title: SMS Helgoland (1909)

text:
SMS Helgoland là một thiết giáp hạm dreadnought của Hải quân Đế quốc Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, là chiếc dẫn đầu trong lớp của nó bao gồm bốn chiếc. Thiết kế của Helgoland phản ánh sự cải tiến dần so với lớp Nassau dẫn trước, bao gồm việc tăng cỡ nòng của dàn pháo chính từ . Nó được đặt lườn vào ngày 11 tháng 11 năm 1908 tại xưởng tàu của hãng Howaldtswerke ở Kiel. Helgoland được hạ thủy vào ngày 25 tháng 9 năm 1909 và đưa ra hoạt động vào ngày 23 tháng 8 năm 1911.

Giống như đa số thiết giáp hạm của Hạm đội Biển khơi Đức, Helgoland chỉ có những hoạt động giới hạn chống lại Hải quân Hoàng gia Anh trong Thế Chiến I. Nó tham gia nhiều cuộc càn quét vào Bắc Hải không kết quả như là lực lượng bảo vệ cho các tàu chiến-tuần dương của Đội Tuần tiễu 1. Nó cũng có những hoạt động giới hạn tại biển Baltic chống Hải quân Nga, nằm trong thành phần lực lượng hỗ trợ trong Trận chiến vịnh Riga vào tháng 8 năm 1915. Helgoland đã có mặt trong Trận Jutland vào ngày 31 tháng 5-1 tháng 6 năm 1916, cho dù nó ở vị trí trung tâm của hàng chiến trận Đức và đã không đụng độ ác liệt như những chiếc thuộc các lớp König và Kaiser dẫn đầu đội hình.

Sau khi Đức thua trận vào tháng 11 năm 1918, hầu hết lực lượng Hải quân Đức bị chiếm giữ tại Scapa Flow vào lúc diễn ra cuộc thương lượng hòa bình. Tuy nhiên, bốn chiếc thuộc lớp Helgoland được phép ở lại Đức, nên tránh khỏi bị đánh đắm tại Scapa Flow. Cuối cùng chúng cũng được giao cho các nước Đồng Minh thắng trận như những chiến lợi phẩm. Helgoland được giao cho Anh Quốc, và bị tháo dỡ vào đầu những năm 1920. Biểu trưng trước mũi tàu của nó hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Liên bang ở Dresden.

Thiết kế và chế tạo

Helgoland được Hải quân Đế chế Đức (Kaiserliche Marine) đặt hàng dưới cái tên tạm thời Ersatz Siegfried, như là chiếc thay thế cho chiếc hải phòng hạm cũ Siegfried. Hợp đồng chế tạo con tàu được trao cho hãng Howaldtswerke tại Kiel theo số hiệu chế tạo 500. Công việc được bắt đầu vào ngày 24 tháng 12 năm 1908 với việc đặt lườn, và nó được hạ thủy không đầy một năm sau đó, vào ngày 25 tháng 9 năm 1909. Công việc hoàn tất nó, bao gồm chế tạo cấu trúc thượng tầng và trang bị vũ khí, kéo dài cho đến tháng 8 năm 1911. Helgoland, được đặt tên theo các đảo ngoài khơi quan trọng trong việc phòng thủ kênh đào Kiel, được đưa ra phục vụ cùng Hạm đội Biển khơi Đức vào ngày 23 tháng 8 năm 1911, chỉ trong vòng ba năm kể từ khi công việc được bắt đầu, với chi phí 46,196 triệu Mác vàng.

Helgoland có chiều dài chung , có mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước khi đầy tải là . Trọng lượng choán nước tiêu chuẩn của nó là , và lên đến  khi đầy tải. Nó được vận hành bằng động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc công suất thiết kế  để đạt được tốc độ tối đa . Helgoland mang theo đến  than, cho phép nó đi được  ở tốc độ . Sau năm 1915 các nồi hơi được cải tiến để có thể đốt dầu; con tàu có thể mang thêm  dầu đốt.

Helgoland được trang bị dàn pháo chính bao gồm mười hai khẩu pháo  SK L/50  trên sáu tháp pháo nòng đôi. Chúng được bố trí trên một hình lục giác khá bất thường gồm một tháp pháo đặt tại phía trước mũi và một sau đuôi tàu, và hai tháp pháo mỗi bên mạn tàu. Dàn pháo hạng hai của con tàu bao gồm mười bốn khẩu pháo pháo  SK L/45 và mười sáu  SK L/45. Sau năm 1914, hai trong số các khẩu 8,8 cm được tháo dỡ thay thế bằng hai khẩu pháo phòng không 8,8 cm. Helgoland còn được trang bị sáu ống phóng ngư lôi chìm .

Lịch sử hoạt động

Trước chiến tranh
Khi đưa vào hoạt động, Helgoland thay thế cho chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought Hannover trong thành phần Hải đội Chiến trận 1. Ngày 9 tháng 2 năm 1912, thủy thủ của Helgoland đã phá kỷ lục của Đức về chất than, nhận 1.100 tấn than lên tàu trong vòng hai giờ; một kỷ lục trước đó do thủy thủ đoàn của chiếc Posen thuộc lớp Nassau nắm giữ; họ được Hoàng đế Wilhelm II biểu dương qua một quyết định của Nội các. Vào tháng 3, cuộc cơ động huấn luyện của hạm đội được tiến hành tại Bắc Hải, tiếp nối bằng một lượt thực tập vào tháng 11. Hạm đội cũng huấn luyện trong các cuộc thực tập tại Skagerrak và Kattegat trong tháng 11. Năm tiếp theo cũng theo một lịch trình tương tự, nhưng tổ chức chuyến đi thực hành mùa Hè đến Na Uy.

Ngày 10 tháng 7 năm 1914, Helgoland rời Jade Estuary tham gia chuyến đi huấn luyện mùa Hè hằng năm đến Na Uy. Hạm đội, cùng với nhiều tàu ngầm U-boat, tập trung tại Skagen vào ngày 12 tháng 7 để thực hành tấn công tàu phóng ngư lôi, cơ động từng chiếc và kỹ thuật tìm kiếm bằng đèn pha. Hạm đội đi đến vũng biển Songe ngày 18 tháng 7, nhưng Helgoland phải đợi đến nữa đêm cho đến khi một hoa tiêu cảng dẫn con tàu đi qua vùng biển hẹp của vũng biển. Helgoland gia nhập cùng Friedrich der Grosse, tàu tuần dương hạng nhẹ Magdeburg, và thuyền buồm của Hoàng đế Đức Hohenzollern tại Balholm.

Cùng ngày hôm đó, Helgoland nhận 1.250 tấn than từ một tàu tiếp than Na Uy. Sáng hôm sau Helgoland được con tàu chị em Oldenburg tháp tùng, và cả hai lên đường quay trở về Đức, đến nơi vào sáng ngày 22 tháng 7. Tối 1 tháng 8, thuyền trưởng của nó thông báo cho thủy thủ đoàn về việc Hoàng đế ra lệnh cho Hải quân chuẩn bị chiến đấu với Hải quân Nga.

Mở màn Chiến tranh Thế giới thứ nhất
Khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất nổ ra, Helgoland được phân về Đội một trong thành phần Hải đội Chiến trận 1, và đến ngày 9 tháng 8 được bố trí ngoài khơi hòn đảo Wangerooge được tăng cường mạnh mẽ. Các bãi mìn cùng các hàng tàu tuần dương, tàu phóng lôi và tàu ngầm canh phòng cũng được bố trí tại đây để phòng thủ Wilhelmshaven. Động cơ của Helgoland luôn được cho chạy trong suốt đợt bố trí, sẵn sàng lên đường theo lệnh báo động. Bốn ngày sau, 13 tháng 8, Helgoland quay về Wilhelmshaven tiếp nhiên liệu. Ngày hôm sau, quân nhân dự bị hải quân bắt đầu đến bổ sung đủ biên chế thời chiến của các thiết giáp hạm Đức.

Trận Helgoland Bight
Trận hải chiến lớn đầu tiên tại Bắc Hải, Trận Helgoland Bight, diễn ra vào ngày 28 tháng 8 năm 1914. Helgoland được bố trí ngoài khơi, và cho dù đang ở gần trận chiến, nó không được gửi đến trợ giúp các tàu tuần dương bị bao vây, vì nó không thể sử dụng một cách mạo hiểm trong một cuộc tấn công không được hỗ trợ nhằm vào một lực lượng Anh vượt trội. Thay vào đó, con tàu được lệnh thả neo chờ đợi để được Thüringen thay phiên. Lúc 04 giờ 30 phút, Helgoland được lệnh cùng Ostfriesland rời cảng; đến 05 giờ 00, hai chiếc thiết giáp hạm gặp gỡ các tàu tuần dương bị hư hại Frauenlob và Stettin. Đến 07 giờ 30 phút, các con tàu quay trở về cảng để qua đêm. Ba ngày sau, 31 tháng 8, Helgoland vào ụ tàu để bảo trì. Trưa ngày 7 tháng 9, Helgoland cùng phần còn lại của Hạm đội Biển khơi Đức tiến hành chuyến đi huấn luyện đến hòn đảo chính của Heligoland.

Bắn phá Scarborough, Hartlepool và Whitby

Hoạt động lớn đầu tiên trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất mà Helgoland tham gia là cuộc Bắn phá Scarborough, Hartlepool và Whitby vào ngày 15–16 tháng 12 năm 1914. Cuộc bắn phá được tiến hành chủ yếu bởi các tàu chiến-tuần dương thuộc Đội Tuần tiễu 1 của Phó Đô đốc Franz von Hipper. Helgoland cùng với các thiết giáp hạm dreadnought của Hạm đội Biển khơi lên đường để hỗ trợ từ xa. Friedrich von Ingenohl, Tư lệnh Hạm đội Biển khơi Đức, quyết định chiếm lấy vị trí ở khoảng giữa Bắc Hải, cách 130 hải lý về phía Đông Scarborough.

Hải quân Hoàng gia Anh, trước đó đã bắt được các bảng mật mã Đức từ chiếc tàu tuần dương Magdeburg bị mắc cạn, nhận biết một chiến dịch đang được tiến hành, nhưng không biết chắc nơi lực lượng Đức sẽ tấn công. Vì vậy, Bộ hải quân Anh ra lệnh cho Hải đội Tàu chiến-tuần dương 1 dưới quyền Đô đốc David Beatty, sáu thiết giáp hạm thuộc Hải đội Chiến trận 2 cùng nhiều tàu tuần dương và tàu khu trục ngăn chặn các tàu chiến-tuần dương Đức. Tuy nhiên, hướng di chuyển lực lượng của Beatty hầu như đâm đầu thẳng vào toàn bộ Hạm đội Biển khơi. Lúc 6 giờ 20 phút, các tàu khu trục hộ tống cho lực lượng của Beatty bắt gặp xuồng phóng lôi Đức V155. Việc này đã dẫn đến một cuộc đối đầu lẫn lộn kéo dài hai giờ giữa các tàu khu trục Anh và lực lượng tàu tuần dương và tàu khu trục Đức, hầu hết ở khoảng cách rất gần. Vào lúc này của cuộc chạn trán đầu tiên, các thiết giáp hạm lớp Helgoland ở một vị trí cách các thiết giáp hạm dreadnought Anh không đầy , hoàn toàn nằm trong tầm bắn; nhưng trong bóng đêm, các đô đốc của cả Anh lẫn Đức đều không thể nhận biết thành phần của hạm đội đối phương. Đô đốc Ingenohl, không dám bất tuân chỉ thị của Kaiser (Hoàng đế Đức) rằng không được mạo hiểm hạm đội chiến trận khi không có sự chấp thuận rõ ràng, kết luận rằng hạm đội của ông đang phải đối đầu với lực lượng hộ tống của toàn bộ Hạm đội Grand Anh Quốc, và 10 phút sau khi bắt gặp đối phương, ông ra lệnh bẻ lái sang mạn phải theo hướng Đông Nam. Các cuộc tấn công tiếp nối đã làm chậm trễ việc đổi hướng, nhưng đến 6 giờ 42 phút, nó được tiến hành. Trong khoảng 40 phút, hai hạm đội di chuyển theo một hướng song song; và đến 7 giờ 20 phút, Ingenohl ra lệnh bẻ lái hơn nữa sang mạn phải, đưa các con tàu của mình theo một hành trình quay về vùng biển Đức.

Huấn luyện tại Kiel
Ngày 17 tháng 1, Ingenohl ra lệnh cho Helgoland trở vầo ụ tàu để được bảo trì bổ sung, nhưng nó chỉ vào ụ ba ngày sau đó do những khó khăn khi đi qua các âu tàu của kênh đào. Đến giữa tháng, Helgoland rời ụ tàu; chỗ neo của nó được chiếc tàu tuần dương bọc thép Roon chiếm lấy. Vào ngày 10 tháng 2, Helgoland cùng phần còn lại của Hải đội 1 khởi hành từ Wilhelmshaven hướng đến Cuxhaven, nhưng thời tiết sương mù nặng đã trì hoãn chuyến đi đến hai ngày; các con tàu thả neo ngoài khơi Brunsbüttel trước khi băng qua kênh đào Kaiser Wilhelm để đi đến Kiel. Thủy thủ đoàn tiến hành thực tập tác xạ với dàn pháo chính, pháo hạng hai và ngư lôi trong ngày 1 tháng 3; và trong đêm tiếp theo tiến hành huấn luyện tác chiến ban đêm. Vào ngày 10 tháng 3, hải đội lại đi qua các âu tàu để quay trở về Wilhelmshaven. Sương mù tiếp tục gây trở ngại cho chuyến đi, và các con tàu chỉ về đến cảng vào ngày 15 tháng 3.

Trận chiến vịnh Riga

Helgoland cùng ba chiếc tàu chị em và bốn chiếc thiết giáp hạm thuộc lớp Nassau được phân về một lực lượng đặc nhiệm để bảo vệ cho chuyến xâm nhập vịnh Riga vào tháng 8 năm 1915. Dưới quyền chỉ huy của Phó Đô đốc Franz von Hipper, chi hạm đội Đức còn bao gồm các tàu chiến-tuần dương Von der Tann, Moltke và Seydlitz cùng nhiều tàu tuần dương hạng nhẹ, 32 tàu khu trục và 13 tàu quét mìn. Kế hoạch dự định quét sạch các bãi mìn của Nga ở các luồng ra vào vịnh nhằm loại bỏ sự hiện diện lực lượng Hải quân Nga, vốn bao gồm thiết giáp hạm tiền-dreadnought Slava. Sau đó người Đức sẽ rải bãi mìn của chính họ ngăn cản các tàu chiến Nga quay trở lại vịnh. Helgoland và phần lớn tàu chiến chủ lực của Hạm đội Biển khơi ở lại bên ngoài vịnh trong suốt chiến dịch. Các thiết giáp hạm dreadnought Nassau và Posen được cho tách ra vào ngày 16 tháng 8 để hộ tống các tàu quét mìn và để tiêu diệt Slava, cho dù chúng thất bại không thể đánh chìm chiếc thiết giáp hạm cũ của Nga. Sau ba ngày, các bãi mìn Nga được dọn sạch, và chi hạm đội tiến vào vịnh vào ngày 19 tháng 8; nhưng những báo cáo về hoạt động của tàu ngầm Đồng Minh trong khu vực đã buộc lực lượng Đức phải rút lui khỏi vịnh vào ngày hôm sau.

Trận Jutland

Dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân von Kameke, Helgoland tham gia trận Jutland cùng với các tàu chị em trong thành phần Hải đội Chiến trận 1. Trong phần lớn thời gian của trận chiến, Hải đội Chiến trận 1 hình thành nên phần trung tâm của hàng chiến trận Đức, phía sau Hải đội Chiến trận 3 dưới quyền Chuẩn Đô đốc Behncke, và được tiếp nối bởi các thiết giáp hạm tiền-dreadnought cũ thuộc Hải đội Chiến trận 2 dưới quyền Chuẩn Đô đốc Mauve.

Helgoland cùng các tàu chị em bắt đầu tham gia tác chiến trực tiếp không lâu sau 18 giờ 00. Hàng chiến trận Đức di chuyển lên hướng Bắc, bắt gặp các tàu khu trục HMS Nomad và HMS Nestor, vốn đã bị hư hại trong chiến trận trước đó. Bị các thiết giáp hạm lớp Kaiser ở đầu đội hình tấn công, Nomad nổ tung và chìm lúc 18 giờ 30 phút; rồi được nối gót bởi Nestor, vốn bị đánh chìm bởi dàn pháo chính và pháo hạng hai của Helgoland, Thüringen cùng nhiều thiết giáp hạm Đức khác. Đến 19 giờ 20 phút, Helgoland cùng nhiều thiết giáp hạm khác bắt đầu khai hỏa vào thiết giáp hạm Anh HMS Warspite, vốn đang cùng những chiếc khác cũng thuộc lớp Queen Elizabeth của Hải đội Chiến trận 5 của Anh săn đuổi lực lượng tàu chiến-tuần dương Đức. Đợt bắn pháo nhanh chóng kết thúc do các tàu Đức mất dấu mục tiêu; Helgoland chỉ bắn được khoảng 20 quả đạn pháo từ dàn pháo chính.

Đến 20 giờ 15 phút, sau cú "đổi hướng chiến trận" (Gefechtskehrtwendung) lần thứ ba, Helgoland bị một quả đạn pháo xuyên thép (AP) , có thể là từ HMS Barham hay HMS Valiant, bắn trúng phần phía trước của con tàu. Phát đạn bắn trúng đai giáp phía trên mực nước khoảng , nơi đai giáp chỉ dày 15 cm, xé toang một lỗ hổng rộng  trên lườn tàu. Phát đạn nổ đã rải một cơn mưa mảnh đạn xuống tháp pháo 15 cm (5,9 inch) đầu tiên bên mạn phải, cho dù khẩu đội vẫn còn khả năng bắn được; con tàu bị ngập khoảng 80 tấn nước.

Đến 23 giờ 30 phút, Hạm đội Biển khơi lập đội hình di chuyển trong đêm. Thứ tự hầu hết đã bị đảo lộn, với bốn chiếc thuộc lớp Nassau dẫn đầu, ngay phía sau là những chiếc lớp Helgoland, và những chiếc lớp Kaiser và König tiếp nối phía sau. Phía cuối đội hình lúc này lại là những thiết giáp hạm tiền-dreadnought cũ; trong khi các tàu chiến-tuần dương Đức bị đánh tơi tả lúc này đã bị phân tán. Khoảng nữa đêm ngày 1 tháng 6, những chiếc thuộc lớp Helgoland và Nassau ở trung tâm đội hình của hàng chiến trận Đức đã bắt gặp Chi hạm đội Khu trục 4 Anh Quốc. Chi hạm đội 4 tạm thời rút lui khỏi trận chiến để tái lập đội hình, rồi đến khoảng 01 giờ 00 lại vô tình đối đầu với những chiếc dreadnought Đức lần thứ hai. Helgoland và Oldenburg nổ súng vào hai tàu khu trục Anh dẫn đầu đội hình. Helgoland bắn sáu loạt đạn từ dàn pháo hạng hai nhắm vào tàu khu trục Fortune trước khi nó không chống đỡ nổi hỏa lực áp đảo từ nhiều tàu chiến Đức. Không lâu sau đó, Helgoland chuyển hỏa lực nhắm vào một tàu khu trục không rõ tung tích, bắn năm loạt đạn pháo 15 cm nhưng không có hiệu quả. Các tàu khu trục Anh tung ra đợt tấn công bằng ngư lôi nhắm vào các tàu Đức, nhưng họ đã lẩn tránh thành công khi cơ động sang mạn phải.

Sau khi quay trở về vùng biển nhà, Helgoland và Thüringen cùng với các chiếc Nassau, Posen và Westfalen thuộc lớp Nassau chiếm lấy những vị trí phòng thủ tại vũng biển Jadebusen trong đêm. Helgoland bị bắn trúng một quả đạn pháo 15 inch, nhưng chỉ bị hư hại nhẹ. Dù sao, nó vẫn cần phải vào ụ tàu sửa chữa lỗ hổng trên đai giáp; công việc hoàn tất vào ngày 16 tháng 6. Trong quá trình trận chiến, Helgoland đã bắn 63 phát đạn pháo hạng nặng cùng 61 quả đạn pháo 15 cm.

Các hoạt động tiếp theo
Sau trận Jutland, Đô đốc Scheer tranh luận rằng Hạm đội không thể phá vỡ sự phong tỏa của Anh, chỉ có các hoạt động tàu ngầm không hạn chế mới thành công. Kết quả là, Hạm đội Biển khơi hầu như ở lại trong cảng, ngoại trừ hai cuộc xuất quân bị hủy bỏ vào tháng 8 và tháng 10 năm 1916. Vào tháng 4 năm 1917, Helgoland vô tình húc phải tàu chiến-tuần dương mớí SMS Hindenburg, vốn đang trong quá trình hoàn tất, lúc nó đang rời nơi neo đậu,. Đến tháng 10 năm 1917, Helgoland cùng với Oldenburg đi đến Amrum đón các tàu tuần dương hạng nhẹ Brummer và Bremse, vốn đang quay về sau một cuộc bắn phá một đoàn tàu vận tải Anh đang đi đến Na Uy. Vào ngày 27 tháng 11, chiếc tàu chiến băng qua kênh đào Kaiser Wilhelm để đi vào biển Baltic, nhưng đã không tham gia Chiến dịch Albion, cuộc chiếm đóng các đảo trong vịnh Riga. Một cuộc xuất quân thứ ba, cũng là cuối cùng, diễn ra trong tháng 4 năm 1918, nhưng bị hủy bỏ khi chiếc tàu chiến-tuần dương SMS Moltke gặp trục trặc về động cơ và phải được kéo về cảng.

Binh biến Wilhelmshaven

Helgoland và ba con tàu chị em được dự định để tham gia hoạt động cuối cùng của hạm đội nhiều ngày trước khi Hiệp định Đình chiến với Đức có hiệu lực. Phần lớn Hạm đội Biển khơi sẽ xuất phát từ căn cứ của chúng ở Wilhelmshaven để đối đầu với Hạm đội Grand của Anh; Reinhard Scheer, lúc này là Đại Đô đốc (Großadmiral) của Hạm đội, dự định gây tổn thất cho Hải quân Anh càng nhiều càng tốt nhằm duy trì một vị thế mặc cả tốt cho việc thương lượng hòa bình của Đức bất chấp tổn thất có thể phải chịu đựng. Tuy nhiên, nhiều người trong số những thủy thủ đã mệt mỏi vì chiến tranh cảm thấy chiến dịch này sẽ ngăn trở tiến trình hòa bình và kéo dài thời hạn chiến tranh.

Sáng ngày 29 tháng 10 năm 1918, mệnh lệnh được đưa ra để chuẩn bị khởi hành từ Wilhelmshaven vào ngày hôm sau. Trong đêm 29 tháng 10, thủy thủ trên chiến Thüringen, và sau đó trên nhiều thiết giáp hạm khác, làm binh biến. Sáng sớm 31 tháng 10, thủy thủ của Helgoland, vốn đang neo đậu ngay phía sau Thüringen trong cảng, cùng tham gia. Tư lệnh Hải đội 1 gửi xuồng đến Helgoland và Thüringen đón các sĩ quan của tàu, vốn được thủy thủ cho phép rời tàu an toàn. Sau đó ông thông báo cho các thủy thủ nổi loạn rằng nếu họ không chấm dứt, cả hai con tàu sẽ bị phóng ngư lôi đánh chìm. Sau khi hai xuồng phóng lôi vào vị trí, cả hai con tàu đều đầu hàng; thủy thủ đoàn được đưa lên bờ và bị giam giữ. Tuy nhiên, cuộc nổi loạn lan rộng trên bờ; vào ngày 3 tháng 11, khoảng 20.000 thủy thủ, công nhân xưởng tàu và thường dân đã tham gia một vụ nổi loạn tại Kiel đòi hỏi phải trả tự do những người bị giam giữ. Đến ngày 5 tháng 11, lá cờ đỏ biểu trưng của phe Dân chủ được treo trên tất cả các tàu chiến chủ lực tại Wilhelmshaven ngoại trừ König. Ngày hôm sau, một ủy ban thủy thủ nắm lấy quyền kiểm soát căn cứ; và chuyến tàu hỏa chở những người làm binh biến của Helgoland và Thüringen bị chặn lại tại Cuxhaven, nơi họ được giải thoát.

Sau chiến tranh
Theo những điều khoản của Hiệp ước Versailles, tất cả bốn chiếc trong lớp Helgoland đều phải giải giới và đầu hàng như những chiến lợi phẩm cho những cường quốc Đồng Minh thắng trận, để thay thế cho những chiếc đã bị đánh chìm tại Scapa Flow. Vào ngày 21–22 tháng 11 năm 1918, Helgoland đi đến Harwich đón thủy thủ đoàn của các tàu ngầm U-boat đã đầu hàng tại đây. Nó được cho ngừng hoạt động vào ngày 16 tháng 12 năm 1918. Helgoland và các tàu chị em được rút khỏi Đăng bạ Hải quân Đức vào ngày 5 tháng 11 năm 1919. Helgoland được chính thức giao cho Anh Quốc vào ngày 5 tháng 8 năm 1920; nó bị tháo dỡ tại Morecambe, công việc được bắt đầu vào ngày 3 tháng 3 năm 1921. Biểu trưng trước mũi tàu của nó hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Liên bang ở Dresden.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Lớp thiết giáp hạm Helgoland
Thiết giáp hạm của Hải quân Đức
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I


title: Tàu ngầm lớp Västergötland

text:
Tàu ngầm lớp Västergötland là loại tàu ngầm chạy bằng điện-diesel được giới thiệu năm 1987 bởi hải quân Thụy Điển. Có bốn chiếc trong lớp này được đóng từ năm 1983 đến 1988 bởi Kockums AB. Hai chiếc cuối được thay đổi toàn diện khi đóng với việc thay đổi hình dáng vỏ tàu đến lắp động cơ đẩy không cần không khí cùng động cơ stirling, việc này khiến hai chiếc này được xem như lớp mới là lớp Södermanland.

Hai chiếc đầu đã cho đưa vào dự trữ đến tháng 11 năm 2005 khi chúng được bán cho lực lượng hải quân Cộng hòa Singapore. Chúng cũng được tiến hành nâng cấp lên tiêu chuẩn của lớp Södermanland và thêm vài chi tiết để phù hợp với vùng nước nhiệt đới.

Tham khảo

CHANT, Chris. Válečné lodě současnosti. Praha: Deus, 2006. ISBN 80-86215-81-4

Liên kết ngoài
https://web.archive.org/web/20071005021840/http://www.1ubflj.mil.se/article.php?id=1352
http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/atozlistings/navy/assets/submarines.html

Västergötland
Tàu ngầm Thụy Điển
Sơ khai tàu ngầm
Lớp tàu ngầm


title: Dunthorpe, Oregon

text:
Dunthorpe là một khu ngoại ô chưa hợp nhất của Portland, Oregon, Hoa Kỳ. Nó nằm ở ngay phía nam ranh giới thành phố Portland và ở phía bắc đường ranh giới Quận Multnomah và Quận Clackamas trên bờ tây sông Willamette. Cao đẳng Lewis & Clark và Lake Oswego ở gần đó.

Lịch sử
Là một cộng đồng, Dunthorpe có lịch sử bắt đầu từ Trường Tiểu học Riverdale. Đầu thập niên 1990, Lập pháp Oregon ra sắc lệnh rằng tất cả các học khu phải có cả trường tiểu học và trung học, và trông mong các học khu nhỏ hơn như Riverdale nhập vào học khu khác. Trong lúc trường tiểu học cổ được mua lại và tân trang để sử dụng làm Trường Trung học Riverdale, các học sinh trung học được đưa bằng xe buýt đến Đại học Marylhurst lân cận trong thành phố West Linn lân cận để học. Học khu đã thuê mướn chỗ giảng dạy cho học sinh trung học.

Cư dân nổi tiếng
Danny Ainge có một ngôi nhà tại Dunthorpe
Clyde Drexler có một ngôi nhà tại Dunthorpe
Danny Glover mua một ngôi nhà trị giá 1,3 triệu đô la vào năm 1999
Linus Torvalds có một ngôi nhà tại Dunthorpe
Rasheed Wallace có một ngôi nhà tại Dunthorpe, mua với giá 4 triệu đô la vào năm 2000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Multnomah, Oregon


title: Flying Spaghetti Monster

text:
Flying Spaghetti Monster (FSM, tạm dịch Quái vật Spaghetti bay) là vị thần của tôn giáo nhại (parody religion) Giáo hội Flying Spaghetti Monster hay Pastafarianism. Được Bobby Henderson tạo ra vào năm 2005 với mục đích cổ động châm biếm việc Hội đồng Giáo dục bang Kansas cho phép giảng dạy thiết kế thông minh thay thế cho thuyết tiến hóa tại các trường công. Trong một lá thư ngỏ gửi Hội đồng Giáo dục bang Kansas, Henderson nhại lại khái niệm thiết kê thông minh bằng việc bày tỏ niềm tin về một vị thần sáng tạo siêu nhiên giống với mì spaghetti với thịt viên. Henderson còn gọi đó là lý thuyết sáng tạo "Pastafarian" (kết hợp từ pasta (một loại mì) và Rastafarian (một phong trào tôn giáo) cần được dạy trong các lớp khoa học với khoảng thời gian ngang bằng với Thiết kế thông minh và thuyết tiến hóa. Henderson giải thích kể từ khi phong trào Thiết kế thông minh sử dụng những viện chứng mập mờ về một người thiết kế, bất cứ thực thể nào tưởng tượng được đều hoàn toàn có thể đảm nhận vai trò đó, kể cả Flying Spaghetti Monster.

Sau khi đăng bức thư lên website của mình, nó nhanh chóng trở thành một hiện tượng Internet và là biểu tượng phản đối việc giảng dạy Thiết kế thông minh trong các trường công. Henderson tự nhận là "nhà tiên tri" và xuất bản sách "The Gospel of the Flying Spaghetti Monster" (Phúc âm của Flying Spaghetti Monster), được Villiard Press xuất bản năm 2006.

Lịch sử

Lần xuất hiện đầu tiên của Giáo hội Flying Spaghetti Monster được cho là vào tháng 1, năm 2005 khi Bobby Henderson, 25 tuổi, tốt nghiệp vật lý Đại học Tiểu bang Oregon, gửi một lá thư ngỏ về Flying Spaghetti Monster đến Hội đồng Giáo dục bang Kansas. Lá thư gửi trước vụ xem xét thuyết tiến hóa tại bang Kansas như một luận cứ phản đối việc giảng dạy Thiết kế thông minh trong các lớp sinh học. Henderson, tự miêu tả mình là một "công dân có liên quan" đại diện cho 10 triệu người khác, phát biểu rằng cả thuyết của anh và Thiết kế thông minh có giá trị ngang nhau. Trong bức thư của mình, anh viết

Theo Henderson, kể từ khi phong trào Thiết kế thông minh sử dụng những viện chứng mập mờ về một người thiết kế, bất cứ thực thể nào tưởng tượng được đều hoàn toàn có thể đảm nhận vai trò đó, kể cả Flying Spaghetti Monster. Henderson giải thích, "Tôi không gặp rắc rối gì với tôn giáo. Rắc rối tôi gặp là việc tôn giáo áp đặt lên khoa học. Nếu có một thượng đế và ông ấy thông minh, tôi đoán ông phải là người có óc hài hước."

Vào tháng 5 năm 2005, không nhận được phản hồi từ Hội đồng Giáo dục Kansas, Henderson đăng lá thư lên website của mình, thu hút sự chú ý của công luận. Không lâu sau, Pastafarianism trở thành một hiện tượng Internet. Henderson đăng những phản hồi từ các thành viên của Hội đồng. Ba thành viên của hội đồng, trong số những người phản đối việc sửa đổi chương trình giảng dạy, phản hồi tích cực; thành viên thứ tư phản hồi với bình luận "Đó là sự xúc phạm nghiêm trọng khi nhạo báng Thượng đế." Henderson cũng đăng một lượng lớn những lá thư thù hằn, kể cả lời đe dọa giết mà anh nhận được. Trong vòng một năm khi gửi lá thư, Henderson nhận được hàng ngàn thư điện tử về Flying Spaghetti Monster, tổng cộng trên 60.000, anh nói "khoảng 95 phần trăm ủng hộ, trong khi năm phần trăm nói tôi sẽ xuống địa ngục".

Phát triển khác

Vào tháng 8 năm 2005, trong một thử thách dành cho độc giả, blog Boing Boing thông báo khoản tiền thưởng $250.000, sau đó tăng lên $1.000.000—trong "loại tiền được thiết kế thông minh" cho bất cứ người nào đưa ra bằng chứng kiểm nghiệm được rằng Jesus không phải là con trai của Flying Spaghetti Monster. Nó dựa trên một thách thức tương tự do Kent Hovind, một người theo sáng tạo luận Trái Đất Trẻ hứa trả $250.000 cho bất cứ ai đưa ra bằng chứng tiến hóa "là cách khả thi duy nhất" mà Vũ trụ và sự sống xuất hiện. Thách thức này dấy nên mối quan tâm và sự phổ biến Flying Spaghetti Monster.

Theo Henderson, những bài báo về Flying Spaghetti Monster đã thu hút sự chú ý của các nhà xuất bản; anh cho biết trong cùng một thời điểm, có đến sáu nhà xuất bản quan tâm đến Flying Spaghetti Monster. Vào tháng 5 năm 2005, Henderson nhận lời đặt viết The Gospel of the Flying Spaghetti Monster (Phúc âm của Flying Spaghetti Monster) từ Villard.

Niềm tin

Henderson đã đề xuất nhiều tín ngưỡng của Pastafarian nhằm phản bác các lý lẽ của những người ủng hộ thiết kế thông minh. Những "đức tin quy tắc" này được Henderson trình bày trong bức thư cho Hội đồng Giáo dục Kansas, Phúc âm của Flying Spaghetti Monster, và trên website của Henderson, nơi mà anh được miêu tả như là một nhà tiên tri. Những tín ngưỡng này thường chế giễu chủ nghĩa thiết kế thông minh.

Đức tin chính của tôn giáo là vũ trụ được tạo ra bởi một con Yêu quái vô hình và không thể tìm ra được với tên gọi là "Flying Spaghetti Monster", sau "một cuộc nhậu nhẹt". Theo các đức tin này, sự say xỉn của Yêu quái là lý do Trái Đất không được hoàn thiện. Thêm vào đó, tất cả những chứng cớ về tiến hóa đã được Yêu quái đặt ra trên Trái Đất nhằm để thử thách niềm tin của những tín hữu — việc này nhại lại niềm tin của những người tin tưởng toàn bộ vào Kinh thánh. Trong những sự đo lường khoa học, Yêu quái đã hiện diện và "thay đổi kết quả với bàn tay mì sợi của Ngài". Theo tín ngưỡng Pastafarian, trên Thiên đường có một núi lửa phun bia và một nhà máy tạo những vũ công thoát y. Theo họ, địa ngục cũng tương tự, nhưng bia đã bị nhạt nhẽo và các vũ công thoát y bị nhiễm bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Tín ngưỡng của tôn giáo còn được mở rộng qua những nghi thức lễ tiết. Mỗi ngày thứ sáu là một ngày lễ. Khi cầu nguyện, lời kết thúc phải là chữ "R'amen"; được ghép lại từ chữ "Amen" khi kết thúc cầu nguyện theo Thiên chúa giáo, và món mì ăn liền Nhật Bản ramen.

Hải tặc và sự ấm lên toàn cầu

Theo tín ngưỡng Pastafarian, hải tặc là "sinh vật hoàn toàn thiêng liêng" và là những tín đồ Pastafarian đầu tiên. Thêm vào đó, những tín hữu tin rằng hình ảnh hải tặc là những kẻ cướp ngoài vòng pháp luật là thông tin sai bị những nhà thần học Thiên chúa giáo thời Trung Cổ và những người Hare Krishna cố tình phát tán nhằm giảm uy tín của tôn giáo này. Thay vào đó, tín đồ Pastafarians tin rằng hải tặc là "những nhà thám hiểm yêu chuộng hòa bình và những nhà truyền bá thiện chí" thường cho kẹo cho trẻ nhỏ, và những hải tặc ngày nay không liên quan gì đến những hải tặc trong lịch sử. Các tín hữu Pastafarian tham gia "Ngày Quốc tế Nói chuyện như Hải tặc" vào ngày 19 tháng 9.

Việc thêm vào hải tặc trong đức tin Pastafarian là một phần của bức thư ban đầu của Henderson, nhằm minh họa ý tưởng "tương quan không đồng nghĩa với hệ quả". Henderson đưa ra lý giải rằng "sự ấm lên toàn cầu, động đất, bão, và những thiên tai khác là kết quả trực tiếp của sự giảm đi của số lượng hải tặc từ những năm 1800." Một đồ thị được kèm theo bức thư cho thấy khi con số hải tặc giảm xuống, nhiệt độ toàn cầu tăng lên. Việc này chế giễu ý kiến của một số tổ chức tôn giáo rằng sự gia tăng của các thiên tai, chiến tranh, chết chóc trên thế giới là vì người ta không tôn kính và thực hành các nghi lễ tôn giáo. Năm 2008, Henderson dùng sự gia tăng của các hoạt động hải tặc ở Vịnh Aden để ủng hộ ý tưởng này, nói rằng Somalia "có số lượng hải tặc cao nhất và lượng phát thải cacbon thấp nhất trong tất cả các quốc gia."

Xem thêm
 Thiết kế thông minh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của Giáo hội Flying Spaghetti Monster

Tranh cãi tôn giáo
Nhại thiết kế thông minh
Nhại và châm biếm tôn giáo
Nhân vật giả tưởng được giới thiệu năm 2005
Hiện tượng Internet
Nhân vật đồ ăn giả tưởng

Nam thần sáng tạo
Ẩn dụ liên quan tới spaghetti
Phê bình tôn giáo


title: Sân bay Saïss

text:
Sân bay Saïss  là một sân bay gần Fes, Maroc. Năm 2007, đã có 333.929 lượt khách với 4341 lượt chuyến và 400,38 tấn hàng hóa thông qua sân bay này.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Corsairfly (Paris-Orly)
Jet4You (Paris-Orly)
Royal Air Maroc (Casablanca, Paris-Charles de Gaulle, Paris-Orly)
Atlas Blue (Marseille)
Ryanair (Brussels, Frankfurt-Hahn, Girona, Marseille, Milan)
transavia.com (Paris-Orly)

Chú thích

Liên kết ngoài

Sân bay Maroc
Fes


title: Dorum

text:
Dorum là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 24,32 km².

Land Wursten, một nước cộng hòa tự trị gồm Dorum, đã được tuyên bố chủ quyền bởi Tổng giáo phận Bremen, cho đến năm 1524 nó có thể là một nước phụ thuộc được xác định. Năm 1648, Tổng giáo phận này đã được chuyển thành Lãnh địa Bremen, đầu tiên được cai trị trong một liên minh các nhân bởi Thụy Điển và từ năm 1715 bởi triều đinh Hanover. Năm 1823, lãnh địa này đã bị giải thể và thuộc bang mới của Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Edward FitzGerald

text:
Edward FitzGerald hay Edward Fitzgerald (ngày 31 tháng 3 năm 1809 - ngày 14 tháng 6 năm 1883) là một nhà văn người Anh, được biết đến bởi bản dịch tiếng Anh đầu tiên và nổi tiếng nhất của bài Thơ Rubaiyat của Omar Khayyam (một bài thơ Ba Tư của nhà thơ Omar Khayyám (1048–1131).

Cuộc sống
Edward FitzGerald khi sinh được đặt là Edward Purcell, được sinh tại Bredfield House ở Woodbridge, Suffolk vào năm 1809. Năm 1818, cha ông, John Purcell, lấy họ và vị thế của gia đình vợ, gia đình FitzGeralds.

Cái tên được thay đổi nhanh chóng sau khi mẹ của FitzGerald được thừa hưởng của cải lần thứ hai. Bà đã từng thừa hưởng hơn nửa triệu bảng Anh từ một người dì, nhưng năm 1818, cha bà qua đời và để lại cho bà một khoản nhiều hơn đáng kể. Gia đình FitzGeralds là một trong những gia đình giàu có ở Anh. Edward FitzGerald sau đó nhận xét rằng tất cả các thân nhân của ông đều mất trí; và cả ông cũng đã mất trí theo, nhưng ít nhất nhận thức được thực tế.

Năm 1816, gia đình ông chuyển đến Pháp và sống tại St Germain cũng như Paris, nhưng năm 1818, sau cái chết nói trên của ông ngoại, gia đình ông chuyển về Anh. Năm 1821, ông được đi học ở Bury St Edmunds. Năm 1826, ông học tại Trinity College, Cambridge. Ông làm quen với William Makepeace Thackeray và William Hepworth Thompson. Mặc dù ông có rất nhiều bạn là thành viên của Cambridge Apostles (Các thánh tông đồ Cambridge), đáng chú ý nhất là Alfred Tennyson, nhưng FitzGerald không bao giờ yêu cầu được vào nhóm nổi tiếng đó. Năm 1830, FitzGerald rời khỏi Paris, nhưng vào năm 1831 ông sống tại một ngôi nhà trong trang trại ở chiến trường của Naseby.

Không cần đến việc làm, FitzGerald chuyến đến vùng quê Suffolk và sống lặng lẽ ở đó. Cho đến năm 1835, FitzGerald sống ở Wherstead cho đến năm 1853, ông sống ở Bougle, gần Woodbridge. Năm 1860, ông cùng gia đình sinh sống tại Farlingay Hall cho đến năm 1873, họ chuyển đến thị trấn của Woodbridge cho đến khi FitzGerald mất tại nhà riêng được gọi là Little Grange (Trang trại nhỏ).

Suốt phần lớn cuộc đời, FitzGerald chỉ quan tâm đến hoa, âm nhạc và văn chương. Những người bạn như Thackeray và Tennyson trội hơn ông về lĩnh vực văn học, và trong một thời gian dài FitzGerald đã tỏ ra không về quan tâm về những thành tựu về văn học của họ. Năm 1851, ông xuất bản cuốn sách đầu tay, Euphranor, tác phẩm đối thoại của Platon, được lấy cảm hứng từ ký ức của cuộc sống hạnh phúc ngày xưa của ông ở Cambridge. Tiếp đó là năm 1852 với sự xuất bản cua Polonius, một bộ sưu tập của các tục ngữ và những phiên bản hiện đại, một số trong đó là tác phẩm do ông viết, một số được vay mượn từ những tác phẩm kinh điển ít quen thuộc của Anh. FitzGerald đã bắt đầu nghiên cứu về thơ Tây Ban Nha vào năm 1850 tại Elmsett, tiếp theo là văn học Ba Tư tại Đại học Oxford với Giáo sư Edward Byles Cowell năm 1853. Ông kết hôn cùng Lucy, con gái của tín đồ phái giáo hữu nhà thơ Bernard Barton tại Chichester vào ngày 04 tháng 11 năm 1856, theo lời hứa với Bernard trước khi ông mất vào năm 1849 rằng sẽ chăm sóc cô. Cuộc hôn nhân đã rõ ràng là một thảm họa, có thể là do thiên hướng tình dục của Edward, dẫn đến li thân chỉ sau một vài tháng, mặc dù đã biết nhau trong nhiều năm, bao gồm hợp tác trên một cuốn sách về các công trình của cha cô vào năm 1849.

Sự nghiệp văn chương
Năm 1853, FitzGerald xuất bản Six Dramas of Calderon (Sáu vở kịch của Calderon). Bấy giờ, ông chuyển sang nghiên cứu về văn học châu Á đã xuất bản ẩn danh một bản dịch của Sálamán and Absál được sáng tác bởi nhà thơ nổi tiếng người Ba Tư Jami theo thể thơ Miltonic. Tháng 3 năm 1857, giáo sư Cowell khám phá ra một tập thơ Ba Tư theo thể thơ tứ tuyệt của Omar Khayyám trong thư viện Xã hội Châu Á, thủ đô Kolkata và gửi chúng cho FitzGerald. Vào thời gian này, Omar Khayyám là một nhà thơ FitzGerald rất đồng cảm, trong một bức thư, ông đã viết: "Hafiz and Omar Khayyam ring like true metal" (tạm dịch là Hafez và Omar Khayyam rung động giống như kim loại thật). Vào ngày 15 tháng 1 năm 1859, một cuốn sách nhỏ vô danh đã được công bố là bản dịch của Thơ Rubaiyat của Omar Khayyam. Trong thế giới rộng lớn, và trong vòng tròn của những người bạn đặc biệt của FitzGerald, bài thơ lúc đầu có vẻ không thu hút được sự chú ý. Các nhà xuất bản để nó rơi xuống giá 4 penny hoặc thậm chí (như ông tự hào sau đó) đến hộp đồng xu trên quầy sách.

Tham khảo

Nhà thơ Anh
Mất năm 1883


title: Petrochromis orthognathus

text:
Petrochromis orthognathus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania, and Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Petrochromis orthognathus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Petrochromis


title: Lasionycta impingens

text:
Lasionycta impingens là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. It occurs từ miền nam Yukon tới Colorado.

It is diurnal. Con lớn phổ biến ở lãnh nguyên núi cao. It feeds on nectar of a Penstemon species on the Beartooth Plateau, Montana, cũng như on Mertensia paniculata và a Senecio, likely Senecio lugens at Pink Mountain, British Columbia.

Con trưởng thành bay vào tháng 7 và tháng 8.

Phụ loài
Lasionycta impingens impingens (từ phía nam Yukon về phía nam dãy núi Rocky ở miền nam British Columbia và Alberta, và ở phía tây nam British Columbia tại phía bắc Pavilion Lillooet)
Lasionycta impingens curta (ở Dãy núi Rocky từ phía nam Montana đến Colorado)

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Lasionycta


title: Paa polunini

text:
Nanorana polunini là một loài ếch trong họ Ranidae.
Nó được tìm thấy ở Trung Quốc, Nepal, có thể cả Bhutan, và có thể cả Ấn Độ.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

ITIS hiện xếp nó vào chi Nanorana.

Chú thích

Tham khảo

Paa
Ếch Ấn Độ
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Nepal


title: Ependes

text:
Ependes là một đô thị trong huyện Sarine thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ. Tên cũ tiếng Đức là Spinz.
Tên địa danh này được đề cập lần đầu năm 1140 với tên Spindes.
Lãnh thổ được mở mang năm 1977 với việc hợp nhất đô thị cũ Sales. Thiên thạch 129342 Ependes được đặt tên theo đô thị này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Ependes Parish website

Đô thị của bang Fribourg


title: Steriphoma macranthum

text:
Steriphoma macranthum là một loài thực vật thuộc họ Capparaceae. Loài này có ở Colombia và Panama.

Chú thích

Tham khảo
 Mitré, M. 1998. Steriphoma macranthum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Steriphoma


title: Rhipidia willistoniana

text:
Rhipidia willistoniana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Turritella wareni

text:
Turritella wareni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Sankt Josef

text:
Sankt Josef là một đô thị thuộc huyện Deutschlandsberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 13,3 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 1355 người.

Tham khảo


title: Fairfield, Connecticut

text:
Fairfield là một thị trấn ở quận Fairfield, tiểu bang Connecticut. Thành phố có dân số 59.404 người theo điều tra dân số năm 2010. Thị trấn có tổng diện tích 81,1  km², trong đó có 77,8  km² là diện tích mặt đất. Khu vực có độ cao trung bình 18 mét. Fairfield giáp với Bridgeport, Trumbull, Easton, Redding và Westport dọc theo Gold Coast của Connecticut. Tháng 7 năm 2006, tạp chí Money bầu chọn Fairfield là "nơi tốt thứ 9 để sinh sống" ở Hoa Kỳ, là nơi tốt nhất để sinh sống ở Đông Bắc Hoa Kỳ. Thành phố có trụ sở của General Electric.

Tham khảo

Fairfield, Connecticut
Thành phố của Connecticut
Thành phố ven biển ở Connecticut


title: Người Xơ Đăng

text:
Người Xơ Đăng hay Xê Đăng, còn có tên gọi khác là Sedang, Cà Dong, Sơ-drá, Hđang, Mơ-nâm, Hà Lăng, KmRâng, Bri La, Tang, Tà Trĩ, Châu, Con Lan, là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam .

Tiếng Xơ Đăng là ngôn ngữ thuộc Nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer của ngữ hệ Nam Á.

Dân số và địa bàn cư trú
Người Xơ Đăng cư trú tập trung ở tỉnh Kon Tum, một số ít ở miền núi của tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Quảng Nam. Người Xơ Đăng có quan hệ gần gũi với người Giẻ Triêng, người Co, người Hrê và người Ba Na.

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Xơ Đăng ở Việt Nam có dân số 212.277 người, có mặt tại 41 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Xơ Đăng cư trú tập trung tại tỉnh:

 Kon Tum (133.117 người, chiếm 24,4% dân số toàn tỉnh và 61,8% tổng số người Xơ Đăng tại Việt Nam),
 Quảng Nam (47.268 người, chiếm 22,4% tổng số người Xơ Đăng tại Việt Nam),
 Quảng Ngãi (19.690 người),
 Đắk Lắk (9.818 người),
 Gia Lai (964 người)...

Người Xơ Teng
Người Xơ Teng hay Xơ Đeng là nhánh lớn nhất của dân tộc Sê Đăng, ngôn ngữ là tiếng Xơ Teng. Họ cư trú ở huyện Ngọc Hồi, Đắk Tô, Đắk Hà và Tu Mơ Rông.

Người Hà Lăng
Người Hà Lăng hay Selang là một nhánh của dân tộc Sê Đăng, dân số khoảng 20,000 người, ngôn ngữ là tiếng Hà Lăng. Họ cư trú chính ở huyện Tu Mơ Rông và huyện Đăk Glei, Kon Tum.

Người Mơ Nâm
Người Mơ Nâm nói tiếng Mơ Nâm, là một nhánh của dân tộc Sê Đăng, họ chủ yếu cư trú tại huyện miền núi Kon Plong, tỉnh Kon Tum.

Người Ca Dong
Người Ca Dong nói tiếng Ca Dong, sinh sống lâu đời tại vùng chân núi Ngọc Lĩnh ở hai huyện Nam và Bắc Trà My thuộc tỉnh Quảng Nam và huyện Sơn Tây tỉnh Quảng Ngãi.

Người Sơ Drá
Người Sơ Drá hay S'drá nói tiếng Sơ Drá, sinh sống ở Kon Tum hiện nay có khoảng 17,424 người, sống tập trung ở các xã Đăk Ui, Ngọk Réo (huyện Đăk Hà) và Đăk Kôi, Đăk Tờ Lùng (huyện Kon Rẫy).

Các nhánh khác
Ngoài ra còn có nhóm Kon H'ring sinh sống tại phía Tây Nam thành phố Kon Tum. Nhóm Ta Kua (Kơ Tua) tại Tu Mơ Rông và Nam Trà My, Quảng Nam.

Đặc điểm kinh tế
Người Xơ Đăng làm rẫy là chính. Nhóm Mơ-nâm làm ruộng nước nhưng không cày bừa mà lại dùng sức trâu, sức người để giẫm nát đất. Họ chăn nuôi gia súc, gia cầm, săn bắn, hái lượm, đánh bắt cá, đan lát, dệt, rèn. Nhóm Tơ-dra có nghề rèn từ quặng sắt rất phát triển và nổi tiếng.

Tổ chức cộng đồng
Mỗi làng Xơ Đăng có nhà rông, có bãi mộ chôn người chết... Nhà cửa của dân làng quây quần bên nhau, mọi người gắn bó giúp đỡ nhau. Ông "già làng" được trọng nể nhất, là người điều hành mọi sinh hoạt chung trong làng và đại diện của dân làng.

Hôn nhân gia đình
Tên của người Xơ Đăng không có họ kèm theo, nhưng có từ chỉ định giới tính: nam là A, nữ là Y (ví dụ như là A Nhong, Y Hên). Trai gái lớn lên, sau khi đã cưa răng theo phong tục (ngày nay ít người còn theo phong tục này), được tìm hiểu, yêu nhau. Lễ cưới xin đơn giản. Sau lễ cưới, đôi vợ chồng ở luân chuyển với từng gia đình mỗi bên ít năm, rất ít trường hợp ở hẳn một bên.

Văn hóa
Trong số các lễ cúng, lễ hội truyền thống của người Xơ Đăng, lễ đâm trâu được tổ chức long trọng nhất, đông vui nhất. Người Xơ Đăng thích hát múa, tấu chiêng cồng, chơi đàn, kể chuyện cổ. Đàn ông không chỉ có tinh thần thượng võ, mà còn tài nghệ trong kiến trúc, điêu khắc và hội họa, tạo nên những sản phẩm tiêu biểu, đó là ngôi nhà rông và cây nêu trong lễ đâm trâu.

Mỗi làng người Xơ Đăng đều có nhà rông, nóc và mái được tạo dáng như cánh buồm lớn hoặc lưỡi rìu khổng lồ ngửa lên trời. Có hình chim chèo bẻo hay hình sừng thú chót vót ở hai đầu đốc. Nhà rông được dân làng tạo dựng nên hoàn toàn bằng thảo mộc có sẵn ở địa phương. Kỹ thuật xây dựng chỉ là lắp ghép và chằng buộc, không hề dùng đến đinh sắt, dây thép... Nhà rông thực sự là công trình kiến trúc, một sản phẩm văn hóa, là trụ sở và câu lạc bộ trong làng của người Xơ Đăng.

Người Xơ Đăng có sự đối xử bình đẳng giữa nam và nữ, không phân biệt giữa con riêng và con chung, con đẻ và con nuôi, con của mình và con của anh em họ. Quan hệ làng bản khá đoàn kết, có tục kết nghĩa với người cùng tuổi hoặc cùng tên. Con cháu cùng họ không được phép kết hôn với nhau.

Trang phục
Tấm choàng của phụ nữ Xơ Đăng được dệt từ những sợi bông với nhiều màu sắc khác nhau, trong đó màu đen là chủ thể.

Xơ Đăng là 1 trong 47 dân tộc sinh sống ở vùng đất Tây Nguyên với truyền thống văn hóa đặc sắc, trong đó có những nét đẹp trên trang phục. Nghề dệt thổ cẩm truyền thống, đồng bào Xơ Đăng đã có từ lâu đời, góp phần lưu giữ những nét đặc trưng nhất trên trang phục của dân tộc Xơ Đăng.

Trong 5 nhóm địa phương thì ngoài nhóm đồng bào Ca Dong thì các nhóm chính của dân tộc Xơ Đăng như Xơ Teng, Tơ Đrá, Mơ Nâm, Hà Lăng, đều có nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Khung cửi của đồng bào Xơ Đăng nói chung cũng giống như khung dệt của đồng bào Ba Na hay Gia Rai. Họ chủ yếu dệt vải khổ hẹp từ 30 – 40 cm, nhưng cũng có khi dệt khổ vải rộng tới 80 cm. Nhờ nghề dệt, đồng bào dân tộc Xơ Đăng vẫn giữ được các loại hình trang phục với những nét đặc trưng theo từng nhóm địa phương. Các dân tộc khác ở Tây Nguyên thường có màu đen và màu chàm nhưng trang phục của đồng bào Xơ Đăng là màu chàm. Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Tây Nguyên, bà Lương Thanh Sơn, cho biết: Kiểu trang phục của đồng bào Xơ Đăng khá giống với trang phục của các dân tộc ở khu vực Tây Nguyên: "Cũng như các dân tộc khác ở Tây Nguyên, trang phục của đồng bào Xơ Đăng  thường có màu đen và màu chàm. Hoa văn trên trang phục chủ yếu được trang trí xung quanh áo, váy".

Trang phục đậm chất Tây Nguyên của dân tộc Xơ Đăng là các loại khố, áo của đàn ông; áo chui đầu tay áo được khoét sát nách và váy quấn của phụ nữ, khăn đội đầu, tấm choàng, tấm địu trẻ em. Trang phục truyền thống của đồng bào Xơ Đăng thì nam giới đóng khố, cởi trần. Khố là một tấm vải dài, khổ hẹp luồn qua háng, quấn quanh thắt lưng, thả mành mành hai đầu buông dài trước và sau đến gần cổ chân. Trong các lễ hội, trang phục của người đàn ông quấn thêm một tấm vải quấn chéo trên ngực, nhìn như một chiến binh đang ra trận. Nhà nghiên cứu văn hóa các dân tộc Tây Nguyên, bà Linh Nga Nie KĐăm, cho biết: "Mỗi dân tộc ở Tây nguyên có nét riêng về trang phục và có đặc trưng riêng. Dân tộc của người Jalai, Chu ru thì tay dài, váy dào, hoa văn chỉ ở gấu áo, trên ngực.. Người Xơ Đăng lại mặc váy cộc, áo cộc. Hoa văn dày đặc hơn".

Một bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Xơ Đăng gồm có: áo, váy và tấm choàng (khăn vai). Áo là kiểu áo chui đầu, không có tay. Tấm choàng hay còn gọi là khăn vai của phụ nữ Xơ Đăng được dệt từ những sợi bông với nhiều màu sắc khác nhau, chủ yếu là màu đen. Bà Y Mon, xã Đak Ang, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, cho biết: "Trang phục ngày xưa của dân tộc Xơ Đăng là áo trắng, váy đen và có một dây buộc ở bụng. Thường thì bây giờ chúng tôi mua vải dệt về tự may trang phục".

Các thiếu nữ Xơ Đăng đến tuổi trưởng thành thường dùng tấm choàng khoác qua người như một dấu hiệu cho những chàng trai biết mình chưa xây dựng gia đình để có thể trò chuyện, tìm hiểu. Khi về nhà chồng, người con gái đem theo tấm choàng và giữ gìn như một vật kỷ niệm quý giá của thời con gái. Tấm choàng của phụ nữ Xơ Đăng được dệt từ những sợi bông với nhiều màu sắc khác nhau, trong đó màu đen là chủ thể. Để có tấm choàng, họ dệt tấm vải với kích thước cần dùng sau đó ghép 2 tấm lại. Trên mặt phải của tấm choàng được trang trí hoa văn hình quả trám xen kẽ với các dải màu đen, trắng, đỏ. Phụ nữ Xơ Đăng cũng thích đeo đồ trang sức bằng cườm đá nhiều màu sắc ở thắt lưng, cổ tay, cổ chân, đeo vòng đồng, vòng bạc trên cổ và khuyên tai.

Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, đời sống phát triển, người Xơ Đăng có nhiều lựa chọn để may, mặc các bộ trang phục khác. Tuy nhiên trong các dịp lễ hội, đồng bào Xơ Đăng vẫn khoác trên mình những bộ trang phục truyền thống, để giữ gìn nét văn hóa và bản sắc của dân tộc mình.

Các nhân vật

Tham khảo

Các dân tộc Việt Nam


title: Rhipidia chiloeana

text:
Rhipidia chiloeana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Kakrala

text:
Kakrala là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Budaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Kakrala có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 160 mét (524 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kakrala có dân số 32.380 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kakrala có tỷ lệ 43% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 48%, và tỷ lệ cho phái nữ là 37%. Tại Kakrala, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Sennecey-lès-Dijon

text:
Sennecey-lès-Dijon  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Senneceylesdijon


title: Platyprosopa

text:
Platyprosopa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Platyprosopa nigrostrigata (Bethune-Baker, 1906)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Platyprosopa at funet

Hadeninae


title: Quản trị kinh doanh

text:
Quản trị kinh doanh là việc thực hiện quản lý một hoạt động kinh doanh. Nó bao gồm tất cả các khía cạnh của việc giám thị và giám sát hoạt động kinh doanh và những lĩnh vực liên quan bao gồm kế toán, tài chính và tiếp thị.

Tổng quan
Quản trị kinh doanh bao gồm việc thực hiện hoặc quản lý hoạt động kinh doanh và ra quyết định cũng như tổ chức hiệu quả con người và các nguồn lực khác để chỉ đạo các hoạt động hướng tới các mục tiêu chung. Nói chung, quản trị đề cập đến chức năng quản lý rộng hơn, bao gồm các dịch vụ tài chính, nhân sự và dịch vụ MIS có liên quan.

Một số phân tích cho rằng quản lý (management) là một bộ phận nhỏ của quản trị (administration), đặc biệt liên quan đến các khía cạnh kỹ thuật và hoạt động của một tổ chức, và khác với các chức năng điều hành hoặc chiến lược. Ngoài ra, hành chính có thể tham khảo các hoạt động quan liêu hoặc hoạt động của các công việc văn phòng thông thường, thường theo định hướng nội bộ và phản ứng hơn là chủ động. Các quản trị viên, nói chung, tham gia vào một bộ các chức năng chung để đáp ứng các mục tiêu của tổ chức. Henri Fayol mô tả những "chức năng" của quản trị viên là "năm yếu tố quản trị". Đôi khi việc tạo ra sản phẩm, bao gồm tất cả các quá trình tạo ra sản phẩm mà doanh nghiệp bán, được thêm vào như yếu tố thứ sáu.

Một quản trị viên doanh nghiệp sẽ là người giám sát doanh nghiệp và hoạt động của nó. Nhiệm vụ nhằm đảm bảo rằng doanh nghiệp đạt được mục tiêu và được tổ chức và quản lý hợp lý. Nhiệm vụ của một người trong vị trí này rất đa dạng và thường xuyên bao gồm đảm bảo rằng các nhân viên phù hợp được tuyển dụng và đào tạo phù hợp, lập kế hoạch cho sự thành công của doanh nghiệp và giám sát hoạt động hàng ngày. Khi thay đổi tổ chức là cần thiết, một người ở vị trí này cũng thường là người dẫn đường. Trong một số trường hợp, người khởi sự hoặc sở hữu kinh doanh là quản trị viên của nó, nhưng không phải lúc nào cũng như vậy, vì đôi khi một công ty thuê một cá nhân  khác làm quản lý.

Người có chức danh "quản trị viên kinh doanh" về cơ bản hoạt động như người quản lý của công ty và của những người quản lý khác. Một người như vậy giám sát những người có vị trí quản lý để đảm bảo rằng họ tuân theo chính sách của công ty và hướng đến mục tiêu của công ty một cách hiệu quả nhất.

Ví dụ, các quản trị viên kinh doanh có thể làm việc với các nhà quản lý các phòng ban nhân sự, sản xuất, tài chính, kế toán và tiếp thị để đảm bảo rằng họ hoạt động tốt và đang làm việc phù hợp với mục đích và mục đích của công ty. Ngoài ra, họ có thể tương tác với những người bên ngoài công ty, chẳng hạn như đối tác kinh doanh và nhà cung cấp.

Các bằng cấp học thuật

Cử nhân Quản trị Kinh doanh (Bachelor of Business Administration)
Cử nhân Quản trị Kinh doanh (BBA, B.B.A., B.Sc.) là bằng cử nhân về thương mại và quản trị kinh doanh.

Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (Master of Business Administration)
Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh là bằng thạc sĩ về quản trị kinh doanh tập trung vào quản lý.

Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh (Doctor of Business Administration)
Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh (viết tắt là DBA, D.B.A., DrBA, hoặc Dr.B.A.) là một nghiên cứu tiến sĩ được trao dựa trên nghiên cứu tiên tiến trong lĩnh vực quản trị kinh doanh.

Tiến sĩ Quản lý (PhD in Management)
Tiến sĩ Quản lý là bằng cấp học tập cao nhất được trao về nghiên cứu khoa học quản lý.

Tiến sĩ Quản lý (Doctor of Management)
Một hình thức mới hơn của học vị tiến sĩ quản lý là Tiến sĩ Quản lý (Doctor of Management) (D.M., D.Mgt hoặc DMan).

Chức năng quản trị
Quản trị viên, nói chung, tham gia vào một bộ máy chức năng để cùng đạt được các mục tiêu của tổ chức. Những chức năng quản trị là: Hoạch định, Tổ chức thực hiện, Điều khiển - Chỉ Huy, Kiểm tra - Giám sát và Điều chỉnh. Ngày nay, rất nhiều nghiên cứu xoay quanh các chức năng của Quản trị, và nó có thể tóm lược thành năm chức năng cơ bản và quan trọng: Hoạch định, Tổ chức thực hiện, Điều khiển - Chỉ Huy, Kiểm tra - Giám sát và Điều chỉnh.

Vậy quản trị có các chức năng sau:

Hoạch định
Trong bốn cốt lõi của quản trị, thành tố Hoạch Định Chiến Lược đóng vai trò quyết định.

Bởi vì chiến lược là con đường, đi sai đường thì tổ chức chắc chắn là không thể tồn tại được. Còn nếu chiến lược đúng, mà ba cốt lõi kia làm chưa tốt, thì vẫn có thể đến đích được, chỉ có điều là nó sẽ chậm hơn mà thôi.

Người ta thường nhầm lẫn hay khó phân biệt giữa hai khái niệm: Chiến lược & Chiến thuật.

Một cách đơn giản nhất: Chiến lược là con đường sẽ đi, còn chiến thuật là cách đi ở trên con đường đó. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nhỏ & siêu nhỏ ở Việt Nam lại quá chú trọng vào chiến thuật mà không để ý đến chiến lược, thậm chí còn không định hình về nó trong bản kế hoạch của công ty.

Các cấp chiến lược
Có ba cấp chiến lược cần phải hoạch định bao gồm;
 Chiến lược cấp công ty:
Trả lời cho câu hỏi: Chúng ta ở đâu trong ngành? Đây là hoạt động thiết lập con đường cho các đơn vị kinh doanh trong một công ty.

Mô hình thường sử dụng để phân tích là Ma trận BCG
 Chiến lược cấp kinh doanh (chiến lược cạnh tranh):
Trả lời cho câu hỏi: Chúng ta cạnh tranh như thế nào? Đối với việc cạnh tranh, có ba chiến lược cốt lõi bao gồm:

Chiến lược chi phí thấp - chiến lược khác biệt hoá - chiến lược tập trung
 Chiến lược cấp chức năng:
Chiến lược cấp chức năng bao hàm các nội hàm: Chiến lược Tài chính, Marketing, Nhân Sự, Rủi ro, …

Quy trình hoạch định chiến lược
Hoạch định chiến lược là một quy trình đi qua ba giai đoạn như sau:
 Định vị nguồn lực: Đầu tiên, phải xác định được nguồn lực hiện tại của mình như thế nào. Về mặt nguồn lực, đối với chủ thể là doanh nghiệp, cần phải xác định được hai điểm sau đây:
 Yếu tố định lượng: Dựa vào bảng cân đối kế toán (Tài sản)
 Yếu tố định tính: Chất lượng cổ đông - Chất lượng nhân sự - Hệ thống quản trị - Văn hoá công ty - Thương hiệu công ty. Trong đó, chú ý rằng yếu tố định tính chiếm đến ¾ giá trị của doanh nghiệp.
 Xác định mục tiêu: Nhà quản trị cần xác định được mục tiêu hoạt động. Đối với việc xây dựng bản đồ mục tiêu, có bốn mặt trận mà các nhà quản trị cần phải quan tâm đến bao gồm:
 Mục tiêu Tài chính
 Mục tiêu Khách Hàng
 Mục tiêu Quy trình nội bộ
 Mục tiêu Học Tập Phát triển

Đây là một thẻ điểm cân bằng mà doanh nghiệp phải cân được cả bốn mặt trận này, trong đó tất cả phải hướng về mục tiêu tài chính. Vì lý do rằng doanh nghiệp không có lời thì không thể hoạt động được. Tuy nhiên, chỉ số tài chính rất dễ đánh lừa các “nhà doanh nghiệp”, bởi lẽ, chỉ số tài chính là những chỉ số theo sau, còn ba chỉ số còn lại là những chỉ số dẫn đầu, tạo ra kết quả tài chính.

3. Xây dựng phương án đạt được mục tiêu
Tùy thuộc vào mỗi mục tiêu và nguồn lực, bối cảnh mà sẽ có những lối đánh khác nhau.
Do vậy mà không có 2 chiến lược nào là giống nhau cả.

Tổ chức thực hiện

Chức năng Tổ chức bao gồm quá trình xác định những nhiệm vụ phải được thực hiện, người thực hiện các nhiệm vụ đó, cách thức phân nhóm các nhiệm vụ, ai sẽ phải báo cáo cho ai, và cấp nào sẽ được ra quyết định.

Điều khiển chỉ huy

Như ta đã biết, mỗi tổ chức bao giờ cũng có yếu tố con người và công việc của nhà quản trị là làm thế nào để đạt được mục tiêu của tổ chức bằng và thông qua người khác. Đây chính là chức năng lãnh đạo. Khi các quản trị viên khích lệ các nhân viên cấp dưới của mình, tạo ảnh hưởng đến từng cá nhân hay tập thể lúc họ làm việc, lựa chọn kênh thông tin hiệu quả nhất hay giải quyết các vấn đề liên quan đến hành vi của nhân viên thì các nhà quản trị đang thực hiện chức năng lãnh đạo.

Kiểm tra - Giám Sát

Sau khi các mục tiêu được xác lập, các kế hoạch được hoạch định, cơ cấu tổ chức được xác định và nhân viên được tuyển dụng, đào tạo và khuyến khích làm việc thì sai sót vẫn có thể xảy ra. Để đảm bảo cho mọi việc đi đúng hướng, nhà quản trị phải giám sát và đánh giá kết quả công việc. Kết quả thực tế phải được so sánh với những mục tiêu đã xác lập trước đó để nhà quản trị có thể đưa ra những hoạt động cần thiết, đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức đi đúng quỹ đạo. Quá trình giám sát, so sánh, và hiệu chỉnh là nội dung của chức năng kiểm soát.

Điều chỉnh

Thông qua chức năng Kiểm tra - Kiểm Soát nhà quản trị sẽ biết được mục tiêu nào đạt, chưa đạt để điều chỉnh cho hợp lý với sự thay đổi nhằm hoàn thành mục đích tổng thể đã đặt ra của tổ chức.

Vai trò của nhà Quản trị đối với Doanh nghiệp

Vai trò quan hệ

Tất cả các nhà Quản trị luôn phải thực hiện những tác vụ có liên quan đến mọi người xung quanh (cấp dưới, người ngoài tổ chức) và các công việc khác mang tính chất nghi thức và biểu tượng. Đó là các vai trò Quan hệ hay Liên kết. Doanh nghiệp có được hình ảnh tốt đẹp đối với nhân viên và đối tác hay không phụ thuộc một phần không nhỏ vào vai trò này của nhà Quản trị.

Vai trò thông tin

Ở bất kỳ góc độ nào, tất cả các nhà quản trị đều có vai trò Thông tin gồm: Tiếp nhận, thu thập và phổ biến thông tin. Với vai trò này, người quản trị thu nhận, phân loại, và cung cấp thông tin cần thiết cho những đối tượng phù hợp. Vai trò này bao gồm: Theo dõi thông tin, phổ biến thông tin, và đại diện phát ngôn.

Vai trò ra quyết định

Vai trò này xoay quanh việc đưa ra những quyết định. Đây là vai trò rất quan trọng của nhà Quản trị. Thành công hay thất bại của Doanh nghiệp là ở vai trò này của Nhà Quản trị, bao gồm vai trò của người khởi xướng, Người xử lý các thông tin cần thiết tới vấn đề cần giải quyết, người phân bổ nhân lực và người đàm phán, thương lượng với những nhà đầu tư.

6 khía cạnh trong quản trị kinh doanh

 Nội bộ
Tài chính
Marketing
Nhân sự
Học tập & Phát triển
Cạnh tranh

Xem thêm
 Kinh tế học kinh doanh
 Khái quát về quản trị kinh doanh
 Ngiên cứu kinh doanh

Tham khảo

Kinh doanh
Quản lý
Hành chính
Quản lý dự án


title: Ischnotoma zikani

text:
Ischnotoma zikani là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ischnotoma


title: Thargella

text:
Thargella là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Moncini


title: Le Liège

text:
Le Liège là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 333 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 93-141 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liege


title: Idiostyla

text:
Idiostyla là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được Edward Meyrick phát hiện năm 1921. Các phụ loài gồm oculata và catharopis. Cả hai đều được phát hiện ở Fiji và không có phụ loài nào đã được ghi nhận trước đây.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Austrochaperina hooglandi

text:
Austrochaperina hooglandi là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Richards, S. & Allison, A. 2004. Austrochaperina hooglandi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Austrochaperina
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Pollex abovia

text:
Pollex abovia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Sumatra.

Sải cánh dài khoảng 10 mm. Cánh trước màu nâu hơi xám sáng. Cánh dưới màu nâu sáng đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: Dolichopeza cinctitarsis

text:
Dolichopeza cinctitarsis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Đường cong ROC

text:
Trong lý thuyết phát hiện tín hiệu, đường cong ROC, tiếng Anh receiver operating characteristic (ROC), còn gọi là receiver operating curve (đường cong đặc trưng hoạt động của bộ thu nhận - để xác định là có tín hiệu hay chỉ là do nhiễu), là một đồ thị một trục là Độ nhạy, trục còn lại là (1 - Đặc trưng) cho một hệ thống phân loại nhị phân khi mà ngưỡng phân loại của nó bị thay đổi (giá trị của ngưỡng -cutpoint- là nằm trên trục hoành, đường thẳng đứng cho thấy sự phân tách: phần bên trái được xem là không có thuộc tính cần kiểm tra, phần bên phải được xem là có thuộc tính cần kiểm tra) (xem hình).

Giá trị của ngưỡng sẽ quyết định số lượng: true positives, true negatives, false positives, false negatives (xem trong phân loại nhị phân).

Đường cong ROC cũng có thể được biểu diễn bằng một dạng tương đương bằng cách vẽ phần true positive (TP) theo phần false positive (FP).
 Hiệu của (1 - Đặc trưng) bằng false positive (FP), ví dụ: đặc trưng=0,9 thì FP=0,1.
 Ứng mỗi ngưỡng, sẽ cho ta một điểm (true positive, false positive).
 Như vậy với nhiều lựa chọn ngưỡng khác nhau, sẽ cho ta một tập hợp các điểm trên đồ thị TP-FP.
 Tập các điểm này sẽ tạo thành đường cong ROC.

Hoàn cảnh ra đời
Việc sử dụng đường cong ROC cũng rất phổ biến.

Đường cong ROC dùng để đánh giá các kết quả của một dự đoán và ứng dụng đầu tiên của nó là cho việc nghiên cứu các hệ thống nhận diện trong việc phát hiện các tín hiệu radio khi có sự hiện diện của nhiễu vào thập niên 1940, sau sự kiến cuộc tấn công Trân Châu Cảng. Công trình nghiên cứu đầu tiên nhằm mục đích xác định lý do vì sao mà các "bộ hoạt động thu nhận" (receiver operators) của rađa của quân đội Mỹ lại bỏ qua tín hiệu của các máy bay Nhật.

Vào thập niên 1960 chúng bắt đầu được sử dụng trong lĩnh vực tâm vật lý (tiếng Anh:psychophysics), để ước định khả năng phát hiện của con người (và thường là của động vật) đối với các tín hiệu yếu. Chúng còn chứng tỏ cho thấy tính hữu hiệu trong việc đánh giá các kết quả của máy học, như việc đánh giá các động cơ tìm kiếm trên Internet. Chúng còn được sử dụng mạnh mẽ trong dịch tễ học (epidemiology) và nghiên cứu y khoa và thường được sử dụng trong điều trị bệnh dựa trên triệu chứng (dựa vào một loạt các triệu chứng để quyết định là một người có bệnh hay không).

Phương pháp dự đoán tốt nhất có thể sẽ cho ra đồ thị là một điểm ở góc trên bên trái của không gian ROC, ví dụ: 100% Độ nhạy (mọi true positives đều được tìm thấy) và 100% Đặc trưng (không có false positives nào cả). Bộ dự đoán ngẫu nhiên sẽ cho kết quả là một đường thẳng tạo một góc 45 độ với trục hoành, tính từ phía dưới bên trái đến phía trên bên phái: điều này là vì, khi ngưỡng tăng, sẽ có cùng số lượng true positives và false positives giảm đi.

Tính chất
 Đường cong càng đi dọc theo biên trái và rồi đi dọc theo biên phía trên của không gian ROC, thì chứng tỏ kết quả kiểm tra càng chính xác.
 Đường cong càng tiến tới thành đường chéo 45 độ trong không gian ROC, thì độ chính xác của kiểm tra càng kém.
 Hệ số góc của đường thẳng tiếp tuyến tại một điểm cutpoint cho ta tỉ lệ likelihood ratio (LR) của giá trị cutpoint đó của bài kiểm tra.
 Diện tích phía dưới đường cong, giới hạn trong không gian ROC, là thước đo cho độ chính xác của bài kiểm tra, chẳng hạn: 1 là tối ưu, 0.5 là kém. Phần diện tích này có ý nghĩa là thước đo cho khả năng phận biệt (discrimination) tốt hay xấu.

Để có thể tính được phần diện tích này, có 2 phương pháp thường dùng (không dùng tham số -non-parametric và có dùng tham số -parametric) và chúng thường được hiện thực thành các chương trình máy tính. Kết quả cho ra là diện tích và sai số chuẩn (standard error) dùng để có thể so sánh giữa các phép kiểm tra khác nhau, hay trong cùng một phép kiểm tra nhưng với số cá thể khác nhau.

Ứng dụng
Đôi khi, đường cong ROC dùng để khởi tạo thống kê tóm tắt. Ba dạng chính hay dùng:
 giao của đường cong ROC với đường thẳng vuông góc 90 độ với đường chéo (no-discrimination line)
 diện tích của vùng tạo bởi đường cong ROC và đường chéo (no-discrimination line)
 diện tích phía dưới đường cong ROC, thường gọi AUC
 d ' (tiếng Anh phát âm là "d-prime"), được tình bằng khoảng cách giữa giá trị trung bình của phân bố của hoạt động trong hệ thống dưới điều kiện chỉ có nhiễu và phân bố của nó dưới điều kiện tín hiệu kèm nhiễu, chia cho độ lệch chuẩn của chúng, với giả thiết là cả hai phân bố này là chuẩn với cùng độ lệch chuẩn.

Tuy nhiên, nếu cố gắng qui đường cong ROC thành một giá trị số đơn thì sẽ mất đi thông tin về the pattern of tradeoffs of the particular discriminator algorithm.

Trong kĩ thuật, diện tích giữa đường cong ROC và đường thẳng trục hoành là thống kê thường hay dùng nhất, vì những tính chất toán học hữu ích của nó trong thống kê không tham số (non-parametric statistic.) Diện tích này thường được gọi đơn giản là phần khác biệt (discrimination.)  Trong ngành psychophysics, d ' là thước đo hay dùng nhất.

Hình minh họa bên cho thấy việc sử dụng đồ thị ROC để biểu diễn phần khác biệt giữa mức độ khác biệt của các giải thuật dự đoán epitope khác nhau. Bạn muốn phát hiện ít nhất 60% lượng epitopes trong protein của một virus, bạn có thể đọc từ đồ thị để biết rằng khoảng 1/3 dữ liệu ra được đánh dấu nhầm chúng là một epitope. Thông tin không hiển thị ở đây là người dùng giải thuật biết giá trị ngưỡng nào thì sẽ cho một điểm cụ thể trên đồ thị ROC.

Liên kết bên ngoài
  Receiver Operating Characteristic bibliography
 A simple example of a ROC curve
 A more thorough treatment of ROC curves and signal detection theory

Phần mềm
 AccuROC
 ROC applets
 MedCalc
 Web based ROC calculator
 ROCKIT

Tham khảo

Lý thuyết phát hiện
Khai thác dữ liệu
Thống kê sinh học
Phân loại bằng thống kê


title: Diabrotica viridimaculata

text:
Diabrotica viridimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

V


title: Vézelay

text:
Vézelay là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 492 người (thời điểm 1999), khoảng 100 km về phía tây của Dijon.

Nhân khẩu học

Những người con của thành phố
 Théodore de Bèze

Tham khảo

Xã của Yonne


title: Adicella larentia

text:
Adicella larentia là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Annet-sur-Marne

text:
Annet-sur-Marne là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Annetois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture site for Annet-sur-Marne
Map of Annet-sur-Marne on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Thalassocyon wareni

text:
Thalassocyon wareni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ficidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

W


title: Drapetes brunneus

text:
Drapetes brunneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Sân bay quốc tế Ibrahim Nasir

text:
Sân bay quốc tế Malé , tên trước đây là Sân bay Hulhulé, là sân bay quốc tế chính ở Maldives. Sân bay này nằm trên đảo Hulhulé tại phía bắc đảo vòng Malé, gần đảo Malé.

Sân bay Malé đã là sân bay quốc tế duy nhất của Maldives cho đến khi Sân bay quốc tế Gan được nâng cấp thành sân bay quốc tế. Tuy nhiên, sân bay Gan hiện chưa có tuyến quốc tế.

Sân bay này được khai trương ngày 12 tháng 4 năm 1966 và được đổi tên ngày 11 tháng 11 năm 1981. Sân bay này thuộc quản lý về mặt hành chính và tài chính của một công ty độc lập có tên Maldives Airports Company Limited (MACL), một công ty có hội đồng quản trị do tổng thống Maldives bổ nhiệm.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Các tuyến theo lich trình

 Air India
 Indian Airlines (Bangalore, Cochin, Trivandrum)
 Air Italy (Milan-Malpensa, Rome-Fiumicino)
 Batavia Airways (Amsterdam)
 Blue Panorama Airlines (Colombo, Milan-Malpensa)
 Bangkok Airways (Bangkok-Suvarnabhumi)
 Czech Airlines (Dubai, Prague)
 China Eastern Airlines (Johannesburg, Shanghai-Pudong)
 Condor Airlines (Frankfurt, Munich)
 Emirates (Colombo, Dubai)
 Island Aviation Services (Gan Island, Hanimaadhoo, Kaadedhdhoo, Kadhdhoo, Trivandrum [begins 2008])
 Jazeera Airways (Dubai)
 Jet Airways
 JetLite (Trivandrum)
 Malaysia Airlines (Colombo, Kuala Lumpur)
 Martinair (Amsterdam)
 Neos (Milan-Malpensa)
 Qatar Airways (Doha)
 Shanghai Airlines (Shanghai-Pudong)
 Singapore Airlines (Singapore)
 SriLankan Airlines (Colombo, London-Heathrow, Tokyo-Narita)
 Trans Maldivian Airways (Gan)
 XL Airways France (Paris-Charles de Gaulle)

Các hãng thuê bao

 Air China (Beijing, Kunming)
 Cathay Pacific (Colombo, Hong Kong)
 Corsair (Paris-Orly)
 Edelweiss Air (Zurich)
 Martinair (Amsterdam)
 Neos (Milan-Malpensa)
 Korean Air (Seoul-Incheon)
 Thomsonfly (Manchester, London-Gatwick)
 TUIfly Nordic (Stockholm-Arlanda)

Các hãng trước đây

 Aeroflot (Moscow-Sheremetyevo)
 Alitalia (Milano-Malpensa, Rome-Fiumicino)
 Cathay Pacific (Hồng Kông)
 EVA Air (Đài Bắc-Taiwan Taoyuan)
 Mahan Air (Colombo, Tehran-Mehrabad)
 Pakistan International Airlines (Karachi)
 Viva Macau (Macau)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sân bay quốc tế Malé (trang mạng chính thức)

Sân bay Maldives


title: Gonomyia andicola

text:
Gonomyia andicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Loudenvielle

text:
Loudenvielle là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 960 mét trên mực nước biển.
Danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Loudenviellois.

Xã nằm trong thung lũng Louron, Loudenvielle là một địa điểm du lịch nổi tiếng với hồ nước, khu cắm trại, suối nước nóng và công viên nước.

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 www.lelouron.com
 http://mrambaul.club.fr/villes_etapes/villes_l/loudenvielle.htm

Xã của Hautes-Pyrénées
Hautes-Pyrénées


title: Cosmopterix argentitegulella

text:
Cosmopterix argentitegulella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được biết đến ở Nga (Amur và Primorye regions) và Trung Quốc (Jiangxi).

Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm.

Chú thích

Tham khảo

Cosmopterix


title: Juvignac

text:
Juvignac là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao 22,5-145 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 145 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: Ujados

text:
Ujados là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 31 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Messier 5

text:
Messier 5 hay M5 (còn gọi là NGC 5904) là một cụm sao cầu trong chòm sao Cự Xà (Serpens). Nó được Gottfried Kirch phát hiện năm 1702. Không nên nhầm lẫn nó với cụm sao cầu mờ nhạt hơn và xa hơn gọi là Palomar 5, nằm ngay bên cạnh trên bầu trời.

Phát hiện và khả năng nhìn thấy
Trong các điều kiện cực tốt, M5 hoàn toàn có thể thấy được với mắt trần như là một "ngôi sao" mờ nhạt gần ngôi sao 5 Serpentis. Các ống nhòm hay các kính viễn vọng nhỏ sẽ nhận dạng nó như là một thiên thể không phải sao trong khi các kính viễn vọng lớn hơn sẽ chỉ ra một vài ngôi sao riêng lẻ, trong đó các sao sáng nhất có cấp sao biểu kiến là 12,2.

M5 được nhà thiên văn người Đức là Gottfried Kirch phát hiện năm 1702 khi ông quan sát một sao sao chổi. Charles Messier cũng lưu ý tới nó năm 1764, nhưng coi nó là một tinh vân không có sao nào gắn liền với nó. William Herschel là người đầu tiên phân giải các ngôi sao riêng lẻ trong cụm sao vào năm 1791, với khoảng 200 được kiểm đếm.

Đặc trưng
Trải rộng với đường kính 165 năm ánh sáng, M5 là một trong các cụm sao cầu lớn nhất đã biết. Quyển hấp dẫn của M5, (nghĩa là dung lượng không gian trong đó các ngôi sao ràng buộc với nhau về mặt hấp dẫn chứ không bị xé toạc ra ngoài bởi sức hút hấp dẫn của Ngân Hà) có bán kính khoảng 200 năm ánh sáng.

Với độ tuổi khoảng 13 tỷ năm, M5 cũng là một trong các cụm sao cầu già nhất gắn liền với Ngân Hà. Nó cách Trái Đất khoảng 24.500 năm ánh sáng và chứa trên 100.000 ngôi sao, có thể tới 500.000 sao theo một vài ước tính.

Các sao đáng chú ý

105 ngôi sao trong M5 dược biết là các sao biến quang về độ sáng, 97 trong số đó thuộc về kiểu RR Lyrae. Các sao RR Lyrae, đôi khi được gọi là "sao biến quang cụm", là hơi giống như các sao biến quang kiểu Cepheid và như thế có thể sử dụng làm công cụ đo đạc khoảng cách trong không gian vũ trụ vì tỷ lệ giữa độ sáng của chúng với chu kỳ của chúng đều đã biết. Sao biến quang sáng nhất và dễ thấy nhất trong M5 biến đổi theo cấp sao từ 10,6 tới 12,1 và chu kỳ dưới 26,5 ngày.

Một sao mới lùn cũng được quan sát trong cụm này.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 SIMBAD: M5
 M5,SEDS Messier pages
 M5, Galactic Globular Clusters Database page
 Historic observations of M5
 Image of M5 by Waid Observatory

Cụm sao cầu
Chòm sao Cự Xà
Thiên thể NGC
Thiên thể Messier
Thiên thể phát hiện năm 1702


title: Mạc Tử Sanh

text:
Mạc Tử Sanh (鄚子泩, 1769- 1788) là võ tướng dưới thời chúa Nguyễn Phúc Ánh trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế & sự nghiệp
Mạc Tử Sanh người Hà Tiên, là con bà vợ thứ tư của Đô đốc Mạc Thiên Tứ. Đối với Mạc Tử Dung, ông là em cùng cha khác mẹ.

Năm 1775, chúa Nguyễn Phúc Thuần (tức Định vương) dừng đóng ở Bến Nghé (thuộc Gia Định), Mạc Thiên Tứ đem các con từ Trấn Giang (nay là vùng đất Cần Thơ) đến hành tại bái yết. Chúa khen và ủy lạo, gia thăng làm Đô đốc Quận công, cho con là Mạc Tử Dung làm Tham tướng Cai cơ, Mạc Tử Hoàng làm Chưởng cơ, Mạc Tử Thượng làm Cai cơ... còn Mạc Tử Sanh chỉ là một cậu bé 4 tuổi, nên không có chức việc gì cả.

Đến năm Canh Tý (1780), khi Tôn Thất Xuân, Mạc Thiên Tứ, Mạc Tử Dung, Mạc Tử Thảng (hay Thượng)...cùng với 53 người nữa bị vua xiêm La sát hại ở Vọng Các (Bangkok), Mạc Tử Sanh và vài anh em khác, vì còn nhỏ nên không bị giết, mà chỉ bị đày ải ra tận vùng quê xa xôi.

Vũ Thế Dinh  trong Hà Tiên trấn Hiệp trấn Mạc thị gia phả (gọi tắt là Mạc thị gia phả), kể:
Vua Xiêm là (Trịnh) Tân (Phraya Tak, tức Phi Nhã Tân. Có sách ghi là Trịnh Quốc Anh) đày tất cả dân ta ra miền đất hoang thật xa. Cho đến năm Nhâm Dần (1782), Trịnh Tân bị Chất Tri (Chakri tức Rama thứ I) lật đổ. Anh em Mạc Tử Sanh còn nhỏ, may được một viên quan người Xiêm tên Kỳ La Hâm nuôi nấng. Đến năm Giáp Thìn (1784), khi Nguyễn Vương (Nguyễn Phúc Ánh) từ đảo Cổ Long (Cổ Rồng) chạy qua Xiêm, vua Rama I cho đón Nguyễn Vương về Bangkok. Vua Xiêm cho Mạc Tử Sanh đến chào. (Rồi) ngày mồng chín tháng 6 năm Giáp Thìn (1784) khởi xuất binh, lấy Chiêu Tăng làm chủ tướng, Chiêu Sương đi tiên phong, đồng thời lệnh cho người con trai của ông tôi (tức Mạc Thiên Tứ) tên Tử Sanh theo hầu bên vua. Năm này người tròn 16 tuổi.

Như vậy, đến tháng 6 năm 1784, Mạc Tử Sanh mới được phong Tham tướng Lý Chánh hầu, với nhiệm vụ theo hầu vua (Tòng giá báo hiệu) và gìn giữ vùng đất Trà Ôn (Hộ giá công thủ Trà Ôn).

Trong khi quân Tây Sơn đánh nhau với quân Xiêm ở Rạch Gầm - Xoài Mút, Mạc Tử Sanh đậu thuyền ở ngoài cuộc chiến. Sau đó, chúa Nguyễn về tới Trấn Giang. Mạc Tử Sanh và vị phó tướng của ông là Cai đội Tín, mời chúa Nguyễn lên thuyền của mình để đi Hà Tiên, ra đảo Thổ Chu rồi sang Xiêm.

Đến nơi, Mạc Tử Sanh được giao nhận nhiệm vụ mang thư của chúa Nguyễn trình lên vua Xiêm là Rama thứ I, cho biết cuộc bại binh là lỗi của Chiêu Tăng và Chiêu Sương.

Mạc Tử Sanh ở lại đất Xiêm cho đến năm Đinh Mùi (1787).

Sách Mạc thị gia phả kể tiếp:
Vua Xiêm bảo quan Tham tướng Tử Sanh cùng với Cai Hoạt về giữ Hà Tiên, để làm chỗ dựa cho vua (Nguyễn Phúc Ánh). Khi ấy, vua thiếu binh khí, Tử Sanh mới sai Cai Hoạt chở 300 khẩu súng “điểu thương cò máy đá” dâng vua để giúp tăng cường vũ khí. Bỗng vô cớ, Tham tướng Sanh mắc bệnh qua đời.

Sách Đại Nam liệt truyện tiền biên chép tương tự:
Mùa thu năm Đinh Mùi (1787) Sanh theo vua (Nguyễn Phúc Ánh) về Gia Định, được lấy làm Lưu thủ Hà Tiên. Khi đại binh tiến đánh quân giặc, Tử Sanh hiến 300 khẩu súng cò máy đá lửa để giúp vào quân dụng. Mùa hạ năm Mậu Thân (1788), Tử Sanh chết, được tặng là Đặc Tiến Phụ Quốc thượng tướng quân Cẩm y vệ Chưởng vệ sự Đô đốc Chưởng cơ.

Mạc Tử Sanh chết ở Hà Tiên, nhưng trong khu mộ của dòng họ Mạc không có mộ của ông. Hiện nay, vẫn chưa biết ông được an táng ở đâu .

Ngộ nhận
Họ Mạc có hai người làm Tham tướng, đó là Mạc Tử Dung và Mạc Tử Sanh.
Theo nhà nghiên cứu Trương Minh Đạt, thì không có ông nào mất bệnh hay chết trận ở Cần Thơ và những cái tên: cầu Tham Tướng, rạch Tham Tướng, chợ Tham Tướng (nay thuộc phường Xuân Khánh, thành phố Cần Thơ), được đặt theo chức vụ của Mạc Tử Duyên. Vì theo Mạc thị gia phả, chính ông Duyên mới là người đã “lập chướng ngại chống giữ cửa thành...đốn cây chặt gỗ mà bít đường nước”, và còn vì chỗ ấy, xưa là bản doanh của Tham tướng Duyên, chứ không phải của Mạc Tử Sanh như một số nguồn đã ghi.

Chú thích

Nguồn tham khảo chính
Trương Minh Đạt, Nghiên cứu Hà Tiên, do Tạp chí Xưa & Nay và Nhà xuất bản Trẻ cùng ấn hành, 2008, tr. 137-148.Địa chí Cần Thơ, đoạn liên quan tại địa chỉ:
Huỳnh Minh, đoạn Mạc Tử Sanh trong Cần Thơ xưa tại địa chỉ:
Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH, 1992, tr. 438.Sổ tay hành hương đất phương Nam. Nhiều người soạn, Huỳnh Ngọc Tràng chủ biên, Nhà xuất bản Tp. HCM, tr. 400.
Ngô Giáp Đậu, Hoàng Việt hưng long chí'', Nhà xuất bản Văn học, 1993, tr. 79

Võ tướng chúa Nguyễn
Người Kiên Giang
Người Đàng Trong
Người Minh Hương
Sinh năm 1769
Mất năm 1788
Người Việt gốc Hoa
Họ Mạc gốc Hà Tiên


title: Austrochloritis pusilla

text:
Austrochloritis pusilla là một loài ốc sên hô hấp trên cạn, a terrestial là động vật thân mềm chân bụng có phổi năm thefamily Camaenidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Tham khảo

 Stanisic, J. 1996. Austrochloritis pusilla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Austrochloritis
Động vật chân bụng Úc


title: Gordaliza del Pino

text:
Gordaliza del Pino là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 315 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Paragathia

text:
Paragathia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Anthidium gratum

text:
Anthidium gratum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1896


title: Alaincourt, Aisne

text:
Alaincourt là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Bartlettina campii

text:
Bartlettina campii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Bartlettina campii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Bartlettina
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Lichères-sur-Yonne

text:
Lichères-sur-Yonne là một xã thuộc tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Yonne

Tham khảo
INSEE

Xã của Yonne


title: Eichenbühl

text:
Eichenbühl là một đô thị thuộc huyện Miltenberg bang Bayern nước Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Pseudoleucania onerosa

text:
Pseudoleucania onerosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Maule và vùng Biobíos của Chile và San Martín de los Andes, Neuquén, Junín de los Andes và Correntoso in Argentina.

Sải cánh dài 33–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 3.

Ấu trùng ăn các loài Acanthaceae, Ericaceae và Araliaceae.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Chile

Chú thích

Pseudoleucania


title: Antoine-Henri Jomini

text:
Antoine-Henri, baron Jomini (sinh ngày 6 tháng 3 năm 1779 - mất 24 tháng 3 năm 1869), là một tướng lĩnh của Pháp sau đó phục vụ trong quân đội Nga và là một trong những tác giả nổi tiếng nhất viết về nghệ thuật chiến tranh Napoleon, ông sinh tại Payerne thuộc bang Vaud, Thụy Sĩ có cha là một công chức.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Art of War Full text from Project Gutenberg
 Notice of the Present Theory of War, and of Its Utility

Jomini, Antoine-Henri
Jomini, Antoine-Henri
Jomini, Antoine-Henri
Jomini, Antoine-Henri
Jomini, Antoine-Henri
Jomini, Antoine-Henri
Người Pháp gốc Ý
Chôn cất tại Nghĩa trang Montmartre


title: Hội nghị Solvay

text:
Hội nghị Solvay (tiếng Pháp: congrès Solvay) là một hội nghị khoa học quốc tế về vật lý và hoá học được tổ chức tại Bruxelles, Bỉ. Tiếp nối thành công của hội nghị vật lý Solvay 1911, hội nghị khoa học đầu tiên có tầm cỡ quốc tế, nhà hóa học và công nghiệp người Bỉ Ernest Solvay từ năm 1912 đã tài trợ cho việc tổ chức các hội nghị khoa học tương tự, nơi tập trung những nhà khoa học hàng đầu thế giới để thảo luận về những vấn đề đáng quan tâm nhất của hai lĩnh vực Hóa học và Vật lý. Hiện nay các hội nghị hóa học và vật lý được tổ chức luân phiên không định kỳ bởi Viện Solvay (Instituts internationaux Solvay) có trụ sở tại Bruxelles.

Lịch sử
Mùa Thu năm 1911, giới nghiên cứu vật lý quyết định tổ chức một hội nghị mời đầu tiên có tầm cỡ quốc tế. Hội nghị này được tổ chức tại thủ đô Bruxelles của Bỉ với nhan đề Lý thuyết về bức xạ và các lượng tử (La théorie du rayonnement et les quanta) và do nhà vật lý học người Hà Lan Hendrik A. Lorentz làm chủ tọa. Người trẻ nhất trong số các nhà khoa học được mời là Albert Einstein còn thành viên nữ duy nhất của hội nghị là Marie Curie.

Tiếp nối thành công của hội nghị đầu tiên, nhà hóa học và cũng là nhà công nghiệp người Bỉ Ernest Solvay đã quyết định tổ chức các hội nghị tương tự trên cả hai lĩnh vực Vật lý và Hóa học, theo đó các hội nghị được tổ chức luân phiên không định kì, chỉ mời những nhà khoa học đầu ngành và thảo luận những vấn đề quan trọng nhất đối với giới khoa học lúc đó. Hội nghị Solvay nổi tiếng nhất trước Thế chiến thứ hai là hội nghị vật lý lần năm. Tổ chức từ ngày 24 đến 29 tháng  10 năm 1927 vẫn dưới sự chủ tọa của Lorentz, hội nghị có chủ đề Electron và photon (Electrons et photons) và tập trung hầu như toàn bộ các nhà vật lý tiên phong thời bấy giờ trên các lĩnh vực vật lý lý thuyết, cơ lượng tử và vật lý hạt nhân. Cuộc tranh luận nổi tiếng giữa Albert Einstein - cha đẻ của thuyết tương đối và Niels Bohr - người mở đường cho cơ lượng tử về Nguyên lý bất định của Werner Heisenberg đã được bắt đầu tại chính hội nghị này. Trong số 29 nhà khoa học được mời tham gia Hội nghị Solvay lần 5, có tới 17 người đã hoặc sẽ giành giải Nobel (riêng Marie Curie được trao hai lần), bao gồm cả hai người được trao giải Nobel Vật lý năm 1927 là A.H. Compton và C.T.R. Wilson.

Từ sau Thế chiến thứ hai, hội nghị Solvay tiếp tục được Viện Solvay (Instituts internationaux Solvay) tổ chức không thường niên vẫn với hình thức xen kẽ Vật lý và Hóa học. Hội nghị vật lý gần đây nhất được tổ chức là vào năm 2008 với chủ đề Lý thuyết chất rắn lượng tử (Quantum Theory of Condensed Matter) còn hội nghị hóa học gần đây nhất được tổ chức vào năm 2007 với chủ đề From Noncovalent Assemblies to Molecular Machines.

Danh sách cụ thể

Vật lý

Hóa học

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chính thức của Viện Solvay

Hội nghị Vật lý
Hội nghị Hóa học
Thành lập 1912
Khởi đầu năm 1912 ở Bỉ


title: Megalognatha cyanipennis

text:
Megalognatha cyanipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: Ptilogyna minima

text:
Ptilogyna minima là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Australia.

Tham khảo

Ptilogyna


title: Quốc-Cộng hợp tác

text:
Quốc Cộng hợp tác (tiếng Trung: 國共合作) chỉ sự liên minh giữa Trung Hoa Quốc Dân Đảng và Trung Quốc Cộng sản Đảng trong các thời kỳ 1924-1927 và 1937-1945.

Thời kỳ liên minh thứ nhất nhằm dẹp các quân phiệt chống lại chính quyền non trẻ của Tôn Trung Sơn. Thời kỳ này bắt đầu từ Đại hội toàn quốc lần thứ nhất của Quốc Dân Đảng vào tháng 1 năm 1924 và kết thúc vào tháng 4 năm 1927 với sự kiện Chính biến Thượng Hải 1927. Hai đảng đã liên minh với nhau thực hiện cuộc Bắc phạt (1926-1928) mặc dù năm 1926, Tưởng Giới Thạch đã tiến hành bắt cóc, đàn áp, giết hại hàng loạt đảng viên của Cộng sản Đảng.

Thời kỳ liên minh thứ hai nhằm kháng chiến chống quân Nhật xâm lược Trung Quốc. Sự liên minh này được thúc đẩy bởi sự thúc ép của Liên Xô và Hoa Kỳ. Tháng 9 năm 1937, Trung Hoa Dân quốc thừa nhận địa vị hợp pháp của Cộng sản Đảng. Sau khi Quốc Cộng quan hệ được nối lại, Quốc Dân Đảng đã ký với Liên Xô hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau năm 1937 và nhận được sự giúp đỡ cả về vật chất lẫn nhân lực của Liên Xô. Quân đội của Cộng sản Đảng thì nhận được thêm sự giúp đỡ của Hoa Kỳ.

Xem thêm
Quốc-Cộng nội chiến

Tham khảo

Chính trị Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc
Nội chiến Trung Quốc
Lịch sử quân đội Trung Hoa Dân Quốc
Chiến tranh Trung–Nhật


title: Hebeloma spoliatum

text:
Hebeloma spoliatum là một loài nấm trong họ Hymenogastraceae.

This rare mushroom has historical significance. it was the primary food source for Satan's army of Nether Elves in the battle of the Great Orange. The battle was against the turtle armies. they fought for 6 years over control of the amazing citrusity of the great orange

Chú thích

Tham khảo

Hebeloma
Nấm châu Âu


title: Ebermannsdorf

text:
Ebermannsdorf là một đô thị ở huyện Amberg-Sulzbach bang Bayern nước Đức. Đô thị Ebermannsdorf có diện tích 45,39 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2498 người.

Tham khảo


title: Propsephus gracilentus

text:
Propsephus gracilentus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Maransin, Gironde

text:
Maransin là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Cirfontaines-en-Azois

text:
Cirfontaines-en-Azois là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 235 mét trên mực nước biển.

Sông Aujon tạo thành một phần ranh giới phía đông Cirfontaines-en-Azois.

Tham khảo

Cirfontainesenazois


title: Hexaplex pecchiolianus

text:
Hexaplex pecchiolianus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1871


title: Trương Húc

text:
Trương Húc (張旭, khoảng 658 - 747), tên chữ Bá Cao (伯高); là nhà thơ và là nhà thư pháp nổi tiếng thời nhà Đường, Trung Quốc.

Tiểu sử sơ lược
Ông là người Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Trong thời Khai Nguyên, đời vua Đường Huyền Tông, Trương Húc làm quan đến Thường thục úy, về sau thăng đến Hữu suất phủ trưởng Sử (右率府長史), nên còn được gọi là Trương trưởng sử.

Ông cùng với Hạ Tri Chương, Trương Nhược Hư và Bao Dung được người đương thời liệt vào "Ngô trung tứ sĩ" (Bốn danh sĩ đất Ngô).

Ngoài tài thơ, hay rượu, Trương Húc còn là một nhà thư pháp nổi tiếng. Đặc biệt ông giỏi "cuồng thảo" (狂草), là một trong nhiều hình thức viết chữ trong nghệ thuật thư pháp, do vậy ông được người đời sau xưng là "thảo thánh". Do vậy, ông và Hoài Tố , người cùng thời, được người đời xưng tụng là "cuồng thảo nhị tuyệt" (狂草二絕: hai bậc tuyệt đỉnh về cuồng thảo), là "Điên Trương tuý Tố" (顛張醉素: Trương Húc điên, Hoài Tố say). Tương truyền, ông đã lấy cảm hứng từ những màn múa kiếm của Công Tôn Đại Nương rồi đưa vào phong cách viết đặc biệt của mình.

Thi phẩm tiêu biểu

Thông tin thêm

Lý Kỳ, cũng là một danh sĩ sống cùng thời, đã mô tả phong cách sống của Trương Húc qua bài thơ sau:

Chú thích

Nhà thơ Trung Quốc thời Đường
Người nhà Đường
Người Giang Tô
Thơ Đường
Nhà thư pháp Trung Quốc
Năm mất không rõ
Năm sinh không rõ
Nhà văn từ Tô Châu


title: Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế, Huế

text:
Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế (hay Nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp hay Dòng Chúa Cứu Thế tại Huế) là một công trình kiến trúc của Công giáo Rôma tại Huế.

Lịch sử
Ngày 14 tháng 10 năm 1925, theo lời mời gọi của Tòa Thánh, ba vị thừa sai đầu tiên từ Canada lên đường lập Tỉnh dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, đó là linh mục Hubert Cousineau (1890-1964), linh mục Eugène Larouche (1892-1978) và tu sĩ Barnabé St-Pierre (1883-1961). Ngày 30 tháng 11 năm 1925, khi đến Huế, giám mục Eugène Marie Allys đã tiếp đón và mời cư trú tại Nhà Chung.

Các vị thừa sai này đã chọn ngày Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (8 tháng 12) năm 1925 làm ngày khai sinh cộng đoàn Tu Viện Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp tại Huế.

Ngày 13 tháng 9 năm 1927, cộng đoàn tu sĩ này mua một khu đất mà hiện nay chính là tu viện. Ngày 18 tháng 3 năm 1928, tu viện được khởi công xây dựng. Ngày 8 tháng 1 năm 1929, lễ khánh thành tu viện được tổ chức và đến ngày 13 tháng 3 năm 1929, Tòa Thánh ký văn kiện cho phép thành lập Tu Viện Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp tại Huế. Ngày 25 tháng 3 năm 1929, nhân Lễ Truyền Tin, cộng đoàn Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp Huế tuyên bố chính thức thành lập.

Song song với việc xây cất cơ sở, các hoạt động tông đồ vẫn được thực hiện. Từ năm 1929, các linh mục đã bắt đầu tổ chức hành hương kính Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp. Linh mục Patrice Gagné đã bắt đầu tổ chức diễn thuyết cho lương dân. Ngày 13 tháng 1 năm 1933, một nguyện đường được khởi công xây dựng và được sử dụng cho đến năm 1962.

Ngày 5 tháng 6 năm 1954, Giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ra đời trên cơ sở một bản hợp đồng ký kết giữa Giáo phận Huế và Cộng đoàn Dòng Chúa Cứu Thế Huế. Sau đó, Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế được khởi công vào tháng 1 năm 1959 và khánh thành vào tháng 8 năm 1962 theo thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Mỹ Lộc. Ngày 12 tháng 8 năm 1962, giám mục Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục đã cung hiến nhà thờ và bàn thờ.

Kiến trúc

Hiện nay, nhà thờ này tọa lạc ở phường Phú Nhuận, thành phố Huế. Khuôn viên nhà thờ rộng và có hình tam giác, đỉnh là ngã ba đường Nguyễn Huệ và Nguyễn Khuyến. Phía trước có tượng Chúa Giêsu, phía sau bên trái là hang Đức Mẹ sinh chúa Hài Đồng. Mặt bằng kiến trúc chính sâu 70 m, bề ngang từ 15–37 m. Vật liệu chính xây nhà thờ là bêtông và đá xanh, mái lợp ngói đất nung.

Mái nhà thờ cao 32m, chính giữa nhà thờ là tháp chuông (điều khiển bằng điện) gồm ba tầng và một chóp có độ cao 53 m. Đỉnh chóp nhọn vươn thẳng kết hợp với phần thân lợp ngói có mái, kiến trúc của nhà thờ là sự tổng hòa kiến trúc đông - tây.

Hành lang hai bên dài 26 m, rộng 4,2 m. Cung Thánh sâu 8,5 m, bàn thờ chính giữa làm từ đá cẩm thạch được khai thác từ Ngũ Hành Sơn với kích thước 3,6 x 1,2 x 0,29m. Cạnh đó có 2 bàn thờ nhỏ cũng làm bằng loại đá quý này.

Kiến trúc đặc biệt của nhà thờ là cửa rộng và không có vách. Phần hiên của thánh đường được thiết kế rất rộng, khi đông người dự lễ có thể mở rộng cửa, vì thế người ở ngoài hiên vẫn có cảm giác như đang trong thánh đường.

Nhiệm kỳ của các linh mục bề trên quản xứ

Chú thích

Tham khảo
Mục từ Nhà thờ Đức Mẹ Hằng Chúa Cứu Thế, Từ điển lịch sử Thừa Thiên Huế, Nhà xuất bản Thuận Hóa, 2000, tr 583.
Theo dòng lịch sử-Nhà Huế

Liên kết ngoài
http://www.chuacuuthe.com/dcct/ahubert.html

Nhà thờ thuộc Tổng giáo phận Huế
Danh lam thắng cảnh tại Huế
D
N
Công trình kiến trúc Pháp tại Thừa Thiên Huế


title: Sainte-Marthe, Lot-et-Garonne

text:
Sainte-Marthe là một xã của tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Lot-et-Garonne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintemarthe


title: Rhyacophila spinosellata

text:
Rhyacophila spinosellata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Lake Sebu

text:
Lake Sebu là một đô thị hạng 2 ở tỉnh South Cotabato, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 54.142 người trong 11.158 hộ.

Các đơn vị hành chính
Lake Sebu được chia thành 19 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000

Đô thị của South Cotabato


title: Borgdorf-Seedorf

text:
Borgdorf-Seedorf là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Thông năm lá thừa lưu

text:
Thông năm lá thừa lưu, thông năm lá cành lông hay thông trắng Quảng Đông (danh pháp hai phần là Pinus wangii) là loài cây lá kim trong họ Thông (Pinaceae). Nó được tìm thấy ở miền nam Trung Quốc và có thể cả ở Việt Nam. Nó bị đe dọa do mất môi trường sinh sống.

Miêu tả
Nó là loài cây thân gỗ cao tới 20 m; đường kính thân cây tới 60 cm, các cành mảnh dẻ hơn màu nâu đỏ sẫm và dần dần chuyển thành màu nâu xám sẫm, năm thứ nhất có lông tơ màu nâu rậm rạp che phủ nhưng sau đó từ năm thứ hai hay ba thì trở thành không lông; các chồi về mùa đông có màu nâu và không chứa nhựa. Các lá kim mọc thành chùm 5 lá, dày và hơi bẻ cong vào, thiết diện hình tam giác, kích thước dài 2,5–6 cm và rộng 1-1,5 mm, cứng, bó mạch 1, ống nhựa 3, gốc lá có vỏ bao sớm rụng. Nón hạt mọc đơn độc hay thành cụm 2-3 nón ở phần cuối các cành, có cuống dài 1,5–2 cm, màu nâu ánh vàng, nâu hay nâu xám sẫm khi chín, hình elipxoit thuôn dài hay hình trứng-trụ, kích thước 4,5-9 × 2-4,5 cm. Vảy hạt gần dạng trứng ngược, kích thước 2-3 × 1,5–2 cm; các mấu hình thoi ngang, mép mỏng, hơi cong vào, ít thấy hơi uốn ngược ở các vảy hạt phần gốc hay phần giữa. Hạt màu nâu nhạt, hình elipxoit-trứng, kích thước 8-10 × ~ 6 mm; cánh khoảng 16 × 7 mm.

Phân bố
Đây là loài nguy cấp tại Trung Quốc. Các cây ở Việt Nam có thể là đại diện của loài khác, có lẽ tốt nhất nên đặt trong thông Đà Lạt (Pinus dalatensis) Ferré, loài đặc hữu của Việt Nam.

Gỗ được dùng trong xây dựng, làm cầu, cọc, đồ gỗ.

Mọc rải rác trong các rừng lá rộng thường xanh trên sườn đồi núi đá vôi, với chỉ các quần thể phân tán còn lại trên cách vách dá khó tiếp cận với độ cao 500-1.800 m tại đông nam tỉnh Vân Nam (các huyện Tây Trù và Ma Lật Pha của châu tự trị người Tráng-Miêu Văn Sơn).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Thông trắng Quảng Đông tại Quần thực vật Trung Hoa

W
Thông ở Việt Nam
Thực vật Trung Quốc


title: Chimarra macara

text:
Chimarra macara là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Øygarden

text:
Øygarden là một xã ở hạt Hordaland, Na Uy.

Øygarden được lập làm xã ngày 1 tháng 1 năm 1964 - sau khi sáp nhập Hjelme và một số khu vực của Herdla.

Xã này gồm một loạt đảo ở phía bắc đô thị Fjell.

Tên gọi øygard nghĩa là 'dãy (hàng rào) các đảo'.

Tham khảo

Đô thị Hordaland
Quần đảo Na Uy

Địa mạo Hordaland
Khởi đầu năm 1964 ở Na Uy


title: Benicole

text:
Benicolet là một đô thị ở comarca Vall d'Albaida cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 11,29 km², dân số thời điểm năm 2006 là 536 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Vall d'Albaida


title: 19456 Pimdouglas

text:
19456 Pimdouglas (1998 HU5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998 bởi ODAS ở Caussols.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19456 Pimdouglas

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 9988 Erictemplebell

text:
9988 Erictemplebell là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó bay quanh Mặt Trời theo chu kỳ 4.94 năm.

Được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1997 bởi Paul G. Comba, Tên chỉ định của nó là . Nó sau đó được đổi tên là 9988 Erictemplebell in honour thuộc Eric Temple Bell, một giáo sư ở California Institute of Technology where he taught a class ngày algebra which the discoverer took.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Paul G. Comba


title: Drasterius bimaculatus

text:
Drasterius bimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Rossi miêu tả khoa học năm 1790.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Drasterius
Động vật được mô tả năm 1790


title: Melecta baeri

text:
Melecta baeri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melecta
Động vật được mô tả năm 1865


title: Cryptocephalus primarius

text:
Cryptocephalus primarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Harold miêu tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Tritonoturris buccinoides

text:
Tritonoturris buccinoides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

buccinoides
Động vật được mô tả năm 1983


title: Champcevrais

text:
Champcevrais là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Champcevrais trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Monthelon, Marne

text:
Monthelon  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 166 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Thörlingen

text:
Thörlingen là một đô thị thuộc huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Thörlingen có diện tích 2,24 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 145 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: Phùng An

text:
Phùng An là vua Việt Nam trong thời thuộc Đường đầu thế kỷ thứ 9.

Thân thế
Phùng An là con của Bố Cái Đại vương Phùng Hưng, người đã giành quyền tự chủ cho Việt Nam cuối thế kỷ thứ 8.

Tranh chấp quyền lực
Tháng 5 năm 802, Phùng Hưng mất. Lực lượng quân khởi nghĩa chia rẽ: một nửa ủng hộ em Phùng Hưng là Phùng Hải, một nửa do tướng Bồ Phá Cần đứng đầu chủ trương chọn Phùng An thay cha. Hai bên đánh nhau, nhờ Bồ Phá Cần là mãnh tướng, Phùng An thắng thế. Phùng Hải và Phùng Dĩnh phải bỏ chạy vào động Chu Nham. Phùng An lên kế vị cuối năm 802. Các thủ hạ của Phùng Hải bỏ đi, không phục tùng Phùng An, do đó lực lượng quân khởi nghĩa bị suy yếu.

Hàng nhà Đường
Sau thời gian lo vấn đề phiên trấn, vua Đức Tông nhận ra An Nam đô hộ phủ bị mất hơi lâu nên đã cử lão tướng Triệu Xương cầm quân sang đánh Phùng An ở thành Tống Bình. Triệu Xương chưa dùng binh mà sai sứ sang dụ trước. Phùng An cự tuyết. Triệu Xương dẫn quân Đường hùng hổ đánh bại nghĩa quân ở An Nam đô hộ phủ, tàn sát dân chúng, thành Tống Bình bị quân Đường chiếm lại. Phùng An yếu thế phải đầu hàng quân Đường vào đầu năm 803. Cuối cùng không rõ kết cục của Phùng An sau khi xin hàng nhà Đường.

Phùng An chỉ ở ngôi được khoảng ba tháng. Thời tự chủ của người Việt kéo dài không lâu.

Xem thêm
 Phùng Hưng
 Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
 Nhà Đường

Tham khảo
 Nguyễn Khắc Thuần (2007), Danh tướng Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản giáo dục

Chú thích

Vua Việt Nam
Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
Nhân vật lịch sử Việt Nam
Khởi nghĩa
Người Hà Nội
Nhân vật quân sự nhà Đường


title: Trifurcula albiflorella

text:
Trifurcula albiflorella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ.

Sải cánh dài 4.25–5 mm.

Ấu trùng ăn Nepeta nuda albiflora. The mine the leaves of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Beitrag zur Kenntnis der Nepticulidenfauna von Anatolien und der Insel Rhodos (Lepidoptera, Nepticulidae)
bladmineerders.nl

Trifurcula
Côn trùng châu Âu


title: Caminomorisco

text:
Caminomorisco là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 1292 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Vénérand

text:
Vénérand là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Vénérand nằm ở khu vực có độ cao trung bình 86 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime


title: Porphyrosela

text:
Porphyrosela là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Porphyrosela aglaozona (Meyrick, 1883)
Porphyrosela alternata Kumata, 1993
Porphyrosela desmodiella (Clemens, 1859)
Porphyrosela dismochrysa (Lower, 1897)
Porphyrosela dorinda (Meyrick, 1912)
Porphyrosela hardenbergiella (Wise, 1957)
Porphyrosela homotropha Vári, 1963
Porphyrosela minuta Clarke, 1953
Porphyrosela neodoxa (Meyrick, 1916)
Porphyrosela teramni Vári, 1961

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Porphyrosela
Gracillariidae


title: Osmia saxicola

text:
Osmia saxicola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1899