title: Windows XP

text:
Windows XP là một hệ điều hành do Microsoft phát triển, là một phần của họ hệ điều hành Windows NT, hướng tới các máy tính để bàn dành cho gia đình và doanh nghiệp, máy tính xách tay, máy tính bảng và máy tính trung tâm đa phương tiện. Đây là hệ điều hành kế nhiệm của cả của Windows 2000 cho người dùng doanh nghiệp và Windows Me cho người dùng gia đình. Windows XP được phát hành cho nhà sản xuất vào ngày 24 tháng 8 năm 2001, với doanh số bán lẻ bắt đầu vào ngày 25 tháng 10 năm 2001.

Sự phát triển của Windows XP bắt đầu vào cuối những năm 1990 với tên gọi "Neptune", một hệ điều hành (OS) được xây dựng trên nhân Windows NT và được thiết kế đặc biệt cho người tiêu dùng phổ thông. Phiên bản cập nhật của Windows 2000 cũng được lên kế hoạch ban đầu cho thị trường doanh nghiệp; tuy nhiên, vào tháng 1 năm 2000, cả hai dự án đều bị hủy bỏ để chuyển sang một hệ điều hành duy nhất có tên mã là "Whistler" sẽ phục vụ như một nền tảng hệ điều hành cho cả thị trường tiêu dùng và doanh nghiệp. Do đó, Windows XP là phiên bản dành cho người tiêu dùng đầu tiên của Windows không dựa trên nhân Windows 95 và MS-DOS.

Sau khi phát hành, Windows XP đã nhận được những phản hồi tích cực vì hiệu suất và độ ổn định  (đặc biệt là so với Windows Me), giao diện người dùng trực quan hơn, cải thiện hỗ trợ phần cứng và mở rộng khả năng đa phương tiện. Tuy nhiên, một số nhà đánh giá đã lo ngại về mô hình cấp phép mới và hệ thống kích hoạt sản phẩm. Windows XP và Windows Server 2003 được kế nhiệm bởi Windows Vista và Windows Server 2008 được phát hành lần lượt vào tháng 1 năm 2007 và tháng 2 năm 2008.

Hỗ trợ chính cho Windows XP kết thúc vào ngày 14 tháng 4 năm 2009, và hỗ trợ mở rộng kết thúc vào ngày 8 tháng 4 năm 2014. Vào thời điểm này, hệ điều hành không còn nhận được các bản cập nhật bảo mật hoặc hỗ trợ. Windows Embedded POSReady 2009, dựa trên Windows XP Professional đã nhận được các bản cập nhật bảo mật cho đến tháng 4 năm 2019. Các phương pháp không chính thức đã được cung cấp để áp dụng trên bản cập nhật cho các phiên bản Windows XP khác. Microsoft không khuyến khích điều này vì các vấn đề không tương thích.

, có 0,58% PC chạy Windows XP (trên toàn thế giới, tỉ lệ này là 1%), và có 0,18% các thiết bị trên tất cả các nền tảng chạy Windows XP. Mặc dù vậy, Windows XP vẫn rất phổ biến ở nhiều quốc gia, chẳng hạn như Armenia có hơn 50% máy tính sử dụng Windows XP.

Phát triển

Vào cuối những năm 1990, sự phát triển ban đầu của Windows XP ban đầu được tập trung vào hai sản phẩm riêng lẻ: "Odyssey" sẽ kế nhiệm Windows 2000; và "Neptune", hệ điều hành hướng đến người tiêu dùng sử dụng kiến trúc Windows NT, phiên bản sau của Windows 98 dựa trên MS-DOS.

Cuối cùng, các dự án đã lâm vào bế tắc phát triển. Ngay trước khi phát hành chính thức Windows 2000, nhà văn công nghệ Paul Thurrott cho rằng Microsoft đã bỏ qua cả Neptune và Odyssey để ủng hộ một sản phẩm mới có tên mã "Whistler" được đặt theo tên của Whistler, British Columbia, nơi nhiều nhân viên của Microsoft trượt tuyết tại khu nghỉ mát Whistler-Blackcomb. Mục tiêu của tên mã Whistler là hợp nhất cả dòng Windows dành cho người tiêu dùng và doanh nghiệp dưới một nền tảng duy nhất là Windows NT. Và vì Neptune và Odyssey là cùng một cơ sở mã, nên việc kết hợp chúng thành một dự án duy nhất là rất hợp lý ".

Tại hội nghị PDC vào ngày 13 tháng 7 năm 2000, Microsoft thông báo sản phẩm Whistler sẽ được phát hành trong nửa cuối năm 2001, đồng thời tiết lộ bản dựng xem trước 2250, trong đó có việc triển khai hệ thống kiểu trực quan của Windows XP và các thay đổi giao diện cho Windows Explorer và Control Panel.

Microsoft đã phát hành phiên bản thử nghiệm 2296 ngày 31 tháng 10 năm 2000. Các bản dựng tiếp theo  giới thiệu các tính năng mới cho người dùng Windows XP, chẳng hạn như Internet Explorer 6.0, Trình kích hoạt bản quyền sản phẩm Microsoft và ảnh nền Bliss.

Sản phẩm Whistler chính thức được công bố trong một sự kiện truyền thông vào ngày 5 tháng 2 năm 2001 dưới tên Windows XP, trong đó XP là viết tắt của "eXPerience".

Phát hành
Vào tháng 6 năm 2001, Microsoft có kế hoạch cùng với hãng Intel và các nhà sản xuất PC khác, chi ít nhất 1 tỷ đô la Mỹ cho việc tiếp thị và quảng bá Windows XP. Khẩu hiệu "Yes You Can", được thiết kế để nhấn mạnh khả năng tổng thể của nền tảng. Microsoft ban đầu dự định sử dụng khẩu hiệu "Prepare to Fly", nhưng đã bị thay thế vì các vấn đề nhạy cảm sau Sự kiện 11 tháng 9.

Vào ngày 24 tháng 8 năm 2001, Windows XP build 2600 đã được phát hành cho các nhà sản xuất (RTM). Trong một sự kiện truyền thông tại Microsoft Redmond Campus, các bản sao của bản RTM đã được trao cho đại diện của một số nhà sản xuất PC lớn trong những chiếc cặp, sau đó họ sẽ lên những chiếc trực thăng được trang trí. Các nhà sản xuất PC có thể phát hành các thiết bị chạy hệ điều hành này bắt đầu từ ngày 24 tháng 9 năm 2001, thì XP dự kiến sẽ có mặt trên thị trường bán lẻ nói chung vào ngày 25 tháng 10 năm 2001. Cùng ngày, Microsoft cũng công bố giá bán lẻ cuối cùng của hai phiên bản chính của XP là "Home" (thay thế cho Windows Me cho người dùng gia đình) và "Professional" (thay thế cho Windows 2000 cho người dùng khác).

Tính năng mới và cập nhật

Giao diện người dùng

Mặc dù vẫn có một số điểm tương đồng với các phiên bản trước, nhưng giao diện của Windows XP đã được đại tu với giao diện trực quan mới, với việc tăng cường sử dụng các hiệu ứng tổng hợp alpha, đổ bóng và kiểu trực quan. Điều này đã thay đổi hoàn toàn diện mạo của hệ điều hành. Số lượng hiệu ứng do hệ điều hành xác định dựa trên khả năng xử lý của máy tính và có thể được bật hoặc tắt tùy theo từng trường hợp. XP cũng bổ sung ClearType, một hệ thống kết xuất subpixel mới được thiết kế để cải thiện các phông chữ trên màn hình tinh thể lỏng. Một bộ biểu tượng hệ thống mới cũng được giới thiệu. Hình nền mặc định Bliss, là ảnh chụp phong cảnh ở thung lũng Napa, California, với những ngọn đồi xanh và bầu trời xanh với tầng mây và mây ti.

Start menu đã được đại tu lần đầu tiên trong XP, chuyển sang bố cục hai cột với khả năng liệt kê, ghim và hiển thị các ứng dụng thường dùng, các tài liệu được mở gần đây và menu "All Programs" xếp tầng truyền thống. Thanh tác vụ hiện có thể nhóm các cửa sổ được mở thành một nút trên thanh tác vụ, với menu bật lên liệt kê các cửa sổ riêng lẻ. Khu vực thông báo cũng ẩn các biểu tượng "không hoạt động" thường xuyên theo mặc định. Danh sách "common tasks" đã được thêm và thanh bên của Windows Explorer đã sử dụng thiết kế dựa trên tác vụ mới với danh sách các hành động phổ biến; các tác vụ được hiển thị có liên quan theo ngữ cảnh với loại nội dung trong thư mục (ví dụ: thư mục có màn hình nhạc để phát tất cả các tệp trong thư mục hoặc ghi vào đĩa CD).Tính năng chuyển đổi người dùng cho phép người dùng khác đăng nhập vào Windows XP nhanh chóng mà không cần người dùng hiện tại phải đóng chương trình của họ và đăng xuất. Mặc dù chỉ một người dùng tại thời điểm này có thể sử dụng bảng điều khiển (tức là màn hình, bàn phím và chuột), thì những người dùng trước có thể tiếp tục phiên của họ sau khi họ quay lại bảng điều khiển.

Hệ thống
Windows XP sử dụng tính năng tìm nạp trước để cải thiện thời gian khởi động và khởi chạy ứng dụng. Nếu trình điều khiển được cập nhật làm kết quả không như mong muốn thì có thể hoàn nguyên cài đặt trình điều khiển thiết bị được cập nhật.

Hệ thống bảo vệ bản quyền hay còn được gọi là trình kích hoạt bản quyền sản phẩm Microsoft đã được giới thiệu cùng với Windows XP và phiên bản máy chủ Windows Server 2003. Tất cả các giấy phép Windows phải được đi kèm với một ID duy nhất bằng cách sử dụng thông tin từ phần cứng máy tính, được kích hoạt qua internet hoặc đường dây nóng qua điện thoại. Nếu Windows không được kích hoạt trong vòng 30 ngày kể từ ngày cài đặt, hệ điều hành sẽ ngừng hoạt động cho đến khi được kích hoạt. Windows cũng xác minh định kỳ phần cứng để kiểm tra các thay đổi. Nếu hệ điều hành phát hiện thấy các thay đổi phần cứng đáng kể, quá trình kích hoạt sản phẩm sẽ bị vô hiệu và Windows sẽ buộc phải kích hoạt lại.

Kết nối mạng và chức năng internet
Windows XP ban đầu được bao gồm Internet Explorer 6, Outlook Express 6, Windows Messenger và MSN Explorer. Các tính năng mạng mới bao gồm Internet Connection Firewall, Internet Connection Sharing với UPnP, API truyền tải NAT, tính năng Quality of Service, IPv6 và Teredo, Background Intelligent Transfer Service, tính năng fax mở rộng, bắc cầu mạng, mạng ngang hàng, hỗ trợ cho hầu hết các modem DSL, kết nối IEEE 802.11 (Wi-Fi) với cấu hình tự động và chuyển vùng, TAPI 3.1, kết nối mạng qua FireWire. Tính năng mới Remote Assistance và Desktop Services cho phép người dùng kết nối với máy tính chạy Windows XP thông qua Internet, truy cập các ứng dụng, tệp, máy in và thiết bị hoặc yêu cầu trợ giúp. Các tính năng của IntelliMirror như Offline Files, Roaming user profiles and Folder redirection cũng được cải tiến.

Tương thích ngược
Để bật phần mềm đang chạy nhắm mục tiêu hoặc khóa các phiên bản Windows cụ thể, "Chế độ tương thích" đã được thêm vào. Tính năng này cho phép giả mạo phiên bản Windows trước đó đã chọn sang phần mềm, bắt đầu từ Windows 95.

Mặc dù khả năng này lần đầu tiên được giới thiệu trong Windows 2000 Service Pack 2, nó phải được kích hoạt thông qua "đăng ký máy chủ" và chỉ có sẵn cho người dùng quản trị viên, trong khi Windows XP đã kích hoạt nó cho mọi người dùng thông thường.

Các tính năng khác

 Cải thiện khả năng tương thích của ứng dụng so với Windows 2000.
 DirectX 8.1, có thể nâng cấp lên DirectX 9.0c.
 Một số tính năng mới trong Windows Explorer bao gồm các ngăn tác vụ, hình thu nhỏ và tùy chọn xem ảnh dưới dạng trình chiếu.
 Cải thiện các tính năng hình ảnh như Windows Picture và Fax Viewer.
 Thời gian khởi động nhanh hơn, (do các chức năng tìm nạp trước được cải tiến) đăng nhập, đăng xuất, ngủ đông và khởi chạy ứng dụng.
 Nhiều cải tiến để tăng độ tin cậy của hệ thống như System Restore, Automated System Recovery, và cải tiến độ tin cậy của trình điều khiển thông qua Device Driver Rollback.
 Cải tiến hỗ trợ phần cứng như FireWire 800, và hỗ trợ đa màn hình dưới tên "DualView".
 Chuyển đổi người dùng nhanh chóng.
 Cơ chế kết xuất phông chữ ClearType, được thiết kế để cải thiện khả năng đọc văn bản trên màn hình tinh thể lỏng (LCD) và các màn hình tương tự, đặc biệt là máy tính xách tay.
 Công nghệ tổ hợp song song và COM không cần đăng ký.
 Các cải tiến chung đối với hỗ trợ như nhiều loại ngôn ngữ và tập lệnh hơn, hỗ trợ MUI trong Terminal Services, cải tiến trình chỉnh sửa phương thức nhập và hỗ trợ ngôn ngữ quốc gia.

Tính năng bị loại bỏ

Một số chương trình và tính năng là một phần của các phiên bản trước của Windows không được đưa vào Windows XP. Các lệnh MS-DOS khác nhau có sẵn trong Windows 9x đã bị loại bỏ, cũng như hệ thống con POSIX và OS/2.

Đối với mạng, NetBEUI, NWLink và NetDDE không còn được thiết lập theo mặc định. Các thiết bị mạng không tương thích (như modem và card mạng) không còn được hỗ trợ.

Gói dịch vụ 2 và Gói dịch vụ 3 cũng đã loại bỏ các tính năng khỏi Windows XP, nhưng ở mức độ ít hơn. Ví dụ: hỗ trợ cho các kết nối TCP bị loại bỏ khỏi Service Pack 2, và thanh địa chỉ trên thanh tác vụ bị loại bỏ trên Service Pack 3.

Thị trường

Các phiên bản dành cho các thị trường nhất định
Windows XP Starter Edition là một phiên bản giá thấp của Windows XP dành cho các thị trường Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Indonesia, Nga, Ấn Độ, Colombia, Brasil, Argentina, Peru, Bolivia, Chile, México, Ecuador, Uruguay và Venezuela. Nó tương tự như Windows XP Home, nhưng giới hạn cho những phần cứng cấp thấp, chỉ có thể chạy 3 chương trình một lúc, và có một số tính năng khác được mặc định tắt hoặc gỡ bỏ. Các phiên bản của mỗi quốc gia cũng được đình chỉnh dành riêng cho quốc gia đó, trong đó có hình nền là địa điểm nổi tiếng tại quốc gia đó, các tính năng trợ giúp được bản địa hóa để giúp đỡ những người không biết tiếng Anh, và các thiết lập mặc định khác giúp dễ dùng hơn so với khi cài đặt Windows XP thông thường. Ví dụ như phiên bản Malaysia có hình nền là khung cảnh của Kuala Lumpur.

Vào tháng 3 năm 2004, Ủy ban châu Âu đã phạt Microsoft 497 triệu euro và ra lệnh cho công ty này phải cung cấp một phiên bản Windows không có Windows Media Player. Ủy ban kết luận rằng Microsoft "đã vi phạm luật cạnh tranh của Liên minh châu Âu bằng cách đẩy sự độc quyền trong thị trường hệ điều hành dành cho máy tính để bàn sang thị trường dành cho hệ điều hành máy chủ phục vụ nhóm làm việc và trình chơi nhạc". Sau khi kháng án không thành vào năm 2004 và 2005, Microsoft đã có thỏa thuận với Ủy ban sẽ phát hành một phiên bản thể theo bàn án của tòa, Windows XP Edition N. Phiên bản này không có Windows Media Player, thay vào đó, nó khuyến khích người dùng tự chọn và tải về trình chơi nhạc của riêng họ. Microsoft muốn đặt tiên cho phiên bản này là Reduced Media Edition, nhưng tổ chức thi hành của EU đã phản đối và đề nghị tên Edition N, với chỉ N có nghĩa là "not with Media Player" (không có Media Player) cho cả phiên bản Home và Professional của Windows XP. Vì nó được bán ngang giá với phiên bản có Windows Media Player, Dell, Hewlett-Packard, Lenovo và Fujitsu Siemens đã không dùng nó trong sản phẩm. Tuy nhiên, Dell có đưa ra hệ điều hành này một thời gian ngắn. Tỷ lệ người dùng hệ điều hành này thấp, với chỉ 1.500 đơn vị được bán cho OEM, và không thấy có báo cáo về số lượng bán cho người tiêu dùng.

Vào tháng 12 năm 2005, Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc đã yêu cầu Microsoft bán các phiên bản Windows XP và Windows Server 2003 không có Windows Media Player hoặc Windows Messenger.

Cũng cùng năm đó, Microsoft cũng phát hành hai phiên bản Windows XP Home Edition nhắm tới mô hình ra giá dựa trên thuê bao và trả tiền khi xài. Các phiên bản này, được phát hành như một phần của sáng kiến FlexGo của Microsoft, được dùng kèm với một thành phần phần cứng để hạn chế thời gian sử dụng Windows. Thị trường mục tiêu là những nền kinh tế đang nổi như Brasil hay Việt Nam.

Ngôn ngữ
Windows XP có nhiều phiên bản ngôn ngữ. Ngoài ra, gói MUI và Language Interface Pack dùng để dịch giao diện người dùng cũng có ở một số ngôn ngữ hoặc người dùng có thể tải về hoặc dùng bộ gõ UniKey..

Giao diện người dùng

Windows XP phân tích tác động của các hiệu ứng hình ảnh lên hiệu năng và dùng nó để xác định có nên kích hoạt chúng không, do đó ngăn ngừa các tính năng mới ngốn quá nhiều tài nguyên xử lý. Người dùng cũng có thể điều chỉnh các thiết lập này. Một số hiệu ứng, như trộn alpha (trong suốt rồi giảm dần), được xử lý hoàn toàn bởi các loại card đồ họa mới. Tuy nhiên, nếu card đồ họa không có khả năng trộn alpha, hiệu năng có thể bị ảnh hưởng đáng kể, và Microsoft khuyến cáo nên tắt tính năng này bằng tay. Windows XP thêm các khả năng để Windows có thể sử dụng "Kiểu Thị giác" để thay đổi giao diện người dùng. Tuy nhiên, các kiểu thị giác phải được Microsoft ký tên mã hóa thì mới chạy được. Luna là tên của kiểu thị giác mới đi kèm với Windows XP, và được kích hoạt mặc định đối với các máy có bộ nhớ RAM video hơn 64 MiB. Luna dùng để chỉ một kiểu thị giác cụ thể, chứ không phải tất cả các tính năng giao diện mới của Windows XP. Một số người dùng "vá" tập tin uxtheme.dll hạn chế khả năng sử dụng kiểu thị giác trên Windows XP.

Ngoài các chủ đề đi kèm với Windows XP, có một chủ đề trước đó không được phát hành với thanh tác vụ màu xanh đen và thanh cửa sổ tương tự với Windows Vista có tên "Royale Noir" có sẵn để tải về, mặc dù nó không chính thức. Microsoft đã chính thức phát hành một phiên bản chỉnh sửa của chủ đề này với tên chủ đề "Zune", để chào mừng sự ra mắt máy chơi nhạc bỏ túi Zune vào tháng 11 năm 2006. Sự khác nhau duy nhất là cảm giác bóng như gương kèm với một thanh tác vụ màu đen thay vì màu xanh đen và nút Start màu cam thay vì màu xanh lá cây. Ngoài ra, chủ đề "Royale" của Media Center, được kèm trong các phiên bản Media Center, cũng có sẵn để tải về và có thể dùng trên mọi phiên bản Windows XP.

Hình nền mặc định, Bliss, là ảnh phong cảnh ở Thung lũng Napa bên ngoài Napa, California theo định dạng BMP, có những ngọn đồi và bầu trời xanh với các đám mây tầng tích và mây ti.

Các gói dịch vụ
Microsoft thỉnh thoảng phát hành các service pack dành cho hệ điều hành Windows cũng hãng để sửa các lỗi và thêm vào tính năng mới. Mỗi service pack là một gói lớn gồm tất cả các service pack trước đó cùng với những bản vá, do đó chỉ cần cài đặt những service pack mới nhất. Bạn cũng không cần phải gỡ bỏ các service pack cũ hơn trước khi cài một bản service pack mới.

Gói dịch vụ 1

Gói dịch vụ 1 (SP1) dành cho Windows XP được phát hành vào ngày 9 tháng 9 năm 2002. Nó có các bản sửa lỗi bảo mật hậu-RTM và bản sửa lỗi khẩn cấp, các cập nhật tương thích, hỗ trợ tùy chọn .NET Framework, kích hoạt các công nghệ dành cho thiết bị mới như máy tính bảng, và một phiên bản Windows Messenger 4.7 mới. Tính năng mới đáng chú ý nhất là hỗ trợ USB 2.0 và tiện ích Set Program Access and Defaults nhắm đến những sản phẩm ẩn nằm ở giữa. Người dùng có thể điều khiển ứng dụng mặc định sẽ sử dụng cho các hoạt động như lướt web và tin nhắn nhanh, cũng như ẩn truy cập đến một số chương trình đóng gói của Microsoft. Tiện ích này lần đầu tiên xuất hiện trong hệ điều hành Windows 2000 Service Pack 3. Bản Service Pack này mặc định hỗ trợ SATA và ổ cứng có dung lượng hơn 137GB (hỗ trợ LBA). Máy ảo Java của Microsoft, không có trong phiên bản RTM, đã xuất hiện trong bản Service Pack này.

Vào ngày 3 tháng 2 năm 2003, Microsoft phát hành Service Pack 1a (SP1a). Lần phát hành này đã bỏ đi máy ảo Java của Microsoft do kết quả vụ kiện với Sun Microsystems.

Gói dịch vụ 2

Gói dịch vụ (SP2) (tên mã "Springboard") được phát hành vào ngày 25 tháng 8 năm 2004 sau một vài lần trì hoãn, tập trung vào tính bảo mật.

Service Pack 2 cũng thêm các cải tiến bảo mật mới, bao gồm chỉnh sửa lớn đối với trình tường lửa đi kèm được đổi tên thành Windows Firewall và đã được kích hoạt mặc định, Data Execution Prevention, hỗ trợ phần cứng tốt hơn trong NX bit có thể ngăn được một số dạng tấn công tràn bộ đệm. Ngoài ra, hỗ trợ socket thô cũng bị loại bỏ (để hạn chế thiệt hại do máy tính ma tạo ra). Hơn thế, bản service pack này đã cải tiến một số tính năng bảo mật cho email và duyệt web. Windows XP Service Pack 2 đưa vào Windows Security Center, hiển thị tổng quan tình trạng bảo mật của hệ thống, trong đó có tình trạng của phần mềm diệt virus, Windows Update, và Windows Firewall mới. Các ứng dụng diệt virus và tường lửa của bên thứ ba có thể giao tiếp với Security Center mới này.

Vào ngày 10 tháng 8 năm 2007, Microsoft thông báo một cập nhật nhỏ cho Service Pack 2, có tên Service Pack 2c (SP2c). Bản cập nhật này sửa vấn đề có quá ít khóa sản phẩm cho Windows XP. Bản cập nhật này chỉ dành cho các nhà xây dựng hệ thống từ nhà phân phối của họ cho Windows XP Professional và Windows XP Professional N. SP2c phát hành vào tháng 9 năm 2007.

Gói dịch vụ 3
Windows XP Gói dịch vụ 3 (SP3) được phát hành cho nhà sản xuất vào ngày 21 tháng 4 năm 2008 và cho công chúng thông qua Microsoft Download Center và Windows Update vào ngày 6 tháng 5 năm 2008.

Bộ service pack này bắt đầu tự động yêu cầu người dùng cập nhật thông qua Automatic Update vào ngày 10 tháng 7 năm 2008. Microsoft đã đăng một bản tổng quan về các tính năng trong đó liệt kê chi tiết các tính năng mới có thể tải độc lập như các bản cập nhật cho Windows XP, cũng như các tính năng backporting từ Windows Vista. Trong SP3, có tổng cộng 1.174 lỗi được sửa. Service Pack 3 có thể cài đặt trên hệ thống bằng Internet Explorer 6 hoặc 7, và Windows Media Player phiên bản 9 trở lên.
Internet Explorer 7 không đi kèm trong SP3.

Các tính năng mới trong Gói dịch vụ 3
 Tự động bật chức năng dò lỗ đen
 Ủy nhiệm thư Security Service Provider
 Bản Microsoft Kernel Mode Cryptographic Module được cập nhật, được chứng nhận FIPS 140-2 (giải thuật SHA-256, SHA-384 và SHA-512)

Các bản cập nhật đã phát hành trước đó
Service Pack 3 cũng đưa vào một số bản cập nhật quan trọng trước đó dành cho Windows XP, nhưng đã không kèm trong SP2, bao gồm:
 Windows Imaging Component
 Cập nhật IPSec Simple Policy để đơn giản hóa việc khởi tạo và bảo trì các bộ lọc IPSec

Mặc dù đến nay các bản service pack đều mang tính tích lũy, khi cài đặt SP3 trên hệ điều hành Windows XP có sẵn vẫn yêu cầu máy tính ít nhất đã phải cài đặt Service Pack 1.

Service Pack 3 có các bản cập nhật cho các thành phần hệ điều hành của phiên bản Windows XP Media Center Edition (MCE) và Windows XP Tablet PC Edition, và cập nhật bảo mật cho.NET Framework phiên bản 1.0, được kèm trong những SKU của Windows XP này. Tuy nhiên, nó không kèm theo các cập nhật cho ứng dụng Windows Media Center trong Windows XP MCE 2005, SP3 cũng bỏ đi các cập nhật bảo mật cho Windows Media Player 10, mặc dù trình duyệt này được kèm trong Windows XP MCE 2005. Address Bar DeskBand trên Thanh tác vụ không còn kèm trong SP3 do hạn chế về pháp lý.

Yêu cầu hệ thống

Ghi chú

Giới hạn dung lượng RAM
Dung lượng RAM tối đa mà Windows XP có thể hỗ trợ khác nhau tùy thuộc vào phiên bản sản phẩm và kiến trúc bộ xử lý. Hầu hết các phiên bản 32-bit của XP đều hỗ trợ tối đa 4GB, ngoại trừ Windows XP Starter, bị giới hạn ở 512MB. Phiên bản 64-bit hỗ trợ lên đến 128 GB.

Giới hạn bộ xử lý
Windows XP Professional hỗ trợ tối đa hai bộ xử lý; và Windows XP Home Edition chỉ hỗ trợ một bộ xử lý.

Tuy nhiên, XP hỗ trợ nhiều bộ xử lý logic hơn: các phiên bản 32-bit hỗ trợ tối đa 32 bộ xử lý logic, trong khi phiên bản 64-bit hỗ trợ lên đến 64 bộ xử lý logic.

Khả năng nâng cấp
Một số thành phần Windows XP có thể được nâng cấp lên các phiên bản mới nhất, bao gồm các phiên bản mới được giới thiệu trong các phiên bản Windows mới hơn và các ứng dụng chính khác của Microsoft có sẵn. Các phiên bản mới nhất này dành cho Windows XP bao gồm:

 ActiveSync 4.5
 DirectX 9.0c (Ngày 5 tháng 2 năm 2010 Có thể phân phối lại)
 Internet Explorer 8 trên Windows XP Gói Dịch vụ 2 và 3 (Internet Explorer 6 SP1 và Outlook Express 6 SP1 trên Windows XP trước SP2.)
 Windows Media Format Runtime và Windows Media Player 11 trên Windows XP Gói Dịch vụ 2 và 3 (và Windows Media Player 10 trên bản phát hành gốc Windows XP.)
 Microsoft Virtual PC 2004 và 2007
 .NET Framework lên đến và bao gồm phiên bản 4.0 (4.5 và các phiên bản cao hơn không được hỗ trợ.)
 Visual Studio 2005 trên các phiên bản Windows XP dưới SP2, Visual Studio 2008 trên Windows XP SP2 và Visual Studio 2010 trên Windows XP SP3
 Windows Script Host 5.7
 Windows Installer 4.5
 Office 2010 là phiên bản cuối cùng của Microsoft Office tương thích với Windows XP.
 Microsoft NetMeeting 3.02

Vòng đời hỗ trợ

Hỗ trợ cho bản phát hành ban đầu của Windows XP (không có gói dịch vụ) đã kết thúc vào ngày 30 tháng 8 năm 2005. Cả Windows XP gói dịch vụ 1 và 1a đã ngừng hỗ trợ vào ngày 10 tháng 10 năm 2006, và cả Windows 2000 và Windows XP SP2 đều ngừng hỗ trợ vào ngày 13 tháng 7 năm 2010, khoảng 24 tháng sau khi Windows XP gói dịch vụ 3 dược ra mắt. Công ty đã ngừng cấp phép chung Windows XP cho các OEM và chấm dứt việc bán lẻ hệ điều hành này vào ngày 30 tháng 6 năm 2008, 17 tháng sau khi phát hành Windows Vista. Tuy nhiên, một ngoại lệ đã được công bố vào ngày 3 tháng 4 năm 2008, đối với các OEM sản xuất thứ mà họ định nghĩa là "máy tính cá nhân chi phí cực thấp", đặc biệt là netbook, cho đến một năm sau khi Windows 7 ra mắt vào ngày 22 tháng 10 năm 2009. Các nhà phân tích cho rằng động thái này chủ yếu nhằm cạnh tranh với các netbook chạy hệ điều hành Linux, mặc dù Kevin Hutz tuyên bố rằng quyết định này là do nhu cầu thị trường rõ ràng đối với máy tính đời thấp chạy Windows.

Các biến thể của Windows XP dành cho hệ thống nhúng có các chính sách hỗ trợ khác nhau: Windows XP Embedded SP3 và Windows Embedded for Point of Service SP3 lần lượt được hỗ trợ cho đến tháng 1 và tháng 4 năm 2016. Windows Embedded Standard 2009, được kế nhiệm bởi Windows Embedded Standard 7 và Windows Embedded POSReady 2009, và kế nhiệm của Windows Embedded POSReady 7 lần lượt được hỗ trợ cho đến tháng 1 và tháng 4 năm 2019. Các bản cập nhật dành cho các phiên bản nhúng cũng có thể được tải xuống trên phiên bản Windows XP tiêu chuẩn sử dụng bản hack Registry, cho phép các bản vá không chính thức cho đến tháng 4 năm 2019. Tuy nhiên, Microsoft đã khuyến cáo người dùng Windows XP không nên cài đặt các bản sửa lỗi này, với lý do các vấn đề không tương thích.

Kết thúc hỗ trợ
Vào ngày 14 tháng 4 năm 2009, Windows XP đã ngừng hỗ trợ chính và bước vào giai đoạn hỗ trợ mở rộng; Microsoft tiếp tục cung cấp các bản cập nhật bảo mật hàng tháng cho Windows XP, tuy nhiên, hỗ trợ kỹ thuật miễn phí, yêu cầu bảo hành và thay đổi thiết kế đã không còn được cung cấp nữa. Hỗ trợ mở rộng kết thúc vào ngày 8 tháng 4 năm 2014, hơn 12 năm sau khi phát hành Windows XP; mặc dù thông thường các sản phẩm của Microsoft có vòng đời hỗ trợ chỉ 10 năm. Ngoài các bản cập nhật bảo mật cuối cùng được phát hành vào ngày 8 tháng 4, không có thêm bản vá bảo mật hoặc thông tin hỗ trợ nào được cung cấp miễn phí cho XP; nhưng "các bản vá quan trọng" sẽ vẫn có sẵn và chỉ cung cấp cho những khách hàng đăng ký gói "Custom Support" trả phí. Vì là một thành phần của Windows nên tất cả các phiên bản của Internet Explorer dành cho Windows XP cũng không được hỗ trợ.

Vào tháng 1 năm 2014, người ta ước tính rằng hơn 95% trong số 3 triệu máy rút tiền tự động trên thế giới vẫn đang chạy Windows XP (phần lớn thay thế OS/2 của IBM làm hệ điều hành chủ yếu trên các máy ATM); máy ATM có vòng đời trung bình từ 7 đến 10 năm, nhưng một số máy đã có vòng đời dài tới 15 năm. Một số nhà cung cấp ATM và khách hàng đã có kế hoạch chuyển sang các hệ thống dựa trên Windows 7 trong suốt năm 2014, trong khi các nhà cung cấp cũng đã xem xét khả năng sử dụng các nền tảng dựa trên Linux trong tương lai để mang lại cho họ sự linh hoạt hơn trong các vòng đời hỗ trợ, và Hiệp hội Công nghiệp ATM (ATMIA) kể từ đó đã xác nhận Windows 10 là một sự thay thế tiếp theo. Tuy nhiên, các máy ATM thường chạy phiên bản nhúng của Windows XP, được hỗ trợ đến hết tháng 1 năm 2016. Tính đến tháng 5 năm 2017, khoảng 60% trong số 220.000 máy ATM ở Ấn Độ vẫn chạy Windows XP.

Hơn nữa, ít nhất 49% tổng số máy tính ở Trung Quốc vẫn chạy XP vào đầu năm 2014. Những cổ phiếu này bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố; giá của các bản sao chính hãng của các phiên bản Windows mới hơn ở nước này cao, trong khi Ni Guangnan thuộc Viện Khoa học Trung Quốc cảnh báo rằng Windows 8 có thể khiến người dùng bị chính phủ Hoa Kỳ giám sát, và chính phủ Trung Quốc sẽ cấm mua các sản phẩm Windows 8 cho mục đích sử dụng của chính phủ vào tháng 5 năm 2014 để phản đối việc Microsoft không thể cung cấp hỗ trợ "được đảm bảo". Chính phủ cũng lo ngại rằng việc hỗ trợ sắp kết thúc có thể ảnh hưởng đến các sáng kiến chống vi phạm bản quyền của họ với Microsoft, vì người dùng chỉ đơn giản là vi phạm bản quyền các phiên bản mới hơn thay vì mua chúng một cách hợp pháp. Do đó, các quan chức chính phủ đã chính thức yêu cầu Microsoft gia hạn thời gian hỗ trợ cho XP vì những lý do này. Trong khi Microsoft không tuân theo yêu cầu của họ, thì một số nhà phát triển phần mềm lớn của Trung Quốc, chẳng hạn như Lenovo, Kingsoft và Tencent, sẽ cung cấp hỗ trợ và tài nguyên miễn phí cho người dùng Trung Quốc chuyển từ XP. Một số chính phủ, đặc biệt là của Hà Lan và Vương quốc Anh, đã chọn đàm phán kế hoạch "Custom Support" với Microsoft để họ tiếp tục sử dụng Windows XP nội bộ; thỏa thuận của chính phủ Anh kéo dài một năm và cũng bao gồm hỗ trợ cho Office 2003 (ngừng hỗ trợ cùng ngày) và có giá £5,5 triệu.

Vào ngày 8 tháng 3 năm 2014, Microsoft đã triển khai bản cập nhật cho XP, vào ngày 8 hàng tháng sẽ hiển thị thông báo bật lên để nhắc nhở người dùng về việc kết thúc hỗ trợ; tuy nhiên, những thông báo này có thể bị vô hiệu hóa bởi người dùng. Microsoft cũng hợp tác với Laplink để cung cấp một phiên bản "tốc hành" đặc biệt của phần mềm PCmover nhằm giúp người dùng di chuyển các tệp và cài đặt từ XP sang máy tính có phiên bản Windows mới hơn.

Mặc dù hỗ trợ sắp kết thúc, vẫn có những phần mềm đáng chú ý đã không di chuyển trong quá khứ XP; và nhiều người dùng đã chọn tiếp tục sử dụng XP vì Windows Vista kém tiếp nhận, doanh số bán máy tính mới hơn với phiên bản Windows mới hơn đã giảm do cuộc đại suy thoái và ảnh hưởng của Vista, đồng thời việc triển khai các phiên bản Windows mới trong môi trường doanh nghiệp đòi hỏi một lượng lớn số lượng lập kế hoạch, bao gồm việc thử nghiệm các ứng dụng về khả năng tương thích (đặc biệt là những ứng dụng phụ thuộc vào Internet Explorer 6, không tương thích với các phiên bản Windows mới hơn). Các nhà cung cấp phần mềm bảo mật lớn (bao gồm cả chính Microsoft) đã lên kế hoạch tiếp tục cung cấp hỗ trợ và định nghĩa cho Windows XP sau khi hết hỗ trợ ở các phạm vi khác nhau, cùng với các nhà phát triển trình duyệt web Google Chrome, Mozilla Firefox và Opera; bất chấp những biện pháp này, các nhà phê bình cũng cho rằng người dùng nên chuyển từ XP sang một nền tảng được hỗ trợ. Nhóm Sẵn sàng Khẩn cấp Máy tính của Hoa Kỳ đã đưa ra một cảnh báo vào tháng 3 năm 2014 khuyến cáo người dùng về việc sắp hết hỗ trợ và thông báo cho họ rằng việc sử dụng XP sau ngày 8 tháng 4 có thể khiến họ không đáp ứng được các yêu cầu bảo mật thông tin của chính phủ Hoa Kỳ. Microsoft tiếp tục cung cấp phần mềm diệt virus Security Essentials và bản cập nhật Malicious Software Removal Tool (MSRT) cho XP đến ngày 14 tháng 7 năm 2015. Khi kết thúc hỗ trợ mở rộng đến gần, Microsoft bắt đầu ngày càng thúc giục khách hàng XP chuyển sang các phiên bản mới hơn như Windows 7 hoặc 8 vì lợi ích bảo mật, cho thấy rằng những kẻ tấn công có thể thiết kế ngược các bản vá bảo mật cho các phiên bản Windows mới hơn và lợi dụng chúng để nhắm mục tiêu các lỗ hổng trong XP. Windows XP có thể bị khai thác từ xa bởi nhiều lỗ hổng bảo mật đã được phát hiện sau khi Microsoft ngừng hỗ trợ.

Tương tự, các thiết bị chuyên dụng chạy XP, đặc biệt là thiết bị y tế, phải có bất kỳ bản sửa đổi nào đối với phần mềm của chúng — thậm chí là các bản cập nhật bảo mật cho hệ điều hành cơ bản — được các cơ quan quản lý có liên quan phê duyệt trước khi chúng có thể được phát hành. Vì lý do này, các nhà sản xuất thường không cho phép bất kỳ bản cập nhật nào đối với hệ điều hành của thiết bị, khiến chúng bị khai thác bảo mật và phần mềm độc hại.

Mặc dù đã ngừng hỗ trợ cho Windows XP, Microsoft vẫn phát hành ba bản cập nhật bảo mật khẩn cấp cho hệ điều hành này để vá các lỗ hổng bảo mật lớn:

 Một bản vá được phát hành vào tháng 5 năm 2014 để giải quyết các lỗ hổng được phát hiện gần đây trong Internet Explorer 6 đến 11 trên tất cả các phiên bản Windows.
 Một bản vá được phát hành vào tháng 5 năm 2017 để giải quyết lỗ hổng bảo mật đang bị tấn công bởi mẫ độc tống tiền WannaCry.
 Một bản vá được phát hành vào tháng 5 năm 2019 để giải quyết lỗ hổng thực thi mã nghiêm trọng trong Remote Desktop Services có thể bị khai thác theo cách tương tự như lỗ hổng WannaCry.

Dư luận

Hiệu năng của giao diện người dùng
Theo những lời bình luận từ báo chí cho rằng giao diện người dùng mặc định của Windows XP (Luna) đã tăng thêm sự hỗn loạn về hình ảnh và hao phí không gian màn hình trong khi không đưa ra chức năng nào mới và khiến cho hiệu năng của máy đã giảm dần. Một số người dùng than phiền như vậy có thể chuyển lại về chủ đề Windows Classic.

Ưu điểm chính hãng của Windows

Trong nỗ lực nhằm kiềm chế vi phạm bản quyền dựa trên các khóa cấp phép theo gói bị rò rỉ hoặc tạo ra trên mạng, Microsoft đã cho mắt Windows Genuine Advantage (WGA). WGA bao gồm hai phần, một công cụ xác minh phải dùng khi tải một số thứ từ Microsoft và một hệ thống thông báo người dùng. WGA dành cho Windows được tiếp nối bằng các hệ thống xác minh dành cho Internet Explorer 7, Windows Media Player 11, Windows Defender, và Microsoft Office 2007. Gần đây Microsoft đã gỡ bỏ xác minh WGA ra khỏi bản cài đặt Internet Explorer 7 nói rằng mục đích của sự thay đổi này là để đưa IE7 đến với mọi người dùng Windows.

Nếu khóa giấy phép bị đánh giá là không thật, nó sẽ hiển thị một màn hình mè nheo thường xuyên yêu cầu người dùng mua giấy phép từ Microsoft. Thêm vào đó, người dùng bị hạn chế khi truy cập vào Microsoft Update để tải các bản cập nhật bảo mật, và như vậy, các bản cập nhật nâng cao mới và các sản phẩm Microsoft khác sẽ không thể được tải về hoặc cài đặt nữa.
Vào ngày 26 tháng 8 năm 2008, Microsoft đã phát hành chương trình kích hoạt WGA mới hiển thị một màn hình nền màu đen nếu máy tính không vượt qua được cuộc xác minh. Hình nền có thể được đổi, nhưng sẽ quay về đen sau 60 phút.

Những chỉ trích phổ biến đối với WGA gồm có việc Microsoft miêu tả nó là "Bản cập nhật bảo mật tối quan trọng", khiến cho Automatic Updates mặc định tải nó về mà người dùng không tài nào can thiệp được, hành vi của nó giống như một phần mềm gián điệp liên tục "gọi về" Microsoft mỗi khi máy tính kết nối vào Internet, việc không thông báo cho người dùng cuối viết WGA đang thực sự làm cái gì sau khi được cài đặt (đã được sửa trong bản cập nhật 2006), không cung cấp một phương cách gỡ bỏ hợp lý trong suốt bản thử nghiệm beta (người dùng được cung cấp hướng dẫn gỡ bỏ bằng tay nhưng không hoạt động cho đến bản chính thức), và sự nhạy cảm của nó đối với sự thay đổi hệ thống phần cứng dẫn đến đòi tái kích hoạt liên tục đối với một số nhà phát triển.

Nói một cách thẳng thắn, việc tải về hay cài đặt Thông báo đều không phải bắt buộc; người dùng có thể thay đổi thiết lập của Automatic Updates của họ để cho phép họ chọn tải về và cài đặt bản cập nhật nào. Nếu bản cập nhật đã được tải về rồi, người dùng có thể chọn không chấp nhận EULA bổ sung đi theo Thông báo. Trong cả hai trường hợp đó, người dùng cũng có thể yêu cầu bản cập nhật không được hiển thị nữa. Các Cập nhật Bảo mật Tối quan trọng mới hơn vẫn có thể cài đặt mà không hiển thị yêu cầu WGA nữa. Tuy nhiên thiết lập này sẽ chỉ có tác dụng trên phiên bản hiện tại của Thông báo, do đó nó có thể xuất hiện lại nếu có phiên bản mới. Vào năm 2006, Microsoft đã có dính líu tới một vụ kiện ở California, về việc công ty đã vi phạm các luật chống phần mềm gián điệp của tiểu bang với chương trình Windows Genuine Advantage Notifications của nó.

'Bẻ khóa' bảo vệ
Những chương trình "tạo khóa", thường được gọi là "keygen", hiện có để tạo ngẫu nhiên các khóa sản phẩm của Windows XP (do đó, không còn các khóa thường dùng để có thể cấm) rồi sau đó kích hoạt Windows mà không cần phải liên hệ với Microsoft. Những khóa này có thể có hoặc không cho phép người dùng nhận được các bản cập nhật mặc dù Microsoft đã cho phép tải về và cài đặt các bản cập nhật bảo mật quan trọng thông qua Windows Update và trang tải về của nó, thậm chí trong các bản ăn cắp bản quyền và không thật của Windows.

Rò rỉ mã nguồn
Vào ngày 23 tháng 9 năm 2020, mã nguồn của Windows XP Service Pack 1 và Windows Server 2003 đã bị rò rỉ trên 4chan bởi một người dùng không xác định. Những người dùng ẩn danh đã biên dịch mã, cũng như một người dùng Twitter đã đăng video về quy trình trên YouTube để chứng minh rằng đoạn mã là chính xác. Video sau đó đã bị Microsoft xóa vì lý do bản quyền. Bản rò rỉ này không hoàn chỉnh vì thiếu mã nguồn Winlogon và một số thành phần khác. Bản thân vụ rò rỉ ban đầu đã được lan truyền bằng cách sử dụng các liên kết magnet và các tệp torrent ban đầu bao gồm mã nguồn Server 2003 và XP, sau đó được cập nhật với các tệp bổ sung, trong số đó là những rò rỉ trước đó về các sản phẩm của Microsoft, bằng sáng chế của hãng, các phương tiện truyền thông về các thuyết âm mưu về Bill Gates bởi các phong trào chống tiêm chủng và một loạt các tệp PDF về các chủ đề khác nhau.

Microsoft đã đưa ra một tuyên bố rằng họ đang điều tra vụ rò rỉ.

Chú thích

Sách

 Microsoft Windows XP Plain & Simple - J. Joyce and M. Moon, Microsoft Press, USA, 2005. ISBN 0-7356-2112-8

Liên kết ngoài

 Windows XP End of Support
 Security Update for Windows XP SP3 (KB4012598)

Windows XP
Phần mềm năm 2001
Windows NT
Hệ điều hành IA-32


title: Ternas

text:
Ternas là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Ternas tọa lạc  phía tây Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D8 và D83.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Vaast, thế kỷ 16.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Ternas on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Athyana weinmannifolia

text:
Athyana weinmannifolia là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Loài này có ở Argentina và Bolivia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Prado, D. 1998. Athyana weinmannifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Athyana
Thực vật Argentina
Thực vật Bolivia


title: Tropidia (Syrphidae)

text:
{{Bảng phân loại
| image = Tropidia scita1.jpg
| image_caption = Tropidia scita''
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Diptera
| subordo = Brachycera
| familia = Syrphidae
| subfamilia = Eristalinae
| genus = Tropidia| genus_authority = Meigen, 1822
}}Tropidia là một chi ruồi trong họ Syrphidae.

Các loàiTropidia albistylum Macquart, 1847Tropidia calcarata Williston, 1887Tropidia coloradensis (Bigot, 1884)Tropidia fasciata Meigen, 1822Tropidia incana Townsend, 1895Tropidia mamillata Loew, 1861Tropidia montana Hunter, 1896Tropidia pygmaea Shannon, 1926Tropidia quadrata (Say, 1824)Tropidia scita (Harris, 1780)Tropidia tumlata'' (Lewis, 1973)

Chú thích

Tham khảo


title: Peperomia thienii

text:
Peperomia thienii là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia thienii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
thienii
Thực vật dễ tổn thương


title: Bộ trình dịch GNU

text:
Bộ trình dịch GNU ( - thường được viết tắt thành GCC) là một tập hợp các trình biên dịch được thiết kế cho nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau. GCC là một thành phần quan trọng của GNU toolchain, và được hầu hết các hệ điều hành giống Unix, như Linux và Mac OS X chọn làm trình dịch tiêu chuẩn. Các dòng hệ điều hành BSD đa phần đều sử dụng GCC, dù một số dòng như FreeBSD và OpenBSD lại sử dụng Clang làm trình biên dịch chuẩn. Các phiên bản sau đó của GCC cũng hỗ trợ trên cả Microsoft Windows và một số hệ điều hành khác. GCC cũng có thể biên dịch chương trình cho cả Android và iOS.

Tên gốc của GCC là GNU C Compiler (Trình biên dịch C của GNU), do ban đầu nó chỉ hỗ trợ dịch ngôn ngữ lập trình C, GCC 1.0 được phát hành vào năm 1987, sau đó được mở rộng hỗ trợ dịch C++ vào tháng 12 cùng năm đó. Các thành phần đầu vào của trình biên dịch (front end) sau đó cũng được phát triển cho các ngôn ngữ lập trình Fortran, Pascal, Objective C, Java, Ada, Go và một số ngôn ngữ khác.

GCC đã tương thích với rất nhiều nền tảng kiến trúc máy tính đa dạng, và được sử dụng rộng rãi như một công cụ làm môi trường phát triển các phần mềm thương mại, có bản quyền và nguồn đóng. GCC cũng có thể dùng trong hầu hết các hệ thống nhúng (embedded system), như Symbian (gọi là gcce), kiến trúc ARM, AMCC, Freescale Power Architecture trên chip (Freescale Power ISA-based chips), và nhiều hệ thống nhúng khác. GCC cũng được phát triển cho nhiều nền tảng khác, bao gồm cả những nền tảng video game như Playstation 2, Cell SPE of PlayStation 3 và Sega Dreamcast.

Quỹ Phần mềm Tự do (Free Software Foundation, viết tắt là FSF) phân phối GCC dưới giấy phép công cộng GNU (GNU GPL) và giấy phép công cộng cấp thấp GNU (GNU LGPL). GCC cũng đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của phần mềm tự do. Những công ty như CodeSourcery kinh doanh bằng cách hỗ trợ và phát triển tính tương thích của GCC với đa dạng các nền tảng, còn các nhà sản xuất chip ngày nay thì cho rằng một kiến trúc thành công thì phải có yếu tố cần thiết là sự tương thích với GCC.

Lịch sử phát triển

Richard Stallman bắt đầu phát triển GCC từ năm 1985. Ông đã mở rộng một trình dịch có sẵn để dịch ngôn ngữ C. Trình dịch nguyên dùng để dịch ngôn ngữ Pastel, một phần mở rộng và không tương thích với ngôn ngữ Pascal, và được viết bằng Pastel. Nó đã được Len Tower và Stallman viết lại bằng ngôn ngữ C, và được cho ra mắt năm 1987 trong vai trò là trình dịch cho dự án GNU, nhằm mục đích tạo ra một trình dịch miễn phí. Quá trình phát triển GCC được giám sát bởi quỹ phần mềm tự do Chi tiết về các lịch trình công bố của GCC được đăng tại: http://gcc.gnu.org/releases.html

EGCS

Đến năm 1991, GCC 1.x đã đạt đến độ ổn định, nhưng những hạn chế trong thiết kế đã cản trở nhiều đòi hỏi cải thiện, do đó quỹ phần mềm tự do (FSF) đã bắt đầu phát triển phiên bản 2.x. Nhưng suốt những năm giữa thập kỷ 90, FSF không công khai những gì được đưa thêm vào phiên bản chính thức của GCC 2.x, đến nỗi GCC đã được Eric S. Raymond đưa vào bài luận The Cathedral and the Bazaar của ông - một bài luận về kỹ nghệ phần mềm - như một ví dụ cho mô hình phát triển "cathedral".

Do GCC là phần mềm tự do, nhiều nhà lập trình muốn sử dụng nó để phát triển các ứng dụng dùng ngôn ngữ khác ngôn ngữ C, đã tự do phát triển trình dịch này thành các nhánh khác nhau của riêng mình. Quá nhiều bản phân phối dẫn đến việc khó sử dụng và thiếu hiệu quả, tuy nhiên, phiên bản chính thức thì cũng không làm hài lòng nhiều người do không đáp ứng được nhu cầu sử dụng của họ.

Đến năm 1997, một nhóm các nhà phát triển lấy tên EGCS, đã hợp nhất nhiều nhánh của trình dịch này thành một dự án duy nhất. Quá trình hợp nhất cơ bản được tiến hành ở giữa hai phiên bản 2.7 và 2.81. Các dự án được hợp nhất có cả g77 của Fortran, PGCC (tối ưu GCC), các cải thiện về C++, và nhiều nhánh trên các kiến trúc và hệ điều hành khác nhau.

Quá trình phát triển EGCS đã chứng tỏ sự vượt bậc đáng kể hơn so với sự phát triển của GCC, do đó FSF đã chính thức tạm dừng chương trình phát triển GCC 2.x của họ, phiên bản EGCS trở thành bản phân phối chính thức của GCC còn dự án EGCS được bổ nhiệm làm nhiệm vụ bảo trì và phát triển GCC từ tháng 4 năm 1999. Ngoài ra, dự án quyết định chọn mô hình phát triển "bazaar" thay cho mô hình "cathedral". Với phiên bản GCC 2.95 được công bố vào tháng 7 năm 1999, hai dự án một lần nữa đã hợp nhất.

Sử dụng

GCC thường được lựa chọn làm trình dịch để phát triển các sản phẩm phần mềm yêu cầu phải chạy trên nhiều nền tảng phần cứng đa dạng. Sự khác biệt trong các trình dịch địa phương (chỉ dùng cho nền tảng đó) dẫn đến việc phát triển các đoạn mã để có thể dịch chính xác ở tất cả các trình dịch hay xây dựng các lệnh có thể chạy ở tất cả các nền tảng là hết sức khó khăn. Trong khi nếu dùng GCC, cùng một cú pháp có thể được dùng cho mọi nền tảng, do đó nếu đoạn mã có thể dịch chính xác ở một trong các nền tảng, cơ hội dịch chính xác ở các nền tảng khác sẽ cao hơn nhiều.

GCC hiện nay được bảo trì bởi rất nhiều nhóm phát triển trên khắp thế giới. Nó đã trở nên tương thích với nhiều loại CPU và hệ điều hành hơn bất cứ trình dịch nào khác.

Ngôn ngữ

Phiên bản tiêu chuẩn 4.3 bao gồm hỗ trợ đầu vào cho: C, C++ (G++), Java (GCJ), Ada (GNAT), Objective-C, Objective-C++, và Fortran (GFortran). Các ngôn ngữ có hỗ trợ, nhưng không thuộc tiêu chuẩn bao gồm: Modula-2, Modula-3,  Pascal, PL/I, D (gdc), Mercury, VHDL (GHDL).  Một ngôn ngữ mở rộng khá phổ biến là OpenMP cũng được hỗ trợ.

Các kiến trúc
GCC phiên bản 4.3 tương thích với các vi xử lý:

 Alpha
 ARM
 Atmel AVR
 Blackfin
 HC12
 H8/300
 IA-32 (x86)
 x86-64
 IA-64
 Motorola 68000
 MIPS
 PA-RISC
 PDP-11
 PowerPC
 R8C/M16C/M32C
 SPU
 System/390/zSeries
 SuperH
 SPARC
 VAX

Các vi xử lý ít thông dụng được phiên bản tiêu chuẩn hỗ trợ gồm có:

 A29K
 ARC
 ETRAX CRIS
 D30V
 DSP16xx
 FR-30
 FR-V
 Intel i960
 IP2000
 M32R
 68HC11
 MCORE
 MMIX
 MN10200
 MN10300
 Motorola 88000
 NS32K
 ROMP
 Stormy16
 V850
 Xtensa
 AVR32

Các vi xử lý được hỗ trợ bởi các phiên bản GCC do FSF phát triển riêng gồm có:

 D10V
 LatticeMico32
 MeP
 Motorola 6809
 MicroBlaze
 MSP430
 Nios II và Nios
 PDP-10
 TIGCC (m68k variant)
 Z8000
 PIC24/dsPIC

Cấu trúc

Giao diện ngoài của GCC nhìn chung là tiêu chuẩn cho một trình dịch của Unix. Người dùng sẽ gọi đến một chương trình điều khiển có tên là gcc, có nhiệm vụ thông dịch các lệnh và đối số, và đưa ra quyết định trình dịch cho ngôn ngữ nào sẽ được chọn đối với từng tập tin đầu vào, chạy chương trình dịch mã máy ở đầu ra quá trình này, sau đó sẽ liên kết mã nguồn để tạo ra chương trình mã nhị phân thực thi.

Mỗi trình dịch của một ngôn ngữ là một chương trình tách biệt đưa vào đầu vào mã nguồn và đưa ra mã hợp ngữ. Tất cả đều có một cấu trúc thông thường bên trong.

Gần như toàn bộ GCC được viết bằng ngôn ngữ C ngoại trừ chương trình khởi tạo cho Ada; rất nhiều phần của trình khởi tạo cho Ada được viết bằng chính ngôn ngữ Ada.

Gỡ lỗi các chương trình với GCC
Công cụ cơ bản để sửa lỗi các đoạn mã GCC là trình gỡ lỗi GNU  (gdb). Ngoài ra cũng có các công cụ chuyên dụng hơn như Valgrind dùng để tìm lỗi bộ nhớ và các lỗ hổng. Chương trình GNU Profiler (gprof) có thể cho biết thời gian dùng để chạy chương trình, cũng như tần suất được gọi đến của hàm có thường xuyên hay không; điều này đòi hỏi các chương trình phải được dịch với các tùy chọn profiling.

Bản quyền
"GCC 4.2.1 là phiên bản cuối cùng được phân phối bằng giấy phép công cộng GNU phiên bản 2. Tất cả những phiên bản tiếp theo sẽ được phân phối bởi giấy phép cùng loại phiên bản 3."

Xem thêm

 Portable C Compiler
 Amsterdam Compiler Kit
 distcc
 introspector (program)
 Low Level Virtual Machine
 MinGW
 OpenMP
 DJGPP
 GCC Summit
 Watcom C compiler
 Tiny C Compiler
 Boehm garbage collector

Tham khảo

Đọc thêm
 Richard M. Stallman: Using and Porting the GNU Compiler Collection, Free Software Foundation, ISBN 0-595-10035-X
 Richard M. Stallman: Using Gcc: The Gnu Compiler Collection Reference, Free Software Foundation, ISBN 1-882114-39-6
 Brian J. Gough: An Introduction to GCC , Network Theory Ltd., ISBN 0-9541617-9-3
 Arthur Griffith, GCC: The Complete Reference. McGrawHill/Osborne. ISBN 0-07-222405-3.

Liên kết ngoài

 GCC trang chủ
 Tổng hợp các tài liệu về kiến trúc bên trong GCC
 Marketing Cygnus Support, bài luận nói về quá trình phát triển của GCC trong những năm 1990
 Giới thiệu về GCC , by Brian Gough
 Tài liệu chính thức hướng dẫn sử dụng GCC cho người dùng, viết bởi đội ngũ phát triển GCC

 công bố EGCS 1.0
 Danh sách các tính năng của EGCS 1.0
 Fear of Forking
 #gcc IRC channel

Phần mềm
Phần mềm năm 1987
Trình biên dịch
Ngôn ngữ lập trình
Ngôn ngữ lập trình Java
Trình dịch C
Phần mềm dự án GNU
Trình biên dịch và thông dịch miễn phí


title: Nam Giao

text:
Nam Giao có thể chỉ:
Lễ tế giao hay lễ tế Nam Giao: thời phong kiến, tế trời vào ngày đông chí ở cõi phía nam ngoài thành.
Đàn Nam Giao: đàn lập để tế giao.
Quận Nam Giao: thuộc thành phố Đại Đồng tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.


title: Asperdaphne compacta

text:
Asperdaphne compacta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

compacta


title: Abarema glauca

text:
Abarema glauca là một loài cây thuộc họ Fabaceae. Nó được tìm thấy ở Cuba, Cộng hòa Dominica, Venezuela. Các tên thường gọi là: Caracolí, Mijaguao, Paují (Pittier), Jijaguao y Merey Montañero (Hoyos).

Chúng được tìm thấy ở bờ biển phía đông của Cộng hòa Dominica, ở Uvero Alto, phía bắc của Punta Cana.

Tên đồng nghĩa
Các tên đồng nghĩa gồm:
 Jupunba glauca (Urb.) Britton & Rose
 Jupunba savannarum (Britton) Britton & Rose
 Pithecellobium glaucum Urb.
 Pithecellobium savannarum Britton

Chú thích

Tham khảo
  (2005): Abarema glauca. Version 10.01, November 2005. Truy cập 2008-MAR-30.

G
G
G
Hệ thực vật Cuba
Thực vật Cuba


title: Liên đoàn bóng đá Tahiti

text:
Liên đoàn bóng đá Tahiti (tiếng Pháp: Fédération Tahitienne de Football) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Polynesia thuộc Pháp. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia nam và nữ, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia, cúp quốc gia, Cúp bóng đá Polynésie... Liên đoàn bóng đá Tahiti gia nhập FIFA và OFC cũng năm 1990.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang chủ
 Tahiti  trên trang chủ của FIFA.
 Tahiti  trên trang chủ của OFC.

Tahiti
Bóng đá Tahiti


title: Nashville, Tennessee

text:
Nashville là thủ phủ và thành phố đông dân nhất của tiểu bang Tennessee Hoa Kỳ. Thành phố này là quận lỵ của Quận Davidson và nằm trên sông Cumberland. Đây là thành phố đông dân thứ 23 của Hoa Kỳ.

Được đặt theo tên của Francis Nash, một vị tướng của Lục quân Lục địa trong Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ, thành phố này được thành lập vào năm 1779. Thành phố phát triển nhanh chóng do vị trí chiến lược của nó như một cảng trên sông Cumberland và, vào thế kỷ 19, một trung tâm đường sắt. Nashville ly khai với Tennessee trong Nội chiến Hoa Kỳ; vào năm 1862, đây là thủ phủ nhà nước đầu tiên của Liên bang rơi vào tay quân đội Liên minh. Sau chiến tranh, thành phố đã khôi phục lại vị trí của mình và phát triển cơ sở sản xuất.

Kể từ năm 1963, Nashville đã có một chính quyền thành phố-quận hợp nhất, bao gồm sáu thành phố tự trị nhỏ hơn trong một hệ thống hai cấp. Thành phố được điều hành bởi một thị trưởng, một phó thị trưởng và một hội đồng đô thị gồm 40 thành viên; 35 thành viên được bầu từ các quận đơn thành viên, trong khi năm thành viên còn lại được bầu với số lượng lớn. Phản ánh vị trí của thành phố trong chính quyền tiểu bang, Nashville là nơi có trụ sở tòa án của Tòa án Tối cao Tennessee dành cho Middle Tennessee, một trong ba phân khu của tiểu bang.

Là trung tâm lớn của ngành công nghiệp âm nhạc, đặc biệt là nhạc đồng quê, Nashville thường được biết đến với cái tên "Thành phố âm nhạc". Đây cũng là nơi có nhiều trường cao đẳng và đại học, bao gồm Đại học Bang Tennessee, Đại học Vanderbilt, Đại học Belmont, Đại học Fisk, Đại học Trevecca Nazarene và Đại học Lipscomb, và đôi khi được gọi là " Athens của miền Nam" do số lượng lớn các cơ sở giáo dục. Nashville cũng là một trung tâm lớn về y tế, xuất bản, nhà tù tư nhân, ngân hàng, ô tô, và các ngành vận tải. Các thực thể có trụ sở chính tại thành phố bao gồm Asurion, Bridgestone Châu Mỹ, Captain D's, CoreCivic, Dollar General, Hospital Corporation of America, LifeWay Christian Resources, Logan's Roadhouse, và Ryman Hospitality Properties.

Lịch sử

Nashville được thành James Robertson và một nhóm Wataugans thành lập năm 1779, và ban đầu được gọi là Fort Nashborough, theo tên của anh hùng Francis Nash của Chiến tranh Cách mạng Mỹ. Nashville đã nhanh chóng tăng trưởng do vị trí bậc nhất của nó, có cảng sông và sau đó là một trung tâm vận chuyển đường sắt. Năm 1806, Nashville đã được thành lập thành thành phố và trở thành hạt lỵ của hạt Davidson, Tennessee. Năm 1843, thành phố được chọn làm thủ phủ lâu dài của tiểu bang Tennessee.

Ngày nay, thành phố này là một phần tăng trưởng nhanh nhất của Upper South và lãnh thổ giữa Atlanta và Texas. Hiện đang có các kế hoạch xây các tháp cao dân cư và văn phòng cao tầng ở khu trung tâm, bao gồm Signature Tower. Nếu được xây, đây sẽ là tòa nhà cao nhất ở cả Nashville và Tennessee, vượt qua BellSouth Building, và cũng là tòa nhà cao nhất Hoa Kỳ bên ngoài New York và Chicago, vượt qua Bank of America Plaza ở Atlanta.

Địa lý

Nashville nằm ở bên sông Cumberland ở phần tây bắc của lưu vực Nashville. Địa hình của Nashville dao động từ 117 m (385 ft) trên mực nước biển tại sông Cumberland 354 m (1.160 ft) trên mực nước biển tại điểm cao nhất.

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích 1.362,6 km² (526,1 mi²). 1.300,8 km² (502,3 mi²) là đất và 61,8 km² (23,9 mi²) là diện tích (4,53%) là diện tích mặt nước.

Văn hoá
Nashville được xem là "Thủ phủ", nơi khởi điểm của dòng Nhạc đồng quê.

Các thành phố kết nghĩa
Nashville có các thành phố kết nghĩa sau:
  Canada: Edmonton, Alberta (1990)
  Pháp: Caen, Basse-Normandie
  Bulgaria: Pernik
  Đức: Magdeburg, Saxony-Anhalt
  Anh quốc: Belfast, Bắc Ireland
  Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Thái Nguyên, Sơn Tây
Thành phố này cũng đang xúc tiến việc thiết lập quan hệ kết nghĩa với:
  Italia: Arezzo, Tuscany; Verona, Veneto
  Thổ Nhĩ Kỳ: Diyarbakır
  Tây Ban Nha: Girona, Catalonia
  Argentina: Mendoza
  Hàn Quốc: Seogwipo, tỉnh Jeju

Tham khảo

Thành phố của Tennessee
Thành phố ở quận Davidson, Tennessee
Khởi đầu thế kỷ 18 ở Tennessee


title: Quận Freeborn, Minnesota

text:
Quận Freeborn là một quận thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Minnesota


title: Caloptilia aeneocapitella

text:
Caloptilia aeneocapitella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Puerto Rico và Saint Vincent và the Grenadines.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Chassieu

text:
Chassieu là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 204 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Rhône


title: Teucholabis xantha

text:
Teucholabis xantha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Parabuprestium

text:
Parabuprestium là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1906 bởi Handlirsch.

Các loài
Chi này có các loài:
 Parabuprestium teleas (Westwood, 1854)

Chú thích

Tham khảo

Buprestidae
Họ Bổ củi


title: Lasioglossum grinnelli

text:
Lasioglossum grinnelli là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1916


title: Kulen

text:
Núi Kulen (đọc là Ku Lên), vốn tên là núi Mahendraparvata, là một địa điểm thiêng liêng, một thánh địa đối với dân tộc Khmer. Tại đó, vua Jayavarman II (AD 802-80) tuyên bố độc lập khỏi Java, khai sinh nhà nước Angkor và xây dựng kinh đô đầu tiên của người Khmer. Thời gian và chiến tranh đã tàn phá nhiều, song ở đây vẫn còn nhiều di tích, nhất là trên đồi Mahendara và tại dòng suối Kbal Spean. Kulen là nơi hành hương và picnic được các gia đình Khmer ưa chuộng.

Vị trí
Núi Kulen (Phnom Kulen), đúng ra cụm đồi Kulen, thuộc địa phận các huyện Svay Leu và Varin, tỉnh Siêm Riệp, cách trung tâm thành phố Siêm Riệp 50 km, và nằm trong Vườn quốc gia Phnom Kulen.

Đường lên núi Kulen là một con đường hiểm trở nhưng khá tốt vì được nâng cấp. Ngày xưa vùng núi Kulen vẫn còn hoang sơ, rất nhiều mìn còn sót lại nơi đây. Từ trên đỉnh đồi Mahendra, du khách có thể ngắm nhìn toàn thể công viên Angkor từ trên cao.

Lịch sử
Đây là nơi đóng kinh đô đầu tiên của triều đại Angkor dưới triều vua Jayavarman II được xây dựng năm 802. Kinh đô này nằm trên đồi Mahendra trong một khu rừng nguyên sinh nay còn rộng 375 km² với nhiều loài thú hoang dã vẫn còn tồn tại. Từ đỉnh núi có dòng suối Kbal Spean trong veo được xem là nơi phát nguồn của dòng sông Siem Reap. Trên đồi Mahendra, Jayavarman II đã tuyên bố nền độc lập của vương quốc Khmer và chọn nơi đây làm kinh đô đầu tiên.

Lịch sử
Cùng với số phận của Angkor, kinh đô này từng một thời gian bị quên lãng giữa rừng núi âm u. Năm 1968, một nhà thám hiểm người Pháp đã phát hiện ra Kulen. Chiến tranh triền miên và vào năm 1980-1990, Kulen trở thành căn cứ địa của Khmer Đỏ. Con đường dẫn lên núi Kulen đầy mìn, rừng rậm âm u và rất nguy hiểm. Mãi đến năm 2000, người ta khai phá một con đường dẫn lên núi, và con đường này trở thành con đường hành hương về nguồn của người Khmer.

Sông ngàn Linga

Năm 1050, vua Suryavarman I ngăn con suối Stung Kbal Spean trên đỉnh núi để thực hiện bức tranh điêu khắc đá dưới nước với hàng ngàn tượng về Linga, Yoni (miêu tả bộ phận sinh dục của nam và nữ) được tạc thẳng vào nền đá cùng với hàng ngàn bức phù điêu chạm trổ rất tinh vi về các tượng thần Deva, tiên nữ Apsara. Tại thượng nguồn dòng suối, có nhiều phiến đá khổng lồ chạm trổ nữ thần sắc đẹp Laksmi vô cùng sống động. Phải mất hơn 100 năm, công việc này mới được hoàn thành. Người dân Khmer gọi đây là dòng sông ngàn Linga. Đến giờ người ta vẫn chưa thể trả lời được người xưa đã làm như thế nào để có thể thực hiện công trình này và tạc tượng dưới dòng suối này được.

Người ta cho rằng, nếu cho trẻ em tắm suối này, trẻ em sẽ rất mau lớn và khỏe mạnh, thông minh. Vào mùa lễ hội, hàng ngàn trẻ em Khmer được bố mẹ cho tắm dưới dòng suối này, với cầu mong con cháu họ sẽ khỏe mạnh.

Đỉnh Mahendara
Cả khu rừng Kulen có tất cả 37 ngôi đền, chùa cổ có tuổi đời hàng ngàn năm, nhưng đặc biệt nhất vẫn là chùa Paang Thom, nơi đây ngoài bức tượng Phật được tạc thẳng vào núi đá, phần thân tượng dài 9,7m, cao 3,3m. Tương truyền để xây dựng kỳ quan Angkor, người Khmer đã được sự giúp sức của các vị thần và nơi này còn lưu giữ dấu chân phải dài 2 m, sâu 0,4 m mà theo truyền thuyết là dấu chân đầu tiên của thần và dấu chân trái nằm trên đỉnh núi Ba Kheng cách núi Kulen 50 km.

Vườn quốc gia Phnom Kulen

Vườn quốc gia nằm ở huyện Svay Leu, cách thành phố tỉnh lỵ Siem Reap 48 km và cách đền Banteay Srei 25 km. Vườn quốc gia là nơi có một số đặc điểm tự nhiên, di tích lịch sử khiến cho nó trở thành một địa điểm tham quan thú vị trong khu vực.

Tham khảo

Bài viết dựa trên nguồn tham khảo chính
 Nhiều tác giả - Lịch sử Campuchia - Nhà xuất bản vụ Trung học xuất bản năm 1989.

Xem thêm

Liên kết ngoài

Cố đô Campuchia
Tỉnh Xiêm Riệp
Di tích Angkor


title: Richelieu, Indre-et-Loire

text:
Richelieu là một xã trong tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 2165 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Richelieu (Québec), Canada
  Schaafheim, Đức

Những người con của thành phố
 Jules Chevalier, linh mục, tác giả

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Montbrison-sur-Lez

text:
Montbrison-sur-Lez là một commune in the tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Montbrison-sur-Lez nằm ở khu vực có độ cao từ 249-744 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Montbrisonsurlez


title: Tolpia knudlarseni

text:
Tolpia knudlarseni là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Sumatra.

Sải cánh dài 14–16 mm. Cánh sau màu nâu và phía dưới nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Tolpia


title: Vœlfling-lès-Bouzonville

text:
Vœlfling-lès-Bouzonville là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Arques, Aveyron

text:
Arques  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Cussac-Fort-Médoc

text:
Cussac-Fort-Médoc  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Cussacfortmedoc


title: Huyện Kathu

text:
Kathu (tiếng Thái: กะทู้) là một huyện (Amphoe) của tỉnh Phuket, nằm ở phía tây hòn đảo này. Huyện này giáp Thalang về phía bắc, Mueang Phuket về phía đông và nam, và biển Andaman về phía tây.

Địa lý
Kathu là huyện có phần lớn bãi biển có nhiều du khách nhất của Phuket, Patong. Bãi biển Kamala về phía bắc kém phát triển hơn.

Tham khảo

Kahu


title: Họ Cá lù đù

text:
Họ Cá đù hay họ Cá lù đù (danh pháp khoa học: Sciaenidae) là một họ cá thuộc bộ Cá vược (Perciformes) sống ngoài biển và phân bố ở vùng biển nhiệt đới, cận nhiệt đới. Có khoảng 270 loài trong 70 chi thuộc họ cá này. Ở Việt Nam có 20 loài, đáng kể nhất là cá lù đù bạc (Argyrosomus argentatus), chiếm sản lượng lớn trong tổng số cá khai thác được ở vịnh Bắc Bộ, ngoài ra con nhiều loại khác nhau như cá lù đù kẽm, cá lù đù sóc, cá lù đù lỗ tai đen, cá lù đù đỏ dạ, cá lù đù măng đen.

Đặc điểm sinh học
Họ cá lù đù nhìn chung có đặc điểm khá giống nhau là có thân bầu dục dài, hơi dẹt bên, đầu to, vây lưng chia 2 đoạn: đoạn trước có tia gai cứng, đoạn sau mềm. Răng của cá nhỏ. Bóng hơi lớn, dày, ở một số loài bóng hơi phát ra âm thanh riêng để thông tin cho đồng loại

Họ Cá lù đù nhiều thịt và ít xương hơn, phần thân sau của cá có nhiều mỡ, rất béo. Thịt cá lù đù có ngọt, bùi bùi riêng phần đuôi có mỡ nên béo. Loại cá này có vị ngọt dịu, deo dẻo và đặc biệt thịt mềm, hậu bùi. Theo quan điểm truyền thống và các thầy thuốc cổ đại đều coi đây là món ăn giàu chất dinh dưỡng.

Cá sống gần bờ và rất tạp ăn. Họ cá này thường sống đàn lớn ở vùng đáy bùn cát, thường núp trong những rạn, hốc đá. Thức ăn của cá rất đa dạng vì cá thuộc loại tạp ăn.

Các chi, loài đặc trưng

Aplodinotus
Argyrosomus
Aspericorvina
Atractoscion
Atrobucca
Austronibea
Bahaba
Bairdiella
Boesemania
Cheilotrema
Chrysochir
Cilus
Collichthys
Corvula
Ctenosciaena
Cynoscion
Daysciaena
Dendrophysa
Elattarchus
Equetus
Genyonemus
Isopisthus
Johnius
Kathala
Larimichthys
Larimus
Leiostomus
Lonchurus
Macrodon
Macrospinosa
Megalonibea
Menticirrhus
Micropogonias
Miichthys
Miracorvina
Nebris
Nibea
Odontoscion
Ophioscion
Otolithes
Otolithoides
Pachypops
Pachyurus
Panna
Paralonchurus
Paranibea
Pareques
Pennahia
Pentheroscion
Plagioscion
Pogonias
Protonibea
Protosciaena
Pseudosciaena
Pseudotolithus
Pteroscion
Pterotolithus
Roncador
Sciaena umbra
Sciaenops
Seriphus
Sonorolux
Stellifer
Totoaba
Umbrina

Sử dụng
Cá lù đù với chất lượng thịt ngon được dùng làm thực phẩm chế biến nhiều món ngon, hợp khẩu vị với thực khách, đặc biệt là giá cả phải chăng Cá đù nấu canh ngót là món ngon truyền thống ở nhiều vùng duyên hải Trung và Nam bộ. Một số món ăn tiêu biểu từ cá lù đù như: Một số món ăn như cá lù đù chiên giòn, khô cá lù đù thịt dày chế biến theo cách chiên thường ngon hơn nướng, chiên sốt. Đặc biệt là món khô cá lù đù một nắng, không phải tất cả các loại cá đù đều có thể trở thành nguyên liệu làm khô cá đù một nắng. Cá đù sóc, loại có kích thước lớn gần 2 – 3 lần các loại thông thường mới có thể sử dụng cho loại đặc sản này. Đây là loại cá béo với rất nhiều mỡ trong cơ thể, mỗi kg khoảng 10 – 12 con. Tuy vậy có khuyến cáo cho một số đối tượng không nên ăn loại cá này vì cá gây lạnh sinh khí rất dễ làm phát sinh bệnh hoặc khiến tình trạng bệnh trầm trọng thêm, nên người bị viêm thận không nên ăn nhiều.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Cá ăn được


title: Megaleruca costulata

text:
Megaleruca costulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Megaleruca


title: Trận Nhật Tảo

text:
Trận Nhựt Tảo đã diễn ra vào ngày 10 tháng 12 năm 1861 tại vàm sông Nhật Tảo, nay thuộc xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, Việt Nam. Sau trận nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đã đốt cháy được tiểu hạm Espérance (Hy Vọng) của quân Pháp. Chiến thắng này cùng với trận đồn Kiên Giang, cũng do thủ lĩnh Trực tổ chức tấn công, đã được danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt ca ngợi trong hai câu thơ sau:
Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa
Kiếm bạc Kiên Giang khốc quỷ thần.

Trước trận đánh

Sau khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ (25 tháng 2 năm 1861), Nguyễn Trung Trực về Tân An (nay là thành phố trực thuộc tỉnh Long An). Ngày 23 tháng 6 cùng năm, quân Pháp chiếm luôn Gò Công (trước thuộc Định Tường, nay thuộc Tiền Giang), rồi cho tiểu hạm Espérance đến án ngữ nơi vàm Nhựt Tảo.
Quyền Quản binh đạo Nguyễn Trung Trực liền ra lệnh cho Phó Quản binh đạo Huỳnh Khắc Nhượng cùng Võ Văn Quang chuẩn bị kế hoạch tấn công chiếc tiểu hạm này.

Lực lượng đôi bên

Quân Pháp
Tiểu hạm Espérance là một tàu gỗ có chỗ được bọc đồng chạy bằng hơi nước, có thể ra vào những luồng lạch cạn, được trang bị một đại bác cùng nhiều vũ khí đa năng. Đây là một trong những tàu thuộc hàng bậc nhất của hải quân Pháp lúc bấy giờ. Chỉ huy tàu là Parfait, một trung úy hải quân trẻ tuổi, cùng 42 lính thủy.

Nghĩa quân Nam Kỳ
Khoảng 150 nghĩa quân tham gia trận này dưới quyền chỉ huy của Nguyễn Trung Trực cùng các thành viên khác là: Võ Văn Quang, Huỳnh Khắc Nhượng, Nguyễn Học, Nguyễn Văn Điền (hay Điều) và hương thôn Hồ Quang Chiêu...

Diễn biến trận

Trận Nhật Tảo đang tồn tại hai ý kiến khác nhau:
Thứ nhất, Nguyễn Trung Trực cho giả làm thuyền đám cưới, thừa lúc áp sát tàu Espérance rồi đánh úp.
Thứ hai là ông Trực cho giả làm thuyền buôn lúa, để đánh chìm tàu.
Ý kiến này được nhiều người chấp nhận, trong đó có sự đồng thuận của một số người tác giả người Pháp như Paulin Vial, Alfred Schreiner...

Nhưng dù theo ý kiến nào, thì trận ác chiến đã diễn ra đại để như sau:

Khoảng trưa ngày 10 tháng 12 năm 1861, sau khi bố trí xong lực lượng phục kích trên bờ, tức thì 5 chiếc ghe chở Nguyễn Trung Trực cùng 59 nghĩa quân giả làm đoàn ghe buôn lúa (hoặc đoàn ghe đám cưới) tiến sát tiểu hạm Espérance. Viên sĩ quan trực tưởng là đoàn ghe ghé xin phép lưu thông, nên nghiêng mình ra cửa sổ tàu thì bất ngờ bị vũ khí của nghĩa quân đâm trúng ngực. Liền khi ấy, nghĩa quân tay cầm gươm giáo và đuốc, từ các ghe nhảy lên, vừa la hét, vừa đánh giáp lá cà với lính thủy Pháp.

Ở hai bên bờ, các nghĩa quân cũng nhanh chóng đến tiếp chiến. Nguyễn Học, Hồ Quang Chiêu lấy búa sắt phá tàu không vỡ nên đã cho phóng lửa đốt tàu, đánh chìm.

Giám đốc Nội vụ Pháp ở Nam Kỳ là Paulin Vial, đã thuật lại sự kiện như thế này:
Lúc giữa trưa ngày 10 tháng 12, (Nguyễn Trung) Trực lợi dụng viên sĩ quan chỉ huy chiếc tiểu hạm L’Espérance đang đuổi theo bọn gian phi cách tàu khoảng 2 dặm. Bốn hoặc năm chiếc ghe lớn có mui thả trôi theo hông tàu. Đoàn thủy thủ nghỉ ngơi trên sàn tàu không nghi ngờ gì. Viên sĩ quan giữ chức vụ phụ tá, thò mình ra cửa sổ vì tưởng rằng người buôn bán muốn xin thị nhận giấy phép lưu thông. Tên vô phước này đã bị giết bằng một mũi giáo vào ngực. (Rồi) đoàn người đột kích (bỗng) la hét khủng khiếp, (và) vài phút đồng hồ sau, (thì) sàn tàu tràn ngập hơn một trăm năm chục người Việt Nam cầm giáo, gươm và đuốc. Một cuộc giáp chiến (giữa) lực lượng không tương xứng (đã) diễn ra. Trong vài phút đồng hồ, lửa bắt qua mái rơm của chiếc tiểu hạm và cháy lan mau chóng. Bị lửa táp, những người giao chiến nhảy bổ xuống sông hay chạy thoát vào trong những chiếc ghe. Năm người trong đoàn thủy thủ: 2 người Pháp và 3 người Tagal không khí giới trốn trên một chiếc ghe, chèo thục mạng. Từ xa họ thấy chiếc L’Espérance nổ tung mà những mảnh vỡ văng ra đến tận hai bờ sông, chôn vùi xác chết của 17 người Pháp và Tagal bị giết trong tai biến này.
Thuyền trưởng Parfait (một sĩ quan trẻ tuổi, hoạt động và can đảm đã được tuyên dương vì chỉ huy xuất sắc trong nhiều trận chiến) được chiếc ghe thoát hiểm báo tin, ông ta đến xin vài người tiếp viện ở tàu Garonne và trở lại chỗ xảy ra thảm kịch cùng ngày. Ông ta gặp 3 tên Tagal bị địch quân bắt, (nhưng) nhờ lúc tàu nổ mà trốn thoát. Những tên bất hạnh này trốn sau những bụi rậm và ở yên trong một cái đầm nước sâu tới miệng chờ cứu viện....

Thiệt hại

Do bị tấn công bất ngờ nên quân Pháp bị thiệt hại lớn: tiểu hạm Espérance bị đánh chìm, 17 lính và 20 cộng sự người Việt bị giết, chỉ có tám người trốn thoát, gồm 2 lính Pháp và 6 lính Tagal (tức lính đánh thuê Philippines, cũng còn gọi là lính Ma Ní). Viên sĩ quan chỉ huy tàu là Parfait vì vắng mặt, nên cũng thoát chết.

Bên quân Việt toàn thắng, nhưng có 4 nghĩa quân hy sinh. Theo tác giả Paul Vial, sau khi nghe tin tàu mình cai quản bị đánh chìm, trung úy Parfait tức tốc dẫn quân tiếp viện đến làng Nhật Tảo để trả thù. Họ đã đốt phá nhiều nhà cửa (thiệt hại về người không rõ), rồi sau đó còn cho xây một bia tưởng niệm ở bên bờ sông.

Sau trận đánh
Chiến thắng này đã làm nức lòng nhân dân Việt. Và khi tin ra đến Huế, vua Tự Đức liền cho ban lệnh thưởng. Sử nhà Nguyễn chép: Vua phong thưởng cho Lịch làm chức Quản cơ..., Nguyễn Văn Quang, Huỳnh Khắc Nhượng cùng hai mươi người nữa làm cai đội (và) đều được (thưởng) ngân tiền. Binh lính tham gia được thưởng chung một ngàn quan tiền. Bốn người bị chết đều được cấp cho tiền tuất gấp hai... Ngoài ra, nhà vua cũng chuẩn cấp cho những nhà trong làng bị đốt cháy.

Đối với Pháp, viên thanh tra bản xứ tại Nam Kỳ tên Paulin Vial gọi đây là:một sự kiện đau đớn làm người An Nam phấn chấn và gây xúc động, đau lòng sâu sắc trong lòng người Pháp.

Còn Alfred Schreiner gọi chiến thắng Nhật Tảo, là khúc nhạc mở đầu cho một cuộc tổng công kích hầu như toàn bộ các đồn lũy của người Pháp...(Và) Cuộc đốt cháy tàu Espérance là một biến cố bi thảm đã gây nên một nỗi xúc động sâu sắc nơi người Pháp và kích thích một cách lạ lùng trí tưởng tượng của người Annam...

Theo sau chiến thắng trên, nhiều cuộc tấn công quân Pháp trên sông, trên bộ đã liên tiếp diễn ra, như: nghĩa quân Nguyễn Trung Trực tấn công tàu tuần tiễu Pháp trên vàm sông Bến Lức (tháng 12 năm 1862) và trên Sông Tra ngày 16 tháng 12 năm 1862 (có sách ghi ngày 17) gây nhiều thiệt hại cho đối phương. Paulin Vial kể:
Ba chiếc tiểu hạm (Iorcha) đậu trên sông Vaico Đông (tức Vàm Cỏ Đông) nhằm kiểm soát sự lưu thông đường thủy, bị tấn công hết sức dữ dội bởi những nhóm người đông đảo, do họ được cổ vũ bởi trận đốt tàu Espérance...Một trong ba chiếc đó, chiếc tiểu hạm số 3. Viên sĩ quan chỉ huy tàu này đã bị thương.

Chú thích

Tham khảo
 Nhóm Nhân văn trẻ, Hỏi đáp lịch sử tập 4. Nhà xuất bản Trẻ, 2007, tr. 42 2010 đến 42 - 45.
 Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản KHXH, 1992, tr. 674.
 Nhiều người soạn, Hỏi đáp về cuộc khởi nghĩa Nguyễn Trung Trực. Nhà xuất bản Q ĐND, 2008, tr. 26 và 40 - 46.
 Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19. Thành phố HCM, 2002, tr. 303.
 Phan Thành Tài, bài viết về Nguyễn Trung Trực in trong Nam Bộ - đất và người, do Hội Khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh biên soạn, Nhà xuất bản Trẻ ấn hành, tr. 159.
 Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, tập thượng), Sài Gòn, 1962, tr. 196.
 Tạp chí Từ điển Học & Bách Khoa Thư, số 6 (20), 11 - 2012

Liên kết ngoài

N
Lịch sử Long An
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Trận đánh liên quan tới Pháp


title: Fever (bài hát của Little Willie John)

text:
"Fever" là ca khúc được sáng tác bởi Eddie Cooley và Otis Blackwell (nghệ danh John Davenport). Ca khúc lần đầu được trình diễn bởi ca sĩ R&B Little Willie John vào năm 1956 rồi sau đó trở thành đĩa đơn được phát hành vào tháng 4 cùng năm. Ca khúc sau đó đạt vị trí quán quân tại Billboard R&B Best Sellers và vị trí số 24 tại Billboard Hot 100. "Fever" nhận được nhiều đánh giá tích cực và từng được coi là một trong những ca khúc xuất sắc nhất từng được sáng tác vào thời điểm đó.

Rất nhiều nghệ sĩ sau đó đã từng hát lại ca khúc này, trong đó có thể kể tới Peggy Lee. Ấn bản của Lee có phần ca từ ít nhiều khác biệt cùng phần hòa âm nhiều chỉnh sửa. Ấn bản này lọt vào top 5 tại Anh và Úc, rồi top 10 tại Mỹ và Hà Lan. "Fever" được đề cử trong 3 hạng mục tại Giải Grammy lần thứ nhất năm 1959 trong đó có các hạng mục quan trọng nhất là "Thu âm của năm" và "Bài hát của năm".

Elvis Presley, Madonna, The McCoys, La Lupe và Beyoncé là những nghệ sĩ tên tuổi khác từng hát lại ca khúc này. Madonna chọn đây là đĩa đơn cho album phòng thu Erotica của mình, do hãng Warner Bros. phát hành vào tháng 3 năm 1992. Ấn bản giành vị trí quán quân tại Phần Lan, lọt vào bảng xếp hạng Dance Club Songs tại Mỹ và top 50 tại nhiều quốc gia khác. Video âm nhạc của ca khúc do Stéphane Sednaoui đạo diễn được trình chiếu trên sóng truyền hình và The Girlie Show World Tour của cô năm 1993. Rất nhiều ấn bản khác của "Fever" đã từng được sử dụng trong các chương trình truyền hình, điện ảnh và trình diễn.

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài
 A comprehensive database of Fever cover versions

Bài hát năm 1956
Đĩa đơn năm 1958
Đĩa đơn năm 1965
Đĩa đơn năm 1966
Đĩa đơn năm 1982
Đĩa đơn năm 1993


title: Thiaville-sur-Meurthe

text:
Thiaville-sur-Meurthe  là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 282 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Thiavillesurmeurthe


title: Amalda depressa

text:
Amalda depressa, là một loài a ốc biển nhỏ, a marine động vật chân bụng động vật thân mềm trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Hình ảnh

Tham khảo

 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Amalda
Động vật chân bụng New Zealand


title: Bình Chánh

text:
Bình Chánh là một huyện ngoại thành ở Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Huyện Bình Chánh được biết đến là khu vực có tốc độ đô thị hóa cao, dân cư đông đúc, nằm ở cửa ngõ hành lang chính thức khu vực phía Tây, Tây Bắc và phía Nam thành phố, với nhiều địa điểm tham quan, di tích lịch sử,...Đây là huyện có dân số đông nhất cả nước và cũng là đơn vị hành chính cấp huyện có dân số đông thứ 4 cả nước, chỉ sau thành phố Biên Hòa, thành phố Thủ Đức và quận Bình Tân (theo thống kê dân số năm 2019).

Trước năm 1975, Bình Chánh là một quận trực thuộc tỉnh Gia Định. Sau năm 1975, quận Bình Chánh được đổi thành huyện Bình Chánh trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh như hiện nay.

Địa lý

Huyện Bình Chánh nằm trải dài, bao bọc phía tây và một phần phía nam của khu vực nội thành Thành phố Hồ Chí Minh. Huyện có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Quận 7 và huyện Nhà Bè với ranh giới là rạch Ông Lớn và rạch Bà Lào
Phía đông bắc giáp Quận 8 và quận Bình Tân
Phía tây giáp các huyện Đức Hòa và Bến Lức thuộc tỉnh Long An
Phía nam giáp huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An
Phía bắc giáp huyện Hóc Môn.

Huyện có diện tích 252,56 km², dân số năm 2019 là 705.508 người, mật độ dân số đạt 2.793 người/km².

Bình Chánh là địa bàn có nhiều kênh rạch, nhất là ở nhánh phía nam, tây nam, tạo thành một hệ thống giao thông đường thủy quan trọng kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Lịch sử

Thời phong kiến
Vào thời nhà Nguyễn độc lập, vùng đất Bình Chánh ngày nay thuộc địa bàn hai huyện Tân Long và Bình Long của phủ Tân Bình, một phần huyện Phước Lộc thuộc phủ Tân An cùng thuộc tỉnh Gia Định.

Thời Pháp thuộc
Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp làm thuộc địa. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ.

Sau khi chiếm được toàn bộ Nam Kỳ, năm 1868, chính quyền thực dân Pháp bãi bỏ các đơn vị hành chính phủ, huyện, phân chia lại toàn bộ cõi Nam Kỳ. Các hạt thanh tra về sau cũng được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do các Chánh tham biện (administrateur) người Pháp đứng đầu. Tuy vậy, chính quyền thực dân Pháp vẫn giữ lại cơ cấu hành chính cấp thấp như tổng, xã thôn.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900, tỉnh Chợ Lớn được thành lập.

Quận Châu Thành thuộc tỉnh Chợ Lớn (đơn vị hành chính riêng biệt với thành phố Chợ Lớn) thành lập năm 1918 với lỵ sở đặt chung trong thành phố Chợ Lớn, đến năm 1930 đổi tên thành quận Trung Quận hay còn gọi là quận Trung ương. Từ ngày 4 tháng 2 năm 1947, đổi thành quận Gò Đen, do lỵ sở dời về thị tứ mang tên này (tuy nhiên tên gọi Trung Quận vẫn thông dụng hơn). Quận có bốn tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng, Long Hưng Trung và Long Hưng Hạ.

Quận Bình Xuyên thuộc tỉnh Chợ Lớn tồn tại trong các thời gian từ ngày 2 tháng 5 năm 1933 đến tháng 12 năm 1944 và từ tháng 1 năm 1953 đến ngày 22 tháng 10 năm 1956, do tách ra tổng Tân Phong Hạ của quận Trung Quận. Sau đó quận Bình Xuyên giải thể, trả lại tổng Tân Phong Hạ cho quận Trung Quận như cũ.

Trong kháng chiến chống Pháp, về hành chính chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi quận thành huyện, làng thành xã; bỏ cấp tổng. Chính vì vậy, quận Trung Quận cũng được gọi là huyện Trung Huyện.

Giai đoạn 1956-1975

Việt Nam Cộng hòa

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, theo Sắc lệnh 143/NV của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, tỉnh Tân An hợp nhất với phần lớn đất đai tỉnh Chợ Lớn để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh Long An.

Ngày 8 tháng 4 năm 1957 ba tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng và Long Hưng Trung thuộc quận Gò Đen (quận Trung Quận) của tỉnh Chợ Lớn giải thể được sáp nhập vào tỉnh Gia Định, lập nên quận Bình Chánh mới. Riêng tổng Long Hưng Hạ cùng quận Gò Đen (quận Trung Quận) cũ, nhập vào quận Bến Lức mới lập của tỉnh Long An.

Quận Bình Chánh lấy theo tên gọi của xã Bình Chánh vốn là nơi đặt quận lỵ của quận này. Năm 1957, quận Bình Chánh có 03 tổng với 15 xã:
Tổng Tân Phong Hạ có 03 xã: An Phú, Bình Hưng và Phong Đước;
Tổng Long Hưng Thượng có 05 xã: An Lạc, Bình Trị Đông, Tân Kiên, Tân Nhựt và Tân Tạo;
Tổng Long Hưng Trung có 07 xã: An Phú Tây, Bình Chánh, Đa Phước, Hưng Long, Qui Đức, Tân Quý Tây và Tân Túc (riêng 3 xã Hưng Long, Qui Đức, Tân Quý Tây trước đây thuộc tổng Phước Điền Thượng, quận Cần Giuộc).

Từ năm 1962 chính quyền bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng.

Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận Bình Chánh có 15 xã trực thuộc: An Lạc, An Phú, An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Trị Đông, Đa Phước, Hưng Long, Phong Đước, Qui Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo, Tân Túc.

Chính quyền Cách mạng
Về phía chính quyền Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, cuối năm 1957 lập huyện Bình Chánh thay thế huyện Trung Huyện giải thể. Địa bàn huyện mới này chính là quận Bình Chánh của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cộng thêm khu vực Vườn Thơm, là một phần xã Đức Hòa, quận Đức Hòa, thuộc tỉnh Long An (từ tháng 10 năm 1963 thuộc tỉnh Hậu Nghĩa) theo phân chia hành chính của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Năm 1961, khu vực Vườn Thơm được chia thành hai xã: Tân Bình và Tân Lợi, đến năm 1972 sáp nhập hai xã với nhau thành xã Bình Lợi.

Năm 1960 do yêu cầu của cuộc kháng chiến, huyện Bình Chánh lại tách ra hai phần Nam, Bắc Bình Chánh: Nam gọi là Bình Chánh - Nhà Bè, Bắc nhập với Tân Bình gọi là Bình Tân. Đến năm 1972, huyện Bình Chánh được phục hồi trên cơ sở hợp nhất Nam, Bắc Bình Chánh.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Theo nghị quyết ngày 9 tháng 5 năm 1975 của Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam thành phố Sài Gòn - Gia Định, huyện Bình Chánh được thành lập, bao gồm quận Bình Chánh, hai xã: Vĩnh Lộc và Bình Hưng Hòa của quận Tân Bình cũ và xã Bình Lợi là phần đất cắt từ xã Đức Hòa, quận Đức Hòa, tỉnh Hậu Nghĩa cũ thời Việt Nam Cộng hòa sáp nhập với nhau).

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên huyện Bình Chánh cũ có từ năm 1975. Lúc này, chính quyền sáp nhập hai xã: An Phú và Phong Đước với nhau, lập nên xã Phong Phú. Như thế, huyện Bình Chánh bao gồm 17 xã: An Lạc, An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Hưng Hòa, Bình Lợi, Bình Trị Đông, Đa Phước, Hưng Long, Phong Phú, Qui Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo, Tân Túc, Vĩnh Lộc.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Huyện Bình Chánh trở thành huyện trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 13 tháng 4 năm 1977, thành lập hai xã mới: Phạm Văn Hai và Lê Minh Xuân ở vùng kinh tế mới thuộc huyện Bình Chánh.

Ngày 12 tháng 9 năm 1981, chuyển xã An Lạc thành thị trấn An Lạc.

Ngày 1 tháng 11 năm 1985, chia xã Vĩnh Lộc thành 2 xã: Vĩnh Lộc A và Vĩnh Lộc B.

Như thế lúc này, huyện Bình Chánh bao gồm thị trấn An Lạc và 19 xã: An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Hưng Hòa, Bình Lợi, Bình Trị Đông, Đa Phước, Hưng Long, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Phong Phú, Qui Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo, Tân Túc, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B.

Ngày 05 tháng 11 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 130/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bình Chánh để thành lập quận Bình Tân và các phường trực thuộc, thành lập thị trấn Tân Túc thuộc huyện Bình Chánh. Nội dung như sau:

Thành lập quận Bình Tân trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo và thị trấn An Lạc thuộc huyện Bình Chánh. Quận Bình Tân có 5.188,67 ha diện tích tự nhiên và 254.635 nhân khẩu.
Thành lập thị trấn Tân Túc (thị trấn huyện lị huyện Bình Chánh) trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Tân Túc. Thị trấn Tân Túc có 856,41 ha diện tích tự nhiên và 10.939 nhân khẩu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập quận Bình Tân và thành lập thị trấn Tân Túc, huyện Bình Chánh còn lại 25.268,56 ha diện tích tự nhiên và 224.165 nhân khẩu; có 16 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các xã: Phong Phú, Đa Phước, Qui Đức, Hưng Long, Tân Quý Tây, Bình Chánh, An Phú Tây, Tân Kiên, Tân Nhựt, Bình Lợi, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Bình Hưng, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B và thị trấn Tân Túc.

Hành chính
Huyện Bình Chánh có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Tân Túc (huyện lỵ) và 15 xã: An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Lợi, Đa Phước, Hưng Long, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Phong Phú, Qui Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B.

Văn hóa
Trong chiến tranh, Bình Chánh là địa bàn có truyền thống yêu nước và đấu tranh dũng cảm. Ngay thế kỷ 19, đây là địa bàn hoạt động của Bình Tây Đại Nguyên Soái Trương Định và các lực lượng kháng chiến khác.

Giai đoạn năm 1931 đến 1945, Trung Huyện là địa bàn hoạt động của Xứ ủy Nam Kỳ, ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, Công an Nam Bộ, quân khu 7. Đặc biệt, khu vực cạnh sông Chợ Đệm, thuộc ấp 4, xã Tân Kiên chính là nơi được Xứ ủy Nam Kỳ họp quyết định cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ngày 25 tháng 8 năm 1945.

Ngày 15 tháng 4 năm 1948, Trong trận chống càn tại Láng Le – Bàu Cò quân và dân Bình Chánh đã tạo nên một chiến công hiển hách, chiến công này được ghi vào lịch sử vũ trang của quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm Mậu Thân 1968, Bình Chánh đã góp phần vào thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử vào tháng 4 năm 1975, với thắng lợi này đã giải phóng hoàn toàn đất nước và giành lại độc lập cho dân tộc.

Di tích
Chùa Bát Bửu Phật Đài (hay còn gọi làchùa Phật Cô Đơn), là một địa điểm tôn giáo, tham quan, du lịch được nhiều người biết đến. Chùa nổi bật với phật đài của chùa được thiết kế theo kiến trúc hình bát giác, cao 3m, tầng trên tôn trí tượng Phật Thích Ca cao 7m, nặng khoảng 4 tấn do điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu tạc năm 1957 và cư sĩ Ngô Chí Bình thỉnh từ chùa Xá Lợi về.

Đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho là tuyến đường sắt đầu tiên của Việt Nam cũng là tuyến đường sắt đầu tiên của Đông Dương được xây dựng vào năm 1881, hoàn thành giữa năm 1885, đi qua địa bàn Bình Chánh với các trạm Bình Điền, Bình Chánh. Tuyến đường sắt trên hiện đã không còn, chỉ sót lại vài hạng mục như trụ cầu, nhà ga rải rác suốt tuyến đường.

Di tích lịch sử

Các di tích lịch sử được công nhận di tích cấp thành phố:

 Đình Tân Túc tại thị trấn Tân Túc.
 Khu di tích dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu thân 1968 tại xã Vĩnh Lộc A.
 Khu di tích Láng Le - Bàu Cò tại xã Tân Nhựt.
 Đình Rạch Già tại xã Hưng Long.

Di tích kiến trúc nghệ thuật

 Đình Bình Trường tại xã Bình Chánh, được công nhận là di tích cấp thành phố năm 2005 theo quyết định số 21/2005/QĐ-UB ngày 01/02/2005.
 Đình Phú Lạc tại xã Phong Phú, được công nhận là di tích cấp thành phố năm 2007 theo quyết định số 3267/QĐ-UBND ngày 20/8/2007.
 Nhà cổ tri huyện Phạm Văn Huynh tại xã An Phú Tây, được công nhận di tích cấp thành phố năm 2014 theo quyết định số 1520/QĐ-UBND ngày 28/3/2014.

Trường học

Đại học

 Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (Cơ sở N)
 Trường Đại học Văn Hiến (HungHau Campus)
 Trường Đại học Kinh tế - Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh (Cơ sở Nam Sài Gòn; đang xây dựng)
 Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (Cơ sở 2; đang xây dựng)
 Làng Đại học Hưng Long - phía Nam Thành phố

Cao đẳng - trung cấp
 Cao đẳng Kiến trúc - Xây dựng TP. Hồ Chí Minh
 Trường Trung cấp nghề Trần Đại Nghĩa
 Trung tâm GDNN - GDTX huyện Bình Chánh

Trường
 Trung học phổ thông Bình Chánh
 Trung học phổ thông Tân Túc
 Trung học phổ thông Bắc Mỹ
 Trung học phổ thông Đa Phước
 Trung học phổ thông Lê Minh Xuân
 Trung học phổ thông Vĩnh Lộc B
 Trung học phổ thông Năng khiếu TDTT
 THCS & THPT Nguyễn Khuyến - Cơ sở 4
 Trung học phổ thông Phong Phú
 TH, THCS, THPT Albert Einstein
Trung học cơ sở Vĩnh Lộc A
Trung học cơ sở Vĩnh Lộc B
Trung học cơ sở Võ Văn Vân
Tiểu học Huỳnh Văn Bánh
Trung học cơ sở Đồng Đen
Trung học cơ sở Tân Kiên
Trung học cơ sở Tân Nhựt

Y tế
Cụm y tế kĩ thuật cao Tân Kiên đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch với các cơ sở y tế hiện đại:

 Bệnh viện Bình Dân - cơ sở 2
 Bệnh viện Nhi đồng thành phố
 Bệnh viện Tai Mũi Họng - cơ sở 2
 Bệnh viện Truyền máu Huyết học
 Bệnh viện Ung bướu
 Viện Tim thành phố - cơ sở 2
 Trung tâm Pháp y Thành phố - cơ sở 2
 Tung tâm Xét nghiệm y khoa Thành phố

Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố đã được khánh thành và hoạt động từ năm 2017 là một trong những bệnh viện nhi có quy mô lớn nhất khu vực phía Nam. Đây cũng là bệnh viện nhi đầu tiên tại thành phố Hồ Chí Minh có y học hạt nhân và khoa xạ trị dành riêng cho trẻ em.

Giao thông
Bình Chánh có trục đường cửa ngõ chính phía Tây và phía Nam của Thành phố Hồ Chí Minh, với các tuyến giao thông quan trọng như:

- Quốc lộ 1: kết nối các tỉnh miền Tây Nam Bộ vào trung tâm Thành phố.

- Quốc lộ 50: trục đường chính ở cửa ngõ phía Nam nối từ trung tâm thành phố, đi qua huyện Bình Chánh, đến các tỉnh Long An, Tiền Giang.

- Đường Nguyễn Văn Linh: nối từ Quốc lộ 1 đến khu công nghiệp Nhà Bè và khu chế xuất Tân Thuận ở Quận 7, vượt sông Sài Gòn (qua cầu Phú Mỹ) đến Thủ Đức và đi Đồng Nai.

- Cao tốc Trung Lương kết nối Thành phố với các tỉnh miền Tây, cao tốc Bến Lức - Long Thành là một phần của đường vành đai 3, kết nối các tỉnh miền Tây và các tỉnh miền Đông Nam Bộ.

- Cao tốc Tân Tạo - Chợ Đệm, nay là đường Võ Trần Chí, nối Khu Công nghiệp Tân Tạo (Quận Bình Tân) trực tiếp với cao tốc Trung Lương.

- Tỉnh lộ 10 nối liền với khu công nghiệp Đức Hoà thuộc tỉnh Long An.

- Dự án tuyến đường sắt đô thị Metro số 3A: Bến Thành - Tân Kiên.

- Dự án tuyến đường sắt đô thị Metro số 5 (đã triển khai): Cầu Sài Gòn - Ngã Tư Bảy Hiền - Quốc lộ 50 (depot Đa Phước) - Bến xe Cần Giuộc mới.

Ngoài ra hệ thống sông ngòi của huyện như: sông Cần Giuộc, sông Chợ Đệm, kênh Ngang, kênh An Hạ, rạch Tân Kiên, rạch Bà Hom… nối với sông Bến Lức và kênh Đôi, kênh Tẻ, đây là tuyến giao thông thủy với các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long.

Dự án bến xe Miền Tây mới tại Bình Chánh được UBND Thành phố phê duyệt năm 2016, đặt phía Đông Bắc nút giao Nguyễn Văn Linh và Quốc lộ 1, với quy mô diện tích 19,64ha, trong đó, khu vực bến xe khách khoảng 16,674ha, khu vực Deport BRT (xe buýt nhanh) 2,966ha.

Hiện nay trên địa bàn huyện Bình Chánh đã và đang hình thành nhiều khu đô thị và khu dân cư hiện đại như khu đô thị Nam Phong Eco Park, khu đô thị An Hạ Lotus, khu đô thị Phong Phú, khu đô thị Nam Sài Gòn, khu đô thị Việt Phú Garden, khu đô thị Newlife Bình Chánh, khu đô thị Dương Hồng Garden House, khu đô thị Đại Phúc Green Villas, khu đô thị An Lạc Residence, khu đô thị Investco Green City, khu dân cư Iconic,...

Đường phố
Các đường đặt tên sốAn HạAo Cây DươngAn Phú Tây - Hưng LongẤp 1AẤp 3Ấp 3BBa TrungBà CảBà ĐiềuBảy TấnBầu GốcBến LộiBình HưngBông Văn DĩaBộ Đội An ĐiềnBờ ChùaBờ HuệBờ Nhà ThờBờ Xe LamBùi Thanh KhiếtBùi Văn SựCây BàngCây CámChánh HưngDân Công Hỏa TuyếnDây ThépDương Đình CúcĐa PhướcĐê Bao Ông CớmĐê Bà TỵĐinh Đức ThiệnĐinh Văn ƯớcĐình Bình TrườngĐoàn Bá SởĐoàn Nguyễn TuấnĐoàn Thị LượngKênh Trung ƯơngKênh Rau RămKênh Xà TĩnhKhuất Văn BứcHàn ThuyênHoàng Phan TháiHóc HưuHuỳnh Bá ChánhHuỳnh Hữu TríHuỳnh Văn TríHưng Long - Qui ĐứcHưng NhơnLáng Le bàu CòLại Hùng CườngLê Bá TrinhLê Chính ĐangLê Đình ChiLê Thị DungLê Thị NgayLiên ẤpLiên Ấp 1-2-3Liên Ấp 2-3Liên Ấp 2-3-4Liên Ấp 2-6Liên Ấp 3-4Liên Ấp 4-5Linh Hòa TựLương NgangMai Bá HươngNguyễn Cửu PhúNguyễn Duy PhươngNguyễn Đăng ĐạoNguyễn Hữu TríNguyễn Thị DữngNguyễn Thị LêNguyễn Thị SưaNguyễn Thị TrọnNguyễn Thị TuôiNguyễn Thị TúNguyễn Thị TưNguyễn Văn LinhNguyễn Văn LongNguyễn Văn ThờiNguyễn Văn ThêNguyễn Văn TràNguyễn Xuân TìnhPhan Thị ThâuPhan Thị TưPhạm Tấn MườiPhạm Thị KhaiPhạm Thị NghĩPhạm Văn SángQuách ĐiêuQuốc lộ 1ASư Đoàn 9Tân LiêmTân LiễuTân LongTân NhậtTân NhiễuTân TúcThanh NiênThái Thị CònThế LữThiên GiangThích Thiện HòaThới HòaTrần Đại NghĩaTrần Hải PhụngTrần Hữu NghiệpTrần Thị BảyTrần Thị GiangTrần Văn GiàuTrịnh Như KhuêTrịnh Quang NghịTrương Văn ĐaRạch Bà LớnRạch Cái TrungRạch Cầu SuốiVĩnh LộcVõ Hữu LợiVõ Trần ChíVõ Văn ThuVõ Văn VânVũ GiớiVườn ThơmXã ĐêXóm DầuXóm Hố

Chú thích


title: Santana da Ponte Pensa

text:
Santana da Ponte Pensa là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º15'11" độ vĩ nam và kinh độ 50º47'50" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 426 m. Dân số năm 2004 ước tính là 1.652 người.
Đô thị này có diện tích 130,31 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 1.894
Urbana: 1.106
Rural: 788
Homens: 981
Mulheres: 913
Mật độ dân số (người/km²): 14,58

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,98

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,26

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,99

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 79,88%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,753
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,670
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,788
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,801
(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: 1005

text:
Năm 1005 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
 Lê Đại Hành (黎大行) (Lê Hoàn (黎桓)) là hoàng đế sáng lập nhà Tiền Lê nước Đại Cồ Việt (Việt Nam). (s. 941)
 Lê Long Tích (黎龍錫) là con thứ hai của Lê Đại Hành, được phong là Đông Thành vương (東城王).
 Lê Trung Tông (黎中宗) là con của Lê Đại Hành, hoàng đế thứ hai của nhà Tiền Lê, tại vị được ba ngày. (s. 983)

Tham khảo

Năm 1005


title: Picrasma excelsa

text:
Picrasma excelsa là một loài Picrasma thuộc họ Simaroubaceae. Loài này có ở Cuba, Cộng hòa Dominica, Haiti, Jamaica, Puerto Rico, Saint Vincent và Grenadines, và Venezuela. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Picrasma excelsa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

E
E
Thực vật Cuba
Thực vật Haiti
Thực vật Jamaica
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Venezuela
Thực vật dễ tổn thương


title: Meristogenys phaeomerus

text:
Meristogenys phaeomerus là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Loài này có ở Indonesia và Malaysia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P. & Mumpuni 2004. Meristogenys phaeomerus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Phaeomerus


title: 5900 Jensen

text:
5900 Jensen (1986 TL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 10 năm 1986 bởi P. Jensen ở Brorfelde.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5900 Jensen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Les Églises-d'Argenteuil

text:
Les Églises-d'Argenteuil là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Les Églises-d'Argenteuil nằm ở khu vực có độ cao trung bình 20 mét trên mực nước biển.

Sông Boutonne tạo thành một phần biên giới phía tây bắc của xã.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime