title: Đền Yasukuni

text:
, là nơi thờ phụng những người lính tử trận vì đã chiến đấu cho Thiên hoàng.

Tiền thân của đền thờ này là Tōkyō Shōkonsha (東京招魂社 hay Đông Kinh Chiêu Hồn xã), "đền gọi hồn người chết tại Tokyo", được xây dựng tại cố đô Kyoto (Nhật Bản) vào năm 1869. Đến năm 1875, Thiên hoàng Minh Trị quyết định dời Tōkyō Shōkonsha về Tokyo và đổi tên thành Yasukuni với mục đích biến đền này trở thành một địa điểm linh thiêng, đề cao bản sắc dân tộc và là nền tảng tinh thần cho Nhật Bản.

Đến tháng 10 năm 2004, đã có 2.466.532 người lính Nhật Bản và thuộc địa của Nhật Bản (chủ yếu là Triều Tiên và Đài Loan) được ghi tên trong đền Yasukuni.

Hiện nay, đền Yasukuni trở thành một địa điểm gây tranh cãi không chỉ trong xã hội Nhật Bản và cả ở một số quốc gia đã từng bị Nhật Bản xâm lược, vì trong 2.466.532 người lính trên có cả những người tham gia lực lượng phát xít Nhật và những tội phạm chiến tranh trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Đài Loan, Hàn Quốc và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên luôn phản đối việc Nhật Bản thờ phụng những tội phạm chiến tranh này. Các lần đến thăm đền của Thủ tướng Nhật Bản dù với tư cách cá nhân hay nhà nước đều luôn dẫn đến căng thẳng về ngoại giao giữa Nhật Bản với các quốc gia trên.

Lịch sử hình thành

Đền Yasukuni trước đây có tên là Đông Kinh Chiêu Hồn xã (東京招魂社, Tōkyō Shōkonsha) được xây dựng vào tháng 6 năm 1869 theo yêu cầu của Thiên hoàng Minh Trị để vinh danh những người lính đã chiến đấu và hi sinh cho công cuộc cải cách Duy tân và sự nghiệp lật đổ Mạc phủ. Vào năm 1879, ngôi đền được đặt lại tên Yasukuni Jinja vốn dĩ sau đó trở thành một trong những biểu tượng đặc biệt cho Thần đạo Nhật Bản, và là một trong những nơi linh thiêng được lựa chọn cho việc thờ phụng những chiến sĩ hi sinh cho nước Nhật.

Trong những năm 1890, Huấn lệnh về Giáo dục của Đế chế (The Imperial Rescript on Education) đã được thông qua, theo đó sinh viên được yêu cầu đọc nghi thức lời tuyên thệ hiến dâng cho Tổ quốc cũng như bảo vệ Thiên hoàng. Sự hiến dâng cao cả nhất là hy sinh tính mạng khi chiến đấu vì Nhật Bản và Thiên Hoàng, họ sẽ trở thành các "vị thần" (Kami) bảo vệ cho tổ quốc. Nhiều người Nhật thời đó cảm thấy được thờ tại đền thờ Yasukuni là một vinh dự đặc biệt, bởi vì Yasukuni là ngôi đền duy nhất mà những người bình thường được tôn thờ, và các Thiên hoàng sẽ đích thân tới thăm ngôi đền hàng năm 2 lần để bày tỏ sự kính trọng của mình.

Vinh danh hương hồn những tử sĩ hy sinh vì đất nước (kami)

Tính tới năm 2004, có 2.466.532 người được ghi tên và thờ cúng ở Đền Yasukuni. Những người này gồm tất cả những người đã chiến đấu và hi sinh cho nước Nhật, trong đó có 27.863 người Đài Loan và 21.181 người Triều Tiên.

Để được vinh danh tại Đền Yasukuni, đối tượng được vinh danh phải nằm trong số các trường hợp sau (vì theo quy định những người này phải hi sinh trong lúc đang thi hành nhiệm vụ, nên những người vô tình chết do chiến tranh sẽ không được kể vào).

Điều kiện để được vinh danh
 Các quân nhân, hay công dân được tuyển mộ cho quân đội mà:
 Hi sinh trong lúc thi hành nhiệm vụ, hoặc chết do bị thương nặng bên ngoài Nhật Bản (và trên đất Nhật kể từ sau tháng 9 năm 1931).
 Mất tích hay bị xem như đã mất trong lúc bị thương hay bệnh tật khi làm nhiệm vụ.
 Bị tử hình do quyết định của tòa án chiến tranh được ký kết trong Hiệp định hòa bình San Francisco (San Francisco Peace Treaty).
 Công dân tham gia vào các trận đánh dưới sự xếp đặt của quân đội và hi sinh trong khi bị thương nặng.
 Tù binh được xem như đã chết trong các trại giam của Khối Đồng Minh trong và sau chiến tranh.
 Công dân xung phong vào các nhiệm vụ dân sự (công nhân nhà máy, y tá cho các tổ chức như Hồng thập tự quốc tế) bị chết trong khi làm nhiệm vụ.
 Thủy thủ hi sinh trên các tàu buôn trong chiến tranh và thời bình.
 Thủy thủ hi sinh khi tham gia vào các nghĩa vụ quốc tế (Awa Maru).
 Học sinh Okinawa mất trong lúc di tản (vụ đắm tàu Tsushima Maru).
 Quan chức chính phủ của Karafuto và khu vực Quan Đông thuộc bán đảo Liêu Đông (thuộc quyền kiểm soát của Nhật từ 1905-1944), Tổng đốc Triều Tiên, Tổng đốc Đài Loan.

Mặc dù hàng năm số người vinh danh tại đây mỗi tăng lên nhưng chỉ được tính với mốc thời gian 1951 tức năm ký kết Hiệp định hòa bình San Francisco. Cho nên không hề có cá nhân nào được đưa vào Đền kể từ 1951, kể cả những quân nhân hi sinh trong khi làm nhiệm vụ ở Cục phòng vệ Nhật Bản.

Các tử sĩ hi sinh trong các cuộc chiến tranh

Bảng sau liệt kê các trường hợp các Kami được vinh danh tại Đền Yasukuni theo trình tự thời gian của các sự kiện mà Nhật Bản đã tham gia trong quá khứ.

Thơ ca
Đền Yasukuni là nơi thờ các tử sĩ hi sinh vì Thiên hoàng và nước Nhật, họ được thờ phụng như những anh linh bảo vệ cho xã tắc. Đối với nhiều gia đình Nhật Bản có người thân tử trận thì đây là niềm an ủi và vinh dự lớn. Đầu thế kỷ 20, có một bài hát đầy xúc động về một bà mẹ già từ làng quê mang theo tấm quân chương của con trai đã tử trận của mình đến Đền Yasukuni:
Từ Ga Ueno đến Kudanzaka
Mẹ không còn kiên nhẫn, vì đường đi quên mất.Mẹ lang thang suốt ngày, dựa người trên gậy chống,Để đến thăm con ta, tại Kudanzaka.Trên nền trời vòm cổng cao ngất, lờ mờ hiện ra trong mắtDẫn đến một ngôi đền uy nghiĐã ghi tên con mẹ bên các thần linh.Người mẹ hèn mọn của con khóc òa vì vui mừng.Mẹ là con gà mái đã hạ sinh loài chim ưng.Và niềm vinh dự đó mẹ không đáng được có.Mẹ muốn con thấy Quân chương Diều Vàng của con,Nên mẹ đến thăm con, con yêu, tại Kudanzaka Tranh cãi

Theo niềm tin của các tín đồ Thần đạo, Đền Yasukuni là nơi cư ngụ vĩnh viễn của những anh linh dân tộc đã chiến đấu nhân danh Thiên hoàng. Đền hiện thờ khoảng 1000 tội phạm chiến tranh tham gia ở các mức độ khác nhau trong Thế chiến thứ hai.

Một tài liệu được công bố vào ngày 28 tháng 3 năm 2007 bởi một số thành viên Nghị viện, Bộ Y tế và An sinh xã hội cùng đại diện của đền Yasukuni tiết lộ một chi tiết về vấn đề vinh danh những người bị cho là tội phạm chiến tranh. Quyết định được đưa ra sau cuộc họp vào ngày 31 tháng 1 năm 1969, theo đó những phạm nhân bị kết án tại Tòa án quân sự Viễn Đông có thể được vinh danh nhưng với điều kiện các giáo sĩ Yasukuni không được công bố rộng rãi việc làm này.

Vào ngày 17 tháng 10 năm 1978, 14 tội phạm chiến tranh loại A (theo phán quyết của Tòa án quân sự viễn đông), kể cả Thủ tướng Hideki Tojo, đã được thờ một cách lặng lẽ như là "những chiến binh" đã hy sinh vì Thiên hoàng và vì niềm tin của mình (Chiêu Hòa tuẫn nạn giả, 昭和殉難者 Shōwa junnansha). Bản án gồm:

 Treo cổ:

Hideki Tojo, Itagaki Seishiro, Heitaro Kimura, Kenji Doihara, Iwane Matsui, Akira Muto, Koki Hirota

 Chung thân:

Yoshijiro Umezu, Kuniaki Koiso, Kiichiro Hiranuma, Toshio Shiratori

 Khổ sai 20 năm:

Shigenori Togo

 Chết trước khi tuyên án (do bệnh tật):

Osami Nagano, Yosuke Matsuoka

Việc làm này được truyền thông công bố rộng rãi từ ngày 19 tháng 4 năm 1979, kéo theo những tranh cãi từ 1985 đến ngày nay vì với Trung Quốc, Triều Tiên, Hàn Quốc, những nước vốn chịu ảnh hưởng từ chính sách cai trị của Nhật Bản dưới thời thuộc địa, họ coi đó là biểu tượng cho sự trở lại của chủ nghĩa quân phiệt Nhật.

Đền Yasukuni cũng mở một bảo tàng lịch sử (Du tựu quán, 遊就館, Yūshūkan) và việc này cũng gây ra chỉ trích ít nhiều. Nơi đây người ta cho công chiếu một đoạn phim tư liệu liên quan đến chính sách của Nhật Bản thời kì trước Chiến tranh thế giới thứ hai, theo đó lý do cho các việc làm này là "nỗ lực cuối cùng để đưa châu Á thoát khỏi ách thống trị của các thực dân phương Tây". Các hiện vật trưng bày tại đây cũng chứng minh rằng "Nhật Bản cũng là một trong những nạn nhân của các quốc gia Đế quốc đó".

Trên tờ rơi của Đền Yasukuni có ghi rằng: "Chiến tranh là một việc làm không một ai mong muốn, nhưng điều đó là cần thiết để chúng ta có thể bảo vệ sự độc lập và thịnh vượng chung của Nhật Bản cùng các quốc gia châu Á khác".

Các dư âm chính trị này của Đền Yasukuni có thể được giải thích bằng hai giả thuyết sau. Một là theo phương diện tôn giáo của Thần đạo, luôn coi việc một người nào đó chiến đấu và hi sinh nhân danh Thiên hoàng đều được coi là những linh hồn can đảm nhất. Nhưng một yếu tố khác được coi là mạnh mẽ hơn là do sự ảnh hưởng của các tổ chức đại diện cho những gia đình có thân nhân được vinh danh trong đền Yasukuni, đặc biệt là tổ chức '"Di tộc hội" (遺族会, Izokukai), một trong những đại diện quan trọng cho thân nhân những gia đình có người hi sinh trong Thế chiến thứ hai. Mặc dù Đền Yasukuni vẫn là một trong những nơi năng lui tới của các chính trị gia cánh tả cũng như của những tổ chức ủng hộ các chính trị gia bảo thủ này và dĩ nhiên ảnh hưởng của những người này cũng có mức độ nhất định đối với các giáo sĩ cao nhất tại đây, nhưng có một sự thật tồn tại từ lâu rằng Đền Yasukuni vẫn luôn xem tổ chức "Di tộc hội" như là một trong những viên đá đầu tiên để dựng nên ngôi Đền này.

Trước đây hội "Di tộc hội" có tên là "Di tộc Hậu sinh Liên minh" (遺族厚生連盟, Izoku Kōsei Renmei) có nghĩa là Hội phúc lợi cho các gia đình có thân nhân mất trong chiến tranh và được thành lập vào năm 1947. Các mục tiêu ban đầu của hội phúc lợi này là "Nhằm làm xoa dịu nỗi đau mà chiến tranh đã gây ra, chúng tôi, những người luôn làm mọi thứ để lập nên nền hòa bình vĩnh cửu cùng sự phồn thịnh của thế giới sẽ cùng chung tay góp sức để làm vơi đi phần nào nỗi niềm đau buồn đó". Như vậy, mục tiêu chính của tổ chức là cứu giúp những người vợ góa, những đứa con mồ côi và những bậc cha mẹ có con hi sinh trong Thế chiến thứ hai, cũng như đóng vai trò quan trọng trong việc cố vấn các chính sách cần thiết cho mục đích này với chính phủ. Tuy nhiên vào 1953 tổ chức này trở thành một tổ chức độc lập và đổi tên thành "Di tộc hội" như ngày nay. Quan trọng hơn tổ chức này cũng đã thay đổi tiêu chí hoạt động mạnh hơn: "Với mục đích mưu cầu hòa bình vĩnh cửu cho nước Nhật cùng sự phát triển hài hòa về nhân cách và những mục đích tốt đẹp khác, chúng tôi sẽ luôn cầu nguyện cho những "anh linh" (英霊, Eirei) - tức các hương hồn chiến binh - vĩ đại nhằm tìm kiếm sự an bình cho gia đình và người thân của họ bằng những bước tiến xa hơn trong việc nâng cao sự nhìn nhận của xã hội đối với những đóng góp của họ". Chung quy lại, sự thay đổi này được cho là một bước tiến xa hơn trong việc khơi dậy tinh thần quốc gia và tinh thần của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản. Chủ tịch của tổ chức này thường là một thành viên của Đảng dân chủ xã hội đương quyền LDP, đồng thời tổ chức này cũng được xem là một hiện thân không chính thức cho mối quan hệ giữa LDP và Yasukuni. Minh chứng là vào năm 1962, Okinori Kaya, một thành viên bảo thủ của LDP bị xem là tội phạm loại A đã được chỉ định làm chủ tịch của tổ chức. Vì các lý do đó mà "Di tộc hội" hiện tại nắm giữ một ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến với các quyết định của Yasukuni.

 Về chính trị

Những tranh cãi về Đền Yasukuni đã nổ ra mạnh mẽ không những bên ngoài mà còn với bản thân bên trong nước Nhật. Các cuộc tranh luận không ngừng này bắt đầu gần như hàng năm kể từ năm 1975 khi Thủ tướng khi đó là Miki Takeo đến viếng đền với tư cách cá nhân vào ngày 15 tháng 8 (ngày Nhật chính thức tuyên bố đầu hàng quân đội Đồng Minh). Ngay năm sau đó, người kế nhiệm ông ta, Thủ tướng Fukuda Takeo cũng đến thăm Yasukuni nhưng với chữ ký của một Thủ tướng đương nhiệm. Một vài Thủ tướng khác sau đó cũng đã đến Đền từ 1979: Masayoshi Ohira vào năm 1979; Zenko Suzuki năm 1980, 1981 và 1982; Yasuhiro Nakasone năm 1983 và 1985 (lần viếng sau ông ấy đã dùng tiền của Chính phủ để mua hoa cho mục đích viếng Đền - một hành động mang tính biểu tượng cao); sau đó là Thủ tướng Ryutaro Hashimoto vào năm 1996; Thủ tướng Junichiro Koizumi, người đã viếng Đền tổng cộng sáu lần (2001, 2002, 2003, 2004, 2005 và 2006); Thủ tướng Shinzo Abe, vào ngày 26 tháng 12 năm 2013. Các cuộc viếng thăm của này của Thủ tướng đã bị một vài nước láng giềng chính thức lên tiếng phản đối từ năm 1985 vì họ xem đó là một nỗ lực để khơi gợi lại tinh thần quân phiệt Nhật Bản.

Các chuyến viếng Yasukuni này của các quan chức chính phủ đã đặt ra một tranh cãi mới về khía cạnh tôn giáo trong chính phủ. Một vài thành viên LDP cho rằng việc viếng thăm này đã được quy định rõ trong Hiến pháp và hoàn toàn hợp hiến, đặc biệt khi một người nào đó muốn bày tỏ lòng kính trọng với những người đã chiến đấu và ngã xuống vì tổ quốc. Tuy vậy, một đề xuất về ý tưởng một nơi tưởng niệm khác dành thờ phụng các chiến binh để những người muốn đến để bày tỏ lòng kính trọng đối với họ sẽ không phải đến Đền Yasukuni đã không thể thực hiện được. Sự thật là chính phủ Nhật hàng năm vẫn tổ chức hoạt động viếng thăm để tưởng nhớ đến chiến tranh tại một toà nhà phụ Budokan gần Đền Yasukuni, cho phép những người đến Budokan có thể sau đó tiếp tục viếng Yasukuni nếu họ muốn. Tuy nhiên các giáo sĩ lại phản đối việc cho xây dựng một nơi tưởng niệm không nhằm mục đích tôn giáo như vậy, vì theo họ "Đền Yasukuni phải là nơi duy nhất vinh danh những người lính can đảm nhất của Nhật Bản". Về phần Thủ tướng Koizumi thì các chuyến thăm của ông là nhằm mục đích cầu nguyện cho nước Nhật không phải tham gia vào bất kì cuộc chiến nào khác, và rằng đó chỉ là hành động tưởng nhớ đơn thuần của riêng ông.

Chính quyền Trung Quốc đại lục đã có những lời lên án gay gắt nhất đối với vấn đề Đền Yasukuni, nhưng một số nhà phân tích chính trị cho rằng đó chỉ là một mánh khoé của Bắc Kinh nhằm khỏa lấp những lỗ hổng đoàn kết trong chính quyền hiện tại, hơn là một chỉ dấu lo ngại về một sự trỗi dậy mới của chủ nghĩa quân phiệt tại Nhật Bản. Họ còn đưa ra những ví dụ sinh động hơn cho nhận định này qua việc Chính quyền Trung Quốc đã thể hiện lòng khoan dung hiếm có khi cho phép các đoàn người biểu tình được phép phản đối công khai các chuyến viếng đền trên đất Nhật, trong khi lại rất dè dặt đối với những cuộc biểu tình về những bất công của người dân trong nước. Điều này chỉ có thể được lý giải như là một nỗ lực của Đảng Cộng sản nhằm hướng ánh mắt của dư luận ra khỏi những vấn đề trong nước, cũng như làm tăng tính chính danh hiện tại của Đảng cộng sản cầm quyền bằng cách lấy lòng của những người yêu thích chủ nghĩa dân tộc tại đại lục.

 Trên đất Nhật Bản
Các chuyến viếng thăm đến Đền Yasukuni và các phản ứng của các quốc gia khác xoay quanh lúc nào cũng nhận được nhiều quan tâm từ bản thân nước Nhật và có tác động theo nhiều hướng khác nhau.

Mỗi một kami thờ trong Yasukuni được xem như là hiện thân của các anh linh của các chiến binh, và đây cũng là lý do mà một số ý kiến cho rằng không những Yasukuni muốn vinh danh họ mà còn chính những trận chiến mà họ đã từng tham gia. Yasukuni thì lại cho rằng việc vinh danh những người bị xem như là tội phạm chiến tranh loại A chỉ dựa trên các quy định hiện hành mà họ được phép. Họ cũng chỉ ra rằng tên của những người này đã có trong các bản báo cáo chính thức của Bộ Y tế Nhật Bản như những người đã hi sinh trong chiến tranh theo đó chính phủ phải có trách nhiệm với gia đình người thân của họ. Tuy nhiên lúc đầu các giáo sĩ Yasukuni đã tỏ ra thận trọng khi quyết không vinh danh những người này. Về sau quyết định này được xem xét lại và được thay đổi. Một số nhà quan sát cho rằng quyết định đưa tên những người bị kết án như những tội phạm chiến tranh loại A vào danh sách những người cần được vinh danh tại Đền Yasukuni mang một thông điệp ngầm rằng quyết định của Toà án hình sự quốc tế chỉ là hành động của những kẻ thắng làm vua, do đó phán xét của phiên tòa này là vi hiến và trái pháp luật theo luật pháp quốc tế, cho nên không có bất kì lý do gì có thể ngăn cản Đền Yasukuni vinh danh họ.

Những người ủng hộ các chuyến viếng thăm của Thủ tướng đến Đền Yasukuni cho rằng việc làm này hoàn toàn mang tính chất nội bộ của Nhật Bản mà các quốc gia khác như Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Hàn Quốc điều không có lý do gì để xen vào. Một nhận định khác giải thích cho mâu thuẫn này chỉ là do có sự khác biệt về tôn giáo. Thần đạo không có quan niệm về kiếp luân hồi hay thiên đường địa phủ như các tôn giáo khác. Những linh hồn vốn không hề biết gì về sự hận thù hay trả oán nhưng họ có thể sẽ trở nên như vậy nếu không có một nơi yên bình để họ an nghỉ. Một số khác thì lại cho rằng do Yasukuni là một khía cạnh tôn giáo mang tầm quốc gia và có thể được xem như một thành quả về vấn đề tự do tôn giáo của Nhật Bản nên việc đưa ra các tranh cãi tại đây là nhạy cảm và hoàn toàn không cần thiết. Họ còn cho rằng vì Yasukuni có một nhà bảo tàng bên cạnh nên ngôi Đền không chỉ là một nơi dành cho anh linh các tử sĩ nương náu mà còn có thể đóng vai trò giúp người khác hiểu về họ hơn khi họ còn sống và vì vậy sẽ tỏ lòng kính trọng họ.

Một vấn đề hóc búa khác cũng xuất hiện khi xem xét tính chất hợp hiến của các chuyến thăm của Thủ tướng. Sự phân định rạch ròi giữa luật pháp và tôn giáo trong Hiến pháp Nhật Bản là hết sức rõ ràng. Một trong các câu hỏi đầu tiên thường được đưa ra cho các Thủ tướng viếng Đền Yasukuni là "Ngài đến đây với tư cách các nhân hay là trên cương vị của một Thủ tướng ?". Trong đó chữ ký của Thủ tướng có vẻ như là vấn đề được quan tâm nhiều nhất cho dù ông ta dùng tư cách tư nhân (私人, shijin) hay thủ tướng (首相, shushō), mặc dù thỉnh thoảng chữ ký này có thể được để trống, khi khác thì lúc là tư nhân lúc thì thủ tướng. Cách làm này có hơi khác so với những chuyến thăm viếng của các Thủ tướng Đức đến khu tưởng niệm Holocaust, trong đó các chuyến đi này đều được thông báo rõ ràng là mang cấp nhà nước. Các chuyến viếng thăm Yasukuni của Thủ tướng Junichiro Koizumi được ông phát biểu có phần úp mở khi nói rằng ông đến với tư cách cá nhân Junichiro Koizumi trên cương vị một Thủ tướng. Điều này khiến một số nhà phân tích cho rằng ông đang muốn tiến tới một cấp độ chính thức hơn cho các chuyến viếng thăm này, một số khác thì nhận định vấn đề tư cách cá nhân hay Thủ tướng thật ra là đều vô nghĩa.

Một vài nhà báo cũng như cơ quan truyền thông (như tờ Tin tức Kyoto) diễn giải cách hiểu này theo một hướng khác khi cho rằng Thủ tướng Koizumi muốn nói rằng ông chỉ đến thăm Đền trên cương vị Thủ tướng khi ông cần các tác động chính trị cần thiết của một chính trị gia (trong thời điểm bầu cử), và là một cá nhân nếu ông chỉ đến với mục đích viếng thăm thuần túy. Dù sao thì hiện tại hầu hết quan điểm của người dân Nhật Bản cũng như các nhà làm luật nước này điều nhất trí rằng các chuyến viếng đến Đền Yasukuni của ông hoàn toàn hợp hiến.

Quan điểm hiện tại của Yasukuni được ghi lại trong khu bảo tàng cũng như trên trang web của Đền cũng gây ra nhiều vấn đề không đồng thuận. Yasukuni cho rằng những gì Nhật Bản đã làm trước và trong Thế chiến thứ hai là một hành động cao thượng nhằm giúp các nước Châu Á ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa đế quốc phương Tây, và vì vậy, cứu các nước này khỏi họa nô lệ.

 Các chuyến thăm của Thủ tướng

Vào ngày 27 tháng 1 năm 2005, Thị trưởng Tokyo, Shintaro Ishihara trả lời trong cuộc phỏng vấn với Kyoto News: "Nếu ngài Thủ tướng không đến viếng đền Yasukuni trong năm nay, tôi e rằng bản thân nước Nhật sẽ suy yếu và nhanh chóng sụp đổ từ bên trong".

Vào ngày 17 tháng 10 năm 2005, Thủ tướng Nhật khi đó là Junichiro Koizumi đến thăm đền lần thứ năm kể từ khi nhậm chức, và mặc dù theo ông việc viếng thăm này chỉ mang tính cá nhân nhưng sau đó chính quyền Trung quốc đại lục đã lên tiếng phản đối chuyến thăm này của ông bằng cách hủy cuộc hội đàm với ngoại trưởng Nhật Nobutaka Machimura. Chuyến viếng thăm cuối của ông được nhắc đến là vào ngày 15/8/2006, cũng là ngày Đế quốc Nhật chính thức đầu hàng quân đội đồng minh.

Thủ tướng kế nhiệm sau đó Shinzo Abe mặc dù không chính thức viếng thăm đền như người tiền nhiệm mà dưới hình thức gởi quà lưu niệm đi kèm với chữ ký của ông trên cương vị Thủ tướng.

Hiện tại, Thủ tướng kế nhiệm Yasuo Fukuda đã hứa rằng sẽ không bao giờ đến viếng đền Yasukuni do muốn cải thiện quan hệ với các nước láng giềng (nhằm tranh thủ sự ủng hộ của các nước này trong vấn đề Bắc Triều Tiên), nhưng nhìn chung các chuyến viếng đền Yasukuni dưới bất kì hình thức nào, đặc biệt là của các nguyên thủ quốc gia cũng mang một tác động nhất định đến chính sách đối ngoại của nước đó.

 Các chuyến viếng của Thiên hoàng

Thiên hoàng Chiêu Hòa đã không viếng Yasukuni từ năm 1978 cho đến cuối đời. Người con trai sau khi thay thế vua cha cũng đã không còn đến Yasukuni, thay vào đó một thành viên Hoàng gia sẽ đảm nhiệm việc viếng Đền hàng năm. Nhật báo "Kinh tế Nhật Bản" (Nihon Keizai) ngày 20 tháng 7 năm 2006 đã đưa lên trang nhất các chi tiết quan trọng liên quan đến quyết định không viếng Đền Yasukuni của cố Thiên hoàng Chiêu Hòa. Một bản ghi chép còn sót lại do Trưởng ban quản lý các vấn đề liên quan đến Hoàng gia, Tomohiko Tomita, lần đầu tiên xác nhận rằng lý do nằm ở quyết định vinh danh những người bị cho là tội phạm chiến tranh loại A. Tomita đã ghi lại các cuộc đối thoại giữa ông và Thiên hoàng trong quyển nhật ký (12 quyển từ 1975-1986) và các cuốn sổ tay ghi chép (20 quyển từ 1986-1997).

Theo các bản ghi chép này, Thiên hoàng đã bày tỏ sự không hài lòng của mình về quyết định vinh danh 14 tội phạm chiến tranh loại A vào năm 1988, ông nói "Trẫm đã suy tư nhiều về việc vinh danh các tội phạm chiến tranh loại A bao gồm cả Matsouka và Shiratori, nghe nói Tsukuba đã tiếp cận quyết định này một cách rất thận trọng ".

Người mang tên Tsukuba - ở đây có vẻ như là Fujimaro Tsukuba, giáo sĩ đứng đầu Yasukuni lúc đó đã không chấp nhận đề nghị vinh danh những người này tại Đền mặc dù tên của họ đã được liệt kê trong danh sách những người hi sinh trong chiến tranh (được phép vinh danh).

Khi được hỏi về ý kiến của con trai của Matsudaira, Trưởng giáo sĩ tại đền Yasukuni, Thiên hoàng cho rằng: "Không biết con trai của Matsudaira, người hiện tại cũng là một trong các giáo sĩ tại đó, sẽ xử lý vấn đề này theo hướng nào. Matsudaira là một người luôn lên tiếng ủng hộ hòa bình khi còn sống, nhưng có vẻ đứa con trai không hiểu được lòng của cha nó. Đó là lý do ta không còn đến viếng đền Yasukuni nữa. Đó là tâm ý của ta".

Matsudaira được cho là Yoshitami Matsudaira, người được chọn vào chức vụ Trưởng ban quản lý các vấn đề về Hoàng gia ngay sau kết thúc Thế chiến hai. Sau đó Nagayoshi, con trai ông ấy tiếp nhận chức vụ của giáo sĩ đứng đầu Yasukuni đã quyết định vinh danh những người tội phạm chiến tranh vào năm 1978. Việc Nagayoshi Matsudaira mất một năm trước (ngày 13 tháng 7 năm 2005) có thể là lý do để bản ghi chép này được công bố.

Theo nhận xét của nhà báo Masanori Yamaguchi, người đã có dịp xem qua bản ghi chép của Thiên hoàng và cũng là một trong số những người đầu tiên tham gia buổi họp báo vào năm 1975, rằng Thiên hoàng có vẻ đã chịu ưu phiền rất nhiều khi nghĩ đến trách nhiệm của mình trước nỗi đau của Hiroshima, và rằng ông đã "không làm gì được", điều này có nghĩa ông ấy lo ngại việc quyết định vinh danh những người này sẽ một lần nữa khơi dậy vấn đề trách nhiệm của ông trong cuộc chiến.

 Tội ác chiến tranh

Trên phương diện chiến tranh, tội ác chiến tranh là một hành động vi phạm các qui phạm trong các điều khoản trong bộ luật quốc tế liên quan đến một người hay một nhóm người mà là quân nhân hay công dân. Các tội ác chiến tranh có thể diễn ra giữa các phe phái trong nội chiến hay giữa các nước đang có xung đột với nhau về vũ trang (ICTY 1995). Trước đây các quy định về tội ác chiến tranh bị giới hạn trong các xung đột quốc tế nhưng dần được mở rộng hơn theo thời gian dưới các phong trào đấu tranh nhân quyền của Tổ chức nhân quyền quốc tế.

Do khái niệm "chiến tranh" có thể gây tranh cãi và lại càng gay go hơn với thuật ngữ "tội ác chiến tranh" được sử dụng giữa các nước dưới các hình thức khác nhau và tuy đã có một vài thống nhất chung về khái niệm này, nhưng thật ra nó chỉ được dùng ở những trường hợp có xung đột vũ trang kéo dài đủ để gây ra một sự bất ổn nhất định trong xã hội (phạm vi một nước hay quốc tế). Cho nên những phiên tòa được lập ra để xác định sự "chính nghĩa của cuộc chiến" cũng đã gặp rất nhiều chỉ trích do bị cho là có sự thiên vị đối với bên chiến thắng trong chiến tranh. Có thể xem việc tàn phá thành phố Dresden (Đức) trong các trận ném bom của quân Đồng minh hay việc sử dụng vũ khí hạt nhân với Nhật Bản trong Thế chiến hai như là một ví dụ cho điều này.

Ở những khía cạnh mà những điều lệ ghi trong Luật pháp quốc tế chưa thể giải quyết triệt để, vẫn còn tồn tại nhiều những tranh cãi liên quan đến tính khách quan khi tiến hành xem xét một cá nhân có là tội phạm chiến tranh hay không.

 Các khu vực chính
Đền Yasukuni trải dài trên khu đất 2,41 dặm vuông với khoảng 1,54 dặm vuông công trình liên quan.

 Khu đền chính
Liệt kê theo thứ tự từ Đông sang Tây

 Khu Haiden: xây dựng vào 1901, là khu vực cầu nguyện chính của những người đến cầu nguyện cho mục đích tín ngưỡng Thần đạo. Phần mái của khu này được sửa lại vào năm 1989. Bức màn trắng sẽ được các giáo sĩ trang trí lại thành màu hồng khi Đền vào mùa lễ bái.
 Khu Honden: khu vực thờ phụng chính dành cho các kami. Được xây dựng vào năm 1872 và trang hoàng lại vào 1989, cũng là nơi dành cho các giáo sĩ hành lễ và hoàn toàn biệt lập với khách viếng.
 Khu Reijibo Hōanden: nằm phía sau khu Honden về phía Đông, là khu lưu giữ Quyển thánh thư (Book of souls) - một tài liệu được làm bằng tay theo kiểu Nhật ghi tên của các đấng thần linh của Thần đạo được thờ tại đây. Được xây dựng từ các mẫu bê tông đã hư hại từ các vụ động đất được Thiên hoàng Chiêu Hòa đưa đến vào năm 1972.
 Khu Motomiya: được xem như một khu đền phụ, lúc đầu được xây dựng tại Kyoto nhằm mục đính vinh danh những người đã hi sinh vì sự trung thành của họ trong những ngày đầu của thời kì Minh Trị Duy Tân. Bảy mươi năm sau, khu đền này được đưa đến Yasukuni vào 1931. Motomiya theo tiếng Nhật có nghĩa là "Ngôi đền cũ" với ngụ ý rằng đây là một trong những khu thánh linh của Đền Yasukuni ngày nay.
 Khu Chireisha: nằm ở vị trí về phía Nam của khu đền Motomiya, vốn là một ngôi đền nhỏ được xây vào 1965. Chủ yếu dùng để phụng thờ những người chưa được đưa vào khu Honden - vốn là những người chết từ các quốc tịch khác có liên quan đến Nhật Bản. Yasukuni dành riêng ngày 13 tháng 7 hàng năm để tổ chức một buổi cầu nguyện tại đây.

 Cổng Torii
 Daichii Torii: được xem như lớn nhất Nhật Bản, dựng lên lần đầu tiên vào 1921 trên lối đi chính dẫn vào Đền Yasukuni. Cao gần 25m và dài 34m, khách viếng Đền sẽ đi qua cổng này nếu bắt đầu từ hướng Đông sang Tây. Được thay thế một lần vào 1974 khi bị hư hại vào năm 1943 do thiên tai.
 Daini Torii: có thể gặp trên đường đi vào Đền, là Torii lớn nhất Nhật Bản làm bằng đồng. Được dựng lên từ 1887.
 Shimmon: nằm giữa Daini Torii và Chumon Torii. Cao 6m và được làm từ cây tùng bách Nhật Bản (Hinoki (檜 hay 桧) có đường kính khoảng 1.5m, dựng lên từ 1934 và được khôi phục lần đầu vào năm 1994.
 Chumon Torii: Torii bằng gỗ này sẽ gặp sau cùng trước khi đến khu đền Haiden. Được dựng lên vào 2006 và làm từ một cây bách ở tỉnh Saitama.
 Ishi Torii: được làm bằng đá dẫn đến Đền từ hướng Nam. Dựng lên từ 1932, có thể đến khu vực Parking bằng lối đi này.
 Kitaman và Minamimon: dẫn đến Đền từ hướng Bắc và Nam. Khách đến viếng có thể nhận ra Minamimon Torii do vốn là một cổng nhỏ làm bằng gỗ.

 Khu tưởng niệm

 Irei no Izumi: được xây dựng gần đây để tưởng nhớ đến những người chết do khát từ các trận đánh.
 Ōmura Masujirō: được làm tự nghệ nhân điêu khắc Okuma Ujihiro vào 1893, cũng là tượng đài đầu tiên làm bằng đồng mang phong cách châu Âu. Được xây để vinh danh Ōmura Masujirō, người đàn ông mệnh danh "Cha đẻ của quân đội hiện đại Nhật Bản".
 Tượng của người mẹ góa: được dựng lên để vinh danh các bà mẹ phải nuôi con một mình khi chồng của họ hi sinh do chiến tranh. Được đưa đến Đền vào 1974 do "Hội của các đứa con" đóng góp.
 Tượng đài của Tiến sĩ Pal: công trình được đưa vào Yasukuni vào 2005 để vinh danh thẩm phán Radhabinod Pal, một người đơn độc luôn tìm những bằng chứng cho sự vô tội của các bị cáo trong Phiên tòa hình sự quốc tế Viễn Đông.

 Các khu vực khác

 Yūshūkan: được xây từ 1882, khu bảo tàng này được đặt ở phía Bắc của khu sảnh đường của Yasukuni trưng bày nhiều hiện vật chiến tranh trong đó có cả phi cơ Zero Fighter và ngư lôi Kaiten dành cho các cảm tử quân (回天, hồi thiên, tức "Thay đổi thế giới" hay "Kiến tạo số phận").
 Khu vườn Shinchi Teisen: được bày trí theo phong cách Nhật có từ thời kì Minh Trị. Một thác nhỏ được đặt giữa hồ khu vườn nhằm làm tăng sự thinh lặng của cảnh vật xung quanh.
 Biểu diễn Sumo: vào 1869, một buổi biểu diễn dành cho các võ sĩ Sumo được tổ chức lần đầu tiên vào dịp mở cửa khu Đền. Kể từ đó, rất nhiều cuộc kỉ niệm tương tự được tiến hành với sự tham gia của các võ sĩ chuyên nghiệp kể cả các nhà vô địch của giải Sumo hạng nặng (yokozuna) thường niên tổ chức vào các dịp lễ mùa xuân. Các trận đấu này được tổ chức miễn phí cho khách viếng Đền.
 Ō-tōrō: hai ngọn đèn đá lớn nhất Nhật Bản được đưa đến Đền từ 1935. Một cái tượng trưng cho quân đội, cái thứ hai dành riêng cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản.

 Ghi chú

Tham khảo
 Nelson, John. "Social Memory as Ritual Practice: Commemorating Spirits of the Military Dead at Yasukuni Shinto Shrine". Journal of Asian Studies 62, 2 (May 2003): 445-467.
 Pye, Michael: Religion and Conflict in Japan with Special Reference to Shinto and Yasukuni Shrine. In: Diogenes 50:3 (2003), S. 45-59.
 Saaler, Sven: Politics, Memory and Public Opinion''. München, iudicium, 2005.

Liên kết ngoài

Wheelchair accessibility information on Yasukuni Shrine

Di tích và đài tưởng niệm ở Nhật Bản
Tòa nhà và kiến trúc ở Chiyoda, Tokyo
Tòa nhà thời kỳ Minh Trị
Thần xã Tokyo
Đế quốc Nhật Bản
Công trình tôn giáo hoàn thành năm 1869
Khởi đầu năm 1869 ở Nhật Bản
Tổ chức tôn giáo khởi đầu năm 1869
Tokyo thế kỷ 19
Tâm lý bài Nhật ở Trung Quốc
Tâm lý bài Nhật ở Triều Tiên
Đài tưởng niệm Thế chiến II ở Nhật Bản
Phong trào tôn giáo mới của Thần đạo
Đền Gokoku
Thần đạo Quốc gia


title: Jose Dalman

text:
Jose Dalman là một đô thị cấp bốn ở tỉnh Zamboanga del Norte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 23.322 người trong 4.212 hộ.

Các đơn vị hành chính

Jose Dalman, về mặt hành chính, được chia thành 18 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Zamboanga del Norte


title: Nothomastix

text:
Nothomastix là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Nothomastix chromalis (Walker, 1866)
Nothomastix klossi (Rothschild, 1915)
Nothomastix obliquifascialis Hampson, 1896
Nothomastix pronaxalis (Walker, 1859)
Nothomastix pyranthes (Meyrick, 1894)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nomophilini


title: Maslacq

text:
Maslacq là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Planegg

text:
Planegg là một đô thị ở Munich bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Procambarus connus

text:
Procambarus connus, the Carrollton crayfish, là một loài tôm sông trong họ Cambaridae. Nó là loài đặc hữu của vùng xung quanh Carrollton, ở quận Carroll, Mississippi. Nó được xếp vào nhóm thiếu dữ liệu trong sách Đỏ.

Chú thích

Tham khảo

Procambarus
Động vật được mô tả năm 1978


title: Les Artigues-de-Lussac

text:
Les Artigues-de-Lussac là một xã của tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

 INSEE commune file

Artiguesdelussac


title: Grazalema

text:
Grazalema là một đô thị trong tỉnh Cádiz, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 đô thị này có dân số là 2225 người.

Dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 - Information about Grazalema and surrounding areas.
Grazalema  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
TierraWiki.org - Outdoor information around Grazalema.

Đô thị ở Cádiz


title: Cybister laevis

text:
Cybister laevis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Falkenström miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Betta chloropharynx

text:
Betta chloropharynx là một loài cá thuộc họ Belontiidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.

Tham khảo

Betta
Cá Indonesia
Cá nước ngọt Indonesia
Động vật được mô tả năm 1994


title: Chiến tranh với Pháp và người Da đỏ

text:
Chiến tranh giữa Pháp và người Da đỏ hay còn được gọi là Cuộc Chiến tranh Chinh phạt (, ) là chiến trường của chiến tranh Bảy năm trên đất Bắc Mỹ từ năm 1754 tới năm 1763. Đây là một cuộc xung đột giữa thuộc địa của Vương quốc Anh với thuộc địa của Vương quốc Pháp, hai bên đều được hỗ trợ quân đội từ mẫu quốc, cùng với sự giúp đỡ của thổ dân địa phương. Lúc xung đột bắt đầu, thuộc địa của Pháp có khoảng 60 000 người định cư từ Châu Âu, trong khi thuộc địa của Anh có khoảng 2 triệu người định cư.

Các quốc gia châu Âu đã tuyên chiến với nhau ở Tân thế giới vào năm 1756, hai năm sau chiến tranh Pháp và người Da đỏ, và một số người coi Chiến tranh giữa Pháp và người Da đỏ chỉ đơn thuần là vở kịch Mỹ của Chiến tranh Bảy năm trên toàn thế giới năm 1756-63. tuy nhiên, Chiến tranh Pháp và người Da đỏ ở Hoa Kỳ được xem là một cuộc xung đột đơn lẻ không liên quan đến bất kỳ cuộc chiến tranh châu Âu nào. Người Canada gọi nó là Guerre de la Conquête ("War of the Conquest") hay Chiến tranh chinh phạt

Thực dân Anh được các bộ lạc Iroquois, Catawba và Cherokee hỗ trợ vào các thời điểm khác nhau, và thực dân Pháp được hỗ trợ bởi các bộ lạc của Liên minh Wabanaki, Abenaki và Mi'kmaq, cùng với Algonquin, Lenape, Ojibwa, Ottawa, Shawnee và bộ lạc những Wyandot. Chiến sự diễn ra chủ yếu dọc biên giới giữa Tân Pháp và các thuộc địa của Anh, từ thuộc đia Virginia ở phía nam đến Newfoundland ở phía bắc. Nó bắt đầu bằng một cuộc tranh cãi về việc kiểm soát hợp lưu của sông Allegheny và sông Monongahela được gọi là Fork of the Ohio, và địa điểm của Pháo đài Pháp Duquesne ở Pittsburgh, Pennsylvania. Tranh chấp nổ ra thành bạo loạn trong Trận Jumonville Glen vào tháng 5 năm 1754, khi mà dân quân Virginia dưới sự chỉ huy bởi George Washington, 22 tuổi, phục kích một cuộc tuần tra của Pháp.

Năm 1755, sáu thống đốc thuộc địa đã gặp Tướng Edward Braddock, chỉ huy quân đội Anh mới đến và lên kế hoạch tấn công bốn chiều vào Pháp. Không ai thành công, và chính sự cố chấp của ông đã trở thành một thảm họa; ông thua trận Monongahela vào ngày 9 tháng 7 năm 1755 và chết vài ngày sau đó. Các hoạt động của Anh liên tục thất bại ở các vùng biên giới của thuộc đia Pennsylvania và thuộc đia New York trong năm 1755-57 là do sự kết hợp giữa quản lý kém, chia rẽ nội bộ, trong khi Pháp có trinh sát Canada hiệu quả cùng với lực lượng chính quy  và các đồng minh chiến binh người Da đỏ. Năm 1755, người Anh chiếm được Fort Beauséjour trên biên giới ngăn cách Nova Scotia với Acadia và họ ra lệnh trục xuất những người Acadian (1755-64) ngay sau đó. Lệnh trục xuất được đưa ra bởi Tổng tư lệnh William Shirley mà không có chỉ đạo từ Vương quốc Anh. Những người Acadian đã bị trục xuất, kể cả những người bị quản thúc và những người đã tuyên thệ trung thành với Nhà vua. Người Da đỏ cũng bị đuổi ra khỏi vùng đất của họ để mở đường cho những người định cư từ New England.

Chính quyền thực dân Anh đã sụp đổ ở khu vực Nova Scotia sau nhiều chiến dịch thảm khốc vào năm 1757, bao gồm một cuộc viễn chinh thất bại chống lại Louisbourg và Cuộc vây hãm Pháo đài William Henry; tiếp theo sau đó là sự kiện người Da đỏ tra tấn và tàn sát những người thuộc địa . Khi William Pitt lên nắm quyền và gia tăng đáng kể các nguồn lực quân sự của Anh tại các thuộc địa vào thời điểm Pháp không sẵn sàng mạo hiểm với các đoàn xe lớn để hỗ trợ các lực lượng hạn chế mà họ có ở Tân Pháp để tập trung lực lượng chống lại Phổ và các đồng minh hiện đang tham gia vào cuộc chiến tranh Bảy năm ở châu Âu. Cuộc xung đột ở Ohio kết thúc vào năm 1758 với chiến thắng của người Anh ở Mỹ tại Quốc gia Ohio. Từ năm 1758 đến 1760, quân đội Anh đã phát động chiến dịch đánh chiếm phần Canada của Pháp. Họ đã thành công trong việc chiếm phần lãnh thổ ở các thuộc địa xung quanh và cuối cùng là thành phố Quebec (1759). Người Anh sau đó đã thua Trận Ste-Foy ở phía tây Quebec (1760), nhưng lại thắng cả chiến dịch Montrealnên người Pháp đã nhượng lại Canada cho người Anh theo Hiệp ước Paris (1763).

Pháp cũng nhượng lại lãnh thổ phía đông Mississippi cho Vương quốc Anh, cũng như Louisiana thuộc Pháp ở phía tây sông Mississippi cho đồng minh Tây Ban Nha để bù đắp cho tổn thất của Tây Ban Nha khi nhượng Florida lại cho Anh (Tây Ban Nha nhượng lại Florida cho Anh để lấy lại  thành phố Havana ở Cuba.). Sự hiện diện thuộc địa của Pháp ở phía bắc Vùng Caribe giảm và chỉ còn ảnh hưởng ở các đảo thuộc Saint Pierre và Miquelon, khẳng định vị thế của Anh là cường quốc thực dân thống trị ở Mỹ.

Về cái tên

Ở lãnh thổ Anh tại Bắc Mỹ, các cuộc chiến tranh thường được đặt tên theo quốc vương Anh đương nhiệm, chẳng hạn như Cuộc chiến tranh của Vua William hoặc Cuộc chiến tranh của Nữ hoàng Anne. Đã từng có cái tên  Cuộc chiến tranh của Vua George vào những năm 1740 dưới thời trị vì của Vua George II, vì vậy thực dân Anh đặt tên cho cuộc xung đột này theo tên kẻ địch của họ, và thế là nó được gọi là "Cuộc chiến tranh giữa Pháp và người Da đỏ". Đây tiếp tục là tên gọi tiêu chuẩn cho cuộc chiến ở Hoa Kỳ, mặc dù người da đỏ đã chiến đấu ở cả hai bên mặt trận của cuộc xung đột. Nó cũng dẫn đến cuộc Chiến tranh Bảy năm ở hải ngoại, một cuộc xung đột lớn hơn nhiều giữa Pháp và Anh mà không liên quan đến các thuộc địa ở Mỹ; một số nhà sử học đưa ra mối liên hệ giữa Chiến tranh Pháp và người Da đỏ và Chiến tranh Bảy năm ở chính quốc, nhưng hầu hết cư dân Hoa Kỳ coi chúng như hai cuộc xung đột riêng biệt — chỉ một trong số đó liên quan đến các thuộc địa ở Bắc Mỹ , và các nhà sử học Hoa Kỳ nói chung sử dụng tên truyền thống. Những cái tên ít được sử dụng hơn cho cuộc chiến bao gồm "Chiến tranh liên thuộc địa lần thứ tư" và "Đại chiến tranh giành đế chế".

Ở châu Âu, Chiến tranh Pháp và người Da đỏ được ghép thành một phần của Chiến tranh Bảy năm và không có tên riêng. "Bảy năm" đề cập đến các sự kiện ở châu Âu, từ tuyên chiến chính thức vào năm 1756 — hai năm sau khi Chiến tranh Pháp và người Da đỏ bắt đầu — đến việc ký kết hiệp ước hòa bình năm 1763. Ngược lại, Chiến tranh Pháp và người Da đỏ ở Mỹ , phần lớn kết thúc trong sáu năm, từ Trận Jumonville Glen năm 1754 đến việc chiếm Montreal năm 1760.

Còn người Canada thì kết hợp cả xung đột châu Âu và châu Mỹ vào Chiến tranh Bảy năm (Guerre de Sept Ans). Người Canada thuộc Pháp cũng sử dụng thuật ngữ "Chiến tranh Chinh phạt" (Guerre de la Conquête), vì đây là cuộc chiến mà nước Pháp mới bị người Anh chinh phạt và trở thành một phần của Đế quốc Anh. Ở Quebec, thuật ngữ này được các nhà sử học nổi tiếng như Jacques Lacoursière và Denis Vaugeois cổ vũ, những người đã vay mượn ý tưởng của Maurice Séguin khi coi cuộc chiến này là điểm nhấn mạnh mẽ của bản sắc và quốc gia Canada thuộc Pháp.

Tham khảo

Tham khảo

 - Released in conjunction with the 2006 PBS miniseries The War that Made America.

Liên kết ngoài

The French and Indian War Website
Historical Preservation Archive: Transcribed Articles & Documents
The War That Made America from PBS
FORGOTTEN WAR: Struggle for North America from PBS
French and Indian War study guide, analysis, primary sources, teacher resources
Select Bibliography of the French and Indian Wars  compiled by the United States Army Center of Military History

Chiến tranh Bảy năm
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Tân Pháp
Chiến tranh liên quan tới Bắc Mỹ


title: 19660 Danielsteck

text:
19660 Danielsteck (1999 RQ129) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19660 Danielsteck

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Centris singularis

text:
Centris singularis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1904


title: Sassegnies

text:
Sassegnies là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 4,15 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 290 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Ness (định hướng)

text:
Ness có thể chỉ đến:

Tên họ
 Cornelius P. Van Ness (1782-1852), chính khách Mỹ
 Eliot Ness (1903-1957), nhân viên kiểm soát tài chính Mỹ
 Evaline Ness (1911-1986), người vẽ tranh minh họa, vợ cũ của Eliot Ness
 James Van Ness (1808-1872), cựu thị trưởng của San Francisco
 Mike Ness (1962-), nhạc sĩ của ban nhạc Social Distortion, chơi guitar
 Norman F. Ness của Đại học Delaware
 Tigilau Ness, nhạc sĩ người New Zealand, chơi nhạc reggae
 Arne Næss (1912-), triết gia người Na Uy
 Arne Næss Jr. (1937–2004), nhà leo núi người Na Uy, chồng cũ của ca sĩ Diana Ross, cháu gọi Arne Næss bằng cậu
 Leona Naess (1974-), ca sĩ người Anh, con gái của Arne Næss Jr.

Nhân vật truyện
 Nhân vật Ness trong trò chơi Earthbound
 Công chúa Ness trong thần thoại Ireland

Địa danh
 Loch Ness
 Quái vật Loch Ness
 Sông Ness tại Scotland, nối Loch Ness đến biển
 Ness, Cheshire, một làng thuộc quận Cheshire tại Anh
 Vườn Bách thảo Ness của Đại học Liverpool
 Ness City, Kansas
 Xã Ness, Minnesota

Hiệp hội
 Ness Technologies
 Quỹ Ness, một hội từ thiện y khoa gần Inverness, Scotland


title: 4271 Novosibirsk

text:
4271 Novosibirsk (1976 GQ6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1976 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4271 Novosibirsk

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Ohara Noriko

text:
, tên khai sinh là , sinh vào ngày 2 tháng 10 năm 1935 tại Tokyo, là một seiyū (diễn viên lồng tiếng) kì cựu. Hiện tại, bà đang đại diện cho Production Baobab. Con trai của bà là , họa sĩ phim hoạt hình của Sunrise.

Bà được biết đến nhiều nhất với vai Nobi Nobita (Doraemon), Doronjo (Yatterman), Conan (Future Boy Conan - không phải Thám tử lừng danh Conan), Peter (Alps no Shoujo Heidi), and Oyuki (Urusei Yatsura), Claudia LaSalle (Super Dimension Fortress Macross). Trong lần tổ chức giải thưởng Seiyū Awards đầu tiên vào năm 2007, bà đã đạt giải "thành tích xuất sắc nhất".

Vai lồng tiếng nổi bật
Alps no Shoujo Heidi (Peter)
Urusei Yatsura (Oyuki)
Space Pirate Captain Harlock (Miime)
Space Battleship Yamato II  (Sabera)
Soreike! Anpanman (Kurobarajoou)
Time Bokan series (Maajo, Doronjo, Muujo, Ataasha, Mirenjo, Munmun, Yanyan, Ruuju)
The Super Dimension Fortress Macross (Claudia LaSalle)
Doraemon (loạt phim 1973) (Nobi Tamako)
Doraemon (loạt phim 1979) (Nobi Nobita)
Future Boy Conan (Conan)
Wansa-kun (Wansa)
Crusher Joe (Ricky)
Genesis Climber Mospeada (Refless)
Tatsunoko vs. Capcom: Cross Generation of Heroes (Doronjo)
Wacky Races (lồng tiếng Nhật; Penelope Pitstop)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên lồng tiếng Nhật Bản
Sinh năm 1935
Nhân vật còn sống
Người Tokyo


title: Nicrophorus smefarka

text:
{{Bảng phân loại
| name = Nicrophorus smefarka
| image =
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| familia = Silphidae
| subfamilia = Nicrophorinae
| tribus = Nicrophorini
| genus = Nicrophorus
| species = N. smefarka
| binomial = Nicrophorus smefarka| binomial_authority = Háva, Schneider & Růžička, 1999
}}Nicrophorus smefarka''' là một loài bọ cánh cứng trong họ Silphidae được miêu tả bởi Jirí Háva, J. Schneider & Jan Růžička in 1999.

Tham khảo

http://collections2.eeb.uconn.edu/nicroweb/PDFs/Sikes_et_al_2002.pdf

Nicrophorus


title: Aphrophila vittipennis

text:
Aphrophila vittipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Aphrophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Heteropoma tuberculatum

text:
Heteropoma tuberculatum là một loài ốc có mài nhỏ sống ở đầm ngập mặn là động vật thân mềm chân bụng, trong họ Assimineidae. Đây là loài đặc hữu của Guam.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Heteropoma tuberculatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Heteropoma
Động vật Guam
Động vật được mô tả năm 1894


title: Sphecodes friesei

text:
Sphecodes friesei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Herbst mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1908


title: 1448 Lindbladia

text:
1448 Lindbladia (1938 DF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 2 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1448 Lindbladia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä


title: Quận Woodford, Kentucky

text:
Quận Woodford (tiếng Anh: Woodford County) là một quận nằm ở trung tâm của khu vực Bluegrass của tiểu bang Kentucky. Đến năm 2000, dân số quận là 23.208 người. quận lỵ là Versailles . Quận này được đặt tên theo tướng William Woodford. Quận này một phần của khu vực thống kê đô thị Fayette-Lexington, KY.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 23.208 người, 8.893 hộ, và 6.643 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 122 dặm vuông (47 / km2). Có 9.374 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 49 cho mỗi dặm vuông (19 / km2). Thành phần dân tộc của dân sinh sống trong quận này như sau: 92,08% người da trắng, 5,41% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,13% người Mỹ bản xứ, 0,31% người châu Á, 0,01% người đảo Thái Bình Dương, 1,13% từ các chủng tộc khác, và 0,93% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 2,99% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào đó.

Có 8.893 hộ, trong đó 35,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 61,90% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 9,70% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 25,30% là không lập gia đình. 21,00% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 7,50% dân số 65 tuổi trở lên sinh sống một mình. Bình quân mỗi hộ là 2,57 và cỡ gia đình trung bình là 2,99.

Dân số quận này có cơ cấu tuổi như sau: 25,40% ở độ tuổi dưới 18, 7,90% 18-24, 31,20% 25-44, 25,10% 45-64, và 10,40% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 37 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 93,00 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận là 49.491 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 58.218. Nam giới có thu nhập trung bình 39.284 USD so với 27.972 USD cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 22,839. Có 5,20% gia đình và 7,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 8,00% của những người dưới 18 tuổi và 13,10

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: Thất Đài Hà

text:
Thất Đài Hà (七台河市) là một địa cấp thị tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thất Đài Hà có diện tích 6.621 km2 và dân số 860.000 người.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Thất Đài Hà quản lý các đơn vị cấp huyện sau:

Các quận nội thành
Các quận sau:
Đào Sơn (桃山区)
Tân Hưng (新兴区)
Gia Tử Hà (茄子河区)

Các huyện
Một huyện:
Bột Lợi (勃利县)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Hắc Long Giang


title: 1940

text:
Sự kiện

Tháng 1
 10 tháng 1: Sự kiện Altmark

Tháng 4
 9 tháng 4:
 Đức xâm lược Đan Mạch
 Mở đầu chiến dịch Na Uy

Tháng 5
 10 tháng 5: Phát xít Đức xâm lược Pháp
 17 tháng 5: Quân Đức đánh chiếm Bỉ

Tháng 6
 10 tháng 6: Kết thúc chiến dịch Na Uy
 14 tháng 6: Quân Đức công chiếm Paris
 17 tháng 6: Tổng thống Pháp tuyên bố đầu hàng phát xít Đức
 18 tháng 6: Tướng Charles de Gaulle tuyên bố tiếp tục kháng chiến chống phát xít Đức.
 22 tháng 6: Pháp đầu hàng phát xít Đức.

Tháng 7
 10 tháng 7: Mở đầu không chiến tại Anh Quốc

Tháng 8
 20 tháng 8: xảy ra chiến dịch Bách Đoàn tại Hoa Bắc, Trung Quốc.

Tháng 9
 22 tháng 9: Quân đội Nhật Bản tiến vào Đông Dương.
 27 tháng 9: bùng nổ khởi nghĩa Bắc Sơn. Đức, Ý, Nhật ký hiệp ước tam cường

Tháng 10
 7 tháng 10: Phát xít Đức xâm lược Rumani.
 31 tháng 10: Kết thúc không chiến tại Anh Quốc

Tháng 11
 23 tháng 11: Bùng nổ khởi nghĩa Nam Kỳ

Sinh

Tháng 1
 2 tháng 1 - Jim Bakker, televangelist người Mỹ
 4 tháng 1 - Brian David Josephson, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Wales
 4 tháng 1 - Cao Hành Kiện, nhà văn, giải thưởng Nobel người Trung Quốc
 6 tháng 1 - Penny Lernoux, nhà báo, tác gia người Mỹ, (m. 1989)
 9 tháng 1 - Miguel Ángel Rodríguez, chính trị gia, luật sư, nhà kinh tế học, người Costa Rica
 14 tháng 1 - Julian Bond, nhà đấu tranh cho nhân quyền người Mỹ
 19 tháng 1 - Mike Reid, diễn viên người Anh (m. 2007)
 20 tháng 1 - Carol Heiss, vận động viên trượt băng nghệ thuật người Mỹ
 22 tháng 1 - John Hurt, diễn viên người Anh
 27 tháng 1 - James Cromwell, diễn viên người Mỹ
 31 tháng 1 - Kitch Christie, huấn luyện viên bóng bầu dục, người Nam Phi, (m. 1998)

Tháng 2
 2 tháng 2 - David Jason, diễn viên người Anh
 3 tháng 2 - Fran Tarkenton, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 4 tháng 2 - George Romero, người viết kịch bản phim, nhà sản xuất phim, đạo diễn người Mỹ
 5 tháng 2 - H.R. Giger, nghệ sĩ người Thụy Sĩ
 6 tháng 2 - Tom Brokaw, truyền hình tin tức phóng viên người Mỹ
 6 tháng 2 - Jimmy Tarbuck, diễn viên hài người Anh
 8 tháng 2 - Ted Koppel, nhà báo người Mỹ
 8 tháng 2 - Joe South, ca sĩ, người sáng tác bài hát người Mỹ
 9 tháng 2 - John Maxwell Coetzee, nhà văn, giải thưởng Nobel người Nam Phi
 12 tháng 2 - Richard Lynch, diễn viên người Mỹ
 17 tháng 2 - Gene Pitney, ca sĩ người Mỹ, (m. 2006)
 19 tháng 2 - Smokey Robinson, nhạc sĩ người Mỹ
 20 tháng 2 - Jimmy Greaves, cầu thủ bóng đá người Anh
 21 tháng 2 - James Wong, nhà soạn nhạc người Hồng Kông, (m. 2004)
 22 tháng 2 - Johnson Mlambo, chính trị gia người Nam Phi
 22 tháng 2 - Billy Name, nhà nhiếp ảnh, Archivist người Mỹ
 23 tháng 2 - Peter Fonda, diễn viên người Mỹ
 24 tháng 2 - Denis Law, cầu thủ bóng đá người Scotland
 25 tháng 2 - Ron Santo, vận động viên bóng chày người Mỹ
 28 tháng 2 - Mario Andretti, tay đua xe người Mỹ
 29 tháng 2 - Edward Frederic Benson, nhà văn người Mỹ

Tháng 3
 3 tháng 3 - Germán Castro Caycedo, nhà văn, nhà báo người Colombia
 3 tháng 3 - Owen Spencer-Thomas, nhà báo, người Anh
 6 tháng 3 - Willie Stargell, vận động viên bóng chày, (m. 2001)
 7 tháng 3 - Rudi Dutschke, sinh viên người Đức, (m. 1979)
 9 tháng 3 - Raúl Juliá, diễn viên người Puerto Rican, (m. 1994)
 10 tháng 3 - Chuck Norris, diễn viên, nghệ sĩ người Mỹ
 12 tháng 3 - Al Jarreau, ca sĩ người Mỹ
 15 tháng 3 - Phil Lesh, nhạc sĩ người Mỹ
 16 tháng 3 - Bernardo Bertolucci, nhà văn, đạo diễn phim người Ý
 16 tháng 3 - Jan Pronk, chính trị gia, nhà ngoại giao người Đức
 17 tháng 3 - Mark White, thống đốc
 22 tháng 3 - Haing S. Ngor, diễn viên người Campuchia, (m. 1996)
 25 tháng 3 - Anita Bryant, Entertainer người Mỹ
 26 tháng 3 - James Caan, diễn viên người Mỹ
 27 tháng 3 - Austin Pendleton, diễn viên người Mỹ
 27 tháng 3 - Cale Yarborough, tay đua người Mỹ
 29 tháng 3 - Ray Davis, nhạc sĩ người Mỹ
 30 tháng 3 - Astrud Gilberto, ca sĩ người Brasil

Tháng 4
 1 tháng 4 - Wangari Muta Maathai, nhà môi trường học, giải thưởng Nobel hòa bình người Kenya
 2 tháng 4 - Penelope Keith, nữ diễn viên người Anh
 12 tháng 4 - Herbie Hancock, nhạc sĩ người Mỹ
 12 tháng 4 - John Hagee, televangelist người Mỹ
 18 tháng 4 - Joseph L. Goldstein, nhà khoa học, giải thưởng Nobel người Mỹ
 20 tháng 4 - George Takei, diễn viên người Mỹ
 25 tháng 4 - Al Pacino, diễn viên người Mỹ
 26 tháng 4 - Giorgio Moroder, nhà soạn nhạc người Ý

Tháng 5
 1 tháng 5 - Elsa Peretti, nhà thiết kế người Ý
 8 tháng 5 - Peter Benchley, tác gia người Mỹ (m. 2006)
 8 tháng 5 - Angela Carter, tác gia, chủ bút người Anh (m. 1992)
 8 tháng 5 - Ricky Nelson, ca sĩ người Mỹ (m. 1985)
 8 tháng 5 - Toni Tennille, ca sĩ người Mỹ
 9 tháng 5 - James L. Brooks, nhà sản xuất phim, nhà văn người Mỹ
 11 tháng 5 - Juan Downey, nghệ sĩ người Chile, (m. 1993)
 17 tháng 5 - Alan Kay, nhà khoa học người Mỹ
 18 tháng 5 - Lenny Lipton, nhà phát minh người Mỹ
 20 tháng 5 - Stan Mikita, vận động viên khúc côn cầu người Slovakia
 20 tháng 5 - Sadaharu Oh, vận động viên bóng chày người Nhật Bản
 22 tháng 5 - Bernard Shaw, nhà báo, phóng viên truyền hình tin tức người Mỹ
 24 tháng 5 - Joseph Brodsky, nhà thơ, giải thưởng Nobel người Nga, (m. 1996)
 29 tháng 5 - Farooq Leghari, tổng thống Pakistan

Tháng 6
 1 tháng 6 - René Auberjonois, diễn viên người Mỹ (m. 2019)
 6 tháng 6 - Richard Paul, diễn viên người Mỹ (m. 1998)
 7 tháng 6 - Tom Jones, ca sĩ người Wales
 8 tháng 6 - Carole Ann Ford, nữ diễn viên người Anh
 8 tháng 6 - Nancy Sinatra, ca sĩ người Mỹ
 16 tháng 6 - Neil Goldschmidt, Thống đốc bang Oregon
 17 tháng 6 - George Akerlof, nhà kinh tế học, giải thưởng Nobel người Mỹ
 20 tháng 6 - John Mahoney, diễn viên người Anh
 21 tháng 6 - Mariette Hartley, nữ diễn viên người Mỹ
 22 tháng 6 - Abbas Kiarostami, đạo diễn phim, người viết kịch bản phim, nhà sản xuất phim người Iran
 22 tháng 6 - Esther Rantzen, phát thanh viên người Anh
 23 tháng 6 - Adam Faith, ca sĩ, diễn viên người Anh, (m. 2003)
 23 tháng 6 - Wilma Rudolph, vận động viên điền kinh người Mỹ (m. 1994)
 25 tháng 6 - A.J. Quinnell, nhà văn người Anh, (mất 2005)
 29 tháng 6 - Vyacheslav Artyomov, nhà soạn nhạc người Nga

Tháng 7
 3 tháng 7 - César Tovar, vận động viên bóng chày người Venezuela, (m. 1994)
 7 tháng 7 - Ringo Starr, nhạc công đánh trống người Anh
 10 tháng 7 - Gene Alley, vận động viên bóng chày
 10 tháng 7 - Tom Farmer, chủ doanh nghiệp người Scotland
 10 tháng 7 - Helen Donath, ca sĩ soprano người Mỹ
 13 tháng 7 - Patrick Stewart, diễn viên người Anh
 17 tháng 7 - Tim Brooke-Taylor, diễn viên hài người Anh
 17 tháng 7 - Verne Lundquist, phóng viên thể thao người Mỹ
 18 tháng 7 - Joe Torre, nhà quản lý, vận động viên bóng chày
 18 tháng 7 - James Brolin, diễn viên, người đạo diễn người Mỹ
 22 tháng 7 - George Clinton, nhạc sĩ người Mỹ
 22 tháng 7 - Alex Trebek, game show host người Canada
 24 tháng 7 - Stanley Hauerwas, theologian người Mỹ
 26 tháng 7 - Mary Jo Kopechne, người Mỹ aide to Ted Kennedy người Mỹ (m. 1969)
 27 tháng 7 - Bharati Mukherjee, tiểu thuyết gia người Ấn Độ
 31 tháng 7 - Roy Walker, Presenter diễn viên hài

Tháng 8
 3 tháng 8 - Martin Sheen, diễn viên người Mỹ
7 tháng 8 - Jean-Luc Dehaene, thủ tướng Bỉ
 9 tháng 8 - Beverlee McKinsey, nữ diễn viên người Mỹ
 10 tháng 8 - Bobby Hatfield, ca sĩ người Mỹ (m. 2003)
 19 tháng 8 - Jill St. John, nữ diễn viên người Mỹ
 20 tháng 8 - Rubén Hinojosa, chính trị gia người Mỹ
 22 tháng 8 - Valerie Harper, nữ diễn viên người Mỹ
 25 tháng 8 - José Van Dam, bass-baritone người Bỉ
 28 tháng 8 - Tom Baker, diễn viên người Mỹ, (m. 1982)
 29 tháng 8 - Johnny Paris, nhạc sĩ, người Mỹ (m. 2006)
 29 tháng 8 - Bennie Maupin, nhạc sĩ người Mỹ

Tháng 9
 5 tháng 9 - Raquel Welch, nữ diễn viên người Mỹ
 7 tháng 9 - Đặng Vũ Chư, nguyên Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Việt Nam
 10 tháng 9 - David Mann, nghệ sĩ người Mỹ (m. 2004)
11 tháng 9 - Nông Đức Mạnh, nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
 12 tháng 9 - Skip Hinnant, diễn viên người Mỹ
 12 tháng 9 - Mickey Lolich, vận động viên bóng chày
 13 tháng 9 - Óscar Arias, chính trị gia, giải thưởng Nobel hòa bình người Costa Rica
 14 tháng 9 - Larry Brown, huấn luyện viên người Mỹ
 23 tháng 9 - Mohammad-Reza Shajarian, ca sĩ người Iran

Tháng 10
 9 tháng 10 - John Lennon, nhạc sĩ, ca sĩ người Anh (m. 1980)
 13 tháng 10 - Pharoah Sanders, nhạc công saxophon người Mỹ
 14 tháng 10 - Cliff Richard, ca sĩ người Anh
 15 tháng 10 - Peter Doherty, nhà miễn dịch học, giải thưởng Nobel người Áo Hung, người Áo, người Úc
 19 tháng 10 - Michael Gambon, diễn viên người Ireland
 20 tháng 10 - Robert Pinsky, Poet Laureate of the United States
 21 tháng 10 - Manfred Mann (Manfred Lubowitz), nhạc sĩ người Hàn Quốc, người Nam Ossetia, người Nam Phi
 21 tháng 10 - Geoffrey Boycott, cầu thủ cricket người Anh
 23 tháng 10 - Pelé, cầu thủ bóng đá người Brasil (m. 2022)
 25 tháng 10 - Bobby Knight, huấn luyện viên người Mỹ
 27 tháng 10 - John Gotti, găngxtơ người Mỹ (m. 2002)

Tháng 11
 15 tháng 11 - Sam Waterston, diễn viên người Mỹ
 25 tháng 11 - Joe Gibbs, huấn luyện viên người Mỹ
 27 tháng 11 - Bruce Lee, nghệ sĩ, diễn viên người Trung Quốc (m. 1973)

Tháng 12
 1 tháng 12 - Richard Pryor, diễn viên, diễn viên hài người Mỹ (m. 2005)
 4 tháng 12 - Gary Gilmore, kẻ giết người người Mỹ
 5 tháng 12 - Peter Pohl, nhà văn người Thụy Điển
 12 tháng 12 - Sharad Pawar, chính trị gia người Ấn Độ
 12 tháng 12 - Dionne Warwick, ca sĩ người Mỹ
 21 tháng 12 - Frank Zappa, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc, nhà văn châm biếm người Mỹ (m. 1993)
 22 tháng 12 - Noel Jones, đại sứ người Anh (m. 1995)
 26 tháng 12 - Edward C. Prescott, nhà kinh tế học, giải thưởng Nobel người Mỹ

Không rõ ngày
 Spencer Johnson
 Yên Lang, soạn giả cải lương người Việt

Mất

Tháng 1
 4 tháng 1 - Flora Finch, nữ diễn viên, diễn viên hài người Anh (s. 1869)
 18 tháng 1 - Kazimierz Tetmajer, nhà thơ, nhà văn người Ba Lan (s. 1865)
 27 tháng 1 - Isaac Babel, nhà văn người Ukraina (s. 1894)

Tháng 3
 5 tháng 3 - Cai Yuanpei, nhà sư phạm người Trung Quốc (s. 1868)
 10 tháng 3 - Mikhaïl Boulgakov, nhà văn người Nga (s. 1891)
 16 tháng 3 - Selma Lagerlöf, nhà văn, giải thưởng Nobel người Thụy Điển (s. 1858)
 20 tháng 3 - Alfred Ploetz, thầy thuốc, nhà sinh vật học, nhà ưu sinh học người Đức (s. 1860)
 26 tháng 3 - Spiridon Louis, runner người Hy Lạp
 31 tháng 3 - Tinsley Lindley, cầu thủ bóng đá người Anh (s. 1865)

Tháng 4
 26 tháng 4 - Carl Bosch, nhà hóa học, giải thưởng Nobel người Đức (s. 1874)

Tháng 5
 14 tháng 5 - Emma Goldman, người Litva (s. 1869)
 15 tháng 5 - Menno ter Braak, nhà văn người Đức (s. 1902)
 20 tháng 5 - Verner von Heidenstam, nhà văn, giải thưởng Nobel người Thụy Điển (s. 1859)
 25 tháng 5 - Joe De Grasse, đạo diễn phim người Canada (s. 1873)

Tháng 6
 10 tháng 6 - Marcus Garvey, Publisher, chủ doanh nghiệp người Jamaica (s. 1887)
 11 tháng 6 - Alfred S. Alschuler, kiến trúc sư người Mỹ (s. 1876)
 17 tháng 6 - Arthur Harden, nhà hóa học, giải thưởng Nobel người Anh (s. 1865)
 29 tháng 6 - Paul Klee, nghệ sĩ người Thụy Sĩ (s. 1879)

Tháng 7
 15 tháng 7 - Robert Wadlow, người cao nhất thế giới (s. 1918)

Tháng 8

 5 tháng 8 - Nguyễn Phúc Bửu Kiêm, tước phong Hoài Ân vương, hoàng tử con vua Dục Đức (s. 1884 ).

 8 tháng 8 - Johnny Dodds, nhạc Jazz Clarinetist người Mỹ (s. 1892)
 18 tháng 8 - Walter Chrysler, nhà tiên phong trong công nghiệp ô tô người Mỹ (s. 1875)
 21 tháng 8 - Lev Davidovich Trotsky, nhà cách mạng người Nga (s. 1879)
 21 tháng 8 - Hermann Obrecht, Federal Councillor người Thụy Sĩ (s. 1882)
 22 tháng 8 - Mary Vaux Walcott, nghệ sĩ người Mỹ (s. 1860)
 30 tháng 8 - Joseph John Thomson, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Anh (s. 1856)

Tháng 9
 5 tháng 9 - Charles de Broqueville, thủ tướng Bỉ (s. 1860)
 27 tháng 9 - Julius Wagner-Jauregg, giải thưởng Nobel người Áo Hung, người Áo, người Úc (s. 1857)

Tháng 10
 5 tháng 10 - Ballington Booth, người Mỹ co-founder of Volunteers of America (s. 1857)
 9 tháng 10 - Wilfred Grenfell, Missionary người Anh (s. 1865)
 10 tháng 10 - Berton Churchill, diễn viên người Canada (s. 1876)

Tháng 11
 9 tháng 11 - Neville Chamberlain, thủ tướng Anh (s. 1869)
11 tháng 11  -  Hàn Mặc Tử, nhà thơ người Việt Nam ( sinh 1912)
 17 tháng 11 - Eric Gill, nhà điêu khắc, nhà văn người Anh (s. 1882]])
 17 tháng 11 - Raymond Pearl, nhà sinh vật học người Mỹ (s. 1879)

Tháng 12
 5 tháng 12 - Jan Kubelík, nghệ sĩ vĩ cầm người Séc (s. 1880)
 19 tháng 12 - Kyösti Kallio, tổng thống Phần Lan, (s. 1873)
 21 tháng 12 - F. Scott Fitzgerald, nhà văn người Mỹ (s. 1896)
 25 tháng 12 - Agnes Ayres, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1898)

Giải Nobel
 Vật lý - không có giải
 Hóa học - không có giải
 Y học - không có giải
 Văn học - không có giải
 Hòa bình - không có giải

Xem thêm

Tham khảo

40


title: Sự hội tụ của các biến ngẫu nhiên

text:
Trong lý thuyết xác suất, có nhiều khái niệm khác nhau về sự hội tụ của các biến ngẫu nhiên. Sự hội tụ (hiểu theo nghĩa được trình bày dưới đây) của các dãy biến ngẫu nhiên về một biến ngẫu nhiên giới hạn nào đó là một khái niệm quan trọng trong lý thuyết xác suất, và trong các ứng dụng của thống kê và của quá trình ngẫu nhiên. Ví dụ, nếu trung bình của n biến ngẫu nhiên Yi, i = 1,..., n độc lập và phân phối đồng đều, được cho bởi:

Thì khi n tiến tới vô cùng, Xn sẽ hội tụ theo nghĩa xác suất (xem dưới đây) về một trung bình chung, μ của các biến ngẫu nhiên Yi. Kết quả này được biết như là luật số lớn (yếu). Có nhiều dạng hội tụ khác đóng vai trò quan trọng trong các định lý, trong đó có định lý giới hạn trung tâm.

Tiếp sau đây, chúng ta giả sử rằng (Xn) là một dãy biến ngẫu nhiên, và X là một biến ngẫu nhiên, tất cả đều được định nghĩa trên cùng một không gian xác suất (Ω, F, P).

Hội tụ theo phân phối (Convergence in distribution)

Giả sử F1, F2,... là một dãy các hàm phân phối tích lũy ứng với các biến ngẫu nhiên X1, X2,..., và F là hàm phân phối ứng với biến ngẫu nhiên X. Ta nói rằng dãy Xn hội tụ về X theo phân phối, nếu

với mọi số thực a mà tại đó F liên tục. Vì F(a) = Pr(X ≤ a), nên điều này có nghĩa là xác suất để giá trị của X nằm trong một giới hạn định sẵn gần như là bằng với xác suất để Xn cũng nằm trong giới hạn này, với n được cho đủ lớn. Sự hội tụ theo phân phối thường được ký hiệu bằng việc thêm ký tự  phía trên mũi tên chỉ sự hội tụ:

Hội tụ theo phân phối là dạng hội tụ yếu nhất, và thường được gọi là hội tụ yếu. Một cách tổng quát thì nó không suy ra các dạng hội tụ khác. Tuy nhiên, hội tụ theo phân phối được suy ra từ tất cả các dạng hội tụ khác được đề cập trong bài viết này, và do đó, nó là dạng hội tụ chung nhất và có ích nhất của các biến ngẫu nhiên. Đây cũng là khái niệm hội tụ được dùng trong định lý giới hạn trung tâm và trong luật số lớn (yếu).

Một kết quả đáng lưu ý, được sử dụng kết hợp với luật số lớn và định lý giới hạn trung tâm, đó là nếu một hàm  g: R → R  là liên tục, và nếu  Xn  hội tụ theo phân phối về  X, thì  g(Xn)  cũng hội tụ theo phân phối về  g(X). (chứng minh bằng cách dùng định lý biểu diễn Skorokhod).

Hội tụ theo xác suất (Convergence in probability)

Dãy Xn hội tụ về X theo xác suất nếu

với mọi ε > 0. Hội tụ theo xác suất thật ra là sự hội tụ của xác suất.

Hội tụ theo xác suất được ký hiệu bằng cách thêm chữ 'P' vào phía trên mũi tên chỉ sự hội tụ over:

Hội tụ theo xác suất cũng là khái niệm hội tụ đề cập trong luật số lớn (yếu).
Hội tụ theo xác suất suy ra sự hội tụ theo phân phối. Để chứng minh điều này, ta cần chứng minh được bổ đề sau:

Bổ đề

Cho X, Y là các biến ngẫu nhiên, c là một số thực và ε > 0; khi đó

Chứng minh bổ đề

vì

Chứng minh hội tụ theo xác suất suy ra hội tụ theo phân phối

Với mọi ε > 0, từ bổ đề trên, ta có:

Vì vậy ta có

Lấy giới hạn khi , ta được:

Vì  là hàm phân phối tích lũy , theo giả thuyết là liên tục, nghĩa là

do đó, lấy giới hạn khi , ta được

Hội tụ hầu như chắc chắn (Almost sure convergence)

Ta nói rằng dãy Xn hội tụ hầu như chắc chắn hay hầu khắp nơi hay với xác suất 1 hay mạnh về X nếu:

Có nghĩa là bạn được đảm bảo rằng các giá trị của Xn xấp xỉ giá trị của X, theo nghĩa (xem hầu như chắc chắn) là xác suất để Xn không hội tụ về X là bằng 0. Bằng cách dùng không gian xác suất (Ω, F, P) và khái niệm biến ngẫu nhiên như là một hàm số từ Ω đến R, điều này tương đương với cách viết

Hội tụ hầu như chắc chắn thì suy ra hội tụ theo xác suất, và do đó cũng suy ra hội tụ theo phân phối. Nó là khái niệm hội tụ được đề cập trong luật số lớn (mạnh).

Hội tụ theo trung bình bậc r (Convergence in rth mean)

Ta nói rằng dãy Xn hội tụ theo trung bình bậc r  hay trong không gian định chuẩn Lr về X, nếu r ≥ 1, E|Xn|r < ∞ với mọi n, và

trong đó E chỉ giá trị kỳ vọng. Hội tụ theo trung bình bậc r cho ta biết rằng kì vọng bậc r về sự khác nhau giữa Xn và X là hội tụ về 0.

Các trường hợp đặc biệt quan trọng:
 Nếu r = 1, ta nói Xn hội tụ theo trung bình về X.
 Nếu r = 2, ta nói Xn hội tụ theo trung bình bình phương (bậc 2) về X.

Hội tụ theo trung bình bậc r, với r > 0, suy ra hội tụ theo xác suất (dùng bất đẳng thức Chebyshev). Còn nếu r > s ≥ 1, thì hội tụ theo trung bình bậc r sẽ suy ra hội tụ theo trung bình bậc s. Do đó hội tụ theo trung bình bình phương dẫn đến hội tụ theo trung bình.

Các chiều suy ngược lại (Converse implications)

Trong một vài trường hợp đặc biệt ta có các chiều suy ra ngược lại như sau:

 Nếu Xn hội tụ theo phân phối về một hằng số c, thì Xn hội tụ theo xác suất về c.
 Nếu Xn hội tụ theo xác suất về X, và nếu Pr(|Xn| ≤ b) = 1 với mọi n và với 1 b nào đó, thì Xn hội tụ trung bình bậc r về X với mọi r ≥ 1. Nói cách khác, nếu Xn hội tụ theo xác suất về X và mọi biến ngẫu nhiên Xn là hầu như bị chạn trên và dưới, khi đó Xn hội tụ theo trung bình bậc bất kỳ r về X.
 Nếu với mọi ε > 0,

thì Xn hội tụ hầu như chắc chắn về X. Nói cách khác, nếu Xn hội tụ theo xác suất về X đủ nhanh (nghĩa là tổng trên hội tụ với mọi ε > 0), thì Xn cũng hội tụ hầu như chắc chắn về X. Điều này được suy ra trực tiếp từ Bổ đề Borel-Cantelli.

 Nếu Sn là tổng của n biến ngẫu nhiên thực độc lập:

thì Sn hội tụ hầu như chắc chắn nếu và chỉ nếu Sn hội tụ theo xác suất.

Tham khảo

 G.R. Grimmett and D.R. Stirzaker (1992). Probability and Random Processes, 2nd Edition. Clarendon Press, Oxford, pp 271–285. ISBN 0198536658.

 M. Jacobsen (1992). Videregående Sandsynlighedsregning (Advanced Probability Theory) 3rd Edition. HCØ-tryk, Copenhagen, pp 18–20. ISBN 87-91180-71-6.

Lý thuyết xác suất
Lý thuyết thống kê
Xác suất và thống kê


title: Hồi ức của một geisha

text:
Hồi ức của một Geisha là một cuốn tiểu thuyết của Arthur Golden, xuất bản năm 1997. Cuốn tiểu thuyết viết theo ngôi thứ nhất, kể về câu chuyện có thực về một geisha làm việc ở Kyoto, Nhật Bản, trước Thế chiến hai.

Tham khảo

Tiểu thuyết năm 1997
Tiểu thuyết lịch sử
Geisha
Tiểu thuyết đầu tay
Sách của Alfred A. Knopf


title: Peralejos

text:
Peralejos là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 85 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Pilaria tenuipes

text:
Pilaria tenuipes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc và Neotropic.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pilaria
Limoniidae ở vùng Nearctic
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Tiếng Mân Đông

text:
Tiếng Mân Đông (; La Mã hóa Phúc Châu: ) là ngôn ngữ được nói chủ yếu ở vùng phía Đông tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc, ở trong và gần Phúc Châu và Ninh Đức. Phương ngữ Phúc Châu được xem là tiếng Mân Đông chuẩn.

Trong Wikipedia, ngôn ngữ này được viết tắt là cdo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Phân loại phương ngữ Mân

Ngôn ngữ tại Malaysia
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Ngôn ngữ tại Đài Loan


title: Tam giáo quy nguyên

text:
Tam giáo quy nguyên là một khái niệm của Đạo Cao Đài, theo đó Đạo Cao Đài cho rằng ba tôn giáo lớn là Khổng giáo, Đạo giáo và Phật giáo có cùng một nguồn cội từ Đức Chí Tôn và cần thiết phải hợp nhất triết lý ba tôn giáo này dưới danh nghĩa Đạo Cao Đài.

Định nghĩa

Trong Đạo Cao Đài khi nói Tam Giáo Quy Nguyên thì luôn phải kèm theo Ngũ Chi Phục Nhất. Tổng hợp từ kinh sách Cao Đài thì:

 "Tam giáo" chỉ ba tôn giáo: Khổng Giáo, Đạo Giáo và Phật giáo; "quy nguyên" nghĩa là trở lại nguồn gốc ban đầu.
 "Ngũ chi" là năm chi nhánh của nền Đại Đạo: Nhơn Đạo, Thần Đạo, Thánh Đạo, Tiên Đạo và Phật Đạo; "phục nhất" tức là thống nhất lại làm một.

Hiểu theo tinh thần Nhị Nguyên Đối Đãi

Muốn hiểu rõ hai vế đối này, phải xét theo tinh thần dùng từ ngữ của người Việt xưa. Người Việt xưa học tiếng Trung Quốc do đó chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa rất nhiều. Người Trung Quốc xưa tư tưởng theo hệ thống Nhị Nguyên Đối Đãi (Âm và Dương) mà ngày nay còn lại dấu vết trong Kinh Dịch. Chính vì thế mà văn chương Trung Hoa chuộng các vế đối, quan niệm rằng một khi có đủ Âm và Dương thì ý nghĩa mới đầy đủ.

Thế cho nên, "Tam Giáo Qui Nguyên" không hề tách biệt với "Ngũ Chi Phục Nhất". Thậm chí Tam không tách khỏi Ngũ, Giáo đối với Chi, Qui vốn quan hệ chặt chẽ với Phục, và Nguyên thì không thể thiếu Nhất. Ý nghĩa không nằm trong từng từ một mà ẩn chứa trong một tổng thể hài hòa theo tinh thần nhị nguyên đối đãi. Tam khi đối với Ngũ không còn là số 3 hay số 5 nữa mà ngụ ý một đại lượng vô hạn. Tương tự, Giáo đối với Chi không có nghĩa tôn giáo hay chi nhánh nữa mà là ám chỉ các tổ chức tôn giáo nói chung. Nói đúng hơn, Tam Giáo, Ngũ Chi ngụ ý chỉ toàn thể các hệ thống triết lý mà nhân loại đã biết.

Cũng theo tinh thần nói trên thì hai cụm từ Qui Nguyên và Phục Nhất sẽ có ý nghĩa như sau: Qui, Phục là quay trở về; qua đó, theo cùng mạch văn, có thể hiểu Nguyên, Nhất là khởi điểm, là nguyên thủy, là nguồn gốc chứ không phải là số 1.

Tóm lại, ý nghĩa của hai vế đối nêu trên là: mọi hệ thống triết lý tôn giáo quay về lúc ban đầu.

Khẳng định hay kêu gọi?

Do đặc tính của ngữ pháp tiếng Trung Quốc, trong những vế đối như trên thường không có chủ ngữ nên không rõ ràng đó là câu khẳng định hay một lời kêu gọi. Tuy nhiên, theo Cao Đài giáo, đó không phải là một khẳng định mà đó là một lời kêu gọi. Không phải kêu gọi các tín đồ Cao Đài hãy thống nhất các tôn giáo khác (làm như thế là tạo ra một đối đầu mới), mà là hãy truy nguyên đến tận nguồn gốc mọi hệ thống triết lý tôn giáo hiện hữu để đạt được một sự thấu hiểu sâu xa: tất cả đều có chung một cội nguồn.

Nếu tín đồ Cao Đài nào thực hiện được lời kêu gọi này, thì đầu tiên là bản thân tín đồ đó sẽ có được sự an bình nội tâm, bởi mọi xung đột ý tưởng như vẫn thường có đã bị triệt tiêu. Sau đó phải thể hiện bằng hành động cụ thể trong giao tiếp, trong sinh hoạt hằng ngày. Ví dụ như, khi làm việc, tiếp xúc với một người theo tôn giáo khác, tín đồ Cao Đài sẽ không phân biệt đối xử, vẫn xem người đó là anh em của mình, tôn giáo của người đó cũng là tôn giáo của mình.

Đức Hộ pháp Phạm Công Tắc thuyết đạo tại Tòa Thánh Tây Ninh ngày 1 tháng 7 năm Mậu Dần (1938) nói về Đức Chí Tôn qui nguyên Tam giáo, phục nhứt Ngũ Chi như sau đây:

"Tại sao Đức Chí Tôn không giáng bằng xác thân, lại giáng bằng huyền diệu cơ bút?

Tại thời kỳ chuyển đạo vô vi hiệp tam thanh, chấn hưng Tam giáo, phục nhứt Ngũ Chi, nên Đức Chí Tôn giáng bằng huyền diệu cơ bút, mới qui đặng cả đại đồng Tam giáo. Bởi Nhứt Kỳ Phổ Độ và Nhị Kỳ Phổ Độ, Phật Thánh Tiên giáng linh Tam giáo, nhơn buổi nhơn loại chưa hiệp đồng, nên ba vị Giáo chủ phải thọ sanh riêng địa phận, nên hai kỳ khai đạo ấy chỉ phổ độ trở về cựu vị có 8 ức nguyên nhân, còn buổi Hạ nguơn Tam Kỳ Phổ Độ, là thời kỳ ấn xá tội tình cho toàn thể chúng sanh, lại nhơn buổi văn minh nhơn loại thông đồng, Càn Khôn dĩ tận thức, nên Đức Chí Tôn dùng huyền diệu giáng cơ khai đạo, chủ nghĩa là tận độ 92 ức nguyên nhân qui hồi cựu vị cho khỏi sa đọa cõi hồng trần, nên gọi là cơ quan cứu thế.

Nếu Đức Chí Tôn chia chơn linh giáng thế như các vị Giáo chủ buổi trước, thì phải tá mẫu đầu thai, mang hình thể hữu vi, lại nữa là đạo khai trong nước Việt Nam thì phải thọ sanh làm người Nam Việt thì có thế nào chuyển ba mối đạo khắp ngũ châu và toàn cầu thế giới đặng.

Lại nữa, các dân tộc trong vạn quốc không thể hiệp đồng sự tín ngưỡng làm một thì khó mà độ tận chúng sanh, cho nên Đức Chí Tôn giáng bằng huyền diệu cơ bút đặng làm cho các nước để trọn đức tin rằng một Đấng Chí Linh giáng thế cứu đời, qui tụ cả khối tinh thần của nhơn loại duy nhứt, chỉ rõ bằng cớ như kỳ hội các tôn giáo tại Luân Đôn, thì các nước đều công nhận nền Đạo Cao Đài là chơn thật, có thể qui nguyên đại đồng tôn giáo.

Đức Chí Tôn tuy chẳng giáng bằng xác thân, mà lại qui tụ lương sanh lập quyền Hội Thánh thay hình thể hữu vi cho Đức Chí Tôn và lập Quyền Vạn linh đối phó cùng quyền Chí Linh. Ấy là cơ quan mầu nhiệm cứu vớt quần sanh, giải thoát khỏi chốn sông mê bể khổ.

Kỳ Hạ nguơn nầy, dầu chúng sanh có tàn bạo hung ác thế nào cũng không làm hại xác thân của Đức Chí Tôn như các vị Giáo chủ buổi trước đây.

Bởi quyền Vạn linh có đủ nghị lực tinh thần lập khuôn viên luật pháp, xây chuyển cơ đạo và cơ đời cho thuận theo lẽ tuần hoàn của Tạo hóa.

Đức Chí Tôn khai đạo kỳ thứ ba nầy giáng bằng huyền diệu cơ bút, là do Thiên thơ tiền định, chuyển đạo vô vi, hiệp Tam giáo Ngũ Chi làm một."

Đạt Đạo

Theo Cao Đài Giáo, các tín đồ thực hành các nghi thức tôn giáo theo quy định là để hiểu được nguyên lý này và sau đó phổ biến ra toàn thế giới. Cho đến lúc mọi người trên thế gian đều xem nhau là anh em trên tinh thần Tam Giáo Qui Nguyên, Ngũ Chi Phục Nhất thì thế giới sẽ thực sự đại đồng, chấm dứt mọi nguồn xung đột thù hận.

Riêng về phương diện tu tập, quan niệm được mọi tư tưởng (Pháp) là "một" cũng là một trong những phương cách mà các tín đồ Cao Đài theo đuổi. Một khi đã hiểu được điều này đến mức sâu xa nhất, đó chính là trạng thái đạt đạo của người Cao Đài, và đó cũng là lý do tại sao biểu tượng Thiên Nhãn của đạo Cao Đài chỉ là Một Con Mắt.

Tham khảo

Cao Đài Từ điển - Hiền Tài Nguyễn Văn Hồng.

Đạo Cao Đài


title: Orthonama vittata

text:
Orthonama vittata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở khắp châu Âu.

Sải cánh dài 23–26 mm. Chiều dài cánh trước là 11–14 mm. Con trưởng thành bay từ the beginning of tháng 5 đến giữa tháng 9 .

Sâu bướm ăn các loài various bedstraw.

Hình ảnh

Ghi chú
Mùa bướm bay ở đây là ở Bỉ và Hà Lan. Ở các khu vực phân bố khác có thể khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium
Oblique Carpet on UKmoths

Orthonama
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1794


title: Nephrotoma minuticornis

text:
Nephrotoma minuticornis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Chung kết Cúp C1 châu Âu 1970

text:
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1970 là trận chung kết thứ mười lăm của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Feyenoord Rotterdam của Hà Lan và Celtic F.C. của Scotland trên San Siro, Milan, Ý vào ngày 6 tháng 5 năm 1970. Với bàn thắng ở phút thứ 117 nâng tỷ số lên 2–1 của tiền đạo người Thụy Điển Ove Kindvall, Feyenoord Rotterdam lần đầu tiên giành Cúp C1 châu Âu.

Chi tiết trận đấu

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1969-70

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Mùa giải 1969-70 trên trang chủ của UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1970

Chung kết Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1970
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1970
1970


title: Bắc Thiếu Lâm

text:
Bắc Thiếu Lâm là danh từ chỉ tất cả các võ phái hay các bộ môn quyền thuật thuộc miền Bắc Trung Hoa mà được gọi bằng một tên chung là Trường quyền (chữ Hán: ; bính âm: cháng quán; dịch nghĩa tiếng Anh: Long Fist), tục gọi là Bắc quyền, sau này các bộ môn quyền này được các môn đồ Bắc Thiếu Lâm tích hợp vào hệ thống võ Thiếu Lâm rồi cải biến đi cho thích hợp đường lối kỹ pháp của Thiếu Lâm. Ở các nước trong khu vực ngoài Trung Hoa còn gọi là Thiếu Lâm Bắc phái. Bắc Thiếu Lâm được xuất phát từ tỉnh Hà Nam, Trung Quốc mà theo truyền thuyết là Sư tổ Đạt Ma sáng lập

Người Việt Nam thích dùng cụm từ Thiếu Lâm Bắc phái, trong khi người Trung Hoa thích dùng cụm từ Bắc Thiếu Lâm và dịch nghĩa sang tiếng Anh là Northern Shaolin.

Tham khảo

Võ thuật Trung Hoa


title: Coniesta

text:
Coniesta là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Haimbachiini


title: Ouzouer-sur-Trézée

text:
là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Moltzow

text:
Moltzow là một đô thị tại huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Müritz), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Xylocopa gabonica

text:
Xylocopa gabonica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1894


title: Apecchio

text:
Apecchio là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 90 km về phía tây của Ancona và khoảng 60 km về phía tây nam của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.105 và diện tích là 103 km².

Apecchio giáp các đô thị sau: Cagli, Città di Castello, Mercatello sul Metauro, Pietralunga, Piobbico, Sant'Angelo in Vado, Urbania.

Lịch sử biến động dân số

Features
Apecchio is home to the Globe of Peace, which was until 1999 the world's largest rotating globe.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.apecchio.ps.it
 www.apecchio.eu
 http://apecchio.gogoo.us

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Liphanthus pilifrons

text:
Liphanthus pilifrons là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ruz & Toro mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Liphanthus
Động vật được mô tả năm 1983


title: Udea endopyra

text:
Udea endopyra là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu, Molokai, Maui và Hawaii.

Ấu trùng ăn Rubus hawaiiensis. Chúng cuốn lá cây chủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Udea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Valdemora

text:
Valdemora là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 102 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Vườn quốc gia Lakefield

text:
Vườn quốc gia Lakefield là một vườn quốc gia ở Queensland, Úc.
Vườn quốc gia nằm ở Lakefield, Shire of Cook, Queensland, Australia, cách Brisbane 1.707 km về phía tây bắc và 340 cây số về phía tây bắc của Cairns trên Bán đảo Cape York. Tại 5.370 km2 (2073 sq dặm.) Làm cho nó lớn hơn (Trinidad and Tobago và gần như lớn như Brunei) Lakefield là vườn quốc gia lớn thứ hai ở Queensland và một nơi phổ biến cho câu cá và cắm trại.
Công viên trải dài từ Vịnh Princess Charlotte ở phía bắc tới thị trấn Laura. Nó bao gồm 537.000 ha đất, bao gồm các phần của sông Normanby, sông Morehead và sông Bắc Kennedy, cũng như hồ, đầm và đầm lầy. Có hơn 100 đầm lầy ven sông vĩnh viễn trong vườn quốc gia này.

Tham khảo

Vườn quốc gia Queensland
IUCN Loại II


title: Mentières

text:
Mentières là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La commune de Mentières
 Mentières sur le site de l'Institut géographique national

Mentieres


title: Manchester (định hướng)

text:
Manchester là thành phố ở Anh, nó cũng có thể chỉ:
Đại đô thị Manchester
Vùng đô thị Đại Manchester

Địa danh
Ở Canada:
 Manchester, một khu phố ở Calgary, Alberta

Jamaica:
 Manchester, Jamaica

Mỹ:
 Manchester, California (một làng gần Point Arena, California)
 Manchester, Connecticut
 Manchester, Georgia
 Manchester, Illinois
 Manchester, Indiana
 Manchester, Iowa
 Manchester, Kansas
 Manchester, Kentucky
 Manchester, Maine
 Manchester, Maryland
 Manchester, Massachusetts
 Manchester, Michigan
 Manchester, Minnesota
 Manchester, Missouri
 Manchester, New Hampshire
 Manchester, New Jersey
 Manchester, New York
 Manchester, Ohio
 Manchester, Oklahoma
 Manchester, Pennsylvania
 Manchester (Pittsburgh), một khu phố Pittsburgh, Pennsylvania
 Manchester, South Dakota
 Manchester, Tennessee
 Texas
 Manchester, Houston, Texas
 Manchester, Red River County, Texas
 Manchester, Fort Bend County, Texas
 Manchester, Vermont
 Manchester Center, Vermont
 Manchester, Virginia (extinct independent city, now part of Richmond)
 Manchester, Washington
 Manchester, Green Lake County, Wisconsin
 Manchester, Jackson County, Wisconsin

Nhân vật
 Công tước Manchester
 William Manchester (1922–2004), nhà sử học Mỹ
Melissa Manchester (b. 1951), ca sĩ/nhạc sĩ sáng tác

Tàu và máy bay
 Avro Manchester, máy bay ném bom 2 động cơ trong đệ nhị thế chiến
 HMS Manchester, tên ba con tàu của Hải quân Hoàng gia
 USS Manchester (CL-83), đặt tên theo Manchester, New Hampshire

Thể thao
Manchester City F.C.
Manchester United F.C.
F.C. United of Manchester
2002 Commonwealth Games
Manchester Phoenix
Manchester Silkworms

Máy bay

 Sân bay Manchester, gần Manchester, England
 Sân bay vùng Manchester-Boston, gần Manchester, New Hampshire, Hoa Kỳ

Âm nhạc
 Manchester (bài hát), bài hát của Beautiful South
 "Manchester, England," bài hát của Hair (âm nhạc)

Khác
 "Manchester", từ thường dùng của vải lanh Úc và New Zealand
 Mã Manchester, mã phương pháp truyền điện tử.
 Manchester Mark I, máy tính Anh dùng cho máy bay Avro Manchester
 Manchester Ship Canal
 Manchester terrier, một loại chó
 Trường Manchester về kinh tế:
Chủ nghĩa tư bản Manchester, một phong trào trí thức thế kỷ 19, người tiên phong là John Stuart Mill và Adam Smith, amongst others
The Manchester School (tạp chí), tạp chí học thuật kinh tế
Trường phái Manchester (nhân chủng học), một trường phái nhân chủng học
 "Manchester Part I and Part II", các tập của The West Wing
 Manchester score, hệ thống đánh giá ung thư phổi nhỏ
 "Manchester", tên của một biến thể CPU Athlon 64 X2
 Manchester United (loạt trò chơi điện tử)


title: Maison-Ponthieu

text:
Maison-Ponthieu là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D56e, khoảng 15 dặm Anh về phía đồng bắc của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Maison-Ponthieu trên trang mạng của INSEE
 Maison-Ponthieu trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Gynoplistia vilis

text:
Gynoplistia vilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nowshehra

text:
Nowshehra là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Rajauri thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nowshehra có dân số 4415 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nowshehra có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Nowshehra, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir


title: Brachypremna appendigera

text:
Brachypremna appendigera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Brachypremna


title: Druskininkai

text:
Druskininkai là một thành phố của Litva. Thành phố thuộc hạt Alytus.Thành phố được thành lập năm 1893. Dân số năm 2008 là 18.233 người. Đây là thành phố lớn thứ 20 của Litva.
Druskininkai là một đô thị spa trên sông Neman ở miền nam Litva, gần biên giới Belarus và Ba Lan. Thành phố Druskininkai có dân số 18.233 người (Tổng điều tra dân số 2001). Trong thế kỷ 19, thị xã được xây tại cửa sông Ratnyčia sông đổ vào sông Nemunas và được bao quanh bởi một khu bảo tồn rừng tự nhiên. Thị xã nằm trong một cảnh quan đẹp như tranh vẽ với các dòng sông, hồ, đồi núi và rừng.
Khu vực ngày nay Druskininkai đá là nơi sinh sống của bộ lạc địa phương Yotvingian trong thời Trung Cổ sớm. Trong thế kỷ 13 khu vực được chinh phục bởi Litva. Một lâu đài nhỏ được xây dựng trong khu vực như là một phần của hệ thống phòng thủ chống lại Hội Teutonic. Năm 1308, lâu đài đã bị chinh phục bởi các hiệp sĩ Teutonic và bị phá hủy, gây ra một sự suy giảm dân số của khu vực.

Việc đề cập đến đầu tiên bằng văn bản về Druskininkai có từ năm 1636. Tên của thị trấn cho thấy rằng dân số địa phương thu thập các khoáng sản quý. Trong cuối thế kỷ 18, người ta tin rằng các khoáng chất được có trong vùng biển của khu vực Druskininkai mang lại lợi ích cho sức khỏe và sử dụng của chúng trong việc điều trị y tế của bệnh hen suyễn và các bệnh khác. Trong những năm đầu thế kỷ 19, Ignacy Fonberger, một giáo sư tại Đại học Vilnius, phân tích thành phần hóa học của vùng nước Druskininkai và cho thấy rằng chúng có chứa một lượng lớn calci, natri, kali, iod, sắt, brom và ma nhê. Ông cũng thúc đẩy thị trấn là một khu nghỉ mát kỳ nghỉ cho dân số của Vilnius.

Năm 1837, chiến lược gia Nicholas I của Nga được ban cho Druskininkai tình trạng của một spa, và xây dựng lương hưu, ký túc xá bắt đầu. Để dễ dàng giao tiếp spa, dịch vụ phà trên sông Nemunas đã phục vụ người qua lại.

Tham khảo

Thành phố của Litva


title: 903 Nealley

text:
903 Nealley

903 Nealley là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1918


title: Moosburg

text:
Moosburg an der Isar là một thị xã ở huyện Freising trong bang Bayern, nước Đức. Đô thị Moosburg có diện tích 43,86 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 17.444 người.

Đây là phố cổ nhất giữa Regensburg và Italia, nằm bên sông Isar tại khu vực có độ cao 421 m.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Moosburg Online – Thông tin về Moosburg
  - Hình ảnh Moosburg cũ


title: Vườn quốc gia Bladensburg

text:
Vườn quốc gia Bladensburg là một vườn quốc gia ở Trung tây Queensland, Úc.

Bladensburg cách Brisbane Brisbane 1152 km về phía tây bắc và phía nam thị trấn Winton. 84.900 ha vườn quốc gia đã được tuyên bố vào năm 1984.
Các loài chim phổ biến trong khu vực bao gồm các con chim cút được sơn, con ong emu-wren và con chim mật ong rufous-throat.

Địa hình
Công viên có đồng bằng đồng cỏ, sông suối, dãy đá sa thạch và mesas bằng phẳng. Nguồn nước chính trong công viên là rạch Surprise thường bị khô. Trong thời gian lũ lụt, dòng suối trở thành một kênh bện.
Phong cảnh phía nam của công viên đã phân tích các vùng lá rộng bằng mesas và buttes và phía nam là những vùng đồng bằng bằng phẳng.

Tham khảo

Vườn quốc gia Queensland

en:Bladensburg National Park


title: Bogève

text:
Bogève  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Savanur

text:
Savanur là một thị xã của quận Haveri thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Savanur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 574 mét (1883 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Savanur có dân số 35.561 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Savanur có tỷ lệ 49% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 54%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Savanur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Haveri


title: Dalopius tularensis

text:
Dalopius tularensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Dalopius


title: Pattigham

text:
Pattigham là một đô thị thuộc huyện Ried im Innkreis thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 11 km², dân số thời điểm năm 2006 là 804 người.

Tham khảo


title: Gonaives (chi bọ cánh cứng)

text:
Gonaives là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1987 bởi Clark.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Gonaives buenae Clark, 1987

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Natri metavanadat

text:
Natri metavanadat là một hợp chất có công thức NaVO3. Hợp chất ở thể rắn, màu vàng, tan được trong nước. Việc sử dụng nó được hạn chế trong tính hút ẩm của nó. Dạng thiên nhiên gồm 2 khoáng vật: metamunirit (khan) và munirit (ngậm 2 nước). Cả hai khoáng vật đều rất hiếm, metamunirit chỉ được biết từ việc hình thành sa thạch chứa urani và vanadi ở vùng trung tây nước Mỹ, còn munirite ở Pakistan và Nam Phi.

Tham khảo

Hợp chất natri


title: Hydroglyphus geminus

text:
Hydroglyphus geminus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1792.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroglyphus
Động vật được mô tả năm 1792


title: Ctenocassida vittigera

text:
Ctenocassida vittigera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Ctenocassida


title: Catocala ilia

text:
Catocala ilia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này được tìm thấy ở khu vực miền đông của Hoa Kỳ cũng như miền nam Canada. Subspecies Catocala ilia zoe can be được tìm thấy ở California và Arizona.

Sải cánh dài 65–82 mm. The moths gặp ở tháng 6 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn sồi, bao gồm black, burr, red, và cây sồi trắngs.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 butterfliesandmoths.org
 Moths of North Dakota

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1776
Catocala


title: Andrena cochlearicalcar

text:
Andrena cochlearicalcar là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Lebedev mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1933


title: Danh sách thành phố Venezuela

text:
Danh sách thành phố Venezuela, theo thứ tự dân số giảm dần. Dân số không tính khu vực thành thị. Ước tính theo năm 2005.

Các thành phố lớn ở Venezuela

Các thành phố khác
Các thành phố sau không lớn nhưng có tầm quan trọng về lịch sử, văn hóa, du lịch.

Caripe
Cumaná
La Asunción
La Guaira
La Victoria
Los Teques
Ocumare del Tuy
Puerto Ayacucho
San Carlos
San Joaquín
San Juan de Los Morros
San Felipe
San Fernando de Apure
Tucupita
Trujillo
Valle de la Pascua
Ciudad Ojeda

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách thành phố lớn Venezuela

Venezuela
Venezuela
Thành phố
Venezuela


title: Nhái cây tí hon

text:
Nhái cây tí hon (danh pháp: Raorchestes parvulus) là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở Campuchia, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam, và có thể cả Lào.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 van Dijk, P.P. & Ohler, A. 2004. Philautus parvulus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
 Amphibian and Reptiles of Peninsular Malaysia - Philautus parvulus

P
Động vật được mô tả năm 1893
Động vật lưỡng cư Myanmar
Động vật lưỡng cư Campuchia
Động vật lưỡng cư Lào
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật lưỡng cư Thái Lan
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Bangladesh