galicia sụp đổ và quân đội Nga nắm quyền kiểm soát Lemberg.

Kết quả
Với sự rút lui của quân Áo, nhiều người Slaver và người Tiệp Khắc trong quân đội Áo-Hung đã ra đầu hàng hàng loạt và thậm chí một số còn chuyển sang chiến đấu cho quân Nga. Kết thúc trận đánh vào ngày 11 tháng 9, số tổn thất của 2 bên là 255.000 quân Nga và 300.000 quân Áo-Hung, 130.000 quân Áo-Hung khác bị bắt làm tù binh.

Sau trận đánh này, quân Nga đã tiến sâu vào lãnh thổ Áo-Hung 100 dặm, tiến sát chân núi Carpathian và bao vây thành phố Przemyśl và cuộc vây hãm thành phố này đã kết thúc sau hơn 100 ngày. Nếu quân Nga không gặp khó khăn về hậu cần và hạn chế tổn thất thì có thể đã loại Áo-Hung ra khỏi vòng chiến ngay năm 1914. Trận đánh này đã làm quân đội Áo-Hung gặp phải thiệt hại nặng và làm nước này mất đi nhiều binh lực tại mặt trận phía Đông.

Tham khảo

 Tuchman, Barbara, The Guns of August (1962)
 Tucker, Spencer, The Great War: 1914-18 (1998)
 Nikolai Golovin. Những trận đánh lớn tại Galicia

Xung đột năm 1914
Lemberg
Trận đánh liên quan tới Nga
Trận đánh liên quan tới Áo-Hung


title: Placodiscus attenuatus

text:
Placodiscus attenuatus là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Loài này có ở Bờ Biển Ngà và Ghana. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Hawthorne, W. 1998. Placodiscus attenuatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Placodiscus


title: 495

text:
Năm 495 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 495


title: Loreto, Marche

text:
Loreto là một đô thị trên đồi ở tỉnh Ancona, vùng Marche của Italia. Đây là nơi đóng trụ sở của Basilica della Santa Casa. Thị xã này nằm ở độ cao 127 m trên mực nước biển, hữu ngạn sông Musone, cách tỉnh lỵ Ancona 22 km về phía nam đông nam của tỉnh lỵ Ancona.

Thành phố kết nghĩa
  Mariazell, Áo
  Fátima, Bồ Đào Nha
  Altötting, Đức
  Częstochowa, Ba Lan
  Nazareth, Israel

Liên kết ngoài
 Official Site of the comune
 Official site of the sanctuary
 Catholic Encyclopedia article Loreto

Tham khảo

 U. Chevalier, Notre-Dame de Lorette (Paris, 1906);

Đô thị tỉnh Ancona


title: Nhạc cụ người dân tộc thiểu số Việt Nam

text:
Alal

Alal là tên gọi theo tiếng Ba Na, dùng để chỉ nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, khá phổ biến trong cộng đồng người Ba Na và một số dân tộc khác tại Việt Nam.

Aráp

Aráp là một bộ chiêng quý của người Bâhnar và Giơ Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca dong gọi là h'leng goong, người Rơ măm gọi là guông t'gạt, người Stră gọi là guông chiêng...

Bẳng bu

Bẳng bu là nhạc cụ hơi làm bằng tre phổ biến ở nhiều dân tộc vùng Tây Bắc, Việt Nam. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Thái. Nhạc cụ này dành riêng cho nữ giới, thường được dùng trong các nghi lễ mang đậm tính phồn thực, cầu mong cuộc sống bình yên và mùa màng bội thu.

Bro

Bro là nhạc dây phổ biến trong một số dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam. Người Bâhnar, xê Đăng, giơ Rai và Giẻ Triêng thường sử dụng nhạc cụ này.

Chênh Kial

Chênh Kial là nhạc cụ tự thân vang khi va đập. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Bâhnar tin rằng trong mỗi ống của chênh kial có những vị thần trẻ con reo vui khi gió thổi. Những vị thần này là con của thần gió nên khi gặp gió các thần rất vui mừng. Người treo chênh kial lên đầu hồi nhà Rông để cầu đừng ngưng gió vì nếu không có gió trời sẽ đổ mưa không sớm thì muộn.

Chul

Chul là loại sáo phổ biến trong vài cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, nhất là người Ba Na và Giơ Rai. Đây là loại sáo dành cho nam giới. Các chàng trai sử dụng sáo này để tỏ tình với các cô gái.

Cồng, chiêng

Cồng, chiêng là nhạc cụ dân tộc thuộc bộ gõ, được làm bằng đồng thau, hình tròn như chiếc nón quai thao, đường kính từ 20 cm (loại nhỏ) cho đến 60 cm (loại to), ở giữa có hoặc không có núm. Người Gia Rai, Ê Đê và Hrê gọi cả cồng lẫn chiêng là "chinh", còn người Triêng gọi cồng là "chênh goong" (loại có núm), gọi chiêng là "chênh hân" (không núm). Nhìn chung, còn khá nhiều cách gọi và phân biệt giữa hai nhạc cụ có núm và không núm này.

Cò ke
Cò ke là nhạc cụ có cung kéo của dân tộc Mường. Nó có cần đàn làm bằng một đoạn tay tre uốn thẳng, cắm xuyên qua một đoạn tre rỗng suốt 2 đầu. Đầu trên của cần đàn có lỗ để cắm trục chỉnh dây. Phía trước của đoạn ống được bịt bằng một mảnh mo măng tre hoặc một tấm da ếch, da trăn hay da rắn, giúp ống trở thành bộ phận tăng âm.

Cò ke có 2 dây đàn bằng xơ dứa hoặc tơ tằm se, vuốt lá khoai. Người ta chỉnh 2 dây cách nhau 1 quãng bốn hoặc năm. Cung kéo là một miếng cật nứa được kéo cong lại bằng một túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa. Cung kéo này nằm rời khỏi dây đàn, không bôi nhựa thông nhằm tăng thêm độ ma xát. Trước khi chơi nhạc cụ này, người ta nhúng túm xơ dừa hoặc lông đuôi ngựa vào nước. Trong lúc diễn, nếu thấy túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa bị khô, họ nhổ nước bọt vào để làm ướt trở lại.

Âm thanh của cò ke không chuẩn vì dây mắc khá cao so với cần đàn, ngoài ra nó không có bộ phận chỉnh độ cao dây buông như ở đàn nhị.

Đàn đá

Đàn đá là một nhạc cụ gõ cổ nhất của Việt Nam. Đàn được làm bằng các thanh đá với kích thước dài, ngắn, dày, mỏng khác nhau.

Đao đao

Đao đao là nhạc cụ của cộng đồng dân tộc Khơ Mú sống tại Việt Nam.

Đinh Đuk

Đinh Đuk là nhạc cụ hơi của vài dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Nhìn chung, người Bâhnar gọi nhạc cụ này là đinh tuk; riêng người Bâhnar ở vùng Măng Giang gọi là "hi hơ", người Giơ Rai gọi là "đinh dương".

Đuk đik

Đuk đik là nhạc cụ của người Giẻ Triêng. Nó là 1 ống tre dài 64 cm, đường kính 8 cm với đầu này có mấu kín, còn đầu kia được vát bớt để làm tay cầm và tạo âm theo cao độ mà người thiết kế mong muốn.

Goong

Goong là loại đàn dây phổ biến trong một số dân tộc sống ở tỉnh Kom Tum và Gia Lai. Nó còn được gọi là Tinh Ninh (Ting Ning) hay Teng Neng (cách gọi của người Bâhnar vùng Măng Giang và An Khê - Gia Lai) hoặc Puội Brol như người Giẻ Triêng ở huyện Đák Giây, Kom Tum gọi.

Goong đe

Goong đe là nhạc cụ có cấu tạo giống như đàn goong, phổ biến ở tỉnh Gia Lai, thường do người Bâhnar sử dụng.

Hơgơr Prong

Hơgơr Prong là loại trống rất lớn, không định âm của các dân tộc ở Tây Nguyên. Người Bâhnar gọi nó là hơgơr tăk hoặc p'nưng, người Giơ Rai gọi là hơgơr prong hoặc hơge m'nâng, còn người Êđê gọi đơn giản là hơgơr. Tuy nhiên, loại trống này còn có một cái tên tượng thanh phổ biến là "đùng" (nhiều dân tộc gọi).

Kèn lá

Kèn lá là nhạc cụ rất đơn giản, phổ biến trong các cộng đồng dân tộc ở Tây Bắc, có xuất xứ từ Trung Quốc. Người ta chỉ cần lấy 1 chiếc lá cây, cắt phần cuống, gấp đôi theo sống lá để có 1 chiếc kèn đơn sơ.

Kềnh H'Mông (khèn Mèo)

Kềnh là nhạc cụ thổi hơi của dân tộc Hmong xuất xứ từ Trung Quốc, người Kinh gọi là khèn còn Trung Quốc gọi là lô sanh, vì thế kềnh H'Mông còn được gọi là khèn Mèo.

Khèn bè

Khèn là cách gọi loại kềnh của một số dân tộc của Đông Nam Á. Loại ở đây giống như chiếc bè nên gọi là khèn bè. Ở Việt Nam, người Giẻ Triêng gọi là Đinh Duar còn người Xơ Đăng gọi là Đinh Khén, người Vân Kiều gọi là Khên.Riêng người Ta Ôi gọi là Khèn

Khinh khung

Khinh khung là nhạc cụ thời tiền sử, vận hành bằng sức nước. Ở Việt Nam người Bâhnar gọi nhạc cụ này là khinh khung, còn người Giarai gọi là Goong klơng klơi.

K'lông pút

K'lông put là nhạc cụ của một số dân tộc anh em ở Việt Nam. Người Giơ Rai gọi nó là Đinh pút, còn người Bâhnar ở vùng An Khê gọi là Đinh Pơl. Tuy nhiên cái tên K'lông pút đã trở nên quen thuộc với mọi người, dù ở trong hay ngoài nước.

Knăh ring

Knăh ring là bộ chiêng 6 chiếc, sử dụng phổ biến trong cộng đồng dân tộc Giơrai và Bâhnar ở Việt Nam.

K'ny (Kaní)

K’ny là nhạc cụ dây có cung vĩ của nhiều dân tộc sống ở vùng Bắc Tây Nguyên, Việt Nam, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng Bahnar, Giơ Rai, Xê Đăng và Rơ Ngao...

M'linh

M'linh là nhạc cụ tự thân vang khi lắc chúng. Nhạc cụ này là những cái chuông đồng nhỏ phổ biến trong cộng đồng dân tộc Dao và Mường.

M’nhum

M’nhum là bộ chiêng của người Giơ Rai ở Việt Nam. Nó dùng để đánh khi uống rượu. Cái tên của nó đã nói lên điều này (M’nhum là "uống rượu" trong tiếng Giơ Rai).

Môi

Đàn môi là từ người kinh ở Việt Nam gọi. Nó phổ biến hầu hết trong các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam với nhiều tên gọi khác nhau. Trên thế giới nhiều nước cũng có đàn môi với tên gọi khác và chất liệu làm đàn cũng khác so với loại đàn môi ở Việt Nam.

Pi cổng

Pi cổng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Pi cổng là tên gọi theo tiếng Thái.

Pí đôi

Pí đôi là tên gọi theo tiếng Thái. Nhạc cụ này phổ biến trong cộng đồng người Thái đang sinh sống ở Việt nam.

Pí lè

Pí lè là tên gọi theo tiếng Thái - Tày để chỉ nhạc cụ hơi có dăm kép.

Pí một lao

Pí một lao là nhạc cụ hơi phổ biến ở vùng Tây Bắc, Việt Nam. Tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái, nhưng ngoài người Thái còn có người Kháng, người La Ha và Kha Mú sử dụng nhạc cụ này.

Pí pặp

Pí pặp là nhạc cụ hơi phổ biến ở cộng đồng người Thái, Việt Nam. Nó là một ống nứa dài từ 30 đến 40 cm, đường kính nho hơn hoặc bằng 1 cm.

Pí phướng

Pí phướng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Cái tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái.

Pơ nưng Yun

Đây là loại trống vừa của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Gia Rai gọi nó là hơgơr ching arăp, người Mnâm gọi là hơgơr cân, người Hà Lang gọi là hơgơr tuôn, còn người Rơ năm gọi là Hơ huôl. Nhiều dân tộc Tây Nguyên còn gọi nó bằng 1 từ tượng thanh là "đơng".

Púa

Púa là nhạc cụ hơi, xuất phát từ tiếng H’Mông. Người H’Mông và Lôlô sống tại Việt Nam sử dụng phổ biến nhạc cụ này.

Rang leh

Rang leh là nhạc cụ môi hơi phổ biến rộng rãi trong các cộng đồng dân tộc ở vùng Tây Nguyên, Việt Nam. Người Stră gọi nó là rôông gui, người Ca dong gọi là pôper, người Giơ Rai gọi là rang leh, còn người Việt gọi là đàn môi (xem mục đàn môi).

Rang rai

Rang rai là một loại chũm chọe phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc anh em ở Việt Nam, đặc biệt là người Bâhnar và Giơ Rai thường sử dụng nhạc cụ này.

Sáo H'Mông (sáo Mèo)

Đây là nhạc cụ của người H’Mông ở miền Bắc Việt Nam nhưng xuất xứ từ Trung Quốc. Nó thường được sử dụng độc tấu trước đây, nhưng giờ cũng kết hợp trong hoà tấu.

Ta in

Ta in là nhạc cụ dây của dân tộc Hà Nhì, tỉnh Lai Châu Lào Cai, Việt Nam. Nó có cần đàn bằng gỗ rắn, bộ phận tăng âm bằng gỗ, hình chữ nhật có 4 cạnh vuốt tròn.

Ta lư

Ta lư là nhạc cụ dây, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng dân tộc Vân Kiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Việt Nam.

Ta pòl

Ta pòl là nhạc cụ của ngưởi Bâhnar, nhưng phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, Việt Nam. Người Giarai gọi nó là đinh bút hoặc đinh pơng, người Rơ Năm gọi là pang bôông, còn người Brâu gọi là đinh pu. Ngoài ra nó còn nhiều tên gọi khác tùy theo ngôn ngữ của những dân tộc Tây Nguyên.

Tính tẩu

Tính tẩu là nhạc cụ gảy dây được dùng phổ biến ở một số dân tộc miền núi tại Việt Nam như Thái, Tày … Ở vài vùng thuộc Trung Quốc, Lào, và Thái Lan người ta nhận thấy cũng có nhạc cụ này.

Tol alao

Tol alao là một loại đàn cổ sơ của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Nhạc cụ này cũng được người Ca dong sử dụng và gọi là tol alao như người Bâhnar. Đây là loại đàn dành riêng cho nữ giới. Các cô gái thường đánh cho các chàng trai thưởng thức.

Tông đing

Tông đing là nhạc cụ gõ của dân tộc Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Giơ Rai cũng thường sử dụng nhạc cụ này với tên gọi là Teh ding. Người Ca dong gọi là Goong teng leng (teng leng là đánh ở trên).

Tơ đjếp

Tơ đjếp là nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, phổ biến ở một số dân tộc vùng Tây Nguyên Việt Nam.

Tơ nốt

Tơ nốt là nhạc cụ hơi của người Bâhnar có quan hệ mật thiết với các nhạc cụ săn bắn. Nó là nhạc cụ mang tính chiến đấu. Ngày xưa người ta dùng nó để báo tin cho cộng đồng biết đang có việc quan trọng. Ngày nay nhiều dân ở Tây Nguyên sử dụng nhạc cụ này.

T’rum

T’rum là bộ cồng 3 chiếc có núm của người Giơ rai sống ở Tây Nam Pleiku, Việt Nam. Mỗi chiếc có kích cỡ và tên gọi khác nhau.

T'rưng

Đàn t'rưng là loại nhạc cụ gõ phổ biến ở vùng Tây Nguyên, đặc biệt là đối với dân tộc Giơ Rai và Bâhnar. Cái tên "t'rưng" xuất phát từ tiếng Giơ Rai, lâu ngày trở nên quen thuộc với mọi người.

Vang

Vang là 3 bộ chiêng ba chiếc dành riêng cho Vua Lửa (Pơtau Pui) trong cộng đồng dân tộc Giơ Rai vài dân tộc khác ở Việt Nam.

Tham khảo

Âm nhạc Việt Nam
Nhạc cụ dân gian Việt Nam


title: Puget

text:
Puget là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Vaucluse


title: 236 Honoria

text:
Honoria  (định danh hành tinh vi hình: 236 Honoria) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Ngày 26 tháng 4 năm 1884, nhà thiên văn học người Áo Johann Palisa phát hiện tiểu hành tinh Honoria khi ông thực hiện quan sát ở Viên và đặt tên nó theo tên Honoria, cháu gái của hoàng đế La Mã Theodosius I, người đã bắt đầu thương thuyết với Attila hoàng đế Hung Nô.

Honoria được phân loại là một tiểu hành tinh kiểu S bằng đá dựa trên quang phổ của nó. 236 Honoria quay quanh quỹ đạo gần chuyển động cộng hưởng trung bình 5:2 với Sao Mộc, nằm ở .

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Asteroid Orbital Elements Database
 Minor Planet Discovery Circumstances
 Asteroid Lightcurve Data File

Honoria
18840426
Honoria
Tiểu hành tinh kiểu L (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Yên Mỹ, Thanh Trì

text:
Yên Mỹ là một xã thuộc huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

Địa giới hành chính
Xã Yên Mỹ nằm ở phía đông bắc huyện Thanh Trì. Ranh giới hành chính như sau:
Phía đông giáp xã Văn Đức, huyện Gia Lâm (ranh giới tự nhiên là sông Hồng);
Phía nam giáp xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì;
Phía tây nam giáp xã Ngũ Hiệp, huyện Thanh Trì;
Phía tây giáp xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì;
Phía bắc giáp phường Yên Sở, quận Hoàng Mai.

Lịch sử
Làng Yên Mỹ xưa có tên là Tiểu Lan Châu. Đây là vùng bãi rộng lớn ven sông Hồng, hình thành từ lâu đời (Châu = công châu thổ, tức đất bãi bồi), cư dân lập thành ba làng là Đại Lan Châu, Trung Lan Châu và Tiểu Lan Châu.

Khoảng giữa thế kỷ 19, sông Hồng đổi dòng, làm cho làng Trung Lan Châu chuyển sang bên kia sông, nên làng này đổi thành Đại Quan (có nghĩa là ở cửa sông Hồng; nay thuộc xã Văn Đức, huyện Gia Lâm); Đại Lan Châu đổi thành Đại Lan nay thuộc xã Duyên Hà); làng Tiểu Lan Châu, không rõ từ bao giờ đổi thanh An Mỹ (hay Yên Mỹ). Muộn nhất là đến đầu thế kỷ 19, tên Yên Mỹ đã xuất hiện.

Xưa cũng như nay, Yên Mỹ luôn là một xã độc lập. Đầu thế kỷ 19, xã thuộc tổng Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng (từ năm 1831 thuộc tỉnh Hà Nội, từ 1902 thuộc tỉnh Cầu Đơ, năm 1904 đổi làm tỉnh Hà Đông.

Từ tháng 5 - 1961, cùng với các làng xã khác trong huyện Thanh Trì, làng được chuyển về thành phố Hà Nội,..

Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Yên Mỹ là một làng lớn, với 2855 nhân khẩu (năm 1928), gần gấp 3 lần dân số của một làng bình thường ở châu thổ Bắc Bộ.

Yên Mỹ ở Đông Nam Kinh thành Thăng Long, ngoài đê sông Hồng, được phù sa bồi đắp nên cây cỏ tốt tươi, tạo điều kiiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp, nhất là chăn nuôi trâu bò. Trâu bò ở đây được chăm sóc chu đáo nên béo tốt, da bóng nhẫy, bán bao giờ cũng được giá, có thể liệt vào những sản vật nổi tiếng của Thanh Trì "Lúa làng Ngâu, trâu Yên Mỹ" (Ngâu tức làng Yên Ngưu, xã Tam Hiệp).

Danh nhân
Làng Yên Mỹ có ông Phạm Quốc Trinh đỗ Tiến sĩ khoa Mậu Thìn niên hiệu Thái Hòa đời Vua Lê Nhân Tông (năm 1448), làm quan đến chức Thị lang.

Yên Mỹ còn là nơi sinh sống một thời gian trước khi ra làm quan của Đặng Huấn (? - 1583) - vị Quận công quê ở Lương Xá (huyện Chương Mỹ, Hà Nội), làm quan nhà Mạc, sau quy thuận nhà Lê, giúp dập nhà Lê đánh tan nhà Mạc. Sau khi thành đạt, ông để người con thứ hai ở lại làng Yên Mỹ, phát triển thành một chi nhánh họ Đặng tại đây. Hiện ở làng vẫn còn nhà thờ, lăng mộ của họ này.

Di tích lịch sử, văn hóa
Làng Yên Mỹ trước đây có ngôi đình được dựng rất muộn, bắt đầu dựng từ năm 1919, mãi đến năm 1924 mới hoàn thành. Việc làng xây đình muộn có nhiều nguyên nhân. Có thuyết giải thích là do làng nghèo, vì vậy có lời nguyền của các làng bên: "Bao giờ Yên Mỹ làm đình, chạch đẻ ngọn giáo thì mình lấy ta!" Chắc chắn đây chỉ là sự đặt lời của dân gian. Nguyên nhân chính của việc dựng đình muộn này là do làng ở ven sông, chịu tác động của nướac lũ sông Hồng, gây ngập lụt. Chắc hẳn, xưa kia làng từng có đình, nhưng bị nước lụt làm trôi lở nên việc dựng lại rất khó khăn. Ngoài Cao Sơn đại vương và một vị thần họ Phạm có quan hệ họ hàng với Tiến sĩ Phạm Quốc Trinh.

Làng Yên Mỹ còn có ngôi đền Mẫu thờ Lý Chiêu Hoàng - vị vua cuối cùng của triều Lý. Trong đền có tượng bà Chiêu Hoàng đúc bằng đồng vào năm 1937.

Làng có ngôi chùa Thanh Lan, không có gì nổi bật.

Kinh tế
Ngày nay, làng Yên Mỹ khá trù phú với việc trồng các loại rau, hoa cung cấp cho nội thành và xuất khẩu.

Tham khảo

Làng Hà Nội


title: Navamorcuende

text:
Navamorcuende là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 708 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Pseudanostirus pippingskoeldii

text:
Pseudanostirus pippingskoeldii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Mannerheim miêu tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

Pseudanostirus


title: Kỳ Anh (huyện)

text:
Kỳ Anh là một huyện ven biển nằm ở phía đông nam tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Kỳ Anh nằm ở phía nam của tỉnh Hà Tĩnh, có vị trí địa lý:

Phía đông giáp thị xã Kỳ Anh và Biển Đông
Phía tây và phía bắc giáp huyện Cẩm Xuyên
Phía nam giáp huyện Tuyên Hóa và huyện Quảng Trạch thuộc tỉnh Quảng Bình.

Dân số năm 2015 là 120.518 người, 9,7% dân số theo đạo Thiên Chúa. Dân số năm 2020 là 129.130 người.

Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng đi qua đang được xây dựng.

Huyện có dãy Hoành Sơn và Đèo Ngang. Huyện có đường bờ biển dài khoảng 63 km, Quốc lộ 1 chạy dọc huyện có chiều dài 56 km, Quốc lộ 12C nối với cửa khẩu Cha Lo.

Địa hình
Địa hình đồi núi chiếm 74% diện tích, ở phía tây có Động Chúa (545 m), phía nam là dãy Hoành Sơn có đỉnh cao 1.044 m; đồng bằng ven biển hẹp. Có sông Rào Trò chảy qua. Có đường bờ biển khá dài.

Lịch sử
Thời Nhà Hậu Lê, Kỳ Anh là miền đất phía nam của huyện Kỳ Hoa (gồm huyện Cẩm Xuyên và Kỳ Anh hiện nay) thuộc phủ Hà Hoa của xứ Nghệ An.

Năm 1836, vua Minh Mạng Nhà Nguyễn chia huyện Kỳ Hoa lập thành hai huyện: Kỳ Anh và Cẩm Xuyên thuộc tỉnh Hà Tĩnh.

Sau năm 1945, bỏ cấp phủ và gọi chung là huyện. Ban đầu, thì Huyện Kỳ Anh gồm có 15 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 15 xã: Cấp Hà, Cấp Tân, Cấp Thăng, Kỳ Lợi, Kỳ Long, Kỳ Nam, Kỳ Phương, Kỳ Thịnh, Kỳ Thư, Kỳ Trinh, Lĩnh Nam, Thành Kỳ, Trung Châu, Trung Hải và Vọng Sơn.

Năm 1954, Phân chia và đổi tên 8 xã trong số 15 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Kỳ Anh, lần lượt như sau:
Chia xã Kỳ Nam thành 3 xã: Kỳ Bắc, Kỳ Phong và Kỳ Tiến.
Chia xã Vọng Sơn thành 4 xã: Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Sơn và Kỳ Thượng.
Chia xã Cấp Hà thành 3 xã: Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Văn.
Chia xã Lĩnh Nam thành 2 xã: Kỳ Ninh và Kỳ Thọ.
Chia xã Thành Kỳ thành 2 xã: Kỳ Khang và Kỳ Phú.
Chia xã Trung Châu thành 2 xã: Kỳ Châu và Kỳ Hoa.
Đổi tên xã Trung Hải thành xã Kỳ Hải.
Đổi tên xã Cấp Tân thành xã Kỳ Giang.
Đổi tên xã Cấp Thắng thành xã Kỳ Xuân.

Năm 1961, tách làng Ngưu Sơn (Minh Đức) của xã Kỳ Phương và thành lập xã mới Kỳ Nam.

Ngày 1 tháng 10 năm 1965, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 356-NV thành lập xã Kỳ Hương trên cơ sở phần diện tích khai hoang của xã Kỳ Phong cùng một phần diện tích và dân số của xã Kỳ Tây.

Năm 1976, là huyện Kỳ Anh của tỉnh Nghệ Tĩnh.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 619-VP18.Theo đó:
Hợp nhất 2 xã: Kỳ Sơn và Kỳ Lâm thành xã Vọng Sơn.
Sáp nhập xóm Tân Bình của xã Kỳ Giang vào xã Kỳ Phú.
Chia xã Kỳ Hải thành 2 xã: Kỳ Hà và Kỳ Hải.

Ngày 8 tháng 10 năm 1980, lại chia tách xã Vọng Sơn thành 2 xã: Kỳ Sơn và Kỳ Lâm.

Ngày 8 tháng 9 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 105-HĐBT.Theo đó:
Thành lập thị trấn Kỳ Anh - thị trấn huyện lỵ của huyện Kỳ Anh trên cơ sở 3 ha diện tích tự nhiên với 119 nhân khẩu của xã Kỳ Tân, 15 ha diện tích tự nhiên với 210 nhân khẩu của xã Kỳ Trinh, 17 ha diện tích tự nhiên với 102 nhân khẩu của xã Kỳ Hoa, 83 ha diện tích tự nhiên với 1.528 nhân khẩu của xã Kỳ Châu và 249 ha diện tích tự nhiên với 2.236 nhân khẩu của xã Kỳ Hưng. Thị trấn Kỳ Anh có tổng diện tích là 367 hécta diện tích tự nhiên và 6.915 nhân khẩu.
Thành lập xã Kỳ Hợp trên cơ sở 230 ha diện tích tự nhiên với 308 nhân khẩu của xã Kỳ Tân, 1.566 ha diện tích tự nhiên với 580 nhân khẩu của xã Kỳ Lâm và 1.379 ha diện tích tự nhiên với 399 nhân khẩu của xã Kỳ Tây. Xã Kỳ Hợp có tổng diện tích là 3.175 ha diện tích tự nhiên với 1.287 nhân khẩu.
Thành lập xã Kỳ Đồng trên cơ sở 100 ha diện tích tự nhiên với 833 nhân khẩu của xã Kỳ Khang, 476 ha diện tích tự nhiên với 1.860 nhân khẩu của xã Kỳ Phú và 120 ha diện tích tự nhiên với 705 nhân khẩu của xã Kỳ Giang. Xã Kỳ Đồng có tổng diện tích là 669 ha diện tích tự nhiên với 3.318 nhân khẩu.
Thành lập xã Kỳ Liên trên cơ sở 1.600 ha diện tích tự nhiên với 1.340 nhân khẩu của xã Kỳ Long và 150 ha diện tích tự nhiên với 383 nhân khẩu của xã Kỳ Phương. Xã Kỳ Liên có tổng diện tích là 1.750 ha diện tích tự nhiên với 1.723 nhân khẩu.

Năm 1991, huyện Kỳ Anh thuộc tỉnh Hà Tĩnh vừa tái lập.

Ngày 2 tháng 1 năm 2004,Chính phủ ban hành Nghị định số 09/2004/NĐ-CP.Theo đó, thành lập xã Kỳ Trung trên cơ sở 1.186,20 ha diện tích tự nhiên với 2.095 nhân khẩu của xã Kỳ Văn; 969,70 ha diện tích tự nhiên với 312 nhân khẩu của xã Kỳ Giang; 334,10 ha diện tích tự nhiên của xã Kỳ Tây và 137 ha diện tích tự nhiên của xã Kỳ Tiến với 757,70 ha diện tích tự nhiên của xã Kỳ Phong, xã Kỳ Trung có 3.384,70 ha diện tích tự nhiên và 2.371 nhân khẩu.

Như vậy, tính đến cuối năm 2014, huyện Kỳ Anh có 33 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Kỳ Anh và 32 xã: Kỳ Bắc, Kỳ Châu, Kỳ Đồng, Kỳ Giang, Kỳ Hà, Kỳ Hải, Kỳ Hoa, Kỳ Hợp, Kỳ Hưng, Kỳ Khang, Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Liên, Kỳ Lợi, Kỳ Long, Kỳ Nam, Kỳ Ninh, Kỳ Phong, Kỳ Phú, Kỳ Phương, Kỳ Sơn, Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Thịnh, Kỳ Thọ, Kỳ Thư, Kỳ Thượng, Kỳ Tiến, Kỳ Trinh, Kỳ Trung, Kỳ Văn, Kỳ Xuân.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 903/NQ-UBTVQH13. Theo đó, điều chỉnh 28.025,03 ha diện tích tự nhiên và 85.508 nhân khẩu của huyện Kỳ Anh (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của thị trấn Kỳ Anh và 11 xã Kỳ Hà, Kỳ Hoa, Kỳ Hưng, Kỳ Long, Kỳ Liên, Kỳ Lợi, Kỳ Nam, Kỳ Ninh, Kỳ Phương, Kỳ Thịnh, Kỳ Trinh để thành lập thị xã Kỳ Anh).

Như vậy, đến thời điểm này, huyện Kỳ Anh còn lại 76.161,7 ha diện tích tự nhiên và 120.518 nhân khẩu với 21 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 21 xã: Kỳ Bắc, Kỳ Châu, Kỳ Đồng, Kỳ Giang, Kỳ Hải, Kỳ Hợp, Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Khang, Kỳ Tây, Kỳ Phú, Kỳ Phong, Kỳ Sơn, Kỳ Tân, Kỳ Thượng, Kỳ Tiến, Kỳ Trung, Kỳ Thọ, Kỳ Thư, Kỳ Văn và Kỳ Xuân.

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, thành lập xã Lâm Hợp trên cơ sở nhập toàn bộ 36,32 km² diện tích tự nhiên với 4.905 người của xã Kỳ Lâm và toàn bộ 25,33 km² diện tích tự nhiên với 2.302 người của xã Kỳ Hợp.

Như vậy, tính đến thời điểm này, huyện Kỳ Anh có 20 đơn vị hành chính cấp xã với 20 xã trực thuộc như hiện nay.

Hành chính
Huyện Kỳ Anh có 20 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 20 xã: Kỳ Bắc, Kỳ Châu, Kỳ Đồng (huyện lỵ), Kỳ Giang, Kỳ Hải, Kỳ Khang, Kỳ Lạc, Kỳ Phong, Kỳ Phú, Kỳ Sơn, Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Thọ, Kỳ Thư, Kỳ Thượng, Kỳ Tiến, Kỳ Trung, Kỳ Văn, Kỳ Xuân và Lâm Hợp.

Người Kỳ Anh
 Kỳ Anh là quê hương của Đình nguyên Bảng nhãn Lê Quảng Chí và Tiến sĩ Lê Quảng Ý đời Nhà Lê; Hoàng giáp Lê Tuấn (Kinh lược xứ Bắc Kỳ, Thương thư Bộ Hình, Chánh sứ, triều Nguyễn); Phó bảng Lê Đức; Đội Cung (Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Đô Lương); Mai Lão Bạng- chí sĩ cách mạng.
 Ngày nay có: Doanh nhân, tỷ phú đô-la Trần Đình Trường, Anh hùng Vương Đình Nhỏ ; Anh hùng phá bom Đặng Đình Ghí; Thiếu tướng Nguyễn Duy Bi;  Thiếu tướng Trần Công Mân nguyên Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân; Nhà thơ, nhà báo Dương Kỳ Anh (nguyên Tổng biên tập báo Tiền phong); nguyên Chủ tịch tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Ký,Vận động viên điền kinh Trần Đình Sơn;Cầu Thủ bóng đá Nguyễn Ngọc Thắng,Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên.

Di tích và danh thắng
 Đền Phương Giai ở xã Kỳ Bắc
 Sông Nhà Lê là tuyến đường thủy được khơi thông từ thời Vua Lê Đại Hành
 Đền thờ điện quận công Phạm Hoành ở xã Kỳ Thọ

Giáo dục
Huyện Kỳ Anh có 3 trường THPT, 12 trường THCS, 4 trường TH&THCS, 20 trường tiểu học, 21 trường mần non (1 trường ngoài công lập).
 Khối THPT: Nguyễn Thị Bích Châu xã Kỳ Thư, Nguyễn Huệ xã Kỳ Phong, Kỳ Lâm xã Lâm Hợp.
 Khối THCS: Phong Bắc, Kỳ Tiến, Kỳ Xuân, Nguyễn Trọng Bình, Kỳ Phú, Kỳ Khang, Thư Thọ, Kỳ Tân, Kỳ Sơn, Kỳ Thượng, Kỳ Tây, Lâm Hợp.
 Khối TH&THCS: Kỳ Văn, Kỳ Trung, Kỳ Lạc, Kỳ Hải.

Lễ hội truyền thống
 Lễ hội Thi nấu cơm ở Long Trì (Phú Long,Kỳ Phú), Tuần Tượng

Làng nghề
Làng nghề làm nón tại xã Kỳ Thư,
Làng nghề làm muối ở Kỳ Hà, Làng nghề nước mắm ở Kỳ Ninh

Sai phạm

Formosa Vũng Áng xả thải trái phép ra biển
Formosa Vũng Áng xả thải trái phép ra biển tại Khu kinh tế Vũng Áng gây ra thảm họa Cá chết hàng loạt ở Việt Nam năm 2016. Công ty này sau đó đã đồng ý bồi thường 500 triệu $.

Thu lợi bất chính trong việc giải phóng mặt bằng dự án Formosa
Từ năm 2008 - 2009 trong quá trình thực hiện chủ trương bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng cho dự án Formosa ở huyện Kỳ Anh (nay tách thành thị xã Kỳ Anh và huyện Kỳ Anh), bị cáo Nguyễn Văn Bổng - khi đó làm chủ tịch huyện - đã cùng cấp dưới cố ý làm trái các quy định để hợp thức gần 73ha đất công không thuộc diện được bồi thường thành đất tranh chấp. Sau đó, các bị cáo lập danh sách khống cho các hộ dân đứng tên trong hồ sơ bồi thường để chiếm hưởng hơn 10,4 tỉ đồng tiền bồi thường. Chiều 2-12-2016 TAND tỉnh Hà Tĩnh tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Bổng - nguyên chủ tịch UBND huyện Kỳ Anh - 12 năm tù giam, bị cáo Phạm Huy Tường (nguyên trưởng Phòng TN-MT huyện Kỳ Anh) 11 năm tù; bị cáo Lê Xuân Nghinh (nguyên bí thư Đảng ủy xã Kỳ Long), Lê Quang Hà (nguyên phó chủ tịch UBND xã Kỳ Long) 10 năm tù; bị cáo Lê Anh Đức (nguyên cán bộ Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng thị xã Kỳ Anh) 8 năm tù. Ngoài ra, bị cáo Hồ Xuân Cường (nguyên cán bộ Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng huyện Kỳ Anh) và Lê Công Diếu (nguyên chủ tịch UBND xã Kỳ Phương) cũng lĩnh án 3 năm tù. Tòa còn buộc bị cáo Bổng và Tường mỗi bị cáo phải bồi thường hơn 1,6 tỉ đồng. Bị cáo Nghinh, Hà và Đức mỗi bị cáo bồi thường hơn 1,5 tỉ đồng. Diếu và Cường mỗi bị cáo phải bồi thường hơn 142 triệu đồng.

Chú thích

16 https://webthethao.vn/dien-kinh/sao-dien-kinh-tuoi-suu-tran-dinh-son-chang-ky-ma-kin-tieng-cua-mien-dat-vi-giam-Di11WnPGg.htm

Liên kết ngoài

 Đất và người Kỳ Anh

https://kaigosswn.blogspot.com/?m=1

Huyện duyên hải Việt Nam


title: Mouleydier

text:
Mouleydier là một xã của Pháp nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la mairie de Mouleydier
 Mouleydier trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Massacre nazi en Lot et Garonne

Mouleydier


title: Danh sách dòng tu Công giáo

text:
Sau đây là danh sách thống kê chưa đầy đủ các Dòng tu và Hội truyền giáo Công giáo Rôma.

Tham khảo
C.S.C. Congregatio Sacratissimi Cordis (Latin) - Dòng Thánh Tâm (Tổng giáo phận Huế)

M.S.A. Sociedad De Misioneros De Los Santos Apóstoles (Tay ban nha) - Tu Đoàn Thừa Sai các Thánh Tông Đồ - Tổng quyền ở Canada, Cộng đoàn Việt Nam ở Gp- Vinh.
Dòng tu và hội đoàn Công giáo Rôma
Dòng tu
Dòng tu


title: Garpastum

text:
Garpastum (tiếng Nga: Гарпастум, tiếng Anh: Garpastum, tiếng Latvia: Harpastum) là một bộ phim lịch sử của đạo diễn Aleksey German ml., ra mắt lần đầu năm 2005.

Nội dung

Diễn viên

Ê-kíp

Vinh danh

Xem thêm

 Thông tin trên Website Film.RU
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Phim do Aleksey Alekseyevich German đạo diễn
Phim của Lenfilm
Phim Nga
Phim tâm lý
Phim lãng mạn
Phim lịch sử
Phim năm 2005
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh năm 1914
Phim tiếng Nga


title: Damxung

text:
Damxung (; , Hán Việt: Đương Hùng huyện) là một huyện của địa cấp thị Lhasa, khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc. Đây là huyện cực bắc của Lhasa và thủ phủ là trấn Damquka. Dam xung trong tiếng Tạng nghĩa là "bãi cỏ được chọn". Damxung nằm ở miền trung của Khu tự trị Tây Tạng và nằm bên hồ thiêng Lhamo Namco rộng 1920 km². Huyện có diện tích 10.036 km² với dân số năm 1999 là 38.473 người. Damxung nằm ở khu vực các dãy núi Gangdisê và Nyainqêntanglha. Dãy Nyainqêntanglha trải dài trên toàn huyện.

Hành chính

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Tây Tạng
Lhasa
Damxung


title: Pachygonidia odile

text:
Pachygonidia odile là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador.

Sải cánh dài 65 đối với con đực và 69 mm đối với con cái. Nó có thể phân biệt với các loài Pachygonidia khác màu cánh trước và cánh sau.
Mỗi năm loài này có thể có nhiều thế hệ.

Chú thích

Tham khảo

Pachygonidia
Động vật đặc hữu Ecuador
Động vật Ecuador
Côn trùng Nam Mỹ


title: Psaenythia rubripes

text:
Psaenythia rubripes là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1908


title: Nguyễn Thị Chân Quỳnh

text:
Nguyễn Thị Chân-Quỳnh (sinh 1931) là một tác giả và nhà khảo cứu về sử học Việt Nam.

Bà sinh ở Hà Nội đến năm 1952 thì sang Pháp. Bà theo học Đại học Paris IV (Paris-Sorbonne), đậu bằng tiến sĩ Anh văn. Bà từng là giảng viên ở Paris-Sorbonne và hợp tác với ban Việt ngữ đài BBC.

Đóng góp văn học
Nguyễn Thị Chân-Quỳnh là dịch giả một số thi văn tiếng Việt in trong tuyển tập The War Wife (London: Allison & Busby, 1970) và The Elek Book of Oriental Verse (London: Paul Elek, 1973). Cuốn Hoa thơm cỏ lạ (Paris: An Tiêm, 1995) là một dịch phẩm của bà. Bà đóng góp nhiều trên các báo tiếng Việt ở hải ngoại như Thế kỷ 21, Hợp lưu, Văn học, Văn Lang, Trăm con, chủ yếu viết về các đề tài nghi vấn trong sử học.

Ngoài ra bà còn là soạn giả một số sách biên khảo về sử Việt Nam như Lối xưa xe ngựa..., Tập I (Paris: An Tiêm, 1995); Lối xưa xe ngựa..., Tập II (Paris: An Tiêm, 2002); Khoa cử Việt-Nam, Tập Thượng (Paris: An Tiêm, 2002); Khoa cử Việt-Nam, Tập Hạ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Các trích đoạn tác phẩm Lối xưa xe ngựa của Nguyễn Thị Chân Quỳnh: ,

Người Pháp gốc Việt
Nhà văn hải ngoại
Nữ nhà văn Việt Nam
Nhân vật còn sống


title: Nomada xanthopus

text:
Nomada xanthopus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1921


title: Caicella

text:
Caicella là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Arunachal Pradesh

text:
Arunachal Pradesh () là một trong hai mươi chín bang của Ấn Độ. Bang này nằm tại khu vực đông bắc của liên bang, giáp với các bang Assam và Nagaland về phía nam, và có biên giới quốc tế với Bhutan về phía tây (giáp các vùng hành chính Trashigang, Samdrup Jongkhar), với Myanmar về phía đông (giáp bang Kachin) và với Trung Quốc về phía bắc (giáp khu tự trị Tây Tạng). Itanagar là thủ phủ của bang. Hầu hết lãnh thổ bang được chính phủ Tây Tạng nhượng cho Anh theo Điều ước Simla năm 1914. Trung Quốc không công nhận tính hợp pháp của hiệp định này, và yêu sách chủ quyền hầu hết bang này với tên gọi "Tạng Nam". Bang được cho là có tiềm năng lớn về phát triển thủy điện.

Arunachal Pradesh có nghĩa là "vùng đất của các dãy núi thần quang", cũng có biệt danh là "bang hoa lan của Ấn Độ" hay "thiên đường của các nhà thực vật học". Về mặt địa lý, Arunachal Pradesh là bang lớn nhất trong số các bang ở Đông Bắc Ấn Độ – thường được gọi là Bảy bang chị em. Giống như nhiều nơi khác ở Đông Bắc Ấn Độ, cư dân bản địa tại Arunachal Pradesh có nguồn gốc Tạng-Miến thuộc Đại chủng Á. Một lượng lớn người nhập cư đến từ các miền khác của Ấn Độ và ngoại quốc đã và đang tác động đến dân số của bang.

Lịch sử
Các công cụ thời kỳ đồ đá mới được phát hiện tại Arunachal Pradesh cho thấy rằng con người đã cư trú tại khu vực Himalaya này ít nhất là mười một nghìn năm. Các cư dân sớm nhất tại Bhutan và các khu vực Himalaya lân cận của Nam Á là người đến từ văn minh thung lũng sông Ấn, tiếp theo đó là các dân tộc đến từ Tây Tạng và miền Nam Trung Quốc khoảng 2000 năm trước.

Lịch sử tiền hiện đại của Arunachal Pradesh không rõ ràng, lịch sử truyền khẩu hiện hành của nhiều bộ lạc gốc Tạng-Miến tại địa phương rất phong phú và chỉ ra rõ ràng rằng họ có nguồn gốc từ phía bắc, tại Tây Tạng hiện nay. Từ quan điểm văn hóa vật thể, rõ ràng rằng hầu hết các nhóm người bản địa liên hệ với các bộ lạc vùng núi Myanmar, thực tế này có thể lý giải là do có một nguồn gốc miền bắc Myanmar hoặc khuếch tán văn hóa về phía tây.

Theo chính phủ Arunachal Pradesh, các văn bản Hindu Kalika Purana và Mahabharata đề cập đến khu vực với tên gọi là Dãy núi Prabhu của Puranas, và là nơi nhà hiền triết Parashuram rửa tội, nhà hiền triết Vyasa thiền, Quốc vương Bhishmaka thành lập vương quốc của mình, và Chúa Krishna cưới người vợ Rukmini.

Lịch sử thành văn từ quan điểm bên ngoài chỉ hiện hữu trong các biên niên sử của người Ahom và Sutiya. Người Monpa và Sherdukpen cũng lưu giữ các ghi chép lịch sử về sự hiện diện của các tù bang địa phương tại tây bắc. Bộ phận tây bắc của khu vực này nằm dưới quyền kiểm soát của vương quốc Monyul của người Monpa, vốn hưng thịnh từ năm 500 đến năm 600. Khu vực này sau đó nằm dưới quyền kiểm soát lỏng lẻo của Tây Tạng và Bhutan, đặc biệt là tại các khu vực phía bắc. Các khu vực còn lại của bang, đặc biệt là những nơi giáp với Myanmar, nằm dưới quyền kiểm soát của các Quốc vương Sutiya cho đến cuộc chiến Ahom-Sutiya trong thế kỷ 16. Người Ahom nắm giữ khu vực cho đến khi người Anh thôn tính Ấn Độ vào năm 1858. Tuy nhiên, hầu hết các bộ lạc Arunachal trên thực tế duy trì tự trị mức độ lớn cho đến khi Ấn Độ độc lập và chính thức hóa chính quyền bản địa vào năm 1947.

Các cuộc khai quật gần đây tại các di chỉ đền thờ Ấn Độ giáo như Malinithan từ thế kỷ 14 tại chân đồi Siang tại Tây Siang được xây dựng trong thời gian Sutiya cai trị. Di sản nổi bật khác là Bhismaknagar dẫn tới đề xuất rằng người Idu (Mishmi) có một nền văn hóa và quản trị tiến bộ trong thời kỳ tiền sử. Tuy nhiên, không có bằng chứng liên kết trực tiếp Bhismaknagar với điều này hay bất kỳ văn hóa nào khác được biết đến, song các quân chủ Sutiya cai quản khu vực quanh Bhismaknagar từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 16. Di sản thứ ba là Tu viện Tawang có niên đại 400 năm tại cực tây-bắc của bang, cung cấp một số bằng chứng lịch sử của dân chúng bộ lạc Phật giáo. Đạt Lai Lạt Ma thứ 6 là Tsangyang Gyatso sinh tại Tawang.

Vẽ đường McMahon

Năm 1913–1914, các đại biểu của Trung Quốc, Tây Tạng và Anh họp tại Ấn Độ kết thúc bằng Điều ước Simla. Tuy nhiên, các đại biểu Trung Quốc cự tuyệt đàm phán về lãnh thổ. Mục đích của hiệp định này là xác định biên giới giữa Nội Tạng và Ngoại Tạng, cũng như giữa Ngoại Tạng và Ấn Độ thuộc Anh. Nhà cầm quyền người Anh là Henry McMahon thảo ra một đường McMahon dài  làm biên giới giữa Ấn Độ thuộc Anh và Ngoại Tạng trong hội nghị Simla. Các đại biểu của Tây Tạng và Anh tại hội nghị đồng ý đường này và Tây Tạng nhượng Tawang và các khu vực khác của mình cho Đế quốc Anh. Đại biểu của Trung Quốc từ chối chấp thuận thỏa thuận và rút khỏi hội nghị. Chính phủ Tây Tạng và Chính phủ Anh tiến tới Hiệp định Simla và tuyên bố rằng lợi ích của các điều khoản khác trong hiệp định này không dành cho Trung Quốc chừng nào họ vẫn nằm ngoài phạm vi hiệu lực. Quan điểm của Trung Quốc là Tây Tạng không độc lập khỏi Trung Quốc nên không thể độc lập ký kết các hiệp định, và theo các công ước Anh-Thanh (1906) và Anh-Nga (1907), bất kỳ thỏa thuận nào như vậy là bất hợp pháp nếu không được Trung Quốc tán thành.

Simla ban đầu bị Chính phủ Ấn Độ bác bỏ do không tương thích với Công ước Anh-Nga năm 1907. Tuy nhiên, công ước này bị Nga và Anh cùng từ bỏ vào năm 1921. Tuy nhiên, do quyền uy của Trung Quốc tại Tây Tạng tan vỡ, đường này không gặp thách thức nghiêm trọng do Tây Tạng đã ký kết, do đó nó bị lãng quên đến mức không bản đồ mới nào được phát hành cho đến năm 1935, khi công vụ viên Olaf Caroe kêu gọi chú ý đến vấn đề. Cục đo đạc địa hình Ấn Độ phát hành một bản đồ thể hiện đường McMahon là biên giới chính thức vào năm 1937. Năm 1938, người Anh cuối cùng cho phát hành hiệp định Simla với tư cách một hiệp ước song phương; năm 1938 Cục đo đạc địa hình Ấn Độ phát hành một bản đồ chi tiết thể hiện Tawang là bộ phận của Đặc khu Biên giới Đông Bắc. Năm 1944, Anh thiết lập chính quyền tại khu vực từ Dirang Dzong tại phía tây đến Walong tại phía đông. Tuy nhiên, Tây Tạng thay đổi lập trường về đường McMahon vào cuối năm 1947 khi chính phủ Tây Tạng viết một công hàm cho Bộ trưởng Ngoại vụ Ấn Độ đặt yêu sách với (Tawang) phía nam đường McMahon. Tình hình tiến triển hơn nữa khi Ấn Độ độc lập và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập vào năm 1949. Đến tháng 11 năm 1950, khi Trung Quốc sẵn sàng tiếp quản Tây Tạng, Ấn Độ đơn phương tuyên bố rằng đường McMahon là biên giới—và đến năm 1951 buộc tàn dư cuối cùng của chính quyền Tây Tạng ra khỏi khu vực Tawang. Trung Quốc chưa từng công nhận đường McMahon, và yêu sách Tawang nhân danh người Tạng. Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 vào năm 2003 nói rằng Tawang "thực tế là bộ phận của chính quyền Tây Tạng" trước Điều ước Simla. Theo lời Đạt Lai Lạt Ma, "Năm 1962 trong Chiến tranh Ấn-Trung, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã chiếm đóng toàn bộ các khu vực này (Arunachal Pradesh) song họ tuyên bố đơn phương đình chiến và triệt thoái, chấp thuận biên giới quốc tế hiện tại".

Chiến tranh Trung-Ấn
Đặc khu biên giới Đông Bắc được thành lập vào năm 1955. Vấn đề yên lặng trong gần một thập niên trong giai đoạn quan hệ Trung-Ấn thân mật, song sau đó lại nổi lên thành một nguyên nhân chính gây ra Chiến tranh Trung-Ấn năm 1962. Nguyên nhân leo thang đến chiến tranh vẫn là điều tranh luận theo tài liệu của hai bên. Trong chiến tranh năm 1962, Trung Quốc chiếm đóng hầu hết khu vực Arunachal Pradesh. Tuy nhiên, Trung Quốc nhanh chóng tuyên bố thắng lợi, và tự nguyện triệt thoái về sau đường McMahon và trao trả các tù binh chiến tranh Ấn Độ vào năm 1963. Chiến tranh dẫn đến kết thúc trao đổi mậu dịch với Tây Tạng, dù vào năm 2007 chính phủ bang thể hiện các chỉ dấu khôi phục trao đổi mậu dịch với Tây Tạng.

Tên gọi hiện tại
Đặc khu biên giới Tây Bắc được đổi tên thành Arunachal Pradesh vào ngày 20 tháng 1 năm 1972 và trở thành một lãnh thổ liên bang. Arunachal Pradesh trở thành một bang vào ngày 20 tháng 2 năm 1987.

Gần đây, Arunachal Pradesh phải đối diện với một số tổ chức nổi loạn, đáng chú ý là Hội đồng Xã hội chủ nghĩa Dân tộc Nagaland (NSCN), nhóm này được cho là có các trại căn cứ tại huyện Changlang và Tirap. Có những tường thuật không thường xuyên về các tổ chức này quấy nhiễu nhân dân địa phương và tống tiền bảo kê.

Đặc biệt là dọc biên giới với Tây Tạng, quân đội Ấn Độ có hiện diện đáng kể do lo ngại về ý định của Trung Quốc trong khu vực. Cần phải có giấy phép đặc biệt để vào Arunachal Pradesh thông qua bất kỳ trạm kiểm soát nào trên biên giới với Assam.

Địa lý

Arunachal Pradesh nằm giữa 26,28° B và 29,30° B và 91,20° Đ và 97,30° Đ, diện tích là 83.743 km². Hầu hết Arunachal Pradesh thuộc dãy Himalaya. Tuy nhiên, có các bộ phận của các huyện Lohit, Changlang và Tirap thuộc vùng đồi Patkai. Kangto, Nyegi Kangsang, và đỉnh chính Gorichen và đỉnh Đông Gorichen là một số đỉnh cao nhất trong khu vực này của dãy Himalaya. Đất hầu hết là núi non và dãy Himalaya chạy từ bắc xuống nam. Chúng phân bang này thành năm thung lũng sông: Kameng, Subansiri, Siang, Lohit và Tirap. Toàn bộ chúng đều được cấp nước từ tuyết trên dãy Himalaya cùng vô số sông suối nhỏ. Sông hùng vĩ nhất là Siang, được gọi là Tsangpo tại Tây Tạng, và nó trở thành Brahmaputra sau khi hợp lưu với Dibang và Lohit tại vùng đồng bằng của Assam.

Dãy Himalaya kéo dài đến miền đông Arunachal, tách biệt bang này với Tây Tạng. Dãy núi kéo dài đến bang Nagaland, và tạo thành một đoạn biên giới giữa Ấn Độ và Myanmar tại các huyện Changlang và Tirap, đóng vai trò chướng ngại tự nhiên mang tên Patkai Bum Hills. Chúng là các dãy núi thấp so với Đại Himalaya.

Khí hậu
Khí hậu Arunachal Pradesh thay đổi theo độ cao. Các khu vực có độ cao rất lớn tại Thượng Himalaya gần biên giới Tây Tạng có khí hậu núi cao và lãnh nguyên. Bên dưới Thượng Himalaya là Trung Himalaya, tại đây có khí hậu ôn hòa. Các khu vực tại Hạ Himalaya và gần mực nước biển thường có khí hậu ẩm, cận nhiệt đới với mùa hè nóng và mùa đông ôn hòa.

Arunachal Pradesh có lượng mưa lớn là  mỗi năm, hầu hết là từ tháng 5 đến tháng 9. Các sườn núi và đồi được bao phủ bằng các khu rừng núi cao, ôn hòa và cận nhiệt đới với các loài cây như đỗ quyên, sồi, thông, phong, lãnh sam, bách xù; sala và tếch là các loài có giá trị kinh tế chính.

Đa dạng sinh học
Trên phương diện địa lý sinh vật học, bang nằm trong phạm vi Đông Himalaya, phạm vi có tính địa lý sinh vật học cao nhất trong đới Himalaya, cũng được phân loại là điểm nóng đa dạng sinh học. Arunachal Pradesh có các khu rừng đa dạng và đời sống hoang dã ưu tú. Nó có 5000 loài thực vât, 85 loài thú trên cạn, trên 500 loài chim và một lượng lớn các loài bướm, côn trùng và bò sát. Tại những nơi có độ cao thấp nhất, chủ yếu là khu vực biên giới của Arunachal Pradesh với Assam, là rừng bán thường xanh thung lũng Brahmaputra. Hầu hết bang, bao gồm vùng chân núi Himalaya và vùng đồi Patkai, có các khu rừng lá rộng Đông Himalaya. Hướng về biên giới phía bắc với Tây Tạng, do độ cao tăng lên, có sự hỗn hợp giữa rừng tùng bách cận núi cao Đông và Đông Bắc, tiếp đến là cây bụi và đồng cỏ núi cao Đông Himalaya, cuối cùng là đá và băng trên các đỉnh cao nhất. Tại bang có một số lượng lớn thực vật thảo dược, và trong thung lũng Ziro của huyện Hạ Subansiri có 158 thực vật thảo dược được cư dân địa phương sử dụng.

Huyện

Arunachal Pradesh được phân thành 23 huyện, mỗi huyện do một quản trị viên quản lý:

 Tawang
 Tây Kameng
 Đông Kameng
 Papum Pare
 Kurung Kumey
 Kra Daadi
 Kamle
 Hạ Subansiri
 Thượng Subansiri
 Tây
 Siang
 Hạ Siang
 Đông Siang
 Thượng Siang
 Thung lũng Thượng Dibang
 Thung lũng Hạ Dibang
 Namsai
 Lohit
 Anjaw
 Changlang
 Tirap
 Longding

Kinh tế

Tổng sản phẩm nội địa của Arunachal Pradesh ước tính đạt 706 triệu USD theo giá hiện hành vào năm 2004 và 1,75 tỷ USD theo giá hiện hành vào năm 2012. Nông nghiệp là lĩnh vực chủ yếu thúc đẩy kinh tế. Jhum là một thuật ngữ địa phương dùng để chỉ canh tác luân phiên vốn được thực hiện phổ biến trong các nhóm bộ lạc, song do gần đây thu nhập từ các nguồn khác dần tăng lên nên việc thực hiện không phổ biến như trước. Arunachal Pradesh có gần 61.000 km² rừng, và lâm nghiệp đứng thứ nhì trong kinh tế bang. Trong số các loại cây trồng có lúa gạo, ngô, kê, lúa mì, đậu, mía, gừng, và hạt có dầu. Arunachal cũng là nơi lý tưởng cho nghề làm vườn và cây ăn quả. Các ngành công nghiệp chính tại đây là nhà máy gạo, bảo quản và chế biến quả, và thủ công mỹ nghệ thổ cẩm. Mua bán máy cưa cỡ lớn và gỗ dán bị cấm chỉ theo luật.

Arunachal Pradesh chiếm một tỷ lệ lớn trong tiềm năng thủy điện chưa được khai thác tại Ấn Độ. Năm 2008, chính phủ Arunachal Pradesh ký một số biên bản ghi nhớ với một số công ty khác nhau lập kế hoạch khoảng 42 công trình thủy điện sẽ phát 27.000 MW điện năng. Dự án Thủy điện Upper Siang được dự kiến sẽ phát từ 10.000 đến 12.000 MW điện năng, được bắt đầu vào tháng 4 năm 2009.

Nhân khẩu

Arunachal Pradesh có thể phân tạm thời thành một tập hợp các môi trường văn hóa khá riêng biệt, dựa trên đặc tính, ngôn ngữ, tôn giáo và văn hóa vật thể: Khu vực Tây Tạng giáp với Bhutan về phía tây, khu vực Tani tại miền trung của bang, và khu vực Mishmi về phía đông của khu vực Tani, khu vực Thái/Cảnh Pha/Tangsa giáp với Myanmar, và khu vực "Naga" tại phương nam, cũng giáp với Myanmar. Giữa các môi trường có các đới chuyển tiếp, như khu vực Aka/Hruso/Miji/Sherdukpen tạo vùng đệm giữa các bộ lạc Phật giáo Tây Tạng và bộ lạc miền núi Tani theo thuyết vật linh. Ngoài ra, có các dân tộc cô lập rải rác tại bang, như người Sulung.

Bên trong các môi trường văn hóa này, người ta phát hiện cư dân của các bộ lạc có liên hệ nói các ngôn ngữ có liên hệ và có truyền thống tương tự. Tại khu vực Tây Tạng, phát hiện lượng lớn người thuộc bộ lạc Monpa, với một số á tộc nói các ngôn ngữ thân cận song khó hiểu lẫn nhau, và cũng có lượng lớn người Tây Tạng tị nạn. Trong khu vực Tani, các bộ lạc lớn gồm Nyishi, Apatani. Tại miền trung, phát hiện người Adi với nhiều á tộc như Padam, Pasi, Minyong và Bokar. Người Milang nằm trong môi trường "Adi", song khá khác biệt. Về phía đông, Idu, Miju và Digaru hình thành khu vực văn hóa-ngôn ngữ "Mishmi", có thể hình thành một nhóm lịch sử rõ ràng hoặc không.

Về phía đông nam, người Khamti thuộc nhóm Thái khác biệt về ngôn ngữ so với các láng giềng của họ và khác biệt về văn hóa với phần lớn các bộ lạc khác trong bang, họ theo phái Phật giáo Nam Tông. Họ cũng thể hiện hội tụ đáng kể với các bộ lạc Singpho và Tangsa trên cùng khu vực, các dân tộc này cũng hiện diện tại Myanmar. Ngoài ra, người Nocte và Wancho thể hiện tương đồng về văn hóa và có thể là ngôn ngữ với các bộ lạc tại bang láng giềng Nagaland.

Ngoài ra, còn có lượng lớn di dân từ các khu vực khác nhau tại Ấn Độ và Bangladesh, họ không được quyền định cư vĩnh cửu theo pháp định, song trên thực tế là vô thời hạn, điều này dần thay đổi kết cấu nhân khẩu học truyền thống trong bang. Cuối cùng, những "người Nepal" (thực tế là các tộc nhân Tạng-Miến chiếm ưu thế tại nhiều khu vực tại Nepal, song không có địa vị bộ lạc tại Ấn Độ) và Chakma phân bổ tại các khu vực khác trong bang (song khó có được số liệu khả tín).

Tỷ lệ biết chữ tăng lên theo số liệu chính thức là từ 57,74% vào năm 2001 lên 66,95% vào năm 2011. Số người biết chữ được cho là 789.943. Số nam giới biết chữ là 454.532 (73,69%) và số nữ giới biết chữ là 335.411 (59,57%).

Tôn giáo

Một tỷ lệ chưa chắc chắn song tương đối lớn cư dân Arunachal là những người tôn thờ tự nhiên (tôn giáo bản địa), và theo các tổ chức truyền thống riêng của họ như Nyedar Namlo của người Nyishi, Rangfrah của người Tangsa & Nocte, Medar Melo của người Apatani, Kargu Gamgi của người Galo và Donyi-Polo Dere của người Adi dưới sự bảo trợ của tôn giáo bản địa Donyi-Polo. Một lượng nhỏ cư dân Arunachal theo truyền thống được xác định là tín đồ Ấn Độ giáo, song số lượng đang gia tăng do các truyền thống thuyết vật linh được hợp nhất với truyền thống Ấn Độ giáo. Phật giáo Tây Tạng chiếm ưu thế tại các huyện Tawang, West Kameng, và các khu vực cô lập lân cận Tây Tạng. Phật giáo Nam Tông được các nhóm sống gần biên giới Myanmar hành lễ. Khoảng 30% cư dân theo tín ngưỡng Cơ Đốc.

Theo Điều tra nhân khẩu Ấn Độ 2011, tôn giáo tại Arunachal Pradesh phân thành:

 Cơ Đốc giáo: 418.732 (30,26%)
 Ấn Độ giáo: 401.876 (29,04%)
 Khác (hầu hết là Donyi-Polo): 362.553 (26,2%)
 Phật giáo: 162.815 (11,76%)
 Hòi giáo: 27.045 (1,9%)
 Sikh: 1.865 (0,1%)
 Jain: 216 (<0.1%)

Theo điều tra nhân khẩu năm 2001, trong số 705.158 cư dân bộ lạc tại Arunachal, 333.102 người theo thuyết vật linh (47,24%), 186.617 theo Cơ Đốc giáo (26,46%), 92.577 theo Ấn Độ giáo (13,13%), và 82.634 theo Phật giáo (11,72%).

Trong số 101 bộ lạc được công nhận, 37 bộ lạc có đa số thành viên theo thuyết vật linh (như Nyishi, Adi Gallong, Tagin, Adi Minyong, Adi, Apatani), 23 bộ lạc có đa số thành viên theo Cơ Đốc giáo (như Wancho, Mossang Tangsa, Bori, Yobin), 15 bộ lạc có đa số thành viên theo Ấn Độ giáo (Mishmi, Mishing/Miri, Deori, Aka, Longchang Tangsa.) và 17 bộ lạc có đa số thành viên theo Phật giáo (Monpa, Khampti, Tawang Monpa, Momba, Singpho, Sherdukpen.). Tám bộ lạc còn lại có đa đức tin, tức là không có tôn giáo chiếm ưu thế (như Nocte, Tangsa, Naga.).

Ngôn ngữ

Arunachal Pradesh hiện nay nằm trong các khu vực dồi dào và đa dạng nhất trên phương diện ngôn ngữ tại châu Á, là nơi có ít nhất 30 và có thể lên đến 50 ngôn ngữ riêng biệt, cộng thêm vô số phương ngôn và bán phương ngôn từ đó. Ranh giới giữa các ngôn ngữ thường tương quan với phân chia bộ lạc, chẳng hạn Apatani và Nyishi khác biệt trên phương diện bộ lạc và ngôn ngữ. Tuy nhiên, thay đổi trong nhận thức và liên kết bộ lạc qua thời gian cũng làm xuất hiện một số trường hợp phức tạp nhất định, như Galo dường như luôn tách biệt về ngôn ngữ với Adi, trong khi liên kết bộ lạc trước đó giữa Galo và Adi ("Adi Gallong") gần đây mới bị giải thể về cơ bản.

Đại đa số ngôn ngữ bản địa tại Arunachal Pradesh hiện nay thuộc ngữ tộc Tạng-Miến. Đa số chúng thuộc về nhánh Abo-Tani trong ngữ tộc này. Hầu như toàn bộ nhóm ngôn ngữ Tani là bản địa tại miền trung Arunachal Pradesh, bao gồm (từ tây sang đông) nói tiếng Tani, Nyishi, Apatani, Tagin, Galo, Bokar, Adi, Padam, Pasi, và Minyong. Hầu hết các ngôn ngữ Tani hiểu lẫn nhau với ít nhất một ngôn ngữ Tani khác, có nghĩa là khu vực hình thành một chuỗi phương ngôn, như từng thấy tại phần lớn châu Âu; chỉ có Apatani và Milang tương đối bất thường trong phạm vi Tani. Các ngôn ngữ Tani nằm trong nhóm được nghiên cứu tốt hơn trong khu vực.

Về phía đông của khu vực Tani là ba ngôn ngữ hầu như chưa được mô tả và gặp nguy hiểm cao độ của nhóm "Mishmi" thuộc ngữ tộc Tạng-Miến: Idu, Digaru và Miju. Một số người tại Tây Tạng cũng nói ba ngôn ngữ này. Mối quan hệ của ba ngôn ngữ này, cả về giữa chúng và với các nhóm khác, là điều chưa chắc chắn. Xa hơn về phía nam là ngôn ngữ Singpho (Kachin), một lượng cư dân lớn tại Myanmar cũng nói ngôn ngữ này; cùng với các ngôn ngữ Nocte và Wancho, chúng có nguồn gốc nhất định với các ngôn ngữ Naga nói tại Nagaland hiện nay.

Về phía tây và phía bắc của khu vực Tani có ít nhất một và có thể đến bốn ngôn ngữ Bodic, gồm Dakpa và Tshangla; trong Ấn Độ hiện nay, các ngôn ngữ này được cho là cùng gốc, nhưng thường được gán lần lượt cho người Monpa và Memba. Hầu hết người nói các ngôn ngữ này hoặc các ngôn ngữ Bodic có liên hệ mật thiết được tìm thấy tại Bhutan và Tây Tạng láng giềng, và cư dân Monpa và Memba duy trì cư trú sát các khu vực biên giới này.

Giữa các khu vực Bodic và Tani là một số lượng lớn các ngôn ngữ gần như chưa được mô tả và phân loại hoàn chỉnh, song được suy đoán thuộc ngữ tộc Tạng-Miến, trong số đó có Sherdukpen, Bugun, Aka/Hruso, Koro, Miji, Bangru và Puroik/Sulung. Tầm quan trọng cao độ về phương diện ngôn ngữ của chúng ngược với số lượng tài liệu và mô tả cực kỳ ít về chúng, dù chúng gặp nguy hiểm cao độ.

Cuối cùng, ngoài các ngôn ngữ Bodic và Tani là một số ngôn ngữ di cư, phần lớn người nói chúng là các di dân và nhân viên chính phủ trung ương phục vụ tại bang trong các cơ quan và tổ chức khác nhau. Họ được phân loại là phi bộ lạc theo các điều khoản trong Hiến pháp Ấn Độ.

Ngoài ngữ tộc Tạng-Miến, tại Arunachal Pradesh có một đại biểu duy nhất của nhóm ngôn ngữ Thái, người nói là các bộ lạc như Khampti và Singpho và nó liên kết mật thiết với tiếng Shan tại Myanmar. Có vẻ là người Khampti mới di cư đến Arunachal Pradesh từ khoảng 18 và/hoặc đầu thế kỷ 19 từ miền bắc Myanmar. Các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Ấn-Âu như tiếng Assam, tiếng Bengal, tiếng Anh, tiếng Nepal và đặc biệt là Hindi đang xâm nhập mạnh tại Arunachal Pradesh. Nguyên nhân chủ yếu là do hệ thống giáo dục tiểu học, vì người giảng dạy thường là các giáo viên di cư nói tiếng Hindi từ Bihar và các bộ phận khác nói tiếng Hindi tại miền bắc Ấn Đọ— một lượng lớn đang tăng lên trong cư dân địa phương hiện nói một dạng nửa bồi của tiếng Hindi làm ngôn ngữ mẹ đẻ. Mặc dù vậy, có thể là do đa dạng ngôn ngữ trong khu vực, tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức duy nhất được công nhận tại bang.

Số người nói các ngôn ngữ lớn trong bang theo điều tra nhân khẩu năm 2001 là Nyishi (208.337), Adi (193.379), Bengal (97.149), Nepal (94.919), Hindi (81.186), Monpa (55.428), Assam (51.551), Wancho (48.544), Tangsa (34.231), Mishmi (33.522), Mishing (33.381), Nocte (32.591), và các ngôn ngữ khác (64.711).

Giao thông
Sân bay Itanagar phục vụ Itanagar được lên kế hoạch xây dựng tại Holongi với chi phí 6,50 tỷ rupee. Bang hiện có sân bay Daporijo, sân bay Ziro, sân bay Along, sân bay Tezu và sân bay Pasighat song chúng nhỏ và hiện không hoạt động. Chính phủ đề xuất đưa các sân bay này vào hoạt động. Trước khi bang có liên kết bằng đường bộ, các đường băng này nguyên được sử dụng để chuyên chở thực phẩm.

Arunachal Pradesh có hai xa lộ: Quốc lộ 52 dài 336 km hoàn thành vào năm 1998, liên kết Jonai và Dirak, và một xa lộ khác liên kết Tezpur tại Assam với Tawang.
Đến năm 2007, tất cả làng đều có liên kết đường bộ nhờ tài trợ của chính phủ trung ương. Toàn bộ các đô thị nhỏ có trạm xe buýt riêng và dịch vụ buýt hàng ngày khả dụng. Toàn bộ địa điểm được liên kết đến Assam, giúp nâng cao hoạt động mậu dịch. Một quốc lộ mới được xây dựng theo đường Stillwell Ledo, liên kết Ledo tại Assam đến Jairampur tại Arunachal.

Năm 2014, hai xa lộ lớn được đề xuất xây dựng trong bang: Xa lộ hành lang công nghiệp Đông-Tây tại chân đồi thấp của bang và Xa lộ biên giới Arunachal Pradesh dài  Mago-Thingbu đến Vijaynagar dọc theo đường McMahon,

Arunachal Pradesh có tuyến đường sắt đầu tiên vào cuối năm 2013 khi khánh thành tuyến từ Harmuti trên tuyến chính Rangpara North-Murkongselak đến Naharlagun thuộc Arunachal Pradesh. Xây dựng 33 km đường sắt khổ rộng  được hoàn thành vào năm 2012. Thủ phủ bang Itanagar được đưa vào bản đồ đường sắt Ấn Độ vào ngày 12 tháng 4 năm 2014 qua tuyến Harmuti-Naharlagun dài 20 km mới xây dựng, khi một tuyến từ Dekargaon tại Assam đến ga Naharlagun, cách trung tâm Itanagar 10 km, tổng khoảng cách 181 km. Ngày 20 tháng 2 năm 2015, đoàn tàu đầu tiên chạy từ New Delhi đến Naharlagun được Thủ tướng Narendra Modi gắn cờ tại thủ đô. Ấn Độ có kế hoạch kéo dài đường sắt đến Tawang, gần biên giới với Trung Quốc.

Giáo dục

Chính phủ bang đang mở rộng hệ thống giáo dục tương đối kém phát triển với trợ giúp của các tổ chức phi chính phủ như Vivekananda Kendra, dẫn đến cải thiện rõ rệt tỷ lệ biết chữ của bang. Các đại học lớn là Dại học Rajiv Gandhi (trước gọi là Đại học Arunachal), Đại học Kỹ thuật và Y khoa Indira Gandhi và Đại học Himalaya, cùng với chín trường cao đẳng trực thuộc chính phủ và bốn trường cao đẳng tư nhân. Cao đẳng đầu tiên là Cao đẳng Jawaharlal Nehru, Pasighat, thành lập vào năm 1964. Đại học Kỹ thuật North East Frontier (NEFTU) thành lập vào năm 2014. Ngoài ra, còn có một cơ sở tương đương đại học là Học viện Khoa học và Công nghệ khu vực Đông Bắc (NERIST) cũng như Học viện Công ngệ Quốc gia, Arunachal Pradesh, thành lập vào ngày 18 tháng 8 năm 2010, nằm tại Yupia (trung tâm của Itanagar). NERIST đóng vai trò quan trọng trong giáo dục đại học về kỹ thuật và quản trị.

Cũng có các học viện đức tin như Pali Vidyapith do Phật tử điều hành. Họ dạy chữ Pali và Khamti cộng thêm các môn học giáo dục điển hình. Khamtu là bộ lạc duy nhất tại Arunachal Pradesh có chữ viết riêng. Các thư viện thánh kinh nằm tại một số địa điểm trong huyện Lohit, lớn nhất là tại Chowkham.

Bang có hai viện bách khoa: Trường bách khoa chính phủ Rajiv Gandhi tại Itanagar được thành lập vào năm 2002 và Cao đẳng bách khoa Tomi tại Basar được thành lập vào năm 2006. Bang có một cao đẳng luật mang tên Học viện Luật Arunachal tại Itanagar. Cao đẳng Làm vườn và Lâm nghiệp là hội viên của Đại học Nông nghiệp TW, Imphal.

Chú thích

Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ

Tây Tạng
Khu vực có tranh chấp chủ quyền của Trung Quốc
Đông Bắc Ấn Độ
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh


title: Strongylognathus afer

text:
Strongylognathus afer là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Algérie.

Chú thích

Tham khảo

 Social Insects Specialist Group 1996. Strongylognathus afer. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Côn trùng Bắc Phi
A
Động vật cánh màng châu Phi
Động vật đặc hữu Algérie
Động vật được mô tả năm 1884


title: Isotes assimilis

text:
Isotes assimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Microcos globulifera

text:
Microcos globulifera là một loài thực vật có hoa thuộc họ Malvaceae theo nghĩa rộng (sensu lato) hoặc Tiliaceae hoặc Sparrmanniaceae .
Loài này chỉ có ở Malaysia.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo
 Chung, R.C.K. 1998. Microcos globulifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Microcos
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Phyllolabis regelationis

text:
Phyllolabis regelationis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phyllolabis
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Catocala juncta

text:
Catocala juncta là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Tân Cương, Trung Quốc.

Liên kết ngoài

Chú thích

Catocala


title: Acanthathous

text:
Acanthathous là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1896 bởi Champion.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Acanthathous aequinoctialis (Champion, 1896)
 Acanthathous angusticollis (Champion, 1896)
 Acanthathous aztecus (Champion, 1896)
 Acanthathous campanulatus (Champion, 1896)
 Acanthathous carinicollis (Champion, 1896)
 Acanthathous championi (Schwarz, 1901)
 Acanthathous marcidus (Champion, 1896)
 Acanthathous mexicanus (Champion, 1896)
 Acanthathous pachyderoides Champion, 1896
 Acanthathous photinoides (Champion, 1896)
 Acanthathous rugipennis (Champion, 1896)

Chú thích

Tham khảo

Athoini


title: Archaeotinodes priscus

text:
Archaeotinodes priscus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Ecnomidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Archaeotinodes


title: 28 tháng 7

text:
Ngày 28 tháng 7 là ngày thứ 209 (210 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 156 ngày trong năm.

Sự kiện
 1364 – Trận Cascina giữa Cộng hòa Florence và Cộng hòa Pisa.
 1540 – Thomas Cromwell bị xử tử theo lệnh của vua Anh Henry VIII vì tội mưu phản. Henry lấy bà vợ thứ năm Catherine Howard cũng trong ngày này.
 1609 – Bermuda bị những người Anh sống sót sau tai nạn của tàu Sea Venture, đang trên đường đến Virginia chiếm lấy.
 1794 – Maximilien Robespierre bị xử tử bởi máy chém tại Paris trong Cách mạng Pháp.
 1809 – Chiến tranh Bán đảo: Trận Talavera: Sir Arthur Wellesley chỉ huy liên quân Anh, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đánh bại quân Pháp của Joseph Bonaparte.
 1821 – José de San Martín tuyên bố tuyên bố thành lập nền cộng hòa của Peru.
 1864 – Nội chiến Hoa Kỳ: Trận Nhà thờ Ezra: Quân Nam quân thất bại trong lần tấn công thứ ba nhằm đẩy Bắc quân ra khỏi Atlanta, Georgia.
 1868 – Tu chính án thứ 14 được bổ sung vào Hiến pháp Hoa Kỳ, quy định quy trình pháp luật tiểu bang và quyền công dân, áp dụng Đạo luật Nhân quyền Hoa Kỳ vào các tiểu bang, sửa đổi phân chia đại diện, không cho phép những ai nổi loạn chống Hoa Kỳ giữ chức vụ công quyền và bảo vệ thủ tục tố tụng hợp pháp.
 1914 – Đế quốc Áo - Hung tuyên chiến với Serbia, khởi đầu cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất và ngay đêm hôm đó đã pháo kích vào Beograd.
 1932 – Tổng thống Hoa Kỳ Herbert Hoover ra lệnh quân đội dùng vũ lực giải tán "Đoàn quân đòi bổng lộc" Bonus Army gồm các cựu binh Mỹ trong Chiến tranh thế giới thứ nhất đang tập hợp tại thủ đô Washington, D.C.
 1933 – Quan hệ ngoại giao giữa Liên Xô và Tây Ban Nha được thiết lập.
 1935 – Chuyến bay đầu tiên của máy bay ném bom Boeing B-17 Flying Fortress.
 1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin ra bản Mệnh lệnh số 227 với nội dung "Không lùi một bước", theo đó bất kì ai rút lui hoặc rời bỏ vị trí chiến đấu khi không có lệnh của Bộ Tổng chỉ huy sẽ bị xử bắn tại chỗ.
 1943 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch Gomorrah: Máy bay Anh ném bom xuống Hamburg giết chết 42.000 dân thường Đức.
 1945 – Một máy bay B-25 của quân đội Mỹ va vào tầng 79 Tòa nhà Empire State làm chết 14 người và 26 người khác bị thương.
 1955 – Union Mundial pro Interlingua được sáng lập tại đại hội Quốc tế khoa học ngữ Interlingua đầu tiên tại Tours, Pháp.
 1957 – Mưa lớn và lở đất tại Isahaya, tây Kyūshū, Nhật Bản làm chết 922 người.
 1965 – Chiến tranh Việt Nam: tổng thống Hoa Kỳ Lyndon B. Johnson thông báo sẽ tăng số quân Mỹ tại miền Nam Việt Nam từ 75.000 lên 125.000.
 1973 – Summer Jam at Watkins Glen: 600.000 người đến dự lễ hội nhạc Rock tại sân đua Watkins Glen International.
 1976 – Động đất 8,3 độ richter xảy ra ở khu mỏ Đường Sơn, phía đông – nam Bắc Kinh, Trung Quốc làm chết 242.769 người và bị thương 164.851 người.
 1993 – Andorra gia nhập Liên Hợp Quốc.
 1995 – Việt Nam gia nhập ASEAN.
 1996 – Kennewick Man, hóa thạch người tiền sử được phát hiện tại Kennewick, Washington.
 2002 – Chín công nhân hầm mỏ tại Mỏ Quecreek ở Somerset County, Pennsylvania bị kẹt vì lũ đã được cứu sống sau 77 giờ bị chôn vùi.
 2005 – Lực lượng IRA Lâm thời tuyên bố kết thúc các chiến dịch quân sự kéo dài 30 năm qua tại Bắc Ireland.
 2005 – Một cơn lốc xoáy diễn ra tại Birmingham, Anh, làm thiệt hại 4.000.000 £ và làm bị thương 39 người.
 2008 – Cầu tàu Grand Pier lịch sử tại Weston-super-Mare gặp hỏa hoạn lần thứ hai trong vòng 80 năm.
 2020 – Cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak bị tuyên án 12 năm tù và phải nộp phạt 210 triệu ringgit (tương đương 49,3 triệu USD) với tội danh liên quan đến vụ bê bối tham nhũng quỹ đầu tư nhà nước 1Malaysia Development Berhad (1MDB). Đây là lần đầu tiên tòa án của quốc gia này buộc tội một cựu Thủ tướng.

Sinh
 1347 – Margherita của Durazzo, nữ hoàng Naples (m. 1412)
 1746 – Thomas Heyward, Jr., nhà ái quốc người Mỹ (m. 1809)
 1750 – Fabre d'Églantine, nhà soạn kịch và chính khách người Pháp (m. 1794)
 1796 – Ignaz Bösendorfer, nhạc sĩ người Áo (m. 1859)
 1804 – Ludwig Feuerbach, nhà triết học người Đức (m. 1872)
 1844 – Gerard Manley Hopkins, nhà thơ Anh (m. 1889)
 1860 – Elias M. Ammons, thống đốc Colorado (m. 1925)
 1863 – Hussein Khan Nakhichevanski, tướng người Nga (m. 1919)
 1866 – Beatrix Potter, nhà văn Anh (m. 1943)
 1872 – Albert Sarraut, chính khách người Pháp (m. 1962)
 1874 – Ernst Cassirer, nhà triết học người Đức (m. 1945)
 1887 – Marcel Duchamp, họa sĩ Pháp (m. 1968)
 1896 – Barbara La Marr, nữ diễn viên Mỹ (m. 1926)
 1898 – Lawrence Gray, nam diễn viên Mỹ (1970)
 1900 – Catherine Dale Owen, nữ diễn viên Mỹ (m. 1965)
 1901 – Freddie Fitzsimmons, cầu thủ bóng chày Mỹ (m. 1979)
 1915 – Charles Townes, nhà vật lý học người Mỹ
 1916 – David Brown, nhà sản xuất phim người Mỹ
 1925 – Baruch S. Blumberg, nhà khoa học người Mỹ
 1938 – Alberto Fujimori, tổng thống Peru
 1938 – Chuan Leekpai, nhà chính khách người Thái và nguyên thủ tướng Thái Lan
 1938 – Luis Aragonés, huấn luyện viên bóng đá người Tây Ban Nha
 1948 – Sally Struthers, nữ diễn viên Mỹ
 1954 – Bruce Abbott, nam diễn viên Mỹ
 1954 – Hugo Chávez, tổng thống Venezuela
 1960 – Yōichi Takahashi, họa sĩ Nhật Bản
 1962 – Rachel Sweet, ca sĩ người Mỹ
 1964 – Lori Loughlin, nữ diễn viên Mỹ
 1969
Alexis Arquette, nam diễn viên Mỹ
Quyền Linh, diễn viên, MC người Việt
 1972 – Elizabeth Berkley, nữ diễn viên Mỹ
 1972 – Yeom Jeong-ah, nam diễn viên Hàn Quốc
 1979 – Lee Minwoo, ca sĩ Hàn Quốc
 1979 – Henrik Hansen, cầu thủ bóng đá người Đan Mạch
 1981 – Michael Carrick, cầu thủ bóng đá người Anh
 1981 – Billy Aaron Brown, nam diễn viên Mỹ
 1981 – Jo In Sung, nam diễn viên Hàn Quốc
 1982 – Tom Pelphrey, nam diễn viên Mỹ
 1986 – Alexandra Chando, nữ diễn viên Mỹ
 1988 – Ayla Brown, ca sĩ người Mỹ
 1988 – Casper Johansen, cầu thủ bóng đá người Đan Mạch
 1990 – Shana Swash, nữ diễn viên Anh
 1990 – Soulja Boy Tell 'Em, rapper người Mỹ
 1993 – Hannah Lochner, nữ diễn viên Canada

Mất
 1230 – Công tước Leopold VI của Áo (s. 1176)
 1527 – Rodrigo de Bastidas, nhà viễn chinh người Tây Ban Nha (s. 1460)
 1540 – Thomas Cromwell, chính khách người Anh (s. 1495)
 1675 – Bulstrode Whitelocke, luật sư người Anh (s. 1605)
 1685 – Henry Bennet, Bá tước thứ nhất Arlington, chính khách người Anh (s. 1618)
 1718 – Etienne Baluze, học giả người Pháp (s. 1630)
 1741 – Antonio Vivaldi, nhà soạn nhạc người Ý (s. 1678)
 1750 – Johann Sebastian Bach, nhà soạn nhạc người Đức (s. 1685)
 1794 – Maximilien Robespierre, nhà lãnh đạo Cách mạng Pháp (s. 1758)
 1794 – Louis de Saint-Just, nhà lãnh đạo Cách mạng Pháp (s. 1767)
 1835 – Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, thống chế Pháp (s. 1768)
 1844 – Joseph Bonaparte, anh trai Napoleon I (s. 1768)
 1849 – Vua Charles Albert của Sardinia (s. 1798)
 1895 – Edward Beecher, giáo sư thần học người Mỹ (s. 1803)
1902 – Nguyễn Phúc Trinh Nhàn, phong hiệu Nghĩa Điền Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1827)
 1930 – Allvar Gullstrand, giáo sư Thụy Điển, đoạt Nobel Sinh lý và Y khoa (s. 1862)
 1965 – Edogawa Ranpo, nhà văn Nhật Bản (s. 1894)
 1967 – Karl W. Richter, phi công người Mỹ (s. 1942)
 1968 – Otto Hahn, nhà hóa học Đức, đoạt Nobel Hóa học (s. 1879)
 1969 – Ramón Grau, chính khách người Cuba (s. 1882)
 1972 – Charu Majumdar, nhà lãnh đạo cách mạng Ấn Độ (s. 1918)
 1997 – Seni Pramoj, chính khách người Thái (s. 1905)
 1997 – Rosalie Crutchley, nam diễn viên người Anh (s. 1920)
 1999 – Trygve Haavelmo, nhà kinh tế học người Na Uy, đoạt Nobel Kinh tế (s. 1911)
 2002 – Archer John Porter Martin, nhà hóa học Anh, đoạt Nobel Hóa học (s. 1910)
 2004 – Francis Crick, nhà sinh học người Anh, đoạt Nobel Sinh lý và Y khoa (s. 1916)
 2004 – Sam Edwards, nam diễn viên Mỹ (s. 1915)
 2004 – Eugene Roche, nam diễn viên Mỹ (s. 1928)
 2004 – Tiziano Terzani, nhà báo Ý (s. 1938)
 2010 – Nhạc sĩ Đinh Miên Vũ

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng bảy
Ngày trong năm


title: Vadodara

text:
Vadodara (Gujarati: વડોદરા), cũng gọi là Baroda, là thành phố đông dân thứ ba của bang Gujarat, sau thành phố Ahmedabad và Surat. Đây là một trong 4 thành phố của bang này có dân số hơn 1 triệu người, thành phố có dân số 1 triệu dân khác là Rajkot và hai thành phố nêu trên. Thành phố cũng được gọi là Sayaji Nagari hay Sanskari Nagari (Thủ đô văn hóa của Gujarat). Vadodara hay Baroda, trước đây là thủ phủ của bang Gaekwar, tọa lạc bên bờ sông Vishwamitri, một con sông được lấy tên từ vị thánh vĩ đại Rishi Vishvamitra. Sông này nằm ở phía Đông Nam của Ahmedabad. Thành phố này là thủ phủ hành chính của Quận Vadodara.

Vadodara có dân số 1,6 triệu người  (năm 2005), và có các địa điểm nổi bật như Lâu đài Lakshmi Vilas và Đại học Maharaja Sayajirao của Baroda (M.S.U.) với nhiều khoa, bao gồm mỹ thuật, nghệ thuật biểu diễn, công nghệ, quản lý và y khoa. Thành phố có tỷ lệ dân biết chữ cao theo tiêu chuẩn Ấn Độ (78%) năm 2001. Các ngành chính của thành phố có: hóa dầu, kỹ thuật công trình, dược và chất dẻo.

Tham khảo

Vadodara
Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Piaçabuçu

text:
Piaçabuçu là một đô thị ở bang Alagoas, Brasil. Dân số năm 2004 ước tính là 16.704 người.

Tham khảo

Đô thị bang Alagoas


title: Hämeenkyrö

text:
Hämeenkyrö (Tavastkyro trong tiếng Thụy Điển)là một đô thị của Phần Lan.

Đô thị này tọa lạc tại tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Pirkanmaa. Đô thị này có dân số 10.009 người với diện tích là 505,45 km² trong đó có 40,67 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 19,8 người trên mỗi km².

Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Frans Eemil Sillanpää, một nhà văn người Phần Lan nổi tiếng là người Hämeenkyrö.

Tham khảo

Đô thị của vùng Pirkanmaa


title: Hoàng Phố, Quảng Châu

text:
Hoàng Phố (tiếng Trung: 黄埔区, Hán Việt: Hoàng Phố khu) là một quận nội ô của thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Cảng Hoàng Phố là cảng lớn nhất của khu vực Hoa Nam của Trung Quốc. Chính quyền quận này đóng ở đường Sa Địa Đông. Hơn một ngàn năm trước, Hoàng Phố là bến thương mại nổi tiếng thế giới.

Các đơn vị hành chính
Bạch Vân có 9 nhai đạo: Hoàng Phố (黄埔), Hồng Sơn (红山), Ngư Châu (鱼珠), Đại Sa (大沙), Văn Xung (文冲), Nam Cương (南岗), Lệ Liên (荔联), Tuệ Đông (穗东), Trường Châu (长洲).

Tham khảo

Quảng Châu
Đơn vị cấp huyện Quảng Đông


title: Còng trắng

text:
Còng trắng (danh pháp hai phần: Calophyllum soulattri) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.

Loài này có ở Lãnh thổ Bắc Úc của Úc, Brunei, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, và Việt Nam.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Stevens, P.F. 1998. Calophyllum soulattri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

S
Thực vật Úc
Thực vật Brunei
Thực vật Campuchia
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Philippines
Thực vật Singapore
Thực vật Sri Lanka
Thực vật Thái Lan
Thực vật Việt Nam
Thực vật Indomalesia
Thực vật Malesia
Cây Sri Lanka


title: Priestewitz

text:
Priestewitz là một đô thị thuộc huyện Meißen, bang Sachsen Đức. Đô thị Priestewitz có diện tích 61,20 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3530 người.

Priestewitz gồm các khu vực dân cư sau:
Altleis
Baselitz
Baßlitz
Blattersleben
Böhla
Döschütz
Gävernitz
Geißlitz
Kmehlen
Kottewitz
Laubach
Lenz
Medessen
Nauleis
Piskowitz
Porschütz
Stauda
Strießen
Wantewitz
Zottewitz

Tham khảo


title: Câu lạc bộ bóng đá Tây Ninh

text:
Câu lạc bộ bóng đá Tây Ninh là một câu lạc bộ bóng đá Việt Nam được quản lý bởi Công ty cổ phần bóng đá Tây Ninh, có trụ sở ở thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh, hiện đang thi đấu tại Giải bóng đá hạng Ba quốc gia.

Lịch sử
Câu lạc bộ từng thi đấu ở giải bóng đá vô địch quốc gia từ mùa giải đầu tiên năm 1980. Sau khi xuống hạng ở mùa giải 1982-1983, họ thường đi đấu các giải phong trào và ít được để ý tới cho đến năm 2003, khi họ giành quyền lên chơi ở giải Hạng Nhì. Năm 2005, đội bóng đã thành lập công ty cổ phần bóng đá thay thế sự quản lý của tỉnh; cùng năm đội giành vị trí thứ 2 tại giải Hạng Nhì và một suất thi đấu ở Hạng Nhất năm 2006.

Thành tích
Giải hạng nhì:
 Á quân (1): 2005
Giải hạng ba:
 Vô địch (1): 2003

Đội hình hiện tại

Cầu thủ tiêu biểu
 Lâm Văn Ngoan
 Nguyễn Tấn Phát
 Thomas Oscar Diaz
 Trần Minh Lợi

Các huấn luyện viên
 Nguyễn Thanh Giang (2003 - 2004)
 Hồ Văn Thu (2005 - tháng 2 năm 2008)
 Võ Hoàng Bửu (tháng 2 năm 2008 - tháng 10 năm 2008)
 Vũ Trường Giang (tháng 11 năm 2008 - tháng 9 năm 2009)
 Phạm Anh Tuấn (tháng 10 năm 2009 - tháng 3 năm 2012)
 Vũ Trường Giang (13 tháng 3 năm 2012 - tháng 5 năm 2014)
 Mang Văn Xích (tháng 5 năm 2014 - tháng 7 năm 2018)
 Nguyễn Hoàng Huân Chương (tháng 7 năm 2018 - tháng 6 năm 2019)
 Nguyễn Đình Hưng (tháng 6 năm 2019 - 2020)
 Hoàng Hải Dương (2020 - tháng 1 năm 2021)
 Trương Đình Luật (tháng 1 năm 2022 - nay)

Thành tích tại Hạng Nhất

Thành tích tại Hạng Nhì

Nhà tài trợ
2000: Adidas
2006: Nike
2008: Giày Thành Công
2009-2021: Xi măng FICO
2022-nay: Tập đoàn Hải Đăng

Chú thích

Liên kết ngoài

T
Thể thao Tây Ninh
Câu lạc bộ bóng đá tại Tây Ninh


title: Rosalie Bertell

text:
Rosalie Bertell (4 tháng 4 năm 1929 - 14 tháng 6 năm 2012) sinh tại Buffalo, New York, Hoa Kỳ) là người có 2 quốc tịch Canada và Hoa Kỳ. Bà đã làm việc trong lãnh vực y tế môi trường từ năm 1970.

Tiểu sử
Từ năm 1969 tới 1978 Bertell là nhà khoa học thâm niên nghiên cứu bệnh ung thư ở "Viện nghiên cứu Ung thư Roswell Park". Bà cũng từng làm cố vấn cho Ủy ban điều chỉnh Hạt nhân (Nuclear Regulatory Commission) của Hoa Kỳ, Cơ quan bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (Environmental Protection Agency), và cho Bộ Y tế Canada.

Bertell là chủ tịch của "Viện Quốc tế quan tâm về Y tế công cộng" (International Institute of Concern for Public Health) từ năm 1987 tới 2004. Bà đã sáng lập "Ủy ban Y khoa quốc tế Chernobyl" (International Medical Commission Chernobyl) năm 1996 và "Ủy ban Y khoa quốc tế Bhopal" (International Medical Commission Bhopal) năm 1994.

Năm 1983 được thưởng Huy chương Hans-Adalbert Schweigart của tổ chức World Union for Protection of Life.

Tác phẩm
Rosalie Bertell đã xuất bản nhiều bài báo khoa học và là biên tập viên của báo "International Perspectives in Public Health".
Bà đã viết các sách: No Immediate Danger: Prognosis for a Radioactive Earth (1985) và Planet Earth: The Latest Weapon of War (2000).

Giải thưởng
Rosalie Bertell đã đoạt nhiều giải thưởng, như:
Giải thưởng Right Livelihood
World Federalist Peace Award
Ontario Premier's Council on Health
Health Innovator Award
the United Nations Environment Programme Global 500 award
the Sean MacBride International Peace Prize.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 International Institute of Concern for Public Health
 Making chemtrails visible

Sinh năm 1929
Mất năm 2012
Nhà nghiên cứu ung thư
Bác sĩ Mỹ
Người Mỹ gốc Ireland
Người Canada gốc Mỹ
Người từ Buffalo, New York


title: Leptotarsus stenostylus

text:
Leptotarsus stenostylus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Tham khảo

Leptotarsus


title: Kinh (Đông y)

text:
Kinh (經 - đường dọc, sợi thẳng) là đường chính đi thông mọi chỗ. Lạc (絡 - đan lưới, mạng) là những nhánh phân ra từ Kinh.

Kinh Lạc làm thành một mạng lưới nối tiếp, chằng chịt, phân bố khắp toàn thân. Kinh Lạc liên kết các tạng phủ, các tổ chức lại với nhau thành một chỉnh thể thống nhất.

Năm 1986, bác sĩ Jean Claude Darras và các nhà y học tại viện Neker đã chụp hình được các đường Kinh Lạc bằng một máy ảnh điện tử đặc biệt. Các nhà khoa học tiêm vào một số huyệt một dung dịch chứa Tecnetic (một hoá chất có tính phóng xạ). Máy ảnh bắt được những tia Gamma phát ra từ chất này. Qua đó người ta thấy: Sau khi tiêm vào các huyệt, dung dịch chứa Tecnetic nói trên đã lan tỏa theo các Kinh phần nào trùng hợp với những Kinh được miêu tả trong các sách châm cứu. Ngược lại, nếu tiêm vào một điểm khác trên cơ thể thì dung dịch chỉ tụ lại một chỗ, không hề lan tỏa.

Đáng chú ý nhất là các nhà y học đã xác định được rằng các Kinh châm cứu được chụp ảnh hoàn toàn không tương ứng với đường đi của mạch máu, đường gân hoặc đường dây thần kinh. Đó là các Kinh chức năng chạy theo những đường mà cho đến nay khoa học chưa hề biết đến.

Hệ thống Kinh chính gồm 12 đường kinh, xếp theo thứ tự tuần hoàn kinh khí: Thủ Thái Âm Phế Kinh, Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh, Túc Dương Minh Vị Kinh, Túc Thái Âm Tỳ Kinh, Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh, Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh, Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh, Túc Thiếu Âm Thận Kinh, Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh, Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh, Túc Thiếu Dương Đởm Kinh, Túc Quyết Âm Can Kinh.

12 đường Kinh chính, liên hệ trực tiếp đến tạng phủ, được chia thành bốn phần theo các chức năng của chúng.

Thủ tam âm
Thủ tam âm là ba đường kinh âm trong cánh tay, thuộc lý, dẫn chân khí từ ngực vào tay, bao gồm:
 Thủ Thái Âm Phế (手太陰肺經)
 Thủ Quyết Âm Tâm Bào (手厥陰心包經)
 Thủ Thiếu Âm Tâm (手少陰心經)

Thủ tam dương
Thủ tam dương là ba đường kinh dương nằm mặt ngoài cánh tay, thuộc biểu, dẫn chân khí từ tay chạy lên đầu, bao gồm:
 Thủ Dương Minh Đại Trường (手陽明大腸經)
 Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu (手少陽三焦經)
 Thủ Thái Dương Tiểu Trường (手太陽小腸經)

Túc tam dương
Túc tam dương là ba đường kinh dương nằm ngoài và phía sau đùi, thuộc biểu, dẫn chân khí chạy từ đầu xuống chân, bao gồm:
 Túc Dương Minh Vị (足陽明胃經)
 Túc Thiếu Dương Đởm (足少陽膽經)
 Túc Thái Dương Bàng Quang (足太陽膀胱經)

Túc tam âm
Túc tam âm là ba đường kinh âm nằm mặt trong đùi, thuộc lý, dẫn chân khí chạy từ chân lên bụng, bao gồm:
 Túc Thái Âm Tỳ (足太陰脾經)
 Túc Quyết Âm Can (足厥陰肝經)
 Túc Thiếu Âm Thận (足少陰腎經)

Xem thêm
Võ thuật
Đông Y
Lạc
Mạch

Tham khảo

Kinh mạch

es:Meridiano (MCT)


title: Kim loại kiềm thổ

text:
Các kim loại kiềm thổ là một dãy các nguyên tố trong nhóm nguyên tố IIA của bảng tuần hoàn các nguyên tố. Đó là berylium, magnesium, calcium, strontium, barium và radium (không phải lúc nào cũng được xem xét do chu kỳ bán rã ngắn của nó).

Các kim loại kiềm thổ được đặt tên theo các oxide của chúng, các đất kiềm, có tên gọi cũ là berylia, magiêsia, vôi sống, strontia và baryta. Chúng được gọi là kiềm thổ vì các thuộc tính tự nhiên trung gian của chúng giữa các chất kiềm (oxide của các kim loại kiềm) và các loại đất hiếm (oxide của các kim loại đất hiếm). Sự phân loại của một số chất bề ngoài trơ như là 'đất' có lịch sử hàng thiên niên kỷ. Hệ thống được biết sớm nhất được sử dụng bởi những người Hy Lạp cổ đại gồm có 4 nguyên tố, bao gồm cả đất. Hệ thống này sau đó được làm rõ hơn bởi các nhà triết học và giả kim thuật như Aristotle (thế kỷ IV TCN), Paracelsus (nửa đầu thế kỷ XVI), John Becher (giữa thế kỷ XVII) và Georg Stahl (cuối thế kỷ XVII), với việc phân chia 'đất' thành ba hay nhiều loại hơn. Sự nhận thức về 'đất' không phải là một nguyên tố mà là hợp chất được đề cập bởi nhà hóa học Antoine Lavoisier. Trong tác phẩm Traité Élémentaire de Chimie (Các nguyên tố hóa học) năm 1789 ông gọi chúng là Substances simples salifiables terreuses, tức các nguyên tố đất tạo thành muối. Sau đó, ông thấy rằng các đất kiềm có thể là các oxide kim loại, nhưng ông thừa nhận rằng đó chỉ là phỏng đoán. Năm 1808, dựa trên tư tưởng của Lavoisier, Humphry Davy trở thành người đầu tiên thu được các mẫu kim loại bằng cách điện phân các loại 'đất kiềm' nóng chảy.

Chúng là các nguyên tố hoạt động mạnh và ít khi tìm thấy ở dạng đơn chất trong tự nhiên. Trong lớp vỏ Trái Đất kim loại kiềm thổ chiếm tỉ lệ 4,16 % (trong đấy 67 % Calcium, 31 % Magnesium, 1,4 % Barium, 0,6 % Strontium và 1 lượng rất ít Berylium và Radium).

Các kim loại kiềm thổ là các kim loại có màu trắng bạc, mềm, có khối lượng riêng thấp, có phản ứng tức thời với các nguyên tố thuộc nhóm halogen để tạo thành các muối điện ly và với nước để tạo thành các hydroxide kiềm thổ mạnh về phương diện hóa học tức các base (hay bazơ). Ví dụ sodium và potassium có phản ứng với nước ở nhiệt độ phòng, còn magnesium chỉ có phản ứng với hơi nước nóng, calcium thì phản ứng với nước nóng.

Các nguyên tố này chỉ có hai electron ở lớp ngoài cùng xs2, vì thế trạng thái năng lượng ưa thích của chúng là dễ mất đi hai electron này để tạo thành ion có điện tích dương 2.

Bảng so sánh

Phản ứng hóa học
 Phản ứng với oxi tạo Oxide
2X + O2 → 2XO
 Phản ứng với hidro thành hidric có cấu trúc ion
X + H2 → XH2
 Phản ứng với nước thành base
X + 2H2O → X(OH)2 + H2
- Trừ Mg: Mg + 2H2O → Mg(OH)2 + H2

và Mg + H2O → MgO + H2
 Phản ứng với Halogen, ví dụ với Clo
X + Cl2 → XCl2
 Phản ứng với một số phi kim như C, Si, N2
 Phản ứng với acid:
1. HCl, H2SO4 loãng:

Mg + 2HCl → MgCl2 + H2

2. HNO3, H2SO4 đặc nóng:

nSO42-/muối KL=(nO.2 + nSO2.2 + nS.6 + nH2S.8):2

Hợp chất

Ngoài ra
 Calcium oxalate (CaC2O4) là thành phần chính của sỏi thận
 Calcium carbide (CaC2) dùng trong công nghiệp sản xuất Acetylen, khử lưu huỳnh từ kim loại thô,...
 Calcium cyanide (CaCN2) dùng làm phân bón

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.chemsoc.org/visElements/pages/data/intro_groupii_data.html
 http://scienceaid.co.uk/chemistry/fundamental/group2.html
 http://www.uniterra.de/rutherford/hg2.htm

Chuỗi nguyên tố hóa học
Nhóm nguyên tố hóa học
Bảng tuần hoàn


title: Đạn súng

text:
Đạn súng còn gọi là đạn nhọn, đạn con (tiếng Anh: ammo) là một loại đạn cỡ nhỏ bắn từ súng, thông thường được làm từ kim loại. Nó khác với đạn pháo ở chỗ, đạn súng không có thuốc nổ (hay vật nhồi) ở bên trong và gây thiệt hại với mục tiêu của nó bởi động năng của nó tại mục tiêu.

Lịch sử

Sự ra đời
Lịch sử ra đời của đạn súng gắn với lịch sử sự ra đời của súng. Sự phát triển của chúng là đi liền với nhau.

Thiết kế

Việc thiết kế đạn súng phải giải quyết được hai vấn đề chính. Trước tiên chúng phải vừa với cỡ nòng của súng. Việc bịt kín không tốt, nhiều khí trong buồng đốt bị thoát ra làm giảm hiệu quả của viên đạn. Viên đạn cũng phải khớp với súng để tránh bị hư hỏng nòng súng. Những quá trình xảy ra trong lòng nòng súng thì được gọi là thuật phóng trong. Các viên đạn súng cũng phải đảm bảo rằng viên đạn tiếp được bắn chính xác.

Khi đã rời đi khỏi nòng pháo, nó bị chi phối bởi thuật phóng ngoài. Trên đường bay, hình dạng của viên đạn rất quan trọng đối với khí động học và việc quay của viên đạn. Sự quay của viên đạn làm cho nó ổn định trên đường bay.

Các thuật ngữ viết tắt
AP — Armor Piercing: Xuyên thép
ACC — Accelerator: tăng tốc
BEB — Brass Enclosed Base
BT — Boat-Tail
BTHP — Boat Tail Hollow Point
CB — Cast Bullet
CL — Core-Lokt
DEWC — Double Ended Wadcutter
FMJ — Full Metal Jacket
FN — Flat Nose
FP — Flat Point
FST — Fail Safe Talon
GD — Gold Dot
GDHP — Gold Dot Hollow Point
GS — Golden Saber
HBWC — Hollow Base Wadcutter
HC — Hard Cast
HP — Hollow Point
HPJ — High Performance Jacketed
HS — Hydra Shok
J — Jacketed
JFP — Jacketed Flat Point
JHC — Jacketed Hollow Cavity
JHP — Jacketed Hollow Point
JSP — Jacketed Soft Point
L — Lead
L-T — Lead Combat
L-T — Lead Target
LFN — Long Flat Nose
LFP — Lead Flat Point
LHP — Lead Hollow Point
LRN — Lead Round Nose
LSWC — Lead Semi-Wadcutter
LSWC-GC — Lead Semi-Wadcutter Gas Checked
LWC — Lead WadCutter
LTC — Lead Truncated Cone
MC — Metal Cased
MRWC — Mid-Range Wadcutter
+P — Plus P (10-15% overpressure)
+P+ — Plus P Plus (20-25% overpressure)
PB — Lead Bullet
PB — Parabellum
PL — Power-Lokt
PSP — Plated Soft Point
PSP — Pointed Soft Point
RN — Round Nose
RNFP — Round Nose Flat Point
RNL — Round Nosed Lead
SJ — Semi Jacketed
SJHP — Semi Jacketed Hollow Point
SJSP — Semi-Jacketed Soft Point
SP — Soft Point
SP — Spire Point
SPTZ — Spitzer
ST — Silver Tip
STHP — Silver Tip Hollow Point
SWC — Semi Wadcutter
SX — Super Explosive
SXT — Supreme Expansion Talon
TC — Truncated Cone
TMJ — Total Metal Jacket
VLD — Very Low Drag
WC — Wadcutter
WLN — Wide Long Nose
WSM — Winchester Short Magnum
WSSM — Winchester Super Short Magnum
XTP — Extreme Terminal Performance

Chú thích

Xem thêm
Đạn pháo
Danh sách đạn súng
Súng
Vũ khí
Đạn dược
Thuật phóng

Đạn dược
Đạn

ar:رصاصة
nl:Kogel
fi:Luoti (ase)
zh:彈頭