title: McDonnell Douglas F-15 Eagle

text:
F-15 Eagle (Đại bàng) của hãng McDonnell Douglas (đã sáp nhập vào Boeing) là một kiểu máy bay tiêm kích chiến thuật 2 động cơ phản lực hoạt động trong mọi thời tiết, được thiết kế để chiếm lĩnh và duy trì ưu thế trên không trong chiến đấu. Nó được phát triển cho Không quân Hoa Kỳ và bay lần đầu tiên vào ngày 27 tháng 7 năm 1972. Phiên bản cải tiến F-15E Strike Eagle (Đại bàng tấn công) là kiểu máy bay tiêm kích kết hợp cường kích hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết được đưa vào hoạt động từ năm 1989. F-15 dự định sẽ được phục vụ trong Không Quân Hoa Kỳ đến năm 2025, nhưng có lẽ thời hạn này sẽ kéo dài hơn do kiểu máy bay dự định thay thế F-15 là F-22 Raptor chỉ được sản xuất với số lượng nhỏ do giá thành quá cao.

Lịch sử phát triển
Người Mỹ bắt tay vào chế tạo tiêm kích thế hệ 4 từ năm 1968, sớm hơn Liên Xô. Hiệu quả thấp của tiêm kích F-4 Phantom trong chiến tranh ở Việt Nam đã làm họ thất vọng.

Vào tháng 8 năm 1968, một yêu cầu đề xuất (Request For Proposal/RFP) mới đã được chuẩn bị cho một máy bay tiêm kích một chỗ ngồi có trọng lượng cất cánh tối đa 18.000 kg để đảm trách vai trò không chiến với tốc độ lớn nhất Mach 2,5 và tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng gần 1:1.

Máy bay được trang bị 2 động cơ nhằm đáp ứng thay đổi lực đẩy nhanh chóng hơn và có thể cung cấp sự tương đồng với chương trình VFX của Hải quân Mỹ.

Tuy nhiên, chi tiết của hệ thống điện tử hàng không phần lớn là không xác định, vì nó không rõ ràng để chế tạo một máy bay lớn với radar mạnh mẽ có thể phát hiện địch ở phạm vi xa hơn, hoặc một máy bay nhỏ hơn khiến cho radar đối phương khó phát hiện nó.

Bốn công ty đệ trình đề xuất, Không quân đã loại bỏ General Dynamics và trao hợp đồng cho Fairchild Republic, North American Rockwell và McDonnell Douglas cho giai đoạn định nghĩa vào tháng 12 năm 1968. Các công ty nộp bản thiết kế kỹ thuật vào tháng 6 năm 1969.

Không quân Mỹ tuyến bố McDonnell Douglas là người giành được hợp đồng vào ngày 23/12/1969. Bản thiết kế kỹ thuật của McDonnell thắng cuộc có mã là 199B do McAir (một nhánh của McDonnell Douglas) thiết kế.

Bản thiết kế kỹ thuật 199B là kết quả của sự cố gắng trong 2,5 triệu giờ làm việc, với khoảng 37.500 trang giấy đề xuất.

Công việc thiết kế của Mc Air và nỗ lực phát triển tiếp theo được dẫn dắt bởi tổng giám đốc Donald Malvern, trưởng phòng thiết kế của McAir, George Graff, với người hỗ trợ là Bob Little, kỹ sư và nguyên trưởng phi công thử nghiệm.

Nguyên mẫu F-15 đầu tiên, F-15A-1-MC (71-0280) được đưa ra khỏi nhà máy St.Louis của McAir vào ngày 26 tháng 6 năm 1972. Vào thời điểm này, chương trình theo cơ bản là đúng tiến độ, với mức chi phí bỏ ra thấp hơn so với mục tiêu đề ra.

Mặc dù khung thân và hệ thống điện tử đã đúng tiến độ, nhưng động cơ vẫn còn trong quá trình nghiên cứu.

Tổng chi phí bỏ ra cho chương trình F-15 trong năm 1969 là 77,5 triệu USD, với 174,9 triệu USD trong năm 1970; 349,5 triệu USD trong năm 1971; 420,5 triệu trong năm 1972 và 454,5 triệu USD trong năm 1973. Đó là chi phí nghiên cứu và phát triển, cộng thêm 421,6 triệu USD để sản xuất 30 máy bay đầu tiên.

Sau khi lăn bánh ra khỏi St. Louis, nguyên mẫu F-15A-1-MC đầu tiên được tháo ra và vận chuyển đến căn cứ Không quân Edward bằng máy bay vận tải Lockheed C-5A Galaxy.

Sau đó nó được lắp ráp lại, thử nghiệm hệ thống và thực hiện chuyến bay đầu tiên kéo dài 50 phút vào lúc 8h21' ngày 27 tháng 7 năm 1972, do trưởng phi công thử nghiệm của McAir tên là Irving. L. Burrows điều khiển.

Trong chuyến bay này, nguyên mẫu F-15A-1-MC đạt trần bay 3.657 m với tốc độ 515 km/h. Chỉ trong tuần đầu tiên, nó đã có số giờ bay là 4 giờ 48 phút, tốc độ tối đa đạt được là Mach 1,5 ở độ cao 13.716 m.

Trong 2 tháng tiếp theo, Irving. L. Burrows và Peter Garrison đã có tổng số giờ bay với F-15A-1-MC là 40 giờ. Chuyến bay thứ 1.000 hoàn thành vào tháng 8 năm 1973, trong chuyến bay này F-15A-1-MC đạt tốc độ Mach 2,3 ở độ cao 18.288 m.

Thiết kế

Tổng quát về máy bay F-15
F-15 có thiết kế thân máy bay kiểu nửa liền (semi-monocoque fuselage) bằng kim loại với vai đỡ cánh lớn và cánh chính có diện tích rộng.

Cánh đuôi đứng của F-15 được làm từ nhôm và composite với cấu trúc tổ ong, bên ngoài làm bằng vật liệu composite giữa sắt và bo. Dẫn đến một cánh đuôi đặc biệt mỏng và cánh lái bằng composite.

F-15 có một phanh gió gắn trên lưng và càng đáp 3 bánh có thể thu vào trong thân. Nó được trang bị 2 động cơ turbine phản lực Pratt & Whitney F100, cửa lấy khí có tấm trượt chỉnh dòng khí (intake ramp) để tạo ra sóng xung kích nhằm giúp máy bay đạt tốc độ siêu âm.

Buồng lái được đặt cao trên thân máy bay phía trước với một kính chắn gió nắp buồng lái hình vòm lớn để tăng trường nhìn cho phi công. Khung máy bay bắt đầu kết hợp các thành phần làm từ titanium siêu bền trong những năm 1980.

Khả năng cơ động của F-15 bắt nguồn từ tải trọng thấp của cánh (tỷ lệ giữa trọng lượng và diện tích cánh) với tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao, cho phép máy bay rẽ gắt mà không bị mất tốc độ khi bay.

Chiếc F-15 có thể đạt trần bay 10.000 m trong khoảng 60 giây. Lực đẩy của 2 động cơ lớn hơn trọng lượng của máy bay, do đó tạo cho nó khả năng tăng tốc khi bay thẳng đứng. Hệ thống điều khiển vũ khí được thiết kế một cách an toàn và hiệu quả, giúp phi công thuận lợi trong quá trình không chiến.

F-15A và F-15C là các biến thể một chỗ ngồi, đây là những phiên bản ưu thế trên không. F-15B và F-15D là các phiên bản 2 chỗ ngồi dùng để huấn luyện. F-15E là phiên bản đa năng với ghế thứ hai dành cho phi công hoa tiêu.

F-15 có một điểm độc đáo so với máy bay tiêm kích hiện đại khác: nó không có các tấm che ống xả động cơ hình lông gà tây. Điều này là do thiết kế cánh hoa của ống xả trên F-15 có vấn đề và các tấm che có thể rơi ra trong khi bay; do đó nó được gỡ bỏ, kết quả là tăng 3% lực kéo khí động học.

Hệ thống điện tử
Hệ thống điện tử hàng không trên các phiên bản F-15 gồm có hệ thống dẫn đường quán tính AN/ASN-109, thiết bị liên lạc dùng băng tần UHF, hệ thống phân biệt bạn thù Halzeltine AN/APX-76, hệ thống cảnh báo radar Loral AN/ALR-56.

Bên cạnh đó là hệ thống cảnh báo tác chiến điện tử Magnavox AN/ALQ-128, hệ thống gây nhiễu Northrop Grumman Electronic Systems ALQ-135, hệ thống phóng mồi bẫy Marconi AN/ALE-45.

Radar
Phiên bản F-15A và F-15B đời đầu được trang bị radar Doppler dùng băng sóng X AN/APG-63 do Hughes Aircraft (nay là Raytheon) phát triển.

Hệ thống radar băng sóng X xung Doppler này được thiết kế cho nhiệm vụ phát hiện và theo dõi các mục tiêu trên không cũng như trên mặt đất; nó có chế độ nhìn lên (look up) và nhìn xuống (look down), theo dõi các mục tiêu bay thấp mà không bịm lẫn bởi sự nhiễu tạp trên mặt đất.

AN/APG-63 có thể phát hiện và theo dõi máy bay, các mục tiêu tốc độ cao và diện tích phản xạ radar nhỏ ở khoảng cách trên 160 km. Radar cung cấp dữ liệu thông tin mục tiêu vào máy tính trung tâm của F-15 nhằm triển khai vũ khí phù hợp.

Năm 1979, radar AN/APG-63 được kết hợp với một phần mềm lập trình xử lý tín hiệu (Programmable Signal Processor/ PSP).

Phần mềm này cho phép hệ thống được sửa đổi để tích hợp chế độ mới và vũ khí thông qua các phần mềm tái lập trình mà không phải trang bị thêm phần cứng. Radar AN/APG-63 với PSP được trang bị cho F-15A/B và những chiếc F-15C/D loạt đầu.

Năm 1980, Hughes Aircraft phát triển radar AN/APG-70 có độ tin cậy cao và bảo trì dễ dàng hơn so với AN/APG-63. Ngoài ra, công nghệ mảng pha giúp AN/APG-70 kết hợp các chế độ mới với khả năng hoạt động được nâng cao.

Để giảm chi phí sản xuất, nhiều module của AN/APG-70 dùng chung với radar AN/APG-73 của F/A-18, trong khi máy tính/bộ xử lý dùng chung đến 85% các thành phần của radar AN/APG-71 trên F-14.

AN/APG-70 ban đầu dự định lắp trên các mẫu F-15C/D sản xuất sau này, nhưng chúng đã được thay thế bằng AN/APG-63(V)1. Hiện tại AN/APG-70 đã ngừng sản xuất nhưng vẫn còn trong biên chế với 2 phiên bản nội địa và xuất khẩu.

Phiên bản nội địa chỉ trang bị trên F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ, còn bản xuất khẩu thì sử dụng trong F-15I Ra’am của Israel và F-15S của Ả Rập Xê Út.

Cả hai phiên bản radar này đều giống nhau ở khả năng không chiến nhưng khác nhau ở khả năng đối đất. Cụ thể, độ phân giải của tia Doppler (Doppler Beam Sharpening/DBS)/ vẽ bản đồ/ radar khẩu độ tổng hợp (SAR) ở bản nội địa tốt hơn gấp 3 lần so với bản xuất khẩu.

Đến năm 1990, Hughes Aircraft phát triển AN/APG-63(V)1 nhằm thay thế AN/APG-63. AN/APG-63(V)1 được hiện đại hóa phần cứng và cung cấp cơ hội nâng cấp chế độ đáng kể để giải quyết những yêu cầu của người dùng.

AN/APG-63(V)1 lắp đặt cho F-15C/D, hiệu suất được cải thiện và tăng gấp 10 lần độ tin cậy. Loại radar này có khả năng theo dõi 14 mục tiêu và đồng thời tấn công 6 mục tiêu cùng lúc.

AN/APG-63(V)2 là radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) đầu tiên được Raytheon thiết kế và chế tạo cho F-15C vào năm 2000, đây là loại radar nâng cấp cho máy bay F-15C của Không quân Mỹ.

Được giữ lại các hệ thống điều khiển và hiển thị gần như giống hệt với người tiền nhiệm của nó là AN/APG-63(V)1, hệ thống mới bổ sung thêm một mảng quét điện tử chủ động. Ngoài ra công nghệ AESA tăng đáng kể năng lực nhận thức tình huống, đồng thời tăng cường độ tin cậy và khả năng bảo trì.

Radar AESA có tia phát sóng nhanh nhẹn, cung cấp thông tin cập nhật theo dõi gần như tức thời và theo dõi được nhiều mục tiêu cùng lúc.

AN/APG-63(V)2 tương thích với tải trọng vũ khí của F-15C và cho phép phi công tận dụng đầy đủ các tính năng của tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM, đồng thời hướng dẫn cho nhiều tên lửa tới một số mục tiêu ở khoảng cách trong góc phương vị, độ cao hoặc phạm vi.

Trong tháng 12 năm 2000, Công ty Boeing đã chuyển giao cho không quân Mỹ chiếc máy bay cuối cùng trong tổng số 18 chiếc F-15C tân trang lại bằng radar AN/APG-63(V)2.

Raytheon AN/APG-63(V)3 là radar AESA kết hợp giữa phần mềm của radar AN/APG-63(V)2 và phần cứng của radar AN/APG-79 trên F/A-18E/F Super Hornet để tạo ra một hệ thống với hiệu suất cao cũng như đáng tin cậy và giá cả hợp lý.

Máy bay tiêm kích đa năng F-15SA của Ả Rập Xê Út và F-15SG của Singapore đã được trang bị loại radar này. Raytheon cũng đang thực hiện hợp đồng nâng cấp các máy bay F-15C của Vệ Binh Quốc gia (Air National Guard/ ANG).

Động cơ Pratt & Whitney F100
Trong năm 1967, Không quân và Hải quân Mỹ đã đưa ra một yêu cầu về loại động cơ chung cho F-14 Tomcat và F-15 Eagle.

Chương trình kết hợp được gọi là Động cơ turbine khí tiên tiến (Advanced Turbine Engine Gas Generator/ ATEGG) với mục tiêu cải thiện lực đẩy và giảm trọng lượng để đạt được tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng là 9.

Các nhà quản lý yêu cầu đề xuất và Pratt & Whitney trúng thầu và ký hợp đồng vào năm 1970 để sản xuất động cơ F100-PW-100 cho Không quân Mỹ và động cơ F401-PW-400 cho Hải quân Mỹ.

Hải quân sẽ cắt giảm và sau đó hủy bỏ đơn đặt hàng của mình, lựa chọn động cơ Pratt & Whitney TF30 từ F-111 để tiếp tục sử dụng cho F-14. Còn động cơ F100-PW-100 được Không quân Mỹ trang bị cho F-15.

Động cơ F100-PW-100 đầu tiên được lắp vào chiếc F-15A-1-MC (71-0280) năm 1972 với một lực đẩy là 106,4 kN.

Do tính chất tiên tiến của động cơ và máy bay, nhiều vấn đề đã gặp phải trong những ngày đầu hoạt động bao gồm sự mài mòn cao, thất tốc và khó đốt nhiên liệu lần 2. Vấn đề sớm được giải quyết trong các động cơ F100-PW-220 mới và động cơ này được sử dụng bởi Không quân Mỹ cho đến ngày nay.

Vũ khí
Tất cả các phiên bản F-15 đều được trang bị 1 khẩu pháo nòng xoay 20 mm M61 Vulcan với 940 viên đạn ở gốc cánh phải.

Ở các phiên bản F-15A/B/C/D có 11 giá treo với tải trọng là 7.300 kg và chỉ mang các loại vũ khí dùng để không chiến bao gồm:

- Tên lửa không đối không: 4 x AIM-9 Sidewinder; 4 x AIM-7 Sparrow; 8 x AIM-120 AMRAAM.

- Thiết bị phụ: 3 x thùng nhiên liệu phụ 2.300 lít.

Phiên bản F-15E có 13 giá treo vũ khí với các giá treo trên thùng nhiên liệu hòa nhập khí động (Conformal Fuel Tank/ CFT), nâng tổng số giá treo lên 21 và có tải trọng vũ khí là 10.400 kg bao gồm:

- Tên lửa không đối không: 4 x AIM-9 Sidewinder; 4 x AIM-7 Sparrow; 8 x AIM-120 AMRAAM.

- Tên lửa không đối đất: 6 x AGM-65 Maverick; 2 x AGM-84H/K SLAM-ER (Standoff Land Attack Missile - Expanded Response); 2 x AGM-130; 3 x AGM-158 JASSM (Joint Air-to-Surface Standoff Missile).

- Tên lửa chống hạm: 2 x AGM-84 Harpoon.

- Bom dẫn đường: 2 x GBU-15; 3 x GBU-10 Paveway II; 8 x GBU-12 Paveway II; 3 x GBU-24 Paveway III; 4 x GBU-27 Paveway III; 3 x GBU-28 "Deep Throat"; 5 x GBU-31 JDAM (Joint Direct Attack Munition); 12 x GBU-38 JDAM; 12 x GBU-54 LaserJDAM; 20 x GBU-39 SDB (Small Diameter Bomb); 3 x AGM-154 JSOW.

- Bom không dẫn đường: 30 x Mark 82; 5 x Mark 84; 30 x CBU-87/103 CEM (Combine Effect Munition); 24 x CBU-89/104 Gator; 24 x CBU-97/105 SFW (Sensor Fuzed Weapon); 24 x CBU-107 PAW (Passive Attack Weapon).

- Bom hạt nhân: 5 x B61.

- Thiết bị phụ: 3 x thùng nhiên liệu phụ 2.300 lít.

- Thiết bị chỉ thị mục tiêu có vỏ bọc LITENING hoặc Lockheed Martin Sniper XR.

- Thiết bị tác chiến điện tử AN/ALQ-131.

- Hệ thống dẫn đường có vỏ bọc LANTIRN (Low Altitude Navigation and Targeting Infrared for Night).

Lịch sử hoạt động
Quốc gia sử dụng loại F-15 lớn nhất là Không lực Hoa Kỳ.

Tỷ lệ tai nạn của F-15 bắt đầu tăng cao từ những năm 2000 do tình trạng máy bay lão hóa như hiện tượng kim loại bị mòn với hàng loạt các vấn đề khác về cấu trúc và bảo trì cùng các bộ phận lỗi thời, gây ảnh hưởng đến sự an toàn cho các phi công điều khiển chúng.

Tới năm 2005, F-15 thuộc mọi lực lượng không quân đã có thành tích tiêu diệt hàng chục máy bay trong các trận không chiến (được tuyên bố bởi các bên sử dụng nó, ngoại trừ trường hợp một chiếc F-15J của Nhật Bản bắn rơi một chiếc F-15J khác năm 1995 vì một tên lửa AIM-9 Sidewinder hoạt động không chuẩn xác trong một cuộc huấn luyện không chiến sử dụng đạn thật).

Tới thời điểm 2018, các phiên bản giành ưu thế trên không của F-15 (các phiên bản F-15A/B/C/D) của Hoa Kỳ và Israel được họ tuyên bố chưa từng bị máy bay tiêm kích đối thủ nào bắn hạ. Tuy nhiên, theo tuyên bố của các đối thủ của Mỹ và Israel thì đã có khoảng 10 - 11 chiếc F-15 bị tiêm kích của họ bắn rơi hoặc bắn hư hại nặng

Không chiến Israel - Syria
Hơn một nửa những chiến công của F-15 thuộc các phi công Không quân Israel. Chiến công đầu tiên của F-15 thuộc phi công xuất sắc người Israel Moshe Melnik năm 1979. Năm 1979–81, trong những cuộc tranh chấp biên giới giữa Israel và Liban, Israel tuyên bố những chiếc F-15A của họ đã bắn hạ 13 chiếc MiG-21 "Fishbeds" và 2 chiếc MiG-25 "Foxbats" của Syria, hai chiếc sau là đối thủ mà F-15 được thiết kế để chống lại.

Các phiên bản F-15A và B được Israel sử dụng trong chiến dịch Thung lũng Bekaa. Trong cuộc Chiến tranh Liban năm 1982, những chiếc F-15 của Israel được họ tuyên bố đã bắn hạ 40 chiếc máy bay phản lực của Syria (23 MiG-21 "Fishbeds" và 17 MiG-23 "Floggers") và một máy bay trực thăng Gazelle SA.342L của Syria.

Ngược lại, Không quân Syria tuyên bố có 3 chiếc F-15 của Israel đã bị MiG-23 của họ bắn hạ và thêm 2 chiếc khác bị MiG-21 bắn hạ vào năm 1982. Không quân Israel thì xác nhận có ít nhất 1 chiếc F-15 bị hư hại do trúng tên lửa từ MiG-21 vào ngày 9/6/1982, quả tên lửa đã phá tan một động cơ của chiếc F-15 nhưng nó vẫn cố hạ cánh về sân bay bằng động cơ còn lại trước khi bị ngọn lửa bao trùm.

Theo Syria, vào ngày 29/6/1981, MiG-25 của họ đã bắn hạ một chiếc F-15 của Israel bằng hai tên lửa R-40. Theo đó, MiG-25PDS của họ đã đóng giả một chiếc trinh sát MiG-25R bằng cách bay rất cao và nhanh theo hướng Beirut. Khi 8 chiếc F-15 của Israel lao tới đánh chặn, MiG-25 đã phóng 2 tên lửa R-40 - một quả từ khoảng cách 37 dặm, 1 quả từ khoảng 31 dặm, nằm ngoài phạm vi bắn trả của tên lửa AIM-7F Sparrow, loại tên lửa không đối không tầm xa nhất trong kho vũ khí của Israel vào năm 1981. Theo Syria, chiếc F-15 trúng đạn đã lao xuống biển ngoài khơi tỉnh Tyre, phi công Israel được cho là đã kịp nhảy dù. Người Israel thì phủ nhận việc này, và tuyên bố F-15 của họ đã bắn hạ MiG-25 bằng tên lửa Sparrow

Vào ngày 3 tháng 7 năm 1982, 8 chiếc MiG-21 của Syria đã đụng độ với 4 chiếc F-15 và Mirage IIICJ hoặc Kfirs của Israel tại không phận Beirut. Người Syria tuyên bố đã bắn hạ một F-15. Không có một ấn phẩm nào được biết đến của Israel đề cập đến trận không chiến này, mặc dù trận chiến này đã được chứng kiến bởi hàng chục người trên mặt đất và được các phương tiện truyền thông Lebanon đưa tin rộng rãi.

Không quân Hoa Kỳ
USAF bắt đầu triển khai các máy bay biến thể F-15C, D và E tới Vùng Vịnh Ba Tư vào tháng 8 năm 1990 cho Chiến dịch Lá chắn Sa Mạc và Bão táp sa mạc. Từ đó chúng đã được triển khai để hỗ trợ Chiến dịch Giám sát phía Nam, tuần tra Vùng cấm bay ở phía nam Iraq; Chiến dịch Provide Comfort tại Thổ Nhĩ Kỳ; hỗ trợ cho các chiến dịch của NATO tại Bosnia, và những cuộc triển khai lực lượng viễn chinh của không quân gần đây.

Trong Chiến tranh Vùng Vịnh chống lại lực lượng Iraq, chiếc F-15 chiếm 36 trong số 39 chiến thắng trên không của Không quân Hoa Kỳ. Phía Iraq xác nhận mất 23 chiếc máy bay của mình trong không chiến không đối không. Các máy bay chiến đấu biến thể F-15C và D được sử dụng trong vai trò ưu thế trên không, trong khi biến thể F-15E Strike Eagles được sử dụng trong các cuộc tấn công không đối đất vào ban đêm, tìm kiếm để phá hủy các bệ phóng tên lửa Scud và các đội pháo binh cải tiến sử dụng hệ thống LANTIRN.

Theo Không quân Hoa Kỳ, F-15C của họ đã có 34 lần tiêu diệt (được xác nhận) máy bay của Iraq trong cuộc chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, phần lớn là bằng tên lửa: Năm chiếc Mikoyan MiG-29, hai chiếc Mikoyan MiG-25, tám chiếc Mikoyan MiG-23, hai chiếc máy bay MiG-21, hai chiếc Sukhoi Su-25, bốn chiếc Sukhoi Su-22, một chiếc máy bay Sukhoi Su-7, sáu chiếc Dassault Mirage F1, một chiếc Ilyushin Il-76 máy bay vận tải, một chiếc Pilatus PC-9 huấn luyện, và hai chiếc máy bay trực thăng Mi-8. Sau khi đã giành được ưu thế trên không sau 3 ngày đầu chiến đấu, nhiều chiến công sau này diễn ra trước những chiếc máy bay được cho là đang bỏ chạy sang Iran, chứ không phải cất cánh để tham chiến với các máy bay Mỹ. Chiếc F-15C một chỗ ngồi đã được dùng để giành ưu thế trên không, còn chiếc F-15E được sử dụng nhiều vào những cuộc tấn công không đối đất. Một chiếc F-15E Strike Eagle đã tiêu diệt được một chiếc trực thăng Mi-8 của Iraq với một quả bom dẫn đường bằng laser thay vì bằng tên lửa. Hai chiếc F-15E đã bị bắn rơi bởi hỏa lực phòng không, một chiếc khác bị hư hỏng trên mặt đất bởi một cuộc tấn công bằng tên lửa Scud trên căn cứ không quân King Abdulaziz.

Các nguồn tin Iraq tuyên bố rằng vào ngày 4/1/1991 - 13 ngày trước khi liên quân do Mỹ đứng đầu tiến hành Chiến dịch Bão táp sa mạc - các máy bay chiến đấu của Iraq đã đánh chặn một đội hình F-15 của Israel ở phía tây Iraq và bắn hạ một chiếc F-15 gần căn cứ H-3. Nhiều năm sau, Lữ đoàn trưởng Iraq về hưu Ahmad Sadik còn khẳng định ông đã kiểm tra xác máy bay, trong đó vẫn còn 1 bàn chân của viên phi công đã chết. Sadik nói thêm rằng một số mảnh vỡ đã được gửi cho lực lượng tình báo không quân Iraq ở Baghdad. Và 12 năm sau, vào năm 2003, quân đội Mỹ đã cướp phá văn phòng và phá hủy phần còn lại của F-15 để xóa dấu vết.

Trong trận Không chiến Samurra (30/1/1991), 2 chiếc MiG-25 của Iraq đã tiếp cận 2 chiếc F-15C của Không quân Mỹ và bắn tên lửa. 1 chiếc F-15C bị trúng tên lửa R-40RD phóng từ cự ly 20 km, phía Iraq tuyên bố chiếc F-15 này đã bị rơi tại Ả-rập Saudi và xác máy bay được người du mục Bedouin tìm thấy, nhưng phía Mỹ thì phủ nhận và cho rằng chiếc F-15C tuy bị hư hại nặng (cháy 1 động cơ bên trái) nhưng đã không rơi.

Năm 1994, hai chiếc UH-60 Black Hawk của Quân đội Mỹ đã bị những chiếc F-15C của Không quân bắn hạ tại vùng cấm bay ở Iraq trong một vụ bắn nhầm.

Những chiếc F-15C của Không quân Mỹ cũng đã bắn hạ 4 chiếc MiG-29 của Nam Tư trong Chiến dịch Lực lượng Đồng minh can thiệp vào Kosovo của NATO năm 1999.

Không quân Hoàng gia Ả Rập Saudi
Các phi công F-15C của Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út đã bắn hạ hai chiếc F-4E Phantom II thuộc Không quân Iran trong cuộc tranh chấp biên giới tháng 6 năm 1984.

Ngày 11 tháng 11 năm 1990, một phi công của Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út (RSAF) đã đào thoát tới Sudan với một chiến đấu cơ F-15C trước khi diễn ra Chiến dịch Lá chắn Sa mạc, bởi phi công này không muốn chiến đấu chống lại 1 nước Ả rập khác. Ả Rập Xê Út sau đó đã trả 40 triệu đôla Mỹ cho việc chuộc lại máy bay ba tháng sau đó.

Một chiếc F-15 của Không quân Hoàng gia Ả Rập Saudi bắn hạ hai chiếc Mirage F-1 của Iraq trong chiến dịch Bão táp Sa Mạc. Theo Ả Rập Xê Út, một chiếc F-15C của họ đã bị mất trong một cuộc đụng độ trong Chiến tranh Vùng Vịnh vào năm 1991. Không quân Iraq khẳng định chiếc máy bay chiến đấu này là một trong hai chiếc F-15C đã đụng độ với hai chiếc MiG-25PD của Iraq, chiếc F-15 đã bị bắn trúng bởi tên lửa R-40 của MiG-25 trước khi rơi xuống.

Diệt vệ tinh

Từ tháng 1 năm 1984 tới tháng 9 năm 1986, một chiếc F-15A đã được dùng làm bệ phóng cho năm tên lửa ASM-135 ASAT. Chiếc F-15A đạt tốc độ Mach 1.22, 3.8 g góc lên 65° và phóng tên lửa ASAT ở độ cao 38.100 feet (11.6 km). Máy tính của F-15A được nâng cấp để điều khiển vọt lên và phóng tên lửa. Chuyến bay thử nghiệm thứ ba có mục tiêu là một vệ tinh viễn thông đã ngừng hoạt động ở quỹ đạo 345 dặm (555 km), và đã tiêu diệt thành công bằng năng lượng động lực vuông góc. Viên phi công, Thiếu tá Wilbert D. "Doug" Pearson thuộc Không lực Hoa Kỳ, đã trở thành phi công duy nhất tiêu diệt một vệ tinh.

Tên lửa ASAT được thiết kế để trở thành một vũ khí chống vệ tinh tầm xa, và F-15A là phương tiện thực hiện giai đoạn đầu tiên. Liên Xô có thể xác định một vụ phóng tên lửa của Hoa Kỳ khi mất một vệ tinh do thám, nhưng một chiếc F-15 mang theo một tên lửa ASAT có thể lẫn mất trong hàng trăm những cuộc xuất kích khác của F-15.

Lỗi cấu trúc thân
Tất cả các máy bay F-15 trong Không Quân Mỹ đều bị ngưng bay sau khi một chiếc F-15C của đội Không quân Phòng vệ quốc gia bang Missouri bị vỡ đôi và rơi ngày 2 tháng 11 năm 2007. Báo cáo điều tra tai nạn của Không quân Mỹ ngày 28 tháng 11 năm 2007 cho biết hệ thống sóng dọc liên kết thân máy bay với buồng lái, ống hút gió là nguyên nhân gây vỡ thân máy bay.

Các máy bay F-15 từ phiên bản A-D đều bị ngừng bay để kiểm tra. Việc này gây sức ép không nhỏ đến hoạt động tuần tra trên không. Một số bang phải dùng tới các máy bay chiến đấu khác và toàn vùng Alaska phải nhờ hỗ trợ từ Không Quân Canada.
Ngày 8 tháng 1 năm 2008, Bộ tư lệnh Không quân Tác chiến (ACC) đã dỡ bỏ lệnh ngừng bay và vẫn áp dụng một số hạn chế bay vì có 9 trường hợp gặp vấn đề về sóng dọc tương tự nên các máy bay F-15 cần được kiểm tra kỹ và sửa chữa khắc phục. Lúc này Tướng John D.W.Corley nói rằng "Tương lai của F-15 đang được nghi vấn". Tuy nhiên, đến 15 tháng 2 năm 2008, việc cấm bay và kiểm tra được dỡ bỏ hoàn toàn, F-15A/B/C/D được hoàn toàn cất cánh bay trở lại.

Tương lai
Phiên bản F-15C/D trong Không quân Mỹ được dự định thay thế bằng loại F-22 Raptor. Tuy nhiên, F-22 lại quá đắt đỏ và số lượng chế tạo chỉ có 187 chiếc, quá ít để thay thế toàn bộ số F-15. Do vậy, chiếc F-15E vẫn sẽ còn hoạt động trong nhiều năm tới bởi vai trò không đối đất riêng biệt cũng như thời gian bay của thân máy bay còn thấp. 18 chiếc F-15C của Không quân Hoa Kỳ đã được trang bị radar Quét Mạng Điện tử Chủ động (AESA) AN/APG-63(V)2 và được dự định hoạt động tiếp trong Không quân Mỹ tới sau năm 2020. Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út đã mua nhiều phi đội F-15S tầm xa, Hàn Quốc đang mua những chiếc F-15K phiên bản cải tiến, và Singapore đang mua biến thể F-15SG.

Đang có cuộc tranh luận tại Hoa Kỳ liên quan tới việc có nên hiện đại hoá F-15 hay cho nghỉ hưu. Điều này một phần vì chi phí F-22 Raptor thay thế cho F-15 với tỷ lệ 1/1 sẽ là quá lớn (có lẽ chỉ ở tỷ lệ 1/3). Vì thế F-15 có thể được giữ lại với vai trò hỗ trợ để Không quân Mỹ không gặp nhiều bất lợi trong những cuộc xung đột trong tương lai. Những cải tiến như vậy có thể sẽ gồm radar AESA, Hệ thống xử lý tín hiệu trên mũ bay (JHMCS), các cải tiến giảm phản hồi radar, hay thay động cơ điều chỉnh hướng phụt.

Ngày 26 tháng 9 năm 2006, tại cuộc Triển lãm Air Force Association's Air & Space Conference and Technology Exposition tại Washington D.C., Không quân Mỹ đã thông báo kế hoạch nâng cấp 178 chiếc F-15C của họ với radar AESA AN/APG-63(V)3. Ngoài ra, Không quân cũng dự định nâng cấp những chiếc F-15 với JHMCS. Không quân sẽ giữ lại 178 chiếc F-15C cùng 224 chiếc F-15E cho tới năm 2025.

Ả Rập Xê Út cũng đặt mua F-15 Silent Eagle (F-15SE) do Tập đoàn Boeing chế tạo với trị giá 30 tỷ USD. Quốc gia này cũng đã tuyên bố kế hoạch mua vũ khí, phương tiện kỹ thuật quân sự của Mỹ với tổng trị giá lên tới 60 tỷ USD.

Tập trận
Dù giành thành tích cao trong không chiến, tuy nhiên đa số thành tích của F-15 là trước những loại máy bay đời cũ, trừ những chiếc MiG-29 cùng là thế hệ 4. Chưa bao giờ F-15 giao chiến với đối thủ thiết kế của nó là Sukhoi Su-27 và Su-30 của Nga. Tuy nhiên, F-15 đã có một số cuộc tập trận với phiên bản Su-30MKI và Su-30K của không quân Ấn Độ.

Năm 2002, các chuyên gia tạp chí Mỹ Aviation Week&Space Technology là ông David A. Fulghum và Douglas Barrie đã nêu phân tích của mình rằng “Lần nào Su-30MK cũng đánh bại F-15C (Su-30MK Beats F-15C Every Time), trong đó viết rằng, trong các trận tập không chiến diễn ra trên bầu trời St Louis (một cơ sở bay thử nghiệm của công ty Boeing Mỹ), Su-30 đã giành ưu thế trước F-15 nhờ khả năng cơ động cao của mình.

Tại cuộc tập trận Cope India 2004, các tiêm kích Su-30MKI của Không quân Ấn Độ (IAF) đã thực hiện các trận đánh tập kiểm tra chống các tiêm kích F-15C của Không quân Mỹ (USAF). Kết quả đáng kinh ngạc là 9:1 nghiêng về phía các phi công Ấn Độ (cứ 9 chiếc F-15 bị bắn hạ thì mới diệt được 1 chiếc Su-30MKI). Một sĩ quan Không quân Mỹ cho biết: phi công Ấn Độ đã điều khiển chiếc Su-30MKI thực hiện thao tác cơ động “Rắn hổ mang Pugachev”, giảm tốc độ xuống bằng 0 trong khoảng thời gian vài giây khiến radar trên khoang chiến đấu cơ Mỹ bị mất dấu đối thủ, và đó là khoảng thời gian đủ để Su-30 tiêu diệt F-15.

Phía Mỹ giải thích rằng luật chơi hạn chế khả năng thắng của họ. Phía Ấn Độ khi tập trận đã lấy 18 chiếc máy bay (gồm 6 chiếc Su-30 MKI và 12 chiếc MiG-21 Bison) để đấu với 6 chiếc F-15C của Mỹ và phía Ấn Độ cũng yêu cầu Mỹ không được dùng radar AESA. Mỹ cũng không được mô phỏng bắn tên lửa ngoài tầm nhìn (BVR) (do yêu cầu của Ấn Độ không sử dụng tên lửa tầm xa AMRAAM) và người Ấn đã gửi các phi công giàu kinh nghiệm nhất của mình để chiến đấu chống lại người Mỹ trong khi phía Mỹ chọn một phi đội tiêu chuẩn có sự kết hợp giữa các phi công có kinh nghiệm và chưa có kinh nghiệm. Phi công Mỹ cũng cho rằng một loại máy bay khác của đối thủ cũng rất ghê gớm với F-15 là MiG-21 Bison, một phiên bản nâng cấp của MiG-21 sản xuất tại Nga, do loại máy bay này có độ bộc lộ radar thấp, vận tốc cao và rất linh hoạt

Cuộc tập trận Cope India-2004 lần 2 có sự tham gia của máy bay Su-30K, phiên bản trang bị radar kiểu cũ N001 dành cho các thế hệ đầu tiên của Su-27/30. Lần này cả hai bên đều được mô phỏng bắn tên lửa ngoài tầm nhìn (BVR). Mặc dù Su-30K có thông số kỹ chiến thuật thua sút hẳn so với Su-30MKI, nhưng máy bay đã thể hiện khả năng tác chiến hiệu quả so với các máy bay Mỹ F-15C. Su-30 chiếm ưu thế đến 90% trong các trận cận chiến trên không là điều không gây sự bất ngờ lớn, do các tính năng khí động học của Su-30 hơn hẳn F-15. Tuy nhiên, Su-30K đã gây sự ngạc nhiên lớn khi chiếm ưu thế trong các trận không chiến tầm trung ngoài tầm nhìn (BVR). Phi công Ấn Độ, sử dụng tất cả những tính năng kỹ thuật của radar N001, đã dành chiến thắng trước F-15 khi quyết định phóng các tên lửa tầm trung trong chế độ dẫn đường tấn công nhiều mục tiêu cùng một lúc. Kết quả này khiến Mỹ phải đẩy nhanh việc chế tạo loại máy bay F-22 Raptor để thay thế F-15

Trong cuộc tập trận Cope India 2005, bản tin Inside Air Force của Không quân Mỹ sau đó đã nêu những số liệu gây kinh ngạc: các máy bay Su-30MKI, MiG-27, MiG-29 và thậm chí cả MiG-21 (bản cải tiến Bison) của không quân Ấn Độ đã thắng lợi với tỷ số cao trước các loại máy bay chủ lực của Không quân Mỹ là F-15C/D Eagle. Trong đó, Su-30MKI đã giành thắng lợi trong đa số các cuộc giao chiến với cả F-16 và F-15 của Không quân Mỹ. Washington ProFile đã gọi thành công của các máy bay Nga là “điều hoàn toàn bất ngờ” đối với các phi công Mỹ.

Theo chuyên gia Simha, sự yếu kém của các phi công Mỹ trong tập trận cũng là do các chiến thuật đã cũ kỹ của họ, vốn được sử dụng trong các cuộc không chiến từ thời Chiến tranh Lạnh.

Sau cuộc tập trận không quân Red Flag 2008 tại Mỹ, tạp chí hàng không uy tín của Anh Flight đã tổ chức cho các độc giả website của mình bầu chọn loại máy bay tiêm kích tốt nhất thế giới từ một danh sách 3 ứng cử viên hàng đầu là Su-30MKI, F-15 và F-22 Raptor. Kết quả là Su-30MKI đã được bầu chọn là loại máy bay tiêm kích tốt nhất thế giới khi giành được 59% số phiếu bầu; so với 37% của F-22 và 4% của F-15.

Tháng 4-2012, trong đợt huấn luyện chiến đấu của không quân đa quốc gia tại Malaysia, Su-30MKM đã giành thắng lợi liên tiếp khi đối đầu với các máy bay khác tham gia huấn luyện không chiến. Trong một tình huống luyện tập, Su-30MKI phải đấu với F-15C của không quân Mỹ cất cánh từ căn cứ Okinawa của Nhật Bản lên đánh chặn. hai loại máy bay tiến hành không chiến và Su-30MKI đã bắn hạ mục tiêu F-15C. Chỉ huy trưởng của liên đội không quân số 18 của Mỹ đã thán phục Su-30MKI vì đã thể hiện tính năng cơ động và khả năng tác chiến tuyệt vời so với các loại máy bay đồng hạng.

Tai nạn
Tổng cộng 199 chiếc F-15 đã gặp tai nạn tính từ năm 1977 tới tháng 6 năm 2020, trong đó 186 chiếc bị phá hủy hoàn toàn (trung bình mỗi năm có 4,33 chiếc bị phá hủy). So với 1.712 chiếc F-15 được chế tạo thì tỷ lệ bị phá hủy do tai nạn là 10,9%. Đây là tỷ lệ thấp hơn so với F/A-18 Hornet (tỷ lệ bị phá hủy do tai nạn là 13,1%) và F-16 Fighting Falcon (tỷ lệ bị phá hủy do tai nạn là 14,6%). Chiếc máy bay F-15 được Mỹ cho là đáng tin cậy, tỷ lệ là 1 lần tai nạn trên 50.000 giờ bay. Tuy nhiên, nếu so sánh với đối thủ của Nga là Su-27 thì tỷ lệ tai nạn của F-15 vẫn cao hơn rất nhiều (tỷ lệ tai nạn của Su-27 chỉ là 4%).

Các vụ tai nạn đáng chú ý
Vào ngày 1 tháng 5 năm 1983, một chiếc F-15D của Không lực Israel va chạm trên không với máy bay A-4 Skyhawk trong một chuyến bay huấn luyện, làm cho cánh phải của F-15 bị hỏng gần như hoàn toàn. Mặc dù thiệt hại, phi công đã có thể hạ cánh được xuống một căn cứ không quân gần đó và an toàn - mặc dù tốc độ hạ cánh bình thường tăng gấp đôi. Máy bay sau đó đã được sửa chữa và đưa vào quay lại chiến đấu.
Ngày 19 tháng 3 năm 1990, một chiếc F-15 từ Phi đội 3rd Wing được đóng tại căn cứ Elmendorf, Alaska vô tình bắn một tên lửa Sidewinder AIM-9M vào một chiếc F-15 khác. Máy bay bị hư hỏng và phải hạ cánh khẩn cấp; nó đã được sửa chữa và quay lại phục vụ.
Vào ngày 22 tháng 11 năm 1995, khi huấn luyện đánh chặn trên không trên biển Nhật Bản, một chiếc Mitsubishi F-15J của Nhật do Trung úy Tatsumi Higuchi đã bị bắn hạ bởi tên lửa tầm xa AIM-9L Sidewinder từ máy bay yểm trợ. Phi công thoát ra một cách an toàn. Cả hai chiếc F-15J tham gia đều thuộc phi đội chiến đấu cơ chiến thuật JASDF 303, căn cứ Komatsu
Vào ngày 26 tháng 3 năm 2001, hai chiếc F-15C của Không lực Hoa Kỳ đã rơi gần đỉnh Ben Macdui tại Cairngorms trong một cuộc tập trận bay thấp ở Tây Nguyên Scotland. Cả Trung tá Kenneth John Hyvonen và Thượng úy Kirk Jones qua đời trong vụ tai nạn, kết quả là một tòa án quân sự cho một nhân viên thuộc bộ điều khiển không lưu của Không quân Hoàng gia Anh, người sau này đã được tuyên bố không có tội.
Vào ngày 2 tháng 11 năm 2007, một chiếc F-15C 27 năm tuổi mang số hiệu AF Ser. 80-0034 của Phi đội 131, Không lực Quốc phòng Missouri, đã bị đâm trong vụ tai nạn sau khi máy bay thất bại trong cuộc huấn luyện chiến đấu gần St. Louis, Missouri. Phi công, Thiếu tá Stephen W. Stilwell, đã kịp thoát ra nhưng bị thương nặng. Vào ngày 3 tháng 11 năm 2007, tất cả các phi cơ F-15 quan trọng nhưng không phải thực hiện nhiệm vụ đã được yêu cầu ngừng bay cho đến khi có kết quả điều tra vụ tai nạn. Vào ngày 13 tháng 11 năm 2007, hơn 1.100 chiếc F-15 trên toàn thế giới đã được yêu cầu ngừng bay sau khi Israel, Nhật Bản và Ả Rập Xê Út nâng cấp máy bay của họ.. F-15Es were cleared on ngày 15 tháng 11 năm 2007 pending individual inspections. F-15E đã được tuyên bố an toàn vào ngày 15 tháng 11 năm 2007 trong khi kiểm tra riêng lẻ. Vào ngày 8 tháng 1 năm 2008, không quân Mỹ đã cho phép 60% của các máy bay F-15A / B / C / D quay lại phục vụ. Vào ngày 10 tháng 1 năm 2008, hội đồng duyệt xét tai nạn đã công bố bản báo cáo, cho rằng vụ tai nạn xảy ra do trong thời gian dài máy bay này không đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật. Vào ngày 15 tháng 2 năm 2008, Không quân đã cho phép tất cả các chiếc F-15 cho quay lại hoạt động,. Tháng 3 năm 2008, Stilwell đã đệ đơn khởi kiện chống lại hãng Boeing.

Vào ngày 20 tháng 2 năm 2008, hai chiếc F-15C của Phi đội số 58, Phi cơ chiến đấu 33 tại Căn cứ Eglin, Florida, bay bởi Trung úy Ali Jivanjee và Thượng úy Tucker Hamilton đã va chạm khi bay qua vịnh México trong một nhiệm vụ đào tạo. Cả hai phi công đều đã thoát ra ngoài kịp và được giải cứu, nhưng một người tử vong sau đó do bị thương. Báo cáo điều tra tai nạn phát hành ngày 25 tháng 8 năm 2008 cho thấy tai nạn là kết quả do lỗi của hai phi công. Cả hai phi công đều không thể phán đoán rõ đường bay của mình và dự đoán được tốc độ bay trung bình họ, theo như Chuẩn tướng Joseph Reynes Jr., lãnh đạo của đội điều tra.

Biến thể

Các mẫu căn bản
F-15A
Phiên bản máy bay chiến đấu giành ưu thế trên không, một chỗ ngồi, mọi thời tiết. Được sản xuất từ năm 1972 - 1979. Để phân biệt giữa F-15A và F-15C, trên cánh đuôi đứng của F-15A có đánh số hiệu bắt đầu từ các số 73-77.
F-15B
Phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi. Tên định danh chính thức TF-15A. Được sản xuất từ năm 1972 - 1979. Để phân biệt giữa F-15B và F-15D, trên cánh đuôi đứng của F-15B có đánh số hiệu bắt đầu từ các số 73-77.
F-15C
Phiên bản máy bay tiêm kích chiếm ưu thế trên không 1 chỗ ngồi với một số cải tiến ở hệ thống điện tử hàng không và mang thêm 900 kg nhiên liệu, được sản xuất từ năm 1979 - 1985. Để phân biệt giữa F-15C và F-15A, trên cánh đuôi đứng của F-15C có đánh số hiệu bắt đầu từ các số 78-86.
F-15D
Phiên bản máy bay huấn luyện 2 chỗ ngồi với hệ thống điện tử hàng không và khả năng mang nhiên liệu tương tự F-15C, được sản xuất từ năm 1979 - 1985. Để phân biệt giữa F-15D và F-15B, trên cánh đuôi đứng của F-15D có đánh số hiệu bắt đầu từ các số 78-86.
F-15J
Phiên bản máy bay một chỗ ngồi, mọi thời tiết cho Lực lượng Phòng không Nhật Bản chế tạo theo giấy phép tại Nhật bởi Mitsubishi.
F-15DJ
Phiên bản huấn luyện hai chỗ ngồi cho Lực lượng Phòng không Nhật Bản. Được chế tạo theo giấy phép ở Nhật bởi Mitsubishi.
F-15N Seagle
Biến thể đề xuất hoạt động trên tàu sân bay; được xem xét thay thế cho F-14 Tomcat trong Hải quân Mỹ.

F-15E Strike Eagle

Phiên bản tấn công tầm xa và tấn công mặt đất mọi thời tiết, hai chỗ ngồi cho Không quân Mỹ.
F-15F Strike Eagle
Phiên bản một chỗ ngồi đề xuất của F-15E.
F-15H Strike Eagle
Phiên bản xuất khẩu của F-15E Strike Eagle cho Không quân Hy Lạp.
F-15I Ra'am (Thunder)
Phiên bản cải tiến của F-15E Strike Eagle cho Không quân Israel.
F-15K Slam Eagle
Phiên bản cải tiến của F-15E Strike Eagle cho Không quân Hàn Quốc.
F-15S Strike Eagle
Phiên bản xuất khẩu của F-15E Strike Eagle cho Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út.
F-15SG Strike Eagle
Phiên bản cải tiến của F-15E Strike Eagle cho Không quân Cộng hòa Singapore. Biến thể trước kia được đặt tên F-15T.

Nghiên cứu và thử nghiệm

F-15 Streak Eagle
Một chiếc F-15A không sơn và dấu hiệu, trình diễn khả năng tăng tốc của máy bay - phá vỡ tám kỷ lục thế giới về tốc độ lên trong khoảng thời gian 16 tháng 1 và 1 tháng 2 năm 1975  .
F-15S/MTD
Một chiếc TF-15A đã được chuyển đổi làm máy bay thí nghiệm cất hạ cánh đường băng ngắn và kỹ thuật thao diễn.
F-15 ACTIVE
Một chiếc F-15S/MTD đã được chuyển đổi thành máy bay nghiên cứu kỹ thuật điều khiển hiện đại.
F-15 IFCS
Một chiếc F-15 ACTIVE đã được chuyển đổi thành máy bay nghiên cứu các hệ thống điều khiển bay thông minh.
F-15 MANX
Một biến thể không có đuôi của F-15 ACTIVE.

Các quốc gia sử dụng
 về các biến thể dựa trên F-15E.

 Không quân Israel đã sử dụng F-15 từ năm 1977. Những chiếc máy bay này hiện được tổ chức vào hai phi đội F-15A/B và một phi đội F-15C/D. 25 chiếc F-15A/B đầu tiên được Không quân Hoa Kỳ chỉnh sửa và nâng cấp, trang bị cho phi đội 133 của Không quân Israelrd. Gói thứ hai đã tạm thời bị cấm vì cuộc Chiến tranh Liban năm 1982.

 Không lực Phòng vệ Nhật Bản đã mua 203 chiếc F-15J và 20 chiếc F-15DJ từ năm 1981, trong số đó 2 chiếc F-15J và 12 chiếc F-15DJ được sản xuất tại Hoa Kỳ số còn lại bởi Mitsubishi theo giấy phép. Những chiếc máy bay này hiện thuộc biên chế của 2 Hikotai (liên đội) - Căn cứ Không quân Chitose, 1 liên đội gồm 5 Phi đội - Căn cứ không quânNyutabaru, 1 liên đội gồm 6 Phi đội - Căn cứ không quân Komatsu, 2 liên đội gồm 7 Phi đội - Căn cứ không quân Hyakuri và 1 liên đội gồm 8 Phi đội - Căn cứ không quân Tsuiki. Tháng 6 năm 2007, Không lực Phòng vệ Nhật Bản đã quyết định nâng cấp một số chiếc F-15 với radar mở nhân tạo; những chiếc máy bay này sẽ thay thế những chiếc RF-4 hiện đang hoạt động.

 Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út đã điều hành 4 liên đội F-15C/D (55/19) từ năm 1981. Chúng đóng tại các căn cứ không quân Dhahran, Khamis Mushayt và Taif. Một quy định trong Thỏa thuận Trại David hạn chế số lượng F-15 của Ả Rập Xê Út ở con số 60, phi công của Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út được huấn luyện tại Căn cứ không quân Luke. Quy định giới hạn này sau đó đã được bãi bỏ.

 Không lực Hoa Kỳ hiện sử dụng 396 chiếc F-15C/D.
 Không lực Vệ binh Quốc gia (ANG: Air National Guard) đang sử dụng 126 chiếc F-15C/D (2006).

Thông số kỹ thuật (F-15C Eagle)

Nguồn tham khảo: Jane's All the World's Aircraft

Thông số chung
 Đội bay: 1
 Dài: 19,44 m (63.8 ft)
 Sải cánh: 13 m (42.8 ft)
 Cao: 5,6 m (18.5 ft)
 Diện tích cánh: 56,5 m² (608 ft²)
 Cánh máy bay: NACA 64A006.6 root, NACA 64A203 tip
 Trọng lượng không tải: 14.100 kg (31.744 lb)
 Trọng lượng có tải: 20.200 kg (44.500 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 30.845 kg (68.000 lb)
 Động cơ: 2 × động cơ Pratt & Whitney F100-100,-220 hay -229 turbo cánh quạt có tăng áp, lực đẩy 77,62 kN (17.450 lbf); lực đẩy khi có tăng áp: 111.2 kN (25.000 lbf) đối với kiểu động cơ -220, 129.0 kN (29.000 lbf) đối với kiểu động cơ -229

Đặc tính bay
 Vận tốc cực đại:
 Cao độ thấp: Mach 1.2 (900 mph, 1.450 km/h)
 Cao độ cao: Mach 2.5 (1.875 mph, 2787 km/h)

 Tầm bay xa 4700 km (3.000 nm, 3.500 mi) với thùng nhiên liệu phụ
 Trần bay: 20.000 m (65.000 ft)
 Vận tốc lên cao: 254 m/s (50.000 ft/min)
 Áp lực cánh: 358 kg/m² (73.1 lb/ft²)
 Lực đẩy/khối lượng: 1.12 (-220), 1.30 (-229)

Vũ khí
4 đế trên cánh, 4 đế trên thân, 2 đế đầu chót cánh, mang được tối đa 7.300 kg (16.000 lb) bom và vũ khí các loại
 Pháo: 1× M61 Vulcan 20 mm (0.787 in) Gatling gắn trong thân, 940 quả đạn
 Tên lửa không đối không:
 4 tên lửa AIM-120 AMRAAM
 4 tên lửa AIM-9 Sidewinder
 hay 8 tên lửa AMRAAM

Thiết bị điện tử
 Radar:
 Raytheon AN/APG-63 hay AN/APG-70 hoặc
 Raytheon AN/APG-63(V)2 Active Electronically Scanned Array (AESA)
 Thiết bị phòng thủ:
 Bộ phân tích tín hiệu AN/APX-76 IFF
 Bộ radar cảnh báo AN/ALQ-128
 Radar cảnh báo tiếp nhận AN/ALR-56
 Hệ thống phòng thủ bên trong ALQ-135
 Bộ phát pháo sáng AN/ALE-45

Tham khảo

 Braybrook, Roy. F-15 Eagle. Luân Đôn: Osprey Aerospace, 1991. ISBN 1-85532-149-1.
 Crickmore, Paul. McDonnell Douglas F-15 Eagle (Classic Warplanes series). New York: Smithmark Books, 1992. ISBN 0-8317-1408-5.
 Drendel, Lou. Eagle (Modern Military Aircraft Series). Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1985. ISBN 0-89747-168-1
 Drendel, Lou and Carson, Don. F-15 Eagle in action. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1976. ISBN 0-89747-023-0.
 Fitzsimons, Bernard. Modern Fighting Aircraft, F-15 Eagle. Luân Đôn: Salamander Books Ltd., 1983. ISBN 0-86101-182-1.
 Gething, Michael J. F-15 Eagle (Modern Fighting Aircraft). New York: Arco, 1983. ISBN 0-668-05902-8.
 Gething, Michael J. and Crickmore, Paul. F-15 (Combat Aircraft series). New York: Crescent Books, 1992. ISBN 0-517-06734-X.
 Kinzey, Bert. The F-15 Eagle in Detail & Scale (Part 1, Series II). El Paso, Texas: Detail & Scale, Inc., 1978.

Xem thêm

Máy bay có liên quan
 F-15E Strike Eagle
 F-15S/MTD

Máy bay tương tự
 Dassault Rafale
 Eurofighter Typhoon
 F-14 Tomcat
 F/A-18E/F Super Hornet
 Panavia Tornado
 Mikoyan MiG-31
 Mikoyan MiG-35
 Sukhoi Su-27
 Sukhoi Su-35
 Sukhoi Su-37

Liên kết ngoài

 F-15 Eagle USAF Fact Sheet
 F-15 Eagle history page on Boeing.com
 F-15 page on NASA Langley site
 McDonnell Douglas F-15A , F-15C , F-15E  và F-15 Streak Eagle on National Museum of USAF web site
 F-15 page on GlobalSecurity.org
 F-15 Eagle profile on Aerospaceweb.org
 F-15 on faqs.org
 F-15 Eagle in Service with Israel

F-15 Eagle
F-015 Eagle
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ 1970–1979
Máy bay huấn luyện quân sự Hoa Kỳ 1970–1979
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên


title: House of Fools

text:
House of Fools là một ban nhạc rock đến từ Greensboro, Bắc Carolina. Ban nhạc gồm các thành viên Josh King (hát/ghita thường), David McLaughlin (ghita, hát nền), Joel Kiser (ghita), Matt Bowers (keyboard), Jordan Powers (ghi-ta bass) và Jack Foster (trống).

Sau khi phát hành album đầu tiên (thu âm và sản xuất bởi R. Walt Vincent ở phòng thu Los Angeles của ông), họ đã được nhắc đến trong danh sách "100 ban nhạc bạn cần biết" của Alternative Press.

Vào cuối năm 2008, sau khi sáng tác và thu âm khoảng 30 ca khúc, tay trống Phil Bell đã rời nhóm vì lý do sức khỏe. Nhóm đã tìm kiếm một tay trống mới để thay thế. Ngày 12 tháng 3 năm 2009, nhóm thông báo thành viên mới sẽ là Jack Foster, nhưng đồng thời tay bass, Jeff "Salsa" Linn, đang chuẩn bị rời nhớm. Gần đây, ban nhạc đã tìm ra được thành viên mới thay thế là Jordan Powers, một người bạn lâu năm của nhóm.

Danh sách đĩa nhạc

Album
Live and Learn (2007)

EP
House of Fools (2006)

Bài hát khác
"Blowin' in the Wind" – phát hành trong Listen to Bob Dylan: A Tribute (2005)
"Tricky Treats" – có trên trang MySpace của nhóm

Chú thích

Liên kết ngoài
House of Fools trên MySpace
House of Fools trên PureVolume
The Necessary trên MySpace
The Necessary's trên PureVolume

Ban nhạc thập niên 2000
Ban nhạc Mỹ


title: La Chaumusse

text:
La Chaumusse là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Saint-Laurent-en-Grandvaux. Tọa độ địa lý của xã là 46° 35' vĩ độ bắc, 05° 56' kinh độ đông. La Chaumusse nằm trên độ cao trung bình là 884 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 790 mét và điểm cao nhất là 962 mét. Xã có diện tích 10.62 km², dân số vào thời điểm 1999 là 289 người; mật độ dân số là 27 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Bofilliella subarcuata

text:
Bofilliella subarcuata là một loài ốc đất liền thân nhỏ, kéo dài, hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Clausiliidae, tất cả đều có một cơ quan gọi là clausilium.

Loài này có ở Pháp và Tây Ban Nha.

Chú thích

 Mollusc Specialist Group 1996. Bofilliella subarcuata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 6 tháng 8 năm 2007.

Bofilliella


title: 1276

text:
Năm 1276 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1276


title: Pseudotelphusa

text:
Pseudotelphusa là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Chi này có các loài sau đây:
Pseudotelphusa scalella
Pseudotelphusa tessella
Pseudotelphusa istrella
Pseudotelphusa decuriella

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pseudotelphusa at funet

Litini


title: Simaethea sabahensis

text:
Simaethea sabahensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Simaethea


title: Orthetrum poecilops

text:
Orthetrum poecilops là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Loài này có ở Trung Quốc và Hồng Kông. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng đước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và bãi giữa triều. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Wilson, K. 2005. Orthetrum poecilops . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Orthetrum


title: Poeciloptila maculata

text:
Poeciloptila maculata là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Poeciloptila


title: Lãi suất

text:
Trong kinh tế vĩ mô, lãi suất (Tiếng Anh: interest rate), là chi phí của việc giữ tiền (chi phí cơ hội khi bỏ qua một cơ hội đầu tư) hay là chi phí của quyền sử dụng một đơn vị vốn vay nào đó trong một đơn vị thời gian (tháng, năm), là tỷ lệ mà theo đó tiền lãi được người vay trả cho việc sử dụng tiền mà họ vay từ một người cho vay. Cụ thể, lãi suất (I/m) là phần trăm tiền gốc (P) phải trả cho một số lượng nhất định của thời gian (m) mỗi thời kỳ (thường được tính theo năm). Ví dụ, một công ty nhỏ vay vốn từ một ngân hàng để mua tài sản mới cho doanh nghiệp của mình, và ngược lại người cho vay nhận được tiền lãi theo lãi suất quy định cho việc trì hoãn sử dụng các khoản tiền và thay vào đó bằng việc cho vay nó cho người vay. Lãi suất thường được thể hiện như một tỷ lệ phần trăm của tiền gốc trong một khoảng thời gian một năm.

Các mục tiêu lãi suất là một công cụ quan trọng của chính sách tiền tệ và được tính tới khi xử lý các biến số như đầu tư, lạm phát và thất nghiệp. Các ngân hàng trung ương hoặc các ngân hàng dự trữ của các nước nói chung có xu hướng giảm lãi suất khi họ muốn tăng cường đầu tư và tiêu dùng trong nền kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, một lãi suất thấp như là một chính sách kinh tế vĩ mô có thể là rủi ro và có thể dẫn đến việc tạo ra một bong bóng kinh tế, trong đó một lượng lớn các đầu tư được đổ vào thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán.

Điều này đã xảy ra tại Nhật Bản vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990, sinh ra các khoản nợ lớn không được thanh toán cho các ngân hàng Nhật Bản và sự phá sản của các ngân hàng này và gây ra đình lạm trong nền kinh tế Nhật Bản (Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào thời điểm đó), với xuất khẩu trở thành trụ cột cuối cùng cho sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản trong suốt phần còn lại của những năm 1990 và đầu những năm 2000. Kịch bản tương tự đã sinh ra từ việc hạ lãi suất của Hoa Kỳ kể từ cuối những năm 1990 đến nay (xem khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2012) về căn bản bởi quyết định của Hệ thống Dự trữ Liên bang.

Dưới thời Margaret Thatcher, nền kinh tế của Vương quốc Anh duy trì tăng trưởng ổn định bằng cách không cho phép Ngân hàng Anh giảm lãi suất. Như thế, trong các nền kinh tế phát triển, các điều chỉnh lãi suất đã được thực hiện để giữ lạm phát trong phạm vi mục tiêu vì sức khỏe của các hoạt động kinh tế, hoặc thiết lập giới hạn trên của lãi suất đồng thời với tăng trưởng kinh tế để bảo vệ đà kinh tế.

Lãi suất lịch sử

Trong hai thế kỷ qua, lãi suất đã được thiết lập khác nhau bởi các chính phủ quốc gia hoặc các ngân hàng trung ương. Ví dụ, lãi suất quỹ liên bang của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ đã thay đổi trong khoảng từ 0,25% tới 19% trong thời gian từ năm 1954 đến năm 2008, trong khi lãi suất cơ bản của Ngân hàng Anh thay đổi trong khoảng 0,5% tới 15% trong giai đoạn 1989-2009, và Đức đã trải qua các lãi suất từ gần 90% trong thập niên 1920 xuống còn khoảng 2% trong thập niên 2000. Trong nỗ lực giải quyết siêu lạm phát leo thang trong năm 2007, Ngân hàng Trung ương Zimbabwe tăng lãi suất cho vay tới 800%.

Các mức lãi suất trên các khoản tín dụng sơ cấp trong cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980 đã cao hơn nhiều so với đã được ghi nhận - cao hơn các đỉnh trước của Mỹ kể từ năm 1800, hơn các đỉnh của Anh từ năm 1700, hoặc hơn đỉnh Hà Lan kể từ năm 1600, "kể từ khi thị trường vốn hiện đại ra đời, chưa có bao giờ lãi suất dài hạn cao" như trong giai đoạn này.

Có thể trước khi có các thị trường vốn hiện đại, đã có một số tài khoản mà các khoản tiền gửi tiết kiệm có thể đạt được một hoàn vốn hàng năm ít nhất là 25% và lên đến cao là 50%.

Lãi suất tại Hoa Kỳ
Tại Hoa Kỳ, thẩm quyền quyết định lãi suất được phân chia giữa Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ liên bang (Hội đồng) và Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC). Hội đồng quyết định thay đổi tỷ lệ chiết khấu sau khi các kiến nghị được gửi bởi một hoặc nhiều Ngân hàng dự trữ liên bang khu vực. FOMC quyết định về các hoạt động thị trường mở, bao gồm các mức mong muốn của tiền ngân hàng trung ương hoặc lãi suất thị trường các quỹ liên bang được mong muốn. Hiện nay, lãi suất ở Mỹ đang là hoặc gần các mức thấp lịch sử.

Các lý do cho thay đổi lãi suất
 Lợi ích ngắn hạn chính trị: Giảm lãi suất có thể cung cấp cho nền kinh tế một tăng trưởng ngắn hạn. Trong các điều kiện bình thường, hầu hết các nhà kinh tế nghĩ rằng cắt giảm lãi suất sẽ chỉ cung cấp một lợi ích ngắn hạn trong hoạt động kinh tế, sẽ nhanh chóng bị triệt tiêu bởi lạm phát. Sự tăng trưởng nhanh chóng có thể ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử. Hầu hết các nhà kinh tế ủng hộ các ngân hàng trung ương độc lập trong việc hạn chế ảnh hưởng của chính trị tới lãi suất.
 Tiêu thụ bị hoãn lại: Khi tiền được vay mượn thì người cho vay trì hoãn việc chi tiêu tiền vào các hàng hóa tiêu dùng. Theo thuyết ưu tiên thời gian thì mọi người thích hàng hóa hiện nay hơn là hàng hoá về sau, vì thế trong một thị trường tự do sẽ có một lãi suất dương.
 Kỳ vọng lạm phát: Hầu hết các nền kinh tế nói chung biểu lộ sự lạm phát, có nghĩa là một số lượng tiền nhất định mua được ít hàng hóa hơn trong tương lai so với nó mua được trong hiện tại. Người vay cần phải bù đắp cho người cho vay vì việc này.
 Đầu tư thay thế: Người cho vay có thể lựa chọn việc sử dụng tiền của mình trong các đầu tư khác nhau. Nếu anh ta chọn một kiểu đầu tư, anh ta bỏ qua các hoàn vốn từ tất cả những đầu tư khác. Các đầu tư khác nhau cạnh tranh thực sự để giành nguồn tiền bạc.
 Rủi ro đầu tư: Luôn luôn có một rủi ro là người vay sẽ phá sản, bỏ trốn, chết, hoặc vỡ nợ khoản vay. Điều này có nghĩa là một người cho vay thường tính một phí bù đắp rủi ro để đảm bảo rằng, xuyên suốt các đầu tư của mình, anh ta được bồi thường cho những khoản đầu tư thất bại.
 Ưu tiên thanh khoản: Mọi người đều muốn các nguồn lực sẵn có của họ dưới hình thức ngay lập tức có thể trao đổi, chứ không phải dưới hình thức cần có thời gian để thực hiện.
 Thuế: Vì một số thu nhập từ tiền lãi có thể phải chịu thuế, người cho vay có thể đòi hỏi một lãi suất cao hơn để bù đắp cho sự mất mát này.

Lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực tế

Lãi suất danh nghĩa là số lượng, theo tỷ lệ phần trăm, của tiền lãi phải trả.

Ví dụ, giả sử một hộ gia đình gửi tiền 100 USD với một ngân hàng trong vòng 1 năm và họ nhận được tiền lãi 10 USD. Vào cuối năm số dư của họ là 110 USD. Trong trường hợp này, lãi suất danh nghĩa là 10% mỗi năm.

Lãi suất thực tế, đo lường sức mua của biên lai tiền lãi, được tính bằng cách điều chỉnh lãi suất danh nghĩa được tính để đưa lạm phát vào hạch toán. (Xem Thực tế so với danh nghĩa trong kinh tế học.)

Nếu lạm phát trong nền kinh tế đã là 10% trong năm, thì 110 USD trong tài khoản vào cuối năm mua số lượng tương tự như 100 USD đã làm một năm trước. Lãi suất thực tế, trong trường hợp này, là con số không.

Sau thực tế này, lãi suất thực tế 'được nhận', đã thực sự xảy ra, được đưa ra bởi phương trình Phi-sơ, và là

ở đây p = tỷ lệ lạm phát thực qua một năm.
Xấp xỉ tuyến tính

được sử dụng rộng rãi.

Hoàn vốn thực tế dự kiến trên một đầu tư, trước khi nó được thực hiện, là:

ở đây:
  = lãi suất thực tế
  = lãi suất danh nghĩa
  = lạm phát dự kiến hay dự phóng qua năm này

Lãi suất thị trường
Có một thị trường cho các đầu tư mà cuối cùng bao gồm thị trường tiền tệ, thị trường trái phiếu, thị trường cổ phiếu và thị trường tiền tệ cũng như các tổ chức tài chính bán lẻ như ngân hàng.

Chức năng chính xác của các thị trường này như thế nào đôi khi phức tạp. Tuy nhiên, các nhà kinh tế đều đồng ý rằng các lãi suất được tạo ra bởi một đầu tư bất kỳ tính tới những điểm sau:
 Chi phí vốn không rủi ro.
 Kỳ vọng lạm phát.
 Mức độ rủi ro trong đầu tư.
 Các chi phí giao dịch.

Lãi suất này kết hợp các yếu tố tiêu dùng trì hoãn và đầu tư thay thế của tiền lãi.

Kỳ vọng lạm phát
Theo lý thuyết của kỳ vọng hợp lý, mọi người tạo thành một kỳ vọng về những gì sẽ xảy ra với lạm phát trong tương lai. Sau đó, họ đảm bảo rằng họ đề xuất hoặc yêu cầu một lãi suất danh nghĩa có nghĩa là họ có lãi suất thực tế thích hợp trên đầu tư của họ.

Điều này được cho bởi công thức:

ở đây:
  = lãi suất danh nghĩa được đề xuất
  = lãi suất thực tế mong muốn
  = kỳ vọng lạm phát

Rủi ro
Mức độ rủi ro trong đầu tư được đưa vào xem xét. Đây là lý do tại sao các đầu tư rất dễ biến động như cổ phần và trái phiếu rác có lợi nhuận cao hơn so với những đầu tư an toàn hơn như trái phiếu chính phủ.

Tiền lãi thêm được tính trên một đầu tư rủi ro là bù đắp rủi ro. Phần bù rủi ro cần thiết phụ thuộc vào các ưu tiên rủi ro của người cho vay.

Nếu đầu tư là 50% khả năng bị phá sản, một người cho vay trung lập rủi ro sẽ yêu cầu hoàn vốn của họ tăng gấp đôi. Vì vậy, một khoản đầu tư hoàn vốn bình thường 100 USD sẽ yêu cầu hoàn vốn 200 USD. Một người cho vay không thích rủi ro sẽ đòi hỏi hoàn vốn nhiều hơn 200 USD và một người cho vay yêu thích rủi ro đòi hỏi ít hơn 200 USD. Bằng chứng cho thấy rằng hầu hết những người cho vay trên thực tế không thích rủi ro.

Nói chung, một đầu tư dài hạn mang một bù đắp rủi ro đáo hạn, bởi vì các khoản vay dài hạn bị tiếp xúc với nhiều nguy cơ vỡ nợ trong kỳ hạn của chúng.

Ưu tiên thanh khoản
Hầu hết các nhà đầu tư thích tiền của họ ở dạng tiền mặt hơn là nằm trong các đầu tư ít khả năng thay thế hơn. Tiền mặt trong tay được chi tiêu ngay lập tức nếu có nhu cầu, nhưng một số khoản đầu tư đòi hỏi thời gian hay nỗ lực để chuyển sang hình thức có thể chi tiêu. Điều này được gọi là ưu tiên thanh khoản. Ví dụ, một khoản vay 1 năm là rất thanh khoản so với một khoản vay 10 năm. Tuy nhiên, một trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ 10 năm là thanh khoản bởi vì nó có thể dễ dàng được bán trên thị trường.

Mô hình lãi suất thị trường
Một mô hình tính lãi suất cơ bản cho một tài sản

Giả định thông tin hoàn hảo, pe là như nhau cho tất cả những người tham gia thị trường, và điều này là đồng nhất với:

ở đây:

 in là lãi suất danh nghĩa trên đầu tư đã cho
ir là hoàn vốn đầu tư không rủi ro
 i*n là lãi suất danh nghĩa trên trái phiếu thanh khoản không rủi ro ngắn hạn (chẳng hạn Tín phiếu kho bạc Hoa Kỳ).
 rp = một bù đắp rủi ro phản ánh độ dài đầu tư và khả năng người vay sẽ vỡ nợ
 lp = bù đắp thanh khoản (phản ánh mức độ khó của việc chuyển đổi tài sản thành tiền và do đó thành hàng hóa).

Các chú giải về lãi suất
Những gì thường được gọi là lãi suất trên các phương tiện truyền thông nói chung là tỷ lệ được cung cấp trên các tiền gửi qua đêm của Ngân hàng Trung ương hoặc cơ quan khác, được thường niên hóa.

Tổng tiền lãi trên một đầu tư phụ thuộc vào khoảng thời gian mà tiền lãi được tính, vì tiền lãi được trả có thể là lãi kép.

Trong tài chính, lãi suất hiệu quả thường bắt nguồn từ lợi suất, một thước đo tổng hợp có tính đến tất cả các khoản thanh toán tiền lãi và vốn từ đầu tư.

Trong tài chính bán lẻ, các khái niệm tỷ lệ phần trăm hàng năm và tỷ lệ hiệu quả hàng năm đã được giới thiệu để giúp người tiêu dùng dễ dàng so sánh các sản phẩm khác nhau với cấu trúc thanh toán khác nhau.

Chênh lệch
Chênh lệch lãi suất là lãi suất cho vay trừ đi lãi suất huy động. Chênh lệch này bao gồm chi phí hoạt động cho các ngân hàng cung cấp cho vay và gửi tiền. Một chênh lệch âm là khi lãi suất huy động cao hơn lãi suất cho vay.

Lãi suất trong kinh tế học vĩ mô

Độ co giãn thay thế
Co giãn thay thế (tên đầy đủ nên là tỷ lệ thay thế cận biên của việc phân bổ tương đối) ảnh hưởng đến lãi suất thực. Độ lớn của độ co giãn thay thế lớn hơn, càng có nhiều trao đổi hơn, và lãi suất thực tế thấp hơn.

Sản lượng và thất nghiệp

Lãi suất là yếu tố quyết định chính của đầu tư trên một quy mô kinh tế vĩ mô. Tư tưởng hiện nay là nếu lãi suất tăng trên diện rộng, thì đầu tư giảm, gây ra một sụt giảm mạnh trong thu nhập quốc gia. Tuy nhiên, Trường phái kinh tế Áo xem lãi suất cao hơn như dẫn đến đầu tư lớn hơn để kiếm được tiền lãi để trả cho người gửi tiền. Lãi suất cao hơn khuyến khích tiết kiệm nhiều hơn và do đó đầu tư thêm và do đó nhiều công ăn việc làm để tăng cường sản xuất để tăng lợi nhuận. Lãi suất cao hơn cũng không khuyến khích cho vay không hiệu quả kinh tế như tín dụng tiêu dùng và cho vay thế chấp. Ngoài ra tín dụng tiêu dùng có xu hướng được sử dụng bởi người tiêu dùng mua các sản phẩm nhập khẩu trong khi các khoản vay kinh doanh có xu hướng trong nước và dẫn đến tạo nhiều hơn công việc trong nước [và/hoặc vốn đầu tư máy móc] để tăng sản xuất để kiếm được lợi nhuận nhiều hơn.

Thể chế chính phủ, thường là một ngân hàng trung ương, có thể cho vay tiền cho các tổ chức tài chính để ảnh hưởng đến lãi suất là công cụ chính của chính sách tiền tệ. Thông thường lãi suất ngân hàng trung ương là thấp hơn so với lãi suất thương mại vì các ngân hàng vay tiền từ ngân hàng trung ương sau đó cho vay tiền với lãi suất cao hơn để tạo ra hầu hết lợi nhuận của họ.

Bằng cách thay đổi lãi suất, các thể chế chính phủ có thể ảnh hưởng đến lãi suất phải đối mặt với những ai muốn vay tiền cho đầu tư kinh tế. Đầu tư có thể thay đổi nhanh chóng để đáp ứng với những thay đổi trong lãi suất và tổng sản lượng.

Hoạt động thị trường mở tại Hoa Kỳ

Cục Dự trữ liên bang (thường được gọi là "Fed") thi hành chính sách tiền tệ phần lớn bởi nhắm mục tiêu lãi suất quỹ liên bang. Đây là mức mà các ngân hàng tính với nhau cho vay qua đêm của các quỹ liên bang, là các dự trữ được nắm giữ bởi các ngân hàng tại Fed.
Hoạt động thị trường mở là một công cụ trong chính sách tiền tệ được thực hiện bởi Cục Dự trữ Liên bang để chỉ đạo lãi suất ngắn hạn bằng cách sử dụng quyền lực để mua và bán các chứng khoán kho bạc.

Tiền tệ và lạm phát
Cho vay, trái phiếu và cổ phần có một số đặc điểm của tiền và được bao gồm trong cung tiền rộng.

Bằng cách thiết lập i*n, thể chế chính phủ có thể ảnh hưởng đến các thị trường để làm thay đổi tổng số các khoản cho vay, trái phiếu và cổ phần phát hành. Nói chung, một lãi suất thực tế cao hơn làm giảm cung tiền rộng.

Thông qua lý thuyết số lượng tiền, các gia tăng trong việc cung cấp tiền dẫn đến lạm phát.

Ảnh hưởng lên tiết kiệm và lương hưu
Những nhà kinh tế tài chính như các nhà nghiên cứu của Hội đồng Lương hưu Thế giới (WPC) đã cho rằng lãi suất thấp lâu bền trong hầu hết các nước G20 sẽ có tác động xấu đến các vị trí tài trợ của các quỹ hưu trí như "không có hoàn vốn mà vượt lạm phát, các nhà đầu tư lương hưu phải đối mặt với giá trị thực của các khoản tiết kiệm của họ giảm đi hơn là tăng lên trong vài năm tới"

Từ năm 1982 đến năm 2012, các nền kinh tế phương Tây đã trải qua một thời kỳ lạm phát thấp kết hợp với hoàn vốn tương đối cao trên các đầu tư khắp tất cả các lớp tài sản bao gồm cả trái phiếu chính phủ. Điều này mang lại một ý nghĩa nào đó của sự tự mãn giữa một số nhà tư vấn tính toán bảo hiểm lương hưu và nhà điều tiết, làm cho nó có vẻ hợp lý để sử dụng các giả định kinh tế lạc quan để tính toán giá trị hiện tại của nợ lương hưu trong tương lai...

Sự sụp đổ có khả năng kéo dài này trong các hoàn vốn trên trái phiếu chính phủ đang diễn ra trong bối cảnh của một rơi xuống kéo dài trong hoàn vốn đối với các tài sản cốt lõi khác như cổ phiếu blue-chip, và, quan trọng hơn, một cú sốc nhân khẩu học thầm lặng. Làm nhân tố trong "rủi ro tuổi thọ" tương ứng, tiền đóng bảo hiểm hưu trí có thể được nâng lên đáng kể trong khi các thu nhập sẵn có đình trệ và nhân viên làm việc thêm vài năm nữa trước khi nghỉ hưu.

Lưu ý toán học
Vì lãi suất và lạm phát thường được đưa ra như là các gia tăng tỷ lệ phần trăm, công thức trên là các xấp xỉ tuyến tính.

Ví dụ,

chỉ là gần đúng. Trên thực tế, quan hệ này là

cho nên

Hai xấp xỉ, loại bỏ các hạng tử bậc cao, là:

Công thức trong bài viết này là chính xác nếu các đơn vị logarit được sử dụng cho các thay đổi tương đối, hoặc tương đương nếu các logarit của các chỉ số được sử dụng thay cho lãi suất, và được giữ đều đều đối với những thay đổi tương đối lớn. Tao nhã nhất, nếu logarit tự nhiên được sử dụng, lợi dụng nêpe làm đơn vị lôgarit, chia tỷ lệ cho 100 để có được các đơn vị xentinêpe là tương đương gần đúng của phần trăm thay đổi (vì thế xấp xỉ bằng đối với các giá trị nhỏ), và đối với chúng các phương trình tuyến tính được duy trì cho tất cả các giá trị.

Lãi suất âm
Lãi suất danh nghĩa thường dương, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Dựa vào sự thay thế là nắm giữ tiền mặt (và do đó thu nhập là 0%), thay vì cho vay thì những người cho vay tìm kiếm lợi nhuận sẽ không cho vay dưới 0%, vì làm như thế sẽ đảm bảo một sự thua lỗ, và một ngân hàng cung cấp một lãi suất tiền gửi âm sẽ tìm thấy ít người chấp nhận, do những người gửi tiết kiệm thay vì thế sẽ nắm giữ tiền mặt.

Tuy nhiên, trên thực tế, lãi suất ngân hàng trung ương có thể âm; vào tháng 7 năm 2009 Riksbank của Thụy Điển là ngân hàng trung ương đầu tiên sử dụng tiền lãi âm trên dự trữ dư thừa, bằng cách giảm lãi suất tiền gửi của nó tới -0,25%, một chính sách được Phó thống đốc Lars EO Svensson ủng hộ.

Trong khủng hoảng nợ công châu Âu, các trái phiếu chính phủ của một số nước (Thụy Sĩ, Đan Mạch, Đức, Phần Lan, Hà Lan và Áo) đã được bán với lợi suất âm. Các giải thích được đề nghị bao gồm mong muốn về an toàn và bảo vệ chống lại tan vỡ khu vực đồng euro (trong trường hợp một số quốc gia khu vực đồng euro có thể tái định ngạch nợ của họ sang một đồng tiền mạnh hơn).

Thường xuyên hơn, lãi suất thực có thể âm, khi lãi suất danh nghĩa nhỏ hơn mức lạm phát. Khi điều này được thực hiện thông qua chính sách của chính phủ (ví dụ, thông qua dự trữ bắt buộc), đây được coi là áp chế tài chính, và đã được thực hiện bởi các quốc gia như Hoa Kỳ và Vương quốc Anh sau Chiến tranh thế giới II (từ năm 1945) cho đến cuối những năm 1970 hoặc đầu năm 1980 (trong khi và sau khi phát triển kinh tế sau Thế chiến II).
 Trong cuối những năm 1970, các Chứng khoán Kho bạc Hoa Kỳ với lãi suất thực âm bị coi là các  chứng nhận tịch thu.

Lãi suất âm đã được đề xuất trong quá khứ, đặc biệt là trong những năm cuối thế kỷ 19 bởi Silvio Gesell. Một mức lãi suất âm có thể được mô tả (như bởi Gesell) như một "thuế nắm giữ tiền"; ông đề xuất nó như là thành phần Freigeld (tiền tự do) của hệ thống Freiwirtschaft (nền kinh tế tự do) của mình. Để ngăn chặn mọi người nắm giữ tiền mặt (và do đó thu nhập 0%), Gesell đề nghị phát hành tiền trong một thời gian hạn chế, sau đó nó phải được đổi lấy giấy bạc mới; các cố gắng nắm giữ tiền do đó dẫn nó đến hết hạn và trở thành vô giá trị. Theo hướng tương tự, John Maynard Keynes đã đồng tình trích dẫn ý tưởng về đánh thuế tiền bạc, (1936,  Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ) nhưng bác bỏ nó vì những khó khăn hành chính. Gần đây hơn, thuế tích trữ tiền đã được một nhân viên Cục Dự trữ Liên bang (Marvin Goodfriend) đề xuất năm 1999, để được thực hiện thông qua các dải từ tính trên giấy bạc, khấu trừ thuế tích trữ tiền trên tiền gửi, thuế này được tính toán dựa trên việc giấy bạc này đã được nắm giữ trong bao lâu.

Người ta cũng từng đề xuất một lãi suất âm về nguyên tắc có thể được áp dụng đối với tiền giấy hiện hành thông qua quay xổ số số sêri: chẳng hạn bằng cách chọn một số ngẫu nhiên từ 0 đến 9 và tuyên bố rằng những tờ giấy bạc nào mà số sêri của nó kết thúc bằng con số đó là vô giá trị sẽ mang lại lãi suất âm 10% (chọn hai chữ số cuối cùng sẽ cho phép một mức lãi suất âm 1%, v.v.). Điều này đã được một sinh viên vô danh của N. Gregory Mankiw đề xuất, mặc dù như một thử nghiệm ý tưởng hơn là một đề xuất chính thức.

Một phương pháp đơn giản hơn nhiều đối với các chính phủ để đạt được một cách cơ bản lãi suất âm và không khuyến khích nắm giữ tiền mặt là theo đuổi các chính sách tiền tệ lạm phát.

Xem thêm
 Tỷ suất hoàn vốn
 Ngân hàng trung ương
 Tỷ lệ chiết khấu
 Tài chính
 Tiền lãi
 Danh sách các nước theo lãi suất ngân hàng trung ương
 Kinh tế học vĩ mô
 Chính sách tiền tệ
 Lãi suất thực tế
 Mô hình lãi suất ngắn hạn
 Áp chế tài chính

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
World Interest Rates
Mortgage Interest Rates
Forex Motion
Historical interest rates can be found at:
Wikiposit.org
Comprehensive Historical US Interest rates

Tài chính toán học
Chính sách tiền tệ
Nợ
Toán học tài chính


title: Danh sách vô địch đơn nữ Giải quần vợt Mỹ Mở rộng

text:
Giải vô địch quần vợt Mỹ

Mỹ Mở rộng

Thống kê

Những tay vợt có số lần vô địch nhiều nhất

Quốc gia vô địch nhiều nhất

Quần vợt nữ Hoa Kỳ


title: Lasioglossum triste

text:
Lasioglossum triste là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1894


title: Tetrorchidium brevifolium

text:
Tetrorchidium brevifolium là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Guatemala và Honduras.

Chú thích

Tham khảo

 Nelson, C. 1998. Tetrorchidium brevifolium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Tetrorchidium


title: Telmatochromis dhonti

text:
Telmatochromis dhonti là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania, và Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Telmatochromis dhonti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Telmatochromis


title: Donnersdorf

text:
Donnersdorf là một đô thị ở huyện Schweinfurt bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Saint-Jean-de-Rives

text:
Saint-Jean-de-Rives là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie in miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Kỳ Hà

text:
Kỳ Hà là một xã thuộc thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Kỳ Hà nằm ở phía đông thị xã Kỳ Anh, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Kỳ Ninh
Phía đông giáp xã Kỳ Ninh và phường Kỳ Trinh
Phía nam giáp phường Kỳ Trinh và xã Kỳ Hưng
Phía tây giáp huyện Kỳ Anh.

Sông nhà Lê, sông Trí và sông Quyến chảy qua xã.

Lịch sử
Xã Kỳ Hà được thành lập năm 1977 từ một phần diện tích và dân số của xã Kỳ Hải.

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Chú thích


title: Lachapelle-sous-Chaux

text:
Lachapelle-sous-Chaux là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 625.The estimation for 2007 was 672.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Official website

Xã của Territoire de Belfort


title: Punjab (Pakistan)

text:
Punjab (Shahmukhi: : ) là tỉnh đông dân nhất tại Pakistan với xấp xỉ 56% dân số của quốc gia này. Các khu vực lân cận là Azad Kashmir (Pakistan) và Jammu và Kashmir (Ấn Độ) ở phía đông bắc, bang Punjab và Rajasthan của Ấn Độ ở phía đông, tỉnh Sindh ở phía nam, tỉnh Balochistan ở phía tây nam, tỉnh Khyber Pakhtunkhwa ở phía tây, và Lãnh thổ Thủ đô Islamabad ở phía bắc. Người Punjab là sắc dân đa số trong tỉnh, ngoài ra còn có các nhóm dân tộc khác. Ngôn ngữ chính trong tỉnh là tiếng Punjab và tiếng Saraiki  và các phương ngữ của tiếng Mewati và tiếng Potowari. Tên gọi Punjabxuất phát từ tiếng Ba Tư "Panj" () (Năm), và Āb () (Nước), i.e. Năm dòng nước - đề cập đến 5 phụ lưu của sông Ấn: Jhelum, Chenab, Ravi, Beas và Sutlej.

Punjab là tỉnh phát triển nhất, đông dân nhất và phồn thịnh nhất tại Pakistan. Lahore vốn đã là thủ phủ của Punjab trong một nghìn năm; và thành phố là trung tâm văn hóa, lịch sử, hành chính và kinh tế chính của cả tỉnh. Punjab là cửa ngõ đi xuống Nam Á của những kẻ xâm lược đến từ Hy Lạp, Trung Á, Iran và Afghanistan. Punjab từng là lãnh thổ của các đế chế và triều đại khác nhau trong suốt chiều dài lịch sử, bao gồm Nền văn minh sông Ấn, Aryans, Kushan, Scythian, Ba Tư, Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ghaznavid, Timurid, Mughal, Afghan, Sikh và người Anh

Địa lý

Punjab là tỉnh lớn thứ hai tại Pakistan với  chỉ sau tỉnh Balochistan. Punjab nằm ở rìa tay bắc của mảng địa chấn Ấn Độ tại Nam Á. Thủ phủ và thành phố lớn nhất là Lahore, đây cũng là trung tâm lịch sử của cả vùng Punjab lớn hơn. Toàn vùng Punjab có 6 dòng sông lớn, trong đó có 5 là chảy qua Punjab thuộc Pakistan. Tỉnh Punjab bao quanh nhưng không bao gồm Lãnh thổ Thủ đô Islamabad.

Tỉnh Punjab chủ yếu là các đồng bằng màu mỡ ven các thung lũng sông, trong khi các sa mạc nằm rải rác tại khu vực giáp với Rajasthan và Dãy núi Sulaiman. Khu vực bao gồm Hoang mạc Thar và Hoang mạc Cholistan. Sông Ấn và các phụ lưu của mình chảy từ phía bắc xuống nam của tỉnh. Phong cảnh Punjab chủ yếu là ruộng đồng và các con kênh tưới tiêu. Thời tiết ở đây biến đổi từ nóng và khô ở phía nam cho đến những nơi mát mẻ ở những vùng đồi phía bắc, như các ngọn núi thuộc dãy Himalaya. Khu vực Punjab có nhiệt độ dao động từ -2° đến 40 °C, nhưng có thể lên tới 47 °C (117 °F) vào mùa hè và xuống dưới -5 °C vào mùa đông.

 Khí hậu nóng (Tháng 4 đến tháng 6) nhiệt độ thường xuyên lên tới khoảng43 °C.
 Mùa mưa (Tháng 7 đến tháng 9) Lượng mưa trung bình là 96 cm ở vùng bán sơn địa và 46 cm ở vùng đồng bằng.
 Khí hậu ôn hòa (Tháng 10 đến tháng 3). nhiệt độ xuống tớ khoảng 4 °C.

Nhân khẩu
Dân số của tỉnh Punjab ước tính là 81.330.531 người năm 2010 và chiếm trên một nửa dân số của toàn Pakistan. Ngôn ngữ chính trong tỉnh là tiếng Punjab (viết bằng Chữ Shahmukhi) và người Punjab là nhóm dân tộc lớn nhất trong tỉnh cũng như trong cả nước. Tiếng Punjab là ngôn ngữ cấp tỉnh của Punjab. Ngôn ngữ này không được Hiến pháp Pakistan công nhận là ngôn ngữ chính thức cấp quốc gia. Người Punjab vốn không đồng nhất thuộc các bộ tộc, thị tộc (Qaum ())và các cộng đồng khác nhau.

Ngoài ra trên địa bàn tỉnh còn có một số dân tộc nhỏ hơn gồm người Siraiki, người Hindkowan, Người Kashmir, người Sindh, người Pashtun, người Baloch và người Muhajir. Người Muhajir và những người nói tiếng Urdu di cư từ Ấn Độ và định cư tại Pakistan sau năm 1947. Ngoài ra cũng có nhiều người tị nạn Afghanistan cư trú tại tỉnh từ hơn 30 năm trước trở lại đây.

Theo thống kê của Pakistan năm 1998, Punjab có 73.621.290 số dân, chiếm 55,63% toàn quốc. Phân bố ngôn ngữ tại tỉnh Punjab là: Tiếng Punjab (75,23%), Tiếng Saraiki (17,36%), Tiếng Urdu (4,51%), Tiếng Pashtun (1.16%), Tiếng Baloch (0,66%), Tiếng Sindh (0.13%), còn lại là 0.95%. Dân số tỉnh Punjab (Pakistan) ước tính 97.21% là người Hồi giáo với đa số theo phái Sunni Hanafi và thiểu số theo phái Shia Ithna 'ashariyah. Cộng đồng không theo Hồi giáo lớn nhất là người Công giáo với 2.31% dân số. Các tôn giáo khác gồm Ahmedi, Ấn Độ giáo, Đạo Sikh, Parsis và Bahá'í.

Hành chính
Tỉnh Punjab được chia thành 36 quận.

Thành phố chính

Kinh tế
Mặc dù không có bờ biển, Punjab vẫn là tỉnh công nghiệp hóa nhất Pakistan, Punjab luôn là tỉnh đóng góp nhiều nhất cho nền kinh tế của đất nước. Tiềm lực kinh tế của Punjab đã tăng bốn lần kể từ năm 1972. Tỉnh chiếm 54,7% GDP của Pakistan năm 2000 và 59% vào năm 2010. Punjab chiếm ưu thế trong ngành dịch vụ và nông nghiệp của nền kinh tế Pakistan, chiếm tỉ trọng từ 52,1% đến 64,5% trong ngành dịch vụ và từ 56,1% đến 61,5% trong ngành nông nghiệp. Ngoài ra, tỉnh cũng có nhiều chuyên gia và nhân lực công nghệ cao nhiều nhất trong cả nước. Tỉnh chiếm ưu thế trong ngành chế tạo, tuy nhiên chủ yếu là những sản phẩm không lớn, chiếm 44% đến trên 52,6% của cả nước. Năm 2007, Punjab đạt được tốc độ tăng trưởng 7,8% và trong thời kỳ từ năm 2002 - 2003 đến 2007 - 2008, tỉnh luôn đặt mức tăng trưởng từ 7% đến 8% mỗi năm và trong năm 2008-09 tỉnh tăng tưởng 6% trong khi tốc độ tăng trưởng GDP của Pakistan ở mức 4%.

Punjab có khí hậu nhiệt đới ẩm và khô, tuy nhiên việc làm tốt công tác thủy lợi đã khiến cho tỉnh có một nền nông nghiệp phong phú. Hệ thống kênh tưới nội đồng do người Anh xây dựng được tại tỉnh coi là lớn nhất trên thế giới. Lúa mì và bông là các cây trồng chính. Các cây trồng khác là lúa gạo, mía, kê, ngô, cây lấy dầu, đậu, rau, và hoa quả như kinoo (một loại giống như quả quýt). Ngành chăn nuôi cũng khá quan trọng và mặc dù có một quá khứ thù địch, các nông dân Punjab vẫn tiếp tục sử dụng lịch Ấn Độ giáo để gieo trồng và thu hoạch.

Giáo dục

Tỷ lệ biết chữ của tỉnh đã tăng lên đáng kể từ khi giành được độc lập. Punjab là tỉnh có Chí số phát triển con người cao nhất cả nước (0.670).

Nguồn:

Đại học công

 COMSATS Institute of Information Technology, Lahore
 Allama Iqbal Medical College, Lahore
 Bahauddin Zakariya University, Multan
 Fatima Jinnah Women University, Rawalpindi
 Government College University, Lahore
 Government College University, Faisalabad
 The Islamia University of Bahawalpur, Bahawalpur
 Kinnaird College for Women, Lahore
 King Edward Medical College, Lahore
 Lahore College for Women University, Lahore
 Lahore College for Women University, Jhang campus
 Cadet College  Hassanabdal, Pakistan
 National College of Arts, Lahore
 National Textile University, Faisalabad
 University of Agriculture, Faisalabad
 University of Arid Agriculture, Rawalpindi
 University of Education, Lahore
 University of Engineering and Technology, Lahore, Faisalabad
 University of Engineering and Technology, Taxila
 University of Health Sciences, Lahore
 University of Gujrat, Gujrat
 University of the Punjab, Lahore, Gujranwala
 University of Sargodha, Sargodha
 University of Veterinary and Animal Sciences, Lahore
 Virtual University of Pakistan, Lahore

Đại học tư nhân
 Hajvery University, Lahore
 Beaconhouse National University, Lahore
 Forman Christian College, Lahore
 GIFT University, Gujranwala
 Imperial College of Business Studies, Lahore
 Institute of Management Sciences, Lahore, Pak-AIMS, Lahore
 Lahore School of Economics, Lahore
 Lahore University of Management Sciences, Lahore
 Minhaj International University, Lahore
 Munawwar-ul-Islam Institute of Research, Gujrat
 National College of Business Administration and Economics, Lahore
 University of Management and Technology, Lahore
 University of Central Punjab, Lahore
 University of Faisalabad, Faisalabad
 Cadet College,Skardu, Skardu
 University of Lahore, Lahore
 University of South Asia, Lahore
 Superior University, Lahore
 University of Munawwar-Ul-Islam, Gujrat
 International Islamic University, Bahawalpur
 University College Lahore, Lahore
 National University of Computer & Emerging Sciences, Lahore
 CMH Lahore Medical College, Lahore
 University of Health Sciences, Lahore

Thư viện ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Government of the Punjab, Pakistan
Maps of Pakistan

Tỉnh của Pakistan

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Punjab
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Saraiki


title: Danh sách đô thị tại Soria

text:
Đây là danh sách các đô thị ở tỉnh Soria thuộc cộng đồng tự trị Castile-Leon, Tây Ban Nha.

{| class="wikitable sortable"
<tr>TênDân số(2002)

Abejar358
Acrijos0
Adradas91
Ágreda3.219
Alconaba169
Alcubilla de Avellaneda209
Alcubilla de las Peñas97
Aldealafuente140
Aldealices29
Aldealpozo32
Aldealseñor46
Aldehuela de Periáñez44
Las Aldehuelas110
Alentisque41
Aliud34
Almajano210
Almaluez283
Almarza595
Almazán5.750
Almazul167
Almenar de Soria360
Alpanseque100
Arancón115
Arcos de Jalón1.797
Arenillas40
Arévalo de la Sierra92
Ausejo de la Sierra60
Baraona230
Barca128
Barcones45
Bayubas de Abajo278
Bayubas de Arriba72
Beratón34
Berlanga de Duero1.132
Blacos60
Bliecos53
Borjabad60
Borobia372
Buberos47
Buitrago56
Burgo de Osma-Ciudad de Osma5.086
Cabrejas del Campo82
Cabrejas del Pinar485
Calatañazor65
Caltojar119
CandIlyichera218
Cañamaque42
Carabantes38
Caracena17
Carrascosa de Abajo35
Carrascosa de la Sierra13
Casarejos257
Castilfrío de la Sierra27
Castilruiz307
Castillejo de Robledo180
Centenera de Andaluz28
Cerbón47
Cidones341
Cigudosa66
Cihuela93
Ciria115
Cirujales del Río40
Coscurita135
Covaleda1.961
Cubilla63
Cubo de la Solana235
Cueva de Ágreda90
Dévanos123
Deza370
Duruelo de la Sierra, Soria1.496
Escobosa de Almazán39
Espeja de San Marcelino250
Espejón225
Estepa de San Juan16
Frechilla de Almazán43
Fresno de Caracena50
Fuentearmegil313
Fuentecambrón65
Fuentecantos54
Fuentelmonge131
Fuentelsaz de Soria59
Fuentepinilla144
Fuentes de Magaña92
Fuentestrún71
Garray482
Golmayo942
Gómara444
Gormaz20
Herrera de Soria23
Hinojosa del Campo45
Langa de Duero873
Liceras63
La Losilla18
Magaña114
Maján21
Matalebreras121
Matamala de Almazán393
Medinaceli739
Miño de Medinaceli111
Miño de San Esteban90
Molinos de Duero182
Momblona38
Monteagudo de las Vicarías278
Montejo de Tiermes245
Montenegro de Cameros109
Morón de Almazán257
Muriel de la Fuente82
Muriel Viejo72
Nafría de Ucero81
Narros50
Navaleno, Soria960
Nepas82
Nolay92
Noviercas229
Ólvega3.350
Oncala105
Pinilla del Campo23
Portillo de Soria22
La Póveda de Soria118
Pozalmuro110
Quintana Redonda566
Quintanas de Gormaz195
Quiñonería15
Los Rábanos447
Rebollar50
Recuerda114
Rello34
Renieblas123
Retortillo de Soria238
Reznos45
La Riba de Escalote25
Rioseco de Soria142
Rollamienta46
El Royo319
Salduero193
San Esteban de Gormaz3.387
San Felices87
San Leonardo de Yagüe2.158
San Pedro Manrique538
Santa Cruz de Yanguas65
Santa María de Huerta432
Santa María de las Hoyas195
Serón de Nágima228
Soliedra37
Soria35.112
Sotillo del Rincón232
Suellacabras36
Tajahuerce41
Tajueco117
Talveila193
Tardelcuende618
Taroda80
Tejado198
Torlengua104
Torreblacos33
Torrubia de Soria96
Trévago70
Ucero98
Vadillo139
Valdeavellano de Tera256
Valdegeña50
Valdelagua del Cerro20
Valdemaluque274
Valdenebro145
Valdeprado20
Valderrodilla115
Valtajeros27
Velamazán139
Velilla de la Sierra25
Velilla de los Ajos43
Viana de Duero76
Villaciervos94
Villanueva de Gormaz18
Villar del Ala63
Villar del Campo37
Villar del Río176
Los Villares de Soria119
Villasayas102
Villaseca de Arciel42
Vinuesa1.057
Vizmanos37
Vozmediano47
Yanguas134
Yelo56

</table>

Xem thêm

Địa lý Tây Ban Nha
Danh sách các đô thị của Tây Ban Nha

Tham khảo

Soria


title: Hypernaenia

text:
Hypernaenia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuinae


title: Nototriton guanacaste

text:
Nototriton guanacaste tiếng Anh thường gọi là Volcan Cacao Moss Salamander là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Costa Rica.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Bolaños, F., Wake, D & Savage, J. 2004. Nototriton guanacaste. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Costa Rica
Nototriton
Động vật lưỡng cư Costa Rica
Động vật đặc hữu Costa Rica


title: Thái Hòa, Cát An

text:
Thái Hòa (chữ Hán giản thể:泰和县, âm Hán Việt: Thái Hòa huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2666 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 513.000 người, trong đó 99% là người Hán. Ngôn ngữ được sử dụng ở Thái Hòa là một phương ngữ tiếng Cám. Mã số bưu chính là 343700, mã vùng điện thoại là 0796. Chính quyền huyện đóng ở.

Hành chính
Thái Hòa được chia ra làm 22 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 16 trấn và 6 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 6 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Trừng Giang (澄江镇), Bích Khê (碧溪镇), Kiều Đầu (桥头镇), Hòa Thị (禾市镇), Loa Khê (螺溪镇), Tô Khê (苏溪镇), Mã Thị (马市镇), Đường Châu (塘洲镇), Quán Triều (冠朝镇), Sa Thôn (沙村镇), Lão Doanh Bàn (老营盘镇), Tiểu Long (小龙镇), Quán Khê (灌溪镇), Uyển Tiền (苑前镇), Vạn Hợp (万合镇), Duyên Khê (沿溪镇)
Hương: Thạch Sơn (石山乡), Nam Khê (南溪乡), Thượng Mô (上模乡), Thủy Tra (水槎乡), Thượng Di (上圯乡), Trung Long (中龙乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu quản lí khu khoáng Tiểu Long (小龙矿区管委会)
Khu khoáng 818 (八一八矿区)
Sân bay Tỉnh Cương Sơn (井冈山机场)
Khu công nghiệp huyện Thái Hòa (泰和县工业园区)
Khu khai khẩn: Vũ Sơn (武山垦殖场), Tống Hợp (综合垦殖场)

Tham khảo

Cát An
Đơn vị cấp huyện Giang Tây


title: Chi Liễu

text:
Chi Liễu (danh pháp khoa học: Salix) là một chi của khoảng 350-450 loài cây thân gỗ và cây bụi với lá sớm rụng, chủ yếu sinh sống trong các vùng đất ẩm của các khu vực ôn đới và hàn đới thuộc Bắc bán cầu. Một số loài cây bụi và cây thân gỗ nhỏ được gọi chung là liễu bụi hay liễu gai. Một số loài liễu, cụ thể là các loài sinh sống cận Bắc cực và vùng có khí hậu núi cao, có kích thước rất nhỏ; như liễu lùn (Salix herbacea) ít khi cao quá 6 cm, mặc dù nó lan rộng trên mặt đất.

Các loài liễu rất dễ lai ghép với nhau và hàng loạt các giống lai ghép đang hiện hữu, trong cả tự nhiên lẫn gieo trồng. Một ví dụ đáng chú ý là liễu rủ (Salix × sepulcralis), được trồng khá phổ biến để làm cây cảnh, là giống cây lai ghép giữa thùy liễu ở Trung Quốc với liễu trắng tại châu Âu.

Miêu tả
Tất cả các loài liễu đều có dịch nhiều nước, vỏ cây có vảy nhăn chứa nhiều axít salicylic, gỗ mềm, dai nhưng dễ uốn, các cành mảnh dẻ và các rễ lớn có thớ thường với thân bò. Các rễ này đáng chú ý vì kích thước, độ dai và sống dai.

Các lá nói chung thuôn dài nhưng cũng có thể tròn hay hình ôvan, thường có mép lá với khía răng cưa. Tất cả các chồi đều là dạng chồi bên; không có chồi đỉnh. Chúng được bao phủ bằng một vảy bắc, bao quanh tại phần đế của nó 2 chồi nhỏ mọc đối, so le với 2 lá nhỏ chóng rụng mọc đối, tương tự như vảy bắc. Các lá mọc so le, ngoại trừ cặp lá đầu tiên rụng khi dài khoảng 2–3 cm (1 inch). Chúng là dạng lá đơn, gân lá lông chim, thông thường hình mũi mác thẳng. Thường chúng có khía răng cưa, thuôn tròn tại phần đế và nhọn đỉnh. Về màu lá, tùy theo loài mà lá có các sắc thái khác nhau của màu xanh lục, dao động trong khoảng từ vàng tới xanh lam.

Cuống lá ngắn, các lá kèm rất dễ thấy, trông tương tự như như các lá nhỏ và tròn, đôi khi tồn tại đến giữa mùa hè. Tuy nhiên, ở một số loài thì chúng lại nhỏ, sớm rụng và không dễ thấy.

Hoa
Các loài liễu là đơn tính khác gốc với hoa đực và hoa cái xuất hiện dưới dạng hoa đuôi sóc trên các cây khác nhau; các hoa đuôi sóc này xuất hiện vào đầu mùa xuân, thường trước khi ra lá hoặc cùng với các lá đầu tiên.

Các hoa đực không có đài hay tràng hoa; chúng chỉ bao gồm các nhị, với số lượng từ 2 tới 10, được kèm theo là tuyến mật hoa và gài vào phần đế của vảy bắc sinh ra trên trục của cành hoa rủ xuống (hoa đuôi sóc). Vảy bắc này hình ôvan, liền và nhiều lông tơ. Các bao phấn màu hồng khi ở dạng chồi nhưng có màu vàng cam hay tía sau khi hoa nở, chúng là dạng 2 ngăn và các ngăn mở theo chiều dọc. Các chỉ nhị tương tự như sợi chỉ, thường có màu vàng nhạt và nhiều lông tơ.

Các hoa cái cũng không có đài hay tràng hoa; chỉ bao gồm 1 bầu nhụy được kèm theo một tuyến dẹt và nhỏ, gài vào phần đế của vảy bắc cũng sinh ra trên trục của hoa đuôi sóc. Bầu nhụy là dạng một ngăn, vòi nhụy 2 thùy, nhiều noãn.

Quả
Quả liễu là dạng quả nang nhỏ chứa nhiều hạt nhỏ (kích thước cỡ 0,1 mm) gắn vào lông tơ màu trắng để hỗ trợ việc phát tán hạt. Quả là dạng một ngăn, với 2 mảnh vỏ, hình trụ, khoằm, chứa nhiều hạt nhỏ gắn với các lông tơ nhỏ màu trắng, dài như lụa.

Gieo trồng
Gần như tất cả các loài liễu rất dễ đâm rễ từ các cành chiết hay khi cành gãy nằm trên đất ẩm. Chỉ có một ít ngoại lệ, như liễu hoa vàng và liễu lá đào. Một ví dụ nổi tiếng về tính dễ trồng của liễu từ cách chiết là câu chuyện về nhà thơ Alexander Pope, người đã xin một cành con từ gói hàng được đai gói bằng các cành liễu nhỏ gửi từ Tây Ban Nha tới Lady Suffolk. Cành nhỏ này được trồng và phát triển tốt, người ta đồn rằng tất cả các cây liễu rủ tại Anh là hậu duệ của cây này .

Liễu nói chung được trồng trên bờ sông suối nhằm mục đích cho các chùm rễ xoắn lại với nhau của chúng bảo vệ cho bờ sông (suối) không bị nước làm xói mòn.

Vấn đề sinh thái
Các loài liễu bị ấu trùng của một số loài côn trùng cánh vẩy (Lepidoptera) phá hại - xem Danh sách các loài côn trùng cánh vẩy phá hại liễu.

Một lượng lớn các loài liễu đã được trồng tại Australia trong quá khứ, như là biện pháp chống xói mòn dọc theo các nguồn nước. Nhưng hiện nay, chúng bị coi là các loài xâm hại và nhiều cơ quan có thẩm quyền quản lý lưu vực đang phải tiến hành công việc loại bỏ chúng bằng các loài cây bản địa .. .

Sử dụng

Y học
Lá và vỏ thân cây liễu đã được đề cập tới trong các tài liệu cổ đại ở Assyria, Sumer và Ai Cập như là phương thuốc điều trị các cơn đau nhức và sốt, và thầy thuốc Hy Lạp là Hippocrates đã viết về các tính chất y học của nó vào thế kỷ 5 TCN. Thổ dân châu Mỹ trong khắp cả châu lục này dựa vào nó như là yếu tố chính trong các điều trị y học của họ.

Năm 1763, các tính chất y học của nó đã được Reverend Edward Stone ở Anh theo dõi. Ông thông báo cho Hiệp hội Hoàng gia (Royal Society) để công bố các kết quả nghiên cứu của mình. Thành phần hoạt hóa của vỏ cây, gọi là salicin, đã được Henri Leroux, một dược sĩ người Pháp và Raffaele Piria, một nhà hóa học người Italia, cô lập thành dạng kết tinh của nó năm 1828. Raffaele Piria cũng là người đã thành công trong việc tách axít này thành dạng nguyên chất của nó. Salicin có tính chất của một axít khi bão hòa trong nước (pH = 2,4), và được gọi là axít salicylic vì lý do này.

Năm 1897, Felix Hoffmann tạo ra salicin tổng hợp (trong trường hợp của ông là tách ra từ các loài Spiraea trong họ Hoa hồng), ít gây rối loạn tiêu hóa hơn so với axít salicylic tinh chất. Loại thuốc mới, về mặt chính thức là axít axetylsalicylic, được công ty thuê mướn Hoffmann là Bayer AG (Đức) đặt tên thương phẩm là aspirin. Nó là một loại thuốc trong một lớp thuốc có tầm quan trọng lớn, được biết đến như là các thuốc kháng viêm không steroit (NSAIDs - non-steroidal anti-inflammatory drugs).

Khác
Trong vai trò của một loại thực vật, liễu được sử dụng trong trồng rừng, lọc sinh học, tạo ra các vùng đầm lầy nhân tạo cho các hệ thống xử lý nước thải sinh thái, hàng rào, cải tạo và phục hồi đất, cảnh quan, kiểm soát xói mòn đất, hàng cây chắn gió và chắn lũ, tạo môi trường sống cho động vật hoang dã v.v.
Nó cũng là một nguồn năng lượng như than củi hay trong lâm nghiệp năng lượng chẳng hạn như dự án sinh khối liễu. Ngoài ra nó còn là nguồn cung cấp gỗ và các sản phẩm từ gỗ.

Liễu cũng là một phần trong bốn loài được sử dụng trong lễ hội Sukkot của người Do Thái.

Trong văn hóa
Liễu là đề tài nổi tiếng trong nhiều nền văn hóa Á Đông. Nó xuất hiện nhiều trong thơ ca của người Triều Tiên. Kisaeng (기생) Hongrang sống vào giữa thời Triều Tiên (1392-1910) đã viết: giống như cây liễu em sẽ là cây liễu bên cạnh giường của anh. Hongrang viết bài thơ này về cây liễu trong mưa buổi chiều để tặng cho bạn tình cách biệt của bà.

Trong truyện Kiều, Nguyễn Du cũng đã từng 21 lần nhắc đến liễu.

Hình ảnh

Xem thêm
 Liễu thảo tên gọi chung cho một vài loài trong chi Epilobium
 Aravah, tên gọi trong tiếng Hebrew để chỉ liễu, vì sử dụng của nó như một nghi lễ trong lễ hội Tabernacles của người Do Thái.
 Bình Nhưỡng, thành phố của liễu, thủ đô của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên

Liên kết ngoài
 Salix alba tại pfaf.org
 Salix purpurea tại pfaf.org
 Liễu trên Encyclopaedia Britannica 1911
 Hình ảnh Salix caroliniana tại bioimages.vanderbilt.edu
 Hình ảnh Salix nigra tại bioimages.vanderbilt.edu

Tham khảo

 Newsholme C. (1992). Willows: The Genus Salix. ISBN 0-88192-565-9
 Warren-Wren S.C. (1992). The Complete Book of Willows. ISBN 0-498-01262-X
 Trích từ Every day book của William Hone, (1826) trích dẫn "Martyn" và Saint James's Chronicle (1801) về Alexander Pope.

Liễu, chi
Cây thuốc


title: 7160 Tokunaga

text:
7160 Tokunaga (1981 UQ29) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 10 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7160 Tokunaga

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Sân bay quốc tế Malabo

text:
Sân bay Malabo hay Sân bay Saint Isabel  là một sân bay ở Punta Europa, đảo Bioko, Guinea Xích đạo. Sân bay được đặt tên theo thủ đô Malabo, cách trung tâm thành phố khoảng 9 km về phía đông. Sân bay này đã phục vụ 34.500 lượt khách năm 2001. Hangar có thể sửa chữa máy bay lớn như McDonnell Douglas DC-10 hoặc C-130 Hercules.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Aero Contractors (Nigeria) (Lagos, Libreville)
Air France (Paris-Charles de Gaulle)
Air Service Gabon (Libreville)
Astraeus (London-Gatwick)
Benin Golf Air (Cotonou, Douala, Libreville, Lome)
Cameroon Airlines (Cotonou, Douala, Libreville)
CEIBA Intercontinental (Annobon, Bata, Douala, Libreville)
GETRA (Bata, Cotonou)
Guinee Ecuatorial Airlines GEASA (Bata)
Iberia (Madrid)
Lufthansa (Abuja, Frankfurt)
Royal Air Maroc (Casablanca, Libreville)

Các hãng vận tải hàng hóa
World Airways
MK Freighters / Panalpina

Xem thêm
 Sân bay Bata

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Guinea Xích đạo
Malabo


title: Bulbophyllum ambatoavense

text:
Bulbophyllum ambatoavense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Natica brunoi

text:
Natica brunoi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Natica


title: Inbioluperus flowersi

text:
Inbioluperus flowersi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Inbioluperus


title: Brageac

text:
Brageac là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Brageac sur le site de l'Institut géographique national
 Site dédié à l'actualité de Salers par Cédric Tartaud-Gineste

Brageac


title: Megachile bidentata

text:
Megachile bidentata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1775.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1775
B


title: Mane, Alpes-de-Haute-Provence

text:
Mane là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Chimarra mauritania

text:
Chimarra mauritania là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Chùa Shwethalyaung

text:
Chùa Shwethalyaung là một ngôi chùa ở phía tây của thành phố Bago, Myanmar. Chùa nổi tiếng với bức tượng Phật nằm có chiều dài 55 m (180 foot) và cao 16 m (52 foot). Đây là bức tượng Phật nằm lớn thứ 2 thế giới, sau bức tượng nằm dài 74 m ở Dawei (Tavoy). Người ta cho rằng bức tượng này được tạo dựng năm 994, trong thời trị vì của vua Môn Migadepa. Bức tượng này bị mất năm 1757 khi Pegu bị cướp bóc. Vào thời kỳ Anh quốc cai trị Miến Điện năm 1880, tượng Phật Shwethalyaung đã được tìm thấy lại và được phục hồi năm 1881.

Gallery

Tham khảo

Shwethalyaung
Bago


title: Melanoxanthus fasciata

text:
Melanoxanthus fasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Nomada conjungens

text:
Nomada conjungens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Herrich-Schäffer mô tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1839


title: Ilbesheim bei Landau in der Pfalz

text:
Ilbesheim bei Landau in der Pfalz là một đô thị thuộc huyện Südliche Weinstraße, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,07 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1260 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Südliche Weinstraße


title: Cori

text:
Cori là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Latina trong vùng Lazio nước Ý.
Đô thị Cori có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 10.808 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Latina


title: Gynoplistia exornata

text:
Gynoplistia exornata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Mikhail Filippovich Shatrov

text:
Mikhail Filippovich Shatrov (tiếng Nga: Михаил Филиппович Шатров, tên thật là Маршак/Marshak; 3 tháng 4 năm 1932 – 24 tháng 5 năm 2010) là nhà viết kịch, nhà biên kịch điện ảnh nổi tiếng Liên Xô.

Tiểu sử và sự nghiệp

Tác phẩm

Kịch
 Nhân danh Cách mạng (1957)
 Ngày mồng Sáu tháng Bảy (1964)
 Những người Bolshevik (1968)
 Hi vọng của tôi (1977)
 Những con ngựa xanh trên thảm cỏ đỏ (1979)
 Độc tài lương tri (1987)
 Hòa ước Brest (1987)

Phim
 Ngày mồng Sáu tháng Bảy (phim, 1968)
 Niềm tin tưởng (phim, 1975)
 Tehran-43 (phim, 1980)
 Bảy ngày hi vọng (phim truyền hình, 1988)

Vinh danh

Xem thêm
 Михаил Шатров в книге «Кто есть кто в современной культуре»
 Интервью в «Новых Известиях» от 3 ноября 2003 года
 Михаил Шатров на радио «Эхо Москвы» 11 августа 2002 года
 Человек-небоскрёб
 Mối tình ngắn ngủi của Mikhail Shatrov với vợ nhà tài phiệt Boris Berezovsky
 Tâm sự của người đóng vai Lênin  – Sức khỏe & Đời sống // Thứ Sáu, 7 tháng 11 năm 2008, 8:10 (GMT+7)

Tham khảo

Người Moskva
Nhà viết kịch


title: Pernille Fischer Christensen

text:
Pernille Fischer Christensen (sinh ngày 24.12.1969) là nữ đạo diễn phim người Đan Mạch.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Pernille là chị của diễn viên Stine Fischer Christensen. Năm 1993 Pernille vào học "Trường Cao đẳng điện ảnh châu Âu" (The European Film College) của Đan Mạch, nơi đây chị gặp và cộng tác với Nanna Arnfred. Năm 1999, chị tốt nghiệp Trường điện ảnh quốc gia Đan Mạch với phim "India", phim này sau đó đoạt giải thứ ba của Cinéfondation tại Liên hoan phim Cannes.. Sau khi ra trường, chị làm phim ngắn "Habibti My Love", đoạt giải Robert năm 2003 cho phim ngắn hay nhất.

Năm 2006 chị làm phim truyện đầu tay En Soap (tên tiếng Anh: A Soap) mô tả mối quan hệ giữa nữ chủ nhân một tiệm thẩm mỹ (do Trine Dyrholm đóng) và người chuyển giới tính (transsexueal) (do David Dencik đóng vai Veronica) sống ở tầng dưới.. Kịch bản phim do chị viết chung với Kim Fupz Aakeson. Phim này ra mắt ở Liên hoan phim Berlin và đoạt giải gấu bạc, giải thưởng lớn của ban giám khảo, và là phim truyện đầu tay đầu tiên đoạt giải này. Phim này sau đó cũng đoạt giải Bodil cho phim hay nhất. và được đề cử 15 giải Robert, nhưng chỉ đoạt 4 giải Robert (nam, nữ diễn viên, biên tập và hóa trang xuất sắc nhất)..

Phim truyện thứ hai của Pernille là Dancers cũng do chị và Kim Fupz Aakeson viết chung kịch bản. Phim do Trine Dyrholm, Anders W. Berthelsen và Birthe Neumann diễn xuất và được chiếu từ năm 2008. Tờ nhật báo Đan Mạch Information đã liệt kê phim Dancers là một trong 10 phim của năm 2008 được mong đợi nhất.

Phim mới nhất của chị, phim A Family nhằm tranh đua giải gấu vàng ở Liên hoan phim Berlin thứ 60 (năm 2010).. Ngày 19.2.2010 phim này đã đoạt giải của các nhà bình luận phim tại Liên hoan phim Berlin.

Danh mục phim

Đạo diễn:
 A Family (2010)
 Dansen (2008) tức Dancers
 En Soap (2006) tức A Soap
 Habibti min elskede (2002) tức Habibti My Love
 Indien (1999)
 Pigen som var søster' (1997) tưc The Girl Named SisterNgười viết kịch bản phim:
 Dansen (2008) tức Dancers En Soap (2006) tức A Soap Habibti min elskede (2002) tức Habibti My Love Indien (1999)

Nữ diễn viên:
 Deb Blå munk''''' (1998).... Den nye servitrice

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1969
Nhân vật còn sống
Đạo diễn phim Đan Mạch
Người viết kịch bản phim Đan Mạch


title: La Jana

text:
La Jana là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị La Jana có diện tích 19,5 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 799 người. Đô thị La Jana nằm ở khu vực có độ cao 299 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón


title: Colletes radoszkowskii

text:
Colletes radoszkowskii là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1936


title: Gonomyia mimetica

text:
Gonomyia mimetica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Pollanisus cupreus

text:
Pollanisus cupreus là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Loài này có ở Tây Úc.

Ấu trùng có thể ăn Hibbertia hypericoides.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Pollanisus


title: Công ước Bern

text:
Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật, còn được gọi ngắn gọn là Công ước Berne (phát âm tiếng Việt: Công ước Bơn hay Công ước Béc-nơ), được ký tại Bern (Thụy Sĩ) năm 1886, lần đầu tiên thiết lập và bảo vệ quyền tác giả giữa các quốc gia có chủ quyền. Nó được hình thành sau các nỗ lực vận động của Victor Hugo. Trước khi có công ước Bern, các quốc gia thường từ chối quyền tác giả của các tác phẩm ngoại quốc. Ví dụ, một tác phẩm xuất bản ở một quốc gia được bảo vệ quyền tác giả tại đó, nhưng lại có thể bị sao chép và xuất bản tự do không cần xin phép tại quốc gia khác.

Các quốc gia tuân thủ công ước Bern công nhận quyền tác giả của các tác phẩm xuất bản tại các quốc gia khác cùng tuân thủ công ước này. Quyền tác giả, theo công ước Berne là tự động: không cần phải đăng ký tác quyền, không cần phải viết trong thông báo tác quyền. Ngoài ra, những quốc gia ký công ước Berne không được đặt ra các thủ tục hành chính sách nhiễu các tác giả trong việc thụ hưởng tác quyền. (Các quốc gia ký công ước Bern vẫn có quyền áp đặt các luật lệ riêng cho các tác giả trong nước họ hoặc từ những nước không ký công ước này).

Công ước Berne cho phép tác giả được hưởng tác quyền suốt đời cộng thêm tối thiểu 50 năm sau đó. Tuy nhiên các quốc gia tuân thủ công ước được phép nâng thời hạn hưởng tác quyền dài hơn, như Cộng đồng châu Âu đã làm năm 1993. Hoa Kỳ cũng gia hạn tác quyền, như trong Đạo luật Kéo dài Bản quyền Sonny Bono năm 1998.

Một số nước tuân thủ phiên bản cũ của công ước Bern cho phép tác giả được hưởng suốt đời cộng 70 năm. Thời hạn này có thể giảm đối với một số loại tác phẩm nghệ thuật (như điện ảnh) hoặc đối với các tác phẩm là công trình của một cơ quan thì thời hạn tác quyền là 95 năm sau lần xuất bản đầu tiên.

Ngày 26 tháng 7 năm 2004, chính phủ Việt Nam đã nộp văn kiện gia nhập Công ước Berne. Trong văn kiện này, nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tuyên bố bảo lưu các quy định tại Điều 33(1) của Công ước Berne và áp dụng chế độ ưu đãi dành cho các nước đang phát triển theo Điều II và Điều III của Phụ lục Công ước Berne. Công ước Berne có hiệu lực tại Việt Nam kể từ ngày 26 tháng 10 năm 2004.

Lịch sử

Công ước Berne đã được sửa chữa vài lần: Berlin (1908), Roma (1928), Brussels (1948), Stockholm (1967) và Paris (1971). Từ năm 1967, Công ước Berne được quản lý bởi Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (World Intellectual Property Organization, viết tắt là WIPO).

Gần như tất cả các quốc gia thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tuân thủ hầu hết các điều khoản của công ước này, theo thỏa thuận TRIPs.

Cho đến ngày 20 tháng 11 năm 2004, có 157 quốc gia đã ký Công ước Berne.

Xem thêm
 Phạm vi công cộng
 Công ước Geneva
 Công ước Roma

Tham khảo

Liên kết ngoài

(bằng tiếng Việt)
 Cục Sở hữu Trí tuệ Việt Nam
 Cục Bản quyền Tác giả Văn học nghệ thuật
(bằng tiếng Anh)
 WIPO
 Công ước Berne

Luật bản quyền
Hiệp ước của Hoa Kỳ