title: Dicranomyia picticauda

text:
Dicranomyia picticauda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Cassida major

text:
Cassida major là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kraatz miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Seysses

text:
Seysses  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 160 mét trên mực nước biển. Xã có cự ly 19 km về phía nam của Toulouse and 5 km về phía bắc của Muret. Dân số năm 2008 là 7.398 người.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Sambucus tigranii

text:
Sambucus tigranii là một loài thực vật thuộc họ Adoxaceae. Đây là loài đặc hữu của Armenia.

Chú thích

Tham khảo
 Firsov, G.A. 1998. Sambucus tigranii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Tigranii
Thực vật Azerbaijan
Thực vật Armenia
Thực vật Albania
Thực vật Áo
Thực vật Bỉ
Thực vật Đức
Thực vật România
Thực vật Tây Ban Nha
Thực vật Ý
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật châu Âu
Thực vật Bắc Mỹ
Thực vật Tây Hoa Kỳ
Thực vật British Columbia


title: Kylix panamella

text:
Kylix panamella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Kylix


title: 3583 Burdett

text:
3583 Burdett (1929 TQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 10 năm 1929 bởi Tombaugh, C. W. ở Flagstaff (LO). Nó được đặt theo tên Burdett, Kansas, where Tombaugh spent a large part of his youth.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1929


title: Bulbophyllum cyclophyllum

text:
Bulbophyllum cyclophyllum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Hemipsectra

text:
Hemipsectra là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Sarcelles (quận)

text:
Quận Sarcelles là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Val-d'Oise, ở vùng Île-de-France. Quận này có 15 tổng và 61 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Sarcelles là:
 Domont
 Écouen
 Enghien-les-Bains
 Garges-lès-Gonesse-Est
 Garges-lès-Gonesse-Ouest
 Gonesse
 Goussainville
 Luzarches
 Montmorency
 Saint-Gratien
 Sarcelles-Nord-Est
 Sarcelles-Sud-Ouest
 Soisy-sous-Montmorency
 Viarmes
 Villiers-le-Bel

Các xã
Các xã của quận Sarcelles, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sarcelles trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Sarcelles


title: Consorophylax styriacus

text:
Consorophylax styriacus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Consorophylax


title: Oenocarpus circumtextus

text:
Oenocarpus circumtextus là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Mart. mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Oenocarpus
Thực vật được mô tả năm 1823
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Colombia


title: Bruchus multinotatus

text:
Bruchus multinotatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Giải Oscar lần thứ 83

text:
Giải Oscar lần thứ 83 được tổ chức bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (Academy of Motion Picture Arts and Sciences - AMPAS) nhằm vinh danh những phim xuất sắc nhất năm 2010. Lễ trao giải diễn ra tại nhà hát Kodak ở Los Angeles, bang California với tổng cộng 24 hạng mục. Buổi lễ được truyền hình trực tiếp tại Hoa Kỳ trên kênh  ABC.  Các diễn viên James Franco và Anne Hathaway dẫn chương trình.

Các đề cử cho giải lần thứ 83 được công bố vào ngày 25 tháng 1 năm 2011. The King's Speech nhận được 12 đề cử và là bộ phim có số đề cử nhiều nhất. True Grit đứng tiếp theo với 10 đề cử, còn  The Social Network và Inception mỗi phim nhận được 8 đề cử.

Đề cử và đoạt giải

Các đề cử giải Oscar lần thứ 83 được công bố vào ngày 25 tháng 1 năm 2011, tại Samuel Goldwyn Theater, Beverly Hills, California, bởi chủ tịch AMPAS, Tom Sherak và Mo'Nique, người đoạt giải nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất năm 2009. Giải Oscar lần này sẽ được trao ở 24 thể loại.
Ghi chú: các đề cử được tô đậm là các đề cử chiến thắng

{| class=wikitable style="width="150%"
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | [[Giải Oscar cho phim xuất sắc nhất|Phim xuất sắc]]
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Đạo diễn
|-
| valign="top" |

 The King's Speech – Iain Canning, Emile Sherman, và Gareth Unwin
 127 Hours – Danny Boyle và Christian Colson
 Thiên nga đen – Scott Franklin, Mike Medavoy, và Brian Oliver
 The Fighter – David Hoberman, Todd Lieberman, và Mark Wahlberg
 Inception – Christopher Nolan và Emma Thomas
 The Kids Are All Right – Gary Gilbert, Jeffrey Levy-Hinte, và Celine Rattray
 The Social Network – Dana Brunetti, Ceán Chaffin, Michael De Luca, và Scott Rudin
 Câu chuyện đồ chơi 3 – Darla K. Anderson
 True Grit – Ethan Coen, Joel Coen, và Scott Rudin
 Winter's Bone – Alix Madigan và Anne Rosellini
| valign="top" |

 Tom Hooper – The King's Speech Darren Aronofsky – Thiên nga đen Ethan Coen và Joel Coen – True Grit David Fincher – The Social Network David O. Russell – The Fighter|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Vai nam chính
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Vai nữ chính
|-
| valign="top" |

 Colin Firth – The King's Speech vai Prince Albert, Duke of York / King George VI
 Javier Bardem – Biutiful vai Uxbal
 Jeff Bridges – True Grit vai Rooster Cogburn
 Jesse Eisenberg – The Social Network vai Mark Zuckerberg
 James Franco – 127 Hours vai Aron Ralston
| valign="top" |

 Natalie Portman – Thiên nga đen vai Nina Sayers
 Annette Bening – The Kids Are All Right vai Nic
 Nicole Kidman – Rabbit Hole vai Becca Corbett
 Jennifer Lawrence – Winter's Bone vai Ree Dolly
 Michelle Williams – Blue Valentine vai Cindy
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Vai nam phụ
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Vai nữ phụ
|-
| valign="top" |

 Christian Bale – The Fighter vai Dicky Eklund
 John Hawkes – Winter's Bone vai Teardrop
 Jeremy Renner – The Town vai James "Jem" Coughlin
 Mark Ruffalo – The Kids Are All Right vai Paul
 Geoffrey Rush – The King's Speech vai Lionel Logue
| valign="top" |

 Melissa Leo – The Fighter vai Alice Ward
 Amy Adams – The Fighter vai Charlene Fleming
 Helena Bonham Carter – The King's Speech vai Elizabeth Bowes-Lyon / Queen Elizabeth
 Hailee Steinfeld – True Grit vai Mattie Ross
 Jacki Weaver – Animal Kingdom vai Janine "Smurf" Cody
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Kịch bản gốc
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Kịch bản chuyển thể
|-
| valign="top" |
 The King's Speech – David Seidler Another Year – Mike Leigh
 The Fighter – Scott Silver, Paul Tamasy, và Eric Johnson
 Inception – Christopher Nolan
 The Kids Are All Right – Lisa Cholodenko và Stuart Blumberg
| valign="top" |
 The Social Network – Aaron Sorkin từThe Accidental Billionaires của Ben Mezrich
 127 Hours – Danny Boyle và Simon Beaufoy từBetween a Rock và a Hard Place của Aron Ralston
 Câu chuyện đồ chơi 3 – Michael Arndt, John Lasseter, Andrew Stanton, và Lee Unkrich; dựa trên Toy Story và Toy Story 2 True Grit – Ethan Coen và Joel Coen từTrue Grit của Charles Portis
 Winter's Bone – Debra Granik và Anne Rosellini từWinter's Bone của Daniel Woodrell
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim hoạt hình
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim ngoại ngữ
|-
| valign="top" |

 Câu chuyện đồ chơi 3 – Lee Unkrich
 How to Train Your Dragon – Chris Sanders và Dean DeBlois
 The Illusionist – Sylvain Chomet
| valign="top" |
 In a Better World (Denmark) in * Biutiful (Mexico) in Tiếng Tây Ban Nha và Tiếng Anh – Alejandro González Iñárritu
 Dogtooth (Greece) in Greek – Yorgos Lanthimos
Danish, Swedish, và Tiếng Anh – Susanne Bier
 Incendies (Canada) in Tiếng Pháp và Arabic – Denis Villeneuve
 Outside the Law (Algeria) in Arabic và Tiếng Pháp – Rachid Bouchareb
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim tài liệu
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim tài liệu ngắn
|-
| valign="top" |
 Inside Job – Charles H. Ferguson và Audrey Marrs
 Exit Through the Gift Shop – Robert Banks và Jaimie D'Cruz
 Gasland – Josh Fox và Trish Adlesic
 Restrepo – Tim Hetherington và Sebastian Junger
 Waste Land – Lucy Walker và Angus Aynsley
| valign="top" |
 Strangers No More – Karen Goodman và Kirk Simon
 Killing in the Name – Jed Rothstein
 Poster Girl – Sara Nesson
 Sun Come Up – Jennifer Redfearn và Tim Metzger
 The Warriors of Qiugang – Ruby Yang và Thomas Lennon
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim ngắn
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Phim hoạt hình ngắn
|-
| valign="top" |
 God of Love – Luke Matheny
 The Confession – Tanel Toom
 The Crush – Michael Creagh
 Na Wewe – Ivan Goldschmidt
 Wish 143 – Ian Barnes
| valign="top" |
 The Lost Thing – Andrew Ruhemann và Shaun Tan
 Day & Night – Teddy Newton
 The Gruffalo – Max Lang và Jakob Schuh
 Let's Pollute – Geefwee Boedoe
 Madagascar, a Journey Diary – Bastien Dubois
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Nhạc phim
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Ca khúc
|-
| valign="top" |
 The Social Network – Trent Reznor và Atticus Ross
 127 Hours – A.R. Rahman
 How to Train Your Dragon – John Powell
 Inception – Hans Zimmer
 The King's Speech – Alexandre Desplat
| valign="top" |
 We Belong Together từ Câu chuyện đồ chơi 3 – Randy Newman
 "Coming Home" từCountry Strong – Bob DiPiero, Tom Douglas, Hillary Lindsey, và Troy Verges
 "I See the Light" từTangled – Alan Menken và Glenn Slater
 "If I Rise" từ127 Hours – A.R. Rahman, Rollo Armstrong, và Dido
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Biên tập âm thanh
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Âm thanh
|-
| valign="top" |
 Inception – Richard King
 Câu chuyện đồ chơi 3 – Tom Myers và Michael Silvers
 Tron: Legacy – Gwendolyn Yates Whittle và Addison Teague
 True Grit – Skip Lievsay và Craig Berkey
 Unstoppable – Mark P. Stoeckinger
| valign="top" |
 Inception – Lora Hirschberg, Gary A. Rizzo, và Ed Novick
 The King's Speech – Paul Hamblin, Martin Jensen, và John Midgley
 Salt – Jeffrey J. Haboush, Greg P. Russell, Scott Millan, và William Sarokin
 The Social Network – Ren Klyce, David Parker, Michael Semanick, và Mark Weingarten
 True Grit – Skip Lievsay, Craig Berkey, Greg Orloff, và Peter F. Kurland
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Chỉ đạo nghệ thuật
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Quay phim
|-
| valign="top" |
 Alice in Wonderland – Art Direction: Robert Stromberg; Set Decoration: Karen O'Hara
 Harry Potter và the Deathly Hallows: Part 1 – Art Direction: Stuart Craig; Set Decoration: Stephenie McMillan
 Inception – Art Direction: Guy Hendrix Dyas; Set Decoration: Larry Dias và Doug Mowat
 The King's Speech – Art Direction: Eve Stewart; Set Decoration: Judy Farr
 True Grit – Art Direction: Jess Gonchor; Set Decoration: Nancy Haigh
| valign="top" |
 Inception – Wally Pfister
 Thiên nga đen – Matthew Libatique
 The King's Speech – Danny Cohen
 The Social Network – Jeff Cronenweth
 True Grit – Roger Deakins
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Hóa trang
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Trang phục
|-
| valign="top" |

 The Wolfman – Rick Baker và Dave Elsey
 Barney's Version – Adrien Morot
 The Way Back – Edouard F. Henriques, Gregory Funk, và Yolanda Toussieng
| valign="top" |
 Alice in Wonderland – Colleen Atwood
 I Am Love – Antonella Cannarozzi
 The King's Speech – Jenny Beavan
 The Tempest – Sandy Powell
 True Grit – Mary Zophres
|-
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Biên tập
! style="background:#EEDD82;"! style="width="50%" | Best Visual Effects
|-
| valign="top" |
 The Social Network – Angus Wall và Kirk Baxter
 127 Hours – Jon Harris
 Thiên nga đen – Andrew Weisblum
 The Fighter – Pamela Martin
 The King's Speech – Tariq Anwar
| valign="top" |
 Inception – Paul Franklin, Chris Corbould, Andrew Lockley, và 'Perter Bebb'''
 Alice in Wonderland – Ken Ralston, David Schaub, Carey Villegas, và Sean Phillips
 Harry Potter và the Deathly Hallows: Part 1 – Tim Burke, John Richardson, Christian Manz, và Nicolas Aithadi
 Hereafter – Michael Owens, Bryan Grill, Stephan Trojanski, và Joe Farrell
 Iron Man 2 – Janek Sirrs, Ben Snow, Ged Wright, và Daniel Sudick
|}

 Các phim có nhiều đề cử

14 bộ phim có nhiều hơn 1 đề cử:

 12: The King's Speech 10: True Grit 8: Inception và The Social Network 7: The Fighter 6: 127 Hours 5: Black Swan và Câu chuyện đồ chơi 3 4: The Kids Are All Right và Winter's Bone 3: Alice ở Xứ sở thần tiên 2: Biutiful, Harry Potter và Bảo bối Tử thần: Phần 1, và Bí kíp luyện rồng6 phim nhận nhiều giải thưởng:
 4: Inception và The King's Speech 3: The Social Network 2: Alice ở Xứ sở thần tiên, The Fighter và Câu chuyện đồ chơi 3 Giải danh dự

The Academy held its 2nd Annual Governors Awards ceremony on ngày 13 tháng 11 năm 2010, during which the following awards were presented.

 Giải Oscar danh dự

 Kevin Brownlow
 Jean-Luc Godard
 Eli Wallach

 Irving G. Thalberg Memorial Award

 Francis Ford Coppola

 Người dẫn chương trình Presenters as of ngày 27 tháng 2 năm 2011''

 Amy Adams
 Javier Bardem
 Annette Bening
 Halle Berry
 Kathryn Bigelow
 Cate Blanchett
 Russell Brand
 Jeff Bridges
 Josh Brolin
 Sandra Bullock
 Billy Crystal
 Kirk Douglas
 Robert Downey, Jr.
 Jake Gyllenhaal
 Tom Hanks

 Jennifer Hudson
 Hugh Jackman
 Scarlett Johansson
 Nicole Kidman
 Mila Kunis
 Jude Law
 Matthew McConaughey
 Helen Mirren
 Kevin Spacey
 Steven Spielberg
 Hilary Swank
 Justin Timberlake
 Marisa Tomei
 Oprah Winfrey
 Reese Witherspoon

Chú thích

Liên kết ngoài
Các trang web chính thức
 Academy Awards Official website
 The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
 Oscar's Channel at YouTube (run by the Academy of Motion Picture Arts and Sciences)
 The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Video Highlights

Các trang web khác
 Pronunciation Guide to the 83rd Academy Award Nominees
 Think Twice before Watching the Academy Awards

Oscar
Hoa Kỳ năm 2011
083


title: Pycnopsyche lepida

text:
Pycnopsyche lepida là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Pycnopsyche


title: Bhadaur

text:
Bhadaur là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Sangrur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Bhadaur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 219 mét (718 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bhadaur có dân số 16.818 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bhadaur có tỷ lệ 50% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 54%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Bhadaur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Vương quốc Lào

text:
Vương quốc Lào (tiếng Lào: ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ / Phra Ratxa A-na-chak Lao, tiếng Pháp: Royaume du Laos) là một chính thể quốc gia tồn tại từ năm 1947 cho đến khi giải thể để thay thế bằng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào vào tháng 12 năm 1975.

Giai đoạn 1947 - 1954
Vương quốc Lào được tuyên bố chính thức khi Hiến pháp mới được ban hành vào năm 1947, Hiến pháp này tuyên bố Lào thuộc Liên hiệp Pháp; tới năm 1949, Lào được trao thêm quyền tự trị nhưng vẫn tiếp tục nằm trong Liên bang Đông Dương thuộc Pháp. Vào năm 1953, Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Pháp-Lào được ký kết, theo đó Lào là một thành viên độc lập của Liên hiệp Pháp. Chính phủ Hoàng gia Lào nắm quyền kiểm soát đất nước. Hiệp ước thành lập một chế độ quân chủ lập hiến, với Sisavang Vong làm Vua và Hoàng thân Souvanna Phouma là Thủ tướng Chính phủ. Luang Phrabang là thủ đô. Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Pháp-Lào ký ngày 22 tháng 10 năm 1953 đã thiết lập Lào là một thành viên độc lập thuộc Liên hiệp Pháp. Với Hiệp định Genève, sau khi Pháp rút khỏi Đông Dương sau cuộc Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, Lào đã được trao trả độc lập năm 1954.

Danh sách Cao ủy Pháp tại Lào
 Jean de Raymond (1907 - 1951): Tháng 4 năm 1946 - tháng 7 năm 1947
 Maurice Marie Auguste Michaudel (1901 - 1975) (Tạm thời): Tháng 7 năm 1947 - Tháng 3 năm 1948
 Alfred Valmary (tạm thời) (1901 - 1970): Tháng 3 năm 1948 - tháng 12 năm 1949
 Robert Regnier: Tháng 12 năm 1949 - tháng 4 năm 1953
 Miguel de Pereyra: Tháng 4 năm 1953 - Tháng 1 năm 1954

Giai đoạn 1954 - 1975
Hiệp định Genève 1954 về lập lại hòa bình ở Đông Dương thiết lập một nước Lào trung lập. Theo đó, lực lượng kháng chiến giành được hai tỉnh Hủa Phăn và Phongsaly làm chỗ tập kết chuẩn bị cho bầu cử tự do thống nhất theo Hiệp nghị Genève. Tuy nhiên, Quân đội Nhân dân Việt Nam ủng hộ quân Pathet Lào và sử dụng một dải đất thuộc dãy Trường Sơn trên lãnh thổ Lào theo thỏa thuận với Pathet Lào để hình thành nên đường mòn Hồ Chí Minh. Hoa Kỳ đã nỗ lực ngăn chặn con đường này và CIA đã huấn luyện cho khoảng 3.000 quân chủ yếu là người Hmông và Khmer do tướng Vàng Pao lãnh đạo. Quân đội Mỹ, Việt Nam Cộng hòa và Thái Lan đã giúp chính phủ hoàng gia Lào chống lại Pathet Lào, Quân đội Nhân dân Việt Nam và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Theo đánh giá của William Colby: ...tham vọng của Đảng Cộng sản Đông Dương không ngừng lại ở Nam Việt Nam. Do vùng núi của Lào kề bên thung lũng sông Hồng nên các nhà lãnh đạo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muốn có một sự đảm bảo an ninh tại đây, thứ nữa là Lào và Việt Nam đều thuộc Đông Dương nên các lãnh đạo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng muốn thiết lập sự ảnh hưởng của mình đối với Lào...

Đã có nhiều nỗ lực thành lập chính phủ liên hiệp. Một Chính phủ đoàn kết dân tộc thành lập vào năm 1958 dưới sự lãnh đạo của Souvanna Phouma, nhưng chỉ tồn tại vài tháng. Thủ tướng Souvanna Phouma, theo hiến pháp là người có quyền bổ nhiệm các Bộ trưởng của mình và phải nghe lời nhà vua, đã thỏa hiệp với anh trai mình là Hoàng thân Souphanouvong, theo đó Souvanna Phouma cho những người Cộng sản hai ghế trong nội các, và ngược lại sẽ nhận 1500 quân trong số 6000 quân Cộng sản của Souphanouvong vào quân đội hoàng gia. Bản thân Souphanouvong được bổ nhiệm vị trí Bộ trưởng Bộ Quy hoạch, Tái thiết và Công chính. Một đồng chí của Souphanouvong giữ vị trí Bộ trưởng Bộ Tôn giáo và Nghệ thuật.

Quốc phòng
Quân đội Hoàng gia Lào chia làm ba quân chủng và 5 quân khu. Ba quân chủng gồm có Lục quân Hoàng gia Lào, Thủy quân Hoàng gia Lào và Không quân Hoàng gia Lào - tất cả đặt dưới sự chỉ huy của Bộ quốc phòng ở Viêng Chăn. Quân đội Lào cũng được Hoa Kỳ viện trợ tới 26 tàu tuần tiễu trên sông và 16 thủy phi cơ. Ngoài ra, Lào còn được một khoản tới 500.000.000 USD tiền viện trợ quân sự.

Đối ngoại
Trước năm 1964, Vương quốc Lào có quan hệ ngoại giao với cả Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Việt Nam Cộng hòa. Sau cuộc đảo chính ngày 19 tháng 4 năm 1964 của phe hữu được Mỹ ủng hộ dẫn đến sự sụp đổ của Chính phủ liên hiệp, Vương quốc Lào ủng hộ Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam và Hoa Kỳ cũng trợ giúp Lào trong Nội chiến Lào chống lại Pathet Lào và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Lào cũng được hậu thuẫn bởi Pháp, Úc, Miến Điện, Thái Lan và Nhật Bản.

Cáo chung

Lào độc lập năm 1945, với Lào Issara lãnh đạo. Pháp quay lại chiếm Lào và Lào Issara giải thể. Một số lãnh đạo Lào Issara chấp thuận đề xuất nhượng bộ của Pháp biến Lào thành một nền quân chủ lập hiến thuộc Liên hiệp Pháp, một số khác thành lập Neo Lào Issara do những người cộng sản làm nòng cốt tiếp tục hoạt động chống Pháp. Sau Hiệp định Genève, 1954, Lào hoàn toàn độc lập. Nội chiến Lào được xem là bùng nổ vào năm 1954, tuy nhiên cuộc chiến này không liên tục , có thời gian ngưng chiến, và chỉ liên tục từ năm 1964 đến 1973 là năm Hiệp định Viêng Chăn được ký kết. Đây là cuộc chiến nối tiếp cuộc chiến sau năm 1945.

Sau năm 1954, ngay khi chiến tranh thật sự bùng nổ (1958) Pathet Lào đã có được sự giúp đỡ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Càng về sau, sự giúp đỡ này ngày càng tăng. Chính vì thế từ năm 1962 đây là cuộc chiến giữa lực lượng Pathet Lào được Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hỗ trợ và chính phủ hoàng gia Lào được Mỹ bảo trợ. Sự tham gia của các lực lượng quân đội của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Mỹ và Việt Nam Cộng hòa trong cuộc chiến này nhằm mục tiêu giành quyền kiểm soát dải đất hẹp trên lãnh thổ Lào mà quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa dùng làm khu vực hành lang tiếp viện cho quân giải phóng miền Nam. Quân Pathet Lào đã chiến thắng năm 1975 cùng với chiến thắng của phe Cộng sản ở Đông Dương trong năm đó. Pathet Lào đã lập nên Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Xem thêm

 Lào thuộc Pháp
 Lào thuộc Nhật
 Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
 Liên bang Đông Dương
 Chiến tranh Đông Dương
 Chiến tranh Việt Nam
 Nội chiến Lào

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Kingdom of Laos

Thành viên Liên bang Đông Dương
Quốc gia cổ trong lịch sử Lào
Lịch sử Lào kể từ 1945
Cựu chính thể trong Chiến tranh Lạnh
Cựu quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc
Cựu quốc gia ở Đông Nam Á
Cựu chính thể trong Chiến tranh Đông Dương


title: Hexatoma aetherea

text:
Hexatoma aetherea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Tiểu Điếm

text:
Tiểu Điếm (chữ Hán giản thể: 小店区, âm Hán Việt: Tiểu Điếm khu) là một quận thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 295 km², dân số năm 2002 là 460.000 người. Quận Tiểu Điếm được chia thành các đơn vị hành chính gồm 6 nhai đạo, 1 trấn, 2 hương.
 Nhai đạo: Tiểu Điếm, Ổ Thành, Bắc Doanh, Doanh Bàn, Bình Dương Lộ, Hoàng Lăng.
 Trấn Bắc Lộ.
 Hương: Tây Ôn, Lưu Gia Bảo.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Thái Nguyên, Sơn Tây


title: Atlanta rosea

text:
Atlanta rosea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Atlantidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Atlantidae


title: Dufourea nigrohirta

text:
Dufourea nigrohirta là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1979


title: Fomento

text:
Fomento là một đô thị và thành phố ở tỉnh Sancti Spíritus của Cuba.

Đô thị này được chia thành các phường (barrio) Fomento, Güinia de Miranda và Jíquimas.

It was founded in 1864.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị Fomento có dân số 33.528 người. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Xem thêm
Đô thị Cuba
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh Holguín


title: Pheidole laevithorax

text:
Pheidole laevithorax được Eguchi, K. phát hiện và mô tả vào năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Pheidole


title: Signy-le-Petit

text:
Signy-le-Petit  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Signylepetit


title: Atractosomus rubidus

text:
Atractosomus rubidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Limnephilus tulatus

text:
Limnephilus tulatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới và vùng Tân Bắc giới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Trichoptera vùng Tân Bắc giới
Limnephilus


title: Hyperolius mosaicus

text:
Hyperolius mosaicus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Loài này có ở Cameroon, Gabon, có thể cả Cộng hòa Congo, và có thể cả Guinea Xích Đạo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Schiøtz, A. & Amiet, J.-L. 2004. Hyperolius mosaicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius


title: Béru

text:
Béru là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Biến động dân số

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của lâu đài Béru

 Béru trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Beru


title: Loboschiza

text:
Loboschiza là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Loboschiza cinnabaritis (Meyrick, 1928)
Loboschiza clytocarpa (Meyrick, 1920)
Loboschiza delomilta (Turner, 1946)
Loboschiza deloxantha (Turner, 1946)
Loboschiza exemplaris (Meyrick, 1911)
Loboschiza furiosa (Meyrick, 1921)
Loboschiza halysideta (Walsingham in Andrews, 1900)
Loboschiza hemicosma (Lower, 1908)
Loboschiza koenigiana (Fabricius, 1775)
Loboschiza martia (Meyrick, 1911)
Loboschiza mediana (Walker, 1866)
Loboschiza thoenarcha (Meyrick, 1911)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: Lestrimelitta mourei

text:
Lestrimelitta mourei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Oliveira & Marchi mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Lestrimelitta
Động vật được mô tả năm 2005


title: Bóng đá tại Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1969

text:
Giải bóng đá tại Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1969 diễn ra từ ngày 6 đến ngày 13 tháng 12 năm 1969 tại Yangon, Myanmar.

Địa điểm thi đấu
Sân vận động Tưởng nhớ Aung San, Yangon

Các đội

Vòng bảng

Bảng A

Myanmar giành vị trí đầu bảng nhờ tung đồng xu.

Bảng B

Lào giành vị trí thứ 2 nhờ tung đồng xu.

Bán kết

Chung kết

Huy chương vàng

Danh sách huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả giải bóng đá tại Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1969  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
Kết quả giải bóng đá tại Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1969 trên trang chủ của RSSSF.

Bóng đá châu Á năm 1969
1969
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Myanmar


title: Khaba

text:
Khaba (còn được gọi là Hor-Khaba) là một vị pharaon của Ai Cập cổ đại, ông là một vị vua của vương triều thứ ba thuộc thời kỳ Cổ vương quốc. Thời điểm mà Khaba cai trị vẫn chưa được xác định một cách chính xác nhưng nó có lẽ là vào khoảng năm 2670 TCN.

Vua Khaba được coi là một nhân vật khó xác định trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Tên của ông được chứng thực thông qua các bằng chứng khảo cổ học như các bát đá và những vết dấu triện bùn. Triều đại của Khaba được xác định một cách chắc chắn là thuộc về vương triều thứ ba. Tuy nhiên do sự mâu thuẫn giữa các bản danh sách vua thời Ramesses và do thiếu hụt những ghi chép về các lễ hội hay sự kiện lịch sử diễn ra vào thời điểm ông trị vì, cho nên vị trí chính xác của ông trong biện niên sử hiện vẫn đang được tranh luận. Nguyên nhân dẫn đến vấn đề này là do sự mâu thuẫn giữa các bản danh sách vua được biên soạn rất lâu sau khi Khaba qua đời, đặc biệt là dưới thời kỳ Ramesses. Ngoài ra còn có các cuộc tranh luận về nơi Khaba có thể đã được mai táng. Nhiều nhà Ai Cập học và khảo cổ học đã đưa ra giả thuyết cho rằng một kim tự tháp bậc thang chưa được xây dựng xong nằm tại Zawyet el'Aryan, được gọi là Kim tự tháp Tầng, vốn là của ông. Những người khác tin rằng lăng mộ của ông là một mastaba lớn nằm gần Kim tự tháp Tầng, tại đây một số lượng lớn các bình đá có khắc serekh của Khaba đã được tìm thấy

Chứng thực
Tên của Khaba xuất hiện trên 9 chiếc bát đá được làm từ nhiều chất liệu khác nhau như magnesit, đá travertine, và diorite, chúng được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ học ở Zawyet el'Aryan, Abusir, và Naga-ed-Deir. Những chiếc bát đá này được tìm thấy hầu như nguyên vẹn; Chỉ có duy nhất tên serekh của nhà vua xuất hiện trên bề mặt bóng của những chiếc bát này. Giống như phong cách vào thời điểm chúng được làm, trên những chiếc bát này không hề có thêm những dòng chữ khắc nào khác.

Tên của ông cũng xuất hiện trên một vài vết dấu triện bùn được tìm thấy ở Quesna (khu vực châu thổ), Zawyet el'Aryan, Hierakonpolis và Elephantine. Hầu hết các dấu triện bùn này được khai quật ở Elephantine;. Những vết dấu triện này có nhiều dòng chữ hơn các bát đá, tuy nhiên hầu hết các dấu triện này chỉ còn là những mảnh vỡ nhỏ và bề mặt của chúng đều đã bị bào mòn qua nhiều năm

Chỉ có duy nhất một con dấu còn lưu giữ nguyên vẹn một dòng chữ với đầy đủ tên hoặc tước hiệu; Con dấu với số hiệu UC-11755 này lại không xác định được rõ niên đại và hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Petrie ở Luân Đôn. Trên đó, tên Horus và tên Horus vàng xuất hiện xen kẽ lẫn nhau.

Danh tính

Tên gọi của nhà vua
Hiện nay, chúng ta chỉ biết được duy nhất tên serekh và Horus vàng của Khaba. Tên gọi tước hiệu Nisut-Bity và tên Nebty của ông chưa được biết đến. Ngoài ra, Khaba là một trong số rất ít các vị vua thuộc thời kỳ Tiền triều đại và Cổ vương quốc có tên Vàng được xác thực thông qua các bằng chứng khảo cổ học, đây là một dạng tiền thân của tên Horus Vàng. Ngoài Khaba và vua Sneferu, vị vua sáng lập nên vương triều thứ 4, các vị vua khác cũng sử dụng tên Vàng này là Djer, Den, Nynetjer, Khasekhemwy, và Djoser. Từ triều đại của Sneferu trở đi, tên Horus Vàng đã trở thành một tiêu đề hoàng gia chính thức được tất cả các vị vua sử dụng, bất kể nhà vua đó trị vì trong bao lâu. Tên Horus Vàng của Khaba cũng được tìm thấy trên một vài vết dấu triện, mặc dù vậy việc đọc và dịch chính xác nó lại đang nằm trong vòng tranh luận. Peter Kaplony dịch nó là Nub-iret hoặc Nub iret-djedef, dẫu vậy ông ta lại không chắc liệu rằng âm tiết djedef có phải vốn là một phần của tên gọi này hay là một tước hiệu danh dự.Ngược lại, Thomas Schneider và Jürgen von Beckerath lại cho rằng tên Horus Vàng của Khaba được đọc là Netjer-nub, có nghĩa là "chim ưng vàng".

Đồng nhất với các bản danh sách vua thời Ramsses
Các nhà nghiên cứu đã gặp phải một số vấn đề trong việc đồng nhất tên của Khaba với tên gọi của các vị vua được ghi lại vào thời kỳ Ramesses (vương triều thứ Mười chín và Hai mươi). Thật không may, những bản danh sách này lại không có được sự thống nhất một cách rõ ràng về số lượng hoặc tên của các vị vua thuộc vương triều thứ 3. Danh sách vua Abydos ghi lại tên các vị vua lần lượt là Nebka, Djoser, Teti, Sedjes, và Neferkarê, trong khi cuộn giấy cói Turin ghi lại là Nebka, Djoser, Djoserteti, Hudjefa, và Huni. Bản danh sách vua Saqqara lại liệt kê là Djoser, Djoserteti, Nebkarê, và Huni. Sử gia Manetho ghi lại tên của 9 vị vua: Necheróphes, Tosorthrós, Týreis, Mesôchris, Sôphis, Tósertasis, Achês, Sêphuris, Kerpherês..

Ngày nay, có nhiều quan điểm khác nhau về danh tính của Khaba. Ví dụ như nhà Ai Cập học Iorwerth Eiddon Stephen Edwards đồng nhất Khaba với tên đồ hình Teti dưới thời Ramsses. Ngược lại, Wolfgang Helck và Aidan Dodson cho rằng Khaba có thể được đồng nhất với tên gọi Sedjes và Hudjefa II. Cả hai "tên" gọi này được các viên ký lục thời Ramsses sử dụng như là cách gọi thay thế cho một tước hiệu hoàng gia vốn khó đọc khi họ tiến hành biên soạn các bản danh sách vua này. Điều này sẽ chỉ phù hợp với một vị vua chỉ trị vì trong một thời gian ngắn. Bản danh sách Turin ghi lại rằng triều đại của Hudjefa II chỉ kéo dài 6 năm.

Một số ít các nhà Ai Cập hiện đại lại nghĩ rằng Khaba có thể được đồng nhất với Huni, vị vua cuối cùng của vương triều thứ ba. Để minh chứng cho quan điểm này, Rainer Stadelmann, Nicolas Grimal, Wolfgang Helck và Toby Wilkinson hướng sự quan tâm của họ vào một kim tự tháp bậc thang tại Zawyet el'Aryan, nó được gọi là Kim tự tháp Tầng. Di tích này được cho là của Khaba và bởi vì Stadelmann và Wilkinson đều tin rằng kim tự tháp này đã được xây dựng hoàn thiện, do đó nó chỉ có thể thuộc về một vị vua đã cai trị lâu dài, chẳng hạn như vua Huni. Vua Huni được ghi lại trong cuộn giấy cói Turin là đã cai trị trong vòng 24 năm. Thêm vào đó, Stadelmann còn chỉ ra những vết dấu được tìm thấy ở Elephantine: chúng được khai quật ở một địa điểm nằm rất gần với kim tự tháp bậc thang mà Huni đã cho xây dựng.

Đồng nhất với danh sách vua của Manetho
Chúng ta vẫn chưa biết được sử gia Manetho đã sử dụng tên gọi nào để ghi chép về vua Khaba. Ông có thể chính là Mesôchris hoặc Sôÿphis, tuy nhiên điều này lại bị Wolfgang Helck và Eberhard Otto nghi ngờ. Họ đều cho rằng cả hai tên gọi này đều là của vua Sanakht.

Triều đại
Do những mâu thuẫn giữa các bản danh sách vua thời Ramesses và thiếu các chữ khắc liên quan đến các lễ hội vào thời điểm đó cho nên vị trí chính xác của Khaba trong biên niên sử vương triều thứ ba vẫn đang được tranh luận. Nhà Ai Cập học Nabil Swelim tin rằng Khaba có thể là người đã trực tiếp kế vị vua Khasekhemwy, vị vua cuối cùng của vương triều thứ hai. Ông ta dựa vào giả thuyết về sự tương đồng giữa hai tên gọi: cả hai tên gọi này đều bắt đầu bằng âm tiết kha. Để so sánh, ông ta dẫn ra hai tên gọi Netjerikhet (Djoser) và Sekhemkhet (Djoserteti), chúng cũng cho thấy sự giống nhau tương tự như vậy và hai vị vua này còn được thừa nhận là đã cai trị nối tiếp nhau.

Tuy nhiên, giả thuyết của Swelim lại không được các học giả khác chấp nhận một cách rộng rãi. Grimal, Helck, Wilkinson và Stadelmann lại chỉ ra rằng trên những chiếc bát đá hoàng gia thuộc vương triều thứ ba chỉ có duy nhất tên Horus của nhà vua mà không có bất kỳ dòng chữ khắc nào khác và nó đã trở thành một phong cách của vương triều này. Điều này cũng sảy ra với những chiếc bát đá của vua Khaba. Phong cách trang trí này vẫn còn được sử dụng dưới triều đại của Sneferu, vị vua sáng lập nên vương triều thứ 4. Như vậy, Khaba được cho là đã cai trị vào giai đoạn gần cuối của vương triều thứ ba

Niên đại chính xác của triều đại Khaba cũng chưa được xác định rõ. Nếu như ông được đồng nhất với tên gọi Sedjes và Hudjefa thì có thể ông đã cai trị trong sáu năm, giống như cuộn giấy cói Turin ghi lại. Còn nếu Khaba được đồng nhất với vua Huni, ông có thể cai trị tới 24 năm.

Lăng mộ

Khaba thường được cho là đã xây dựng Kim tự tháp Tầng, nằm ở Zawyet el'Aryan, cách Giza khoảng 8 km về phía tây nam. Kim tự tháp này ban đầu được dự kiến là có chiều cao từ 42 đến 45 mét, nhưng bây giờ nó chỉ còn cao 17 mét. Hiện nay vẫn chưa rõ liệu rằng phần trên của kim tự tháp đã bị xói mòn theo thời gian hay là nó vẫn chưa được xây dựng xong. Mặc dù ngày nay không còn dòng chữ khắc nào có liên quan trực tiếp đến kim tự tháp của Khaba, serekh của ông lại xuất hiện trên những chiếc bát đá được phát hiện trong một mastaba gần đó, được gọi là Mastaba Z500.

Cũng có thể Khaba đã được chôn cất trong mastaba nói trên, nó nằm cách kim tự tháp khoảng 200 m (660 ft). Quả thực, một số bát đá khắc tên Horus của Khaba cũng như hai mảnh dấu vỡ của ông đã được tìm thấy qua các cuộc khai quật tại mastaba này. Mặc dù điều này thường được coi là bằng chứng cho thấy Khaba là chủ sở hữu của kim tự tháp này nhưng nó cũng có thể ngụ ý rằng mastaba Z500 kia mới là lăng mộ của Khaba và Kim tự tháp Tầng lại thuộc về một vị vua chưa được biết đến

Những kiến trúc khác

Mastaba Z500
Chỉ có hai ngôi mộ mastaba lớn có thể được xác định một cách chắc chắn là có niên đại thuộc về triều đại của Khaba. Ngôi mộ đầu tiên được gọi là Mastaba Z500, nó nằm tại Zawyet el'Aryan. Nó nằm cách Kim tự tháp Tầng khoảng 200 m về phía bắc và có hướng nam-bắc . Mastaba này được xây bằng gạch bùn, bức tường bao quanh bên ngoài của nó có nhiều hốc thường và nó chỉ có duy nhất hai phòng chôn cất lớn cũng như không có bất kỳ đặc điểm kiến trúc điển hình nào cho thấy đây là một ngôi mộ. Vì lý do này, các nhà Ai Cập học như Nabil Swelim tin rằng Mastaba Z500 thực sự là một ngôi đền tang lễ, và nó là một phần nằm trong phức hợp an táng của Kim tự tháp Tầng. Niên đại của kiến trúc này được xác định thuộc về triều đại của Khaba là nhờ vào việc tìm thấy một số lượng lớn các chiếc bình làm bằng đá diorite và dolomite cùng những mảnh vỡ của các con dấu bằng bùn có tên serekh của vua Khaba.

Ngôi mộ Quesna
Vào năm 2010, một mastaba bằng gạch bùn khác đã được phát hiện ở Quesna, một địa điểm khảo cổ nằm tại tỉnh Monufia (khu vực châu thổ sông Nile). Mastaba này có chiều dài 14m và rộng 6m. Cấu trúc của nó bao gồm một hành lang thờ nguyện rộng 3 m, chia nó thành ba phần riêng biệt: khu vực đầu tiên (phía bắc) được lấp đầy gạch vụn, khu vực thứ hai (trung tâm) có một phòng đôi đóng vai trò như là buồng chôn cất chính và khu vực thứ ba (phía nam) có một hầm chôn cất nằm ở trung tâm của nó. Vào năm 2014, một mảnh dấu vỡ nhỏ bằng bùn với tên của nhà vua đã được phát hiện tại đây. Tuy nhiên, chủ sở hữu thực sự của ngôi mộ vẫn chưa được xác định và các cuộc khai quật khảo cổ vẫn đang được tiến hành.

Tham khảo

Pharaon Vương triều thứ Ba của Ai Cập
Ai Cập cổ đại


title: Ủy ban Đặc biệt toàn Nga

text:
Ủy ban Đặc biệt toàn Nga (, Vserossiyskaya chrezvychaynaya komissiya), gọi tắt là VCheka (ВЧК) hay Cheka; (ЧК), là cơ quan mật vụ của Nhà nước Xô Viết, được thành lập ngay sau cuộc Cách mạng tháng Mười ở Nga năm 1917. Đây là tiền thân của cơ quan an ninh Liên Xô NKVD. Nó được thành lập vào ngày 7 (theo lịch cũ, tức ngày 20 theo lịch mới) tháng 12 năm 1917, với tên đầy đủ là Ủy ban đặc biệt toàn quốc về đấu tranh chống phản cách mạng, tung tin đồn nhảm và phá hoại (Vserossiiskaya chrezvychainaya komissiya po bor’be kontr-revolyutsiei, spekulyatsiei i sabotazhem.

Vào cuối năm 1918, hàng trăm ủy ban Cheka đã được tạo ra ở các thành phố khác nhau, ở nhiều cấp hành chính. Từ ngày thành lập, là cánh tay an ninh của Đảng cộng sản Bolshevik, Cheka là công cụ của khủng bố Đỏ. Năm 1921, lực lượng bảo vệ Cộng hòa (một chi nhánh của Cheka) có ít nhất 200.000 người. Họ là những lính canh gác các trại lao động; điều hành hệ thống tù Gulag; trưng thu thực phẩm; điều tra và xử bắn các đối thủ chính trị; dập tắt các cuộc nổi loạn và bạo động của công nhân hoặc nông dân, và các cuộc nổi dậy trong Hồng quân.

Lịch sử
Chỉ vài ngày sau khi Cheka được thành lập, chính quyền Bolshevik đã không do dự giải tán Hội đồng quân sự cách mạng Petrograd (PRMC) ngay lập tức. Với tư cách một tổ chức lãnh đạo việc chuẩn bị cho cuộc nổi dậy tháng 10, Hội đồng quân sự cách mạng Petrograd đã hoàn thành nhiệm vụ của nó, quyền lực đã về tay những người Bolshevik. Hội đồng quân sự cách mạng Petrograd còn tiếp tục bảo vệ chính phủ mới cho đến khi nó đủ lông đủ cánh. Chính vì vậy để tránh những nhập nhằng về cơ cấu quyền lực và sự chia sẻ trách nhiệm quá rộng tất cả các quyền hành cần phải chuyển về chính phủ lâm thời, cụ thể là hội đồng ủy viên nhân dân.

Trong thời điểm mà những nhà lãnh đạo Bolshevik xem là vô cùng quyết định, họ không thể nào tồn tại mà thiếu đi "nắm đấm sắt của nền chuyên chính vô sản". Trong cuộc họp ngày 6 tháng 12 năm 1917 chính phủ đã giao cho "đồng chí Dzerzhinsky thành lập một ủy ban để chiến đấu hết mình vì cách mạng chống lại những cuộc đình công của công nhân viên chức nhà nước, và tìm phương cách chống bọn phá hoại". Những gì Feliks Edmundovich Dzerzhinsky, một người cộng sản xuất thân là quý tộc người Ba Lan, làm có lẽ không có gì phải bàn cãi, luôn là hành động đúng đắn dưới con mắt của cách mạng. Chỉ vài ngày trước Lenin trong lúc so sánh một cách thích thú giữa cuộc cách mạng tháng 10 ở Nga và cuộc Cách mạng Pháp đã nói với thư ký của mình là Bonch-Bruevich là: "Chúng ta cần tìm gấp một Fouquier-Tinville (trùm khủng bố khát máu trong cách mạng Pháp – ND) của mình để đấu tranh chống lại bọn cặn bã phản cách mạng". Ngày 6 tháng 12, sự lựa chọn của Lenin đối với một "người vô sản kiên định kiểu Jacobin" đã tạo điều kiện cho việc bầu chọn Dzerzhinsky vào vị trí lãnh đạo Cheka. Đồng thời Dzerzhinsky cũng có lợi thế là nhờ có thời gian làm việc tại PRMC nên lúc này đã được coi là một chuyên gia cao cấp về an ninh trong chính quyền Bolshevik. Thêm nữa như Lenin đã từng giải thích với Bonch-Bruevich: "Trong chúng ta, Felix (Dzerzhinsky) là người ở lâu nhất trong nhà tù của Sa Hoàng, đồng chí ấy thậm chí còn có kinh nghiệm làm việc với Okhara (lực lượng cảnh sát chính trị của Sa Hoàng). Đồng chí ấy luôn biết phải làm gì."

Vào cuối năm 1918, hàng trăm ủy ban Cheka đã được hình thành tại khắp mọi thành phố, ở mọi cấp hành chính. Hàng ngàn người bất đồng chính kiến, đào ngũ, và những người khác đã bị bắt, tra tấn và hành quyết bởi những nhóm Cheka khác nhau.

Nhiệm vụ
 Trấn áp và loại bỏ mọi hành vi phản cách mạng hay phá hoại bất kể diễn ra ở đâu trên đất nước Nga.
 Đưa tất cả bọn phá hoại và phản cách mạng ra trước toà án cách mạng.

Ủy ban sẽ tiến hành hành động với bất cứ vấn đề gì liên quan đến nhiệm vụ được giao.

Tổ chức
Trong nghị quyết thành lập Ủy ban Đặc biệt toàn Nga ghi rõ:

"Ủy ban sẽ được chia làm ba bộ phận:
 Thông tin
 Tổ chức
 Hành động.

Ủy ban ưu tiên giải quyết các vấn đề liên quan đến báo chí, những vụ phá hoại, bọn dân chủ lập hiến, bọn cách mạng xã hội cánh hữu, những kẻ phá hoại, những kẻ tham gia đình công.

Ủy ban có quyền dùng các biện pháp đàn áp sau đây: tịch thu lương thực, thực phẩm, trục xuất người ra khỏi nhà, thu hồi phiếu thực phẩm, công bố danh sách kẻ thù của nhân dân...

Nghị quyết: chuẩn y bản dự thảo này. Đặt tên ủy ban là ủy ban đặc biệt toàn quốc về đấu tranh chống phản cách mạng, tung tin đồn nhảm, và phá hoại.

Nghị quyết này cần được thông báo công khai và rộng rãi."

Văn bản này là văn bản chính thức cho sự ra đời của lực lượng cảnh sát mật Xô viết. Nó gây nên một số câu hỏi. Ví dụ mức độ khác biệt giữa bài phát biểu bốc lửa của Dzerzhinsky và mức độ quyền lực khiêm tốn dành cho Cheka nên được nhìn nhận như thế nào? Lúc đó những người Bolshevik đang tiến tới gần việc đồng ý chia sẻ quyền lực với những người thuộc cánh tả của Đảng Cách mạng xã hội (trong đó 6 lãnh đạo của phái này đã gia nhập cơ quan lãnh đạo chính phủ vào ngày 12 tháng 12) nhằm phá vỡ sự cô lập về mặt chính trị của những người Bolsevik đúng vào thời điểm sống còn, khi mà họ buộc phải đối mặt với sự hoạt động trở lại Quốc hội Lập hiến, nơi mà họ vẫn còn là thiểu số. Chính vì vậy mà chính phủ Bolshevik muốn giữ việc thành lập Cheka trong im lặng, trái ngược với bản nghị quyết mà nó thông qua. Không có một thông báo công khai nào về việc thành lập này.

Với tư cách là một "Ủy ban đặc biệt", Cheka phát triển hành động không dựa trên một cơ sở luật pháp nào hết. Giống như Lenin, cái mà Dzerzhinsky cần là một sự tự do để rảnh tay hành động: "Chỉ có chính cuộc sống mới là cái vạch ra con đường đi cho Cheka". "Cuộc sống" trong trường hợp này chính là "khủng bố cách mạng của quần chúng", những cuộc bạo động trên đường phố được chính những nhà lãnh đạo Bolsevik nhiệt thành khuyến khích. Chính họ đã quên đi sự thiếu tin tưởng trước đây của chính mình về những hành động tự phát của quần chúng.

Khi phát biểu trước Hội đồng Hành pháp Xô viết trung ương vào ngày 1 (14) tháng 12, Lev Davidovich Trotsky, ủy viên nhân dân về chiến tranh (tương đương bộ trưởng bộ quốc phòng) đã cảnh báo: "Chỉ trong vòng không đầy một tháng nữa, cuộc khủng bố này sẽ trở nên cực kỳ bạo lực, giống như cuộc cách mạng Pháp. Không những chỉ có nhà tù chờ đợi những kẻ thù của chúng ta mà còn cả những chiếc máy chém, một phát minh vĩ đại của Cách mạng Pháp, sẵn sàng làm cho chúng ngắn lại một cái đầu."

Xem thêm
 The Chekist, phim Nga về cán bộ mật vụ Cheka
 Khủng bố Đỏ
 Đại thanh trừng
 Ủy ban An ninh Nhà nước Cộng hòa Belarus
 Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Cheka  - Spartacus Schoolnet collection of primary source extracts relating to the Cheka
 Origins of the Cheka
 The Cheka and the Institutionalization of Violence

Cơ quan tình báo
Cơ quan tình báo Liên Xô
Lịch sử Nga
Cách mạng Nga
Lịch sử Liên Xô
Cộng sản
Khởi đầu năm 1917
Chấm dứt năm 1922
Vi phạm nhân quyền
Tổ chức bán quân sự
Áp bức chính trị
Cảnh sát mật
Tội ác chiến tranh

Đàn áp chính trị ở Liên Xô


title: Quận Grainger, Tennessee

text:
Quận Grainger là một quận thuộc tiểu bang Tennessee, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Tennessee


title: Marsac-en-Livradois

text:
Marsac-en-Livradois là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 543 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Marsacenlivradois


title: Dicranomyia acanthophallus

text:
Dicranomyia acanthophallus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Dĩnh Thượng

text:
Dĩnh Thượng (chữ Hán giản thể:颍上县, âm Hán Việt: Dĩnh Thượng huyện) là một huyệnthuộc địa cấp thị Phụ Dương, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có được chia thành 15 trấn, 12 hương.
Trấn: Thành Quan, Tạ Kiều, Nam Chiếu, Dương Hồ, Giang Khẩu, Uông Hà, Tân Tập, Cảnh Bằng, Vương Cương, Bán Cương, Hạ Kiều, Trần Kiều, Hoàng Kiều, Lục Thập Phố, Giang Điếm Tư.
Hương: Dĩnh Hà, Kiến Dĩnh, Hoàng Bá, Thịnh Đường, Tân Lưu Tập, Cổ Thành, Thang Điếm, Hồng Tinh, Bát Lý Hà, Thập Bát Lý Phố, Tam Thập Phố, Ngũ Thập Phố.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Phụ Dương


title: Teucholabis fulviventris

text:
Teucholabis fulviventris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 20 tháng 7

text:
Ngày 20 tháng 7 là ngày thứ 201 (202 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 164 ngày trong năm.

Sự kiện
 1883 – Vua Dục Đức lên ngôi kế vị Tự Đức, tại ngôi vỏn vẹn 3 ngày thì bị Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết phế đi.
1885 – Tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho chính thức hoạt động, đánh dấu sự ra đời của ngành Đường sắt Việt Nam.
1899 – Chính trị gia lưu vong Khang Hữu Vi thành lập "Bảo Hoàng hội" tại Canada nhằm ủng hộ một chế độ quân chủ lập hiến cho Đại Thanh.
 1944 – Claus von Stauffenberg, Đại tá Lục quân Đức Quốc xã, mang theo một cặp hồ sơ chứa chất nổ mưu sát bất thành Adolf Hitler.
 1954 – Hiệp định Geneve về Đông Dương chính thức được ký kết với nhiều văn kiện.
 1962 – Chủ tịch Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa Hồ Chí Minh ký lệnh công bố Pháp lệnh về lực lượng Cảnh sát Nhân dân Việt Nam.
1969 – Chương trình Apollo: Apollo 11 đáp thành công xuống Mặt Trăng, phi hành gia Neil Armstrong (hình) và Buzz Aldrin trở thành những người đầu tiên đi trên Mặt Trăng.
1977 – Việt Nam trở thành viên thứ 149 của Liên Hợp Quốc.
1989 – Chính quyền quân sự Myanmar tiến hành quản thúc tại gia đối với lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi.
1994 – Sau một cuộc bầu cử dân chủ, Alexander Lukashenko nhậm chức Tổng thống đầu tiên của Belarus, ông liên tục đảm nhiệm chức vụ này cho đến nay.
1999 – Pháp Luân Công bị cấm tại nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, một cuộc đàn áp quy mô lớn được tiến hành.
2015 – Cuba và Hoa Kỳ tái lập quan hệ ngoại giao đầy đủ, kết thúc khoảng thời gian 54 năm thù địch giữa hai bên.

Sinh
 356 TCN – Alexandros Đại Đế, vua và nhà lãnh đạo quân sự Macedonia (m. 323 TCN)
 1785 – Mahmud II, hoàng đế của Đế chế Ottoman (m. 1839)
 1822 – Gregor Johann Mendel, nhà di truyền học ngườì Áo
1837 – Nguyễn Phúc Miên Thân, tước phong Phù Cát Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1875)
 1901 – Trịnh Đình Thảo, luật sư và chính khách Việt Nam (m. 1986)
 1931 – Trần Bá Di, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Mất 2018)
 1954 – Nguyễn Xuân Phúc, nguyên Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nguyên Thủ tướng Việt Nam.
 1980 – Gisele Bündchen
 2001 –  Đỗ Thị Hà, Hoa hậu Việt Nam 2020

Mất
1613 – Nguyễn Hoàng, còn gọi là chúa Tiên, chúa Nguyễn đầu tiên của Đàng Trong (s. 1525).
1854 – Nguyễn Phúc Miên Kiền, tước phong Phong Quốc công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1831)
1875 – Nguyễn Phúc Miên Gia, tước phong Quảng Biên Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1826)
1973 – Lý Tiểu Long, nam diễn viên võ thuật và võ sư (s. 1940)
2007 – Kim Lân, nhà văn Việt Nam (s. 1920)
 2013 – Helen Thomas, nữ nhà báo, nữ ký giả Mỹ (s. 1921)
 2017 – Chester Bennington, ca sĩ chính của nhóm Linkin Park (s. 1976)

Những ngày lễ và kỷ niệm
 Việt Nam: Ngày truyền thống Cảnh sát Nhân dân Việt Nam

Tham khảo

 20
Ngày trong năm


title: Laccophilus alluaudi

text:
Laccophilus alluaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Việt Thường

text:
Việt Thường  (chữ Hán: 越裳, còn được viết là 越常, 越嘗), còn gọi là Việt Thường thị (越裳氏) là một quốc gia hoặc bộ lạc cổ đại được nhắc đến trong một số thư tịch cổ của Trung Quốc và Việt Nam.

Sự tích
Theo Thượng thư đại truyện  (尚書大傳) và Hậu Hán thư  thì vào năm thứ sáu kể từ khi Chu Công nhiếp chính, người nước Việt Thường đi bằng ba con voi đến dâng chim trĩ trắng cho Chu Thành Vương. Hai bên đều không có ai biết tiếng của nhau nên phải dùng cách phiên dịch gián tiếp qua ngôn ngữ khác để nói chuyện. Sách Việt sử lược   thời Trần cũng viết tương tự, không có chi tiết đi dọc biển để về.

Theo Tư trị thông giám cương mục  (資治通鑑綱目) và Cương mục nhà Nguyễn  thì chép thêm: Khi sứ giả Việt Thường thị về nước vì không biết đường nên Chu Công đã cho lấy năm cỗ xe bình xa (軿車, xe có màn che thời xưa) sửa thành xe chỉ nam rồi cấp cho sứ giả để giúp sứ giả xác định phương hướng. Sứ giả Việt Thường thị đi dọc theo bờ biển hai nước Phù Nam và Lâm Ấp để về.

Cần lưu ý trong hai tài liệu sau vì các mốc thời gian chênh lệch quá lớn và khoảng cách địa lý quá xa.

 Chu Thành Vương (1065－1020 Trước CN) kinh đô ở Thiểm Tây, miền bắc Trung Quốc
 Nước Phù Nam (1 - 630 Sau CN) và Lâm Ấp (192 - 757 Sau CN) đều ở phía nam Việt Nam

Vị trí

Ở miền Bắc, Việt Nam
Theo Việt sử lược thì An Dương Vương cho xây thành Cổ Loa ở Việt Thường. Theo Lĩnh Nam chích quái, Bản A 2914 tại Viện Hán Nôm, thì Núi Tản Viên là kinh đô nước Việt Thường. Điều này cũng trùng khớp với Việt sử lược khi nói Hùng Vương ở bộ Gia Ninh và Thái Bình hoàn vũ ký  chú thích bộ này có núi Tản Viên. Tóm lại, cả hai sách thời Trần của Việt Nam đều cho rằng Việt Thường ở miền Bắc.

Ở miền Trung, Việt Nam
Thời Đông Ngô lập quận Cửu Đức, có huyện Việt Thường, đa số xác định Cửu Đức ở Nghệ Tĩnh. Đào Duy Anh (1964) cho Việt Thường ở Hà Tĩnh (phía bắc Hoành Sơn). Trong khi Cương mục nhà Nguyễn cho ở Thuận Hóa (phía nam Hoành Sơn). Còn các sách Văn hiến thông khảo, Minh sử và Đại Minh nhất thống chí đều nói luôn là nước Lâm Ấp (phía nam Hoành Sơn).

Ở Vân Nam, Trung Quốc và một phần Bắc Việt Nam, Lào hoặc Myanmar
Theo sách Điền hệ của Súy Phạm về các dân tộc thiểu số ở Vân Nam, có người Sản Lý (Xa Lý) cũng có truyền thuyết đời Chu Thành Vương họ đi tiến cống. Khi về được Chu công cho xe chỉ nam nên họ lấy tên tộc mình là Xa Lý. Lại có một tộc khác là Lão Qua (một phần nay thuộc Lào và tây bắc Việt Nam) cũng có truyền thuyết tương tự. Còn sách Điền Nam tạp chí cho rằng Việt Thường ở Diến Điện (Miến Điện) tức là Myanmar.

Ở Giang Tây, Trung Quốc
Ed Chevannes trong Les Mémoires historiques de Se-ma Tsien và sau là Đào Duy Anh (1957) cho rằng Việt Thường là Việt Chương - nơi vua Sở Hùng Cừ (thời Tây Chu) phong cho con trai út là Chấp Tì. Theo đó, hai tên này đồng âm là Yue Tchang. Lê Chí Thiệp, trong bài Gốc tích người Việt Nam cũng ngờ Việt Thường là Việt Chương thời Sở, sau là Dụ Chương thời Hán, nay là Nam Xương, Giang Tây, Trung Quốc.

Thơ ca
Ca dao Việt Nam có câu:
"Tháng năm ngày tết Đoan Dương.
Là ngày giỗ mẹ Việt Thường Văn Lang"
Tết Đoan Dương là tết Đoan Ngọ, 5/5 là ngày giỗ của Âu Cơ. Văn Lang là kinh đô của Vua Hùng ở Phú Thọ.

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Hồng Bàng
Cựu quốc gia trong lịch sử Việt Nam


title: Libnotes perplexa

text:
Libnotes perplexa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Eupetersia violacea

text:
Eupetersia violacea là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Eupetersia
Động vật được mô tả năm 1981


title: Viêm ruột

text:
Bệnh viêm ruột gồm có hai dạng chính: bệnh viêm loét ruột kết mạn tính và bệnh Crohn.

 Bệnh viêm loét đại tràng mạn tính: bệnh khu trú ở ruột kết và trực tràng, trong trường hợp bệnh nhẹ chỉ có trực tràng bị tổn thương. Trong trường hợp bệnh nặng, có loét rộng, có thể mất nhiều niêm mạc, có nguy cơ giãn kết tràng do độc và đó là biến chứng gây tử vong
 Bệnh Crohn: được đặc trưng có những vùng của dạ dày-ruột bị dày lên, có viêm lan ra tất cả các lớp, loét sâu, lớp viêm mạc nứt nẻ và sự có mặt của u hạt. Chỗ tổn thương có thể ở bất kỳ chỗ nào của dạ dày-ruột, xem kẻ vào những vùng mô tương đối bình thường

Đặc điểm
Ở bệnh nhân bị bệnh viêm ruột mãn tính có các biểu hiện như tăng sự di cư của bạch cầu, sản xuất cytokine bất thường, tăng sản xuất các chất chuyển hóa của acid arachidonic, tăng sự sản xuất chất nhầy của các chất chuyển hóa của arachidonic acid và tăng hình thành gốc tự do ở mô ruột bị viêm.

Chẩn đoán
 Viêm đại tràng mạn do nhiễm khuẩn và ký sinh trùng: thường gặp nhất là do chlamydia, herpes và amíp, lao ruột, lỵ trực khuẩn, viêm đại tràng giả mạc do Clostridium diffcile
 Bệnh Crohn: đây là loại bệnh có cơ chế bệnh sinh và hình thái lâm sàng rất gần với viêm loét đại trực tràng chảy máu, chẩn đoán phân biệt cần dựa vào nội soi với hình ảnh tổn thương khu trú hay nhảy cóc và nhất là sinh thiết với sự hiện diện của tế bào biểu mô khổng lồ.
 Bệnh viêm đại tràng do thiếu máu cục bộ: thường xảy ra ở người già có dấu hiệu xơ vữa động mạch. Lâm sàng có dấu hiệu thiếu máu ruột sau khi ăn. Xác định bằng chụp nhuộm động mạch mạc treo thấy hình ảnh teo hẹp.
 Viêm đại tràng do tia xạ: tiền sử bệnh nhân có chiếu tia xạ vùng bụng nhất là hạ vị.

Triệu chứng
 Bệnh viêm đại tràng mạn tính: tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân có nhiều nhầy máu, nếu nặng có khi chỉ toàn nhầy máu mà không có phân, chảy máu trực tràng, những biểu hiện bên ngoài ruột giống như bệnh Crohn
 Bệnh Crohn: đau bụng, tiêu chảy, sốt, sút cân, chảy máu trực tràng và những tổn thương ngoài ruột gồm tổn thương khớp, da, loét miệng, loạn chức năng gan

Phòng ngừa
Với bệnh Crohn, chế độ ăn uống có vai trò quan trọng, nhưng với bệnh viêm ruột kết mạn tính thì chế độ ăn uống vai trò thấp hơn.

Song song với việc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, cần có chế độ dinh dưỡng tốt cho hệ tiêu hóa của bệnh nhân, tránh stress và khám sức khỏe định kỳ. Không chỉ vậy, đây cũng là những biện pháp giảm nguy cơ mắc bệnh đối với người khỏe mạnh.

Khi có triệu chứng, cần đi khám bệnh sớm và điều trị kịp thời khi tổn thương chưa lan rộng; theo dõi thường xuyên, định kỳ 6 tháng 1 lần bằng soi đại tràng và sinh thiết đại tràng và đại tràng sigma để phát hiện giai đoạn loạn sản nặng hoặc là giai đoạn đầu của tiến triển ung thư.

Thực phẩm

Hạn chế

Đồ tươi/sống
Rau sống.

Chất xơ cứng, dạng không tan (dạng cellulose):
Hạt khô, trái cây khô/đóng hộp,... khi bị tiêu chảy để thành ruột khỏi bị "cọ xát".

Acid béo không bão hòa
 Omega 6 (linoleic acid LA): dầu thực vật, chất béo, thịt mỡ, trứng. Eicosanoids tạo ra từ omega 3 có tác dụng chống viêm nhưng nếu tạo ra từ omega 6 lại có tác dụng gây viêm.
 Acid béo chuyển hóa, hydro hóa không bão hòa (trans-unsaturated fatty acid, trans fat): dầu thực vật, thực phẩm đã qua chế biến/chế biến sẵn (thức ăn nhanh).

Sữa tươi, thực phẩm có nhiều đường lactose
Sữa như một yếu tố dị nguyên, khi uống vào có thể kích thích niêm mạc đại tràng.

Nước ngọt có ga, đồ ngọt.

Các chất kích thích
 Chua, cay: gia vị (ớt, tỏi sống).
 Rượu bia, thuốc lá, cà phê.

Nên dùng

Uống đủ nước.

Nhiều đạm
Thịt nạc, cá nạc, sữa đậu nành.

Chất xơ mềm
 Rau luộc có nhiều lá (rau ngót, rau  muống, rau cải...) khi không bị tiêu chảy.
 Củ sen: ngăn ngừa các bệnh có liên quan đến ruột, kiểm soát tình trạng sưng phồng do ruột bị viêm nhiễm, ngăn chặn tình trạng xuất huyết ở thực quản, ruột, dạ dày, ruột kết và mũi. Xem thêm Các bài thuốc cầm máu viêm ruột

Probiotic (lợi khuẩn)
Hầu hết vi khuẩn đường ruột sống trong ruột già, và ở mức độ ít hơn là trong ruột non. Lý do là rất nhiều trong số chúng không thể sống sót trong dạ dày. Ruột non cũng là một môi trường khó khăn cho vi khuẩn do axit dạ dày và sự co bóp liên tục của ruột non loại ra bên ngoài hầu hết hệ vi sinh vật đường ruột. Tuy nhiên, cũng có một số vi khuẩn cũng tồn tại trong ruột non. Vi khuẩn đường ruột có 2 loại là vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại. Và vấn đề quan trọng là sự cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột với tỷ lệ chuẩn 85% vi khuẩn có lợi probiotic và 15% vi khuẩn gây hại. Tỉ lệ này sẽ giúp hệ tiêu hoá hoạt động bình thường và ổn định. Nếu tỉ lệ này bị thay đổi sẽ gây ra nhiều triệu chứng xấu cho hệ tiêu hoá, như hội chứng ruột kích thích hay các triệu chứng của bệnh rồi loạn tiêu hoá. Lý giải vấn đề này là, các vi khuẩn có lợi sống trong đường ruột như bifidobacteria và lactobacilli có thể ức chế sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh như Escherichia coli, Campylobacter, và Salmonella. Thành ruột già hay đại tràng có một hệ lông nhung với 85.000 tỷ lợi khuẩn cư trú trên đó, các lợi khuẩn này tiết ra dịch nhầy tráng lên thành đại tràng tạo thành một lớp lá chắn bảo vệ đại tràng khỏi các tác nhân xâm hại. Lợi khuẩn Lactobacillus sống chủ yếu trong ruột non trong khi đó lợi khuẩn Bifido (Bifidobacterium) sống trong ruột già. Vì vậy với người bị viêm đại tràng mạn tính hay hội chứng ruột kích thích co thắt thì phải bổ sung lợi khuẩn Bifidobacterium thường xuyên và liên tục đều đặn mỗi ngày để phòng ngừa và trị bệnh..

Acid béo không bão hòa
 Omega 3 (eicosapentaenoic acid EPA): dầu cá. EPA chặn một số hóa chất trong cơ thể là các leukotriene. Dầu cá là một nguồn tốt của EPA. Trong một số xét nghiệm, mọi người được hưởng lợi từ liều rất cao của nó. dù nhiều người không thích mùi vị tanh cá. Các chuyên gia khuyên người tiêu dùng lựa chọn sử dụng dầu oliu và dầu hạt cải (canola) có hai loại axit béo omega 6 lẫn omega 3 cân bằng lẫn nhau.
 Omega 9 (oleic acid OA): dầu ôliu (olive oil), dầu hạt cải (canola oil, rapeseed oil). Nghiên cứu dẫn đầu bởi tiến sĩ Andrew Hart ở Đại học Đông Anglia (UEA) ở Anh thực hiện với 25.000 bệnh nhân độ tuổi 40 – 65 cho thấy, những người có hàm lượng acid oleic trong bữa ăn cao nhất giảm được tới 90% nguy cơ viêm loét đại tràng chảy máu. Acid oleic giúp phòng ngừa viêm loét đại tràng chảy máu bằng cách ngăn chặn các hóa chất gây viêm trong ruột. Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, khoảng một nửa số ca viêm loét đại tràng chảy máu có thể phòng ngừa nếu acid oleic được sử dụng phổ biến trong bữa ăn. Dùng 2 – 3 thìa canh dầu ôliu mỗi ngày là cách đơn giản để phòng bệnh.

Thói quen

Ăn:
 Đúng giờ, không nên bỏ bữa.
 Vừa đủ, tránh ăn quá nhiều. Ăn quá nhiều có thể gây áp lực cho hệ tiêu hóa, đồng thời làm cho các triệu chứng bệnh viêm ruột tồi tệ hơn. Cố gắng ăn 5 hoặc 6 bữa nhỏ mỗi ngày, mỗi bữa cách nhau 2 đến 3 giờ sẽ tốt hơn chế độ ăn 3 bữa mỗi ngày như bình thường.
 Tránh ăn các món ăn lạ.
 Khi chế biến thức ăn nên hấp hoặc luộc, hạn chế xào rán.

Làm việc, nghỉ ngơi điều độ.

Giữ tinh thần thoải mái
Theo các nghiên cứu, đường ruột có liên quan mật thiết với não bộ được kết nối với nhau nhờ 100 triệu tế bào thần kinh nên đường ruột còn được ví là não bộ thứ hai của con người tạo thành hệ trục não – ruột. Vì vậy khi não căng thẳng sẽ truyền tín hiệu xuống ruột, nhu động ruột thay đổi, lợi khuẩn đường ruột sẽ nhanh chóng sản sinh ra vitamin B theo yêu cầu của não. Nhưng khi nhu động ruột thay đổi cũng làm chết rất nhiều lợi khuẩn dẫn đến lượng lợi khuẩn không đủ và điều này gây thiếu hụt vitamin B sản sinh cho não bộ. Để cung cấp vitamin B cho não bộ thì nhu động ruột càng phải co bóp mạnh, gây ra các cơn đau bụng, rối loạn tiêu hóa. Tình trạng này cứ lặp đi lặp lại tạo thành vòng lặp luẩn quẩn khiến cho người bệnh hoàn toàn không thể khỏi được. Người bị viêm đại tràng co thắt nguyên nhân chủ yếu là do căng thẳng, stress. Vì vậy nên
 Tránh suy nghĩ, stress quá mức, trầm cảm, lo âu. Mặc dù stress không gây ra bệnh viêm ruột, nó có thể làm cho các dấu hiệu và triệu chứng tồi tệ hơn và có thể gây bùng nổ.  Khi bị stress, quá trình tiêu hóa bình thường có thể thay đổi, gây ra dạ dày trống chậm hơn và tiết ra axit hơn. Stress cũng có thể tăng tốc hoặc làm chậm việc tiêu hóa ở đường ruột. Nó cũng có thể gây ra những thay đổi trong mô ruột.
 Thư giãn.
 Tập thể dục, dưỡng sinh (yoga, thiền, thở bằng bụng).

Điều trị

Lưu ý
 Bệnh viêm ruột (IBDs) rất khó chữa khỏi hẳn mà chỉ có thể phòng ngừa thứ phát do chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây bệnh cũng như hiện nay vẫn chưa có thuốc để điều trị dứt điểm. Vì vậy mục đích của điều trị là giúp giảm bệnh, tránh các biến chứng. Do đó, bệnh nhân có thể sẽ được yêu cầu chữa trị suốt đời để giúp kiểm soát các triệu chứng của họ và cần học cách sống chung với bệnh, nhận biết các dấu hiệu để can thiệp, điều trị kịp thời. Tùy theo tình trạng, giai đoạn của bệnh, tổng trạng của bệnh nhân mà bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc cụ thể. Với các ca viêm loét đại tràng nhẹ, có thể điều trị ngoại trú, trường hợp nặng phải nhập viện. Thời gian nằm viện trung bình của một bệnh nhân viêm loét đại tràng từ bảy - mười ngày.
 Việc điều trị bệnh viêm loét đại tràng khá phức tạp, đòi hỏi sự hợp tác cao độ của bệnh nhân, bởi bệnh rất dễ tái phát. Theo thống kê, đối với bệnh viêm loét đại tràng, hiệu quả của điều trị nội khoa đáp ứng 70%, 50% bệnh lý tái phát sau hai năm. 25% cần phải phẫu thuật.
 Biện pháp duy nhất để điều trị khỏi bệnh hoàn toàn là phẫu thuật cắt bỏ đại tràng. Phương pháp này thường được áp dụng trong trường hợp nặng thủng đại tràng, phình đại tràng gây nhiễm độc, xuất huyết nặng hoặc ung thư hoặc khi bệnh không đáp ứng khi điều trị bằng thuốc.

Thuốc tây
Mặc dù có nhiều điểm khác biệt nhau về nguyên nhân, triệu chứng nhưng cả hai dạng bệnh trên có những nguyên lý chung trong điều trị, những thuốc dùng là giống nhau

Hợp chất
 Các aminosalicylate hoặc corticosteroid (corticoid) là thuốc lựa chọn đầu tiên ở dạng bệnh hoạt động. Hợp chất aminosalicylate và dẫn chất dùng để điều trị các ca bệnh nhẹ và có vai trò đặc biệt trong điều trị bệnh viêm ruột kết mạn tính loét, nhưng vai trò của những thuốc này trong điều trị bệnh Crohn chưa được xác định rõ. Từ sulfasalazine đã mở đường cho việc phát triển Olsalazine (2 phân tử acid 5-amino salicylic liên kết với nhau qua cầu nối azo), Mesalazine (5-amino salicylic acid). Các thuốc này đều có hoạt tính với viêm ruột kết tràng loét mạn tính hoạt động, lại dung nạp tốt hơn sulfasalazine vì chất sulfasalazine có nhiều tác dụng phụ mà chủ yếu là do phần sulffonamide gây ra. Nhưng với những bệnh nhân dung nạp tốt sulfasalazine thì các thuốc mới không có ưu điểm gì hơn.
 Thuốc quan trọng thứ hai dùng trong điều trị viêm ruột kết mạn tính loét là các corticosteroid. Corticosteroid có hoạt tính rộng và là thuốc ưu tiên dùng trong những ca bệnh cấp tính từ vừa đến nặng nhất, liều dùng và đường dùng thuốc phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, việc dùng corticosteroid đường toàn thân chỉ dành riêng cho những bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp dùng tại chỗ. Prednisone hay prednisolone đường uống hay được sử dụng.
 Các thuốc khác dùng trong bệnh viêm ruột hoạt động phải kể đến thuốc ức chế miễn dịch. Nhiều nghiên cứu tập trung vào các chất azathioprin hay chất chuyển hóa của nó là mercaptopurine. Thuốc thể hiện hiệu quả chậm, nhưng có ích cho những bệnh nhân bị bệnh Crohn, nhất là bị rò và cho những ca viêm kết tràng mạn tính loét khó trị. Nhưng kết quả tốt nhất đạt được với những bệnh nhân đang dùng corticosteroid, rồi dùng thêm các chất ức chế miễn dịch. Methotrexat liều thấp có ích với bệnh Crohn và bệnh viêm ruột kết mạn tính loét, nhưng ciclosporin thì kết quả kém.
 Metronidazol có tác dụng hạn chế trong viêm ruột nhưng lại có tác dụng trong những biểu hiện của bệnh Crohn vùng đáy chậu. Các kháng sinh khác được dùng theo kinh nghiệm: ciprofloxacin được ưa chuộng, nhưng thiếu bằng chứng  thuyết phục và đã được dùng kết hợp với metronidazol và liệu pháp không được dung nạp tốt. Ritarubin được dùng kết hợp với một macrolid (clarithromycin hay azithromycin) tỏ ra có hiệu quả.
 Một số thuốc đã được dùng trong viêm ruột hoạt động: các globulin, miễn dịch, các interferon, các acid béo chuỗi ngắn, heparin, yếu tố XIII, chloroquin, triglyceride của các acid omega3, omeprazol camostat mesylat, ketotifen, infliximad. Các chất ức chế yếu tố gây hoại tử khối u như: thalidomid, oxypentifyllin đã được thử, trong đó thalidomid có một số kết quả tốt.
 Các thuốc chống tiêu chảy phải dùng cẩn thận và trong viêm ruột nặng phải tránh hoàn toàn loại thuốc này vì nguy cơ gây độc cho ruột kết to. Trong trường hợp bệnh nặng, phải chống suy dinh dưỡng.

Đối tượng
 Với những bệnh nhân có bệnh ở đoạn cuối của kết tràng hay ở trực tràng, thì có thể dùng thuốc tại chỗ như các thuốc đạn prednisolone hay mesalazine là thích hợp. Nhưng đối với viêm trực kết tràng thì thuốc thụt thích hợp hơn với các dung dịch thụt mesalazine (Pentasa Enemas 1g/100ml) hay corticosteroid. Kết quả cho thấy dùng mesalazine đường trực tràng có hiệu quả hơn dùng corticosteroid đường trực tràng để điều trị viêm kết tràng mạn tính loét.
 Nếu bệnh nặng, bệnh nhân sẽ phải nhập viện, không ăn uống, nuôi ăn qua tĩnh mạch để đại tràng được nghỉ ngơi. Bên cạnh đó, người bệnh sẽ được cho dùng thuốc kháng viêm Mesalazine (5-ASA) phối hợp với corticoid, nếu vẫn không hiệu quả thì thêm thuốc ức chế miễn dịch. Trong những trường hợp nặng nhất thì tiêm tĩnh mạch hydrocortison hay methylprednisolon hay methylpresnisolon. Ban đầu dùng liều cao, sau giảm dần khi triệu chứng được cải thiện, nhưng tác dụng phụ của cách dùng này là vấn đề cần quan tâm. Vì vậy, người ta chú ý đến những corticosteroid khó hấp thu hoặc chuyển hóa nhanh như beclomethasone, budesonid, fluticasone, tixocortol. Budesonid dùng đường uống gây thoái triển bệnh Crohn và tác dụng tương đương với các corticosteroid thường dùng, nhưng tác dụng phụ ít hơn. Nó có hiệu quả hơn mesalazine trong trường hợp bệnh Crohn ở hồi tràng hay kết tràng, hay cả hai.
 Điều trị duy trì: thuốc 5-aminosalicylat làm cho bệnh viêm ruột kết mạn tính loét đã thuyên giảm được ổn định. Mesalazine có thể làm giảm những đợt tái phát bệnh Crohn sau khi xử lý phẫu thuật. Nói chung các corticoid không có hiệu quả trong duy trì cả hai bệnh.

Thuốc nam/Đông y

Bài thuốc 1

Thành phần
Mật lợn tươi: một cái (lợn có trọng lượng từ 70 kg đến 100 kg).

Nghệ vàng tươi: 02 lạng.

Mật ong: 30ml.

Ngải cứu tươi: 5 bó to (Tương đương với khoảng 500g).

Cách làm
Nghệ tươi và ngải cứu rửa sạch, cắt nhỏ cho vào máy xay sinh tố xay cùng với 0,5 lít nước thật nhuyễn. Khi xay ngải cứu và nghệ: nên xay ngải cứu trước lọc lấy nước sau đó dùng nước đó xay nghệ cho đỡ nhiều nước. Lọc có thể dùng vải màn xô 2 lớp (vải phin) lấy nước. Bã bỏ đi. Mật lợn lọc lấy nước (vì mật lợn hay có sạn sỏi bên trong). Cho tất cả phần nước hỗn hợp nghệ + ngải cứu + nước mật lợn + mật ong vào một nồi, lúc đầu đun to lửa, nhớ mở vung nồi cho thuốc bay hơi nhanh, khi thuốc ở dạng sệt thì đun nhỏ lửa và khuấy đều luôn tay để cô lại thành cao. Nấu khoảng 5 giờ. Khi thuốc bám vào đũa không nhỏ lại xuống nồi là được. Thành phẩm thu được dẻo như kẹo kéo. Cho phần cao đó vào một cái lọ bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để sử dụng dần. Lưu ý: Để tránh mất thời gian và đủ lượng dùng, ta nên làm một lần với tỷ lệ trên cho 4 hoặc năm cái mật lợn.

Cách dùng
Mỗi ngày 2 lần: Sáng và tối, uống vào trước bữa ăn 30 phút. Liều lượng mỗi lần 1 viên to như hạt lạc là đủ. Cần uống liên tục trong 3 tháng.

Bài thuốc 2
Lấy vài lá Sanchezia tươi rửa sạch và nhai sống với một hạt muối là cắt cơn đau lập tức, dùng một thời gian thì khỏi hẳn. Ngoài việc ăn sống còn có thể sắc lá khô thay nước chè uống hằng ngày.

Bài thuốc 3
Khi giết gà lấy thịt người ta thường bóc lớp màng màu vàng mặt trong dạ dày gà hay gọi là mề phơi khô để dành. Màng mề gà còn có tên kê nội kim, kê hoàng bì, kê chuẩn bì. Khi dùng đem đốt tồn tính hoặc sao vàng với cát cho phồng lên, tuỳ theo kinh nghiệm và cách chữa trị. Kê nội kim (sao với cát, sau đó rây bỏ cát) ngày dùng 6 - 12g tán bột chia 3 - 4 lần uống. Trẻ em dùng 1/3 liều.

Bài thuốc 4
Lấy rau diếp cá 50 g, sắc lấy nước, ngày uống 2-3 lần trước bữa ăn, dùng 4 – 6 ngày sẽ khỏi.

Các bài thuốc cầm máu viêm ruột

Tham khảo

 Thuốc biệt dược & cách sử dụng, phần chuyên khảo, DS.Phạm Thiệp-DS.Vũ Ngọc Thuý, Nhà xuất bản Y Học 2005

Xem thêm
 Viêm loét đại trực tràng xuất huyết
 Viêm loét dạ dày tá tràng
 Các phytochemical trong thực phẩm

V
Rối loạn đường tiêu hóa
Bệnh tự miễn


title: (10945) 1999 GS9

text:
{{DISPLAYTITLE:(10945) 1999 GS9}}

(10945) 1999 GS9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 14 tháng 4 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bulbophyllum pantoblepharon

text:
Bulbophyllum pantoblepharon là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pantoblepharon]]

P


title: Cranopsis macrocristatus

text:
Bufo macrocristatus là một loài cóc trong họ Bufonidae. Nó được tìm thấy ở Guatemala và México. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Tham khảo

  (2004) The history of a Nearctic colonization: Molecular phylogenetics và biogeography of the Nearctic toads (Bufo). Evolution 58: 2517–2535.
 Santos-Barrera, G. & Acevedo, M. 2004. Bufo macrocristatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Cranopsis (Bufonidae)


title: Decapterus koheru

text:
Cá Koheru (danh pháp hai phần: Decapterus koheru, là một loài cá nục thuộc chi Decapterus, được tìm thấy duy nhất giữa Bắc Cape và Cape Đông của đảo Bắc của New Zealand, giữa vùng biển rạn san hô và các khu vực ngoài khơi. Chiều dài của nó là từ 25 đến 50 cm.

Chú thích

Tham khảo

 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8
 Wade Doak, A Photographic Guide to Sea Fishes of New Zealand, (New Holland Publishers (NZ) Ltd, Auckland, New Zealand 2003) ISBN 1-877246-95-6

Chi Cá nục


title: Khánh Thạnh Tân

text:
Khánh Thạnh Tân là một xã thuộc huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre, Việt Nam.

Địa lý
Xã Khánh Thạnh Tân có diện tích tự nhiên là 13,40 km², dân số năm 2009 là 11.665 người, mật độ dân số đạt 869 người/km².

Hành chính
Xã Khánh Thạnh Tân được chia thành 8 ấp:

Chú thích

Tham khảo


title: Agnieszka Pachałko

text:
Agnieszka Pachałko là Hoa hậu Quốc tế năm 1993, khi cuộc thi được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản .

Cô là người Ba Lan thứ 2 đăng quang ở cuộc thi nói trên. Chỉ trước đó 2 năm, Agnieszka Kotlarska là người Ba Lan đầu tiên có vinh dự này.
Agnieszka được sinh ra ở thành phố Inowrocław.

Ghi chú

Nữ người mẫu Ba Lan
Hoa hậu Quốc tế
Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống


title: Thời đại đồ đồng đá

text:
Thời đại đồ đồng đá hay thời đại đồng đá, thời kỳ đồ đồng đá, thời kỳ đồng đá, nguyên gốc từ cụm từ trong tiếng Hy Lạp χαλκόςλίθος (khalkoslithos nghĩa là đồng đá), tại một số nước châu Âu được gọi là Copper Age (Anh)/Edad del Cobre (Tây Ban Nha)/Aevum cupri (La tinh)/Kupfersteinzeit (Đức)/Медный век (Nga) v.v đều có nghĩa là thời kỳ /đại đồ đồng [kim loại]. Tuy nhiên cụm từ thời đại đồ đồng trong tiếng Việt lại được dùng để chỉ giai đoạn kế tiếp sau giai đoạn này. Trong các văn bản khoa học còn có thể gọi là Eneolithic (Æneolithic). Nó là một giai đoạn trong sự phát triển các nền văn hóa của con người, trong đó việc sử dụng các công cụ bằng kim loại đã xuất hiện, cùng với việc sử dụng các công cụ bằng đá.

Thời kỳ này là giai đoạn chuyển tiếp bên ngoài hệ thống ba thời đại kinh điển, và nó diễn ra giữa thời đại đồ đá mới và thời đại đồ đồng. Nó biểu hiện ở chỗ đồng chưa được khai thác nhiều và các cố gắng đầu tiên trong việc tạo hợp kim của đồng với thiếc và các kim loại khác đã diễn ra khá sớm, làm cho việc phân biệt các nền văn hóa và/hoặc thời kỳ đồng đá khác biệt là rất khó.

Sự xuất hiện của nghề luyện kim đã diễn ra đầu tiên ở Vùng lưỡi liềm màu mỡ (bao gồm Levant, Lưỡng Hà cổ đại, Ai Cập cổ đại), nơi các nền văn hóa đã chuyển vào thời đại đồ đồng từ thiên niên kỷ 4 TCN. Sự phát minh độc lập và hạn chế của luyện kim tại Trung Mỹ  Thời kỳ tiền Colombus hình thành trong thế kỷ 7 không được coi là gắn liền với giai đoạn "đồng đá".

Thời đại đồng đá ở Trung Đông và Kavkaz bắt đầu vào cuối thiên niên kỷ 5 TCN và kéo dài khoảng một thiên niên kỷ trước khi chuyển qua giai đoạn đồ đồng sớm. Sự chuyển tiếp của thời đại đồng đá sang thời đại đồ đồng ở châu Âu diễn ra khoảng 1 thiên niên kỷ muộn hơn, vào khoảng cuối thiên niên kỷ 4-3 TCN.

Theo Parpola, các nét tương đồng đồ gốm của văn minh sông Ấn, miền nam Turkmenistan và miền bắc Iran trong giai đoạn 4300–3300 TCN của thời đại đồng đá cho thấy tính lưu động và thương mại đáng kể.

Châu Âu

Kiến thức về việc sử dụng đồng phổ biến hơn nhiều so với chính kim loại này. Nền văn hóa Rìu chiến châu Âu sử dụng các rìu đá được tạo mẫu trên các rìu đồng, với sự mô phỏng các "dấu đúc" được khắc trên đá.

Nền văn hóa Cốc vại ở châu Âu thông thường được coi là thuộc thời đại đồng đá giống như các nền văn hóa khác lần đầu tiên đã chấp nhận quá trình đô thị hóa tại tây nam châu Á. Nhiều cự thạch tại châu Âu được dựng lên trong thời kỳ này và người ta cũng cho rằng sự đồng nhất ngôn ngữ Tiền Ấn-Âu có niên đại vào khoảng cùng thời gian này. Các ví dụ về văn hóa đồng đá tại châu Âu bao gồm Los Millares trên bán đảo Iberia tại Tây Ban Nha ngày nay

Người băng Ötzi, được tìm thấy tại Ötztaler Alps và các dấu tích còn lại của người cổ này có niên đại tới khoảng năm 3300 TCN, mang theo một chiếc rìu đồng và một con dao bằng đá lửa. Hàm lượng đồng cao tìm thấy trong tóc của người này đã dẫn tới sự ức đoán cho rằng ông ta là một người thợ làm việc với kim loại, có thể đã bị chết trong khi đi thăm dò để tìm quặng trong vùng núi này.

Nam Á
Các cư dân Nam Á ở Mehrgarh đã tạo hình các công cụ bằng quặng đồng tại khu vực trong giai đoạn từ khoảng 7000 tới 3300 TCN

Đông Á
Các cổ vật bằng đồng có niên đại khoảng thiên niên kỷ 5 TCN bắt đầu xuất hiện tại Đông Á, chẳng hạn như trong giai đoạn Khương Trại (姜寨) của văn hóa Ngưỡng Thiều và văn hóa Hồng Sơn, nhưng các đồ tạo tác kim loại này đã không được sử dụng rộng rãi.

Trung Mỹ

Ít phổ biến hơn, thuật ngữ này cũng được áp dụng cho các nền văn minh châu Mỹ đã biết sử dụng đồng và các hợp kim đồng vào thời gian người châu Âu đặt chân tới đây. Tổ hợp đồng cổ, nằm tại khu vực ngày nay là Michigan và Wisconsin ở Hoa Kỳ sử dụng đồng làm các công cụ, vũ khí và các đồ dùng khác. Các cổ vật từ các di chỉ này có niên đại từ 4000 tới 1000 TCN, làm cho chúng trở thành một trong những di chỉ đồng đá cổ nhất trên thế giới.

Ghi chú

Tham khảo
 .

Xem thêm
 Hệ thống ba thời đại

Liên kết ngoài
 Mục từ về kỷ nguyên đồng đá trong Encyclopaedia Iranica.

Đồng


title: (18397) 1992 SF14

text:
{{DISPLAYTITLE:(18397) 1992 SF14}}

(18397) 1992 SF14 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 28 tháng 9 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Adolf Anderssen

text:
Karl Ernst Adolf Anderssen (6 tháng 7 năm 1818 – 13 tháng 3 năm 1879) là một kỳ thủ cờ vua người Đức. Ông được xem là kỳ thủ cờ vua hàng đầu thế giới từ năm 1851 đến năm 1858, và từ năm 1861 đến năm 1866. Ông chỉ bị tạm hạ bệ ngôi vị này vào năm 1858 bởi Paul Morphy, người đã tuyên bố giải nghệ năm 1859. Ông đánh mất hẳn danh hiệu hàng đầu thế giới vào năm 1866 vào tay Wilhelm Steinitz, người giữ danh hiệu kỳ thủ hàng đầu cho đến khi bị đánh bại bởi Emanuel Lasker năm 1894.
Sau khi bị đánh bại bởi Steinitz, Anderssen đã trở thành kỳ thủ trong các trận đấu thành công nhất ở châu Âu, thắng hơn một nửa số giải ông tham gia, bao gồm cả giải cờ vua năm 1870 Baden-Baden.

Xem thêm
 Ván cờ bất tử

Tham khảo

Sinh năm 1818
Mất năm 1879
Vận động viên cờ vua Đức


title: Adiscus inornatus

text:
Adiscus inornatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Pu miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Adiscus


title: Người Máy 200 Tuổi

text:
Người Máy Hai Trăm Tuổi () là một bộ phim của điện ảnh Hoa Kỳ thuộc thể loại khoa học viễn tưởng sản xuất năm 1999, dù vậy lại thích hợp cho gia đình với diễn viên chính là Robin Williams. Bộ phim được chuyển thể dựa trên tiểu thuyết The Positronic Man, bởi đồng tác giả Isaac Asimov và Robert Silverberg, bên cạnh đó cốt truyện cũng dựa theo bản gốc của tiểu thuyết The Bicentennial Man của Asimov, nội dung tác phẩm nói về tình người, nô lệ, định kiến, sự sáng tạo, cái đúng cái sai, tình dục, tình yêu, và sự bất tử. Bộ phim được sản xuất dưới sự chỉ đạo của đạo diễn Chris Columbus và sự hợp tác sản xuất của Touchstone Pictures và Columbia Pictures. Tựa đề phim xuất phát từ việc nhân vật chính sống từ lúc mở máy cho đến khi chết như một con người là 200 năm.

Bộ phim đưa khán giả tới những năm đầu tiên trong thiên niên kỷ tiếp theo, khi công nghệ chế tạo robot phát triển đến đỉnh cao và việc sử dụng người máy để giúp việc gia đình trở nên phổ biến. Phim cũng từng được phát sóng ở Việt Nam trên kênh truyền hình VTV3 khung giờ buổi chiều.

Nội dung
Nhân vật chính là Andrew Martin (do Robin Williams đóng), một robot gia nhân tiên tiến nhất được Richard Martin (do Sam Neil đóng) mua về làm quà tặng cho cô con gái út Amanda Martin (do Hallie Kate Eisenberg đóng). Ngay từ những ngày đầu tiên, mọi người trong gia đình Martin đã coi Andrew là thành viên trong nhà. Chỉ vài tháng sau, họ dường như đã quên mất đó là một người máy.

Andrew không phải là robot bình thường. Nó được gắn một chip đặc biệt giúp người máy phát triển tư duy trí tuệ và cảm xúc. Nhờ đó, Andrew là một trong số ít người máy có khả năng hiểu cảm xúc của con người và biết đặt ra những câu hỏi về nhân sinh quan. Chăm lo từng bữa ăn giấc ngủ cho Amanda, Andrew đã thầm yêu cô khi cô trở thành một thiếu nữ. Tuy nhiên, thân phận của một người máy gia nhân không cho phép nó thổ lộ tình cảm. Ngày Amanda vào nhà thờ làm lễ cưới, Andrew chỉ biết đứng nhìn.

Kể từ sau đám cưới của Amanda, khát khao được làm người ngày càng lớn dần trong tâm trí Andrew. Anh muốn được tự do, được lao động, biết vui buồn và được yêu. Thời gian trôi nhanh. Những người thân yêu trong gia đình Martin lần lượt về với thế giới bên kia trong khi Andrew chẳng có gì thay đổi. Anh vẫn âm thầm thực hiện giấc mơ trở thành người. Một ngày nọ, Andrew gặp Rupert Burns (do Kiersten Warren đóng), một chuyên gia tài năng về công nghệ chế tạo người máy. Anh thổ lộ tâm tư và được Rupert này hứa giúp đỡ. Một thời gian sau, anh như được tiếp thêm sức mạnh khi gặp Portia Charney (do Embeth Davitdz đóng), cháu gái của bà Amanda. Rồi hình hài của Andrew cũng dần giống con người dưới bàn tay tài hoa của Burns. Niềm vui của anh càng tăng lên gấp bội khi Portia chấp nhận lời tỏ tình của anh.

Nhưng một con người thực sự luôn phải đối mặt với vấn đề lão hóa và chết đi - điều không bao giờ xảy ra với Andrew. Mặc dù đã có hình dáng của một con người, nhưng Andrew không được cộng đồng công nhận là người chính vì điều đó. Để giúp Portia giữ mãi được sự trẻ trung, anh đã nghiên cứu một loại thuốc đặc biệt giúp ngăn chặn sự lão hóa của tế bào.

Hai trăm năm đã trôi qua kể từ ngày người ta chế tạo ra Andrew. Người bạn đời của ông, Portia, cũng đã sống hơn trăm tuổi, nhưng vẫn giữ được hình dáng của tuổi đôi mươi. Càng ngày Portia càng cảm thấy sự vô nghĩa của một cuộc sống bất tử. Một ngày nọ, bà quyết định không uống thần dược của Andrew.

Quyết định đó khiến Portia già đi nhanh chóng. Khi Andrew phát hiện ra điều đó ở người vợ, ông đã phải suy nghĩ rất nhiều. Portia cho rằng sẽ là ích kỷ và đi ngược lại tự nhiên nếu bà sống chỉ cho riêng mình, và Andrew cũng sẽ mãi mãi không được coi là người nếu ông không già đi. Sau bao ngày suy nghĩ, cuối cùng Andrew đi tới một quyết định...

Được làm người, đó là điều tưởng chừng như rất đơn giản, nhưng lại là một chặng đường gian nan đối với nhiều thực thể khác. Anh chàng người máy Andrew phải mất hai trăm năm mới có được hình dạng và tư duy như con người, nhưng cũng chính điều đó đã đưa anh tới quyết định tự hủy diệt chỉ vì muốn được công nhận là con người chân chính. Cảnh Andrew và Portia nắm tay nhau rồi mỉm cười trên giường trước khi đi vào cõi hư vô là cảnh cảm động nhất trong phim. Cảnh cuối là cảnh họ trao gửi nhau những lời tiễn biệt cuối cùng.

Tham khảo

Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim năm 1999
Phim chính kịch Mỹ
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 2005
Phim lấy bối cảnh ở thế kỷ 21
Phim lấy bối cảnh ở tương lai
Phim Columbia Pictures
Phim lấy bối cảnh ở San Francisco, California
Phim lấy bối cảnh ở khu vực vịnh San Francisco
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 1990
Phim về chủ đề y học
Phim của Touchstone Pictures


title: Borbotana

text:
Borbotana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Borbotana dinawa Bethune-Baker, 1906
 Borbotana distorimacula Warren, 1913
 Borbotana ekeikei Bethune-Baker, 1906
 Borbotana fragmentata Warren, 1913
 Borbotana guttata Warren, 1913
 Borbotana kebeae Bethune-Baker, 1906
 Borbotana nivifascia Walker, 1858

Tham khảo

 Borbotana at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: 1451 Granö

text:
1451 Granö là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1194.1311242 ngày (3.27 năm).

Tiểu hành tinh được phát hiện ngày 22 tháng 2 năm 1938.

Tham khảo

001451
19380222
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä
Tiểu hành tinh được đặt tên
001451


title: Talamanca (Barcelona)

text:
Talamanca là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Castillo de TalamancaLocalización de Talamanca en el Bages

Tham khảo

Liên kết ngoài

Página web del Ayuntamiento de Talamanca  (en catalán)
Información de Talamanca en la Generalitat de Catalunya  (en catalán)

Đô thị ở Bages
Đô thị ở Barcelona


title: Passoré (tỉnh)

text:
Passoré là một trong 45 tỉnh của Burkina Faso, tọa lạc ở vùng Nord. Diện tích là 3867 km², dân số năm 1997 là 271.216 người.
Thủ phủ là Yako.

Passore được chia thành 9 tổng:
Arbolle
Bagare
Bokin
Gomponsom
Kirsi
La-Todin
Pilimpikou
Samba
Yako

Tham khảo

Tỉnh của Burkina Faso


title: Quốc huy Latvia

text:
Quốc huy Latvia được chính thức sử dụng khi nền nước Cộng hòa Latvia thành lập vào năm 1918. Quốc huy tập hợp những biểu tượng chính quyền Latvia cũng như biểu tượng của những vùng lịch sử của đất nước này. Vào thời kỳ thuộc Liên Xô, một quốc huy khác được thiết kế theo kiểu Xô Viết. Quốc huy Latvia hiện nay được tái sử dụng vào năm 1990.

Tham khảo

Latvia
Văn hóa Latvia


title: Tây Ujimqin

text:
Tây Ujimqin (, Hán Việt: Tây Ô Châu Mục Thấm kỳ) là một kỳ của minh Xilin Gol (Tích Lâm Quách Lặc), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

Trấn
 Ba Lạp Dát Nhĩ Cao Lặc (巴拉嘎尔高勒镇)
 Ba Ngạn Hoa (巴彦花镇)
 Cát Nhân Cao Lặc (吉仁高勒镇)
 Cao Nhật Hãn (高日罕镇)
 Hạo Lặc Đồ Cao Lặc (浩勒图高勒镇)

Tô mộc
 Ba Ngạn Hồ Thư (巴彦胡舒苏木)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Xilin Gol


title: Tetanolita floridana

text:
Tetanolita floridana là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Wisconsin tới đảo Long, phía nam đến Florida và Texas.

Sải cánh dài 20–24 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 10 miền trung portion of its range, all quanh năm in the far phía nam và từ tháng 6 đến tháng 9 in Ohio. There are two hoặc more generations in the east.

Ấu trùng có lẽ ăn chất hữu cơ.

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Images
Bug Guide

Chú thích

Tetanolita


title: Việt Nam sử lược

text:
Việt Nam sử lược (chữ Nho: 越南史略) là tác phẩm do nhà sử học Trần Trọng Kim biên soạn năm 1919. Sách được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1920 và được tái bản rất nhiều lần, có lúc đã được dùng làm sách giáo khoa dưới thời Pháp thuộc và Việt Nam Cộng hòa cho tới năm 1975, về sau vẫn tiếp tục được tái bản.

Tác phẩm này là cuốn sách lịch sử Việt Nam đầu tiên viết bằng chữ quốc ngữ, hệ thống lại toàn bộ lịch sử nước Việt (cho đến thời Pháp thuộc). Đây là cuốn sách sử Việt đầu tiên không viết theo lối biên niên, cương mục, ngôn từ khó hiểu của sách sử Việt thời phong kiến, nên được giới bình dân đón nhận do ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu. Tuy nhiên, về mặt chuyên môn, do biên soạn trong thời gian quá ngắn, lại chỉ do một mình Trần Trọng Kim biên soạn nên sách cũng có nhiều chi tiết sai sót, gây hiểu lầm cho người đọc; về sau tác giả đã 2 lần hiệu đính lại nhưng vẫn còn rất nhiều sai sót (phần lớn người đọc cuốn sách này là dân thường, chỉ có kiến thức sơ lược về lịch sử nên không nhận ra những lỗi sai đó, có một dạo cuốn sách còn từng được dùng làm sách giáo khoa nên đã dẫn đến nhiều hiểu lầm về lịch sử trong người dân). Mặt khác, sách viết vào thời Pháp thuộc nên chịu sự khống chế của thực dân Pháp, Trần Trọng Kim lại là người có tư tưởng phong kiến bảo hoàng, do vậy sách có nhiều đánh giá thiếu khách quan về các nhân vật, sự kiện, triều đại.

Nhận xét
Cuốn sách được viết vào thời kỳ Pháp đang đô hộ Việt Nam, Trần Trọng Kim cũng từng làm quan cho chính quyền thực dân Pháp nên một số quan điểm, nhận định có tính bênh vực cho thực dân Pháp. Khi viết về giai đoạn Pháp đô hộ (Trần Trọng Kim nói tránh đi là "bảo hộ"), cuốn sách không nói đến sự bóc lột, áp bức của thực dân Pháp. Một số người Việt cộng tác với Pháp, giúp Pháp đánh dẹp các khởi nghĩa yêu nước chống Pháp như Nguyễn Thân, Hoàng Cao Khải (mà người đương thời đều coi là Việt gian) thì sách lại viết tránh đi là "tuân mệnh triều đình" đi "tiễu loạn" (dù ai cũng rõ triều đình nhà Nguyễn khi đó chỉ còn là bù nhìn cho Pháp mà thôi). Các cuộc khởi nghĩa chống Pháp và các sĩ phu yêu nước, như Trận Kinh thành Huế 1885 của Tôn Thất Thuyết thì Trần Trọng Kim lại phê phán đó là "làm loạn". Sau thời Pháp thuộc, nhà sử học Trần Huy Liệu, Trưởng Ban Nghiên cứu Lịch sử, Địa Lý, Văn Học kiêm Chủ nhiệm Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, đã viết một bài tựa đề "Bóc trần quan điểm thực dân, phong kiến Trọng Kim" đăng trong Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử số 4 năm 1955, trong đó ông đã phê phán cuốn Việt Nam sử lược là "nặng quan điểm thực dân"

Những lỗi sai về thời gian, địa điểm, nhân vật
Việt Nam sử lược có văn phong dễ hiểu và ngắn gọn, thích hợp với đại chúng. Tuy nhiên, do là "sử lược" nên tác giả bỏ qua nhiều sự kiện và nhân vật, chỉ tập trung vào những nét chính.

Ngoài ra, có những hạn chế về tìm kiếm tư liệu, lại chỉ do một mình Trần Trọng Kim biên soạn nên cuốn sách có khá nhiều những chi tiết sai về địa điểm, nhân vật. Trong sách có tất cả 189 chú thích của Trần Trọng Kim, có nhiều địa danh, nhân vật bị chú thích sai. Đã vậy, cuốn sách có một thời gian được dùng làm sách giáo khoa ở miền Nam, về sau lại được tái bản nhiều lần, nhiều người đọc và tin theo nên dẫn tới nhiều hiểu lầm về lịch sử.

Có thể liệt kê ra một số lỗi sai:
Sách cho rằng mở đầu thời kỳ Hùng Vương là vào năm 2879 TCN, con số này Trần Trọng Kim đã chép lại y hệt các bộ sử thời phong kiến (dù tác giả phê thêm "truyện đời Hồng Bàng không chắc là truyện xác thực"). Các phát hiện khảo cổ cho thấy nhà nước Văn Lang mới chỉ xuất hiện khoảng thế kỉ VII TCN.
Sách ghi rằng An Dương Vương lên ngôi năm 258 TCN. Mốc này hiện nay đã được tính toán lại (mốc thực muộn hơn khoảng 50 năm).
Trần Trọng Kim đã vẽ sai bản đồ Trung Quốc thời nhà Tần (ông vẽ sai đường đi của Vạn lý trường thành, đánh dấu vị trí thành Trường An dù lúc đó địa danh này chưa tồn tại)
Sách viết Thành Cát Tư Hãn truyền ngôi cho người con thứ ba là "A-loa đài" (Agotai). Thực ra sách đã viết sai tên, người con này là Oa Khoát Đài (Ogotai)
Phần nói về vua Trần Duệ Tông liên quan đến Chiêm Thành có chú thích: “Thành Đồ Bàn bây giờ hãy còn di tích ở huyện Tuy Viễn, tỉnh Khánh Hòa”. Huyện Tuy Viễn dưới triều Nguyễn thuộc tỉnh Bình Định chứ không phải thuộc tỉnh Khánh Hòa. Hoặc chú thích “Trường Thi thủa bấy giờ ở làng Đa Chữ cách Kinh thành 10 cây số”, ở Thừa Thiên chỉ có làng La Chữ chứ không có làng Đa Chữ.
Sách viết về Lê Long Đĩnh là "Vì lúc sống dâm dục quá độ, mắc bệnh không ngồi được, đến buổi chầu thì cứ nằm mà thị triều, cho nên tục gọi là Ngọa triều". Thực ra, việc Long Đĩnh không ngồi được có thể là do bệnh trĩ, việc dâm dục quá độ không thể khiến người ta "không ngồi được".
Sách ghi rằng Trần Hưng Đạo làm thái sư. Sự thực, Trần Hưng Đạo chưa từng làm Thái sư, Thái úy hoặc Tướng quốc. Chức Thái sư khi đó là của Trần Quang Khải.
Sách cũng ghi rằng Trần Anh Tông gọi Trần Hưng Đạo là Thượng phụ khi thăm ông lúc ốm nặng, nhưng Đại Việt sử ký toàn thư không hề ghi lại như vậy. Đó chỉ là câu vua đề tặng ở miếu thờ của Trần Hưng Đạo mà thôi.
Sách viết tên của Trần Giản định đế là "Trần Quỹ". Thực ra, tên của Giản định đế là Trần Ngỗi
Trần Trọng Kim đã dịch sai hai câu quan trọng trong Bình Ngô đại cáo, đó là hai câu "...Từ Đinh, Lê, Lý, Trần, gây nền độc lập..." (nguyên gốc phải là "...Từ Triệu, Đinh, Lê, Lý, Trần, gây nền độc lập...")
Sách viết vua Lê Thái Tông khi thăm Côn Sơn, thấy người hầu Nguyễn Trãi là Nguyễn Thị Lộ có tài sắc, bèn bắt theo hầu. Sự thực, Nguyễn Thị Lộ là vợ lẽ Nguyễn Trãi và là nữ quan của nhà Lê, đã biết vua Lê từ trước, không phải người hầu như sách viết.
Sách viết "Trần Cao" khởi nghĩa chống lại nhà Lê, thực ra đó là Trần Cảo.
Sách viết vua Sùng Trinh nhà Minh bị quân Lý Tự Thành giết. Thực ra, Sùng Trinh đã tự sát.
Sách lầm tưởng rằng Nguyễn Lữ là anh Nguyễn Huệ.
Sách viết “Năm 1927, ở vùng Nghệ – Tĩnh có cuộc phiến động gây ra bởi Đảng Cộng sản do Nguyễn Ái Quốc cầm đầu". Thực ra, năm 1927 chưa hề có Đảng Cộng sản Việt Nam, và Xô viết Nghệ – Tĩnh xảy ra năm 1930–1931.

Lỗi về dùng tài liệu
Việc biên soạn Việt Nam sử lược có nhiều sai sót trong việc dùng tài liệu, làm cho người đọc tin nhầm hoặc hiểu sai bản chất của sự kiện, sự việc. Có hai vấn đề trong sách: Đưa tư liệu không có xuất xứ, hoặc đưa tư liệu ít có giá trị. Sách dày khoảng 600 trang nhưng chỉ có 189 chú thích, nên có nhiều thông tin, số liệu không rõ Trần Trọng Kim lấy từ đâu. Có thể dẫn ra một số chi tiết:
Sách viết Trọng Thủy do thương xót vợ là Mị Châu nên đã nhảy xuống cái giếng ở trong Loa thành mà tự tử. Trần Trọng Kim hoàn toàn dựa theo truyền thuyết dân gian để ghi lại chuyện này, còn thực ra trong sử sách không hề ghi lại việc Trọng Thủy tự tử (các phân tích gần đây cho thấy Trọng Thủy còn sống thêm nhiều năm và có con cái).
Sách chép nhà Minh "phái 5.000 quân đưa Trần Thiêm Bình về nước", điều này mâu thuẫn với Đại Việt sử ký toàn thư (ghi là 10 vạn). Các nhà sử học sau này không rõ Trần Trọng Kim lấy số liệu này từ đâu.
Sách viết Nguyễn Nhạc trước làm biện lại, nhưng vì tính hay đánh bạc, tiêu mất cả tiền thuế, sợ phải tội nên bỏ đi vào rừng làm giặc. Đây là thông tin quan trọng, nhưng Trần Trọng Kim lại không ghi thông tin này được lấy từ đâu, nhiều người cứ thế tin theo. Các nhà sử học ngày nay thì đánh giá rằng thông tin này chỉ là do sử nhà Nguyễn bịa ra để hạ uy tín nhà Tây Sơn mà thôi.
Sách viết về việc nhà Nguyễn cấm đạo Thiên Chúa rằng “… Sách Tây chép rằng, chỉ từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 8 (năm 1885?) có 8 cố (đạo) và hơn 2 vạn người bị giết”. Đây là sự kiện, con số gây kích động rất lớn, nhưng Trần Trọng Kim lại không ghi "Sách Tây" này là sách nào, của tác giả nào, vào năm nào, ghi lại ở địa phận nào tại Việt Nam. Người đọc sau này muốn kiểm chứng cũng không được.

Những đánh giá thiếu khách quan
Hạn chế cơ bản nhất của Việt Nam sử lược là, tác giả đứng trên lập trường quan điểm của sử gia phong kiến mạt kỳ và lập trường chủ nghĩa thực dân để viết bộ sử này. Do đó, tác phẩm có nhiều ý kiến bao biện cho cuộc xâm chiếm, đô hộ của thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn nhà Nguyễn.

Cuốn sách được viết vào thời kỳ Pháp đang đô hộ Việt Nam nên một số quan điểm, nhận định có tính bênh vực cho thực dân Pháp. Ví dụ, về việc Pháp tấn công Việt Nam, Trần Trọng Kim quy trách nhiệm là do vua Tự Đức cấm đạo Thiên Chúa: "Sức đã không đủ giữ nước mà cứ làm điều tàn ác. Đã không cho người ngoại quốc vào buôn bán, lại đem làm tội những người đi giảng đạo. Bởi thế nước Pháp và nước Tây Ban Nha mới nhân cớ ấy mà đánh nước ta vậy.", "Ấy cũng tại vua quan mình làm điều trái đạo, giết hại những người theo đạo Gia Tô cho nên mới có tai biến như vậy", và rằng “Đối với những nước ngoại dương, thì (nhà Nguyễn) thường hay gây nên sự bất hòa, làm cho nước Pháp phải dùng binh lực để bênh vực quyền lợi của mình. Vì những chính sách ấy cho nên mới thành ra có cuộc Bảo hộ ngày nay”. Những nhận xét này không xác đáng, có ý che đi tiếng xấu cho Pháp và đổ hết trách nhiệm cho nhà Nguyễn, bởi việc thực dân Pháp đánh Việt Nam là do muốn mở rộng thuộc địa, dù Tự Đức không cấm đạo Thiên Chúa thì Pháp vẫn sẽ dùng cớ khác để tấn công Việt Nam. Ngoài ra, đạo Công giáo thời đó cũng có thái độ hung hăng, gây ra xung đột với đạo đức truyền thống của người Việt, như cố đạo Alexandre de Rhodes từng phỉ báng Đức Phật Thích Ca là “thằng hay dối” trong Phép giảng tám ngày, nên việc cấm đạo của nhà Nguyễn cũng có lý do hợp lý của nó.

Trần Trọng Kim sai lầm khi cho rằng dân Việt Nam vốn kém văn minh nên cần phải có các dân tộc khác văn minh hơn đến "khai hoá", việc chống lại sự khai hoá của Pháp đã dẫn đến chiến tranh. Khi viết về giai đoạn Pháp đô hộ (Trần Trọng Kim nói tránh đi là "bảo hộ"), cuốn sách chủ yếu chỉ nói việc Pháp xây dựng các công trình, không nói đến sự bóc lột, áp bức của thực dân Pháp. Một số người Việt cộng tác với Pháp, giúp Pháp đánh dẹp các khởi nghĩa yêu nước chống Pháp như Nguyễn Thân, Hoàng Cao Khải (mà người đương thời đều coi là Việt gian) thì sách lại viết tránh đi là "tuân mệnh triều đình" đi "tiễu loạn" (dù ai cũng rõ triều đình nhà Nguyễn khi đó chỉ còn là bù nhìn cho Pháp mà thôi). Các cuộc khởi nghĩa chống Pháp và các sĩ phu yêu nước, như Trận Kinh thành Huế 1885 của Tôn Thất Thuyết thì Trần Trọng Kim lại phê phán đó là "làm loạn". Điều này cũng dễ hiểu khi Trần Trọng Kim có xuất thân từ giai cấp phong kiến, lại du học nhiều năm trên đất Pháp, học trong các trường của chính quyền thực dân Pháp, sau lại ra làm quan cho chính quyền thực dân, nên khó tránh khỏi quan điểm bênh vực thực dân Pháp như vậy.

Trần Trọng Kim là người có tư tưởng bảo hoàng cực kỳ mạnh, có khi tới mức cực đoan. Do vậy, sách có những đánh giá thiếu khách quan về một số nhân vật, triều đại:
Trong cuốn sách, Trần Trọng Kim xếp các nhà Hồ, nhà Mạc là "nguỵ triều" và phê phán gay gắt bởi các triều đại này đã tiếm ngôi của triều đại trước. Rõ ràng đây là cách đánh giá thiếu khách quan, vì nhà Lý, nhà Trần, nhà Nguyễn cũng được thành lập dựa trên việc tiếm ngôi của triều đại trước, nhưng lại không bị Trần Trọng Kim đánh giá gay gắt như vậy.
Trần Trọng Kim giải thích các cuộc khởi nghĩa nông dân là do những người thi làm quan không đỗ nên bất mãn, xúi giục người dân nổi lên chống lại triều đình. Ông chưa nhận thức được rằng nguyên nhân của các cuộc khởi nghĩa đó là do đông đảo người dân bất bình với sự cai trị của triều đình.
Từ năm 1946 đến khi qua đời (1953), Trần Trọng Kim viết thêm một đoạn nhỏ từ năm 1927 đến vua Bảo Đại phải thoái vị và nhường quyền cho Việt Minh (năm 1945). Ông viết "đến ngày mồng 9-3-1945, quân Nhật đánh quân Pháp và giao quyền nội trị lại cho vua Bảo Đại".

Bố cục
Trong bộ sách Việt Nam sử lược này, tác giả chia lịch sử Việt Nam ra làm 5 thời đại:
 Thượng Cổ thời đại, kể từ họ Hồng Bàng cho đến hết đời nhà Triệu.
 Bắc Thuộc thời đại, kể từ khi nhà Triệu bị nhà Hán đô hộ, đến ngay trước đời nhà Ngô.
 Tự Chủ thời đại, kể từ nhà Ngô, nhà Đinh, nhà Tiền Lê, nhà Lý, nhà Trần cho đến nhà Hậu Lê.
 Nam Bắc phân tranh, kể từ khi nhà Mạc cho đến nhà Tây Sơn.
 Cận Kim thời đại, kể từ nhà Nguyễn cho đến đầu thế kỷ XX (1902) và manh nha chiến tranh Đông Dương.

Sách tham khảo của tác phẩm

Sách chữ Nho và chữ Quốc Ngữ
1- Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sĩ Liên
2- Khâm định Việt sử thông giám cương mục
3- Trần triều thế phổ hành trang
4- Bình Nguyên công thần thực lục
5- Hoàng Lê nhất thống chí
6- Lịch triều hiến chương - Phan Huy Chú
7- Đại Nam thực lục tiền biên
8- Đại Nam thực lục chính biên
9- Đại Nam thống chí
10- Đại Nam chính biên liệt truyện
11- Đại Nam điển lễ toát yếu - Đỗ Văn Tâm
12- Minh Mệnh chính yếu
13- Quốc triều sử toát yếu - Cao Xuân Dục
14- Thanh triều sử ký
15- Trung Quốc lịch sử
16- Hạnh Thục ca- Nguyễn Nhược Thị

Sách tiếng Pháp
1- Cours d' Histoire Annamite- Trương Vĩnh Ký
2- Notion d' Histoire d'Annam- Maybon et Ruissier
3- Pays d' Annam- E. Luro
4- L'Empire d' Annam- Gosselin
5- Abrégé de l'Histoire d'Annam- Shreiner
6- Histoire de la Cochinchine- P. Cultru
7- Les Origin du Tonkin- J.Dupuis
8- Le Tonkin de 1872 à 1866- J.Dupuis
9- La Vie de Monseigneur Puginier- E. Pouvet
10- L'insurrection de Gia Định- J. Silvestre

Thông tin thêm
Trần Trọng Kim có dự định viết thêm một cuốn sử tiếp theo cuốn Việt Nam sử lược (VNSL), nhưng không thành, theo như ông viết trong VNSL:
"Trước tôi đã dự bị viết một quyển sử nối theo sách này. Tôi đã thu nhặt được rất nhiều tài liệu. Chẳng may đến cuối năm Bính Tuất (1946) có cuộc chiến tranh ở Hà Nội, nhà tôi bị đốt cháy, sách vở mất sạch, thành ra đành phải bỏ quyển sử ấy không làm được nữa".

Tại Trung Quốc, năm 1992, Bắc Kinh thương vụ ấn thư quán xuất bản sách Việt Nam sử lược bản tiếng Trung với tựa đề Việt Nam thông sử (越南通史), dịch giả chủ biên là sử gia Đới Khả Lai. Lý do không giữ tên gốc Việt Nam sử lược (越南史略) được dịch giả giải thích là dựa theo các bản sách năm 1958 với tên tiếng Pháp là Histoire du Việt-Nam và căn cứ theo nội dung sách.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sách lịch sử Việt Nam
Sách năm 1920


title: Neucentropus japonicus

text:
Neucentropus japonicus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Neucentropus


title: Eulepte

text:
Eulepte là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Eulepte alialis (Guenée, 1854)
Eulepte anticostalis (Grote, 1871)
Eulepte concordalis Hübner, 1825
Eulepte gastralis (Guenée, 1854)
Eulepte inguinalis (Guenée, 1854)
Eulepte levalis
Eulepte ogmiusalis
Eulepte peranthusalis
Eulepte socialis
Eulepte subcostalis
Eulepte thalloalis
Eulepte vogli Amsel, 1956

Chú thích

Tham khảo

 Kristensen, N.P. (Ed.). 1999. Lepidoptera, Moths and Butterflies. Volume 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie. Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches / Handbook of Zoology. A Natural History of the phyla of the Animal Kingdom. Band / Volume IV Arthropoda: Insecta Teilband / Part 35: 491 pp. Walter de Gruyter, Berlin, New York.

Spilomelinae


title: Lavis

text:
Lavis là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige của Ý, tọa lạc cách 7 km về phía bắc của Trento. Vào 31 December 2006, đô thị này có dân số 8.307 người và diện tích là 12,4 km².

Đô thị Lavis có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Pressano, Sorni and Nave San Felice.

Lavis giáp các đô thị: Giovo, San Michele all'Adige, Nave San Rocco, Zambana, Trento và Terlago.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Aetheolaena decipiens

text:
Aetheolaena decipiens là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Aetheolaena decipiens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Aetheolaena
Thực vật đặc hữu Ecuador