title: Croatia

text:
Croatia (: , phiên âm tiếng Việt hay dùng là "C'roát-chi-a" hoặc "Crô-a-ti-a"), tên chính thức Cộng hòa Croatia (tiếng Croatia: Republika Hrvatska ) là một quốc gia nằm ở ngã tư của Trung và Đông Nam Âu, giáp biển Adriatic. Thủ đô Zagreb tạo thành một trong những phân khu chính của đất nước, cùng với hai mươi quận. Croatia có diện tích 56.594 kilômét vuông (21.851 dặm vuông) và dân số năm 2019 là 4,076,246 người, hầu hết dân số là người theo Công giáo La Mã.

Người Croatia đến khu vực này vào thế kỷ thứ 6 và tổ chức nhà nước thành hai lãnh địa công tước vào thế kỷ thứ 9. Tomislav I trở thành vị vua đầu tiên vào năm 925, phát triển Croatia thành một vương quốc, giữ được chủ quyền của nó trong gần hai thế kỷ, đạt đến cực thịnh trong thời cai trị của các vị vua Petar Krešimir IV và Zvonimir. Croatia gia nhập một liên minh cá nhân với Vương quốc Hungary năm 1102. Năm 1527, phải đối mặt với cuộc xâm lược của Ottoman, Quốc hội Croatia đã bầu Ferdinand của nhà Habsburg lên ngai vàng Croatia. Trong đầu thế kỷ 19, các phần của đất nước được chia thành Các tỉnh Illyrian của Pháp trong khi đế quốc Áo-Hung chiếm đóng Bosna và Hercegovina - một tranh chấp được giải quyết theo Hiệp ước Berlin (1787). Tháng 10 năm 1918, trong những ngày cuối cùng của Thế chiến thứ nhất, Nhà nước của người Slovene, Croat và Serb được thành lập, độc lập từ Áo-Hungary, được tuyên bố tại Zagreb, và trong tháng 12 năm 1918 nó đã được sáp nhập vào Vương quốc Nam Tư. Sau cuộc xâm lược Nam Tư vào tháng 4 năm 1941, hầu hết lãnh thổ Croatia được kết hợp vào nhà nước được Đức quốc xã hậu thuẫn, dẫn đến sự phát triển của một phong trào kháng chiến và tạo ra Liên bang Croatia, sau chiến tranh trở thành thành viên sáng lập và là thành viên liên bang của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa liên bang Nam Tư. Ngày 25 tháng 6 năm 1991, Croatia tuyên bố độc lập, hoàn toàn có hiệu lực vào ngày 8 tháng 10 cùng năm. Chiến tranh giành độc lập Croatia đã chiến đấu thành công trong bốn năm tiếp theo.

Croatia là một nước cộng hòa được quản lý theo hệ thống nghị viện và một quốc gia phát triển với mức sống rất cao. Đất nước này là một thành viên của Liên minh châu Âu (EU), Liên Hợp Quốc (UN), Hội đồng Châu Âu, NATO, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và là thành viên sáng lập của Liên minh Địa Trung Hải. Là một thành viên tham gia tích cực trong lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc, Croatia đã đóng góp quân đội cho sứ mệnh do NATO lãnh đạo ở Afghanistan và giành một vị trí không thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cho nhiệm kỳ 2008–2009. Từ năm 2000, chính phủ Croatia đã liên tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các tuyến đường và cơ sở giao thông dọc theo hành lang Pan-European.

Nền kinh tế của Croatia bị chi phối bởi các ngành dịch vụ, công nghiệp và nông nghiệp. Du lịch là một nguồn thu ngoại tệ đáng kể, Croatia được xếp hạng trong số 20 địa điểm du lịch nổi tiếng nhất trên thế giới. Nhà nước kiểm soát một phần nền kinh tế, với chi tiêu chính phủ đáng kể. Liên minh châu Âu là đối tác thương mại quan trọng nhất của Croatia. Croatia cung cấp an sinh xã hội, hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn cầu, giáo dục tiểu học và trung học miễn phí, trong khi hỗ trợ văn hóa thông qua nhiều tổ chức công và đầu tư của công ty trên truyền thông và xuất bản.

Lịch sử

Lịch sử ban đầu
Vùng đất là Croatia ngày nay đã có người ở trong suốt thời tiền sử. Các hoá thạch của người Neanderthal có niên đại từ giữa Thời kỳ đồ đá cũ đã được khai quật trong khu vực Krapina và Vindija. Những di tích gần đây hơn (hậu Mousterian) của người Neanderthal đã được tìm thấy tại Mujina pećina gần bờ biển.

Đầu Thời kỳ đồ đá mới, các nền văn hoá Starčevo, Vučedol và Hvar đã xuất hiện rải rác trong khu vực. Thời kỳ đồ sắt còn để lại dấu vết trong văn hoá Hallstatt (người Illyrian thời kỳ đầu) và văn hoá La Tène (người Celt).Sau đó vùng này là nơi sinh sống của người Liburnian và người Illyrian, và các thuộc địa của Hy Lạp đã được thành lập trên hòn đảo Vis (bởi Dionysius I của Syracuse) và Hvar. Năm 9 Công Nguyên lãnh thổ Croatia hiện nay trở thành một phần của Đế chế La Mã. Hoàng đế Diocletian đã xây dựng một cung điện to lớn tại Split nơi ông về nghỉ ngừng các hoạt động chính trị năm 305. Ở thế kỷ thứ V Hoàng đế cuối cùng của La Mã Julius Nepos đã cai trị đế chế nhỏ của mình từ Cung điện của Diocletian trước khi ông bị giết hại năm 480. Buổi đầu lịch sử Croatia chấm dứt với cuộc xâm lược của người Avar ở nửa đầu thế kỷ thứ VII và phá hủy hầu hết mọi thị trấn La Mã. Những người Roma sống sót rút lui chiến lược để bảo vệ các địa điểm trên bờ biển, hòn đảo và các ngọn núi. Thành phố Dubrovnik hiện đại đã được xây dựng bởi những người sống sót đó.

Người Croat đã tới vùng đất là Croatia hiện nay từ đầu thế kỷ thứ VII. Họ tổ chức thành hai lãnh địa công tước; Lãnh địa công tước Pannonia ở phía bắc và Lãnh địa công tước Littoral Croatia ở phía nam. Hoàng đế Porphyrogenitus đã viết rằng Porga, công tước của những người Croat Dalmatia, người đã được Hoàng đế Heraclius của Byzantine mời tới Dalmatia, đã yêu cầu Heraclius các giáo viên Thiên chúa giáo. Theo yêu cầu của Heraclius, Giáo hoàng John IV (640-642) đã gửi các giáo viên và những nhà truyền giáo tới Tỉnh Croatia. Những nhà truyền giáo đó đã cải đạo cho Porga, và nhiều người khác dưới quyền ông ta, sang đức tin Thiên chúa năm 640. Sự Thiên chúa giáo hóa người Croat hầu như hoàn thành ở thế kỷ thứ IX. Cả hai lãnh địa công tước đều trở thành chư hầu của Frankish hồi cuối thế kỷ thứ VIII, và cuối cùng trở thành độc lập ở thế kỷ sau đó.

Nhà cai trị Croatia bản xứ đầu tiên được công nhận bởi Giáo hoàng là công tước Branimir, người được Giáo hoàng John VIII gọi là dux Croatorum ("công tước của người Croat") năm 879. Công tước Tomislav của Littoral Croatia là một trong những thành viên có ảnh hưởng nhất của Triều đại Trpimirović. Ông đã thống nhất người Croat tại Dalmatia và Pannonia vào một vương quốc duy nhất năm 925. Nhà nước của Tomislav trải dài từ Biển Adriatic tới sông Drava, và từ sông Raša tới sông Drina. Dưới thời cầm quyền của ông, Croatia trở thành một trong những vương quốc hùng mạnh nhất châu Âu Trung cổ. Tomislav đã đánh bại các cuộc xâm lược của Arpads trên chiến trường và buộc họ phải vượt Drava. Ông cũng sáp nhập một phần của Pannonia. Nó gồm phần giữa các con sông Drava, Sava và Kupa, nên vương quốc của ông đã có biên giới chung với Bulgaria trong một khoảng thời gian. Đây là lần đầu tiên hai vương quốc Croatia được thống nhất, và toàn bộ người Croat ở trong một nhà nước. Liên minh sau này được Byzantine công nhận, và nó trao ngôi báu hoàng gia cho Stjepan Držislav và ngôi báu giáo hoàng cho vua Zvonimir. Vương quốc Croatia trung cổ đạt tới đỉnh điểm phát triển trong thời cầm quyền của các vị vua Petar Krešimir IV (1058–1074) và Zvonimir (1075–1089).

Sau sự mất đi của triều đình cầm quyền Croatia năm 1091, Ladislaus I của Hungary, anh/em của Jelena Lijepa, nữ hoàng cuối cùng của Croatia, trở thành vua của Croatia. Giới quý tộc Croatia tại Littoral phản đối việc này, dẫn tới một cuộc chiến tranh kéo dài 10 năm và việc công nhận vị vua cai trị người Hungary Coloman là vua của Croatita và Hungary theo hiệp ước năm 1102 (thường được gọi là Pacta conventa). Đổi lại, Coloman hứa duy trì Croatia như một vương quốc riêng biệt, không đưa người Hungary vào định cư tại Croatia, để đảm bảo sự tự quản của Croatia dưới một Ban, và tôn trọng mọi quyền, luật, và những đặc quyền của Vương quốc Croatia. Trong liên minh này, Vương quốc Croatia không bao giờ mất quyền bầu vị vua của riêng mình, dù triều đình cầm quyền đã mất đi. Năm 1293 và 1403 Croatia đã chọn vị vua của họ, nhưng trong cả hai trường hợp Vương quốc Hungary đã tuyên chiến và liên minh được tái lập.

Trong bốn thế kỷ tiếp theo, Vương quốc Croatia nằm dưới quyền cai quản của Sabor và các Ban được vua Hungary chỉ định. Vương quốc Croatia và Slavonia vẫn là một thực thể lập hiến hầu như tách biệt về pháp luật, nhưng sự xuất hiện của một vị vua Hungary đã đưa lại những hậu quả khác như: sự xuất hiện của chế độ phong kiến và sự trỗi dậy của các gia đình quý tộc địa phương như Frankopan và Šubić. Congregatio Regni tocius Sclavonie Generalis năm 1273, tài liệu cổ nhất còn lại được viết bởi nghị viện Croatia, có từ giai đoạn này. Những vị vua sau đó đã tìm cách tái lập một số ảnh hưởng họ từng mất trước đây bằng cách trao một số đặc quyền cho các thị trấn.

Giai đoạn đầu của liên minh riêng giữa Croatia và Hungary chấm dứt năm 1526 với Trận Mohács và sự thất bại của các lực lượng Hungary trước Đế chế Ottoman. Sau cái chết của Vua Louis II, giới quý tộc Croatia trong nghị viện Cetingrad đã lựa chọn nhà Habsburg làm những vị vua cai trị mới của Vương quốc Croatia, dưới điều kiện rằng họ phải cung cấp quân đội và tài chính cần thiết để bảo vệ Croatia chống lại Đế chế Ottoman.

Thành phố Dubrovnik được thành lập thế kỷ thứ VII sau khi những kẻ xâm lược Avar và Slavơ phá huỷ thành phố Epidaurum La Mã. Những người Roma sống sót bỏ trốn tới một hòn đảo nhỏ gần bờ biển nơi họ thành lập một khu định cơ mới. Trong thời Thập tự chinh lần thứ tư thành phố này rơi vào tầm kiểm soát của Cộng hoà Venice cho tớihiệp ước Zadar năm 1358, khi Venice bị vương quốc Croato-Hungarian đánh bại, mất quyền kiểm soát Dalmatia và Cộng hoà Dubrovnik trở thành một vương quốc chư hầu. Trong suốt 450 năm tiếp theo Cộng hoà Dubrovnik đầu tiên là chư hầu của Ottoman và sau đó của Triều đại Habsburg. Trong thời gian này nước cộng hoà trở nên giàu có nhờ thương mại.

Nước cộng hoà trở thành nơi xuất bản quan trọng nhất của văn học Croatia trong các giai đoạn Phục hưng và Baroque. Bên cạnh những nhà thơ và các tác gia như Marin Držić và Ivan Gundulić, những người mà tác phẩm của họ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển văn hoá Croatia, người nổi tiếng nhất Cộng hoà Dubrovnik là nhà khoa học Ruđer Josip Bošković, ông từng là một thành viên của Hội Hoàng gia và Viện hàn lâm Khoa học Nga. Nước cộng hoà tồn tại tới năm 1808 khi nó bị Napoleon sáp nhập. Ngày nay thành phố Dubrovnik là một địa điểm trong danh sách Địa điểm Di sản Thế giới của UNESCO và là một địa điểm du lịch nổi tiếng.

Ngay sau Trận Mohács, triều đình Habsburg đã không thành công trong việc ổn định các biên giới giữa Đế chế Ottoman và Vương quốc Croatia bằng cách lập ra một captaincy tại Bihać. Tuy nhiên, năm 1529, quân đội Ottoman đã tràn qua khu vực và chiếm Buda và phong toả Vienna; một sự kiện sẽ dẫn tới sự hỗn loạn và bạo lực tại các vùng biên giới Croatia (xem Các cuộc chiến tranh Ottoman tại châu Âu). Sau sự thất bại của những chiến dịch quân sự đầu tiên, Vương quốc Croatia bị chia thành các đơn vị quân sự và dân sự năm 1553. Các đơn vị quân sự trở thành Croatian Krajina và Slavonian Krajina và cả hai cuối cùng trở thành các phần của Biên giới Quân sự Croatia nằm trực tiếp dưới sự kiểm soát của Vienna. Những cuộc cướp phá của Ottoman vào trong lãnh thổ Croatia kéo dài tới tận Trận Sisak năm 1593, sau đó các biên giới đã trở nên ổn định trong một khoảng thời gian. Vương quốc thời kỳ ấy được gọi là Reliquiae reliquiarum olim inclyti Regni Croatiae ("Tàn tích của tàn tích của Vương quốc Croatia nổi tiếng một thời"). Một trận đánh nổi tiếng trong thời kỳ này là Trận Szigetvár, khi 2,300 binh sĩ dưới sự lãnh đạo của ban Nikola Šubić Zrinski chống cự trong hai tháng trước 100.000 lính Ottoman dưới sự chỉ huy của hoàng đế Suleiman I, chiến đấu cho đến người cuối cùng. Hồng y Richelieu được thông báo là đã gọi sự kiện này là "trận đánh cứu vớt nền văn minh."

Trong cuộc Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ, Slavonia đã được giành lại nhưng vùng đồi núi phía tây Bosnia, từng là một phần của Croatia cho tới cuộc chinh phục Ottoman, vẫn ở bên ngoài quyền kiểm soát của Croatia và biên giới hiện tại, nước này có hình dạng giống hình lưỡi liềm hay móng ngựa, đây là một di tích của lịch sử. Phần phía nam của 'móng ngựa' được thành lập bởi cuộc chinh phục Venetian sau cuộc Phong toả Zara và được coi là những cuộc chiến tranh thế kỷ XVII-XVIII với người Ottoman. Lý do về pháp lý (De jure) cho sự mở rộng Venetian là quyết định của vua Croatia, Ladislas của Naples, bán các quyền của mình với Dalmatia cho Venice năm 1409  .

Trong hơn hai thế kỷ của các cuộc Chiến tranh Ottoman, Croatia đã trải qua những thay đổi nhân khẩu to lớn. Người Croat đã rời các vùng đất ven sông Gacka, Lika và Krbava, Moslavina tại Slavonia và một vùng đất ngày nay ở phía tây bắc Bosnia để đi về phía Áo nơi họ vẫn cư ngụ và ngày nay người Croat Burgenland là hậu duệ trực tiếp của những người định cư đó. Để thay thế những người Croat đã dời đi, triều đình Habsburg kêu gọi những dân cư Chính thống giáo của Bosnia và Serbia phục vụ hoạt động quân sự tại Croatiavà Slavonian Krajina. Người Serbia dần bắt đầu tới trong thế kỷ XVI, với đỉnh điểm là các cuộc Đại Di cư Serb năm 1690 và 1737-39. Các quyền lợi và nghĩa vụ của dân cư mới của biên giới quân sự được quyết định với Statuta Valachorum năm 1630.

Hồi phục quốc gia
Sự hồi phục quốc gia tại Croatia bắt đầu năm 1813 khi giám mục Zagreb Maksimilijan Vrhovac ra một lời khẩn cầu cho việc sưu tập "báu vật quốc gia". Đầu những năm 1830, một nhóm tác gia Croatia trẻ đã tụ tập Zagreb và thành lập phong trào Illyrian để đổi mới quốc gia và thống nhất mọi thực thể Nam Slavơ dưới Triều đình Habsburg. Mục tiêu lớn nhất của người Illyrian là việc thành lập một ngôn ngữ tiêu chuẩn như một đối trọng với tiếng Hungary, và ủng hộ văn học Croatia và văn hoá chính thức. Các thành viên quan trọng của phong trào này là Bá tước Janko Drašković, người khởi động phong trào khi viết một tờ rơi năm 1832, Ljudevit Gaj người được chính phủ hoàng gia Habsburg cho phép in tờ báo đầu tiên bằng tiếng Croatia, Antun Mihanović, người viết lời cho quốc ca Croatia, Vatroslav Lisinski, người soạn vở opera đầu tiên bằng tiếng Croatia, "Ljubav i zloba" ("Tình yêu và Hiểm ác", 1846), và nhiều người khác.

Lo ngại đầu tiên về người Hungary và sau đó là áp lực đồng hoá của triều đình Habsburg, Vương quốc Croatia đã luôn từ chối thay đổi vị thế ngôn ngữ chính thức của tiếng Latinh cho tới tận giữa thế kỷ XIX. Mãi tới ngày 2 tháng 5 năm 1843 tiếng Croatia lần đầu tiên mới được sử dụng trong nghị viện, cuối cùng trở thành ngôn ngữ chính thức năm 1847 vì sự nổi tiếng của phong trào Illyrian.

Thậm chí với một cộng đồng Slavơ (người Croatia) lớn, Dalmatia vẫn duy trì các cộng đồng Italia lớn tại bờ biển (tại các thành phố và hòn đảo, tập trung lớn nhất tại Istria). Theo cuộc điều tra dân số Áo-Hung năm 1816, 22% dân số Dalmatian là người nói tiếng Italia. Bắt đầu từ thế kỷ XIX, hầu hết người Dalmatia Italia dần bị đồng hoá vào văn hoá và ngôn ngữ Croatia đa số.

Lịch sử hiện đại

Câu trả lời của Croatia cho cuộc cách mạng Hungary năm 1848 là sự tuyên chiến. Các lực lượng Áo, Croatia và Nga cùng nhau đánh bại quân đội Hungary năm 1849 và sau 17 năm được ghi nhớ tại Croatia và Hungary như là sự Đức hoá. Sự thất bại sau cùng của chính sách này dẫn tới Thoả hiện Áo-Hung năm 1867 và việc thành lập một liên minh triều đình giữa Đế chế Áo và Vương quốc Hungary. Hiệp ước không giải quyết câu hỏi về vị thế của Croatia. Năm sau đó nghị viện Croatia và Hungary lập ra một hiến pháp cho liên minh và Vương quốc Croatia-Slavonia và Vương quốc Hungary.

Sau khi Đế chế Ottoman mất quyền kiểm soát quân sự với Bosnia và Herzegovina, Áo-Hung xoá bỏ Croatian Krajina và Slavonian Krajina, khôi phục lại các lãnh thổ cho Croatia năm 1881. Ở nửa sau thế kỷ XIX các đảng chính trị ủng hộ Hungary khiến người Croat chống lại người Serb với mục đích kiểm soát nghị viện. Chính sách này thất bại năm 1906 khi một liên minh Croat-Serb thắng cử. Tình hình chính trị mới xuất hiện kéo dài không thay đổi cho tới trước Thế chiến I.

Ngày 29 tháng 10 năm 1918,Sabor (nghị viện) Croatia tuyên bố độc lập, lập ra Nhà nước của người Slovene, người Croat và người Serb mới. Bị quân đội Italia tràn vào từ phía nam và phía tây gây áp lực, Hội đồng quốc gia (Narodno vijeće) bắt đầu những cuộc đàm phán mưu mô với Vương quốc Serbia vào ngày 23 tháng 11 năm 1918, một phái đoàn được gửi tới Belgrade với mục tiêu tuyên bố một liên minh. Đoàn đại biểu Hội đồng quốc gia chuyển 11 điểm cần được thực hiện để tạo lập một nhà nước tương lai. Quan trọng nhất trong số đó là điểm đầu tiên, nói về sự cần thiết của một hiến pháp cho nhà nước mới, một đề xuất đã được hai phần ba số đại biểu thông qua. Cuối cùng, một hiến pháp cho một nhà nước tập trung đã được thông qua với đa số 50% + 1 phiếu và dẫn tới sự chấm dứt quyền tự trị nhà nước. Ngày 1 tháng 12 năm 1918, Vương quốc của người Serb, người Croat, và Slovene mới, cũng được gọi là Vương quốc Nam Tư, được thành lập. Quyết định này đã dẫn tới sự phản đối của người Croat, và họ đã bắt đầu một quá trình chuyển dịch chính trị hướng tới sự tái lập một nhà nước có chủ quyền bằng sự lãnh đạo của Đảng Nông dân Croatia.

Tình hình chính trị không lành mạnh tại Nam Tư bắt đầu xấu đi sau khi Stjepan Radić, chủ tịch CPP, bị giết hại trong tòa nhà nghị viện Nam Tư năm 1928 bởi cá nhân cực đoan quốc gia Serbia Puniša Račić.

Giai đoạn hỗn loạn sau đó chấm dứt năm sau khi Vua Alexander xóa bỏ Hiến pháp, tạm đình chỉ Nghị viện và đưa ra một chế độ độc tài cá nhân. Bốn năm sau đó của chế độ Nam Tư được Albert Einstein miêu tả là một "tình trạng bạo lực kinh khủng được thực hiện chống lại người Croatia". Trong thời độc tài, Vladko Maček, lãnh đạo Đảng Nông dân Croatia, bị bỏ tù, và chỉ được phóng thích sau khi vua Alexander bị giết trong một âm mưu do phong trào cực đoan cánh hữu Croatia, Ustaše, thực hiện. Ngay khi Maček được thả, tình hình chính trị được khôi hục như trước vụ ám sát Stjepan Radić, với những yêu cầu tiếp tục của người Croatia về chủ quyền. Vấn đề Croatia chỉ được giải quyết ngày 26 tháng 8 năm 1939 bởi Thoả thuận Cvetković-Maček, khi Croatia được trao chủ quyền và được mở rộng biên giới và Maček trở thành phó thủ tướng Nam Tư. Nền hòa bình sau đó không kéo dài lâu, và chấm dứt với cuộc xâm lược của Đức năm 1941.

Cuộc xâm lược của Đức ngày 6 tháng 4 năm 1941 thắng lợi chỉ sau chưa tới mười ngày, chấm dứt với sự đầu hàng vô điều kiện của Quân đội Hoàng gia Nam Tư ngày 17 tháng 4. Lãnh thổ Croatia, Bosnia và Herzegovina và vùng Syrmia tại Vojvodina trở thành một nhà nước bù nhìn của Phát xít Đức được gọi là Nhà nước Croatia Độc lập. Istria, thành phố cảng của Rijeka, và một phần của Dalmatia tới tận Split bị Italia chiếm đóng. Baranja và Medjumurje bị Hungary chiếm. Dù Ustashe mới chỉ quay lại sau khi bị trục xuất, họ đã được trao trách nhiệm điều khiển chế độ mới, những kẻ chiếm đóng Phe trục ban đầu đề xuất trao chức lãnh đạo cho Vladko Maček, lãnh đạo Đảng Nông dân Croatia (HSS), nhưng ông từ chối. Chỉ một ngày sau khi tiến vào Zagreb, ngày 17 tháng 4 năm 1941, Ante Pavelić tuyên bố rằng mọi người đã xúc phạm hay tìm các xúc phạm chống lại nhà nước Croatia đều bị tuyên án phản bội - một tội danh sẽ bị tử hình. Chế độ Ustashe đưa ra các điều luật chống Semitic kiểu Nuremberg, và cũng tiến hành các cuộc thảm sát chủ yếu chống lại người Serb và những sắc tộc phi Croat khác, cũng như thành lập các trại tập trung như trại tập trung tại Jasenovac và Stara Gradiska nơi những người chống đối chế độ Ustashe và những người 'gây phiền phức' khác bị giam giữ. Các tu sĩ Cơ đốc cũng liên quan tới phong trào Ustashe, đặc biệt vị Cha Miroslav Filipović khét tiếng bị lột áo thầy tu. Tuy nhiên, những người khác như Tổng giám mục Zagreb Alojzije Stepinac không chỉ lên án các tội ác của Ustashe trong các bài giảng của mình mà còn cung cấp nơi trú ngụ và bảo vệ cho những người Serb và người Do Thái bị truy đuổi. Thư viện Ảo Do Thái ước tình rằng từ  tới  người Serb Croatia bị giết hại tại Jasenovac và khoảng  tới  người Serb là nạn nhân của toàn bộ chiến dịch diệt chủng.

Những tàn tích của Quân đội Hoàng gia Nam Tư, sau này được tổ chức lại trong Chetnik Serbia, kháng chiến chống lại sự chiếm đóng Phát xít và những kẻ cộng tác Ustashe của chúng, nhưng Chetnik Bảo hoàng Nam Tư nhanh chóng hợp tác với Phát xít Đức và Phát xít Ý. Cuộc nội chiến bùng nổ, với mọi phe phái đánh lẫn nhau. Sau này, trước "Chiến dịch Barbarossa" tấn công Liên Xô đầy bất ngờ của Hitler, một cuộc nổi dậy lớn diễn ra ngày 22 tháng 6 năm 1941 với việc tạo lập 1st Sisak Partisan Detachment. Giới lãnh đạo phong trào du kích Nam Tư nằm trong tay Josip Broz Tito người Croat, chính sách anh em và thống nhất của ông cuối cùng không những chỉ đánh bại những kẻ chiếm đóng Phe trục, mà còn nhiều kẻ cộng tác của chúng trong các lực lượng vũ trạng của Nhà nước Croatia Độc lập và những kẻ phản bội khác (có mặt trong mọi nhóm quốc gia và xã hội Nam Tư). Thắng lợi của những người du kích Nam Tư trước những kẻ chiếm đóng Phát xít và đồng minh của chúng dẫn tới các cuộc thảm sát những người Croatian Domobran (Home Guard) và Ustashe, họ bị Quân đoàn số 8 của Anh trục xuất khỏi Áo. Trong thập kỷ sau Thế chiến II, tới 350.000 người sắc tộc Italia rời bỏ Nam Tư.

Số lượng nạn nhân của Thế chiến II tại Nam Tư vẫn là một nguồn gây tranh cãi lớn giữa những nhà sử học và các viện hàn lâm quốc gia Serbia và Croatia một bên và các nhà nghiên cứu độc lập một bên, đáng chú ý nhất là Vladimir Žerjavić (một người Croat) và Bogoljub Kočović (một người Serb), và những người khác.

Croatia hiện đại được thành lập trên các nguyên tắc chống phát xít AVNOJ của du kích trong thế chiến II, và nó trở thành một nước cộng hòa lập hiến của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Nam Tư. Một chế độ chuyên chính vô sản được thành lập, nhưng vì sự chia rẽ Tito-Stalin, tự do kinh tế và cá nhân tại đây tốt hơn tại Khối Đông Âu. Từ những năm 1950, nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Croatia có quyền tự trị dưới sự quản lý của giới cộng sản tinh hoa địa phương, nhưng vào năm 1967 nhóm nhà thơ và nhà ngôn ngữ Croatia có ảnh hưởng đã xuất bản một Tuyên ngôn về Vị thế và Tên của Ngôn ngữ Croatia Tiêu chuẩn. Sau những mục tiêu yêu nước năm 1968 tài liệu đó biến hình thành một phong trào chung Croatia đòi những quyền thêm nữa cho Croatia, quyền dân sự lớn hơn và nhữn yêu cầu phi tập trung hoá kinh tế. Cuối cùng ban lãnh đạo Nam Tư coi vụ Mùa xuân Croatia là một sự tái lập chủ nghĩa quốc gia Croatia, giản tán phong trào như chủ nghĩa Xô vanh và bắt giữ hầu hết các lãnh đạo quan trọng. Năm 1974, một hiến pháp mới của Liên bang Nam Tư được phê chuẩn trao nhiều quyền tự trị hơn cho các nước cộng hòa riêng biệt, và vì thế đã hoàn thành các mục tiêu chính của phong trào Mùa xuân Croatia.

Tình cảm quốc gia dẫn tới sự chấm dứt Liên bang Nam Tư, đã lan rộng trong nhiều sắc tộc trong một số năm. Những yêu cầu của người Albani năm 1981 về Kosovo đã bị tách khỏi Serbia và chuyển thành một nước cộng hòa hợp thành bên trong Nam Tư đã dẫn tới những cuộc bạo loạn, và thái độ tương tự cũng xảy ra bên trong các nhà nước khác với cuộc Bản ghi nhớ SANU của Serbia năm 1986; Croatia và Slovenia cũng phản ứng tiêu cực năm 1989 sau khi lãnh đạo Serbia Slobodan Milošević tổ chức những cuộc đảo chính tại Vojvodina, Kosovo và Montenegro để lập ra những chính quyền sẽ trung thành với các mục tiêu của ông.

Dưới ảnh hưởng của chiến dịch tuyên truyền của Slobodan Milošević, tầm quan trọng của việc ai sẽ giành thắng lợi trong cuộc bầu cử đa đảng tại Croatia trong 50 năm đã giảm bớt. Có nghĩa là, người Serb đã có ảnh hưởng với cả lãnh đạo quốc gia người Croatia Franjo Tuđman và lãnh đạo cộng sản Ivica Račan. Franjo Tuđman, người giành thắng lợi trong cuộc bầu cử càng làm tình hình thêm nghiêm trọng. Người Serb ở Croatia rời nghị viện Croatia và lập ra Hiệp hội các Vùng đô thị Bắc Dalmatia và Lika tại Knin. Sau này nó trở thành Republika Srpska Krajina. Về những sự kiện xảy ra những năm 1990-92, Milan Babić, tổng thống Republika Srpska Krajina, sau này tuyên bố rằng ông đã "bị ảnh hưởng mạnh và bị dẫn dắt sai lầm bởi sự tuyên truyền của Serbia". Những sự kiện đó lên tới đỉnh điểm với cuộc Chiến tranh giành độc lập toàn lực của Croatia trong khoảng thời gian 1991 và 1995. Cuộc xung đột chấm dứt với Chiến dịch Cơn bão (được gọi trong tiếng Croatia là Oluja) vào mùa hè năm 1995. Những sự kiện của tháng 8 năm 1995 vẫn là chủ đề của nhiều vụ xét xử tại Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ, liên quan tới chiến thắng của Quân đội Croatia và việc trục xuất sắc tộc Serb .

Croatia được quốc tế công nhận ngày 15 tháng 1 năm 1992 bởi Liên minh châu Âu và Liên hiệp quốc. Trong thời điểm đó, Croatia kiểm soát chưa tới hai phần ba lãnh thổ theo pháp lý của mình. Quốc gia đầu tiên công nhận Croatia là Iceland ngày 19 tháng 12 năm 1991.

Địa lý

Croatia nằm ở Trung và Đông Nam Âu, giáp với Hungary về phía đông bắc, Serbia về phía đông, Bosnia và Herzegovina ở phía đông nam, Montenegro về phía đông nam, biển Adriatic ở phía tây nam và Slovenia về phía tây bắc. Nó nằm giữa vĩ độ 42° và 47°N, kinh độ 13° và 20°E. Một phần của lãnh thổ ở cực nam xung quanh Dubrovnik thực tế là một lãnh thổ được bao bọc bởi quốc gia khác, kết nối với phần còn lại của đất liền bởi lãnh hải, nhưng tách khỏi đất liền bởi một dải bờ biển ngắn thuộc Bosna và Hercegovina xung quanh Neum.

Lãnh thổ Croatia khoảng  (21.851 dặm vuông), bao gồm  (21.782 dặm vuông) đất và  (49 dặm vuông) nước. Đây là quốc gia lớn thứ 127 trên thế giới. Độ cao từ dãy núi Dãy núi Dinaric với điểm cao nhất là đỉnh Dinara ở độ cao 1.831 m (6,007 feet) gần biên giới nước này với Bosna và Hercegovina ở phía nam  đến bờ biển Adriatic tạo thành toàn bộ biên giới phía tây nam của nó. Croatia có hơn một ngàn đảo (kể cả đảo nhỏ) có người ở, khác nhau về kích thước, 48 trong số đó là đảo có người sinh sống vĩnh viễn. Các đảo lớn nhất là Cres và Krk, mỗi trong số chúng đều có diện tích khoảng  (156 dặm vuông).

Phần đồi núi phía bắc Hrvatsko Zagorje và các vùng đồng bằng phẳng của Slavonia ở phía đông là một phần của lưu vực sông Pannonian, đi qua các con sông lớn như Danube, Drava, Kupa và Sava. Sông Danube, con sông dài thứ hai của châu Âu, chảy qua thành phố Vukovar ở cực đông và tạo thành một phần biên giới với Serbia. Các khu vực trung tâm và phía nam gần bờ biển Adriatic và các đảo bao gồm các ngọn núi thấp và cao nguyên rừng. Tài nguyên thiên nhiên được tìm thấy trong nước với số lượng đủ lớn cho sản xuất bao gồm dầu mỏ, than, bô xít, quặng sắt, calci, thạch cao, nhựa đường tự nhiên, silic, mica, đất sét, muối và thủy điện.

Địa hình cat-xtơ chiếm khoảng một nửa Croatia và đặc biệt nổi bật ở dãy núi Dinaric Alps. Có một số hang động sâu ở Croatia, 49 trong số đó là các hang sâu hơn 250 m (820,21 ft), 14 trong số đó sâu hơn 500 m (1.640,42 ft) và sâu hơn 1.000 m (3.280,84 ft). Các hồ nổi tiếng nhất của Croatia là hồ Plitvice, một hệ thống gồm 16 hồ, được nối với nhau bằng thác nước trên các thác đá dolomit và đá vôi. Các hồ nổi tiếng với màu sắc đặc biệt, từ màu ngọc lam đến xanh bạc hà, xám hoặc xanh dương..

Các hạt

Croatia được chia thành 20 hạt (županija) và thành phố thủ đô Zagreb:

Các địa điểm di sản thế giới
 Khu phức hợp lịch sử của Split với Cung điện Diocletian (1979)
 Thành phố Cũ của Dubrovnik (1979)
 Vườn quốc gia các hồ Plitvice (1979)
 Khu phức hợp Giám mục Euphrasian Basilica trong Trung tâm Lịch sử của Poreč (1997)
 Thành phố lịch sử Trogir (1997)
 Thánh đường Thánh James tại Šibenik (2000)
 Khu vực Stari Grad - đảo Hvar (2008)

Chính phủ và chính trị

Từ khi thông qua Hiến pháp năm 1990, Croatia đã trở thành một chế độ dân chủ. Từ năm 1990 đến năm 2000 họ có một hệ thống bán tổng thống, và từ năm 2000 họ có một hệ thống nghị viện.

Tổng thống của nước Cộng hoà (Predsjednik) là Nguyên thủ quốc gia, được bầu lên trực tiếp với nhiệm kỳ năm năm và bị hạn chế bởi Hiến pháp chỉ được phục vụ tối đa hai nhiệm kỳ. Ngoài tư cách tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, tổng thống có trách nhiệm thủ tục chỉ định Thủ tướng với sự ưng thuận của Nghị viện, và có một số ảnh hưởng trên chính sách đối ngoại. Nơi cư ngụ chính thức của tổng thống là Predsjednički dvori. Ngoài ra, tổng thống còn có các nhà nghì trên các hòn đảo Vanga (đảo Brijuni) và đảo Hvar.

Nghị viện Croatia (Sabor) là một cơ cấu lập pháp lưỡng viện (một viện thứ hai, "Viện của các Hạt", được lập ra theo Hiến pháp năm 1990, đã bị xoá bỏ năm 2001). Số lượng thành viên của Sabor có thể thay đổi từ 100 đến 160; tất cả họ đều được dân chúng bầu ra với nhiệm kỳ năm năm. Các phiên họp toàn thể của Sabor diễn ra từ ngày 15 tháng 1 đến 15 tháng 6 và từ 15 tháng 9 đến 15 tháng 12.

Chính phủ Croatia (Vlada) do Thủ tướng lãnh đạo, dưới thủ tướng là hai phó thủ tướng và mười bốn bộ trưởng chịu trách nhiệm về các lĩnh vực riêng biệt. Nhánh hành pháp chịu trách nhiệm đề xuất pháp luật và một ngân sách, thực hiện luật pháp, và hướng dẫn các chính sách đối nội và đối ngoại của nước cộng hoà. Trụ sở chính thức của chính phủ ở tại Banski dvori.

Luật pháp

Croatia có hệ thống tư pháp ba nhánh, gồm Toà án Tối cao, các Toà án Hạt, và các Toà án Đô thị. Toà án Hiến pháp xét xử các vấn đề liên quan tới Hiến pháp. Việc thực thi pháp luật tại Croatia là trách nhiệm của lực lượng cảnh sát Croatia, nằm dưới sự kiểm soát của Bộ Nội vụ. Những năm gần đây, lực lượng này đang thực hiện một cuộc cải cách với sự hỗ trợ từ các cơ quan quốc tế, gồm Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu từ khi tổ chức này thực hiện nhiệm vụ tại Croatia từ ngày 18 tháng 4 năm 1996.

Nhân khẩu

Croatia có đa số dân là người Croat (89.6%), các nhóm thiểu số gồm người Serb (4.5%), người Bosnia, người Hungary, người Italia, người Slovene, người Đức, người Séc, người Romani và các nhóm khác (5.9%). Trong hầu hết thế kỷ XX dân số Croatia đã tăng từ 3.430.270 năm 1931 lên 4.784.265 năm 1991. Tỷ lệ tăng trưởng dân số tự nhiên hiện ở mức âm với sự chuyển tiếp nhân khẩu hoàn thành trong thập niên 1970. Tuổi thọ trung bình là 75.1, và tỷ lệ biết chữ là 98.1%. Trong những năm gần đây chính phủ gặp sức ép phải thêm 40% giới hạn giấy phép làm việc mỗi năm cho lao động người nước ngoài   và theo chính sách nhập cư của họ nước này đang tìm cách thu hút những người đã di cư hồi hương  . Các tôn giáo chính của Croatia là Cơ đốc giáo La Mã 88%, Chính thống giáo 4.4%, và các phái Thiên chúa giáo khác 0.4%, Hồi giáo 1.3%, khác và không xác định 0.9%, không theo tôn giáo 5.2%.

Trong thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX dân số Croatia đã ngừng tăng trưởng bởi cuộc Chiến tranh giành độc lập Croatia. Trong cuộc chiến, nhiều nhóm dân cư đã bị chuyển chỗ ở và sự di cư tăng lên. Năm 1991, tại các vùng chủ yếu là người Serb, hơn 80.000 người Croat hoặc đã bị các lực lượng người Serb Croatia buộc rời bỏ nhà cửa hoặc buộc phải bỏ chạy do tình trạng bạo lực. Trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh năm 1995, hơn 120.000 người Serb, và có lẽ khoảng 200.000 người đã bỏ chạy trước thắng lợi của các lực lượng Croatia. Chỉ một nhóm nhỏ người Serb quay lại nhà mình từ năm 1995, theo Human Rights Watch. Người Serb còn ở lại tại Croatia không sống tại các cao nguyên và vùng nội địa Dalmatia mà tại các thành phố lớn và các khu trung tâm của Croatia. Người Serb đã bị chính phủ Croatia cho tái định cư tại các vùng họ từng sinh sống trước kia.

Kinh tế

Tư nhân hoá và định hướng theo một nền kinh tế thị trường bắt đầu từ thời Chính phủ Croatia mới khi cuộc chiến tranh bùng nổ năm 1991. Vì hậu quả chiến tranh, cơ sở hạ tầng kinh tế bị phá hoại nghiêm trọng, đặc biệt ngành công nghiệp du lịch mang lại nhiều lợi nhuận. Từ năm 1989 đến năm 1993, GDP giảm 40.5%. Khi cuộc chiến tranh chấm dứt năm 1995, ngành du lịch và nền kinh tế Croatia hồi phục ở mức độ vừa phải. Tuy nhiên, tham nhũng, cronyism, và sự thiếu hụt minh bạch đã cản trở ý nghĩa của cuộc cải cách kinh tế, cũng như nguồn đầu tư nước ngoài.

Kinh tế Croatia xoay chuyển mạnh năm 2000 khi ngành du lịch phát triển trở lại. Kinh tế mở rộng năm 2002, được kích thích bởi một sự bùng nổ tín dụng từ các ngân hàng mới tư nhân hoá và được bơm vốn từ nước ngoài, một số khoản đầu tư tư bản, đáng chú ý nhất là xây dựng đường sá, càng làm du lịch phát triển, và cung cấp cho các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ.

Croatia có một nền kinh tế thị trường có thu nhập cao. Dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho thấy GDP danh nghĩa của Croatia ở mức $58.558 tỷ hay $13.199 trên đầu người, năm 2007. IMF dự báo cho năm 2008 là $69.332 tỷ hay $15.628 trên đầu người. Theo sức mua tương đương, tổng GDP ở mức $78.665 tỷ năm 2007, tương đương với $17.732 trên đầu người. Năm 2008, dự báo nó sẽ ở mức $82.272 tỷ, hay $18.545 trên đầu người.

Theo dữ liệu của Eurostat, GDP theo sức mua tương đương của Croatia ở mức 63% mức trung bình của EU năm 2008. Tăng trưởng GDP thực năm 2007 là 6.0%. Tổng lương trung bình của một người Croat trong chín tháng đầu năm 2008 là 7,161 kuna (US$ 1,530) mỗi tháng Năm 2007, tỷ lệ thất nghiệp theo định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế ở mức 9.1%, sau khi giảm ổn định từ 14.7% năm 2002. Tỷ lệ thất nghiệp được đăng ký cao hơn, ở mức 13.7% vào tháng 12 năm 2008.

Năm 2007, 7.2% sản xuất kinh tế thuộc nông nghiệp, 32.8% bởi công nghiệp và 60.7% bởi lĩnh vực dịch vụ. Theo dữ liệu năm 2004, 2.7% lực lượng lao động được sử dụng cho nông nghiệp, 32.8% cho công nghiệp và 64.5% trong ngành dịch vụ.

Lĩnh vực công nghiệp chủ yếu là ngành đóng tàu, chế biến thực phẩm và hoá chất công nghiệp. Du lịch là nguồn thu đáng kể trong mùa hè với tổng cộng hơn 11 triệu du khách năm 2008 tạo ra doanh thu €8 tỷ. Croatia được xếp hạng 18 về các điểm thu hút khách du lịch nhiều nhất thế giới. Năm 2006 Croatia xuất khẩu hàng hoá với tổng giá trị $10.4 tỷ (FOB) ($19.7 tỷ gồm xuất khẩu dịch vụ).

Nhà nước Croatia vẫn kiểm soát một phần khá lớn nền kinh tế, với chi tiêu chính phủ chiếm tới 40% GDP. Một số ngành công nghiệp lớn, thuộc sở hữu nhà nước, như các xưởng đóng tàu, vẫn dựa vào các khoản trợ cấp của chính phủ, loại bỏ đầu tư vào giáo dục và công nghệ cần thiết để đảm bảo tính cạnh tranh về lâu dài của nền kinh tế.

Đáng lo ngại nhất là sự trì trệ của hệ thống tư pháp, cộng với tính kém hiệu quả của lĩnh vực hành chính công, đặc biệt các vấn đề sở hữu đất đai và tham nhũng. Một vấn đề lớn khác là sự tăng trưởng nhanh chóng khoản nợ quốc gia đã đạt mức 34 tỷ euro hay 89.1% GDP. Vì các vấn đề này, các nghiên cứu cho thấy dân cư Croatia nói chung không hy vọng nhiều vào tương lai nền kinh tế quốc gia.

Croatia đã vượt qua khá tốt cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, nhưng đối mặt với những thách thức khá lớn trong năm 2009 chủ yếu vì sự suy giảm các mặt hàng xuất khẩu chính và lĩnh vực du lịch của nước này. Sự mất cân bằng thương mại với nước ngoài và nợ nước ngoài cao cũng là những nguy cơ, bởi việc tiếp cận các khoản vay từ bên ngoài sẽ bị hạn chế nhiều.

Nước này đang là một thành viên của Liên minh châu Âu, đối tác thương mại lớn nhất. Tháng 2 năm 2005, Thoả thuận Ổn định và Hợp tác với EU chính thức có hiệu lực.

Tính đến năm 2016, GDP của Croatia đạt 49.855 USD, đứng thứ 82 thế giới và đứng thứ 27 châu Âu.

Cơ sở hạ tầng

Mảng sáng trong sự phát triển cơ sở hạ tầng của Croatia gần đây là sự phát triển nhanh chóng của mạng lưới đường cao tốc, những kế hoạch phát triển đã bắt đầu và được thực hiện từ thập niên 1970s, nhưng chỉ trở thành hiện thực sau khi nước này giành được độc lập bởi các kế hoạch đường sá có tầm quan trọng 'quốc gia' của Chính phủ Nam Tư (khi đó).

Croatia hiện có hơn 1,200 km đường cao tốc nối Zagreb với hầu hết các vùng khác. Các đường cao tốc nổi tiếng nhất là A1, nối Zagreb với Split và A3, chạy xuyên đông-tây qua tây bắc Croatia và Slavonia. Hầu hết các tuyến đường đều phải trả phí, ngoại trừ đường rẽ Zagreb và các đoạn của A3, A7, B8 và B9. Cũng có một mạng lưới đường nhỏ và khó đi hơn nối các tuyến đường cao tốc với nhau. Một trong các tuyến đường được sử dụng nhiều nhất là đường B28, nối A4 gần Zagreb với Bjelovar, nhưng cũng là shunpiking chính thay thế cho A3. Mạng lưới đường cao tốc Croatia được coi là có chất lượng tổng thể tốt và an ninh tuyệt vời, giành được nhiều giải thưởng của EUROTAP.

Croatia có một mạng lưới đường sắt dày đặc, dù vì những hoàn cảnh lịch sử, một số vùng (đáng chú ý là Istria và thậm chí cả Dubrovnik) không có tuyến đường sắt tiếp cận nếu không phải đi qua nước khác. Cần có sự đầu tư nghiêm túc vào mạng lưới đường sắt trong những thập kỷ tới để nó có được tiêu chuẩn châu Âu cả về tốc độ và hiệu quả sử dụng. Tất cả các dịch vụ đường sắt đều do Croatian Railways () điều hành. Mạng lưới xe bus giữa các thành phố (do các doanh nghiệp tư nhân điều hành) phát triển rất mạnh, với mức độ bao phủ và thời gian hoạt động ở mức cao hơn đường sắt.

Croatia có ba sân bay quốc tế lớn, nằm ở Zagreb, Split và Dubrovnik. Các sân bay quan trọng khác gồm Zadar, Rijeka (trên đảo Krk), Osijek, Bol, Lošinj và Pula. Croatia Airlines là hãng hàng không quốc gia. Cơ quan Hàng không Liên bang Hoa Kỳ (FAA) coi Cơ quan Hàng không Dân dụng Croatia là không tương thích với Tổ chức Hàng không Dân dụng Thế giới (ICAO) về các tiêu chuẩn an toàn. Một hệ thống phà dày đặc, được điều hành bởi Jadrolinija, nối các hoàn đảo của Croatia và nối các thành phố ven biển. Croatia cũng có dịch vụ phà tới Ý.

Giáo dục

Giáo dục phổ thông tại Croatia bắt đầu từ tuổi lên sáu và gồm tám lớp. Năm 2007 một điều luật được thông qua để tăng độ tuổi giáo dục miễn phí, nhưng không bắt buộc lên mười tám tuổi. Giáo dục cưỡng bách lên tới mười tám tuổi (Trường Cấp hai)
Giáo dục cấp hai được thực hiện bởi các trường thể dục và các trường dạy nghề.

Croatia có tám trường đại học, Đại học Zagreb, Đại học Split, Đại học Rijeka, Đại học Osijek, Đại học Zadar, Đại học Dubrovnik, Đại học Pula và Đại học Quốc tế Dubrovnik.
Đại học Zadar, Đại học đầu tiên tại Croatia, được thành lập năm 1396 và vẫn hoạt động tới năm 1807, khi các cơ sở giáo dục cao học khác tiếp quản cho tới sự thành lập của Đại học Zadar mới năm 2002. Đại học Zagreb, được thành lập năm 1669, là Đại học có thời gian hoạt động liên tục lâu nhất tại Đông Nam Âu. Cũng có các trường bách khoa và giáo dục cao học khác.

Văn hoá

Văn hoá Croatia là kết quả của một lịch sử dài mười bốn thế kỷ đã chứng kiến sự phát triển của nhiều thành phố và các công trình. Nước này có bảy Địa điểm di sản thế giới và tám vườn quốc gia. Croatia cũng là nơi sinh của một số nhân vật lịch sử. Trong số đó có những người nổi tiếng như ba người đoạt giải Nobel và nhiều nhà phát minh.

Một số chiếc bút máy đầu tiên của thế giới có từ Croatia. Croatia cũng có một địa điểm trong lịch sử có đồ quần áo như là nguồn gốc của chiếc cà vạt (kravata). Nước này có một nền nghệ thuật và văn học lâu dài và một truyền thống âm nhạc. Một khía cạnh đáng chú ý khác là sự đa dạng của ẩm thực Croatia và loại quà tặng truyền thống nổi tiếng của Croatia, Licitar.

Thể thao

Croatia có danh tiếng là nơi sản sinh ra nhiều vận động viên nổi tiếng trong nhiều môn thể thao. Các môn thể thao phổ biến nhất tại Croatia là bóng đá, bóng ném, bóng rổ, water polo, tennis, và trượt tuyết.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Croatia đã giành huy chương đồng tại 1998 FIFA World Cup và Davor Šuker đoạt giải Chiếc giày Vàng với tư cách cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất. Đội tuyển bóng đá quốc gia cũng đã vào tới trận tứ kết 1996 European Championships và 2008 European Championships. Mới đây, Croatia cũng đã tạo ra bất ngờ khi lọt vào trận chung kết World Cup 2018 và thua đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp. Đội tuyển nước này hiện xếp hạng 9 trong Bảng xếp hạng của FIFA (thời điểm tháng 9 năm 2009). Các cầu thủ nổi tiếng nhất là Luka Modrić,Ivan Rakitić,Ivan Perišić,Mario Mandžukić, Ivica Olić và Eduardo.

Đội tuyển bóng ném quốc gia Croatia từng hai lần là nhà vô địch Olympics (năm 1996 và 2004). Đội tuyển cũng giành huy chương vàng tại 2003 World Men's Handball Championship, và huy chương bạc tại các Giải vô địch thế giới năm 1995, 2003 và 2009. Croatia giành huy chương đồng tại 1994 European Championships và huy chương bạc tại 2008. RK Zagreb là Vô địch châu Âu năm 1992 và 1993 và 4 lần về thứ hai (1995, 1997, 1998 và 1999). Các vận động viên Croatia Ivano Balić, Igor Vori và Domagoj Duvnjak hiện là những cầu thủ bóng ném hàng đầu thế giới.

Đội tuyển bóng rổ quốc gia Croatia đã giành huy chương bạc tại giải đấu bóng rổ Olympic năm 1992, huy chương đồng tại 1994 FIBA World Championship và huy chương đồng tại EuroBasket 1993 và EuroBasket 1995. Các câu lạc bộ bóng rổ Croatia từng năm lần là nhà vô địch Euroleague: KK Split ba lần (năm 1989, 1990 và 1991) và KK Cibona năm 1985 và 1986. Các vận động viên bóng rổ Croatia như Dražen Petrović, Krešimir Ćosić và Toni Kukoč là những vận động viên nước ngoài đầu tiên thành công tại giải NBA ở Hoa Kỳ.

Đội tuyển water polo quốc gia Croatia đã giành huy chương vàng tại 2007 FINA World Championships và huy chương đồng năm 2009. Đội tuyển cũng giành huy chương bạc tại 1996 Olympic water polo tournament và huy chương bạc năm 1999 và 2003 tại European Championships. Các câu lạc bộ water polo Croatia đã 13 lần giành chức vô địch LEN Euroleague. HAVK Mladost từ Zagreb đã bảy lần giành chức Vô địch châu Âu (năm 1968, 1969, 1970, 1972, 1990, 1991 và 1996) và được trao danh hiệu Câu lạc bộ Tốt nhất thế kỷ XX bởi LEN. VK Jug từ Dubrovnik và VK Jadran từ Split đều từng ba lần giành chức Vô địch châu Âu.

Đội tuyển Davis Cup Croatia (Ivan Ljubičić, Mario Ančić và Ivo Karlović cùng huấn luyện viên Nikola Pilić) đã giành chiến thắng giải 2005 Davis Cup vào tới bán kết năm 2009 (Marin Čilić và Ivo Karlović cùng huấn luyện viên Goran Prpić). Tay vợt tennis Goran Ivanišević là một trong những vận động viên nổi tiếng nhất nước. Ivanišević đã giành giải vô địch đơn Wimbledon năm 2001 và từng đứng thứ 2 trong Bảng xếp hạng ATP tháng 7 năm 1994. Ivan Ljubičić từng đứng thứ 3 trong Bảng xếp hạng ATP tháng 5 năm 2006. Iva Majoli đã giành chức vô địch đơn nữ Roland Garros năm 1997. Hiện tại tay vợt hàng đầu Croatia là Marin Čilić xếp hạng 15 tại thời điểm ngày 15 tháng 9 năm 2009.

Janica Kostelić là vận động viên trượt tuyết tốc độ nữ thành công nhất trong lịch sử Olympic Mùa đông. Cô là người duy nhất giành bốn huy chương vàng môn trượt tuyết tốc độ tại Olympics Mùa đông (năm 2002 và 2006), và là người duy nhất giành ba huy chương vàng trượt tuyết trong một kỳ Olympics (2002). Cô cũng giành hai huy chương bạc năm 2006. Janica là vô địch tổng hợp World Cup năm 2001, 2003, và 2006. Ngày 5 tháng 2 năm 2006 Janica trở thành vận động viên trượt tuyết nữ thứ hai giành chiến thắng toàn bộ năm môn trong một mùa giải. Cô cũng giữ kỷ lục có số điểm cao nhất tại một mùa giải World Cup. Năm 2006 cô giành Giải Laureus World Sports cho người phụ nữ thể thao của năm. Anh trai cô Ivica Kostelić là vô địch trượt tuyết vượt chướng ngại vật năm 2003 và huy chương bạc nam Olympic 2006.

Blanka Vlašić là vận động viên điền kinh thành công nhất Croatia môn nhảy cao. Cô là nhà vô địch thế giới năm 2007 và 2009. Blanka cũng là nhà vô địch thế giới trong nhà năm 2008 và giành huy chương bạc Olympic năm 2008. Thành tích cá nhân tốt nhất của cô là 2.08 m (chỉ kém 1 cm so với kỷ lục thế giới) được lập tại Zagreb ngày 31 tháng 8 năm 2009.

Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Croatia đã ba lần giành huy chương bạc tại Giải vô địch bóng chuyền châu Âu năm 1995, 1997 và 1999.

Các vận động viên nổi tiếng khác của Croatia là Duje Draganja, Gordan Kožulj, Sanja Jovanović và Đurđica Bjedov môn bơi lội, Zoran Primorac, Dragutin Šurbek, Antun Stipančić và Tamara Boroš môn bóng bàn, Filip Ude môn thể dục, Siniša và Nikša Skelin môn rowing, Martina Zubčić và Sandra Šarić môn taekwondo, Snježana Pejčić môn bắn súng, Matija Ljubek môn canoeing, Željko Mavrović và Mate Parlov môn đấm bốc, Branko Cikatić và Mirko Filipović "Cro Cop" môn kickboxing và UFC Goran Reljic.

Tôn giáo

Các tôn giáo chính của Croatia là Công giáo La Mã chiếm 86,28% dân số, Chính Thống giáo 4,44%, 0,34% Tin Lành, Kitô giáo khác 0,30%, và 1,47% Hồi giáo.

Các trường công lập cho phép sự mở các lớp giáo lý tôn giáo trong trường, đây là sự hợp tác giữa các cộng đồng tôn giáo với chính phủ, nhưng việc tham dự tham dự là không bắt buộc. Các lớp học được tổ chức rộng rãi trong các trường tiểu học và trung học công lập. Trong năm 2009, 92% học sinh tiểu học và 87% học sinh trung học tham dự các lớp học giáo lý tôn giáo.

Vị trí pháp lý của cộng đồng các tôn giáo ở Croatia được xác định bởi luật pháp đặc biệt, đặc biệt liên quan đến chính phủ do sự tài trợ, ưu đãi về thuế, và giáo dục tôn giáo trong các trường học công lập. Các vấn đề khác sẽ do mỗi cộng đồng tôn giáo đàm phán riêng với chính phủ. Việc đăng ký của các cộng đồng tôn giáo ở nước này là không bắt buộc, nhưng tôn giáo nào đã đăng ký sẽ được chính phủ công nhận pháp nhân và được hưởng các ưu đãi về thuế và các lợi ích khác. Pháp luật Croatia quy định để đủ điều kiện đăng ký, một nhóm tôn giáo phải có ít nhất 500 tín hữu và được đăng ký như một hiệp hội dân sự trong 5 năm. Các nhóm tôn giáo có trụ sở ở nước ngoài phải gửi văn bản cho phép đăng ký từ nước sở tại của mình.

Xem thêm

 Danh sách các bài viết liên quan tới Croatia
 Viễn thông tại Croatia
 Danh sách các thị trấn giống nhau và các thành phố chị em tại Croatia
 Ngày lễ Croatia
 Thời gian biểu lịch sử Croatia
 Danh sách nhân vật người Croat
 Quân đội Croatia
 Những vùng được bảo vệ của Croatia
 Du lịch tại Croatia
 Vương quốc ba ngôi nhất thể Croatia, Slavonia, và Dalmatia

Tham khảo

Đọc thêm
 Agičić et al., Povijest i zemljopis Hrvatske, priručnik za hrvatske manjinske škole (History and Geography of Croatia, a handbook for Croatian minority schools), Biblioteka Geographica Croatica, 292 pages, Zagreb:2000 (ISBN 953-6235-40-4)
 Branka Magaš.  "Croatia Through History: The Making of a Modern European State"  Saqi. tháng 11 năm 2007, 680pp.
 Ivo Banac, The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics Cornell University Press, 1984.
 Mirjana Kasapović (ed.), Hrvatska politika 1990.-2000. Zagreb: Hrvatska politologija 2001.
 Pavol Demes and Jörg Forbrig (eds.), Reclaiming Democracy: Civil Society and Electoral Change in Central and Eastern Europe. German Marshall Fund, 2007. ISBN 978-80-969639-0-4
 Sharon Fisher, Political Change in Post-Communist Slovakia and Croatia: From Nationalist to Europeanist. New York: Palgrave Macmillan, 2006 ISBN 1-4039-7286-9

Liên kết ngoài

 Chính phủ
 President of the Republic of Croatia
 The Government of the Republic of Croatia
 The Croatian Parliament
 Chief of State and Cabinet Members
 Thông tin chung

 Croatia information from the United States Department of State
 Croatia  at UCB Libraries GovPubs

 Portals to the World from the United States Library of Congress

 Ảnh
 Croatia photo galleries
 Du lịch
 Croatian National Tourist Board
 Croatian Chamber of Economy

 Khác
 Croatian Cultural Heritage - digital collections of Croatian cultural heritage
 Croatian Homepage
 Weather forecast - Croatia
 Weather forecasts and weather info on Croatia
 Croatian accommodation catalog

Cộng hòa
Quốc gia thành viên NATO
Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu
Quốc gia Balkan
Quốc gia châu Âu
Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia và vùng lãnh thổ Slav
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Croatia
Quốc gia thành viên Liên minh Địa Trung Hải


title: Mirosternus maurus

text:
Mirosternus maurus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

maurus


title: Tritonoturris concinnus

text:
Tritonoturris concinnus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

concinnus
Động vật được mô tả năm 2007


title: Douglas, đảo Man

text:
Douglas (tiếng Man: Doolish) là thủ phủ và là thành phố lớn nhất của Đảo Man, dân số 26.218 người (năm 2006). Thành phố này toạ lạc tại cửa sông Douglas, và một vịnh dài 2 dặm Anh. Sông Douglas tạo thành một phần bến cảng của thành phố, là thương cảng chính của thành phố.
Douglas là nơi đóng trụ sở của Toà thượng thẩm và Chính quyền Đảo Man.
Thành phố này là trung tâm kinh tế, giao thông, giải trí của Đảo Man.
Douglas là nơi sinh của anh em Gibb, nổi tiếng hơn với tên Bee Gees.
Năm 2011, Douglas sẽ đăng cai Commonwealth Youth Games.

Tham khảo

Đảo Man


title: Hoplitis stellaris

text:
Hoplitis stellaris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Marc Ona

text:
Marc Ona là người sáng lập và là Chủ tịch tổ chức "Brainforest", một tổ chức phi chính phủ nhằm bảo vệ môi trường ở Gabon, một quốc gia ở miền tây Trung Phi.

Marc Ona, một người phải sử dụng xe lăn để di chuyển, đã nỗ lực vạch trần các hiệp định về một dự án khai thác mỏ ở Gabon của Trung Quốc. Việc khai thác mỏ này đe dọa các hệ sinh thái của rừng mưa xích đạo. Dự án phát triển Belinga của Trung quốc là một dự án có kinh phí dự trù lên tới 3 tỷ 500 triệu dollar Mỹ để khai thác mỏ, trong đó có việc xây dựng một đê đập, một tuyến đường sắt và một cảng - đã được bí mật thương lượng mà không có sự tham khảo ý kiến các cộng đồng dân cư địa phương về tác động của dự án đối với môi trường của họ.

Năm 2009 Marc Ona đã được trao Giải Môi trường Goldman.

Tham khảo

Năm sinh thiếu
Nhân vật còn sống
Nhà bảo vệ môi trường Gabon


title: Dracula cochliops

text:
Dracula cochliops là một loài lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

C


title: With a Child's Heart

text:
"With a Child's Heart" là một bài hát của Stevie Wonder, từ album của anh Up-Tight. Bài hát được phát hành dưới mặt B của đĩa đơn "Nothing's Too Good for My Baby".

Phiên bản của Michael Jackson

Bài hát sau đó được ca sĩ Michael Jackson cover và được phát hành như đĩa đơn đầu tiên từ album năm 1973 của anh Music & Me.

Bảng xếp hạng

Phiên bản của Michael Jackson

Phiên bản của Raven-Symoné
"With a Child's Heart" sau đó được ca sĩ người Mỹ Raven-Symoné cover, lấy từ album phòng thu thứ hai của cô, Undeniable. Nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn vào năm 1999.

Đĩa đơn CD
 "With a Child's Heart" (Uptempo version) – 3:53
 "With a Child's Heart" (Ballad version) – 5:34
 "With a Child's Heart" (Bonus Remix Uptempo version) – 3:38
 "With a Child's Heart" (International Bonus House Mix) – 4:21

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1973
Đĩa đơn năm 1999
Bài hát năm 1966
Bài hát của Stevie Wonder
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát của Raven-Symoné


title: Francisco Pizarro

text:
Francisco Pizarro González, (sinh 1475–mất 26 tháng 6, 1541) là một nhà thám hiểm và chinh phục thực dân Tây Ban Nha xâm chiếm Trung và Nam Mỹ. Ông là người đã chinh phục đế chế Inca và sáng lập ra thành phố Lima, mệnh danh là La Ciudad de los Reyes (thành phố của vua). Lima sau trở thành thủ đô của Peru. Vì sự nghiệp đó mà ông được liệt vào hàng conquistador, tức chinh phục tướng công của Tây Ban Nha.

Pizarro sinh ra tại Trujillo, (Cáceres), Extremadura, Tây Ban Nha. Hiện năm sinh của Francisco chưa được xác định vì các nguồn tin đưa ra những thông tin trái ngược về năm sinh của ông: 1471, 1475–1478. Ông là một người con không thừa nhận của Gonzalo Pizarro Rodríguez de Aguilar, một đại tá bộ binh phục vụ trong các chiến dịch Italia dưới trướng tướng Gonzalo Fernández de Córdoba, tại Navarre. Mẹ của Francisco Pizarro là Francisca González Mateos, một người đàn bà mảnh khảnh đến từ Trujillo. Từ nhỏ cậu bé không được quan tâm nên ít được ăn học. Qua cha của ông, Francisco là anh con bác với Hernán Cortés, người đã xâm chiếm Mexico. Gia đình anh rất nghèo và anh muốn thay đổi cuộc sống của mình để giúp ba mẹ anh.

Vào ngày 10 tháng 11 năm 1509, Pizarro đi thuyền buồm từ Tây Ban Nha đến Tân Thế giới với Alonso de Ojeda trên một chuyến thám hiểm vịnh Urabá tại Tierra Firme. Pizarro trở thành một người tham gia vào thuộc địa thất bại của Ojeda, chỉ huy các tàn dư cho đến khi ông ta bỏ rơi nó với những người sống sót. Ông đã đi thuyền buồm đến Cartagena và gia nhập đội thuyền của Martín Fernández de Enciso năm 1513.

Tham khảo

Pizarro, Francisco
Pizarro, Francisco
Pizarro, Francisco
Pizarro, Francisco
Conquistador
Sinh thập niên 1470
Người thành lập thành phố
Quý tộc Tây Ban Nha


title: San Gillio

text:
San Gillio là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 15 km về phía tây bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.627 người và diện tích là 8,9 km².

San Gillio giáp các đô thị: La Cassa, Val della Torre, Druento, Givoletto, Pianezza, và Alpignano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Dân số thế giới

text:
Trong nhân khẩu học, dân số thế giới là tổng số người hiện đang sống trên Trái Đất, và chính thức dân số thế giới cán mốc 8 tỷ người tính đến ngày 15 tháng 11 năm 2022.
Theo dự đoán của tổ chức Liên Hiệp Quốc, dân số toàn cầu sẽ đạt 9 tỉ vào năm 2037.
Loài người thời tiền sử và lịch sử loài người mất hơn 5 triệu năm để đạt đến dân số 1 tỷ người và chỉ cần thêm 200 năm để phát triển thành 7 tỷ người.

Dân số thế giới đang trải qua sự tăng trưởng liên tục kể từ sau Nạn đói lớn 1315–1317 và sự kết thúc của Cái Chết Đen vào năm 1350, khi dân số thời điểm đó là gần 370 triệu người. Tốc độ tăng trưởng dân số toàn cầu cao nhất, với sự tăng trưởng hơn 1,8% mỗi năm, xảy ra giữa năm 1955 và 1975đạt đỉnh 2,1% giữa năm 1965 và 1970. Tốc độ tăng trưởng giảm còn 1,2% giữa năm 2010 và 2015 và ước tính sẽ tiếp tục giảm trong suốt thế kỷ 21. Dân số thế giới vẫn đang tiếp tục tăng, nhưng khó có thể dự đoán chắc chắn sự thay đổi về lâu dài của nó do sự biến động của tỷ lệ sinh và tử. Vụ Liên Hiệp Quốc về vấn đề Kinh tế và Xã hội ước tính dân số thế giới sẽ đạt 9–10 tỷ người đến năm 2050, và ước tính với khoảng tin cậy 80% dân số thế giới sẽ đạt 10–12 tỷ người vào cuối thế kỷ 21. Những nhà nhân khẩu học khác dự đoán dân số thế giới sẽ bắt đầu giảm trong nửa sau thế kỷ 21. Một ước tính phổ biến về dân số bền vững của Trái Đất là 8 tỷ người tính đến năm 2012. Với dân số thế giới đạt 7,8 tỷ người  và sự phỏng đoán tốc độ tăng trưởng dân số hiện nay, Trái Đất sẽ lâm vào quá tải dân số cho đến năm 2050 hoặc sớm hơn nữa.

Sinh suất đạt cao nhất trong những năm 1980 vào khoảng 139 triệu người, và đến năm 2011 được kỳ vọng sẽ ở mức bền vững cơ bản 135 triệu người, trong khi đó tử suất đạt 56 triệu người hàng năm và được kỳ vọng sẽ tăng thành 80 triệu người mỗi năm cho đến năm 2040. Độ tuổi trung bình của dân số thế giới được ước tính là 30.4 năm trong năm 2018.

Dân số theo khu vực

Loài người cứ trú lâu dài quy mô lớn trên sáu trong bảy lục địa của Trái Đất. Châu Á là lục địa đông dân nhất, với hơn 4,64 tỷ người sinh sống chiếm 60% dân số thế giới. Hai quốc gia đông dân nhất thế giới, Trung Quốc và Ấn Độ, tổng cộng chiếm 36% dân số thế giới. Châu Phi là lục địa đông dân thứ hai, với khoảng 1,34 tỷ người, hay 17% dân số thế giới. 747 triệu người sinh sống tại châu Âu chiếm 10% dân số thế giới tính đến năm 2020, trong khi khu vực Mỹ Latinh và Caribe là nhà của khoảng 653 triệu người (8%). Bắc Mỹ, bao gồm chủ yếu là Hoa Kỳ và Canada, có dân số vào khoảng 368 triệu người (5%), và châu Đại Dương, khu vực có dân số thấp nhất, có khoảng 42 triệu người sinh sống (0,5%). Châu Nam Cực có một dân số nhỏ, biến động liên tục với khoảng 1200 người làm việc tại các trạm nghiên cứu.

Dân số theo lục địa

Nhân khẩu thế giới

Đến năm 2012, tỷ lệ giới tính loài người trên toàn cầu xấp xỉ 1,01 nam với 1 nữ. Số lượng nam giới lớn hơn có thể là do sự bất cân bằng giới rõ rệt của dân số Trung Quốc và Ấn Độ. Xấp xỉ 26,3% dân số thế giới dưới 15 tuổi, trong khi 65,9% có độ tuổi 15–64 và 7,9% trên 65 tuổi. Độ tuổi trung bình toàn cầu ước tính là 29,7 tuổi năm 2014, và được kỳ vọng sẽ tăng lên 37,9 tuổi cho đến năm 2050.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tuổi thọ trung bình toàn cầu là 71,4 tuổi tính đến năm 2015, với nữ giới sống trung bình 74 và nam giới xấp xỉ 69 năm. Năm 2010, tổng tỷ suất sinh toàn cầu được ước tính khoảng 2,52 trẻ mỗi người phụ nữ. Tháng 6 năm 2012, những nhà nghiên cứu của Anh tính toán tổng khối lượng của loài người sống trên Trái Đất là xấp xỉ 287 triệu tấn, với người bình thường nặng trung bình .

CIA ước tính tổng sản lượng thế giới danh nghĩa nằm ở ngưỡng US$74,31 nghìn tỷ, với thu nhập bình quân đầu người hàng năm toàn cầu vào khoảng US$10.500. Khoảng 1,29 tỷ người (18,4% dân số thế giới) đang ở trong tình trạng nghèo cùng cực, sống bằng ít hơn US$1,25 mỗi ngày; xấp xỉ 870 triệu người (12,3%) thiếu dinh dưỡng. 83% dân số trên 15 tuổi được coi là biết chữ. Tháng 6 năm 2014, có khoảng 3,03 tỷ người dùng Internet trên toàn cầu, chiếm 42,3% dân số thế giới.

Người Hán là nhóm sắc tộc đông dân nhất trên thế giới, chiếm hơn 19% dân số toàn cầu tính đến năm 2011. Ngôn ngữ mẹ đẻ được nói nhiều nhất trên thế giới là tiếng Quan Thoại (được nói bởi 12,4% dân số thế giới), tiếng Tây Ban Nha (4,9%), tiếng Anh (4,8%), tiếng Ả-rập (3,3%) và tiếng Hindi (2,7%). Tôn giáo lớn nhất trên thế giới là Kitô giáo, số người theo tôn giáo này chiếm 31,4% dân số toàn cầu; Hồi giáo là tôn giáo lớn thứ hai, chiếm 24,1%, và Ấn Độ giáo đứng thứ ba, với 13,8%. Năm 2005, khoảng 16% dân số thế giới được báo cáo là không tôn giáo.

Dân số lớn nhất theo quốc gia

Mười quốc gia có dân số lớn nhất

Xấp xỉ 4,45 tỷ người sống tại mười quốc gia trên, đại diện cho khoảng 57% dân số thế giới tính đến tháng 9 năm 2020.

Quốc gia có mật độ dân số cao nhất

Bảng dưới đây là danh sách những quốc gia có mật độ dân số cao nhất, cả giá trị tuyệt đối lẫn so với dân số của họ.

Dân số thế giới năm 2023

Ước lượng toán học
Năm 1975, Sebastian von Hoerner đề xuất một công thức tính sự tăng trưởng dân số thể hiện sự tăng trưởng với dân số vô hạn vào năm 2025. Sự tăng trưởng hyperbol của dân số thế giới được quan sát cho đến những năm 1970, sau đó được tương quan với phiên bản phản hồi dương phi tuyến tính bậc hai giữa sự tăng trưởng dân số và sự phát triển công nghệ. Phản hồi này có thể được mô tả như sau: công nghệ tiên tiến → tăng sức chứa con người của môi trường → tăng trưởng dân số → càng có thêm nhiều người → càng có thêm nhiều nhà phát minh tiềm năng → tăng tốc độ phát triển công nghệ → sức chứa con người của môi trường tăng càng nhanh → dân số tăng nhanh hơn → số nhà nhà phát minh tiềm năng ngày càng tăng nhanh → phát triển công nghệ ngày càng nhanh → và cứ như vậy. Sự chuyển đổi từ tăng trưởng hyperbol sang phiên bản tăng trưởng chậm hơn có liên quan đến chuyển đổi nhân khẩu học.

Theo nhà nhân khẩu học người Nga Sergey Kapitsa, dân số thế giới tăng trưởng giữa năm 67,000 TCN và năm 1965 theo công thức sau:

trong đó
 N là dân số hiện tại
 T là năm hiện tại
 C = (1.86±0.01)·1011
 T0 = 2007±1
  = 42±1

Số năm để dân số thế giới gấp đôi

Theo sự nội suy và ngoại suy tuyến tính của sự ước lượng dân số của UNDESA, dân số thế giới đã, và sẽ gấp đôi, vào những năm được liệt kê ở bảng dưới (với hai điểm bắt đầu). Trong suốt thiên niên kỷ 2, lần gấp đôi sau chỉ tốn một nửa thời gian so với lần gần nhất trước đó, giống với mô hình tăng trưởng hyperbol đã được nhắc đến bên trên. Tuy nhiên, sau năm 2024, việc dân số thế giới gấp đôi khó có thể xảy ra một lần sau đó nữa trong thế kỷ 21.

Tổng số người đang và từng tồn tại

Ước tính tổng số người từng tồn tại trên Trái Đất vào khoảng 100 tỷ người. Con số này chỉ có giá trị xấp xỉ; vì ngay cả dân số thế giới hiện tại con đang không chắc chắn từ 3% đến 5%. Kapitza (1996) ước tính khoảng 80 đến 150 tỷ người. Haub (1995) chuẩn bị một mô hình khác, được cập nhật vào năm 2002 và 2011; mô hình năm 2011 ước tính xấp xỉ 107 tỷ người. Haub mô tả mô hình này là một sự ước lượng yêu cầu "lựa chọn quy mô dân số cho mỗi thời điểm khác nhau từ thời cổ đại đến hiện tại và áp dụng sinh suất giả định cho từng thời kỳ".

Dữ liệu dân số đáng tin chỉ mới tồn tại trong hai đến ba thế kỷ vừa qua. Cho đến cuối thế kỷ 18, có rất ít chính phủ thực hiện những cuộc điều tra dân số chính xác. Trong những cố gắng điều tra dân số ban đầu, ví dụ như tại Ai Cập cổ đại và Đế quốc Ba Tư, mục tiêu chỉ là đếm một lượng nhỏ dân số để phục vụ cho việc đóng thuế và thực hiện nghĩa vụ quân sự. Do đó có sai số đáng kể khi ước tính dân số toàn cầu thời cổ đại. Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh thời tiền hiện đại là một yếu tố quan trọng khác để có thể ước tính như vậy; những tỷ lệ này rất khó được xác định ở thời cổ đại do thiếu các ghi chép chính xác. Haub (1995) ước tính rằng khoảng 40% những người đã từng tồn tại không sống sót sau sinh nhật đầu tiên của họ. Haub cũng tuyên bố rằng "tuổi thọ trung bình khi sinh có lẽ chỉ khoảng mười tuổi trong phần lớn lịch sử loài người", và không nên bị nhầm lẫn với tuổi thọ trung bình khi đến tuổi trưởng thành. Tuổi thọ trung bình khi đến tuổi trưởng thành phụ thuộc vào giai đoạn, địa điểm và vị thế xã hội, các tính toán xác định vào khoảng 30 tuổi trở lên.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 U.S. and World Population Clock
 YAN Kun(2011). The tendency equation of the population and its limit value in the United Kingdom (Brief annotation of the connection equation(R)), Xi'an: Xi'an Modern Nonlinear Science Applying Institute.

Quá tải dân số
Toàn cầu hóa văn hóa


title: Lockstedt

text:
Lockstedt là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 7,32 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 177 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Zobera

text:
Zobera là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyrgini


title: Rhytidocassis limbiventris

text:
Rhytidocassis limbiventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Rhytidocassis


title: Leucosyrinx turritus

text:
Leucosyrinx turritus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leucosyrinx


title: Vườn quốc gia Vanoise

text:
Vườn quốc gia Vanoise (Vạn Hoa, tiếng Pháp: Parc national de la Vanoise) là một vườn quốc gia của Pháp, nằm trong tỉnh Savoie trong rặng núi mang cùng tên, giữa các thung lũng Isère, Tarentaise ở phía bắc và thung lũng Arc, Maurienne ở phía nam. Vườn quốc gia này nối với Vườn quốc gia Gran Paradiso của Ý ở bên kia biên giới. Hai vườn quốc gia này kết nghĩa với nhau từ năm 1972. Diện tích của 2 vườn quốc gia này là 1.250 km², một diện tích vườn được bảo vệ lớn nhất Tây Âu.

Lịch sử
Vườn quốc gia Vanoise là vườn quốc gia đầu tiên của Pháp, được thành lập năm 1963. Nguyên nhân chính dẫn đến việc lập vườn là sự biến mất loài dê núi Alpes trong rặng núi Vanoise. Loài dê này có sừng dài và cong, đã bị tiêu diệt từ khi có súng. Trong rặng núi lân cận Gran Paradiso bên phía Ý, vẫn còn hàng trăm con dê loại này, khi người ta cấm săn bắn năm 1823. Vua Victor Emmanuel II (Ý) đã lập 1 "khu bảo tồn hoàng gia" năm 1856, sau đó trở thành vườn quốc gia Gran Paradiso vào năm 1922. Bên phía Pháp, một khu bảo tồn thiên nhiên được thành lập ở Vanoise năm 1943, dưới sự thúc đẩy của Câu lạc bộ leo núi Pháp (Club alpin français), CLB. Touring-Club de France và các người săn bắn. Sau nhiều do dự, khu bảo tồn thiên nhiên Vanoise được trở thành vườn quốc gia, năm 1963, và là vườn quốc gia đầu tiên tại Pháp.

Địa lý
Vườn quốc gia này nằm trên một địa hình mấp mô và hùng vĩ, có 107 ngọn núi cao trên 3.000 m và nhiều hồ ở độ cao. Ngọn núi cao nhất là Grande Casse (3855 m).

Các ngọn núi chính khác:

 Mont Pourri (3779 m)
 Dent Parrachée (3697 m)
 Bellecôte (3417 m)
 Pointe de Labby (3521 m)
 Pointe du génépy (3551 m)
 Dôme de Chasseforêt (3586 m)
 Dôme de l'Arpont (3599 m)

Dân số
Vườn nằm trên lãnh thổ của 28 xã, ở các thung lũng Tarentaise  và Maurienne .

{| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Các xã của Vườn quốc gia Vanoise
! Xã!! Thung lũng!! Diện tích (km²)!! Dân số (1999)
|-
| align=left| Aussois || ||  ||
|-
| align=left| Avrieux || ||  ||
|-
| align=left| Bellentre || ||  ||
|-
| align=left| Bessans || ||  ||
|-
| align=left| Bonneval-sur-Arc || ||  ||
|-
| align=left| Bourg-Saint-Maurice || ||  ||
|-
| align=left| Bramans || ||  ||
|-
| align=left| Champagny-en-Vanoise || ||  ||
|-
| align=left| Landry || ||  ||
|-
| align=left| Lanslebourg-Mont-Cenis || ||  ||
|-
| align=left| Lanslevillard || ||  ||
|-
| align=left| Les Allues || ||  ||
|-
| align=left| Modane || ||  ||  (2006)
|-
| align=left| Montvalezan || ||  ||
|-
| align=left| Peisey-Nancroix || ||  ||
|-
| align=left| Planay || ||  ||
|-
| align=left| Pralognan-la-Vanoise || ||  ||
|-
| align=left| Saint-André || ||  ||
|-
| align=left| Saint-Bon-Tarentaise || ||  ||
|-
| align=left| Saint-Martin-de-Belleville || ||  ||
|-
| align=left| Sainte-Foy-Tarentaise || ||  ||
|-
| align=left| Séez || ||  ||
|-
| align=left| Sollières-Sardières || ||  ||
|-
| align=left| Termignon || ||  ||
|-
| align=left| Tignes || ||  ||
|-
| align=left| Val d'Isère || ||  ||
|-
| align=left| Villarodin-Bourget || ||  ||
|-
| align=left| Villaroger || ||  ||
|-
| align=left| Tổng cộng || X ||... ||...
|-
| colspan=10 align=center| <small>Để hiểu thêm, xin tham khảo Atlas du Parc National de la Vanoise (1999), en ligne .</small>
|}

Hệ động vật

 Các động vật có vú chính Dê rừng - Capra ibex: Khoảng 2500 con trong vườn
 Chuột đồng trắng – Chionomys nivalis
 Sơn dương – Rupicapra rupicapra: Khoảng 5500 con
 Dơi lá mũi lớn – Rhinolophus ferrumequinum
 Chồn ermine - Mustela erminea
 Thỏ rừng – Lepus timidus
 Marmot - Marmotta marmotta: Omniprésente
 Chồn Martes – Martes martes
 Chuột nhắt rừng – Apodemus flavicollis
 Chuột chù nước – Neomys fodiens
 Dơi tai còi – Plecotus auritus
 Dơi muỗi tai nhọn – Pipistrellus pipistrellus
 Cáo đỏ hoe – Vulpes vulpes
 Các loài chim chính Đại bàng - Aquila chrysaetos
 Chim ác là nâu – Nucifraga caryocatactes
 Chim cú Tengmalm – Aegolius funereus
 Quạ mỏ vàng – Pyrrhocorax pyrrhocorax
 Chim diều râu - Gypaetus barbatus
 Chim cú hoàng tử – Bubo bubo
 Gà gô trắng – Lagopus mutus
 Chim ri bụng trắng – Montifringilla nivalis
 Gà gô đỏ – Alectoris graeca
 Gà gô núi – Lyrurus tetrix
 Chim vách đá – Tichodroma muraria
 Loài bò sát và lưỡng cư chính Rắn ráo Esculape – Elaphe longissima
 Rắn lải nhẵn - Coronella austriaca
 Ếch nhái màu đỏ hung – Rana temporaria
 Thằn lằn đẻ con – Zootoca vivipara
 Con sa giông núi – Triturus alpestris
 Rắn Vipère – Vipera aspis

Hệ thực vật

 Các cây họ thông Vân sam Na Uy – Picea abies
 Bách xù – Juniperus communis
 Thông rụng lá – Larix decidua
 Thông núi – Pinus uncinata
 Thông cembro – Pinus cembra
 Thông rừng – Pinus silvestris
 Lãnh sam - Abies alba
 Các loài hoa chính''' Androsace des Alpes – Androsace alpina Thạch thảo – Erica herbacea Thạch thảo màu tro – Erica cinerea Cúc gai núi – Eryngium alpinum Long đởm – Gentiana utriculosa Linnée boréale – linnaea borealis Cây thủ hoa – Matthiola valesiaca Pulsatille de Haller – Pulsatilla haller Cúc bạc Haller – Jacobaea uniflora Cỏ 3 lá – Trifolium saxatile''

Du lịch

Vườn quốc gia Vanoise và khu ngoại vi hấp dẫnh nhiều du khách. Các điểm đến chính như sau:
 Aussois — trạm trượt tuyết
 Bramans - trạm trượt tuyết
 Bessans - trạm trượt tuyết
 Bonneval-sur-Arc
 Lanslebourg - trạm trượt tuyết Val Cenis
 Peisey-Nancroix — trạm trượt tuyết
 Pralognan-la-Vanoise — trạm trượt tuyết
 Termignon
 Tignes - trạm trượt tuyết
 Val d'Isère — trạm trượt tuyết

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Site du Parc de la Vanoise
 Office de tourisme de Bramans Val D'Ambin, Sollières Sardières, Termignon la Vanoise
    Site touristique de la Haute Maurienne Vanoise
 Site de l'office de tourisme d'Aussois
 Atlas du parc
 Site des Parcs Nationaux de France
 Les anciens glaciers de la vallée de l'Arc
 Les anciens glaciers de la vallée de l'Isère
  Fiche de la zone centrale du parc sur le site UNEP-WCMC
  Fiche de la zone périphérique du parc sur le site UNEP-WCMC
 Site fleurs de Vanoise

IUCN Loại II
Vanoise


title: Belloc

text:
Belloc là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Château de Lasserre, lâu đài từ thế kỷ 14

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Conosia irrorata

text:
Conosia irrorata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc, Afrotropisch, miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.

Liên kết ngoài

Thể loại Steltmug uit miền Ấn Độ - Mã Lai

Tham khảo

Conosia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae miền nhiệt đới châu Phi
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Iptables

text:
iptables là một chương trình chạy ở không gian người dùng, cho phép người quản trị hệ thống có thể cấu hình các bảng của tường lửa trong nhân Linux (được cài đặt trong các mô đun Netfilter khác nhau) và lưu trữ các chuỗi, luật. Các mô đun nhân và chương trình khác nhau được áp dụng cho từng giao thức; iptables cho IPv4, ip6tables cho  IPv6, arptables cho ARP, và ebtables cho  Ethernet frames.

Iptables yêu cầu quyền cao cấp trong hệ thống để hoạt động và phải được người dùng root thực thi, nếu không một số chức năng của chương trình sẽ không hoạt động. Trong hầu hết các hệ thống Linux, iptables được cài đặt tại /usr/sbin/iptables và hướng dẫn sử dụng trong trang chỉ dẫn của chương trình,. Người dùng có thể mở trang chỉ dẫn bằng lệnh man iptables sau khi cài đặt.

iptables is also commonly used to inclusively refer to the kernel-level components. x_tables is the name of the kernel module carrying the shared code portion used by all four modules that also provides the API used for extensions; subsequently, Xtables is more or less used to refer to the entire firewall (v4,v6,arp,eb) architecture.

Lịch sử

Trước iptables, các gói chương trình dùng để quản lý tường lửa trên Linux là ipchains trên Linux 2.2; ipfwadm trên Linux 2.0, dựa trên chương trình ipfw trên BSD.

iptables giữ lại những ý tưởng chính trong ipfwadmi: các danh sách luật, trong đó mỗi luật chỉ ra những dấu hiệu cần tìm trong một gói tin, và các hành động sẽ thực hiện với một gói tin thỏa mãn các dấu hiệu. ipchains thêm khái niệm chuỗi luật, và iptables mở rộng ra bảng: một bảng được tra cứu khi cần quyết định phải NAT một gói tin, và một bảng khác chỉ ra phải lọc gói tin như thế nào. Thêm vào đó, ba điểm lọc trên hành trình của một gói tin được biến đổi sao cho mỗi gói tin thông qua một điểm lọc.

Cách phân chia này cho phép iptables sử dụng thông tin mà lớp giám sát kết nối thu được từ gói tin, những thông tin thường gặp trong NAT. Điều này làm cho iptables cao cấp hơn ipchains vì nó có khả năng giám sát trạng thái của kết nối và chuyển hướng, thay đổi hay dừng các gói tin dựa trên trạng thái của kết nối, không chỉ dựa vào nguồn, đích hay nội dung gói tin. (Điều này được thực hiện bằng tùy chọn -m conntrack, chi tiết xem trong trang chỉ dẫn.) Một tường lửa sử dụng iptables theo cách này còn được gọi là tường lửa có trạng thái, trong khi ipchains chỉ có thể  cài đặt tường lửa không trạng thái (trừ một số trường hợp đặc biệt). Ta có thể nói rằng iptables có thể nhận thức được ngữ cảnh của gói tin đang di chuyển, từ đó ra một quyết định đúng đắn hơn cho số phận của các gói tin và kết nối.

Người bảo quản Patrick McHardy của Netfilter đã đề xuất một chương trình thay thế cho iptables trong tương lai là nftables. Dự án hiện đang được phát triển trong bước alpha. Bên cạnh đó, vài chương trình như Xtables2  được phát triển để cải tiến các đoạn mã đã có trong nhân Linux.

Hoạt động

Xtables cho phép người quản trị hệ thống định nghĩa các bảng (table) chứa các chuỗi (chains) luật (rules) áp dụng cho gói tin. Mỗi bảng tương ứng với một loại của quy trình gói tin. Các gói tin được xử lý nối tiếp qua từng luật trong chuỗi. Một luật trong một chuỗi có thể đổi hướng hay nhảy đến một chuỗi khác, và quá trình này tiếp diễn đến khi vòng lặp kết thúc. Mọi gói tin được xử lý đều phải thông qua ít nhất mỗi chuỗi luật.

Nguồn gốc của gói tin quyết định gói sẽ thông qua chuỗi nào đầu tiên. Có năm chuỗi định nghĩa trước (ánh xạ tới năm móc nối trong Netfilter), dẫu cho một bảng không nhất thiết phải có tất cả các chuỗi. Các chuỗi định nghĩa trước đều có chính sách, ví như DROP (hủy), chính sách này sẽ được thực hiện cho gói nếu gói đi đến cuối chuỗi. Người quản trị hệ thống có thể tạo thêm nhiều chuỗi luật, các chuỗi này không có chính sách; nếu một gói tin đi hết chuỗi này, nó được trả về chuỗi đã gọi. Chuỗi cũng có thể rỗng.

 "PREROUTING": Gói tin sẽ được đưa vào chuỗi trước khi một quyết định định tuyến được đưa ra.
 "INPUT": Gói tin được chuyển đến nội bộ. (Chuyển gói tin nội bộ được điều khiển bởi bảng định tuyến "local-delivery": `ip route show table local`.)
 "FORWARD": Tất cả các gói cần định tuyến và không gửi đến nội bộ đều phải thông qua chuỗi này.
 "OUTPUT": Gói tin gửi từ chính máy tính đang làm việc sẽ thông qua chuỗi này.
 "POSTROUTING": Quyết định định tuyến đã được đưa ra. Gói tin đi vào chuỗi này trước khi đưa ra phần cứng.

Mỗi luật trong chuỗi chứa chi tiết về các dấu hiệu cần tìm trong gói tin. Nó cũng chứa mục tiêu hay quyết định với gói tin. Gói tin đi qua từng luật trong chuỗi. Nếu một luật không khớp với gói tin, gói tin sẽ đi qua luật kế tiếp. Nếu khớp luật, thực thi hành động được định nghĩa trong luật, sau đó gói tin có thể tiếp tục thông qua chuỗi hoặc không. So khớp bao gồm một lượng lớn tập luật, trong đó là các điều kiện để kiểm tra gói in. Việc này có thể xảy ra trong nhiều tầng của mô hình OSI, ví như đối số --mac-source và -p tcp --dport, hay các so khớp độc lập với giao thức như -m time.

Gói tin sẽ tiếp tục đi qua chuỗi trừ khi:

 gói tin khớp với một luật đưa ra quyết định xử lý gói tin, ví như  ACCEPT hay DROP, hay một mô đun trả về một kết quả cuối cùng; hoặc
 một luật gọi quyết định RETURN, trong trường hợp này tiến trình trả về chuỗi đã gọi chuỗi hiện hành; hoặc
 đã tới cuối chuỗi; gói tin hoặc tiếp tục thông qua chuỗi cha (nếu RETURN), hay nếu chuỗi hiện hành là chuỗi cơ bản, kết quả cuối cùng được sử dụng.

Quyết định trả về thường là ACCEPT (thường gặp ở mô đun NAT) hay DROP (ví dụ mô đun "REJECT"), có khi là CONTINUE (ví dụ trong mô đun "LOG"; CONTINUE là một tên nội bộ) để tiếp tục đi mô đun tiếp theo nếu không có mục tiêu/kết quả nào được chỉ định cho gói tin.

Các phần mềm hỗ trợ

Có một số phần mềm bên thứ ba hỗ trợ đơn giản hóa quá trình thiết lập lệnh với iptables. Giao diện sử dụng có dạng văn bản hay đồ họa, cho phép người dùng nhấp chuột để tạo ra các tập luật đơn giản; các kịch bản với iptables thường được viết bằng văn lệnh Unix, gọi tới iptables hay iptables-restore với một tập lệnh đã định nghĩa, hay các lệnh mở rộng từ một bản mẫu với sự hướng dẫn trong một tập tin cấu hình đơn giản.

Một số gói giao diện, tập lệnh, và bộ sinh luật thường hạn chế bởi các bản mẫu được cài đặt sẵn. Do đó tập luật tạo ra thường không tối ưu, tường lửa hoạt động không hoàn hảo như mong muốn. Những người dùng muốn có tập luật tối ưu phải hiểu rõ iptables và thiết kế tập luật riêng.

Các công cụ khác

NuFW, một phần mở rộng của Netfilter, có chức năng tường lửa chứng thực.
GUFW, một tiện ích cấu hình đơn giản trên Ubuntu
FWSnort, Chuyển đổi một tập luật IDS của Snort sang chuẩn IPTables.
psad, Tự động phân tích bản ghi vết của iptables để phát hiện các hành động đáng ngờ (như quét cổng, thăm dò cổng sau), bị động in dấu ấn các ngăn xếp TCP từ xa.
Lập trình các mô đun Netfilter/iptables trên "Rope"
LibIPTables C API for iptables

Hướng dẫn
Netfilter HOWTOs
Sử dụng iptables trên Ubuntu như thế nào?
Tài liệu hướng dẫn tường lửa và định tuyến nâng cao trên Linux
 "Detecting and deceiving network scans" — countermeasures against nmap

Liên kết ngoài
 Trang chủ dự án netfilter/iptables

 Tài liệu hướng dẫn netfilter/iptables (outdated)

Tham khảo

Phần mềm tường lửa
Phần mềm bảo mật Linux
Chức năng nhân Linux


title: Protoptila dubitans

text:
Protoptila dubitans là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Le Porge

text:
Le Porge là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Porge


title: Thanh đạm mụt

text:
Thanh đạm mụt (danh pháp hai phần: Coelogyne lentiginosa) là một loài phong lan.

Cây phân bố ở Myanmar, Thái Lan, Việt Nam. Tại Việt Nam, cây có mặt ở khu vực Tây Nguyên.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

L
L


title: Phorocardius florentini

text:
Phorocardius florentini là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Phorocardius


title: Valsemé

text:
Valsemé là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

 Nguồn: INSEE

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Valsemé sur le site de l'Institut géographique national

Valseme


title: Perdita flaviventris

text:
Perdita flaviventris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Polyplectropus bravoae

text:
Polyplectropus bravoae là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Cáp treo Đà Lạt

text:
Khu du lịch cáp treo Đà Lạt nằm ở cuối đường Đống Đa, gần Bến xe Liên tỉnh, đầu đèo Prenn, trên ngọn đồi Robin. Trước năm 1975, đồi này là trận địa pháo Tân Lạc. Hệ thống cáp treo Đà Lạt này được khởi công xây dựng vào ngày 3 tháng 2 năm 2002, khánh thành ngày 24 tháng 1 năm 2003 và chính thức đưa vào hoạt động ngày 1 tháng 2 năm 2003. Cáp treo Đà Lạt là một trong những điểm tham quan du lịch hấp dẫn của thành phố Đà Lạt.

Thông tin hệ thống cáp treo
Công trình do hãng Doppelmayr (Áo) lắp đặt theo công nghệ hiện đại Châu Âu. Tuyến cáp treo dài 2.267 m. 10 trụ đỡ nâng đường cáp lên cao khỏi tán rừng thông. 50 cabin cách nhau 120 m chạy luân chuyển với tốc độ 1–5 m/giây. Một nhà ga 7.500 m² được trang bị hệ thống tách cáp hiện đại theo dây chuyền đường ray để cabin tự chặn lại cho khách lên xuống. Thời gian di chuyển từ đồi Robin (1.575 m) đến ga cuối (1.490 m) gần bến xe Thiền viện Trúc Lâm dài 12 phút, công suất vận chuyển tối đa 900 lượt/giờ.

Thông tin
 Điểm cuối của ga là quán cà phê ngắm cảnh thành phố Đà Lạt rất đẹp.
 Điểm cuối cũng là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt, một trong những điểm tham quan du lịch hấp dẫn.

Tham khảo

Đà Lạt
Du lịch Đà Lạt
Công trình xây dựng ở Lâm Đồng


title: Pararrhaptica lichenoides

text:
Pararrhaptica lichenoides là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Pararrhaptica
Loài đặc hữu của Hawaii


title: La Falaise

text:
La Falaise là một xã ở Yvelines (quận Mantes-la-Jolie). Xã này có cự ly 45 km về phía tây của Paris.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Falaisiens.

Biến động dân số

Biểu đồ (Biểu đồ wikipedia)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Le site de la commune de La Falaise
Vue aérienne de la commune de La Falaise trên trang mạng của  IAURIF
La Falaise trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
La Falaise trên trang mạng của INSEE

Falaise, La


title: Halictus sexcinctus

text:
{{Bảng phân loại
| image =
| image caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Hymenoptera
| familia = Halictidae
| subfamilia = Halictinae
| tribus = Halictini
| genus = Halictus
| species = H. sexcinctus
| binomial = Halictus sexcinctus
| binomial_authority = Fabricius, 1775
De Halictus sexcinctus (tên tiếng Anh: zesbandgroefbij) là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1775.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1775
Động vật cánh màng châu Âu


title: Virlet

text:
Virlet  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Klöden

text:
Klöden là một đô thị thuộc huyện Wittenberg, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Community of Klöden – official homepage


title: Tillandsia schatzlii

text:
Tillandsia schatzlii là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Giống
 Tillandsia 'Scion'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

S
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Đường sắt Hà Nội – Quan Triều

text:
Đường sắt Hà Nội – Quan Triều hay Đường sắt Hà Thái là một tuyến đường sắt Việt Nam. Tuyến đường sắt này có điểm đầu là ga Long Biên (phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) và điểm cuối là ga Quán Triều (phường Quan Triều, thành phố Thái Nguyên). Trên lý thuyết, tuyến đường sắt đi qua 14 ga, gồm cả ga Hà Nội, tuy nhiên thực tế chỉ có 13 ga do hiện tại thì các chuyến tàu không xuất phát từ ga Hà Nội.

Vận hành
Hàng ngày, Đường sắt Việt Nam tổ chức chạy một đôi tàu T91/92 từ ga Long Biên đến ga Quán Triều và ngược lại. Xuất phát từ ga Quán Triều vào 7 giờ sáng và đến ga Gia Lâm lúc 9 giờ 35 phút sáng, chuyến tàu ngược lại xuất phát từ ga Long Biên lúc 14 giờ 35 phút chiều và đến ga Thái Nguyên lúc 17 giờ 12 phút chiều (tàu vẫn sẽ đi đến các ga Long Biên và Quán Triều). Chiều dài toàn tuyến là 75 km. Đường sắt có một đoạn đi chung đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng từ ga Long Biên đến ga Yên Viên, một đoạn đi chung đường sắt Hà Nội – Lào Cai.

Đây là một trong những tuyến đường giao lưu quan trọng nối vùng đồng bằng sông Hồng nói chung và Hà Nội nói riêng với khu công nghiệp Sông Công và thành phố Thái Nguyên. Tuyến đường được kết nối với đường sắt Quan Triều – Núi Hồng nhưng hiện chỉ chuyên dùng để chuyên chở khoáng sản, được quản lý bởi công ty than Núi Hồng.

Chú thích

Xem thêm
Đường sắt Việt Nam

Giao thông Thái Nguyên
H


title: Ars, Creuse

text:
Ars là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 560 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Thị trấn nằm bên hai bờ sông Voutouéry, cự ly khoảng  về phía tây bắc của Aubusson tại giao lộ các tuyến đường D55, D54 và tuyến đường D7.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ, từ thế kỷ 13.
 Phế tích của lâu đài Ars.

Liên kết ngoài
 Ars on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Chenecey-Buillon

text:
Chenecey-Buillon là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 488.Ước lượng năm 2004 là 512.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Etzleben

text:
Etzleben là một đô thị ở huyện Kyffhäuser, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 6,14 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 311 người.

Tham khảo


title: Song Hồ

text:
Song Hồ là một phường thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Phường Song Hồ nằm ở trung tâm thị xã Thuận Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Hồ
Phía tây giáp xã Đại Đồng Thành
Phía nam giáp phường Gia Đông
Phía bắc giáp huyện Tiên Du ranh giới tự nhiên là sông Đuống.

Phường có diện tích 3,71 km², dân số năm 2022 là 7.531 người, mật độ dân số đạt 2.029 người/km².

Lịch sử
Vùng đất phường Song Hồ hiện nay vào đầu thế kỷ 19 là đất thuộc tổng Đông Hồ, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Về sau, trấn Kinh Bắc đổi thành tỉnh Bắc Ninh, phủ Thuận An đổi thành phủ Thuận Thành nên tổng Đông Hồ thuộc huyện Siêu Loại, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Tổng Đông Hồ gồm các làng xã cổ là: Đông Hồ (tên nôm là làng Mái), Tú Khê, Xuân Tú, Cẩm Tháp, Đạo Tú. Về sau có thời kỳ, Đông Hồ và Tú Khê hợp thành Đông Khê, Xuân Tú và Cẩm Tháp hợp thành Tú Tháp.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền mới chia vùng đất tổng Đông Hồ thành ba xã: Tú Hồ (gồm các làng: Đông Hồ, Tú Khê, Đạo Tú, Xuân Tú và Tú Tháp), Bắc Hồ (gồm các làng: Trương Xá, Lạc Thổ, Lạc Đạo), Đông Côi (gồm các làng: Cả, Lẽ và ấp Đông Côi). Ngày 9 tháng 2 năm 1966, hai xã Bắc Hồ và Tú Hồ hợp nhất thành xã Song Hồ theo Quyết định số 34-NV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Ngày 18 tháng 2 năm 1997, Chính phủ ra nghị định thành lập thị trấn Hồ trên cơ sở 261,45 ha diện tích tự nhiên và 4.988 người của xã Song Hồ, 223,36 ha diện tích tự nhiên và 3.009 người của xã Gia Đông.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Song Hồ còn lại 375,80 ha diện tích tự nhiên và 6.106 người.

Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Thuận Thành và thành lập phường Song Hồ thuộc thị xã Thuận Thành trên cơ sở toàn bộ 3,71 km² diện tích tự nhiên, 7.531 người của xã Song Hồ.

Văn hóa
Phường Song Hồ vốn nổi tiếng với dòng tranh dân gian Đông Hồ ở làng Đông Hồ và nghề sản xuất chất điệp truyền thống ở làng Đạo Tú cung cấp cho làng Đông Hồ. Tại làng Hồ còn có chợ Hồ, một trung tâm mua bán giấy lớn đầu thế kỷ 20. Ngày nay, nghề làm tranh dân gian đã bị mai một, dân làng Đông Hồ chủ yếu chuyển sang làm nghề làm hàng vàng mã.

Đường phố chính

Đường Âu Cơ
Phố Nguyễn Chí Tố
Đường Phố Hồ - Á Lữ
Đường Đê Đại Hà
Đường trục Lạc Hoài
Đường trục Đạo Tú
Đường trục Đông Hồ
Đường trục Đông Khê
Đường trục Tú Tháp
Đường nội bộ các ĐTM DABACO, Vũ Kiệt...

Chú thích


title: Vừng

text:
Vừng hay còn gọi là mè (danh pháp hai phần: Sesamum indicum, mè là Sesame ) là một loại cây ra hoa thuộc chi Vừng (Sesamum), họ Vừng (Pedaliaceae). Nguồn gốc tự nhiên chính xác của cây vừng vẫn chưa được xác định, dù nhiều loài cây trong hoang dã có liên quan hiện diện ở châu Phi và một số nhỏ hơn ở Ấn Độ. Đây là một cây được thuần hóa ở các vùng nhiệt đới khắp thế giới và được trồng để lấy hạt ăn do hạt có hàm lượng chất béo và chất đạm cao.
Đây là một cây cao cỡ 1-1,5m. Lá đơn và kép 3 lá phụ, có lông, hoa vàng nhạt, nang có khía, hạt nhỏ. Hạt vừng chứa từ 38 đến 50% dầu. Dầu vừng là một loại dầu ăn tốt. Ở xứ lạnh, dầu vừng có ưu điểm hơn dầu ô liu vì nó khó đông đặc lại.

Lá và rễ cây vừng được dùng để gội đầu cho mọc tóc.

Món ăn

Vừng sao qua, giã nhỏ, trộn thêm muối và các thành phần khác là món ăn phổ biến tại Việt Nam, nhất là đối với những người ăn chay. Món ăn này thường là trộn với cơm ăn có vị bùi, hay cơm vừng.

Ngoài ra do vị bùi của nó mà vừng sau khi rang thường được rắc lên một số món ăn khác, hoặc như bánh đa vừng...

Dinh dưỡng

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

I
Nguyên liệu thực phẩm
Gia vị
Thực vật Nepal
Cây thuốc
Cây trồng
Thực vật được mô tả năm 1753
Họ Vừng


title: Lepetodrilus cristatus

text:
Lepetodrilus cristatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Lepetodrilidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lepetodrilus


title: Giza

text:
Giza ( ) là thành phố lớn thứ ba ở Ai Cập. Nó nằm trên bờ phía tây của sông Nile, khoảng 20 km về phía tây nam của trung tâm Cairo. Cùng với Shubra El-Kheima, Cairo và Helwan, bốn thành phố hình thành vùng đô thị Cairo. Thành phố Giza là thủ đô của Governorate Giza, và nằm gần biên giới phía đông bắc của governorate này trong hệ tọa độ. Nó nằm ngay trên bờ của sông Nile. Dân số của thành phố là 2.681.863 người theo điều tra dân số năm 2006, trong khi governorate có 6.272.571 dân theo cuộc điều tra này.
Giza là nổi tiếng nhất là vị trí của cao nguyên Giza: địa điểm của một số di tích cổ ấn tượng nhất trên thế giới, bao gồm một phức tạp của nhà xác hoàng gia Ai Cập cổ đại và cấu trúc thiêng liêng, bao gồm cả tượng Nhân sư vĩ đại, Kim tự tháp Giza, và một số kim tự tháp và đền thờ lớn khác.

Tham khảo tài liệu nào ?

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Ai Cập
Tỉnh lỵ Ai Cập


title: Mechow

text:
Mechow là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Mechow có diện tích 4,31 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 90 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Pennes-le-Sec

text:
Pennes-le-Sec là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Pennes-le-Sec nằm ở khu vực có độ cao trungh bình 421 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Penneslesec


title: Palumbina guerinii

text:
Palumbina guerinii là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở Nam Âu, from bán đảo Iberia phía bắc đến Pháp, phía đông đến Ý và Hy Lạp.

It is considered a pest on pistachio trees.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 lepidoptera.pl

Palumbina
Côn trùng châu Âu


title: Sam Khok (huyện)

text:
Sam Khok () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Pathum Thani, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Mueang Sam Khok là một thành phố cổ, được ghi chép lần đầu sao triều vua Boromma Trailokanat. Năm 1660, một nhóm người Mon do Sming Poe dẫn đầu đã di cư đến Ayutthaya do họ bị người Miến Điện đàn áp. Vua Narai Đại đế đã cho họ ở khu vực Mueang Sam Khok. Sau này có nhiều đợt người Mon di cư tới dưới thời vua Taksin Đại đến năm 1774 và vua Rama II năm 1815. Một số trong nhóm di cư này định cư ở Sam Khok, số khác ở Pak Kret, tỉnh Nonthaburi và Phra Pa Daeng, tỉnh Samut Prakan.

Theo lịch sử địa phương, khi vua Rama II thăm Sam Kok, người Mon đã dâng vua nhiều hoa sen. Vua đã đổi tên thành phố thành Pathum Thani, có nghĩa là Thành phố hoa sen. Đồng thời, vua đã nâng thành phố thành thành phố cấp 3.

Vua Chulalongkorn đã chuyển thành phố sang huyện Sam Khok năm 1898.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Lat Bua Luang và Bang Sai của Ayutthaya Province, và Khlong Luang, Mueang Pathum Thani và Lat Lum Kaeo của tỉnh Pathum Thani.

Huyện is crossed by the Chao Phraya river.

Hành chính
Huyện này được chia thành 11 phó huyện (tambon, các đơn vị này lại được chia ra thành 58 làng (muban). Bang Toei has township (thesaban tambon) status và nằm trên một phần của tambon Bang Toei. Mỗi tambon do một Tổ chức hành chính tambon lãnh đạo.

Tham khảo

Sam Khok


title: If You Leave Me Now

text:
"If You Leave Me Now" là tên một ca khúc nổi tiếng của nhóm nhạc Chicago, nằm trong album Chicago X. Peter Cetera đã sáng tác bài này và phát hành như một đĩa đơn vào tháng 7 năm 1976.

Ca khúc đã đứng đầu bảng xếp hạng tại Mỹ ngày 23 tháng 10 năm 1976 và giữ vững trong 2 tuần, và ca khúc là nhạc phẩm đầu tiên giữ vị trí thứ nhất của nhóm nhạc. Bài hát được phổ biến ở nhiều dạng nhạc phát thanh.

"If You Leave Me Now" còn đứng đầu các bảng xếp hạng của các quốc gia khác như Anh và Australia. Bài hát cũng là ca khúc duy nhất được giải thưởng Grammy vào năm 1977.

Trong cuộc bỏ phiếu vào năm 2006 trên chương trình Britain's Favourite Break-up Songs của Channel 5, "If You Leave Me Now" được xếp thứ 8.

Bài hát cũng đã được dùng trong phim hoạt hình "Happy Feet".

Những phiên bản khác
Cetera đã thu âm lại bài hát với tư cách là một người hát sô lô trong album You're the Inspiration: A Collection của anh vào năm 1997.
Philip Bailey của Earth, Wind & Fire đã hát bài này trong buổi diễn của họ với Chicago vào năm 2004. Phiên bản này có trong album Love Songs của Chicago.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nghe bài hát bằng Windows Media Player

Đĩa đơn năm 1976
Đĩa đơn đứng thứ nhất trong bảng Billboard xếp hạng 100 đĩa hay nhất
Bài hát xếp thứ nhất ở Anh
Bài hát của Chicago
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Rock ballad
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn của Columbia Records
Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Ballad thập niên 1970
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: Le Plessis-Luzarches

text:
Le Plessis-Luzarches là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d'Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: PPD-40

text:
{{Infobox Weapon
|is_ranged= yes
 | name = PPD
 | image =
 | caption=
 | origin =
 | type = Súng tiểu liên
 | designer= Vasily Degtyaryov
 | wars = Chiến tranh thế giới thứ haiCuộc chiến mùa ĐôngChiến tranh Liên Xô-Phần Lan (1941-1944)Chiến tranh Đông DươngChiến tranh Triều Tiên
 | design_date= 1934
 | service = 1935–45
 | used_by =  Tịch thu từ quân đội Bắc Triều Tiên trong Chiến tranh Nam Bắc Triều Tiên
 | cartridge = 7.62x25mm Tokarev
 | action = Blowback, khóa nòng mở
 | rate = 800–1000 viên/phút
 | velocity = 490 m/s
 | range = 200 m
 | weight = 3,2 kg rỗng
 | length = 788 mm
 | part_length= 273 mm
 | feed =Hộp đạn rời 25 viênHộp đạn tròn 71 viên
 | sights=
 | variants = PPD-34, PPD-34/38, PPD-40
 | number=
|}}
PPD (Tiếng Nga:Пистолет-пулемёт Дегтярёва, Pistolet-Pulemyot Degtyaryova) là loại súng tiểu liên do Vasily Degtyaryov tiến hành phát triển từ năm 1934 đến năm 1938. Loại súng này được thông qua để chế tạo và đưa vào sử dụng trong lực lượng Hồng quân của Liên Xô với các biến thể cải tiến khác nhau.

Lịch sử
Mẫu nguyên bản là PPD-34 có cấu tạo và cơ chế hoạt động giống như khẩu MP-18. Loại súng này sử dụng loại đạn mới nghiên cứu là 7.62×25mm Tokarev.

PPD được chính thức đưa vào sử dụng một cách giới hạn mẫu PPD-34 trong Hồng quân từ năm 1935. Một số lượng nhỏ được đưa vào sử dụng chủ yếu cho một lực lượng tiền thân của KGB và Bộ nội vụ Nga mà chủ yếu là cho lực lượng biên phòng. Năm 1938 mẫu cải tiến PPD-34/38 được đưa vào sử dụng, nó có thể sử dụng hộp đạn tròn 71 viên. Đến năm 1940 thì mẫu PPD-40 được đưa vào sử dụng sau khi xem xét các ý kiến của những người lính chiến đấu trong Cuộc chiến mùa Đông. Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ thì PPD-40 bộc lộ nhược điểm là nó khá rắc rối để chế tạo hàng loạt phục vụ cho chiến tranh nên đã bị thay bằng PPSh-41 rẻ và dễ chế tạo hơn.

Các khẩu PPD là quân đội Phần Lan thu được sau hai cuộc chiến một phần đã được giao cho lực lượng bảo vệ bờ biển và lực lượng lính canh còn lại cất vào kho cho đến năm 1960.

Liên kết ngoài

 .
 .
 .
 .

Súng tiểu liên
Súng Nga


title: Santa María de Dulcis

text:
Santa María de Dulcis là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 213 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Crocidosema leprarum

text:
Crocidosema leprarum là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Đây là loài đặc hữu của các đảo Oahu, Molokai, Nihoa, Necker, Laysan và các bãi cạn Frigate Pháp thuộc quần đảo Hawaii.

Ấu trùng có thể ăn các loài thuộc chi Abutilon và Sida.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Crocidosema
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Chelostoma hellenicum

text:
Chelostoma hellenicum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Chelostoma
Động vật được mô tả năm 1938


title: Âu Việt

text:
Âu Việt (chữ Hán: 甌越) hay Tây Âu (西甌; bính âm: Xī Ōu) là một tập hợp các bộ lạc miền núi sinh sống tại khu vực mà ngày nay là đông bắc Việt Nam, phía tây tỉnh Quảng Đông và phía bắc tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, chí ít là từ thế kỷ 3 TCN.

Âu Việt còn ám chỉ Vương quốc Đông Âu, hậu duệ của Vương quốc Việt đã di dời đến Phúc Kiến sau khi thất thủ.

Nguồn gốc
Người Tây Âu là một trong số các bộ tộc Bách Việt. Họ có tục để tóc ngắn, xăm mình, nhuộm răng đen.

Người Âu Việt có quan hệ thương mại với người Lạc Việt, cư dân nước Văn Lang cư trú tại vùng đồng bằng đất thấp ở phía nam Âu Việt, ngày nay là đồng bằng sông Hồng ở miền Bắc Việt Nam cho tới năm 258 hoặc 257 TCN khi Thục Phán, thủ lĩnh của một liên minh các bộ lạc Âu Việt, tấn công Văn Lang và đánh bại Hùng Vương cuối cùng. Hai vùng đất của người Tây Âu và Lạc Việt được hợp nhất thành một quốc gia. Thục Phán đặt tên quốc gia mới là Âu Lạc, xưng là An Dương Vương, đóng đô tại Phong Khê (nay là vùng Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội)

Nhà Tần chinh phục nước Sở vào năm 223 TCN. Vài năm sau, Tần Thủy Hoàng cho hàng chục vạn quân tiến xuống chinh phục phương nam. Quân Tần kéo xuống chinh phục Tây Âu, khai mào chiến tranh du kích trong ba năm và giết chết thủ lĩnh Tây Âu. Trước thời Hán, Đông và Tây Âu đã giành lại được độc lập. Người Đông Âu bị người Mân Việt tấn công, Hán Vũ Đế đã chiếu cố cho họ di dời tới vùng sông Dương Tử và sông Hoài. Tây Âu thì tiến cống cho nước Nam Việt cho tới khi bị Hán Vũ Đế chinh phục và bắt quy hàng. Sau đó, hậu duệ của các vị thủ lĩnh vùng này bị tước mất địa vị. Âu (區), Âu (歐) và Âu Dương (歐陽) đến nay vẫn duy trì trong các tên họ.

Trong truyền thuyết

Trong truyền thuyết Thần cung Bảo kiếm của người Choang, Âu Việt chính là nước Tây Âu, láng giềng của nước Lạc Việt. Truyện kể về Triệu Đà và ba nước Nam Việt, Tây Âu, Lạc Việt, nội dung rất giống với truyền thuyết Trọng Thủy-Mỵ Châu của người Kinh. Tuy nhiên, truyền thuyết của người Choang không kể về Trọng Thủy mà là hoàng tử Tây Âu ở rể bên nước Lạc Việt. Đặc biệt, truyện kể dân gian này cũng xác nhận biên giới giữa Tây Âu và Lạc Việt là sông Mãn Giang nằm trong hệ thống sông Tây Giang, một con sông rất nhỏ cách thành phố Nam Ninh khoảng 143km về phía bắc, cách thành phố Ngô Châu (xưa là huyện Quảng Tín, quận Thương Ngô nhà Hán) khoảng 367km về phía tây, và cách thành phố Cao Bằng – Việt Nam khoảng 200km về phía đông bắc. Thần cung Bảo kiếm là sự kết hợp các nét văn hóa dân gian bản địa với nhân vật lịch sử Triệu Đà. Nhiều khả năng nó là bản gốc của truyền thuyết Mỵ Châu-Trọng Thủy ở Việt Nam. Ở góc độ nào đó, nó phản ánh thực tế xã hội Lạc Việt thời sơ sử: kính sợ yêu ma quỷ thần, tôn trọng thầy cúng đồng cốt, tục ở rể, ăn trầu cau, các xung đột nội tại thường diễn ra trong cộng đồng…

Xem thêm

 Đông Âu quốc
 Nam Bình (kinh đô)
 Thành Bản Phủ (Cao Bằng)
 Thục Chế
 Thục Phán
 Cổ Loa
 Âu Lạc
 Lạc Việt
 Văn Lang
 Hùng Vương
 Điền quốc
 Nam Việt
 Người Tày
 Người Nùng
 Người Choang
 Chiến tranh Tần-Việt

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lạc Việt cổ quốc

Cựu quốc gia trong lịch sử Việt Nam
Việt Nam cổ đại
Bách Việt


title: Muroto, Kōchi

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Kōchi, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức

Thành phố tỉnh Kōchi


title: Pseudanapaea transvestita

text:
Bướm đêm tách cam, Pseudanapaea transvestita, là một loài bướm đêm thuộc họ Limacodidae. Nó được tìm thấy ở phía đông của Úc.

Chú thích

Tham khảo

Pseudanapaea


title: Obernzenn

text:
Obernzenn là một đô thị ở huyện Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo