title: Canadair CF-104

text:
Canadair CF-104 (CF-111, CL-90) là một phiên bản sửa đổi của mẫu máy bay tiêm kích siêu âm Lockheed F-104 Starfighter, CF-104 được chế tạo tại Canada bởi hãng Canadair theo một giấy phép nhượng quyền sản xuất. Nó phục vụ trong Không quân Hoàng gia Canada và sau đó là Lực lượng Vũ trang Canada đến khi được thay thế bởi CF-18 Hornet.

Thiết kế và phát triển
Vào cuối thập niên 1950, Canada đã xác định lại vai trò của mình trong khối NATO (Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) với một lời cam kết về nhiệm vụ tấn công hạt nhân. Cùng lúc, Không quân Hoàng gia Canada (RCAF) bắt đầu tính đến việc thay thế loại máy bay Canadair F-86 Sabre được sử dụng như một "máy bay tiêm kích ban ngày" của NATO." Một cuộc cạnh tranh về máy bay tiêm kích quốc tế đã diễn ra liên quan đến những mẫu tiêm kích hiện nay đang hoạt động cũng như đang phát triển, bao gồm Blackburn Buccaneer, Dassault Mirage IIIC, Fiat G.91, Grumman Super Tiger, Lockheed F-104G Starfighter, Northrop N-156 và Republic F-105 Thunderchief. Dù RCAF ưu tiên trang bị F-105 với một động cơ Orenda Iroquois của hãng Avro Canada, nhưng sau đó dần dần sự lựa chọn về một máy bay tấn công-trinh sát đã coi chi phí cũng như hiệu năng là trên hết.

Chính phủ Canada đã có nhu cầu về một giấy phép sản xuất cũng như đã ưu đãi lời đề nghị của Lockheed là hợp tác với hãng Canadair ở Montreal. Ngày 14 tháng 8 1959, Canadair đã được chọn để sản xuất 200 máy bay cho RCAF dưới giấy phép sản xuất của Lockheed. Ngoài ra, Canadair cũng trúng thầu để sản xuất cánh, đuôi, theo dõi quá trình láp ráp và chế tạo các bộ phận thân máy bay khác cho 66 chiếc F-104G do Lockheed chế tạo dành cho Không quân Đức.

Canadair đã chỉ định những chiếc F-104 Starfighter là CL-90 trong khi phiên bản của RCAF đầu tiên có tên gọi là CF-111, sau đó đổi thành CF-104. Mặc dù về cơ bản giống với F-104G, nhưng CF-104 được tối ưu hóa về vai trò tấn công/trinh sát, nó được trang bị radar R-24A NASARR chỉ dành cho không đối đất cũng như trang bị thiết bị trinh sát ở bụng với 4 camera Vinten. Những sự khác biệt khác bao gồm cần tiếp nhiên liệu có thể di chuyển được, sử dụng một khẩu pháo 20-mm M61A1 đặt ở thân và bộ phận bánh đáp chính được lò xo mềm đàn hồi tốt và lốp đường kính lớn. Chuyến bay đầu tiên của CF-104 (số hiệu 12701) diễn ra vào ngày 26 tháng 5 năm 1961. Canadair CF-104 được chế tạo là 200 chiếc, cộng với 140 chiếc F-104G sản xuất cho Lockheed.

Lịch sử hoạt động

CF-104 bắt đầu hoạt động trong biên chế của RCAF vào tháng 3 năm 1962. Ban đầu nó được thiết ekes như một máy bay tiêm kích đánh chặn tốc độ âm thanh, nó được sử dụng cho nhiệm vụ chính là tấn công ở độ cao thấp và trinh sát bởi RCAF. Các phi đội CF-104 đồn trú ở Châu Âu là một phần cam kết của Canada đối với NATO. Đến năm 1971, CF-104 được thêm vào vai trò tấn công hạt nhân, những chiếc CF-104 đã được trang bị vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ trong cuộc xung đột với các lực lượng của Khối Warszawa.

Trong thời gian hoạt động của mình, đã có khoảng 110 chiếc CF-104 bị mất do tai nạn, dẫn đến CF-104 có biệt danh là "Widowmaker" hay "Lawn Dart" trong không quân.

CF-104 đã được thay thế bởi CF-18 Hornet và ngừng hoạt động trong các đơn vị vũ trang của Canada vào năm 1987. Những máy bay còn lại được bán cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Các phiên bản
CF-104 Phiên bản tiêm kích-ném bom một chỗ cho RCAF (không quân hoàng gia Canada).
CF-104D Phiên bản huấn luyện hai chỗ cho RCAF.

Các quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Canada
 Lực lượng Vũ trang Canada
 Phi đội số 417 RCAF
 Phi đội số 421RCAF
 Phi đội số 422 RCAF
 Phi đội số 427 RCAF
 Phi đội số 430 RCAF
 Phi đội số 434 RCAF
 Phi đội số 439 RCAF
 Phi đội số 441 RCAF
 Phi đội số 444 RCAF

 Không quân Hoàng gia Đan Mạch
 Sử dụng 15 CF-104 và 7 CF-104D.

 Không quân Hoàng gia Na Uy
 Sử dụng 22 CF-104 và 3 CF-104D.

 Không quân Thổ Nhĩ Kỳ
 Sử dụng 44 CF-104 và 6 CF-104D.

Những chiếc còn lại
Đội Starfighters Demo

'Đội Starfighters Demo' dân sự có cơ sở tại Florida đang sử dụng 1 chiếc CF-104D (104632) và 2 chiếc CF-104 (số hiệu 104759 và 104850).

Một đội tình nguyện của Na Uy đã khôi phục khả năng bay cho một chiếc CF-104D (104637).

Thông số kỹ thuật (CF-104)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 54 ft 6 in (16.7 m)
Sải cánh: 21 ft 9 in (6.63 m)
Chiều cao: 13 ft 5 in (4.08 m)
Diện tích cánh: 196.1 sq ft (18.22 m²)
Trọng lượng rỗng: 14.000 lb (6.300 kg)
Trọng lượng cất cánh: 20.640 lb (9.365 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 29.038 lb (13.171 kg)
Động cơ: 1× động cơ đốt lần hai Orenda J79-OEL-7, 10.000 lbf (44 kN) và 15.800 lbf (66.7 kN) khi đốt nhiên liệu lần hai

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 1.146 mph (996 knots, 1.844 km/h)
Tầm bay: 1.630 mi (1.420 nm, 2.630 km)
Trần bay: 50.000 ft (12.000 m)
Vận tốc lên cao: 48.000 ft/min (244 m/s)
Lực nâng của cánh: 105 lb/sq ft (514 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.54 với trọng lượng tối đa

Vũ khí
Pháo 20 mm (0.787 in) M61A1 Vulcan
Tên lửa: AIM-9 Sidewinder
Bom, rocket và thùng nhiên liệu ngoài

Tham khảo
Notes

Bibliography

 Bashow, David L. Starfighter: A Loving Retrospective of the CF-104 Era in Canadian Fighter Aviation, 1961-1986. Stoney Creek, Ontario: Fortress Publications Inc., 1990. ISBN 0-91919-512-1.
 Francillion, R. J. Lockheed Aircraft Since 1913. London: Putnam, 1987. ISBN 0-370-30329-6.
 McIntyre, Robert. CF-104 Starfighter (Canadian Profile: Aircraft No. 1). Ottawa, Ontario: Sabre Model Supplies Ltd., 1985. ISBN 0-920375-99-6.
 Pickler, Ron and Milberry, Larry. Canadair: The First 50 Years. Toronto: CANAV Books, 1995. ISBN 0-921022-07-7.
 Stachiw, Anthony L. and Tattersall, Andrew. CF104 Starfighter (Aircraft in Canadian Service). St. Catharine's, Ontario: Vanwell Publishing Limited, 2007. ISBN 1-55125-114-0.

Liên kết ngoài
 Canadian Forces Historical Aircraft - CF-104
 CF-104 at RCAF.com
 Starfighters F-104 Demo team
 Norwegian site with CF-104D restoration for flight
 Canadair CF-104 Starfighter
 Lockheed CF-104D Starfighter

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 F-104 Starfighter
 Aeritalia F-104S

Máy bay có tính năng tương đương
 English Electric Lightning
 Sukhoi Su-15

Trình tự thiết kế
 Trình tự của Quân đội Canada:
 CF-100 - CF-101 - CF-104 - CF-105 - CC-106 - CP-107
 Trình tự của hãng Canadair:
 CL-66 - CL-84 - CL-89 - CL-90 - CL-215 - CL-217 - CL-227

Danh sách
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Canada

Máy bay phản lực
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Canada 1960-1969
Máy bay một động cơ phản lực


title: Rheinfelden, Lörrach

text:
Rheinfelden, Lörrach là một đô thị trong huyện Lörrach bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Rheinfelden có diện tích 62,84 km², dân số là 32.469 người.

Tham khảo


title: Tiếng Slovak

text:
Tiếng Slovak là ngôn ngữ trong nhóm ngôn ngữ Tây-Slav thuộc hệ Ấn-Âu (cùng nhóm với tiếng Séc, tiếng Ba Lan và Tiếng Serbia-Croatia).

Có hơn 6 triệu người trên thế giới dùng tiếng Slovak, trong đó tại Slovakia có khoảng 4,5 - 5 triệu người. Tại các quốc gia khác, con số đó (số người Slovak ở nước ngoài/ số kiều dân Slovak biết nói tiếng Slovak) theo thống kê chính thức của các cộng đồng kiều dân Slovak và các cơ quan ngoại giao năm 2000-2001 như sau:

 Hoa Kỳ 1.200.000 / 821.325
 Cộng hòa Séc 350.000 / 183.749
 Hungary 110.000 / 17.693 (nhưng có đến 68 852 người biết dùng tiếng Slovak)
 Canada 100.000 / 50.860
 Serbia 60.000 / 59.021
 Ba Lan 47.000 / 2.000* – * thông tin còn tranh cãi
 România 18.000 / 17.199
 Ukraina 17.000 / 6.397
 Cộng hòa Áo 10.234 / 10.234
 Croatia 5.000 / 4.712
và các nước khác. Tổng số người có gốc Slovak ở nước ngoài vào năm 2001 là 2.016.000.

Lịch sử ngôn ngữ viết Slovak

Người Slovak cổ đại
Vào thời gian giữa hai thế kỷ IV-VI, người Slav cổ xưa đã sinh sống lan rộng ra các vùng nam, trung và đông Châu Âu. Các nhà văn cổ đại gọi họ là người Vened hay người Vinid. Đầu thế kỷ thứ IX, sau khi thoát khỏi ách đô hộ của người Avar, các lãnh chúa (tiếng Slovak: knieža) chiếm các miền đất lớn lập nên những nền tảng đầu tiên cho đất nước Tây Slav, về sau vua Konstantin Porfygenetos gọi là Vương quốc Đại Morava.

Konstantin và Metod
Vào khoảng năm 830 người Slav đón nhận Công giáo vào lãnh thổ Morava và Nitra. Các lãnh chúa luôn đánh chiếm nhau để giành quyền cai trị, các giám mục Công giáo người nước ngoài cũng lợi dụng việc truyền đạo để chiếm đất của Đại Morava. Với mục đích xây dựng nhà nước vững mạnh và độc lập, lãnh chúa Ratislav (846-870) yêu cầu Roma đào tạo giáo chức riêng cho giáo phận Morava. Đến 863 Đế quốc Byzantine mới chấp nhận cho hai anh em Konstantin và Metod người Solun hiểu tiếng người Slav miền Macedonia đến truyền đạo. Trên cơ sở ký tự Hy Lạp hai ông lập nên chữ Slav để dạy chữ, ngữ pháp, âm nhạc và đạo Công giáo. Sau khi Konstantin mất năm 869, Metod nhận chức làm tổng giám mục vùng Morava-Panon.

Thánh ngữ

Sau khi Đại Morava tan rã, tiếng Latin trở thành ngôn ngữ chính của Đế quốc Áo-Hung đến nửa thế kỷ XIX và cũng trong thời kỳ này, mối quan hệ văn hóa hai dân tộc Séc và Slovakia vẫn bền vững. Người Slovak được học ở Đại học Praha sau khi thành lập vào năm 1348. Tiếng Séc gia nhập vào Slovakia nhờ các phong trào khởi nghĩa Husit lan rộng vào thể kỷ 15. Tiếng Séc dùng để dịch sách giảng đạo, được dùng ở Slovakia như ngôn ngữ chính thức nên còn được gọi là thánh ngữ. Các yếu tố Slovak dần thâm nhập vào thánh ngữ này.

Trước thế kỷ XI, người Slovak vẫn nói bằng tiếng Slovak của mình, nhưng phải viết bằng ký tự La Tinh hay chữ Séc. Vào thế kỷ XVI đến XVIII, các học giả Slovak như Vavrinec Benedikt xứ Nedožier, Benedikt Szőllősi, Daniel Sinapius Horčička, Matej Bel đề cao âm điệu, sự trong sạch, phong phú của tiếng Slovak và quyết tâm nâng cao tiếng Slovak từ hình thức nói sang hình thức viết.

Tiếng Slovak hiện đại
Anton Bernolák lần đầu tiên xây dựng tiếng Slovak chuẩn vào năm 1787, củng cố hệ thống chính tả, khởi đầu quy tắc ngữ pháp và từ điển. Tiếng Slovak ngày nay được thế hệ ngôn ngữ Stur (tiếng Slovak: Štúr, đọc là Sờ-tu-rờ) bao gồm Ľudovít Štúr, Jozef Miloslav Hurban a Michal Miloslav Hodža đưa ra năm 1843 trong cuộc họp quy định tiếng Slovak chuẩn trên cơ sở tiếng Slovak cổ. Cải cách ngôn ngữ Slovak của Stur nhanh chóng nảy nở và được dùng đến ngày nay sau một số sửa đổi.

Trong quá trình hoàn thiện tiếng Slovak hiện đại có lẽ phải kể đến cả:

 Martin Hattala, người xây dựng ngữ pháp tiếng Slovak một cách khoa học và cho xuất bản với tên Krátka mluvnica slovenská năm 1852 (Lý thuyết tiếng Slovak ngắn gọn).
 Samo Czambel, hoàn thành bản viết tay về ngôn ngữ viết Slovak vào năm 1902.

Các luật chính tả tiếng Slovak đầu tiên xuất bản năm 1931 (cuốn sách Pravidlá slovenského pravopisu).

Bảng chữ cái
Xem chi tiết ở bài Bảng chữ cái tiếng Slovak
Chữ cái in hoa:
A, Á, Ä, B, C, Č, D, Ď, DZ, DŽ, E, É, F, G, H, CH, I, Í, J, K, L, Ĺ, Ľ, M, N, Ň, O, Ó, Ô, P, Q, R, Ŕ, S, Š, T, Ť, U, Ú, V, W, X, Y, Ý, Z, Ž.

Chữ cái in thường:
a, á, ä, b, c, č, d, ď, dz, dž, e, é, f, g, h, ch, i, í, j, k, l, ĺ, ľ, m, n, ň, o, ó, ô, p, q, r, ŕ, s, š, t, ť, u, ú, v, w, x, y, ý, z, ž.

 Bảng chữ cái tiếng Slovak được viết bằng ký tự La Tinh, dùng kết hợp với các dấu riêng: dấu mềm (tiếng Slovak: mäkčeň) ˇ, dấu đọc kéo dài, dấu dài (tiếng Slovak: dĺžeň) ´, dấu hai chấm (tiếng Slovak: dvojbodka) ¨ và dấu mũ (tiếng Slovak: vokáň) ^.
 Chữ cái tiếng Slovak bao gồm các nguyên âm đơn, nguyên âm đôi và các phụ âm.
 Âm điệu trong tiếng Slovak là một trong những điểm đặc trưng và niềm tự hào của những người dùng ngôn ngữ này. Việc phát âm không chính xác chiều dài âm tiết trong tiếng Slovak có thể thay đổi nghĩa của từ hay câu. Ví dụ: zástavka là "lá cờ nhỏ" và zastávka là "trạm xe", sud là "cái thùng" và súd là "tòa án", pichá là "đâm" và pýcha là "kiêu hãnh".

Một đặc điểm âm điệu trong tiếng Slovak là nhái âm. Nhái âm (tiếng Slovak: spodobovanie) là hiện tượng trong tiếng Slovak khi hai phụ âm nằm liền nhau: phụ âm hữu thanh với phụ âm vô thanh, hay phụ âm vô thanh bên cạnh phụ âm hữu thanh; sự phát âm phụ âm đứng trước bị phụ âm thứ hai tác động làm cho phụ âm đứng trước phát âm thành phụ âm thứ hai trong cặp chữ nhái âm. Hiện tượng này chỉ tồn tại ở hình thức nói.

Chính tả

Quy tắc viết chữ cái ä
Trong tiếng Slovak nguyên âm ä chỉ nằm sau các phụ âm b, m, p, v trong ở một số từ.
 Sau b chỉ ở danh từ giống trung. Ví dụ: bábätko (em nhỏ).
 Sau m ở danh từ, tính từ, động từ, tiểu từ và phó từ. Ví dụ: mäso (thịt), mäkký (mềm), mätiem (làm ai nhầm lẫn), najmä (chính ra).
 Sau p ở danh từ, tính từ, động từ, số từ, phó từ. Ví dụ: päsť (nắm đấm), napätý (căng thẳng), opätovať (trả đũa), pätina (một phần năm), opäť (lại lần nữa).
 Sau v ở danh từ, tính từ, động từ, số từ, phó từ. Ví dụ: zväz (hội hiệp), väčší (to hơn), nadvädzovať (kế tục), deväť (số chín), zväčša (đa phần).

 Quy tắc viết I ngắn, Y dài
Quy tắc viết i/í và y/ý là một vấn đề rất được quan tâm trong chính tả Slovak.

Quy tắc viết i/í:
 - viết sau các phụ âm mềm ď, ť, ň, ľ, č, dž, š, ž, c, dz, j trong nhân từ thuần Slovak, đồng thời bỏ các dấu mềm sau các phụ âm ď, ť, ň, ľ khi viết. Ví dụ: divadlo- nhà hát, ticho- yên lặng, cibuľa- hành, cítiť- cảm nhận, nízko- thấp, odlíšiť- khác biệt.
 - viết sau các phụ âm cứng trong các từ tượng thanh. Ví dụ: tik-tak (tiếng đồng hồ), chichotať sa- cười khúc khích.
 - viết sau các từ nhập ngoại. Ví dụ: tiger- con hổ, titul- chức danh, partizán- du kích.

Quy tắc viết y/ý: sau các phụ âm cứng d, t, n, l, k, g, h, ch trong nhân từ thuần Slovak. Ví dụ:
 - sau d: vtedy- khi đó, dýchať- thở, dýka- dao, dym- khói
 - sau t: ty- bạn, tyč- gậy, tykať si- xưng hô thân mật, týkať sa- liên quan đến
 - sau l: lýtko- trái chân, lyžica- thìa, mlyn- cối xay, plyn- chất khí, plytký- cạn
 - sau k: kýchať- hắt hơi, kysnuť- lên chua, kyslý- chua, kytica- lẵng hoa, kývať- vẫy
 - sau g: gymnázium- trường cấp ba; gitara- đàn gita
 - sau h: hydina- gia cầm, hynúť- chết, pohyb- chuyển động
 - sau ch: chybiť- làm lỗi, chýbať- vắng mặt, odchýliť- lệch, chytrý- nhanh trí

Các từ chọn: y/ý chỉ được viết sau các phụ âm thường b, m, p, r, s, v, z, f trong các từ chọn.
 - sau b: by, aby, byľ, bystrý, Bystrica, Bytča, byť (tồn tại), nábytok, bývať, byt, bydlisko, príbytok, dobytok, kobyla, obyčaj, býk, bylina, bydlo (chỗ ở), dobyť (chiếm), odbyt, byvol, bytosť, bývalý, úbytok, prebytok, zbytočný
 - sau m: my, mykať sa, mýliť sa, myslieť, myšlienka, myseľ, umývať sa, mydlo, myš, šmýkať sa, hmyz, žmýkať, priemysel, Myjava, mýto, mys, zamykať, pomykov, hmýriť sa, šmyk, priesmyk, omyl, zmysel, pomyje
 - sau p: pýcha, pýtať sa, pýr, kopyto, prepych, pysk (mỏ), pykať, pýšiť sa, pytliak, dopyt, zapýriť sa, pyré, pyžamo, pytač
 - sau r: ryba, rýchly, ryť, rýpať, hrýzť, kryť, skryť, koryto, korytnačka, strýc, ryčať, ryža, bryndza, rys, rysovať, Korytnica, rýdzi, rýdzik, brýzgať, rytier, trýzniť, rým, ryha, kryha, poryv, úryvok, Torysa, ryšavý, prýštiť, trysk, kryštál, rýľ, rytmus
 - sau s: syn, syr, sýty, sypať, syseľ, syčať, sýkorka, sychravý, vysychať, osýpky, sypký, sykať
 - sau v: vysoký, zvyk, vy, vykať, výr (con cú), výskať, vyť (rú), vy (tiền tố), vyžla, vydra, vyhňa, výsosť, zvyšok, výskyt, výživa, výťah, vyučovanie, výpočet, výraz, vyrážka, výskum, výstava
 - sau z: jazyk, nazývať sa, ozývať, prezývať, vyzývať, pozývať, vzývať

(phần này không bao gồm các nguyên tắc chính tả không mang đặc trưng riêng của tiếng Slovak)

 Hình thái từ
 Danh từ
Danh từ tiếng Slovak (podstatné mená, substantíva) là những từ đủ nghĩa, biến dạng dùng để chỉ người, thú, vật, thực vật, tính chất, sự việc, nội trạng. Danh từ được chia thành nhiều nhóm theo nhiều góc độ:

Phân chia 1
 danh từ cụ thể (konkrétne podstatné meno)- chỉ người, thú, vật
 danh từ trừu tượng (abstraktné podstatné meno)- chỉ sự việc, sự vật trừu tượng

Phân chia 2
 danh từ sinh (životné podstatné meno)
 danh từ chỉ người (osobné podstatné meno)
 danh từ chỉ thú (neosobné životné podstatné meno)
 danh từ vô sinh (neživotné podstatné meno) là các danh từ còn lại

Phân chia 3
 danh từ chung (všeobecné podstatné meno)
 danh từ riêng (vlastné podstatné meno)

Phân chia đặc biệt
 danh từ lĩnh vực (hromadné podstatné meno): zverina (thú vật), školstvo (giáo dục), lístie (lá cây)
 danh từ chất (látkové podstatné meno): zlato (vàng), múka (bột), hudba (nhạc)
 danh từ nhóm (skupinové podstatné meno): párky (xúc xích), vlasy (tóc), zápalky (diêm)
 danh từ chỉ ở dạng số nhiều (pomnožné podstatné meno): hodinky (đồng hồ), dvere (cửa), Tatry (tên dãy núi Tatry)

 Giống đực
Danh từ giống đực (mužský rod) trong tiếng Slovak có các từ làm mẫu: chlap (anh thanh niên), hrdina (người anh hùng), dub (cây sồi), stroj (máy), kuli (culi). Các danh từ giống đực khác được chia theo các từ mẫu này, ngoại trừ các từ đặc biệt.
 Các danh từ giống đực chia theo mẫu từ chlap Các danh từ sinh, giống đực ở số ít và nguyên cách có chữ cái cuối là phụ âm hay nguyên âm o. Ví dụ: učiteľ (thầy giáo), herec (nghệ sĩ), človek (người), dedo (ông già), ujo (ông bác).
 Các danh từ giống đực chỉ thú vật ở số ít. Ví dụ: holub (chim câu), jež (con nhím); nhưng ở số nhiều holub (chim câu) chia theo mẫu dub, jež (con nhím) chia theo mẫu stroj.
 Các danh từ giống đực sinh, nhập ngoại ở số ít và nguyên cách có chữ cái cuối là e lặng (nuốt âm, không phát âm), es, ó, u, us. Ví dụ: Verne, Herkules, Szántó, Landau, Zeus;
 Các danh từ giống đực chia theo mẫu hrdina Các danh từ giống đực kết thúc bằng nguyên âm a ở nguyên cách, số ít được chia theo từ mẫu hrdina. Ví dụ: kolega (đồng nghiệp), správca (người quản lý).
 Họ của đàn ông người Slovak kết thúc bằng nguyên âm o (như các họ Bučko, Hečko, Jacko) chia theo cả hai kiểu chlap hay hrdina.
 Các danh từ giống đực chia theo mẫu dub Các danh từ giống đực, vô sinh ở nguyên cách, số ít kết thúc bằng phụ âm cứng hay phụ âm mềm. Ví dụ: vlak- tàu hỏa, stôl- cái bàn, dym- khói, skok- cú nhảy, podiel- thành phần.
 Các danh từ giống đực nhập ngoại ở nguyên cách, số ít kết thúc bằng um, on, ón. Ví dụ: dátum- ngày tháng, Centrum- Trung tâm, protón- proton.
 Ở thuộc cách, số ít các giống đực có hậu tố a. Riêng các danh từ giống đực trừu tượng được tọa ra từ các động từ, các danh từ kết thúc bằng g, h, ch, k, các từ chỉ chất liệu, danh từ chỉ thể loại, danh từ nhập ngoại kết thúc bằng um, on, ón có hậu tố u.
 Ở vị cách, số ít các giống đực có hậu tố e. Riêng các từ kết thúc bằng g, h, ch, k sẽ có đuôi u, kết thúc bằng l, r sẽ mang hậu tố i.
 Các danh từ giống đực chia theo mẫu stroj
 Các danh từ giống đực, vô sinh ở nguyên cách, số ít kết thúc bằng phụ âm mền. Ví dụ: deň- ngày, meč- thanh kiếm, nôž- con dao, roj- đàn, žiaľ- nỗi buồn.
 Các danh từ giống đực, chỉ ở dạng số nhiều kết thúc bằng e.
 Các danh từ giống đực chia theo mẫu kuli là các danh từ chung, tên riêng hay họ nhập ngoại kết thúc bằng i, í, y, e, é,, ě, ä, ö, ő. Ví dụ: abbé, Thai, Jenő.

Bảng biến cách danh từ giống đực

"Kuli" là từ nhập ngoại mới của tiếng Slovak sau cách mạng nhung, được dùng làm từ mẫu mới cho các giống từ giống đực nhập ngoại.

 Giống cái
Danh từ giống cái (ženský rod) trong tiếng Slovak có các từ làm mẫu: žena- người đàn bà, ulica- đường phố, dlaň- bàn tay, kosť- xương, gazdiná- bà chủ nhà

Bảng biến cách danh từ giống cái

 Giống trung
Danh từ giống trung (stredný rod)

 Tính từ
 Đại từ
 Số từ
 Động từ
 Trạng từ
 Các loại từ khác

 Người Việt tại Slovakia

Phần lớn người Việt ở Slovakia (tổng số trên dưới 3000 người) dùng tiếng Slovak ở mức độ thấp. Các cựu lưu học sinh (sinh viên, nghiên cứu sinh, học sinh các trường học nghề) sử dụng tốt tiếng Slovak tốt chỉ ở số lượng nhỏ. Tỉ lệ người gốc Việt tại Slovakia thông thạo tiếng Slovak tăng lên do các thế hệ tiếp theo đã theo học các trường ở nước sở tại.

 Chú thích

 Tham khảo
 Krátky slovník slovenského jazyka (Từ điển giải nghĩa tiếng Slovak), nhiều tác giả, xuất bản 1997.
 Prehľad gramatiky a pravopisu slovenského jazyka (Tóm tắt ngữ pháp và chính tả tiếng Slovak), nhiều tác giả, xuất bản 2002.
 Dejepis (Lịch sử''), Eduard Ďurčo, xuất bản 1995.

Liên kết ngoài

 Từ điển giải nghĩa tiếng Slovak
 Ngữ pháp tiếng Slovak
 Chia cách tiếng Slovak
 Viện ngôn ngữ Ľudovít Štúr trực thuộc Viện hàn lâm khoa học tại Bratislava
 Bài viết về tiếng Slovak (tiếng Anh)
 Tiếng Slovak dành cho các nhà sư phạm

Các ngôn ngữ Tây Slav
Ngôn ngữ tại Slovakia
Ngôn ngữ tại Séc
Ngôn ngữ chủ-động-tân


title: Megachile nigromixta

text:
Megachile nigromixta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1919


title: HMS Charybdis (88)

text:
HMS Charybdis (88) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Dido của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, được đưa ra hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và đã bị tàu phóng lôi Đức đánh chìm ngoài khơi miền Bắc nước Pháp vào ngày 23 tháng 10 năm 1943.

Thiết kế và chế tạo
Charybdis được chế tạo bởi xưởng tàu Cammell Laird tại Birkenhead, Anh Quốc, được đặt lườn vào ngày 9 tháng 11 năm 1939. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 9 năm 1940 và được đưa ra hoạt động vào ngày 3 tháng 12 năm 1941.

Cùng với một tàu chị em khác cùng lớp, chiếc Scylla, Charybdis chỉ được hoàn tất với bốn tháp pháo QF 4,5 inch Mark III trên các bệ UD MK III, do tình trạng thiếu hụt tháp pháo QF . Cấu trúc thượng tầng phía trước được cải biến tương ứng cho phù hợp với chúng và cũng nhằm tăng khoảng trống cho thủy thủ đoàn. Cho dù bị chế diễu là "toothless terrors" (kẻ khủng bố không răng), chúng lại tỏ ra là những tàu tuần dương phòng không rất tốt, thường được so sánh với những con tàu chị em trang bị cỡ pháo QF  mạnh hơn.

Lịch sử hoạt động
Sau các chuyến chạy thử máy, Charybdis gia nhập Hạm đội Nhà, và vào cuối tháng 3 năm 1942, nó tham gia vào chiến dịch rải mìn S.N.87. Trong tháng tiếp theo, nó được chuyển sang Bộ chỉ huy Bắc Đại Tây Dương, rồi tham gia Lực lượng "H" và đi đến Gibraltar. Vai trò của nó là hộ tống các tàu sân bay trong nhiệm vụ chuyển giao máy bay tăng cường cho đảo Malta đang bị bao vây. Máy bay tăng cường được cho cất cánh từ các tàu sân bay trong tầm bay đến Malta, trước khi các con tàu quay trở lại Gibraltar. Nhiều đoàn tàu vận tải đã được gửi đi cùng các tàu sân bay USS Wasp của Hoa Kỳ cùng Eagle và Argus của Anh thuộc Lực lượng "W" trong các chiến dịch L.B. và Salient.

Vào tháng 6 năm 1942, Charybdis tham gia chiến dịch Harpoon và Vigorous. Đây là một nỗ lực nhằm cung cấp lương thực và tiếp liệu đến Malta bằng cách gửi đồng thời một đoàn tàu vận tải từ Gibraltar (Harpoon) cùng lúc với một đoàn tàu khác từ Ai Cập (Vigorous), nhờ đó sẽ làm phân tán các lực lượng tấn công. Đoàn tàu vận tải Vigorous bị tiêu hao đáng kể, bao gồm việc mất chiếc tàu tuần dương chị em Hermione do trúng ngư lôi từ tàu ngầm Đức U-205.

Sang tháng 7 năm 1942, Charybdis hỗ trợ cho các chiến dịch Pinpoint và Insect, hai chuyến vận chuyển máy bay khác bằng tàu sân bay đến Malta. Đến tháng 8 năm 1942, nó hộ tống tàu sân bay Eagle trong Chiến dịch Pedestal tăng viện cho Malta. Đoàn tàu vận tải bao gồm 15 chiếc này dự định sẽ phá vỡ sự phong tỏa Malta, và chúng có được sự hộ tống mạnh mẽ với hai thiết giáp hạm, bốn tàu sân bay, bảy tàu tuần dương và 26 tàu khu trục. Lực lượng bị tổn thất nặng khi tàu sân bay Eagle bị đánh chìm bởi ngư lôi của tàu ngầm Đức U-73, và đoàn tàu vận tải phải chịu đựng không kích liên tục. Tuy nhiên, năm tàu buôn, trong đó có chiếc tàu chở dầu bị hư hại SS Ohio, đến được Malta. Số nhiên liệu quý báu trên chiếc Ohio cho phép máy bay, tàu ngầm và tàu chiến đặt căn cứ tại Malta có thể tiếp tục các hoạt động đánh phá tuyến đường tiếp liệu quan trọng cho Erwin Rommel tại Bắc Phi Bắc Phi. Trong tháng 8 cũng diễn ra Chiến dịch Baritone, một đợt tăng cường thêm máy bay cho Malta.

Trong tháng 9 và tháng 10, Charybdis tuần tra tại Đại Tây Dương truy lùng các tàu cướp tàu buôn Đức cùng những chiếc đang cố vượt qua sự phong tỏa. Đến cuối tháng 10, nó tham gia Chiến dịch Train bảo vệ cho việc tăng cường máy bay đến Malta. Vào ngày 25 tháng 11 năm 1942 nó được điều về Hải đội Tuần dương 12 thuộc Lực lượng "H", và đã di chuyển từ Gibraltar đến Algiers cùng với Bộ chỉ huy lực lượng Đồng Minh của Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ lên Maroc và Algérie.

Ngày 12 tháng 12 năm 1942, Charybdis lên đường quay trở về Anh Quốc để tái gia nhập Hạm đội Nhà. Trong ba tháng đầu năm 1943, nó ở lại khu vực Scapa Flow bảo vệ các hoạt động rải mìn và tuần tra tại Bắc Hải; và đến tháng 4 tạm thời chuyển sang Bộ chỉ huy Plymouth để hộ tống các đoàn tàu vận tải và tuần tra trong vịnh Biscay. Charybdis quay trở lại Gibraltar vào tháng 8 năm 1943, và từ đây hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Mặt trận Địa Trung Hải. Sang tháng 9 nó nằm trong thành phần Lực lượng "V" cho cuộc đổ bộ lên Salerno trong Chiến dịch Avalanche, đưa binh lính Đồng Minh, trong đó có tướng Dwight D. Eisenhower, từ Tripoli. Sau đó nó quay trở về Plymouth tiếp tục tuần tra tại vịnh Biscay.

Vào cuối năm 1943, giới chức Anh nhận được tin tức về việc một tàu chở hàng Đức, chiếcMünsterland, đang vượt qua vòng vây phong tỏa sắp về đến Đức, mang theo chuyến hàng mủ cao su latex quan trọng cùng các kim loại chiến lược. Người Đức đã tập dượt kỹ nhằm hộ tống cho những con tàu như vậy; và Anh đã đối phó bằng cách cho tiến hành Chiến dịch Tunnel, một hoạt động bình thường khi mọi tàu chiến sẵn có được huy động vào việc đánh chặn. Vào ngày 21 tháng 10 năm 1943, Charybdis cùng các tàu khu trục Grenville, Rocket và bốn tàu khu trục lớp Hunt là Limbourne, Wensleydale, Talybont và Stevenstone, đã ngăn chặn Münsterland ngoài khơi Ushant, Brittany. Lực lượng bị tấn công trong đêm bởi Chi hạm đội Tàu phóng lôi 4 Đức, bao gồm năm tàu phóng lôi lớp Elbing dưới quyền chỉ huy của Franz Kohlauf, vốn đang hộ tống con tàu vượt phong tỏa.

Hầu như ngay lập tức, Charybdis bị trúng ngư lôi phóng từ các tàu T-23 dưới quyền chỉ huy của Friedrich-Karl Paul và của T-27. Limbourne cũng bị đánh trúng trong trận đánh này, và sau đó bị đánh đắm bởi Rocket. Lực lượng Đức rút lui mà không chịu thiệt hại. Charybdis bị chìm ở tọa độ , với tổn thất 30 sĩ quan và 432 thủy thủ ngay ngoài khơi bờ biển phía Bắc của Brittany. Münsterland sau đó buộc phải mắc cạn và bị phá hủy về phía Tây mũi Blanc Nez bởi pháo phòng thủ duyên hải của Anh vào ngày 21 tháng 1 năm 1944.

Diễn biến tiếp theo
Sau khi Charybdis bị đánh đắm, thi thể của 21 thủy thủ và thủy binh Hoàng gia đã trôi dạt vào đảo Guernsey. Giới chức Đức chiếm đóng đã chho mai táng họ với đầy đủ nghi thức quân sự. Lễ tang trở thành một cơ hội cho người dân trên đảo biểu lộ lòng trung thành với Anh Quốc và sự phản kháng của họ đối với chính quyền Đức Quốc xã chiếm đóng, với khoảng 5000 người tham dự và khoảng 900 vòng hoa. Mọi lễ tang quân sự sau đó đều cấm thường dân tham dự.

Sau này một lễ tưởng niệm được tổ chức hàng năm có sự tham gia của các cựu chiến binh hải quân địa phương, học viên hải quân và đại diện của Hải quân Hoàng gia Anh.

Gần đây, xác tàu đắm của Charybdis và Limbourne đã được tìm thấy. Charybdis được tái khám phá vào năm 1993 ở độ sâu 83 m.

Tham khảo

 WWII cruisers
 HMS Charybdis at Uboat.net

Liên kết ngoài
 Charybdis funeral and Operation Tunnel
 Service history of George Smith, who died in Charybdis

Lớp tàu tuần dương Dido
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Đại Tây Dương
Sự cố hàng hải năm 1943


title: Saint-Ouen-de-Pontcheuil

text:
Saint-Ouen-de-Pontcheuil là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintouendepontcheuil


title: Chaunus vellardi

text:
Chaunus vellardi (tên tiếng Anh: Cóc Alto Marañon) là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

Chaunus
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật được mô tả năm 1978
Động vật đặc hữu Peru


title: Meerfeld

text:
Meerfeld là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Meerfeld có diện tích 13,22 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 365 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Moskva

text:
Moskva (; phiên âm: "Mát-xcơ-va", đôi khi viết theo tiếng Anh thành "Moscow", là thủ đô và là thành phố lớn nhất của Nga. Thành phố nằm bên sông Moskva, ở trong Vùng liên bang Trung tâm và Vùng kinh tế Trung tâm của Nga, với dân số ước tính khoảng 12,6 triệu cư dân trong phạm vi thành phố, trong khi có hơn 17 triệu cư dân trong khu vực đô thị, và hơn 20 triệu cư dân trong toàn Khu vực Thủ đô Moskva. Thành phố có diện tích đạt , trong khi khu vực đô thị bao gồm , và khu vực đô thị bao gồm . Moskva nằm trong danh sách các thành phố lớn nhất thế giới, là thành phố đông dân nhất hoàn toàn trong Châu Âu đại lục khu vực đô thị đông dân nhất ở Châu Âu, và cũng là thành phố lớn nhất tính theo diện tích trên lục địa Châu Âu.

Ban đầu được thành lập vào năm 1147 với tư cách là một pháo đài nhỏ, Moskva đã phát triển trở thành một thành phố thịnh vượng và hùng mạnh, từng là thủ đô của Đại công quốc Moskva. Khi Đại công quốc Moskva phát triển thành Sa quốc Nga, Moskva vẫn là trung tâm kinh tế và chính trị trong phần lớn lịch sử của nước Nga. Khi Sa quốc Nga được cải tổ thành Đế quốc Nga, thủ đô được chuyển từ Moskva đến Sankt-Peterburg, làm giảm ảnh hưởng của thành phố. Thủ đô sau đó được chuyển trở lại Moskva sau Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 và thành phố được đưa trở lại làm trung tâm chính trị của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga và Liên Xô. Sau khi Liên Xô tan rã, Moskva vẫn là thủ đô của Liên bang Nga đương thời và mới được thành lập.

Là siêu đô thị cực bắc và lạnh nhất trên thế giới, và với lịch sử hơn 8 thế kỷ, Moskva được quản lý như một Thành phố liên bang của Nga đóng vai trò chính trị, kinh tế, trung tâm văn hóa và khoa học của Nga và Đông Âu. Là một thành phố toàn cầu, Moskva có một trong các nền kinh tế đô thị lớn nhất, và là một trong các thành phố đắt đỏ nhất thế giới, và cũng là một trong những điểm du lịch phát triển nhanh nhất trên thế giới. Moskva là nơi có số tỷ phú cao thứ ba của bất kỳ thành phố nào trên thế giới, và có số lượng tỷ phú cao nhất của bất kỳ thành phố nào ở Châu Âu. Trung tâm kinh doanh quốc tế Moskva là một trong những trung tâm tài chính lớn nhất của Châu Âu và thế giới, và có một số trong Những tòa nhà chọc trời cao nhất Châu Âu. Moskva cũng là quê hương của công trình kiến trúc tự do cao nhất ở Châu Âu, Tháp Ostankino, và là thành phố đăng cai của Thế vận hội Mùa hè 1980, một trong những thành phố đăng cai của FIFA World Cup 2018.

Là trung tâm văn hóa của Nga, Moskva từng là ngôi nhà của các nghệ sĩ, nhà khoa học và nhân vật thể thao Nga do sự hiện diện của rất nhiều bảo tàng, học viện và tổ chức chính trị và nhà hát. Thành phố là nơi tọa lạc của một số UNESCO Di sản Thế giới, và nổi tiếng với kiến trúc và trưng bày kiến trúc Nga, đặc biệt là các tòa nhà lịch sử như Nhà thờ Saint Basil, Quảng trường Đỏ và Điện Kremli ở Moskva, trong đó sau này đóng vai trò là cơ quan quyền lực của Chính phủ Nga. Moskva là nơi đặt trụ sở của nhiều Các công ty của Nga trong nhiều ngành, chẳng hạn như tài chính và công nghệ. Matxcova được phục vụ bởi một mạng lưới trung chuyển toàn diện, bao gồm 4 sân bay quốc tế, 9 nhà ga đường sắt, 1 hệ thống xe điện, 1 hệ thống tàu điện một ray ở Moskva, và đáng chú ý nhất là "Tàu điện ngầm Moskva", hệ thống tàu điện ngầm nhộn nhịp nhất ở Châu Âu và là một trong những hệ thống vận chuyển nhanh lớn nhất trên thế giới. Với hơn 40% lãnh thổ được bao phủ bởi cây xanh, đây là một trong những thành phố xanh nhất ở châu Âu và thế giới.

Lịch sử

Những tài liệu nói về Moskva có từ năm 1147 khi nó còn là một thị trấn ít người biết đến trong một tỉnh nhỏ, với phần lớn dân cư thuộc nhóm ngôn ngữ Phần Lan-Ugria, người Merya. Năm 1156, công tước Yury Dolgoruky cho xây tường gỗ và đào hào sâu bao quanh thành phố để chống lại sự trộm cắp, cướp bóc. Do đó dân chúng được bảo vệ rất tốt cho đến tận năm 1177 thì thành phố bị thiêu hủy hoàn toàn và dân cư đã bị chết rất nhiều. Sau cuộc cướp phá năm 1237-1238, khi mà quân Mông Cổ thiêu hủy hoàn toàn thành phố và giết chóc dân cư, Moskva đã được phục hồi và trở thành thủ đô của một công quốc độc lập.

Năm 1300, Moskva được quản lý bởi Daniil Aleksandrovich, con trai của Aleksandr Yaroslavich Nevsky và là thành viên của triều đại nhà Rurik. Vị trí thuận lợi trên đầu nguồn sông Volga góp phần vào việc mở rộng vững chắc. Moskva được ổn định và phát triển rực rỡ trong nhiều năm và là điểm thu hút của nhiều người tỵ nạn trên toàn lãnh thổ Nga. Năm 1304, Yury của Moskva giao tranh với Mikhail của Tver để giành ngôi vị công tước Vladimir. Ivan I cuối cùng đánh bại quân Tver để trở thành chủ của công quốc Vladimir, và là người thu thuế duy nhất cho các nhà vua Mông Cổ. Do cống nộp nhiều nên Ivan giành được nhiều sự nhân nhượng của các Hãn (Khan). Không giống như các công quốc khác, Moskva không được phân chia cho các con trai mà truyền cho con trai lớn nhất.

Kim Trướng hãn quốc (hay Hãn quốc Kipchak) thoạt tiên cố gắng giới hạn ảnh hưởng của Moskva, nhưng do sự lớn mạnh của Đại công quốc Litva đã đe dọa toàn Nga nên vị Hãn lúc đó đã phải tăng cường sức mạnh cho Moskva để cân bằng với Litva. Điều này đã cho phép nó trở thành một trong những thành phố hùng mạnh nhất tại Nga. Năm 1480, Ivan III cuối cùng đã giải phóng Nga khỏi sự thống trị của người Tatar (Xem Trận chiến trên sông Ugra) và Moskva trở thành thủ đô của đế chế bao gồm toàn Nga và Siberia và một phần các lãnh thổ khác.

Sự chuyên chế của các Sa hoàng cuối thời kỳ đó như Ivan Hung đế đã dẫn đến sự tan rã của đế chế, mặc dù nó đã được mở rộng. Năm 1571, người Tarta từ Hãn quốc Krym đã chiếm và thiêu hủy Moskva. Từ 1610 đến 1612, quân đội của Liên bang Ba Lan-Litva xâm chiếm Moskva, và vua Zygmunt III của Ba Lan đã có những cố gắng để chiếm đoạt ngôi báu và sau đó hợp nhất 2 quốc gia Slav. Tuy nhiên, sự cố gắng của quân đội Ba Lan-Litva chỉ nhận được sự ủng hộ nửa vời từ trong nước họ và sự can thiệp đã bị chỉ trích mạnh mẽ từ hạ viện Liên bang. Vì vậy năm 1612, nhân dân Moskva đã nổi dậy chống lại lực lượng Ba Lan-Litva và chiếm Kremli từ tay họ. Năm 1613, hội nghị đế chế đã bầu Mikhail Fyodorovich Romanov (Михаил Фёдорович Романов) làm Sa hoàng nước Nga, thiết lập triều đại nhà Romanov.

Moskva không phải là kinh đô nước Nga từ năm 1703 khi Pyotr Đại đế xây dựng Sankt-Peterburg trên sông Neva gần bờ biển Baltic làm kinh đô. Khi Napoléon Bonaparte xâm lược Nga vào năm 1812, người dân Moskva đã di tản và tự đốt cháy thành phố vào ngày 14 tháng 9, khi quân đội của Napoléon tiến vào. Quân đội của Napoléon, do thiếu thốn lương thực, thực phẩm và giá lạnh đã phải rút lui.

Tháng 1 năm 1905, người dân Moskva đi bầu thị trưởng thành phố và Aleksandr Adrianov đã trở thành thị trưởng chính thức đầu tiên của Moskva. Sau cuộc Cách mạng Tháng Mười năm 1917, Lenin đã chuyển thủ đô từ Sankt-Peterburg về Moskva vào ngày 5 tháng 3 năm 1918 do lo ngại sự xâm lăng từ nước ngoài.

Là đầu mối quan trọng trong hệ thống đường sắt của Liên Xô cùng với Kiev và Sankt-Peterburg, thành phố này là mục tiêu xâm chiếm chiến lược của Đức năm 1941. Tháng 11 năm 1941, Cụm tập đoàn quân Trung tâm của Đức đã phải dừng bước trước ngoại ô thành phố và sau đó bị đẩy lui trong Trận Moskva (1941).

Hành chính

Thủ đô Moskva được phân thành 12 quận hành chính (aдминистративных округ) bao gồm 2 quận mới thành lập từ tháng 1 năm 2002. Mười quận ban đầu được phân thành 125 khu (районы) và hai quận mới được phân thành 21 khu định cư mới (лоселение).

Dân số

Khí hậu

Văn hóa, nghệ thuật

Moskva là trung tâm của múa ba lê (ballet) và các nghệ thuật múa Nga. Các nhà hát và studio ba lê rải rác khắp Moskva. Những cái nổi tiếng nhất là Nhà hát Lớn và Nhà hát Nhỏ. Trong thời kỳ Xô viết giá vé khá rẻ thường là dưới $1, nhưng hầu hết vé được phân phối theo đặc quyền, người dân chỉ có thể mua vé chợ đen. Sau này giá thay đổi rất nhiều.

Mặc dù ít hơn một phần tư dân số Nga sống ở nông thôn nhưng những người Moskva cũng giống như những người dân các thành phố khác vẫn gắn liền với nông thôn. Rất nhiều người có nhà ở khu vực nông thôn (tiếng Nga: дача, phát âm "đacha") để dành cho những ngày nghỉ cuối tuần và hội hè. Những ngôi nhà này cũng được sử dụng làm nhà nghỉ cho những người cao tuổi. Có rất nhiều công viên và vườn hoa trong thành phố.

Những năm sau chiến tranh là cuộc khủng hoảng về nhà ở đã được giải quyết bằng các ngôi nhà lắp ghép. Khoảng 13.000 các ngôi nhà được tiêu chuẩn hóa và đúc sẵn như thế phục vụ cho phần lớn dân cư Moskva. Chúng được xây cao 9, 12, 17, 21 hay 24 tầng. Các căn hộ được xây dựng và trang bị một phần đồ đạc tại nhà máy trước khi được xây dựng và sắp xếp vào các cột cao. Bộ phim hài nổi tiếng thời kỳ Xô viết là Số phận trớ trêu, hay Chúc xông hơi nhẹ nhõm ! nhại lại phương pháp kết cấu xây dựng vô hồn này. Nội dung của phim như sau:

Một sinh viên vừa mới tốt nghiệp đại học trở về nhà mình sau buổi dạ hội tốt nghiệp cử nhân với trạng thái say mềm ngoài sân bay và thức dậy ở Leningrad do những bạn bè của anh ta lại gửi anh đến đó một cách ngẫu nhiên. Anh bắt taxi đến địa chỉ nhà mình, địa chỉ này cũng tồn tại ở Leningrad và sử dụng chìa khóa của mình để mở cửa. Mọi đồ đạc và tài sản được chuẩn hóa đến nỗi anh ta cũng không thể nhận ra đó không phải là nhà mình cho đến tận khi chủ thực sự của căn hộ trở về.

Bộ phim đã đánh vào tình cảm của những người Nga đang xem bộ phim qua những chiếc ti vi tiêu chuẩn hóa trong căn hộ cũng tiêu chuẩn hóa của mình. Bộ phim này được trình chiếu trên ti vi trong mọi buổi đêm trước năm mới.

Nói như vậy không có nghĩa là văn hóa, nghệ thuật của nước Nga nói chung và của người Moskva nói riêng là đơn điệu và nghèo nàn. Trái lại, nền văn hóa-nghệ thuật của người dân Moskva trong gần 900 năm qua cực kỳ phát triển. Tại Moskva hiện nay có hơn 70 viện bảo tàng. Trong đó có rất nhiều viện bảo tàng nổi tiếng thế giới như Viện bảo tàng lịch sử (Исторический музей), Viện bảo tàng quốc gia Tretyakov (Государственный Третьяковская галерея), Viện bảo tàng kiến trúc Shchusev (Музей архитектуры им. А.В. Щусева) v.v.

Các nhà văn lớn của Nga cho dù có thể không phải là người Moskva nhưng đã có thời gian dài sống ở đó như Tolstoy, Bunin, Chekhov v.v. đã cho ra đời nhiều tác phẩm nổi tiếng thế giới như Chiến tranh và hòa bình.

Giáo dục
Tại Moskva có rất nhiều trường đại học. Lớn nhất và nổi tiếng nhất là Đại học Quốc gia Moskva nằm trên Đồi Chim sẻ (Vorobyovy Gory) trong một tòa nhà cao 240m. Hiện nay trường này có 30.000 sinh viên và 7.000 nghiên cứu sinh.

Trường Đại học Kỹ thuật Quốc gia Moskva Bauman là trường đại học kĩ thuật hàng đầu của nước Nga, nơi đây là cái nôi đào tạo nên các nhà bác học, các tổng công trình sư, các kỹ sư trưởng nổi tiếng về vũ trụ, hàng không và kĩ thuật quân sự (tên lửa, máy bay chiến đấu, xe tăng, xe thiết giáp, lò phản ứng hạt nhân, siêu máy tính, vũ khí công nghệ cao).

Xem thêm: Danh sách các trường đại học ở Nga

Du lịch

Những điểm du lịch thu hút du khách là các di sản thế giới được UNESCO công nhận như điện Kremli, Quảng trường Đỏ và nhà thờ ở Kolomenskoye, đều là những công trình được xây dựng trong khoảng thế kỷ 14 đến thế kỷ 17. Các điểm thu hút khác bao gồm vườn bách thú, được mở rộng vào thập niên 1990. Moskva cũng là điểm cuối cùng của tuyến đường sắt xuyên Xi-bê-ri dài 9.300 km tới Vladivostok. Thành phố này đẹp nhất khi đến thăm vào giữa mùa đông khi mà các đường phố bị bao phủ bởi tuyết và cảnh tranh tối tranh sáng của mùa đông lục địa. Tuy nhiên do nhiệt độ thường xuyên xuống đến dưới -25 °C nên mùa hè hoặc mùa thu đến sớm có thể cho những cuộc thăm viếng thuận tiện hơn nếu như du khách không phải là người quá lãng mạn.

Giá cả sinh hoạt
Giá cả một số hàng hóa, dịch vụ đối với người ngoại quốc cao hơn so với người trong nước. Sự nghiên cứu giá cả sinh hoạt do Mercer Human Resource Consulting tiến hành đã đặt Moskva vào vị trí thứ hai sau Tokyo, làm nó trở thành thành phố đắt đỏ nhất châu Âu. Đối với dân bản địa, những căn hộ nhỏ được chu cấp bởi chính quyền trong thời kỳ Xô viết, cùng với các chi phí tiện nghi ở mức cực kỳ thấp và những khoản thuế thu nhập có thể tránh được đã làm giá cả sinh hoạt thấp xuống rất nhiều. Nhìn vào giá cả vận chuyển, đi lại sẽ cho ra một minh họa tốt. Một chuyến taxi từ sân bay quốc tế Sheremetyevo-2 sẽ có giá đối với người nước ngoài không biết tiếng Nga là $60; với người nước ngoài biết tiếng Nga là $30–$40. Những người dân Moskva bản địa sẽ mặc cả giá xuống mức $15–20 hoặc sẽ tránh không đi taxi riêng mà đi chung với nhau đến ga metro gần nhất với giá 50 xu Mỹ.

Ăn uống
Trong thời gian gần đây tại Moskva xuất hiện rất nhiều các nhà hàng ăn uống với giá cả dao động nhiều. Giá đồ ăn trung bình trên một người trong các nhà hàng trung và cao cấp sẽ từ $30 đến $200, đặc biệt nếu có gọi rượu vang nổi tiếng. Những đồ ăn kiểu "căng tin" trong các stolovaya (tiếng Nga: столовая - nhà ăn tự phục vụ) có giá khoảng ba đôla Mỹ (47.000 đ tiền Việt). Hệ thống các nhà hàng, như "Moo-Moo", cung cấp đồ ăn kiểu căng tin có chất lượng theo thực đơn kiểu Anh có giá khoảng 5 đô la Mỹ cho mỗi người. Mặc dù phần đông người Moskva không thường xuyên ăn uống thậm chí trong các nhà hàng ăn rẻ tiền nhất, nhưng rất nhiều nhà hàng "bậc trung" mới vẫn xuất hiện và mở cửa, nhắm vào các gia đình trong những ngày nghỉ cuối tuần. Một loạt các cửa hàng bán đồ ăn nhanh mọc xung quanh các nhà ga xe lửa và metro. Hệ thống này bao gồm cả các cửa hàng khắp mọi nơi của McDonald's và các hệ thống khác, đáng kể nhất là Rostiks, chuyên bán các đồ ăn làm từ gà. Ngoài ra hàng loạt các cửa hàng bán cà phê cũng mọc ra xung quanh thành phố này.

Các địa điểm du lịch đáng chú ý

Tổ hợp Nhà hát Lớn và Nhà hát Nhỏ. (Большой и Mалый театры)
Kolomenskoye (Коломенское)
Điện Kremli
Trang viên Kuskovo (Кусково)
Manezh (Mанеж)
Tháp Ostankino, tháp truyền hình cao nhất châu Âu
Trang viên Ostankino (Останкино)
Trang viên Tsaritsyno (Царицыно)
Trang viên Kuzminki (Кузьминки)
Viện bảo tàng Pushkin - bảo tàng mỹ thuật
Quảng trường Đỏ, lăng Lenin
Nhà thờ lớn Vasily Blazhenny
Tháp phát thanh Sukhov
Nhà thờ Chúa Cứu thế (Храм Христа Спасителя)
Viện bảo tàng Tretyakov
Trung tâm triển lãm toàn Nga (VĐNKha)
Vườn bách thú Moskva
Tòa nhà trường Lomonosov và phong cảnh.

Giao thông và vận tải
Moskva có bốn sân bay là: sân bay quốc tế Sheremetyevo, sân bay quốc tế Domodedovo, sân bay Bykovo và sân bay quốc tế Vnukovo.

Giao thông trong thành phố có thể kể đến hệ thống tàu điện ngầm (metro) Moskva, một hệ thống metro tuyệt vời. Các nhà ga được trang trí bằng các bức tranh treo tường hay khảm vào tường có giá trị nghệ thuật. Bắt đầu hoạt động vào ngày 15 tháng 5 năm 1935, hiện nay hệ thống này có 11 tuyến đường với tổng chiều dài 278 km và hơn 170 ga. Tại các ga rất phổ biến các loại hình đèn chùm pha lê chiếu sáng. Hệ thống này là bận rộn nhất thế giới với hơn 9 triệu lượt hành khách mỗi ngày và tại giờ cao điểm cứ mỗi 90 giây lại có một chuyến tàu. Hệ thống metro Moskva được thiết kế là các tuyến đường "thẳng" giao nhau tại khu vực gần trung tâm thành phố. Ngoài ra còn có một tuyến đi theo đường "tròn" liên kết tất cả các tuyến kia.

Do các ga metro đặt tương đối xa nhau (so sánh với các thành phố khác), có thể tới 4 km, nên hệ thống xe buýt rất phát triển. Các tuyến xe buýt chạy qua các ga metro và bao phủ toàn bộ khu vực dân cư. Thông thường cứ mỗi phút lại có một chuyến xe buýt và giá cả khá rẻ so với các thành phố lớn khác của châu Âu (khoảng 1 USD/chuyến). Mỗi một phố chính trong thành phố đều có ít nhất một tuyến xe buýt phục vụ và không có một khu nhà chung cư nào trong số 13.000 chung cư lại phải mất hơn vài phút đi bộ. Ở đây cũng có các hệ thống xe điện trên đường ray (Трамвай-tramvai) và xe điện bánh hơi (Троллейбус-trolleybus). Trước đây rất ít người sử dụng ô tô cá nhân để đi lại do thường xuyên xảy ra tắc nghẽn giao thông. Tuy nhiên, phần lớn các gia đình trung lưu có ô tô để đi lại trong những ngày nghỉ cuối tuần và lễ hội. Theo một số ước tính, có trên 2,5 triệu ô tô lưu thông trên địa bàn thành phố trong ngày (2004). 3 năm trở lại đây (từ 2004) do sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Liên bang Nga, đặc biệt là Moskva, số lượng xe hơi cá nhân đã bùng nổ với sự đa dạng về chủng loại, nguồn gốc, tắc đường đã trở thành "chuyện thường ngày ở huyện". Rất nhiều công chức đến công ty bằng xe riêng đã phải đi trước giờ làm việc buổi sáng (8-9 giờ) cả tiếng đồng hồ. Tắc đường trên diện rộng từ sáng đến đêm khuya.

Thể thao
Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất trong giới trẻ. Các câu lạc bộ bóng đá thủ đô như Dinamo, Spartak, Lokomotiv, CSKA là các câu lạc bộ có tên tuổi tại châu Âu. Tuy nhiên gần đây tệ nạn hooligan đã phát triển ở Nga và gây không ít ảnh hưởng xấu tới hình ảnh của bóng đá Nga. Các môn thể thao khác như bóng ném, bóng nước, bóng rổ cũng rất phát triển ở đây.

Các môn thể thao mùa đông thì có rất nhiều. Phần lớn người Nga đều có ván trượt tuyết và giày trượt băng và có rất nhiều công viên lớn có khu vực để tập luyện các môn trượt tuyết, trượt băng. Có một số công viên cho thuê ván/giày trượt với giá từ $1 đến $5 cho một giờ thuê. Moskva cũng có các đội khúc côn cầu trên băng có tên tuổi ở châu Âu.

Moskva là chủ nhà của Thế vận hội Mùa hè 1980, lúc đó môn đua thuyền buồm được tổ chức tại Tallinn (Estonia).

Nhân khẩu
Mặc dù dân số của Liên bang Nga giảm mỗi năm khoảng 700.000 người (143,8 triệu * 0.5% tỷ lệ giảm) vì tỷ lệ sinh đẻ thấp, di cư, chết sớm và AIDS, nhưng dân số Moskva thì vẫn đạt tỷ lệ tăng cao, chủ yếu do nhập cư (mặc dù các giấy tờ tùy thân trong nước không cho phép dân không phải người thành phố này ở thủ đô quá 90 ngày mà không phải đăng ký). Những người Moskva mới này đã góp phần làm nền kinh tế thủ đô tăng trưởng đến 20%, ngược lại với sự đình trệ hoặc suy thoái trên phần lớn lãnh thổ Nga, kết quả là nó tạo ra sự phân hóa rõ nét trong những năm gần đây. Hiện nay, Moskva là một trong những thành phố lớn nhất châu Âu.

Theo số liệu của báo Forbes vào ngày 22 tháng 7 năm 2004, Moskva là thành phố có đông các nhà tỷ phú nhất trên thế giới. Hiện nay Moskva có 33 tỷ phú, hơn Thành phố New York hai người.

Vấn đề khủng bố
Khủng bố là mối đe dọa diễn ra gần đây cho Moskva. Cuộc chiến tranh kéo dài giữa Nga với những phần tử cực hữu của Chechnya đã dẫn đến tình trạng những nhóm người này sử dụng biện pháp khủng bố để chống lại chính quyền liên bang. Vào ngày 6 tháng 2 năm 2004 một quả bom đã phát nổ trong một chiếc ô tô trong đường hầm gần ga metro Avtozavodskaya làm chết ít nhất 40 người và làm thương nhiều người khác. Các hành động khủng bố khác có thể kể đến là vụ phá hủy hai tòa nhà chung cư tháng 9 năm 1999 (Xem Vụ đánh bom nhà chung cư ở Nga), vụ nổ trong đường hầm dành cho người đi bộ dưới quảng trường Pushkinskaya trong tháng 8 năm 2000 cũng như việc chiếm giữ nhà hát ở Dubrovka trong tháng 10 năm 2002 mà hơn 100 người đã chết khi các nhân viên của lực lượng an ninh Nga sử dụng khí gây mê để tấn công bọn khủng bố.

Thành phố kết nghĩa

 Algiers, Algérie
 Almaty, Kazakhstan
 Amman, Jordan
 Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ
 Astana, Kazakhstan
 Athens, Hy Lạp
 Baku, Azerbaijan
 Bangkok, Thái Lan
 Banja Luka, Bosnia và Herzegovina
 Bắc Kinh, Trung Quốc
 Beirut, Liban
 Belgrade, Serbia
 Berlin, Đức
 Brussels, Bỉ
 Bucharest, România
 Cairo, Ai Cập
 Chicago, Illinois, Hoa Kỳ

 Cusco, Peru
 Delhi, Ấn Độ
 Donetsk, Ukraina
 Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
 Dushanbe, Tajikistan
 Düsseldorf, Đức
 Ganja, Azerbaijan
 Hà Nội, Việt Nam
 La Habana, Cuba
 Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
 Ingolstadt, Đức
 Jelgava, Latvia
 Kharkiv, Ukraina
 Kolomna, Nga
 Kraków, Ba Lan
 Limoges, Pháp
 Ljubljana, Slovenia

 Luân Đôn, Liên hiệp Anh
 Madrid, Tây Ban Nha
 Manila, Philippines
 Naryan-Mar, Nga
 Nicosia, Síp
 Paris, Pháp
 Podgorica, Montenegro
 Praha, Cộng Hòa Séc
 Bình Nhưỡng, Triều Tiên
 Rasht, Iran
 Reykjavík, Iceland
 Riga, Latvia
 Seoul, Hàn Quốc
 Tallinn, Estonia
 Tel Aviv, Israel
 Tehran, Iran

 Tirana, Albania
 Tokyo, Nhật Bản
 Tunis, Tunisia
 Ulan Bator, Mông Cổ
 Valenciennes, Pháp
 Viên, Áo
 Warsaw, Ba Lan

Tham khảo

Đọc thêm
Caroline Brooke. Moscow: A Cultural History. 2006 (Oxford University Press)
William Craft Brumfield. A History of Russian Architecture (Seattle: Univ. of Washington Press, 2004) ISBN 978-0-295-98394-3
 Karel Neubert. "Portrait of Moscow". 1964
 Albert J. Schmidt. The Architecture and Planning of Classical Moscow: A Cultural History. 1989
Kathleen Berton. Moscow: An Architectural History. St. Martin's, 1991
Marcel Girard. "Splendours of Moscow and Its Surroundings", trans. from French. 1967
John Bushnell. "Moscow Graffiti: Language and Subculture". Unwin Hyman, 1990
S.S. Hromov et al. (eds.). "History of Moscow: An Outline", trans. from Russian. 1981
Galina Dutkina. "Moscow Days: Life and Hard Times in the New Russia". Trans. Catherine Fitzpatrick. Kodansha America, 1995.
"Mosca 1990-1993" by Giuseppe D'Amato in Il Diario del Cambiamento. Urss 1990 – Russia 1993. Greco&Greco editori, Milano, 1998. ISBN 88-7980-187-2 (The Diary of the Change. USSR 1990 – Russia 1993) Book in Italian.

Liên kết ngoài
Moscow.ru - Trang chính thức  , , , ,

Tiếng Anh:
[https://web.archive.org/web/20030401202527/http://kursy.rsuh.ru/istoria/moseng/sod.asp Lịch sử Moskva]
Moscowcity.com – chỉ dẫn đến những khách sạn, nhà hàng, và viện bảo tàng
Thư mục khách sạn Moskva
[http://vietnamese.wunderground.com/global/stations/27612.html]
Giờ địa phương ở Moskva
Moscow

Thành phố của Nga
Thành phố Anh hùng (Liên Xô)
Khởi đầu năm 1147
Thủ đô châu Âu


title: Servon-sur-Vilaine

text:
Servon-sur-Vilaine (, Gallo: Servon) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Servon-sur-Vilaine được gọi là Servonnais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Servon-sur-Vilaine

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Ségura

text:
Ségura  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Segura


title: Xylophanes suana

text:
Xylophanes suana là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Bahamas.

Sự miêu tả
Nó tương tự như Xylophanes tersa tersa nhưng phía trên thân và cánh màu xám tro đồng nhất hơn.
Con trưởng thành có thể bay quanh năm.

Ấu trùng có thể ăn Psychotria panamensis, Psychotria nervosa và Pavonia guanacastensis.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes
Động vật đặc hữu Bahamas


title: James Tobin

text:
James Tobin (5 tháng 3 năm 1918 – 11 tháng 3 năm 2002) là một nhà kinh tế học người Hoa Kỳ. Trong cuộc đời của mình, ông từng hoạt động trong Hội đồng cố vấn kinh tế và Ủy ban Thống đống của Hệ thống Dự trữ Liên bang, và giảng dạy tại các trường đại học Harvard và Yale. Ông là một đại biểu của trường phái Kinh tế học Keynes. Ông đã phát triển ý tưởng của kinh tế học Keynes, và ủng hộ chính phủ can thiệp để ổn định đầu ra và tránh suy thoái. Công việc nghiên cứu hàn lâm của ông bao gồm những đóng góp tiên phong trong việc nghiên cứu đầu tư, chính sách tiền tệ và tài chính cũng như thị trường tài chính. Ông cũng đề xuất một mô hình kinh tế lượng cho các biến nội sinh còn thiếu, được biết đến với tên gọi mô hình Tobit. Tobin được nhận giải Nobel Kinh tế năm 1981.

Ngoài các nghiên cứu hàn lâm, Tobin được biết đến rộng rãi cho các đề nghị của ông về một loại thuế cho giao dịch ngoại hối, bay giờ được gọi là "thuế Tobin". Loại thuế này được thiết kế để giảm đầu cơ trong thị trường tiền tệ quốc tế, mà ông xem là nguy hiểm và không hiệu quả.

Ông đã giành được học bổng quốc gia để theo học Đại học Harvard ngành kinh tế học vào năm 1935 và có các học vị cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ chuyên ngành kinh tế học tại trường này. Ở bậc tiến sĩ, ông được Joseph Schumpeter hướng dẫn khoa học.

Sau khi học xong, Tobin làm giảng viên đại học tại Đại học Yale từ năm 1950. Ngoài giảng dạy, ông còn tích cực nghiên cứu và có những đóng góp lớn về học thuật trong các lý luận về đầu tư (Hệ số q của Tobin), chính sách tiền tệ và tài chính, lý thuyết thị trường tài chính, tài chính quốc tế (Thuế Tobin), kinh tế lượng (Mô hình Tobit), kinh tế học phúc lợi. Năm 1955, Tobin được trao giải Giải John Bates Clark. Năm 1981, ông được trao Giải Nobel Kinh tế. Tobin còn làm công tác tư vấn chính sách cho nhiều tổ chức như Bộ Tài chính Hoa Kỳ, Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Đặc biệt là từ năm 1961 đến 1962, ông là thành viên của Hội đồng Tư vấn Kinh tế cho Tổng thống John F. Kennedy.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Tobin từng là sĩ quan hải quân trên một tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ.

Tobin nghỉ hưu năm 1988 và mất ngày 11 tháng 3 năm 2002.

Các tác phẩm tiêu biểu

 Tobin, James (1956). "The Interest-Elasticity of Transactions Demand for Cash," Review of Economics and Statistics, 38(3), pp 241-247.

 Tobin, James (1961). "Money, Capital, and Other Stores of Value," American Economic Review, 51(2), các trang 26-37. Reprinted in Tobin, 1987, Essays in Economics, v. 1, pp. 217-27. MIT Press.

 Tobin, James (1970). "Money and Income: Post Hoc Ergo Propter Hoc?" Quarterly Journal of Economics, 84(2), pp. 301-317.
 Tobin, James and William C. Brainard (1977a). "Asset Markets and the Cost of Capital". In Richard Nelson and Bela Balassa, eds., Economic Progress: Private Values and Public Policy (Essays in Honor of William Fellner), Amsterdam: North-Holland, 235-62.

 Tobin, James (1992). "money," The New Palgrave Dictionary of Finance and Money, v. 2, pp. 770–79 & in The New Palgrave Dictionary of Economics. 2008, 2nd Edition. Table of Contents and Abstract.  Reprinted in Tobin (1996), Essays in Economics, v. 4, pp. 139-63. MIT Press.
 Tobin, James, Essays in Economics, MIT Press:v. 1 (1987), Macroeconomics. Scroll to chapter-preview links.v. 2 Consumption and Economics. Description. v. 3 (1987). Theory and Policy (in 1989 paperback as Policies for Prosperity: Essays in a Keynesian Mode). Description  and links.v. 4 (1996). National and International. Links.
 Tobin, James, with Stephen S. Golub (1998). Money, Credit, and Capital. Irwin/McGraw-Hill. TOC.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 James Tobin at the Cowles Foundation site
 Short biography at nobel-winners.com
 IDEAS/RePEc
 John Mihaljevic's Equities and Tobin's Q Report
 The Q Ratio Sends a Modestly Bearish Long-Term Signal (July 2009)
 Tobin's Q Moderately Bullish on U.S. Equities (as of March 2009)
 The Manual of Ideas Launches Tobin's Q Research Service Based on James Tobin's Q Indicator
 Robert Huebscher on "The Market Valuation Q-uestion"

Sinh năm 1918
Mất năm 2002
Tobin, James
Giải John Bates Clark
Người đoạt giải Nobel Kinh tế
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Laboratory High School (Urbana, Illinois)
Giáo sư Đại học Yale
Nhà kinh tế học thế kỷ 20
Giảng viên Đại học Yale
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai


title: Varaire

text:
Varaire là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot


title: Trensacq

text:
Trensacq là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 79,25 km², dân số năm 2006 là 269 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 65 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trensacq trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trensacq trên trang mạng của INSEE
 Trensacq sur le site du Quid
 Localisation de Trensacq trên bản đồ Pháp et communes limitrophes
 Plan de Trensacq sur Mapquest

Trensacq


title: Buccinaria

text:
Buccinaria là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Các loài
Các loài trong chi Buccinaria gồm có:

 Buccinaria abbreviata (Schepman, 1913)
 Buccinaria jonkeri (Koperberg, 1931)
 Buccinaria loochooensis MacNeil, 1961
 Buccinaria martini (Koperberg, 1931)
 Buccinaria nodosa Morassi & Bonfitto, 2010
 Buccinaria pendula Bouchet & Sysoev, 1997
 Buccinaria pygmaea Bouchet & Sysoev, 1997
 Buccinaria teramachii (Kuroda, 1952)
 Buccinaria urania (Smith E. A., 1906)

Chú thích

Tham khảo
 Bouchet P. & Sysoev A. (1997) Revision of the Recent species of Buccinaria (Gastropoda: Conoidea), a genus of deep-water turrids of Tethyan origin. Venus, Japanese Journal of Malacology, 56:93-119

Conidae


title: Frédéric Kanouté

text:
Frédéric "Fredi" Oumar Kanouté (sinh 2 tháng 9 năm 1977 tại Sainte-Foy-lès-Lyon, gần Lyon) là một cựu cầu thủ bóng đá Mali sinh tại Pháp, chơi ở vị trí tiền đạo. Ngày 2 tháng 2 năm 2008, Kanouté được bình chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi năm 2007.

Sự nghiệp

Với tầm vóc cao lớn, Kanouté được phát hiện tài năng ở vị trí tiền đạo bởi câu lạc bộ nổi tiếng ở địa phương, Olympique Lyonnais, và anh gia nhập câu lạc bộ với vai trò học việc vào năm 1997. Trong thời gian ở Lyon, anh khoác áo đội tuyển dưới 21 tuổi của Pháp..

Kanouté chuyển sang Anh thi đấu cho West Ham United năm 2000. Anh chơi 84 trận cho câu lạc bộ ở Bắc London này, ghi được 29 bàn. Tốc độ và tư duy chơi bóng của anh đã thu hút Tottenham Hotspur, và câu lạc bộ này mua anh vào cuối mùa bóng 2002-03.

Mặc dù có đủ tư cách chơi cho cả hai đội tuyển Pháp và Mali (cha anh là người Mali), Kanouté đã chọn đội tuyển Mali. Kanouté trở thành cầu thủ ghi nhiều bàn nhất cho Mali tại Cúp bóng đá châu Phi 2004. Kanouté ghi 4 bàn trong 4 trận đấu, giúp Mali lọt vào tới bán kết của giải đấu này.

Kanouté cũng có được thành công tại Tottenham, khi anh ghi bàn ngay trận đầu ra mắt. Tuy nhiên sau đó anh bộc lộ sự bất mãn khi tỏ ra thích tham dự Cúp bóng đá châu Phi với đội tuyển hơn là thi đấu tại Premiership cho câu lạc bộ, và vắng mặt không phép trong chuyến du đấu của Tottenham hè 2005 ở Mauritius.

Do vậy, Kanouté bị chuyển nhượng sang Sevilla ngày 17 tháng 8 năm 2005 với mức giá 6,5 triệu bảng Anh. Anh vào sân từ băng ghế dự bị trong trận chung kết Cúp UEFA năm 2006 gặp Middlesbrough và ghi được một bàn ở phút 89. Chung cuộc Sevilla thắng 4-0 và giành Cúp.

Lần gặp lại câu lạc bộ cũ Tottenham Hotspur đầu tiên của Kanouté trong màu áo Sevilla là hai lượt đấu ở UEFA Cup mùa bóng 2006/2007. Anh ghi được 2 bàn thắng ở cả hai lượt đấu và giúp đội nhà giành chiến thắng chung cuộc 4-3.

Mùa bóng 2006/2007 Kanouté thể hiện sự hữu ích của mình. Anh giữ vai trò quan trọng ở câu lạc bộ khi góp công giúp Sevilla giành được những thành tích nổi trội trên cả ba mặt trận. Anh ghi bàn thắng duy nhất trong trận chung kết Cúp Nhà vua Tây Ban Nha trước Getafe, ghi một bàn trong trận chung kết Cúp UEFA gặp Espanyol (sau đó Sevilla bảo vệ được danh hiệu khi thắng ở loạt sút luân lưu 11m) , cũng như những bàn thắng đóng góp trong Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha.

Mùa giải này Real Madrid giành chức vô địch quốc gia Tây Ban Nha còn Sevilla của Kanouté về thứ 3. Khi kì chuyển nhượng mùa hè 2007 bắt đầu, nhiều câu lạc bộ đã liên hệ với Kanouté, trong đó có các câu lạc bộ của Anh như Portsmouth, Bolton và Newcastle, tuy nhiên anh vẫn ở lại Sevilla. Kanouté được định giá khoảng 7 triệu bảng Anh.

Vào tháng 10 năm 2007, Kanouté, cùng với đồng đội ở đội tuyển Mali bị các cổ động viên quá khích của đội tuyển Togo tấn công sau khi họ loại Togo ở vòng loại Cúp bóng đá châu Phi.

Tháng 2 năm 2008, với những thành tích nổi trội với câu lạc bộ Sevilla trong năm 2007, Frédéric Kanouté đã vượt qua Didier Drogba (Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi 2006) để nhận danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi năm 2007.

Đời tư

Frédéric Kanouté gia nhập Đạo Hồi vào khoảng năm 20 tuổi. Do đó áo thi đấu của anh ở câu lạc bộ Sevilla không có quảng cáo, vì nhà tài trợ, 888.com, là một công ty cá cược qua Internet, và cá cược đi ngược với nguyên tắc của Hồi giáo. Tuy nhiên, công ty này đã đồng ý với việc tài trợ cho một hội từ thiện Hồi giáo để đổi lấy việc Kanouté mặc áo đấu có quảng cáo.

Frédéric Kanouté cũng bỏ ra hơn 700 000 đô la Mỹ để mua một nhà thờ Hồi giáo cho riêng mình. Nhà thờ này được bán sau khi hợp đồng sử dụng nhà thờ của dân cư theo đạo Hồi ở địa phương kết thúc.

Năm 2006, anh cũng đầu tư để thành lập một Làng trẻ em ở Mali.

Danh hiệu
Cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi: 2007

Đội bóng
Sevilla
 Siêu Cúp châu Âu: 2006
 Cúp UEFA: 2006, 2007
 Cúp quốc gia Tây Ban Nha: 2007
 Siêu Cúp Tây Ban Nha: 2007

Chú thích

Sinh năm 1977
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Mali
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Mali
Cầu thủ bóng đá Olympique Lyonnais
Cầu thủ bóng đá Tottenham Hotspur F.C.
Cầu thủ bóng đá West Ham United F.C.
Cầu thủ bóng đá Sevilla FC
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Trung Quốc
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Pháp


title: Mimoniades

text:
Mimoniades là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyrrhopygini


title: Idiognophomyia keiseri

text:
Idiognophomyia keiseri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Idiognophomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Coryanthes macrocorys

text:
Coryanthes macrocorys là một loài lan.

Chú thích

Tham khảo

macrocorys


title: Nouaillé-Maupertuis

text:
'Nouaillé-Maupertuis là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 22,13 km², dân số năm 2006 là 2660 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 108 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Romanes.com Photos de l'abbatiale
 Nouaillé-Maupertuis Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Nouaille-Maupertuis


title: Murexsul profunda

text:
Murexsul profunda là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Murexsul


title: Hydrovatus vividus

text:
Hydrovatus vividus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Palaiargia

text:
Palaiargia là một chi chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Các loài
Palaiargia có 20 loài:
 Palaiargia alcedo Lieftinck, 1949
 Palaiargia arses Lieftinck, 1957
 Palaiargia carnifex Lieftinck, 1932
 Palaiargia ceyx Lieftinck, 1949
 Palaiargia charmosyna Lieftinck, 1932
 Palaiargia eclecta Lieftinck, 1949
 Palaiargia eos Lieftinck, 1938
 Palaiargia ernstmayri Lieftinck, 1972
 Palaiargia halcyon Lieftinck, 1938
 Palaiargia humida Förster, 1903
 Palaiargia melidora Lieftinck, 1953
 Palaiargia micropsitta Lieftinck, 1957
 Palaiargia myzomela Lieftinck, 1957
 Palaiargia nasiterna Lieftinck, 1938
 Palaiargia obiensis Lieftinck, 1957
 Palaiargia optata (Hagen in Selys, 1865)
 Palaiargia perimecosoma Lieftinck, 1957
 Palaiargia rubropunctata (Selys, 1878)
 Palaiargia stellata (Ris, 1915)
 Palaiargia tanysiptera Lieftinck, 1953

Tham khảo

Coenagrionidae


title: Nhái cây Warren

text:
Nhái cây Warren, tên khoa học Hyla warreni, là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.

Loài này có ở Guyana, có thể cả Brasil, và có thể cả Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Reynolds, R., Hoogmoed, M., MacCulloch, R. & Gaucher, P. 2004. Hyla warreni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.
 Duellman & Hoogmoed: Some hylid frogs from the Guiana Highlands, northeastern South America: New species, distributional records, and a generic reallocation. Occasional Papers of the Museum of Natural History, University of Kansas, n. 147,  (texte intégral)

W
Động vật lưỡng cư Guyana


title: Thestor dicksoni

text:
Dickson’s Skolly (Thestor dicksoni) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Sải cánh dài 34-37.5 mm đối với con đực và 43–45 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 4. Có một lứa một năm.

Phụ loài
Thestor dicksoni dicksoni (montane fynbos in the Dasklip Pass near Porterville to the Roodezandsberg near the Tulbagh Kloof)
Thestor dicksoni malagas Dickson & Wykeham, 1994 (along the Atlantic coast và on the Langebaan peninsula)
Thestor dicksoni warreni Ball, 1994 (arid strandveld Karoo near Graafwater, between Clanwilliam và Lambertsbaai)

Chú thích

Tham khảo

Thestor
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Cerithiella enodis

text:
Cerithiella enodis là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae. Loài này có ở các vùng nước thuộc châu Âu. Nó được Watson mô tả năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiella
Động vật được mô tả năm 1880


title: (16467) 1990 FD3

text:
{{DISPLAYTITLE:(16467) 1990 FD3}}

(16467) 1990 FD3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 16 tháng 3 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Goujounac

text:
Goujounac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Calophyllum papuanum

text:
Calophyllum papuanum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này có ở Indonesia và Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

 Stevens, P.F. 1998. Calophyllum papuanum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Indonesia
Thực vật Papua New Guinea
p
Cây New Guinea


title: Phú Lương (định hướng)

text:
Phú Lương có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
 Phường Phú Lương, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
 Xã Phú Lương, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình
 Xã Phú Lương, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Phú Lương, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế
 Xã Phú Lương, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
 Xã cũ Phú Lương thuộc huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Quyết Thắng cùng huyện.

Xem thêm
 Cầu Phú Lương


title: Sân bay quốc tế Sibiu

text:
Sân bay quốc tế Sibiu (tiếng România: Aeroportul International Sibiu)  là một sân bay phục vụ thành phố Sibiu. Sân bay này tọa lạc tại phía nam Transilvania, khoảng 260 km về phía tây nam thủ đô România Bucharest. Tháng 12 năm 2006, sân bay này đã được đầu tư 60 triệu Euro để xây nhà ga mới và nâng cấp đường băng.

Các hãng hàng không và các tuyến bay
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay Sibiu:
Austrian Airlines
operated by Austrian Arrows (Vienna)
Blue Air (Bucharest-Bǎneasa, Cologne/Bonn, Madrid [bắt đầu ngày 1 tháng 8 năm 2008], Stuttgart)
Carpatair (Timişoara)
Lufthansa
operated by Augsburg Airways (Munich, Nurnberg)
Romavia (Bucharest-Otopeni)
TAROM (Bucharest-Otopeni, Munich, Târgu Mureş, Vienna)
Atlasjet (Antalya)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng sân bay Sibiu
Sân bay Sibiu tại Sibiu Online

Google map

Sân bay Romania
Sibiu


title: 323

text:
Năm 323 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 323


title: Cheirolophus crassifolius

text:
Cheirolophus crassifolius là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae. Nó là loài đặc hữu của Malta, ở đó nó has been the national plant của Malta since 1973. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là cliffs và coastal valleys. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Stevens, D. & Lanfranco, E. 2006. Cheirolophus crassifolius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007.

C
C
C
Thực vật được mô tả năm 1829


title: Scandolara Ripa d'Oglio

text:
Scandolara Ripa d'Oglio là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Milan và khoảng 13 km về phía đông bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 640 người và diện tích là 5,7 km².

Scandolara Ripa d'Oglio giáp các đô thị: Alfianello, Corte de' Frati, Gabbioneta-Binanuova, Grontardo, Seniga.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Páramo

text:
Páramo là một hệ sinh thái thảo nguyên nhiệt đới của Tân thế giới. Páramo có mặt trên núi ở cao độ bên trên đường hạn lâm (khoảng 3.800 m trở lên) cho tới tận đường tuyết tuyến nơi tuyết phủ quanh năm (khoảng 5.000 m trở lên). Hệ sinh thái này bao gồm thung lũng và bình nguyên, về mặt địa hình chủ yếu do sông băng cấu tạo nên có thể xen kẽ ao hồ, đầm lầy và đồng cỏ ẩm ướt pha trộn với rừng thấp (vùng cây bụi). Khoảng 57% diện tích thuộc hệ sinh thái này nằm trong nước Colombia.

Vị trí
Páramo phổ biến nhất ở miền bắc dãy Andes, khoảng từ 11° vĩ bắc tới 4,5° vĩ nam, bao gồm mấy dải không liên tục giữa Cordillera de Mérida thuộc Venezuela và thung lũng Huancabamba ở miền bắc Ecuador. Ngoài ra còn có ba địa điểm khác có páramo: dãy núi Cuchumatanes ở Guatemala, Cordillera de Talamanca ở Costa Rica lan sang Panamá, và Sierra Nevada de Santa Marta ở Colombia. Páramo lớn nhất thế giới là Sumapaz, thuộc Colombia, cách Bogotá 30 km về phía nam. Một páramo điển hình và tương đối còn nguyên vẹn là trạm sinh học Guandera ở miền bắc Ecuador.

Sinh thái páramo chiếm khoảng 35.000 tới 77.000 km² trên thế giới. Hai con số chênh lệch nhau khá nhiều vì giới hạn páramo di dịch chứ không cố định. Sinh hoạt của con người như việc phá rừng, làm rẫy, chăn nuôi mục súc đã tác động đến đường hạn lâm trên núi khiến khó phân biệt giữa páramo tự nhiên và đồng cỏ do con người khai quang. Khu vực giáp với páramo cũng bị ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp từ sinh hoạt con người.

Thảo nguyên vùng núi cao nhiệt đới tương tự như páramo cũng có mặt trên các lục địa khác, chẳng hạn như dải đồng cỏ núi cao châu Phi, kéo dài từ Ethiopia và Uganda tới Kenya, Tanzania và Nam Phi. Với tầm vóc nhỏ hơn, New Guinea và Indonesia cũng có dạng sinh thái này.

Thảm thực vật

Sự xuất hiện cô lập và phân mảng của páramo trên các cao nguyên Andes hình thành nên mức độ hình thành loài cao và tính đặc hữu cực cao. Hệ sinh thái này chứa khoảng 5.000 loài thực vật khác nhau. Khoảng 60% số loài là đặc hữu, thích nghi với các điều kiện tự nhiên-hóa học và khí hậu cụ thể, chẳng hạn như áp suất khí quyển thấp, bức xạ tia cực tím mạnh và các tác động làm khô nhanh của gió. Thảm thực vật này bao gồm chủ yếu là các bụi cỏ, các cụm cây cỏ hình hoa thị sát mặt đất, các cây bụi thấp, thực vật đệm và các cụm cây cỏ hình hoa thị lớn dễ thấy, thuộc các chi Espeletia (họ Asteraceae) và Puya (họ Bromeliaceae).

Tại một số khu vực, gradient thảm thực vật theo độ cao là rõ nét. Trong khu vực cận dưới páramo, 2.500-3.100 m về cao độ, các cụm cây bụi và cây gỗ nhỏ xen kẽ với đồng cỏ. Các rừng mây rộng lớn có thể phát triển ở một số nơi, bao gồm các dạng cây gỗ nhỏ, vặn xoắn và xương xẩu với lá nhỏ và dày và nhiều loài thực vật biểu sinh. Trong khu vực páramo thật sự (3.100 - 4.100 m), các đồng cỏ chiếm ưu thế và các dải cây gỗ như Polylepis và Gynoxys chỉ xuất hiện tại các khu vực trú ẩn dọc theo các con suối. Khu vực cận trên páramo là một dải hẹp với thảm thực vật thưa thớt nằm giữa các đồng cỏ páramo và đường tuyết vĩnh cửu. Trong mọi dải thảm thực vật, các kiểu thảm thực vật phi địa đới (đầm lầy đệm, bãi lầy, thảm thực vật thủy sinh) xuất hiện tại các khu vực bằng phẳng và cực kỳ ẩm ướt.

WWF đã nhận dạng 5 kiểu khu vực sinh thái páramo khác biệt:
 Páramo Trung Cordillera (Ecuador)
 Páramo Cordillera de Merida (Venezuela)
 Páramo Bắc Andes (Colombia và Ecuador), trong đó bao gồm cả Páramo Sumapaz (Colombia)
 Páramo Santa Marta (Colombia)
 Páramo Costa Rica hay páramo Talamanca (Costa Rica, Panama)

Vai trò kinh tế-xã hội
Mặc dù nằm trong khu vực hẻo lánh xa xôi với khí hậu ẩm ướt và lạnh lẽo, nhưng hoạt động của con người tại đây không phải là không phổ biến. Sự hiện diện của con người tại phần cao của dãy núi Andes có niên đại từ thời tiền sử, nhưng chủ yếu bị hạn chế trong việc chăn thả quảng canh nhiều loại gia súc gặm cỏ khác nhau. Tuy nhiên, páramo còn có một số vai trò môi trường khác. Vai trò quan trọng nhất là tích lũy cacbon hữu cơ và cung cấp nước. Các con sông bắt nguồn từ páramo có đặc trưng là có lưu lượng cơ sở ổn định và cao. Do các khó khăn trong việc khai thác nước ngầm nên nước bề mặt từ páramo được sử dụng nhiều trong cung cấp nước uống, tưới tiêu và cung cấp năng lượng (các nhà máy thủy điện).

Tham khảo

 Proyecto Paramo Andino
 Hofstede R., Segarra P., Mena P. V., 2003. Los Páramos del Mundo. Global Peatland Initiative/NC-IUCN/EcoCiencia, Quito, 299 trang.
 Luteyn J. L., 1999. Páramos: A Checklist of Plant Diversity, Geographical Distribution, and Botanical Literature. Nhà in Vườn thực vật New York, New York, 278 trang.

Liên kết ngoài
 Paramo

Địa mạo
Hệ sinh thái
Vùng sinh thái Nam Mỹ
Khu vực sinh thái Neotropic
Vùng của Nam Mỹ


title: Lasiochila estigmenoides

text:
Lasiochila estigmenoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Yu miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Lasiochila


title: Các nước thành viên Liên minh châu Âu

text:
Liên minh châu Âu (EU) gồm 27 nước có chủ quyền tham gia. Mỗi quốc gia thành viên là thành viên của hiệp ước thành lập của liên minh và do đó chia sẻ các đặc quyền và nghĩa vụ của tư cách thành viên. 27 quốc gia đã đồng ý bằng hiệp ước về chủ quyền được chia sẻ thông qua các thể chế của Liên minh Châu Âu trong một số (nhưng không có nghĩa là tất cả) khía cạnh của chính phủ.

Trong những năm 1950, sáu quốc gia cốt lõi đã thành lập Cộng đồng châu Âu tiền thân của EU (Bỉ, Pháp, Ý, Luxembourg, Hà Lan và Tây Đức). Các nước còn lại đã gia nhập trong các lần mở rộng tiếp theo. Để gia nhập, một nước phải đáp ứng các yêu cầu kinh tế và chính trị được gọi là tiêu chí Copenhagen, yêu cầu ứng cử viên phải có một chính phủ dân chủ, thị trường tự do cùng với các quyền tự do và thể chế tương ứng, đồng thời tôn trọng pháp quyền.

Vương quốc Anh, vốn đã tham gia vào năm 1973, không còn là một nước thành viên EU từ 31 tháng 1 năm 2020. Không có nước thành viên nào khác đã từng rút khỏi Liên minh châu Âu hay đã từng bị đình chỉ.

Danh sách các nước hội viên EU

Ghi chú

Việc mở rộng

Liên minh được thành lập bởi "6 nước bên trong" (Inner Six), các nước này sẵn lòng dẫn đầu Cộng đồng trong khi các nước khác vẫn hoài nghi. Chỉ một thập kỷ trước khi các nước đầu tiên thay đổi chính sách và tìm cách gia nhập Liên minh, thì điều đó dẫn tới chủ trương hoài nghi đầu tiên về việc mở rộng Liên minh. Tổng thống Pháp Charles de Gaulle e ngại việc gia nhập của Anh sẽ là một con ngựa thành Troia của Hoa Kỳ nên đã phủ quyết (việc gia nhập của Anh). Chỉ sau khi Charles de Gaulle rời bỏ chức vụ và sau một cuộc nói chuyện 12-giờ giữa thủ tướng Anh Edward Heath và tổng thống Pháp Georges Pompidou thì đơn xin gia nhập lần thứ ba của Anh mới được chấp nhận.

Cùng xin gia nhập với Anh là Ireland, Đan Mạch và Na Uy. Tuy nhiên, trong cuộc bỏ phiếu đầu tiên, các cử tri Na Uy đã bác bỏ việc gia nhập chỉ còn lại Đan Mạch và Ireland gia nhập cùng với Vương quốc Anh (đến ngày 31/1/2020, Vương quốc Anh chính thức rời khỏi EU sau 47 năm là thành viên của khối này). Nhưng mặc dù các thoái trào, và việc Greenland rút ra khỏi chức hội viên của Đan Mạch năm 1985, 3 nước khác đã gia nhập Cộng đồng trước khi cuộc Chiến tranh lạnh chấm dứt.

Năm 1987, dự án mở rộng địa lý đã được thử nghiệm khi Maroc xin gia nhập, và bị bác bỏ vì không được coi là một nước châu Âu.

Năm 1990 cuộc Chiến tranh lạnh đi tới kết thúc và Đông Đức được hoan nghênh trong Cộng đồng như một phần của nước Đức thống nhất. Ngay sau đó các nước trước kia trung lập là Áo, Phần Lan và Thụy Điển đã gia nhập Liên minh châu Âu mới, tuy nhiên Thụy Sĩ, xin gia nhập năm 2002, đã ngưng xin gia nhập do các cử tri bỏ phiếu phản đối trong khi Na Uy, xin gia nhập một lần nữa, nhưng cũng lại bị các cử tri bỏ phiếu bác bỏ.) Trong khi đó, các nước thành viên của khối Đông Âu cũ và Nam Tư đều bắt đầu tiến hành việc xin gia nhập Liên minh châu Âu.

10 nước trong số đó đã được gia nhập trong đợt mở rộng lớn lao ngày 1.5.2004, tượng trưng cho sự thống nhất giữa Đông và Tây Âu trong Liên minh châu Âu.

Năm 2007 có các nước hội viên mới gia nhập là Bulgaria và România. Liên minh đã dành ưu tiên cho các nước phía tây vùng Balkan. Croatia, Macedonia và Thổ Nhĩ Kỳ đều là các ứng viên chính thức được công nhận. Thổ Nhĩ Kỳ, xin gia nhập từ thập niên 1980, là một vấn đề gây nhiều tranh cãi, nhưng đã đi vào thương thuyết năm 2004 (xem Việc gia nhập Liên minh châu Âu của Thổ Nhĩ Kỳ). Hiện nay chưa có kế hoạch ngưng việc mở rộng; theo các tiêu chuẩn Copenhagen, chức hội viên Liên minh châu Âu mở ngỏ cho bất cứ quốc gia châu Âu nào ổn định, có thị trường tự do, có nền dân chủ tự do, tôn trọng luật pháp và nhân quyền. Hơn nữa, phải sẵn lòng chấp nhận mọi nghĩa vụ của một hội viên, như chấp nhận thi hành mọi luật lệ sẵn có và sẵn sàng gia nhập đồng euro.

Có nhiều nước có mối liên hệ nhiều với Liên minh châu Âu, tương tự như các yếu tố của chức hội viên. Sau khi Na Uy thất bại trong việc gia nhập Liên minh, nước này trở thành một thành viên của Khu vực kinh tế châu Âu, trong đó cũng gồm có Iceland và Liechtenstein (mọi thành viên cũ đã gia nhập Liên minh châu Âu, ngoại trừ Thụy Sĩ bác bỏ). Khu vực kinh tế châu Âu nối các nước này vào thị trường chung Liên minh châu Âu, mở rộng 4 quyền Tự do của Liên minh (four freedoms) tới các nước này. Đổi lại, các nước này trả lệ phí cho chức thành viên và chấp nhận thi hành nhiều lãnh vực của Luật châu Âu. Ảnh hưởng dân chủ (đối với các nước trên) của việc này thường được mô tả là nền dân chủ sao chép (fax democracy) (chờ các luật mới của Liên minh châu Âu được đánh fax từ Bruxelles tới).

Một mẫu khác hẳn là Bosna và Hercegovina, đang dưới sự giám sát quốc tế. Đại biểu cấp cao cho Bosna và Hercegovina là một nhà cai trị quốc tế có nhiều quyền trên nước này để bảo đảm hòa ước được tôn trọng. Đại biểu cấp cao này cũng là đại biểu của Liên minh châu Âu, và trên thực tế, được Liên minh châu Âu bổ nhiệm. Trong vai trò này, và vì hoài bão lớn của Bosna và Hercegovina là được gia nhập Liên minh châu Âu, nên trên thực tế, nước này dã trở thành nước được Liên minh châu Âu bảo hộ. Đại biểu được Liên minh châu Âu bổ nhiệm có quyền áp đặt pháp luật và bãi nhiệm các viên chức được bầu và các công chức dân sự, có nghĩa là Liên minh châu Âu đã trực tiếp kiểm soát Bosna và Hercegovina nhiều hơn chính nước hội viên của Liên minh. Thực vậy, quốc kỳ của Bosna và Hercegovina đã được lấy theo mẫu Cờ Liên minh châu Âu.

Đại diện
Mỗi nước hội viên đều có đại diện trong các thể chế của Liên minh châu Âu. Chức hội viên hoàn toàn cho chính phủ của nước hội viên một ghế trong Hội đồng Liên minh châu Âu và Hội đồng châu Âu. Khi các quyết định không được đồng thuận, thì lá phiếu có sức nặng là của nước hội viên có dân số đông hơn so với nước ít dân.

Tương tự như vậy, mỗi nước đều được phân cho các ghế trong Nghị viện châu Âu tùy theo số dân nhiều hay ít. Tuy nhiên các nghị sĩ trong Nghị viện châu Âu đều được bầu bằng cách phổ thông đầu phiếu từ năm 1979 (trước đó các nghị sĩ này do Nghị viện quốc gia của mình biệt phái sang), mà không do các chính phủ bổ nhiệm. Tuy nhiên, các chính phủ được bổ nhiệm một thành viên vào Ủy ban châu Âu (với sự đồng ý của Chủ tịch Ủy ban châu Âu), Tòa án Cộng đồng châu Âu (với sự đồng ý của các thành viên khác) và Tòa án kiểm toán.

Trong lịch sử, các nước hội viên lớn hơn được cử thêm một ủy viên nữa. Tuy nhiên, do cơ quan này lớn lên, nên quyền cử thêm ủy viên của các nước lớn bị bãi bỏ, và mỗi nước đều có đại diện bằng nhau. Tuy nhiên các nước hội viên lớn nhất được có một tổng luật sư tại Tòa án Cộng đồng châu Âu. Sau hết, việc quản lý Ngân hàng Trung ương châu Âu được thực hiện bởi các thống đốc của mỗi ngân hàng quốc gia (được hoặc không được chính phủ bổ nhiệm).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Member States, Europa

Liên minh châu Âu
Quốc gia thành viên theo tổ chức
Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu

fi:Euroopan unioni#Jäsenvaltiot